recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**András Feldmár** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feldmár András** estis hungara-kanada matematikisto, de:Therapeut, psikologo. Lia persona nomo en Kanado estas *Andrew* [endu].

András Feldmár en 2018
András Feldmár naskiĝis la 28-an de oktobro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Feldmár devenis el juda familio. Li travivis la holokaŭston. Li aĝis 16, kiam li disidis al Kanado depost falo de la Hungara revolucio de 1956. Li akiris matematikistan diplomon en Universitato de Toronto, poste li studis en Universitato Johns Hopkins, sed li ne finis plene la studojn. Li edziĝis, poste li eksedziĝis dufoje, tial li frekventis psikologon. Tio interesis lin, tial li studis psikologion en Universitato Simon Fraser, poste li forlasis la matematikan profesion kaj li estis psikologo ekde 1969 en kliniko de Vankuvero. En 1974 li konatiĝis kun en:R. D. Laing, poste li pasis jaron en Londono kun kolegoj de Laing. Reveninta al Vankuvero li estis privata psikologo-terapeuto. En 1996 li estis terapeuto en Bosnio helpe de UNO. Tiutempe li estis jam aktiva ankaŭ en Hungario.

Elektitaj libroj
----------------

* Géza Gárdonyi: *A láthatatlan ember* (tradukaĵo al la angla, 1969)
* *A tudatállapotok szivárványa* (1997)
* *Van élet a halál előtt? (2004)*
* *Szabadíts meg a Gonosztól!* (2011)
* *Őszinteség* (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio András Feldmár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667826
* LCCN: n2006025952
* VIAF: 121504618
* ISNI: 0000 0000 8014 4776
* NKC: jo2018999664
 |
**Keŝm** aŭ **Keŝmo** (perse قشم, angle latinlitere *Qeshm*) estas irana insulo en la Hormuza Markolo ĉe la orienta fino de la Persa Golfo. Per la *Markolo de Ĥuran* la insulo estas dividata de la kontinenta parto de Irano.

La insulo havas areon de proksimume 1500 kvadrataj kilometroj kaj longon de pli-malpli 136 kilometroj - sekve ĝi estas kaj la plej granda insulo de la Persa Golfo kaj de la ŝtato Irano. La insula surfaco estas plejparte roka kaj preskaŭ senplanta. 

Dum la antikva epoko la insulo estis konata sub la nomo *Aleksandria*. Pro sia strategie grava situo poste multaj regnoj batalis kontroli la insulon, ekzemple la regno Elamo, la umajadoj, abasidoj, britoj kaj portugaloj. La brita navigisto kaj malkovrinto William Baffin dum la jaro 1622 sur la insulo en batalo kontraŭ la portugala armeo estis mortige vundita.

Dum la jaro 1645 la nederlandanoj okupis la insulon, sed reforlasis ĝin malmultajn jarojn poste. Nuntempe la insulo estas sendogana ekonomia zono, simile al la pli okcidenta irana insulo Kiŝ en la Persa Golfo, kaj pro tio gajnis signifon por la internacia komerco.

Referencoj
----------

1. ↑  D-rino Ludmila Jiroušková: *Poŝatlaso de la mondo* 1971

* Kategorio Keŝm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Carl-Eduard-turo** (germane *Carl-Eduard-Turm*) troviĝas sur la monto Hohe Warte super Elgersburg, Germanio. Ĝi estas tre ŝatata ekskursocelo ĉiujn sezonojn de la jaro. Trakondukas tie ĉi la Salzmann-strato.

Historio
--------

Konstruigis la turon la loka balneologo Hermann Piutti en 1885. Tiam ĝi estis 27 metrojn alta kaj el ligno. Tiu ĉi turo kiel ankaŭ dua de 1860 malkonstruitis ventege.

La Kavaliraro de Elgersburg fondite en 1899 decidis tuj starigi belvederon lindan kaj fortan. Planoj estis de la berlina konstruadkonsilisto Alfred Büscher, kiujn realigis la ĉefarkitekto Berthold Kögler el Ilmenau. Aldonitis gastejo kaj ekonomiaj ejoj diversaj. Meto de la fundamenta ŝtono estis en 1910, inaŭguro solena fariĝis en la jaro 1911-a.

Priskribo
---------

Nuntempe la turo estas 32 metrojn alta kaj portas la nomon de la duka moŝto Karlo Eduardo kiu regis. Konstrumateriale uzitis el proksima ŝtonrompejo originanta kaj veteraĉrezistanta porfiro. Longan tempon la tenado de la gastejo ja malfacilis: nur en 1967 instalitis tie elektrika kurento kaj eĉ ne antaŭ 1978 akvokranoj!

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carl-Eduard-turo (Elgersburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Gasteja hejmpaĝo
**Escucha** [esKUĉa] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas. La vorto *Escucha* estus komprenebla en hispana kiel *aŭskultu*, sed kvankam oni ne konas la etimologion de la loknomo oni tute malakceptas ajnan rilaton al tiu signifo.

Geografio
---------

Ĝi estas je 67 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas trapasata de la nacia ŝoseo N-420, inter la km 640-643 kaj 646-650, krom de loka ŝoseo kiu konektas kun Palomar de Arroyos. Escucha estas je 1072 msm en la deklivaro de la *Sierra de San Just*, kie estas gravaj kuŝejoj de lignito. La altitudo gamas inter 1523 m en la Sierra de San Just kaj 960 m borde de la rojo Escucha. Ties jara averaĝa temperaturo estas 12 °C kaj jara precipitaĵo estas de proksimume 500 mm.​ 

La municipo enhavas la loĝlokon Valdeconejos (Valo de Kunikloj). 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Utrillas | *Norde:* Montalbán | *Nordoriente:* Montalbán |
| *Okcidente:* Utrillas |  | *Oriente:* Palomar de Arroyos |
| *Sudokcidente:* Rillo | *Sude:* Mezquita de Jarque | *Sudoriente:* Cuevas de Almudén |

Historio
--------

En la municipa teritorio de Escucha estas la kuŝejo El Castillo, apartenanta al la epoko de iberoj. Tre interesa materialo trovita estas ceramiko, ofte dekoraciita per geometriaj motivoj.​ 

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. 

