recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sulavesa montoturdo** |
| --- |
|  |
| Sulavesa montoturdoSulavesa montoturdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Geomalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***G. heinrichi'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Geomalia heinrichi****(Stresemann, 1931) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sulavesa montoturdo  |

 |
| v • d • r |

La **Geomalia**, *Geomalia heinrichi* konata ankaŭ kiel **Sulavesa montoturdo** estas rara membrospecio de birdo de la familio de Turdedoj. Ĝi estas endemia de Sulaveso en Indonezio. Ĝi estas la ununura specio en sia monotipa genro.

La koloroj de tiu birdo estas ĉefe **malhelbrunaj kun avelkoloro en brusto**. La longaj kruroj, longa vosto kaj mallongaj flugiloj rememoris la malkaŝinton pri garulaksoj, kaj la nomo Geomalia estas en si mem referenco al alia, ŝajne simila sulavesa endemio, nome la Malio, sed la du specioj estas tute ne rilataj.

La scienca nomo rememoras la malkaŝinton, la germanan esploriston Gerd Heinrich.

Pro izolado kaj malfacilo atingi ties habitaton, la Geomalia estis malmulte studita, kaj estis iom da debato pri ĉu tiu specio apartenas al la turda familio. Tiu specio estas eble minacata de nekontrolata lignoproduktado kaj aliaj agadoj kiuj kaŭzas degradadon de la altaj teroj de Sulaveso, inklude la grundojn de leĝe protektitaj teroj kiaj la Nacia Parko Lore Lindu. Ĝi estas listita kiel Preskaŭ Minacata de IUCN Ruĝa Listo.

Referencoj
----------

* Geomalia heinrichi. Kunigita Taksonomia Informo-Sistemo. Alirita 4 February.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aziaj enigmoj: kvar strangaj turdoj (Oriental Bird Club en angla) Arkivigite je 2005-12-28 per la retarkivo Wayback Machine
* BirdLife Species Factsheet Arkivigite je 2009-01-05 per la retarkivo Wayback Machine
* IUCN Ruĝa Listo
* Red Data Book Arkivigite je 2006-10-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Tamás Eötvös** [tamAŝ otvoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eötvös Tamás** estis hungara oficiro, departementa oficisto, parlamenta deputito, nobela juĝisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *vásárosnaményi* [vAŝAroŝnamEnji].

Tamás Eötvös naskiĝis la 26-an de majo 1800 en Vásárosnamény, li mortis la 16-an de septembro 1867 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Tamás Eötvös akiris juran diplomon, poste li laboris en la a departementa administracio. Politike li estis aktiva en la reforma movado de István Széchenyi. En 1832 li iĝis nobela ĉefjuĝisto, ankaŭ parlamentano en Pozono. En 1841 li revenis al Vásárosnamény, kie li estis juĝisto. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis tuj aktiva kaj li aranĝis patrujdefendajn taĉmentojn kaj havis la rangon majoro. Li estis estro de Munkács kaj komisaro de la departemento. Post fiasko de la revolucio (1849) li kaŝiĝis, pli poste li aperis, fine li estis kondamnita je prizono. Li liberiĝis en 1856 kaj li okupiĝis pri la bieno. En 1860 la reĝo komencis redoni la rajtojn al Hungarlando, tial li denove laboris en la administracio. La parlamento denove funkciis en 1861, kie li denove estis parlamentano, same inter 1865 kaj 1867. Lia edzino naskis dufoje, baldaŭ li vidviĝis. Ambaŭ estis entombigitaj en Beregsurány.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Beszéd* (1861)
* *Tapasztalatok a burgonyavész körül* (1846)

Memorigiloj
-----------

* strato kaj memortabulo (1995) en Berehove

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-03-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718794
 |
**Tamás Heller** [tamAŝ heler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Heller Tamás** estis hungara aktoro, humuristo, voĉoaktoro.

Tamás Heller naskiĝis la 19-an de novembro 1946 en Debrecen.

Biografio
---------

Tamás Heller devenis el juda familio. Li maturiĝis en sia naskiĝurbo, sed pli frue libertempe li lernis aktoradon en Teatro Csokonai (Debrecen). Li iĝis fotisto, sed sekvis la deviga soldatservo. Inter 1972 kaj 1978 li ricevis rolojn en la menciita teatro, poste li translokiĝis al Budapeŝto, kie li estis aktoro en malgranda teatro, kiu specialiĝis pri humuraĵoj (1978-2012). Li ricevis rolojn ankaŭ en filmoj kaj televizioj. Li ricevis premiojn inter 1993-2006.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Carlo Goldoni: Két úr szolgája - Truffaldino
* Bertolt Brecht–Kurt Weill: Koldusopera - Leprás Mátyás
* Pál Ábrahám: Bál a Savoyban - Mustafa bej

Elektitaj filmaj roloj (ĉiuj televiziaj)
----------------------------------------

* Maskarák (1981)
* Angyalbőrben (1990)
* Legnehezebb emberek (2000)

Voĉoaktoraj taskoj
------------------

* hungara voĉo de Wallace Shawn dufoje

Lia libro
---------

* *Bests Heller. 50 éve a színpadon. Heller Tamás beszélgetőtársa Sáfrán István* (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 658049
 |
*"Tagulo" alidirektas ĉi tien. Por la esperanta arkitekto pseŭdonime konate kiel **Tagulo**, vidu la paĝon H. B. Hyams.*

Strutoj estas dumtagaj, sed povas esti aktivaj dum plenlunaj noktoj
**Taga animalo**, tagulo aŭ dumtaga animalo estas animalo karaktera pro prefera aktiveco dumtage kaj dormo dumnokte; la eco estas nomata dumtageco. Simila karaktero okazas ankaŭ ĉe plantoj.

Ĉe animaloj
-----------

Animaloj kiuj ne estas dumtagaj povas esti noktulo (aktiva dumnokte) aŭ krepuskulo (aktiva ĉefe dum la krepusko, tio estas, ĉe mateniĝo kaj ĉe noktiĝo). Multaj animalaj specioj estas dumtagaj, inklude multajn mamulojn, insektojn, reptiliojn kaj birdojn. Ĉe kelkaj animaloj, ĉefe insektoj, eksteraj medimodeloj kontrolas agadon. Dumtageco estas priskriba; ĝi rilatas al observata 24-hora modelo, male al ~24-hora cirkadia ritmo kiu estas memeltena ene de organismo.

Referencoj
----------

1. 1 2  Gullan, P.J. and P.S. Cranston, 1994. The Insects: An Outline of Entomology. Chapman and Hall London. pg. 115.
2. ↑   (2005) "Clinical Aspects of Human Circadian Rhythms", *J Biol Rhythms* **20** (4), p. 375–386. doi:10.1177/0748730405278353.  Alirita 2010-10-14..
Konstrulaborantoj en Ĉitagongo, Bangladeŝo.
Monumento al taglaboristo, situa en Archidona, Hispanio.
**Taglaboristo** estas ĉiu, kiu ne havas fiksajn laborajn kontraktojn, sed estas dungita por relative mallonga tempo, ofte nur je unu tago aŭ kelkaj tagoj. Se ĝi estas dungata por pli longa tempo, sezono, oni parolas pri sezona laboristo.

