recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**George BERKELEY** esperantigita **BERKLIO** Berklio (britangle: /ˈbɑː.kli/; irlandangle: /ˈbɑɹ.kli/) (Dysert, Irlando, 12-a de marto 1685 - Cloyne, Irlando, 14-a de januaro 1753), konata ankaŭ kiel **episkopo Berkeley**, estis irlanda filozofo tre influa, kies ĉefa atingo estis la disvolvado de la filozofio konata kiel subjektiva aŭ nemateriisma idealismo, ĉar li neis la realon de abstraktaĵoj kiel la "etenda materio". Li verkis grandan nombron de libroj, inter kiuj menciindas la *Traktaĵo pri la principoj de la homa sciaro* (1710) kaj *La tri dialogoj inter Hylas kaj Philonus* (1713) (Philonus, la «amanto de la menso», reprezentas Berkeley, kaj Hylas, kiu ricevas sian nomon de la antikvgreka vorto por referenci la materion, reprezentas la pensaron de Locke). En 1734 li publikigis la verkon *La analizisto*, nome kritiko kontraŭ la fundamentoj de la scienco, kiu estis tre influa en la disvolviĝo de la matematiko.

La urbo Berkeley (Kalifornio) ricevis sian nomon laŭ tiu filozofo, en kies honoro estis nomita la universitato ĉirkaŭ kiu disvolviĝis la urbo.

Ricevis la nomon de la filozofo ankaŭ universitata rezidejo de la Universitato Yale kaj la biblioteko de la Kolegio Triunuo en Dublino.

Famaj citaĵoj
-------------

El la malferma alineo, la unua frazo de "De Motu":

latine *Ad veritatem inveniendam præcipuum est cavisse ne voces males intellectæ nobis officiant: quod omnes fere monent philosophi, pauci observant*, Por trovi la veron, estas nepre atenti, ke ne lasu miskomprenitajn voĉojn [termino per kiu Berkeley indikis la krudajn kaj danĝerajn abstraktaĵojn] servi al ni: multaj filozofoj avertas kontraŭ ĉi tio, sed malmultaj atentas tion ĉi averton

Referencoj
----------

1. ↑  Vidu ekz. Berklio, kaj kantono kaj universitata kampuso nomataj honore al li.

* Kategorio George Berkeley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669473
* GND: 118509616
* LCCN: n79055588
* VIAF: 100192823
* ISNI: 0000000121451335
* LIBRIS: 178004
* SUDOC: 032210205
* BNF: 123285193
* ULAN: 500187611
* NLA: 36177279
* NDL: 00433046
* BIBSYS: 90067163
* NKC: jn19990000720
* ICCU: CFIV044075
* BNE: XX840642
 |
**Johann Georg Gmelin** la Maljuna (1674-1728) estis kemia apotekisto kaj kemiisto, filo de la tinkturisto Samuel Gmelin (1637-1675), patro de Johann Georg Gmelin (1709-1855), kiu cetere estis profesoro de la botanikisto *Joseph Gottlieb Kölreuter* (1733-1806). Li ankaŭ estis patro de Johann Konrad Gmelin (1707-1759) kaj de la kuracisto Philipp Friedrich Gmelin (1721-1768).

Verko
-----

Post labori unu jaron en la Universitato de Stokholmo, en 1699, li oficis en tiea loka kemia laboratorio. Post sep jaroj, en 1706, li reiris al sia naskiĝurbo kaj tie li edziĝis.
al Susanna Barbara Haas (28.02.1687 Tübingen -11.02.1760 Tübingen), filino de la apotekisto Johann Konrad Haas (27.01.1656 Tübingen -25.03.1703 Tübingen). Tiam, li malfermis apotekon en Tubingeno kaj tie iĝis universitata profesoro.

Johann Georg Gmelin verkis laboron pri la hidrarga acetato (sperma mercurii) kiu estis publikigita de sia homonima filo, kiu siavice estis profesoro pri naturhistorio en Sankt-Peterburgo, kiu publikigis pri la altigo en pezo de metaloj sub kalcinigo. Lia filo ankaŭ estis profesoro pri medicino en Tubingeno.

Literaturo
----------

* Merkel Zeller[*rompita ligilo*]
* History of Chemistry[*rompita ligilo*]
* The Copepodologist's Cabinet: A Biographical and Bibliographical ...
* Selected readings in the history of chemistry
* Encyclopædia Britannica 1911
* Rare Bird: Pursuing the Mystery of the Marbled Murrelet
* Bibliographical history of electricity & magnetism

Vidu ankaŭ
----------

* Dinastio Gmelin

* Kategorio Johann Georg Gmelin la Maljuna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650303
* GND: 13649045X
* VIAF: 80825287
* ISNI: 0000000058114001
 |
**Ráfael Schaurek** [ŝaŭrek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schaurek Ráfael** estis hungara juristo, profesoro. Lia persona nomo estis ofte *Rafael*.

Ráfael Schaurek  naskiĝis la 1-an de oktobro 1882 en Pécs. Li mortis la 3-an de oktobro 1960 en Pécs.

Biografio
---------

Ráfael Schaurek frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris 2 diplomojn en Scienca Universitato Ferenc József en 1905 kaj 1909. Ekde 1906 li havis postenon en administrado de Baranya (historia departemento), post 2 jaroj li iĝis subnotario. En 1911 li estis nomumita publika eksterordinara profesoro en la ĉefepiskopa akademio en Pécs. Post la 1-a mondmilito li estis nomumita privata profesoro en Reĝa Scienca Universitato Erzsébet, kie li estis katedrestro en 1922. En la studjaroj 1928 kaj 1939 li estis dekano, en 1942 rektoro. Li pensiuliĝis en 1950. Li okupiĝis ankaŭ pri muziko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A hitbér* (1917) - studo
* *Das Kunstleben Ungarns in Wort und Bild* (1929)
* *Az ismeretlen örökös* (La nekonata heredanto), (1939)
* *A gyermek magánjogi védelme* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kotri** (urdue کوٹری‎, sinde: ڪوٽڙي‎) estas urbego en provinco Sindo, en kantono de Ĝamŝoro (Pakistano).

Urba vido en Kotri

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: 47 m
* loĝantaro: 259,358 (2017)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 78100
* telefonkodo:

Geografio
---------

Kotri situas sur ebenaĵo laŭ la okcidenta aŭ dekstra bordo de Induso en sudorienta Pakistano. Hajderabado kun Kotri estas ankaŭ duoblaj urboj, nur Induso disigas ilin. Hajderabado troviĝas 8, **Karaĉio** 143, Sukur 265, Ĝakobabad 324, Kveta 554, Multano 620, Fajsalabado 820, Lahore 907, Peŝavaro 1009, Rawalpindi 1023, **Islamabado** 1036 kilometrojn (aere) .

Historio kaj populacio
----------------------

Historio de Kotri tre similas al de Hajderabado pro la proksimeco. Dum la Brita Imperio inter 1843 kaj 1947 konstruiĝis la fervojo, kiu faris eblecon al Kotri elpaŝi el ombro de Hajderabado. La statuso pri municipo alvenis en 1854. La akvoenergia centralo ((7 kilometrojn super Kotri) funkcias ekde 1955.

Kotri estas nuntempe la plej dinamike kreskiĝanta urbo de Pakistano, la meza jara kresko estas de 7,8% ekde 1998.

**Demografio de Kotri**|  | 1972  | 1981  | 1998  | 2017  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Populacio** | 29 746 | 39 390 | 62 085 | 259 358 |

Bildoj pri KotriAkvoenergia centralo
Ponto
Fervoja ponto
Instituto

Ekonomio kaj eduko
------------------

En Kotri muelejoj pri jutoj funkcias. Estas ankaŭ fabrikoj, kiuj produktas telefonajn kaj telegrafajn ekipaĵojn. La areo ĉirkaŭ Kotri donas eblecon pro la irigacio kultivi rizojn, tritikojn kaj kotonojn. La centralo kontrolas la inundojn de Induso, generas [[elektron kaj irigacias la grundon en la regiono. La projekto ankaŭ implikis formadon de Kalri-Lago, provizante fiŝkaptadon kaj akvon por Karaĉio. 

Nur instituto funkcias en Kotri, universitataj eblejoj troviĝas en la apuda Hajderabado.

Trafiko
-------

Mapo pri fervojaj linioj en Pakistano, kie estas trovebla Kotri
Kotri estas konektita per ponto kun Hajderabado al la kontraŭa bordo, krome ĝi estas signifa fervoja nodo laŭ la linio Karaĉio-Islamabado.

Klimato
-------

Kotri situas en arida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BWh) kun varmaj someroj (kun 40 °C) kaj mildaj vintroj. Ventoj kutime alportas polvojn tage, sed vespere la ventoj estas agrablaj kaj puraj. La jara precipitaĵo estas estas iom malpli, ol 200 mm. En ĉiuj monatoj pluvas simbole, nur la musono en julio kaj aŭgusto portas pli grandajn kvantojn.

Vidindaĵoj
----------

Bildoj pri KotriPreĝejo
Preĝejo Sankta Stefano
Artaĵo

* diversaj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
*
**Aurelio de la VEGA Saavedra** (naskiĝinta la 28-an de novembro 1925 en Havano mortis la 12-an de februaro 2022) estis usona juristo, muzikkritikisto kaj komponisto de kuba deveno.

Vivo
----

Li studis komence jursciencojn ĉe la universitato de Havano. Pli malfrue li studis kompozicion ĉe Konservatorio Ada Iglesias en Havano. Krom tio li studis de 1943 ĝis 1946 ĉe la komponistoj Fritz Kramer en Havano kaj de 1947 ĝis 1948 ĉe Ernst Toch en Losanĝeleso.

Li estis dekano de la muzikscienca fakultato de la Universitato de la Oriento en Santjago de Kubo, konsilanto de la Nacia Kulturinstituto kaj vicprezidanto de la Havana Filharmonia Orkestro. Ekde 1952 ĝis 1954 li gastinstruis en Usono. En 1959 li translikiĝis al Kalifornio kaj fariĝis muzikprofesoro kaj estro de la elektronika muzikstudio de la Kalifornia Ŝtata Universitato en Losanĝeleso. En 1966 li ricevis la usonan civitanecon.

Lia komponaĵo *Adiós* (1977) estas dediĉita al la Losanĝelesa Filharmonia Orkestro sub Zubin Mehta.

Literaturo
----------

* Michael Kennedy: *The Oxford Dictionary of Music*. Oxford University Press, ISBN 0-19-869162-9, Oksfordo 1994, p. 916 s.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo pri Aurelio de la Vega Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Vivo de Aurelio de la Vega
* Aurelio de la Vega Saavedra en la oficiala reta enciklopedio de Kubo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524932
* GND: 140587004
* LCCN: n84039970
* VIAF: 98278847
* ISNI: 0000000114959683
 |
**Theodor KILIAN** (naskiĝis la 26-an de septembro 1894 en Ivančice - mortis la 3-an de julio 1978 en Třebíč) estis germandevena ĉeĥo, mezlerneja instruisto de komerca lernejo kaj direktoro de sanitara lernejo.

De 1920 delegito de UEA, fondinto de Esperanto-kluboj en Ivančice kaj Třebíč, membro de la komitato de EAĈSR kaj de ĝia lerneja kaj ekzamena komisiono, prezidanto kaj poste honora membro de la Esperantista Klubo en Brno, klubestro en Třebíč ekde ĝia fondo, membro de Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato kaj prezidanto de ĝia lingva komisiono, idea gvidanto de la komitato por aranĝado de Someraj Esperanto-Tendaroj (de 1958 en Lančov, 1952-1957 en aliaj lokoj).

Li gvidis pli ol 40 kursojn de Esperanto, laboris dum jaroj en la Esperanto-elsendoj de la radiostacio Brno (prelego-serioj pri ĈSR) kaj poste en ĝiaj artprogramoj Verda stacio, kiun li kunkreis ĉe la 1-a "Esperanto-horeto" elsendita en 1934 ĝis la fatala jaro 1938.

Aŭtoro de informiloj kaj lernolibroj.

Sian domon li heredigis al la Esperanto-klubo en Třebíč, kiu nun portas lian nomon (Klubo de Esperanto kaj aliaj mondlingvoj de Theodor Kilian) kaj la strato nomiĝas **Esperantistů** (strato de esperantistoj). En la domo troviĝas klubejo, tranoktejo por kelkaj personoj kaj la laborejo de Theodor Kilian kun biblioteko kiel lia malgranda muzeo.

Verkoj
------

* **Esperanto a jeho tvůrce** (*Esperanto kaj ĝia kreinto*) - 1934
* **ABC mezinárodního jazyka** (*ABC de la internacia lingvo*) - 1967
* **Cvičebnice esperanta** (*Ekzerclibro de Esperanto*) - multaj eldonoj
* **La mondo rakontas** (legolibro por komencantoj el leteroj venintaj de ĉiuj kontinentoj) - 1970
* **808 nejpoužívanějších slovních kmenů** (*808 la plej uzataj vortradikoj) - 1966*

Tradukoj
--------

* Karel Čapek: **La Blanka Malsano** (vidu Karel Čapek) - 1938
* Otakar Březina: **Konstruado en altoj** (poezia eseo) - vidu Otakar Březina - 1982


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 4214
* GND: 1038601479
* VIAF: 305231118
* ISNI: 0000000110732879
* NKC: jk01060161
 |
*Por la persono el rusa fabelo, vidu la paĝon Neĝulino.*
**Neĝblankulino** sed plej ofte **Neĝulino** (i.a. en la traduko de Kabe), germane *Schneewittchen* (respektive origine *Sneewittchen*, de la platgermanaj vorteroj *Snee* „neĝo", *witt* „blanka" kaj *-chen* „-etulino") estas fabelo el la klasika kolekto de germanaj fabeloj de la fratoj Grimm. Ĝi estis multfoje rerakontata kaj ankaŭ filmigita, interalie de la desegnofilma studio de Walt Disney, kiu dum la jaro 1937 jen produktis sian unuan tutvesperan desegnitan filmon.

ilustraĵo de *Franz Jüttner*, 1905: la sep nanoj trovas la princinon, kiu endomiĝis en ilia domo

Konciza enhavo
--------------

Reĝino mortas post la nasko de unua infano, kaj la vidva reĝo post iom da tempo prenas duan edzinon, kiu belas, sed patologie ĵaluzas pri la juneca belo de la reĝa filino. Tial ŝi sekrete ordonas al reĝa ĉasisto mortpafi la princinon, sed tiu ne kapablas murdi la knabinon kaj petas ŝin fuĝi kaj kaŝiĝi en arbarego. Tie ŝi trovas domon de sep nanoj, kiuj fosas gemojn el minejo. Ili interkonsentas ke la nanoj kaŝgastigu ŝin, kaj kompense ke ŝi rolu kiel servistino.

ilustraĵo de *Franz Jüttner*, 1905: Neĝblankulino veneniĝis
La ĵaluza reĝa edzino tamen ekscias pri la fuĝo, kaj post du vanaj provoj fine sukcesas per truko venenigi la knabinon. La sep funebrantaj nanoj volas ĵus porti la vitran ĉerkon al la tombo, kiam juna princo vidas la mortan belulinon en la vitra ĉerko, tuj enamiĝas al ŝi, kaj petas la nanojn porti ŝin al sia gepatra kastelo. Dum la transportado tien, unu el la nanaj ĉerkoportantoj stumblas, la ĉerko falas kaj la ŝajne mortintino elsputas venenigitan pomopecon kaj respiras. La enamiĝinta princo petas la princinon edziniĝi al li, kaj ŝi konsentas.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Neĝblankulino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Neĝulino
* *Snow White and the Seven Dwarfs*
* *Snow White*
* *La nouvelle Blanche Neige*
* *Mirror Mirror*
* *Blancanieves* (filmo, 2012)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206434
* GND: 4116406-4
* LCCN: n79063718
* VIAF: 175786387
* SUDOC: 034136932
* BNF: 14515748x
 |
situo
La **Aŭroroj** en hispana *islas Aurora*, *islas de la Aurora* aŭ *islas Auroras*, estas aro de oceanaj rokoj situantaj en la Suda Atlantiko, en la plej nordokcidenta regiono de la Sudaj Antiloj. Ili situantas ĉe ĉirkaŭ 1200 km oriente de la Insulo Estados en Fajrolando kaj je ĉirkaŭ 232 km O.N.O. de la insulo Sankta Petro de la Sud-Georgioj, arkipelago al kiu kutime oni atribuas ilin.

Geografio
---------

La Kormoranoj somere (januaro) de 2006.
Pro ties aktuala ega malgranda areo elakva malofte ili aperas en la komuna maparo. Fakte pro intensa erozio la areo superakva aktuale estas de nur 0,2 km² (20 ha).

La Aŭroroj estas konstituitaj de du grupoj: la **Kormoranoj** aŭ okcidenta insularo, kaj la **Nigra Roko** aŭ orienta insulo.  

Ambaŭ estas konstituataj de sedimentaj rokoj, nome pintoj elkvigitaj de la nomita «Dorso de Sudaj Antiloj», submara pluigo de la Andoj.

La **Kormoranoj** (nome angle *Shag Rocks*) troviĝas ĉe 53° 33′ 00″ S 42° 02′ 22″ U﻿ / ﻿53.55000 °S, 42.03944 °U﻿ / -53.55000; -42.03944 (mapo). La **Nigra Roko** (*Black Rock* en angla) troviĝas je 18 km oriente de la antaŭe menciitaj, nome ĉe ĉirkaŭ 53° 39′ 07″ S 41° 48′ 01″ U﻿ / ﻿53.65194 °S, 41.80028 °U﻿ / -53.65194; -41.80028 (mapo).

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Sudaj Antiloj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭroroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La *Aurora* en la *Atlas Geográfico Argentino* de 1888, verko de Mariano Felipe Paz Soldán, Buenos Aires, Félix Lajouane.

Bibliografio
------------

* "Diario General del Viaje Corbeta Atrevida por José Bustamante y Guerra" Tomo IX. De Carmen Sanz Álvarez.
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Johann LISS** (nomita ankaŭ *Jan Lys*) (Oldenburg, ĉirkaŭ 1597 aŭ 1590 - Venecio,​ 1631 aŭ 1627) estis elstara germana baroka pentristo de la 17-a jarcento, aktiva ĉefe en Italio.

Biografio
---------

Li studis, eble kun Hendrick Goltzius en Nederlando, unue en Amsterdamokaj Haarlem, kie li eble konis la verkojn de malfruaj manieristoj kiel Goltzius mem aŭ Willem Pieterszoon Buytewech, ĉar li pentris serion da ĝenroscenojn de la tipo de «ĝoja kompanaro» influitaj de tiuj. Li estis poste en Antverpeno, kie li eble konis la flandran Jacob Jordaens, kio kondukis lin al la baroka pentrarto. Ĉirkaŭ de 1620 li iris tra Parizo al Venecio. Li translokiĝis al Romo ĉirkaŭ 1620-2, kaj liaj unuaj verkoj estis influitaj de la stilo de Caravaggio. 

Aunque su obra temprana muestra el interés por el contraste de luces y sombras, su asentamiento en Venecia a principios de los años 1620 influyó definitivamente en su estilo, que evolucionó hacia un colorismo que no descuidaba la dimensión monumental y decorativa de las composiciones. En 1627 pintó un cuadro de altar muy admirado, San Jerónimo inspirado por el ángel (Venecia, San Niccolò da Tolentino). La pincelada desenvuelta hace de este trabajo un claro precursor del estilo rococó de los hermanos Guardi. Su estilo de madurez, junto con el de otros pintores «extranjeros» que vivían en Venecia, como Domenico Fetti y Bernardo Strozzi, representan las primeras muestras del estilo barroco en la República veneciana.

Liss huyó a Verona para escapar de la peste que se estaba expandiendo por Venecia, pero se cree que murió prematuramente en 1629; no obstante, su vida, también en este punto, está poco documentada.

Su legado es el de un pintor polifacético, que supo dominar los temas mitológicos, con un toque sensual y pío a la vez en los temas bíblicos, siendo un indiscutible maestro del color. Influyó mucho en los pintores venecianos del siglo XVIII como Sebastiano Ricci, Giovanni Battista Tiepolo y Giovanni Piazzetta.
La **Gazaa Ĉirkaŭaĵo** (hebree עוטף עזה, *Otef Aza*, signifante Gazaa Korvanto) rilatas al la areoj en la suda distrikto de Israelo , kiuj etendiĝas ĉirkaŭ la Gazaa Sektoro en zono larĝa proksimume sep kilometrojn.  Tiu areo estas ene de intervalo de Qassam-raketoj lanĉitaj de la Gazaa Sektoro. La areo havas proksimume 55,000 loĝantojn, la nura urbo en la Gazaa zono estas Sderoto, kaj la cetero estas pluraj kibucoj kaj moŝavoj.

Ekde la dua Intifado, kaj precipe ekde la unuflanka retiriĝo de Israelo estis efektivigita, la komunumoj en la areo ĉirkaŭ la Gazaa Sektoro estis elmetitaj al teroristaj atakoj, ĵetgrenadoj kaj Qassam-raketoj de la Gazaa Sektoro. Iom post iom, pli malproksimaj komunumoj estis pli ofte trafitaj per bomboj de Gazao, kiel ekzemple Aŝkelon, Netivot, Kirjat Gat, Be'er Ŝeba kaj Aŝdod, post kiam Grad -raketoj estis kontrabanditaj en Gazaon.

