recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Petromizo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Petromyzontida aŭ Hyperoartia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | **Petromyzontiformes** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Geotriidae
Mordaciidae
Petromyzontidae |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Petromizo  |

 |
| v • d • r |

Buŝa aperturo de mara petromizo kun evidentaj dentoj kaj lango.
**Petromizo** estas familio de primitivaj vertebruloj nome Petromizedoj (*Petromyzontidae*), ordo de rondbuŝuloj, klaso de senmakzeluloj, kun okuloj kaj 7 paroj da brankaj truoj.

La grupo entenas 22 speciojn, kiuj vivas apud marbordoj kaj en la dolĉaj akvoj krom Afriko ĉie en moderaj zonoj de la mondo. Ili estas angiloformaj, senskvamaj bestoj, kiuj longas de 15 cm ĝis 100 cm.

Iliaj okuloj estas bone evoluintaj, ili havas 1–2 dorsonaĝilojn, vostonaĝilon, nazaperturon kaposupre, 7 parojn da brankaj truoj ambaŭ korpoflanke. Ili ne havas ostojn, makzelojn kaj parajn naĝilojn. La interna skeleto de la petromizo estas kartilaga; la buŝo estas ronda suĉaperturo, la dentoj estas kornodentoj.

La petromizoj komence estas dolĉakvaj larvoj en la ŝlimo (*ammocoetes*). Tiutempe ili estas sendentaj, kun rudimentaj okuloj, kaj nutras sin per mikroorganismoj. Ili plenkreskas post kelkaj jaroj kaj migras en la maron por komenci la parazitan vivon. Ili buŝadheras al fiŝoj kaj nutras sin per sango kaj histoj de la gastiganto.

Ili plimultiĝas en dolĉaj akvoj, konstruas neston, demetas frajon kaj mortas.

Ekzistas kelkaj specioj, kiuj restas en dolĉa akvo, ekzemple subspecio *Petromyzon marinus dorsatus* kaj specio *Lampetra planeri*. Tiu lasta ne parazitas en seksmatura aĝo, nur multiĝas kaj mortas.

La **danuba petromizo** (*Eudontomyzon mariae*) estas protektata besto en Hungario, ĝi vivas en alfluantoj de la Danubo.

Oni malkovris fine de oktobro 2006 ŝtoniĝintajn restaĵojn de petromizo en Sud-Afriko. La restaĵoj aĝas 360 milionojn da jaroj kaj tre similas la nunan formon de la petromizo.
Vido de la preĝejo el la parko
La **Preĝejo de Laŭdego de la Sankta Kruco** estas la paroĥopreĝejo en paroĥo Karviná en Karviná dekanujo en Ostrava-opava diocezio dedikata je Laŭdego de la sankta Kruco. La preĝejo estas kun la kastelo la plej malnova konstruaĵo en urbo Karviná, kaj unu de la plej malnovaj konstruaĵoj en Teŝina Silezio.

Historio
--------

La preĝejo estis konstruita antaŭ la jaro 1288, kune kun la Fryŝtata burgo el kiu ĝi estas parto, dum la reĝado de Mieŝko la 1-a de Teŝino. Ĝi estas origine ŝtona gotika konstruaĵo, ekde 1420 kun etaĝa plano de latina kruco, poste modifita en la renesanca kaj baroka stiloj. Ĝi estas protektita kiel kulturmonumento de Ĉeĥio ekde 1958.

Apud la ĉefa enirejo staras statuoj de sankta Johano Nepomuka kaj Dolora Virgulino, ambaŭ el la 18-a jarcento, kaj la fera kruco de la komenco de 20-a jarcento. De la flanko de la placo staras statuo de sankta Patriko de 1740.

La konekto de preĝejo kun kastelo

Interesaĵoj
-----------

* la preĝejo estas konektita kun kastelo tra speciala pasejo
* en la preĝejo situas la mirakla pentraĵo de Fryŝtata Virgulino

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de paroĥo (ĉeĥe)
La **preĝejo de Marteno de Tours** estas romkatolika monumento historia en urbo Isaszeg (Hungario), en la tombejo.

Historio
--------

Laŭ la onidiro la unua ligna kirko konstruiĝis dum regado de Stefano la 1-a (Hungario). Laŭ arkeologia esploro ronda ŝtona romanika kirko estis konstruita en la 12-a jarcento, en la sekva jarcento oni alkonstruis plian rondan kapelon. La historiistoj tiun ligas al batalo en 1265. Dum renkontiĝo de la 14-a kaj 15-a jarcentoj la preĝejo gotikiĝis kaj post jardekoj iomete estis pligrandigita. Ĝuste tiam estis konstruita la turo kaj la apogpilieroj. La ornama pordo estis trovita nur en 1939. Dum dominado de turkoj kaj dum la sekvaj internaj militoj faris ruina la konstruaĵon. Komence de la pacaj tempoj en 1716 la loka barono renovigis ĝin. Antal Grassalkovich (krongardisto) (la nova bienulo) en 1734 faris baroka ĝin kaj en 1758 denovaj renovigaj laboroj okazis, ankaŭ pliaj apogpilieroj estis alkonstruitaj. Nur en 1902 okazis signifa renoviĝo de la preĝejo. Inter 1968–1971 arkeologiaj esploroj, poste restaŭrado okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto en la tombejo. En mezo de la simetria fasado la turo plene reliefas. La turo estas sube kvadrata, pli supre oklatera. La enirejo funkcias tra la turo, sed estas ankaŭ historiaj enirejoj en flanko de la navo. La absido duonronda. La sakristio aliĝas al flanko de la absido. La tegmento estas kovritaj per ŝindoj. Interne la predikejo kaj la meblaro estas barokaj.

Kermeso okazas en la 11-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* 
* 
* 
* 

* Kategorio Preĝejo de Marteno de Tours (Isaszeg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Petřín** (Petro-monteto) estas altaĵo sur kies deklivo estis foje vinberĝardenoj. En tempo de Karolo la 4-a ĝi apartenis al la Malgranda Kvartalo kaj estis ĉirkaŭita per la "Malsata muro" (konstruata nur por doni laboron al malsatuloj), parto de la mezepoka urba fortikaĵo. En la jaro 1842 oni fondis sur la tuta deklivo publike alireblan parkon. El Újezd (tramoj n-ro 2, 5, 1, 9, 12) ĝis la supraĵo de l' monto kondukas kablotramo. Tie staras la 60 m alta '**observa turo'** el la jaro 1891. En najbareco troviĝas '**preĝejo de Sta Laurencio'** (*kostel sv. Vavřince*), fondita jam en la 12-a jarcento, nun barokigita. Proksime de ĝi estis, en la mezepoko, ekzekutejo. Apude staras '**Kalvaria kapeleto'** (1755), kies frontmuron ornamas sgrafitoj de Mikoláš Aleš. Kontraŭe en ligna konstruaĵo oni trovas '**labirinton** kaj grandan pentraĵon (*dioramo*) de fratoj Liebscher kaj V. Bartoněk, kiu prezentas la batalon de la praganoj kontraŭ la svedoj sur la Karola ponto, 1848. Proksime estas '**kapelo de la Tombo de Kristo'**, barokstila, el la jaro 1732. - En la Roza parko, malantaŭ la "Malsata muro" proksime de la finstacio de la kablohamo troviĝas statuogrupo de J. Mařatka '**La kiso'**. Iom pli distance staras la Popola astronomia observejo. Malantaŭ la Roza parko estas "Květnice" (Florejo), kie oni kulturas rarajn alpflorojn. Irante malsupren oni preterpasas tri monumentojn: proksime de la restoracio "Nebozízek" staras '**monumento de la poeto Karel Hynek Mácha'**, fare de Josef Václav Myslbek (1911), kaj '**statuo de komponisto V. Novák'** fare de J. Kodet; en la malsupra parto ĉe Újezd troviĝas '**monumento de Jan Neruda'**, ĉeĥa poeto kaj ĵurnalisto, skulptaĵo de K. Dvořák (surloke staris jam la Soldat-kazerno de Újezd, kie la poeto naskiĝis).

**Monumento al la Viktimoj de Komunismo en Prago** troviĝas sube de la monto, proksime al la Malsata muro. Ĝi konsistas el ŝtuparo, sur kiu estas kelkaj bronzaj virfiguroj, la figuroj iom post iom malaperas, kio simbolas la korpan kaj psikan elĉerpiĝon de politikaj malliberuloj. Sur bruna zono trapasanta kelkdekon da metroj legeblas surskribo *Viktimoj de komunismo 1948-1989: 205 486 kondamnitaj – 248 ekzekutitaj – 4 500 pereis en prizonoj – 327 pereis landlime – 170 938 civitanoj elmigris*.

Vidu ankaŭ
----------

* Olbram Zoubek

* Kategorio Petřín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Unua frontpaĝo de Newsweek.
***Newsweek*** estas semajna magazino pri novaĵoj. Ĝi estas eldonata en Novjorko kaj estas distribuata en tuta Usono. Newsweek estas la dua semajna magazino plej disvastigata en Usono post la fama *Time*. *Newsweek* estas ĝenerale konsiderata kiel magazino el konservativa ideologio.

Komence nomata "News-Week", estis fondita de Thomas J.C. Martyn la 17-an de februaro 1933. Tiu numero enhavis sep fotojn ĉe la frontpaĝo pri la novaĵoj de la semajno. Kun la paso de la tempo ĝi ampleksigis la koncepton pri novaĵa magazino, rakontante personajn historiojn, analizojn kaj kritikojn. En 1961  *The Washington Post Company* aĉetis la revuon.

En 2003 oni kalkulis 4 milionojn da abonantoj, el ili 3,1 milionoj en Usono. Ĝi ankaŭ publikigas eldonojn en la japana, korea, pola, rusa, hispana kaj araba, krome Newsweek International en la angla.

La ĉefsidejo troviĝas en Novjorko sed havas 22 oficejojn: 9 en Usono kaj ankaŭ aliaj en
Pekino,São Paulo,Rio-de-Ĵanejro, Bonaero, Kaburbo, Frankfurto, Hongkongo, Jerusalemo, Londono, Meksikurbo, Moskvo, Parizo, Tokio kaj Varsovio.

Lingvaj versioj
---------------

Lokaj eldonoj inkluzivas japanan korean , polan, rusan, hispanan (eŭropan kaj sudamerikan hispanan), araban, serban kaj turkan eldonojn, same kiel ĉiumonatan ĉinan eldonon. 

* Kategorio Newsweek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Preĝejo de Sankta Petro.
Preĝejo de Sankta Petro. Tombo de Fernando Alonso de Coca.
La **Preĝejo de Sankta Petro** de Ciudad Real (Hispanio) estas gotika religia konstruaĵo. Ĝi estas deklarita kiel Havaĵo de Kultura Intereso el 1974, kun identigila numero RI-51-0003948 nome Nacia Monumento laŭ Dekreto de 20a de julio 1974. 

Ĝi estas gotika konstruaĵo de la 14a jarcento, konstruigita de la kavaliroj de la "Flor y Nata" (kremo) de Ciudad Real; rimarkindas el la ekstero la turo kun spajro kaj ĝiaj tri pordegoj, tiu romanika, nome de la Pardono, ĉar ĝi troviĝis antaŭ la prizono de la "Santa Hermandad" el kiu la kulpuloj devis iri rekte al la preĝejo pardonpeti, tiu de la "Umbría" (umbro) kaj tiu de la Suno. El ĝia interno sendube, krom la harmonia distribuado de la spaco kaj de la arbaro de kolonoj de la krucvolbaro, menciindas ties kapiteloj kun singularaj temoj, kiel kapoj ĉu de homo ĉu de animaloj aŭ vegetaloj; sed plej elstara estas la Kapelo de la familio Coca [KOka], kiu estas hejmo de la kuŝa tomboskulptaĵo de la kantoro de la Katedralo de Korja kaj konfesisto de Isabel la 1-a de Kastilio, nome Don Fernando Alonso de Coca, hispan-flandra verko de la 15a jarcento kun evidenta similo kun la fama tomboskulptaĵo de la Doncel de Sigüenza; ĝi estas ĉe la tomboj plankaj de ties gepatroj kaj retablo de alabastro de la Virgulino Loreto. Elstaras ankaŭ la Kapelo de Jesuo Nazaretano kun izabela kradaro kaj stelforma volbofermilo. Dum periodo de la Hispana Enlanda Milito (1936-1939) tiu preĝejo estis uzita kiel grenstokejo. 
​
juna knabino, leganta artikolon de la 21-a de julio 1969 en *The Washington Post* pri la alveno de la unuaj homoj sur la lunon
***The Washington Post*** estas anglalingva ĉiutaga gazeto aperanta en Vaŝingtono. La gazeto estas tre altnivela, kaj konsiderata la plej grava konkuranto de *The New York Times*.

Ĝi estis fondita en 1877 kiel kvarpaĝa gazeto de la Demokrata Partio. La gazeto sendependiĝis en 1877 kaj memstariĝis en 1889. Oni vendis ĝin en 1899 kaj ekde tiam la gazeto prenis konservativan direkton en la artikoloj. Oni deniove vendis en 1905 kaj ekde tiam la artikoloj iĝis pli bulvarda. The Washington Post perdis la reputacion en la 1920-aj jaroj, ĉar tre respegulis la prezidentan politikon. Gvido de Ned McLean kondukis la gazeton al bankroto. La gazeton aĉetis en 1933 ties kredit-donanto Eugene Meyer.

