recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ermitejo en Saalfelden **Ermitejo Sankta Georgo** (germane: *Einsiedelei St. Georg am Palfen*) troviĝas norde de la urbocentro de Saalfelden, Aŭstrio, ĉe la piedo de la montaro *Steinernes Meer* ĉe la rokaĵo Palfen. Nombriĝas ĝi inter la lokaj monumentprotektitaĵoj; ĝis hodiaŭ ĝi (almenaŭ somere) funkcias. La ermitojn elektas la urbodoma konsilio de Saalfelden, ĉar la tuto nun ne estas en ekleziaj manoj kaj administratas sekulare.

Ĝeneralajoj
-----------

La ermitejo facile atingeblas kaj disde la saalfeldena urbokvartalo Bachwinkel (tie ankaŭ komenciĝas la pado al la kabano *Wiechenthalerhütte*) kaj disde la urbokvartalo Bürgerau. Pado nomita Fuchssteig kondukas disde la ermitejo ĝis la ŝatata ekskursocelo Steinalm. Proksime situas ankaŭ la kaverneto Kühloch enloĝata verŝajne dum la Bronza epoko. La vivo por la ermito ne estas tro luksa ĝis hodiaŭ.

Historio
--------

Jam en la 16-a jarcento la homoj pilgrimis al kaverno roka situanta supre de Kastelo Lichtenberg por veneradi bildon de Sankta Georgo, patrono de la bestoj. Thomas Pichler iĝis en 1664 la unua ermito. Li ankaŭ pligrandigis la veneradlokon je kapeleto. Ekde 1677 oni ekrajtis tie celebri Sanktajn mesojn.

Plusa ŝarĝo publika de la ermitoj estis nokta gardado kaj kontrolo de supre pri eventualaj fajroj estiĝantaj. Kompence ili rajtis kolekti almozojn por si en Saalfelden, Maria Alm, Leogang, Weißbach bei Lofer, Sankt Martin bei Lofer kaj Lofer. Malgraŭ malpermeso de tre multaj similaj lokoj sub la regado de imperiestro Jozefo la 2-a la tradicio ermita de Saalfelden restis feliĉe netuŝita.

En 1968 la tuto malfermitis al la publiko. En 1970 ermito Karl Kurz, gastinte ĉe televidelsendaĵo germana, pafe atakitis fare de vizitanto. Inter 2004-2015 servis tie meritplene Raimund von der Thannen. La eksa pastro Thomas Fieglmüller el Vieno ermitis en 2016 nur unu jaron; li substrekis ankaŭ la psikologiajn aspektojn pri ermita vivo kaj (anim)zorgado de la vizitantoj. Ekde 2017 ermitis la diakono Stan Vanuytrecht el Belgio. En junio 2020 venis kiel ermito numero 34 Matthias Gschwandtner el Bad Ischl, kiu elektitis konkurse.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ermitejo ĉe Palfen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La ermitejo sur la oficiala urba retpaĝaro
* Prie sur la paroĥuja retpaĝaro de Saalfelden Arkivigite je 2018-04-26 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  Gazetara anonco de la municipo: *Neuer Einsiedler: Matthias Gschwandtner aus Bad Ischl*, 4.6.2020
**Samuel Miklos Stern,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Stern Sámuel Miklós** estis judhungara priserĉisto pri mezepoka literaturo.

Biografio
---------

Samuel Miklos Stern  naskiĝis la 22-an de novembro 1920 en Tab. Li mortis en 1969.

Li studis en universitato en Jerusalemo dum la 2-a mondmilito, poste li plulernis en Oxford. Ĝis 1956 ankaŭ li redaktis enciklopedion pri Islamo. Ekde 1964 li instruis en Muzeo Ashmolean, krome li estis gastoprofesoro en Jerusalemo kaj Filadelfio.

Li malkovris unua la unuajn mozarabajn ĥarĉojn kiujn oni publikis moderne en sia fama artikolo «Les vers finaŭ en espagnol dans les muwasshas hispano-hébraiques: Une contribution à l'histoire du muwassahas et à l'etude du vieŭ dialecte espagnol 'mozarabe'», *Al-Andalus*, XIII, 1948, kiu lokigis la komencojn de la hispanlingva kaj latinida liriko en la unua duono de la 11a jarcento, aŭ eble eĉ antaŭe. En tiu artikolo li publikigis la unuajn 24; poste tiu korpuso, ampleksigita de Emilio García Gómez kaj aliaj priserĉistoj, estas de ĉirkaŭ sesdek ĥarĉoj. Kvankam Stern kaj aliaj priserĉistoj studis kaj interpretis la ĥarĉojn kiel restaĵoj de pralatinida liriko, estas fakuloj kiuj pridiskutas la ĝustecon de tiaj konkludoj, konsiderante la ĥarĉojn kiel arabaj aŭ judaj versoj (sen elementoj de la latinida dialekto de Al Andalus). La tialoj de tia necerteco estas ke la ĥarĉoj estas skribitaj per arabaj aŭ hebreaj literoj, oni konservas nur en arabaj aŭ hebreaj manuskriptoj, mankas tiele vokalaj karaktroj kaj konstituas nur la lastajn versojn de poemoj pli longaj (konataj kiel moaksaĥa) kiu ja estas en araba aŭ hebrea. Tamen, la malkovro fare de Stern markis grandan diferencon pri la radikoj de la hispana literaturo.

Verkaro
-------

* *Hispano-Arabic strophic poetry studies by Samuel Miklos Stern*. Selektita kaj editorita de L. P. Harvey. Oxford: Clarendon Press, 1974.
* *Studies in early Ismailism*, Jerusalem: Magnes Press, Hebrew University, 1983.

Bibliografio
------------

* LATHAM J. Derek kaj MITCHELL, Helen W.: *The Bibliography Of S. M. STERN*, en: Journal of Semitic Studies: Manchester 15 (1970), pp. 226–238 extracto
* Samuel Miklos Stern: *Les vers finaŭ en espagnol dans les muwassahs hispano-hébraïques. Une contribution à l'histoire du muwassah et à l'étude du vieŭ dialecte espagnol 'mozarabe'*, en: *Al-Andalus, Revista de las escuelas de estudios árabes de Madrid y Granada*, XII (1948), pp. 299–346.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 439443
* GND: 117277460
* LCCN: n50022529
* VIAF: 302939191
* ISNI: 0000 0001 0775 7194
* SUDOC: 027952452
* BNF: 11988461r
* BIBSYS: 90083501
* BNE: XX1286384
 |
**Samuel HEINICKE** (naskiĝinta la 10-an de aprilo 1727 en Nautschütz apud Schkölen, mortinta la 30-an de aprilo 1790 en Lepsiko) estis germana speciala pedagogo. Heinicke estis fondinto de la t.n. artikulacia metodo en la edukado de surdmutuloj kaj de la unua instituto porsurdmutula en Germanujo.

