recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Spiritisma Esperanto-Asocio** (**SEA**), estas faka asocio, kiu celas disvastigi Esperanton en spiritisma medio kaj spiritismon per Esperanto. 

La asocio estis fondita en Braziljo, Brazilo, la 7-an de septembro 2008 sub la nomo Brazila Asocio de Esperanto-Spiritistoj - BAES (portugale Associação Brasileira de Esperantistas-Espíritas). Ekde la 8-a de junio 2009 ĝi estas jura persono, neprofitocela asocio laŭ la brazila leĝo. En la 13-a de aŭgusto 2023 ĝi estis alinomita al SEA.

Ĉiujare ekde 2008 ĝi respondecas pri la okazigo de spiritisma renkontiĝo. 

En la 1-a de majo 2021 debutis Konsolanto, oficiala organo de la asocio.

En la 25-a de julio 2023 la asocio lanĉis retejon, kiu konsistas el la tuta enhavo de La Libro de la Spiritoj.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  Informoj el la retejo de SEA

Vidu ankaŭ
----------

* Spiritisma Esperanto-Renkontiĝo
* Internacia Spiritisma Konsilantaro
* Brazila Spiritisma Federacio
* Monda Spiritisma Asocio
* Konsolanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Spiritismo |
**Francaj regionaj balotoj de 2015** estas okazantaj en Francio la 6-an de decembro 2015 kaj 13-an de decembro 2015. Koncernataj estas la Regionaj Konsilioj en metropola kaj transmara Francio, kaj ankaŭ la Asembleoj de Korsiko, Franca Gujano kaj Martiniko por ses-jara periodo. La Regiona Konsilio de Majoto, estas la sola kiu ne partoprenas la baloton, ĉar ĝi jam estis renovigita la 2-an de aprilo 2015. Koncernataj estas 18 Regionaj Prezidantecoj, 13 en metropola Francio kaj Korsiko, kaj 5 en Transmaraj departementoj. Kvankam ili ne havas leĝofaran aŭtonomion, tiuj teritoriaj kolektivoj mastrumas grandajn buĝetojn. Plie, regionaj balotoj estas ofte konsiderataj kiel duon-mandataj opinisondadoj.

Situacio
--------

Tiu baloto estas la unua okazanta por la novaj regionoj efektivaj la 1-an de januaro 2016, kiam la 27 regionoj de Francio estos kunfanditaj en 18.

Naciaj rezultoj
---------------

Francio uzas du-raŭndan balot-sistemon por elekti la regionajn prezidantecojn, pro tio ne ĉiuj konkurintaj seĝoj havos kandidaton elektita en la 1-a raŭndo.

### Unua raŭndo

Francaj regionaj balotoj 2015 (6-a de decembro 2015) rezultoj de la 1-a raŭndo (nur la ĉefaj partioj)

| Listo | Kandidatoj | Voĉoj |  % | ±% | Seĝoj | ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| FN | Marine Le Pen | 6010292  | 30.8%  | +19.4%  |  |  |
| LR | Nicolas Sarkozy | 5695442  | 27.2%  | +1.2%  |  |  |
| PS | Jean-Christophe Cambadélis | 4960794  | 22.7%  | -6.4%  |  |  |
| EELV | Emmanuelle Cosse | 1440220  | 6.6%  | -5.5%  |  |  |
| FG | Jean-Luc Mélenchon | 877965  | 3.7%  |  |  |  |
| Aliaj |  |  |  |  |  |  |
| **Sume** |  | 21145234  |  |  |  |  |

### Dua raŭndo

Francaj regionaj balotoj 2015 (13-a de decembro 2015) rezultoj de la 2-a raŭndo

| Listo | Voĉoj | Voĉoj % | Seĝoj | Seĝoj % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Unuiĝo de Dekstro | 10 127 196 | 40,63 | 818 | 42,83 |
| **Sume dekstre** | **10 127 196** | **40,63** | **818** | **42,83** |
| Unuiĝo de Maldekstro | 7 263 567 | 29,14 | 520 | 27,23 |
| Diversa maldekstro | 622 382 | 2,50 | 144 | 7,54 |
| Socialista Partio | 18 288 | 0,07 | 13 | 0,68 |
| **Sume maldekstre** | **7 904 237** | **31,71** | **677** | **35,45** |
| Front National | 6 820 147 | 27,36 | 358 | 18,74 |
| **Sume ekstrem-dekstre** | **6 820 147** | **27,36** | **358** | **18,74** |
| Regionistoj | 72 829 | 0,29 | 57 | 2,98 |
| **Totalo** | **24 924 409** | **100,00** | **1 914** | **100,00** |
| Registritaj voĉdonantoj/partopreno | 44 832 737 | 58,44 |  |  |

Referencoj
----------

1. ↑  La carte à 13 régions définitivement adoptée, Le Monde, 17 decembro 2014, alirdato 2 januaro 2015
2. ↑  LOI n° 2015-29 du 16 janvier 2015 relative à la délimitation des régions, aux élections régionales et départementales et modifiant le calendrier électoral

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Francaj regionaj balotoj de 2015} en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Regionoj de Francio

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo French regional elections, 2015 en la angla Vikipedio.*
*Por malpli granda rivero en Norda Kaŭkazio, vidu la paĝon Kura (rivero en Rusio).*
*La Kura en Tbilisi*
**Kura** — antikva *Cyrus*, kartvele *Mtkvari*, estas rivero, ĉirkaŭ 1364 km longa, la ĉefa rivero en Kartvelio kaj Azerbajĝano. Surfaco de la akvokolekta areo estas 188 mil kv.km. Ĝi fontas en nordoriento de Turkio, apud urbo Kars, kaj fluas nordorienten, poste sudorienten en Kartvelio kaj alfluas al Kaspia Maro.

Sur la rivero funkcias akvoenergiaj centraloj apud Mcĥeta, Tbilisi kaj Mingeĉaur; la ampleksa akvorezervujo ĉe Mingeĉaur estas ankaŭ uzata por irigacio. La ĉefa enfluanto de Kura estas: Araks, ankaŭ - Liaĥvi, Aragvi, Ĥrami, Alazani. Kura estas ŝipebla ĉirkaŭ 480 km kontraŭflua.

La rivero fluas tra la urboj Borĝomi, Gori, Mcĥeta, Tbilisi (ĉefurbo de Kartvelio), Rustavi, k.a.

Vidu ankaŭ
----------

* Akvaĵoj en Azerbajĝano


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kura en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Koŝi**, *Koshi* aŭ *Kosi* (en nepala: कोशी नदी, koshī nadī कोसी नदी, kosī nadī) estas rivero de Nepalo kaj Barato kiu elfluas en la nordaj montodeklivoj de Himalajo en Tibeto kaj en sudaj deklivoj de Nepalo. El grava kunfluejo de alfluantoj norde de la Ĉatra Gorĝo antaŭen, la rivero Koŝi estas konata ankaŭ kiel Saptakoŝi (en nepala: सप्तकोशी, saptakoshī) pro siaj sep supraj alfluantoj. Tiuj estas la Tamur Koŝi origininta el la areo Kangchenjunga oriente, Arun kaj Sun Koŝi el Tibeto. La alfluantoj de Sun Koŝi el oriento okcidenten estas Dudh Koŝi, Bhote Koŝi, Tamba Koŝi kaj Indravati Koŝi. La Saptakoŝi trapasas en nordan Biharon kie ĝi disbranĉiĝas en distribuaj fluejoj antaŭ kuniĝi al Gango ĉe Kursela en la distrikto Katihar.

Notoj
-----

1. ↑   Sharma, U. P. (1996). Ecology of the Koshi river in Nepal-India (north Bihar): a typical river ecosystem. In: Jha, P. K. Ghimire, G. P. S. Karmacharya, S. B. Baral, S. R. Lacoul, P. (eds.) Environment and biodiversity in the context of South Asia. Proceedings of the Regional Conference on Environment and Biodiversity, March 7–9, 1994, Kathmandu. Ecological Society, Kathmandu. pp. 92–99.

* Kategorio Koŝi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Anodorhynchus hyacinthinus -Australia Zoo -8-2c.jpgAnodorhynchus hyacinthinus -Australia Zoo -8-2c
Kapo kaj supra korpo
Área de distribuciónAnodorhynchus hyacinthinus map

La **Hiacintulo** aŭ **Hiacinta papago** (*Anodorhynchus hyacinthinus*), estas papago indiĝena de centra kaj orienta Sudameriko. Kun longo (el kapoverto al la pinto de sia longa pinteca vosto) de ĉirkaŭ 100 cm ĝi estas pli longa ol iu ajn alia specio de papago. Ĝi estas la plej granda arao kaj la plej granda fluganta papagospecio, kvankam la nefluga kakapo de Novzelando povas superpezi ĝis 3.5 kg. Ĝi estas ĝenerale facile rekonita, sed povas esti konfuzita kun la multe pli rara kaj malgranda Leara papago. Habitaoperdo kaj kaptado de naturaj birdoj por maskotoj draste malpliigis ties populacion en naturo, kaj kiel rezulto la specio estas klasita kiel endanĝerita ĉe la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo, kaj ĝi estas protektita per listado en la Apendico I de CITES.

Referencoj
----------

1. ↑  IUCN

Fonto
-----

* Forshaw, Joseph M..  (2006) *Parrots of the World; an Identification Guide*, Illustrated by Frank Knight, Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

Bibliografio
------------

* del Hoyo et al. 1997. *Handbook of the Birds of the World*. Vol. 4.
* Caldas, Sergio T. and L Candiasani. 2005. Arara-Azul. DBA Dórea Books and Art, São Paulo, São Paulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kutima hiacintulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kutima hiacintulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kutima hiacintulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Hyacinth macaw ĉe Internet Bird Collection
* retejo de bluaj papagoj
* How the Hyacinth Macaw got its Markings - a folk tale Arkivigite je 2006-06-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Audio File of the hyacinth macaw Arkivigite je 2011-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
La **koŝia konverĝa provo** estas maniero por provi konverĝon de malfinia serio. Ĝi estas nomita laŭ Augustin Louis Cauchy, kiu publikigis ĝin en sia verko "Cours d'Analyse".

Deklaro
-------

Serio

{\displaystyle \sum \_{i=0}^{\infty }a\_{i}}
estas konverĝa se kaj nur se por ĉiu {\displaystyle \varepsilon >0} estas nombro *N*{\displaystyle \in \mathbb {N} } tia ke

{\displaystyle |a\_{n+1}+a\_{n+2}+\ldots +a\_{n+p}|<\varepsilon }
veras por ĉiuj *n>N* kaj {\displaystyle p\geq 1}.

Ekzemplo
--------

La serio {\displaystyle 1+{\tfrac {1}{4}}+{\tfrac {1}{9}}+{\tfrac {1}{16}}+\ldots } konverĝas, ĉar

{\displaystyle \left|\sum \_{i=n+1}^{m}{\frac {1}{i^{2}}}\right|<\left|\sum \_{i=n+1}^{m}{\frac {1}{i(i-1)}}\right|=\left|\sum \_{i=n+1}^{m}\left({\frac {1}{i-1}}-{\frac {1}{i}}\right)\right|={\frac {1}{n}}-{\frac {1}{m}}<{\frac {1}{n}}\leq {\frac {1}{N}}<\varepsilon },
kiam {\displaystyle N>{\tfrac {1}{\varepsilon }}}, dank' al la arĥimeda eco.

Provo
-----

La provo laboras ĉar la serio estas konverĝa se kaj nur se la parta sumo {\displaystyle s\_{n}:=\sum \_{i=0}^{n}a\_{i}} estas koŝia vico: por ĉiu {\displaystyle \varepsilon >0} estas nombro *N*, tia ke por ĉiuj *n,m>N* veras {\displaystyle |s\_{m}-s\_{n}|<\varepsilon .}
Oni povas supozi ke *m>n* kaj tial aro *p=m-n*. La serio estas konverĝa se kaj nur se

{\displaystyle |s\_{n+p}-s\_{n}|=|a\_{n+1}+a\_{n+2}+\ldots +a\_{n+p}|<\varepsilon .}

Referencoj
----------

1. ↑  Cauchy's Cours d'analyse : An Annotated Translation (artikolo ĉe *Book Depository*, vizitita la 25-an de decembro 2019)

Vidu ankaŭ
----------

* Serio
* Konverĝa serio
**Kut,** laŭ araba lingvo *الكوت,* kurde **Kût‎,** turke **Kut'ül Ammare** aŭ *Kut* estas urbego, ĉefurbo de Gubernio Ŭasit (Irako). Nomvariantoj de la urbego estas *Al-Kūt,* *Kut el Amara.*

Skizo pri situo de Kut (malsupre, dekstre)
Vojo en Kut

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 21 m
* Loĝantaro: 285,413 (takso en 2008)
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 32° 30′ 00″ N 45° 49′ 00″ O﻿ / ﻿32.50000 °N, 45.81667 °O﻿ / 32.50000; 45.81667 (mapo)

Geografio
---------

Kut situas sur ebenaĵo en orienta landparto de Irako laŭ maldektra bordo de Tigriso. Divanija troviĝas 102, Amara (urbo) 146, Bagdado 163, Nasirija 166, Faluĝa 214, Ramadi 257, Basra 292, Sulajmanija 343, Kirkuk 356, Mosulo 494 kilometrojn.

Historio
--------

Kut en 1916
Laŭ arabaj historiistoj en tiu loko estis urbo *Madaraja* loĝata de persoj ĝis la 9-a jarcento. La malnova urbo de Kut estas ene de dieso "U" kurbo de la rivero. Kut estis la sceno de furioza batalo dum la 1-a mondmilito. La britoj okupis la urbon en 1915 dum 3 tagoj, sed poste la turkoj reokupis ĝin, sed la britoj kaj hindoj atakis denove. Proksimume 23,000 soldatoj mortis, finfine Kut en 1917 iĝis brita posedaĵo. En Kut okazis malgranda batalo dum la komenca fazo de la Iraka Milito (2003).

Ekonomio
--------

Dum jarcentoj Kut estis regiona centro de komercado pri tapiŝoj. La ĉirkaŭa areo estas fekunda grundo por grenoj, la urbo mem estas komerca centro por agrikulturaj produktoj. En la 1930-aj jaroj oni konstruis kanalon por irigacii.

Trafiko
-------

En Kut funkcias riverborda haveno. La ĉefvojo kuras al Bagdado, krome estas aliaj vojoj al pluraj direktoj.

Fontoj
------

* WikiTrans
* angle kun mapo angle
* mapo, distancoj Arkivigite je 2016-03-28 per la retarkivo Wayback Machine
**Kurgano** estas tjurkmongol-devena vorto por tumulo (monteta tombo) en la stepoj de Eŭrazio. Ĝi estas artefarita konuso aŭ duonsfero, longas 5-10 metrojn kaj la diametro estas 20-50 metrojn larĝa.

Kurgano sur Wzgórze Wisielców sur la insulo Wolin
Kurgano / tumulo en la distrikto Wejherowo proksime de Szklana Huta
Kurgano / tumulo en la distrikto Wejherowo **Lewino**
Kurgano sur Pomorje, Bulgario
Plej famaj estas la skitaj kurganoj. Ili troviĝas ne nur en Rusio kaj Ukraino, sed nur en la Karpat-baseno estis 40 000 kurganoj. Oni trovis ilin ankaŭ en Pollando, en Germanio, eĉ en Nederlando. En kelkaj landoj oni erare nomas ilin hun-tomboj.

Ili estis konstruitaj en diversaj epokoj. Ŝajnas, ke la unuajn oni starigis en la neolitiko kaj estis uzataj kiel loĝloko. En la bronzepoko ili estis tombo. Verŝajne iam kaj kelkloke oni ilin uzis kiel postenojn kaj limomarkilojn.

En la pli novaj epokoj la kurganoj neniiĝis pro agrokulturado, ŝoseokonstruado ktp. En Hungario en komunumo Kengyel sur la kurgano oni konstruis ventomuelejon, tial la kurgano restis netuŝebla.

Hungara urbo Százhalombatta ricevis sian nomoj el kurganoj. En la ĉirkaŭaĵo estis pli ol cent. *Száz* signifas hungare cent, dum *halom* estas monteto aŭ science kurgano.

Vidu ankaŭ
----------

* Kurgano, urbo en Rusio
* Eŭrazia Stepo

* Kategorio Kurgano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ne miskomprenu kun Kuzmin!*

**Kuzmino,** ukraine, rutene kaj ruse **Кузьмино,** slovake **Kuzmino,** hungare **Beregszilvás** [beregsilvAŝ] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Kalnjik.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 32′ 29″ N 22° 34′ 07″ O﻿ / ﻿48.54139 °N, 22.56861 °O﻿ / 48.54139; 22.56861 (mapo)Koordinatoj: 48° 32′ 29″ N 22° 34′ 07″ O﻿ / ﻿48.54139 °N, 22.56861 °O﻿ / 48.54139; 22.56861 (mapo)
* Areo: 0.8 km²
* Alto super marnivelo: 181 m
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 89633
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

La hungara historia loknomo estis *"Kuznina"*, kiu pro la hungariga politiko ŝanĝiĝis al Beregszilvás. En 1910 vivis tie 525 loĝantoj, (366 rutenoj, 145 germanoj, l14 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Beregszilvás apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Kuzmino. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Kuzmino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kuriera malfermo** estas ŝaka malfermo. Ĝi estas karakterizita per la movoj (en Algebra notado):

1.e4 e5
2.Kc4

Blanko movas ŝakpecon por kontroli la centron, li premas la punkton f7. Evitante la pli naturajn 2.Ĉf3, ili ne blokas la f-peonon. Alia el la virtoj de ĉi tiu malfermo estas, ke ĝi povas transponi al iuj favoraj linioj de la reĝa gambito, la viena malfermo, la itala malfermo inter aliaj. Kvankam per bona ludo nigro devas egaligi.

Inter la grandmajstroj, kiuj uzis ĉi tiun malfermon, estas Bent Larsen, John Nunn, Michael Adams, Viswanathan Anand, Vladimir Kramnik kaj Garry Kasparov.

La Kuriera malfermo (ECO C23-C24) estas tute valida maniero prezenti la malfermon, kondiĉe ke la celo ne estu doni la ŝakmaton de la paŝtisto. Ĝi ne estas tiel forta kiel se la ĉevalo unue moviĝus sed ĝi estas pli danĝera ol ĝi ŝajnas. Tamen se nigro ludas kun logiko, li devas timi nenion.

Ĉefa linio
----------

**1.e4 e5**
**2.Kc4**
1.e4 e5 2.Kc4 **Ĉf6**
1.e4 e5 2.Kc4 Ĉf6 **3.d4**
1.e4 e5 2.Kc4 Ĉf6 3.d4 exd4 4.Ĉf3 Ĉxe4 5.Dxd4 Ĉf6 6.Kg5 Ke7 7.Ĉc3 c6 8.0-0-0 d5 9.The1 Ke6
1.e4 e5 2.Kc4 Ĉf6 3.d4 exd4 4.Ĉf3 d5 5.exd5 Kb4+ 6.c3 De7+
1.e4 e5 2.Kc4 Ĉf6 **3.f4**
1.e4 e5 2.Kc4 Ĉf6 **3.d3**
1.e4 e5 2.Kc4 **Kc5**
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 **3.c3**
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 3.c3 Ĉf6 4.d4 exd4 5.e5 d5 6.exf6 dxc4 7.Dh5 0-0
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 3.c3 d5
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 3.c3 Dg5
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 **3.b4**
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 3.b4 Kxb4 4.f4
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 3.b4 Kxb4 4.f4 exf4 5.Ĉf3 Ke7 6.d4 Kh4+ 7.g3 fxg3 8.0-0 gxh2+ 9.Rh1
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 **3.De2** Ĉc6 4.c3 Ĉf6 5.f4
1.e4 e5 2.Kc4 Kc5 **3.d4**
1.e4 e5 2.Kc4 **c6**
1.e4 e5 2.Kc4 c6 3.d4 d5 4.exd5 cxd5 5.Kb5+ Kd7 6.Kxd7+ Ĉxd7 7.dxe5
1.e4 e5 2.Kc4 **f5**
1.e4 e5 2.Kc4 f5 3.d3

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
**Kuskuso** estas manĝaĵo farita el semolo ĝenerale kuirita en vaporo aŭ per bolanta akvo aŭ lakto. Tre popola kaj populara en Norda Afriko, ekzemple en Maroko, kaj krome en Brazilo, nuntempe ankaŭ en Eŭropo kaj Usono, sed tie kiel eleganta (kaj pro tio iom pli malsimpla) manĝaĵo. La araba nomo —*كسكس kuskus, كوسكوس kūskūs, كسكوس kuskūs* aŭ *كسكوسو kuskūsū*, inter aliaj variantoj— devenas el la berbera lingvo tamazigĥt *seksū*.

Nordafrika
----------

maldekstra
Kuskuso, kun kikeroj kaj legomoj
Kuskusmarmito
Tiun manĝaĵon enmetis en Eŭropon la hispanaj araboj, unu el la unuaj referencoj estas en anonima teksto de la 13-a jarcento pri kuirarto, *Kitāb al-taṭbīj fī l-Maġrib wa-l-Andalus* (*Libro de la kuirejo en la Magrebo kaj Al-Andalus*) en kiu oni mencias recepton por prepari la kuskuson, kiu estis tre konata en Hispanio en postaj jarcentoj. En la *Kiĥoto* oni mencias ĝin malrekte kiam oni parolas pri la pago de la rakontisto al supozata tradukisto, nome tritiko kaj sekvinberoj, kio estis uzata de araboj por la kuskuso.

Ankaŭ en la nordo de Eŭropo en Bretonio aperas la kuskuso en ia letero de 1699. Antaŭa mencio estas en teksto de Provenco kie priskribas vojaĝanto Jean Jacques Bouchard kiel li manĝis manĝaĵon similan al kuskuso en Toulon la jaron 1630.

La francoj malkaŝis ĝin en la epoko de Karlo la 10-a dum la konkerado de Alĝerio. La kuskuso estis elektita per balotado en 2006 kiel dua preferata manĝaĵo de la francoj.

La tradicia recepto en Maroko estas boligado de la tritika semolo en ujo kiu estos super la marmito kie kuiros la viandaĵo aŭ vegetaĵoj. Poste oni servos la boligitan semolon kaj kune la aldonaĵon ĉu vianda ĉu vegetaĵa, por posta miksado laŭ volo de la manĝonto. Aldonaĵo plej ofte estas kokaĵo, ŝafaĵo, bovinaĵo aŭ kikeroj.

Brazila kuskuso
---------------

Al Brazilo kuskuso alvenis en 18-a jarcento kiel rapida kaj malmultkosta manĝaĵo por sklavoj. Estas du formoj fari kuskuson en Brazilo: la Nordorienta Kuskuso, devenanta de kuskuso por sklavoj, kaj Sudorienta kuskuso, kun influo de posta araba enmigrado. Ĉiam en Brazilo, kuskuso estas farita el maizo.

Nordorienta kuskuso estas tute simple maiza faruno kuirita per vaporo en speciala ujo nomata "*cuscuzeira*" /kuzku'zejrə/ (kuskusujo) kaj manĝata kun lakto aŭ butero, ĝenerale ĝi anstataŭas panon en tagmanĝo kaj vespermanĝo. En Brazila Nordoriento kuskuso estas ĉiutaga manĝaĵo.

Sudorienta kuskuso (aŭ San-Paŭlia kuskuso) estas farita per kelkaj diversaj manieroj, tiel per vaporo, kiel per bolanta akvo aŭ lakto. En ĝi oni enmetas ovojn, fiŝojn kaj legomojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Paneroj (plado)

* Kategorio Kuskuso (manĝaĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
kastelo Engers
aspekto de la rejnflanko
kastelo Engers vidata de oriento
La **kastelo Engers** situas tuj ĉe la Rejno en Engers, urboparto de Neuwied en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La Trevira ĉefepiskopo kaj pricelektisto Johann Philipp von Walderdorff konstruigis la kastelon inter 1759 kaj 1764 kiel ĉaskastelo, plezurkastelo kaj somerrezidejo laŭ planoj de Johannes Seiz.

Historio
--------

*Griza Turo*, Engers
blazono de la kastelo Engers
apudrejna promenejo Engers (Neuwied) kun rigardo al la *Griza Turo*, *Heinrich-Haus* (konstruaĵo por administrado kaj kafejo), kastelo Engers kaj muzikakademio de la lando Rejnlando-Palatinato

Utiligado
---------

apudrejnaj terasoj de la kastelo Engers

Literaturo
----------

* Alexander Thon, Stefan Ulrich: *„... wie ein Monarch mitten in seinem Hofstaate thront". Burgen am unteren Mittelrhein*. Schnell & Steiner, Regensburg 2010, ISBN 978-3-7954-2210-3, S. 64-67

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Engers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.schloss-engers.de
* www.villamusica.de
* Landesmusikakademie Rheinland-Pfalz
* www.engers.de Arkivigite je 2014-02-20 per la retarkivo Wayback Machine

50.42257.5436111111111Koordinatoj: 50° 25′ 21″ N, 7° 32′ 37″ O (mapo)

Referencoj
----------
La **Kpelea lingvo** estas parolata de la Kpeleoj kaj estas parto de mandea lingvaro kaj dividiĝas je gvinea (norda) kpelea lingvo kaj liberia (suda) kpelea lingvo. Inter la kpeleoj estas kaj kristanoj kaj anoj de tradiciaj religioj kaj - plejparte en Gvineo - islamanoj. La gvineajn kpeleojn la liberianoj nomas ankaŭ "francaj kpeleoj". Tiuj estas duonmiliono da personoj, koncentritaj ĉefe, sed ne ekskluzive, en arbaraj regionoj de Gvineo, kies ĉefurbo, Nzérékoré, estas la tria plej granda urbo en Gvineo kaj la plej grand urbo en la Arbargvinea regiono de sudorienta Gvineo borde al Liberio, Eburbordo kaj Sieraleono. La liberia Kpelea, parolata denove de duonmiliono da personoj, estas nuntempe instruata en lernejoj en Liberio.

Montro
------

La Patro nia en Kpelea:

Kunâŋ gáa ŋele sui,
Tɔɔ ku iláai siɣe a maa waa.
Tɔɔ Ikâloŋ-laai é pá,
Tɔɔ ínîa-mɛni é kέ,
Nɔii ma ɓɛ yɛ̂ɛ berei gáa la Ɣâla-taai.
I kukɔ sâa a kuɣele-kuu tɔnɔ-tɔnɔ mii-sɛŋ;
I ipôlu fe kutɔ̂ŋ-karaa-ŋai dîa,
Yɛ̂ɛ berei kwa kupôlu fè la kuɓarâai ditɔ̂ŋ-karaa-ŋai dîai;
Tɔɔ kutúɛ kufe pili yee-laa-maa su,
Kέlɛ, i kukúla mɛni nyɔ́mɔɔ su.

Notoj
-----

1. ↑  Mateo 6:9-13 en *Gbanaŋ-woo-kɛɛ ninai* ["Nova Testamento en la kpelea"]. Monrovio: Biblia Societo en Liberio kaj Alianco Biblia Universala, 1992. reta ligiloj.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627717
* SUDOC: 028070224
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kurtapieda rokturdo** |
| --- |
|  |
| Kurtapieda rokturdoKurtapieda rokturdo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Monticola* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. brevipes*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Monticola brevipes****(Waterhouse, 1938) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kurtapieda rokturdo  |

 |
| v • d • r |

La **Kurtapieda rokturdo** (***Monticola brevipes***) estas kantobirdo de la familio de Muŝkaptuledoj, iam lokitaj en la Turdedoj kune kun la aliaj Rokturdoj.

Ĝi troviĝas en Angolo, Bocvano, Namibio kaj Sudafriko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustejoj.

Kiel aliaj rokturdoj temas pri specio, kies masklo havas **bluajn kapon kaj kolon, pli malhelajn flugilojn kaj ruĝecajn subajn partojn**; kiel distingilo oni povas diri, ke kiel ĉe la Skolta rokturdo, plej proksima parenco, ĉe tiu ĉi la bluaj supraj partoj estas pli etendaj sed nur tiele ke **ankaŭ la supraj flugiloj estas bluaj**, dum nur la flugilpintoj estas pli malhelbrunaj aŭ nigrecaj, sed malkiel ĉe tiu specio la **brusto estas ruĝeca** kiel ĉe aliaj samgenranoj de la sama mondoregiono. Krome kaj la nomo en Esperanto kaj la latina scienca nomo aludas al sama eco ke tiu specio havas pli mallongan piedon.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Monticola brevipes. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

* Kurtapieda rokturdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kurtapieda rokturdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kurtapieda rokturdo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Statuo de Sankta Georgo en la kapelo de la fortikaĵo *Hohencollern* (distrikto Zollernalb) en sudokcidenta Germanio.
La **kristana mitologio** estas la aro de tradiciaj rakontoj asociaj kun kristanismo ekde mitografia vidpunkto. En la studo de la mitologio, la termino «mito» referencas al tradicia historio, konsiderita sankta, kiu pruvas kiel funkcias la mondo kaj kiel ties loĝantoj ekhavis sian aktualan formon. Tiuj tradiciaj rakontoj inkludas, sed ne limiĝe, la historiojn enhavatajn en la Biblio.

Plej el la fakuloj pri kristanoj konsideras, ke en la Biblio ne estas mito, sed en ĝi estas mitaj elementoj, kaj en la Antikva kaj en la Nova Testamento. Por la kristanismo, la revelacio okazis tra historiaj faktoj, kaj partikulare pere de supozita historia rolulo, Jesuo de Nazareo.​ Sed la mesaĝo de la revelacio esprimiĝis en homa parolmaniero: pro tio en la formoj de biblia esprimmaniero estas figuroj kaj esprimoj de la mita mondo, kiuj estas uzataj sen alproprigi la miton kiel tia (por ekzemplo, Jesaja 27:1; Jesaja 51:9).

Laŭlonge de la historio de kristanismo oni aldonis rakontajn elementojn al la tuta sciaro de la religio kaj kulturo. Ekzemple en la Mezepoko gravis la rakontaro de Artura legendo kune kun la temo de la Sankta gralo, kaj la herooj kiuj luktas kontraŭ drakoj, nome kontraŭ la malbono, nome Sankta Georgo. Dum la Renesanco popularas la temo de la Falo de la homo. Aliaj kulturaj temoj ne nepre devenaj el la revelacio de la Biblio estas mirakloj, ascendoj al montoj, la akso de la mondo, la batalo kontraŭ monstroj, la descendo al la infero, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Juda mitologio

Notoj
-----

1. ↑   Klasikisto G. S. Kirk difinis miton kiel «tradicia rakonto» aŭ «parola tradicia rakonto» (Kirk 57). La folkloristo Alan Dundes difinis la miton pli limigite. «Sankta rakonto kiu klarigas kiel funkcias la mondo kaj la homo ekiĝis en sia aktuala formo» (Dundes, "Introduction", 1).
2. 1 2 3   Rivas, Luis H. (2010). «Mito». Diccionario para el estudio de la Biblia. Buenos Aires: Editorial Amico. pp. 123-124. ISBN 978-987-25195-1-3.

Bibliografio
------------

* Dundes, Alan.
	+ «Introduction». Sacred Narrative: Readings in the Theory of Myth. Ed. Alan Dundes. Berkeley: University of California Press, 1984. 1-3.
	+ «The Hero Pattern and the Life of Jesus». In Quest of the Hero. Princeton: Princeton University Press, 1990.
* Kirk, G. S. «On Defining Myths». Sacred narrative: readings in the theory of myth. Alan Dundes (eld.). Berkeley: University of California Press, 1984. 53-61.

* Kategorio Kristana mitologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738453
 |
**Jacob LEUPOLD** (22a de Julio 1674 – 12a de Januaro 1727) estis germana fizikisto, matematikistoj, instrumentfaristo, minkomisionano kaj inĝeniero. Li verkis ŝlosilan libron *Theatrum Machinarum Generale* ("Ĝenerala teorio de maŝinoj"). 

Jacob Leupold konstruis multajn instrumentojn utilajn por eksperimentaj studoj pri fiziko. En 1699 la interesoj de Leupold estis tute ŝanĝintaj al mekaniko kaj matematiko. Leupold estis konsiderita frua inventisto de aer-pumpilo. Li desegnis sian unuan pumpilon en 1705, kaj en 1707 li publikigis libron "Antlia pneumatica illustrata". En 1711 laŭ konsilo de sia prezidanto G. W. Leibniz, la Prusa Akademio de Sciencoj akiris la pumpilon de Leupold. En 1715 Leupold iĝis akademiano. En 1720 Leupold eklaboris por la manuskripto de *Theatrum Machinarum*. Ĝi estis la unua sistema analizo de mekanika inĝenierado. Ĝi inkludis, frue en sia tempo, desegnon de alt-prema nekondensa vapormaŝino, kies realigojn oni ne konstruis ĝis la komenco de la 19-a jarcento. *Theatrum machinarum* konsistas el 10 ilustritaj volumoj. Ĝi estis publikigita en Leipzig inter 1724 kaj 1739. 

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jacob Leupold en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834637
* GND: 118572210
* LCCN: n87800554
* VIAF: 30328850
* ISNI: 0000 0000 8076 8095
* LIBRIS: 336254
* SUDOC: 088018024
* NKC: xx0035401
* BNE: XX1001921
 |
**Krajišnik,** serbe **Крајишник,** germane **Stefansfeld,** hungare **Istvánfölde** estas vilaĝo en la serba Banato. La hungara loknomo estis ĝis 1890 *Stefanföld*, la serba historia loknomo estis *Шупљаја*/*Šupljaja*.

Serbio, kie troviĝas Municipo Seĉanj (verde)
Municipo Seĉanj, kie troviĝas Krajišnik nordokcidente
Parko centre de la vilaĝo.

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 58 m
* Loĝantaro: 1719 en 2011
* Areo: 43 km²
* Poŝtkodo: 23231
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Krajišnik situas sur ebenaĵo ĉirkaŭ 30 kilometrojn oriente de Zrenjanin kaj ĉirkaŭ 75 kilometrojn norde de Beogrado. Administre ĝi apartenas al Seĉanj.

Historio
--------

En la jaro 1796 en la koncerna loko komencis setli germanaj koloniistoj, kiuj ĉefe venis el la norda Banato. En 1910 loĝis en Istvánfölde 2445 da homoj, (germanoj 2334 (96 %), hungaroj 71 (3 %), 22 rumanoj, 1 serbo, 7 aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungario (al Torontál, al distrikto de Módos), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944, poste la germanoj kaj hungaroj estis deportitaj. En 1948 la preĝejo estis malkonstruita. En 2001 vivis en Krajišnik 2058 serboj (92 %), ciganoj 92 (4 %), jugoslaviano (kiel imagita popolo) 16, hungaroj 12 kaj kelkaj aliaj.

Famuloj
-------

En la iama Stefanföld naskiĝis hungara ministro pri justico László Radocsay.

* Kategorio Krajišnik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Batalantaj kurucoj
**Kuruco** estas historia regiona esprimo por
liberecbatalanto kontraŭ la Habsburgoj en Hungario en 15-a kaj 16-a
jarcentoj. Kontraŭ la centriga politiko de la Habsburgoj formiĝis nova
politika movado kaj okazis kelke da ribeloj. En la jaro 1703 eksplodis
lasta kontraŭhabsburga ribelo, gvidata de Ferenc Rákóczi la 2-a. Ĝi
diferenciĝis de la ceteraj per tio, ke batalis en ĝi popolamasoj. Ĝi estis
finita en la jaro 1711 per la paco de Satu Mare.

Etimologio
----------

La deveno de la vorto „kuruco" ne estas ĝis hodiaŭ kontentige
eksplikita. Laŭ historiistoj, la vorto „kuruco" estas derivita el la
hungara vorto por „krucmilitisto" (kruckavaliro), latine *crutianus*. La
kurucoj (pluralo) estis origine anoj de armeo, kiuj batalis kadre de
krucarmeo kontraŭ la Otomana imperio. Povas eble esti ankaŭ, ke la vorto
„kuruco" havas originon en la germana vorto *Kruztürken* (laŭvorte *kructurkoj*,
„kristanaj otomanoj").

Vidu ankaŭ
----------

* *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 2013/7, paĝo 9: *De fago al fago (artikolo pri Juraj Jánošík, heroa rekruto de la kuruca armeo)* verkita de Julius Hauser.

Referencoj
----------

1. ↑  El kontribuo de Julius Hauser.

* Kategorio Kuruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La malgranda **Insulo Moruo** estas hejmo de ĉirkaŭ la duono de la tutmondaj restantaj kakapoj.
La **Insulo Moruo** (angle *Codfish Island*, maorie *Whenua Hou*) estas malgranda insulo kun areo de 14 km² situanta okcidente de la Stewart-insulo en suda Novzelando. Ĝi atingas alton de 249 m proksime de la suda marbordo. La angla nomo aludas al la endemia blua moruo aŭ rawaru / pakirikiri, *Parapercis colias*, kiu estas fiŝkaptata komerce en ĉirkaŭaj akvoj per kaptado en ujoj enhavantaj allogaĵojn. La nomo Whenua Hou signifas "nova tero" en maoria.

Naturo
------

Post la formorto de posumoj kaj vekaraloj, la insulo Moruo estas senpredanta birdorezervejo kaj la lokokerno de la rekuperaj klopodoj por la Kakapo. Ĝi enhavas la majoritaton de la reproduktaj populacioj de la draste endanĝerita Kakapo. Ĝi estas hejmo ankaŭ de la Mistacinedoj aŭ Sudaj mallongvostaj vespertoj, Kakoj, Filikobirdoj, Ruĝkrona kaj Flavkrona psitakoj, Blua pingveneto, Pacifika brovanaso kaj la ĵusa enmetita populacio de Flavkapuloj (Mohua). La insulo estis identigita kiel Grava Birdareo fare de BirdLife International pro ties gravo kiel reprodukta loko por kelkaj specioj de marbirdoj, inklude tiujn de la Fjorda kaj la Flavokula pingvenoj, kaj la Makulpetrelo, la Kukpetrelo kaj la Sudgeorgia merĝopetrelo.

Aliro
-----

La insulo estas vizitata de sciencaj fakuloj kaj de kampolaboristoj de la Departamento de Konservado kun volontuloj taske de konservoprogramoj. La ununura kabano situantas ĉe la golfo Sealer (fokisto) nordoriente, kun aliro per malpeza aviadilo aŭ helikoptero. La insulo estas fermita al hazardaj vizitantoj kaj senpermesa surteriĝo estas malpermesata.

46° 47′ S 167° 38′ O﻿ / ﻿46.783 °S, 167.633 °O﻿ / -46.783; 167.633 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑  Te Kohanga Ote Whenua Hou, pers comm
2. ↑  BirdLife International. (2012). Important Bird Areas factsheet: Codfish Island. Downloaded from  on 2012-01-31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Insulo Moruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Minders: The Kakapo caregivers of Codfish Island New Zealand Geographic
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kutima aristolokio** |
| --- |
|  |
| Aristolochia clematitis*Aristolochia clematitis* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Piperaloj *Piperales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Aristolokiacoj** *Aristolochiaceae*L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|  |
| **Kutima aristolokio** *Aristolochia clematitis* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kutima aristolokio  |

 |
| v • d • r |

La **kutima aristolokio** (*Aristolochia clematitis*) estas herbeca staŭdo kiu apartenas al la aristolokiacoj (*Aristolochiaceae*). La planto havas iometan frutecan odoron. De origine ĝi troviĝas nur en la regiono de Mediteraneo, sed de tie ĝi disvastiĝis al Meza kaj Okcidenta Eŭropo.

La planto fariĝas 20-90 cm alta kaj formas subterajn stolonojn. La senharaj folioj estas rondformaj kun korforma piedo kaj elrandita pinto. En la foliakseloj de la supraj folioj estas po du ĝis ok floroj.

En la fitoterapio la planto interalie estas uzata kiel kuracilo por vundoj kaj kontraŭ ekzemo. Antaŭe la planto estis kultivata en Eŭropo kaj uzata por plirapidigi akuŝon aŭ stimuli aborton.

La kutima aristolokio floras en majo kaj junio per helflavaj floroj.

* Nematuraj fruktojNematuraj fruktoj
* Maturaj fruktojMaturaj fruktoj
* Malfermita matura fruktoMalfermita matura frukto
* SemojSemoj
* FolioFolio

* Kutima aristolokio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kutima aristolokio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kutima aristolokio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj
**Anna Kukovetz** [kukovec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kukovetz Anna** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Ŝia persona nomvarianto estis *Nana*.

Anna Kukovetz  naskiĝis la 29-an de septembro 1885 en Szeged, ŝi mortis la 5-an de aŭgusto 1919 en Szatymaz.

