recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Punktumo** (de la latina vorto *punctum* „punkto, piko") estas faka termino en la medicino por la intenca vundiĝo de la haŭto de individuo per malvasta metala tubeto. La celo estas aŭ injekto de likva medikamento, aŭ la elpreno de korpa likvaĵo por posta ekzamenado pere de la metodoj de laboratoria medicino. La forprenita korpa likvaĵo nomatas "punktumaĵo".

Ankaŭ la terapie celita piko de haŭto kaj surfaca histo de individuo nomiĝas **punkturo**; kadre de akupunkturo nomatas (nadlo)punktumo. 

Pri punktumoj estas la sekvantaj aplikataj metodoj: 

* **injekto** cele al enŝprucigo de likvaj medikamentoj per injektilo;
* **punkcio** cele al forpreno de korpaj histoj kiel
	+ sango
	+ urino
	+ sinovia likvaĵo (latine *synovia*) de artiko
	+ cerebro-spina likvaĵo (latine *liquor cerebrospinalis*) ĉirkaŭanta cerbon aŭ mjelon
	+ peritonea likvaĵo en la abdomeno
	+ pleŭra likvaĵo en la pulmo
	+ mjelo (latine *medula*) en la spino
* **biopsio** cele al elpreno de korpaj histoj por estontaj analizoj;
* **paracentezo** cele al elfluigo
	+ de malsan(ig)aj likvaĵoj (ekzemple puso en absceso, orela likvaĵo pri iaj otitoj)
	+ de malsan(ig)aj gasoj (ekzemple en la intestaro de homoj aŭ bestoj).

Iuj organoj estas facile punktumeblaj, se oni lernis la teknikon (ektemple surfaca punktumo de angioj, haŭto, hepato). Aliaj organoj malfacile punktumeblas aŭ la ago danĝeras pro ebla vundo de la ekzamenata organo respektive de najbaraj organoj. (ekzemple milio, gala veziko, intestaro). Laŭ la esplorenda organo la punktumo povas esti plenumata per simpla vida kontrolo, aŭ per helpo de rentgeno, magneta resonanca bildigo aŭ sonografio. 

Ĉar iuj punktumoj estas ligitaj al signifaj doloroj kaj la koncernato timas tiujn dolorojn, eblas antaŭe loke medikamente malplidolorigi la areon aŭ apliki sisteme trankviligan medikamenton.

Referencoj
----------

1. ↑  Punkturo en NPIV
2. ↑  Injekto en NPIV
3. ↑  Punkcio en NPIV
4. ↑  Biopsio en NPIV
5. ↑  Paracentezo en NPIV

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri medicino |

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
**Navalosa** [nabaLOsa] estas municipo en la sudcentro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Alberĉe kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. La loknomo *Navalosa* estas komprenebla etimologie kiel Altbieno de la Kahelroko.

Navalosa en la provinco Avilo.
Karnavala figuro "cucurrumacho".
Statuo pri karnavala figuro "cucurrumacho".

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 30 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 322 loĝantojn (plie somere). Ĝi perdis 900 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 57 km de Avilo, provinca ĉefurbo, kaj 139 km de Madrido.

Ĝi limas kun Hoyocasero, Navaquesera, Navatalgordo, Villanueva de Ávila, Villarejo del Valle, Serranillos, San Esteban del Valle kaj Navarrevisca. Tra la teritorio fluas la rivero Alberĉe sur la Sierra de Gredos.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, karnavalo).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762498
 |
**Navalperal de Pinares** [nabalpeRAL depiNAres] estas municipo en la centroriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Pinares* (Tero de Pinaroj) jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. La loknomo *Navalperal de Pinares* estas komprenebla etimologie kiel *Altbieno de la Pirarbo de Pinaroj*; alude al la pinaroj en la blazono aperas strobiloj.

Navalperal de Pinares en la provinco Avilo.
Placo kaj urbodomo.
Ermitejo.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 49,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 765 loĝantojn (plie somere). Ĝi perdis 500 loĝantojn pro la Hispana Enlanda Milito kaj post rekupero denove perdis 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 28 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Ávila, Santa María del Cubillo, Puerto de la Lancha (provinco Segovio), Herradón de Pinares, Las Navas del Marqués kaj San Bartolomé de Pinares.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio kaj precize al markizoj ĝis 1805 kaj en 1855 la lokanoj aĉetas la kamparon al la ŝtato. Dum la Hispana Enlanda Milito respublikaj trupoj de la kolonelo Julio Mangada (esperantisto) kontrolis la lokon el Julio ĝis Oktobro 1936; poste la frankistoj instalis en la loko koncentrejo de militprizonuloj kaj punlaborejo.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj ĉefe brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762503
* VIAF: 316733090
 |
La **Melpa lingvo** (sialingve *Melpa*) estas lingvo de la Trans-novgvineaj lingvoj parolata en la provinco Okcidentaj Altaj Teroj de Papuo-Nov-Gvineo. La lingvokodo laŭ ISO 639-3 estas med.

La lingvo estas parolata de ĉirkaŭ 130 000 homoj (SIL 1991). Ĝi do havas kompare grandan gravecon, eĉ preter la denaskaj parolantoj. Tradukoj de la Nova Testamento ekzistas, kvankam malpli ol dek procentoj de parolantoj povas legi kaj skribi en sia gepatra lingvo. Preskaŭ ĉiuj Melpa-parolantoj ankaŭ uzas la kreolan lingvon Tokpisino kaj aliajn lokajn lingvojn.

Alia propreco de la Melpa estas sia duuma nombra sistemo:

| Numero | Melpa | interpreto |
| --- | --- | --- |
| 1 | tenda | (1) |
| 2 | ragl | (2) |
| 3 | ragltika | (2+1) |
| 4 | tempobokak | (4) |
| 5 | pomp tsi gudl | (1 post 4) |
| 6 | pomp ragl gudl | (2 post 4) |
| 7 | pomp ragltika gudl | (2 + 1 post 4) |
| 8 | engak | (8) |
| 9 | pomp tsi pip | (1 post 8) |
| 10 | pomp ragl pip | (2 post 8) |

La Melpa-parolantoj plejparte farmas. Ĉefaj kultivaĵoj estas batato (dolĉa terpomo), taro kaj ignamo. 