Vivo
----

Heinicke estis unue soldato, en 1750 li eniris la elektoprincan gvardion en Dresdeno kaj malliberigitis en 1756 apud Pirna. El la prizono dresdena li sukcese fuĝis kaj ekstudis en 1757 en Jena. La sekvintan jaron li iris kiel privata instruisto al Hamburgo kaj fariĝis - je rekomendo de Friedrich Gottlieb Klopstock - en 1760 sekretario kaj privata instruisto ĉe la grafo Heinrich Carl von Schimmelmann. En 1768 Heinecke estis kantoro en Hamburg-Eppendorf. Jam kiel soldato li estis instruinta surdmutulon laŭ la metodo »Surdus loquens« de Johann Konrad Amman. La saman sukceson li havis ĉe loĝanto de Eppendorf. Ekde 1772 oni alportis al li ankaŭ surdmutulojn de ekstere. Fine la princelektisto de Saksio revokis lin en 1778 patrujen.

Heinicke fondis en Lepsiko instituton por surdmutuloj, kies estro li estis ĝismorte. Por lia paroligmetodo li devis kontraŭbatali la francan signolingvon de sinjoro Epée. En 1881 oni starigis je lia honoro monumenton.

Verkoj
------

* »Beobachtung über Stumme und die menschliche Sprache« (Hamburg 1778)
* »Über die Denkart der Taubstummen« (Leipzig 1783)
* »Wichtige Entdeckungen und Beiträge zur Seelenlehre und zur menschlichen Sprache« (Leipzig 1786)

Literaturo
----------

* Stötzner, *Samuel Heinicke* Leipzig 1870
* Walther, *Geschichte des Taubstummenbildungswesens* Bielefeld 1882
* Eck, *Samuel Heinicke als Kämpfer für die Entwickelung der Volksschule*, Wien 1884

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 90, kio legeblas tie chi interrete.

* Kategorio Samuel Heinicke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 579763
* GND: 118548131
* LCCN: nr2002027818
* VIAF: 9240149198276674940001
* ISNI: 0000 0000 7258 8895
* SUDOC: 184024145
* NKC: jx20091125003
 |
**László Hatvani** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hatvani László** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

László Hatvani  naskiĝis la 29-an de januaro 1943 en Csongrád.

Biografio
---------

László Hatvani frekventis universitaton en Szeged inter 1961-1966. Li eklaboris samloke en la universitato, kie li akiris altajn instruajn rangojn, ekzemple inter 1998-2008 li estis katedrestro. Li estis gastoprofesoro en Leuven kaj Usono. Li redaktis fakrevuojn *Electronic Journal of the Qualitative Theory of Differential Equations*, *Dynamic Systems and Applications*, *Dynamics of Continous, Discrete and Impulsive Systems*, *Acta Scientiarum Mathematicarum*, *Periodica Mathematica Hungarica*, *Acta Mathematica Hungarica*. Li okupiĝis precipe pri Diferenciala ekvacio. Li ricevis premiojn inter 1971-2007.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Attractivity Theorems for Nonautonomous Systems of Differential Equations* (1978)
* *On the Continuation of Solutions* (1980)
* *Differenciálegyenletek megoldásának stabilitási tulajdonságai* (2000)
* *Kalkulus közgazdászoknak*, (2006) ankaŭ angle

Fontoj
------

* biografio hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440250
* LCCN: n87897796
* VIAF: 121423855
* ISNI: 0000 0000 8338 0539
* BIBSYS: 90321333
* NKC: ntk2011666596
 |
**CZÖVEK Erna** (ceovek) hungara muzikinstuistino, agantino fervora por la modernigo de muzikinstruado: Orsova, 13-a de decembro 1899 – Budapest, 30-a de marto 1983.

Biografio
---------

Erna Czövek finis siajn studojn inter 1916-24 en Ĉefurba Supera Muziklernejo. Inter 1920-1947 li instis instruistino dela Ĉefurba Muzikkurso. Ekde 1947 ĝis 1950 ŝi estis raportantino de la Ministerio por Religi- kaj Publikeduko (poste Ministerio por Popolkultivo). Ŝi estis en 1950-52 instruistino de Fakmezlernejo Bartók Béla Zenei. Ekde 1956 ĝis 1962 ŝi estis muziklernejara direktorino de ĉefurbo.

Verkoj ĉefaj
------------

* *Útmutatás a zongora ábécé tanításához* (Bp. 1948);
* *Útmutató a Zongora-iskola I. (zongoraábécé) füzetének tanításához* (Bp. 1957);
* *Útmutató a Zongoraiskola 1. kötetéhez* (Bp. 1966).

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Csalog
* Balázs Szokolay

Memorigiloj
-----------

* memortabulo
* arta lernejo en Budakeszi prenis la nomon Czövek Erna

Fonto
-----

* Magyar Életrejzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**László Hodány** [?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hodány László** estis hungara kemiisto.

László Hodány  naskiĝis la 16-an de majo 1931 en Isaszeg. Li mortis la 2-an de februaro 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Hodány frekventis gimnazion en Budapeŝto en Kőbánya, poste li akiris kemian diplomon en Kemia Universitato de Veszprém en 1953. Post siaj studoj li estis inĝeniero 2 jarojn en uzino pri ŝtonaĵoj, poste li esploris en universitataj laboratorioj de Debrecen kaj Budapeŝto. En la 1960-aj jaroj li laboris en la akademia instituto, poste en fizika esplorinstituto. Li kandidatiĝis en 1963. Li okupiĝis precipe pri kaolinoj, kataliziloj, neorganaj oksidoj. Li havis edzinon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A kaolinit kicserélhető kationjainak felületi disszociációs kinetikájáról* (1962)
* *A kaolinit báziscseréjének néhány kérdéséről. 1–4.* (1963)
* *Theories and Measurements on Non-Isothermal Reaction Kinetics* (1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Geologiaj periodoj** (simpligita)  
**k**omenco Antaŭ Nuno kaj **l**ongo de daŭro en mil. da jaroj (rondumitaj al entjeroj)| **eono** | **erao** | **periodo** | **p** | **d** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  fanerozoiko  |  kenozoiko  | kvaternaro | 3 | 3 |
| neogeno | 23 | 20 |
| paleogeno | 66 | 43 |
|  mezozoiko | kretaceo | 145 | 79 |
| ĵurasio | 201 | 56 |
| triaso | 252 | 51 |
|  paleozoiko | permio | 299 | 47 |
| karbonio | 359 | 60 |
| devonio | 419 | 60 |
| silurio | 443 | 24 |
| ordovicio | 485 | 42 |
| kambrio | 541 | 56 |
| proterozoiko | 2500 | 1959 |
| arĥaiko | 4000 | 1500 |
| hadaiko | 4600 | 600 |

**Proterozoiko** estas la dua periodo de la geologia eono antaŭkambrio. Ĝi daŭris de 2,5 miliardoj da jaroj ĝis 540 milionoj da jaroj. Oni ofte dividas la proterozoikon je tri etapoj: suba (2,5–1,6 md), meza (1,6–0,9 md), kaj supra (0,9–0,540 md.).

