recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Creux du Van*, cirko en la naturrezervejo de Ĵuraso
**Ĵuraso** estas montaro unuavice en nordokcidenta Svislando kaj koncernas limregionon de Francio. Ĝi situas nord-okcidente de la alpa ĉeno. Ĝia pli alta pinto estas la *Crêt de la neige* (esperante, Kresto de la neĝo), je 1 718 m en Francio.

Nomo
----

La vorto **ĵura** origine devenas el la kelta lingvo. La keltoj nomis la montaron *Ĵor*, la romianoj *Juris*, kio signifis "arbaro" aŭ "arbarlando". La nomo estis supozeble elektita pro la vastaj arbaroj en la ĵurasa montaro. La germanaj *ĵuraso-kamparoj* ricevis sian nomon tra la ĉirkaŭvojo de la nomdono por la ŝtonformacio. Unue Alexander von Humboldt enkondukis 1795 la esprimon ĵurasia ŝtonaĵo por la nomdona kalkŝtonaĵo el la svis-franca ĵuraso. Poste la esprimo estis enkondukita de Alexandre Brongniart (1829) por karakterizi la geologian ŝtonformacion Ĵurasio. Nur pli poste en la 19-a jarcento oni nomis ankaŭ la Ŝvabian Ĵurason kaj la Frankonian Ĵurason ĵurasiajn montarojn. Tiuj regionoj situas en suda Germanio, pli nordoriente de la "kerna" Ĵuraso, kaj nur en vasta senco konsidereblas etentiĝoj de la montaro.

Geologio
--------

La ĵurasa montaro formiĝis en la miocena epoko antaŭ 10 ĝis 2 milionoj da jaroj kial sekvo de la alpo-faldiĝo. La Alpoj faldiĝis pro premo de la kontinento Afriko al la kontinento Eŭrazio. Pro la estiĝinta pezo de la alpa ĉeno estiĝis sekundara premo al la eŭrazia kontinento, kio kaŭzis la faldiĝon de la Ĵuraso, kiu en alteco kaj vasteco pro tio estas konsiderinde malpli granda ol la Alpoj. Geologie la pejzaĝo estas karst-tipa.

Turismo
-------

**Ĵuraso** estas pro siaj arbaroj kaj multaj deklivaj rokoj, kavernoj kaj pitoreskaj vilaĝoj kaj urbetoj belaga regiono por migradi. Estas en Ĵuraso diversaj lagoj, kie oni povas en somero bani sin, naĝi, velboati aŭ remi: Lago de Les Brenets, lago en la valo La Brévine kun nomo Les Taillères, ambaŭ apud La Chaux-de-Fonds, Lago de Joux en samnoma valo norde de Laŭzano, Lago de Saint-Point en Francio.

En vintro ĝi estas ankaŭ alloga regiono por skiado, precipe skikurado. Eblas sketi sur la lagoj.

Esperanto-movado
----------------

La regiono de Ĵuraso estas forte ligita kun la historio de Esperanto. El tiu regiono devenas eminentuloj kiel Edmond Privat kaj Claude Gacond, kaj en la svisa urbo La Chaux-de-Fonds en la centro de la Ĵuraso troviĝas en la Urba Biblioteko CDELI, kiu posedas unu el la plej grandaj Esperanto-bibliotekoj de la mondo.

Referencoj
----------

1. ↑  Crêt de la Neige, carte IGN, géoportail.gouv.fr, alirdatita 16a de aŭgusto 2017

Vidu ankaŭ
----------

* Kantono Ĵuraso
* Jura (departemento)
* Ŝvabia Ĵuraso
* Frankonia Ĵuraso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĵuraso (montaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La arko ĵurasa franca-svisa Arkivigite je 2008-01-18 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMontaroj en Francio |
| --- |
| Alpoj • Armorika Masivo • Ardena Masivo • Centra Masivo • Korsiko • Ĵuraso • Morvan • Pireneoj • Vogezoj |

 |
**Trezoro de Sankta Januaro** aŭ *Muzeo de la trezoro de Sankta Januaro,* gastigita en la urbo Napolo (Italio, vojo Duomo 149, Napolo), konsistas en antikvaj dokumentoj, grandvaloraj oraj objektoj, argentaĵoj, juveloj, netakseblaj pentraĵoj, kiuj laŭlonge de la jarcentoj reĝoj, imperiestroj, papoj, famaj homoj aŭ komunaj personoj donacis pro devoteco al Sankta Januaro.

Ĝi formiĝis laŭlonge de sep jarcentoj kaj estas trezoro kiun la deputaro – kaj la napola popolo – sukcesis konservi kaj defendi el rabaj manoj de reĝoj, diktatoroj, invadintaj armeoj kiuj per la trezoro volus sin financi. Napoleono, ekzemple, kiu el ĉiuj preĝejoj prirabis por financi siajn militojn, malsupreniris Napolon sed ne spoliis, male honoris la sanktulon donacante al la muzeo oran hostimontrilon garnitan ankaŭ per arĝentaĵoj kaj juvelŝtonoj.

*Martirigo de Sankta Januaro* de Girolamo Pesce
Ĉiuj la donacitaj verkoj, por havi la privilegion meriti partopreni en la trezoro de sankta Januaro, devis prezenti ege altflugan stilon artan kaj kulturan kaj do esti realigitaj de grandaj artfaristoj, La rezulto estas trezoro formita el eksterordinaraj kaj aŭtentaj ĉefverkoj subskribitaj de la plej estimataj artistoj de la universala historio de arto. Detalega esploro – daŭriĝinta tri jarojn kaj publikigita en 2010 – de skipo de gemologoj kaj historiistoj pri la juveloj plej grandvaloraj, pri artverkoj kaj juvelŝtonoj (pli ol du mil diamantoj, rubenoj, smeraldoj, safiroj, perloj, ĝisneeble cizelitaj eksvotoj...), certigis ke la trezoro estas, pro arta kaj ekonomia valoroj, unu el la plej elstaraj el la mondo.

Hodiaŭ en tiu muzeo eblas kontempli originalaĵojn kiel kolieron, kiu malfacile trovas egalan en la mondo, komponita per dektri maŝoj je masiva oro surŝutita per 700 diamantoj, 276 rubenoj kaj 92 smeraldoj. Kaj kun ĝi oni povas admiri la plej gravan, antikvan kaj neniam disrabitan muzeon, ege pli riĉan – diras ekspertoj – ol la trezoro de la Angla Krono, de la Rusa Caro, Franca Kronprinco kaj Habsburga...

