| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sira mutuo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kokoformaj *Galliformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kracedoj *Cracidae* |
| Subfamilio: | Penelopenoj |
|
|
|
|
| Genro: | Pauxi |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. koepckeae*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pauxi koepckeae****(Weske & Terborgh, 1971) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| NR |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sira mutuo  |

 |
| v • d • r |

La **Sira mutuo** aŭ Kepka mutuo (*Pauxi koepckeae*) estas specio de birdo de la familio Kracedoj. Ĝi troviĝas en la montetaro *Cerros del Sira*, kiu nomigas ĝin en sudorienta Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj.

Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Taksonomio kaj sistematiko
--------------------------

En 1937 en Bolivio Sro. M. A. Carriker trovis du birdojn, masklo kaj ino, kiuj estis en la familio de Kracedoj. La specimenoj estis sekve priskribitaj kiel nova specio Unukorna mutuo de James Bond kaj Rodolphe Meyer de Schauensee en 1939 kaj ricevis la sciencan nomon *Pauxi unicornis* lokigante ĝin en genro *Pauxi* kun la specio *P. pauxi*. En 1969 oni trovis aliajn du birdojn, denove masklo kaj ino, kiuj similis al tiuj troviĝintaj de Sro. Carriker en 1937. Tamen tiun fojon ili estis trovitaj en Peruo ege for de la antaŭaj malkovroj de *P. unicornis* en Bolivio. Tiuj peruaj specimenoj estis priskribitaj de John Weske kaj John Terborgh en 1971 kiel nova subspecio de *P. unicornis* kiun ili nomis honore de Maria Koepcke *Pauxi koepckeae*.

Kvankam estis interkonsento je la tempo de la malkovro por ke *P. unicornis* estas specio kun du subspecioj en la genro *Pauxi*, ekde tiam oni faris multajn diferencajn sugestojn. Kelkaj sugestoj rilatas la grupigon de specioj kaj subspecioj ene de la genro *Pauxi*. En 1943 Wetmore kaj Phelps priskribis novan subspecion de la tre proksime rilata *P. pauxi* nome *P. p. gilliardi*. Kiam Wetmore kaj Phelps rigardis la tri formojn de *Pauxi* konatajn tiam, ili konkludis, ke *P. p. gilliardi* estas intermeza formo inter *P. pauxi* kaj *P. unicornis*. Kiel rezulto de tio ili grupigis ĉiujn tri formojn en ununura specio kun *unicornis* kiel subspecio de *pauxi*. Tiu konsidero estis poste malakceptita de Charles Vaurie kiu asertis, ke *P. pauxi* kaj *P. unicornis* ne estas samspecifa. Kiam Weske kaj Terborgh malkovris la subspecion *koepckeae* ili konkludis, ke *pauxi* kaj *unicornis* estu konsiderataj separataj specioj. Aldona studaro konfirmis, ke *koepckeae* estas distinga. Estis interkonsento por komuna nomo kiel Sira mutuo.

|  |
| --- |
| "Pro malfeliĉa miskompreno, la ino estis senplumigita kaj preparita por manĝo fare de niaj peruaj helpantoj, kiuj ne konsciis, ke ni deziras konservi ambaŭ birdojn kiel haŭtaĵoj." |
| — La malfeliĉa okazintaĵo pri du birdoj de *P. unicornis koepckeae* kiuj estis malkovritaj la unuan fojon. |

Aliaj taksonomiaj sugestoj studis ĉu la genro *Pauxi* restu sola aŭ estu grupigita kun aliaj genroj. En 1965 François Vuilleumier sugestis, ke la specioj de *Pauxi* estu movitaj al sola genro kun ĉiuj la aliaj specioj en la tre proksime rilataj genroj *Mitu*, *Crax* kaj *Nothocrax*. Ĝuste su jarojn poste Charles Vaurie kontraŭis tiun 'grupigon' de specioj kaj asertis, ke *Pauxi*, *Mitu*, *Crax* kaj *Nothocrax* ĉiu havu siajn proprajn genrojn. Ne kontenta kun iu ajn el tiuj du ebloj Delacour kaj Amadon sugestis, ke *Pauxi* kaj *Mitu* estu grupigitaj kun *Crax*, sed ke *Nothocrax* estas sufiĉe distinga por havi sian propran genron. Multaj postaj fakuloj sekvis al Vaurie, Delacour kaj Amadon je konsidero de *Nothocrax* kiel frata klado de *Pauxi*, *Mitu* kaj *Crax*, dum plej sekvis al Vaurie je havo de la tri aliaj kladoj kiel tri distingaj genroj.

Ĵusa mitokondria analizo sugestas, ke *P. unicornis* estas frata specio de *Mitu tuberosum*, dum la alia specio de *Pauxi*, *P. paŭi*, estas frata de la kombina klado de *Mitu* kun *P. unicornis*. Tio signifas, ke la genro *Pauxi* ne estas monofiletika sed parafiletika. La parafilio de *Pauxi* povus ŝuldiĝi al nekompleta stirpa klasigo, kie genarbo estas nekongrua kun sia speciarbo, tamen tio estas malpli grava por profundaj filogenetikaj disigoj. Pro tio, Pereira *et al* konkludas ke nekompleta stirpa klasigo estas malverŝajna por la parafiliaj genroj *Pauxi* ĉar, laŭ sia propra analizo, *Mitu* kaj *Pauxi* diverĝis antaŭ proksimume 6.5 mj.

*P. koepckeae* estas konata nur el tre malgranda geografia areo kaj el tre malgranda nombro de specimenoj. Ĵusa laboro sugestas, ke *P. koepckeae* estu konsiderata distinga specio baze sur voĉaj, kutimaraj, ekologiaj, kaj morfologiaj diferencoj.

Aspekto
-------

La **Sira mutuo** estas tre simila morfologie al la Unukorna mutuo, tamen ĝia kasko estas malpli rekta kaj pli rondoforma (elipsoida anstataŭ longeca). Aldone la eksteraj vostoplumoj havas pli mallarĝajn blankajn pintojn kaj la kvar centraj vostoplumoj tute ne havas blankon.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Weske, J.S. & Terborgh, J.W. (1971). "A New Subspecies of Curassow of the Genus *Pauxi* from Peru", *The Auk* **88** (2), p. 233–238. doi:10.2307/4083876.
2. 1 2  Vaurie, C. (1967). "Systematic notes on the bird family Cracidae, 10. The genera *Mitu* and *Pauxi* and the generic relationships of the Cracini", *American Museum novitates* **2307**, p. 1–20. hdl 2246/3507.
3. 1 2 3  Cox, G. Read, J.M. Clarke, R.O.S. & Easty, V.S. (1997). "Studies of Horned Curassow *Pauxi unicornis* in Bolivia", *Bird Conservation International* **7**, p. 199–211. doi:10.1017/S0959270900001532.
4. 1 2  Gastañaga-C. M. MacLeod, R.; Brooks, D.M. kaj Hennessey, B. (2011). "Distinctive morphology, ecology, and first vocal descriptions of Sira Curassow (*Pauxi [unicornis* koepckeae*): evidence for species rank]",* Ornitol. Neotrop.***22**, p. 267–279.*
Arkivigite je 2013-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
5. 1 2 3  Pereira 2004

Literaturo
----------

* Gastañaga, M. & Hennessey, A.B (2005). "Uso de información local para reevaluar la población de Pauxi unicornis en Perú", *Cotinga* (Spanish) **23**, p. 18–22.

```
Arkivigite je 2012-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
```

* Gastañaga, M. 2006. Peruvian Horned Curassow (Pauxi unicornis koepckeae) rediscovered in the Sira Mountains, Peru. Bulletin of the Cracid Specialist Group 22: 10–23.
* Gastañaga, M. A. B. Hennessey, & R. MacLeod. 2007. Rediscovery of Southern Horned Curassow Pauxi unicornis koepckeae in Cerros del Sira, Peru. Cotinga 28: 63–66.
* Graham, J.G. (2009). "A new specimen of Southern Horned Curassow Pauxi unicornis from Peru", *Cotinga* **31**, p. 73.
* Hennessey, A.B. (2004) Unbiased local information survey methods confirms southern helmeted curassow (Pauxi unicornis koepckeae) for Peru Arkivigite je 2011-07-25 per la retarkivo Wayback Machine. Bol. CSG 19: 16–19.
* MacLeod, Ross.  (2006) "Horned Curassow (*Pauxi unicornis*)", *Conserving Cracids: The most Threatened Family of Birds in the Americas*, Miscellaneous Publications of The Houston Museum of Natural Science, Number 6. ISBN 0-9668278-2-1.

```
Arkivigite je 2008-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
```

* (2002) "Combined nuclear and mitochondrial DNA sequences resolve generic relationships within the Cracidae (Galliformes, Aves)", *Systematic Biology* **51** (6), p. 946–958. doi:10.1080/10635150290102519.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sira mutuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sira mutuo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* South American Classification Committee.  Proposal (#537) to South American Classification Committee – Elevate Paŭi unicornis koepckeae to species status (23a de Novembro 2012). Alirita 8a de Decembro 2012.
* BirdLife Species Factsheet. Arkivigite je 2009-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Cracid Specialist Group
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |