recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
kapokaj fibroj
**Kapoko** (de la malaja vorto *kapuk*), foje ankaŭ priskribata kiel "planta lanugo", estas fibro de la kapoka arbo, kiu botanike (do latine) nomiĝas *Ceiba pentandra*. La fibroj longas 1,5 ĝis 4 centimetrojn kaj fontas el la fruktoj de la tropika arbo.

La fibroj estas etaj tuboj kun stabila, sed tre maldika ekstero. Tial nur 20 procentoj de la volumeno estas planta fibro, 80 procentoj estas aero ene de la tuboj, kaj rezulte la fibro estas la plej malpeza natura materialo uzebla por teksaĵo. Laŭ sukcesa miksaĵo oni laŭ pezo kunigas 15 procentojn da kapoko kun 85 procentoj da kotono kaj rezultas teksaĵo, kiu sentiĝas malpeza kaj glata kiel silko, kaj aldone tre agrable forkondukas haŭtan humidecon kaj trovarmecon en varma klimato, sed tenas la varmecon en malvarma klimato.

La fibroj havas fajnan kovraĵon el vakso, kiu unuflanke kaŭzas iom probleman prilaboron al teksaĵo, sed aliflanke igas la rezultan teksaĵon akvorezista. Dum longa tempo la kapokaj fibroj nur uziĝis por savringoj, matracoj kaj rembura materialo por ekzemple sofoj. El kapoko produkteblis izola materialo, kiu meteblas sub parketo kaj efike mallaŭtigas la paŝosonojn.

Nuntempe pro nove evoluigita tekniko de teksado tamen el la ŝtofo el 85 procentoj da kotono kaj 15 procentoj da kapoko ankaŭ produkteblas ekzemple ĉemizoj.

* Kapoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kapoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Spissich** [jAnoŝ ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Spissich János Márton** estis hungara jezuita instruisto, departementa oficisto, jakobeno, framasono. Lia nobela antaŭnomo estis *jáprai*, lia framasona pseŭdonimo estis *Terentius*.

Framasona kofro de János Spissich
János Spissich naskiĝis la 28-an de marto 1745 en Sümeg, li mortis la 25-an de aprilo 1804 en Kisgörbő.

Biografio
---------

János Spissich aliĝiĝis al la jezuitoj en 1761. Post la necesa lernado li instruis en Kőszeg, Komárom kaj Gyöngyös. En 1771 li forlasis la ordenon kaj inter 1773-1776 li estis vicnotario en Zala (historia departemento), poste li havis alian postenon, inter 1786-1790 li jam estis ĉefnotario. Lia plej alta posteno estis vicdepartementestro (1790-1797), poste finiĝis lia politika kariero kaj li okupiĝis pri la familia bieno. Li estis partoprenanto de la hungara jakobena movado, sed bonŝance li ne ricevis punon. Li estis ne nur framasono, sed ankaŭ loĝiestro kaj kelkfoje li poemadis. Li havis edzinon ekde 1774, ŝi naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az 1790-ben Budán, Szent István havának hatodikára rendelt…* (1791)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Sümeg

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2020-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo S, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Spissich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707818
 |
La **Palaco de Westminster** estas la ejo kie kunvenas la du ĉambroj de la Brita Parlamento (la Ĉambro de Lordoj kaj la Ĉambro de la Komunumanoj). La palaco, kiu estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1987, troviĝas en la norda bordo de la rivero Tamizo, en la urbo Westminster, en Londono, proksime al aliaj registaraj konstruaĵoj en Whitehall. Ankaŭ ĝi havas aliajn kastelojn kiuj estas turismaj vizitindaĵoj.

Palaco de Westminster vidata ekde London Eye.
El palaco komence funkciis kiel reĝa rezidejo, sed neniu monarko loĝis tie ekde la 16-a jarcento. La plejparto el la nuna strukturo datas de la 19-a jarcento, kiam ĝi estis rekonstruita post incendio en 1834, kiu detruis la plejparton de la konstruaĵo. La respondecaj arkitektoj estis Charles Barry kaj Augustus Pugin. La konstruaĵo estas ekzemplo de la novgotiko. Unu el la plej rimarkindaĵoj de la palaco estas la horloĝturo, turisma allogaĵo kiu gastigas la sonorilon *Big Ben*, erare nomata la horloĝo.

La palaco havas pli ol mil ĉambroj, kaj inter la plej gravaj estas la Haloj de la Ĉambro de la Lordoj kaj la Ĉambro de la Komunumanoj. La palaco ankaŭ inkluzivas kunvenejojn, bibliotekojn, koridorojn, manĝejojn, trinkejojn kaj gimanstikejojn. Ĝi estas ejo kie okazas gravaj ŝtataj ceremonioj, el kiuj la plej grava estas la Malfermo de la Parlamento. La palaco estas forte ligita al la du Ĉambroj kiel demonstras la uzado de la vorto "Westminster" rilate al la "Parlamento". La oficejoj de la parlamentanoj troviĝas en proksimaj konstruaĵoj.

* Palaco de Westminster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Palaco de Westminster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 32.44° 0′ N 81.02° 0′ U﻿ / ﻿32.440 °N, 81.020 °U﻿ / 32.440; -81.020 (mapo)

La **kantono Jasper** estas unu el la 46 kantonoj de la usona ŝtato Suda Karolino. Ĝi havis 20 678 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2000. La ĉefurbo de la kantono estas Ridgeland.

La kantono etendiĝas sur 1 813 km².

Historio
--------

La kantono Jasper estis fondita en la jaro 1912. Ĝi estis nomita tiel omaĝe al William Jasper.

Demografio
----------

La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 20 678 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2005, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 21 398 loĝantoj.

Urboj
-----

Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :

* Hardeeville
* Ridgeland
* Coosawhatchie
* Gillisonville
* Grahamville
* Grays
* Levy
* Okatie
* Old House
* Pineland
* Pocotaligo
* Robertville
* Switzerland
* Tarboro
* Tillman
* Wagon Branch

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Jasper (Suda Karolino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de la kantono Jasper
**László Dudás** [lAslO dudAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dudás László** estis hungara fasonisto, grafikisto, poŝtmarkoplanisto.

László Dudás  naskiĝis la 24-an de majo 1935 en Bátor, li mortis la 25-an de aŭgusto 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Dudás frekventis mezlernejon en Debrecen, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1962. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Dózsa-Farkas kaj Miklós Borsos. Post siaj studoj li faris fasonojn al ŝipoj, diversaj industriaj iloj, eĉ al firmaoj, iom poste li kreis grafikaĵojn por reklamoj. Ekde 1971 li planadis poŝtmarkojn, resume 227 specojn. Ekde 1991 li laboris jam helpe de komputilo. Li ricevis 5 premiojn inter 1988-2004.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto (1970, 1990, 1996)
* Pécs (1988)

Elektitaj poŝtmarkoj
--------------------

* Kastélyok (1986-87)
* Magyar Népművészet (1994-95)
* Budapest és a megyék címerei (1997)

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-12-28. Alirita 2018-12-28.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627763
* VIAF: 121387130
* ISNI: 0000 0000 7943 0951
 |
**Kaposhomok** [kapoŝhomok], germane **Hommigg** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. Kapos estas rivereto, homok signifas: sablo.