Meyer volis sendependan gazeton, kun seriozaj, precizaj artikoloj. En la gazeto aperis ankaŭ karikaturoj de Herbert L. Blocknak (Herblock) apud la ĉeartikoloj, kio helpis vendon de la gazeto. Meyer en 1946 transdonis la gazeton al sia bofilo Philip L. Graham.

The Washington Post aĉetis en 1954 la konkuranton *Washington Times Herald* kaj fermis la redaktejon, dum ĝi transprenis ties plej bonajn ĵurnalistojn. La gazeto aĉetis ankaŭ la magazinon Newsweek en 1961.

Post sinmortigo de Graham en 1963, lia vidvino Katherine Meyer Graham daŭrigis lian direkton. Ŝi apogis ankaŭ la kunlaboranton dum la Watergate-skandalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo angle

* Kategorio The Washington Post en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254494
* GND: 4185034-8
* VIAF: 189603300
* SUDOC: 027587150
* BIBSYS: 90671584
* NKC: unn2006375354
 |
Ekstero de la preĝejo.
Interno de la preĝejo.
Preĝejo de Santiago. Drakoj super la absido.
La **Preĝejo de Santiago Apostolo** de Ciudad Real (Hispanio) estas religia konstruaĵo de la malfrua romaniko kaj de la komenca gotiko de fino de la 13a jarcento kaj komenco de la 14a jarcento. Ĝi estas deklarita kiel Havaĵo de Kultura Intereso el 1982 (RI-51-0004594-00000). Kvankam ĝi estas konsiderita gotika preĝejo trinava kun ogivaj arkoj, ties grando kaj fermita ekstera aspekto krom aleraj ornamoj kaj mudeĥara tegmenta ornamaĵaro, montras romanikan tradicion kaj iome da islama influo.

Priskribo
---------

Temas pri preĝejo de fino de la 13a jarcento kaj ĝi estas la plej antikva kiu konserviĝas en Ciudad Real. En ĝia interno, vera trezoro de la rura malfrua romaniko, oni trovas en ĝia centra navo mudeĥaran plafonornamadon de la 14a jarcento kun interligaĵoj kaj oklateraj steloj konstruigita de la "Maestre de Calatrava" (Kalatrava Superulo) Don Pedro Muñiz de Godoy, fine de kiu super la gotika absido en la centro, nome super la volbofermilo super la ĉefaltaro estas rimarkinda kaj malkutima fresko kun ok drakoj aŭ okkapa drako; en flanka kapelo, nome tiu de la Kristo de la Pieco estas la blazono de la Ordeno de Santiago de la 16a jarcento. Rimarkindas gotika murpentraĵo en la navo de la Epistolo kun sceno de la Pasio de Kristo, same kiel diversaj kapiteloj kun diabloj kaj figuroj de pilgrimantoj kaj konkoj de Santiago en la flankaj navoj.

La preĝejo estas dediĉita al Santiago, patrono de Hispanio kaj legenda mita heroa helpanto en la "Reconquista".

* Bildo de Santiago en planka mozaiko antaŭ la ĉefa enirejo.Bildo de Santiago en planka mozaiko antaŭ la ĉefa enirejo.
* Gotika fenestro.Gotika fenestro.
* Eksteraj elementoj.Eksteraj elementoj.
* Malnova parto en la fasado.Malnova parto en la fasado.

Bibliografio
------------

* Elena Sainz Magaña (1997). Ciudad Real y su provincia, vol. III. Arte Medieval, Moderno y Contemporáneo, p. 1-75. Gever. ISBN 84-8856-42-5.
* Hermenegildo Gómez Moreno (1985). Ciudad Real monumental: Catedral basílica, San Pedro, Santiago. SL.
* La provincia de Ciudad Real III: Arte y Cultura. Diputación Privincial Ciudad Real Ed. 1993. ISBN 84-7789-032-3.
Pezinfanteriaj hoplitoj de Antikva Grekio en falanga formaĵo.
La termino peza infanterio referencas al trupoj de infanterio tre forte armitaj kaj kun fortaj armaĵoj. La termino kontraŭas al malpeza infanterio, komponita ankaŭ de piedirantaj soldatoj sed kun armilaro relative pli malgranda. La atingoj de la peza infanterio havigis grandajn sukcesojn al la armeoj de la Antikva Grekio kaj de la Romia Imperio (vidu artikolon Legio).

La termino "peza infanterio" ne havas klaran uzon en la modernaj armeoj. Oni subkomprenas ke la peza infanterio havas pafarmilojn de pli granda kalibro kaj pli granda detrukapablo, por kio oni uzas pezajn armilojn kiaj haŭbizoj, maŝinpafiloj, rakedlanĉiloj aŭ grenadlanĉiloj. La termino *veturila infanterio* estas foje uzata por referenci al tiu infanterio kiu uzas ankaŭ blenditajn vehiklojn.

Male al la malpeza infanterio, kies ĉefa taktika forto kuŝas en ilia moveblo, ĉe la peza infanterio oni celas la profiton de forta armilaro en bataloj plej rekte eblaj kontraŭ la malamiko.
Nacia Teatrejo ĉe Max-Joseph-Placo, ĉefa ludejo de la Bavara Ŝtata Opero
La **Bavara Ŝtata Opero** (ger.: **Bayerische Staatsoper**) en Munkeno apartenas al la plej renomaj operejoj de la mondo kaj povas retrorigardi sur konsiderindan historion kaj tradicion. Eŭropvaste atentataj unuaj prezentadoj okazis jam proksimume 1700.

Historio
--------

La unua operejo de Munkeno estis konstruata en 1657 ĉe Salvator-Placo kaj validas per tio kiel plej antikva operdomo en la germanlingvaj regionoj (escepte la Vienan Kortegan Operon, kiu ankaŭ ekestis je la komenco de la 17-a jarcento). En 1751 la Rezidejoteatro fariĝis la ĉefa ludejo, en kiu la kortego ludigis precipe italajn operojn – tie oni prezentis unuafoje en 1781 *Idomeneo* de Mozart. Granda Reĝa Kortega kaj Nacia Teatrejo estis konstruata ekde 1810 ĝis 1817. Ĝi devis estis du fojojn rekonstruata: unue post brulego de 1823 ĝis 25 kaj post la Dua Mondmilito de 1958 ĝis 1963.

Nuntempe la Munkena Ŝtata Opero ofertas – kune kun la Bavara Ŝtata Baletejo – densan repertuarosisemon kun preskaŭ 350 operaj kaj baletaj prezentadoj ĉiujare. La prezentadoj okazas en la Nacia Teatrejo ĉe Max-Joseph-Placo, en la Princreganto-Teatrejo aŭ en la Malnova Rezidejoteatro (Cuvilliés-Theater). Junion de 2010 ankaŭ okazis unuafoje prezentadoj en pavilono, pretertempe starigita por la operfestiovalo de 2010. Doma orkestro estas la Bavara Ŝtata Orkestro.