Jam en la 20-a jarcento, la elfosado de lignito en la zono de Utrillas, ebligis la instaladon de termoelektra centralo, ekfunkcianta en 1970 kaj fermita en 2012. La malvarmiga sistemo dependis de aerumado kaj ĝi estis unu el plej poluantaj centraloj de Eŭropo per elsendo de dek du milionoj da tunoj de CO2 al la atmosfero, konsumanta ĝis 330 000 tunojn de lignito. En la aktualo oni klopodas serĉi alternativajn projektojn por la reuzado de tiu centralo; ekzemple fabriko de gaso aŭ de biomaso estis konsiderataj maleblaj.​ 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Escucha kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 782 loĝantoj. Sed la kazo estis tute alia: oni pliiĝis ĝis 1453 en 1981 kaj kiam ekis la dekandenco de la centralo oni malpliiĝis iom post iom ĝis nunaj malpli ol 800, tio estas oni perdis preskaŭ la duonon.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas malmulta agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj), forstado, ĉasado kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj). Nune rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la trinava preĝejo, ermitejo, minmuzeo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801161
 |
**Gallegos del Río** [gaLJEgos delRIo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Aliste, en la okcidento de la provinco, angule kun plej nordorienta Portugalio. *Gallegos del Río* estas etimologie tradukebla al *Galegoj de la Rivero* (plej verŝajne alude al la reloĝantoj).

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Domez, Flores, Gallegos del Río (municipa ĉefurbo), Lober, Puercas, Tolilla y Valer. , okupas totalan areon de 77,79 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 464 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 51 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento depende de la Monaĥejo de Santa María de Moreruela en samprovinca Granja de Moreruela. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluetas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, piedirado laŭ Jakoba Vojo, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


* Gallegos del Río en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gallegos del Río en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754599
 |
**Forráskút** [forAŝkUt] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Mórahalom. La loknomo signifas: fonto-puto.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37  km²
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 6793
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

Forráskút situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Szeged troviĝas 23 km-ojn for.

Historio
--------

Dum la turkoj la regiono senhomiĝis, la loĝantoj rifuĝis precipe al urboj Kecskemét, Szeged kaj Szabadka. Post la turka erao la kamparanoj konstruis farmojn en siajn parcelojn, ĉar el la urbo ne povis kulturi teron kaj bredadi bestojn. Naskiĝis senfinaj vicoj de farmoj, kiu hungare enradikiĝis "farmomondo" pro la grandeco. La ĝermo naskiĝis en 1906: preĝejo konstruiĝis. La loko apartenis al Kiskundorozsma ĝis 1950, poste iĝis memstara vilaĝo Forráskút, ekde 1995 ankaŭ vinvilaĝo. Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, interreta ĉambro, apoteko, kuracejo, infankuracejo, dentokuracejo, restoracio.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Rumanio Csíkszenttamás, Rumanio

Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bakonykúti | Cserkút | Feketekút | Forráskút | Hárskút | Hárskút | Hercegkút |
| Hidegkút | Kadarkút | Kardoskút | Kékkút | Kerkakutas | Keszőhidegkút | Kiskutas |
| Kőkút | Kutas | Kútfalva | Lókút | Mélykút | Nagykutas | Nagysomkút |
| Némethidegkút | Örménykút | Pesthidegkút | Salköveskút | Sókút | Sóskút | Székkutas |
| Széleskút | Szentistvánkút | Szentkút | Úrkút | Zalaköveskút |  |  |

* Kategorio Forráskút en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Datenoj de la informkesto estas falsaj!*

**András Eőssi** [andrAŝ Oŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eőssi András** estis hungara riĉa nobelo, fondinto de sabatista religio.

Pri datenoj pri naskiĝo kaj morto de András Eőssi ekzistas nur supozoj, li vivis en Szenterzsébet (Transilvanio, nuntempa Eliseni en Rumanio), kie plejparte etendiĝis la familia bieno.

Biografio
---------

Oni scias malmulte pri la fruaj jaroj de András Eőssi. En 1567 li aliĝis al unitariismo. Lia vivo estis vico de tragedioj, mortis lia edzino, ankaŭ 3 idoj. Li trovis pacon en la religio, li multe legis la religian literaturon, sed li ne havis teologian diplomon. Eőssi havis kontakton kun la germana teologo de:Matthias Vehe kaj tradukis partojn de sia verko al la hungara. Ĉirkaŭ 1588 li iĝis unu el la fondintoj de la transilvanaj sabatistoj. Li verkis plurajn religiajn kantojn, psalmojn, en kiuj li propagandis la sabatismon. En siaj skribaĵoj Eőssi argumentis interalie, ke al la Nova Testamento ne estis koncedita jura statuso kaj tiel ne povis anstataŭigi la Malnovan Testamenton. Post la morto de siaj edzino kaj infanoj Eőssi adoptis Simon Péchi-n kaj sendis lin eksterlanden por studvojaĝo. Parte paralizita kaj ligita al lito dum pluraj jaroj Eőssi mortis ĉirkaŭ 1600. La unua grava studo pri sabatistoj estis eldonita en la hungara en 1899.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

Dum vivo de Eőssi neniam aperis presita eldono pri liaj kontribuoj, ili ekzistis en manuskriptoj.

* *Szombatos énekek* (1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679851
 |
**Gallegos del Pan** estas vilaĝo en la Provinco Zamoro, regiono Kastilio kaj Leono, en Hispanio, kun areo de 15,66 km². Ĝi apartenas al la Alfoz de Toro en la centra oriento de la provinco.

*Gallegos del Pan* signifas en la hispana *galegoj de la pano* eble rilata al la pasado tra tie de galegoj kiuj iris kutime dum pasintaj jarcentoj (ĝis la 20a jarcento) el Galegio al Kastilio por labori en la rikolto de tritiko (por fari panon, kompreneble).