Kirko de Kaposhomok

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.3611/17.9219
* Areo: 12 km²
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 7261
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Kaposhomok situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de tre mallonga sakovojo, laŭ fervojo Dombóvár-Kaposvár. La lasta urbo troviĝas 14, Dombóvár 21 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 laŭ tiama ortografio *"Humek"*. En 1948 parto de la germanoj estis deportitaj al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio. En 1555 la plena departemento apartenis al la Osmana Imperio, sed la vilaĝo ne senhomiĝis, eĉ la loĝantoj restis katolikaj. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservo estas junulara domo, migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo

* Kategorio Kaposhomok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Závodi** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Závodi János** estas hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, tekstopoeto, orkestrestro).

János Závodi en 2014
János Závodi naskiĝis la 24-an de decembro 1947 en Ercsi.

Biografio
---------

János Závodi komencis sian muzikan karieron en 1968 en Budapeŝto, kiel membro de konata muzikgrupo. Baldaŭ li aliĝis al aliaj ŝlagrorkestroj, la plej longe li estis en *Piramis* inter 1975-1982. Li gitaradis en amuzejoj de Svislando kaj Okcidenta Germanio inter 1984 kaj 1987. Hejmenveninta li fondis propran orkestron, sed baldaŭ li denove aliĝis al similaj orkestroj.

El liaj ŝlagroj
---------------

### Kiel kunkomponisto

* A becsület kunkomp
* Gyere közelebb
* Ha volna két életem
* Kívánj igazi ünnepet!
* Kóbor angyal

### Kiel tekstopoeto

* Szállj fel magasra
* Tél volt!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Závodi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 656330
* VIAF: 121487804
* ISNI: 0000 0000 7932 0365
* MBA: 2d565809-6e7e-4c81-8440-3456afcbb824
 |
**Josefo SOUHAM** (naskiĝis la 30-an de aprilo 1762, en Lubersac, Corrèze kaj mortis la 28-an de aprilo 1837) estis generalo de Napoleono. Li ludis rolon en la perfido de Marmont.

Joseph SouhamUnue nura kavaleriano de 1786, li danke al la revoluciaj eventoj elektiĝis en 1792 estro de la 2-a volontula bataliono Corrèze, kaj jam en 1793 li iĝis brigado-generalo, kaj divizio-generalo. Li venkis en la batalo de Muskrono kontraŭ la aŭstra generalo *Clairfayt*. Post pliaj venkoj li malfermis vojon al la francaj revoluciaj armeoj. Kvankam plurfoje li estis maltrankviligata kaj flenkenmetata pro suspektaj kompromitoj kun reĝimismaj komplotoj, li tamen pluiris sukcesan armean karieron kaj sub la imperio li fariĝis imperia grafo. En la lastaj tagoj de Napoleono en 1814, li troviĝas subulo de marŝalo Marmont. Kiam tiu ĉi sciigas, ke li decidis akcepti la proponojn de la duko de Wellington kaj Talleyrand forlasi la kampon de Napoleono kaj transpasi al tiu de liaj koaliciitaj malamikoj, li verve kunsentas kun li. Poste en la vespero, Marmont ŝanĝas decidon kaj forestiĝas por informi la koaliciitojn, lasante la komandon je SOUHAM. Sed pro miskompreno de mesaĝo SOUHAM kredas, ke la komploto malkovriĝis, kaj ke Napoleono volas venigi ilin por puni ilin, do ili ne plu atendas kaj por savi sin li tuj transpasas kun la tuta divizia armeo al la mala flanko. Tiam Napoleono, kiu volis abdiki favore al sia filo, ne plu havas rimedon por postuli ian ajn kondiĉon kaj devas abdiki entute sen kondiĉe.

Poste Souham, iĝas subtenanto de reĝismo, servas la du sinsekvajn reĝojn iĝas inspektoro de infanterio, kaj emeritiĝas en 1832.

* Kategorio Joseph Souham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21506
* GND: 119029758
* LCCN: n90705796
* VIAF: 12346940
* ISNI: 0000 0000 4006 0578
* SUDOC: 030125030
* BNF: 121603580
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kantono Ladoix-Serrigny** (france *canton de Ladoix-Serrigny*) estas franca kantono lokita en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo kaj en la arondismento Beaune. Ĝia ĉefurbo estas Ladoix-Serrigny.

Komunumoj
---------

Apartenas al la kantono Ladoix-Serrigny la jenaj 38 francaj komunumoj :

Aloxe-Corton, Auxey-Duresses, Bligny-lès-Beaune, Bouilland, Bouze-lès-Beaune, Chassagne-Montrachet, Chevigny-en-Valière, Chorey-les-Beaune, Combertault, Corberon, Corcelles-les-Arts, Corgengoux, Corpeau, Ébaty, Échevronne, Ladoix-Serrigny, Levernois, Marigny-lès-Reullée, Mavilly-Mandelot, Meloisey, Merceuil, Meursanges, Meursault, Montagny-lès-Beaune, Monthelie, Nantoux, Pernand-Vergelesses, Pommard, Puligny-Montrachet, Ruffey-lès-Beaune, Saint-Aubin, Saint-Romain, Sainte-Marie-la-Blanche, Santenay, Savigny-lès-Beaune, Tailly, Vignoles, Volnay.

Historio
--------

La kantono Ladoix-Serrigny datiĝas el 2015.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Legifrance

Vidu ankaŭ
----------

* Côte-d'Or
* Komunumoj de Côte-d'Or
**Jászladány** (jAsladAnj) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Jászapáti. Jász signifas: jaso.

Blazono de Jászladány
Preĝejo de Jászladány

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 93 km²
* Loĝantaro: 6250
* Poŝtkodo: 5055
* Telefonprefikso: 57

Geografio
---------

Jászladány situas inter la riveroj Zagyva kaj Tiso sur ebenaĵo, estas ebleco prame trairi Tison. Ĝi estas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Vámosgyörk-Újszász, la lasta estas proksime. Szolnok troviĝas 29 km-ojn.

Historio
--------

Jászladány estis loĝata jam en la bronzepoko. La grandvilaĝo apartenas al **"Jasujo"**, en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. Pruvoj pri jasoj en la vilaĝo ne estas. La komunumo havis la rangon kampurbo inter 1828-1876.