Ĉio naskiĝis el la devoteco al la sanktulo, kies sango likviĝas dufojojn jare en malsamaj cirkonstancoj dum kemiaj similaĵoj ĉiam likviĝas nur en la samaj propraj cirkonstancoj. Al tiu sanktulo oni adresiĝas el la tuta katolika, kaj ne nur, mondo kaj riĉigas la muzeon por konfesi sian kredon kaj por krei en siaj posteuloj aŭ socia medio ĉiaman ligon al li.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trezoro de Sankta Januaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Muzeo de la trezoro de Sankta Januaro Arkivigite je 2017-11-19 per la retarkivo Wayback Machine

Artikoloj kunrilataj
--------------------

* Sankta Januaro
* devotismo
* Kulto

Bibliografio
------------

* P. Baima Bollone, *San Gennaro e la scienza*, SEI, 1989
* R. Cammilleri, *San Gennaro*, Piemme, 1996
* S. Mileto - F. Speranza, *I luoghi di San Gennaro*, Roma, 1997 ISBN 88-8183-684-X
* V. Cerino, *San Gennaro : Un santo, un voto e una cappella*, Napoli, Rolando Editore, 2005
* Hans Achelis: *Die Bischofschronik von Neapel.* 1930
* Erna und Hans Melchers (Hrsg.): *Das große Buch der Heiligen.* 1978, S. 597–599
* "Der Skeptiker" Nr. 17 3/04
La **Muzeo de Flamenka Danco** (hispane *Museo del Baile Flamenco*), estas muzeo en la Kvartalo Sankta Kruco, Sevilo, Andaluzio, Hispanio, inter la konata Placo Alfalfa kaj la katedralo. Preskaŭ la tuto de la muzeo estas dediĉita al arta fako ege populara en la kulturo de Andaluzio, nome la flamenka dancado. Vizitantoj el la tuta mondo venas koni deproksime la devenon kaj evoluon de jarcenta tradicio kaj kulturo.

La magio de la kelo.
La kreado de la Muzeo ŝuldas al iniciato de la sevila dancistino Cristina Hoyos. Oni rehabilitis konstruaĵon de la 18-a jarcento, kaj la Muzeo malfermiĝis la 7an de aprilo 2006. Temas pri kvar etaĝoj, kun tipa kelo. En la teretaĝo estas tipa andaluza korto, en kiu okazas foje spektakloj de flamenko, aŭ alitipaj se iel tio rilatas al flamenka danco.

En la diversaj salonoj estas informo kaj objektoj pri famaj flamenkaj dancistoj kiel Carmen Amaya, Antonio Gades, *el Güito*, Sara Baras, Mario Maya, kaj la propra Cristina Hoyos.

Bildaro
-------

* Spektaklo en la korto.Spektaklo en la korto.
* Spektaklo en la kelo.Spektaklo en la kelo.
* Ekspozicia salono.Ekspozicia salono.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo de Flamenka Danco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Flamenko en Sevilo

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Museo del Baile Flamenco (Sevilla) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823368
 |
**Peĉenegoj** estas malaperinta nomada, tjurklingva popolo. La peĉenegoj vivis inter Volgo kaj Uralo, kiam fine de la 9-a jc. forpelis ilin la kazaroj.

Peĉenegoj en Eŭropo en 1015 Ili trapasis Volgon kaj – en alianco kun la Bizanca imperio – forpelis la hungarojn el iliaj Sud-Rusiaj teritorioj (la hungaroj nomis tiun areon Levedio) ĉe la Nigra Maro. Ili poste sekvis la hungarojn kaj okupis Etelkoz-on (neprecize difinebla areo), sed poste en la 10-11-a jc. ili malfortiĝis kaj fuĝis parte al la Hungara Reĝlando. Ili setlis en la okcidenta kaj suda parto de Hungario kiel limgardistoj, sed ankaŭ en aliaj lokoj. Alia parto de la popolo migris al la Bizanca imperio kaj ankaŭ gardis la limon. Parto de ili pli poste reiris al Sud-Rusio, sed la tuta popolo malaperis, kunfandiĝis kun la aliaj ĝis la fino de la 12-a jc.

La hungara nomo de la peĉenegoj estas *besenyő* (pron. beŝenjö), kiu aperas en nomoj de vilaĝoj, kie ili setlis: ekzemple Besnyő, aŭ rimarkeble Bezenye kaj Bánpecsenyéd.

Komunumoj pri *besenyő* (= peĉenego) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Besenyő | Besenyő | Besenyőd | Besenyőfalu | Besenyőmonostor |
| Besenyőpetőfalva | Besenyszög | Besenyőtelek | Buzásbesenyő | Csernabesenyő |
| Felsőbesenyő | Ládbesenyő | Óbesenyő | Rinyabesenyő | Sepsibesenyő |
| Székásbesenyő | Szirmabesenyő | Újbesenyő | Zsitvabesenyő |  |

Posteuloj de peĉenegoj eble estas la tjurka etno de gagauzoj loĝanta en Moldavio.

Vidu ankaŭ: Listo de hungaraj loknomoj kun "besenyő"

Vidu ankaŭ
----------

* kumanoj

* Kategorio Peĉenegoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĵuro estas memvola, festa atesto aŭ promeso ĝenerale farite memvole. La ĵuro ofte aludis, ke falsan ĵuron aŭ neplenumon de ĵuro sekvas Dia puno. Oni ofte uzas ĵuron en juĝa proceso.

La antikvaj ĝermanoj, grekoj, romianoj kaj la skitoj ĵuris je sia glavo aŭ alia armilo.

La ĵuro reiras al la ŝuemra civilizo, kiam oni faris ĵuron antaŭ dioj. En la antikva Egipto, oni ĵuris je sia vivo. Pli poste oni ĵuris je sia vivo, honesto, kredo. Nuntempe leĝo ofte antaŭskribas ĵuron dum juĝproceso en la angla-usona jurpraktiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Hipokrata ĵuro
* Ĵuro pri fideleco, Usono
* La kavaliro de la mano surbruste

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri ĵuro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Ju pli da ĵuroj, des pli da suspekto.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kie ĵuron vi aŭdas, malbonon suspektu.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Pri nenio oni povas ĵuri.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-09.

* Kategorio Ĵuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĵuro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Detlef Karthaus** naskiĝis en Germanujo kaj venis al Kanado, kiel infano, en la 1950-aj jaroj. Li estis sufiĉe juna por lerni la anglan kiel denaskulo, sed sufiĉe aĝa por memori kiam la angla estis fremda lingvo. Tiu lingva konsciiĝo vekis intereson pri lingvoj ĝenerale. Li studis la francan kaj germanan en la tradukista lernejo de Laurentian University, kaj post emeritiĝo studis la hispanan lingvon ĉe Ryerson University. Laŭ li Esperanto estas la unusola lingvo kiun li sukcesis lerni aŭtodidakte.

Aktiva membro de Esperanto-Toronto, dum multaj jaroj, Detlef konservis ĝian bibliotekon en sia hejmo, kaj ofte invitis klubanojn viziti por pruntepreni librojn.

Li esperantigis kelkajn librojn, kiuj estas eldonitaj de 'Mondial'. Jam aperis liaj tradukoj de du romanoj de Hermann Hesse, nome *Demian* kaj *Sidarto*, ambaŭ tradukitaj el la germana, kaj el la angla *Telenio* de Oscar Wilde.

En 2016 aperis ĉe la Eldonejo Impeto Dudek kvar horoj el la vivo de virino de Stefan Zweig tradukita el la germana.

En 2018 aperis ĉe Beletra Almanako eseo de Clemens J. Setz William Auld, la majstro de la malnova helplingvo tradukita el la germana.

Dum multaj jaroj Detlef estis korektanto de la 10 leciona "Free Esperanto Course" por anglalingvanoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-09-14. Alirita 2014-08-31.
2. ↑   Arkivigite je 2015-01-21 per la retarkivo Wayback Machine]

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 494038
 |
La Iŝtar-pordo en la Pergamo-muzeo en Berlino
Uro supre, floroj sube
La **Iŝtar-pordego** estis la oka pordego al la interna urbo de Babilono. Ĝi estis konstruita en ĉ. 575 a.K. je ordono de reĝo Nebukadnecar la 2-a, sur la norda flanko de la urbo.