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 15,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 109 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 350 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Situo de Gallegos del Pan en Zamoro
La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Koordinatoj: 41° 35′ 58.99″ N 5° 34′ 53.01″ O﻿ / ﻿41.5997194 °N, 5.5813917 °O﻿ / 41.5997194; 5.5813917 (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292603
 |
**Bódog Schiller** [bOdog ŝiler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schiller Bódog** estis hungara juĝisto, altlerneja instruisto. Lia origina persona nomo estis Félix.

Bódog Schiller naskiĝis la 7-an de februaro 1877 en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 29-an de januaro 1914 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bódog Schiller devenis el juda familio. Li maturiĝis en katolika gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Pozono) kaj Reĝa Universitato de Budapeŝto, fine li akiris juran diplomon en 1900. En la sekvanta jaro helpe de stipendio li studis en Humboldt-Universitato en Berlino, hejmenveninta li advokatiĝis. Ekde 1904 li estis juĝeja notario, poste juĝisto. Inter 1912-1914 li instruis en la reĝa universitato en instrua rango privata instruisto. Li edziĝis en 1907. Li frue mortis pro kormalsano.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az örökös főrendiség eredete Magyarországon* (1900)
* *A Hármaskönyv jogforrástana* (1902)
* *A pragmatica sanctio és a házi törvények* (1903)
* *Ungarische Verfassungs- und Rechtsgeschichte mit Bezug auf die Rechtsentwickelung der westlichen Staaten von Ákos von Timon* (1904)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707507
* LCCN: n00108266
* VIAF: 15158219
* ISNI: 0000 0001 0872 8360
* SUDOC: 196667305
 |
Koordinatoj: 47° 43′ 08″ N 3° 36′ 32″ O﻿ / ﻿47.71889 °N, 3.60889 °O﻿ / 47.71889; 3.60889 (mapo)

**Escolives-Sainte-Camille** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 724 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Escolives-Sainte-Camille etendiĝas sur 7.52 km², kaj havis 724 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Etimologio
----------

La nomo de la komunumo devenas de la latina *Vicus Scoliva*, romia sanbaneja institucio, kiu situis kelkajn kilometrojn for de Auxerre. Aldoniĝis *Sainte-Camille* en la 1950-aj jaroj omaĝe al sankta Camille d'Écoulives, kiu laŭ malnova tradicio mortis en Escolives.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Josette Alfaro, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

Estas en Escolives-Sainte-Camille romanikstila preĝejo de la 11-a kaj 12-a jarcentoj.

Administrado
------------

Escolives-Sainte-Camille apartenas al la kantono de Coulanges-la-Vineuse, kies ĉefurbo estas Coulanges-la-Vineuse. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Coulanges-la-Vineuse

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Escolives-Sainte-Camille
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Arĉera buteo** |
| --- |
|  |
| Arĉera buteoArĉera buteo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Akcipitroformaj *Accipitriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Akcipitredoj *Accipitridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Buteo* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *B. archeri* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Buteo archeri****(WL Sclater, 1918) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Arĉera buteo  |

 |
| v • d • r |

La **Arĉera buteo** (*Buteo archeri*) estas afrika rabobirdo de la familio de Akcipitredoj, kiu inkludas ankaŭ aglojn kaj vulturojn. Kiel membro de la genro *Buteo*, ĝi ne estas akcipitro spite komunaj nomoj en kelkaj lingvoj. 

La taksonomio de tiu afrotropisa specio estas konfuza, kaj kelkaj taksonomiistoj konsideras tiun specion, kun la Ŝakalbuteo kaj la Aŭgurbuteo kiel la sama superspecio. Multaj taksonomiistoj konsideras ilin distingaj, ĉar havas diferencajn alvokojn, diferencajn hejmajn teritoriojn kaj iomajn variaĵojn laŭ plumaro. Tiu estas specio de montoj, kaj apudaj savanoj kaj herbejoj. Ĝi estas specio de loĝantaj birdoj kaj nemigrantaj tra sia teritorio. Ĝi troviĝas kutime en norda Somalio.

Ĝi estas 50–55 cm longa. Plenkreskulo de Arĉera buteo havas rimarkindan plumaron. Ĝi estas malhelbruna supre kun malhela vosto. Ĝi havas helbrunajn subajn partojn, kaj ruĝecajn plumojn supre. Ĝi havas blankan gorĝon kun nigra strieco. 

Junuloj estas palruĝecaj al blankaj sube kun disa strieco en supra brusto. 

La dieto de la Arĉera buteo estas ĉefe malgrandaj grundomamuloj, sed ili povas manĝi ankaŭ serpentojn, lacertojn, malgrandajn grundobirdojn, insektojn kaj kadavraĵojn. Tipe tiu rabobirdo falas sur sia predo el ripozejo aŭ flugohalto.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
Pri la komunumo
---------------

**Böbikon** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 173 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Komunuma domo kaj lernejo
La komunumo Böbikon situas proksimume 3 kilometrojn sude de Rejno en fermita valkaldrono meze en la Tavola Ĵuraso. De oriento al okcidento tra la komunumo fluas la rivereto *Chrützlibach*, kiu en okcidento de la komunumo alfluas la profunda ravino. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem ankaŭ la tri setlejoj Güggehü, Hasli kaj Rütihof.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,60 km², de kiuj 0,99 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,19 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 580 m s.m. sur la altebenaĵo *Haslihau*, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 400 m s.m. en la fundo de la ravino de Chrüzlibach.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Böbikon limas en nordokcidento al Rekingen, en nordo al Mellikon, en oriento al Wislikofen, en sudo al Lengnau, kaj en okcidento al Baldingen.

Trafiko
-------

Böbikon situas komplete flanke de la ĉefaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per busliko tra Baldingen al la distriktĉefloko Bad Zurzach.

Historio
--------

Preghejeto de Böbikon
La unua dokumenta mencio de Böbikon datiĝas el la jaro 1113 kiel *Bebikon*.

En mezepoko en Böbikon regis la Habsburgoj. De proksimume 1100 ĝis la jaro 1250 en Böbikon ekzistis malgranda kastelo, kiun loĝis habsburgaj vasaloj.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj atribuis Böbikon al la voktejo Ehrendingen de la Grafejo Baden. La mallata jurisdikcio dum la 14-a kaj 15-a jarcento apartenis al la Senjoroj de Liebegg, kaj de 1505 ĝis 1671 al la Monaĥejo Siono en Klingnau, kaj de 1672 ĝis la Helveta Revolucio al privatuloj.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Böbikon fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Böbikon
* Böbikon en la Historia Leksikono de Svislando

| Distrikto Zurzach |
| --- |
|  |  |
| **Bad Zurzach** - Baldingen - Böbikon - Böttstein - Döttingen - Endingen - Fisibach - Full-Reuenthal - Kaiserstuhl - Klingnau - Koblenz - Leibstadt - Lengnau - Leuggern - Mellikon - Rekingen - Rietheim - Rümikon - Schneisingen - Siglistorf - Tegerfelden - Unterendingen - Wislikofen

* Kategorio Böbikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 |
**Escobedo** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Escobedo*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05008.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2778 loĝantojn. El tiuj estis 1384 viroj kaj 1394 virinoj. La komunumo havas surfacon de 973,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 450 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2549 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,039 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 2072 personoj apartenis al la katolika religio kaj 263 personoj al la protestantisma religio. 101 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 141 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**Forrest Custer Smithson** (26-an de septembro 1884 en Portland, Oregono; mortis la 24-an de novembro 1962 en Contra Costa County, Kalifornio) estis usona atleto, barierkuristo.

Smithson studis teologion en la Oregona Ŝtata Universitato. Li gajnis en 1907 kaj 1908 majstran titolon en la Amateur Athletic Union en la 120-jarda barierkuro. Ĉe finalo de la 110-metra barierkuro de la olimpiaj ludoj de 1908 en Londono, staris kvar usonanoj ĉe la starto. La finalo okazis sur grasa vego, kaj eĉ la barieroj ne similis al tiuj de hodiaŭ. La barieraj piedoj troetendiĝis en ambaŭ direktoj, tiel la barieroj ne estis facile venkebaj kaj oni eĉ iĝis diskvalifikitaj se multajn barierojn renversis. Smithson venkis la konkurson en 15,0 sekundoj kaj subis la monderekordon de Alvin Kraenzlein je 0,2 sekundoj.

La dismonda legendo, ke Smithson venkis la ormedalon de kun biblio en la maldekstra mano, tiel protestante kontraŭ la dimanĉa konkurso, estas pruveble falsa. Unue, oni ne faris konkursojn en dimanĉo, due la afero tute ne estis menciita en la siatempaj ĵurnaloj, oficiala sciigo. La legendo estiĝis surbaze de foto, kiu aperis en la oficiala informilo. Do, tiu foto estiĝis post la konkurso kaj estas arta prezentado de kuro. La sola vero estas, ke Smithson estis forte kredulo.

* Kategorio Forrest Smithson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 378644
* VIAF: 316738333
* ISNI: 0000 0004 5100 4861
* BNF: 16952083k
 |
**Azat-Châtenet** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 133 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Azat-Châtenet etendiĝas sur 9,51 km², kaj havis 133 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 13 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Azat-Châtenet situas je alteco de 565 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Azat-Châtenet apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Bernard Quinque, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Azat-Châtenet apartenas al la kantono de Bénévent-l'Abbaye, kies ĉefurbo estas Bénévent-l'Abbaye. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bénévent-l'Abbaye
**Brianco** (itale *Brianza* kaj lombarde *Briansa*) estas geografia areo de Lombardio (aŭ Lombardujo), norde de Milano. Per la vorto Brianco oni priskribas teritorion lombardan, kiu ne estas rilata al teritoria institucio. Fakte ĝiaj komunumoj rilatas al kvar malsamaj provincoj.

Etimologie la nomo *Brianza* devenas verŝajne de la kelta vorto *brig* (monteto, altaĵo), kiu ankoraŭ havas la saman signifon - ĉefe en la formo *bricch* – en multaj lingvidoj de la lombarda lingvo, inter kiuj la brianca lingvo.

Kiel ĉefaj limoj de la aereo oni povas indiki la artefaritan akvovojon *Villoresi* sude, la riveron Adda oriente, la Antaŭalpajn valojn ĝis la fonto de rivero Lambro norde kaj la riveron Seveso okcidente. Kvankam la manko de teritoria institucio, la sento de aparteno al ĉi tiu areo estas forta por siaj loĝantoj. La malsamaj partoj de Brianco havas multajn komunajn trajtojn, kiujn oni ne povas trovi en aliaj partoj de Lombardio. Ĉi tiuj trajtoj estas geografiaj, demografiaj, ekonomikaj, sociaj, kulturaj kaj lingvaj.

Lago de Pusiano

Referencoj
----------

1. ↑  vedi anche varianti del dialetto lombardo occidentale della lingua lombarda

* Brianco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brianco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Servisto de Dio**, aŭ Diservisto, estas titolo per kiu la Katolika Eklezio honoras, *post mortem* (post la morto), kaj enirigas en pasivan kulton, personojn, kiuj distingiĝis, laŭ vaste publika opinio, per "sankteco de vivo" aŭ "heroeco de virtoj", kaj rilate kiuj jam komenciĝis la kanona proceso por beatulproklamo. 

Temas pri la unua etapo de la proceso por la sanktuldeklaro, kiu tiel procedas:

a) Je dioceza nivelo instaliĝas la kanoniga proceso ĉar unuavide la koncernata persono vere aperas digna je tiu speco de atento. Sekve de tio, la persono estas proklamita *Servisto de Dio,* do persono kiun la fideluloj povas, krom admiri, ankaŭ imiti kaj preĝalvoki. Ekde tiu momento, la Postulatoro pri sanktiga proceso, nomumita de la episkopo, komencas kolekti dokumentojn kaj atestojn kiuj iamaniere povas helpi la rekonstruon de la vivo kaj sankteco de la Servisto de Dio. Celo de ĉio tio estas la kontrolo pri la onie opiniataj "heroecaj virtoj";

b) konkludinte, favore al la Servisto de Dio, la unuan etapon, oni atendu el la Papa Kongregacio pri beatigo kaj sanktigo la dekreton kiu rekonas lian heroecan praktikadon de la kristanaj virtoj, aŭ la martiron de la Servisto de Dio. Ĉi-punkte la Servisto de Dio estas deklarita "kultinda": kaj la kulto al la koncerna servisto de Dio akiras plipublikajn karakterizojn;

c) Fine oni atendas kaj analizas eventualan miraklon, obtenitan pro la propeto al kultindulo. Post tia konstato fare de la ŝarĝitaj kompetentuloj, la Servisto de Dio estas deklarita beatulo: se konstateblas kaj pruveblas, ĉiam antaŭ kompetenta eklezia tribunalo, aliaj mirakloj, la beatulo estos proklamita sanktulo. 

La nocio Servisto de Dio estas ankaŭ uzata por priskribi aliaĵojn, kvankam aspekte similsignifajn. Ekzemple, *Servisto de la Servistoj de Dio* (latine: *servus servorum Dei*) kiu aludas al la plejalta aŭtoritato en la Katolika Eklezio, do la papo, kiun tiel oni epitetas ekde la tempoj de papo Gregorio la 1-a. Foje per tiu epiteto estas indikata la personulo de la dua Jesaja: en ĉi tiu okazo temas pri Jesuo, la suferanta servisto de Javeo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Listo de sanktuloj de la liturgia kalendaro itale
* Ampleksa priskribo de la servisto de Javeo itale
* Traktado pri la kanonizo laŭ la jarcentoj itale
* Perfektigota kolekto de latinaj ekleziaj dokumentoj latine

* Kategorio Servisto de Dio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Maŭzoleo de *Bahá’u’lláh*
La **Forpaso de Bahá'u'lláh**, profeto kiu fondis la Bahaan Kredon, okazis la 29-an de majo 1892 (2-a de *Dhi'l-Qa'dih* 1309 p.H.), ok horojn post la sunsubiro, en sia Vilao de *Bahjí* apud la palestina urbo Akko ( *'Akká*, nun en la norda parto de Israelo ), kien li estis ekzilita ekde la 31-a de aŭgusto 1868 (12-a de *Jamádíyu'l-Avval* 1285 p.H.).

Li mortis nature kaj kviete dum sia 75-a jaro post tri-semajna malsano. Oni tuj sendis telegramon al la Sultano de la Osmanida imperio  *'Abdu'l-Ḥamíd* la 2-a por anonci la eventon kaj peti tujan entombigon sur la areo de la vilao. La komenco de la telegramo tekstis: "La suno de *Bahá'* subiris…"

La entombigo de *Bahá'u'lláh* okazis iom post la sunsubiro dum la sama tago de lia forpaso en la plej norda ĉambro de la vilao de *Bahjí*. Tiu maŭzoleo de *Bahá'u'lláh* fariĝis por la bahaanoj la plej sankta loko en la mondo kaj la Kiblo, al kiu ili sin turnas por plenumi siajn ĉiutagajn ritajn "devigajn" preĝojn.

Dum unu tuta semajno multaj homoj el plej diversaj landoj, religioj kaj sociaj niveloj amasiĝis ĉe la vilao por partopreni la funebradon de tiom estimata eminentulo.

Naŭ tagojn post lia forpaso oni malsigelis kaj legis publike la testamenton, kiun propramane skribis *Bahá'u'lláh* kaj kiun li titolis "La Libro de Mia Interligo" (*Kitáb-i-'Ahdí*). En tiu testamento *Bahá'u'lláh* elektis sian plej maljunan filon  *'Abdu'l-Bahá' 'Abbás* (arabe: "Servanto de Bahá' "), kiel la "Centron de sia Interligo" por gvidi la bahaan komunumon kaj kiel la unusolan interpretiston senararan de la siaj skribaĵoj.

La bahaanoj ĉiujare memorfestas tiun tagon, kiu estas por ili aparte sankta kaj senlabora.
**Briareo** (helene *Βριαρεως, Briareôs* , latine *Briareus*) estis en la helena mitologio unu el la teruraj kvindekkapaj, centmanaj gigantoj, kies patrino estis diino de la tero Gaja kaj patro dio de la ĉielo Urano. De homoj li estas ankaŭ nomata Aigaiono, (helene *Αἰγαίων, Aigaíōn* , latine Aegaeon)

Ili estis fratoj Hekatonkiroj (laŭvorte *Centmanaj*) nomataj Koto, Briareo kaj Gieso kaj estis senperaj fratoj de Titanoj kaj antaŭuloj de Kiklopoj. Onidire ili estis fieraĉaj kaj tiel malbelaj, ke eĉ ilia patro ne povis rigardi ilin. Pro tio tuj post ilia naskiĝo li ĵetis ilin en profundojn de la tero kun strikta malpermeso eliradi eksteren.

Tio ekkoleris ilian patrinon, ke ŝi petis la plej junan el Titanoj, Kronon, ke li pro tio punu Uranon kaj senigu lin de la regado. Krono tion faris kaj proklamis sin mem reganto, sed Hekatonkirojn li ne liberigis, ĉar li timis ilian forton.

Tion faris nur Zeŭso, kiu pli malfrue ribelis kontraŭ sia propra patro, Krono. Hekatonkiroj por tio helpis al li en bataloj kontraŭ Titanoj kaj post ilia malvenko kaj ĵeto en profundojn de la Tartaro ili fariĝis gardantoj de ilia prizono.

En kelkaj helenaj mitoj oni asertas, ke t.n. "Kolonoj de Heraklo" origine nomiĝis "Kolonoj de Krono" kaj pli malfrue "Kolonoj de Briareo". Ili onidire estis nomataj laŭ giganto, kies poteco atingis ĝis ili. Kiam oni Briareon forgesis, la kolonoj estis nomataj laŭ Heraklo. Sed oni ne forgesu cirkonstancon, ke ankaŭ Heraklo estis en komenco nomata Briareo.

Pri preciza fiziognomio de Hekatonkiroj ne estas imagoj. Nek en antikva tempo, nek en la moderna ili ne estis bildigitaj.

Briareo - filo de Pozidono
--------------------------

Aŭ alia versio de la mito, aŭ alia persono estas Briareo, kiun homoj nomis **Aigaiono**. Laŭ Homero li ankaŭ estis malbela centmana giganto, kies patro estis mara dio Pozidono. Li obeis alvokon de la diino Tetiso kaj alrapidis Olimpon en momento kiam la plej altan dion Zeŭson la dioj Hero, Atena kaj Pozidono volis katenigi kaj detronigi.

Kiam la ribeluloj ekvidis la malbelan giganton rigidiĝis kaj maltenis ŝnurojn. Laŭ la alia fonto Zeŭso jam estis katenita kaj Briareo per siaj cent manoj malnodigis ŝnurojn kaj la regnestron liberigis kaj savis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Briareo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eltiraĵoj el la originaj grekaj fontoj (en la angla)

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de*   

cs:Briareós
La **Universitato de Konstantinopolo** (greke *Πανδιδακτήριον*, pandidaktrion, laŭlitere: "ĝeneraligita instruado") estis institucio de altedukado kiu ekzistis en la Orientromia imperio, sub imperiestreca patroneco, ekde 425 ĝis la konkero de Konstantinopolo fare de la otomanoj en 1453. La celo de la institucio estis trejni oficialulojn por la imperia burokratio kaj laikaj administrantoj de la eklezio (ĝis 1204 la institucio ne estis religia institucio, ne instruis teologion kaj ne okupiĝis pri klerika trejnado).

Historio
--------

Koloso de Barleto, statuo identigita kun aŭ Leono la 1-a, Marcian aŭ Theodosius la 2-a, fondinto de Universitato de Konstantinopolo.
La universitato estis fondita fare de imperiestro Teodozio la 2-a kiel altlernejo en la ĉefurbo de la imperio, Konstantinopolo. Bizanca socio estis socio kun alta nivelo de legoscio, inter kaj viroj kaj virinoj, kaj aprezis edukon kaj scion, kiel la heredaĵon de antikva Grekio. Eĉ antaŭ la establado de la ŝtatuniversitato, altnivelaj studoj estis aranĝitaj en la grandurbo en sendependaj lernejoj kaj kelkaj daŭre ekzistis paralele kun ĝi (aparte la Lernejo de Filozofio de la Magnaura (Μαγναύρα), proksime de la Hagia Sofia). Ekde ĝia establo la universitato havis 31 studtrakojn en temoj kiel juro, filozofio, medicino, aritmetiko, geometrio, astronomio, muziko, retoriko kaj pli. El tiuj 15 trakoj estis instruitaj en la greka kaj 16 en la latina. La studo de filozofio ĉe la institucio fakte konservis la platonan tradicion (kaj novplatonan) kaj aristotela tradicion dum la miljaro, ekde la mezepoko ĝis la renesanco.

Dum la jaroj la universitato malplifortiĝis ĝis en 1045 Konstanteno la 9-a remalfermis la universitaton kaj precipe fondis la Lernejon de Juro (Διδασκαλεῖον τῶν Νόμων), evento kiu simbolis la transformon de la jura profesio en apartan kaj sendependan studkampon en la imperio. Tio signifis certan neglektadon de romia juro kaj kompleta reveno al la karaktero de tradiciaj grekaj leĝoj. Dum tiu periodo estis metitaj la fundamentoj por la glortempo de bizanca juro, leĝaro kiu tre influos la Okcidenton kaj precipe Italion ĉe la fino de la imperia epoko.

En 1204, Konstantinopolo estis konkerita de la latinaj (katolikaj) krucmilitistoj kadre de la kvara krucmilito, kiu establis la latinan Imperion. La universitato ŝanĝiĝis kaj iĝis institucio en la servo de la eklezio, por klerika trejnado kaj teologiaj studoj. Je la konkero de Konstantinopolo en 1453 la universitato venis al ĝia fino. Kiel rezulto, la amasa fuĝo de multaj el la universitatanoj al Italio, portinte manuskriptoj kiuj ili sukcesis savi el la universitata bibliotekon, servis kiel katalizilo por la evoluo de la Renesanco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Demetrios Constantelos, La Formado de la Helena Kristana Menso el lia libro: **Kristana Helenismo.** **Eseoj kaj Studoj en Kontinueco kaj Ŝanĝo-Eldonado** de Aristide D. Caratzas, New Rochelle, New York & Athens (ISBN 0-89241-588-6)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775230
 |
Mapo de Pollando kun markita rivero Bóbr
La rivero Bóbr
Bóber en Kamienna Góra
**Bóbr** [elparolu: *bubr*] (ĉeĥe *Bobr*, germane *Bober*; tuj post dua mondmilito *Bobrawa* [elparolu: *bobrava*]) estas rivero en la norda Ĉeĥio kaj en la sud-okcidenta parto de Pollando, kiu longas 272 km.
Ĝia fonto troviĝas en Gigantmontaro en ĉeĥa distrikto Trutnov el la monto (pole) "Bobrowy Stok" [elparolu: *bobrovi stok*], (ĉeĥe) "Žacléřský hřbet" en alteco 780 m super la maro proksime de urbo Žacléř.
Post 2 km ĝi forlasas la teritorion de Ĉeĥa Respubliko kaj plu fluas tra Pollando, tra vojevodioj: Malsupra Silezio kaj Lubuŝio. Ĝi fine atingas la riveron Odron proksime de la urbo Krosno Odrzańskie [elparolu: *krosno odĵanskie*].

Bóbr akceptas jenajn alfluantajn riverojn:

* Zadrna,
* Lesk,
* Łomnica,
* Kamienna,
* Szprotawa,
* Kwisa,
* Czerna Wielka.

Bóbr fluas tra aŭ preter la sekvaj urboj:

* Lubawka,
* Kamienna Góra,
* Jelenia Góra,
* Wleń,
* Lwówek Śląski,
* Bolesławiec,
* Szprotawa,
* Żagań,
* Nowogród Bobrzański,
* Dychów.

La rivero Bóbr malkonstantas pro ĝia akvonivelo. Nur historio de ĉerivera urbo Wleń skribas pri 70 inundoj. Pro tio sur la Bóbr kaj sur ĝiaj alfluoj fine de la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a jarcento estis konstruitaj digoj; plej grandaj tio: en Piechowice (ujo por 10,5 da milionoj m3) kaj sur la alfluo Kwisa – "Złotnickie Lago" [elparolu: *zŭotnickie*] (ujo por 15 da milionoj m3).   

Sur la rivero estis konstruitaj kelkaj hidroelektraj centraloj – plej granda Hidroelektra Centralo Dychów apud la urbo Krosno Odrzańskie kaj Hidroelektra Centralo en Pilchowice.   

En la 1813 jaro proksime de la urbo Lwówek Śląski okazis du bataloj inter la franca armeo de Napoleon Bonaparte kaj prusa armeo. Franca militistaro venkis prusojn la 22-a de aŭgusto 1813 dum "la 1-a batalo ĉe rivero Bóbr". Fiaske finiĝis por francoj sekva batalo, kiu okazis la 29-a de aŭgusto 1813. Rusa armeo komandita per generalo Langeron kune kun armeo de generalo Blücher profitinte pro inundo kaj detruo de ponto ĉirkaŭigis la urbon Lwówek Śląski. La armeoj sturme konkeris la urbon forpuŝinte francojn ĝis furioza rivero Bóbr. Ne estis vojo por fuĝi. En la akvo dronis pli ol 3000 francaj soldatoj kaj oficiroj.

La digo en Pilchowice
Hidroelektra Centralo Bobrowice 1-a sur la "Modre Lago" proksime de vilaĝo Siedlęcin
Bóbr en Żagań

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bóbr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bóbr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209080
* GND: 4317691-4
* VIAF: 236064366
* NKC: ge749584
 |
**Forró** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.

Forró el la aero

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 19  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3219/21.0867
* Alto super marnivelo: 137 m
* Loĝantaro: 2390
* Poŝtkodo: 3849
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Forró situas en valo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Slovakio. Encs troviĝas nur 3, Abaújszántó 11, Szikszó 22, Miskolc 37 km-ojn.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1338. En la 17-a jarcento pro pesto la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis, poste slovakoj alvenis. En la gastejo nomata Kakas (kakaŝ) (=koko) poŝtostacio funkciis, Nikolao la 1-a tie tranoktiĝis en 1815.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, poŝto, hotelo kun restoracio.

Vidindaĵoj
----------

* katolika gotika Preĝejo Ĉieliro de Maria (Forró) el la 14-a jarcento, en 1729 barokiĝis
* muzeo

* Kategorio Forró (vilaĝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bödeháza** estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 38
* Poŝtkodo: 8969
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°38′31″N 16°24'10″E

Situo
-----

Bödeháza situas sur tre mildaj deklivoj, fine de sakovojo, laŭ la landlimo de Slovenio (kontraŭe troviĝas Kamovci kaj Žitkovci). Lenti troviĝas 13, Nova kaj Őriszentpéter 27 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1389 laŭ tiama hungara ortografio *"Bedehaza"*. Post Traktato de Trianon parto de la kampoj aldoniĝis al la estonta Jugoslavio. En 1935 la apuda vilaĝeto Szentistvánlak [sentiŝtvAnlak] aliĝis al Bödeháza. En 2001 vivis tie ankoraŭ 82 homoj. Ekde 2008 ankaŭ Slovenio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas senkontrole trairebla ie ajn. En Bödeháza migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo de 1943 en vilaĝparto Szentistvánlak
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro

* Kategorio Bödeháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Kvir-teorio. |

**Kviraj studoj**, **studoj pri seksa diverseco**, aŭ **GLAT-aj studoj** estas akademia fako pri la studado de aferoj, kiuj rilatas al seksa orientiĝo kaj socia sekso, ordinare koncentrante sin al lesbanaj, gejaj, ambaŭseksemaj/ĉiuseksemaj, transgenraj, kviraj, scivolemaj, kaj interseksaj homoj kaj kulturoj.

Originale koncentrita al GLAT-a historio kaj literatura teorio, la fako etendiĝis ĝis la akademia studado de demandoj, kiuj elmerĝiĝis pro trovaĵoj de biologio, sociologio, antropologio, la historio de scienco, filozofio, psikologio, seksologio, politika scienco, etiko, kaj aliaj fakoj, per ekzamenado de la idento, vivoj, historio, kaj perceptado de GLAT-aj homoj. Marianne LaFrance, la eksprezidento de la Larry Kramer Iniciato por Lesbaj kaj Gejaj Studoj, diris, "Nun ni demandis ne nur 'Kio kaŭzas samseksemon?' [sed ankaŭ] 'Kio kaŭzas aliseksemon?' kaj 'Kial sekseco estas tiom centrita en la vidpunktoj de iuj homoj?'"

Kviraj studoj ne samas al kvir-teorio, kiu estas analiza vidpunkto en kviraj studoj, centrita je literaturaj studoj kaj filozofio, kiu defias la siaopinie "socie konstruitajn" kategoriojn nome seksa kaj sekseca identoj.
**Fortikaĵo de Sárvár** (konata ankaŭ Fortikaĵo Nádasdy) [nAdaŝdi] estas sendifekta fortikaĵo en Hungario, en Transdanubio.