Oni okupiĝas pri agraraj produktoj, la plej konata estas la bulbo.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo de 1734, en 1804 pligrandigita, la turo estas 46 m-ojn alta
* klasikisma paroĥo de 1840
* skulptaĵo pri Johano Nepomuko de 1808
* klasikisma skulptaĵo pri Sankta Triunuo de 1847
* skulptaĵo pri Sankta Floriano de 1893
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario) de 2001
* baroka golgoto de 1757
* kapeleto el la 19-a jarcento
* monumento pri falintoj dum la 2-a mondmilito de 1991

Famuloj
-------

En Jászladány naskiĝis:

* aktoro Eszter Holló
* muzikhistoriisto László Somfai
* lingvisto Mihály Antal.

* Kategorio Jászladány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rifuĝarbo de Karma-Kagyu
**Karma Kagyü** (tibete ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད, karma bka'-brgyud), aŭ **Kamtsang Kagyu** (tibete ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་, kar+ma kaM tshang) estas tre praktikata kaj verŝajne la dua plej granda budhisma deveno ene de la skolo Kagyu, unu el la kvar gravaj skoloj de tibeta budhismo. La deveno havas longedaŭrajn monaĥejojn en Tibeto, Ĉinio, Rusio, Mongolio, Barato, Nepalo kaj Butano, kun nunaj centroj en pli ol 60 landoj. La spirita estro de la deveno Karma-Kagyu estas la Gyalwa Karmapao; la 2-a ĝis la 10-a Karmapaoj estis ĉefaj spiritaj konsilantoj al pluraj imperiestroj de Ĉinio. La devenanojn de Karma-Kagyu oni foje nomas la nigraĉapelaj lamaoj, rilate la nigran kronon kiun la Karmapa povas porti.

La Kagyu-deveno asertas kontinuecon de buŝaj instrukcioj transdonitaj de majstro al disĉiplo. Ĉi tiu emfazo speguliĝas en la laŭvorta signifo de "Kagyu". La unua silabo, *ka,* onidire rilatas al la tekstoj de la instruoj de Budho kaj al la vortaj instruoj de la majstro. *Ka* duoble signifas la iluminitan signifon, kiun komunikas la vortoj de la instruisto, kaj ankaŭ la forton, kiun povas havi tiaj vortoj de kompreno. La dua silabo, *gyu,* signifas devenon aŭ tradicion. La kunigo de ĉi tiuj silaboj tiel signifas "la vicon de vorte transdonitaj instrukcioj". La aĝuloj de la Kagyu-deveno, kiu prezentas la teorie senrompitan vicon de majstroj kaj disĉiploj retroe ĝis Budho, formas tiel nomitan "oran rozarion.".

Notoj
-----

1. ↑  *Brief History of the Kagyu School of Tibetan Buddhism* (Mallonga historio de la Kagyu-skolo de tibeta budhismo), arkivdato: 2011-05-16. Aliris la 21-an de aŭgusto 2019.
2. ↑  Karma Thinley Rinpoche, *The History of the Sixteen Karmapas of Tibet* (La historio de la dek ses karmapaoj de Tibeto), Shambhala, ISBN 978-1570626449. Aliris la 21-an de aŭgusto 2019.
3. ↑  *La Lignée du Rosaire d’Or Arkivigite je 2019-08-18 per la retarkivo Wayback Machine* ("La deveno de la ora rozario").
4. ↑  Lama Kunsang and Marie Aubèle, *L’Odyssée des Karmapas. La grande histoire des lamas à la coiffe noire* ("La odiseado de la karmapaoj: la granda historio de la nigraĉapelaj lamaoj"), Ed. Albin Michel, 2011. ISBN 978-2-226-22150-6.

* Kategorio Karma Kagyü en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 34.48° 0′ N 82.01° 0′ U﻿ / ﻿34.480 °N, 82.010 °U﻿ / 34.480; -82.010 (mapo)

La **kantono Laurens** estas unu el la 46 kantonoj de la usona ŝtato Suda Karolino. Ĝi havis 69 567 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2000. La ĉefurbo de la kantono estas Laurens.

La kantono etendiĝas sur 1 875 km².

Historio
--------

La kantono Laurens estis fondita en la jaro 1785. Ĝi estis nomita tiel omaĝe al S-ro Henry Laurens.

Demografio
----------

La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 69 567 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2005, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 70 293 loĝantoj.

Urboj
-----

Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :

* Clinton
* Cross Hill
* Fountain Inn
* Gray Court
* Joanna
* Laurens
* Mountville
* Princeton
* Ware Shoals
* Waterloo
* Watts Mills

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Laurens (Suda Karolino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de la kantono Laurens
Koordinatoj: 34.69° 0′ N 80.70° 0′ U﻿ / ﻿34.690 °N, 80.700 °U﻿ / 34.690; -80.700 (mapo)

La **kantono Lancaster** estas unu el la 46 kantonoj de la usona ŝtato Suda Karolino. Ĝi havis 61 351 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2000. La ĉefurbo de la kantono estas Lancaster.

La kantono etendiĝas sur 1 437 km².

Historio
--------

La kantono Lancaster estis fondita en la jaro 1798. Ĝi estis nomita tiel omaĝe al la kantono Lancaster (Pensilvanio).

Demografio
----------

La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 61 351 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2008, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 75 000 loĝantoj.

Urboj
-----

Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :

* Buford
* Elgin
* Heath Springs
* Indian Land
* Irwin
* Kershaw
* Lancaster Mill
* Lancaster
* Springdale
* Taxahaw
* Van Wyck

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Lancaster (Suda Karolino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de la kantono Lancaster Arkivigite je 2008-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
Disvastiĝo de kapsa kulturo (en blua koloro)
La **Kapsa kulturo** (nomita laŭ la urbo de Gafsa en Tunizio) estis mezolitika kulturo de la Magrebo, kiu daŭris de proksimume 10.000 ĝis 6.000 a.K.. Ĝi estis koncentrita plejparte en moderna Tunizio, kaj Alĝerio, kun kelkaj ejoj atestite de suda Hispanio al Sicilio. Ĝi estas tradicie dividita en du partoj, la Tipa Kapsa kaj la CSupra Kapsa, kiu foje estas trovita en kronostratigrafia sekvenco. Ili reprezentas variaĵojn de unu tradicio, la diferencoj inter ili estas kaj tipologia kaj teknologia.

Dum tiu periodo, la medio de la Magrebo estis malferma savano, multe simimile al moderna Orienta Afriko kajkun mediteraneaj arbaroj ĉe pli altaj altecoj. La kapsaj manĝaĵoj inkluzivis de uro kaj stepa alcelafo ĝis leporoj kaj helikoj; ekzistas malmulte da indico koncerne plantojn manĝitaj.

Anatomie, kapsaj homoj apartenis al moderna "homo sapiens", tradicie klasifikita en du "rasaj" tipoj: proto-mediteranea kaj meĥta-afalou-a sur la bazo de krania morfologio. Kelkaj argumentis ke ili estis enmigrintoj de la oriento, dum aliaj argumentas por populacia kontinueco bazita sur fizikaj skeletaj karakterizaĵoj kaj aliaj kriterioj.

Pro ĝia disvastiĝo en Saharo, la kapsa kulturo estas identigita fare de kelkaj historiaj lingvistoj kiel ebla prapatro de la parolantoj de modernaj afrikaziaj lingvaroj de Nordafriko kiu inkludas la berberajn lingvojn en Nordafriko.

Nenio estas konata pri la kapsa religio, sed iliaj entombigaj metodoj indikas kredon je postvivo. Dekoracia arto estas vaste trovita en iliaj lokoj, metafora kaj abstrakta roka arto, kaj okro estas trovita kiel kolorigaĵo de kaj iloj kaj kadavroj. Oni uzis strutajn ovoŝelojn por artperlojn kaj ujojn; konkoj estis uzitaj por kolĉenoj. La iberomaŭrusia praktiko de dentotiro de la centraj incizivoj sporade daŭris, sed iĝis pli malofta.

La Eburran-kulturo, kiu datas inter 13.000 kaj 9.000 a.K en Orienta Afriko, estis antaŭe konata kiel la "Kenja Kapsa" (kulturo) pro similecoj en la ŝtonoklingo formo.

* Kategorio Kapsa kulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
rapidvojo apud Karmėlava
**Karmėlava** estas urbeto en la subdistrikta komunumo Kaunas (Kaŭno), norde de la grandurbo Kaŭno mem. La urbeto situas borde de la rivero Neris, ĉe la rapidvojo Kaunas–Jonava. Ekde 1988 en Karmėlava funkcias la flughaveno Kaŭnaso - inter la flughavenoj de la nacia ĉefurbo Vilnius en la sudoriento de Litovio kaj de la marborda feria urbo Palanga norde de Klaipėda en la nordokcidento de la lando unu el la tri internaciaj litovaj flughavenoj. Post la sendependiĝo de Litovio la flughaveno dum la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento tre renoviĝis, kvankam ĝi daŭre estas relative malgranda, kompare al la grandaj aviadaj centroj en la mondaj metropoloj. Dum la jaro 2000 en la flughaveno de Karmėlava instaliĝis la centro de la baltaj ŝtatoj por aviada kontrolo, kaj ekde aŭtuno 2006 la malmultekosta aviada kompanio Ryanair alflugas - krom flughavenojn en Britio kaj Irlando - de Karmėlava ankaŭ la eŭropan kontinenton, nome la flughavenon Hahn en okcidenta Germanio, kiu bone atingeblas de la metropolaj centroj ĉirkaŭ la urboj Kolonjo kaj Frankfurto-ĉe-Majno, Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando, sed ankaŭ de Luksemburgio, nordorienta Francio kaj orienta Belgio,

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karmėlava en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝo de la urbeto (en la litova) Arkivigite je 2008-02-05 per la retarkivo Wayback Machine
La **54-a ILEI-Kongreso 2021** devis esti kongreso de ILEI, ĉiujara renkontiĝo, planita en la jaro 2021 en Kotonuo, Benino. La kongresa temo estis: **Esperanto-kulturo en Esperanto-kursoj**. La Kongreso okazis de la 7-a ĝis la 14-a de aŭgusto sub la nomo VEKI 2 por Virtuala Esperanto-Kongreso ILEI.

Unue la Kongreso estis planita en la norda urbo Edinburgo, Skotlando, Unuiĝinta Reĝlando. Tamen pro diversaj malfacilaj aspektoj kaj pro la pandemio la Estraro de ILEI esploris pri urbo sen pandemio. La 12-an de januaro 2021 la nova kongresa urbo Kotonuo estis elektita.

La evento devis esti hibrida. Tamen venis en junio la decido nuligi la fizikan renkontiĝon en Benino kaj reiri al nur virtuala kunveno, same kiel en 2020. Tiu evento ricevis tiam la nomon 54-a Virtuala Esperanto-Kongreso ILEI 2021 : VEKI 2.

Aliĝis 156 personoj el 48 landoj. Diversaj debatoj ebligis fortan partoprenon de afrikanoj. La Komitato kunsidis dufoje kun kvorumo kaj faris sian laboron; plie ĝi elektis novan Estraron. Okazis universitatnivela simpozio kun pli ol 12 prelegoj. La inaŭgura prelego estis farita de Profesoro Charles Ligan el la Universitato de Abomey-Calavi, Benino, en la franca kun traduko al Esperanto fare de Mireille Grosjean.

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉiuj klarigoj pri la Kongreso (loko, programskizo, aliĝilo) troviĝas en la retpaĝo de ILEI: www.ilei.info.
Karnalio en Nepalo.
**Karnalio** (*Karṇālī* aŭ *Ghāghrā*) estas transnacia rivero, kiu komenciĝas en Ĉinio, en la Tibeta Altebenaĵo proksime de la lago Manasarovar kaj la monto Kajlaŝo, fluas trans Himalajo en Nepalo ĝis ĝi kuniĝas kun la rivero Ŝarado en Barato post kiam ĝi estas konata kiel rivero Sarajuo —kiu estas menciita en la *Ramajano* kiel la rivero ĉe Ajodjo, la ĉefurbo de Kosalo—, kaj fine enfluas en la riveron Gangon. Ĉe la kuniĝo estas po unu grupo de domoj ĉe ĉiu rivero kaj po unu ponto por piedirantoj. Ĝi estas la plej larĝa rivero en Nepalo, kun 507 kilometrojn larĝa. La tuta longeco de la rivero ĝis la Gango en Biharo estas 1080 kilometrojn longa. Ĝi estas la plej larĝa enfluanta rivero en la Gangon laŭ volumeno, kaj la dua plej longa enfluanto laŭ longeco post la rivero Jamuno.

Referencoj
----------

1. ↑  Jain, S. K.; Agarwal, P.K.; Singh, V.P..  (2007) *Hydrology and Water Resources of India* (angle). Nederlando: Springer. ISBN 1-4020-5179-4.

* Kategorio Karnalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **kantono Montbard** (france *canton de Montbard*) estas franca kantono lokita en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo kaj en la arondismento Montbard. Ĝia ĉefurbo estas Montbard.

Komunumoj
---------

Apartenas al la kantono Montbard la jenaj 57 francaj komunumoj :

Alise-Sainte-Reine, Arrans, Asnières-en-Montagne, Athie, Benoisey, Boux-sous-Salmaise, Buffon, Bussy-le-Grand, Champ-d'Oiseau, Charencey, Corpoyer-la-Chapelle, Courcelles-lès-Montbard, Crépand, Darcey, Eringes, Etais, Fain-lès-Montbard, Fain-lès-Moutiers, Flavigny-sur-Ozerain, Fontaines-les-Sèches, Fresnes, Frôlois, Gissey-sous-Flavigny, Grésigny-Sainte-Reine, Grignon, Hauteroche, Jailly-les-Moulins, Lucenay-le-Duc, Marigny-le-Cahouët, Marmagne, Ménétreux-le-Pitois, Montbard, Montigny-Montfort, Moutiers-Saint-Jean, Mussy-la-Fosse, Nesle-et-Massoult, Nogent-lès-Montbard, Planay, Pouillenay, Quincerot, Quincy-le-Vicomte, La Roche-Vanneau, Rougemont, Saint-Germain-lès-Senailly, Saint-Rémy, Salmaise, Seigny, Senailly, Source-Seine, Thenissey, Touillon, Venarey-les-Laumes, Verdonnet, Verrey-sous-Salmaise, Villaines-les-Prévôtes, La Villeneuve-les-Convers, Viserny.