Biografio
---------

Anna Kukovetz studis kelkajn monatojn en 1902 en Artistkolonio (Nagybánya). Ŝiaj majstroj estis Károly Ferenczy kaj István Réti. Post 4 jaroj ŝi denove lernis en la artistkolonio helpe de stipendio. En 1908 ŝi lernis kelkajn monatojn en privata *Académie de la Grande Chaumière* en Parizo. Ŝi studvojaĝis al Parizo kaj Italio en 1913. Dum la 1-a mondmilito ŝi estis deportita en Francio, poste ŝi hejmenvenis al Szeged. Ŝi estis aktiva apoganto de la Hungara Sovetrespubliko, post la falo ŝi estis murdita en nekonataj cirkonstancoj.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Pariza ĉevalkonkurso (vidu la bildon!)
* Párizsi kalapszalon
* Délután Assisi-ben

Memorigiloj
-----------

* stratoj en Szeged kaj Szatymaz

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2018-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* Kategorio Anna Kukovetz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613282
 |
**Kutasó** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó.

Luterana kirko de Kutasó

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Alto super marnivelo: 300 m
* Koordinatoj: 47° 56′ 49″ N 19° 32′ 28″ O﻿ / ﻿47.94694 °N, 19.54111 °O﻿ / 47.94694; 19.54111 (mapo)Koordinatoj: 47° 56′ 49″ N 19° 32′ 28″ O﻿ / ﻿47.94694 °N, 19.54111 °O﻿ / 47.94694; 19.54111 (mapo)
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 3066
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Kutasó situas en montaro Cserhát sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Pásztó troviĝas 15, Szécsény 18, Bátonyterenye 26, Balassagyarmat 28, Salgótarján 46, Budapeŝto 100, Miskolc 140 kilometrojn  Arkivigite je 2016-10-10 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

La loko estis jam loĝata de skitoj. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1265 en formo *"Carsov"*, baldaŭe *"Kuthasov"*. Post la mezepoko pro la turka okupado la vilaĝo senhomiĝis. Poste slovakoj refondis la komunumon. Vilaĝservoj estas biblioteko kaj migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* luterana preĝejo el la 20-a jarcento

* Kategorio Kutasó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**(162000) 1990 OS** estas tre malgranda, treege hela marsrenkonta kaj terrenkonta dopa apolona asteroido rigardita kiel potence danĝera objekto.

Ĝi estis malkovrita la 21-an de julio 1990 de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).

Orbito
------

Ĝia tre discentra orbito krucas tiun de Marso kaj ekstere tanĝas tiun de la Tero kun danĝere febla orbita klineco.

• Ĝia marsa MOID estas 0,00037 astronomia unuo, tie estas 55 350 km,  

• ĝia tera MOID estas 0,009054 astronomia unuo, tie estas 1,354 miliono da km.

• La 20-an de februaro 1975 ĝi pasis al 0,03720 astronomia unuo (5,565 milionoj da km) de Marso,  

• la 23-an de aprilo 2193 ĝi pasos al 0,04932 astronomia unuo (7,378 milionoj da kilometroj) de ĉi tiu planedo.

• La 12-an de novembro 2003 ĝi pasis al 0,02284 astronomia unuo (3,417 milionoj da km) de la Tero,  

• la 16-an de novembro 2053 ĝi pasos al 0,02038 astronomia unuo (3,049 milionoj da km) de nia planedo.

Satelito
--------

Ĝia satelito estis malkovrita la 5-an de novembro 2003 de S. J. Ostro, M. C. Nolan, L. A. M. Benner, J. D. Giorgini, J.-L. Margot kaj C. Magri per radaraj observoj elde la Radioteleskopo de Arecibo, Porto-Riko, anoncita la 10-an de novembro 2003.

Tiu satelito havas diametron de 0,05 ± 0,02 km, orbitan duonan grandakson estimata je 0,6 km kaj orbitan periodon de 0,875 ± 0,125 tago (21 ± 3 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle
* angle (162000) 1990 OS ; paĝo de Wm. Robert Johnston

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (161001–162000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (161999) 1989 RC | **(162000) 1990 OS** | *162001 Vulpius* |
**Dániel Krmann,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krmann Dániel** estis hungaria luterana pastro, superintendanto, instruisto. Laŭ la propra nomuzo Krmann estas konataj la nomvariantoj **Krman, Kerman kaj Kermann**.

Dániel Krmann
Dániel Krmann naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1663 en Misén, nuntempa Omšenie en Slovakio), li mortis la 17-an de septembro 1740 en Pozsony (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Dániel Krmann apartenis al la slovaka luterana minoritato de la lando. Li lernis komence en diversaj lokoj de Supra Hungarujo. Tiutempe pro la kontraŭreformacio la luteranoj estis ekzekutitaj, tial la juna Dániel daŭrigis la lernadon eksterlande en Breslau, Lepsiko kaj Wittenberg. Hejmenveninta en 1683 li estis aŭ instruisto, aŭ pastoro en diversaj lokoj, sed pro la religiaj konfliktoj li ĉiam devis rifuĝi. Fine li denove rifuĝis al eksterlando en 1699. Inter 1703 kaj 1711 okazis liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a, Rákóczi deklaris religiliberecon. Krmann revenis al Hungarlando kaj en 1706 li estis elektita superintendanto. En la sekvanta jaro Rákóczi sendis Krmann al Svedio por peti apogon. Post falo de la liberecbatalo denove okazis persekutadoj kontraŭ luteranoj, fine en 1729 li estis kaptita kaj mortis en prizono en Pozsony. Pro ruza agado de la jezuitoj li estis entombigita en Katedralo Marteno de Tours (Bratislavo) en Pozsony.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Disputatio theologica, qua veram orthodoxae ministrorum vocationis considerationem…* (1683)
* *Rudimenta grammaticae Slavicae* (1704)
* *Fata familiae Krmannianae* manuskripto)
* *Itinerarium* (vojaĝlibro pri Svedio en 1709, slovake 1969, hungare 1984)
* *Trium Krmannorum exilia* (1717, membiografio, manuskripto)
* *Hungaria evangelica* (1717, manuskripto)
* *Biblia sacra, to jest: Biblí svatá* (1722, nur antaŭparolo)
* *Agenda ecclesiastica slavonica* (1734)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-10-23 per la retarkivo Wayback Machine
* slovaklingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dániel Krmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683713
* GND: 121302822
* LCCN: n85084127
* VIAF: 55577209
* ISNI: 0000 0000 7871 2455
* SUDOC: 192904248
* NKC: js20020812377
 |
**Krasnoslobodsk** (ruse *Краснослободск*) estas urbo en Mordvio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 89234501.

La urbo estis fondita en jaro 1571 kiel loĝejo ĉe fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Krasnaja Sloboda (Красная Слобода) en 1571 ... 1780.

