recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
rigardo de la monto Sprinzel (Dickenbergpfeiler): en la malfono la ruino Drachenfels, malantaŭe la okcidenta flanko de la monto Heidenberg; je la dekstra rando de la bildo vidblasa la roko Buchkammerfels
ĉe la enirejo vidablas spurojn de prilaboroj
**Heidenberg** estas la nomo de 420 m alta monto en la sudorienta parto de Vasgovio, kiel la suda parto de la Palatinata arbaro kune kun la norda parto de la Vogezoj estas nomata. La norda flanko de la monto troviĝas sur la teritorio de Busenberg, la suda flanko apartenas al Erlenbach ĉe Dahn.

Ĉe la okcidenta deklivo troviĝas la roko Buchkammerfels, vidinda rokformacio, en kiu troviĝis iun nun ne plu ekzistanta burgo, kiu konsistas el kelkaj nealireblaj rokaj kameroj.

La kameroj estis unuafoje menciitajen la jaro 1635, kie ĝi estas priskribitaj kiel malliberejo. />

49.1155555555567.8358333333333420Koordinatoj: 49° 6′ 56″ N, 7° 50′ 9″ O (mapo)

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Literaturo
----------

"Pfälzisches Burgenlexikon" de
Jürgen Keddigkeit k. a. :Heidenberg.Pfälzisches Burgenlexikon. volumo 2. F−H. Beiträge zur pfälzischen Geschichte, volumo 12.2. Kaiserslautern. 2002, paĝoj 313–316. ISBN=3-927754-48-X, ISSN=0936-7640

Referencoj
----------

<references>
**Psikozo** laŭ PIV estas "mensa malsano ne kaŭzata, kiel la neŭrozo, de organa lezo aŭ difektiĝo". 

Temas pri grupo de severaj psikaj malsanoj, kiuj rilatas al dumtempa drasta perdo de la percepto pri realeco. La vorto en la germana lingvo (*Psychose*) enkondukiĝis dum la jaro 1845 fare de la kuracisto *Ernst von Feuchtersleben* kaj poste tradukiĝis al aliaj lingvoj. Gvidaj simptomoj estas unuflanke iluziaj **kon**ceptoj pri la realo (ekzemple paranojo), kaj aliflanke iluzia **per**cepto de la realo (unuavice vidaj, aŭdaj aŭ sentaj halucinaĵoj).

En la internacia klasifiko pri malsanoj *ICD-10* de la Monda San-Organizo tuta grupo de diagnozoj, de la kodo F20 ĝis F29, estas antaŭvidita por diversaj subgrupoj de psikozoj, kvankam la simptomaro ĉiam estas nomata "psikoza(j) perturbo(j)", ne simple "psikozo" (la klasifiko, same kiel la dua, nur-usona klasifiko DSM, ĝenerale evitas la vorton "malsano", kaj preferas la pli diplomatian vorton "perturbo", kaj krome emas diplomatie vortumi la nomojn de malsanoj.). Plia kialo eviti la vorton "psikozo" estas la pridiskutata deveno de la termino el la psikoanalizo kaj la en tiu psikoterapia skolo neprecize difinita limo inter "psikozo" kaj "neŭrozo". Tamen ambaŭ tutmondaj klasifikoj nur tre malkonsekvence evitas la vorton, ĉar la termino "psikozaj perturboj" ĉiukaze klare referencas al la substantivo "psikozo".

La grandaj grupoj de la pzikoza perturbaro estas 

1. organikaj psikozoj (kaŭzataj de iuspeca veneniĝo, ekzemple fare de drogoj),
2. skizofreniaj psikozoj (kies origino estas akre pridiskutata) kaj
3. afekciaj psikozoj (ligitaj al aparte forta emocia malekvilibriĝo rilate al depresio aŭ manio).

Trakto
------

En la kazo de organika psikozo, konsilendas unuavice ĉesi la kontakton kun la veneniga substanco, kaj duavice - kiel ankaŭ ĉe skizofreniaj psikozoj - restabiligi la kontakton al la realeco helpe de medikamentoj, unuavice la grupo de neŭroleptoj. Krome psikoterapia akompano, medicina informado kaj trejnado (de la pacientoj kaj iliaj familianoj) rilate al la malsano kaj la laŭebla prevento de ĝi estontece aparte gravas (tia informado de trejnado de la pacientoj kaj iliaj familianoj nomiĝas "psikoedukado"). Por la trakto de afekciaj psikozoj ekzistas diversaj grupoj da medikamentoj, laŭ la konkreta simptomaro, kaj ankaŭ ĉi tie krome gravas psikoterapia akompano kaj psikoedukado.

* Kategorio Psikozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
**Getenesh "Gete" Wami Degife** (en Geeza skribo: ጌጤነሽ 'ጌጤ' ዋሚ ደግፌ; 11a de decembro 1974) estas etiopia longdistanca kuristo kiu konkurencis en vojkampa atletiko, transterena kuro kaj ŝosekurado ĝis la distanco de maratono.

Ankaŭ ŝia fratino, Mulugeta Wami, estas profesia maratonkuristo.

Gete atingis ormedalon en la Atletika Monda Ĉampioneco de 1999 en Sevilo, kun tempo de 30:24.56, kio estis nova kaj afrika kaj mondĉampionaj rekordoj. Ŝi atingis ormedalon ankaŭ en 10,000 m en la Tutafrikaj Ludoj de 1999 tiun jaron. Ŝi estis dufoje venkinto en la Monda Transterena Ĉampioneco, por longdistanca titolo en 1996 kaj por mallongdistanca titolo en 2001.

Gete venkis en 2006 en la Berlina maratono, finante antaŭ Salina Kosgei kaj Monika Drybulska la 24an de septembro. Gete klopodis atingi mondan rekordon en 15 km dum la Zevenheuvelenloop de Nijmegen la 19an de novembro 2006, sed ŝi malsukcesis. Gete finis la duan, naŭ sekundojn post Mestewat Tufa, kiu finis en 47:22.

En 2007, Gete venkis denove en la Berlina Maratono. Ŝi konkurencis en la Novjorka Maratono 35 tagojn poste kaj ŝi finis 23 sekundojn malantaŭ Paula Radcliffe.

Notoj
-----

1. ↑  Gete Wami Arkivigite je 2013-10-29 per la retarkivo Wayback Machine Arkivita la 29an de oktobro, 2013, en Wayback Machine. Sports Reference. Alirita la 25an de aŭgusto 2019.
2. ↑  Wami en Deriba winnaars in Egmond, Butter en Borst leveren knappe prestatie Arkivigite je 2018-09-17 per la retarkivo Wayback Machine (nederlande). Losse Veter (13a de januaro 2008). Alirita la 25an de oktobro 2013.
3. ↑  "Gete Wami shines again in the 10,000m", *IAAF*, 20a de septembro 1999. Kontrolita 26a de aprilo 2016.
4. ↑  World-leading 2:05:56 for Gebrselassie in Berlin Arkivigite je 2012-02-14 per la retarkivo Wayback Machine, iaaf.org, 24an de septembro 2006
5. ↑  Radcliffe, Wami Steal Show in New York, Runners Web, 6a de novembro 2007.

* Kategorio Gete Wami en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655171
 |
La **Miliondolara Paranormala Defio** (angle: One Million Dollar Paranormal Challenge) estis oferto de la James Randi Edukada Fonduso (JREF) pagi milionon da usonaj dolaroj al iu, kiu povas montri supernaturan aŭ paranormalan kapablon sub interkonsentitaj sciencaj kriterioj. Ian version de la defio oni unuafoje disigis en 1964, kaj pli ol mil da homoj akceptis ĝin, sed neniu sukcesis. La defion oni ĉesis en 2015.

Historio
--------

James Randi, fondinto de la James Randi Edukada Fonduso
James Randi disvolvis la ideon de la defio dum radia intervjuo kiam parapsikologo defiis lin subteni siajn ideojn per mono. En 1964, Randi ekofertis milon da usonaj dolaroj, kaj poste premiojn de dekmilo. Poste, Lexington Broadcasting volis ke Randi faru programon "La $100,000 Psika Premio", do ili aldonis $90,000 al la originala sumo de Randi. Finfine, en 1996, unu el liaj amikoj donacis $1,000,000 por la premio.

Ekde 1a de Aprilo 2007, nur tiuj kun ĉeesto en la medioj kaj la subteno de respektata akademiano rajtis akcepti la defion. Oni esperis ke tial oni havus pli da tempo kaj rimedoj por defii pli konatajn supozatajn parapsikologiistojn.

Je 4a de Januaro 2008, oni anoncis ke la premio finiĝos je 6a de Marto 2010 por liberigi la monon por aliaj uzoj. Unu el la kialoj estis ke pli konataj asertantoj ne volis aliĝi. Tamen ĉe *The Amaz!ng Meeting 7*, oni anoncis ke la defio ne finiĝos en 2010. La Fonduso formale ĝisdatigis sian retejon je 30a de Julio 2009 kaj anoncis la daŭrigon de la defio.

Ekde la kreo de la defio de Randi en 1964, ĉirkaŭ mil da homoj aliĝis, sed neniu sukcesis. Randi diris ke malmulte da malsukcesaj aliĝintoj serioze konsideris ke ties fiaskon kaŭzis la neekzisto de la potencoj, je kiuj ili kredis.

En Januaro 2015, James Randi anoncis ke li pensiiĝas kaj forlasas sian postenon en JREF. Poste en 2015, oni oficiale ĉesis la defion.

Reguloj kaj Juĝado
------------------

Aliĝinto ĉe TAM 2012 asertis ke ia ĉirkaŭmano povus plibonigi la ekvilibron. Jen oni ekzameniĝas je ekvilibro dum la komenco de la defio.
La oficialaj reguloj de la Defio postulis ke partoprenantoj devas skribe konsenti la kondiĉojn de la ekzameno. Asertoj, kiujn oni ne povas eksperimente ekzameni, ne rajtas aliĝi. Asertantoj povis influi la ekzamenan proceduron dum la enkonduka fazo.

Por certigi ke la eksperimentaj kondiĉoj mem ne influus la kapablon agi de la asertanto, oni ofte faris neblindajn kontrolajn ekzamenojn. En tiaj ekzamenoj, la asertanto jam scias kiel sukcesi, do malsukceso tuj pruvus la malkapablon de la asertanto.

Kritiko
-------

Astronomo Dennis Rawlins priskribis la defion kiel nesinceran, dirante ke Randi certigus ke li neniam devus pagi. Randi respondis ke li intencis ke li neniam devos pagi ĉar li ĉiam pravas.

Rosemary Altea sugestis ke la miliono da dolaroj ne ekzistas, aŭ ke ĝi estas nur promesaj notoj. La JREF diris ke oni povus certigi la monsumon laŭvole.
En priskriboj de la klasika araba lingvo, kaj simile en aliaj ŝemidaj lingvoj, oni grupigas vortojn laŭ la komuna **trikonsonanto**. Temas pri sinsekvo de tri konsonantoj en aro da vortoj kies vokaloj kaj afiksoj malsamas, sed kies signifoj restas parencaj, ene de sufiĉe unueca semantika kampo (foje la rilato montriĝas pli loza).

Oni povus diri, ke trikonsonanto estus la arablingva ekvivalento de la radikoj de esperanto.

Ekzemploj
---------

La trikonsonanto **ktb** prezentas la ideon **skrib-**:

| Arabe | Transliterumo | Traduko |
| --- | --- | --- |
| كتب | kataba | "li skribis" |
| كتبنا | katabnā | "ni skribis" |
| يكتب | yaktubu | "li skribas, skribos" |
| نكتب | naktubu | "ni skribas, skribos" |
| كاتب | kātib | "skribanto" |
| أكتب | aktaba | "li diktis" |
| يكتب | yuktibu | "li diktas, diktos" |
| كتاب | kitāb | "libro" |
| مكتب | maktab | "kontoro (skribejo)" |

Aŭ la trikonsonanto **slm** kun la ideoj **paco, submetiĝo, islamo**:

| Arabe | Transliterumo | Traduko |
| --- | --- | --- |
| سلام | salām | "paco" |
| اسلا | islām | "islamo" |
| مسلم | muslim | "islamano" |

Vidu ankaŭ: Esperantigo de vortoj el araba fonto
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Trikorna kameleono** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Reptilia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Skvamuloj *Squamata* |
| Subordo: | Saŭruloj *Sauria* |
|
|
|
|
|
| Familio: | *Chamaeleonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Kameleono *Chamaeleo* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. jacksonii*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Chamaeleo jacksonii****Boulenger, 1896 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Trikorna kameleono  |

 |
| v • d • r |

La **trikorna kameleono** (ankaŭ **Kameleono de Jackson**; science: *Chamaeleo jacksonii*) estas kameleono, vivanta en montara regiono (1500–2500 m) de orienta Afriko (Kenjo, Tanzanio), sed oni enportis en Havajon kaj Kalifornion. La maskloj estas facile rekoneblaj pro ties tri kornosimilaj estaĵoj sur la kapoparto. La seksmaturaj femaloj ne havas tiajn kornojn, sed ili do havas same la kasketan formon surkape kaj la malaltajn (apenaŭ elstarantajn) dorsajn krestojn. La besto havas kiel ĉiu kameleono adherajn piedojn kaj etendeblan pren-voston.

Ĝia koloro varias de flav-verda ĝis malhel-verda, malofte kun nigra aŭ flava matrico.

La maskloj perforte defendas siajn teritoriojn. La maskloj naskas dufoje en jaro po 5-50 idojn (ĝi estas vivnaskulo).

Ĝi estis grava specio de la dorlotbesta komerco, ĝis Kenjo malpermesis la eksporton.

* Trikorna kameleono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trikorna kameleono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Trikorna kameleono en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Kampa lignokesta telefono el la unua mondomilito
Bakelita kampa telefono
**Kampa telefono** estas speciala portebla telefono, kiu estis evoluigita por militistara uzo. Tio estas portebla stabila kesto el ligno, poste el ledo, metalo aŭ bakelito. La kesto estas disfaldebla, ene estas la elprenebla aŭdparolilo kaj ceteraj akcesoraĵoj. La mikrofono ricevis la rektkurenton el baterio metita en la kesto (LB sistemo), sed sporade estas universalaj aparatoj funkcikapablaj ankaŭ en centra bateria sistemo (CB).

En Germanio, la unuaj *armeaj teleparoliloj* estis uazataj inter 1905 kaj 1918 en la armeo.

La *armea teleparolilo* konsistis el metala telefonricevilo kun tintilo, tintilklavo kaj laŭtaŭda klavo. Krom la parola interonekto, oni povis sendi ankaŭ signalojn per morsokodoj. Por *telefonado dum moviĝo*, oni povis alligi aldonan kapan telericevilon. La *armea teleparolilo* (el ledokovrita metalo) estis portita surdorse kun la baterio kaj la kablotenujo. .

Ekde 1916 oni ekuzis la kastoforman konstruaĵon. La tipo *FF 16 Typ B* de la firmao Siemens & Halske entenas jam tintilon, fortpovuman enkonstruitan baterion same kiel induktoron kaj ricevilon en lignokasto. Pli poste la lignokaston ŝanĝis bakelito (ekz. Typ SF 882) aŭ metalo (Typ OB-ZB 38) aŭ aliaj plastaĵoj.

La simpla kamptelefona konekto konsistis nure el du aparatoj kaj la interkablado.

La kampaj telefonoj komence ne estis konvenaj por alligo je la komuna telefona reto pro la induktoro kaj pro la plej ofte mankanta direkta elekta ebleco. Poste tiuj telefonoj povis partopreni en la duonaŭtomata trafiko. La kampa telefono ricevis voknuneron, kiel la normalaj fiksaj telefonoj. Se estis stabila interligo al la telefoncentralo, iu ajn povis aŭtomate voki la kamptelefonon. La kamptelefono povis voki nur helpe de manipulistino en la telefoncentralo.

* Kategorio Kampa telefono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Nhandejara*** (Nhanderuvuçu aŭ Nhamandú) estas konsiderita la supera dio en Tupi-Gvarania mitologio.

En la greka mitologio ĝi samvaloras al Ĥaoso, aŭ al la Abrahama Dio YHWH. Nhandejara ne havas la nomatan antropomorfan formon, ĝi estas la energio, kiu ekzistas, ĉiam ekzistis kaj ĉiam ekzistos, tial Nhandejara ekzistas eĉ antaŭ ol la Universo ekzistas.

En la komenco li detruis ĉion, kio ekzistis kaj poste li kreis la animon, kiu en la tupi-gvarania lingvo nomiĝas "Anhang" aŭ "añã" la animo; "gwea" signifas maljuna; tial anhangüera "añã'gwea" signifas antikvan animon. Nhandejara kreis la du animojn kaj, el la du animoj aperis "anhandeci", nome la tuto.

Poste li diris, ke estos lagoj, nebulo kaj riveroj. Por protekti ĉion ĉi, li kreis Iara. Post Iara, Nhandejara kreis Tupã, kiu regas la klimaton, la veteron kaj venton, Tupã manifestiĝas per fulmo, tondro, vento kaj ŝtormoj, ĝi estas Tupã, kiu puŝas la nubojn tra la ĉielo.

Nhandejara ankaŭ kreis Caaporã (Caipora) la protektanton de la arbaroj kaj de ĉiuj vivantaj estaĵoj.
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Roman Borisoviĉ NIKOLSKIJ** estis rusa esperantisto verdikta al mortpafo de la Sovetunio por spionado por kaj varbado al "kontraŭrevolucia, trockiista terorista spiona organizaĵo". Li naskiĝis la 20-an de aprilo 1902 en Sankt-Petersburgo, kaj estis verdiktita al mortpafo en 1938.

Nikolskij laboris kiel vic-librotenisto en la 11-a tipografio[*klarigu*] de la ŝtata firmao Mospoligraf, kaj loĝis en Moskvo. Li estis senpartiano, meza klero.[*klarigu*]

La 17-an de februaro 1938 Nikolskij estis arestita per Moskva regiona filio de NKVD, kiel membro de kontraŭrevolucia, trockiista terorista spiona organizaĵo.[*klarigu*] Dum juĝesplorado li konfesis sin kulpa je prezentita al li krimo kaj atestis, ke en la suprenomitan organizaĵon li estis varbita en 1926 per ĝenerala sekretario de Centra Komito de Sovetrespublikara Esperantista Unio, Ernest Drezen, laŭ kies ordonoj li okupiĝis pri spionado kaj varbado.

La 4-an de oktobro 1938 dum kunsido de Milita kolegio de Supera Juĝistaro USSR, li ankaŭ konfesis sin kulpa kaj konfirmis siajn konfesojn, faritaj dum antaŭa juĝesploro. Agnoskinte Nikolskij kulpa en efektivigado de krimoj laŭ artikoloj 58-6, 58-8 kaj 58-11 KK RSFSR, Milita Kolegio de Supera Juĝistaro USSR verdiktis lin al la plej alta puno – mortpafo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* NIKOL'SKIJ Roman, NikSt
**Janusz Durko** (naskiĝis la 23-a de februaro 1915 en Varsovio, mortis la 6-an de septembro 2017 samloke) - pola historiisto pri Varsovio kaj laborista movado, arkivisto, muzeologo, verkisto, profesoro, direktoro de Varsovia Muzeo pri Malnova Urbo, justulo inter la popoloj.

Vivo
----

Filo de gepatroj kun maldekstrulaj tradicioj de Pola Partio Socialista. En 1934 finis gimnazio je la nomo al Jan Zamoyski en Varsovio. En la jaroj 1934–1938 studis historion en Varsovia Universitato. Defendis magistran tezon pri *Starpunkto de Gdańsk dum la pola-sveda milito 1623–1629*.

Dum la germana okupado laboris kiel sekretario kaj estrarano de Socia Konstrua Entrepreno en Varsovio, kie laboris multaj judoj kun tiel nomataj "arjaj" dokumentoj. Ekde aŭtuno 1942 ĝis eksplodo de la ribelo de Varsovio en la loĝejo de gepatroj Janina kaj Janusz kaŝiĝis ĉ. 20 personoj – fuĝintoj de la Varsovia geto.

En 1948 li defendis doktoran laboraĵon *Komencoj de socialisma movado en Kongresa Pollando*. En 1955 ricevis la titolon docento. De 1945 estis scienca laboranto de la Instituto pri Nacia Memoro kaj Instituto de Plej Nova Historio. En la jaroj 1947–1951 lekciis en Akademio de Politika Scienco. De 1951 laboris en Histori-Fakultato de Partio/Fako pri la Historio de Partio ĉe Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio, kie gvidis tiean arkivon kaj estis vicdirektoro. De 1971 ĝis 1981 laboris en Centra Arkivo de PULP, kies gvidanto li estis. En la jaroj 1951–2003 estis direktoro de Historia Muzeo pri la Ĉefurbo Varsovio.

Laŭ propono de Savitaj de Holokaŭsto Instituto Jad Vaŝem donis en 1989 al gesinjoroj Durko la titolon "Justuloj inter la popoloj".

Li estis entombigita en Militista Powązki-Tombejo.

Bibliografio
------------

* Stanisław Jankowski, *Profesor Janusz Durko. W trzydziestolecie pracy naukowej* (Profesoro Janusz Durko. En tridekjariĝo de scienca laboro), "Kronika Warszawy" (Kroniko de Varsovio) 13 (1982), n-ro 2, p. 121-124.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Janusz Durko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historia pomocy - Rodzina Durko Helpo-historio - Familio Durko en la paĝo sprawiedliwi.org.pl


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 604195
* GND: 1156949785
* LCCN: n81068604
* VIAF: 74262516
* ISNI: 0000 0000 2373 0031
* SUDOC: 200052020
* NKC: mzk2014821821
 |
**Roman Jan Dwilewicz** (naskiĝis la 6-an de novembro 1949 en Mrągowo, mortis la 29-an de julio 2016 en Sankta Luiso) estis pola matematikisto okupiĝanta pri kompleksa analitiko de pluraj variabloj, geometria analitiko, analitika nombroteorio, partaj diferencialaj ekvacioj, algebra geometrio kaj diferenciala geometrio.

Li finis studojn en Fakultato de Matematiko, Informadiko kaj Mekaniko de Varsovia Universitato en 1971. Doktoriĝis en 1976 surbaze de verkita sub gvido de profesoro Bogdan Bojarski disertaĵo, titolita *Zupełność charakterystyczna systemów rodzin analitycznych zwartych podrozmaitości rozmaitości zespolonej*. En 1985 habilitiĝis. Julie 2008, el la manoj de prezidento Lech Kaczyński, akceptis la titolon profesoro de matematikaj sciencoj.

Plurjara laboranto de sia fakultato kaj de Matematika Instituto de Pola Scienca Akademio, kie en la jaroj 1998–2000 plenumis funkcion de vicdirektoro pri sciencaj aferoj. Invitata al pli ol 250 centroj sur kvar kontinentoj, prelegis kaj gaste lekciis interalie en Italio, Francio, Hispanio, Svislando, Finnlando, Kanado, Aŭstralio, Japanio, Ĉinio kaj Honkongo.

Dum la lastaj vivjaroj loĝante en Usono, estis samtempe profesoro de du universitatoj: Missouri University of Science and Technology kaj Universitato de Kardinalo Stefan Wyszyński en Varsovio. De 1977 senĉesa membro de Pola Matematika Societo, proksime kunlaboranta kun la pola scienca medio.

Vidu ankaŭ
----------

* pleneco (matematiko)
* kompakta spaco
* sternaĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zmarł Profesor Roman Dwilewicz (1949–2016) Mortis Profesoro Roman Dwilewicz, PTO
**Tamás Nagy** [tamAŝ nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Tamás** estis hungara ekonomikisto, profesoro.

Tamás Nagy  naskiĝis la 21-an de septembro 1914 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de decembro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Nagy devenis el juda familio. Li studis komence en komerca akademio en Vieno, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1936. Post siaj studoj li laboris en ŝtata oficejo, sed kiel membro de socialdemokratoj li prelegis pri marksismo en partiaj seminarioj. Post la 2-a mondmilito li daŭris la prelegojn jam en la partia altlernejo. En 1948 li estis motoro de establo de nova universitato pri ekonomio, kie li estis profesoro. En 1952 li kandidatiĝis (CSc), en 1968 li doktoriĝis (DSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1954 li ankaŭ eklaboris en nova akademia ekonomia instituto, iom da tempo li iĝis vicinstitutestro. Li aktivadis ankaŭ en ekonomia revuo kaj Rondo Petőfi. Dum la hungara revolucio de 1956 li apogis la plupartian sistemon. Post falo de la revolucio li ne plu rajtis esti membro de Hungara Socialista Laborista Partio, nur ekde 1964, poste li apartenis al reformema rondo de Rezső Nyers. En 1981 li pensiuliĝis, tamen en esploroj li restis aktiva. Li partoprenis en trapaso de la socialismo al kapitalismo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Karl Marx: La Kapitalo - tradukaĵo*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


* Portalo pri Biografio
**Tamás Péchy** [tamAŝ pEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Péchy Tamás** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *pécsújfalusi*.

Tamás Péchy en 1875
Tamás Péchy  naskiĝis la 6-an de decembro 1828 en Alsókázsmárk (nuntempa parto de Kázsmárk). Li mortis la 17-an de septembro 1897 en Alsókázsmárk.

Biografio
---------

Tamás Péchy lernis komence hejme, poste en Eperjes kaj Sárospatak, kie lia edukisto estis Mihály Tompa. Post la jura diplomo li eklaboris en la ŝtata administrado. Dum Hungara revolucio de 1848 li batalis por la libereco. Li edziĝis en 1857 baldaŭe havanta 10 gefilojn. En 1867 li iĝis subdepartementestro, en la sekva jaro li estis elektita parlamenta deputito. En 1871 li estis elektita ĉefinspektoro de la luteranoj. Inter 1875-1880 li estis ministro pri laboro kaj trafiko. Li strebis multe por la fervojoj. Inter 1880-1892 li estis prezidanto de la parlamento. En 1883 li ricevis premion.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Tamás Péchy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 506459
* GND: 1025683587
* VIAF: 262067265
* ISNI: 0000 0003 8156 1944
 |
**Roman S.A.**, konata per la nomo **Autocamioane Brașov** (kamionoj Braŝovo) estas firmao en Braŝovo (Rumanio), kiu specialiĝas pri desegnado kaj konstruado de kamionoj, aŭtobusoj kaj il-veturiloj. Ĝia emblemo montras, flave, la literojn "AB" (Autocamioane Brașov) kaj sub ĝi la majusklan nomon ROMAN.

prototipo de ekstervoja kamiono de ROMAN
Ĝi estis fondita en 1921 sub la nomo ROMLOC kaj tiam produktis fervojajn vagonojn, poste motorojn kaj aŭtojn. Post ekregado de la komunistoj en 1948 la firmao estis alinomita *Steagu Roșu* (ruĝa flago). Ĝi specialiĝis pri produktado de kamionoj kaj poste de il-veturiloj. De 1971 ĝi produktis kamionojn kun dizelaj motoroj laŭ licenco de MAN (Germanio). Nun ĝi produktas diversajn specojn kaj partojn de aŭtobusoj kaj kamionoj. La revuo lastauto omnibus en 2005 konstatis, ke "la plej okcidenteca aŭtobuso de Rumanio estas ĉi-momente indiĝena veturilo, ne importita".

Ĝis 2000 la firmao produktis preskaŭ 750.000 kamionojn.

Roman-kamiono

Kuriozaĵo
---------

Hazarde aŭ ne, la kamionoj de ROMAN fronte portas la firmaan nomon en literoj tre similaj al tiuj de MAN.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Roman S.A. en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Firmaa retejo

Bildoj
------

* Roman-kamiono de la Rumana TelevidoRoman-kamiono de la Rumana Televido
* Gruo-kamiono en AradGruo-kamiono en Arad
* Kamiono sur rumana poŝtmarko de 1975Kamiono sur rumana poŝtmarko de 1975
***Jan Žižka*** estas ĉeĥoslovaka ludata filmo de reĝisoro Otakar Vávra filmita en la jaro 1955 laŭ motivoj de verko de verkisto Alois Jirásek. Temas pri la dua parto de filma husmovada trilogio. La okazintaĵoj de tiu ĉi historia filmo, kiu ligas al filmo *Jan Hus*, okazas en dislimejo de jaroj 1419 kaj 1420. La centra motivo estas akriĝo de situacio en Bohemio post ŝtiparumo de Jan Hus kaj popola ribelo kontraŭ papa aŭtoritateco kaj kontraŭ nova reĝo Sigismondo Luksemburga. Frunte de tiu ĉi rebelio staras fervora pastro Jan Želivský kaj adjutanto de la reĝo kaj pli posta hetmano Jan Žižka.

Okazintaĵo
----------

Ekde la morto de Jan Hus pasis kvar jaroj. Sed la vortoj de Hus vivas plu, la praga popolo ribelas postulante de la reĝo justecon. Ankaŭ en provincoj oni kunvenas kaj la plej granda kunveno estas kunvokita sur monton Tábor. En Prago kreskas spirito de la ribelo inciata de Jan Želivský. Post atako je Novurba urbodomo starigos en frunton de la popolo Jan Žižka el Trocnov, la ĝisnuna komandanto de gardistaro de la reĝo. La lando apartiĝas en du tendarojn. Tábor fariĝas centro de la historia movado. La 25-an de marto 1420 estas okazinta ĉe Sudoměř glora batalo, en kiu korpusoj de Žižka venkis multoblan superforton de "feraj sinjoroj".
**Tamás Ortutay** [tamAŝ ortutai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ortutay Tamás** estas hungara skulptisto, ceramikisto, altlerneja instruisto. Lia patro estis Gyula Ortutay.

Monumento pri Attila József en Balatonszárszó fare de Tamás Ortutay
Tamás Ortutay  naskiĝis la 19-an de februaro 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Ortutay akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1970. Liaj plej gravaj instruistoj estis Árpád Csekovszky, Ferenc Kovács (skulptisto) kaj Bálint Józsa. Post siaj studoj li planadis en uzino pri ceramikaĵoj. En la lernojaro 1974 li instrruis en altlernejo en Linz, en 1991 en Universitato Tulane, en 1997 en kultura centro de Palo Alto. Li ricevis premiojn inter 1972- 1983.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1972, 1987)
* Debrecen (1979)
* Balatonszárszó (1996)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Pécs (1970, 1978, 1980-84, 1988)
* Faenza (1970, 1978, 1982, 1986)
* Calgary (1973)
* Arthalo Budapeŝto (1975)
* Budapeŝto (1988)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Kalevala (1972, Helsinko)
* portreto pri *Gyula Ortutay* (1987, Páty)
* monumento pri 1956 (bazalto, 1990, Budapeŝto)
* monumento pri Attila József (1996, Balatonszárszó, vidu la bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623910
 |
**Jan ŠPRINCL** (naskiĝis la 1-an de septembro 1917 en Pudlov apud Bohumín, distrikto Karviná – mortis la 5-an de novembro 1989 en Brno) estis ĉeĥa filologo, tradukisto el la greka kaj latina kaj el la ĉeĥa en la latinan, poeto, bibliotekisto.

Gimnazion li komencis studi en Místek, sed finis en Brno 1936 kaj samjere li komencis studi ĉe filozofia fakultato de Masaryk-universitato en Brno. En 1939 la studadon interrompis la 2-a mondmilito kaj fermo de ĉiuj ĉeĥaj altlernejoj. Li iĝis helpa instruisto de lingvoj (germana, latino, angla, franca) ĉe gimnazio en Uherské Hradiště, sed nur en 1940, poste li onidire laboris ĉe iu lignokomerca firmao. Post la milito li daŭrigis studadon kaj samtempe helpis instrui ĉe gimnazio en Svitavy, en decembro 1946 li ricevas diplomon pri kapablo instrui.

Reformo de lerneja sistemo en 1948 nuligis gimnaziojn kaj Jan Šprincl en aŭgusto 1949 estis sendita al mezlernejo en Vítějeves. En marto 1950 li sukcese submetiĝis al speciala profesora ekzameno kaj transiris al mezlernejo en Březová nad Svitavou. En septembro 1952 oni lin transigis al Universitata Biblioteko en Brno, de kiu li iris en 1967 al biblioteko de la Medicina fakultato. Ekde 1973 ĝis 1981 li laboris parte ĉe katedro de antikva kulturo de Filozofia fakultato ĉe Universitato de Jan Evangelista Purkyně (pli frue kaj nun denove Masaryk- universitato) kiel memstara faka laborulo-specialisto kaj samtempe li parte laboris en biblioteko de Medicina Faltato.

Verkoj
------

### Originaj verkoj

* *Básnické obrazy u Platona* (Poeziaj metaforoj ĉe Platono, 1951),
* *Kratkij spravočnik* (1962),
* *Vývoj českého překladu z antické literatury* (Evoluo de ĉeĥa traduko el la antikva literaturo, 1979).
* *K překladu českých veršů do latiny: o prozodii přízvučně-časoměrné v latině* (Pri tradukado de ĉeĥaj versoj en la latinan: pri akcenta-kvanta prozodio en latino, 1972).

### Tradukoj el la greka en la ĉeĥan

* Aristofano: *Oblaky* (Nuboj, 1954 kaj 1996)
* Pindaro: *Olympijské zpěvy* (Olimpiaj kantoj, 2002).

### Tradukoj el la latina en la ĉeĥan

* Plautus: *Komedie o hrnci* (Komedio pri poto, en: Amfytrion a jiné komedie, Praha 1978)

### Tradukoj en la latinan

* Otakar Březina: *Manus in linguam Latinam vertit - Jan Šprincl* (1975)
* Otakar Březina: *Opera poetica* (1984).
* Karel Jaromír Erben: *Fasciculus florum* (Bukedo, originale: Kytice, Munipress 2018, editoris Tomáš Weissar)

### Muzikigitaj versoj

* Zdeněk Zouhar: *Půlnoční vánoční mše na verše J. Šprincla pro sóla, sbor, orchestr a varhany* (Noktomeza Kristnaska meso laŭ versoj de J. Šprincl por soluloj, koruso, orkestro kaj orgeno,1957).

Fontoj
------

* Arkivo de Masaryk-universitato en Brno
* Moravia landa arkivo (fondaĵo G 212: "Ceteraj kaj prnsiaj fondaĵoj", dosieroj 41878 kaj 41884)
* Datumbazo de Nacia Biblioteko de Ĉeĥa Respubliko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jan Šprincl en Enciklopedio de la urbo Brno
* Pri la latina eldono de Bukedo de Erben
**Gustav BURCHARD** (naskiĝinta en la 13-a de decembro 1859 en Neubukow, mortinta en la 15-a de decembro 1937 en Berlino) estis germana aktoro, verkisto kaj reĝisoro. Plue li luprenis la Novan urboteatron de Bremerhaven kaj iĝis ties intendanto.

Vivo
----

Burchard estis la filo de juda komercisto. Laŭdezire li rajtis iĝi aktoro kaj ludis ĉe diversaj teatrejoj. Ekde 1898 li aktivis en Bremen. En 1903 li transprenis la ĉefan reĝion en la operejo de Bremen. De 1907-1919 li estis vicestro de la Urboteatro de Bremen kaj de 1911-19 intendanto de la Nova urboteatro en Bremerhaven. En 1919 tiu ĉi teatrejo ŝtatigitis, kaj Burchard iĝis ties intendanto ĝis 1931.

Li ankaŭ verkis dramojn, teatrokritikaĵojn, novelojn kaj felietonaĵojn.

Literaturo
----------

* August Meyer: *Burchard, Gustav Gerson.* In: Historische Gesellschaft Bremen, Staatsarchiv Bremen (Hrsg.): *Bremische Biographie 1912–1962.* Hauschild, Bremen 1969, S.85 (Sp.2) bis S. 86 (Sp.1).
* Herbert Schwarzwälder: *Das Große Bremen-Lexikon*. Edition Temmen, Bremen 2003, ISBN 3-86108-693-X.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Gustav Burchard en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
Jana Melichárková
**Jana Melichárková** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1958) estas ĉeĥa esperantistino. Honora membrino de ĈEA.

Prezidantino de ĉeĥa sekcio de ILEI ekde 1998, en 2005 elektita kiel prezidantino de ĈEA (ĝis 2011).

Profesie magistrino de pedagogio, ŝi instruas en elementa lernejo de Ratíškovice, kie ŝi jam plurajn jarojn gvidas Esperanto-rondeton de infanoj. 

Ŝia laboro kun infanoj inspiris ŝin ellabori novajn lernolibrojn por infanoj **Esperanto 1** kaj **Esperanto 2**, kiujn ilustris Miroslava Tomečková kaj eldonis KAVA-PECH. Fabelojn tradukis Miroslav Malovec. La lernolibro aperis ankaŭ en pola traduko.

Ŝia filo, studento Petr Melichárek, prilaboris interesan interretan ekzercaron al lernolibro **Esperantem za tři měsíce** (Esperante paroli post trimonata lernado), kiun verkis Petr Chrdle kaj Stanislava Chrdlová (Ekzercaro por la lernolibro)

Verkoj
------

* **Esperanto por infanoj 1** (Kava-Pech, 2003, 70 p.)
* **Esperanto dla dzieci** (Pola eldono)
* **Esperanto por infanoj 2** (Kava-Pech, 2006, 101 p.)

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉeĥaj esperantistoj
**Janaillat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 367 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Janaillat etendiĝas sur 28,29 km², kaj havis 367 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 12 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Janaillat situas je alteco de 631 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Janaillat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Didier Denis, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

* François Tristan l'Hermite, franca poeto de la 17-a jarcento, naskiĝis en Janaillat.

Administrado
------------

Janaillat apartenas al la kantono de Pontarion, kies ĉefurbo estas Pontarion. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Pontarion
Lago Guatavita
Muzeo de Guatavita

**Guatavita** (*Laguna de Guatavita*) estas malgranda montara lago norde de Bogotá. La lago situas en alto de 3000 m en montaro de Cundinamarca. Guatavita havas la diametron de ĉ. 1,6 km kaj perimetron de ĉ. 5 km. Ĝi famiĝis pro la Eldorado-mito.

Muisca kaj Eldorado
-------------------

La Guatavita-lago estis la plej estimita el la kvin sanktaj lagoj de Muisca-popolo, kiujn lagojn loĝis serpentaj dioj. Muisca estis indiana popolo en la hodiaŭa Kolumbio. Laŭ malnova indiana legendo, la kraterforma lago estiĝis per impakto de ĉielfalanta ŝtono (meteoro).

Oni trovis en la Guatavita-lago oraĵojn el la 7-a jc. kaj oni supozis, ke la lago abundas je oro. Tial oni provis plurfoje sekigi la lagon (1545, 1580, ĉ. 1820) sensukcese.

La unua sukcesa sekigo de la lago okazis en 1898 per tunelo. La lagogrundon tiam kovris metrodika ŝlimtavolo, kiu ne estis surpaŝebla. Sekvatage oni provis forigi la ŝlimon per ŝovelilo, sed la suno durigis la ŝlimon. Iom poste, la ŝlimo fermis la tunelon kaj la lago denove pleniĝis per akvo. Hartley Knowles malkovris kelkajn objektojn en valoro de 500 pundoj.

La kolumbia registaro deklaris la lagon nacia heredaĵo en 1965 kaj tiel ĉesis la provoj sekigi la lagon.

Vidu ankaŭ
----------

* Eldorado
* Orfloso de Eldorado
* Montara lago

* Kategorio Guatavita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Caspar AQUILA** (vere: *Johann Kaspar Adler*; naskiĝinta la 7-an de aŭgusto 1488 en Augsburg, mortinta la 12-an de novembro 1560 en Saalfeld) estis germana teologo.

Vivo
----

Aquila estis en 1514 predikisto en Berno kaj en 1515 soldata animzorganto ĉe Franz von Sickingen. Pro disvastigo de la ideoj de Marteno Lutero li arestitis en 1520 en Dillingen kaj iris post liberiĝo al Wittenberg. Ekde 1528 li enkondukis kiel superintendanto en Saalfeld la Reformacion. Tie li restis ĝis 1548 kiam li forpelitis dum la malcerta tempo de repaciĝinterkonsentoj interkonfesiaj; li revenis al Saalfeld ne antaŭ 1552.

Aquila verkis i.a. »Christliche Erklärung des kleinen Katechismus etc.« (Augsburg 1538) kaj »Kurze Fragstücke der ganzen christlichen Lehre« (1547).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 1. Leipzig 1905, p. 647 (tie ĉi interrete)

* Caspar Aquila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Caspar Aquila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711796
* GND: 118649914
* LCCN: no99006555
* VIAF: 89580877
* ISNI: 0000 0000 7979 5571
* SUDOC: 076939731
* BNF: 162968701
* NKC: ola2008460070
 |
**Guarrate** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 31,6 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 3321 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 43 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun El Pego kaj La Bóveda de Toro, sudoriente kun Fuentelapeña, oriente kun Vadillo de la Guareña kaj sudokcidente kun Fuentesaúco. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Ĝis la duono de la 19-a jarcento la teritorio apartenis al la markizo de Viesca de la Sierra kaj komence de la 20-a jarcento al la Markizoj de Santa María de Silvela. En 1900 oktaga incendio detruis grandan parton de la loĝloko; la markizoj helpis la rekonstruon kaj en 1924 vendis la terenon al kvin lokaoj de Fuentesaúco; la kverkarajn montojn oni senarbarigis por kultivado.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, beto) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj, kaj produktado de lakto) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753951
 |
**Gustav Adolf BAUER** (n. 6-an de januaro 1870, Darkehmen, Orienta Prusio, (hodiaŭ Ozersk, Rusio) – m. 16-an de septembro 1944, Berlino, Germanio) estis germana politikisto, kanceliero de la Vajmara Respubliko (1919–20).

Gustav Bauer fondis kiel oficisto en 1895 la Verband der Büroangestellten (Asocio de Buroaj Dungitoj), kies prezidanto li estis en 1908. Poste li agadis en gvidantaj pozicioj de sindikatoj. Li kiel socialdemokrato, iĝis ministro en la lasta kabineto de la Germana Imperiestra Regno, gvidata de princo Max von Baden (okt. 1918). Post la ratifiko de la Vajmara konstitucio, li estis laborafera ministro en la registaro de Philipp Scheidemann (febr.- jun. 1919). Post abdiko de Scheidemann (junio de 1919), li iĝis kanceliero kaj ratifikis la Traktaton de Versailles.

Li abdikis post la sensukcesa Kapp-puĉo, dum kiu la tuta kabineto - krom la vic-kanceliero - forlasis Berlinon. Gustav Bauer poste postenis en registaroj de Hermann Müller kaj Joseph Wirth kiel financa ministro kaj vic-kanceliero.

* Kategorio Gustav Bauer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161721
* GND: 118507281
* LCCN: n93116450
* VIAF: 10636718
* ISNI: 0000 0000 6674 9912
* SUDOC: 157012549
* BNF: 165530803
 |
Ciudad Guayana de spaco, 2005
* **Koordinatoj:** 8° 22′ N 62° 39′ U﻿ / ﻿8.367 °N, 62.650 °U﻿ / 8.367; -62.650 (mapo)Koordinatoj: 8° 22′ N 62° 39′ U﻿ / ﻿8.367 °N, 62.650 °U﻿ / 8.367; -62.650 (mapo)

**Guayana** estas urbo en subŝtato Bolívar, Venezuelo. Ĝi kuŝas sude de la Orinoko, kie la rivero estas kunfluas kun la rivero Caroní. La urbo, oficiale fondita nur en 1961, estas reale komponita de la malnova urbo de San Félix kaj la nova urbo de Puerto Ordaz, kiu kuŝas ĉe flanko de la Caroní kaj estas konektita per tri pontoj. La urbo etendiĝas 40 kilometrojn laŭ la suda banko de la Orinoko. Kun proksimume 800,000 loĝantoj, ĝi estas granda urbo per Venezuelaj normoj. Ĝi estas ankaŭ la landa plej rapide kreskanta urbo, danke al ĝia grava fera industrio.

Mapo pri pli signifaj urboj de Venezuelo, kie Guayana troviĝas en la nordorienta landoparto
Ĝi estas unu el kvin plej gravaj havenoj de Venezuelo, pro tio ke plejmulto da varoj produktitaj en Bolívar estas ŝipitaj tra ĝi en la Atlantika Oceano, tra la Orinoko.

Historio
--------

Ciudad Guayana estis fondita en 1961 kiel projekto de la Corporación Venezolana de Guayana, kunfandanta du urbojn sur ambaŭ flankoj de la Caroní, San Félix kaj Puerto Ordaz kiel sola urbo. Ekde tiam, multaj industrioj estis tie lokigitaj, ĉar ĝia geografia pozicio donas al ĝi multajn avantaĝojn. Ĝi estas la konekso inter urboj kiel Upata kaj Ciudad Bolívar, du el la plej gravaj urboj de la ŝtato Bolívar.

Multa kritiko estas farita pri ĝia dizajno, kiu estis kreita de grupo de planistoj de MIT kaj Harvard en la fruaj 1960-aj jaroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Guayana Urbo, (Puerto Ordaz kaj San Felix)" VenezuelaTuya, fotoj de la urbo
Estuaro proksime de la vilaĝo Convento, en la municipo Bareyo.
La **estuaro de Ajo** [Aĥo] (hispane, *Ría de Ajo*, alinome *de Castellanos* aŭ *de la Venera*) estas estuaro en la vilaĝo Ajo, en Kantabrio. Ĝi estas la fluejo de la rivero Campiazo en la Kantabran Maron. Ĝi situas inter la municipoj Bareyo kaj Arnuero. Ties areo estas 101.9 hektaroj kaj la marborda perimetro estas 13.1 kilometroj. Proksimume 84% el la areo estas kovrita de maro dum fluso.

Ĝi estas mallarĝa estuaro kun vegetaĵoj tipaj de marĉo, kiuj koncentriĝas en la intertajdaj altebenoj de la ena parto. La reliefo estas plej kruta kaj sen vegetaĵoj en la limoj de la estuaro. La grundo plejparte konsistas el sablo (en la plej ekstera parto) kaj ŝlimo (en la due plej ekstera parto).

Bigliografio
------------

* *Directiva Marco del Agua Cantabria: Evaluación del estado de las masas de agua transición (estuarios) de Cantabria*. Tomo I. Caracterización de las masas de agua de los estuarios; anejo 1: Fichas descriptivas de los estuarios.
La **murdo de James Bulger** estis okazo multe ekcesa de violento sensenca, kiu okazis la 12-an de februaro 1993 en Anglio. Etulo en la aĝo de 2 jaroj nomata James Bulger homforkaptiĝis de du knaboj en la aĝo de 10 jaroj, Jon Venables kaj Robert Thompson, kiuj ambaŭ poste torturis James kaj fine lin murdis. 

Jon kaj Robert estis en lernej-evitado. En la butika centro de Bootle ili kunportis James, dirante al vidantoj, ke ili estas liaj fratoj. Dum promenado de 4 kilometroj, ili supozeble piedbatis James kiam tiu ploris. Post kiam ili venis al la fervojo de Liverpool, Jon kaj Robert ĵetis brikojn kontraŭ la kapo de James, ŝprucigis farbon en liajn okulojn, puŝis bateriojn en lian buŝon kaj fine, kovrinte per brikoj la kapon de James, postlasis lin sur la fervojo. Post nelonge trajno dividis la korpon de James en du partojn, sed en tiu momento la etulo plej verŝajne jam estis senviva.

La korpo mutilita de James baldaŭ troviĝis. Jam post kelkaj tagoj, Jon kaj Robert ambaŭ estis arestitaj pro spuroj de DNA, sango kaj farbo blua. Ili konfesis kaj estis kondamnitaj al la deviga dumviva enkarcerigo, kiu en puna juro de Britio por neplenaĝuloj estas konforma al 8 jaroj en prizono. Ili liberiĝis en junio 2001 en la ago de 18 jaroj, malgraŭ multaj streboj por plilongigi ilian areston. Ili ambaŭ kaj iliaj familioj havas novajn identecojn kaj nekonatajn restadejojn nuntempe.
La **Kuba Konstitucio de 1940**, estis entreprenita en la jaro 1940, dum la prezidado de Federico Laredo Brú. Ĝi estis precipe influita de la ideoj de la kolektivistoj kiuj inspiris la Kuban Revolucion de 1933. Amplekse konsiderata kiel unu el la plej progresemaj el la tiuepokaj konstitucioj de la mondo, ĝi establis la agraran reformon, la publikan edukadon, minimuman salajron kaj aliajn ideojn de la maldekstra ideologio. Ĝi konsistis el 286 artikoloj en 19 sekcioj kaj la redaktado daŭris ses monatojn.

Pro la puĉo de Fulgencio Batista en 1952, la konstitucio estis nuligita. Antaŭ la venko de la Kastrisma revolucio, Fidel Castro kaj aliaj revoluciuloj, pere de la Manifesto de la Sierra, asertis ke ilia ĉefa celo estis la restarigado de la Konstitucio de 1940. Tamen, la revoluciuloj ne plenumis tiun promeson atinginte la potencon kaj ĝi estis forlasita. Ĝi estis anstataŭigita nur en 1976 per la nuna Konstitucio de Kubo.

Referencoj
----------

* La Konstitucio de 1940 (hispane)
* La Konstitutio de Kubo (angle)
**Jenő Virágh** [virAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Virágh Jenő** estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis *Blum*.

Jenő Blum naskiĝis la 28-an de junio 1881 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de majo 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Virágh devenis el juda familio. Post la kutimaj lernejaj jaroj li studis aktoradon en hejma aktorlernejo de Gaja Teatro. Li komencis sian komikistan karieron province en teatra trupo de Imre Halmai, poste en Miskolc. Baldaŭe li iris al la ĉefurbo, kie li havis rolojn ekzemple en teatro de Zsigmond Feld kaj Népszínház. Ekde 1911 Li rolis, eĉ reĝisoris en elita kabaredo. En la 1930-aj jaroj li retiriĝis. Li havis edzinon inter 1912-1934, poste ili divorcis.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Béla Zerkovitz: *A zsámbéki földesúr* (opereto) - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746065
 |



* Portalo pri Biografio
En algebro, la **kubo** de nombro estas nombro kiu estas la fonta nombro multiplikita per si kaj ankoraŭfoje per la fonta si, aŭ la fonta nombro en potenco 3.

Ĝia skribmaniero estas per supra indico "3", tial nombro *x* kubigita estas skribata kiel *x3*. Tial:

*x3 = x·x·x*
Se *x* estas pozitiva reela nombro, la valoro de *x3* estas egala al la volumeno de kubo kun longo de ĉiu latero *x*.

La kuba funkcio estas

*f(x)=x3*
Ĝi estas diferencialebla ĉie en **C** kaj ĝia derivaĵo estas

*f'(x)=3x2*
La inversa funkcio de la kuba funkcio estas kuba radika funkcio.

Perfekta kubo
-------------

Tiu entjero kiu estas kubo de iu alia entjero estas **perfekta kubo** aŭ **kuba nombro**. Perfekta kubo estas subspeco de perfekta potenco.

*Noto ke perfekta kubo ne estas la samo kiel aŭ subspeco de perfekta nombro.*
Ekzemple 125 estas perfekta kubo ĉar 125=53.

La unuaj nenegativaj kubaj nombroj estas:

0, 1, 8, 27, 64, 125, 216, 343, 512, 729, 1000, 1331, 1728, 2197, 2744, 3375, 4096, 4913, 5832, 6859, 8000, 9261, 10648, 12167, 13824, 15625, 17576, 19683, 21952, 24389, 27000, 29791, 32768, 35937, 39304, 42875, 46656, 50653, 54872, 59319, 64000, 68921, 74088, 79507, 85184, 91125, 97736, 103823, 110592, 117649, 125000, 132651, 140608, 148877, 157464, 166375, 175616, 185193, 195112, 205379, 216000, 226981, 238328...
Ĉiu pozitiva entjero povas esti prezentita kiel sumo de ne pli ol 9 pozitivaj kubaj nombroj. Ekzemple

23 = 23 + 23 + 13 + 13 + 13 + 13 + 13 + 13 + 13.
Sumo de la unuaj kubaj nombroj estas:

{\displaystyle \sum \_{i=1}^{n}i^{3}=1^{3}+2^{3}+\ldots +n^{3}=\left({\frac {n(n+1)}{2}}\right)^{2}}
Laŭ la granda teoremo de Fermat, ekvacio

*x3 + y3 = z3*
ne havas solvaĵojn kun pozitivaj entjeraj *x*, *y*, *z*.

Vidu ankaŭ
----------

* Kuba radiko
* Kvadrato (algebro)
* Potencigo

Eksteraj ligiloj
----------------

* A000578 en OEIS - vico de la unuaj nenegativaj kubaj nombroj