Ĝi estis dediĉita al babilona diino Iŝtar, la pordego estis konstruita el bluglazuritaj kaheloj kun alternaj vicoj el baz-reliefaj *siruŝoj* (drakoj) kaj uroj.

La tegmentoj kaj la pordegoj estis el cedro, konvene al la dediĉa plato. Tra la pordego iris la Procesia Vojo, kiun apudis muroj kovritaj per leonfiguroj el glazuritaj brikoj (ĉ. 120 el tiuj).

Statuoj de la dioj estis paraditaj tra la pordego kaj sur la Procesia Vojo ĉiujare dum la festado de la nova jaro.

Originale la pordego estis parto de la babilonaj muroj, kiuj estis konsiderataj kiel unu el la sep mirakloj de la mondo ĝis la 6-a jarcento p.K,. kiam ĝin anstataŭigis lumturo de Aleksandrio.

La rekonstruado de la Iŝtar-pordego kaj Procesia vojo okazis ĉe la Pergamona muzeo en Berlino, el materialo elfosita de Robert Koldewey inter 1902-14. La rekonstruado finiĝis en la 1930-aj jaroj kaj entenas la dediĉan plaketon. Ĝi altas 14 metrojn kaj larĝas 30 metrojn.

La pordego fakte estis duobla pordo, sed la pli granda pordoparto ne estis rekonstruita pro manko de sufiĉa loko por tio. Oni do povas rigardi la pli malgrandan parton en la Pergamona Muzeo, dum partoj de la granda parto estas rezervitaj.

Partoj de la pordego kaj leonoj de la Procesia Vojo estas videblaj en diversaj muzeoj en la mondo. Nur tri muzeoj havas drakojn, dum leonojn pli multaj.

Bildaro
-------

* Foto pri restaĵoj el la 1930-aj jarojFoto pri restaĵoj el la 1930-aj jaroj
* Uroj kaj drakoj de la pordo, en la Istanbula Arkeologia MuzeoUroj kaj drakoj de la pordo, en la Istanbula Arkeologia Muzeo
* DrakoDrako
* Skribaĵo de Nebukadnecar la 2-aSkribaĵo de Nebukadnecar la 2-a
* Leonoj kaj floroj, dekorintaj la procesian vojonLeonoj kaj floroj, dekorintaj la procesian vojon
* Reproduktado de pordoparto en Babilono en 2004Reproduktado de pordoparto en Babilono en 2004

* Kategorio Iŝtar-pordego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288835
* GND: 4323970-5
* LCCN: sh86001923
* NKC: ph846927
 |
Membroj de la gardistaro de la faraono Ramseso la 3-a en reliefo de Abu Simbel.
Moderna desegno de la 19a jarcento surbaze de la antaŭa reliefo; ilia armilaro estas klare videbla.
**Ŝerdenoj** (ankaŭ Ŝirdana, Ŝerden, Serden aŭ Ŝardana) estis antikva popolo de piratoj kiu konstituis unu de la grupoj de la nomitaj Maraj popoloj, kiuj aperas en historiaj fragmentitaj registroj de skribaĵoj de Antikva Egipto pri la zono de la Mediteraneo de ĉirkaŭ la jaro 2000 a.K.; la informaro tamen pri ili estas tre malabunda. En la bildoj ili aperas vestante komplikan armaĵon de surmetitaj bendoj el ledo aŭ metalo, kaj kasko kun vertopinto. La armaĵo aspektas simila al tiu uzita de la filiŝtoj de Medinet Habu, kaj simila, sed ne identa al tiu kiu troviĝas en la tombo 12a de Dendra kie oni trovis ceramikon mikenan IIB-IIIA de la dua duono de la 15-a jarcento a.K. La glavo de Ŝerdenoj, laŭ la teorioj de James Henry Breasted, eble estis disvolvigita el plilongigo de eŭropaj tranĉiloj aŭ ponardoj kaj estis asociita kun la minindustrio de la stano en la regiono de la aktuala Bohemio. Robert Drews ĵus sugestis ke la uzado de tiu armilo inter la grupoj de pagsoldataj ŝerdenoj kaj filiŝtoj faris ilin kapablaj rezisti atakojn de kavalerio, kio faris ilin tre valora forto por la milito.

Oni ne malkovris mencion al la Ŝerdenoj en legendoj aŭ dokumentoj de hititoj aŭ grekoj, kio sugestas, ke ili ne aperis frue en siaj influesferoj. La ĉefa teorio subtenas, ke tiuj popoloj aperis en la okcidenta Mediteraneo, rigardante la konekton en etimologio inter Ŝirdana kaj "Sardinia" (Sardio), Ŝekeleŝ kun Sicilio kaj Trs-w (Teresh aŭ Tursci) kun Tirenanoj kaj Etruskoj, sed la arkeologiaj pruvoj ne estas kontentigaj kaj pro tio oni povas supozi, ke tiuj popoloj alvenis al Okcidenta Mediteraneo en klasikaj tempoj multe post la periodo de Ramseso la 2-a kaj ne antaŭe.

En Sardio la datado de la armiloj kaj armaĵoj de la Bronzepoko similaj al tiuj de la egiptaj bildoj de Ŝirdana havigas datojn tre postajn en kelkaj jarcentoj al la periodo de la Marpopoloj.

Notoj
-----

1. ↑  Drews, Robert (1993), "The End of Bronze Age" (Princeton Uni Press)

Bibliografio
------------

* Ugas, Giovanni.  (2016) *Shardana e Sardegna : i popoli del mare, gli alleati del Nordafrica e la fine dei Grandi Regni (XV-XII secolo a.C.)* (itale). Cagliari: Edizioni della Torre. ISBN 9788873434719.
* Tusa, Sebastiano.  (2018) *I popoli del Grande Verde : il Mediterraneo al tempo dei faraoni* (itale). Ragusa: Edizioni Storia e Studi Sociali. ISBN 9788899168308.
* Mohamed Raafat Abbas, "A Survey of the Military Role of the Sherden Warriors in the Egyptian Army during the Ramesside Period", Égypte Nilotique et Méditerranéenne 10 (2017), p. 7–23.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702362
 |
**Łapsze Niżne**, hungare **Alsólápos**, slovake **Nižny Lapše** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Nowotarski. Ĝis 1892 la hungara nomo estis *Alsó-Laps*.

Blazono de Łapsze Niżne
Łapsze Niżne troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: 125  km²
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 34-442
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT

Situo
-----

La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Spišská Stará Ves troviĝas 8 km-ojn for.

