recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Papkeszi** [papkesi] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonalmádi.

Kavinana preĝejo de Papkeszi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22 km²
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 8183
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

Papkeszi situas sur ebenaĵo, inter Balatonfűzfő kaj Berhida, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Veszprém-Lepsény.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1082 en formo *Kezy*. En 1596 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La kampoj poste apartenis al familio Zichy (ziĉi). En 1936 kemia fabriko ekfunkciis. Post la 2-a mondmilito oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Kolĥozo pri Konkordo formiĝis en 1959.

Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana preĝejo (Papkeszi)

Komunumoj de "Keszi" en Hungara reĝlando
----------------------------------------

Keszi estas unu el la 7 hungaraj gentoj. 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bátorkeszi | Budakeszi | Dunakeszi | Garamkeszi | Ipolykeszi | Ipolykiskeszi |
| Keszi | Kiskeszi | Kőkeszi | Magyarkeszi | Marcelkeszi | Mezőkeszi |
| Nagykeszi | Papkeszi | Sárkeszi | Sajókeszi | Somoskeszi | Tiszakeszi |
**Chambonchard** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 79 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Chambonchard etendiĝas sur 12,86 km², kaj havis 79 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 6 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Chambonchard situas je alteco de 518 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Chambonchard apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Gérard Rouffet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Chambonchard apartenas al la kantono de Évaux-les-Bains, kies ĉefurbo estas Évaux-les-Bains. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Évaux-les-Bains
La organizaĵo **Deutsche Morgenländische Gesellschaft** (**DMG**; Esperante "Germana Orientalistika Societo") estas scienca asocio dediĉita je la studo de la lingvoj kaj kulturoj de Azio kaj de Norda Afriko.

Historio
--------

La societo estis fondita la 2-an de oktobro 1845 en Lepsiko fare de gvidaj orientalistoj el Germanlingvio, kaj fare de pluraj membroj de aliaj orientalistaj societoj kiel la aziaj societoj de Parizo, Londono kaj Kalkuto. La organizaĵo fondiĝis por "subteni ĉiujn aspektojn de la scio pri Azio kaj pri la landoj proksime rilataj" (aparte la nordafrika lando Egiptio kun sia antikva kaj moderna kulturoj), "kaj por distribuo de tiuj scioj en pli vastaj rondoj. Tial la societo ne nur traktos la orientalistan literaturon, sed ankaŭ la historion de tiuj landoj kaj la esploron de ilia situacio kaj historie kaj nuntempe".

Kvankam la scienca fako Orientalistiko jam en 1795 ekestis en Parizo per estigo de la *École speciale des langues orientales* kaj ĝis la jaro 1845 tutmonde jam ekzistis pluraj unuopaj aziaj societoj, la fondon de la societo multaj sciencistoj konsideras la internaciigon de la fako orientalistiko. Por multaj jaroj la societo koncentriĝis en tradicia scienca agado, nome studo de "scioj pri la lingvoj, literaturoj, historioj, religioj kaj filozofioj, juraj kaj sociaj formoj, arkeologio, kaj la arta kaj materia kulturoj de la popoloj vivantaj" en Azio. Dum la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento tamen la emfazo pli kaj pli fokusigis esplorojn de sociaj kaj politikaj sciencoj pri la aziaj landoj. Ekde la jaro 1847, la societo publikigas ĵurnalon nomatan "Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft" (ZDMG), ekde la jaro 1857 la publikaĵoserion "Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes" (AKM, "verkaĵoj je la scio pri Azio kaj Nordafriko") kaj ekde la jaro 1964 la publikaĵoserion "Beiruter Texte und Studien" (BTS, "bejrutaj tekstoj kaj studoj").

Graveco nuna
------------

La ĝis la nuntempo science plej signifa **transliteriga sistemo** de la araba skribo al latina alfabeto, en arabaj, persaj kaj malnovaj turkaj tekstoj, estas de la societo DMG kaj tutmonde akceptiĝis en 1936 kadre de la Internacia Orientalistika Kongreso en Romo.

Nuntempe la societo havas sian sidejon en la Sudazia Instituto de la Universitato de Hajdelbergo.

Vidu ankaŭ
----------

* DIN 31635
* Heinrich Leberecht Fleischer, kunfondinto

Referencoj
----------

* Holger Preissler: *Die Anfänge der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft ("la komenca fazo de la Germana Orientalistika Societo"). En:* Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft *(ĵurnalo de la societo), 145/2, Hubert, Göttingen 1995)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Deutsche Morgenländische Gesellschaft en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la societo (de)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351885
* GND: 37086-1
* LCCN: n50005025
* VIAF: 135596844
* ISNI: 0000 0001 2163 2988
* SUDOC: 026444186
* BNF: 118690739
* NKC: ko2010557243
 |
La **Germana Psikoanaliza Societo** (germane *Deutsche Psychoanalytische Gesellschaft*, mallonge *DPG*) estas scienca societo fondita en 1910 kun sidejo en Berlino, kiu estas dediĉita al la edukado kaj esplorado de psikoanalizo fondita de Sigmund Freud. Kiam ĝi estis fondita, ĝi ludis decidan rolon en la disvolviĝo de la psikanalizista movado en Germanio.

La societo eliris el laborgrupo fondita en 1908 de Karl Abraham en Berlino. Ĝi estis oficiale establita en marto 1910 kun Abraham kiel la unua prezidanto kiel "Berlina Psikoanaliza Asocio" (BPV), samtempe funkcianta kiel loka grupo de la Internacia Psikoanaliza Asocio, kiu ankaŭ estis fondita en 1910. Partoprenantoj estis Abraham, Max Eitingon, Magnus Hirschfeld, Otto Juliusburger, Heinrich Koerber, Iwan Bloch, Jaroslaw Marcinowski, Simon (Bayreuth), Anna Stegmann, W. Strohmayer (Jena), Wolfgang Warda (Blankenburg).

Pliaj lokaj grupoj formiĝis en Vieno kun Sigmund Freud kaj Alfred Adler, same kiel en Zuriko kun Ludwig Binswanger kaj Carl Gustav Jung.

La societo nur en 1926 adoptis la nomon *Deutsche Psychoanalytische Gesellschaft* (DPG) post kiam *Ernst Simmel* transprenis la prezidantecon post la morto de Abraham. Dum la naziigo de Germanio, judaj analizistoj devis forlasi la Germanan Regnon, 74 el ili sukcesis foriri, iuj pereis en la koncentrejoj.

La verkoj de Sigmund Freud inter aliaj libroj neŝatataj fare de la nazioj brulis dum la propagandaj librobruligoj de 1933. La DPG daŭre ekzistis ĝis 1938, la membroj estis aldonitaj al la "Germana Instituto por Psikologia Esploro kaj Psikoterapio" establita en marto 1936 sub la direkto de *Matthias Heinrich Göring* ("Instituto Göring"). En 1938 la societo fine devis malfondi sin kaj tiel libervole forlasis la Internacian Psikanalizan Asocion.

La DPG estis restarigita en 1945 kiel la "Berlina Psikanaliza Societo" sub la prezido de *Carl Müller-Braunschweig* kaj daŭre havas sian sidejon en Berlino. Nur en 1950 la aliancanoj permesis denove la originalan nomon de la Germana Psikanaliza Societo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Deutsche Psychoanalytische Gesellschaft en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la societo (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722216
* GND: 2043875-8
* LCCN: n88239142
* VIAF: 132007942
* ISNI: 0000 0000 9041 9227
* BNF: 166320004
 |
Rafaelo: *La platona Akademio*. I.a. filozofoj estas prezentitaj: Anaksimandro, Heraklito, Parmenido, Sokrato, Platono, Aristotelo, Alkibiado, Hipatio, Antisteno, Diogeno, Ksenofono, Epikuro, Pitagoro, Ptolemeo, Zaratustro kaj Averroes.
**Filozofia teorio** estas teorio kiu klarigas mondokoncepton en specifa branĉo de filozofio. Tamen ajna tipo de tezo povas esti konsiderata teorio laŭ pli larĝa senco; en la analiza filozofio oni rezervas la terminon «teorio» al sistemaj klopodoj solvi problemojn.

Esence, ĉiuj filozofiaj movadoj, pensoskoloj kaj sistemoj de kredoj estas filozofiaj teorioj. Oni inkludas inter la filozofiaj teorioj ankaŭ multajn principojn, hipotezojn, normojn, paradoksojn, logikajn leĝojn, same kiel la 'ologioj', 'ismoj' kaj ties efikoj.

Filozofiaj sistemoj
-------------------

* Etiko
* Kritika teorio
* Metaetiko
* Politika scienco

Vidu ankaŭ
----------

* Aristotelismo
* Orienta filozofio

Notoj
-----

1. 1 2   Bothamley, Jennifer (1993). Dictionary of Theories. Londono: Gale Research International. ISBN 9781578590452. OCLC 657163324. Konsultita la 13an de novembro 2019.
2. ↑   Lacey, A.R. (1976). A Dictionary of Philosophy (2a eldono). Londono kaj Novjorko: eldonejo *Routledge*. p. 122. ISBN 0415058724.
3. ↑   Sparkes, A.W. (1991). Talking Philosophy: A Wordbook. Novjorko: Routledge. p. 114. ISBN 0415042224.

* Kategorio Filozofia teorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Portreto de Aksel Bakunc.
**Aksel BAKUNC** (armene: Ակսել Բակունց, Aleksander Stepani Tevosjan, naskiĝis la 13-an de junio 1899 en Goris, Armenio, Kaŭkaza vicreĝlando, Rusa Imperio, mortis la 8-an de julio 1937 en soveta Armenio) estis armena prozisto, filmverkisto, tradukisto kaj publika aktivulo.

Vivo kaj kariero
----------------

Bakunc naskiĝis en 1899 en Goris, rusa Armenio kaj edukita ĉe la Gevorkjan Teologia Seminario en Eĉmiadzin. Ĉiam sincera, lia unua eldono, satira raporto pri la urbestro de Goris, okazigis al li malliberejon en 1915. Li poste servis kiel armena volontulo en la bataloj de Erzurum, Kars kaj Sardarapat. Inter 1918 kaj 1919 li estis instruisto, provleganto kaj raportisto en Erevano. En 1920 li estis akceptita en la Ĥarkova Instituto en Ukrainio por studi agrikulturon. Post diplomiĝo en 1923, li laboris kiel agronomo en Zangezuro, regiono de Armenio, kiu elstaras en liaj noveloj.

De 1926 li ekloĝis en Erevano kie li rapide establis sian reputacion kiel talenta verkisto per sia unua novelaro titolita *Mtnadzor* [La Malhela Valo]. Lia verko inkluzivas novelojn, diversajn unuopajn gazetojn, fragmentojn de romanoj detruitaj post lia aresto en 1936, kaj tri filmojn produktitaj de Hajfilm en la 1930-aj jaroj.

Kolego kaj amiko de Jeghiŝe Ĉarenc (1897-1937), Bakunc estis membro de la iama Armena Asocio de Proletaj Verkistoj. Bakunc iĝis viktimo de la stalinisma teruro kaj estis akuzita pri diversaj krimoj inkluzive de fremdiĝo al socialisma socio. Li estis arestita en 1936 kaj verŝajne estis mortpafita post dudek kvin-minuta proceso en 1937.

La domo en Goris, Armenio, kie li kreskis, estis malfermita en 1957 kiel muzeo dediĉita al sia vivo kaj laboro.

Verkoj
------

Liaj plej famaj verkoj estas "Alpiakan manuŝak" (dediĉita al Arpenik Ĉarenc, la unua edzino de Jeghiŝe Ĉarenc), "Lar-Markar", "Namak rusac tagavorin" ("Letero al la rusa caro"), "Kjores" (1935 ) ktp. Bakunc ankaŭ estis filmverkisto ("Zangezur", ktp.). Kolekto de liaj noveloj de 1927 "Mtnadzor" estis tradukita al la angla de Nairi Haĥverdi kiel "La Malhela Valo" kaj eldonita de la Instituto Gomidas en 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aksel Bakunc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj de Bakunc en armena lingvo
* Bakunc en la Granda Soveta Enciklopedio, ruslingve
* La Nigra Valo
* Short Films based on a Aksel Bakunts short story Pheasant/Միրհավ


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701043
* GND: 133144372
* LCCN: n88058958
* VIAF: 64043392
* ISNI: 0000 0000 7976 6199
* SUDOC: 029959691
* BNF: 12147444v
* NKC: jo2002105538
* ICCU: UBOV704232
 |
Poŝtmarko de 1949 pri la Gustav-Werner-fondaĵo
**Gustav Albert WERNER** (naskiĝinta la 12-an de marto 1809 en Zwiefalten, mortinta la 2-an de aŭgusto 1887 en Reutlingen) estis germana teologo.

Vivo
----

Werner kontraŭvole demisiis en 1841 kiel kampara paroĥestro en Walddorf apud Tübingen pro sia pieco rezignanta pri iu konfesia sinligo kaj influoj de la doktrinoj de Emanuel Swedenborg. Per diligenta kaj sindona predikado li arigis multajn homojn dum siaj oftaj vojaĝaj predikadaj. En Reutlingen li fondis la helpodomon (orfejon) *Gotteshilfe* kaj aĉetis paperfabrikon.

El tio naskiĝis la t.n. *Institutoj werner-aj* kaj poste fondaĵo (Wernersche Anstalten; Gustav Werner-Stiftung zum Bruderhaus in Reutlingen), kiuj provis kombini modernan industrion kaj socialismon kristanan. La socialaj demandoj, laŭ Werner, solviĝu praktike kaj konkrete.

Literaturo
----------

* Wurster, *Gustav Werners Leben und Wirken*, Reutlingen 1888
* Biografio lia ĉe ADB, interrete tie ĉi legebla

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 540, kio legeblas tie chi interrete.

* Kategorio Gustav Werner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577186
* GND: 118631438
* LCCN: nr2001051309
* VIAF: 8180677
* ISNI: 0000 0000 5228 9628
* SUDOC: 121938069
* BNF: 16591576k
 |
Gustave Moynier
**Gustave Moynier** (naskiĝis la 21-an de septembro 1826, mortis la 21-an de aŭgusto 1910) estis svisa juristo, kiu aktivis en multaj karitataj organizaĵoj en Ĝenevo.

Li estis kunfondinto de la "Internacia Komitato por helpo al la vunditoj", kiu iĝis la Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco post 1876. En 1864 li transprenis la postenon de Prezidanto de la Komitato de Guillaume-Henri Dufour, kaj li estis ankaŭ granda rivalo de la fondinto Henry Dunant. Dum sia longa oficado de 46 jaroj kiel prezidanto li faris multon por apogi la evoluon de la Komitato en la unuaj jardekoj post ĝia kreado.

Lia filo Adolphe Moynier ankaŭ estis multjara funkciulo de la Internacia komitato de la Ruĝa Kruco: inter la jaroj 1898 ĝis 1918 kiel trezoristo de la komitato. En tiu funkcio la filo en 1918, fine de la Unua Mondmilito, kunsubskribis la alvokon de la Internacia Ruĝa Kruco kontraŭ la uzo de venenaj gasoj, kaj dek jarojn antaŭe partoprenis en la 4-a UK en Dresdeno dum somero 1908, kiel oficiala reprezentanto de la Internacia Ruĝa Kruco, ĉeestante eksperimenton de ekzerca flegado de diverslingvaj vunditoj - ordonoj, demandoj kaj aliaj estis farataj sole en Esperanto, ksj partoprenis 50 portilistoj kaj multaj militaj kuracistoj en la korto de la Saksa Ruĝa Kruco.

* Kategorio Gustave Moynier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  angla vortumo de la alvoko de la Internacia Ruĝa Kruco kontraŭ la uzo de venenaj gasoj de la 8-a de februaro 1918, kun listo de la subskribintoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 483051
* GND: 119011492
* LCCN: n90631911
* VIAF: 66769358
* ISNI: 0000 0001 2102 0287
* SUDOC: 10350379X
* BNF: 153508238
* BIBSYS: 12038386
* NKC: nlk20010095218
* ICCU: CUBV117406
 |
**Calatañazor** [kalatanjaZOR] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Tierras del Burgo*, foje atribuita ankaŭ al Komarko de Sorio. La loknomo *Calatañazor* estas etimologie derivata el araba kun signifo *Kastelo de Agloj* aŭ *Kastelo de Gvatoturoj*.

Geografio
---------

Komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.
Loko de Calatañazor en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 64,82 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 49 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 450 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 31 km de Sorio, provinca ĉefurbo kaj limas kun Cabrejas del Pinar, Abejar, Villaciervos, Blacos, Golmayo kaj Rioseco de Soria. La municipo enhavas la loĝlokojn Abioncillo de Calatañazor kaj Aldehuela de Calatañazor. Estas gravaj arbaroj de junipero.

Historio
--------

Je 1 km de la nuna setlejo estis ŝajne urbo Voluce de arevakoj, kio ŝajne restis dum la romia epoko. Je la invado de la ĝermanaj popoloj, la loĝantaro ŝajne translokiĝis al la nuna monteto. De epoko de visigotoj ŝajne estas la homfomraj tomboj ĉe la kastelo.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Somere de 1002 Almanzoro (Al-Mansur, tio estas, «la venkinto»), generalo de la armeoj de la kordova kalifo Hiŝam la 2-a fakta estro de Al-Andalus, rabadis kiel ĉiujare la kristanajn areojn el Santiago de Compostela ĝis Barcelona. Laŭlegende ĉe Calatañazor okazis batalo kaj venko de kristanoj super araboj.

Panoramo de la kastelo.
Laŭlonge de la Mezepoko Calatañazor estis ligita al aliaj diversaj gravuloj de Kastilio kiel Alfonso la 10-a, Sanĉo la 4-a aŭ María de Padilla. Jam en la 17-a jarcento Calatañazor pasis el Padilla al la dukoj de Medinaceli, kaj post unu jarcento ĝi pasis al la markizo de Feria.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas popola arkitekturo, kastelo, preĝejo kaj ermitejo.

Bildoj
------

* Popola arkitekturoPopola arkitekturo
* Popola arkitekturoPopola arkitekturo
* Popola arkitekturoPopola arkitekturo
* KasteloKastelo
* PreĝejoPreĝejo
* ErmitejoErmitejo

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218917
* VIAF: 316732935
 |
**Mihály Keszthelyi** [mihAj kestheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keszthelyi Mihály** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Keszli*.

Mihály Keszli naskiĝis la 11-an de decembro 1922 en Budapeŝto, li mortis la 11-an de marto 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Keszthelyi futbalis en elstara fabrika junulara teamo inter 1937-1941, poste jam en ties plenkreska futbalklubo ĝis 1957 en 372 matĉoj kun 170 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono trifoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1946-1953 sesfoje kun sola golo. Intertempe li akiris licencon pri tornisto en 1941, li maturiĝis en 1961, en la sekva jaro li akiris licencon pri trejnisto, fine en 1966 trejnistan diplomon. Li estis trejnisto inter 1957-1983. Li edziĝis en 1950, lia edzino naskis 2 filinojn en 1954 kaj 1959. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 1998.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801419
 |


* Portalo pri Biografio
**Mihály Fülöp** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp Mihály** estis hungara skermisto (rapiristo, spadisto), olimpiano, mondĉampiono, trejnisto.

Mihály Fülöp naskiĝis la 10-an de aprilo 1936 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de septembro 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Fülöp maturiĝis en gimnazio en 1955 en sia naskiĝurbo, sed li jam skermis en sportklubo ekde 1946. Li estis hungara ĉampiono kvinfoje teame aŭ individue inter 1955-1962. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1956 kaj Somera Olimpiko 1960 kun bronza medalo teame, krome en mondĉampionumo li estis la unua dufoje en 1957. Li forlasis la aktivan sporton en 1962. Li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1972, kiun li levis al majstra nivelo post 5 jaroj. Pli frue ekde 1960 li estis jam trejnisto. Li ricevis 3 premiojn inter 1960-1996.

Elektitaj trejnitoj
-------------------

Inter liaj trejnitoj Ildikó Rejtő, Paula Marosi kaj András Balczó iĝis olimpikaj ĉampionoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* https://archivum.mtva.hu/photobank/item/MTI-FOTO-VmVtY3h1UlpDVVUzbC91SlNNZHRQQT09

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803293
 |



* Portalo pri Biografio
**Mihály Ihász** [mihAj ihAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ihász Mihály** estis hungara kuracisto, kirurgo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

Mihály Ihász  naskiĝis la 29-an de septembro 1931 en Vaszar. Li mortis la 1-an de junio 2002 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Ihász frekventis gimnazion en Pápa, universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en hospitalo. En 1964 li iĝis kirurgo. Li ekinstruis en universitato en 1997. Kelkfoje li studvojaĝis en Munkeno, Vaŝingtonio, Vieno kaj li ofte prelegis en kongresoj. Li longe estis ĉefredaktoro de *Acta Chirurgia Hungarica*. Li ricevis premiojn inter 1969-2000.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Adatok a vékonybél-nyálkahártya sebészi vonatkozású pathophysiologiai kérdéseihez* (1968)
* *Vagotomia*, (1980)
* *Szemléletváltozás a peptikus fekélyek sebészi kezelésben* (1992)
* *Twenty five years of peptic ulcer research in Hungary*, (1997)
* *Az onkoterápia irányelvei*, (2001)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio hungare
**Julian Weigl** - prononco [Julian WAJgl], naskiĝis la  8-an de septembro 1995(nun 1995-09-08) en Bad Aibling, Bavario, do nun 27-jara - estas germana profesia futbalisto. Ekde la jaro 2016 li estas membro de la vira germana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2013 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-19-, sub-20- kaj sub-21-jaruloj. Post infanaj jaroj en la junularaj teamoj de tri futbalkluboj de Bavario, plej laste inter la jaroj 2010 kaj 2013 en la klubo *TSV 1860 München*, li ekde 2013 daŭrigis sian karieron kiel profesia futbalisto en tiu klubo, kaj ekde la jaro 2015 apartenas al la 1-a vira teamo de la klubo *Borussia Dortmund*. Li partoprenis kadre de la germana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "15". 

Julian Weigl en 2015
* Kategorio Julian Weigl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rGermana nacia teamo    Flago de Germanio    Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 |
| --- |
| 
* 1 Neuer
* 2 Mustafi
* 3 Hector
* 4 Höwedes
* 5 Hummels
* 6 Khedira
* 7 Schweinsteiger (teamestro)
* 8 Özil
* 9 Schürrle
* 10 Podolski
* 11 Draxler
* 12 Leno
* 13 Müller
* 14 Can
* 15 Weigl
* 16 Tah
* 17 Boateng
* 18 Kroos
* 19 Götze
* 20 Sané
* 21 Kimmich
* 22 Ter Stegen
* 23 Gómez
* Trejnisto Löw
 | Flago de Germanio |

 |
**Crescencia Zelenák,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zelenák Crescencia** estas hungara grafikisto, profesoro. Ŝia edziniĝa nomo estis *Kiss Istvánné* (laŭ hungara nomsistemo).

Crescencia Zelenák  naskiĝis la 6-an de marto 1922 en Dunaharaszti.

Biografio
---------

Crescencia Zelenák akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en Budapeŝto, kie ŝi lernis precipe de Endre Domanovszky, Gyula Hincz, György Kádár, György Konecsni. Post siaj studoj ŝi instruis samloke ĝis 1991. (Inter 1985 kaj 1991 ŝi estis katedrestro.) En la fruaj 1950-aj jaroj ŝi desegnis politikajn afiŝojn laŭ la deviga socialisma realista stilo, poste ŝi provis multajn malsamajn stilojn kaj teknikojn. En la jaroj 1959, 1963, 1969 ŝiaj afiŝoj atingis la unuan lokon en la lando. Inter 1963-1983 ŝi ekspoziciis kune kun artgrupo Papp. Ŝi desegnis ne nur afiŝojn, sed ankaŭ kovrilpaĝojn, poŝtmarkojn, blazonojn, reklamojn, eĉ desegnofilmojn. li estis o. Ŝi ricevis premiojn aŭ memormedalojn ekde 1961, fine premion Kossuth en 2016.

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* 1953 *Békeplakát és ötéves terv grafikai kiállítás,* Arthalo Budapeŝto
* 1960 *Magyar Plakát-Történeti Kiállítás 1885-1960,* Arthalo Budapeŝto
* 1966, 1984 *Nemzetközi Alkalmazott Grafikai Biennálé,* Brno
* 1974 *Csehszlovák, lengyel, magyar filmplakátok,* Literatura Muzeo Petőfi
* 1978, 1980, 1990, 1992, 1994 *I-V. Országos Alkalmazott/Terv. Grafikai Biennálé,* Békéscsaba

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Zoltán Lenkey
* Katalin Kádár

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-04-10 per la retarkivo Wayback Machine angle
* hungarlingva biografio
**Crespin** - prononco laŭ sistemo IFA [kʁɛspɛ̃] - estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 4 481 loĝantoj sur areo de 9,94 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 451 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes* respektive okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono *Marly*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *crespinois*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Blanc-Misseron (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Crespin (Nordo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Numidio** estas historia regiono en Norda Afriko, kiu ampleksas grandajn partojn de la nuntempaj ŝtatoj Alĝerio kaj Tunizio.

Historio
--------

la romiaj provincoj sub imperiestro Trajano (116 p.K.)
En la antikva epoko, en Numidio loĝis berberaj triboj, nomataj **numidoj**. Pro la prosperiĝo de Kartagio la numidoj estis forpelitaj de la teritorioj borde de la Mediteranea Maro, pli suden. Nur fine de la 3-a jarcento a.K. kadre de la dua punika milito sub reĝo Masiniso fondiĝis la antikva Reĝlando Numidio, kiu regis la ĉirkaŭaĵon de la havenurbo Kartago kaj limis al la antikva Reĝlando Maŭritanio.

Post la morto de reĝo *Micipsa*, filo de Masiniso, la regno fare de la romianoj estis dividita inter liaj filoj *Adherbal, Hiempsal* kaj Jugurto. Tio gvidis al forta milito kaj enlanda kaj kontraŭ la Romia Respubliko (la "Jugurta Milito"). Ekde la 1-a jarcento a.K. Numidio estis sub romia rego.

La lasta numidia reĝo *Iuba la 1-a* (60–46 a.K.) flanke de Pompeo (Gnaeus Pompeius Magnus) batalis en la Romia Enlanda Milito, sed estis venkita en 46 a.K. kadre de la batalo de Thapsus fare de la armeo de Julio Cezaro kaj sekve suicidis. Numidio estis integrigita en la Romian Imperion, unue kiel parto de la provinco Africa proconsularis, ekde la jaro 199 p.K. sendepende kiel provinco **Numidia**.

En 435 la vandaloj ekregis la marbordan parton de Numidio, dum en la malmarbordaj, montaj regionoj ekestis pluraj romiaj-berberaj ŝtatetoj (inter alie la regno de *Masties*). En 534 la romia provinco *Numidia* estis restarigita, kaj fine de la 7-a jarcento la teritorio kadre de la islama ekspansio iĝis parto de la araba imperio.

Literaturo
----------

* Serge Lancel: *Saint Augustin, la Numidie et la société de son temps.* De Boccard, Parizo 2005. ISBN 2-910023-66-4
* André Berthier: *La Numidie - Rome et le Maghreb.* Picard, Parizo 1981. ISBN 2-7084-0063-0
* Yann Le Bohec: *Les unités aŭiliaires de l'armée romaine en Afrique Proconsulaire et Numidie sous le Haut Empire.* Ed. du CNRS, Parizo 1989. ISBN 2-222-04239-9
* Heinz Günter Horn (eld.): *Die Numider. Reiter u. Könige nördlich der Sahara.* Katalog zur Ausstellung in Bonn 1979-1980. Rheinland-Verlag, Kolonjo 1979. ISBN 3-7927-0498-6
* Elfriede Storm: *Massinissa. Numidien im Aufbruch*. Steiner, Stutgarto 2001. ISBN 3-515-07829-0

* Kategorio Numidio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Klára Küry** [kuri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Küry Klára** estis hungara aktoro, operetkantisto, primadono. Ŝia pseŭdonimo dum la debuta periodo estis *Hajnal Klára* (laŭ hungara sinsekvo).

Klára Küry
Klára Küry  Arkivigite je 2017-04-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de marto 1870 en Jászkisér, ŝi mortis la 27-an de aprilo 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Komence Klára Küry kantadis ŝatokupe kaj amatore, tamen ŝi iomete lernis kantadon en la Muzikakademio. En 1889 ŝi kantadis ekzemple en Palaco Vigadó. En la sekva jaro Mór Ditrói invitis ŝin al Kolozsvár, kie ŝi oficiale debutis en Nacia Teatro (Kolozsvár). Inter 1892 kaj 1902 ŝi havis rolojn kun sukcesoj en Budapeŝto, poste jam Sári Fedák iĝis pli sukcesa. Ŝi kantadis en Vieno kaj Prago, hejmenveninta ŝi aktoradis nur en prozo. Ekde 1904 ŝi ne akceptis teatrajn statusojn, ŝi estis gastoaktoro en pluraj teatroj (ekzemple Gaja Teatro, Teatro Magyar) ĝis 1915. Ŝi retiriĝis, tamen en 1921 ŝi lastfoje aktoradis en Novjorko.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Hervé: *Mamsell Nitouche* - Lili
* Jacques Offenbach: *La belle Hélène* - titolrolo
* Ede Szigligeti: *Szökött katona* - Julcsa
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Hanna

Ŝia libro
---------

* *Daloskönyv* (55 originaj kantoj)

Memorigiloj
-----------

* strato en Tahitótfalu

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-04-22 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Klára Küry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Komparo** estas unu el la plej konataj tipoj de vortfiguroj, tio estas figuroj, kiuj celas diri vorton anstataŭ alian -en tiu ĉi kazo aldone alian-; do, ĝi konsistas je **aldoni al vorto alian**, kun kiu oni komparas tiun; ekzemple: "Viaj dentoj estas kiel perloj". Facile oni povas vidi, ke estas speciala rilato kaj simileco inter dentoj - pri kio oni parolas - kaj perloj - uzataj por reliefigi dentojn -: ambaŭ estas belaj, blankaj, brilaj, etaj. Kompreneble tiu komparo estas tro konata, do des pli bone uzi alian pli notindan ekzemple "dentoj kiel fulmoj", "dentoj kiel dolĉaj glavoj", ktp.

Ankaŭ videblas, ke por tiu tipo de tropo nepras uzon de vortoj kiel "kiel", "kia", "kvazaŭ", "simila al" aŭ similaj. Kiam oni forigas tiun komparigan vorton, la figuro iĝas metaforo.

Pri la troigo de malproksimigo inter realaĵo kaj nerealaĵo, jam antaŭe menciata, Sandor Szathmari, iom primokas en sia verko *Vojaĝo al Kazohinio*:

"Foje Zemoki kaj Zeremble legis la "enspirojn" de iu tia mufruko, en kiu li komparis la bruston de la virino al artiŝoko boligita en lakto, al malva radiko kaj al papiliaj bilevoj, do al ĉio tia, al kio la virina brusto havis nenian interrilaton. Ĉefe la lasta rikoltis grandan sukceson, ĉar ĝi estis plej malproksime ne nur de la virina brusto, sed ankaŭ de la realo, konsidere, ke la papilio ne havas bilevojn."

* Komparo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**La Serna** [laSERna] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles* kaj pli precize al la subkomarko Vega-Valdavia. La loknomo *La Serna* povas esti komprenata etimologie kiel La Kampero aŭ La Semejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 12,30 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 94 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 220 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 50 km de Palencio, provinca ĉefurbo, kaj 10 km de Carrión de los Condes.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la *Mancomunidad de la Comarca de Saldaña*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. Estas municipa parko de sunenergio kiu kapablas produkti 720 000 kW jare.

De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kaj la ruinoj de la romanika monaĥejo de Nogal de las Huertas, de 1063, nome la plej antikva de la provinco.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770640
 |
**La Serre-Bussière-Vieille** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 124 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

La Serre-Bussière-Vieille etendiĝas sur 14,41 km², kaj havis 124 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 9 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Serre-Bussière-Vieille situas je alteco de 613 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Serre-Bussière-Vieille apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Denise Giraud-Lajoie, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La dolmeno "Pierre Soupèze" havas la formon de tablo kaj estas klasifikita kiel Monumento historia.

Administrado
------------

La Serre-Bussière-Vieille apartenas al la kantono de Chénérailles, kies ĉefurbo estas Chénérailles. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Chénérailles
**La Suno Hispana** estis la plej ofte tre vigla kaj serioza Esperanta vivo en Hispanio estis multe malhelpata kaj ofte sufokata de la naciaj kaj personaj kontraŭbataloj. Ĝis 1910, kiam la movado ne estis ankoraŭ ampleksa, regis entute unueco, kaj LSH, of. org. de la HSPE, kiu komencis aperi en okt. 1903, povis bone vivi kaj tute regule aperi ĉiumonate. Sed de 1910, la jaro, en kiu estis fondata la KEF, kaj komencis aperi *Kataluna Esperantisto*, ĝi eliris tre malregule kaj ĉesis en jan. 1913. Ĝi estis en majo 1913 anstataŭata per „El Esperantista". Kvankam „Kataluna Esperantisto" daŭris aperi en la kataluna parto de H. la hispana parto restis sen gazeto, ĝis kiam Mangada Rosenörn en Madrid komencis eldoni en jan. 1917 „Hispana Esperantisto"-n. LSH estante pure prop. gazeto, HE estis tute skribita en E kaj favoris krom la propagando, la poezion kaj literaturon kaj donis en ĉiu n-ro bonajn priskribojn pri hispanaj pejzaĝoj, urboj ka konstruaĵoj kun multaj belaj bildoj. Ĝi aperis tute regule monate ĝis febr. 1923, kiam Mangada devis translogiĝi al Afriko. Dum ĉi tiu tempo kelkaj malnovaj E-istoj restarigis LSH kaj fondis HEA-n, kies of. org. estis LSH. Mangada, kiu revenis el Afriko, cedis la intencon, reeldoni HE-n, por ne malhelpi la movadon. Tiu epoko daŭris 3 jarojn, de jan. 1924 - dec. 1927. Nun la vojo por Rosenörn estis denove libera kaj li eldonis de jan. 1928 - ? „Hispana E-isto" kaj de ?-hodiaŭ „Hispana E Gazeto"-n kiel oficialan organon de HEA.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Suno Hispana ĉe BitArkivo

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Lajos Győző** [lajoŝ djOzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győző Lajos** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Kohn*.

Lajos Kohn naskiĝis la 22-an de septembro 1871 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la 8-an de februaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Győző devenis el juda familio. Li akiris aktoran diplomon en Tutlanda Reĝa Teatra kaj Muzika Akademio en 1893. Li komencis sian aktoran karieron province, poste en teatra kompanio de Lajos Pesti Ihász, ekde 1895 en Népszínház. En 1897 li estis membro de Teatro Magyar, samtempe ĵurnalisto en teatra revuo. Inter 1898–1926 li apartenis al Gaja Teatro, poste li pensiuliĝis. Li ankaŭ instruis en privata aktorlernejo kaj verkis dramojn. Li edziĝis en 1907, katolikiĝis en 1919. Li mortis pro korvaskula malsano.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ede Tóth: *A falu rossza* - Gáspár Feledi
* en:Paul M. Potter: *Trilby* - Geckó (cigano)

Liaj mutaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *A szabadkai dráma* (1909) - Antal Vojtha
* *Benjámin karrierje* (1912) - hararisto
* *Az iglói diákok* (1918) - Tircsák (instruisto)
* *Pán* (1920)

Liaj dramoj
-----------

* *Trónvesztett* (tragedio, 1896)
* *Megtört szívek* (1897)
* *A múlt* (1899)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765255
 |



* Portalo pri Biografio
**Lajos Hőke** [lajoŝ hOke], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hőke Lajos** estis hungara juristo, historiisto.

Lajos Hőke  naskiĝis la 15-an de decembro 1813 en Endréd, li mortis la 20-an de novembro 1891 en Csurgó.

Biografio
---------

Lajos Hőke frekventis gimnazion en Gyönk, poste li studis juron kaj teologion en la kalvinana kolegio de Debrecen. En 1835 li ekinstruis en Hódmezővásárhely, en 1838 li estis juristo en juĝejo de Pest (urbo). En la sekva jaro li estis stenografisto-skribisto en la parlamento en Pozsony, en 1840 li advokatiĝis en urbo Pest. Inter 1841 kaj 1849 li estis familia edukisto. (Kelkaj fontoj mencias, ke li batalis dum la Hungara revolucio de 1848.) Inter 1850 kaj 1867 li laboris en la ŝtata administrado en diversaj urboj. En 1861 li estis nomumita subnotario de Hont, post 4 jaroj li estis arkivisto. En 1869 li ricevis neniujn postenojn, tial li pensiuliĝis kaj vivis plu en diversaj parencoj en Dombóvár, Kaposvár kaj Csurgó.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Elemi oktatástan, melylyel a két hazabeli magyar elemi oktatóknak kedveskedik egy növelés barát* (1847)
* *Kis tükör, az ausztriai birodalmat, különösen Magyarorságot mutató* (1857)
* *Magyarország ujabbkori történelme 1815-től 1892-ig* (1893, 1894)
* diversaj signifaj manuskriptoj
* diversaj artikoloj (pli ol mil) en gazetoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 66-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
La **Germana Popola Partio** - germane *Deutsche Volkspartei* (**DVP**), estis politika partio de nacia liberalismo en la Vajmara Respubliko. En 1918 ĝi fondiĝis kaj heredis la tradiciojn de la antaŭa Nacia Liberala Partio (germane *Nationalliberale Partei*) de la Germana Imperiestra Regno. 

balota partia afiŝo de 1919 en Bavario
Konataj partianoj estas la fonda partiprezidanto kaj pli posta kanceliero kaj ministro pri eksteraj rilatoj Gustav Stresemann, la juristo kaj industriisto *Jakob Riesser*, kunfondinto de la partio, la administra juristo *Ernst von Richter*, kiu estis financa ministro en la subŝtato Prusio dum la tempo de hiperinflacio komence de la 1920-aj jaroj, *Julius Curtius*, kiu oficis kiel ministro pri ekonomio kaj eksteraj rilatoj, kaj *Otto Boelitz*, la pli posta fondanto de la kristandemokratia partio CDU en Vestfalio. Krom en du registaroj de Joseph Wirth inter majo 2021 kaj novembro 1921 la partio inter la jaroj 1920 kaj 1931 partoprenis en ĉiuj registaroj de la Vajmara Respubliko.

* Kategorio Deutsche Volkspartei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Deutscher Weckruf und Beobachter** estis naziisma semajngazeto por interesiĝantaj germanlingvaj usonanoj.

Historio
--------

Ĝi fonditis en 1934 kiel organo de la societo *Amerikadeutscher Bund* kaj de *Deutscher Konsumverband*. La unua numero aperis en Novjorko en julio 1935, la lasta en la 11.12.1941. Eldonado faritis en Novjorko, Filadelfio, Ĉikago kaj San-Francisko. Presis ĝin la filadelfia entrepreno de Graf & Breuninger. La filadelfia loka versio aperis sub la titolo *Philadelphia Weckruf und Beobachter*. Ekde la numero de la 14.12.1939 la titolo estis *The Free American and Deutscher Weckruf und Beobachter*.

La eldonkvanto en 1937 estas de ĉ. 20 miloj da ekzempleroj. La artikoloj povis esti en la germana kaj angla lingvoj. En 1937 ĉefredaktistis Walter Kappe dume responsis pri la anoncoj Alex Guessefeld.

Literaturo
----------

* Karl Bömer: *Handbuch der Weltpresse. Eine Darstellung des Zeitungswesens aller Länder*. Tria eldono. Armanen-Verlag, Leipzig 1937 (unua eldono en Berlino 1931)

Eksteraj ligiloj
----------------

* la lasta jarkolekto (1941)
* ĉi-prie ĉe Stanford University Libraries
**Deutschnationale Volkspartei** (DNVP, German-nacia popolpartio) estis dekstre-konservativa partio, kies ideologio entenis naciemajn, monarkiemajn kaj ankaŭ antisemitismajn elementojn.

Ĝi fondiĝis en novembro 1918 kaj rifuzis komence tre forte la Vajmaran Respublikon. Ekde la mezo de la 1920-aj jaroj ĝi partoprenis registarojn, sed post la balota malvenko de 1928 kaj la elektiĝo de Alfred Hugenberg al prezidanto ĝi denove fariĝis pli radikala kaj kontraŭdemokratia. Moderaj konservativuloj komencis forlasi ĝin.

Ekde 1930/31 la partio kunlaboris kun la nacisocialista partio de Hitler kaj koaliciis kun ĝi ekde januaro 1933. En junio de la sama jaro ĝi memdissolviĝis, sub premo, sed kolektive aliĝis al la nacisocialistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Deutschnationale Volkspartei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie ĉe la paĝaro de DHM/Germana Historia Muzeo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 249866
* GND: 117762-X
* LCCN: n80050984
* VIAF: 312797456
* SUDOC: 02763003X
* NKC: uk2016920726
 |
La Akso de Malbono laŭ George W. Bush.
La **Akso de la Malbono** estas eksprimo kreita de la Usona prezidanto George W. Bush en sia parolado pri la stato de la Unio la 29-an de januaro 2002, por priskribi registarojn, kiujn laŭ li helpis teroristojn kaj provis akiri armilojn de amasa detruo. Laŭ Bush, la registaroj de Irako, Irano kaj Norda Koreio kune formis la "Akson de la Malbono". La sekvan jaron Usono invadis Irakon.

La esprimo estis origine elpensita de David Frum, kiu verkis la paroladon de Bush.

Pli ĝenerale kaj amplekse tiu termino estas uzata en la senco, ke Usono kiel monda potenco inkludas siajn malamikojn, kiel repreaentantoj de malbono, dum ili estus reprezentantoj de la bono aŭ Dio. Tiele iam estis konsiderataj membroj de tiu akso Libio, Sirio kaj aliaj landoj; poste Libio, eĉ kun la sama reĝimo kaj registo, estis jam konsiderata nemalamika lando. Tiu nomigo rememoras la epokon, kiam la malamikaro de Usono kaj de ties aliancaro estis ankaŭ trio, nome Germanio, Italio kaj Japanio, dum la Dua Mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* Imperio de malbono

* Kategorio Akso de la Malbono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aksiologio** estas la scienco pri valoro kaj ĉio, kio apogas sur valoro. Ĝi esploras ĉefe rilatojn inter estoj kaj psikologie fenomenoj, kiu valoras per sencoj de homo. Tial aksiologion oni dividas sur etikon kaj estetikon. Etiko esploras moralecon, bonecon de esto kaj estetiko esploras belecon. Tiu esplorado estas ĉiam antropologia, ĉar eĉ ontologie homo ne povas fariĝi alia. Por la ordo multaj filozofoj opinias, ke teologio ankaŭ apartenas de aksiologio kaj esploras veron per kredo. Tial aksiologio esploras platonan triadon- boneco (per etiko), beleco (per estetiko) kaj vero (per teologio).

Neokantismo
-----------

En la tradicia ontologio, la orientiĝo pri la valoroj estas intime ligita kun la nocio de ento, per kies analizo ili estas trovataj kiel la koncernaj fundamentaj propraĵoj. En tiu ontologio direblas: ĉiu ento estas vera, ĉiu ento estas bona. Pro tiu maniero meti la aferon, la aksiologio ne montriĝas io tute aparta. Post kiam en neokantia kunteksto la valoroj aperis kiel konsiderinda aparta afero, la inventado de la nomo axiologio fariĝis adekvata sugesto. Pro tiu ideologia aspekto, ordinare nomiĝas aksiologio tiu nova filozofio, kiu operacias en la menciita neokantia kunteksto.Kiam estis enkondukta la nomo aksiologio, ĝi devus simple nomi la filozofion de valoroj kontraste kun la ontologio pri la realo. Sed tuj, je la komenco de 20-a jarcento, aksiologio falis en la prefero de la neokantiaj filozofoj, interalie Eduard von Hartmann, por nomi rekte la studobjekton de valoroj. Per aksiologiismo nomeblas adekvate tiu neokantia doktrina orientiĝo pri la valoroj.

Aksiologiismo estas doktrino kiu emfazas la apartecon de la valoroj kiel apartan sistemon rilate la aliajn ontologiajn nociojn. Kontraste, la tradicia aksiologio ne estas aksiocentrisma, sed ontocentrisma.

La neokantia aksiologio deduktas la valorojn el la praktika rezono, aŭ, pli ĝenerale, el la transcenda subjekto. Kiel Immanuel Kant faris la metafizikan dedukton de la kategorioj de kono, en tute 12 aprioraj formoj, tiel analoge la aksiologiistoj, ekzemple Rudolf Lotze (1817-1881) kaj Wilhelm Windelband (1848-1915), deduktis, enkadre de la praktika filozofio, la kateriojn de valoro. Heinrich Rickert (1863-1936) inkluzivis la veron mem en la tabelo de valoroj. Sekve, la neokantia aksiologio ne limiĝis al la etiko, sed ekspansiiĝis al la logiko, estetiko, religio, kulturo.

La klasado de valoroj tre diversiĝis inter la neokantiaj filozofoj kaj fariĝis, ekzemple, en Edmund Husserl (1859-1938), speco de logiko de valoroj. La malakordo jam okazis en la klasado de la kategorioj de kono, sed tie almenaŭ elstariĝas la klasado de Kant, dum en la kampo de la aksiologio neniu klasado fariĝis firme la prefera. Husserl avertis pri la ebleco krei "formalan logikon de la valoroj".

Vidu ankaŭ
----------

* Etoso
**Ferreruela de Huerva** [fereRŬEla deŬERba] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordo de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha, lime kun la provinco Zaragozo. La loknomo *Ferreruela* estas etimologie komprenebla kiel *Forĝejeto*, dum Huerva aludas al la rivero Huerva.

Geografio
---------

Ĝi estas je 94 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj laŭ la ŝoseo A-23 norde de Navarrete del Río, Calamocha kaj de la akso de Calamocha al Teruelo kaj sude kaj tute apude de Lechón kaj Cucalón. 

La urba kerno estas sur 1 015 msm, pro kio estas malvarma klimato.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1248 ĝi sendependiĝis disde Daroca. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Ferreruela de Huerva kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 74.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado (kverkoj kaj pinoj) kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kun svelta mudeĥara turo, ermitejo, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ferreruela de Huerva en komarko Jiloca


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800985
 |