La interurba telefona kodo estas 83443, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 54° 26′ N 43° 47′ O﻿ / ﻿54.433 °N, 43.783 °O﻿ / 54.433; 43.783 (mapo)Koordinatoj: 54° 26′ N 43° 47′ O﻿ / ﻿54.433 °N, 43.783 °O﻿ / 54.433; 43.783 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Mokŝa (Мокша) (kiu enenfluas en riveron Oka (Ока)).

En jaro 1959 la urbo havis 6,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 10,8 mil loĝantojn.

Flago de Mordvio
Urboj de Mordvio

**Ĉefurbo**: Saransk

Ardatov |
Insar |
Kovilkino |
Krasnoslobodsk |
Ruzajevka |
Temnikov 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Krasnouralsk** (ruse *Красноуральск*) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65460.

La urbo estis fondita en jaro 1925 kiel loĝejo de elfosadejo de kupra erco kaj kuproproduktanta uzino. Kvankam la unuaj loĝejoj en la loko estis ekde 1832 por eligado de oro, kiu okazis ne tre sukcesa ĉar oro tie estas malmulta.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1932.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Bogomolstroj (Богомолстрой) en 1925 ... 1929
* Uralmedjstroj (Уралмедьстрой) en 1929 ... 1932.

La interurba telefona kodo estas 34343, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 58° 21′ N 60° 03′ O﻿ / ﻿58.350 °N, 60.050 °O﻿ / 58.350; 60.050 (mapo)Koordinatoj: 58° 21′ N 60° 03′ O﻿ / ﻿58.350 °N, 60.050 °O﻿ / 58.350; 60.050 (mapo).

La urbo estas sur orienta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Kuŝajka (Кушайка) (baseno de rivero Obj).

En la urbo estas flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 39,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 29 mil loĝantojn.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Balázs Nyilasy** [balAĵ njilaŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Nyilasy Balázs** estas hungara poeto, kritikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Balázs Nyilasy naskiĝis la  6-an de novembro 1950(nun 1950-11-06) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Balázs Nyilasy akiris MSc diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1976. Li debutis kiel poeto jam dum la studentaj jaroj en literaturaj revuoj kaj antologioj, post la diplomo li instruis en gimnazio ĝis 1981. Li doktoriĝis en la universitato en 1980, li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1989 kun Ph.D.. Jam kiel docento, aŭ profesoro li instruis ekzemple en Kalvinana Universitato Gáspár Károli, Katolika Universitato Péter Pázmány, Universitato de Miskolc, Universitatea Babeș-Bolyai (1997-2001). Li ricevis stipendiojn en 1978 kaj 1979, premiojn en 1983 kaj 1992.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* disertaĵo: *Az életbizalomtól az egyensúlyhiányig*
* *A fiatalember mindennapjai* (poemaro, 1977)
* *Rés és kaland* (poemaro, 1985)
* *A szó társadalmi lelke* (monografio, 1996)
* *A konzervatív-modern költő Arany János verses epikája* (2001)
* *Szavak tánca és árnyéktánca (Irodalmi tanulmányok A vén cigánytól Harry Potterig)* (2014)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833573
* GND: 1220880477
* LCCN: no98063117
* VIAF: 319646
* ISNI: 0000 0001 1436 417X
* SUDOC: 171315405
 |



* Portalo pri Biografio
La **Seula Pacpremio** estas aljuĝita ekde 1990 kaj estas distribuita ĉiujn du jarojn. La premio estis donita por memorigi la sukceson de la Somera Olimpiko 1988 okazinta en Seulo, en 1988, kiu por Sud-Koreio estis difina diplomatia evento en kiu partoprenis 160 landoj el la tuta mondo. Laŭ liaj iniciatoj, ĉi tiu premio estas donita por reflekti la deziron de la korea popolo al paco. La nomuma komitato konsistas el 300 koreaj fakuloj, kaj 800 internaciaj fakuloj. La gajnintoj ricevas atestilon kaj kontantan premion de ducent mil dolaroj. 

En la pasinteco estis pluraj kazoj kie la gajninto de la premio ankaŭ gajnis la Nobel-premion pri paco; Ekzemple, en 1996, la organizaĵo Kuracistoj sen landlimoj gajnis ĉi tiun premion, kaj tiam la organizaĵo ankaŭ gajnis la Nobel-premion pri paco en 1999. La gajninto de la Nobel-premio pri paco por 2018, Denis Mukwege, ankaŭ gajnis tiun ĉi premion en 2016.

Gajnintoj
---------

| Jaro | Ricevinto | Lando |
| --- | --- | --- |
| 1990 | Juan Antonio Samaranch | Hispanio |
| 1992 | Georgo Shultz | Usono |
| 1996 | Kuracistoj sen landlimoj | Svislando |
| 1998 | Kofi Annan | Ganao |
| 2000 | Sadako Ogata | Japanio |
| 2002 | Oxfam | United Kingdom |
| 2004 | Václav Havel | Ĉeĥio |
| 2006 | Muhammed Yunus | Bangladeŝo |
| 2008 | Suzanne Scholte | Usono |
| 2010 | José Antonio Abreu | Venezuelo |
| 2012 | Ban Ki-moon | Sud-Koreio |
| 2014 | Angela Merkel | Germanio |
| 2016 | Denis Mukwege | Demokratia Respubliko Kongo |
| 2018 | Narendra Modi | Barato |
| 2020 | Thomas Bach | Germanio |

Referencoj
----------

1. ↑  서울평화상문화재단, www.spp.or.kr

Eksteraj ligiloj
----------------

* Seoul Paca Premio retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832893
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Henry Wright FISHER** (naskiĝis la 31-an de Januaro 1861 en Youghal, Irlando) unu el naŭ infanoj de Abraham kaj Sarah Wright Fisher, estis usona esperantisto en komenco de 20-a jarcento. Kiam li estis dekjarulo lia patro iris al nova kolonio en la Gran Chaco, proksime de Santa Fe, en Sud-Ameriko kaj la sekvantan jaron almigrigis tien la familion. lli transloĝiĝis Usonon en la jaro 1874. 

En 1884 Fisher enmatrikuliĝis ĉe la Universitato Cornell kie, en 1888 li diplomatiĝis kiel
Meĥanika Inĝeniero (M. E.) kaj en Decembro de la sama jaro iris al Pittsburgh, Pennsylvania, por deĵori je la Standard Underground Cable Co. Post unu jaro li fariĝis ĉefinĝeniero elektra.

En 1889 li edziĝis je Fraŭlino Harriett P. Wixom. 

En 1906 aŭ 1907 li ekstudis Esperanton, baldaŭ interesigis aliulojn kaj helpis starigi studgrupon el kiu fandiĝis la "Pittsburgh Esperanto Society." 

Lia kompanio lin sendis en 1911 al Perth Amboy, en New Jersey por administradi siajn fabrikejojn en tiu urbo. Dum kelkaj jaroj li estis la VicPrezidanto de la loka knabskolta organizajo. En Perth Amboy, S-ro Fisher gvidis kursojn.

En 1930, post 42 jaroj kun la firmao li decidis tiri sin de sia profesia laboro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833094
 |