recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Gacsály.

Historio
--------

La gotika, tiam katolika kirko estis menciita en la 1330-aj jaroj. Ĉirkaŭ en la 16-a jarcento la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon, tial la kirko iĝis kalvinana. En 1717 tataroj grandparte detruis ĝin. Inter 1734-1759 la preĝejo estis rekonstruita, sed oni uzis la restintajn turon kaj murojn. La preĝejo iĝis pli longa kaj larĝa. Inter 1902-1911 la preĝejo estis renovigita, en la jaroj 2013 kaj 2014 restaŭrita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en herbejo. En mezo de la fasado la turo plene reliefas. La sube kvadrata turo havas originan gotikan enirejon. Ankaŭ du pilieroj apogas la turon. Super la nava nivelo la turo transformiĝas al okangula. La turopinto estas okangula piramido. Ankaŭ la navo havas enirejon el la historiaj tempoj. Kaj la navo kaj la absido havas apogpilierojn. La absido estas plurlatera. Interne la pentrita kasona plafono (origine kun 172 kasonoj) estis farita en 1759. La predikejo estis farita el ligno.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* Arkivigite je 2019-05-10 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas impona religia monumento historia en Hungario, en urbo Gyomaendrőd (iam en Gyoma).

Historio
--------

Depost falo de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a en la iama Gyoma vivis nur kalvinanoj. Ili nature havis preĝejon. Turo de la nun videbla kirko estis konstruita en 1791 al la malnova preĝejo, la nova navo nur ekde 1803. La orgeno estis farita en 1853, ĝi estis translokita en 1938, renovigita en 1980.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, en la korto oni plantis arbojn (abiojn, kverkojn, eŭropaj taksusoj, buksojn). Nuntempe la arboj plene kovras la preĝejon, en la panoramo nur la pintoturo estas videbla. En mezo de la fasado estas la turo. La navo estas brikoforma kaj plene mankas absido. La pordo estis skulptita el ligno en 1938. Interne la galerio estas duetaĝa kaj volbarka. La muroj estas pentritaj en 3 koloroj: blanka, ora, ruĝa.

Fontoj
------

* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2016-11-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Gyomaendrőd) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Estas ankaŭ Sruby.*

Koordinatoj: 49° 18′ 54″ N 13° 00′ 28″ O﻿ / ﻿49.31500 °N, 13.00778 °O﻿ / 49.31500; 13.00778 (mapo)

**Sruby** (germane *Heuhof*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Všeruby, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝis sudoriente de Všeruby. En la jaro 2011 ĉi tie daŭre vivis neniu loĝanto. 

Sruby situas en katastra teritorio **Sruby na Šumavě** kun areo 4,81 km 2. En la katastra teritorio Sruby na Šumavě situas ankaŭ Pomezí.

Historio
--------

La vilaĝo estis fondita en plata valo de rojo Kouby (germane *Chambach*) sudoriente de Všeruby komence de la 16-a jarcento. Verŝajne temis pri renovigo de pli malnova pereinta setlejo. La vilaĝo falis al Bohemio nur per reguligo de limoj inter Bohemio kaj Bavario. Ĝi restis vilaĝo ekskluzive priloĝata de germanoj. Antaŭ la dua mondmilito ĉi tie estis 21 domoj. Post la jaro 1945 la germana loĝantaro estis elandigita kaj la vilaĝo restis fakte dezerta. En la 1950-jaroj post estiĝo de limzono ĝi estis likvidita. Restis konservita ununura domo enmembrigita en hodiaŭ forlasitan areon de eksa roto de ĉeĥoslovaka Limgardistaro.

Pluaj fotoj
-----------

* Sruby, loko post la pereinta vilaĝoSruby, loko post la pereinta vilaĝo
* Sruby, loko post la pereinta vilaĝoSruby, loko post la pereinta vilaĝo
* Sruby, domo en la pereinta vilaĝoSruby, domo en la pereinta vilaĝo
* Sruby, areo de rotoSruby, areo de roto
* Sruby, areo de rotoSruby, areo de roto
* Sruby, areo de rotoSruby, areo de roto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vilaĝo Sruby en zanikleobce.cz

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de kampurbo Všeruby (10) |
| --- |
| Brůdek ~ Hájek ~ Hyršov ~ Chalupy ~ Kosteliště ~ Maxov ~ Pláně ~ Pomezí ~ Studánky ~ Všeruby ~ pereinta vilaĝo Sruby |

 |
**Surjapet** (telugue **సూర్యాపేట**) aŭ *Surjapeta* Pri tiu ĉi sono aŭdu, estas urbego, municipo en meza-orienta Barato, en subŝtato Telangano, en la samnoma distrikto, kies sidejo ĝi estas. Ĝi ankaŭ estas konata kiel "Enirejo de Telangana".

Panoramo en Surjapet

Geografio
---------

Surjapet situas sur montetaro en averaĝa alteco de 178 metrojn de la marnivelo. Naligonda kaj Miryalaguda troviĝas po 38, Khammam 55, Varangal 91, subŝtata ĉefurbo Hajderabado 125, Mumbajo 748, Kolkato 1095, tutlanda ĉefurbo Delhio 1301 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Surjapet havis populacion de 106 805. Fine de la 2000-aj jaroj Surjapet atingis la internacian kvalifikon urbego (Pli granda, ol cent mil). La legopovo estas 84,88 %, signife pli alta, ol la ŝtata mezumo 74,04 %.

Historio
--------

Historia loknomo de Surjapet estis *Bhanupuri*. Dum la jarcentoj pluraj dinastioj regis en la urbo. Surjapet akiris triagradan municipan statuson en 1952, duagradan en 1984, unuagradan en 1998. Suryapet estis premiita la "Plej pura urbo" en Suda Hindio fare de la ministerio en 2017.

Lingvoj
-------

La plej grava kaj oficiala lingvo en Surjapet estas la telugua, sed la instruaj lingvoj estas ankaŭ la urdua kaj la angla.

Religioj
--------

En Surjapet vivas hinduoj (90%), muslimoj 8% kaj kristanoj 2%.

Municipa oficejo en Surjapet

Edukado
-------

En Surjapet universitato mankas.

Klimato
-------

En Surjapet jare pluvas averaĝe po 821 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-septembro pli ofte pluvas, inter decembro-januaro apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 21-32 °C.

Trafiko
-------

Surjapet ne havas fervojan ligon, sed 6 vojoj atingas la urbegon. Ĉe la proksima rivero ponto helpas la trafikon. Ene 3 aŭtobusaj stacidomoj funkcias. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Hajderabado.

Vidindaĵoj
----------

* ĉefe hinduaj temploj kaj aliaj preĝejoj

* TemploTemplo
* TemploTemplo
* RestoracioRestoracio
**Eldar Qasımov** (ankaŭ latinliterigata *Gasimov* kaj *Kasimov*; naskiĝis la 24-an de septembro 1989 en Bakuo) estas azerbajĝana kantisto.