En 2007, post pluraj jaroj da teroraj atakoj, la Kneset pasigis leĝon  kiu donis komunumojn situantajn ene de 7 km de la limbarilo ĉirkaŭ la Gazaa Sektoro  la statuson de "konfrontliniaj komunumoj" kaj donis al ili specialan privilegion (ĝis la fino de 2008). Aliaj leĝoj etendis tiujn privilegiojn, kun kelkaj ŝanĝoj, ĝis la fino de 2014 .

Setlejoj en la Gazaa Sektoro
----------------------------

Lokoj en la impost-privilegia areo estas en la bruna strio
La sekvaj komunumoj estis inkluditaj en la listo de komunumoj en la suda alfrontlinia areo, publikigita fare de la israelaj fiskaj aŭtoritatoj: 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Alumim
* Ammiʿoz
* Avŝalom
* Beʾeri
* Bror Ĥajil
* Ĥawat ŝikmim
* Ĥolit
* Deqel
* Dorot
* Ein haBesor
* Ein haŝloŝa
* Erez
* Gevim
* Gvarʿam
 | * Ibbim
* Jaĥini
* Jad Mordeĥai
* Jated
* Jeŝa
* Jevul
* Karmia
* Kerem ŝalom
* Kfar ʿAzzah
* Kfar Maimon
* Kissufim
* Magen
* Mavqiʿim
* Mefalsim
 | * Mivtaĥim
* Naĥal ʿOz
* Netiv haʿAssara
* Nir ʿAm
* Nirim
* Nir Jizĥaq
* Nir ʿOz
* Ohad
* Or HaNer
* Pri Gan
* Reʿim
* Saʿad
* ŝlomit
* ŝoqeda
* ŝuva
 | * Sde Nizzan
* Sdei Avraham
* Sderot
* Simrat
* Siqim
* Sufa
* Talmei Elijahu
* Talmei Josef
* Tquma
* Tuŝija
* Zohar
 |

Referencoj
----------

1. ↑   *arkivkopi*, retrieved 2014-10-06
2. ↑
3. ↑   *arkivkopi*, archived from the original on 2012-10-15, retrieved 2014-10-06
4. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Gaza–Israel barilo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 866746
 |
**Uljanovska provinco** estas regiono de Rusio.

Horzono: UTC +0300.
Ĉefurbo: Uljanovsk.
Areo: 37.300 kv. km. (62-a laŭ grandeco).
Loĝantaro: 1.382.811 (36-a laŭ loĝantaro, censo de 2002).
Denseco de loĝantaro: 37,1 por 1 kv. km.

Geografio
---------

Rivero Volga dividas teritorion de la provinco je alta dekstra kaj plata maldekstra bordoj. Sur la dekstra bordo estas Ĉevolga Altaĵo (alteco ĝis 363 m). Svijaga (tatare: Зөя, ĉuvaŝe: Сӗве, marie Сӱйэ) estas rivero en Uljanovska provinco kaj Tatarstano, dekstra alfluanto de Volgo.

La Undora montaro (ruse Ундорские горы) estas altaĵo en Uljanovska provinco, sur la dekstra bordo de Volgo, kiu gravas por paleontologio.

Klimato estas modere kontinenta. Averaĝa temperaturo de januaro estas −13 °С, de julio +19 °С.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Registaro de la provinco
* Fizika mapo de la provinco Arkivigite je 2011-05-16 per la retarkivo Wayback Machine

* Uljanovska provinco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Uljanovska provinco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Rusio
Ĉevolga federacia regiono de Rusio

Ĉefurbo: Niĵnij Novgorod 

Baŝkirio |
Ĉuvaŝio |
Kirova provinco |
Mariio |
Mordvio |
Niĵnij-Novgoroda provinco |
Orenburga provinco |
Penza provinco |
Permja regiono |
Samara provinco |
Saratova provinco |
Tatario |
Udmurtio |
Uljanovska provinco
**Diaspora Muzeo** (hebree בית התפוצות, *Beit Hatefutsot*, signifante "Domo de la Diasporo") - plennome "la *Nahum Goldmann* Muzeo de la Juda Diasporo", situas en la kampuso de la Tel-Aviva universitato en la urboparto *Ramat Aviv* de Tel-Avivo, Israelo. Prezidanto de la muzeo estis *Natan Ŝaranskij*.

Kiam ĝi malfermiĝis en majo 1978, multaj muzeaj fakuloj konsideris la institucion unu el la plej novecaj muzeoj de la mondo.

la Diaspora Muzeo de la Tel-Aviva Universitato
delegacio de Germana Esperanto-Junularo antaŭ la Diaspora Muzeo kadre de german-israela junulara interŝanĝa programo post la IJK 1986
La Diaspora Muzeo uzas modernajn teknikojn kaj aŭd-vidajn prezentaĵojn por videbligi la historion de komunumoj de la juda diasporo tra la jarcentoj kaj tra la monto, kaj por sekvigi la sorton de la juda popolo de la tempo de forpelo el Judio kaj mallibereco en Babilonio antaŭ 2 600 jaroj ĝis la nuntempo. La ekspozicioj estas aranĝitaj laŭteme, kun studa areo en ĉiu etaĝo de la konstruaĵo.

La ideon pri fondo de Diaspora Muzeo prezentis *Nahum Goldmann*, fondinto kaj prezidanto de la *Monda Juda Kongreso*. La ideo estis krei monumenton pri la juda diasporo kaj historia kaj nuntempa. La strukturo de la muzeo baziĝis laŭ propono de la poeto *Abba Kovner* dividi la daŭran ekspozicion en ses temajn partojn.

Laŭ Jesaja Weinberg, la unua direktoro de la muzeo, *"Beth Hatefutsoth naskiĝis, mi kredas, el forta kvankam neesprimita bezono savi aŭ rekapti kaj konservi ion kio estis en danĝero esti perdita: la juda historia identeco. La celo de la muzeo estis unuavice eduka. Ĝi estis planita kiel komunika kanalo ankaŭ por estontaj generacioj, sed unuavice por la nuntempo."*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Diaspora Muzeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo pri la muzeo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 323721
* LCCN: n80002868
* VIAF: 313533018
* SUDOC: 028332024
* BNF: 120189571
* NKC: ko2003191252 ko2003191040, ko2003191252
 |
Anglikana pastro en sutano
**Sutano** estas vestaĵo portita ekde la 18-a jarcento de katolikaj kaj anglikanaj sacerdotoj.

Ĝi konsistas el longa robo kun mallarĝaj manikoj, butonoj kaj rekta kolumo. La koloro de la sutano dependas de la sacerdota rango:

* nigra: simpla pastro
* viola: episkopo
* ruĝa: kardinalo (ne ekzistas ĉe anglikanoj)
* blanka: papo (nur ekde Pio la 5-a, kiu estis dominikano kaj deziris konservi la koloron de sia ordeno; antaŭe la papa sutano estis ruĝa kiel tiu de kardinaloj; ne ekzistas ĉe anglikanoj)

Por episkopoj kaj kardinaloj ekzistas sutanoj kutima (nigra kun bordoj, butonoj kaj zono de la specifa koloro) kaj festa (unukolora).

Ĝis 1962 katolikaj sacerdotoj portis la sutanon ĉiutage, de tiam ili rajtas anstataŭigi ĝin de malhela kostumo kun rekta kolumo. La konferenco de francaj episkopoj proponis porti krucon sur civila vestaĵo, sed la Vatikano respondis, ke kruco ne estas vesto. En Eŭropo portas la sutanon preskaŭ nur maljunuloj kaj tradiciuloj ĉefe en Romo kaj en la Vatikano. Tamen en Afriko kaj Azio sacerdotoj kutime portas ĝin.

Ankaŭ laikoj povas porti sutanon dum religia festo, ekzemple akolitoj. Tamen ankaŭ tie ĉi la sutano plej ofte nuntempe estas anstataŭigita de simpla albo.

* Kategorio Sutano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Burgo Henneberg** (germane *Burg Henneberg*) estas fakte ruino troviĝanta en Henneberg (Turingio), Germanio. Prizorgas ĝin la *Fondaĵo Turingiaj Kasteloj kaj Ĝardenoj.* 

*Kerno de la burgo*

Priskribo
---------

La rekte ĉe la landlimo inter Turingio kaj Bavario situanta kastelo estas la origina sidejo de la samnoma grafa dinastio (kiu estingiĝis en 1583). En 1096 grafo Gotebold unue prenis nomon laŭ tiu ĉi burgo. Elfosaĵoj en 2001, kiam trovitis turfundamentaj restaĵoj, montris tamen ke la burgo estis ekzistinta jam pli frue.

Ĝia grandeco montris la gravecon, ankaŭ ĝia komplika konstruado sur malfacila teritorio altebena. La familio tiamaniere fiere montris nombriĝi inter la plej gravaj dinastioj de Frankonio. Dum multaj generacioj ĝi estis enloĝata. Kiam la posedorajtoj je grandaj tertiorio en hodiaŭa Malsupra Frankonio ĉesis, la burgo ne plu centris geografie (ekde ĉ. 1230). Post hereddivido de 1274 la burgoj en Schleusingen, Aschach kaj Römhild-Hartenburg ekis esti pli gravaj. Pli poste fariĝis eĉ rezidejaj centroj Schleusingen kaj Römhild.

En 1274 la origina burgo donitis al la Schleusingen-linianoj, la Römhildanoj posedis la duonon ekde 1393. Pro daŭraj kvereloj inter la bofratoj el ambaŭ linioj la burgo pli kaj pli malgravis. Pri la milita defendo responsis ekde la 13-a jarcento specialaj nobeloj vivantaj unue maldaŭre surburge, poste daŭre. La familioj Von der Kere kaj Von Wechmar ekzemple feŭdmastris dum jarcentoj. Ĉe estingiĝo familia en 1583 feŭdmastris ankoraŭ la familio Trott zu Stolz.

Detruo kaj nuna stato
---------------------

En 1525, dum la Kamparanaj ribeloj, la burgo malkonstruitis, por esti rekonstruata poste je la grado necesa por komforta loĝado kaj administrado. Konservitis ĝis hodiaŭ la 14 metrojn alta belfrido, pluraj partoj de la ringomuro enhavanta ankaŭ la eksterajn vandojn de la loĝadsekcio, restoj de la ĉirkaŭfermejaj muroj kaj kelkaj aliaj ejaj maltutaĵoj. La cititaj turaj fundamentoj makovritaj en la jaro 2001-a ne plu videblis.

Vidu ankaŭ
----------

* Hennebergio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Henneberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝoj de Henneburg-klubo
* Prie sur la retpaĝaro de Stiftung Thüringer Schlösser und Gärten
* Bildodokumentado ampleksa ĉe *Thüringer-Landschaften.de*
**Susan Pinker** (naskiĝis en 1957 en Montrealo) estas kanada psikologo, ĵurnalisto kaj kolumnisto de sociaj sciencoj ĉe *The Wall Street Journal*. Ŝia lastatempa libro, *The Village Effect* estis kanada furorlibro.

Ŝi instruis edukan psikologion en la Universitato McGill en Montrealo. Ŝi skribas kiel ĵurnalisto pri temoj rilataj al sociaj sciencoj. Pinker precipe interesiĝas pri la demando kiel la diferencoj inter la seksoj evoluas en la daŭro de vivo kaj kiel ili ŝanĝiĝas en diversaj fazoj de la vivo.

Feminisma teorio
----------------

En internacia komparo, Pinker malkovris ke la diverĝo inter inaj kaj viraj karieraj elektoj estas pli granda des pli granda estas la prospero de lando. Fininte siajn studojn, inaj fizikistoj kaj inĝenieroj povas atendi salajron, kiu estas averaĝe 30 ĝis 50 procentoj pli alta ol la komenca salajro por diplomiĝintoj en aliaj fakoj. Tamen nur ĉirkaŭ 5% de la inoj studas fizikon en pli riĉaj landoj, kiel montriĝis por la jaro 2005, dum en pli malriĉaj landoj la proporcio de studentinoj pri fiziko estas pli ol 30%.

Ĉirkaŭ 60% de laborantaj virinoj, tiel observas Susan Pinker, malakceptas promociojn aŭ prenas malpli pagatan laboron por povi vivi pli vivplene.

Krome, Pinker asertas ke pliigita proporcio de virinoj je gvidaj niveloj pliigas la vendojn en komerco. Pinker konjektas, ke virinoj pli kapablas mastrumi konfliktojn kaj pli bone scias interkomuniki.

"The Village Effect"
--------------------

*The Village Effect: How Face-To-Face Contact Can Make Us Healthier, Happier and Smarter* (La Vilaĝa efiko: kiel kontakto vizaĝo-al-vizaĝo povas igi nin pli sanaj, pli feliĉaj kaj pli inteligentaj) kombinas nefikcian rakonton kun sciencaj raportoj por esplori kiel niaj sociaj ligoj, vizaĝ-al-vizaĝaj kontaktoj kaj sociaj retoj influas nian pensadon, lernadon, feliĉon, fortikecon kaj longvivecon. Tiu libro estis publikigita en diversaj landoj (ankaŭ en Ĉinio, Koreo, Pollando kaj Turkio).

Referencoj
----------



1. ↑  Eine Frage der Hormone, Die Weltwoche 12, 2008

Vidu ankaŭ
----------

Feminismo

Feminisma teorio

Feminisma movado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Susan Pinker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Susan Pinker
* *Susan Pinker: The Village Effect* (La vilaĝa efiko). Pinker en TV Ontario
**Natalia Maria Januszko** (naskiĝis la 27-an de julio 1987 en Varsovio, mortis la 10-an de aprilo 2010 en Smolensk) – pola stevardino, laborantino de la 36-a Speciala Regimento de Transporta Aviado je la nomo de la Defendantoj de Varsovio.

Vivo
----

Filino de Izabela kaj Grzegorz. En 2006 Natalia Januszko finis la 34-an Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo Cervantes en Varsovio kaj venontjare komencis studi en Scienc-Fakultato pri Bestoj de Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, specialiĝante pri bredado.

En la jaroj 2007–2008 laboris kiel stevardino en Polskie Linie Lotnicze LOT. La 16-an de februaro 2009 eklaboris en la 36-a Speciala Regimento de Transporta Aviado kiel stevardino; ŝi flugadis ĉ. 247 horojn.

Pereis en katastrofo de la pola registara aviadilo Tu-154M en Smolensk survoje al celebrado de la 70-a datreveno de Soveta Krimo en Katin. Dum la flugo plenumis funkcion de stevardino en aviadila skipo. Sume pereis tri stevardinoj laborantaj en la regimento; Natalia Januszko estis la plej juna viktimo de la katastrofo en Smolensk.