Historio
--------

La kantono Montbard datiĝas el 1789.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Legifrance

Vidu ankaŭ
----------

* Côte-d'Or
* Komunumoj de Côte-d'Or
Koordinatoj: 10° 57′ 50″ N 74° 47′ 47″ U﻿ / ﻿10.96389 °N, 74.79639 °U﻿ / 10.96389; -74.79639 (mapo)

Karnavalo de Barankilo
La **Karnavalo de Barankilo** (hispane ***Carnaval de Barranquilla***) estas la plej grava folklora kaj kultura festo de Barankilo kaj Kolombio. Tiu tradicio devenas de la 19-a jarcento. Ĉi tiu karnavalo estas la tria en la mondo post tiuj de Rio-de-Ĵanejro kaj Venecio.

La Karnavalo de Barankilo estis registrita, en 2008, kiel Nemateria kultura heredaĵo fare de Unesko.

Historio
--------

La Karnavalo de Barankilo estas la plej granda folklora evento en la lando. Ĝi estas ankaŭ la plej malnova kolombia festivalo. Ĝi estis proklamita en novembro 2003 ĉefverko de Nemateria kultura heredaĵo kaj registrita en novembro 2008 fare de UNESKO. Ĝi ampleksas kulturajn okazaĵojn en pli ol kvindek urboj kaj vilaĝoj situantaj borde de la rivero Magdalena.

Bildaro
-------

* Kongao de Karnavalo de BarankiloKongao de Karnavalo de Barankilo
* Leono (2011)Leono (2011)
* Reĝino (2015)Reĝino (2015)
* Belulino (2015)Belulino (2015)

Referencoj
----------

1. ↑  Auzias, Dominique; Jean-Paul Labourdette.  (2011) *Colombie*. Petit Futé. ISBN 2746940205..

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Karnavalo de Barankilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Karnavalo
* Barankilo
* Karnavalo en Rio-de-Ĵanejro
* Kongao (karnavala ritmo)
* Reĝo Momo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (hispane)
* Karnavalo de Barankilo en retejo de UNESKO (angle/france/hispane)
* Video: Canción del Carnaval de Barranquilla 2017 ‘Vacílatela con Fefi’ | Caracol Televisión

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Carnaval de Barranquilla en la franca Vikipedio.*
**Kantono Newport** estas unu el la kvin kantonoj de la usona subŝtato Rod-Insulo. Ankaŭ ĝia plaj granda urbo nomiĝas Newport.

Newport grandparte situas sur pluraj insuloj en la Golfo de Narragansett, inter kiuj la plej grandaj estas *Aquidneck Island* (kun urbo Newport), *Conanicut Island* kaj *Prudence Island*. Nur la plej orienta parto situas sur kontinenta tero, sed ne havas teran limon al cetera Rod-Insulo. La insuloj Aquidneck kaj Conanicut estas ponte ligitaj al la kontinento kaj inter si.

El la nominala areo de 812 km² nur triono estas seka tero, ĉar granda akvoareo sude de la insularo apartenas al urbo Newport. La loĝdenso de 317/km² rilatas nur al la seka tero.

La plej alta loko estas *Pocasset Hill*, 98 metrojn alta.

Administrado
------------

Kiel ĉiuj kantonoj de Rod-Insulo, Newport ne havas administran funkcion, do ankaŭ ne oficialan sidejon.

La urboj de Newport

Urboj
-----

Newport estas dividita je ses urboj:

* Jamestown
* Little Compton
* Middletown
* Newport
* Portsmouth
* Tiverton

* Kategorio Kantono Newport (Rod-Insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jean Codjo** studis lingvistikon kaj germanistikon unue ĉe Nacia Universitato de Benino kaj poste ĉe la Universitato de Hamburgo en Germanio ĝis 1999. Li transloĝiĝis al Kanado kie li studis ĉe Universitato de Monktono pri sciencaj edukadoj. De 2003 li profesie instruas. Komitatano C de UEA, li aktive agadas sine de la Afrika Komisiono de UEA, kiel respondeculo pri Afrika Oficejo de UEA, kiam tiu oficejo estis en Lokossa, kaj redaktanto de la bulteno *Esperanto en Afriko*. Danke al li, infanoj de la vilaĝo Koĝi ekfrekventis lernejon nome Jules Verstraeten dum la jaro 1999.

Jean Codjo verkis tri diversajn libretojn. Ĉefa temo de liaj skriboj estas renkonto inter kulturoj. Sub formo de intima taglibro, li traktas pri malfacilaĵo de komunikado inter homoj de diversaj kulturoj: 

* Paŝo senelirejen (2001)
* Dialogo inter surduloj (2002)
* Aventuro en mondo de ŝajnigado (2009).

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Bulteno Esperanto en Afriko
2. ↑   Lernejo Jules Verstraeten. Arkivita el la originalo je 2013-05-29. Alirita 2012-11-30.
3. ↑  Recenzoj pri la libretoj
La *mamuthone*.
La **Karnavalo de Mamoiada** estas dancoparado kiu okazas ĉiujare el la festo de Sankta Antonio en Mamoiada en Sardio. Ĝi estas konsiderata kiel la ĉefa karnavalo plej karaktera kaj plej antikva de la insulo.

La parado estas komponata tradicie de grupo de dek du *mamuthone* kaj ok *issohadore*, kaj okazas el posttagmezo ĝis malfruvespere.

La *mamuthone* kaj la *issohadore* estas roluloj maskitaj kiuj distingiĝas per siaj vestoj kaj per siaj movmanieroj dum la parado. La *mamuthone* iras lante, dum la *issohadore* vestas sin buntkolore kaj havigas pli viglan etoson al la parado. La masko (*visera*) estas el ligno, nigra por la *mamuthone* kaj blanka por la *issohadore*. La korpo de la *mamuthone* estas ŝirmita per felo de nigra kapro (*mastruca*), kaj portas sur sia dorso aron de sonujo j (*carriga*). La *issohadore*, kontraste, vestas mantelon nome *berritta*, ruĝan jakon (*curittu*), blankajn ĉemizon kaj pantalonojn, kaj bendon de bronzaj sonoriletoj (*sonajolos*).

Bildaro
-------

* Parado de mamuthones.Parado de *mamuthones*.
* Kostumo de issohadore.Kostumo de *issohadore*.
* Mamuthone dorse.*Mamuthone* dorse.