Ĝiaj ŝtonoj troveblas sur ĉiu kontinento kaj entenas fer-, kupro-, uran- kaj nikelercon, oron. Oni supozas, ke protokontinentoj de la antaŭkambrio kuniĝis al unu aŭ kelkaj grandaj kontinentoj.

En ŝtonoj de proterozoiko oni trovis restaĵojn de plurĉeluloj kiel ekz.:

* spongoj
* vermoj
* praintestuloj
* praaj insektoj
* algoj

Ĝin sekvis la paleozoika erao, kambrio.

* Kategorio Proterozoiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**HELLER László** estis hungara inĝeniero pri mekaniko, universitata profesoro, ano de MTA, laŭreato de Kossuth-premio (1951) naskiĝinta en Nadjvarado la 21-an de aŭgusto 1907 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de novembro 1980.

Biografio
---------

László Heller studis en Zuriko en *Eidgenössische Technische Hochschule*, kie li havigis diplomon en 1931. Li doktoriĝis tie en 1948. En 1933 li estis projektinĝeniero en Maŝinfabriko Farkas Sándor de Budapeŝto. En 1936 li malfermis privatinĝenieran oficejon, kaj de tiam li agadis precipe kiel teknika konsilanto. Li ellaboris la aermalvarmigan metodon, kiu pli poste iĝis konata sub nomo Heller System. De 1948 li estis teknika direktoro de *Energiagazdálkodási Intézet* (Energiekonomia Instituto).

Verkoj
------

* *Die Bedeutung der Würmepumpe bei thermischer Elektrizitäts erzeugung* (Bp. 1948);
* *Fejezetek a gyakorlati termodinamika köréből* (Bp. 1953)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio László Heller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 376264
* GND: 128070374 12549856X, 128070374
* VIAF: 42801546
* ISNI: 0000 0001 0966 9147
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Najado. |


**Najado** estas la plej interna natura satelito de la planedo Neptuno. Ĝi estis malkovrita dum aŭgusto 1989, danke al la fotoj senditaj teren de la usona kosmosondilo Voyager 2, la ununura kiu ĝis nun vizitis Neptunon kaj ĝian lunaron. La satelito ricevis sian nunan nomon omaĝe al la Najadoj, personoj el la helena mitologio.

La najada orbito preskaŭ tuŝas la atmosferon de Neptuno, kaj estas aparte malstabila; tajda interago kun Neptuno estas malpliiĝanta ĝian averaĝan alton super la plej altaj nuboj de la planedo, kaj la luno antaŭvideble kolizios kun Neptuno, aŭ diseriĝos kiam la tajda streĉo atingos sojlan nivelon.

Ekde la esplorado de Voyager 2, la lunaro de Neptuno estis plustudata per teraj observatorioj kaj per la kosmoteleskopo Hubble. En 2002 kaj 2003, la teleskopo Keck observis Neptunon kaj facile lokalizis ĝiajn kvar plej grandajn lunojn; Najado tamen ne videblis. La kosmoteleskopo Hubble siavice kapablas lokalizi ĉiun konatan sateliton de Neptuno kaj eĉ malkovri eventualajn novajn satelitojn, sed refoje ne sukcesis retrovi Najadon. Tial supozeblas, ke la orbitaj parametroj kalkulitaj okaze de la malkovro fare de Voyager 2 estas aparte malprecizaj.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Paĝaro pri planeda nomenklaturo ĉe la retejo de la usona geologia agentejo USGS (angle)

* Kategorio Najado (luno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Literatura Foiro*** estas grava kultura revuo, la plej longe kaj senpaŭze aperanta en la historio de la Esperanto-literaturo. La revuo gastigas precipe beletron, sed ankaŭ muzikon, teatron, kinon, sociologion, lingvistikon, kulturpolitikon.

Enhavo
------

En la revuo troviĝas kelkaj kutimaj rubrikoj, i.a.:

* "Memore pri„ – omaĝoj al verkistoj nelonge forpasintaj
* "En vitrino„ – recenzoj de aparte legindaj libroj

Krom tiuj rubrikoj aperas ankaŭ informoj pri bildliteraturo, teatro, filozofio, kino, sciencfikcio, esperantologio, leksikografio, literaturo el partoj de la mondo ktp.

Historio
--------

*Literarura Foiro* estis fondita en 1970 de la literatura rondo *La Patrolo* en Milano. De tiam ĝi aperas regule ĉiun duan monaton (en 1987 eĉ pli ofte), kaj atingis la 317-an numeron (64-paĝan) en Junio 2022 (53-a jarkolekto).

*Literatura Foiro* estas delonge la plej kontinua kaj fakte la plej influa kultura revuo en esperanto: ĝi estas ankaŭ la plej longdaŭra, ĉar neniu literatura aŭ kultura revuo superis tridek jarkolektojn senpaŭze[*mankas fonto*].

La ĉefredaktoroj de LF estas:

* 1970–1980: Giorgio Silfer
* 1980–1995: Perla Martinelli
* 1996–2013: Ljubomir Trifonĉovski
* 2014: Carlo Minnaja
* 2015–2018: Zlatoje Martinov
* 2019–nuntempe: Perla Martinelli.

Ekde 1980 la revuo apartenas al la eldonejo LF-koop.

Kiel organo de Esperanta PEN-Centro ekde 1991, ĝi arigas ĉirkaŭ si plurajn verkistojn kaj publicistojn. Samtempe ĝi estiĝis la centro de la opinimovado "Raŭmismo„ kiu kondukis ĝis la Pakto por la Esperanta Civito.

Referencoj
----------

1. 1 2   Literatura Foiro. Alirita 2015-06-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

Esperanta PEN-Centro, HeKo

, retejo de Literatura Foiro

Mencio pri Literatura Foiro, YouTube

Recenzo pri Literatura Foiro, YouTube

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ernest Benjamin Esclangon** (naskiĝis la 17-an de marto 1876 en Mison, Alpes-de-Haute-Provence, mortis la 28-an de januaro 1954 en Eyrenville, Francio) estis franca astronomo kaj matematikisto.

Ernest Esclangon antaŭ la *parolanta horloĝo* de la Observatorio de Parizo en (1933).
En 1895 li komencis studi matematikon ĉe la École Normale Supérieure, diplomiĝanta en 1898. Serĉanta kelkajn mezumojn de financa subteno dum li kompletigis lian doktoriĝon pri *preskaŭ-periodaj funkcioj*, li komencis labori ĉe la Bordoza Observatorio, instruanta kelkajn lecionojn pri matematiko ĉe la universitato.

Dum la unua mondmilito, li laboris pri balistiko kaj evoluigis tutnovan metodon por ekzaktece trafi malamikan artilerion.