Elektitaj membroj
-----------------

* György Vámos (koreografo)

Literaturo
----------

* *Bayerische Staatsoper* (eldoninto): *Kraftwerk der Leidenschaft – Die Bayerische Staatsoper*. Prestel-Verlag Munkeno 2001. ISBN 3-7913-2628-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de Bayerische Staatsoper

48.13960277777811.579322222222Koordinatoj: 48° 8′ 23″ N, 11° 34′ 46″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456868
* GND: 2035952-4
* LCCN: n79130872
* VIAF: 124974791
* ISNI: 0000 0001 2375 0611
* SUDOC: 050777904
* BNF: 13545869n
* MBA: 097e3ea5-9d22-4b18-97fa-2414f5bf3fd6
* NLA: 36559075
* NKC: kn20030215055
 |
**Peñalba de Ávila** [peNJALba deAbila] estas municipo en la nordo-centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Ávila, en la centro de la provinco. *Peñalba de Ávila* estas komprenebla etimologie kiel "Blanka Roko de Avilo".

Peñalba de Ávila en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Tipa pejzaĝo de La Moraña el Peñalba de Ávila.
Peñalba de Ávila.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 23,52 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 116 loĝantojn. Ĝi perdis 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 20 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Mingorría, Cardeñosa, Las Berlanas kaj Monsalupe.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761855
 |
Supayacetus וOcucajea שוחים יחדSupayacetus kaj Ocucajea
**Pracetacoj**, ***Archaeoceti*** ("prabalenoj"), aŭ *Zeuglodontes* en pli malnova bibliografio, estas parafiletika grupo de primitivaj cetacoj kiuj vivis el la Frua Eoceno al la malfrua Oligoceno (antaŭ 55 al 23 milionoj da jaroj). Reprezentante la plej fruan cetacan radiadon, ili inkludas la dekomencajn amfibiajn stadiojn en la cetaca evoluo, kaj tiele ili estas la prauloj de ambaŭ nuntempaj cetacaj subordoj, nome *Mysticeti* kaj *Odontoceti*. Tiu dekomenca diversigo okazis en neprofundaj akvoj kiuj apartiĝis Hindion el la cetero de Azio antaŭ 53 al 45 milionoj da jaroj, rezulte en ĉirkaŭ 30 specioj adaptitaj al tute oceana vivo; kvankam kaj eĥolokigo kaj filtro-manĝado evoluis dum dua radiado antaŭ 36 al 35 milionoj da jaroj.

Notoj
-----

1. ↑  "Archaeoceti". Arkivigite je 2020-08-07 per la retarkivo Wayback Machine Paleobiology Database. Alirita la 7an de Novembro 2018.
2. ↑   Thewissen 2002, pp. 36–8
3. ↑   Fordyce 2002, p. 216

Bibliografio
------------

* Fordyce, Ewan (2002). "Cetacean Evolution". In Perrin, William R; Wiirsig, Bernd; Thewissen, J G M. Encyclopedia of Marine Mammals. Academic Press. pp. 214–25. ISBN 0-12-551340-2.
* Thewissen, J. G. M. (2002). "Archaeocetes, Archaic". In Perrin, William R; Wiirsig, Bernd; Thewissen, J. G. M. Encyclopedia of Marine Mammals. Academic Press. pp. 36–9. ISBN 0-12-551340-2.

* Kategorio Pracetacoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pracetacoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Isidoro de Sevilo, fama pro siaj popolaj etimologioj.
En lingvoscienco, oni nomas **popola etimologio**, **paretologio**, **krucetimologio** aŭ **asocia etimologio** al la pseŭdoscienca metodo klarigi la devenojn de la vortoj bazita ĉefe en popolaj kredoj kaj tradicioj, uzante la similaĵojn kun similaj aŭ homofonaj vortoj klopode serĉi la rilatojn inter ties signifoj. Tia kreado de falsaj signifoj manifestiĝas ĝenerale ĉu per semantika ŝanĝo aŭ per fonetika adaptado de vorto. En la naturaj lingvoj la fenomeno de *morfema reanalizo* rezultis en kelkaj popolaj etimologioj.

Wilhelm Wundt, germana filozofo kaj psikologo, difinis ĝin en 1911 kiel analogio fonetika-semantika. Poste Leo Spitzer nomigis ĝin spirita aŭ metafizika etimologio, pro subita intuicio aŭ sento kiu venas la stilisto rilate al la necesa kaj komunika ligilo kiu estas inter lingva detalo riptita kaj la strukturo de la vortaro de teksto, kio permesus elpreni la psikologian radikon de ĉiuj tiuj izolaj elementoj. Ĝi rivevas ankaŭ la nomon de evolua etimologio ĉar oni konsideras la naturan evoluon de la lingvo kaj sinkronia etimologio ĉar male oni studas ĝin kiel stata funkciado. Albert Dauzat en 1922 priskribis ĝin kiel homonima allogo pro sia apero per paronima allogo kaj Joseph Vendryes en 1953 nomigis ĝin vorta analogio.

En Esperanto specifa kazo de popolaj etimologioj, ĉu volaj ĉu nevolaj, devenas el koincido aŭ simileco de diversaj radikoj kaj afiksoj. Ekzemple la koincido inter sen-egala kaj senegal-a, ekskuzo kaj eks-kuzo, esper-anto kaj edz-peranto ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Etimologio
* Vortoj
* Retroakronimo

Referencoj
----------

1. ↑   Carreter, Fernando Lázaro. Diccionario de términos filológicos. Madrid: Gredos (Biblioteca Románica Hispánica), 1953.
2. ↑   Von Wartburg, Walter (2004). Dictionnaire étymologique de la langue française (‘diccionario etimológico de la lengua francesa’). ISBN 978-2-13-054426-5.
3. ↑  Cuadros Muñoz, Roberto. «Etimología y lexicología histórica del español»[*rompita ligilo*], Universidad de Sevilla.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fernández López, Justo. «Ejemplos de etimología popular», Culturalia e Hispanoteca.
* Lodares, Juan Ramón. *Feudalismo y etimología popular*, Universidad Autónoma de Madrid.
* Seco del Cacho, Juan Manuel. *El iceberg analógico y el concepto de etimología popular*, 1998.
* Zuckermann, Ghil'ad (2003), *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1403917232.
**Peter KOCHER** estas Svisa amatora astronomo naskiĝinta en 1939. Li vivas en Kantono Friburgo.