* Kategorio Karnavalo de Mamoiada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702527
 |
**Kantono Providence** estas la plej norda el la kvin kantonoj de la usona subŝtato Rod-Insulo. Ĝia plej granda urbo estas la samnoma Providence.

Providence estas la plej loĝata kaj plej dense loĝata kantono de Rod-Insulo, havante pli da loĝantoj ol la aliaj kvar kantonoj kune. Laŭ seka areo ĝi estas ankaŭ la plej granda kantono, sed laŭ la tuta areo ĝin superas kantono Washington, kies areo je pli ol 40 % estas akva.

Ĉar kantonoj de Rod-Insulo ne havas administran funkcion, Providence ne havas oficialan ĉefurbon. Ĝis 1842 la samnoma urbo estis ĉefurbo kaj sidejo de la kantona administrantaro.

La plej alta loko, Jerimoth, havas 247 metrojn kaj estas ankaŭ la plej alta loko de tuta Rod-Insulo.

La urboj de Providence

Urboj
-----

Providence estas dividita al 16 urboj:

* Burrillvile
* Central Falls
* Cranston
* Cumberland
* East Providence
* Foster
* Glocester
* Johnston
* Lincoln
* North Providence
* North Smithfield
* Pawtucket
* Providence
* Scituate
* Smithfield
* Woonsocket

* Kategorio Kantono Providence (Rod-Insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fotogrametrio** estas grupo da mezuraj evoluaj metodoj de distanca sondado: Ĝi celas rezultigi el fotoj kaj ekzaktaj mezuraj bildoj la ekzaktan geografian situon aŭ la ekzaktan tri-dimensian formon de objekto. Ĝenerale la bildoj de fotometrio produktiĝas per apartaj kameraoj.

La fako, kiu iusence konsidereblas specialaĵo de kartografio, ĉirkaŭ la jaro 1900 specialiĝis el la scienco geodezio. Ekde la 1980-aj jaroj ĝi konsideratas subfako de distanca sondado. Kiel la plejparto da metodoj de distanca sondado ankaŭ la fotogrametrio estas "pasiva" metodo, ĉar ĝi ebligas la rekonstruon de tri-dimensiaj objektoj sen tuŝi ilin. La objektoj ĝenerale fotiĝas en natura suna lumo kaj el diversaj kameraaj pozicioj (sinsekve aŭ samtempe de pluraj kameraoj).

Pri la specifa uzo de fotometrio en optiko aŭ astronomio vidu la jenajn artikolojn: fotometrio (optiko) kaj fotometrio (astronomio).

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Societo por Fotografmetrio kaj Distanca Sondado

* Kategorio Fotogrametrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269586
* GND: 4045892-1
* LCCN: sh85101174
* BNF: 119396020
* NKC: ph114586
 |
Bazaj informoj
--------------

**Karancsberény** (karanĉberEnj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján.

* Areo: 23  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1842/19.7487
* Loĝantaro: 990
* Poŝtkodo: 3137
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Karancsberény situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, laŭ traira flankovojo. Salgótarján troviĝas 13, Szécsény 25, Bátonyterenye 27 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri Karancsberény de 1256, apartenanta al fortikaĵo de Nógrád. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. Post Traktato de Trianon Karancsberény trovis sin apud al la nova landlimo.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo el la 17-a jarcento, en 1794 trakonstruita
* baroka nobeldomo de Berényi (berEnji) el la 18-a jarcento, nun vilaĝdomo
* unuetaĝa ĉasdomo de Légrády (lEgrAdi) de 1937, en 1944 la domo estis centro de partizanoj

* Kategorio Karancsberény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bildo de angla manuskripto el la s. XVI.Bildo de angla manuskripto el la s. XVI.
**Bovopikilo** estas pikilo, kiu estas uzata por instigi bovojn kaj aliajn bestojn, dum ili laboras. Ĝi estas bastono kun malgranda ferpinto ĉe la fino, per kiu oni pikas bestojn, kiam ili trenas plugilon aŭ ĉaron. Ĉi tiu bastono havas unu colon dikaĵon sube kaj maldikiĝas al la fino, ĉar, se ĝi estus tiel dika supre kiel malsupre, ĝi pezus tro multe. Kutime ĝi estas tri metrojn longa. Ĉe la alia fino ĝi havas ian specon de fera padelo, per kiu la kamparano foje forigas la teron, kiu algluiĝas al la plugilo kaj lacigas multe la bovojn, kiuj tiras ĝin.

Referencoj
----------

1. ↑  *Eines i feines. Vivències a la Cerdanya a principis de segle*. Puigcerdà: Institut d'Estudis Ceretans, 1999.
2. ↑  Muntané Bartra, J. et al.. *Tradicions, costums i creences de la Catalunya Septentrional (Capcir, Cerdanya i Conflent)*. Puigcerdà: Institut d'Estudis Ceretans, 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828316
 |
Karola muelejo en Vajmaro
Ilm-kluzo de la iama muelejo
Am Brühl 28, 28a en la Jakoba antaŭurbo de Vajmaro, Germanujo, troviĝas **Karola Muelejo** (germane: *Carlsmühle* aŭ *Karlsmühle*).

Historio
--------

Ĝi menciitis ĉ. la jaro 1375 kiel *Nydirstin mul*; en 1430 kiel *Nedirnmoel* respektive *Nydermoel*. Tiu ĉi versio pri *Malsupra muelejo* uzitis ĝis 1845 antaŭ alinomiĝo. En 1577 akiris ĝin la municipo. Alikonstruoj fariĝis ĝis 1936. La materialo kvazaŭ tute konsistas el travertino. Dum la t.n. Diluvo turingia de 1613 nur tie ĉi dek kvar personoj mortis. Laŭfunkcie estis ĝi grenomuelejo sed ankaŭ en 1705 olemulelejo kaj en 1741 hordea. Dum jarcentoj ĝi movigitis per akvoforto el la rivero Ilm aŭ el Asbach-rojo tra mulejfoso. Vaporforta tekniko enstalitis en 1885. Temis pri la plej granda kaj moderna muelejo ĉe Ilm-rivero kaj ĝi estas bonega ekzemplo pri sukcesa modernigo en la tempo de industriigo. La malfunkciigo okazis en 1958 respektive en 1971. Dum bombado en la 5.2.1945 ĝi trafitis plurfoje, post kiam la meza parto rekonstruitis. La kamentubo de la turbinejo ankoraŭ staras.

La ejoj rilataj, la mueleja foso kaj la Ilm-kluzo troviĝas sur la listo de la unuopaj monumentoj protektotaj de Vajmaro kaj inter la protektotaj ensembloj (en la kunteksto kun ĉirkaŭanta *Brühl*). La stato de la deponejoj estas teman kaduka. Koncerne la Ilm-kluzon temas pri la lasta postlasitaĵo de la en 1882 brulkonsumiĝinta Burgomuelejo.