Qasımov en 2001 komencis studi pianludadon en sia hejma urbo Bakuo. En 2004 kaj 2008 li ricevis stipendiojn, kiuj interalie permesis al li plustudi kantadon kaj aktoradon en Germanio. Krome li finis studon de la fako internaciaj rilatoj en la altlernejo *Bakı Slavyan Universiteti* de sia hejmurbo. Momente li magistriĝas tiufake. Li flue parolas la germanan, anglan kaj rusan.

En 2011 li kune kun sia kolegino Nigar Camal gajnis la azerbajĝanan nacian konkurson (*Milli seçim turu*) prepare al la Eŭrovido-Kantokonkurso. Je la duopa nomo „Ell & Nikki" ili en majo 2011 reprezentis sian landon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2011 en Duseldorfo, Germanio. Per la anglalingva kanto *Running Scared* kaj per 221 konkursaj poentoj la 14-an de majo gajnis la konkurson - antaŭ *Raphael Gualazzi* el Italio (189 poentoj) kaj *Eric Saade* el Svedio (185 poentoj). En la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo li estis unu el tri prezentistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo

Notoj
-----

1. ↑   intervjuo anglalingva de la retejo EscDaily. Arkivita el la originalo je 2011-01-11. Alirita 2011-05-16.
2. ↑  prezento germanlingva en la retejo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2011
3. ↑  prezento anglalingva en la retejo de ĉiuj Eŭrovido-Kantokonkursoj

* Eldar Qasımov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eldar Qasımov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 361286
* MBA: dfbafb29-8d68-4fdf-b4d5-1bc5f7f970e3
 |
**Sintezismo** estas termino uzita de post-impresionismaj artistoj kiel Paul Gauguin, Émile Bernard kaj Louis Anquetin por distingi ilian laboron de la Impresionismo. Antaŭe, la Sintezismo estis konektita al la termino Klozoneismo, kaj poste al la Simbolismo. La termino devenas de la franca verbo *synthétiser* (sintezi aŭ kombini por formi novan, kompleksan produkton).

Paul Gauguin, Émile Bernard, Louis Anquetin, kaj aliaj iniciatis la stilon dum la lastaj 1880-aj jaroj kaj la fruaj 1890-aj.

Sintezaj artistoj celas sintezi tri karakterizaĵojn:

* La eksteran aspekton de naturaj formoj.
* La artistajn sentojn pri sia temo.
* La purecon de la estetikaj konsideroj de linio, koloro kaj formo.

En 1890, Maurice Denis resumis la celojn por Sintezismo tiele:
Estas bone memori tion, ke bildo antaŭ ol esti batala ĉevalo, nuda virino, aŭ iu anekdoto, estas esence plata surfaco superŝutita per koloroj kunmetitaj laŭ certa ordo.

La termino estis unue uzita en 1876a por distingi inter scienca kaj naturalisma impresionismo, kaj en 1889a kiam Gauguin kaj Emile Schuffenecker organizis ekspozicion de pentraĵoj de la grupo impresionisma kaj sintezisma en la Kafejo Volpini ĉe la Universala Ekspozicio en Parizo. La konfuza titolo estis erare asociigita kun impresionismo. Sintezismo emfazis du-dimensia platajn figurojn, tiele malsama al impresionisma arto kaj teorio.

Sintezismaj pentraĵojn
----------------------

* Paul Sérusier - *Talismano (Arbaro de amoro)* (1888)
* Paul Gauguin - *Vizio Post La Prediko* (1888), *La Bela Anĝelino* (1889), *La Perdo de la Naiveco* (1890)
* Émile Bernard - *Fagopira Rikolto* (1888)
* Cuno Amiet - *Bretona Ŝpinistino* (1893)
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri romano de Stanisław Lem. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Solaris.
**Surloka esploro** (pole *Wizja lokalna*) estas sciencfikcia romano de Stanisław Lem, unue publikigita de Wydawnictwo Literackie en 1982.

La romano rakontas pri vojaĝo de Ijon Tichy al fora planedo, Entio, por esplori la tiean civilizon. La raporto estas siaspeca ĝustigo: Tichy havis la ŝancon (aŭ tiel oni kredis) viziti Ention (tiam nomatan Enteropio) dum sia *Dekkvara Vojaĝo*, tamen, kiel evidentiĝas, tiam li ne surteriĝis sur la hejmplanedon de entianoj, sed sur perfekte artefaritan mondon, kreitan por konfuzi eventualajn esploristojn.

Problemoj traktitaj en la libro
-------------------------------

* la rilato inter naturo kaj kulturo
* la altrudo de etikaj normoj fare de maŝinoj
* la sinteno de eksterteraj civilizoj al la homo kaj liaj problemoj
* la problemo de senmorteco
* la problemo pri forigo de malbono

Esperanto-traduko
-----------------

La romano estis esperantigita de Jurij Finkel surbaze de rusa traduko elpoligita de K. Duŝenko.

Referencoj
----------

1. ↑  Stanisław Lem: *Wizja lokalna*. Agora, Varsovio 2010.
2. ↑  *Surloka esploro* ĉe esperanto.mv.ru. Publikigita: 4-mar-2003, 21-sep-2014

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la libro en la retejo de Stanisław Lem
* Pri la libro en "Vortaro de lemaĵoj"[*rompita ligilo*]
En la PIV : **Agamemnon/o**

**Agamemno** (helene Ἀγαμέμνων) estas heroo de la Troja milito, filo de Atreo, la reĝo de Argoso, kaj de la reĝino Eropa. Li estas frato de Menelao.

Sidanta Agamemno kun sceptro.

Legendo
-------

Egisto kaj Tiesto murdas Atreon kaj reĝas en Argoso. Agamemno kaj Menelaso devas fuĝi. Tindaro, reĝo de Sparto, gastigas ilin kaj ili edziĝas kun liaj filinoj: Klitemnestro kaj Helena. Kun Klitemnestro havos Agamemno tri filinojn: Ifigenia, Krisotemisa, Laodisea kaj Electra, kaj unu filon : Oresto.

Menelaso postreĝas Tindaron kaj helpas Agamemnon rehavi le reĝlando de ilia patro. Tiel fariĝas Agamemno la plej granda reĝo de Grekio.

Post la forrabo de Helena fare de Paris, Agamemno gvidas la militiron kontraŭ Trojo. Sed antaŭ la ekiro de la ŝiparo de Agamemno ekhaltas la ventoj, ĉar li ofendis la diinon Artemisan. Sen favoraj ventoj, la ŝipoj ne povas iri al Trojo. La divenisto Kalkaso diras, ke la kolero de Artemisa ĉesos, nur se Agamemno oferos sian propran filinon Ifigenian. Agamemno konsentas. Feliĉe, malmulte da tempo antaŭ la oferado, ĉesas la kolero de Artemisa kaj ŝi anstataŭas Ifigenian per cervino. La ŝiparo povas tiam ekiri.

Oni malbone konas la historion de Agamemno ĝis lia kverelo kun Aĥilo. Agamemno ricevis el la rabaĵo la kaptitan Krizeisan, filinon de Krizeso, troja pastro de Apolono. Li rifuzis redoni ŝin al ŝia patro kontraŭ mono, kaj Apolono sendis peston al grekoj por venĝi la honoron de sia pastro. Kalkaso klarigis la koleron de la dio, kaj Agamemno devis redoni Krizeisan, sed li anstataŭe kaptis Brizeisan, donitan al Aĥilo. Aĥilo, kolera kaj deprimita, izolis sin en sia tendo; tio estas la precipa historio de Iliado. Trojo estis detruita, Agamemno obtenis Kasandran, filinon de Priamo. Kun Kasandra li havos du filojn: Pelopso II kaj Teledamoso.

Kiam li revenas hejmen, Egisto akceptas lin. Tiu ĉi estis la amanto de Klitemnestro dum Agamemno batalis en Trojo. Egisto invitas Agamemnon al bankedo kaj murdas lin mallojale. Klitemnestro mortigas Kasandran. Laŭ Pindaro kaj la tragediistoj, Agamemno estis murdita dum sia bano fare de sia edzino, post kiam li estis kaptita per reto. Tiel ŝi venĝis la oferadon de Ifigenia, kaj lasis esprimi sian ĵaluzon por Kasandra. Oresto, la filo de Agamemno, venĝos la murdon de sia patro.

Vidu ankaŭ
----------

* 911 Agamemno

* Kategorio Agamemno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 207361
* GND: 119059738
* LCCN: no2014018248
* VIAF: 173096818 306386859, 173096818
* SUDOC: 078600537
* BNF: 135468180
* NLA: 66435308
 |
En matematiko, la **delto de Kronecker** estas funkcio de du variabloj, kutime entjeroj, kiu estas 1 se ili estas egalaj kaj 0 alie. Ĝi estas skribita per litero δ kiel *δij* de argumentoj *i* kaj *j*.

{\displaystyle \delta \_{ij}={\begin{cases}1,&i=j\\0,&i\neq j\end{cases}}}
Tiel ekzemple {\displaystyle \delta \_{12}=0}, kaj {\displaystyle \delta \_{44}=1}.

Alia skribmaniero estas

{\displaystyle [i=j]={\begin{cases}1,&i=j\\0,&i\neq j\end{cases}}}
Unu-variabla skribmaniero {\displaystyle \delta \_{i}} estas uzata kiel:

{\displaystyle \delta \_{i}={\begin{cases}1,&i=0\\0,&i\neq 0\end{cases}}}
Impulsa funkcio
Simile, en cifereca signala prilaborado, la sama nocio estas prezentata kiel funkcio sur entjeroj:

{\displaystyle \delta [n]={\begin{cases}1,&n=0\\0,&n\neq 0\end{cases}}}
La funkcio estas nomata kiel **impulso** aŭ **impulsa funkcio** aŭ **unuimpulso**. Kaj kiam ĝi estas donata en enenigon de iu sistemo, la eligo estas la impulsa respondo.

En lineara algebro, la identa matrico povas esti skribita kiel {\displaystyle \delta \_{ij}}. En lineara algebro, delto de Kronecker povas esti uzata ankaŭ kiel tensoro kaj estas tiam skribata kiel {\displaystyle \delta \_{j}^{i}}.

Propraĵoj
---------

La delto de Kronecker plenumas la jenan ekvacion:

{\displaystyle \sum \_{i=-\infty }^{\infty }\delta \_{ij}a\_{i}=a\_{j}}
Ĉi tiu propraĵo estas simila al tiu de la diraka delta funkcio:

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }\delta (x-y)f(x)dx=f(y)}
kaj fakte la diraka delto estis nomita post kiam la delto de Kronecker.

Ĝeneraligo
----------

Sammaniere oni povas difini analogan funkcion de pluraj variabloj, la **ĝeneraligitan delton de Kronecker**:

{\displaystyle \delta \_{i\_{1}i\_{2}\dotso i\_{n}}^{j\_{1}j\_{2}\dotso j\_{n}}=\prod \_{k=1}^{n}\delta \_{i\_{k}j\_{k}}}
La valoro de ĉi tiu funkcio estas aŭ +1, aŭ −1, aŭ 0.

* Se la supraj indicoj ({\displaystyle j\_{1}j\_{2}\dotso j\_{n}}) estas para permuto de (konsistas el para nombro de interŝanĝoj de apudaj paroj en) {\displaystyle i\_{1}i\_{2}\dotso i\_{n}}, la valoro estas +1.
* Se la supraj indicoj ({\displaystyle j\_{1}j\_{2}\dotso j\_{n}}) estas nepara permuto de (konsistas el nepara nombro de interŝanĝoj de apudaj paroj en) {\displaystyle i\_{1}i\_{2}\dotso i\_{n}}, la valoro estas −1.
* Se la supraj indicoj ({\displaystyle j\_{1}j\_{2}\dotso j\_{n}}) ne estas permuto de {\displaystyle i\_{1}i\_{2}\dotso i\_{n}}, la valoro estas 0.

Historio
--------

La delton de Kronecker inventis la germana matematikisto Leopold Kronecker (1823–1891).

Vidu ankaŭ
----------

* Diraka delta funkcio
La **branko** estas besta spirorgano, kiu ebligas la spiradon en la akvo kaj alkondukas la en akvo solvitan oksigenon al la sango.

Ĝi estas tre maldika haŭtokovrita organo, kiu ebligas la sangocirkuladon en ties specifaj vejnoj aŭ en interspacoj, alportante la sangon tre proksime al la akvo. La brankoj troviĝas ofte libere, sed ili estas retireblaj al subhaŭto en specifajn kavojn. La brankoj estas tre disbranĉiĝantaj, tiel ebligante la plej grandan surfacon por la akvo. Ĝi havas la formojn de kombilo, folio, arbusto, arbo. La brankojn en la brankokavo kovras, ŝirmas la t.n. operkulo.

La brankoj troviĝas ĉe multaj bestoj vivantaj en akvo aŭ en humida vivomedio ekz. heliko (escepte de: pulmohelikoj), moluskoj kaj "vermoj", krustuloj katp.; ĝi estas la sola organo ĉe fiŝoj kaj larvoj (kej kelkaj plenkreskuloj) de amfibioj.

La per traĥeoj spirantaj insektoj havas nur escepte brankojn, ĉefe ties larvoj vivantaj en la akvo havas tiun. (libeloj, efemeroj, plekopteroj, ŝiminsektoj kaj kelkaj duflugila.

La brankaj bestoj sufokas en la aero pro la sekiĝo de la brankaj platetoj sed ankaŭ en la akvo pro manko de la oksigeno. Kelkaj fiŝoj kaj krustuloj kapablas vivi iomete ekster la akvo.