Biofgrafio
----------

| **Malkovritaj asteroidoj : 94, el kiuj :** |
| --- |
| 129342 Ependes | 5-a de novembro 2005 |
| 145562 Zurbriggen | 24-a de julio 2006 |
| 157640 Baumeler | 1-a de decembro 2006 |
| 159351 Leonpascal | 10-a de marto 2007 |
| 164585 Oenomaos | 13-a de julio 2007 |
| 164586 Arlette | 14-a de julio 2007 |
| 175476 Macheret | 4-a de septembro 2006 |
| 207385 Maxou | 4-a de septembro 2005 |
| 218998 Navi | 3-a de majo 2008 |
| 221908 Agastrophus | 21-a de aŭgusto 2008 |
| 242648 Fribourg | 13-a de julio 2005 |
| 246167 Joskohn | 5-a de septembro 2007 |
| 294295 Brodardmarc | 1-a de novembro 2007 |
| 341826 Aurelbaier | 10-a de januaro 2008 |
| 352333 Sylvievauclair | 1-a de novembro 2007 |

En 1970, Peter Kocher ricevis licencion en kvar fakoj de la fakultato de sciencoj de la Universitato de Friburgo. Li poste instruis pri geografio ĉe la Kolegio *Sainte-Croix* de Friburgo ĝis 2004. Pasia pri astronomio, li iniciĝis pri la astrometrio de malgrandaj planedoj sekve al la de pligrandigo de la Observatorio de Épendes. De 2005, li fakiĝis en la serĉo pri asteroidoj, al kiu li dediĉis ĉirkaǔ po 200 noktojn ĉiuj jaroj.

La 2-an de oktobro 2005, Peter Kocher malkovris sian unuan asteroidon agnoskita de *Minor Planet Center* ; unu jaro poste, li nomis ĝin " Épendes " laǔ la loko, kie troviĝas la observatorio.

Lia dek-unua malkovro estas dediĉita al la urbo kaj la kantono Friburgo.

Ĝis 2013, li faris pli ol 27 000 mezurojn kaj malkovris 291 novajn asteroidojn el kiuj 74 estas certigitaj kaj 11 nomitaj. Tiu ĉi jaron li ricevis la honoran doktorecon de la Universitato de Friburgo.

Laŭ Minor Planet Center, li malkovris 94 numerotitajn asteroidojn inter 2005 kaj 2010.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Asteroido nomita " Ependes ", el *La Liberté* ; 26-a de oktobro 2006(france)
2. ↑  La nomo de " Fribourg " jam brilas inter la steloj, ibidem ; 25-a de majo 2012(france)
3. ↑  La asteroido 242648 « Fribourg » orbitas en la kosmo, broŝuro de la Observatorio de Épendes(france)
4. ↑  *Dies academicus 2013*, Akademiaj Distingoj ; 15-a de novembro 2013, el la paĝaro de la Universitato de Friburgo(france)
5. ↑  MPC alfabeta listo de asteroidaj malkovrintoj(angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Bonvenu ĉe la Observatorio de Épendes[*rompita ligilo*]



---

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Peter Kocher en la franca Vikipedio.*
Alia ekzemplo de Poporo
**Poporo** estas ujo farata kaj uzata de indiĝenoj en Sudameriko ekde antaŭ la alveno de Kristoforo Kolumbo, por konservi kalkon kaj aliajn substancojn kiujn la indiĝenoj miksas en kombinaĵo kun folioj de la kokao-planto, por suĉado kaj maĉado. 

Kun la poporo la indiĝeno uzas longajn nadlojn por eligi la kalkon kaj ĝin porti en la buŝon.

La poporoj el oro estis multe uzataj, ekzemple, en la indiĝenaj kulturoj loĝantaj en la sud-okcidenta regiono de Kolombio, kaj pro sia beleco kaj kvalito elstaras la poporoj de la Kimbaja kulturo. El tiuj poporoj, kelkaj reprezentis virojn aŭ virinojn sidantajn kaj ornamitajn.

Poporo estas preskaŭ ekskluzive uzata de viroj, kvankam la plantejoj de kokao foje estis prizorgataj precipe fare de virinoj. 

Poporo havas ankaŭ priseksan uzadon: Ekzemple, en la indiĝena grupo Kogo (hispanlingve: "Kogi"), kiu loĝas en la t. n. Neĝkovrita Monto-ĉeno de Sankta Marta, ĉe la kariba marbordo, la poporo estas donata al adoleskuloj (nur viroj), kiam ili atingas aĝon taŭgan por seksa agado.

Kiam la adoleskulo komencas kvereli ofte kun siaj gepatroj, kaj montras sendependiĝemon, oni interpretas tion kiel signalon, ke la junulo "bezonas virinon", do, grava tribano nomata "M**a**ma" elektas maturan virinon, ofte vidvinon, ĉar ŝi havas sufiĉan sperton por inici la junulon instruante lin pri la sekretoj de la seksa agado, ĉar ili opinias *"Junulino kion povas instrui?, ŝi ankoraŭ scias nenion"*. La virino kaj la inicoto iras ĉiutage al gvidado far la "M*a*ma".

Vidu ankaŭ
----------

* Poporo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Poporo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Indiĝena Or-kulturo en Kolombio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kristana preĝejo Ĉieliro de Jesuo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Tarcal.

Historio
--------

Origine tiu ĉi preĝejo estis konstruita en la 15-a jarcento. Post etendiĝo de la protestantismo dum 2 jarcentoj la kirko estis objekto de kvereloj inter la katolikoj kaj protestantoj. Laŭ dokumento la kavinanoj akiris la preĝejon (tiam kun 2 turoj) en 1562, sed en 1671 la katolikoj reakiris ĝin. En 1678 la turkoj atakis Tarcal-on kaj bruldetruis la ankaŭ preĝejon, post 9 jaroj la luteranoj havis la kirkon kaj ili iomete renovigis la konstruaĵon. En 1690 la katolika pastro reprenis ĝin, sed pro liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a inter 1706-1711 denove la kalvinanoj estis la posedantoj. En la jaroj 1765 kaj 1766 la preĝejo estis trakonstruita laŭ baroko, restis origina nur la fundamento, kripto kaj malsupra parto de la turo. En 1834 tertremo okazis, post 2 jaroj oni korektis la navon, en 1856 la turon. La orgeno estis farita en 1906. Ŝtormo detruis la turopinton en 1924, poste oni rekonstruis ĝin. Inter 1980-1983 plena renoviĝo de la preĝejo okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola sur malalta monteto en korto. En mezo de la fasado kvadrata turo turo kun enirejo reliefas. Pli supre la turo jam estas plurlatera. Ĉe la ekstera muro tombomonumento estas videbla el la 18-a jarcento. Interne la altaroj kaj la predikejo estis faritaj el mezo de la 18-a jarcento.

Aerfoto pri la katolika preĝejo

Fontoj
------

* [*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* 

Tombomonumento apud la preĝejo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Sir **Peter Mansfield** [piter manzfild] (naskiĝis la 9-an de oktobro 1933 en Lambeth, Londono - mortis la 8-an de februaro 2017 en Nottingham) estis brita fizikisto. En 2003 li ricevis kune kun Paul Lauterbur la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino, pro "iliaj eltrovoj pri magneta resonada bildigado (MRI)".

15 jaraĝa, Mansfield komencis labori kiel presista metilernanto, ĝis la aĝo de 18. Post sia nacia trudservo en la armeo, li studis dum 2 jaroj ĉe vesperlernejo, kaj en 1956 eniris je *Queen Mary College*, Universitato de Londono. Tie, li bakalaŭrigis en fiziko en 1959, kaj doktoriĝis en 1962.

Dum la 1950-oj kaj 1960-oj, NMR, aŭ nuklea magneta resonado, ĉefe estis uzata por studi la kemian strukturon de substancoj. En la fruaj 1970-oj la laboroj de Mansfield kaj Lauterbur ebligis la uzon de NMR por fari bildojn de la homa korpo. Tiu proceso estas magneta resonada bildigado, aŭ MRI (el la angla *Magnetic Resonance Imaging*).

Al Mansfield oni atribuas la eltrovon pri kiel oni povas matematike analizi la radiajn signalojn el MRI, ebligante la interpretadon de la signaloj kiel uzebla bildo.

D-ro Mansfield edziĝis kun Jean Margaret Kibble en 1962, kaj ili havas du filinojn.

Ekde 1964, li estas profesoro ĉe la Universitato de Nottingham (nun emerita). Nuntempe li laboras, kun sia firmao *General Magnetic*, ĉefe pri la sendanĝerigo de MRI.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nobelpremio retpaĝaro angle
* Listo de postenoj kaj premioj angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54955
* GND: 170886107
* LCCN: n82083836
* VIAF: 61608484
* ISNI: 0000 0001 1766 205X
* SUDOC: 031654991
* BNF: 122829201
* BIBSYS: 90153801
* NKC: xx0077107
 |
La **Cisterciana monaĥeja preĝejo Ĉieliro de Maria** estas religia historia monumento en urbo Bélapátfalva (Hungario).

Historio
--------

La romanika kirko konstruiĝis en 1232, sed la abatejo jam pli frue. Baldaŭe oni trakonstruis ĝin kun gotikaj elementoj. Dum dominado de turkoj la abatejo estis senhoma, tial ĝi edukiĝis. En la 18-a jarcento oni alkonstruis barokan sakristion al la preĝejo kaj inter 1732-1745 ankaŭ la ceteraj partoj estis renovigitaj. Ankaŭ en la 20-a jarcento renovigoj okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas 3 navojn, kiu formas krucon kaj ne havas turon. Interne serio de pilieroj disigas la navojn. La internaj mebloj estas barokaj, ĉar la originaj mebloj perdiĝis. Estas ĉefaltaro kaj 2 flankaltaroj. La plej menciinda estas flanka altaro dediĉita al Emeriko de Hungario de 1748.

La preĝejo estas Monumento historia kaj estas longe pilgrimloko. Kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare

Flanko de la preĝejo
Aerfoto pri la preĝejo

* Kategorio Preĝejo Ĉieliro de Maria (Bélapátfalva) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Galaxy Note- aparatoj de Samsung, kiuj unue estis lanĉitaj en 2011, (la foto montras la originan modelon, apud la dua kaj tria modeloj) estis la unuaj phablet-aparatoj komerce sukcesaj.
La ĉesigita Samsung Galaxy Note serio popularigis la phablet forma faktoro.
**Fableto** (angle: Phablet - vortokunfando kreita per kombinaĵo de la nomoj telefono kaj tabulkomputilo) estas speco de saĝtelefono kiu kombinas la funkciojn de inteligenta telefono kaj tabulkomputilo. Phablets estas pli grandaj ol la plej multaj saĝtelefonoj, sed iliaj dimensioj ne estas sufiĉe grandaj por meti ilin en la tablojdo aŭ mini-tablojda kategorio. La ekrangrandeco de la phablet varias inter 14,5 kaj 17,5 centimetroj kaj foje ĝi estas ekipita per grifelo. La Steak-aparato produktita fare de Dell estas konsiderita la unua phablet estanta surmerkatigita. 

En januaro 2013, IHS raportis ke dum 2012, ĉirkaŭ 25.6 milionoj phablet aparatoj estis venditaj tutmonde. La firmao tiam taksis ke la kvanto de phablets vendota en 2013 pliiĝos al 60.4 milionoj, kaj ke en 2016 la kvanto de phablets vendota estus proksimume 146 milionoj unuoj. Barclays taksis ke la vendokvanto de phablets pliiĝos de 27 milionoj da unuoj en 2012 ĝis 230 milionoj da unuoj en 2015. En septembro 2013, esplorfirmao IDC raportis ke ĝia esplorado indikas ke vendo de phablets preterpasis kaj notlibro- kaj tablojdovendon en Azio de la dua kvaronjaro de 2013. 

En 2013, la teknologia blogo Engadget notis, ke la kritikaj faktoroj por la signifa pliiĝo en la populareco de phablets estas la signifa falo en ekranprezoj, la efikeco de la elektrokonsumo de la ekranoj, la signifa pliiĝo en la pila vivo, kaj la kreskanta graveco de spektado de plurmedia sur porteblaj aparatoj .

Referencoj
----------

1. ↑   samsung galaxy information — Samsung Galaxy Note 3 Neo Phablet For Business. Arkivita el la originalo je 2014-04-23. Alirita 2023-07-03.
2. ↑
3. ↑  Will Making An iPhone Phablet Hurt Apple More Than It Will Help? - Forbes
4. ↑  'Phablets' overtake tablets and laptops in Asia - Telegraph
5. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827086
 |
**Peñamiller** estas unu el la 18 komunumoj de la meksika subŝtato Querétaro, kiu situas en la centro parto de Meksiko, ĉirkaŭ 200 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Peñamiller*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 22013.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17007 loĝantojn. El tiuj estis 8188 viroj kaj 8819 virinoj. La komunumo havas surfacon de 795 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1330 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 14161 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 41 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,29 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Peñamiller[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Preĝejo Ĉieliro de Maria** estas impona romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Bátaszék, kie ĝi troviĝas en la urbocentro.

Historio
--------

Dum regado de Géza la 2-a jam monaĥeja preĝejo funkciis tie, kiu en la 19-a jarcento jam ne estis en bona stato. Tial en 1898 oni malkonstruis la monaĥejon, poste oni konstruis imponan, ornamriĉan preĝejon kun 3 navoj. La preĝejo renoviĝis en 1991.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en malgranda parko. Alto de la ĉefnavo estas 16, la flanknavoj po 8, la turo 83 m-ojn altaj. Interne la ornamaĵoj (ekzemple Naskiĝo de Jesuo, Bapta ceremonio de Stefano la 1-a (Hungario)) el lignoj pretiĝis. Skulptaĵoj estas Sankta Margareta de Hungario, Elizabeto de Hungario, Emeriko de Hungario kaj Sankta Alojzo. La mebloj fariĝis en Pécs. Ĉe la ĉefaltaro skulptaĵoj pri Dipatrino, Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario) estas videblaj. La flankaltaroj estas pri Sankta Antonio de Padovo kaj Sankta Jozefo. Fenestroj de la sanktejo prezentas diversajn sanktulojn.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* (hungare)
* (hungare)
* Hungara Vikipedio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La pordego en 1963 La **Urbopordego supra** de Saalfeld, Germanio, estas parto de la relative bone konserviĝinta ĉirkaŭfortikaĵo.

Historio
--------

La pordego troviĝas en la suda parto de la urbomuroj kaj unue menciitis en 1429 sub la nomo *Oberköditzer Tor*: tio ŝuldiĝas al setlejo Nähernköditz (hodiaŭ: *Wüste Köditz*) malfondita en 1435. Transdonis la aspekton de la iama pordego desegnoj de Matthäus Merian el la jaro 1650.

Laŭ li la svelta turo de la ĉefa pordego havis kvar etaĝojn kaj groptegmenton. Kvazaŭ samalta estis la oblikve alkonstruita antaŭ pordego. Ambaŭ turoj separitis per foso kun ponto kun po unu defendopado kaj embrazuroj. La urbopordego tre damaĝitis dum la fajrego de 1517 sed estis en kvar jaroj rekonstruita. Pli sortobata estis la dua granda urbofajro de 1727 post kiu la pordego ruiniĝis. Ne antaŭ la jaro 1738 iĝis ties rekonstruo, laŭ la modelo de la alikonstruita Pordego blankenburga (1726/27). La pordegoturo malaltiĝis je du etaĝoj kaj la spajro iĝis bulba. Krome fenestroj instalitis kun rigardo urbokernen. Restis neŝanĝita la transpasejo ogivarka. Memoras la barokan alikonstruon blazonoŝtono kun la saalfeld-a urboblazono.

En 1891 la urba konsilio decidis forigi ĉiujn urbopordegojn: feliĉe la landa suvereno mem, lia duka moŝto Georgo la 2-a (Saksio-Meiningen), malpermesis la detruon de la Urbopordego supra ordonante ĝian restaŭron profundan. Nova restaŭroj estis en 1988 kaj 2006. En 1995 stratlaboristoj trovis arkeologiajn ŝpurojn de la antaŭpordego.

Hulber
------

Sude de la urbopordego troviĝas ekkonilo de la urbo, ŝtonego kiu simbolu la kromnomon de Saalfeld kiel "Ŝtona kroniko de Turingio".

Urbopordego malsupra pereinta
-----------------------------

La en 1429 unue menciita Urbopordego malsupra (originale: *Niederköditzer Tor*) damaĝitis ege en 1517 kaj parte malkonstruitis en 1722. Sur ĝiaj fundamentoj konstruitis trabfakaĵo kun transpasejo: la tuto servis kiel loĝejo kaj, dum al 19-a jarcento, kiel hospitaleto. La vere lastaj ŝpuroj de la antaŭpordego malaperis en 1887 (post malkonstruo en 1824).

Fonto
-----

Informtabuloj en la urbo.

* Kategorio Pordego supra (Saalfeld) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Preĝejo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika historia monumento kaj unu el la plej konataj pilgrimejoj en Hungario, en vilaĝo Andocs.

Preĝejo Ĉieliro de Maria (Andocs)

Historio
--------

En la 15-a jarcento en la vilaĝeto gotika kapelo estis konstruita, kiun la turkoj (laŭ la onidiro) ne tuŝis. En 1643 episkopo György Jakusics invitis jezuitajn misiistojn al Andocs kaj ties najbareco. (Memoru: tiu landparto tiam apartenis al la Osmana Imperio!) Laŭ raporto en Andocs etendiĝas ruina kapelo, sed interne troviĝas netuŝita skulptaĵo pri Sankta Maria, kiu faras miraklojn. Vatikano permesis aranĝi kermeson kun pilgrimadoj. En 1686 la turka armeo retiriĝis el la lando, la jezuitoj en Andocs devis servi plu jam en Pécs. Andocs restis sen pastroj, nur en 1716 alvenis franciskanoj. En 1721 antaŭ la kapelo ili konstruis monaĥejon, kiu forbruliĝis post 2 jaroj, sed la kapelo ne bruliĝis. En 1725 oni komencis konstrui pli novan monaĥejon. Inter 1739-1746 estis konstruita baroka preĝejo, la kapelo iĝis sanktejo, post kelkaj jaroj oni konstruis 6 flankajn altarojn. La orgeno funkcias ekde 1942. Ekde 2006 oni faras renovigajn laborojn.

Konstruaĵoj
-----------

La preĝejo kun la monaĥejo formas kvadrato, meze estas korto. La fasado de la preĝejo estas simetria, meze la kvadrata turo kun 3 enirejoj reliefas. En la ĉefaltaro estas videbla ne nur la menciita skulptaĵo, sed ankaŭ skulptaĵoj pri Sankta Agata kaj Sankta Dorotea el Caesarea, tiuj skulptaĵoj devenis el la malnova kapelo. Estas ankaŭ aliaj skulptaĵoj en la preĝejo pri Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Sankta Francisko el Asizo, Sankta Antonio el Padovo. La flankaj altaroj estas dediĉitaj ekzemple al Sankta Antonio el Padovo, ambaŭ Sanktaj Johanoj, Sankta Francisko el Asizo, Koro de Jesuo, Barbara (Sankta).

Sub la preĝejo kriptoj troviĝas. Apud la preĝejo estas puto, kiu funkcias kiel sankta akvo. La ĉefa kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto, krome estas ankaŭ 9 pilgrimaj kermesoj.

Panoramo al la preĝejo
La ĉefaltaro

Vestoj de la skulptaĵo
----------------------

La skulptaĵo 160 cm. longa ekde 1747 ricevas diversajn vestojn, nuntempe la vestoŝanĝo okazas dum la ĉefkermeso. La malnovaj vestos aldoniĝas al la muzeo, kiu funkcias en teretaĝo de la monaĥejo. La plej malnova vesto devenas el 1852. En 2016 oni gardas 338 vestojn, ofte alvenas vestoj de la pilgrimantoj.

Apoteko
-------

La monaĥoj havis apotekon ekde 1723, kiu funkciis por la tuta departemento inter 1763-1796 (ĝis 1781 ĝi estis la sola apoteko en la departemento.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

* Kategorio Preĝejo Ĉieliro de Maria (Andocs) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La reĝisoro, aktoro kaj pentristo Peter Patzak en 2012 **Peter PATZAK** (naskiĝinta en la 2-a de januaro 1945 en Wien-Brigittenau, mortinta la 11-an de marto 2021 en Krems) estis aŭstra reĝisoro kaj aktoro. Lia krim-filma serio televida *Kottan ermittelt* de ORF akiris kultan staton.

Biografio
---------

La filo de policisto studis psikologion, arthistorion kaj pentradon antaŭ ol konfrontiĝi al filmado ĉe televidstacio novjorka. Lia filma premiero estis en 1972 en la krimfilmo *Die Situation*.