Kiel aliaj grupoj de la novgvineaj altebenaĵoj, la melpanoj apartenas al diversaj kristanaj konfesioj. Katolikoj, luteranoj kaj adventistoj estas disvastigitaj. Ekzistas ankaŭ tradiciaj religioj.
Koordinatoj: 49° 22′ 11″ N 16° 43′ 31″ O﻿ / ﻿49.36972 °N, 16.72528 °O﻿ / 49.36972; 16.72528 (mapo)

Spegula lageto
Anĝelo
Abismo Macoĥa - fundo
**Punkvaj kavernoj** troviĝas en karsta kanjono de dezerta ravino proksimume 6 km de urbo Blansko.

La kavernoj ĉe Punkva estas la plej famaj kaj la plej atraktaj kavernoj en Ĉeĥio. Komune kun abismo Macocha ili estas konsisto de la plej ampleksa kaverna sistemo de Ĉeĥio – 35 km longa **Amatora kaverno**. Du paralelaj branĉoj de grandareaj, majestaj kaj per gutŝtonoj diversloke laŭvorte troplenigitaj koridoroj, ĉambregoj kaj katedraloj inter Dezerta ravino kaj abismo Macocha ili estas du niveloj de subteraj riverfluejoj de subtera rivero Punkva. Ili estas elfluejo kaj definitiva finigo de la sistemo de Amatora kaverno.

Pli alte situanta, pli malnova kaj hodiaŭ jam seka etaĝo de la kavernoj kondukas vizitantojn el Dezerta ravino tra sistemo de grandegaj katedraloj ĝis la fundo de abismo Macocha. De tie eblas malsupreniri al la hodiaŭa subtera fluo de Punkva kaj sur ties surfaco tranavigacii ĝis ties elfluo en belega natura rokpordego, do reen ĝis Dezerta ravino.

Jam en **Antaŭa katedralo** katenos vizitantojn kvarmetra stalaktito, altaj pagodoj de stalagmitoj kaj **Spegula lageto**. Grandegan, preskaŭ 40 m altan spacon kreas **Katedralo de Reichenbach**. Poste sekvas karsta **Galerio** kaj ampleksa **Malantaŭa katedralo** (33×27×26 m) kun stalaktitoj kaj stalagmitoj de rimarkindaj formoj. Malantaŭ ĝi, en kruciĝo kun preme modelita Tunelkoridoro, estas unika formacio de unuiĝintaj gutŝtonoj, kurtenoj kaj sintraj kaskadoj – **Anĝelo**. Mallarĝa artefarita tunelo kondukas ĝis la fundo de ĉeĥa plej grandega (sed ne la plej profunda), mondfama, 187,5 m profunda abismo – Macocha. Tio estas simbolo de Moravia karsto.

Vidu ankaŭ
----------

* Macocha


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 55° 32′ 00″ N 28° 39′ 00″ O﻿ / ﻿55.53333 °N, 28.65000 °O﻿ / 55.53333; 28.65000 (mapo)

**Navapolack** (beloruse *Наваполацк*, ruse *Новополоцк*) estas urbo (preskaŭ grandurbo) (ankaŭ universitata kaj industria urbo) en Belorusio, en Vicebska regiono.

Geografio
---------

Navapolack etendiĝas sur ebenaĵo laŭ rivero, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Vicebsk-Latvio en norda parto de la lando. Polack troviĝas nur 6 km.

Historio
--------

La urbo estis fondita, kiel komence "Pionerskij", poste "Novpolack" en 1958, kie oni konstruis apud la laboristaj barakoj rafinejo kaj diversaj kemiaj fabrikoj. La celo estis tio, ke la fabrikoj ne estu en proksimeco de Polack. Tamen, nova urbo formiĝis ĉe la industria zono, dume Polack-on defendas granda arbaro. En 1962 ponto konstruiĝis. Navapolack ricevis urborajton en 1963. En la sekva jaro 7 proksimaj vilaĝoj aliĝis al la urbo. Post naskiĝo de sendependa Belorusio la evoluo haltis.

Vidindaĵoj
----------

* monumento pri falintoj en Afganio

Ĝemelurboj
----------

* Pollando Płock, Pollando, 1996
* Rusio Oreĥovo-Zujevo, Rusio, 1998
* Rusio Odincovo, Rusio, 1999
* Francio Givors, Francio, 2001
* Litovio Mažeikiai, Litovio, 2002
* Rusio Puŝkin, Rusio 2003
* Rusio Pavlovsk, Rusio 2003
* Rusio Kstovo, Rusio, 2005
* Ĉina Popola Respubliko Vejhaj, Ĉinio, 2006
* Latvio Ludza, Latvio, 2007
* Latvio Ventspils, Latvio, 2008

Fontoj
------

* Angla, hungara kaj rusa Vikipedioj

Monumento pri falintoj en Afganio en Navapolack
Nova loĝkvartalo en Navapolack
**Campo** [KAMpo] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la okcidento de la komarko Ribagorza (kies ĉefurbo estas Graus) apartenanta al la nordoriento de la Provinco Huesko (regiono Aragono), en la Valo de Ésera.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la okcidento de la komarko Ribagorza, ĉe la rivero Ésera ĝuste antaŭ la alfluejo de la rivero Rialbo. Inter la montoj Cotiella (2 912 m) kaj Turbón (2 492 m), la municipo estas sur ebenaĵo nome Valo de Bardají. La municipa teritorio enhavas ankaŭ la loĝlokon Beleder. Ĝi limas norde kun Seira, okcidente kaj sude kun Foradada del Toscar, kaj oriente kun Valle de Bardají. Oni parolas variaĵon de la aragona. 

La klimato estas malvarma, nome altmontara. 

La loĝloko Campo mem (691 msm) estas je 112 km nordoriente de Huesca. Ĝi estas komunikata laŭ la ŝoseo N-260 aŭ Pirenea Akso el Aínsa okcidente al la provinco Ilerdo oriente.