Post kiam alvenis la armistico en 1919, Esclangon estis direktoro de la Strasburga Observatorio kaj profesoro de astronomio ĉe la tiea universitato la sekvantan jaron. En 1929, li estis nomumita direktoro de la Observatorio de Parizo kaj de la *International Time Bureau* kaj elektita al la *Bureau des Longitudes* en 1932. Eble li estas plu memorita ĉar iniciatis la unuan ekzempleron de *parolanta horloĝo* en 1933. Li estis elektita al la Akademio de Sciencoj de Francio en 1939.

Servanta kiel direktoro de la Observatorio de Parizo dum la dua mondmilito kaj pro la germana okupo de Parizo, li retiriĝis en 1944.

La kelkopa asteroido 1509 Esclangona estas nomita je lia honoro.

La luna kratero Esclangon estas nomita je lia honoro.

Referencoj
----------

1. ↑  *The Biographical Encyclopedia of Astronomers* Thomas Hockey, 2009, Springer Publishing isbn 978-0-387-31022-0 alirita la 22an de Aŭgusto en 2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernest Esclangon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* O'Connor, John J. Robertson, Edmund F. "*Ernest Esclangon* en MacTutor History of Mathematics archive (angle)", *Ernest Esclangon* en MacTutor History of Mathematics archive (angle), *Ernest Esclangon* en MacTutor History of Mathematics archive (angle).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562489
* GND: 117693219
* LCCN: n84805062
* VIAF: 36911953
* ISNI: 0000 0001 1621 0246
* SUDOC: 076562689
* BNF: 11285536w
 |
La **Literatura asocio de Arnstadt** (germane: *Litterarische Vereinigung Arnstadt*) estis rondo de kulturemuloj en Arnstadt ekzistinta de 1894 ĝis 1936.

Historio
--------

Rondo de viroj, kiuj volis servi la bonon kaj la belon per la flegado de literaturo, pensis ke tio ĉi plej efike povus esti plenumita per ŝato de literaturo. Sekve fonditis en la 26.1.1894 de Arthur Rehbein kaj ses aliaj sampensantoj (Bauer, Balke, Boese, Reineck, Rothardt, Toelle). Ĉefa tasko de la societa laboro estis vigla prelegada ciklo kaj kontaktiĝo kun similaj asocioj nome *Gabelbach* (Ilmenau), *Waldhaus* (Greiz, *Hainbund* (Zittau), *Drei Lilien* (Harburg) aŭ *Verein der Literaturfreunde* (Erfurto).

Agadoj
------

Kulmino en la fondojaro estis la festo de la solena datreveno 400-a naskiĝtaga de Hans Sachs kiu faritis en la 2.11. en la salonego *Kurhaussaal* (Alexis-strato). La festparolado estis de Arthur Rehbein kaj estis ludita la komedio *Hans Sachs* de Gustav Burchard. Ĝi ricevis multan aplaŭdon. La 2-a kulmino estis samjare la 26-a de novembro kiam inaŭguritis en la Concordia-salonego (Karolinen-strato) la ekspozicio *1. Arnstädter Gemäldeausstellung* kun ne tute 200 pentraĵoj. En la 2.2.1895 oni festis la unuan jaron de la societo kune en la Artista hejmo *Schönbrunn*, en la 2.4.1896 okazis aranĝo honore al Otto von Bismarck kaj en la 8.9.1896 amuzig- kaj balverspero en la Concordia-salonego. 

Pro la foriro de Rehbein al Berlino la societa laboro eklamis. Ĝi finfine malfonditis en la 27.5.1936. En 1937 oni transdonis la librojn, la bildojn kaj la inventaron de la societo al la Muzea asocio de Arnstadt.

Literaturo
----------

* Josef Czerny: "Arthur Rehbein udn dei Litterarische Vereinigung Arnstadt", in: *Aus der Vergangenheit von Arnstadt und Umgebung/AVAU* 5/1995, p. 73-76
* Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 341
*Trachtenhut* kun *Gamsbart*.
*Gamsbart* dum Oktobrofesto en Munkeno.
***Gamsbart*** (germane *Gamsbart* ['gamsbɑːʁt], laŭlitere ĉamobarbo, plurale *Gamsbärte*) estas hartufo tradicie eluzita kiel ornamado sur *Trachten*-ĉapeloj en la alpaj regionoj de Aŭstrio kaj Bavario.

Origine eluzita kiel ĉastrofeo kaj farita ekskluzive el hararo de la malsupra kolo de la ĉamo, *Gamsbärte* hodiaŭ estas produktitaj el la grandskalo de la hararo de diversaj bestoj kaj estas ofte venditaj fare de specialiĝintaj komercistoj kaj ankaŭ en suvenirobutikoj.

*Gamsbart* estas farita per enfermado de la pli malalta fino de la hartufo en kunteksto de metalo aŭ korno kiu permesas al la supra fino disvastiĝi en bros-simila modo. Tradicie, haroj estas selektitaj por malhela koloro ĉe la pli malalta fino kun tre malpeza pinto. La grandeco kaj diametro de la *Gamsbart* estas gravaj signoj de la fiereco kaj vireco de la portanto.

Tradicie, *Gamsbärte* estas ekskluzive poziciigitaj sur ĉapelojn eluzitajn fare de viroj; tamen, lastatempaj evoluoj en dirndlo-modo vidis *Gamsbärte* aldonitan al diversaj lokoj sur virinaj vestoj.

Literaturo
----------

* Bertl Lahnsteiner: *Wildbärte. Vom Rupfen bis zum Binden*. Stocker, Graz u. a. 2009, ISBN 978-3-7020-1219-9, (*Jagdsachbuch*).

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gamsbart en la angla Vikipedio.* 

1. ↑  Steirisches Trachtenbuch, Mautner/Geramb 1935, Band 2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gamsbart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kategorio Gamsbart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kulture aŭtenta bilda leksikono Arkivigite je 2011-07-20 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Pri la Gamsbart-Olimpio 2008 ĉe BR-reto Arkivigite je 2008-10-16 per la retarkivo Wayback Machine germane
**Gamischdorf,** hungare **Ganócs** [ganOĉ], kroate **Orišje/Gamištrof** estas iama vilaĝo, nun parto de Sankt Michael im Burgenland en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7535
* Telefonkodo:
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 160
* 47° 06′ 30″ N 16° 15′ 30″ O﻿ / ﻿47.10833 °N, 16.25833 °O﻿ / 47.10833; 16.25833 (mapo)Koordinatoj: 47° 06′ 30″ N 16° 15′ 30″ O﻿ / ﻿47.10833 °N, 16.25833 °O﻿ / 47.10833; 16.25833 (mapo)

Situo
-----

Gamischdorf situas laŭ rojo. Güssing troviĝas je 10 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1427 en hungara formo *"Kemeenfalwa"*. Supozeble la turkoj faris senhoma la komunumon en 1532, baldaŭe germanoj refondis ĝin. La germana loknomo aperis en 1608, kiel *"Gamersdorf"*. En 1876 granda incendio okazis. En 1910 loĝis en Ganócs 316 loĝantoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Baldaŭe Gamischdorf aliĝis al Sankt Michael im Burgenland.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Vid de 1846, en 1865 renoviĝis

* Kategorio Gamischdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gamás** [gamAŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód.