Historio
--------

Ordeno de templanoj de Miechow fondis la vilaĝon, la unua mencio devenis el 1274. En 1593 la posedantoj estis hungara familio Horváth. En 1846 la pola insurekcio ekmarŝis kontraŭ Nowy Targ. En 1910 vivis tie 617 da homoj, plejparte slovakoj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

Vidindaĵo
---------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Kvirino el la 14-a jarcento, kelkfoje trakonstruiĝis
**James Henry FLEMING** (naskiĝis en Toronto la 5-an de julio 1872, mortis la 27-an de junio 1940) estis kanada ornitologo. Lia patro estis skota, kaj 60jaraĝa kiam James naskiĝis. J. H. Fleming interesiĝis pri birdoj 12jaraĝa. Li iĝis membro de la Reĝa Kanada Instituto 16jaraĝa. En 1916 li iĝis membro de American Ornithologists' Union (AOU) kaj 21jaraĝa estis jam asocia membro. Li poste iĝis ties prezidanto el 1932 al 1935. La Nacia Muzeo de Kanado faris lin honora zorganto pri ornitologio en 1913. Li estis elektita britimperia membro de la Brita Ornitologia Unio; koresponda membro de la Zoologia Societo de Londono; kaj Eksterlanda Honora Membro de la *Societé Ornithologique et Mammalogique de France*.

Li iĝis honora (sed aktiva) membro de Brodie Club; Honora Membro de Toronto Ornithological Club; Honora Vic-Prezidanto de Toronto Field Naturalists' Club; kaj en 1927 Honora Zorganto de *Royal Ontario Museum of Zoology*. Tra sia vivo li amasigis vastan kolekton de specimenoj, nombre ĉirkaŭ 32 000 kaj grandan ornitologian bibliotekon konsideratan unu el plej grandaj kaj plej reprezentaj privataj kolektoj tiuepoke. Tiu priserĉa kolekto iris al *The Royal Ontario Museum* post la morto de Fleming.

Referencoj
----------

1. 1 2  L. L. Snyder (1941). "In Memoriam: James Henry Fleming", *Auk* **58** (1), p. 2–12. doi:10.2307/4078892.
**Heikki Määttänen** (21-a de novembro 1949 Jyväskylä – 26-a de januaro 2002 Helsinko) estis finna aktoro. De 1982, lia laborejo estis Radioteatteri, en kies radiodramo li agis ĝis sia morto. Antaŭ tio, li jam laboris 1970–1974 kiel sendependisto en kaj Kotka kaj Helsinko.
Määttänen ankaŭ aperis en filmoj. Li faris voĉrolojn kaj ankaŭ ludis la novaĵankro Mika Wirta de la *Iltalypsy* spektaklo. Multaj konis lin plej bone pri la voĉo.

Kariero
-------

### Teatro

En la fruaj 1970-aj jaroj, Määttänen agis en teatraĵoj reĝisoritaj fare de Jouko Turkka ĉe Urboteatro de Kotka

Malsano kaj morto
-----------------

Määttänen estis diagnozita kun pulma kancero en oktobro 1998. Tion peris lia longtempa tobakado. Määttänen tiom ŝatis sian laboron, ke li revenis al laboro nur unu monaton post la trimonata malsanforpermeso al li donita. Laŭ Määttänen, laboro konservis liajn pensojn for de enuo. Määttänen parolis pri sia malsano, interalie, en la intervjua programo *Inhimillinen tekijä* la 4-an de julio 2000 kun lia edzino Kirsti. Li ĉefrolis en la televido *Raid*. serio, kie lia karaktero bovido Suvela ankaŭ havis kanceron. La kancera medicino kalvigis Määttänen. Kiam li ekmaluzis ĝin, liaj haroj komencis denove kreski, sed li ne plu multajn jarojn vivis. Li diris en *Inhimillinen tekijä*, ke lia kapharoj estas pli bonkvalitaj ol estis antaŭe longan tempon sed li ne respondas, ke oni uzu tian medicinon nur por ke la hararo plibonigu. Kiam li mortis, li ne estis kalva.

Määttänen estis geedzita dufoje. Li vivis en Mäntsälä dum siaj lastaj jaroj. Li havas tri infanojn, al kiuj la meza havas Asperger-sindromon.

Alia
----

Määttänen estis la plej juna el tri gefiloj el siaj gepatroj. La patro de Määttänen de la sama nomo, Heikki Määttänen, laboris kiel malproksima skolto dum la Daŭriga Milito. Post la milito, li faris esplorvojaĝojn al la teritorio de Sovet-Unio nome de la okcidentaj potencoj (Operacio Upsalo), kaj dum unu tia vojaĝo li malaperis en majo 1950.

Eksteraj ligiloj
----------------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820853
* ISNI: 0000000407746649
* MBA: 3ce05817-644e-4c71-8610-7d6d87a9ca0c
 |
Monda heredaĵo de UNESKO



Monda heredaĵo de UNESKO

dekstra
La **Turo de Belém** (portugale *Torre de Belém*) estas unu de la monumentoj plej simbolaj de la urbo Lisbono. Situas en la dekstra riverbordo de la rivero Taĵo en direkto al la marenfluo de la rivero, kie ekzistis iam la plaĝo de Belém kaj en la nuna kvartalo de sama nomo sudokcidente de la urbo. Dekomence ĉirkaŭita de akvo iom post iom estis ekĉirkaŭita de la plaĝa sablo ĝis esti parto de la tero.

Ĝi estis klasita kiel Monda Heredaĵo de la UNESCO, kaj la 7-an de Julio de 2007 estis elektita kiel unu de la Sep Mirindaĵoj de Portugalio. Ĝi estas konstruaĵo de arkitekto Francisco de Arruda kaj estas unu el la plej elstaraj monumentoj de la arkitekturo de stilo *manuelino*. Pasintece ĝi utilis kiel impostejo por eniri la urbon kaj estis la lasta vidaĵo de la portugalaj maristoj kiuj iris trans marojn malkaŝi aŭ kolonii novajn landojn.

La monumento montras islamajn influojn kaj orientajn, kio karakteras en la stilo manuelino kaj markas la finon de la tradicio mezepoka de la Turoj, formante unu el la unuaj fortikaĵoj por artilerio en Portugalio.

Parto de ties beleco baziĝas sur la ekstera dekoracio, ornamita de ŝtonskulptitaj ŝnuroj, malfermaj koridoroj, turoj de viglado en mudeĥara stilo kaj kreneloj laŭ formo de ŝildoj dekoritaj kiel armelaj globusoj, kruco de la Ordeno de Kristo kaj naturalismaj elementoj, kiel rinocero, aludante la malkaŝojn de la portugaloj transmare. La gotika interno sub la teretaĝo, utilis kiel armilejo kaj prizono kaj estas senornama.

La strukturo konsistas el du ĉefaj elementoj: la turo kaj la fortikaĵo. En la anguloj de la teretaĝo de la turo kaj de la fortikaĵo, elstaras cilindraj gvatoturoj kronitaj de kupoloj laŭ formo de oranĝeroj, riĉe dekoraciitaj ŝtone.