La 16-an de aprilo 2010 estis postmorte distingita per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

En entombigaj solenaĵoj de Natalia Januszko partoprenis interalie studentoj kaj regopovoj de ŝia altlernejo.

En 2010 la tombo de Natalia Januszko en Armea Tombejo, apuda al la Tombejo Powązki en Varsovio, kune kun tomboj de 27 aliaj enterigitaj tie personoj, iĝis integra parto de la monumento honore al la viktimoj de la katastrofo en Smolensk, malkovrita la 10-an de novembro 2010.

Vidu ankaŭ
----------

* Barbara Maciejczyk
* Paweł Janeczek

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Natalia Januszko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Natalia Januszko - stevardino de Tupolev newsweek.pl
* Otwarty list SOLIDARNOŚCI z naukowcami badającymi katastrofę smoleńską Malferma letero de SOLIDARECO kune kun sciencistoj esplorantaj la katastrofon de Smolensk - padre.info.pl
|  |
| --- |
| **Klasifiko de entjeroj laŭ dividebleco** |
| Formoj de faktorado: |
| Primo |
| Komponita nombro |
| Pova nombro |
| Kvadrato-libera entjero |
| Aĥila nombro |
| Nombroj kun limigitaj sumoj de divizoroj: |
| Perfekta nombro |
| Preskaŭ perfekta nombro |
| Kvazaŭperfekta nombro |
| Multiplika perfekta nombro |
| Hiperperfekta nombro |
| Unuargumenta perfekta nombro |
| Duonperfekta nombro |
| Primitiva duonperfekta nombro |
| Praktika nombro |
| Nombroj kun multaj divizoroj: |
| Abunda nombro |
| Alte abunda nombro |
| Superabunda nombro |
| Kolose abunda nombro |
| Altkomponita nombro |
| Supera altkomponita nombro |
| Aliaj: |
| Manka nombro |
| Bizara nombro |
| Amikebla nombro |
| Kompleza nombro |
| Societema nombro |
| Nura nombro |
| Sublima nombro |
| Harmondivizora nombro |
| Malluksa nombro |
| Egalcifera nombro |
| Ekstravaganca nombro |
| Vidu ankaŭ: |
| Divizora funkcio |
| Divizoro |
| Prima faktoro |
| Faktorado |

En matematiko, **komponita nombro** estas pozitiva entjero, kiu havas pozitivajn entjerajn divizorojn escepte de 1 kaj si. Laŭ difino, ĉiu entjero pli granda ol 1 estas primo aŭ komponita nombro. La nombro 1 estas konsiderata nek kiel primo nek kiel komponita. Ekzemple, la entjero 14 estas komponita nombro, ĉar ĝi estas malkomprenebla en 2 × 7.

La unuaj komponitaj nombroj estas

4, 6, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22, 24, 25, ... .

Propraĵoj
---------

* Ĉiu komponita nombro povas esti skribita kiel la produto de 2 aŭ pli multaj (ne nepre diversaj) primoj (fundamenta teoremo de aritmetiko).
* Cetere {\displaystyle (n-1)!\,\,\,\equiv \,\,0{\pmod {n}}} por ĉiuj komponitaj nombroj *n* > 5. Vidu ankaŭ en teoremo de Wilson.

Specoj de komponitaj nombroj
----------------------------

Unu el manieroj klasifiki komponitajn nombrojn estas per kalkulo de kvanto de la primaj faktoroj. Komponita nombro kun du primaj faktoroj estas duonprimo. (La faktoroj ne nepre estas diversaj, do ankaŭ kvadratoj de primoj estas duonprimoj.)

Alia maniero klasifiki komponitajn nombrojn estas per kalkulo de kvanto de divizoroj. Ĉiuj komponitaj nombroj havi almenaŭ tri divizorojn. Ĉe kvadratoj de primoj tiuj divizoroj estas {\displaystyle \{1,p,p^{2}\}}. Nombro *n* kiu havas pli multajn divizorojn ol ĉiu *x* < *n* estas maksimume dividebla nombro. (La unuaj du ĉi tiaj nombroj estas 1 kaj 2.)

### Funkcio de Möbius

En iuj aplikoj, necesas diferencigi inter komponitaj nombroj kun nepara kvanto de diversaj primaj faktoroj kaj tiuj kun para kvanto de diversaj primaj faktoroj. Ĉi tion priskribas la funkcio de Möbius *μ*.

*μ(n)=1* se nombro *n* ne havas ripetitajn primajn faktorojn kaj havas paran kvanton de diversaj primaj faktoroj.
*μ(n)=-1* se nombro *n* ne havas ripetitajn primajn faktorojn kaj havas neparan kvanton de diversaj primaj faktoroj; ĉi tiu okazo inkluzivas ankaŭ primojn.
*μ(n)=0* por nombro *n* kun unu aŭ pli da ripetitaj primaj faktoroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Java apleto por faktorigo uzante la elipsan kurban manieron por trovi grandajn komponigitajn nombrojn
* Listoj de komponigitaj nombroj kun prima faktorigo (unuaj 100, 1000, 10000, 100000, kaj 1000000)
* A002808 en OEIS
**Edgar Aetheling** (n. ĉ. 1051, m. ĉ. 1126) estis la lasta vira ano de la reĝa familio de Wessex. La kromnomo *Aetheling* signifas *princon*.

Li estis la filo de Eduardo la Ekzilito kaj Agata. Post la morto de lia patro en 1057, Eduardo la Konfesanto eble nomumis lin sian heredonton, sed kiam Eduardo la Konfesanto mortis en januaro 1066, Edgar estis ankoraŭ tro juna por defendi la landon kontraŭ invadojn de Harald la 3-a (Norvegio) kaj Vilhelmo la Konkerinto, kaj alia pretendanto al la angla trono, Harold, iĝis reĝo. Post ties morto, Edgar cedis al Vilhelmo la Konkerinto, kiu bone traktis lin kaj retenis lin ĉe sia kortego. Tamen en 1068 Edgar partoprenis malsukcesan ribelon de du anglosaksaj grafoj, Edwin kaj Morcar, kaj poste fuĝis al la kortego de Malkolmo la 3-a, reĝo de Skotlando. Subtenata de Malkolmo kaj aliance al la danoj, li invadis Anglion en 1069 kaj kaptis Jorkon, sed Vilhelmo pagis monon al la danoj por ke ili eliru de la regno, kaj Edgar denove fuĝis en Skotlandon. Tie li restis ĝis 1072, kiam Vilhelmo kaj Malkolmo eniris pacakordon de kiu unu elemento estis la ekzilo de Edgar. Edgar mem fine faris pacon kun Vilhelmo en 1074 sed neniam tute forlasis la esperon iĝi reĝo de Anglio.

Post la morto de Vilhelmo la Konkerinto en 1087, li subtenis la pretendon de Roberto Curthose al la angla trono, kaj en 1091 li denove fuĝis al Skotlando. Tie li helpis sian nevon Edgar forpeli Donald la 3-a de la skota trono kaj iĝi reĝo de Skotlando.

Eble antaŭ 1098 li ekloĝis en Konstantinopolo, eble aliĝante al regimento kiu enhavis plejparte ekziliajn anglosaksojn. Tie la bizanca imperiestro Aleksio la 1-a donis al li mararmeon por ke li transportu soldatojn kaj ekipaĵojn al la unua krucmilito.