Brankuloj (*Branchiata*) estas subklado de artikuloj, ampleksante trilobulojn kaj krustulojn.

La lamenbrankuloj (*Lamellibranchiata*) estas klaso de moluskoj kun duvalva konko kaj lamenformaj brankoj. Multaj specioj estas manĝeblaj kaj produktas perlojn. (mitulo, ostro)

* 
* 

* Kategorio Branko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Pulmo
* Nudbrankuloj
Fela Kuti, pioniro de afrobito, en la 1970-aj jaroj
Tony Allen, unu el la pioniroj de afrobito, dum la festivalo *Eurockéennes* en Francujo
**Afrobito** aŭ **afrikobito** (angle *afrobeat*) estas kombinaĵo el usona funko kaj ĵazo kuniĝinta kun okcidentafrika hajlajfo same kiel la perkutado kaj la kantotradicioj el la joruba muziko. Ĝia triumfo komenciĝis en 1968 je Lagoso.

En Afriko la niĝeriano Fela Kuti populariĝis en la mezaj kaj malfruaj 1960-aj jaroj kiel la plej fama muzikisto de afrobito. Li stampis la stilnomon kaj kune kun sia frapinstrumentisto Tony Allen la muzikan strukturon kaj respondecis la politikan komponanton. Fine de la 1990-aj jaroj diversaj diskludistoj komencis reekpreni kaj pluevoluigi la afrobiton.

Afrobitistoj de la 2000-aj jaroj sur la reloj de Fela Kuti estas ekzemple liaj filoj Femi Kuti kaj Seun Kuti, Franck Biyong kaj Massak el Kameruno, Segun Damisa kaj The Afro-beat Crusaders kaj multaj aliaj en kaj ekster Afriko.

Historio
--------

La afrobito devenis de la suda parto de Niĝerio dum la 1960-aj, kiam Kuti eksperimentis per multaj diferencaj formoj de nuntempa muziko de la epoko. Ofte li uzis en sia muziko la tradiciajn harmoniojn kaj ritmojn de Afriko, prenante diferencajn elementojn, kombinante ilin kaj improvizante pri ili.

Kiam la disvastiĝo de la ĝenro evidentiĝis en ĉiuj partoj de la afrika kontinento, multaj muzikbandoj popularigis la stilon en la 1970-aj jaroj. La sonregistraĵoj de ĉi tiuj bandoj kun iliaj strangaj kantoj estis aŭdataj kaj eksportataj for de la devenlandoj; multaj el ili nun estas troveblaj sur sondiskaj kompilaĵoj en specialvendejoj pri „mondmuziko" kaj afrikusona muziko.

Karakterizaĵoj
--------------

Karakterizaĵoj plej elstarigeblaj de afrobito estas:

* Muzikbandegoj: Grandaj muzikgrupo, ludantaj variajn instrumentojn (en *Egypt 80* la bando de Fela Kuti en la 1880-aj jaroj elstaris per siaj 80 muzikistoj).
* Energia ritmo kaj plurritmeca perkutado.
* La samaj ritmoj estas ripetataj multajn fojojn.
* Improviza praktiko.
* Kombinaĵo de ĝenroj: Miksaĵo de variaj muzikaj influoj kaj stiloj.
* Kutime ĝi estas kantata en piĝino angla. Tiun Kuti konsideris la plej bona lingvo por estis komprenata en tuta Afriko.

La politiko estas esenca en la afrobito, ĉar Kuti, ĝia fondinto, estis persono tre zorgema kaj konscia pri la sociaj problemoj, tiel ke li uzis sian muzikon por fari socialkritikon pledantan por ŝanĝo. Lia mesaĝo estas priskribebla kiel polemiko kaj rilatanta kun la politika klimato en la plej multaj ŝtatoj afrikaj en la 1960-aj jaroj, el kiuj multaj estis implikitaj en politika maljusteco kaj korupto post la transiro de kolonia stato al sindetermina ŝtato.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Afrobito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* bbc.co.uk pri afrobito
* Difinoj de afrobito

Referencoj
----------

1. ↑  taz de la 1-a de julio 2011: „Den Geist des Vaters beschworen" Der Saxofonist Seun Kuti zeigt in Berlin, wie lebendig der Sound seines Vaters Fela Kuti, des Funk-Großmeisters aus Nigeria, bis heute ist
**Ante GOTOVINA** (naskiĝis la 12-an de oktobro 1955 en Pasman apud Zadar) estas iama kroata generalo.

Li en aĝo de 18 aliĝis al la franca Fremdula Legio. Post la trejnado, li partoprenis kiel ano de la elita taĉmento en bataloj de Ĝibutio, Ĉado, Zairo, Ebur-Bordo. Li eksiĝis el la Legio en 1978 kaj per la franca pasporto travojaĝis la tutan mondon kaj setlis en suda Francio. Oni kondamnis lin trifoje pro ŝtelo, homforrabo, ĉantaĝo. Li estis en prizono unu jaron pro ŝtelo de juveloj. Meze de 1991 li revenis al Kroatio, kie li iĝis nomumita brigada generalo. Dum 1993–1996 li estis komandanto de la militara distrikto de Split. Lin nomumis Franjo Tudjman – tiama kroata prezidento – ĉefinspektoro de la armeo, post la fulmomilito (Ŝturmo) por okupo de Krajino.

Lin pensiigis posteulo de Tudjman, Stjepan MESIC en oktobro de 2000.

Ĉar dum la okupo de Krajino, la kroata armeo murdis senkulpulajn civitanojn, lin forte volis aresti la IKK. Tio sukcesis la 7-an de decembro 2005 sur la Kanarioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ante Gotovina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2005-12-10 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 57535
* GND: 123463106
* LCCN: n2003050523
* VIAF: 51062370
* ISNI: 0000 0000 7865 5497
 |
*Dateno de la informkesto estas misa!*

**Bálint Tárkány-Kovács** [tArkAnj-kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tárkány-Kovács Bálint** estas hungara zimbalonisto, orkestrestro, tekstopoeto, komponisto. Li ludas tradician hungaran muzikon, mondmuzikon kaj ĵazon ankaŭ.

Orkestro de Bálint Tárkány-Kovács
Bálint Tárkány-Kovács naskiĝis en 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bálint Tárkány-Kovács komencis lerni zimbalonon en la aĝo de sep. Li frekventis muzikan bazlernejon (1987 - 1995), poste muzikartan mezlernejon (1996 - 1998, lia instruisto estis Ágnes Szakály) en sia naskiĝurbo, fine li akiris bakalaŭran diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2011. Lia majstro estis Kálmán Balogh (zimbalonisto). Post siaj studoj li aliĝis al pluraj orkestroj, eĉ li fondis propran orkestron en 2008. Li komponas kantojn kaj verkas kantotekstojn ankaŭ.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Izmir (1997)
* Melburno (2003)
* Budapeŝta Ŝtata Operejo (2008)
* orkesthalo de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt (2011, por la diplomo)
* Palaco de Artoj (2012, 2019)

Elektitaj muziktekstoj
----------------------

* Csiririp
* Hess páva
* Úgy szeretlek

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* 
* Tárkány-Kovács aŭdebla

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Bálint Tárkány-Kovács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653181
* VIAF: 872155284794887060178
 |
La **afekciaj perturboj** (angle *affective disorders* aŭ *mood disorders*, germane *affektive Störungen*) estas akutaj, daŭraj aŭ epizodaj psikaj malsanoj de la afekcioj (necesas atenti ke la Esperanta vorto afekto havas alian signifon ol la ĉi-tie celata psikiatria termino). Baze temas pri perturbo de la emocioj, sed por fikso de ĝusta diagnozo endas ankaŭ atenti la viglecon, spontaneecon, vegetativajn funkciojn kiel la kvanton de dormo, la apetiton aŭ la libidon, kaj krome la socian interagon de la koncerna homo. Krome samtempe povas aperi simptomoj de psikozo, do misfunkcioj de la pensado kiel halucinoj aŭ paranojoj.

La koncernatoj aŭ havas patologie plialtigitan aŭ malaltigatan nivelon de la afekcioj. En la unua kazo ili estas neadekvate troaktivaj kaj emocie troekscititaj – tiam temas pri **manio** aŭ eŭforio (diagnozataj, sed en komparo tre mildaj formoj de manio nomatas "hipomanio"). En la dua kazo, la alia ekstremaĵo, temas pri situacie neadekvata deprimiĝo, malfeliĉiĝo, senesperiĝo kaj senenergieco – la **depresio**.

Ambaŭ statoj ankaŭ povas aperi pli aŭ malpli regule alternante ĉe la sama homo – la kombinitan psikan malsanon oni nomas "bipolara" aŭ "dupolusa perturbo" (foje ankaŭ "ciklotimio").

La afekciaj perturboj en la Internacia Klasifiko de Perturboj (ICD-10) de la Monda San-Organizo estas detale difinitaj kaj kategoriitaj laŭ la kodoj F30 ĝis F39.

Parto de la difino estas, ke ne rajtas esti ekkonebla klara ekstera kaŭzo de la malsano. Kaj depresioj reagaj al traŭmataj travivaĵoj, psike influaj veneniĝoj kaj akcidentaj, degeneraj aŭ inflamaj malsanoj de la cerbo **ne** estas klasifikeblaj afekcia perturbo. Same puraj malpliintensiĝoj de la afekcioj, kiel ili observeblas ĉe iuj formoj de psikozoj kaj ĉe demenco, **ne** inkluziviĝas.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Afekcia perturbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bálint Török** [torok], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Török Bálint** estis hungara agronomo, redaktoro.

Bálint Török naskiĝis la 31-an de decembro 1887 en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio), li mortis la 3-an de julio 1956 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

Bálint Török maturiĝis en kalvinana kolegio en sia naskiĝurbo, poste li akiris agronomian diplomon en agronomia akademio en la sama urbo, fine li studis vitkulturon en Budapeŝto. Post siaj studoj li laboris en barona bieno en Pest. Depost 1910 li havis postenojn en plurajn agraraj asocioj. Ekde 1920 li apartenis al la hungara minoritato en Rumanio (Transilvanio) escepte la rehungariĝon (1940-1945). Ekde 1920 li redaktis rumaniajn hungarajn agronomiajn gazetojn (Erdélyi Gazda, Méhészeti Közlöny).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A méhtenyésztés vezérfonala* (libro, 1925)
* *Mit tehetnek a papok, tanítók és leviták a falusi földművelő nép anyagi helyzetének javítása érdekében* (1925)
* *Erdély mezőgazdaságának állapotáról* (studo, 1935)
* *A gyümölcsfák kártevői* (1939; 1940)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-05-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725159
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bouzov |

Burgo Bouzov
**Bouzov** estas burgo en Ĉeĥio. Ĝi situas en meza Moravio, super la samnoma vilaĝo Bouzov en distrikto Olomouc.

Ĝi apartenas al la plej vizitataj burgoj en Moravio kaj estas enskribita al la **Listo de naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio**.

Historio
--------

La burgo konstruita en la 13-a jarcento super profunda valo de rivero Třebůvka kaj ties kunfluejo kun karsta fluo Špraněk, en kiu estiĝis konataj kavernoj en Javoříčko. La burgo alternigis vicon da posedantoj, dum sinjoroj el Kunštát kaj el Poděbrady ĝi estis apogo de husanoj. Dum la tridekjara milito ĝi fariĝis dezerta kaj nur en la jaro 1696 aĉetis ĝin Ordeno de germanaj kavaliroj. Dum grandmajstro Eŭgenio Habsburga ĝi estis riparita kaj novgotike alikonstruita (ekde la jaro 1896 ĝis la unua mondmilito) kaj ekipita per gotika kaj renesanca ekipaĵaro. Dum la dua mondmilito en la burgo estis germana garnizono, kiu la 5-an de majo de 1945 pretekstante batalon kontraŭ partizanoj, entreprenis atakon kontraŭ vilaĝo Javoříčko, kiun ili, murdinte la virajn loĝantojn, forbruligis.

Praktikaj informoj
------------------

* La kastelo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.

* Trarigardoj kun ĉiĉerono okazas laŭ pluraj itineroj (inkluzive specialajn noktajn trarigardojn aŭ trarigardojn en historiaj kostumoj).

* En la turisma sezono en la kastelo okazas multnombraj kulturaj aranĝoj. La ĉefa burga festeno estas organizata komence de aŭgusto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bouzov (burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotogalerio Arkivigite je 2008-02-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Mallonga videofilmo
**Afta febro** aŭ **aftozo** (latine *aftosa*) estas forte infekta virusa malsaniĝo de la parhufuloj (ekz. bovo, ŝafo, kapro kaj porko) kaj kiu kaŭzas grandajn ekonomiajn damaĝojn. Ĝi aperas ankaŭ inter la sovaĝe vidantaj parhufuloj (ekz. ĉe bovedoj kiel bizono, bubalo; ĉe cervo, antilopo, boaco, lamao, ĝirafo, elefanto, kamelo).

La neparhufuloj (ekz. ĉevaloj) rezistentaj je la infekta viruso.

Simptomoj de la malsano estas la febro, salivado (fluo de la buŝa salivo), apero de vezikoj sur la lango, lipoj kaj aliaj partoj de la buŝo kaj sur korpopartoj, kiuj estas maldike kovrataj per la haŭto (besta mamo, inter la fingroj, hufoj). La vezikoj estas plenitaj per likvaĵo kaj tre doloras.

La viruso de la afta febro havas sep, imunologie diversajn variojn, kiuj malsanigas diversajn speciojn kaj kaŭzas diversgrade gravajn simpomojn.

La viruso disvastiĝas per enspirado aŭ per gluko tra la buŝo. La viruso unuafoje atakas la internan epitelion, sur kiu estiĝas la unuaj vezikoj. De tie disvastiĝas la virusoj kaj ene de 24–48 horoj penetras la sangocirkuladon kaj kaŭzas febron. Dumtempe la virusoj sekreciiĝas en la salivon, lakton, urinon kaj fekaĵon. La lipoj karakterize ŝveliĝas, diskreviĝas kaj elformiĝas la duagradaj vezikoj sur la lango, lipo kaj ĉirkaŭ la fingroj. Tiuj novaj vezikoj kreviĝas ene de ĉ. 24 horoj kaj estiĝas sur ties loko kruda, inflama, tre doloigaj vundoj, kiuj saniĝis nur post 1–2 semajnoj.

La viruso povas longtempe travivi en aero, nutraĵoj, defalaĵoj inter la haroj, tiel oni devas tre rapide krei kvarantenon kaj morti la malsanajn aŭ suspektinde malsanajn bestojn. Oni devas bruligi la bestorestaĵojn kaj devas seninfektigi la tutan areon.

Oni povas uzi preventan vakcinadon por malpliigi danĝeron de apero de la malsano.

Ekonomio
--------

La mortoprocento de la trafitaj parhufuloj povas atingi 5-50%. La travivantaj bestoj maldikiĝas, malgrasiĝas, ĉar ili apenaŭ povas manĝi. Tiel kompreneble malpliiĝas la laktodona kapacito, pliiĝas la aborto, inflamo de la bestomamo kaj aperas eĉ duagradaj infektoj.

* Kategorio Afta febro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aethelfryth** (aŭ **Etheldreda**, n. ĉirkaŭ 636, m. la 23-an de junio 679) estis anglosaksa sanktulino, abatino de Ely, Cambridgeshire, Anglio, kaj edzino de Ecgfrith, reĝo de Northumbria. Ŝi estas foje konata kiel **Sankta Audrey**.

Familio
-------

Ŝi estis filino de Anna, kiu regis East Anglia de ĉirkaŭ 636 al sia morto en 653, duomfratino de Sankta Saethryth, kaj fratino de

* Sankta Seaxburh, kiu edziĝis al Eorcenberht (Kent), kaj post ties morto iĝis abatino
* Sankta Aethelburg (m. 664), kiu iĝis abatino de Faremoutiers, Seine-et-Marne
* Sankta Withburga (m. 743), abatino de East Dereham, Norfolk

Frua vivo
---------

Aethelfryth naskiĝis verŝajne ĉe la vilaĝo Exning, Suffolk. Ĉ. 652 ŝi edziĝis al Tondberct kiu regis, aŭ estis princo de, la marĉ-regiono (angle, *the Fens*) de orienta Anglio. Tamen ŝi persvadis sian edzon respekti ĵuron de porĉiama virgeco kiun ŝi faris antaŭ la edziĝo. Kiam li mortis en 655, ŝi retiriĝis al la insulo Ely, kiu estis edziĝa donaco fare de ŝia edzo.

Edziĝo al Ecgfrith de Northumbria
---------------------------------

En 660, pro politikaj kialoj, ŝi edziĝis al Ecgfrith, filo de Oswiu, reĝo de Northumbria, kaj denove petis ke ŝia edzo respektu ŝian ĵuron.

En 670 Ecgfrith heredis la tronon de Northumbria. Subtenata de Sankta Wilfrid, Aethelfryth iĝis monaĥino, malgraŭ la kontraŭo de Ecgfrith. Tio estigis la longan kverelon inter Ecgfrith kaj Wilfrid. Laŭ unu fonto, en 672 Ecgfrith, kiu bezonis heredonton, deziris fine amorplenumi la geedziĝon kaj eĉ penis subaĉeti Wilfrid por ke tiu persvadus Aethelfryth konsenti, sed Wilfrid rifuzis. Ecgfrith malsukcese klopodis forrabi Aethelfryth de ŝia monaĥejino. Ŝi eskapis, helpe de mirakla tajdenfluo, kune kun du monaĥinoj, kaj fuĝis al Ely. Ecgfrith edziĝis duan fojon, al Eormenburg, kaj en 678 forpelis Wilfrid de Northumbria.

Abatino de Ely
--------------

En 673 Aethelfryh fondis abatejon ĉe Ely. Ŝia fratino Seaxburh eniris la abatejon kaj sekvis ŝin kiel abatino. En 679 ŝi mortis ĉe Ely, kie ŝi entombiĝis.

* Kategorio Aethelfryth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 286467
* GND: 102466629
* LCCN: n86036094
* VIAF: 232151879 57003196, 232151879
* ISNI: 0000 0000 7853 6623
* LIBRIS: 401367
* SUDOC: 142640441
 |
**Bálint Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Bálint** estas hungara arkitekto, arkitekto pri internaj spacoj, ĉarpentisto. Lia edzino estis Klára Spilák.

Bálint Nagy naskiĝis la 24-an de majo 1949 en Szeged, li mortis la 4-an de februaro 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bálint Nagy maturiĝis en arkitektura mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1967, poste li plulernis en Debrecen, pli poste en simila altlernejo en Budapeŝto, kie li akiris diplomon. Ekde 1972 li laboris en pluraj ŝtataj arkitekturaj atelieroj. Tiutempe li estis ekstravaganca, pli precize tiu homo, kiu ne aliĝis al la socialisma vivoformo, eĉ iom poste li aliĝis al la sekreta (malpermesita) opozicio. Li estis iom neglektita, tial ekde 1979 li estis ĉarpentisto. Inter 1983-1984 en Francio, inter 1987-1990 en Usono li havis stipendiojn. Hejmenveninta li fondis propran arkitekturan atelieron. Kelkfoje li kreis ankaŭ teatraj dekoraciojn. Li ricevis premiojn ekde 2002, en 2021 premion Kossuth. Li kune vivas kun virino, kiu naskis 6 gefilojn inter 1979-2000.

Elektitaj arkitekturaj planoj
-----------------------------

* domo kun 9 loĝejoj (1973, Budapeŝto)
* familia domo (1982)
* industria parko (Budapeŝto)
* preĝdomo en Békásmegyer (1991-1998)
* Teatro Bárka (Budapeŝto) (1994-1999)

Elektitaj planoj pri internaj spacoj
------------------------------------

* restoracio "Kacsa" (1981, Budapeŝto)
* ekspozicio por skulptisto Louise McCagg (1990, Novjorko)
* librovendejo "Nézőpont" (1992, Budapeŝto)

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Adyliget (1987)
* Budapeŝto, Szeged (1992)
* Prago (1993)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1976, 1980, 1988, 2000)
* Lille (1983)
* Tihany (1993)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-01-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
*

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Bálint Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718592
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Buell Neidlinger** (\* 2-an de marto 1936 en Westport, Konektikuto,) estas usona kontrabasisto, violonĉelisto kaj altlerneja instruisto.

Vivo kaj verkado
----------------

Dum sia infaneco Neidlinger ricevis lecionojn pri violonĉelo-ludo. Plenkreskonte li ludis post lecionoj de Walter Page kontrabason en variaj ĵazbandoj, improvizis tamen ankaŭ kun la ĉikaga pianisto Joe Sullivan. Ĉe la Universitato Yale li tenis propran bandon, ludis tamen ankaŭ kun la muzikistoj de Fats Waller, kun Rex Stewart, Vic Dickenson, Coleman Hawkins, Eddie Condon kaj Johnny Windhurst. Ekde 1955 li muzikis kun Herbie Nichols kaj ankaŭ kun Cecil Taylor, kun kiu li en la fruaj 1960-aj jaroj kunverkis en diversaj ensembloj ankaŭ sonregistraĵojn. Krome li kunmuzikis kun Steve Lacy, kun Gil Evans kaj kun Jimmy Giuffre. Gunther Schuller dungis lin por siaj triafluaj produktadoj.

Poste li intense okupiĝis pri la nova sonlingvo de la Nova Muziko (John Cage, Mauricio Kagel, Robert Crumb). Li estis dungita kiel altlerneja instruisto komence ĉe la Konservatorio je Nov-Anglujo, poste ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio. En Los-Anĝeleso li kunverkis sonregistraĵojn kun Jean-Luc Ponty kaj Frank Zappa. Dum la 1970-aj jaroj li estis kontrabasisto de la ĉambrorkestro de Los-Anĝeleso. Krome li fondis kontreo-bandon nome *Buellgrass*. Poste li produktis aron da ĵazdiskoj, kiuj aperis parte je la diskeldonejo *K2B2* fondita de li kune kun tenorsaksofono Marty Krystall. Li ankaŭ surdiskigis kun Anthony Braxton kaj kun Ivo Perelman.

Konsultlibraj notoj
-------------------

* Ian Carr kaj aliaj: *Rough Guide Jazz*, Metzler, Stutgarto 2004, S.502
* Leonard Feather kaj Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oxford University Press: Oksfordo/Novjorko 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
* Martin Kunzler: *Jazzlexikon*. Bd. 2. Rowohlt: Reinbek 2002 (2-a eldono); ISBN 3-499-16513-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ampleksa anglalingva intervjuo (2003)
* K2B2 Diskolisto Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 382784
* GND: 134471377
* LCCN: n91018938 no91018938, n91018938
* VIAF: 200149294131880521042
* ISNI: 0000 0000 5513 4015
* SUDOC: 080563228
* BNF: 13897894w
* MBA: daf7a550-17c5-465b-9b3e-d946955cd548
* ICCU: LO1V269534
 |
**Bálint Kiss** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Bálint** estis hungara pentristo, grafikisto. Lia patro estis la samnoma Bálint Kiss.

Bálint Kiss: Lasta adiaŭo en prizono
Bálint Kiss  naskiĝis la 29-an de decembro 1802 en Szentes (Hungara reĝlando), li mortis la 27-an de januaro 1868 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Bálint Kiss frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj ekde 1819 en Debrecen, poste li studis pentroarton en Akademio de Belartoj de Vieno (1827-1830). Dum la studentaj jaroj li konatiĝis kun Miklós Barabás. Hejmenveninta li estis portretisto en Szentes. Inter 1830-1832 li studvojaĝis al la tiamaj Italio, Svislando, Germanio, poste li pentradis en Debrecen 3 jarojn, ekde 1837 en urbo Pest. En 1843 li ricevis postenon en Hungara Bildgalerio. Lia tasko esis zorgadi pri pentraĵoj. En 1850 li estis forigita el la muzeo pro apogo de la Hungara revolucio de 1848, li reposteniĝis en 1861. En tiu periodo li ofte kreis litografiaĵojn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* ekde 1840 en Pest

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Hunyadi a rigómezei csata után* (1838)
* *Tisza Lajos és családja* (1840)
* *István Dobó* (1841)
* *Csillagász fiú portréja* (1842)
* *Eltévedt huszár őrszem* (1851)
* *Dobó Katica* (1858)
* skizoj pri aktoroj de Nacia Teatro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-05-28 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Bálint Kiss (pentristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612761
* GND: 1013622510
* VIAF: 96178425
* ISNI: 0000 0001 2213 6900
* ULAN: 500071159
 |
**Jindřich Plachta** (propranome **Jindřich Šolle**), naskiĝinta la 1-an de julio 1899 en Plzeň, mortinta la 6-an de novembro 1951, estis ĉeĥa aktoro kaj verkisto.

Li naskiĝis en Plzeň, kie lia patro estis okupita kiel oficisto en tieaj Škoda-uzinoj. Mallongtempe post tio la tuta familio forveturis Rusion, kie Šolle akiris interesan laborvalidigon - en bierfarejo. Sed abiturientan ekzamenon Jindřich metis hejme, en komerca akademio en Plzeň. Dum studadoj en tiu ĉi lernejo Jindřich akiris krom apartenanta klereco ankaŭ kromnomon "plachta" laŭ pelerino, kiun kudris al li lia patrino kaj kiu irante flirtis post li. Li poste transportis tiun ĉi kromnomon post la studoj en sian artistan vivon kaj li uzis ĝin kiel pseŭdonomon. Ĉar lia patro havis por artistaj inklinoj de sia filo neniajn komprenojn kaj li volis havi el li oficiston, Jindřich laboris unue kiel oficisto de Praga banko kaj ankoraŭ en la komencoj de sia agado dumvespere li ludis teatron, dum dumtage li estis en kancelario de sia oficejo. Ekde la jaro 1927, post antaŭtempa emeritiĝo pro sanstatoj, li dediĉis sin al teatro profesie.

En memoroj de filmaj spektantoj li estas enskribita precipe kiel reprezentanto de nekoncentriĝintaj profesoroj, afablaj onkloj aŭ karakterizaj servistoj kaj valetoj. Sed lia aktora listo estas multe pli vasta.

En la filmoj li plejparte sekundis al ceteraj komikuloj aŭ li estis parto de komika duopo kun Jaroslav Marvan aŭ Ladislav Pešek. Li rare ĝisatendis ĉefrolon.

Jindřich Plachta ŝatis infanojn, li verkis por ili vicon da humoraj skizoj kaj libroj, el kiuj la polej konata estas okazintaĵo de ĝirafo en lu-domo *Pučálkovic Amina*.

* Kategorio Jindřich Plachta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 220858
* GND: 1061691276
* LCCN: nr87000471
* VIAF: 66877206
* ISNI: 0000 0000 8147 0266
* NKC: jk01093344
 |
**Bánhorváti** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Kazincbarcika. Bán troviĝanta en la loknomo signifas: banuso, horvát signifas: kroato.

Kirkoj en Bánhorváti

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 29  km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 48.2225/20.5068
* Alto super marnivelo: 167 m
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 3642
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Bánhorváti situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Kazincbarcika troviĝas 10, Putnok 11, Miskolc 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1220. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Ekde la 19-a jarcento la vilaĝo iĝis minovilaĝo. En 1950 komunumo *Bánfalva* aliĝis al Bánhorváti. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, gastejo.

Vidindaĵoj
----------

Kastelo de Bánhorváti
* kalvinana, iam gotika Kalvinana malnova kirko (Bánhorváti) el la 14-a jarcento, en 1789 trakonstruita
* kalvinana preĝejo el la 13-a jarcento en vilaĝparto Bánfalva, en 1758 escepte la fundamenton barokiĝis
* romkatolika baroka Kirko Nomo de Sankta Maria (Bánhorváti) de 1769
* baroka Kastelo de Bánhorváti pri Platthy [plati] el la 17-a jarcento, baldaŭe parko formiĝis
* muzeeto

Famuloj
-------

En Bánfalva naskiĝis: aktoro Antal Deréki, mortis Gábor Kazinczy (politikisto).

Komunumoj pri *bán* (= banuso) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsóbán | Bán | Bánfa | Bánfalva | Bánhorváti | Bánkeszi |
| Bánpatak | Bánréve | Bántolmács | Bántornya | Felsőbán | Mosonbánfalva |

Komunumoj pri *horvát* (= kroato) en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bánhorváti | Erdőhorváti | Horvátlövő | Horvátzsidány | Nagyhorvát |

* Kategorio Bánhorváti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bálint Érdi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Érdi Bálint** estas hungara astronomo, altlerneja instruisto.

Bálint Érdi naskiĝis la 30-an de marto 1945 en Esztergom.

Biografio
---------

Bálint Érdi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968. Post siaj studoj li estis asistanto, poste lektoro (1975-1984), pli poste docento en la universitato, sed li longe estis ankaŭ katedrestro. En la jaro 1973 li studvojaĝis al Pollando helpe de stipendio, en 1979 li estis en Universitato de Teksaso ĉe Aŭstino denove helpe de stipendio. Li kandidatiĝis en 1981, li ricevis altan stipendion en 1997, en la sekva jaro li doktoriĝis (DSc) ĉe Hungara Scienca Akademio. Li ricevis ŝtatan premion en 2015. Li havas edzinon ekde 1969, lia edzino naskis trifoje.

Liaj libroj
-----------

* *Égi mechanika III.* (1973)
* *Mesterséges holdak mozgása* (1989, 1993)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Reduction of the two-dimensional elliptic restricted problem of three bodies to Hill's Equation* (1974)
* *A note on the normalized period of libration of Trojan asteroids* (1983)
* *On the dynamics of Trojan asteroids* (1996)
* *Numerical escape criteria for a symmetric four-body model* (kun aliaj, 2004)
* *The restricted three-body problem in cylindrical clouds* (kun aliaj, 2018)

Memorigiloj
-----------

* asteroido 241363 Érdibálint portas la nomon *Érdi Bálint*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675851
* VIAF: 121438229
* ISNI: 0000 0003 7476 7653
* SUDOC: 073259519
 |
Dako, ĉefurbo de Bangladeŝo ankoraŭ havas armenan komunumon.
La **armenoj en Bangladeŝo**, estas etnaj armenoj kiuj vivis en tio kio nun estas nomita Bangladeŝo. La nombro de la armena komunumo signife malkreskis, sed ekzistas fama ĉeesto precipe en Dako. La armena apostola preĝejo Sankta Resurekto de Dako daŭre restas hodiaŭ (2010).

Historio
--------

Ekzistis sufiĉe granda armena kolonio en Dako dum la frua parto de la 18-a jarcento, la plejmulto el ili estis engaĝitaj en la jutokomerco. Eminentaj armenaj jutkomercistoj havis tie proprajn firmaojn, kiel Messrs Sarkies & Sons, Messrs David & Co. ktp. Iom post iom la jutokomerco estis monopoligita de la pli potencaj kaj pli bone organizitaj britaj firmaoj.

La fruaj armenaj setlejanoj konstruis malgrandan kapelon en la mezo de ilia komunumotombejo. Proksimume je la fino de la 18-a jarcento, la armena komunumo kreskis konsiderinde kaj la kapelo estis trovita neadekvata por la bezonoj de la komunumo.

Tial la kapelo estis anstataŭigita per la preĝejo Sankta Resurekto kun gravaj donacoj de Agah Catchick Minas kiu donacis la terenon kaj Michael Sarkies, Astwasatoor Gavork, Margar Pogose kaj Khojah Petrus por konstrukostoj. La preĝejo estis kompletigita en 1781 kaj konsekrita fare de la episkopo Efreim.
Monda mapo montranta Eŭropon en la centro kaj "supre", estas tipa kazo de Eŭropcentrismo.
La termino **Eŭropcentrismo** (kaj ankaŭ **eŭrocentrismo**) kiel neologismo per asimilo al aliaj lingvoj aplikiĝas al ĉiu ajn tipo de agado, sinteno aŭ intelekta tendenco, ĉu historiografia aŭ pri socia evoluo, kiu konsideras, ke Eŭropo kaj ties kulturo estas aŭ estis la centro kaj motoro de la civilizo, kaj ke pro tio oni identigas la eŭropan historion kun la Historio de la mondo. La eŭropcentrismo estas unu el la diversaj formoj de etnocentrismo.

La *Eŭropcentrismo* (kiel la aliaj formoj de etnocentrismo) estas ankaŭ kaj kona kaj kultura antaŭjuĝoj, kiu supozigas la ekzistadon de historiaj espertoj rektaliniaj movitaj de fiksaj kulturaj skemoj, korespondaj al tiuj havigitaj de la eŭropa historio, konsiderante la ne-eŭropajn vojojn kiel nekompletaj aŭ misformitaj strukturoj.

La grandaj atingoj de neeŭropaj kulturoj kiaj tiuj de Ĉinio, Japanio, Hindio, araboj ktp. restis marĝenitaj pro tiu antaŭjuĝo. Eĉ Esperanto mem ricevis kritikojn kiel *eŭropcentrisma lingvo*, konsiderinte, ke plejparto de radikoj el vortotrezoro devenas el eŭropaj lingvoj (kaj ĉefe latinidaj aŭ ĝermanaj), anstataŭ esti kreita plej diverse por alproksimigi al la intencita universaleco.

Bibliografio
------------

Hobson, John M. (2006). Los orígenes orientales de la civilización de Occidente. Barcelona: Crítica. ISBN 84-8432-718-3. Konsultita la 3an de julio de 2011 ĉe  Arkivigite je 2011-12-16 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Afrikcentrismo
* Koloniismo
* Samir Amin

Eksteraj ligiloj
----------------

The Eastern Origins of Western Civilisation

Blaut, James M. *Eight Eurocentric Historians*. New York: Guilford Press, 2000. ISBN 1572305916 (revizio)</ref>

Referencoj
----------

1. ↑  Samir Amin (1989). *El eurocentrismo. Crítica de una ideología*, Siglo XXI, ISBN 968-23-1525-5.