Fortikaĵo en Sárvár
Enirejo de fortikaĵo en Sárvár

Historio
--------

La unua mencio pri la fortikaĵo okazis en 1327. En la 15-a jarcento oni faris pli forta la fortikaĵon. Baldaŭe ĝi iĝis centro de familio *Nádasdy* kaj la fortikaĵo ricevis pli novajn bastionojn. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la hungaroj havis ĝin ne tro longe. Poste ĝi estis loĝata daŭre, eĉ en la 19-a jarcento diversaj trakonstruoj okazis. En 1962 arkeologoj komencis esplori la fortikaĵon kaj post 4 jaroj renovigoj okazis. Ankaŭ nun estas videblaj remnesancaj kaj barokaj partoj.

En la fortikaĵo muzeo pri husaroj, pri historio, pri mapoj kaj pri presado funkcias. Aparte menciinda estas la baroka ornama ĉambro, kies freskoj estis pentritaj en 1653.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Dosiero:1291 Castles 1000.jpgPoŝtmarko pri fortikaĵo en Sárvár

* Kategorio Fortikaĵo de Sárvár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor Szőnyi G.** [ŝAndor sOnji gE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szőnyi G. Sándor** estis hungara reĝisoro, dramaturgo.

Sándor Szőnyi G.  naskiĝis la 29-an de decembro 1928 en Rákospalota (iama urbo), li mortis la 9-an de marto 2012 en Csobánka.

Biografio
---------

Sándor Szőnyi G. akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1956. Post siaj studoj li aliĝis al ĵus formiĝanta Hungara Televizio, kie li estis dramaturgo. Post 2 jaroj li havis jam la statuson reĝisoro. Inter 1981 kaj 1983 li estis arta gvidanto de Teatro de Kecskemét. Li laboris aŭ en la televizio, aŭ en pluraj teatroj (Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár) (1972), Teatro Hevesi Sándor (1987–1988), Teatro Petőfi (Veszprém) (1990), Teatro Jókai (Békéscsaba) (1992, 1996, 1998)). Li ricevis 7 premiojn inter 1964-2009. Li eksedziĝis de Szilvia Sunyovszky.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* József Katona: *Bánk bán* (1982)
* Mór Jókai: *Filoj de l' ŝtonkora homo* (1990)

Elektitaj kinfilmaj reĝisoraĵoj
-------------------------------

* ‘‘Ráktérítő’‘ (1969)
* ‘‘Kinek a törvénye?’‘ (1978)
* ‘‘Csak semmi pánik’‘ (1982)

Elektitaj televidfilmaj reĝisoraĵoj
-----------------------------------

* ‘‘Pirostövű nád’‘ (1965)
* Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo (1971)
* ‘‘Az a szép fényes nap’‘ (1980)
* ‘‘Egy forradalom hétköznapjai’‘ (1993)
* ‘‘Estére mindig leszáll a köd’‘ (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* 
*
La **virino de Penjon** estas kranio kaj preskaŭ kompleta skeleto de virino malkovritaj en 1959 ĉe la internacia flughaveno de Meksikurbo, Meksiko. Oni tiam konsideris la ostojn ĉirkaŭ 5.000 jarojn aĝaj kaj ili kuniĝis kun la 27 unuaj homaj prahistoriaj skeletoj de la nacia muzeo pri antropologio en Meksikurbo.

Historio
--------

Silvia Gonzalez, meksika arkeologo laboranta ĉe la universitato *John Moores de Liverpool* kaj respondeca pri la esplorskipo, konsentas, ke tiu malkovro donas tute novan ideon pri la priloĝado de Ameriko. Praamerikanoj eble estis anoj de eŭropaj aŭ kaŭkazaj grupoj.

*"La muzeo komprenis ke tiu homaj restoj havis historian kaj altan valoron, sed oni ne precize datis ilin"*, klarigas Silvia Gonzalez, kiu decidis ekzamenigi osteretojn de kvin skeletoj, inter kiuj tiuj de la virino de Penjon, Chimalhuacán kaj de la homo de la metroo Balderas), uzante la lastajn teknikojn per karbono 14.

Analizo kaj datigo
------------------

Anglaj sciencistoj indentigis la skeleton, kies malkovro prezentis tute novan teorion pri la unua priloĝado de la *nova mondo*. La kranio, tute bone konservita, estis tiu de 26-jara virino mortinta dum la lasta glaciepoko ĉeborde de prahistoria lago, kiu troviĝis sur la nuna ebenaĵo kie staras la ĉirkaŭurboj de Meksikurbo.

La sciencistoj de la esplorlaboratorio de la universitato de Oksfordo kaj de la arkeologidepartemento de la universitato *John Moores* de Liverpool datis la kranion de la juna virino de Penjon je ĉirkaŭ 13.000 jaroj. 

Tiam, tiu virino certe renkontis mastodontojn, kiel grandaj mamutoj, gigantaj dazipoj aŭ gliptodontoj, kameledoj, unuhufuloj aŭ timegigaj karnovoroj kiel smilodontoj aŭ la grandaj nigraj ursoj.

Du teorioj
----------

Du teorioj ekzistas por klarigi la devenon de la virino de Penjon. Laŭ la arkeologo Silvia Gonzales ŝi estis:

* aŭ posteulo de prauloj de la eŭropa ŝtonepoko (solutreo) de tipo Kromanjono, kiuj tranavigaciis la Atlantikon aŭ sekvis glaciiĝintajn bordojn antaŭ ĉirkaŭ 15.000 aŭ 20.000 jaroj laŭ norda vojo;
* aŭ posteulo kaŭkaza de la Ajnuoj, kies posteuloj daŭre loĝas en la norda parto de Japanio. Ŝiaj prauloj alvenis ŝipe aŭ piede laŭ la glaciiĝintaj marbordoj de la Siberio al Ameriko antaŭ 15.000 aŭ 20.000 jaroj. Ŝi eble estis praulo de la popolo *Pericue*, kiu vivis de antikveco ĝis la 18-a jarcento en la regiono de la meksika Kalifornia Duoninsulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Meksikaj piedsignoj: la plej maljunaj amerikanoj (angle) Arkivigite je 2007-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* CNN: sciencisto: trovo de la plej maljuna amerika kranio (angle) Arkivigite je 2007-11-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Jean-François Dortier: priloĝado de Ameriko, surprizaj malkovroj (france)