recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buják** estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en subregiono de Pásztó.

Fortikaĵo de Buják

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 53  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8836/19.5475
* Loĝantaro: 2380
* Poŝtkodo: 3047
* Telefonprefikso: 32

Geografio
---------

Buják situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Pásztó troviĝas 15, Szécsény 26 km-ojn.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1317 pri la fortikaĵo. Tiam ĝi kontraŭstaris sieĝon, post jarcento ĝi denove kontraŭstaris la husanon. Fine de la mezepoko la apuda komunumo iĝis kampurbo. En 1552 la turkoj okupis ĝin, en 1593 Stefano Báthory reokupis, en 1663 denove sekvis la turkoj. Fine la fortikaĵo eksplodiĝis en 1666.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Anna
* restaĵoj de la fortikaĵo sur monto 310 m-ojn alta
* kastelo, nun gastejo

Famuloj
-------

En Buják naskiĝis ĵurnalisto Lajos Csávolszky.

* Kategorio Buják en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Monestier-Port-Dieu** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 119 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Monestier-Port-Dieu etendiĝas sur 18 km², kaj havis 119 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Monestier-Port-Dieu situas je alteco de 783 metroj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Monestier-Port-Dieu antaŭe apartenis al la reĝa provincio Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Marcelle Bourdouleix, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Monestier-Port-Dieu apartenas al la kantono de Bort-les-Orgues, kies ĉefurbo estas Bort-les-Orgues. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Bort-les-Orgues
**József Vass** [jOĵef vaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vass József** estis hungara filologo, historiisto, pastro, instruisto, membro (korespondanta en 1858) de Hungara Scienca Akademio.

József Vass  naskiĝis la 19-an de marto 1813 en Zalaegerszeg. Li mortis la 13-an de januaro 1873 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Vass frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo. Li aliĝis al la piaristoj en 1833, li pastriĝis en 1841. Li instruis precipe la hungaran lingvon en 1841 enBuda kaj Szeged, en 1850 en Kolozsvár kaj Vác. Post falo de la hungara revolucio de 1848 li ne rajtis instrui unu jaron.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A latin nyelv ékes szókötése* (1846, 1851, 1864, 1870)
* *Jó nap. Imakönyv a r. kath. székely nép számára* (Bona tago. Preĝlibro por la romkatolika sikula popolo), (1857)
* *Cornelii Nepotis vitae excellentium imperatorum. Lexicon latino-hungaricum* (1861, 1864, 1865, 1867, 1874)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vysočany |

Koordinatoj: 49° 56′ 17″ N 12° 46′ 54″ O﻿ / ﻿49.93806 °N, 12.78167 °O﻿ / 49.93806; 12.78167 (mapo)

**Vysočany** (germane *Wischezahn*) estas solejo en Ĉeĥio, parto de municipo Ovesné Kladruby, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 1,6 km sude de Ovesné Kladruby. La devena vilaĝo pereis post la dua mondmilito, konserviĝis ununura bieno, kiu estas ekde la jaro 1991 protektata kiel kultura memorindaĵo.

Vysočany situis en katastra teritorio **Vysočany u Ovesných Kladrub** kun areo 2,63 km².

Historio
--------

Vilaĝo Vysočany falis post la jaro 1850 sub proksima Výškovice, en la 1920-aj jaroj ĝi memstariĝis. Post la dua mondmilito Vysočany estis alligita al Ovesné Kladruby, sed ankoraŭ en la 1950-aj jaroj ĝi perdis statuson de loka parto, ĉar la vilaĝo fakte pereis. El la loka konstruareo konserviĝis unu agrikultura domo. Rea estiĝo de registra parto okazis la 11-an de marto 2019 post tio, kiam reprezentantaro de municipo Ovesné Kladruby aprobis en oktobro de 2018 establon de nova parto de la municipo.

Pluaj fotoj
-----------

* Vysočany, bienoVysočany, bieno
* Vysočany, bienoVysočany, bieno

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Ovesné Kladruby (1) |
| --- |
| Ovesné Kladruby ~ solejo Vysočany |

 |
**Busaval,** marate **भुसावळ** estas urbego, ankaŭ municipo en federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en distrikto de Ĝalgaon.

Vidindaĵo de Busaval

Geografio
---------

Busaval situas sur montetaro laŭ rivero Tapti en alto 209 metrojn super la marnivelo. La distrikta sidejo Ĝalgaon troviĝas 22, Burhanpur 55, Akola 132, Ĝalna 135, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 386, tutlanda ĉefurbo Delhio 856, Kolkato 1310 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Busaval havis populacion de 187 421 en 2011. La legopovo estas 88%.

Stacidomo en Busaval

Historio
--------

Busaval akiris vastan famon, kiam la britoj konstruis tie la fervojon. La urbo estis rivera trapasejo kun nodo. Iam ankaŭ armea bazo estis fondita, la urba magistrato en 1883.

Ekonomio
--------

Busaval estas konata pro sia banankultivado kaj speciala blanka melongeno.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la marata lingvo.

Religioj
--------

En Busaval vivas majoritate hinduoj 64%, krome minoritate islamanoj 24%, budhanoj 9%, ĝainistoj kaj kristanoj po 1%.

Klimato
-------

Busaval situas en duonarida klimato kaj havas tre sekan kaj varman veteron, eĉ ĝi apartenas al la plej varmaj urboj de la lando. La urbego ricevas moderan pluvokvanton dum la musono.

Trafiko
-------

Busaval havas trairan vojon tra ponto, krome 4 aliajn vojojn. Same fervoja linio trairas ĉe alia ponto, krome alia fervoja linio aliĝas al tio. La urbego estas tre malnova kaj havas mallarĝajn vojojn, tial la trafiko estas malrapida. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝalgaon.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
**Busenje,** serbe **Бусење,** hungare **Káptalanfalva** estas tre malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

Busenje - Preĝejo
Busenje troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Vojo en Busenje

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 82  km²
* Koordinatoj: 45°26′06″N 20°49'11″E
* Alto super marnivelo: 57 m
* Loĝantaro: 94
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Busenje situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Módos, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Busenje 94 homoj, (80 hungaroj (85 %), 14 serboj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Busenje en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La (trezor)**moneroj de Sandur** estas arkeologia elfosaĵo, konsistanta el 98 arĝentaj moneroj, kiujn oni trovis en 1863 en Sandur de Ferooj. Ĝi estas la plej malnova monera trezoro, kiun oni trovis sur la unsuloj: oni enfosis ĝin plej verŝajne en inter 1070 kaj 1080. El la 98 moneroj 24 estas el Anglio, unu monero el Irlando, 5 moneroj el Danio, 17 moneroj el Norvegio, 50 moneroj el la Germana Imperio, unu monero el Hungario.

La moneroj estas interesaj ne nur pro siaj aĝoj, sed pro ties originoj, kio pruvas la larĝan komercadon de de la feroanoj en la 11-a jarcento. La vikinga epoko daŭris sur la Feroaj insuloj ĝis ĉ. 1035, post tio la insuloj venis pli kaj pli sub regadon de Norvegio.

La moneroj estas ekspoziciitaj nuntempe en Hoyvík, Nacia Muzeo de Ferooj kaj apartenas al la plej gravaj allogaĵoj.

Malkovro de la trezoro
----------------------

Oni trovis la monerojn en 1863 hazarde. Tombofosistoj fosis tombon en la tombejo de Sandur, kiu devis estis sufiĉe profunda, ĉar oni volis entombigi du viktimojn de pesto.
**Gamprin** kune kun **Bendern** estas duopa komunumo de Liĥtenŝtejno. Ĝi havis 1493 loĝantojn je la fino de 2007.

Geografio
---------

La ĉefstrato en la centro de Gamprin
La komunumo Gamprin situas en la nordo de la landeto ĉe la bordo de Rejno inter Schaan kaj Ruggell.

La komunumo havas areon de 6,1 km² kaj situas sur alteco de 472 m s.m..

Trafiko
-------

La komunumo estas konektita per du buslinoj al la reto de la publika trafiko. Aliflanke de la Rejno en Svislando en unu minuta veturdistanco de la vilaĝo ekzistas aliro al la svisa nacia aŭtoŝoseo A13 de Sankt-Margreto al Sargans.

Historio
--------

Bendern estis jam loĝata en la 2-a jarmilo a.K. kiel oni konjektas pro restaĵoj trovitaj okaze de arkeologiaj fosaĵoj. La unua preĝojo en Bendern datas supozeble el la 6-a jarcento p.K.. La unua dokumenta mencio datiĝas el la jaro 1045 kiam la reĝo Heriko la 4-a donacis parton de la preĝejo al la Monaĥejo Schänis. La 16-an de marto 1699 la viroj de *Unterland* ĵuris en Bendern fidelecon al la princo Adamo de Liĥtenŝtejno, kaj tiel Gamprin-Bendern fariĝis parto de Liĥtenŝtejno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gamprin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gamprin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gamprin-Bendern

  



| Flago de Liĥtenŝtejno | Komunumoj de Liĥtenŝtejno |
| --- | --- |
| **Altejo** (sude):   Balzers • Planken • Schaan • Triesen • Triesenberg • Vaduzo |
| **Malaltejo** (norde):   Eschen • Gamprin • Mauren • Ruggell • Schellenberg |
**Mondpotenco** aŭ **granda potenco** estas nacio aŭ ŝtato kiu havas la kapablon peni sian influon je tutmonda skalo. Grandaj potencoj karakterize posedas ekonomian, armean, diplomatian, kaj kulturan fortojn, kiu povas igi aliajn pli malgrandajn naciojn pripensi la opiniojn de la grandaj potencoj antaŭ preni proprajn agojn kaj decidojn. Teoriuloj pri internaciaj rilatoj postulis ke statuso de granda potenco estu karakterizata laŭ potencaj kapabloj, spacaj aspektoj, kaj ŝtata dimensio. Foje la statuso de grandaj potencoj estas formale agnoskita en konferencoj kiel ekzemple la Viena kongreso aŭ internacia strukturo kiel ekzemple la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj. 

La esprimo "granda potenco" estis unuafoje uzita por reprezenti la plej gravajn potencojn en Eŭropo dum la post-napoleona epoko. Ekde tiam, la internacia potenc-ekvilibro ŝanĝis multajn fojojn, plej drame dum la Unua Mondmilito kaj la Dua Mondmilito. Dum kelkaj nacioj estas vaste konsiderataj grandaj potencoj, ekzistas neniu definitiva listo, kondukante al daŭra debato.

Vidu ankaŭ
----------

* Superpotenco
* Malvarma milito
* Geopolitiko
* G8
* Hind-Pacifiko
* Hegemonio
La Katedralo de Bury St Edmunds
**Bury St Edmunds**, urbo en la graflando Suffolk, Anglio. Antaŭe ĝe estis la ĉefurbo de Okcidenta Suffolk. La urbnomo devenas de "Borough" (t.e. urbo) kaj la nomo de Sankta Edmund, saksa reĝo de la orient-angloj, mortigitan de la danoj en 869. La reĝo entombiĝis en abatejo ĉirkaŭ kiu evoluis la nuna urbo. La urbo estis multe vizitata de pilgrimantoj. Ne post la fino de la 14-a jarcento, ĝi estis grava kaj sukcesa centro de la tuk-industrio. En 1214 anglaj nobeloj kunvenis ĉe Bury St Edmunds kaj ĵuris igi la reĝon Johanon akcepti "Ĉarton de liberoj", kiu influis la kreon de la Magna Carta.

La abatejo plejparte detruiĝis en 1539 dum la "Disigo de la monaĥejoj" (ruinoj ankoraŭ videblas), kiam la reĝo Henriko la 8-a fermis monaĥejojn, sed la urbo daŭre prosperis dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Mary Tudor, fratino de la reĝo Henriko la 8-a, unue enteriĝis en la abatejo, sed kiam tiu fermiĝis, oni re-entombigis ŝin en la pregexjo de Sankta Maria.

Inter 1599 kaj 1694 okazis tie gravaj procesoj kontraŭ laŭdiraj sorĉistinoj. Kiam venis la industria revolucio Bury St Edmunds iĝis relative malpli grava loko, kaj hodiaŭ ĝi estas alloga merkat-urbo kun ĉ. 35,000 loĝantoj en 2001. Dum la dua mondmilito proksime al la urbo estiĝis usona flugokampo.

En 1914 la preĝejo de Sankta Jakobo iĝis la katedralo de la nova dioceso de St Edmundsbury kaj Ipswich.

Ĉiun majon okazas festivalo kun koncertoj, teatraĵoj, ktp.

* Bury St Edmunds en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bury St Edmunds en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237944
* GND: 4080596-7
* LCCN: n50058492
* VIAF: 143036139
* NKC: ge646708
 |
**Wouter Frank PILGER** [VOŬtr PILĥer] (naskiĝis la 26-an de januaro 1942, mortis la 15-an de aŭgusto 2006)

  estis nederlanda esperantisto, tradukisto kaj eldonisto. Li studis sociologion en la Universitato de Amsterdamo. Instruis Esperanton, la anglan lingvon kaj la nederlandan kulturon en la Internacia Altlernejo en Elsinoro (da:Helsingør), Danio.

Li laboris kiel redaktoro en eldonejo de lernolibroj. 

Li estis estrarano de TEJO (1967-70) kaj komitatano de UEA (1980-83).

Li verkis poemojn kaj rakontojn kaj tradukis poemojn kaj kantojn. Tradukis infanlibrojn. Wouter Pilger tradukis ankaŭ *Amoro kaj amo*, el la ampoezio de P.C. Hooft. Kompilis listojn de nomoj de bestoj kaj plantoj. Faris versiojn Esperanto-Nederlandan kaj Esperanto-Esperantan de baza vortlisto (2 500 radikoj). Publikigis artikolojn pri la hejma uzo de Esperanto.

Referencoj
----------

1. ↑   vidu i.a. *De Kant' al Kanto*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baza vortlisto Eo-Eo de Wouter F. Pilger
* Funebra artikolo ĉe Libera Folio
* Blogo 2004-2005
***Wprost*** ("Direkte") estas pola semajn-revuo soci-politika eldonata de *Mediata Platformo Point Group*.

Historio
--------

Ĝi estas eldonata de la 5-a de decembro 1982, unue kiel la regiona revuo en Grandpolio kaj de la jaro 1989 kiel magazino tutpollanda. La redakcio unue estis en Poznań / Poznano kaj de la jaro 2000 en Varsovio. De la jaro 2010 la eldonanto de la semajna revuo estas *Mediata Platformo Point Group*.

La semajnrevuo *Wprost* atribuas ĉiujare la titolon *HOMO DE LA JARO* (i.a. al Lech Wałęsa, Leszek Miller, Leszek Balcerowicz, Robert Makłowicz, Antoni Dudek, Tomasz Nałęcz, Bronisław Wildstein, Szewach Weiss, Stefan Kisielewski kaj Stanisław Tym). Ĝi publikigas ĉiujare ankaŭ la *Rangliston de la 100 plej riĉaj poloj*.

La ĉefredaktoroj
----------------

1. Janusz Przybysz (1982-1983)
2. Waldemar Kosiński (1983-1989)
3. Marek Król (1989–2006)
4. Piotr Gabryel (2006–2007)
5. Stanisław Janecki (2007–2010)
6. Tomasz Lis (2010–2012)
7. Michał Kobosko (2012-2013)
8. Sylwester Latkowski (ekde 2013)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wprost en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* serwis *Wprost 24 (*dawniej Online*)* retejo de Wprost 24 pole
* dodatek *Wprost i Kultura* retejo de Wprost kaj Kulturo pole
**József Verney** [jOĵef vernei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Verney József** estis hungara katolika pastro, teologo, filozofo, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Verner* ĝis 1844.

József Verner  naskiĝis la 15-an de novembro 1785 en Besztercebánya (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Banská Bystrica en Slovakio), li mortis en la 1850-aj jaroj.

Biografio
---------

József Verner iĝis pastro fininta la kutimajn lernejojn. Komence li estis familia edukisto. Inter 1810 kaj 1834 li instruis en Jura Akademio (Győr), en 1812 li estis nomumita filozofia doktoro. Inter 1834-1849 li instruis en Reĝa Universitato de Pest, inter 1837-1840 li estis dekano, inter 1846–1847 rektoro. Intertempe en 1842 li nobeliĝis. Li instruis nur latine, tial dum periodo de la Hungara revolucio de 1848 li estis emerito.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Logica, seu: dianoelogia (1821, 1833, 1835, 1848)
* Psychologia empirica (1827, 1828, 1835, 1849)
* Philosophia moralis (1835)
* Metaphysica, seu gnoseologia (1835-38, 1843)
* Tentamen publicum ex metaphisica (1836, 1838)
* Tentamen publicum ex logica et psychologia empirica (1838)
* Ünnepélyes beszéd mellyet a magyar kir. tudomány egyetem ujonnan alakításának LXVII. év fordulati napján 1847. jún. 25. az egyetemi nagy teremben köztetszéssel mondott (1847)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624653
* GND: 121545628
* VIAF: 8245525
* SUDOC: 188120564
 |
La **buruŝa lingvo** (aŭ *buruŝaski)* estas senparenca lingvo parolata de proksimume 40 000 homoj en du grupoj en la Hunza kaj Yasin-a valoj en norda Pakistano, maldekstrflanke de la rivero Hunza, regiono, kiu ankaŭ tutmonde famas pro ties abundo je centjaruloj. 

Kvankam ĝi entenas multajn alprenitajn vortojn el la ĉirkaŭantaj lingvoj (la urdua, la ĥavara kaj la ŝina), restas sufiĉe da originala vortaro, ke ĝi apartiĝas disde tiuj najbaroj. Klopodoj estis faritaj cele pruvi parencecoj inter la buruŝa kaj la sumera lingvo, la Eŭska lingvo, kaj la kaŭkazia lingvaro kaj la dravida lingvaro, sed tiuj restas ne akceptitaj de lingvistoj. Estas kvar dialektoj de buruŝa: la hunza, la gojal-a, la nagar-a, kaj la jasin-a.

Laŭ kelkaj lingvistoj tiu lingvo nun havas (se ne konsideri la alprenadon de vortoj el najbaraj lingvoj) eble 10 000 jarojn da izolita evoluo malantaŭ si.  

Konjekteble, ĝi estas lasta resto de lingvaro, kiu estis disvastigita en la nordhindia regiono antaŭ alveno de la pli novaj historiaj popoloj.

Rimarkindas, ke pluraj trajtoj en ĝia gramatiko pensigas pri tiuj de la hindaj lingvoj (simila fonetiko, kazo "oblika" signita per finaĵo *e*, multeco de "konsistigitaj verboj" (angle "compound verbs") formitaj per verbo "fari" kaj nomon, modo de verbo indikante sinsekvon de du agoj (*x*-on farinta, li *y*-is), neesto de verbo "havi", anstataŭita de esprimoj kiel "de mi x estas" de ŝi y estas", ktp.
Tial konjekteblas, ke tiuj trajtoj transinfluis la postajn hindeŭropajn lingvojn tieaj kaj, ke tiel donatis ili sian apartecojn.

Fonetiko
--------

**Konsonoj**|   | Dulipaj | Dentaj | Alveo-palataj | Retrofleksaj | Velaj | Uvulaj | Glotaj |
| Plozivoj | Senvoĉaj | p | t |   | t. | k | q |   |
| Kun-spiraj | ph | th |   | t.h | kh |   |   |
| Voĉaj | b | d |   | d. | g |   |   |
| Afrikatoj |   | ts | tS | ts. |   |   |   |
| Frikativoj | malsonoraj |   | s | S | s. | x |   | h |
| Sonoraj |   | z | Z | z. | G |   |   |
| Nazaj | m | n |   |   | N |   |   |
| Likvaj\* | w | l | j |   |   |   |   |
| Rhotic |   | r |   |   |   |   |   |

\* "Likvaj" t.e. Glitaj kaj Flankaj.

**Vokaloj**|   | Antaŭa | Centra | Malantaŭa |
| Ferma(supra) | i |   | u |
| Meza | e |   | o |
| Malferma(malsupra) |   | a |   |

Ekstera ligilo
--------------

Gramatiko de la lingvo (angle) (PDF)
**Bocigas** [boZIgas] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. 

Bocigas en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 16,32 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 80 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 400 el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 50 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Olmedo, Aguasal, Fuente-Olmedo kaj Almenara de Adaja. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765507
 |
**Charles Jean BRUNET** [brune] (ps. **Nazumulo**; **Li**; **ŝiŝinet**) (5-a de junio 1875 – ? ) estis franca esperantisto kaj meĥanikisto pri stebiloj. Li estis prezidento de la Filio Ĵironda de l'aŭto- motor-ciklo-reparistoj en Francio. Nask. 5 jun. 1875 en Bordeaux, Ano-fondinto de la EG en B. (okt. 1902) kaj kas. de 1905. Dumviva ano de SFPE kaj UEA, del. de UEA seninterrompe de 1908. Faris gravajn servojn helpe de E per la serĉo de vunditaj kaj malaperintaj soldatoj dum la milito. Gvidis kursojn ankaŭ per radio ("Soud-Ouest"). Verkis amuzaĵojn (ŝaradoj, enigmoj ktp.) por *La Esperantisto*; Tra la Mondo, Tra la Filatelio ktp Versaĵo en La Revuo, kanzonoj, kiuj estis kantataj dum grupaj festoj, aperis en La Vagabondo.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10315
* VIAF: 189599858
* SUDOC: 086250485
 |
**József Udvardy** [jOĵef udvardi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Udvardy József** estis hungara pastro, abato, episkopo, profesoro, bibliotekisto.

József Udvardy  naskiĝis la 16-an de februaro 1911 en Bácsalmás. Li mortis la 10-an de januaro 2000 en Szeged.

Biografio
---------

József Udvardy komencis lerni teologion en Kalocsa en 1929, sed en la sekve jaro li daŭris ĝin en Romo. Li pastriĝis en 1936. Hejmenveninta en 1938 li komencis sian eklezian karieron en Kunbaja (baldaŭe en Baja kaj Kalocsa) kiel pastro. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* instruisto pri teologio en 1941
* ĉefepiskopa bibliotekisto en 1945
* eklezia juĝisto en 1950
* pastro en Jánoshalma en 1957
* abato en 1958
* titulara episkopo en 1969
* episkopo de Csanád en 1975.

Li emeritiĝis en 1987. Lia slogano estis: „Crescamus in salutem!’.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Doctrina Francisci Toledo de corpore Christi mystico’’ (1939)
* ’’Étienne de l’Ile (†1382) ermite de Saint Augustin archeveque de Kalotcha (Hongrie)’’ (1956)
* ’’A kalocsai érsekek életrajza (1000–1526)"" (Biografioj de la ĉefepiskopoj de Kalocsa (1000–1526), (1991)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Verő** [jOĵef verO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Verő József** estas hungara geofizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1995, ordinara en 2001) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis samnoma József Verő (inĝeniero).

József Verő  naskiĝis la 23-an de julio 1933 en Sopron.

Biografio
---------

József Verő frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1951-1956. Post la diplomo unue li laboris en Mecsek kiel uranioserĉanto, poste li revenis al Sopron al geofizika instituto. En 1958 li edziĝis baldaŭe havanta filinon. Li ankaŭ instruis en la universitato inter 1991-2003. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1966, li doktoriĝis en 1974 antaŭ la akademio. Li redaktis fakrevuon *Acta Geodetica és Geophysica* inter 1996-2008. Li pensiuliĝis en 2003. Li okupiĝis precipe pri la magnetaj ondoj venintaj el la universo. Li ricevis 4 premiojn inter 1962-2004.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Geomagnetic Pulsations and Parameters of the Interplanetary Medium* (1980)
* *Hullámok a bolygóközi térből, vagy csak a magnetoszférából?* (1996)
* *Geomágneses pulzációk az 1999. augusztus 11-i teljes napfogyatkozás után* (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Tajtung** (ĉine 臺東市) estas universitata urbego en sudorienta Tajvano. Ĝi estas unu el la plej gravaj urboj sur la orienta marbordo de la insulo. 

Panoramo en Tajtung

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 109.7691 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 106.018 (2017)
* Poŝtkodo: 950
* Telefonkodo:
* Horzono: UTC + 8

Geografio
---------

Tajtung kuŝas sur la sudorienta marbordo laŭ la Pacifiko. La urbego estas enirejo al du insuloj, ambaŭ popularaj turistlokoj.

Historio
--------

Antaŭ la 16-a jarcento en tiu loko agrikulturistaj indiĝenaj triboj vivis. Baldaŭ nederlanda dominado sekvis. En la malfrua 19-a jarcento migrantoj alvenis kaj subprefektujo estis establita en 1875. Dum la japana rego Taito estis establita en 1920. Post la 2-a mondmilito la japanoj foriris, ekde tiam Tajtung estis urbeto kaj urbo en 1976.

Industria parko

Ekonomio kaj eduko
------------------

Tajtung havas industrian parkon kaj unusolan universitaton.

Klimato
-------

Taitung havas tropikan musonoklimaton kun pluvsezono de majo ĝis oktobro, sekan sezonon de novembro ĝis aprilo. La averaĝa jara temperaturo estas 24,5 °C. Male al la plej multaj tropikaj klimatoj la seka sezono estas nebula. La plej alta rekordo de temperaturo de Tajvano estis registrita en Taitung en 2004 kun 40 °C. La jara precipitaĵo estas 1856 mm averaĝe.

Poŝtejo

Trafiko
-------

En Tajtung stacidomo, provinca ĉefvojo kaj flughaveno helpas la trafikon.

Vidindaĵoj
----------

* universitato
* temploj
* arta kaj historia muzeoj
* fiŝkaptista haveno

Fontoj
------

* WikiTrans

* HavenoHaveno
* TemploTemplo
* PontoPonto
* Historia muzeoHistoria muzeo
* UniversitatoUniversitato
* UrbodomoUrbodomo
* Centra marketoCentra marketo
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la aktoro Charles Janssens. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Janssens.
**Charles Janssens** (naskiĝis la 8-an de junio 1906 en Borgerhout, mortis la 23-an de aŭgusto 1986 en Antverpeno) estis belga aktoro Inter 1934 kaj 1970 li rolis en 40 filmoj, belgaj kaj internaciaj, li ludis la ĉefrolon 22 fojojn.

Li estis filo de Peter Janssen (1868 - 1924), fama aktoro en la 1910-aj jaroj kiu estis direktoro de la tiama *Hippodroomtheater* (Teatro de la Ĉevalvetkurejo) en Antverpeno.
En tiu teatro, 10-jaraĝa, li ludis rolojn de infanoj.

18-jaraĝa, li estis profesia aktoro, sed du jaroj poste li pliŝatis eniri en la *Koninklijke Nederlandse Schouwburg* (Nederlanda Reĝa Teatro) kie li restis 17 jarojn.

En 1934 li ricevis malĉefan rolon en la filmo "N'n engel van ne man" de Jan Vanderheyden. Kelkaj jaroj poste li ludis ĉefrolon en la filmo "Janssens tegen Peeters" ("*Janssens kontraŭ Peeters*") (1939 - 1940).

Siaj lastaj filmoj estis "De komst van Joachim Stiller" ("*La veno de Joachim Stiller*"), "De verbrande brug", ("*La brulita muelejo*") kaj "Mira en Malpertuis" (*"Mira kaj Malpertuis"*)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Charles Janssens, aktoro
**József Vass** [jOĵef vaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vass József** estis hungara pastro, preposto, profesoro, ministro, parlamentano.

József Vass  naskiĝis la 25-an de aprilo 1877 en Sárvár. Li mortis la 8-an de septembro 1930 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Vass frekventis gimnaziojn en Győr kaj Székesfehérvár, poste li plulernis en Romo. Li pastriĝis en 1904. Komence li estis pastro en Adony, poste li redaktis katolikan ĵurnalon en Székesfehérvár. Li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto en 1917. En 1920 li estis elektita parlamenta deputito. Li iĝis preposto en Kalocsa en 1924. Li estis ministro ekde 1920 ĝismorte.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az én házam, az én váram* 1917

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Vass (ministro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 505013
* GND: 1166970655
* LCCN: no2003063464
* VIAF: 76690392
* ISNI: 0000 0000 6144 5231
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**A. M. Grillon** estis francdevena usona esperantisto kaj lingvoinstruisto. Li loĝis en Filadelfio (Pensilvanio), kie li instruis la francan kaj hispanan lingvojn interalie en *Central Manual Training School* and *School of Industrial Art.* Cetere, en *School of Industrial Art* li estris la fakon pri modernaj lingvoj (*School of Modern Languages*), kaj lia edzino (naskita Schmidt) tie instruis la germanan lingvon.

Grillon estis verŝajne la unua esperantisto en Filadelfio. La loka Esperanto-klubo, kiun li fondis, estis tiam unu el la plej aktivaj en Usono. En 1906 li estis unu el la vicprezidantoj de *American Esperanto Association.*

Referencoj
----------

1. 1 2  Scott Nearing: *The Making of a Radical. A Political Autobiography.*
2. ↑  *Industrial supremacy. An address delivered at the annual commencement of the Pennsylvania Museum and School of Industrial Art, in Horticultural Hall, Philadelphia, June 9, 1898.*
3. ↑  Artikolo *Pioneers of Esperanto*, aperinta la 4-an de aŭgusto 1907 en la novjorka gazeto *The Sun.*
4. ↑  *Amerika Esperantisto,* septembro 1907, paĝo II.
**József Vecsei** [jOĵef veĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vecsei József** aŭ *Vecsey József* estis hungara filozofo, profesoro, membro (korespondanta en 1839) de Hungara Scienca Akademio.

József Vecsei  naskiĝis la 13-an de februaro 1800 en Debrecen. Li mortis la 11-an de septembro 1855 en Debrecen.

Biografio
---------

József Vecsei lernis en sia naskiĝurbo, sed en la studjaro 1828 li plulernis en Göttingen. Hejmenveninta li estis vicpastroen Debrecen, poste en Báránd jam kiel pastro, fine li revenis al sia naskiĝurbo por esti pastro. En 1836 li ekinstruis filozofion en la altlernejo. Liaj artikoloj aperis ekzemple en Athenaeum (revuo).

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Versek…* (1823) - poemaro
* *A philosophiának jóltevő befolyása…* (1836)
* *A hazai törvények tanítója fontos hivatása…* (1839)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József WILLER** rumania hungara publikoficisto, politikisto, redaktoro, muzikisto. Li naskiĝis en Kecskemét la 22-an de majo 1884 kaj mortis 29-an de decembro 1972 en Budapeŝto.

Kariero
-------

József Willer pristudis juron kaj muzikon en Budapeŝto. En 1922 kune kun Elemér Jakabffy kaj István Sulyok li establis la revuon Magyar Kisebbség en Lugoj kaj ĝis 1942 li estis ĝia kunlaboranto kaj nome kunulredaktoro. En 1925 li estis redaktoro de Brassói Lapok, ĥorestro de Brassói Dalárda. Li estis elektita parlamenta deputito de Departemento Ciuc en 1926 kaj 1927.
En 1938 li retiriĝis el politika vivo, relokiĝis en Lugojon kaj li instruis muzikon. Inter siaj disĉiploj troviĝas interalie Traian Grozăvescu, Zeno Vancea, Ede Teller, Ferenc Balogh, Mária Neumann, Franz Metz, Zoltán Udvardy. Li estis entombigita en Lugoj la 16-an de februaro 1973.

Paroladoj
---------

* Küzdelem a nemzetkisebbségek nyelvhasználatáért. Kamarai beszéde a közigazgatási javaslat általános vitájában az 1936. febr. 25-i ülésen (Lugos 1936); A Magyar Párt megnyilatkozása a törvényhozás előtt. Beszéde a felirati vitában a kamara 1936. nov. 25-én tartott ülésén (samloke, 1936).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-10-29 per la retarkivo Wayback Machine
**Ĉornaja Grjazj** (ruse *Чёрная Грязь*) estas malgranda vilaĝo en distrikto Solneĉnogorsk. Ĝi situas ĉe Leningrada ŝoseo proksime al Sĥodnja. Dum 18-a-19-a jarcentoj tiu loko estis konata kiel la unua poŝtkaleŝa gastejo sur la vojo el Moskvo al Sankt-Peterburgo.

En 2006 la vilaĝo havas 108 loĝantojn.

Historio
--------

La vilaĝo estas unue menciita en vojaĝnotoj de aŭstria ambasadoro Sigizmund Gerberŝtejn, traveturinta ĝin en 1517.

Pro sia proksimeco al Moskvo kaj situado ĉe la vojo el Moskvo al Sankt-Peterburgo ĝi fariĝis poŝtgasteja stacio, la unua post Moskvo. En 1776 estis konstruita vojpalaco (la konstruaĵo restis ĝis nun). Tiun stacion mencias en siaj verkoj Aleksandr Radiŝĉev, Aleksandr Puŝkin, Vissarion Belinskij, Aleksander Herzen kaj aliaj elstaraj verkistoj. Puŝkin traveturadis tie pli ol 20-foje. Laŭ tradicio, ĝis tiu loko oni akompanis forveturantojn el Moskvo kaj de ĝi turnis sin reen.

En ĉirkaŭaĵoj de la vilaĝo Vladimir Lenin okupiĝis pri ĉasado.

En decembro de 1941 dum la dua mondmilito apude okazis bataloj de sovetia armeo.

Postgasteja domo
----------------

La 2-etaĝa ŝtona postgasteja domo (voja palaco, ruse *Путевой дворец*) de estinta postgastejo je klasikisma stilo estis konstruita en 1776. Poste ĝi estis reorganizita al malsanulejo.

La konstruaĵo konserviĝis ĝis nun kaj estas arkitektura vidindaĵo.
**Zsigmond Erdélyszky** [ĵigmond erdEjski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdélyszky Zsigmond** estis hungara meteologiisto, oficiro, profesoro.

Zsigmond Erdélyszky  naskiĝis la 23-an de julio 1913 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la 22-an de decembro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Erdélyszky abiturientis luterana gimnazion en Budapeŝto en 1931, li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1939. Post siaj studoj li laboris en meteologia sekcio de hungara aerarmeo en rango ĉef-leŭtenanto. Post la 2-a mondmilito li laboris en meteologia sekcio de ministerio pri defendo jam kiel kapitano ĝis 1954 (tiam li estis majoro). Li prelegis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, kie li estis docento inter 1964–1973. Li kandidatiĝis en 1958. Li havis edzinon sen filoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A nagy csapadékok és a nedvességadvekció kapcsolata* (1957)
* *Izotóptechnika* (1962) - studenta lernolibro
* *Experiments for Determining the Variations of Groundwater Flow Velocity with Depth.* (1962)
* *Izotóptechnika hidrológiai alkalmazása* (1974)
* *A környezeti izotópok vizsgálata Debrecen és a Nyírség rétegvizeiben* (1980)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**La vivo kaj opinioj de Tristram Shandy, ĝentlemano** (en la angla: ***The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman***), aŭ mallonge **Tristram Shandy**, estas la plej grava verko de la angla verkisto Laurence Sterne, kiun li komencis verki en 1759.

Fono
----

La angla verkisto Laurence Sterne verkis ĝin ekde 1759 kaj dum la venontaj dek jaroj, kaj ĝi estis publikigita en naŭ volumoj en du malsamaj eldonoj. La libro estas skribita kiel memkonscia romano kaj amuzas sin per konvencioj kiuj estis oftaj en literaturo tiutempe (kaj eĉ poste). La intrigo teksas kaj tordas dum deflankiĝo de diversaj teoriaj diskutoj kaj partintrigoj. La libro ankaŭ havas diversajn dezajnajn strangaĵojn kiel ekzemple malplenaj kaj nigrigitaj paĝoj.

Intrigo
-------

Malgraŭ kio estas dirita en la nomo de la libro, Tristram Shandy estas la rakontanto kaj ne ĉeestanta rolulo; fakte, li ne naskiĝis ĝis la tria volumo. La plej granda parto de la libro priskribas la situaciojn kaj konfliktojn kiuj ekestis pro la diferencoj en karaktero inter la diversaj protagonistoj (kaj Tristram mem ne estas protagonisto ĉeestanta en la libro). Jam la tago de naskiĝo de Tristram, ĉirkaŭ 200 paĝoj estas plenplenaj de diversaj diskutoj pri fortikaĵoj, akuŝistaj metodoj, nomoj kaj nazoj kaj ilia efiko al la karaktero de persono, religiaj predikoj kaj teologiaj debatoj. La libro estas ŝarĝita de citaĵoj (kelkaj el ili intence distorditaj) de malsamaj pensuloj de malsamaj periodoj.

La roluloj
----------

* **Walter, la patro de Tristram** - inteligenta kaj amara viro kun absurde fonditaj teorioj pri ĉiu temo en la mondo, kiujn li rafinas uzante rigidajn kaj unikajn inferencajn regulojn.
* **Toby, la onklo de Tristram** - ĝentila kaj senkulpa, kun infana personeco kaj elstara furoro por fortikaĵoj kaj armeaj temoj.
* **Trim**- la servisto de Toby kaj lia partnero en la fortikaĵludoj.
* **Dr. Slope** - kuracisto kiu venas por naski Tristram.

En Esperanto aperis
-------------------

* el: *La vivo kaj la opinioj de Tristram Shandy, sinjoro* / Lawrence Sterne. - En: Angla antologio ; pp. 290-296, vol. 1

Eksteraj ligiloj
----------------

 **The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745129
* GND: 4099376-0
* LCCN: n80025570
* VIAF: 227045919
* SUDOC: 027331563
* BNF: 13516293g
* NKC: aun2009516791
 |
Koordinatoj: 49° 26′ 17″ N 12° 40′ 36″ O﻿ / ﻿49.43806 °N, 12.67667 °O﻿ / 49.43806; 12.67667 (mapo)

**Úpor** (germane *Anger*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Nemanice, en distrikto Domažlice. Ĝi situis apud vojo de Novosedly al Grafenried, proksime de flankvojo al Schwarzach. Laŭ administra flanko ĝi falis sub Lučina (Grafenried). Tra loko, kie la domaro situis, kondukas deflankiĝo el biciklovojo 36 al ŝtatlimo.