La nomo venas el tio, ke taglaboristo estas pagata ne laŭ laborhoroj, sed laŭ labortago. Ili plej ofte laboras en la agrikulturo, en la sezonaj laboroj (ĉefe rikolto) aŭ ĉe konstrulaboroj.

Kiam ne venas sufiĉe da dungoj taglaboristo ne povas enspezi por vivteni sin aŭ la familion. Tiel ili dependas el ŝtataj helpopagoj (subvencioj) aŭ devas lukti por premi ĉu dungistojn ĉu la ŝtaton ke ili estu dungata. Komence de la 20a jarcento ekzemple en suda Hispanio miloj da taglaboristoj kiuj estis dungataj por labori nur junie al julio kaj decembre al januaro (por rikolto de tritiko kaj olivoj) devis malsategi la reston de la jaro (ok monatoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Sendungado
* Laboristo
**Tamás Kiss** [tamAŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Tamás** estis hungara kanuisto, olimpiano.

Tamás Kiss (kanuisto) naskiĝis la 9-an de majo 1987 en Ajka.

Biografio
---------

Tamás Kiss (kanuisto) maturiĝis en mezlernejo kun licenco pri informadikisto en Budapeŝto en 2007. Li akiris diplomon en Universitato de Óbuda en 2019. Li ricevis 2 premiojn en 2008.

### Sporta kariero

Tamás Kiss (kanuisto) aĝis 10, kiam li komencis kanuadi en sportklubo en Budapeŝto. Li estis hungara ĉampiono 17-foje individue aŭ teame, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 2008-2020. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008 kun bronza medalo kune kun György Kozmann (kanuisto), krome en mondĉampionumoj li estis la tria en 2013, 2014 kaj 2015. Li estis la unua en universiado en 2013 individue, same en eŭropa ĉampionumo post 3 jaroj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2020, poste li estis nelonge trejnisto, iom poste gvidanto en la sportklubo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809427
 |



* Portalo pri Biografio
**Tamás Rényi** [tamAŝ rEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rényi Tamás** estis hungara reĝisoro, scenaristo. Lia filino estis Katalin Rényi.

Tamás Rényi naskiĝis la 29-an de majo 1929 en Budapeŝto, li mortis la 28-an de julio 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Rényi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li estis ferlaboristo (1947-1950 ). Li soldatiĝis, sed intertempe li anonciĝis ankaŭ ĉe Teatra kaj Filma Altlernejo. Iom poste li estis soldato-studento, inter 1952-1955 li estis soldato-filmisto en la armea filmoproduktejo. Li akiris reĝisoran diplomon en la Teatra kaj Filma Altlernejo en 1954. Lia ĉefinstruisto estis Viktor Gertler. Ekde la sekvanta jaro li helpis al Zoltán Fábri (reĝisoro) aŭ György Palásthy, sed li faris ankaŭ mallongajn filmojn. Ekde 1962 li faris memstarajn kinejajn kaj televiziajn filmojn. Li reĝisoris 30 filmojn inter 1953 kaj 1980. Li ricevis 3 premiojn inter 1963-1976. Lia edzino naskis 2 filinojn. Li fumis kaj frue mortis pro korinfarkto.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* *Mint a szemünk fényére* (1953, mallonga filmo, ankaŭ scenaristo)
* *Kölyök* (1959)
* *Legenda a vonaton* (1962)
* *A völgy* (1968)
* *Makra* (1974)
* *Élve vagy halva* (1979, ankaŭ scenaristo)
* *Két pisztolylövés* (1980, televizia serio)

Elektitaj scenarlibroj
----------------------

* *A nagy fény* (1964, televizia)
* *Sikátor* (1967)
* *A vasrács* (1971, televizia)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* rememoro hungare
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696552
* VIAF: 121453426
* ISNI: 0000 0000 7926 0008
 |
**Tamás Szikora** [tamAŝ sikora], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szikora Tamás** estis hungara abstrakta pentristo, altlerneja instruisto.

Memortabulo pri Tamás Szikora
Tamás Szikora  naskiĝis la 24-an de novembro 1943 en Nyíregyháza, li mortis la 22-an de aprilo 2012 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Szikora unue akiris metalurgian diplomon en 1968 en Leningrado, poste en 1976 en Hungara Belarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Géza Fónyi, Sándor László Veress kaj Simon Sarkantyu. Li havis stipendiojn inter 1977-1980, baldaŭ en 1997 kaj 1999. Inter 1982 kaj 1991 li instruis en padagogia altlernejo de Esztergom, poste lernojaron en Industriarta Altlernejo, ekde 1997 en la menciita Hungara Belarta Altlernejo. En 1990 li aliĝis al Artistkolonio (Szentendre), post 2 jaroj li vivis pli ol jaron en Parizo. Li ricevis premiojn inter 1992 - 2010. En liaj abstraktaj pentraĵoj la ĉefa motivo estas la skatolo.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Nyíregyháza (1978, 2002)
* Budapeŝto (1980, 1989, 1996, 2006, 2013)
* Vieno (1988)
* Szentendre (1992, 2011)
* Parizo (1992, 1999)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Munkeno (1983)
* Londono (1985)
* Budapeŝto (1990, 2005, 2009)
* Parizo (1992,
* Arthalo Budapeŝto (1995, 1997)
* Szentendre (2003, 2006)
* Tihany (2011)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Eltolódások
* Mágikus doboz (1994)
* Egy doboz vörösben (1999)
* Dobozok (2010)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Nyíregyháza (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617677
* GND: 124418279
* VIAF: 23073926
* ISNI: 0000 0000 1839 6008
 |
**Sumetendorf,** hungare **Szombatfa** [sombatfa] estas iama vilaĝo, nun parto de Strem en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7522
* Telefonkodo: 03324
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 65
* 47° 02′ 40″ N 16° 23′ 40″ O﻿ / ﻿47.04444 °N, 16.39444 °O﻿ / 47.04444; 16.39444 (mapo)Koordinatoj: 47° 02′ 40″ N 16° 23′ 40″ O﻿ / ﻿47.04444 °N, 16.39444 °O﻿ / 47.04444; 16.39444 (mapo)

Situo
-----

Sumetendorf situas laŭ rojo. Güssing troviĝas je 7 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. La unua mencio okazis en 1464 laŭ tiama hungara ortografio *"Sombathfalwa"*. En 1643 loĝis tie 72 homoj en 15 domoj, en 1787 122 homoj en 21 domoj, en 1828 135 homoj en 19 domoj. En 1910 loĝis en Szombatfa 154 loĝantoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Sumetendorf aliĝis al Strem en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo

Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószombatfalva | Bakonyszombathely | Kisszombat | Krassószombat |
| Magyarszombatfa | Muraszombat | Nagyszombat | Pórszombat |
| Rimaszombat | Szepesszombat | Szombatfa | Szombatfalva |
| Szombathely | Szombati | Szombatság | Zalaszombatfa |
La vorto "Hangul" koree
Parto de la teksto de la proklamo de Seĝong
**Tago de Hangul** (한글날 /hangullal/; alinome la **Tago de la Korea Alfabeto**) estas korea festtago, kiu honoras la kreadon de la korea alfabeto Hangul iniciite de la grandreĝo Seĵeong en 1446. La Tago de Hangul festiĝas en la 9-an de oktobro en Sud-Koreio (tago de la proklamo de Seĵeong) kaj en la 15-an de januaro en Nord-Koreio (tago, kiam la alfabeto estis supozeble finkreita).

Laŭ la Kroniko de reĝo Seĵeong, Seĵeong proklamis la eldonon de la nova alfabeto en la 9-a monato laŭ la luna kalendaro en 1446. En 1926 la Akademio de Hangul festis la 480-an datrevenon de la proklamaĵo en la lasta tago de tiu monato. (Tiu dato estas la 4-a de novembro laŭ la Gregoria kalendaro). Tio estis la unua okazo de oficiala festado de la Tago de Hangul.

En 1940 malkovriĝas originala kopio de la *Hunmin Jeongeum Haerye* ("Klarigoj kaj Ekzemploj de Ĝustaj Sonoj por Instrui la Popolon"), komentario pri la tiam nova korea alfabeto. Laŭ tiu libro, la proklamo pri Hangul efektive okazis en la unua dek tagoj de la naŭa monato de la luna kalendaro. Do en 1945, baldaŭ post la fondiĝo de la nova nacio de Sud-Koreio, la registaro de Sud-Koreio movis la Tagon de Hangul al la 9-a de oktobro, kiu estas la 10-a tago de la 9-a monato de la luna kalendaro.

Ĝis la jaro 1991 la Tago de Hangul estis oficiala feritago en Sud-Koreio, sed dungantoj premis la registaron, ke estu malpli da feritagoj dum la jaro. Tial koreoj plu festas la tagon oficiale, sed nur kiel honortagon, kaj ne plu ferias dum ĝi.

Vidu ankaŭ
----------

(germana) Lingvomuzeo pri la korea lingvo

Internacia Tago de la Gepatra lingvo
**Tamás Szarka** [tamAŝ sarka], laŭ la hungara skribmaniero **Szarka Tamás** estas slovakiano apartenanta al la hungara minoritato, kantisto, gitaristo, violonisto, komponisto, instruisto. Lia frato estas Gyula Szarka.

Tamás Szarka naskiĝis en 1964 en Šaľa.

Biografio
---------

Tamás Szarka vivis dum la infanaj jaroj en Kráľov Brod. Li komencis lerni violonadon jam en 1972 en Galanta. Li ekhavis abiturienton post jardeko, poste frekventis ĉeflernejon en Nitra, baldaŭe li instruis 2 jarojn. En 1983 li fondis muzikan grupon kun sia frato. Tiu orkestro prenis la nomon **Ghymes**, kiu estas nuntempa Jelenec laŭ la mezepoka hungara ortografio. Li eldonis poemaron en 2000, sur la kovrilpaĝo estas videbla lia pentraĵo. En 2004 li eldonis la unuan muzikdiskon. Li ricevis premion Kossuth en 2011, ekde 1999 ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* diversaj muzikdiskoj kun Ghimes
* 2 memstaraj muzikdiskoj
* 3 libroj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Tamás Szarka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Subdominanto** estas laŭ la muzika funkcioteorio la akordo super la 4-a ŝtupo de gamo. Sed ankaŭ la 4-an ŝtupon sole oni nomas subdominanto. La baza tono de la subdominanto situas kvinton sub (resp. kvarton super) la baza tono de la toniko. De tio deduktiĝas ankaŭ la nomo subdominanto: Jean-Philippe Rameau elektis la nocion dominanto por akordoj, kiuj situas kvinton super la celakordo; akordoj, kiuj situas kvinton sub la celakordo, nomiĝas do subdominanto.

Ekzemploj:

* La akordo sur la 4-a ŝtupo de C-maĵoro konsistas el la akordotonoj *f - a - c*. La subdominanto de C-maĵoro do estas la akordo F-maĵoro.
* La akordo sur la 4-a ŝtupo de d-minoro konsistas el la akordotonoj *g - bb - d*. La subdominanto de d-minoro do estas la akordo g-minoro.

En sia sona efiko la subdominanto (funkcio-simbolo en maĵoro: S, en minoro: s) starigas kontraŭpezon al dominanto (D) kaj estas sentata kiel trankvila poluso. En ĝia celdirekto ĝi estas pli malferma kompare kun la dominanto, kiu strebas reen al la toniko (T/t). Oni uzas ĝin ofte kiel elirpunkto por sekvontaj moduladoj. Kompare kun T kaj D ĝi kontrastas precipe pro sia relative koloreca sonkaraktero; tipa apliko: harmonizado de la sesa gamotono, kiam ĝi estas melodia supro (ekz.: Händel, „Halleluja" el „Messias"). Ene de la kutima kadenco S - D - T tamen oni uzas la subdominanton ŝablonece.

La plagala kadenco kiel akordoprogresado *subdominanto - toniko* efikas malpli deviga ol la aŭtenta kadenco *dominanto - toniko*. 

La efiko de la subdominanto estas plifortigebla per aldonado de granda sesto (en C-maĵora d aldonita al akordo F-maĵoro, en c-minoro f-ab-c-d respektive). La tiamaniere ekestantan *subdominant-kvintsestakordon* jam priskribis Jean-Philippe Rameau *(„l'accord de la sixte ajoutée")*. Kutimas ankaŭ la mallonga nomo „Rameau-akordo". En la baroko (Bach-ĥoralo) kaj en la Viena klasikismo ĝi estis karakteriza elemento de fina kadenco, en la klasikismo tamen plejparte en modifita formo kun sesto anstataŭ kvinto *(subdominant-sestakordo*, mallonge: S6). En la Romantismo (ekz. Brahms, Ĉajkovskij) oni ŝatis uzi ĝin plagalkadence en la minorformo kiel aparte rava, emociiga kolorefiko ankaŭ en maĵortonaloj (en C-maĵoro de f-ab-c-d).

Plua subdominanta akordo estas la *Napola sestakordo* (mallonge: napolaĵo). Ĝi estas - en minoro kaj maĵoro samgrade – variaĵo de minor-subdominanto, je kio tamen la kvinto estas anstataŭigata per ekstergama malgranda sesto (en C-maĵoro kaj c-minoro f-ab-db). Ĉar la tonmaterialo de la napolaĵo identas kun la akordo Db-maĵora, ege distanca en la kvintociklo, ĝi taŭgas aparte por moduladoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Harmoniscienco, por ĝenerala superrigardo super la doktrino de la akordprogresoj
* Kvintociklo, por la subdominantaj kaj dominantaj rilatoj inter la tonaloj.
* Kadenco, por la baza modelo de akordsinsekvo
* Duobla subdominanto
**Tamás Varga** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Tamás** estas hungara skulptisto. Lia patro estis same skulptisto Imre Varga.

Tamás Varga  naskiĝis la 13-an de majo 1953 en Budapeŝto.

Imre Nagy (politikisto) (Budapeŝto, 1996) fare de Tamás Varga
Praŝipo (Budapeŝto) fare de Tamás Varga

Biografio
---------

Tamás Varga abiturientis en industriarta mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1971, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1975. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Mikus kaj Tamás Vígh, hejme nature Imre Varga. Li ricevis stipendiojn en 1982 en Romo kaj 1989 en Budapeŝto. Li kreas skulptaĵojn, pli malofte medalojn en sia naskiĝurbo, sed somere en Siófok.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1987)
* Vieno (1988)
* Berlino (1991)
* Siófok (1996)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1978, 1995, 2001)
* Sopron (1983, 1987, 1993, 1997)
* Budapeŝto (1989, 1994, 1997)
* Pécs (1995)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Gyula HernádiGyula Hernádi
* Suno kaj LunoSuno kaj Luno
* MeleagroMeleagro
* Lajos KossuthLajos Kossuth
* Zoltán SomlyóZoltán Somlyó

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626368
* VIAF: 121446195
* ISNI: 0000 0000 7961 0645
 |
**Tago de gefrata penso** – simbola festo de amikeco celebrata la 22-an de februaro ĉiujare fare de skoltoj en la tuta mondo.

Historio
--------

La 22-a de februaro estas nasko-tago de la fondinto de skoltismo Robert Baden-Powell (la 22-an de februaro 1857) kaj de lia edzino Olave Baden-Powell (la 22-an de februaro 1889). La ideo pri elekto de tiu tago naskiĝis dum la 4-a Internacia Konferenco de Skoltinoj kaj Gvidantinoj en 1926 en Usono. Oni elektis la 22-an de februaro pro la datreveno de naskiĝo de la fondintoj de skoltismo Robert Baden-Powell, la Ĉefa Mondo-Skolto kaj de lia edzino Olave Baden-Powell, la Ĉefa Mondo-Skoltino. Komence ĝi estis festo de knabinoj, sed poste ankaŭ skoltoj aliĝis al la festado.

Signifo
-------

Tago de gefrata penso konsciigas skoltojn de la tuta mondo kiom multaj ili estas kaj ke ĉiuj estas por si fratoj, sendepende de haŭt-koloro, nacieco aŭ aĝo.

Ĉi tage skoltoj pensas pri si, bondeziras al si, sendas poŝtkartojn, organizas diversajn teren-ludojn aŭ renkontiĝas ĉe la lignofajro. Por kelkaj medioj de skoltoj la tago de gefrata penso estas okazo por kolekti monon, ofte por karitata celo.

Vidu ankaŭ
----------

* geokaŝado
* topografio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tago de gefrata penso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* World Thinking Day
Detale zono de subdukcio.
La **subdukcio** de platoj estas la procezo de sinkiĝo de oceana zono de litosfera plato sub la bordo de alia plato en konverĝa limo, laŭ la teorio de Platotektoniko. La subdukcio okazas laŭlonge de ampleksaj **zonoj de subdukcio** kiuj nuntempe koncentriĝas speciale en la medio de la Pacifika Oceano, en la nomata Pacifika fajra rondo, sed estas ankaŭ zonoj de subdukcio en areoj de la Mediteraneo, la Antiloj, la Sudaj Antiloj kaj la marbordo al la Hinda Oceano de Indonezio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kontinenta kolizio

Referencoj
----------

1. ↑  Plate tectonics, *Encyclopedia of Earth*. Alirita la 27an de decembro 2011.
2. ↑   Martínez-López, M.R. Mendoza, C. (2016). «Acoplamiento sismogénico en la zona de subducción de Michoacán-Colima-Jalisco, México». Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana 68 (2): 199-214.  Alirita la 30an de Januaro 2017.

Bibliografio
------------

* Artimeva, I. (2011) (angle). *The Lithosphere: An Interdisciplinary Approach*. Cambridge University Press.

* Kategorio Subdukcio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Libera Lernejo Summerhill** estas pedagogia reforma instruejo en la anglia Leiston. En la lernejo ekde la komencoj ne estas deviga la vizitado de la instruhoroj kaj en la lernejo funkcias instruista-lernejana memregado kun larĝa decidjuro. La lernejo iĝis fama en la 1960-aj jaroj en Usono kaj Okcidenta Germanio, post kiam aperis la libro de la fondinto A. S. Neill, *„Summerhill – a radical approach to child rearing"* (1959).

Historio
--------

La lernejo Summerhill estas privata lernejo en Anglio, regiono Suffolk, urbo Leiston, ĉ. 160 km de Londono. Ĝin fondis Alexander Sutherland Neill en 1921, kiu ĉiam emfazis, ke je liajn pensojn kaj metodojn grave influis lia usona amiko Homer Lane, kiu mortis en 1925.

La konstruaĵo de la lernejo, kun granda terpeco kaj aldonaj konstruaĵoj estas posedaĵoj de familio Neill. Post morto de Neill, la gvidon de la lernejo transprenis lia dua edzino, Ena Neill kaj daŭrigis ĝis 1985. Ekde tiam la direktoro estas sola infano de Neill, Zoe Readhead (n. 1946).

La skota A. S. Neill iĝis fama dum la 1968-aj junularaj movadoj, kiel nekutima, nekopiebla lernejo-fondinto kaj pedagogo. La Lernejo de Summerhill iĝis simbolo de la kontrauaaŭtoritata instruado, tiel ĝi venis en mezon de disputoj. En decembro de 1969 aperis la germanlingva libro *„Theorie und Praxis der antiautoritären Erziehung"* kaj tiu estis eldonata ĝis septembro de 1970 en 500.000 ekzempleroj, ĝis 1991 ĉ. 1,1 milionoj. En 1967/68, Neill aĝis jam 75 jarojn, kiu "verkis" ĉefe inter la du mondmilitoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La lerneja paĝo angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386704
* GND: 2094902-9
* LCCN: n79065282
* VIAF: 55422680
* ISNI: 0000 0000 8665 9893, 0000 0004 4670 4687
* LIBRIS: 294169
* SUDOC: 11738111X
* BNF: 145247199
* NKC: ph211780 vse20221141626, ph211780
* BNE: XX139257
 |
Kamparaj fruktoj kaj rikoltokrono en la preĝejo de Altenkirchen (Rügen)
La **Tago de rikolto** estas tradicia festo por danki Dion pro la rikolto.

Historio
--------

Rikoltofestoj ekzistis jam antaŭ kristana tempo. En Mez-Eŭropo kaj Nord-Eŭropo oni festis la rikoltotagon (*Hausblot*) dum la aŭtuna ekvinokso (la 23-an de septembro). Similaj ritoj ekzistis en Israelo, Grekio kaj Romio. Judismo konas Schawuot, la semajna festo post komenco de la rikolto kaj Sukkot, la festo de folikabanoj, aŭtune.

Kutimoj
-------

### Germanio

Dum la festo, kiu okazas ofte en preĝejo la fruktoj de la kampoj estas orname ekspoziciitaj. Krono plektita el cerealoj aŭ vitoj estas ofte portata de procesio tra la komunumo. En kamparaj regionoj multaj homoj partoprenas la feston. La oferoj estas poste donita al hejmoj por povruloj aŭ senhejmuloj.

Celo de la rikoltodankofesto estas memorigi pri la laboro de agrikulturistoj kaj ĝardenistoj kaj ke la eblo havi sufiĉe da nutraĵo estas ne nur danke al homoj.

Nord-Ameriko
------------

En Usono oni festas *„Thanksgiving Day"* (dankotago), la kvaran ĵaŭdon de novembro. Ĝi estas ŝtata feritago, kiu memorigas pri la unua tago de rikolto de la pilgrimpatroj. Tradicie oni manĝas meleagron en familia rondo.

En Kanado *„Thanksgiving"* estas festita la duan lundon de oktobro.

Vidu ankaŭ
----------

Sub la kaŝnomo *„Aktion Erntefest"* estis mortigitaj la 3-an kaj 4-an de novembro 1943 dum la nazia okupado inter 40.000 kaj 43.000 judaj poloj el la distrikto Lublin. La masakro okazis en la tri koncentrejoj Majdanek, Poniatowa kaj Trawniki.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Römisch-Katholische Kirche im Internet: Erntedankfest Arkivigite je 2007-09-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Festjahr.de
* Erntedank im Kindergottesdienst
* Pfarrgemeinde Ratheim: Bilderübersicht „Erntedankfest"
* Evangelisches Johannesstift Berlin: Eindrücke vom größten Erntedankfest in Berlin/Brandenburg[*rompita ligilo*]
* Steinbecker Erntefest[*rompita ligilo*]
* Deutschlands größter Erntedankumzug in Herzebrock-Clarholz
Bildigo de suncentra universo
En astronomio, **suncentrismo** (aŭ **suncentra teorio**) estas la teorio laŭ kiu la Suno estas la centro de la universo. Historie, suncentrismo kontraŭis tercentrismon, kiu lokigis teron en la centron de la universo (oni ne klare distingis inter sunsistemo kaj universo ne antaŭ modernaj tempoj).

Suncentrismo en la antikva Grekio
---------------------------------

La suncentrismo estis en la antikva Grekio ideo akceptata nur de la malplimulto de la fakuloj, tamen ĝi daŭris plurajn jarcentojn.

Jam en la 5-a jarcento a.K. Filolao de Krotono rifuzis la ideon ke la Tero estas en la centro de la Kosmo. Lia teorio estis tamen malsimpla kaj supozis ke en la centro estas iu "fajro", alia ol la Suno, kiun la Tero kaj la Suno ambaŭ ĉirkaŭiras.

De alia vidpunkto, en la 4-a jarcento a.K. Heraklido el Ponto kaj Hiketas el Sirakuzo deklaris ke tagoj kaj noktoj sin sekvas ne pro la sunmovado sed pro la tera rotacio. Kvankam ili ankoraŭ kredis ke la Tero estas en la centro, iliaj asertoj estis grava paŝo al suncentrismo.

En la 3-a jarcento a.K. Aristarko el Samoso fine hipotezis komplete pri movo de la tero ĉirkaŭ nemovanta suno, laŭ cirkla orbito. Lian teorion subtenis poste Seleuko el Seleukia dum la 2-a jarcento a.K..

Tamen, dum la sama jarcento, Ptolemeo plibonigis la tercentrismon, tiel ke ĉiuj fakuloj taksis ĝin pruvita kaj kontentiga.

Suncentrismo en aliaj antikvaj kulturoj
---------------------------------------

La hindia astronomo Aryabhata ĉirkaŭ en 500 p.K. asertis ke la Tero rotacias ĉirkaŭ sia akso. La Tero restis tamen en la centro.

Suncentrismo en la Mezepoko
---------------------------

Dum la Mezepoko, pluraj filozofoj asertis ke ili dubas pri la movado de la Suno ĉirkaŭ la Tero, sed ili kutime lasis tiun aserton en la formo de nura demando. Tiel parolis ekzemple en la 14-a jarcento Nikolao de Oresme, kiu akceptis tercentrismon sed taksis la movadon de la Suno ĉirkaŭ la Tero mallogika.

Suncentrismo en la moderna historio
-----------------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo kopernika suncentrismo.
Post 1800 jaroj, dum la 16-a jarcento, la pola matematikisto kaj astronomiisto Koperniko prezentis matematikan modelon de suncentrisma sistemo: kopernika suncentrismo, kiun poste prilaboris kaj eksplikis Johannes Kepler kaj defendis Galileo Galilei.

Suncentrismo nuntempe
---------------------

La suncentrismo estis bonega modelo por la esploroj pri la orbitoj de la sunsistemaj planedoj, kaj ebligis la malkovron de la leĝoj, kiuj regas ilin: Oni rigardis la Sunon kiel centron de inercia kadro de referenco, moviĝantan konstantrapide rekte, neglektante la altiro de aliaj kosmaj objektoj ekster la sunsistemo.

Sed hodiaŭ oni agnoskas, ke estas nenia centro en la universo, nek la Suno, nek la centro de nia galaksio.
**Tangŝano** (Tangshan) estas grava industria milionurbo en nordoriento de Ĉina Popola Respubliko, en la provinco de Hebejo, kaj kiu situas ĉirkaŭ 135 km oriente de la ĉina ĉefurbo Pekino.

La urbon detruis la 28-an de julio 1976 grandega tertremo. Pri la tertremo memorigas nun steleo sur la ĉefplaco en la urbocentro kaj ankaŭ tertrema informa centro.

Historio
--------

La urbo komence estis vilaĝo kaj danke al la karbo ĝi graviĝis. La karbotrovejoj de la ĉirkaŭaĵoj estis jam konataj en la 16-a jarcento. En 1876 iu kantona entreprenisto proponis al la ĉefguberniestro plian ekspluaton de la karbominado. La unua minejo malfermiĝis en 1879, la karbon oni transportis per ĉevalofervojo je 10 km al Feng-nan poste tra kanalo al apud Tienĉin. 

El tiu ĉevala fervojo iĝis la unua vera fervojlinio en Ĉinio (1882), kiun oni plilongigis al Ning-ho (1887) kaj al Tienĉin (1889). 

Post la boksera ribelo (1900), Tangŝanon okupis rusoj, la fervojkonstruado interrompiĝis, la minentrepreno venis sub britan kontrolon (pro financaj problemoj). Post tio reekis la minado, oni finis la novan havenon kaj fervojlinion. La minejoj estis en ĉinaj, japanaj kaj fine en ŝtata posedo.

La tertremo
-----------

La urbon skuis tertremo la 28-an de julio 1976 kaj preskaŭ ĉiu konstruaĵo detruiĝis, la minejojn inundis akvo. Mortis ĉirkaŭ 240.000 homoj oficiale, sed oni supozas pli da mortintoj, ĝis eĉ 800.000 homoj.

Vidu Ankaŭ
----------

* Hebejo
* Listo de urboj de Ĉinio
**Submara monto**  estas vulkano kiu staras ĉe la marfundo, sed ne atingas la surfacon de la maro. 

Submaraj montoj aŭ similaj gujotoj estiĝas je la limoj de la tektonaj platoj de la mezoceanaj dorsoj aŭ ene de oceana plato pro vulkaneco. Pro la moviĝo de la oceana krusto dum la disiĝo de la oceana fundo vulkanoj perdas la ligon al sia magmofonto kaj ĉesas la eligo de magmo. Kontraŭe la gujotoj, submaraj montoj neniam estas pli altaj ol la marnivelo, kaj tial ne suferas erozion de la ondoj.

Aparta eco de submaraj montoj estas krutegaj inklinoj kaj relative malgranda pinto. Ili troveblas en ĉiuj oceanoj, sed ekzistas nekutima multo en la nordorienta Atlantiko.

Flaŭro kaj faŭno
----------------

Submaraj montoj kaj ties faŭno estas apenaŭ esploritaj ĝis nun. La profundeco, kvankam la malhelo estas absoluta, tamen ne malhelpas la ekziston de multaj bestospecoj, kiel ekzemple kapopieduloj, kiu havas malaltan kvocienton de naskoj. Kontraŭe al la ĉirkaŭa oceano, ĉe submaraj montoj ekzistas pli multe da organismoj, ĉar ili atingas la profundecon de 1000 m riĉa je zooplanktono kaj pro la roka surfaco, setladas sesilaj filtrujoj (kiel sponguloj, koraloj, ktp.).  
Kiam la pinto de submara monto atingas la superan lumricevan zonon ankaŭ plantoj kreskas sur ĝi. Ĉefe grandaj brunalgoj, kies aroj estas nomitaj kelparbaroj uzas tian vivejon.

Loĝantoj de submaraj montoj estas endanĝeritaj pro fiŝkaptado per grandaj trenretoj. EU-politikistoj decidis malfermi la submarajn montojn ĉirkaŭ la Acoroj al siaj fiŝkaptistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Gujoto
* Vulkano
* Nacia Marrezervejo Cordell Bank

Referencoj
----------

1. ↑  Karen Stocks (2004): „Seamount Invertebrates: Composoition and Vulnerability to Fishing". En: T. Morato & D. Pauly (eld.) *Seamounts:Biodiversity and Fisheries.* Vancouver, Canada: *Fisheries Centre Research Reports* **12**:5, 17-25. ISSN 1198-6727 PDF (3,7 MB)[*rompita ligilo*]

Bibliografio
------------

* Keating, B.H. Fryer, P. Batiza, R. Boehlert, G.W. (Eds.), 1987: *Seamounts, islands and atolls*. Geophys. Monogr. 43:319-334.
* Koslow, J.A. (1997). *Seamounts and the ecology of deep-sea fisheries*. Am. Sci. 85:168-176.
* Menard, H.W. (1964). *Marine Geology of the Pacific*. International Series in the Earth Sciences. McGraw-Hill, New York, 271 pp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Instituto pri marscienco de la universitato Kiel (germane)
* Seamount-ekosistemoj en la norda Atlantiko[*rompita ligilo*]
* Seamounts Online (angle)
* Expedicioj al Pacifiko kune kun la akvario de Monterey Bay (angle) Arkivigite je 2009-10-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Submaraj montoj antaŭ Islando (angle)[*rompita ligilo*]
* Interaga tutmonda mapo pri submaraj montoj Arkivigite je 2011-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
Kanalizacia kovrilo kun la vorto "Abitur", ĉe gimnazio en Kleinmachnow
**Abituro** (aŭ **abiturienta diplomo** aŭ **matur(ec)diplomo**) estas diplomo, kiun oni ricevas kiam oni finas la duagradan lernejon, kutime je aĝo de proksimume 18 jaroj, kaj kiu estas ordinare baza kondiĉo por daŭrigi studadon ĉe universitato aŭ teknika altlernejo (politekniko). Malsamaj landoj havas diversajn sistemojn de abituro.

Leksika rimarkigo
-----------------

La vorto "abituro" ne estas oficiala, kaj troviĝas nek en PIV, nek en ReVo (tamen en la interreto ĝi estas pli ofte uzata ol la alternativa esprimo "abiturienta diplomo"). Ĝi do estas konsiderata kiel proponata neologismo.

Aliflanke ekzistas la jam oficialiĝinta vorto **abituriento** (el la 4-a Oficiala Aldono). "Abituriento" estas homo, kiu havas abituron.

Kvankam la du radikoj ABITURIENT/ kaj ABITUR/ eniris Esperanton de la germana lingvo, oni uzas ilin en Esperanto ne nur por la germana abituro, sed ankaŭ por ĉiaj similaj diplomoj en aliaj landoj.

En Esperanto do ekzistas du konkurantaj radikoj por priparoli la aferon: La radiko ABITURIENT/ estas oficiala, sed ĉar ĝi signas personon, estas malfacile paroli pri la diplomo nur uzante tiun radikon (oni devas diri "abiturienta diplomo"). La radiko ABITUR/ havas la avantaĝon ke oni povas facile paroli pri la diplomo ("abituro") kaj pri persono kun tiu diplomo ("abiturulo" aŭ "abiturinto"), sed ĝi estas ĝis nun ne-oficiala.

La ekzameno por ricevi la diplomon nomiĝas aŭ "abiturienta ekzameno" aŭ "abitura ekzameno".

Etimologio
----------

La radiko devenas (tra aliaj lingvoj, precipe la germana) de la latina verbo *abire* = foriri, tra ties futura participo *abiturus* = forironta; ĝi do rilatas al la foriro de la mezlernejo (gimnazio aŭ liceo).

Abitura ekzameno
----------------

La abitura ekzameno estis enkondukita en 1788 en Prusio por limigi la kandidatojn al la universitatoj. En Hungario la unua abitura ekzameno okazis en 1851.

Vidu ankaŭ
----------

* Pedagogio
* Bakalaŭro
* Licencio

* Kategorio Abituro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Notu: Tanja Rabatio, itala kodo de la halaĥo — kodo de juda leĝo kaj ĉiutaga vivo — estas senrilata libro kun simila nomo.*

**La *Tanjao*** (hebree: תניא) estas frua verko de ĥasidisma filozofio, farita de la rabeno Ŝnejor Zalmano, el Ljado, la fondinto de ĥasidismo, unue publikigita en 1796. Ĝia formala titolo estas *Likutej Amarim* (ליקוטי אמרים, hebree, "asertaro"), sed estas pli ofte konata per sia komenca vorto, *tanja*, kiu signifas: "oni instruas en *barajta*, t.e. en tradicio ekstere de la *Miŝno*." Ĝi havas kvin partojn, kiuj difinas ĥasidisman misteran psikologion kaj teologion kiel manlibron por ĉiutaga juda spirita vivo.

Eldono de la *Tanjao* presita en Fajido, Egiptio en 1974. La sepa estro de la Ĥabad-movado instigis novajn presadojn en malproksimaj lokoj.
La *Tanjao* estas la ĉefa verko de la ĥabada filozofio kaj la ĥabada stilo de juda mistikismo. La posta biblioteko de la skolo ĥabada, verkita de sinsekvaj gvidantoj, estas bazita sur la aliro de la *Tanjao.* Oni distingas la ĥabadan movadon el la ĉefa fluo de ĥasidismo per ĝia filozofia enhavo kaj intelekta analizo de ĥasida ekzegezo de la Torao. Ĉi tio emfazis la menson kiel vojo al internigado de mistika דְבֵקוּת (*devekut*, emocia fervoro), kontraste al la kreiva entuziasmo kaj kredo de ĝenerala ĥasidismo. Tiel oni povas tipe karakterizi la ĥabadajn skribaĵojn per ilia sistema intelekta strukturo, dum aliaj klasikaj tekstoj de mistika ĥasidismo kutime estas kompilaĵoj.

* Kategorio Tanjao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 719631
* GND: 4247891-1
* LCCN: n84042495
* VIAF: 310222849
* BNF: 15034867x
 |
**Lajos Gecsényi** [lajoŝ geĉEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gecsényi Lajos** estas hungara arkivisto, altlerneja instruisto.

Lajos Gecsényi naskiĝis la  2-an de junio 1942(nun 1942-06-02) en Tápiósüly.

Biografio
---------

Lajos Gecsényi maturiĝis en gimnazio en Nagykáta 1960, poste li akiris arkivistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1965. Post la diplomo li laboris en pluraj arkivoj. Inter 1974-1987 li estis arkivestro en Győr, poste en la hungara arkivo en Vieno, inter 1994-1997 en Győr-Sopron, fine inter 1997-2009 li estris la Tutlandan Arkivon. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2001. Inter 1978–2006 li redaktis ankaŭ arkivistajn revuojn, krome en diversaj periodoj li instruis en la universitato. Li ricevis premiojn inter 1981-2005.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bártfa város hegyaljai szőlőgazdálkodása 1485–1563* (1966)
* *Városi és polgári szőlőbirtokok és borkereskedelem a Hegyalján a XV–XVI. század fordulóján* (1972)
* *Városi önkormányzat a XVII. században Győrött* (1986)
* *Fejezetek a magyarországi kereskedelem XVI-XVII. Századi történetéből* (disertaĵo, 1994)
* *Gazdaság, társadalom, igazgatás – Tanulmányok a kora újkor történetéből* (2008)
* *Bergauf, bergab. Ungarisch-österreichische Beziehungen 1945–1965* (2011)
* *A magyar–osztrák kapcsolatok, 1945–1990* (2021)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   hungara filma datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844632
 |



* Portalo pri Biografio
**Subterejo en Plzeň** troviĝas sub historia centro de urbo Plzeň.

La urba subterejo en Plzeň estiĝis sub urbo fondita ĉirkaŭ la jaro 1295 iom post iom ekde la 14-a jarcento ĝis la 18-a jarcento. Estis profundigitaj du, diversloke ĝis trietaĝaj keloj, kies suma longeco hodiaŭ atingas proksimume 18 km.

Devene la keloj estis konstruataj por konservado de nutraĵoj kaj por deponado de materialo. sed estiĝadis en ili ankaŭ metiejoj, uzinoj kaj vindistilejoj. En mezepoko estis pro defendkaŭzoj kelkaj keloj kunigataj en pli grandajn tutaĵojn, sed pli malfrue ili estis denove masonigataj. Kiam en la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento okazis trafalo de domo kaj statika difekto de kelkaj pluaj objektoj, la urbo alpaŝis al ampleksa esploro kaj senbezone grandioza resanigo de malkovritaj subteraj spacoj. Kun nuntempa imago pri establo de urbaj kontraŭatomaj ŝirmejoj estis granda parto de la subteraj spacoj havigita per masiva betona trusekipaĵo. Feliĉe manko de financrimedoj haltigis tiun ĉi pereon kaj almenaŭ parto de la subterejo restis konservita nur kun pli sentemaj riparoj.

Dum la esploro kaj la resanigo estis ankaŭ malkovrita pli ol 250 mezepokaj putoj, konservintaj en keloj kaj ekster ili. Devene la putoj estis profundigita en ĉiu domo. Sed ties granda kvanto en malgranda areo kaŭzis troan malaltigon de akvonivelo kaj tio devigis la urbon en la jaro 1532 konstrui akvokondukilon. En la jaro 1637 gildo de urbaj viandistoj financis konstruon de forfalaĵkanalo direktanta for de urba buĉejo. Ĝis la 19-a jarcento estis al ĝi ligata iom post iom urba kanalizo.

Kelkcentoj da senvaloraj putoj komencis servi kiel forfalaĵkavoj kaj iom post iom ili estis superŝutitaj. Restaĵoj de ceramiko trovitaj en la putoj devenas el komenco de la 14-a jarcento ĝis la dua duono de la 16-a jarcento. Ekde la unua duono de la 15-a jarcento aperas en ili ankaŭ vitraj rompitaĵoj. El la 17-a jarcento konserviĝis kelke da putoj kun dimensio 130 – 150 cm, profundaj 18 – 20 m, hodiaŭ akvigitaj.

Alirebligita vizitrondo tra la subterejo estas proksimume 750 m longa kaj ĝi interkonatigas vizitantojn kun bazaj tipoj de la kelaro en Plzeň inkluzive de vico da putoj. La arkeologiaj trovaĵoj el la putoj estas ekspoziciataj en kelaj niĉoj. Tiu ĉi subterejo apartenas al la plej interesaj alirebligitaj urbaj subteraj sistemoj.

En Plzeň eblas viziti ankaŭ bierfarejajn kelojn, nome en Bierfareja muzeo de Bierfarejo en Plzeň.
Pedalo superŝarĝa Ibanez Tube Screamer
**Superŝarĝo** (angle *overdrive*) estas sona efekto, kiun oni atingas per "milda" limigo laŭ amplitudo. Rilata aparato por produkti superŝarĝitan sonon nomiĝas superŝarĝilo.

Blue prezentita la origina sinusoido, flava estas superŝarĝo, ruĝa estas deformaĵo

Principo
--------

Superŝarĝo kaj deformaĵo funkcias simile: ambaŭ estas limigo de sona signalo laŭ amplitudo. Ĉe superŝarĝo tiu limigo estas milda. Tio signifas, ke la pintoj de sinusoido oni tranĉas ne per rekta linio, sed per pli glata rondaĵo. Ĉe deformaĵo la limigo estas akra, oni simple fortranĉas la pintojn.

Plej ofte oni uzas superŝarĝon kaj deformadon por transformo de elektrogitara sono.

Pro «milda» limigo la eliga signalo ŝanĝiĝas depende de nivelo de la eniga signalo. Do dum uzo de superŝarĝo ĉe gitaro la ŝanĝo de sono dependas de forto de frapo de kordoj. La deformado ŝanĝas la signalon sendepende de ĝia amplitudo.

Aparataro
---------

* Marshall Jackhammer JH-1
* Boss OD-3 OverDrive
* Boss SD-1 Super OverDrive
* Danelectro FAB Overdrive
* Ibanez Tube Screamer
* Tubeline Td3
* Digitech Bad Monkey
* TC Electronic MojoMojo

Vidu ankaŭ
----------

Deformaĵo (sona efekto)
**Norbert WÓJTOWICZ** (naskiĝis la 1-a de decembro de 1972 en Płock), pola historiisto kaj teologo. Diplomiĝ ĉe la Universitato de Wrocław kaj Papa Fakultato de Teologio en Wroclaw. En 2003 doktoro pri historio („Stereotyp masona w Polskiej myśli politycznej 1918-1939"). Li kompletigis superajn studojn en Ĵurnalismo (1999), Oligophrenopedagogy (2006) kaj Resocialization (2009). En 2000 esploro scholarschip de La De Brzezie Lanckoroński Fundamento en Londono. En 2000-2002 esploro don de Pola Komitato de Scienca Esploro "La stereotipo de framasonismo en Pola politika penso 1918-1939". Li defendis Doktorecon tezon titolitan "Stereotipon de Framasono en Pola politika penso 1918-1939" en la Instituto de Historio, Universitato de Wroclaw.

Li estis instruado ĉe la Universitato de Wroclaw (Instituto de Historio), Universitato Lernejo de Fizika edukado en Wrocław (Seĝo de Humanismaj Fundamentoj de Fizika Kulturo), Mezlernejo sur Paweł Włodkowic en Płock kaj Papa Fakultato de teologio. De 2006 lia labor en La Instituto pri Nacia Memoro (IPN), kaj ekde 2008 membro de la Estraro de la "Bulteno de la Instituto pri Nacia Memoro" ("Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej").

Membro de la Pola Heraldriko Socio (pl. Polskie Towarzystwo Heraldyczne), Ukraina Heraldriko Socio (uc. Українське геральдичне товариство), Internacia Asocio de Amatoro Heroldoj (en. International Association of Amateur Heralds), Asocio por la Avanco de Defendo (pl. Towarzystwo Wiedzy Obronnej), Societas Scientiarum Plociensis (pl. Towarzystwo Naukowe Płockie) kaj Pola Huguenot Socio (pl. Polskie Towarzystwo Hugenockie). Membro de Komerca administrado de la Mondo Esploro Konsilantaro sur Polusoj Eksterlande (pl. Światowa Rada Badań nad Polonią). Membro de La Granda Fako de Pollando de La militistaro kaj Hospitaller Ordo de St. Lazaro de Jerusalemo kaj Supera de La militistaro kaj Hospitaller Ordo de St. Lazaro de Jerusalemo en Pli malalta Silesia, Leŭtenantolazaro de IGCO, Ĉefa CSLI kaj Komandanto Subcorps Pli malalta Silesian Voivodeship CSLI. "Vartisto de la Leĝoj" de la Organizaĵo de la Polaj Monarĥistoj (pl. Organizacja Monarchistów Polskich) kaj Kanceliero de la Collegium Heraldicum Concordiae. Delegito Ĝenerala por Pollando de la "Nobla Dinastio. Caputo Familio Asocio".

Listo de verkoj
---------------

* 1997: *Sztuka królewska. Historia i myśl wolnomularstwa na przestrzeni dziejów*.
* 1999: *Wielki Architekt Wszechświata. Teologiczna krytyka masońskich wizji Boga*.(Granda Arkitekto de la Universo. Teologiaj kritikantoj de Framasonaj konceptoj de Dio).
* 2005: *Kampania antymasońska 1938*. (Kontraŭframasona kampanjo en 1938)
* 2005: *Rozmowy o masonerii*.(Konversacio pri framasonismo)
* 2006: *Masoneria. Mały słownik*. (Framasonismo. malgranda leksikono)

En 2005 gajnis la premion pri literaturo *Złote Pióro „Wolnomularza Polskiego"* (Oro Plumo de "Pola Framasono") 

* Norbert Wójtowicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Norbert Wójtowicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128144
* GND: 1242435867
* LCCN: n2002092295
* VIAF: 19044814
* ISNI: 0000 0001 1603 1045
* NKC: osa2018984862
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Dalia Pileckienė** (naskiĝis la  11-an de marto 1963(nun 1963-03-11), do nun 60-jara) estas litova esperantistino. Ŝi naskiĝis en Telšiai, Litovio, kaj nun vivas en la historia urbo Trakai. Dalia estas edziniĝinta kaj havas du filinojn. Ŝi prenis du akademiajn gradojn ĉe la Teknologia Universitato de Kaunas - en 1986 pri la inĝenieria mastrumado de restoracioj kaj kafejoj, kaj en 1988 pri komerca administrado. En 2004, ankoraŭ en Kaunas, ŝi ricevis la diplomon de la Gestalt-terapia Studo-Centro. En 2007 ŝi akiris diplomon en la Universitato de Vilno en sociaj servoj kaj la organizado de helpaj organizoj.

Ĝis 2002 ŝi laboris kiel manaĝero de restoraciara entrepreno. De tiam ĝi estas privata konsilisto pri entreprena administrado kaj organizo kaj instruas negocan organizadon. Ŝi konas kaj instruas la internacian lingvon Esperanto, kaj partoprenis en multaj internaciaj kunvenoj kaj studaj seminarioj, kaj en Litovio kaj en aliaj landoj. Interalie plurajn jarojn ŝi aktivis kiel kursestrino en la internacia lingvolerna renkontiĝo Somera Esperanto-Studado (SES). Krome interalie ŝi organizis la kulturan programon de la UK 2005.

Fontoj
------

* anglalingvaj biografiaj informoj pri ŝi en la retejo *Dante poliglotta*, kie ŝi voĉlegas versojn de Dante en la litova Arkivigite je 2016-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
* privata *facebook*-paĝo