La kvarangula turo, de mezepoka tradicio, havas kvin etaĝojn super la fortikaĵo jene:

* Teretaĝo - *Salono de la Turestro*.
* Dua etaĝo - *Salono de la Reĝoj*, kun ornamitaj tegmento kaj kameno.
* Tria etaĝo - *Salono de Aŭdiencoj*.
* Kvara etaĝo - *Kapelo*.
* Kvina etaĝo - Teraso de la turo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turo de Belem en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turo de Belem en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Turo de Belém (SIPA / IHRU)[*rompita ligilo*] portugale
* Torre de São Vicente de Belém (IGESPAR)[*rompita ligilo*] portugale
* Tower of Belém (IGESPAR) Arkivigite je 2010-03-10 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Monastery of the Jerónimos and Tower of Belém in Lisbon (IGESPAR) Arkivigite je 2010-11-07 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Ejo de UNESCO pri Monaĥejo de Jerónimos kaj la Turo de Belém angle
* Pri la rinocero
Trakia Platest, 5-a ĝis 4-a jarcento a.K
**Trakoj** estas komuna nomo por kelkaj iamaj balkanaj kaj okcident-aziaj popoloj, kiuj vivis en la antikva regiono Trakio. La trakoj ekde la 8-a ĝis 9-a jarcento antaŭ Kristo vivis sub helena potenco. Dum la 5-a jarcento a.K. estiĝis sendependa trakia ŝtato, kiu disfalis fine de la sama jarcento. De la 4-a ĝis la 3-a kaj poste ekde la 2-a antaŭkrista jarcento ili konkeriĝis de la Romia imperio. Post la grava greka-romia influo, la trakoj asimiliĝis al la migrantaj popoloj.

La popolanoj parolis la trakan lingvon, kiu formortis dum la 6-a jarcento post Kristo. Al ĝi similas la friga kaj albana lingvo. Nur kelkaj gravuritaj nomoj postrestis.

Gravaj trovitaĵoj en 2005
-------------------------

Dum 2005, arkeologoj trovis ĉe bulgara vilaĝo Zlatinica, gravan tombon de (verŝajne) Kerseblept, filo de Kotus la 1-a. La reĝo mortis antaŭ 2400 jaroj kaj oni entombigis lin kun multegaj or-juveloj (ringoj, ora krono).

Popoloj
-------

* Tribaloj

* Kategorio Trakoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Poŝbilardo** estas grupo de bilardaj ludoj, ĉe kiuj oni uzas specifan bilardan tablon kun 6 poŝoj, truoj. Oni plej ofte parolas tiusence pri poolbilardo (angle *pool* [pu:l]), sed ankaŭ ĉe snukero oni uzas poŝojn. (Senpoŝa bilardo estas la karambolo).

Poolbilardo
-----------

Oni ludas la poolbilardon pej ofte sur tablo de 1,5x2,8m (ludejo 254x127 cm), malofte sur 1,7x3,1 m aŭ 1,3x2,5 m (Norda kaj Suda Ameriko).

La truoj ĉe la poŝbilarda tablo estas pli grandaj ol ĉe la angla bilardo aŭ snukero. Krom la blanka globo, oni uzas en tiu ludo maksimume 15 numeritajn globojn. La trafindaj globoj de 1 ĝis 8 estas unukoloraj, de 9 ĝis 15 striaj.

Komence de la ludo, oni lokigas la celglobojn en triangula formo, kion helpas plasta aŭ ligna triangulo. La komenca ludanto provas detrui la triangulan formon, poste provas puŝi la globojn en la poŝojn (en certa sinsekvo au metodo). Se lia/ŝia puŝo estas sensukcesa, la puŝrajton akiras la alia ludanto. Same okazas, se la ludanto puŝas la blankan globon en poŝon.

La poolbilardo havas multajn variojn depende de la nombro de la koloraj globoj aŭ puŝa sinsekvo. Ĉe la **9-globa** oni devas numerosinsekve puŝi la globojn en la poŝon. En la **„straight"-pool** (senfina *pool* 14.1) ambaŭ ludantoj povas puŝi la 14 celglobon en la poŝon. La vicordo aŭ la kombinado ne gravas, sed oni devas anonci antaŭ ĉiu puŝo pri la celota poŝo. Se la puŝo sukcesas, tio valoras unu poenton.

La tia plej konata ludo estas la **8-globa**, kiam la ludanto per sukcesa poŝpuŝo de la unukolora aŭ 7 striaj globoj akiras rajton por ludi la *8-an* kaj se tio sukcesas en la celota poŝo, li/ŝi gajnas.

* en Eo, pri ĉina venko en Monda Virina Bilarda 9-Globa Ĉampionado Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Poŝbilardo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nikolao (Nikolaj Borisoviĉ) ZUBKOV** (ruse *Николай Борисович Зубков*) (18-an de januaro de 1918 - 2006) - merita kulturaganto de Rusia Federacio, iama vicprezidanto de ASE kaj ĉefredaktoro de ties Informa bulteno.

En 1930, kiam Nikalao Zubkov lernis en 5-a klaso (en Aŝĥabado) li renkontiĝis kun belgo, bone parolanta la rusan – Stepan Ivanovic Stefan. La lasta instruis biologion kaj la anglan, foje rakontis pri Esperanto kaj giaj ebloj, sed tiam Nikalao Zubkov pri tio ne ekinteresigis.

Esperantistiĝis en 1932. En 1932 li venis en Uljanovsk kaj trovis en librovendejo "Bazan kurson de Esperanto" kaj ekstudis ĝin. Poste, kiam lia patro estis en Moskvo, Nikalao Zubkov petis lin aĉeti en la strato Spiridonovka (t.e. en la sidejo de SEU) Esperantajn librojn. Li acetis, sed ne nur – li ankaŭ membrigis lin al SEU!
Ĝis la fino de 1937 instruis en la koresponda kurso de SEU. Li konis persone kelkajn gravajn agantojn de SEU. Pri la ĝenerala sekretario Ernest Drezen, Nikolao Zubkov rememoris: "Kio koncernas Drezen-on, mi vidis lin nur tri- au kvarfoje. Li estis tiom alta partia ĉefo, kiu rigardis tian hundidon kia estis mi, de tia supro, ke eĉ ne rimarkis. Do, li neniam bonvolis konversacii kun mi."

Diplomitiĝis komence pri historio, poste kiel milita tradukisto pri la franca kaj angla lingvoj. Dum kaj post la Dua mondmilito laboris kiel tradukisto, poste kiel universitata instruisto de historio. Redaktoro kaj post 1964 vicĉefredaktoro en la Redakcio de orienta literaturo de la eldonejo *Nauka*. Sur tiu posteno eldonigis la ruslingvan libron de Aleksandr Ĥarjkovskij *La homo kiu ekvidis la mondon* (pri Vasilij Eroŝenko), Esperanto-lernolibrojn de Magomet Isajev kaj Boris Kolker kaj interlingvistikajn librojn kaj ankaŭ la referaĵon de la doktoriga disertacio de Boris Kolker *Kontribuo de la rusa lingvo al la formiĝo kaj evoluo de Esperanto*. Partoprenis en la 64-a, 65-a kaj 68-a Universalaj Kongresoj de Esperanto.

Interesa fakto
--------------

La patro de lia patrino Abram Cukerman estis verkisto kaj eldonisto en Varsovio, konato de Ludoviko Zamenhof – kvankam ne esperantisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kontribuo de la rusa lingvo al la formiĝo kaj evoluo de Esperanto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34607
 |
La **kastelo de Abaújszántó** estas unu el la kasteloj (ankaŭ historia monumento) en Hungario, en ekstera parto Cekeháza. Ĝi estas konata ankaŭ pri la iama posedanto: Patay [patai]. En la frua 21-a jarcento ĝi estis ruino.

Kastelo de Abaújszántó en 2017

Historio
--------

La nobela familio Patay akiris tie bienon en la 18-a jarcento. La familio komence konstruis nobeldomon, poste sian kastelon ĉirkaŭ 1820. Depost la 2-a mondmilito la kastelo iĝis ŝtata posedaĵo kaj loĝis interne lernantoj, baldaŭ la loka kolĥozo uzis ĝin. Renovigaj laboroj ne okazis, nur en 1983 la tegmento estis riparita, tamen ĝi estis forlasita. Depost fino de la socialismo iu aĉetis ĝin, post jaroj la komunumo de Abaújszántó reaĉetis ĝin, tamen okazis nenio. En 2021 la tegmento estis plene riparita, supozeble pliaj laboroj okazos.

Konstruaĵo
----------

La klasikisma kastelo situas sola kune kun la iama parko. La fasado estas simetria, la meza parto iomete reliefas kaj havas etaĝon (same reliefas al la malantaŭa fasado). Interne 10 ĉambroj troviĝas. La 2 aloj estas teretaĝaj, finoj de la aloj same reliefas. Sub la dekstra alo granda kelo kuŝas.

Parko
-----

El la belega parko la arboj nature restis. Iom for estas ankaŭ servaj domoj por la bieno, sed ili estas jam plene ruinaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto kaj bildoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
**Ősagárd,** slovake **Agárd** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Rétság. Ĝis 1906 la oficiala nomo estis Agárd. Tiam la vilaĝo ricevis aldonaĵon "ős" (=praa) por fari diferencon de la alia Agárd.

Fora panoramo al Ősagárd
Luterana preĝejo de Ősagárd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8599/19.1901
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 2616
* Telefonprefikso: 35

Situo
-----

Ősagárd situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Rétság troviĝas 16, Vác 22, Budapeŝto 57 km-ojn.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1424. En 1439 Agárd apartenis al fortikaĵo de Szanda. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiun en la 18-a jarcento slovakoj refondis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* luterana baroka preĝejo de 1786, turo 22 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1824
* muzeeto
* 2 kavoj

Famuloj
-------

* luterana episkopo Béla Harmati naskiĝis en Ősagárd
* luterana pastro András Fabó en Ősagárd mortis, pli frue longe li estis tie pastro

Ĝemelkomunumo
-------------

* Slovakio Jasenie, Slovakio

* Kategorio Ősagárd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
400-metra barierkuro de virinoj
teknikoj
**Barierkuro** estas sporta fako de atletiko, parenca al obstaklokuro.

Priskribo
---------

Barierokuro estas atletika fako, dum kiu oni devas trakuri barierojn kun difinitaj altoj kaj lokigitaj je difinita interdistanco. Tio influas la kuran ritmon, oni ne povas kuri regule laŭ la sama ritmo.

Dum konkursoj, ekzistas du tipoj de barierokuro: mallonga (je 100 aŭ 110 m) kaj longa barierokuro (400m). Oni devas dum la kurdistanco superi dek barierojn.

* La 110-metra barierokuro okazas ĉe la viroj kun barieralto de 106,68 cm, ankaŭ en dekatlono
* La 100-metra barierokuro okazas ĉe la virinoj kun barieralto de 83,82 cm, ankaŭ en heptatlono
* La 400-metra barierokuro okazas ĉe la viroj kun barieralto de 91,44 cm
* La 400-metra barierokuro okazas ĉe la virinoj kun barieralto de 76,20 cm

Ĉe junularaj konkursoj ekzistas pli malaltaj barieroj.

* Kategorio Barierokuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410662
* GND: 4160759-4
* LCCN: sh85063165
* NKC: ph138819
 |
dekstra
La **Palaco Güell** (katalune *Palau Güell*) estas konstruaĵo dizajnita de Antoni Gaudí, fama arkitekto pro liaj verkaĵoj en unika stilo ene de la tendenco konata kiel kataluna modernismo. La palaco troviĝas en mallarĝa strato de Barcelono, la *Carrer Nou de la Rambla*, proksime de la haveno. Ĝi estis taskita al Gaudí de Eusebi Güell, kiu admiregis la arkitekton kaj financis plurajn el liaj plej konataj verkaĵoj. La konstruado realiĝis inter la jaroj 1886 kaj 1890.

Gaudí laboregis kun persisto ĉar tiu estis la unua plej grava tasko komisiita al li. Li eĉ pensis pri 25 malsamaj solvoj por la dizajno de la fasado. Por tiu projekto li kalkulis je la helpo de Francesc Berenguer, unu el liaj plej fidelaj helpantoj.

Ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO en 1984 kune kun la Parko Güell kaj la Casa Milà.

Vidu ankaŭ
----------

* Antoni Gaudí
* Kataluna modernismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Palaco Güell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la Palaco Güell en www.palauguell.cat
* Informo en www.gaudidesigner.com
La termino **kantabroj** (en latino: *cantabri*, el *cantăber*; en malnovgreka lingvo: *Καντάβροι*) estis la nomo donata de la romianoj al aro de antikvaj popoloj kiuj loĝis en la nordo de la Iberia duoninsulo kaj kies teritorio etendiĝis en epoko de la Kantabraj Militoj en preskaŭ la tuto de la nuna Kantabrio, en la nordo de la provinco Burgoso kaj de Palencio, la nordoriento de la provinco Leono, la oriento de Asturio kaj la plej okcidenta parto de Biskajo. Ilia ĉefa urbo estis Amaya kaj estis najbaroj de la aŭtrigonoj, turmogoj, vakceoj kaj asturoj.

La studado de la klasikaj fontoj certigas pri la ekzisto de pluraj triboj aŭ klanoj, kiel la salaenoj, orgenomeskoj, avariginoj, blendioj kaj koniskoj ĉe la marbordo, konkanoj, koniakoj, plentuzioj, tamarikoj, vadiniensoj kaj veĝikoj en la interno.

La kantabroj aperas en dokumentoj de la 3-a jarcento a.K. Verŝajne ili difiniĝis kiel popolo inter la 8-a kaj 4-a jarcento a.K. La arkeologiaj trovitaĵoj montras ke en la 3a jarcento a.K ekiĝis keltibera kultura asimilado inter la kantabroj.

* Kategorio Kantabroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Universitato de Tuluzo lokiĝas en urbo Tuluzo, Francio, kaj estas unu el la plej antikvaj de la mondo, ĉar ĝi fondiĝis en la 12-a de aprilo 1229.

Historio
--------

La kreado de la Universitato de Tuluzo estis altrudita al la grafo Rajmondo la 7-a (1197-1249) kiel parto de la Traktato de Parizo en 1229, kiu finigis la krucmiliton kontraŭ la kataroj. Ĉar oni suspektis ke li simpatiis kun la heretikuloj, Rajmondo devis financi la instruadon pri teologio. La episkopo Fulko de Tuluzo (1150-1231) estis inter la fondintoj de la universitato. Ĝiaj unuaj profesoroj estis: Johano de Garlando (1195-1272) kaj Rolando de Kremono (1178–1259). Aliaj fakultatoj estis poste aldonitaj, kiel juro kaj medicino. Komence la universitato estis lokigita en la urbocentro, kune kun la praaj rezidejoj de la studentoj, la kolegioj.

Referencoj
----------

1. ↑  Personensuche
2. ↑   Encyclopaedia Britannica. Arkivita el la originalo je 2014-02-05. Alirita 2014-04-24.
3. ↑  Bibliothèque Nationale de France
4. ↑  Treccani.t

* Kategorio Universitato de Tuluzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sajos
La **Samea Parlamento de Finnlanda** (finne *Saamelaiskäräjät*: finne *Saamelaiskäräjät*), estas la reprezenta instanco por samea heredaĵo en Finnlando. La parlamento konsistas el 21 elektitaj mandatuloj. En 2015 la prezidanto estis Tiina Sanila-Aikio, la unua vicprezidanto estis Heikki Paltto kaj la dua vicprezidanto estis Tuomas Aslak Juuso.

Loko
----

La finna Samea Parlamento troviĝas en Sajos. La Samea Kultura Centro troviĝas en Inari.

Respondecoj
-----------

Kelkaj de la respondecoj de la finna Sámi Parlamento inkluzivas aferojn rilataj al la lingvoj kaj kulturo de la sameoj, kaj ankaŭ al ilia statuso kiel etno en Eŭropo. La finna samea parlamento decidas pri la distribuo de la ricevitaj financoj destinataj al ĝia uzo fare de la sameoj. 

La parlamento havas laborgrupojn pri edukado kaj edukada materialo, sameaj rajtoj, kulturo, sociaj aferoj kaj sano, balotado kaj la samea lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* Sameoj

Referencoj
----------

1. ↑ .  Tiina Sanila-Aikio lij sääʹmteeʹǧǧ ođđ saaǥǥjååʹđteei (Skolt Sami) (La 28-an de Maro 2015). Alirita la 28-an de Marto 2015.

* Kategorio Samea Parlamento de Finnlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Margrafo **Antal Pálinkás-Pallavicini** [pAlinkAŝ-palaviĉini], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pálinkás-Pallavicini Antal** estis hungara oficiro, aristokrato, martiro de la hungara revolucio de 1956. Lia origina kaj plena nomo estis *Pallavicini Antal Lajos*. Lia familia nomo ŝanĝiĝis al **Pálinkás** en 1951.

Antal Pálinkás-Pallavicini naskiĝis la  30-an de julio 1922(nun 1922-07-30) en Budapeŝto, li mortis la 10-an de decembro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Pálinkás-Pallavicini maturiĝis en gimnazio, poste li eklaboris en granda fabriko en Csepel (distrikto). En 1940 li iĝis libervola soldato. Li akiris diplomon en militakademio en 1943. Dum la nazia erao (1944) li aliĝis al la rezista movado sub Endre Bajcsy-Zsilinszky. La nova reĝimo en 1945 akceptis liajn agojn kaj restis plu en la armeo, eĉ li estis membro de la komunistoj inter 1947-1954. Dum la revolucio li kunlaboris la revoluciulojn, lia tutlanda ago estis tio, ke li liberigis el la prizono primason József Mindszenty. Post fiasko de la revolucio li estis kondamnita al morto. Li edziĝis dufoje en 1947 kaj 1953. Ambaŭ edzinoj naskis unufoje. Li ricevis ŝtatan premion en 1948. Li estis rehabilita en 1989 kaj levita kolonelo.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Felsőpetény (2008)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851952
 |



* Portalo pri Biografio
Kajako
**Kajako** estas malgranda senkila boato. Ĝi estas movata - sidanta veturdirekte - per dupadela pagajo kaj estas elformita plej ofte por unu aŭ du personoj. Kajako estis elpensita verŝajne en la Arkto ĉe la inuitaj (eskimoj) evoluigita. Tie necesis malpezaj, rapidaj kaj facile moveblaj kanuoj por la ĉasado.

La inuitoj konstruis kajakojn el ligno, ostoj kaj ledo de maraj mamuloj. Peltoj de fokoj konstituis la karenon per tegado sur ligna subkonstruaĵo. La peltoj de 3 fokoj por unu kajako estis kunkudritaj akvimune. Neniu najlo, ŝraŭbo, nito, bolto lokiĝis en ĉi tiu teknologio. La ligiloj en la kunmetaĵoj estis faritaj el ledo.

La plej granda originaleco de ĉi tiu boateto estas, ke la kajakisto per sia anorako, akvo-imuna vesto kun kapuŝo, estis alkroĉita je la homtruo de la ponto, tiel la homo kaj la kajako formis akvimunan tutaĵon. Ĉi tiu apartaĵo permesis al la kajakisto subakven renversi kaj reaeren malrenversi sian boaton per lerta movo de sia pagajo kaj de sia korpo. Oni nomas ĉi tiun manovron "eskimotado" aŭ "malrenversado".

Similajn boatojn uzis ankaŭ la aleŭtoj por la ĉasado sur la maro: tio nomiĝis bajdarko.

La arkta kajako inspiris la konstruadon de kajakoj kiuj navigas sur ĉiuj la latitudoj kaj sur ĉiuj la salaj aŭ nesalaj akvoj de la mondo. Ekzistas kajakoj el akvimunigita tolo tegata sur rigidaj skeletoj eventuale malmunteblaj, el lignaj krucpllkaĵoj, el muldataj artefare nunaj rezinoj. La formoj diversiĝis por adapti sin al la multnombraj sportaj fakoj kaj al la akvaj ludoj kaj libertempa uzado.

La kajako estas olimpia sporto ekde 1936.

Tipoj de kajakoj
----------------

* Markajakoj estas pli grandaj ol la plej multaj kajakoj kaj estas farataj por vojaĝi rapide.

Vidu ankaŭ
----------

* Kajakado-Kanuado
* Remado
* Kanuo
* Rafto
* Ĉasboato

* Kajako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kajako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Libra Turo
La **Libra Turo** aŭ nederlandlingve ***Boekentoren*** [BU:knto:rn], dezajno de la belga arkitekto Henry Van de Velde, estas unu el la plej konataj konstruaĵoj de la urbo Gento en Flandrio. Ĝi gastigas pli ol du milionoj da libroj de la Genta universitata biblioteko.

Historio
--------

Van de Velde, tiama profesoro ĉe la Genta Universitato, estis petita je la aĝo de 70 dezajni novan universitaton bibliotekon. La loko por tio estas la genta *Blandijnberg*, la plej alta punkto de la urbo. Li elektis turon kiel gvidmarkilo de la scienco; kvara turo kiu povis esti komparata kun la preĝejo de Sankta Nikolao, la katedralo de Sankta Bavo kaj la Belfrido. Ideo estis ke ĝi povis esti kontraŭo al la religiaj kaj mondaj povoj. La dezajno estis kontestata kaj oni eĉ mendis alternativan planon ĉe la arkitekto *Armand Cerulus*.

La turo tamen rajtis esti konstruita. Ĝi estas 64 metrojn alta, nombras 20 surterajn etaĝojn kun belvedero kiel observejo kaj kvar kelajn etaĝojn. Temas pri konstruaĵo el betono, kies soklo estas kovrita de ardena gnejso, en formo de greka kruco. En 1939 la kruda konstruaĵo kaj parto de la finpretigo estis pretaj. La dezajno ankaŭ ampleksis la enan arkitekturon: nigraj feraj fenestraj profiloj, plankaj patronoj, pordaj teniloj, mebloj,... La Dua mondmilito malebligis ke planitaj laboroj efektiviĝu. Dum la milito la germanoj uzis la turon kiel centro por aera defendo.

Stato kaj ebla renovigo
-----------------------

Longe la Libra Turo estis en malbona stato. Dum jaroj la monumento estis plurfoje riparaĉita, dum la seriozaj strukturaj problemoj estis neglektitaj pro manko de monaj rimedoj. La ekstera betona surfaco ekzemple estis tre korodita pro betonputro. Je la 1a de julio 1992 tial la Libra Turo ricevis la statuson de protektita monumento. En septembro 2021 la restaŭrado finiĝis.<ref><\ref>

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libra turo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Libra turo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la biblioteko de la Genta Universitato kun klarigoj pri la libra turo Arkivigite je 2005-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo pri la Libra Turo Arkivigite je 2005-09-12 per la retarkivo Wayback Machine (en la nederlanda lingvo)
**Esperanto** (nomata laŭ la lingvo Esperanto) estis la dua muzikalbumo de la germanlingva hiphopa muzikgrupo *Freundeskreis*. Ĝi publikiĝis la 20-an de aprilo 1999.

Unuopaj kantoj kaj gastaj muzikistoj
------------------------------------

| numero | titolo | gasta(j) muzikisto(j) | daŭro |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Kore Bonvenon / Intro |  | 2:01 |
| 2 | Esperanto | Déborah | 4:20 |
| 3 | FK Skit |  | 0:50 |
| 4 | Erste Schritte / Retrospektive |  | 6:52 |
| 5 | 20 $ Skit |  | 0:47 |
| 6 | Tabula Rasa | Andres, Gentleman, Sékou kaj Tommy W. | 4:53 |
| 7 | Hit Skit |  | 0:23 |
| 8 | Sternstunde / Die Revolution der Bärte | Mighty Tolga | 5:24 |
| 9 | Briefwechsel / Letter Exchange | Shurik'n | 5:56 |
| 10 | Reprise |  | 1:00 |
| 11 | Mit Dir | Joy Denalane | 4:39 |
| 12 | All Apologies | Sékou | 5:23 |
| 13 | Frico’s Skit |  | 0:50 |
| 14 | Pulsschlag | Massive Töne kaj Afrob | 6:29 |
| 15 | Eimsbush bis 0711 | Samy Deluxe | 4:55 |
| 16 | Don’s CP 70 Skit |  | 1:34 |
| 17 | Nebelschwadenbilder | Udo Lindenberg kaj Afrob | 4:27 |
| 18 | Kore Salutas / Outro + Halt Dich an Deiner Liebe fest ("kaŝita kanto", ne menciata en la kompaktdiska kovrilo) |  | 9:18 |

La muzikalbumoj semajnon post sia publikigo la 3-a de majo 1999 unuafoje listiĝis en la rangolisto de en Germanio plej multe vendataj muzuikalbumoj kaj tiam atingis la 3-an rangon, en la sekvaj semajnoj la 5-an rangon. Entute la albumoj 29 semajnojn restis inter la 100 plej multe vendataj muzikalbumoj de Germanio. Ankaŭ en Aŭstrio, kie ĝi atingis la 15-an rangon kaj 24 semajnojn restis inter la 100 plej vendataj albumoj, kaj en Svislando, kie ĝi atingis la 9-an rangon kaj 17 semajnojn restis inter la 100 plej vendataj albumoj, ĝi estis sukcese akceptata. En la jara statistiko de en Germanio plej vendataj muzikalbumoj ĝi havis la 17-an rangon.

Kiel unuopaĵoj aparte produktiĝis kaj disvendiĝis la kantoj *Esperanto* (DE #46), *Mit Dir (DE #9) kaj* Tabula Rasa *(DE #30).*

Pro pli ol 250 000 venditaj kompaktdiskoj la muzikalbumoj ankoraŭ en 1999 en Germanio honorigis per la premio "ora disko" (germane *Goldene Schallplatte*). Ĝi restis la komerce plej sukcesa albumo de la muzikgrupo.

Sed ne nur por la grupo la albumo estis sukceso: La publika atento en Germanlingvio pro la albumo en tiu jaro ankaŭ estis aparte fokusita al la Esperanto-movado. Kaj Germana Esperanto-Asocio kaj Germana Esperanto-Junularo en 1999 kaj la sekvaj du jaroj signife pli ofte ol kutime ricevis informpetojn de (precipe junaj) interesiĝantoj pri la internacia lingvo kaj siaj aplikeblecoj.
La **Turo Windsor** estis unu el la unuaj *inteligentaj* nubskrapuloj konstruitaj en Madrido (Hispanio). Ĝi havis 106 metrojn alte kaj 32 etaĝojn, kaj ĝi troviĝis en plena financa centro de la urbo, en la zono AZCA. Proprietaĵo de la societo Asón Inmobiliaria de Arriendos kontrolata de El Corte Inglés, kaj ĝia nomo venis de fama dancejo kiu troviĝis en la malsupra etaĝo, Windsor. En la Turo Windsor troviĝis la ĉefa sidejo de Deloitte kie laboris pli ol 1.200 dungitoj kaj tri departementoj de advokatoj Garrigues.

Ĝia konstruado komenciĝis en 1975 kaj finiĝis en 1979. La komenca projekto plenis turon por oficejoj kaj bazo kun spektaklejoj, komercejoj kaj parkejo. En sia epoko ĝi estis la plej alta konstruaĵo de la komplekso AZCA ĝis la konstruado de la Turo Pikaso.

Incendio
--------

La turo Windsor bruliĝas matene, la 13-an de februaro 2005
Iom antaŭ la noktomezo de sabato la  12-a de februaro 2005 komenciĝis incendio de oficejo en la 21-a etaĝo kaj rapide ĝi disiĝis al la superaj etaĝoj kaj neutiligis la konstruaĵon. Danke al ĝia strukturo la konstruaĵo ne detruiĝis kaj ĝia ordigita malkonstruado ne efektiviĝis ĝis aŭgusto 2005. Ekis multaj onidiraĵoj pri la kaŭzoj de la incendio, laŭdire provokita.

* Kategorio Turo Windsor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Pola Partio Socialista** (pole *Polska Partia Socjalistyczna*, **PPS**) estas maldekstra pola politika partio laborista kaj socialista. Ĝi estis kreita en la jaro 1892 dum tiel nomata pariza kunveno kiel *Eksterlanda Asocio de Polaj Socialistoj* kiel unu el la plej potencaj partioj en Pollando ĝis la jaro 1948. Dum la tempo de Pola Popola Respubliko la partio agadis nur eksterlande.

En 1987 kreiĝis enlanda PPS kiu estas daŭriganto de la tradicioj de Pola Partio Socialista.
Post la jaro 1989 dum kelkaj oficperiodoj de la Sejmo havis PPS propran, sed ege malgrandan reprezenton en pola parlamento, sed nun la partio havas ege etan socian apogon en Pollando.

El la agado
-----------

2.08.1941: Konspire aganta Pola Partio Socialista deklaras sian sintenon al subskribita pola-soveta pakto.

Kelkaj anoj
-----------

* Kazimierz Dłuski
* Kazimierz Domosławski, esperantisto
* Józef Litauer, esperantisto
* Kazimierz Pużak
* Kazimierz Sosnkowski

* Kategorio Pola Partio Socialista en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 280581
* GND: 44095-4
* LCCN: n50073246
* VIAF: 141542172
* ISNI: 0000000121715177
* SUDOC: 028512650
* BNF: 120333896
* NKC: ko2003207871
 |