Notoj
-----

1. ↑  Gerd Seidel, Walter Steiner: *Baustein und Bauwerk in Weimar* (=Weimarer Schriften, 32), Ständige Kommissionen Kultur der Stadtverordnetenversammlung Weimar und des Kreistages Weimar-Land in Zusammenarbeit mit dem Stadtmuseum Weimar, Weimar 1988, ISBN 3-910053-08-4, p. 52.
2. ↑  Axel Stefek (eld.): *Energie in Weimar: Vom Mittelalter bis in die Neuere Zeit* (= *Energiegeschichte der Stadt Weimar.* Bd. 1). Eldonis Stadtwerke Weimar Stadtversorgungs-GmbH. Weimar 2016, p. 115. ISBN 978-3-00-053509-3
3. ↑  Art: *Carlsmühle*, in: Art. *Windmühle*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 74.
4. ↑  Zeitsprung
5. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-09-18. Alirita 2021-06-16.
6. ↑  Zeitsprung
7. ↑  Axel Stefek 2016, p. 112 ss.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karola Muelejo (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
*
Koordinatoj: 50° 38′ 25″ N 14° 30′ 46″ O﻿ / ﻿50.64028 °N, 14.51278 °O﻿ / 50.64028; 14.51278 (mapo)

**Karba** estas domaro en Ĉeĥio, parto de municipo Zahrádky en valo de rojo Robečský potok sur enirejo kun nacia naturmemorindaĵo Peklo.

Historio
--------

Domaro Karba estas konata ekde la 17-a jarcento kiel ekskursa loko antaŭ la enirejo en la valon Peklo kreita de rojo Robečský potok en grejsaj rokoj. Ĝi estis fondita verŝajne post konstruado de proksima kastelo Nový zámek, hodiaŭ nomita Kastelo Zahrádky. Estis ĉi tie du ekskursaj gastejoj, kelkaj ĝis nun konservitaj konstruaĵoj estas konataj ekde la jaro 1654. La kerno de la hodiaŭa domaro estas kapeleto el la jaro 1736 kaj domoj en ĝia ĉirkaŭaĵo.
Proksime de Karba estadis solejo Wokschenberg.

Interesaĵoj
-----------

Ĉe la domaro tranĉas la valon en granda alteco fervojlinio el Česká Lípa ĝis Lovosice sur volbitaj arkoj. Ponto el fino de la 19-a jarcento estas registrita kiel teknika memorindaĵo.

Vojaĝtrafiko
------------

De la fervoja haltejo Zahrádky malsupreniras ĝis Karba flave flava turisma marko markita turisma vojo, kie ĝi ligas al ruĝa ruĝa turisma marko turisma vojo, kondukanta tra la valo de Peklo kaj tra la tuta domaro. La ruĝa vojo estas internacia, eŭropa longdistanca vojo E10, turiste abunde frekventata.

Pluaj fotoj
-----------

* Roka gastejo en Karba, ĉirkaŭ 1862Roka gastejo en Karba, ĉirkaŭ 1862
* KarbaKarba
* KarbaKarba
* Kapeleto meze de KarbaKapeleto meze de Karba

Referencoj
----------

1. ↑   (2006) "Osada Karba v Pekle", *Zahrádky u České Lípy*. Zahrádky: Municipo Zahrádky, p. 145. ISBN 80-239-7579-X.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Zahrádky (3) |
| --- |
| Borek ~ Šváby ~ Zahrádky ~ ceteraj Karba ~ Mnichov u Zahrádek |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Karba urio** |
| --- |
|  |
| Karba urio (Cepphus carbo) en reprodukta plumaro sur Jamskij Insulo en la Maro de Oĥotsk, Rusio, 2007.Karba urio (*Cepphus carbo*) en reprodukta plumaro sur Jamskij Insulo en la Maro de Oĥotsk, Rusio, 2007. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Aŭkedoj *Alcidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Cepphus *Cepphus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Karba urio** '**Cepphus carbo'**Peter Simon Pallas 1811 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Karba urio  |

 |
| v • d • r |

La **Karba urio**, **Karburio** aŭ **Okuluma urio**, *Cepphus carbo*, estas marbirdo de la familio de aŭkedoj.

Aspekto
-------

Temas pri mezgranda birdo 30–38 cm longaj kun enverguro de 49–58 cm kaj pezo de 320 ĝis 485 g. Plenkreskuloj havas **tute nigrajn korpojn**, maldika malhela beko kaj ruĝaj bekinterno, kruroj kaj piedoj. La plej rimarkinda eco de tiu ĉi specio estas **blankaj larĝaj okulringoj** iom striecaj malantaŭen, kiuj estas tre videblaj eĉ dumfluge. Vintre tiu ĉi specio multege ŝanĝiĝas ĉar la supraj partoj estas malhelgrizaj (ĉefe ĉe kapo (kie ankoraŭ videblas la okulringoj), malantaŭa kolo, dorso kaj vosto) kaj la subaj partoj estas blankaj, sed brunmakulitaj. Ambaŭ seksoj estas similaj kaj junuloj aspektas iome kvazaŭ vintraj plenkreskuloj. Dumfluge videblas la nigra ronda vosto kaj iom elstare la fino de la ruĝegaj kruroj. Ne estas subspecioj.

Teritorio
---------

La Karba urio estas endemismo de nordokcidenta Pacifiko; ties teritorio koincidas kun tiuj de la Kolomburio, Dikbeka urio kaj Longbeka urio.

Referencoj
----------

Peter Harrison, *Seabirds An Identification Guide* ISBN 0-395-60291-2

* Karba urio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karba urio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Karba urio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
ĉefkorto de Karolinum
**Karolinum** estas komplekso de konstruaĵoj (la plej malnova universitata kolegio en Mezeŭropo), kiu troviĝas en Prago, en la historia kvartalo Malnova Urbo, surangule inter la stratoj Železná kaj Ovocný trh. Altrespektinda sidejo kaj simbolo de la Universitato de Karolo, havanta statuson de Nacia kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.

Historio
--------

La kolegio estis fondita en la konstruaĵo, origine posedita de la reĝa monfaristo kaj bankisto majstro Johlin Rotlev (Rotlöw). La domo estis en 1383 akirita de la reĝo Venceslao la 4-a (filo de la fondinto de la universitato Karolo la 4-a) kaj post konstruaj adaptoj en 1396 dediĉita al la universitato. En la kolegio ne nur instruis, sed ankaŭ loĝis la profesoroj, ĝi servis ankaŭ al solenaj kunvenoj kaj kiel rezidenco de la rektoro.

En la periodo post la milito sur Blanka Monto (1620) ĝi estis sidejo de jura kaj medicina fakultatoj kaj en (1918-1939) de la Germana universitato en Prago.

Nuntempe Karolinum estas sidejo de la rektoro kaj de la centraj institucioj de la Universitato de Karolo kaj ĝi servas por solenaj kaj reprezentaj celoj.

### Konstruhistorio

gotika korbelfenestro
Karolinum trapasis plurajn ampleksajn rekonstruojn: la frubaroka devenas el la jaro 1687, la sekvajn gvidis František Maxmilián Kaňka (1715-1718), Josef Mocker (1882), Jaroslav Fragner (1946-1968) kaj Tomáš Šantavský (1996-1997).

Malgraŭ tio konserviĝis ankaŭ pluraj partoj en la origina gotika stilo, krom la kelaro precipe
arkadoj en la teretaĝo kaj la unika orielo (korbelfenestro) kun la universitata kapelo de Sanktaj Kosma kaj Damian.

En la teretaĝo de la konstruaĵo troviĝas nuntempe i.a. ankaŭ galerio prezentanta precipe fotografiajn ekspoziciojn.

La nomon *"Karolinum"* portas ankaŭ la universitata libroeldonejo.

Literaturo
----------

* PETRÁŇ, Josef: *Karolinum. Historický klenot Univerzity Karlovy* [Carolinum. A Historical Jewel of Charles University]. Praha, Nakladatelství Karolinum 1995. 116 p. ISBN 978-80-7184-035-0
* PETRÁŇ, Josef kaj kol.: *Památky Univerzity Karlovy*. Praha, Nakladatelství Karolinum 1999. 356 p. ISBN 80-7184-855-7

* Kategorio Karolinum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

Universitato de Karolo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Karolinum sur la oficiala retpaĝaro de la Universitato de Karolo Arkivigite je 2009-12-02 per la retarkivo Wayback Machine ĉeĥlingve


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La kunsido de Punĉaŭka de la vicreĝo kun la generalo José San Martín.
**José de la Serna y Martínez de Hinojosa** [inoĤOsa], grafo de la Andoj (Jerez de la Frontera, 1770 - Kadizo, 6-a de julio de 1832), estis nobelo, militisto kaj administristo kolonia hispana kiu okupis la postenon de Vicreĝxo de Peruo dum la lastaj jaorj de la dominado de Hispanio en Sudameriko.

Kariero
-------

Li partoprenis en miltagadon jam en Sebto en 1790. Li partoprenis ankaŭ en la milito de Rusiljono kontraŭ Francio el 1793 al 1795 kaj en la ŝiparmeo kontraŭ Britio ĉirkaŭ 1799. Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo defendis la urbojn Valencio kaj Zaragozo, kie ĝi estis enprizonigita al Francio, de kie fuĝis tra Aŭstrio kaj Grekio por reveni al Hispanio kaj pluigi la lukton kontraŭ la armeoj de Napoleono. Li estis jam kolonelo.

### En Peruo

En 1815 li estis sendita al Vicreĝlando de Peruo kun operacejo en Alta Peruo kie li devis lukti kontraŭ la sendependistoj el la Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata kun klara malsukceso ĉe Tukumano. Poste li iris al Peruo. Post la kunsido de Punĉaŭka de la vicreĝo kun la generalo José San Martín kaj logika interkonsento okazis agado fare de Arenales kaj La Serna estris la retiron de la monarkistoj el Limo al Kusko. Post malsukcesoj de la tiama vicreĝo Joaquín de la Pezuela, la hispanoj nomumis La Serna, kiu jam estis generalo do plej altranga oficiro, kiel vicreĝo (29-a de januaro de 1821), kio estis poste konfirmita de la registaro de la Liberala Jartrio kaj de la reĝo Fernando la 7-a. José de la Serna kunsidis kun la sendependentista generalo José de San Martín kaj venis nova malkonsento. En junio de 1821 la vicreĝo abandonis Limon sed ne Kajaon por setliĝi kun sia armeo en Kusko.

La generalo San Martín eniris triumfe en Limo la 10an de julio. La 15an oni subskribis la akton de sendependeco de la perua ŝtato en la urbodomo de Limo, kio estis prezidita de la urbestro Isidro de Cortázar y Abarca. Siaflanke La Serna alportis la unuan presilon al Kusko kaj ekprintis de tie faman gazeton El Depositario. Li atendis helpajn trupojn kiuj nenima alvenis al Peruo kaj eltenis son tri jarojn plue, nome en la Provinco Kusko en 1824. Post suferi la ribelion de la generalo Pedro Antonio Olañeta, li estis venkita de la generalo Antonio José de Sucre en la Batalo de Ajakuĉo. La Serna ricevis sep gravajn vundojn en la batalo; kaj laŭ la kapitulaco de Ajakuĉo oni permesis lin reveni al Hispanio.

Post resanigo en januaro de 1825 el haveno Quilca enŝipiĝis en la fregato franca "Ernestine", kaj iris al Bordozo, revenis fine al Hispanio, kie, superinte la milittribunalojn, la reĝo Fernando la 7-a omaĝis lin per la titolo de Grafo de la Andoj. Li mortiĝis en Kadizo, en julio de 1832, 63jaraĝa, sen lasi descendon.

* Kategorio José de la Serna e Hinojosa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 482214
* GND: 142118494
* LCCN: n84216347
* VIAF: 55563346
* ISNI: 0000 0001 2133 864X
* SUDOC: 137292082
* BNF: 162466786
* BIBSYS: 12021740
* BNE: XX1520137
 |
Karavano
Tradicia **Karavano** (perse: *kervan* = negocprotekto) estas granda grupo da homoj, kiuj komune vojaĝas - kutime per kameloj - laŭ specialaj karavanvojoj, kie troviĝas en regulaj distancoj karavanejoj por sekure tranokti, ricevi akvon kaj nutraĵon por homoj kaj bestoj.
Karavanoj fojfoje estas grandaj grupiĝoj, foje kun mil aŭ pli da kameloj.

Ĝeneraligite la termino ankaŭ por modernaj vojaĝkomunoj aplikeblas - vidu: Karavano.

Karavane vojaĝi estas tradicio dum multaj jarcentoj, eĉ ankoraŭ konata en la 20-a jarcento. Karavanoj estis la sola metodo sekure vojaĝi laŭ malfacilaj aŭ danĝeraj vojoj, kiel ekzemple tra dezertoj de norda Afriko, Azio, aŭ por komune esti neatakebla de rabistoj.

Famaj karavanvojoj estis

* la *silka vojo* - inter Eŭropo kaj Orienta Azio
* la *olibana vojo* - de Suda Arabio al la Mediteraneo
* tra-sahara komerco ĉefe de salo ligas la oazojn de Saharo

Ne-komercaj karavanoj estis *pilgrimaj karavanoj* al sanktaj lokoj: En la islama mondo pilgrimuloj kolektiĝis en Kairo aŭ Damasko por pilgrimi al Mekao, Medino aŭ al Kerbela. Ankaŭ en Eŭropo kolektiĝis pilgrimuloj por komuna pilgrimado al Santiago de Compostela aŭ Romo.

Vidu ankaŭ
----------

* Karavano kiel termino por hodiaŭa vojaĝkomunumo, ankaŭ esperantista.
* Pakbesto

* Karavano (tradicia) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karavano (tradicia) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)