En 1976 komenciĝis la fruktodona kunlaboro kun la aŭtoro Helmut Zenker, kun kiu - krom diversajn filmajn kaj televidajn projektojn - li faris 19 epizodojn de la televidserio *Kottan ermittelt*. En tiu ĉi sukcesa kaj komika serio la krimfilma ĝenro per anarkietaj agadoj kaj tipe viena ŝercemeco parodiatas.

En liaj aliaj filmoj la ĉefroluloj estas homoj estiĝintaj ekster la socion, por kies "aberacio" estas multaj tre diversaj kaŭzoj. Nekutiman prezenton de la geedzeco inter Cosima kaj Richard Wagner li faris per la filmo *Wahnfried* (1987). En 1997 li publikigis la libron *Wie mich meine Mutter zum Film brachte*.

Aliaj filmoj
------------

Jenas aliaj filmoj: *Glückssachen* (1977), *Gesundheit* (1979), *Match* (1980), *Phönix an der Ecke* (1982), *Tiger – Frühling in Wien* (1984), *Der Aufstand* (1986), *Der Joker* (1987), *Killing Blue* (1988), *Sankt Petri Schnee* (1991), *Der Gorilla und die Operation Poker* (1991), *Der Gorilla und der kleine Grenzverkehr* (1991), *Im Kreis der Iris* (1993), *Das Glück liegt in Waikiki* (1993), *1945* (1994), *Tödliche Besessenheit*  (1995), *Das geborgte Nest* (1995), *Brennendes Herz* (1995), *Shanghai 1937* (1996), *Schmetterlingsgefühle* (1996), *Sweet Little Sixteen* (1999).

Notoj
-----

1. ↑  Mortanonco ĉe ORF

* Kategorio Peter Patzak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500216
* GND: 118592025
* LCCN: n84084756
* VIAF: 46926563
* ISNI: 0000 0001 1569 4111
* SUDOC: 097662739
* BNF: 13560665x
* MBA: 879a2ccd-0a5d-4cb9-8f60-f51b55eaf73a
* BNE: XX4416515
 |
**Petergof** (ruse *Петергоф*, de la germana *Peterhof* "korto de Petro") estas urbo en Sankt-Peterburgo en Rusio. Administre ĝi estas distrikto de Sankt-Peterburgo. La urbo estas konata pro la **cara rezidejo Peterhofo** kaj pro la universitata urbeto de la Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato.

Ekde julio 2006 la urbo ekhavis statuson de scienca urbo, kio ebligas por ĝi specialan financadon el la federacia buĝeto por subteni la sciencajn instituciojn. La ĉefaj esplordirektoj de la sciencurbo estas organika kemio, elektroniko kaj telekomunikado, inkluzive de militistaj teknologioj.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 40290501.

La urbo estis fondita en jaro 1709.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1762.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Petergof (Петергоф) ĝis 1944;
* Petrodvorec (Петродворец) en 1944 ... 1997

La interurba telefona kodo estas 812 (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur suda bordo de la Finna golfo.

En la urbo estas fervoja stacio Novij Petergof (Новый Петергоф).

En jaro 1959 la urbo havis 21,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 64,8 mil loĝantojn.

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas 

* Pollando Sopot en Pollando

* Petergof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Petergof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Petergof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Petergof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Philip Kimely BOIT** (kelkfoje ankaŭ Phillip) (12-an de decembro 1971 en Eldoret, Kenjo) estas la plej konata kenja skilong-kuristo kaj plurfoja olimpika partoprenanto.

Philip Boit en 2011Boit plenkreskis en la kenja urbego Eldoret. Lian trejnadon por skikurado pagis la firmao Nike, Boit trejnadis en 1996 en Finnlando. 

Ĉe lia unua Vintra Olimpiko en 1998 en Nagano, li iĝis 92-a el 92 sur la 10-kilometra distanco. Li sukcese atingis la celon kaj tie atendis lin la olimpia venkanto Bjørn Dæhlie 20 minutojn por gratuli kaj kuraĝigi lin. Ilin interligas eĉ hodiaŭ amikeco, kaj Philip Boit nomumis eĉ sian filon *Daehlie Boit*. 

Danke al la olimpiko, li ricevis reklamkontraktojn kaj oni invitis lin al parolspektakloj. Li partoprenis en 1999 kiel unua afrikano en la Norda skiĉampionado. 

Li partoprenis en la Vintra Olimpiko de 2002 jam kun ambicio: li volis esti ne la lasta. Li estis 64-a en sprinto kaj tiel postlasis 5 konkursantojn. Ĉe la lia tria Vintra Olimpiko de 2006 en Torino, li estis flagoportanto de la kenja olimpika grupo kaj samtempe ties sola membro. Lia celo estis tiufoje esti pli bona ol aliaj konkursantoj el varmaj lando. Tio ne szukcesis, ĉar en la 15-kilometra longkuro li atingis nur la 92-an lokon, dum Robel Zemichael Teklemariam el Etiopio la 84-an kaj Seyed Mojtaba Mirhashemi el Irano la 91-an.

Pluaj olimpiaj stranguloj
-------------------------

* Michael "Eddie the Eagle" Edwards
* Eric Moussambani


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254747
 |
La **porfirioj** estas heterogena grupo de metabolaj malsanoj, ĝenerale heredaj, okazigitaj per manko de la enzimoj kiuj intervenas en la biosintezo de la grupo hemo (komponanto de la hemoglobino, esenca parto de la eritrocitoj).

La ĉefaj produktantoj de porfirinoj de la organismo estas la hepato kaj la osta medolo. En tiu, oni sintezigas grandajn kvantojn de grupo hemo por produkti sufiĉan hemoglobinon, substanco necesa por la transporto de oksigeno. En la hepato, la hemo estas uzata por formi aliajn substancojn kiuj fundamente utilas por sentoksigi.

La termino devenas de la greka πορφύρα, *porphura,* signife "purpura pigmento". Estas probable ke la nomo estis referenco al la koloraro kiu akiras kelkajn korpajn likvojn dum atako. Kvankam la origina priskribo estas atribuita al Hipokrato, la klarigo biokemia de la malsano estis farita de Felix Hoppe-Seyler en 1874, kaj la kronikaj porfirioj estis priskribitaj de la nederlanda kuracisto B.J. Stokvis en 1889.

Notoj
-----

1. 1 2  Lane, N. *Nacido en púrpura: la historia de la porfiria* Scientific American plena teksto.
2. ↑  Hoppe-Seyler F. Das Hämatin. *Tubinger Med-Chem Untersuch* 1871;4:523–33
3. ↑  Stokvis BJ. "Over twee zeldzame kleurstoffen in urine van zieken". *Nederl Tijdschr Geneeskd* 1889;2:409-417.

* Kategorio Porfirio (malsano) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697131
* NKC: ph218883
 |