Vaikuntha Ĉaturmurti de la 11-a jarcento. Ĝi estas unu el la ikonaj reprezento de la teorio de Panĉaratraj Vjuhoj troveblaj en kelkaj mezepokaj Hinduaj temploj.
**Panĉaratro** aŭ *Pancharatra* (IAST: *Pāñcarātra*) estis religia movado en Hinduismo kiu originiĝis fine de la 3-a jarcento a.n.e. ĉirkaŭ la ideoj de Naraĝano kaj la variaj avataro de Viŝnu kiel ties centraj diaĵoj. Tiu movado poste kuniĝis kun la antikva Bagavata tradicio kaj kontribuis al la disvolvigo de Vajŝnavismo. La Panĉaratra movado kreis nombrajn literaturajn traktaĵojn en Sanskrito nome *Panĉaratraj Samhitoj*, kaj tiuj estis influaj "Agamaj" tekstoj ene de la teismaj movadoj de Viŝnuismo.

Laŭvorte kun la signifo *kvin noktoj* (*pañca*: kvin, *rātra*: noktoj), la termino *Panĉaratra* estis varie interpretita. La termino estis atribuita al saĝilo Naraĝano kiu plenumis oferon por kvin noktoj kaj iĝis transcenda estaĵo kaj unu kun ĉiuj estaĵoj. La Panĉaratraj Agamoj konstitutas kelkajn el la plej gravaj tekstoj de multaj Vajŝnavismaj filozofioj kiel la Madhva Sampradaĝa aŭ la Brahma Sampradaĝa de Madhvaĉarja kaj la Sri Vaiŝnava Sampradaĝa de Ramanuĝa. La Panĉaratraj Agamoj estis komponitaj el pli ol 200 tekstoj; plej verŝajne komponitaj inter la jaroj 600 ĝis 850 n.e.

La *Ŝandilja Sutroj* (~100 n.e.) estas la plej frua konata teksto kiu sistemigis la adoran "Bhakti" panĉaratran doktrinon kaj surskribaĵoj de la 2-a jarcento en Suda Barato sugestas, ke Panĉaratraj doktrinoj estis jam konataj tie tiam. Kritikitaj elementoj de la 8-a jarcento Adi-Ŝankaro pri la Panĉaratra doktrino kun aliaj teismaj alproksimiĝoj asertante la Panĉaratran doktrinon estis kontraŭ monismaj spiritaj celoj kaj ne-Vedaj. La filozofo de la 11-a jarcento Ramanuĝo, influa Vajŝnavisma fakulor, disvolvigis bonkvalitan monisman doktrinon kiu kunigis ideojn de la Panĉaratra movado kun tiuj de monismaj ideoj en Vedoj. La Panĉaratra teologio estas fonto de unuarangaj kaj duarangaj avatar-rilataj doktrinoj en tradicioj de Hinduismo.

Notoj
-----

1. ↑  Vaikuntha Chaturmurti, Gujarat, 11th century, Prince of Wales Museum, Art and Archeology Magazine
2. ↑   (1983) "On the Symbolism of Three- and Four-Faced Visnu Images: A Reconsideration of Evidence", *Artibus Asiae* **44** (4), p. 297–307. doi:10.2307/3249614.
3. ↑  Jitendra Nath Banerjea.  (1968) *Religion in Art and Archæology: Vaishṇavism and Saivism*. University of Lucknow, p. 32–34.
4. ↑  Constance Jones; James D. Ryan (2006). Encyclopedia of Hinduism. Infobase Publishing. pp. 321–322. ISBN 978-0-8160-7564-5.
5. 1 2 3 4 5  Pancharatra: religious movement, Encyclopaedia Britannica
6. 1 2  Jan Gonda.  (1977) *Medieval Religious Literature in Sanskrit*. Harrassowitz, p. 39–41. ISBN 978-3-447-01743-5.
7. ↑  Oriental Institute, Maharaja Sayajirao University of Baroda (1940). Gaekwad Oriental Series, Issue 86, p.7.
8. 1 2  Jones, Constance kaj Ryan, James D. (2007). Encyclopedia of Hinduism, p.321-322. Infobase Publishing. (ISBN 0816075646)
9. 1 2 3  Datta, Amaresh (1987). Encyclopaedia of Indian Literature: A-Devo, p.95. Sahitya Akademi. (ISBN 8126018038)
10. ↑   (1962) "The Name "Pañcarātra"", *History of Religions* **1** (2), p. 291–299. doi:10.1086/462449.
11. 1 2  Sharma, C. D. (1991). Critical Survey Of Indian Philosophy, p.336. Motilal Banarsidass Publications. (ISBN 8120803655)
12. ↑   (2006) *Encyclopedia of Hinduism*. Infobase Publishing. ISBN 978-0-8160-7564-5.
13. ↑  Suthren Hirst.  (2008) Nile Green: *Religion, Language, and Power*. Routledge, p. 107–108. ISBN 978-1-135-89287-6.
14. ↑  Ariel Glucklich.  (2008) *The Strides of Vishnu: Hindu Culture in Historical Perspective*. Oxford University Press, p. 178–180, 66–70. ISBN 978-0-19-971825-2.
15. ↑  James G. Lochtefeld (2002). The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z. The Rosen Publishing Group. p. 493. ISBN 978-0-8239-3180-4.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725760
 |