En 1106 li denove subtenis Roberton Curthose kiam tiu batalis en Normandio kontraŭ Henriko la 1-a (Anglio). Henriko kaptis lin, venigis lin en Anglion, kaj pardonis lin, eble parte pro ke en 1100 Henriko edziĝu al la nevino de Edgar, Edita. Edgar retiris sin al bienoj en Hertfordshire. Li ankoraŭ vivis en 1125, kaj eble mortis ne longe post tiu jaro.

* Kategorio Edgar Aetheling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277774
 |
**John BUNYAN** (naskiĝinta la 28-an de novembro 1628, mortinta la 31-an de aŭgusto 1688) estis angla kristana verkisto.

Li naskiĝis en la vilaĝo Harrowden, tuj proksima al Bedford. Li studis ĉe lernejo nur malmultajn jarojn, kaj plejparte instruis sin mem. Kiel sia patro, li estis ladisto. De 1644 ĝis 1647, dum la Angla enlanda milito, li servis en la parlamenta armeo. En 1649 li edziĝis al pia juna virino, kiu interesigis lin pri religio. Ili loĝis ĉe Elstow, Bedfordshire ĝis ŝia morto en 1655; post tio li tranloĝiĝis al Bedford. En 1653 li estis baptita en la Baptista Eklezio (v.Baptismo). En 1655 li komencis prediki, kun tuja sukceso.

Li forte kontraŭis la kredojn de kvakerismo, atakante ilin en kelkaj verkoj. La kvakera fondinto George Fox mem eldonis verkon kiu refutis unu verkon de John Bunyan. Estis epoko de akraj religiaj debatoj kaj la lingvo de Bunyan estis foje malmilda.

En 1658 oni akuzis Bunyan pro predikado senlicence, tamen li daŭre predikis. Pro tio li malliberiĝis dekdujarojn ekde 1660. Li regajnis la liberon kiam Karlo la 2-a eldonis deklaron de religia tolero. Li iĝis pastro de la baptista preĝejo ĉe Bedford. En 1675 Karlo la 2-a revokis sian deklaron, kaj denove John Bunyan malliberiĝis, ĉi-fojon nur dum ses monatoj. Pro sia populareco li restis libera ĝis sia morto, kiu okazis kiam li suferis de virusa infekto survoje al Londono. Li enteriĝis en la Londona tombejo Bunhill Fields.

Lia plej fama libro estas *La Pilgrima Progreso*, kiu estas tradukita en pli da lingvoj ol iu ajn libro krom la Biblio. Tamen li estis ege fekunda verkisto kaj eldonis multajn aliajn verkojn, el kiuj la plej legataj estas *Grace Abounding* (*Abunda Gracio*) kaj *The Life and Death of Mr Badman* (*La vivo kaj la morto de Sinjoro Malbonulo*).

Ralph Vaughan Williams komponis operon bazitan je *La Pilgrima Progreso*.

Bunyan en Esperanto
-------------------

* *La progresado de l' pilgrimanto*. Trad. Vinko Ošlak. Ljubljana: Ignis, 2015.

* John Bunyan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio John Bunyan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 220070
* GND: 118517473
* LCCN: n78095526
* VIAF: 71388170
* ISNI: 000000011029088X
* LIBRIS: 179675
* SUDOC: 02675892X
* BNF: 11894523j
* BPN: 04044318
* MBA: 06a8c417-9f66-4aaf-90c1-9da3dcf60cfb
* NLA: 35023683
* NDL: 00434792
* BIBSYS: 90079428
* NKC: jn19990001216
* BNE: XX1159900
 |
supra Engadino
**Engadino** estas valo en la svisa kantono Grizono, tra kiu fluas la rivero Eno (germane *Inn*, romanĉe *En*), kaj kie oni parolas ĉefe la romanĉan lingvon, nome ties dialekton *Vallader*.
Oni distingas la *Supran Engadinon* de Sankta Maŭrico ĝis S-chanf konsistante el komunumaro kun sama nomo disde la *Suba Engadino* de Zernez ĝis la pasejo Finstermünzpass [finstamincpas'], ĉe kiu la rivero Eno transfluas al Aŭstrio konsistante el la tri komunumaroj Ramosch, Suot Tasna kaj Sur Tasna.

Jam *Finstermünzpass*, la plej malalta loko de la valo, havas altecon de 1188 metroj super marnivelo.
Pro la alteco la kondiĉoj por neĝaj sportoj estas tre bonaj, sed ne ĉiam eblas libera uzo de la ŝoseoj. Tial gravas la reto de la Retia Fervojo (*Rhätische Bahn*, *Viafier retica*, RhB),
kies etŝpuraj trajnoj trairas la tutan valon, escepte de la lasta peco inter Scuol kaj Finstermünzpass, kie la valo estas tre malvasta.
Per konstruado de la fervoja tunelo Vereina inter Sagliains kaj Klosters oni certigis tutjare sekuran ligon de Engadino al Pretigovio kaj la valo de Rejno.

Suba Engadino estas fama pro la Svisa Nacia Parko, kiu kovras grandan parton de la suda valflanko. La kultura centro, kvankam ne la ĉefloko de la Supra Engadino estas la fama kuracloko Sankt-Maŭrico, kie dufoje okazis la Vintraj Olimpikoj nome en 1928 kaj 1948.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Engadino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Engadino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

\*Vegetaĵara mapo de supra Engadino, Svisujo, 1:50'000 en germana, angla kaj en romanĉa lingvo, kaj en GIS, junio 2010 ISBN 978-3-033-02480-9

* Retia Fervojo, filmeto[*rompita ligilo*]
* Vegetaĵara mapo
* Turisma retejo pri Engadino kaj Sankt-Maŭrico
* Engadino en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28885
* GND: 4014744-7
* LCCN: sh85043162
* VIAF: 315128070
* BNF: 12073349s
* NKC: ge129133
 |
**Solt** ([ŝolt], germane *Scholt*) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa. Solt estis filo de Árpád.

Urbodomo de Solt

Geografio
---------

La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo havanta havenon kaj ponton, (kontraŭe estas Dunaföldvár), laŭ ĉefvojoj Budapeŝto-Sombor, Dunaföldvár-Kecskemét kaj Dunaföldvár-Szabadka, laŭ fervojo Kunszentmiklós-Dunapataj. Budapeŝto troviĝas 100, Kecskemét 55 km-ojn.

Mondomilita monumento en Solt

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la kuprepoko kaj bronzepoko. Ankaŭ la romianoj uzis la trapasejon, krome inter Dacio kaj Panonio estis ilia vojo ekster la Imperio. Antaŭ la hungaroj avaroj setlis. La unua skriba mencio devenis el 1145. Ĝi iĝis kampurbo en 1384, kiun tenis ĝis 1867, dume perdis ĝin dum la turkoj. Dum liberecbatalo de Rákóczi la loko estis milita bazo por okupi Transdanubion. La preĝejoj luterana baroka en 1715, katolika baroka en 1776, kalvinana en 1806 konstruiĝis. En 1848 taĉmento de la loĝantoj sukcese venkis malgrandan taĉmenton de aŭstroj. La fervojo en 1902, la termala banejo en 1926, la Danubo-ponto en 1930 ekfunkciis. La komunumo urbiĝis en 1997. Dum la socialismo 3 kolĥozoj formiĝis.

