recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Novokubansk** (ruse *Новокубанск*) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03234501.

La urbo estis fondita en fino de la 19-a jarcento surbaze loĝejoj Kubanskoje (Кубанское) (fondita en 1867) kaj Ĥutorok (Хуторок).

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1966.

La interurba telefona kodo estas 86195, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo, sur maldekstra bordo de rivero Kubanj (Кубань).

En la urbo estas fervoja stacio Kubanskaja (Кубанская).

En jaro 1959 la urbo havis 15,4 mil loĝantojn, en 2002 estis 35,4 mil loĝantoj.

* Kategorio Novokubansk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk
**Operaco Anfal** estis milita operacio, kiun kondukis la Iraka diktaturo kontraŭ la Kurdoj inter 1986 kaj 1989. La operacio estis tre kruela kaj en 2005 la Internacia Kortumo en Hago deklaris, ke Operacio Anfal estis "akto de genocido". La operacio estis nomita laŭ la oka surao de la korano, kiu nomiĝas *Al-Anfal*. La surao priskribas la venkon de la Islamanoj kontraŭ 900 nefideluloj en la batalo de Badr (Sauda Arabio), dum la jaro 624 p.K..

La operacion gvidis Ali Hasan al-Maĝid, la kuzo de Saddam Hussein. Ĝi inkluzivis terurajn bombadojn per kemiaj kaj ordinaraj armiloj kontraŭ Kurdaj vilaĝoj, en kiuj mortis miloj da homoj. Laŭ sendependaj fontoj mortis inter 100.000 kaj 200.000 homoj dum la operacio, kaj eble unu miliono da Kurdoj devis forlasi siajn hejmojn, el tuta loĝantaro de 3,5 milionoj da Kurdoj en Irako. Plie okazis teruraj kazoj, en kiuj la Iraka armeo rekte provis mortigi ĉiujn plenkreskajn virojn en aparta regiono.

Alia parto de la operacio estis la provo "arabigi" la urbon Kirkuk, forpelante multajn Kurdojn kaj kuraĝigante malriĉajn Arabojn el la sudo translokiĝi al malmultekostaj domoj en la urbo. Kirkuk estas unu el la ĉefaj urboj de la Kurda regiono, kaj ĝi ankaŭ estas apud multaj rezervoj da nafto. Nuntempe la rilatoj inter Kurdoj kaj Araboj en la urbo restas tre malbonaj.

* Kategorio Operaco Anfal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Orjaĥovo** (bulgare: Оряхово, angle: **Oryahovo**) estas havenurbo ĉe la dekstra bordo de Danubo en norda Bulgario. Ĝi situas malsupre (oriente) de la enfluo de Ogosto en Danubon. En 2022 ĝi kalkulis 4 799 loĝantojn.

Pramo konektas la urbon al la rumana urbo Bechet aliborde. Estas planoj konstrui ponton.

Bulgara ortodoksa preĝejo en Orjahovo
Arkeologiaj trovaĵoj pruvas, ke la loko estis loĝata jam en Neolitiko. En historiaj tempoj la nomoj de la urbo variis: dokumentoj mencias Vrhov, Orezov, Oreov kaj *Rahovo*, kaj ekde 1886 la moderna nomo estas Orjaĥovo. En 1886 la nuna nomo estis oficiale alprenita. La nomo *Rahov* ankoraŭ estas menciita en la Enciklopedio de Esperanto sub la gloso de insulo Esperanto.

Situo
-----

Orjaĥovo situas 190 km nord-oriente de Sofio kaj 75 km norde de Vraca. Male al la aliborda rumana urbo Bechet ĝi situas rekte ĉe Danubo kaj posedas havenon. Laŭ alto la urbo etendiĝas de 30 m super marnivelo (ĉe Danubo) ĝis 226m. Je 95 km oriente estas la sekva iom granda urbo ĉe Danubo, Nikopol.

La haveno servas ne nur la pramon al la alia riverbordo, sed ankaŭ la trafikon laŭlonge de Danubo.

Al aŭta trafiko servas la bulgaraj vojoj 11 (orienten kaj sud-okcidenten) kaj 15 (okcidenten). La pramo atingas la rumanan nacian vojoj DN 55, kiu iras norden al Craiova.

Komunumaj partoj
----------------

Al la komunumo Orjaĥovo apartenas krom la urbo jenaj vilaĝoj: Selanovci, Leskovec, Galovo, Ostrov, Gorni Vadin kaj Dolni Vadin. Ĉiuj situas oriente de la urbo, ĉe aŭ ne tro malproksime de la Danubo.

Insulo Esperanto
----------------

Insulo Esperanto, granda je 180 hektaroj, situas ĉ. 5 km oriente de la urbo, proksime de vilaĝo Leskovec (survojo al Nikopol). La 1-an de septembro 1930 la urbestraro de Orjahovo oficiale nomumas la duan plej grandan insulon en Danubo je la nomo "Esperanto".

La insulo estas neloĝata, kovrita de arbaro. La rivera brako inter ĝi kaj la bulgara riverbordo estas nur kelkdek metrojn larĝa, foje malpli; la pliparto de la rivero fluas aliflanke. 

Sur la vidalvida riverbordo situas loko por ripozo kun strando, parko kaj restoracio. En 1933 oni finkonstruas tie turisman domon "Esperanto". La areo ankaŭ estis nomita Esperanto, ĉar ĉi tie en 1937 okazis Universala Kongreso de Esperanto.

Referencoj
----------

1. ↑  (bg) Tabelo pri la adresregistro por la konstanta kaj aktuala adreso de la persono
2. ↑  (eo) Atanas D. Atanasov, Enciklopedio de Esperanto, Volumo 1, paĝo 246, 1979, Hungara Esperanto-Asocio, ISBN 963 571 052 6
3. 1 2  (eo) Ekspozicio en Orjahovo, HeKo, n-ro 308 7-B, la 21-an de aŭgusto 2006

Vidu ankaŭ
----------

Esperanto (insulo en Danubo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jutuba filmo
* 360° Panoramo
*Generalissimo* Ĉiang Kai-ŝek, ĉefkomandanto de la NRA, eliris el la Norda Ekspedicio kiel la estro de la KMT kaj de Ĉinio.
La **Norda Ekspedicio** estis militkampanjo lanĉita de la Nacia Revolucia Armeo (NRA) de la Kuomintang (KMT), konata ankaŭ kiel "Ĉina Naciisma Partio", kontraŭ la registaro de Bejĝang kaj aliaj regionaj militsenjoroj en 1926. La celo de la kampanjo estis reunuigi Ĉinion mem, kiu estis fragmentita en la sekvo de la Revolucio de 1911. La ekspedicio estis estrita de la Generalo Ĉiang Kai-ŝek, kaj estis dividita en du fazoj. La unua fazo finiĝis en 1927 per politika disigo inter la du frakcioj de la KMT: nome la dekstrula Nankina frakcio, estrita de Ĉiang, kaj la maldekstra frakcio de Vuhano, estrita de Ŭang Ĉingŭei. Tiu disigo estis parte okazigita pro la ŝanghaja masakra ekstermo de komunistoj el la KMT, kio markis la finon de la Unua Unigita Fronto. Kiel klopodo mildigi tiun skismon, Ĉiang Kai-ŝhek elposteniĝis kiel ĉefkomandanto de la NRA en Aŭgusto 1927, kaj iris al ekzilo en Japanio.

La dua fazo de la Norda Ekspedicio ekis en Januaro 1928, kiam Ĉiang reprenis la komandon. Ĉirkaŭ Aprilo 1928, la naciistaj fortoj estis progresintaj al la Flava Rivero. Kun la helpo de aliancitaj militsenjoroj kiel Ĝan Ksiŝan kaj [[Feng Ĝuksiang, naciistaj fortoj ekhavis serion de gravaj venkoj kontraŭ la Bejĝanga Armeo. Kiam ili alproksimiĝis al Pekino, Ĵang Zuolin, estro de la Manĉuria Fengtiana grupo, estis devigita fuĝi, kaj estis murdita tuj poste fare de la japanoj. Lia filo, Ĉang Ksueliang, enposteniĝis kiel estro de la Fengtiana grupo, kaj en Decembro 1928, anoncis, ke Manĉurio akceptas la aŭtoritaton de la naciisma registaro de Nankino. Kun la fina parto de Ĉinio sub kontrolo de la KMT, la Norda Ekspedicio konkludis sukcese kaj Ĉinio estis reunuigita, kio heraldis la starton de la Nankina jardeko.

Notoj
-----

1. ↑  Taylor 2009, p. 68.
2. ↑  Taylor 2009, p. 72.
3. ↑  Boorman, Cheng & Krompart 1967, p. 53.
4. ↑  Taylor 2009, p. 83.

Bibliotekoj
-----------

* Boorman, Howard L.; Cheng, Joseph K. H.; Krompart, Janet (1967). Biographical Dictionary of Republican China. New York: Columbia University Press. ISBN 9780231089579.
* Taylor, Jay (2009). The Generalissimo. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 9780674033382.

* Kategorio Norda Ekspedicio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732246
* LCCN: sh85024113
 |
**Novrusio** aŭ **Novorusio** (ruse *Новоро́ссия*) estas historia areo, kiu entenas ĉefe sudajn partojn de la hodiaŭa Ukrainio (Dnipropetrovska provinco), historian teritorion de Besarabio, Moldava Respubliko, Ĉednestrio, parte ankaŭ orientan Ukrainion (Donecka provinco), sudan Rusion (Krasnodara regiono, Stavropola regiono, Adigeio, Rostova provinco), kiuj situas apud la Azova (Zaporiĵa provinco) kaj Nigra Maroj (Odesa provinco, Mikolajeva provinco, Ĥersona provinco).

La nomo venas el la nomo de rusa Provinco Novorusio, kiu ekzistis inter 1765 kaj 1789. La ĉefurbo estis Kremenĉuk kaj poste administra centro Dnipro (Jekaterinoslav). Antaŭ aneksado de la teritorio, tiujn teritoriojn pretendis Pollando-Litovio, la Osmana Imperio kaj la Rusia Imperio. Tiu kaj la okazantaj bataloj kondukis al tio, ke tiuj areoj (sudaj stepoj) estis apenaŭ loĝataj.

La koloniigo de Novorusio okazis sub gvido de princo Grigorij Potjomkin, kiu estis intima konfidulo de carino Katerino la 2-a de Rusio. Oni dividis la agron al rusaj grundposedantoj, kiuj kunportis rusajn kamparanojn el centra Rusio. Oni fondis multajn urbojn kiel Odeso, Novorossijsk ĉe la Nigra maro, Sebastopolo, Jekaterinoslav, Mikolajivo, Ĥersono kaj aliajn.

La havenurboj havis gravan rolon por establi konvenan, batalpretan floton en la Nigra maro kontraŭ la turkoj. Okaze de fondo de la Socialisma Respubliko de Ukrainio, granda parto de Novorusio estis aligita al Ukrainio, en 1954 eĉ la duoninsulo Krimeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Novorusio (konfederacio)
* Zaporogoj
* Krimea Ĥanlando

Eksteraj ligiloj
----------------

* mapo, ruse
* The Guardianship Committee of Foreign Settlers in South Russia[*rompita ligilo*]
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto Pereĉin en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

**Novoselicja,** ukraine **Новоселиця,** hungare **Újkemence** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Pereĉin.

* 48° 47′ 0″ N 22° 25′ 0″ O﻿ / ﻿48.78333 °N, 22.41667 °O﻿ / 48.78333; 22.41667 (mapo)Koordinatoj: 48° 47′ 0″ N 22° 25′ 0″ O﻿ / ﻿48.78333 °N, 22.41667 °O﻿ / 48.78333; 22.41667 (mapo)
* Areo: 23  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 89211
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Novoselicja situas inter montoj, laŭ rojo, ĉefvojo preteriras. Uĵhorodo troviĝas 35 km-ojn.

Historio
--------

Oni fondis la vilaĝon en 1566 en formo. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. Ĝis 1920 Újkemence apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Novoselicja/Újkemence. Ekde 1945 Novoselicja apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* la tuta ĉirkaŭaĵo, montoj, valoj

* Kategorio Novoselicja (Pereĉin) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Norda larĝbuŝa rinocero translokigita al la rezervejo Ol Pejeta. Foto: Michael Dalton-Smith
Colonización existente y asistida (Residente)      Extinto   Posiblemente extintoArealoj. Ruĝe ne plu aperas. 
La **norda larĝbuŝa rinocero** (*Ceratotherium simum cottoni*) estas unu el la du subspecioj de larĝbuŝa rinocero. Ĝi nature troviĝis en kelkaj landoj en Orienta kaj Centra Afriko sude de Sahara. Ili normale vivas en herbejoj kaj arbaroj de savano.

Nun la specio estas konsiderata Draste Endanĝerita aŭ eĉ Formortinta en naturo. La nombro de individuoj forte malgrandiĝis pro ŝtelĉasado. Ili estis ĉasitaj pro siaj kornoj, konsiderataj sanigaj. De la 20-a de marto 2018, kun la morto de la lasta virseksa individuo, restas nur du individuoj.

Provoj konservi la specion
--------------------------

La neprofitcela naturrezervejo *Ol Pejeta*, kie troviĝas la lastaj rinoceroj, konservis la spermon de la lasta virseksa individuo *Sudan*, kaj tiun de kvar aliaj mortintaj membroj de la specio. La sciencistoj provas per envitra fekundigo unuigi ovolon de la du restantaj inoj kun konservita spermoĉelo. Tiu metodo ankoraŭ ne estis sukcesa por ĉi tiu specio.

Ĉi tiu specio kaj la provoj konservi ĝin vekas grandan publikan intereson, kio profitas al *Ol Pejeta*, kiu organizas turismon en la rezervejo. Tiel la protektado de ĉi tiu specio kontribuas al la konservado de la biodiverseco de la regiono.

Referencoj
----------

1. ↑   Mortis unu el la ses nordaj larĝbuŝaj rinoceroj kiuj restas en la mondo. *Vikinovaĵoj*. Arkivita el la originalo je 2018-03-22. Alirita 2018-03-22.
2. ↑   Mortis la lasta vira rinocero larĝbuŝa – subspeco "norda". *esperanto.blog*. Arkivita el la originalo je 2018-03-22. Alirita 2018-03-22.
3. ↑   Morto de la lasta iĉa norda larĝbuŝa rinocero. *Poste*. Arkivita el la originalo je 2018-03-22. Alirita 2018-03-22.
4. ↑   Mortis la lasta norda-blanka-rinocero, kaj kial tio gravas al vi?. *ISAE*. Arkivita el la originalo je 2018-03-22. Alirita 2018-03-22.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Norda larĝbuŝa rinocero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Norda larĝbuŝa rinocero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Norda larĝbuŝa rinocero en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Ol Pejeta Conservancy
Orlovat troviĝas en (verda) Municipo Zrenjanin en Serbio
Mapo pri municipo Zrenjanin
Ortodoksa preĝejo de Orlovat
**Orlovat,** serbe **Орловат,** germane **Orlowat,** hungare **Orlód** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Zrenjanin.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 40  km²
* Koordinatoj: 45°14′22″N 20°34'34″E
* Alto super marnivelo: 68 m
* Loĝantaro: 1780
* Poŝtkodo: 23263
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Orlovat situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ dekstra bordo de Timiş (kun ponto al Tomaŝevac).

Historio
--------

En 1471 la komunumo estis kampurbo, sed post kelkaj jardekoj sekvis la turka regado kaj la loĝantaro malpliiĝis, sekve ĝi iĝis vilaĝo. Inter 1773-1872 ĝi apartenis al limgarda zono rekte apartenanta al Habsburga Imperio. En 1848 la hungara armeo venkis la unuigitan aŭstran-serban armeon. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Orlovat 1789 homoj, (1709 serboj (96 %), 17 jugoslavianoj, 15 ciganoj, 12 hungaroj, 8 slovakoj, 4 kroatoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
Pri la komunumo
---------------

**Ormalingen** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 1916 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Ormalingen situas ĉe la bordo de la riviero Ergolz oriente de Gelterkinden.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ormalingen limas en nordo al Buus, en nordoriento al Hemmiken, en oriento al Rothenfluh, en sudoriento al Wenslingen, en sudokcidento al Tecknau, en okcidento al Gelterkinden, kaj en nordokcidento al Rickenbach.

Trafiko
-------

Ormalingen estas konektita per la buslinio de Hemmiken al Gelterkinden al la reto de la publika trafiko. Cetere la stacidomo de Gelterkinden troviĝas apenaŭ unu kilometro de la vilaĝocentro de Ormalingen, tiel ke la vialĝo malgraŭ la fakto, ke ĝi ne rekte situas ĉe la fervojlinio, bone atingeblas.

Historio
--------

Ruino de la Kastelo Farnsburg
La unua dokumenta mencio de Ormalingen datiĝas el la jaro 1280 kiel *Normendingen*.

En *Wolhusen* oni malkovris restaĵojn de romia bieno kaj proksime de ĝi tombejo el la frua mezepoko. Dum mezepoko Ormalingen apartenis unue al la Grafoj de Frohburg, poste al la Grafoj de Homburg kaj fine al la Grafoj de Thierstein kaj al la baronoj de Falkenstein. En la jaro 1461 Bazelo akiris la vilaĝon kun la senjorujo Thierstein-Fanrsburg kaj atribuis ĝis al la voktejo Farnsburg. Dum la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la Kastelo Farnsburg, kiu estis la sidejo de la kamparvoktoj de Bazelo, estis bruligita kaj detruita de la ribelaj kamparanoj. Dum la tempo de la Helveta Respubliko la komunumo apartenis al la tiama distrikto Gelterkinden. En la jaro 1814 ĝi estis atribuita al la distrikto Sissach, okaze de la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 la vilaĝo decidis sin por la kamparo kaj tiel ĝi fariĝis en la jaro 1833 parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Ormalingen
* Ormalingen en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Ormalingen**
  

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Niurka ALONSO SANTOS** (naskiĝis la  4-an de aprilo 1963(nun 1963-04-04) en Havano) estas kuba inĝeniero kaj esperantisto. Ŝi esperantiĝis en 1978, kaj en 1979 partoprenis la fondiĝo de Kuba Esperanto-Asocio, en tiu jaro mem, ekkomencis instrui la lingvon.

Niurka estis prezidantino de la Filio Urbo Havano dum du periodoj (proksimume 20 jaroj), ŝi ankaŭ estis nacia estrarano de KEA pri Informado. Ŝi partoprenis en ĉiuj Naciaj Kongresoj de KEA, kaj ankaŭ en tri Universalaj Kongresoj, el kiuj ŝi apartenis a la LKK de la 75-a kaj la 95-a UK, kiuj okazis en Kubo. Ŝi partoprenis ankaŭ en Simpozioj, Aranĝoj kaj Eventoj, naciaj kaj internaciaj, okazitaj en Kubo. Ŝi estis membro de la LKK dum la 9-a TAKE okazinta en Havano. Dum 2010, kadre de la 95-a UK, ŝi ekzameniĝis kaj sukcesis je B-2 nivelo laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro.

Referencoj
----------

1. ↑   "Havano. Komuna foto ĉe la Memortabulo", *Esperanto.cu* (eo) (PDF) (2017-2), p. 4.

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Esperanto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801604
 |
Optika iluzio de la hungara artisto Victor Vasarely en Pécs.
Daytime photo of sky, mountains, vegetation, a billboard, and, in the center of the image, poles with an orange circle in the centerJesús Soto, Karakaso.
**Optika arto** aŭ *op art* (mallongigo de la angla esprimo *optical art*, laŭvorte 'optika arto'), estas stilo de vida arto, ĉefe pentrarto, kiu faras uzadon de Optikaj iluzioj. Kutime oni uzas en kritiko kaj historio de arto en multaj lingvoj la nomo en angla, nome *op art*, kvankam oftas ankaŭ referencoj al *optika arto*.

La verkoj *op art* estas abstraktaj, kaj multaj el la plej konataj estis kreitaj en blanka kaj nigra koloroj. Ĝenerale, ili okazigas en la rigardanto la impreson de movo, de la ekzisto de kaŝitaj bildoj, de modeloj de briloj kaj vibrado, aŭ de ŝvelo kaj misformado. En la verkoj de optika arto la rigardanto partoprenas aktive movante sin por kapti la optikan efekton komplete, kaj pro tio videblas kombinoj aŭ ripetoj de formoj, figuroj aŭ modeloj; oni uzas ankaŭ simplajn geometriajn figurojn kiel ortanguloj, kvadratoj, trianguloj aŭ cirkloj.

Post la Dua Mondmilito aperis nova generacio de artistoj emaj al abstrakta arto. Ili okupiĝis ne nur por komuniki per siaj verkoj senton, sed ili ankaŭ postulis el la rigardanto aktivan partoprenon. En tiu epoko la arta centro jam estis definitive ne Parizo sed Novjorko.

Notoj
-----

1. ↑   Artspeak, Robert Atkins, ISBN 978-1-55859-127-1

Bibliografio
------------

* Frank Popper, Origins and Development of Kinetic Art, New York Graphic Society/Studio Vista, 1968
* Frank Popper, From Technological to Virtual Art, Leonardo Books, MIT Press, 2007

* Kategorio Optika arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
situo de la insuloj kaj haligoj en la nordfrisa vadomaro
**Norderoog** (dane *Nørreog*, nordfrise *Noorderuug*) estas neloĝata insuleto en norda Germanio. Ĝi apartenas al la komunumo Hooge kaj troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, en la nordfrisa vadomaro ĉe la bordo de la Norda Maro. 

Norderoog estas haligo, do eta insulo kiu inundiĝas dum ĉiu alta tajdo, kaj homaj loĝlokoj de po kelkaj domoj sur ĝi historie troviĝis sur pluraj artefaritaj montetoj, kiuj tiom altis, ke ilin la alta tajdo ne sukcesis subakvigi.

La insuleto unuafoje skribe menciiĝis dum la jaro 1597 sub la nomo „Norder Ough". Dum la jaro 1630 sur la haligo troviĝis granda bieno, kiu detruiĝis dum la inundo de 1634. Pli poste familio resetlis sur la insuleto, sed ties domo dum la jaro 1825 ankaŭ forviŝiĝis per inundo. Ekde tiam Norderoog estas neloĝata. Kiel sola nordfrisa haligo Norderoog nuntempe ne plu havas monton super la akvonivelo de la altaj tajdoj, do dufoje ĉiutage komplete inundiĝas, kaj nur iuj birdonestoj sur altaj arbustoj restas sekaj. Ekde la 
1909 la haligo estas propraĵo de mediprotekta asocio, kiu subtenas la konservon de protektaj zonoj por birdoj. 

ĉiujare sur la insuleto nestas plurmil paroj de la sandviĉa ŝterno
Norderoog servas al multaj parte raraj marbirdoj kiel ripozejo kaj kovejo. Ekologie grandan signifon havas la kolonio de sandviĉaj ŝternoj. Printempe kaj frusomere ĉi-tie nestas ĝis 4000 paroj de la relative raraj birdoj.
Sed ankaŭ aliaj birdoj kiel hirundaj kaj arktaj ŝternoj kaj hematopoj sur la insuleto oftas. Dumtempe sur la insuleto kaj apuda sablejo samtempe vivas pli ol 50.000 marbirdoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri Norderoog (paĝoj germanaj)
* Norderoog sur la paĝaro de la birdoprotekta asocio Jordsand (same germanaj)[*rompita ligilo*]
* paĝoj de la Nacia Parko Ŝlesvigo-Holstinia Vadomaro (ankaŭ germanaj) Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 54° 31′ 41″ N 8° 30′ 45″ O﻿ / ﻿54.52806 °N, 8.51250 °O﻿ / 54.52806; 8.51250 (mapo)
**Optika signorekono** (OSR) aŭ tekstorekono aŭ optika karaktra rekono (angla, internacia mallongigo *OCR* laŭ *Optical Character Recognition*) estas nocio el la IT-areo, kiu priskribas la aŭtomatan tekstorekonon de (plej ofte presita) dokumento.

Originale ĝi estis evoluigita al aŭtomata tekstorekono de diversaj skribotipoj, kiuj estis uzataj en ĉekoj. Tiuj skribotipoj estis tiel formitaj, ke la rekoniloj povis ilin – sen grava kalkula bezono – deĉifri, dividi inter ili. Tiel la skribotipo *OCR-A* estas uzata por tre diversaj signoj, *OCR-B* por pli similaj signotipoj, kaj *OCR-H* por manskriboj.

La kreskantaj povumoj de la moderna komputilo kaj la pliboniĝantaj algoritmoj ebligas ankaŭ la rekonon de "normalaj" presitaj signoj ĝis la manskriboj (tiu lasta gravas ekz. ĉe leterodistribuo en la poŝto).

La moderna tekstorekono entenas la rekonon de la diversaj litertipoj kaj -grandoj kaj tiel certigas la preskaŭ plej originalfidelan reaperigon.

Proceso
-------

La elirpunkto estas bildo (rastruma bildo), kiu estas farita el dokumento per skanilo, cifereca fotilo aŭ videokamerao. La signorekono okazas en tri ŝtupoj:

1. **Paĝo kaj formata rekono:** La bildaj datenoj estas dividitaj je grava areo (teksto, bildosubskriboj) kaj je negrava areo (figuraĵoj, blankaj partoj, linioj).
2. **Modela rekono:** La pikselmodelo de la teksta areo estas komparata kun modeloj en la datenbanko kaj okazas kruda ciferecigo.
3. **Erarokorekto:** La kruda ciferecigo estas komparata kun vortoj de la programa vortaro kaj eble korektita laŭ lingvistikaj kaj statistikaj spertoj. Multaj programoj proponas propran korektadon.

Finfine okazas kodado de la eldona aranĝo (ekz. ASCII) kiel tekstodateno, kaj aspekta aranĝo (ekz. kiel HTML aŭ PDF).

  

La kvalito de la signorekono dependas de multaj faktoroj kiaj:

* Kvalito de la aspektorekono
* Amplekso kaj kvalito de la model-datenbanko
* Amplekso kaj kvalito de la vortaro
* Kvalito de la algoritmoj por la erarkorekturo
* Koloreco, kontrasto, strukturo kaj litertipo de la originala dokumento
* Diserigo kaj kvalito de la bildaj datenoj

Dum la pura modelrekono estas atingita 80 % (ĉiu kvina signo estas fuŝe rekonita), la bonaj programoj celas danke al povumaj algoritmoj ĝis 99 % de senerareco. (ekz. *OmniPage Pro 12 Office* rekonas eĉ la Esperantajn literojn hu[*rompita ligilo*] kaj en[*rompita ligilo*])

Uzo
---

* Reakiro de tekstoinformoj el bildaj datenoj, por pluprilabori la tekston aŭ igi ĝin traserĉebla.
* Rekono de gravaj signoj (ekz. poŝta kodo, kontrakta numero, faktura numero) al mekanika aŭ elektronika distribuo de la skribaĵoj.
* Rekono de signoj por registri aŭ spuri objektojn (ekz. aŭtonumeroj)

Tipoj
-----

* Adobe Acrobat Professional (Windows, Mac OS)
* BIT-Alpha (Windows)
* ExactScan Pro (Mac OS)
* FineReader (Unix, Windows) - subtenas Esperanton
* OCRKit (Mac OS)
* Readiris (Unix, Windows, Mac OS)
* Scansoft Omnipage (Windows)
* Tesseract (Linux, Windows, Mac Os) Libera programo, subtenas Esperanton

*Legu:* lingvorekono, irisrekono, ECM-komponentoj

Vidu ankaŭ
----------

* Captcha
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nordmara mezoplodo** |
| --- |
|  |
| 
Formo kaj grando kompare al averaĝa homoFormo kaj grando kompare al averaĝa homo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
| Subfilumo: | Vertebruloj *Vertebrata* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
| Subordo: | Cetacoj *Cetaceae* |
|
|
|
|
| Superfamilio: | *Ziphioidea* |
| Familio: | Zifiedoj *Ziphiidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Mesoplodon* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *M. bidens*Sowerby, 1804 |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| 100 px}**Konserva statuso: Datumoj neadekvataj** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nordmara mezoplodo  |

 |
| v • d • r |

La **Nordmara mezoplodo**, **Dudenta mezoplodo** aŭ **Bekobaleno de Sowerby** (*Mesoplodon bidens*), konata ankaŭ kiel Nordatlantika aŭ Nordmara bekobaleno, estas specio de dentobaleno. Ĝi estis la unua mezoplodo kiu iĝis priskribita. James Sowerby, angla naturalisto kaj artisto, por la unua fojo priskribis la specion en 1804 el kranio akirita el masklo kiu estis surstrandigita en Moray Firth, Skotlando, en 1800. Li nomis ĝin *bidens*, kiu derivas el la du dentoj de la makzelo, nune konata kiel tre ofta trajto en tiu genro.

Fizika priskribo
----------------

Profilo de ina plenkreskulo.
La **Nordmara mezoplodo** havas la tipan korpoformon de la genro, kaj estas distingita ĉefe pere de la duobla dento de la masklo situa tre malantaŭe en la buŝo. La beko estas mezlonga, kaj la melono estas iom konveksa. La kolormodelo estas griza kun hela kontraŭluo sube, kaj ofte videblas mordoj de ŝarkoj kaj cikatroj el dentoj (en maslloj). Tiu baleno atingas 5 metrojn ĉe inoj kaj 5.5 metrojn ĉe maskloj, kun pezo de 1000-1300 kilogramoj. La gravedperiodo daŭras 12 monatojn kaj la idoj estas naskitaj kun longo de 2.4 al 2.7 metroj kun pezo de ĉirkaŭ 185 kilogramoj.

Dieto
-----

La dieto de la Nordmara mezoplodo konsistas el kalamaroj kaj malgrandaj fiŝoj.

Notoj
-----

1. ↑   *Sharks and Whales* (Carwardine et al. 2002), p. 358.
2. ↑   (Novembro 2011) "Diet of mid-Atlantic Sowerby's beaked whales Mesoplondon bidens", *Deep Sea Research Part I: Oceanographic Research Papers* **58** (11), p. 1084–1090.

* Nordmara mezoplodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nordmara mezoplodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nordmara mezoplodo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Niĉomerkato** aŭ **merkatoniĉo** estas la fako de la merkato al kiu specifa produkto fokusas. La merkatoniĉo difinas la produktajn karakterojn cele al kontentigo de specifaj merkato-necesoj aŭ -deziroj, same kiel al la prezo-gamo, produkta kvalito kaj al la demografio kiun oni celas. Ĝi estas ankaŭ malgranda merkato segmento. Ekzemple, sportaj kanaloj kiel STAR Sports, ESPN, STAR Cricket, kaj Fox Sports celas la niĉon de sportemuloj.

Ĉiu produkto povas esti difinita per sia merkatoniĉo. La niĉomerkato estas tre specializita, kaj celas survivi inter la konkurenco de nombraj entreprenegoj. Eĉ establitaj kompanioj kreas produktojn por diferencaj niĉoj, ekzemple, Hewlett-Packard havas ĉio-en-unu maŝinoj por printi, skani kaj faksi cele por la hejmoficeja niĉo dum samtempe havas separatajn maŝinojn kun nur unu el tiuj funkcioj por grandaj negocoficejoj.

Praktike, vendantoj de produktoj kaj komercaj negocoj estas ofte referencataj kiel *ĉefaj liverantoj* aŭ *mallarĝe demografie niĉomerkataj liverantoj* (populare mallongigite al nur *niĉomerkataj liverantoj*). Malgrandaj proviziantoj de kapitalo kutime kliniĝas al niĉomerkato kun mallarĝa demografio kiel rimedo por pliigi sian kvanton da gajno.

La fina produktokvalito (ĉu alta aŭ malalta) ne dependas el la prezelasteco aŭ peto, sed la specifaj necesoj kiujn la produkto celas kaj ĉe kelkaj kazoj aspektoj de agnosko aŭ rekono de la Varomarko (ekz. povo de prestiĝo, praktikebleco, monspezo, multekosteco, primedia konscio, ktp.).

Notoj
-----

1. ↑   3 Rules for Niche Marketing. Entrepreneur. Alirita 2012-07-09.

Referencoj
----------

* Lotz, Amanda D. (2007) *The Television Will Be Revolutionized*. New York, NY: New York University Press. Ch. 3
Ekzemplo por *opus signinum*: akvedukto proksime al Sevilo.
Ekzemplero de *opus signinum* el la Romia Vilao de Haselburg, proksime al Höchst im Odenwald
Rekonstruita *opus signinum* en la Eŭropa Arĥaeologia Parko de Bliesbruck-Reinheim
***Opus signinum*** ('cocciopesto' en la moderna itala lingvo) estas konstrumaterialo uzata en antikva Romo. Ĝi estis farita el kaheloj disigitaj en tre malgrandajn pecojn, miksitajn kun mortero, kaj poste batitaj per ŝirmilo. Plinio la Maljuna en sia Naturhistorio priskribas ĝian fabrikadon: "Eĉ rompita ceramiko estis uzata; konstatite ke, batita al pulvo kaj hardita kun kalko, ĝi fariĝas pli solida kaj daŭrema ol aliaj substancoj de simila naturo; formante la cementon konata kiel la "Signine"-kunmetaĵo, tiel grandskale utiligita por eĉ farado de la trotuaroj de domoj. La uzo de Plinio de la esprimo "Signine" estas referenco al "Signia" (moderna Segni), la nomo de urbo en Latium, kiu estis fama pro ĝiaj kaheloj.

Originoj, disvastiĝo, uzado
---------------------------

La tekniko, plej probable elpensita de fenicianoj, estas pruvita komence de la 7-a jarcento a.K. ĉe Tell el-Burak (Libano), poste en feniciaj kolonioj en Nordafriko, iom antaŭ 256 a.K. kaj disvastiĝis norden de tie al Sicilio kaj fine al la itala duoninsulo.
Plankoj de *signinum* troviĝas vaste en la punikaj urboj de Nordafriko kaj ofte en la helenismaj domoj en Sicilio. Dum iuj signinum-trotuaroj estis trovitaj en Romo, la tekniko ne estas ofta tie. Vitruvio priskribas la procezon de metado de planko, ĉu signinum ĉu mozaiko. La tendenco komenciĝis en la 1-a jarcento a.K. multiĝante en privataj hejmoj kaj ankaŭ en publikaj konstruaĵoj. Ekde la dua jarcento p.K. anstataŭ *opus signinum* oni ekuzis pli ornamajn pavimajn tipojn.

* Kategorio Opus signinum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718324
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Orno(manaa frakseno)** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Oleacoj *Oleaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Frakseno *Fraxinus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Fraxinus ornus***L. |
|
|
|
|
|
| ArealoArealoArealo |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Orno(manaa frakseno)  |

 |
| v • d • r |

La **orno** (*Fraxinus ornus*), ankaŭ nomata *manaa frakseno* pro sia blanka suko (**manao**) aŭ *floranta frakseno* pro siaj okulfrapaj blankaj aroj de malgrandaj floroj, estas specio de frakseno vivanta en suda Eŭropo kaj Turkio.

Priskribo
---------

Kutime orno estas malgranda arbo, ofte eĉ tufarbusto, sed en favoraj kondiĉoj ĝi povas kreski ĝis ĉ.20m.

La folioj estas kunmetaj kaj enhavas plej ofte 7 folierojn (foje 5 aŭ 9); ili estas kontraŭe duopaj sur la branĉoj kaj falas vintre.

La floroj estas polenataj de insektoj kaj agrable odoras. Ili estas blankaj, malgrandaj, sed kunmetataj en grandaj floraroj.

Fruktoj estas samaroj.

El la trunkoŝelo, se entranĉita, foriras blanka, malfluema suko nomata "manao" (kiel la biblia manao).

Uzado
-----

Orno estas ofte kulturata kiel ornama planto, ankaŭ norde de sia natura disvastiĝo.

En malmultaj lokoj de Sicilio orno estas ankoraŭ kulturata por eltiri manaon; en la pasinteco ĝi estis kulturata en pli multaj lokoj de Suditalio. Manao estas riĉa je *manitolo* (kemie simila al glicerolo sed kun 6 atomoj de karbonio), kiu estas dolĉa kaj malforte laksiga. Manao estis uzata tradicie en kelkaj kukoj.

Notoj kaj fontoj
----------------

1. ↑   orno. *PIV*.

Vidu ankaŭ
----------

Frakseno
**Oquillas** [oKIljas] estas vilaĝo kaj municipo, kodo-239, en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Ribera del Duero, plej sude.
La preĝejo kaj angule vinkeloj.
Sonorilturoj.
Romanikaj elementoj de la absido de la preĝejo.
Ĝi havas areon de 14.984 km² kun 48 loĝantoj (2021). Ĝi limas kun Bahabón de Esgueva, Pinilla-Trasmonte, Santibáñez de Esgueva, Villalbilla de Gumiel kaj Gumiel de Izán.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj etnografia muzeo.

Festoj
------

* Tago de Sankta Cipriano, la 16an de septembro, patrono de la vilaĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269551
 |
La **Nordokcidenta Limprovinco** aŭ en angla **North-West Frontier Province (NWFP)** estis iama provinco kreita de la britoj en ties vastaj teritoriojn en Sudazio tiam nomita Brita Hindio. Ĝi estis establita en 1901 kaj dissolvita en 1955, post ok jaroj kiel parto de la sendependa ŝtato Pakistano.

La provinco kovris areon de 70,709 km², inllude multe el la nuna provinco Ĥajber-Paŝtulando (nomita ankaŭ ĤP) sed eksklude la iaman princlandojn Amb, Ĉitral, Dir, Phulra kaj Svato. La ĉefurbo estis la urbo Peŝavaro kaj la provinco estis komponita de tri dividaĵoj (nome Peŝavaro, Dera Ismail Ĥan kaj Malakando). Ĝis 1947 tiu provinco havis limojn kun kvin ĉefaj ŝtatoj norde, malgrandaj ŝtatoj de Gilgit nordoriente, la provinco de Okcidenta Panĝabo oriente, kaj la provinco Beluĉistano sude. Afganio restis nordokcidente, kaj la tribaj areoj formis intermezan zonon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nordokcidenta Limprovinco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Registaro de Ĥajber-Paŝtulando
**Niĵnij Bistrij** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust. En ĉiuj lingvoj la unua parto de la loknomo signifas: suba.

48° 21′ 46″ N 23° 31′ 38″ O﻿ / ﻿48.36278 °N, 23.52722 °O﻿ / 48.36278; 23.52722 (mapo)Koordinatoj: 48° 21′ 46″ N 23° 31′ 38″ O﻿ / ﻿48.36278 °N, 23.52722 °O﻿ / 48.36278; 23.52722 (mapo)

Situo
-----

Niĵnij Bistrij situas laŭ rojo laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1668 laŭ tiama hungara ortografio *"Bisztra"*. En 1910 vivis en Alsóbisztra 1979 loĝantoj, (1757 rumanoj, 195 hungaroj, 27 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Huszt, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio kun ĉefurbo de la proksima Ĥust. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Niĵnij Bistrij. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

Fontoj
------

* ukraina kaj hungara paĝoj
Naŭ nuancoj orkoloraj; la plej brunaj plej for de la orkolora gamo.
**Orkoloro** aŭ **Ora koloro** estas gamo da koloroj inter flava kaj oranĝa, samkolora kiel oro, kiam ĝi estas preskaŭ pura kaj proksima ankaŭ al sukceno, (nur uzata en kelkaj cirkonstancoj: pri ornamoj, blondaj haroj, poezie pri citronoj, ktp).

Ekzemploj
---------

Sub tiu linio jen kelkaj montroj de orkoloro:


Ekzemploj de orkoloro|  | Oro (normiga) | Nespecifa oro | TTT-Oro (*Gold*) |
|  |   |   |   |
| HTML | #EABE3F | #E5A65E | #FFD700 |
| CMYK | (10, 25, 85, 0) | (10, 40, 70, 0) | (0, 16, 100, 0) |
| RGB | (234, 190, 63) | (229, 166, 94) | (255, 215, 0) |
| Kolormodelo HSV | (45°, 73 %, 92 %) | (32°, 59 %, 90 %) | (51°, 100 %, 100 %) |
| Referenco |  |  | X11 |

Uzoj
----

En arto estas uzata metaleca farbo kiu brilas proksimume al la reala oro. Fakte la vera oro (en formo de orfolioj) estis uzata por reprezenti la orkoloron en ornamoj kaj pentraĵoj -speciale en la religia arto de kristanaj preĝejoj-, kiel por ekzemplo por 
la aŭreolo de sanktuloj. Estis praktiko ankaŭ teksi oron en silko por ŝajnigi orient-tradician aspekton.

Aliaj artaj stiloj pli proksimaj, kiel Secesio, uzis la brilmetalan orkoloron. Tamen, la metaleca aspekto de tiuj pentraĵoj estis akirita pere de pulvo el aluminio kaj pigmentoj anstataŭ el reala oro.

### Signifo kaj kulturo

La orkoloro estas en la spektro de koloroj tiu kiu estas populara simbolo de abundo, de la Suno, la riĉo kaj la povo. En aliaj etosoj, oni povas paroli pri orkoloro de saĝeco, de grandaj ideoj kaj konoj. Laŭlonge de la historio, la orkoloro kaj ties nuancoj estis konsiderataj ikonoj de la reĝeco, de forto kaj en variaj okazoj, kiel pruvo de kelkaj dioj kaj kultoj religiaj. Klaraj ekzemploj de tio estas la uzado por la aŭreoloj kiuj estas montrataj malantaŭ la kapoj de sanktuloj; la koloro de la pomo de la malakordo kiun portis Eriso; la sunaj globoj kiuj portis kelkaj el la egiptaj dioj (kiel Ra (mitologio)); aŭ la felo de Ĥaitanio en la kulturo kaj religio de hinduismo.

Bildaro
-------

* Floro solidago foje nomata orbastono
* Orkoloraj piroteknikaĵoj
* Uzado de orkoloro en ornamo, vestaro kaj korpofarbo
* Blonda hararo
* Ĉambro de la reĝino de la Kastelo de Versailles
* Tutankamono
* Krono
* Venkokrono
* Ora ingoto
* Ormoneroj
* Orpecoj
* Hinduisma dio
* Orkoloraj aŭreoloj de Kristo kaj apostoloj en la Lasta Vespermanĝo: la perfidulo Judaso ne havas tion
* Egipta dio

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ora (koloro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oro
* Oro (heraldiko)

Notoj
-----

1. 1 2   Gallego, Rosa; Sanz, Juan Carlos (2005). Guía de coloraciones. Madrid: H. Blume. ISBN 84-89840-31-8.
2. ↑  en:X11 color names
La **Ora Leono** (itale *Leone d'Oro*) estas la plej alta premio donita al filmo ĉe la Festivalo de Venecio. La premio estis kreita en 1949 fare de la organiza komitato kaj estas nuntempekonsiderata kiel unu el plej aprezataj premioj de la filma industrio. En 1970, oni kreis duan Or-Leonon, nome kiel honora premio por kinistoj kiuj faris gravajn kontribuojn al kino.

La premio estis kreita en 1949 kiel la Ora Leono de Sankta Marko (nome flugilhava leono kiu estis aperinta en la flago de la Venecia Respubliko). Antaŭe, la ekvivalenta premio estis la *Gran Premio Internazionale di Venezia* (Granda Internacia Premio de Venecio), premiita en 1947 kaj 1948. Antaŭ tio, el 1934 ĝis 1942, la plej altaj premioj estis la *Coppa Mussolini* por Plej Bona Itala Filmo kaj or Plej Bona Eksterlanda Filmo.

Oni ne premiis Or-Leonojn el 1969 al 1979. Laŭ la oficiala retejo de la Festivalo, tiu interrompo estis rezulto de la fakto, ke en 1968 la Leonon ricevis la radikale eksperimenta *Die Artisten in der Zirkuskuppel: Ratlos*; la retejo diras, ke la premioj "ankoraŭ havis statuton el la faŝista epoko kaj povus ne kongrui kun la ĝenerala politika klimato. La 68a produktis rimarkindan rompon kun la pasinto."

Notoj
-----

1. ↑   Biennale Cinema History of the Venice Film Festival: The Forties and Fifties. La Biennale di Venezia (2008). Alirita 2008-05-28.
2. ↑   Biennale Cinema History of the Venice Film Festival: The Sixties and Seventies. La Biennale di Venezia (2008). Alirita 2008-05-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Biennale di Venezia, oficiala retejo
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ora bufo** |
| --- |
|  |
| vira specimenovira specimeno |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Amfibioj *Amphibia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Anuro *Anura* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bufonedoj *Bufonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Incilius* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***B. periglenes*** |
|

 |
| Dunomo |
| ***Incilius periglenes***Savage, 1966 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Formortinta** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Bufo periglenes* Frost et al. 2006
*Ollotis periglenes* Frost et al. 2006
*Incilius periglenes* Frost, 2008 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ora bufo  |

 |
| v • d • r |

La **ora bufo** *(Incilius periglenes)* estis specio de familio bufonedoj *(Bufonidae)*. La specio estis priskribita en la 1960-aj jaroj kaj de la jaro 1989, oni vidis ekzempleron nenie en la mondo. Tial la Internacia Unio por la Konservo de Naturo deklaris la specion kiel malaperintan. Oni pensas ke eblas ekspliki tiun ekan malaperon per la klimata ŝanĝo, funga epidemio aŭ eble tiuj kaj aliaj faktoroj kombine.

Jay Savage malkovris ĝin je 1966. De tiam ĝis 1987, estis viditaj pli ol 1500 plenkreskaj ekzempleroj kaj nur 10 aŭ 11 je 1988 kaj oni vidis lastfoje unu ekzempleron je la 15a de majo de 1989.

Vivloko
-------

Tiu neotropisa bufo vivis iam en granda nombro en la tropika nubarbaro kun areo de 30 km² je proksimume 1500 m. alte, super la urbo Monteverde, en Kostariko.

Aspekto
-------

Ĝi estis eta bufo kun brile oranĝflava haŭto ĉe la virseksuloj kaj kun nigra-flava koloro kun ruĝetaj makuloj ĉe la inoj. Ili grandis 48–56 mm.

Generado
--------

La virseksuloj kolektiĝis sur bordo de flakoj kaj pacience atendis la inojn, kiujn la virseksuloj kaptis kaj kunportigis sin al la ovodemeta loko. La plifortaj virseksuloj forpuŝis la aliajn. La ino demetis ĉirkaŭ 200 ovojn, kiujn la restantaj virseksuloj fekundigis. Dum unu semajno ĉiu ino demetis la ovojn kaj reiris al la humida grundo de la arbaro.

La ranidoj naskiĝis el la ovoj post 5 semajnoj kaj nutris sin en la akvo per etaj plantoj kaj algoj.

En 1987 la fakulino pri amfibioj Martha Crump havis ŝancon por vidi la seksan ritaron de la bufo. Ŝi skribis en sia taglibro ke ŝi vidis 133 seksumantajn bufojn en "marĉo ne pli granda ol kuirejo". Kvin tagoj poste, Crump vidis ke la marĉoj sekiĝis kaj ŝi kulpigis El-Ninjon pri tio kaj pri la ŝimo sur la ovoj. La sekvan majon, la bufoj klopodis reproduktiĝi denove. El 43.500 ovoj, Crump nur trovis dudek naŭ ranidojn, kiuj postvivis al la grunda sekiĝado en la arbaro.

Referencoj
----------

1. ↑  Alan Pounds, Jay Savage, Federico Bolaños 2008. Incilius periglenes. In: IUCN 2008. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. <www.iucnredlist.org>. Alŝutita je 03 Februaro 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
*Río de Oro* situantas malsupre de tiu mapo de Nordokcidenta Afriko dun la hispana koloniigo.
Senhoma tereno en la regiono Río de Oro, ĉe la urbo Gergerato
**Río de Oro** (hispane por "Ororivero", arabe وادي الذهب, wādī-að-ðahab, ofte literumita kiel Ued Edhahab kaj en Esperanto **Orrivero**, **Ororivero** aŭ **Ora rivero**), estas, kun Sagia el Hamra, unu el du teritorioj kiuj estis forminta la hispanan provincon Hispana Saharo posf 1969; ĝi estis origine konsiderata hispana kolonia posedaĵo fine de la 19a jarcento. Ties nomo ŝajne derivas el supozita rivero kiu fluus oriente okcidenten. Tiu rivero supozeble sekiĝis - uedo, kiel la nomo indikas - aŭ malaperis subgrunde.

Tamen, derive el ties iama nomo *Rio do Ouro* portugalaj maristoj aplikigis ĝin al la areo, kvankam oni trovis oro nek en la akvo de la mallarĝa golfo, probable miskomprenita kiel rivero, nek en ties najbareco.

Okupante la sudan parton de la Okcidenta Saharo, la teritorio kuŝas inter 26° norde kaj 21° 20' sude. La areo estas ĉirkaŭ 184,000 km², kio estas proksimume du trionoj de la tuta teritorio. La iama provinca ĉefurbo fondita de la hispanaj koloniistoj estis *Villa Cisneros*, kaj duma la maroka okupado iĝis Daĥlo.

En 1975, dum Hispanio retiriĝis el la teritorio, Okcidenta Saharo estis dividita inter Maŭritanio kaj Maroko, sed tiu divido estis malakceptita de la Fronto Polisario. La divida linio duonigis Río de Oro, el kio Maroko prenis la nordan parton plus Sagia el-Hamra, kaj Maŭritanio aligis la malsupran trionon de la kolonio kiel norda provinco nome Tiris al-Garbija (Okcidenta Tiris). Ties provinca ĉefurbo jam estis nomata Daĥla. Post katastrofa kvajara miltio kontraŭ la Polisario, Maŭritanio abandonis Tiris al-Garbija, kaj retiriĝis el Okcidenta Saharo, kaj lasis Maroko kaj la Polisario kiel unikaj roluloj en la konflikto, kiu ankoraŭ ne solviĝis; milithalto okazis ekde 1991.

Referencoj
----------

1. ↑  IBP USA.  (2006) *Morocco Country Study Guide*. Int'l Business Publications, p. [htt//books.google.com/books?id=8GjrAeMS1dIC&=PA26 26–27]. ISBN 978-0-7397-1514-7.