Historio
--------

Fruaj estas la du preĝejoj kaj mezepoka ponto.

Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado. 

Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj kiu rezultis en homamasa fuĝado de respublikanoj kaj de militrifuĝintoj en direkto al Francio. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Campo kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 460 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj forstado kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro (montogrimpado). La kreado kaj disvastigo de skiejoj, kaj la kreskanta montarturismo helpis en la areo la konstruadon de hoteloj, vendejoj kaj rilataj instalaĵoj. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la du preĝejoj, mezepoka ponto, mezepokaj domegoj, naturaj lokoj kiel padoj por montrogrimpado, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Gobierno de Aragón. «Zonas altimétricas por rangos en Aragón y España, y altitud de los municipios de Aragón.». Datos geográficos. Arkivita el originalo la 4an de decembro 2011. Konsultita la 15an de aŭgusto 2012.
2. ↑   INE (eld.). «Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional».

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Campo (Huesca) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Campo (Huesca) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816080
* GND: 1126274054
* LCCN: n87908931
* VIAF: 145516120
 |
Dolomito kaj magnezito.
**Dolomito** estas hela mineralo, konsistanta el kalcia kaj magnezia karbonato CaMg(CO3)2, kiu kristaliĝas en trigonala sistemo. La dureco estas inter 3,5 kaj 4.

Historio
--------

Oni rekonis dolomiton kiel memstaran mineralon nur fine de la 18-a jc. danke al laboroj de svislanda mineralogo H. B. de Saussure, kiu nomis la mineralon laŭ la franca geologo Deodat de Dolomieu.

Proprecoj
---------

La aldona magnezio estas bazo por tio, ke la dolomito ne solviĝas en acideta akvo - male al kalko -, tiel la dolomit-ŝtonaro ne entenas kavernojn. Dolomito reagas kun malvarma klorhidrogena acido nur en polva formo, sed ne kiel ŝtono.

Strukturo
---------

Kiel kristalo formas ĝi romboedron.

Uzo
---

Dolomita ŝtonaro uzatas kiel konstrumaterialo kaj kiel ero de specifa cemento.

Lokoj
-----

* Dolomitaj Alpoj
* Monto Hármashatár [hArmaŝhatAr] estas dolomita (foje numulita kalkoŝtona monto 495 metrojn alta en Budapeŝto. Ĝi apartenas al Montaro Buda. La origina hungara nomo Hármashatár-hegy signifas hungare: trilanda punkto, ĉar ĝis 1873 limoj de Buda, Óbuda kaj Pesthidegkút tie renkontiĝis.

* Kategorio Dolomito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Punktobrusta pego** |
| --- |
|  |
| Punktobrusta pegoPunktobrusta pego |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pegedoj *Picidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Colaptes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. punctigula*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Colaptes punctigula****(Boddaert, 1783) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Punktobrusta pego  |

 |
| v • d • r |

La **Punktobrusta pego** (***Colaptes punctigula***) estas specio de birdo de la familio de Pegedoj kaj subfamilio Picinae kiuj estas loĝantaj reproduktuloj en Sudameriko, nome en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo; ankaŭ en orienta Panamo de Centrameriko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj kaj draste degraditaj iamaj arbaroj.

Priskribo
---------

La birdoj de tiu ĉi genro estas grizbrunaj en korpo kaj grizecaj en kapo kun nigraj aŭ ruĝaj markoj. Tiuj ĉi havas nigrajn antaŭan kaj centran kapon kaj tre ruĝan kaj kontrastan malantaŭan kronon. La vizaĝo kaj ĉirkaŭokulo estas grizaj, dum la okuloj tre nigre kaj grande kontrastas. La dorso estas bruneca kun horizontala nigra fajna striado. Ankaŭ la brusto estas bruneca kun vertikalaj fadenoj de nigraj puntoj kvazaŭ pendigitaj el tre punktita gorĝo (nigreca). La beko estas malhelgrizeca kaj la masklo montras **ruĝan mustaĉan bridon** el la suba bekobazo inter la vizaĝo kaj la gorĝozono.

Fonto
-----

* BirdLife International 2004. Colaptes punctigula[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filmoj de Punktobrusta pego ĉe Interreta Birdokolekto
* Fotaro de Punktobrusta pego VIREO
* Photo-Medium Res; Article Arkivigite je 2013-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Navaluenga** [nabaLŬENga] estas municipo en la sudcentro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Alberĉe kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. La loknomo *Navaluenga* estas komprenebla etimologie kiel *Granda Altbieno*.

Navaluenga en la provinco Avilo.
Ponto super la rivero Alberĉe en Navaluenga.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 73,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2135 loĝantojn. Ĝi perdis 1 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 39 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Navalmoral de la Sierra, San Juan de la Nava, Burgohondo, El Barraco, Piedralaves kaj La Adrada. La municipa teritorio estas montara inter la Valo de rivero Alberĉe kaj la Sierra de Gredos. La rivero Alberĉe trafluas la teritorion kaj havigas allogajn banejojn.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762556
* VIAF: 316733971
 |
**Campo (Vallemaggia)** estas komunumo de la Komunumaro Rovana kaj la Distrikto Vallemaggia en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 45 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Campo (Vallemaggia) situas tute supre en la valo de la rivero Rovana, okcidenta alfluanto al Maggia ĉe la landlimo al Italio. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Campo, Cimalmotto, Niva kaj Piano kaj pluraj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 43,27 km², de kiuj 44,2% estas kovritaj de arbaro, 10,3% servas por agrikulturo kaj 0,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Campo (Vallemaggia) limas en nordo al Bosco/Gurin, en sudoriento al Cerentino, en orientsudoriento al Cevio, en oriento al Maggia, en sudo al Vergeletto, en sudokcidento al Santa Maria Maggiore (VB, Italio), en okcidento al Montecrestese (VB, Italio), kaj en nordokcidento al al Premia (VB, Italio).

Trafiko
-------

Campo (Vallemaggia) situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La unika veturebla vojo al Campo estas mallarĝa vojo de Cerentino. Pere de poŝtaŭtolinio de Cimamotto al Cerentino la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

En la 15-a jarcento la Valo de Campo kune kun la vilaĝoj de Cevio formis specon de administra distrikto. Ĝis la jaro 1513 Campo apartenis al la Paroĥo Cevi. En la 19-a jarcento en Campo ankoraŭ vivis pli ol 1000 personoj, sed pro konstanta formigrado la loĝantaro de la komunumo malkreskis al aktuale malpli ol 50 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Campo

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Daniela Pauli Falconi*:  *Campo (Vallemaggia)* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Campo (Vallemaggia) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Campo (Vallemaggia)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Campo (Vallemaggia)** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Vallemaggia |
| --- |
|  **Komunumaro Lavizzara:** **Lavizzara** **Komunumaro Maggia:** Avegno-Gordevio **•  Maggia** **Komunumaro Rovana:** Bosco/Gurin  •  Campo  •  Cerentino  •  **Cevio**  •  Linescio |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440130
* GND: 4600747-7
* LCCN: n78073473
* VIAF: 145396760
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Punktogrimpulo** |
| --- |
|  |
| PunktogrimpuloPunktogrimpulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Certiedoj *Certhiidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Salpornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. spilonotus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Salpornis spilonotus****(Gray,GR, 1847) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Punktogrimpulo  |

 |
| v • d • r |

La Salpornito laŭ la subfamilio, Salporno laŭ la genro aŭ pli popole konata kiel **Punktogrimpulo**, *Salpornis spilonotus*, estas eta paserina birdo, kiu estas la ununura membro de la subfamilio **Salpornithinae** de la familio de Certiedoj kaj de ties genro. Ĝi troviĝas en subsahara Afriko kaj norda Barato en malferma decidua arbaro kaj manglejaj marĉoj. Ili ne migras escepte pri lokaj movoj.

La Punktogrimpulo havas tre **punktitan kaj striitan sablokoloran kaj malhelbrunan plumaron**, striitan ĉefe en krono, vosto kaj pli rimarkinda **malhela traokula strio**, super kiu estas hela superokula strio. Tia punktado nomigas la specion kaj kio klare diferencigas la birdon de la subfamilio de Certiedoj. Ili pezas ĝis 16 g, dufoje la longo de la arbogrimpuloj de simila longo (ĝis 15 cm).

La Punktogrimpulo havas maldikan pintan subenkurbitan bekon, kiun ĝi uzas por elkapti insektojn el arboŝelo, sed ili ne havas la rigidajn vostoplumojn kiujn la veraj arbogrimpuloj uzas por subteni sin sur vertikalaj arbotrunkoj.

Ties nestoj kaj ovoj estas tre diferencaj el tiuj de la Certioj. La nesto estas tasforma kaj lokita sur horizontala branĉo, kutime en interbranĉo, kaj kamufla kun araneretoj, raŭpofekaĵoj kaj likeno. En Afriko, la ovodemetado estas kutime de tri ovoj, kiuj estas bluaj aŭ verdecaj, markitaj je grizo, lavendokoloro kaj bruno; en Barato la ovodemetado estas kutime du ovoj, kiuj estas verdecaj aŭ grizaj, punktitaj malhelbrunaj kaj palmakulitaj.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* BirdLife International (2004). *Salpornis spilonotus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 6a Majo 2006. Malplej zorgiga
* Mead, Christopher J..  (2003) "Holarctic Treecreepers", Chris Perrins: *The Firefly Encyclopedia of Birds*. Firefly Books, p. 538–540. ISBN 1-55297-777-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Punktogrimpulo ĉe Interreta Birdokolekto.
* BirdLife Species Factsheet.[*rompita ligilo*]
**Ugrasrava Sauti** aŭ *Ugrashravas Sauti* (en Sanskrito: उग्रश्रवस् सौती, ankaŭ *Ugraśravas*, *Sauti*, *Sūta*, *Śri Sūta*, *Suta Goswami*) estis la rakontanto de kelkaj Puranoj, kiel Mahabarato, Bagavata Purano, Harivamsa, Brahmavaivarta Purana, kaj Padma Purana, kun la rakontoj tipe okazantaj antaŭ la saĝuloj arigitaj en la Arbaro Najmiŝo. Li estis la filo de Lomaharŝana (aŭ Romaharŝana), kaj disĉiplo de Vjaso, nome aŭtoro de Mahabarato. Ugrasrava estis Sutā laŭ kasto, ĉar li naskiĝis el Brahmana patro kaj Kshatrija patrino. Ugrasrava estis bardo de Purana literaturo.

Ugrasrava rakontanta Mahabaraton antaŭ la saĝuloj arigitaj ĉe la Arbaro Najmiŝo.La tuta eposo Mahabarato estis strukturita kiel dialogo inter Ugrasrava Sauti (la rakontisto) kaj saĝulo Saunaka (la rakontito). La rakonto (*Bharata*) de historio de Barataj reĝoj fare de saĝulo Vajŝampajano al Kurua reĝo Ĝanameĝaja estis trempita ene de tiu rakonto de Ugrasrava Sauti. La rakonto de Vajŝampajano (*Jaya*) siavice enhavas la rakonton de la Milito de Kurukŝetro fare de Sanjaĝo al la Kurua reĝo Dritaraŝtro. Tiel Mahabarato havas historion ene de historion kiel strukturo.

Sauti deklamas la ŝlokojn de Mahabarato.

Referencoj
----------

1. ↑  Winternitz, Moriz.  (1996) *A History of Indian Literature, Volume 1*. Motilal Banarsidass, p. 303. ISBN 978-81-208-0264-3.
2. ↑  Hiltebeitel, Alf.  (2001) *Rethinking the Mahābhārata: a reader's guide to the education of the dharma king*. University of Chicago Press, p. 282. ISBN 978-0-226-34054-8.
3. ↑  Hudson, D. Dennis.  (2008) *The body of God: an emperor's palace for Krishna in eighth-century Kanchipuram*. Oxford University Press, p. 609. ISBN 978-0-19-536922-9.
4. 1 2  Matchett, Freda.  (2001) *Krishna, Lord or Avatara?: the relationship between Krishna and Vishnu*. Routledge, p. 36. ISBN 978-0-7007-1281-6.
5. ↑  Winterlitz, p. 513.
6. ↑  Bhagavata Purana Skandha X Ĉapitro 79a, Verso 24a
7. ↑  Jarow, Rick.  (2003) *Tales for the dying: the death narrative of the Bhāgavata-Purāṇa*. SUNY Press, p. 154. ISBN 978-0-7914-5609-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725713
 |
La "Kruco kaj Flamo", simbolo de la Unuiĝinta Metodisma Eklezio
La **Internacia Metodista Ligo Internacia** (IMLE) estis asocio kies celo estis unuigi la metodistajn esperantistojn por apogi metodismon ĉe la Esperantistoj kaj Esperanton ĉe la metodistoj.

Historio
--------

La 12-an de aprilo 1929 aperis en la revuo *Heroldo de Esperanto* alvoko por fondo de tia ligo, verkita de Kiril Iottov, bulgara Esperantisto studinta tiam teologion je Frankfurto ĉe Majno (Germanio).

Malgraŭ tio ke la Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI), kies celoj estas identaj sed ampleksis ĉiujn protestantojn, jam revigliĝis (la Dua mondmilito kaŭzis la kvazaŭ malaperon de KELI), IMLE fondiĝis kaj oni eĉ nomis reprezentantojn en kelkaj landoj, kiel Reginald Gill en Britio.

En 1930 la oksforda jarkunveno de KELI invitis Iottov aligi IMLE-n kiel specialan grupon al KELI, sed li rifuzis. Li daŭre multe aktivis en Frankfurto, eĉ organizante la ununuran IMLE-kongreseton.

En 1931, Iottov deklaris, sen esti pli preciza, ke la nombro de IMLE-anoj duobliĝis; sed en aŭgusto 1931, liaj studoj finiĝis, do li revenis en Bulgarion kaj ne plu aktivis, eĉ ne respondante al la leteroj de IMLE-anoj.

Pro tio, la s-ro Walther-Born, membro samtempe de IMLE kaj de KELI, sendis cirkuleron al la membroj de IMLE, kiujn li konis, petante ke la IMLE-anoj, nun "en la aero pendantaj", aliĝu al KELI. Tiam, Iottov forlasis sian silenton, kaj respondis al Walther-Born plendante pri lia agado kaj nepagitaj IMLE-kotizoj.

En la pariza jarkunveno de KELI, en 1932, Walther-Born kaj Curto Bastè oficiale proponis ke KELI varbu IMLE-anojn; pro la reapero de Iottov, kiu respondis tuj antaŭ la jarkunveno, KELI prokrastis la decidon kaj komisiis Paul Hübner por diskuti kun Iottov pri la rilatoj inter la du asocioj.

El tio rezultis ke Iottov konsentis ke IMLE iĝu "memstara Metodista sekcio en K.E.L.I.". Iottov esprimis sian deziron verki por *Dia Regno*, kaj fine klarigis sian malaperon per grandaj financaj problemoj, kiuj malpermesis al li eĉ korespondi.

Ial, la kunfandiĝo neniam okazis. En aŭgusto 1936, en la londona jarkunveno de KELI oni denove priparolis la kunfandiĝon, kaj oni decidis "esplori ĉu I.M.L.E. ankoraŭ vivas". Tiuj esploroj montris ke IMLE estis mortinta asocio.

Fonto
-----

* Hendrik Arie de Hoog, *Nia Historio. K.E.L.I, Kristana Esperantista ligo Internacia de 1911-1961*, Hardinxveld: KELI, s.d. [1964], p. 57-58.
**Dolovo,** serbe **Долово,** germane **Dolowa,** rumane **Doloave,** hungare **Dolova** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Panĉevo.

Dolovo troviĝas en la verda municipo
Preĝejo de Dolovo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 120  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 6830
* Poŝtkodo: 26227
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Dolovo troviĝas laŭ maldekstra bordo de Danubo.

Historio
--------

Dum regado de Osmana Imperio la loko ne estis loĝata. La unua mencio devenis el 1660 en formo *"Dolovi"*. En 1768 serbaj limgardistoj alvenis, baldaŭe ankaŭ rumanoj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al estonta Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la germana armeo okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito loĝantoj precipe el Bosnio alvenis. En 2002 loĝis en Dolovo 6 835 homoj (5346 serboj, 927 rumanoj, 83 ciganoj, 47 jugoslavianoj, 36 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* serbaj preĝejoj de 1840 kaj de 1884
* rumana preĝejo de 1893
* iama urbodomo, nun lernejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Dolovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Uhuru Muigai KENYATTA** (naskiĝis la 26-an de oktobro 1961 en Najrobio) estas kenja kikuja politikisto kaj la filo de la unua prezidanto de Kenjo, Jomo Kenyatta. Dum la ŝtatprezidanta elektado de marto 2013 li gajnis 50,03 % el la balotoj post longdaŭra voĉdonnombrado.

Li eniris la Parlamenton en 2001 kaj fariĝis la ministro pri loka regado. Prezidanto Daniel arap Moi nomis lin kiel posteulon, sed Kenyatta malvenkis kontraŭ Mwai Kibaki dum la elektado de decembro 2002, kaj li iĝis gvidanto de la opozicio en la Parlamento. Li subtenis Mwai Kibaki'n en 2007 kaj nomumiĝis ree ministro pri loka regado en januaro 2008, kaj poste vicĉefministro kaj ministro pri komerco en la koalicio de aprilo 2008.

En julio 2013 li frontos proceson ĉe la Internacia Puna Kortumo pro akuzo (je 15 dec. 2010) de krimoj kontraŭ la homeco, pro kio li demisiis kiel ministro pri financo la 26-an de januaro 2012. La afero estas la perforto post la balotado en 2007–2008, dum kiu 800–1500 homoj mortis kaj ĉirkaŭ 200.000 rifuĝis.

En oktobro 2021, li estis citita en la skandalo de pandora papers.

* Kategorio Uhuru Kenyatta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431508
* GND: 1100754172
* LCCN: no2014004323
* VIAF: 308181015
* ISNI: 0000 0004 3350 3923
* SUDOC: 189875453
 |
**Dolores Hidalgo** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Dolores Hidalgo* - aŭ, tutekzakte, kaj la komunumo kaj la urbo havas la plenan nomon *Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional*, "Dolores Hidalgo lulilo de la nacia sendependeco".

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 134 641 loĝantojn. El tiuj estas 63 340 viroj kaj 71 301 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1 656,27 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1920 metroj super la marnivelo. La kvanto de pluvo (jare) estas 564,1 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 21° 9′ norda latitudo kaj 100° 56′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 109 968 personoj kiuj aĝas pli ol 4 jarojn. El tiuj personoj 255 personoj respektive 0,23 procentaĵoj parolas indiĝenan lingvon.

Inter la 73 780 loĝantoj kiuj aĝas pli ol 14 jarojn, 1636 respektive 17,13 procentaĵoj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Historio
--------

preĝejo kaj la statuo de Hidalgo
La urbo estis malgranda urbeto konata simple kiel **Dolores**, kiam pastro *Miguel Hidalgo y Costilla* sonigis sian faman krion por la sendependeco de Meksiko (la *Grito de Dolores* aŭ "Krio de Doloroj") en la fruaj horoj de la 16-a de septembro 1810 antaŭ sia paroĥa preĝejo. Post kiam Meksiko atingis sendependecon, la urbo estis renomita *Dolores Hidalgo* je lia honoro. La 28-an de septembro 1810, soldataro de Hidalgo mortigis pli ol 500 hispanajn kaj kreolajn soldatojn lojalajn al la reĝo de Hispanio dum la batalo pri Dolores; 2 000 indiĝenaj meksikanoj mortis en la lukto.

Hodiaŭ Dolores Hidalgo estas konata ĉefe pro sia industrio de ceramikaĵoj, kiu havigas enspezojn al pli ol duono de la urba loĝantaro. La malmultekostaj kaj amase produktitaj varoj de la urbeto estas surmerkatigitaj en tuta Latinameriko kaj Usono.

Tombo de José Alfredo Jiménez
La centra placo de la urbeto, fronte de la historia preĝejo de Miguel Hidalgo, estas populara turisma loko.

Alia loko de pilgrimado en Dolores Hidalgo, ĉifoje por ŝatantoj de mariaĉo-muziko, estas la kolorplena tombo de *José Alfredo Jiménez*, unu el la lande plej amataj kantistoj kaj komponistoj. Li estas enterigita en la urba tombejo.

Partneraj urboj
---------------

* Usono Lexington, Masaĉuseco, Usono.
* Meksiko Meksikurbo, Meksiko.
* Meksiko Morelia, Michoacán, Meksiko.
* Usono San Marcos, Teksaso, Usono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
La **London School of Economics**, aŭ **LSE** (oficiale **London School of Economics and Political Science**, en esperanto: "Londona lernejo pri ekonomio kaj politikaj sciencoj"), estas brita universitato speciala pri scienca esplorado kaj akademia instruado de ekonomikaj, politikaj, sociaj sciencoj, juro kaj internaciaj rilatoj.

LSE estis fondita en 1895 de kvar anoj de la Fabiana Societo, nome Sidney Webb, Beatrice Potter Webb, Graham Wallas kaj George Bernard Shaw. Ĝia kampuso situas en Houghton Street, en la distrikto Holborn, en la centro de la urbo Westminster kaj proksime de la City. La universitata biblioteko, la *British Library of Political and Economic Science*, estas la plej granda biblioteko de ekonomikaj kaj sociaj sciencoj en la mondo. La universitato estas parto de universitataj retoj: Asocio de Universitatoj de la Brita Komunumo de Nacioj, Eŭropa Universitata Asocio kaj Russell Group, same kiel la Ora triangulo.

Inter ĝiaj iamaj studentoj kaj instruistoj, estas 19 nobel-premiitaj kaj 52 ŝtatestroj (la plimulto oficis en landoj de la Brita Komunumo de Nacioj, Eŭropa Unio kaj Azio-Pacifiko).

Famaj diplomiĝintoj
-------------------

* Moŝe Ŝaret, politikisto kaj la dua ĉefministro de Israelo.

* London School of Economics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio London School of Economics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679230
* GND: 7669-7
* LCCN: n80038497
* VIAF: 124127252
* ISNI: 0000 0004 5903 3130
* LIBRIS: 67828
* SUDOC: 032150547
* BNF: 12258706r
* NLA: 35311778
* NDL: 01165845
* BIBSYS: 90335080
* NKC: ko2003186515
* ICCU: VEAV008434
 |
**Lomoviejo** [lomoBJEĥo] estas municipo en la sudo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Medina* (Tero de Medina) en la sudo de la provinco. 

Lomoviejo en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 27,57 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 178 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 500 el la 1920-aj jaroj. 

Ĝi distas 76 km de Valadolido, provinca ĉefurbo, kaj 18 km de Medina del Campo kaj limas kun municipoj Fuente el Sol, Ataquines, Muriel de Zapardiel kaj Moraleja de Matacabras. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj. Inter Fuente el Sol kaj Lomoviejo estas lageto.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de 15-a al 16-a jarcentoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765778
* VIAF: 316734374
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Liba GABALDA** estas ĉeĥa kaj franca esperantisto. Ŝi naskiĝis en Ĉeĥoslovakio. Tie ŝi eklernis Esperanton en Česká Třebová en la kurso gvidata de Jindřich Štanel en la jaro 1967. Post la studado ŝi laboris kiel oficistino ĉe la fervojo.

En la jaro 1969 ŝi partoprenis la 21-an Kongreson de la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio (IFEF) en Avinjono en la suda Francio. Ŝi ankaŭ partoprenis la Internacian Esperanto-Skisemajnon de Slovakio kaj plurfoje la Someran Esperanto-Universitaton okazanta ĉiujare en Gyula, Hungario.