Historio
--------

La doma estas unuafoje menciata al la jaro 1619, kiam ĝi ankoraŭ situis en Bavario. Nur post reguligo de la limo en la jaro 1764 ĝi falis en Bohemion. Antaŭ la dua mondmilito estas indikataj 38 konstruaĵoj (eĉ kun unuopaj partoj) kaj en ili 1919 homoj, plejparte de germana nacieco. Post ellandigo de germanoj ja okazis parta enloĝigo, sed en la 1950-aj jaroj post establo de limzono Úpor estis definitive elloĝigita kaj en la jaroj 1960–1965 egaligita kun la tero. Restaĵoj de la konstruaĵoj (plejparte fundamentoj) hodiaŭ estas surkreskintaj per arbedoj. Ununura memorindaĵo pri la vilaĝo estas kruceto, renovigita en la 1990-aj jaroj.

Partoj
------

* Dolní Úpor
* Dietlhof (*Dietlův Dvůr*)
* Eselhauser
* Schickenhof
* **Úpor**

Eksteraj ligiloj
----------------

* Úpor en zanikleobce.cz

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Nemanice (7) |
| --- |
| Lísková ~ Nemanice ~ Nemaničky ~ Nová Huť ~ Novosedelské Hutě ~ Novosedly ~ Stará Huť ~ pereintaj vilaĝoj Lískovec ~ Lučina ~ Mýtnice ~ Pila ~ Úpor |

 |
**Marshall Winslow Stearns** (\* 18-an de oktobro 1908 en Kembriĝo (Masaĉuseco); † 18-an de decembro 1966 en Key West, Florido) estis usona ĵaz-historiisto kaj profesoro por anglalingva literaturo.

Stearns fakte estis profesoro pri mezepoka angla literaturo ĉe Hunter College, estas tamen ĉefe konata pro sia detala verko „The Story of Jazz" [La historio de ĵazo] el 1956, kiu baziĝas sur multaj intervjuoj (kaj la aŭdado de ampleksega sondisko-kolekto) kaj en kiu li i.a. esploras la afrikajn radikojn de ĵazo. Jam en la 1940-aj jaroj li verkis artikolojn por la ĵazrevuo *Down Beat*. En 1952 li fondis la *Instituton por Ĵaz-Studoj*, kiu ekde 1966 loĝas ĉe Universitato Rutgers en Newark en Nov-Ĵerzejo. Stearns estis antaŭeniganto je la fondado de Newport Jazz Festival. Kune kun sia edzino Jean li entreprenis intensajn esplorojn kaj multajn intervjuojn, kiuj enfluis en la konsultlibron *Jazz Dance*, postmorte publikigita en 1969.

Verkoj pri ĵazo
---------------

* „The Story of Jazz", Oxford University Press 1956, 1970
* (kun edzino Jean) „Jazz Dance – the story of american vernacular dance", 1968, da Capo 1994


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 364927
* GND: 1024010465
* LCCN: n79071122
* VIAF: 22239945
* ISNI: 0000 0001 0878 2869
* LIBRIS: 244502
* SUDOC: 033843465
* BNF: 124659660
* BIBSYS: 90221285
* NKC: jo2017953301
* ICCU: SBLV136958
* BNE: XX1445963
 |
La **Bochumer Symphoniker** estas la urba orkestro de Bochum. La 20-an de majo 1919 ĝi debutis. Sian hodiaŭan nomon ĝi ricevis en la 1960-aj jaroj. La orkestro provas kaj ludas ofte en la eventejo *Audimax* de la Ruhr-Universitato Bochum kaj en la Jarccentohalo Bochum. Foje ĝi gastkoncerte vojaĝas trans la mondo. Dumtempe la starigo de aparta koncertejo en la Westpark Bochum estis pridiskutata. Nuntempe oni planas novkonstruaĵon en la urbocentro apud la preĝejo s-ta Maria,. ekde 1994 Steven Sloane estas direktisto de la Bochumer Symphoniker.

Direktistoj
-----------

* 1919 ĝis 1926 Rudolf Schulz-Dornburg
* 1926 ĝis 1938 Leopold Reichwein
* 1938 ĝis 1944 Klaus Nessträter
* 1945 ĝis 1956 Hermann Meißner
* 1956 ĝis 1964 Franz-Paul Decker
* 1964 ĝis 1970 Yvon Baarspul
* 1982 ĝis 1988 Gabriel Chmura
* 1988 ĝis 1994 Eberhard Kloke
* ekde 1994 Steven Sloane

Dekoracioj
----------

* Dekoracio de la Deutschen Musikverlegerverbandes por "La plej bona koncertprogramo" (1996/1997)
* Dekoracio de la Deutschen Musikverlegerverbandes por "La plej bona koncertprogramo" (2004/2005)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bochumer Symphoniker
* Freundeskreis zur Förderung der Bochumer Symphoniker eV
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tajvana paruo** |
| --- |
|  |
| Tajvana paruoTajvana paruo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Paruedoj *Paridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Parus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. holsti*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Parus holsti****(Seebohm, 1894) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tajvana paruo  |

 |
| v • d • r |

La **Tajvana paruo** (***Parus holsti***) estas paserina birdo de la familio de Paruedoj. 

Ĝi estas endemia de Tajvano.

Tiu birdo estas ege simila al la parencaj specioj nome Flavvizaĝa paruo kaj Flavnigra paruo, kun kiuj kunhavas similan kontraston inter ĝeneralaj koloroj flava kaj nigro, sed ĉe tiu specio **hegemonias flava**, de kie venas la nomo, kaj la distribuo estas pli homogena, nome flava sube kaj nigra supre. Pli precize estas **flavaj la frunto**, kun mallarĝa vertikala nigra strio, **vizaĝo kaj ĉiuj subaj partoj**, sed iom pli blankece en suba ventro, dum estas homogene **nigraj la kresto, nuko kaj dorso**, dum flugiloj kaj vosto estas nigrecaj, sed montras iom de malhelblua nuanco. La iriso estas malhelbruna kaj la beko kaj gamboj malhelgrizaj.

La natura biotopo de tiu orientalisa specio estas la moderklimataj arbaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* BirdLife International 2004. Parus holsti Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 26 July 2007.
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankasŜablono:Informkesto insulo/zorgado/areo mankas

**Bock** [bok] estas artefarita insulo en la Balta Maro, sude de Hiddensee. Same kiel tiu ĉi ĝi apartenas al la germana provinco Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝi estas neloĝata kaj kreiĝis per amasiĝo de la sablo elfosita por krei (oriente de ĝi) ŝanelon al Stralsund.

La insulo apartenas al la nacia parko *Vorpommersche Boddenlandschaft* (okcident-pomeria laguna pejzaĝo). Ĝia longo (orient-okcidenta) estas ĉ. 6 km, ĝia larĝo inter 200 kaj 600 metroj. Sude akvokolo de ĉ. 500 metroj disigas ĝin de la firma tero, kun vilaĝoj *Wendisch Langendorf* (parto de Groß Mohrdorf), *Zarrenzin* kaj *Barhöft* (partoj de Klausdorf).

La koordinatoj de la insulo estas inter 54° 27′ 3.7″ N 13° 2′ 55.3″ O﻿ / ﻿54.451028 °N, 13.048694 °O﻿ / 54.451028; 13.048694 (mapo) okcidente kaj 54° 27′ 3.7″ N 13° 2′ 55.3″ O﻿ / ﻿54.451028 °N, 13.048694 °O﻿ / 54.451028; 13.048694 (mapo) oriente.

* Kategorio Bock (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**David MACGILL** (Daĉjo) naskiĝis en 1915 kaj mortis la 7-an de decembro 1996 en Dunedin (Novzelando) sekve de aŭtoakcidento survoje al familia rekuniĝo. La familianoj funebris lin kaj laŭ maoria kaj laŭ budhisma manieroj.

MacGill naskiĝis en Skotlando, sed vivis en Novzelando (1921-77, 1993-) kaj Japanio (1977-93). Esperantisto de ĉ. 1935, li estis dum multaj jaroj eduka oficisto de la landa Esperanto-asocio (ĝis 1973) kaj produktis dekon da sonbendaj kursoj kaj programoj en Esperanto, i.a. *La vivo de Zamenhof, La rakonto pri Aojagi, Homo* kaj *La vojaĝo de la maorioj*. Dumviva membro de UEA, li plenumis delegitajn funkciojn de post 1948 seninterrompe: de la 60-jaroj ankaŭ kiel fakdelegito pri vegetarismo kaj budhismo, poste kiel vicdelegito en Kioto. En sia familio li esperantistigis kvar generaciojn: instigis sian patrinon lerni, instruis la lingvon al ĉiu sia infano (inter kiuj denaske al sia famiĝonta filo Stefan), kaj nun liaj nepoj parolas Esperanton denaske. Ok jarojn antaŭ sia morto MacGill deponis ĉe la Centra Oficejo de UEA "materialon por nekrologo" kun la rimarko: "utilus se oni petus al aliaj homoj aktivaj simile verki".
**Ernest MALINOWSKI** (naskiĝis la 5-an de januaro 1818 en Seweryny (distrikto Nowogród Wołyński; Novurbo Volinia), mortis la 2-an de marto 1899 en Limo) – pola inĝeniero pri vojoj kaj fervojoj, heroo de la defendo do Kallao en 1866, konstruisto de fervoja trako en Peruo kaj Ekvadoro, projektisto kaj konstruisto de la Centra Transanda Fervojo.

Pola periodo (1818–1832)
------------------------

Ernest Malinowski estis filo de Jakub, riĉa nobelo en Volinio, oficiro de la armeo de Varsovia Duklando, kaj de Anna Świejkowskia, filino de Leonard Marcin Świejkowski, vojevodo de Podolio.

En fakliteraturo oni povas trovi diversajn datojn kaj lokojn de lia naskiĝo. Surbaze de personaj dokumentoj konservataj en Francio oni akceptas la 5-an de januaro 1818. Vilaĝo Różyczna, nun kvartalo de Ĥmelnicko, antaŭ la novembra ribelo kontraŭ Rusia Imperio apartenis al la familio Malinowski kaj estis konfiskita de la cara registaro. Ernest estis baptita en kapelo de la kortego en Seweryny kiel Adam Stanisław Hipolit Ernest Nepomucen. Li havis pli aĝan fratinon Leontyna (mortinta antaŭ 1831), fraton Rudolf kaj pli junan Zygmunt. En la jaroj 1827–1831 frekventis al Liceo de Krzemieniec.

Lume de la plej novaj esploroj ĝis marto 1831 lernis en la kvara klaso de la liceo. De tiu tempo Ernest restis ĉe la patrino kaj kune kun pli juna frato kaj la patrino fuĝis al Galicio, kie ektroviĝis dum falo de la ribelo. Dektrijara Ernest ne partoprenis batalojn sur la tereno de Pola Reĝlando, sed lia frato Rudolf rekrutiĝis al la pola armeo. La patro Jakub partoprenis preparon de la ribelo en Podolio, kaj poste iĝis membro de la ribela parlamento. Post falo de la insurekcio la patro ektroviĝis en Dresdeno, kien de Galicio alvenis Ernest kaj Rudolf, la patrino Anna kun filo Zygmunt revenis al Volinio. De Dresdeno Ernest kune kun la patro kaj frato iris al Francio.

Bibliografio
------------

* Danuta Bartkowiak, *Ernest Malinowski, konstruktor kolei transandyjskiej* (Ernest Malinoski, konstruisto de la transanda fervojo), Poznań 1996
* Danuta Bartkowiak, *Malinowski Ernest (Adam)*, en: *Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii* (Enciklopedio de pola elmigrantaro kaj diasporo), 3-a volumo sub redakto de Kazimierz Dopierała, Toruń 2004, p. 240–242
* Danuta Bartkowiak, *Malinowski Ernest, pomniki* (Malinowski Ernest, monumentoj), en: Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, t. 3, pod red. Kazimierza Dopierały, Toruń 2004, p. 242

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ernest Malinowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ernest Malinowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tomba monumento omaĝe al Ernest Malinowski
* Ernest Malinowski (ilustrita artikolo) Arkivigite je 2010-02-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 354445
* GND: 119525364
* LCCN: n97050456
* VIAF: 10658076
* ISNI: 0000 0000 4270 0209
 |