Blazono de Gamás

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.6209/17.7623
* Areo: 43 km²
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 8685
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Gamás situas sur deklivoj, fine de sakovojo. Balatonboglár troviĝas 23, Fonyód 25, Tab 30, Budapeŝto 176 km-ojn.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1055 en formo "Gamuz". En 1715 oni komputis en la vilaĝo 9 familiojn. En 1855 pro ĥolero mortis 164 vilaĝanoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Maria de 1814

Famuloj
-------

Gamás estas konata, kiel la naskiĝloko de esperantisto József Halász kaj juristo Gusztáv Beksics.

Fontoj
------

* hompaĝo hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Gamás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bismarck-turo de Altenburg, Orienta Turingio
**Bismarck-turo** (germane: *Bismarckturm*) en la sudo de Altenburg, Germanujo, starigitis inter 1914/15. Tiaj turoj memorigu onin je kanceliero
Otto von Bismarck, iniciinto de la fondo de la Germana Regno en 1871. En 1948 la komunistoj alinomis tiun ĉi konstruaĵon Porjunulara turo *(Turm der Jugend)*. Post Turniĝo revenis ankaŭ la tradicia nomo de la turo.

Historio
--------

La financa bazo por planita Bismarck-memorigilo estis en 1897 mondonaco de la altenburg-a cigarfabrikantoj Edmund Schmidt (1845-1924) de 20.000 markoj. En 1908 kreitis Duko-Ernesto-arbaro - laŭ lia duka moŝto Ernesto la 1-a (Saksio-Altenburg). Ĝi nun nomiĝas *Stadtwald*. La arĥitekto kaj altranga konstruoficisto Alfred Wanckel tuj poste planis belvidejon kun kolona halo laŭ modelo de turoj el la altenburg-a ĉirkaŭfortikaĵo. La ĉefa mecenato Edmund Schmidt akceptis tiun ĉi skizaron kies elfaro taksitis je la sumo de 40.000 markoj. Resta sumo kolektitis ĝis 1915. Meto de la fundamenta ŝtono estis en al 10.4.1914, inaŭguro solenta en la 2.9.1915. Ĝis 1930 la turo kun belvida platformo estis malfermita ĉiutage.

Post la ekokupiĝo de Turingio fare de Ruĝa Armeo la turo alinomiĝis en al 10.11.1948 *Turm der Jugend* kaj antaŭ ĝi konstruitis en 1960 liberaera scenejo. La komunisma porjunula unuiĝo Freie Deutsche Jugend administris la konstruaĵon inter 1974 kaj 1989 uzante la teritorion en la ĉirkaŭaĵo tura regule kiel feria tendaro por maloldaj pioniroj. Posteula utiligorganizo nome *Kinder- und Jugendcenter Altenburger Land* gastis ĝis 2008 pretigante la tuton kiel ripozuman kaj libertemppasigan zonon.

La unua restaŭradlaboroj estis en 1953/54, fermiĝo necesis en 2009. Inter julio 1998 kaj 2009 gastis enture daŭra ekspozicio pri faŭno kaj flaŭro de la apudaj arbaroj *Flora und Fauna des Stadtwaldes* en kunlaboro kun la muzeo naturhistoria Mauritianum. En 2012 fonditis la amikara societo *Förderverein Bismarckturm Altenburg* kun la celo de kompleta restaŭro kaj disponigo turisma.

Priskribo
---------

La el tretita betono konstruita kaj monumentprotektita turo, kiu troviĝas en la Urba arbaro *(Stadtwald)* supre de la urbo, havas altecon de 33 metroj. Ĝi staras sur terasaro kun portalo kolona. Sur ĝi iam videblis reliefo de la regna kanceliero Bismarck kun kvarka foliaro kaj la jardatoj 1815 kaj 1915. Al la platformo sen fajrobruliga spaco, kiu ricevis en 1916 firme instalitan lornon de la firmao Zeiss, kondukas ligna ŝtuparo kun 108 ŝtupoj. Ĉe la norda flanko de la turo videblas la familia blazono de la Bismarck-oj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bismarck-turo (Altenburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la altenburga turo sur paĝaro specialigita je tiaj turoj
* Amikara societo *Förderverein Bismarckturm Altenburg e.V.*

Notoj
-----

1. ↑  "Altenburg hat einen Turm der Jugend. Umbenennung des Bismarckturmes und Übergabe als Geschenk der Stadt Altenburg durch Stadtrat Dr. Karl Voß." Ĉe: *Altenburger Nachrichten für Stadt und Land*, 13.11.1948
Bismarck-turo apud Auleben, 2013
**Bismarck-turo** (germane: *Bismarckturm*) de nur 7,9 metroj da alteco troviĝas ĉ. 700 metroj sudeoste de la kerno de Auleben, Germanujo, en la zono *Auf dem Fürstenholz*. Stariĝjaro estis la 1905-a. Ene kondukas 41 ŝtupoj (helika ŝtuparo el ardeza sabloŝtono) sor al belvida platformo kiun protektas metala (komence ŝtona) parapeto. La tuto troviĝas sur privata grundo.

Historio
--------

Kavalirbienposedanto kaj ĉefadministranto Schlieckmann iniciatis en 1904 konstruon de Bismarck-turo ankaŭ en sia urbo. Sen impliki publikajn aŭtoritatojn en planadojn privatuloj mem elektis monteton supre de arbaro Fürstenholz. Masonisto mastra Ruhland la pli juna el najbara Heringen (Helme) ne nur planis sed ankaŭ realigis la tuton. Meto de la fundamenta ŝtono estis en la 6.6.1905 kaj inaŭguro solena en la 1-a de septembro samjare. La konstrumaterialo estis blankaj kvadroblokoj el grejso. La horizontala projekciaĵo estas kvadrata kun grandeco de 3,80 m x 3,80 m. La kostoj estis de 5000 markoj.

Tiu ĉi relative simpla tureto memkompreneble ne havas fajropelvon por signalbruligo. La belvideja platformo estas de 3,50 x 3,50 metroj. Ĉiu turflanko posedas du embrazursimilajn fenestrojn kies altecon paralelas la ŝtupkondukon. Tamen la plej supra fenestrotruo jam antaŭ 1990 malfermitis.

Ĉe la norde situanta enirejo iam estis medaliono de Bismarck kiun faris ferfabrikuloj el Mägdesprung (Harzgerode) kaj forigis komunistoj post 1945. Remeto de nova kopio estis en septembro 2005 okaze de la 100-a datreveno konstruiĝa.

En sia festparolado okaze de la inaŭguro Schlieckmann nomis la turon simbolo kontraŭ eksteraj malamikoj kaj maleksteraj, t.e. socialistoj. Meze ĉe la sama monto jam en 1904 kreitis placo kun la nomo *Kaiser Wilhelmsblick* por honori imperiestron Vilhelmon la 2-a. Inter 1969 kaj 1989 estis la (oficiala sed de lokuloj apenaŭ uzata) turonomo *Thomas-Müntzer-Turm* por honori Thomas Müntzer.

Literaturo
----------

* Seele, Sieglinde: *Lexikon der Bismarck-Denkmäler,* Imhof-Verlag Petersberg, 2005, p. 41-42
* von Bismarck, Valentin: *Bismarck-Feuersäulen und Türme* (nepresita manuskripto); nr. 118 "Bismarck-Turm von Auleben bei Sangershausen", 1900 - 1915, 1937 (en la arĥivo de la korporacio studenta *Alemannia Bonn*)
* artikolo en la gazeto *Zeitschrift des Bismarck-Bundes* (11/1905), p. 10
* "Vom Südharzrand zur Goldenen Aue". Ĉe: Heimatblatt, marto 1994, p. 8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bismarck-turo (Auleben) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉi-prie sur retpaĝaro specialigita pri Bismarck-turoj
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Pluraj gametofitoj kreskantaj en terario.

**Gametofito** estas la unuploida, multĉela fazo de plantoj kaj algoj aŭ fungoj havantaj alternadon de generacioj.

La gametofito produktas virajn aŭ inajn gametojn (aŭ ambaŭ), de procezo de ĉeldividiĝo nomita mitozo. La inaj kaj viraj gametoj ankaŭ estas nomitaj, respektive, *ovolo* kaj *spermatozoo*. La kunigo de viraj kaj inaj gametoj produktas duploidan zigoton, kiu evoluas de ripetaj mitotiaj ĉeldividiĝoj en multĉelan sporofiton. Ĉar la sporofito estas la produkto de la kunigo de du unuloidaj gametoj, ĝiaj ĉeloj estas duploidaj, enhavante du arojn de kromosomoj. La matura sporofito produktas sporojn de procezo nomita mejozo, foje referite kiel "reduktosplitiĝo "ĉar la kromosomoparoj estas separitaj denove por formi ununurajn arojn. La sporoj estas tial denove unuploidaj kaj evoluas en unuploidan gametofiton.

En muskoj, hepatikoj kaj antocerofitoj (Briofitoj), la gametofito estas la ofte pli konata fazo de la planto. Frua evolua fazo en la gametofito de muskoj (tuj sekvantaj ĝermadon de la mejospoo) estas nomita la protonemo. La plenkreska gametofito de muskoj estas nomata la gametoforo kiam ĝi portas la gamet-produktantajn seksorganojn. 

En la plej multaj aliaj terplantoj, la gametofito estas tre malgranda. En filikoj la gametofito estas aparta vivanta organismo nomita la protalo, kontraste al angiospermoj.

En Gimnospermoj kaj angiospermoj, la gametofito estas malpliigata al nur kelkaj ĉeloj; en angiospermoj la ina gametofito (foje nomata embra sako) estas konata kiel **megagametofito** kaj la vira gametofito (poleno) estas nomata **mikrogametofito**.

En kelkaj multĉelaj verdaj algoj, ruĝaj algoj aŭ brunalgoj (*Ulva* estas unu ekzemplo), la sporofitoj kaj gametofitoj similas ofte sed ĉe kelkaj specioj la gametofito povas esti reduktita.

Referencoj
----------

1. ↑  Ralf Reski(1998): Development, genetics and molecular biology of mosses. In: Botanica Acta 111, pp 1-15.
2. ↑  C.Michael Hogan. 2010.*Fern*. Encyclopedia of Earth. National council for Science and the Environment. Washington, DC

Vidu ankaŭ
----------

* Sporofito
* Alternadon de generacioj
* Arkegonio
* Anteridio
* Ploido

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita maŝina traduko de WikiTrans de teksto el la artikolo Gametophyte en la angla Vikipedio.* 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Vi povas plibonigi la jenon:
* Prilaboru tro rektan tradukon.
* Ĉe certaj kulturaj aŭ politikaj temoj povas ekzisti angleca neekvilibro de informoj.
* Kontrolu kaj korektu maltaŭgajn fakajn terminojn.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |

* Kategorio Gametofito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Samuel Finley Breese MORSE** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1791 en Charlestown, Masaĉuseco, mortis la 2-an de aprilo 1872 en Novjorko) estis usona inventisto kaj profesoro pri pentroarto, plastika arto kaj desegno. Li famiĝis pro la invento de kodo, antaŭulo de la hodiaŭa Morsa kodo, sistemo de linioj kaj punktoj (aŭ longaj kaj mallongaj signaloj), kiu ebligas sendon de mesaĝoj trans grandajn distancojn.

Biografio
---------

Samuel Morse estis filo de pastro. Li sukcesis studadon en la supera lernejo de Yale (hodiaŭa Yale-universitato) kaj sekvis instruon de librovendisto. Poste tamen li gajnis sian vivon per pentrado. Li estis lernanto de Washington Allston kaj Benjamin West kaj famiĝis ĉefe kiel portretisto kaj skulptisto.

Verko
-----

Ne Samuel Morse inventis la telegrafon; 50 jarojn antaŭe (1793), la optika telegrafo de Chappe ebligis dissendon trans centojn da mejloj. Same li ne estis tiu, kiu inventis la elektran telegrafon: Soemmerring, Steinheil, Carl Friedrich Gauss kaj Weber en Germanio, André Marie Ampère en Francio, Schilling en Sankt-Peterburgo, Richtie kaj Alexander en Skotlando, Wheatstone en Anglio, jam estis trovintaj solvojn por elsendi mesaĝojn uzante elektron. La genio de Morse estis desegni simplan maŝinon praktikan, efikan, malaltekostan, facile uzeblan kaj ĉefe sukcese decidigi (ne sen malfacilaĵoj) siajn samtempulojn fari sufiĉe sensacian eksperimenton (la konekton Vaŝingtono - Baltimore).

La inventaĵo de Morse estas dunivela:

* la maŝino kun papera bendo
* la Morsa kodo, konsistanta el signoj longaj kaj mallongaj.

* Samuel Morse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samuel Morse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Friedrich Clemens Gerke


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 87485
* GND: 118584308
* LCCN: n50070284
* VIAF: 2530161
* ISNI: 0000 0000 8081 8611
* LIBRIS: 380477
* SUDOC: 03380740X
* BNF: 12263995r
* ULAN: 500026460
* NLA: 35364434
* BIBSYS: 90582077
* RKD: 57877
* NKC: mzk2004148458
* BNE: XX1481289
 |
**Die Republikaner** ("la respublikanoj") estas germana politika partio kun naciisma tendenco. Ĝi estis fondita en 1983 kaj sukcesis en 1989 eniri la Eŭropan Parlamenton, akirinte en Germanio 7,1 % de la voĉoj. En 1992 ĝi eniris (kun 10,9 % de la voĉoj) la landan parlamenton de Baden-Virtembergo, kie ĝi restis ĝis 2001.

Fine de la 90-aj jaroj la graveco de la partio sinkis, kio rilatis i.a. al ĝia klopodo distanciĝi de troa dekstrismo. Samtempe aliaj dekstremaj partioj kiel Deutsche Volksunion (DVU) kaj Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD) ekhavis pli da sukcesoj ĉe balotoj.

La partio neniam sukcesis eniri la germanan parlamenton Bundestag. Ĉe la federaciaj balotoj de 2005 ĝi ricevis nur 0,6 % de la voĉoj. Tamen la partio daŭre estas reprezentata en kelkaj germanaj urbaj parlamentoj.

La germana *Verfassungsschutz* (informservo pri protektado de la konstitucio) rigardas la partion kiel ekstreme dekstra kaj ksenofobia kaj daŭre observas ĝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Walter Ullmann

* Kategorio Die Republikaner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 94497
* GND: 3004031-0
* LCCN: n90620092
* VIAF: 205149196535974792384, 159574185 293641079, 205149196535974792384, 159574185
* SUDOC: 034151036
* BIBSYS: 90693794&feltselect=bs.autid 14016887, 90693794
 |
**Gams** estas komunumo en la elektodistrikto Werdenberg, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3017 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006, kies nombro kreskis al 3080 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Gams situas ĉe la okcidenta fino de la Wildhaus-Pasejvojo en la Rejnvalo, piede de la montmasivo Alpstein, kie situas la plej alta punkto de la komunumo, nome la kulmino de la monto *Mutschen* sur alteco de 2121 m s.m. Tra la komunumo fluas la rivereto *Simmi*, kiu fontas ĉe la Wildhaus-Pasejo. Ĝian okcidentan limon formas la Rejna Enlanda Kanalo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gams limas en nordo kaj nordoriento al Sennwald, en sudoriento Buchs, en sudo al Grabs, kaj en okcidento al Wildhaus-Malnov-Sankt-Johano.

Trafiko
-------

Gams estas atingebla per poŝtaŭtobusoj de Buchs SG kaj de Togenburgo tra la Wildhaus-Pasejo. En okcidento la komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A13, kiu pasas okcidente de ĝi.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Gams datiĝas el donacdokumento el la jaro 835 post Kristo kiel *Campesias*. Per ĉi-tiu dokumento Berengar kaj lia edzino Imma testamentis sian posedaĵon al la Monaĥejo Sankt-Galo.

El la 10-a jarcento ekzistas poseddokumentoj de la Monaĥejo Einsiedeln kaj de la Abatejo Disentis. Poste la komunumo fariĝis posedaĵo de la Libersinjoroj de Hohensax. Ilia posedaĵo transiris en la 14-a jarcento al la Habsburgoj kaj poste al la zurikaj sinjoroj de Bonstetten.

Dum la Malnova Zurika Milito en Gams okazis batalo inter apencelanoj kaj togenburganoj unuflanke kaj aŭstroj aliflanke, kiu finiĝis per aŭstra venko. En la jaro 1497 la gamsanoj aĉetis sian liberecon kaj submetiĝis sub regado de la Svisa Ĵurkomunumo per la lokoj Glaruso kaj Ŝvico. Gams fariĝis parto de la voktejo Gaster.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gams en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gams
* Gams en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gams** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Werdenberg |
| --- |
| Buchs SG • Gams • Grabs • Sennwald • Sevelen SG • Wartau |  |

 |
Havante eldonkvanton de 250.000 ekzempleroj, **Die Rheinpfalz** estas la plej granda ĉiutaga gazeto de la regiono Rejna Palatinato. Ĝia sidejo estas Ludwigshafen am Rhein; ĝin eldonas *Medien-Union GmbH*.

Superrigardo
------------

Ĉefredaktoro estas aktuale (2008) Michael Garthe, anstataŭanto Andreas Bahner. La gazeto havas du ĉefajn kaj dek regionajn eldonojn, kiuj laŭenhave kovras la tutan Palatinaton; entute ekzistas 19 lokaj redakcioj. Parte la lokaj redakcioj plu portas la nomojn de antaŭaj lokaj gazetoj, kiujn iam transprenis *Die Rheinpfalz*. Krome la eldonejo havas redakciojn en la federacilanda ĉefurbo Mainz kaj en la germana ĉefurbo Berlino. Ekzistas anonca komunumo kun la gazetoj *Mannheimer Morgen* kaj la *Rhein-Neckar-Zeitung* el Heidelberg.

Dimanĉe eldoniĝas *Die Rheinpfalz am Sonntag*. Tiu estas havebla ne nur per abono, sed aĉeteblas ankaŭ en kioskoj kaj bakejoj en Palatinato. Ĝis la fino de 2006 ekzistis la dimanĉa *Sonntag Aktuell*, kiun la gazeto eldonis komune kun la gazetoj *Stuttgarter Zeitung*, *Südwest-Presse* el Ulm, *Pirmasenser Zeitung* kaj *Mannheimer Morgen*.

Ĉiuĵaŭde la gazeto aldonas la libertempecan magazinon *LEO*, kiu enhavas la aktualan kinejan kaj televidan programon kaj informojn pri gravaj eventoj de la regiono.

Novaĵoj speciale prezentitaj por infanoj kaj aparte markitaj troviĝas dise en la tuta gazeto; sabate oni eldonas paĝon por infanoj kun la kastoro *Nils Nager* (Nils, la ronĝanto).

Posedantoj de la karto *Rheinpfalz-Card* havebla per aldono al la abonprezo ĝuas diversajn avantaĝojn ĉe la partoprenantaj firmaoj; ili povas pli malmultkoste aĉeti varojn aŭ servojn kaj povas ensaluti en la kodvorte protektitan parton de la gazeta retejo.

En 2006 la eldonejo de la gazeto transprenis la eldonejon *Delta Medien*, kiu eldonas la urban magazinon *Meier* el la Rejn-Neckar-regiono.

En la 4-a de oktobro 2008 la gazeto ŝanĝis sian paĝaspekton; tiu antaŭe laste ŝanĝiĝis en 1995.

Eldonoj
-------

### Orienta Palatinato ("Vorderpfalz")

* Ludwigshafen am Rhein: *Ludwigshafener Rundschau*
* Bad Dürkheim: *Bad Dürkheimer Zeitung*
* Frankenthal: *Frankenthaler Zeitung*
* Grünstadt: *Unterhaardter Rundschau*
* Neustadt/Weinstr.: *Mittelhaardter Rundschau*
* Speyer: *Speyerer Rundschau*
* Landau: *Pfälzer Tageblatt*

### Okcidenta Palatinato ("Westpfalz")

* Kaiserslautern: *Pfälzische Volkszeitung*
* Kirchheimbolanden: *Donnersberger Rundschau*
* Kusel: *Westricher Rundschau*
* Pirmasens: *Pirmasenser Rundschau*
* Zweibrücken: *Zweibrücker Rundschau*

### Pliaj lokaj redakcioj

* Bad Bergzabern
* Germersheim
* Haßloch
* Landstuhl
* Rockenhausen
* Schifferstadt
* Wörth

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Die Rheinpfalz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Reta eldono de "Die Rheinpfalz"
* Retejo por infanoj kun *Nils Nager* Arkivigite je 2012-06-01 per la retarkivo Wayback Machine (Nils, la ronĝanto)
* Libertempeca magazino LEO Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
Ĝenerala vivociklo de apikomplekso: 1-zigoto, 2-sporozoitoj, 3-merozoitoj, 4-gametocitoj.
**Gametocito** estas ĝermoĉelo el kiu formiĝas la gametoj. La gametocito povas dividiĝi per mitozo por krei aliajn gametocitojn aŭ per mejozo por krei gametojn dum la gametogenezo. La masklaj gametocitoj estas nomitaj spermatocitoj kaj la inaj oocitoj.

Gametocito aŭ gamonto estas ankaŭ unu de la etapoj de la vivociklo de parazito protozoa, kiu rilatas al la seksa reproduktado. La gametocitoj per divido rezultas en gametoj, procezo kiu nomiĝas gametogonio. Tio estas karaktero de multaj apikompleksoj.

Gametocitoj de *Plasmodium falciparum*.
En la malario (*Plasmodium*), la merozoitoj povas reinfekti la eritrocitojn (plej parte) aŭ konvertiĝi en gametocitoj kaj masklaj kaj inaj (kelkaj). Se la gastigatno estas pikita de moskito, la gametocitoj pasas al tiu, en kiu ili rezultos en po 4-8 mikrogametoj por gametocito maskla kaj po uni makrogameto por gametocito ina. Kiam fuziiĝas ambaŭ gametoj, tio rezultas en unu zigoto.

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726845
 |
*Los poetas contemporáneos* (1846), de Antonio María Esquivel.
**Literatura movado** aŭ **literatura tendenco** estas la nomo por la artaj movadoj en ties literatura fako.

La literaturaj movadoj, studitaj ĝenerale poste fare de la historio de la literaturo aŭ difinitaj fare de siaj propraj membroj, anoj aŭ patronoj, preciziĝas ĉirkaŭ grupo de aŭtoroj kaj de verkoj identigitaj pere de iaj komunaj karakteroj, kaj laŭ enhavo kaj laŭ formo kaj estetiko; al tiuj aldoniĝas tempa kaj loka koincidoj (literatura generacio), la imito en la sekvado de modelo aŭ komuna mondkoncepto (kiel en la pensoskoloj) kaj la rolo de literaturo en ĝi, kio okazigas oftan koincidon kun artaj stiloj de aliaj ĝenroj kaj pensomovadoj pli etendaj, eĉ tutmondaj (Renesanco, Baroko, Klasikismo, Novklasikismo, Naturalismo, Romantikismo, Realismo, ktp.), speciale ĉar ĉiu povas esti rigardita kiel pendola reago al la antaŭa.

La rilato inter la literaturaj movadoj kaj la intelektula etoso siaepoke estas dudirekta: ambaŭ influas sin reciproke.

Notoj
-----

1. ↑  Evelyne Amone kaj Yves Bomati, Dictionnaire universel des littératures, aout 2002, pp. 299-300 , le mouvement littéraire
2. ↑  Por tiu koncepto oni uzas ankaŭ la koncepton de literatura epoko. Literaturepochen von Mittelalter bis Nachkriegsliteratur. Fonto citita en de:Epoche (Literatur)

* Kategorio Literatura movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Éva Székely** [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Éva** estis hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gyarmati Dezsőné*, ŝia edzo estis Dezső Gyarmati inter 1950-1964, ilia filino estis Andrea Gyarmati.

Éva Székely naskiĝis la 3-an de aprilo 1927 en Budapeŝto, ŝi mortis la 29-an de februaro 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Éva Székely devenis el juda familio. Ekde 1941 ŝi estis parte trudlaboristo dum ŝi ne rajtis naĝi, fine ŝi rifuĝis kaj kaŝiĝis. Ŝi akiris farmaciistan diplomon, en 1965 trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Jam dum sia aktiva naĝa periodo ŝi laboris ankaŭ en apoteko. Inter 1969-1976 ŝi apartenis al esplorinstituto de la menciita altlernejo. Ŝi naskis en 1954. Ŝi ricevis premiojn inter 1949-2011. Ŝi verkis librojn.

### Sporta kariero

Éva Székely inter 1938-1956 ŝi estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono 44-foje (el tio 32-foje individue) inter 1940-1956, dum ŝi estis membro de la nacia teamo dekfoje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora kaj arĝenta medaloj, poste ŝi ne povis partopreni en Somera Olimpiko 1960, ĉar la ŝtato timis, ke ŝi disidos. En tiuj jaros ŝi havis 36 landajn kaj 6 mondajn rekordojn. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1960 pro la olimpika malpermeso, poste ŝi estis trejnisto.

Memorigiloj
-----------

* naĝejo portas la nomon "Székely Éva" en Budapeŝto ekde 2022

Ŝiaj libroj
-----------

* *Az én módszerem. Úszók edzése és versenyzése* (1963)
* *Ússzál velem!* (kunaŭtoro, 1971)
* *Sírni csak a győztesnek szabad* (1981; 1985 ĉeĥe, 2002 ruse, 2006 angle)
* *Jöttem, láttam... Vesztettem?* (1986)
* *Megúsztam* (1989)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   hungarlingva biografio

* Kategorio Éva Székely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807185
* GND: 1205667202
* LCCN: n90665559
* VIAF: 84037384
* ISNI: 0000 0001 0993 502X
* NKC: jn20000701757
 |



* Portalo pri Biografio
*Pri aliaj signifoj de "protokolo" vidu la apartigan artikolon.*

---

**Protokolo** komunlingve estas oficiala raporto, ekzemple pri kunveno, diskuto, evento, eksperimento ktp.
Oni distingas inter okazaĵa protokolo, kiu priskribas la tutan okazaĵon, kaj rezulto-protokolo, kiu priskribas nur la rezultojn, sed ne la manieron de ilia ekesto.

Skriba protokolo pri kunveno ofte estas jura kondiĉo por la valideco de decidoj faritaj de la kunveno.
En kelkaj landoj la protokoloj de gravaj decid-instancaj kunvenoj (jaraj ĉef-kunvenoj de entreprenoj, asocioj, institucioj) devas esti deponataj ĉe ŝtata instanco.

En iom pli vasta senco protokolo signifas dokumenton, kiu ekestis kiel rezulto de interkonsiliĝa kunveno, sed, male al rezolucio, (ankoraŭ) ne estas efektivige decidita.
Ekzemploj estas la rezultoj de interŝtataj konferencoj, pri kies akcepto poste decidas la parlamentoj aŭ la registaroj.
Alia signifo estas, ke protokolo estas suplemento al jam farita traktato.

Vidu ankaŭ
----------

* Protokolo de Kioto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.