En la jaro 1978 ŝi ĉeestis la 63-an Universalan Kongreson en Varna, Bulgario, kie ŝi konatiĝis kun sia estonta edzo. Dum pluraj jaroj ŝi aktivis en la fervojista Esperanto-rondeto "Amikeco" en Česká Třebová ĝis ŝi transloĝiĝis al Venezuelo por kuniĝi kun sia edzo Floreal Gabalda en marto 1980. Post tiam ŝi estis membro de Venezuela Esperanto-Asocio kaj partoprenis multfoje en la kulturaj agadoj de ĉi tiu asocio, poste ŝi kaj ŝia edzo translokiĝis al Francio.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Liba kaj Floreal Gabalda, "Kroniko de Venezuela Esperanto-Asocio". Karakaso, 70-a Datreveno de la Fondiĝo de la Asocio kaj la Unua Venezuela Esperantista Rekontiĝo en la jaro 1982-a. Metia libro farita mane per Floreal kaj Liba Gabalda, poste donacita al Venezuela Esperanto-Asocio, paĝo 34.
**Phuthaditjhaba,** (antaŭe **Witsieshoek**) estas grandurbo en Sudafriko, kie en Provinco Liberŝtato. Phuthaditjhaba signifas: renkontiĝo de triboj.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 39 km²
* Loĝantaro: 127.494 (en 2012)
* Supermara alteco: 1646 m
* Horzono: UTC +2 h

Geografio
---------

Phuthaditjhaba situas en montaro Drakensbergoj en la nordorienta parto de la lando apud la norda landlimo de Lesoto. Welkom troviĝas 213, Durbano 259, Bloemfontein 264, Johanesburgo 269, **Pretorio** 320, Port Elizabeth 678, Kaburbo 1155 km.

Historio
--------

Witsieshoek ricevis sian nomon de bura kapitano nomata *Witsie* en 1830. La loko apartenis al Oranĝo Libera Ŝtato inter 1860-1870. Phuthaditjhaba estis la ĉefurbo de bantustano Qwa-Qwa ĝis 1992.

Ekonomio
--------

La plej gava produktaĵo de Phuthaditjhaba estas mebloj.

Trafiko
-------

El Phuthaditjhaba kuras pli gravaj vojo al Nacia parko, Lesoto kaj Vanderbijlpark.

Klimato
-------

Phuthaditjhaba havas subtropikan klimaton.

Vidindaĵoj
----------

Apud Phuthaditjhaba Nacia parko situas.

Fontoj
------

* Afrikansa, angla kaj germana Vikipedioj
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2022-04-03 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]

* Kategorio Phuthaditjhaba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **biogeokemio** estas scienco kiu studas la interagadon inter la geokemiaj kombinaĵoj kaj la vivaj organismoj. La biogeokemio necesas por la kompreno de la funkciado de la vivaj estaĵoj, el la nivelo de organizado de la ĉeloj ĝis la ekosistemo kiun ili kunformas. Krome, tiu scienco ebligas la komprenon kial okazas multaj mediaj problemoj (klimata ŝanĝo, detruo de la ozona tavolo, media poluado) kaj procezoj esencaj por la socio (produktado de kultivoj, reciklado de rubo, media purigo). La disvolvigo de la biogeokemio tre bone adaptiĝas al tiuj regionoj kiuj havas tre densan vegetaĵaron kaj kie la geologia kartografio estas malfacile farebla pro manko de terenaj elstaraĵoj.

La termino *biogeokemio* devenas de la grekaj radikoj *bios*, kiu signifas "vivon", *geos*, kiu signifas "Teron", kaj "kemio". La unuigo de tiuj tri sciencoj, nome biologio, geologio kaj kemio, rezultis en alianco kiu formis la biogeokemion kiel branĉo el tiuj tri sciencoj, kaj referencas al la rilato de la kompono de la Tero (kaj de ties kemiaj organikaj kaj neorganikaj elementoj) kun la vivo.

Ŝlosila koncepto estas tiu de "biokemiaj cikloj" nome ciklaj movadoj de la elementoj kiuj formas la biologiajn organismojn kaj la geologian medion en kiuj intervenas kemia ŝanĝo. Inter ili menciindas la Karbono-ciklo, la Akva ciklo kaj la Nitrogena ciklo.

Vidu ankaŭ
----------

* Geokemio

* Kategorio Biogeokemio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736678
* GND: 4125243-3
* LCCN: sh85014146
* NKC: ph118890
 |
**Cervatos de la Cueza** [zerBAtos delaKŬEza] estas municipo en la sudokcidenta centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Cervatos de la Cueza* estas komprenebla etimologie kiel Cervidoj de la Valbaseneto. Tiukadre montriĝas du cervoj en la blazono.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,43 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 43 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 600 loĝantojn el la jaro 1940. Ĝi distas 42 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio enhavas la submunicipojn Calzadilla de la Cueza kaj Quintanilla de la Cueza. La municipa teritorio limas kun Ledigos, Villarrabé, Bustillo del Páramo de Carrión, Población de Arroyo, Villalcón, Calzada de los Molinos, Valle del Retortillo, Villanueva del Rebollar kaj Riberos de la Cueza.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj, fontoj, kolombejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----

1. ↑   Cueza, laŭ Fátima Carrera de la Red devenas de la ĝermana Goza, Gozan, kaj surloke oni nomas «cuezas» la valetojn de la tereno.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771372
* LCCN: n82018682
* VIAF: 127859333
 |
**Elemér Somfay** [ŝomfai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somfay Elemér** estis hungara klasika pentatlonisto, moderna pentatlonisto, dekatlonisto, olimpiano, trejnisto, oficiro. Lia origina familia nomo estis *Stromfeld,* lia parenco estis Aurél Stromfeld.

Elemér Somfay naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1898 en Budapeŝto? laŭ alia informo en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio), li mortis la 15-an de majo 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Elemér Somfay maturiĝis en gimnazio en Nagybecskerek en 1915, poste li studis en militakademio en Wiener Neustadt. Jam kiel oficiro li batalis en lasta periodo de la 1-a mondmilito, li vundiĝis kaj ricevis armeajn medalojn. Ekde 1920 li estis instruisto pri skermado en instituto, kie lia plej lasta rango estis kolonelo. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 1941.

### Sporta kariero

Elemér Somfay nur en la pacaj tempoj ekde 1920 li estis atleto en Budapeŝto. Inter 1922-1930 li estis hungara ĉampiono 19-foje, dum li tenis dekfoje hungaran rekordon kaj li apartenis al la hungara nacia teamo kvarfoje inter 1924-1929, eĉ en 1925 ankaŭ angla ĉampiono en trisalto. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1924, Hungario en la Somera Olimpiko 1928 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kun arĝenta medalo (1924, klasika pentatlono). Depost fino de sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun rezultoj
* rezultoj

Lia libro
---------

* *M. Atlétika és tréningje* (1929)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815541
* VIAF: 36144648275834289120
* ISNI: 0000 0004 5648 6142
* BNF: 169892049
 |



* Portalo pri Biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**VERESS Elemér** (vereŝ) estis hungara kuracisto, pentristo, universitata profesoro. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 4-an de januaro 1876 kaj mortis en Segedo la 31-an de marto 1959. Li estis la pli juna frato de Zoltán Veress.

Biografio
---------

Veress finis siajn studojn en Koloĵvaro en 1899. Ekde 1900 li laboris en Szeged, li estis asistanto en la anatomia instituto de László Udránszky, en 1906 privatprofesoro, en 1911 eksterordinara profesoro, ekde 1913 ordinara profesoro. Ekde 1921 li estis ordinara profesoro kaj direktoro de anatomia instituto, en 1931–32 rektoro de la universitato. Li pensiuliĝis en 1946.

Verkoj
------

* *Az élettan tankönyve* (Bp. 1913);
* *Az izomnak meleggel előidézhető merevségéről különös tekintettel a merevedő izom élettani tevékenységére* (Bp. 1922).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
* Sas Péter: *Veress Elemér* (1876–1959)
**Biologo** aŭ **biologiisto** estas sciencisto kiu studas biologion. Nome, biologoj studas organismojn kaj ilian interrilaton al ilia medio. Baza biologio estas esplorado por malkovri la fizikajn meĥanismojn kiel organismoj funkcias. Aplikata biologio estas esplorado por disvolvi aŭ plibonigi medicinajn, industriajn, aŭ agrikulturajn procezojn.

Biologoj kiuj studas plantojn estas botanikistoj, kiuj studas animalojn estas zoologoj.

Edukado
-------

Multaj laboroj en biologio bezonas akademian diplomon. Doktoreco (aŭ simila) estas ĝenerale bezonata por estri sendependan esploradon. Tamen, 4-jara aŭ 6-jara diplomo sufiĉas por plejparto de ne-esploradaj laboroj.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Biologio
* Listo de biologoj

* Kategorio Biologo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29782
* GND: 4380756-2 4131826-2, 4380756-2
* LCCN: sh85014202
* BNF: 11976154z
* NKC: ph314921 ph138903, ph314921
 |
**Bioko** estas insulo en la okcidenta marbordo de Afriko, en la Gvinea Golfo. Ĝi estas parto de Ekvatora Gvineo.

Ĝi estas 70 km longa kaj ĉirkaŭ 30 km larĝa. En ĝi situas la landa ĉefurbo Malabo.

Ĝia majoritata etno estas la bubioj. Bioko estis malkovrita de eŭropanoj 1472, fare de la portugala navigisto Fernão do Pó, kaj tial li portis ĝis antaŭ nelonge la nomon *Fernando Poo*, laŭ la hispanlingva varianto de la nomo de la malkovrinto.

La insulo kun la resto de la nuna lando apartenis en Hispanio el 1778, post la Traktato de El Pardo, interŝanĝe de teritorio en Ameriko.

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Monto-kamerunaj kaj biokaj montarbaroj
* *Piĉinglis*

Marko sur bildo

**Golfo  
de Benino**
**Golfo de Biafro**
**Atlantiko**
**Santomeo**
**Principeo**
**Bioko**
**Anobono**
**Ganao**
**Togo-**
**lando**
**Be-**
**nino**
**Niĝerio**
**Kameruno**
**Gabono**
**Ekvatora**
**Gvineo**
**Respubliko**
**Kongo**

* Kategorio Bioko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50679
* GND: 4016790-2
* LCCN: sh85047835
* VIAF: 122603515
* NKC: ge1019845
* BNE: XX455354
 |
**Natalia Cigliuti** (naskiĝis la 6-an de septembro, 1978 en Novjorko, Usono) estas usona aktorino, plej konata pro ŝia rolo kiel Lindsay Warner en *Saved by the Bell: The New Class* kaj kiel Anita Santos Warner en la sapopero *All My Children*.

Kariero
-------

Ŝi komencis sian karieron en la aĝo de 14 post kiam loka talentagentejo malkovris ŝin ĉe modprezentado. En la aĝo de 15, ŝi akiris sian unuan serion, ludante rolon de Lindsay Warner en *Saved by the Bell: The New Class*. Tio helpis ŝin al plia televida laboro, inkluzive de ĉefrolon en *Pacific Palisades*, *Beverly Hills, 90210*, *Odd Man Out*, *The Random Years* kaj multaj gastaperoj en programoj kiel *CSI: Crime Scene Investigation*.

Cigliuti ekludis en *All My Children* en februaro 2004, ludante la rolon de Anita Santos. Ŝi forlasis la serion en marto de 2006 kaj ekludis en alia serio kiel *Raising the Bar*.

Persona vivo
------------

Cigliuti vivas en Novjorko, Rod-Insulo kaj Kalifornio. Ŝi parolas flue la hispanan.

La 24-an de julio 2004, Cigliuti geedziĝis kun Rob Rizzo. Ilia unua infano, filo nomita Kaden Robert Rizzo, estis naskita la 2-an de julio 2005. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384496
* LCCN: no2015093756
* VIAF: 223449243
* ISNI: 0000 0003 6108 0959
* SUDOC: 148448399
* BNF: 155723652
* BNE: XX1013909
 |