La urbo famas pri radiostacio, nuntempe la plej forta en Hungario. 

Vido al kirko en Solt

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Solt fare de familio Vécsey [vEĉei] de 1816
* Kalvinana kirko (Solt), kiu unue konstruiĝis el ligno en 1560, kelkfoje ĝi bruldetruiĝis, en 1755 pligrandiĝis, la turo estas 43 m-ojn alta
* romkatolika paroĥa preĝejo Nomo de Sankta Maria (Solt)

Famuloj
-------

* en Solt naskiĝis:
	+ Gábor Báthory (episkopo)
	+ scenaristo Ferenc Rajna
* en Solt mortis akademiano Zsigmond Benyovszky

Famaj nomportantoj
------------------

* 6974 Solti
* **Georg Solti**
* Bertalan Solti
* Gizella Solti
* Hermin Solti
* János Solti
* László Solti
* Líviusz Solti
* Miklós Solti

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Habichtswald, Germanio - 2001.
* Rumanio Dănești (Harghita), Rumanio - 2005.
* Italio Papozze, Italio
* Rumanio Lunca Mureșului (Aluniș), Rumanio

Referencoj
----------
**Martim AFONSO de SOUSA** [marh**tim** a**fon**so di**sou**za) naskiĝis en Vila Viçosa, Portugalio, en 1500 - kaj mortis en1571, estis portugala noblulo kaj militisto. Fondis la urbon San-Vicenton.

En juneco, li lernis matematikon, kartografion kaj navigikon. Li estis paĝio de Duko de Bragança kaj, poste, de reĝido Johano. Kiam kroniĝis, Johano la 3-a nomis lin komandanton de ekspedicio al Brazilo en 1530.

En 1532, kun helpo de João Ramalho, fondis São Vicente,
la unua portugala vilaĝo en Brazilo kaj ricevis du "Capitanias" (heredajn provincojn).

Martim Afonso de Sousa ne restis en Brazilo por administri siajn provincojn kaj lasis kiel prokuroron Brás CUBAS. Tio okazis ĉar li estis nomata "Granda Kapitano de Hidia Maro" por protekti la portugalajn havenojn en oriento. En tiu ofico, defendis la fortikaĵon Feitoria de Diu kontraŭ maŭroj kaj baratanoj, venkis la reĝon de Calicute kaj kombatis la piratojn kiuj atakis la portugalajn ŝipojn. Li estis nomita Vic-reĝo de Hindio en (1542).

Li reiris al Portugalio en 1545, kaj malmulte oni konas pri liaj lastaj jaroj.

* Kategorio Martim Afonso de Sousa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53094
* GND: 1147222932
* LCCN: n81039764
* VIAF: 38234292
* ISNI: 0000000024847709
* SUDOC: 157963179
* BNF: 16933520w
* BNE: XX5309984
 |
Maljunulino festas sian centan naskiĝtagrevenon.
***Sto lat*** (trad. cent jaroj) estas tradicia pola kanto kiu estas kantita por esprimi bonajn dezirojn, bonan sanon kaj longan vivon al persono. Ĝi estas ankaŭ ofta maniero por deziri al iu feliĉan naskiĝtagon en la pola.

La aŭtoro kaj origino de la kanto estas nekonataj. Sto lat kantiĝas ambaŭ ĉe neformalaj renkontiĝoj (kiel naskiĝtagoj aŭ nomaj tagoj) aŭ ĉe formalaj eventoj, kiel premiaj ceremonioj.

Ĉe ŝtataj eventoj, ĝi estas foje elfarata de orkestro. La frazo *Sto lat!*, sen la melodio, ankaŭ uziĝas por deziri al iu longvivon, bonan sorton, aŭ kiel tosto.

Similaj kantoj
--------------

La kanto servas kiel ekvivalento de «Bondezirojn al vi».

La kanto *Niech im gwiazdka pomyślności* estas ofte kantata post *Sto lat*, sed ne dum la infanaj festoj, ĉar la kanto referencas al alkohola konsumo.

Kantoteksto kaj melodio
-----------------------

| Pola teksto | Traduko |
| --- | --- |
| Sto lat, sto lat, niech żyje żyje nam. | Cent jarojn, cent jarojn, ri vivu por ni. |
| Sto lat, sto lat, niech żyje żyje nam. | Cent jarojn, cent jarojn, ri vivu por ni. |
| Jeszcze raz, jeszcze raz, niech żyje, żyje nam. | Refoje, refoje, ri vivu por ni. |
| Niech żyje nam! | Ri vivu por ni! |

\relative c'' {
\tempo 4 = 90
 \language "deutsch"
 \set Staff.midiInstrument = #"oboe" 
 \clef treble
\set Score.tempoHideNote = ##t
g e g e
g a8 g f e \tempo 4 = 45 f4\fermata\tempo 4 = 90
f d f d
f g8 f e d \tempo 4 = 45 e4\fermata\tempo 4 = 90
g8 g e4 g8 g e4
g c8 h a gis \tempo 4 = 45 a4\fermata\tempo 4 = 90
h2 h4 h 
c1\fermata
 \bar "|."
}
\addlyrics {
 Sto lat, sto lat, niech ży -- je ży -- je nam.
 Sto lat, sto lat, niech ży -- je ży -- je nam.
 Jesz -- cze raz, jesz -- cze raz, niech ży -- je, ży -- je nam.
 Niech ży -- je nam!
}
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.

Referencoj
----------

1. ↑   Sto Lat! (angle). Alirita 30-a de marto 2024.
2. 1 2   Happy Birthday In Polish - Sto Lat Lyrics (angle).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sto lat: The Polish Birthday Song ĉe YouTube
Kokosonuksoj aǔ simple kokosoj
Kokosa trunko
Coconut distribution.pngCoconut distribution
**Kokoso** estas frukto de palmo en la familio arekacoj, el kiu estas nur unu specio kies scienca nomo estas *Cocos nucifera* nomata **kokospalmo** aŭ **kokosujo**, kiu devenas de la bordoj kaj insularoj de hinda oceano. Ĝi estas 20—30 metrojn alta, kun 6—8m longaj folioj kaj kun spadika infloresko. Ĝiaj grandaj fruktoj havas tre malmolan ŝelon kaj pli precize estas nomataj **kokosnuksoj**.

La kokosnukso estas botanike drupo, peza ĉirkaŭ 1 kg, diverse utiligata. Ĝi servas por produkti oleon, el kiu oni ricevas per rafinado kokosbuteron. La korpon de la nukso oni utiligas por fari kokosraspaĵon. Oni devas distingi du likvaĵojn de kokoso, kokosakvon kaj kokoslakton. La interna kavo de la nukso enhavas dolĉan, helan sukon, kokosakvon. El la muelita kokoskarno kaj akvo (pulpo) oni faras blankan kaj grasan likvaĵon, kokoslakton. El la seka pulpo kiu oni nomas kopron oni ekstraktas la kokosoleon.

Referencoj
----------

1. ↑  Vidu en NPIV

Vidu ankaŭ
----------

* Kokoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kokoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kokoso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Kokoslakto
* Fiĝiaj tropikaj sekaj arbaroj
* Granit-sejŝelaj tropikaj humidaj arbaroj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |