recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**NAGY Géza** (nadj) estis rumanuja hungara kulturorganizinto, studverkisto, tradukisto, lernolibroverkisto naskita en Székelyszenterzsébet la 1-an de septembro 1914 kaj mortinta la 24-an de januaro 1981 en Târgu Mureș.

Biografio
---------

Géza Nagy la mezlernejon finis en Székelyudvarhely kaj Koloĵvaro kaj li akiris diplomon pri fakoj de hungara-germana-rumana lingvoj en Universitato Ferdinand (1936). Li doktoriĝis pri hungara lingvo kaj literaturo, historio de Sudorient-Eŭropo. Li faris vojaĝstudojn en Svisujo kaj Hungarujo. Li instruis en Zilah (1936-37) kaj Koloĵvaro (1937-48). Li estis sekretario de Erdélyi Múzeum-Egyesület (1942-47). Li partoprenis aktive flanke de József Venczel en organizado de Bolyai Tudományegyetem (1945). Li estis instruisto denove en liceo (1948-52) kaj en hungara pedagogia lernejo (1952-53) en Kluĵo. Li estis arestita kaj kondamnita laŭ eltrovitaj akuzoj kaj deportita al kanalo Danubo (1953-54), poste unu jaro li estis politika malliberulo. Nur en 1970 oni nuligis lian kondamnon. Ekde 1971 li estis lekciisto de Universitato Babeş-Bolyai ĝis sia pensiuliĝo (1979). Li redaktis la gazeton Keleti Újság (1938-39), estis redakciano de Ifjú Erdély (1938-44). Liaj artikoloj aperis en revuoj Pásztortűz, Hitel, Erdélyi Múzeum. Post la dua mondmilito li publikigis en Utunk, Igaz Szó, Művelődés, Tanügyi Újság, Igazság.

Ĉefaj verkoj
------------

* *Magyar nyelv és stílus* (1947).
* *A magyar nyelv iskolai tanulmányozásának módszertana* (kun P. Dombi Erzsébet, Kv. 1979).
* Ferenc Pápai Páriz: *Békességet magamnak, másoknak* red. antaŭparolo (taglibro, korespondado, (1977).
* Abbé de Saint-Pierre: *Az örökbéke-tervezet rövid foglalata* (1979).

Tradukvolumoj
-------------

* Titus Popovici: *Az idegen* (1957),
* Ion Luca Caragiale: *Szemelvények, cikkek, tanulmányok* (1960),
* Ion Slavici: *Mesék* (1961),
* Mihai Eminescu: *Könnycsepp királyfi* (1963),
* Mihail Sadoveanu: *Nicoară Potcoavă* (1966),
* I. Pop-Reteganul: *Virágok apja* (1969),
* Nicolae Iorga *Válogatott írások* (1971).
* Friedrich Dürrenmatt: *A bíró és a hóhér* (1969).

Literaturo
----------

* Benkő Samu: *Nagy Géza, a literátor és művelődésünk mindenese*.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

* Kategorio Géza Nagy (literaturhistoriisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ida Versényi** [verŝEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Versényi Ida** estis hungara aktoro, reĝisoro, altlerneja instruisto.

Ida Versényi  naskiĝis la 10-an de februaro 1921 en Ulmeni (Rumanio), ŝi mortis la 21-an de aprilo 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ida Versényi apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi akiris kantistan diplomon en la Muzikakademio en 1944, sed pli frue ekde 1941 ŝi havis rolojn en Nacia Teatro (Kolozsvár). En 1946 ŝi aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged), post 2 jaroj ŝi estis debuta reĝisoro de Teatro Csokonai (Debrecen). Ekde 1952 ŝi instruis en Teatra kaj Filma Altlernejo, kie baldaŭ ŝi estis docento. Same en 1952 ŝi estis vicreĝisoro de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste ŝi havis statuson en Operetoteatro (Budapeŝto). En 1957 ŝi revenis al Nacia Teatro en Szeged, kie ŝi reĝisoradis prozojn, operojn, operetojn, baletojn. Ŝi ricevis premiojn en 1962 kaj 1972.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Zoltán Barabás Kiss
* András Faragó (operetkantisto)
* Éva Ferencz
* Éva Füsti Molnár
* Ildikó Kishonti
* László Sinkó
* László Sirkó
* Dezső Straub
* József Szikra
* Györgyi Tarján
* Károly Varga (aktoro)

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - Goneril
	+ Somermeznokta sonĝo - Hyppolita

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* La atestanto (1969)
* *Abigél* (1978)
* *Mephisto* (1981)

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* Richard Wagner:
	+ Der Fliegende Holländer
	+ Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg
	+ Giacomo Puccini:
* Turandot
* Tosca
* Madama Butterfly
* La bohème
* Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo
* Georges Bizet: Carmen
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
**Minamata** (japane 水俣市 ) estas japana urbo en Gubernio Kumamoto sur insulo Kyūshū ĉe marbordo de la Orientĉina maro. En la ĉirkaŭo ekzistas pluraj varmegaj fontoj, kiuj estas uzataj por banado.

Historio
--------

La urbo estis fondita la 1-an de aprilo 1949.

Minamata iĝis dismonde konata kiel nocio por mediaj damaĝoj pro nekontrolita submeto de defalaĵoj, pro kio en la loko aperis malsanoj meze de la 1950-aj jaroj, damaĝoj en la centra nervosistemo de la homoj kaj bestoj. Tion kaŭzis kronika hidrarga veneniĝo de nepurigitaj defluaĵoj de kemia fabriko de la firmao *Chisso*. Oni nomis tiun malsanon poste Minamata-malsano. Laŭ hodiaŭaj kalkuloj, la veneniĝo damaĝis inter 20 000 kaj 100 000 homojn, el kiuj mortis 3000. Ĝis julio 2012 ĉ. 65 000 personoj postulis financan kompenson pro la damaĝo.

Najbaraj urboj
--------------

* Okuchi
* Izumi

Gravuloj
--------

* Tokutomi Kenjirō

Referencoj
----------

1. ↑  *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 2013/06, paĝo 14: *Minamata, alia tragedio* verkita de Isikawa Takasi.
**Pierre Mattelaer** (naskiĝis la 30-an de oktobro 1880 en Kortrijk, mortis samurbe la 29-an de marto 1941) estis apotekisto. Lia patro, Victor, estis komercisto.

Post baza lernejo en Kortrijk, li studis en la Episkopa Kolegio de Tielt. En la antaŭlasta jaro (la t.n. *Poësis*) lia instruisto estis la flandrema pastro Cyriel Verschaeve. En Kortrijk li konis la flandran poeton Guido Gezelle.

Brila studento, li en la universitato de Loveno ekstudis inĝenieran fakon. Post malsano dum la unua jaro li elektis studadon de farmacio. Dum siaj studentaj jaroj li malkovris kaj propagandis la ĵus aperintan Esperanton, interalie per multaj artikoloj en la loka gazetaro. Fondiĝis *Esperantista Katolik-Universitata Grupo* (EKG) je la 17-a de de marto 1903, en ĉambrego de la universitato, kun pli ol 50 membroj. Anoj de ĝia unua estraro estis s-roj Paul Blaise, F. Daels, H. Denoncin, J. Franck, O. Kaisin, Pierre Mattelaer, E. Van den Weghe, C. Van Nuffel kaj J. Vekemans. Mattelaer estis menciita en la Tutmonda Jarlibro Esperantista de 1906.

Post diplomiĝo kaj staĝo en Loveno, li en 1907 malfermis apetekon en Kortrijk. En la sama jaro li edziĝis kun Philomena Briers el Pellenberg, vilaĝo apud Loveno. El la dek infanoj de la paro Eugène Mattelaer (1911-1999), kuracisto kaj urbestro de Knokke, estis la plej fama.

Mattelaer post la Unua Mondmilito denove agadis por Esperanto. Laŭ unu fonto en 1926 li iĝis prezidanto de la refondita Esperanto-grupo de Kortrijk. Tamen, nur fine de 1927 Belga Esperantisto mencias vigliĝon de la esperantista vivo en Kortrijk. Ankaŭ ekde 1927 regule aperis artikoloj pri Esperanto en la kortrijka gazetaro. En oktobro 1928 prezidanto Mattelaer bonvenigis Léon Cogen, vicprezidanton de Belga Ligo Esperantista. Dum la sama monato la kortrijkanoj vizitis la samideanojn de Roubaix kaj tie estis akceptitaj en la urbodomo.

Aperis mallonga nekrologo en *Mededeelingen voor den Vlaamschen Esperantist*, la dummilita eldono de *Flandra Esperantisto*. La forpaso de Pierre Mattelaer estis menciita en *Flandra Katoliko* post la Dua Mondmilito.

Bibliografio
------------

* *Het leven van Apotheker Pierre Mattelaer (1880-1941)*, Bernard Mattelaer, Kortrijk, 1984
* *Meritplenaj Medicinistoj en Belgio dum la pasita jarcento*, Pierre De Backer, Kortrijk, 2001

Referencoj
----------

1. ↑  *La Lumo*, numero 12, decembro 1903.
2. ↑  *Belga Sonorilo*, numero 8, aprilo 1903, p. 77.
3. ↑  *Esperanto-mededelingen*, Esperanto-Aktiecomité van Zuid-West-Vlaanderen, februaro 1973.
4. ↑  *Belga Esperantisto*, decembro 1927, p. 212-214.
5. ↑  *Het Kortrijkse Volk*, 21-a de oktobro 1928 (Beeldbank Kortrijk).
6. ↑  *Mededeelingen voor den Vlaamschen Esperantist*, marto-aprilo 1941, p. 15.
7. ↑  *Flandra Katoliko*, januaro-februaro 1945, p. 2.
La **Insuloj de Brissago** estas du insuloj sur la Majora Lago, kiuj apartenas al la komunumo Brissago.

Geografio kaj geologio
----------------------

La insuloj situas oriente de la komunumo Ronco sopra Ascona. La pli granda de la du insoloj nomiĝas *San Pancrazio* aŭ *Grande isola* Ĝi hava areon de 25568 m². Sur ĝi situas botanika ĝardeno. La malgranda insulo nomiĝas *Isolina*, *Piccola isola* aŭ *Isola di Sant'Apollinare*. Ĝi estas naturrezervejo kaj havas areon de 8186 m². La inusloj fakte estas la pintoj de du sublagaj montoj de la insubra alpoĉeno, kies plej norda punkto ili estas. La insoloj konsistas el grenat-gnejso..

Trafiko
-------

La Insuloj de Brissago atingeblas pere de la liniŝipoj sur la Majora Lago de Locarno, Ascona, Porto Ronco kaj Brissago kaj pere de pramŝipeto de Brissago.

Historio
--------

Unuaj setloŝpuroj sur la insuloj datiĝas el la romia epoko. Dum mezepoko sur la insulojn troviĝis du preĝejoj kaj iliaj loĝantoj ĝuis pri certa aŭtonomio de la Dukoj de Milano. En 1875 ekzistis plano konstrui sur la insulo dinamitfabrikon por la konstruo de la gotarda tunelo. Post ekkonstruo tamen la projekto ne realiĝis. De 1885 ĝis 1927 la insuloj estis havaĵo de la rusa baronino Antoinette de Saint Léger, kiu tie posedis grandan bienon. 1928 Max Emden akiris la insulojn kaj komencis konstrui la belajn ĝardenojn. Post la morto de Max Emden liaj heredantoj proponis al Kantono Tiĉino aĉeton de la insuloj kun la kondiĉo instali sur la insulo botanikan ĝardenon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Informoj pri geografio kaj geologio de la insuloj en la retejo de la botanika ĝardeno de la Insuloj de Brissago
2. ↑  Fonto: Informoj pri la historio de la insulo sur la retejo de la botanika ĝardeno de la Insuloj de Brissago

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Insuloj de Brissago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la botanika ĝardeno de la Insuloj de Brissago

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Insuloj de Brissago** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Ŝiphaltejo Insuloj de BrissagoŜiphaltejo Insuloj de Brissago
* Botanika ĝardeno sur la granda insuloBotanika ĝardeno sur la granda insulo
* Vilao sur la granda insuloVilao sur la granda insulo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433575
* GND: 4027772-0
* LCCN: sh2011004395
* VIAF: 233672631
 |
**Minarkiismo** aŭ **minarĥiismo**, iam mallerte nomita minimuma ŝtatismo, estas vidpunkto kiu asertas ke la registaro devus esti tiom malgranda kiom eblas. Subtenantoj asertas ke ĝi kontinuas la tradicion de klasika liberalismo en ĝia originala formo.

Radikaj minarkiistoj kutime konsentas ke la registaro devus esti limigita al ĝiaj "minimumaj" aŭ "noktgardistaj" ŝtataj funkcioj (kortumoj, polico, karceroj, armeoj). Iuj aliaj minarkiistoj inkluzivigas en la rolon de la registaro administradon de esenca komuna infrastrukturo (vojoj, mono); iuj (kaj tiuj estas iam riproĉataj pri *glitiga deklivo*, inkluzivas ja multe da esenca infrastrukturo (lernejoj, hospitaloj, sociala sekureco). Fakte, ĉi tiuj minarkiistoj ofte akceptas (laŭ konservativa anstataŭ principa maniero) kiel validajn iujn el la nunaj povoj de la registaro kaj opinias, ke estas pli urĝe haltigi la ekspansion ol malpliigi ĝiajn povojn al iu difinita amolekso. Minarkiistoj ĝenerale kontraŭstaras registarajn programojn, kiuj redistribuas riĉon aŭ subvencias certajn partojn de la ekonomio.

Minarkiistoj kutime pravigas ilian vidpunkton de la ŝtato pere de fundamentaj principoj anstataŭ ol argumentoj rilate al pragmataj rezultoj. Ekzemple, en lia libro *Anarchy, State and Utopia* (*Anarkio, Ŝtato kaj Utopio*), Robert Nozick difinas la rolon de minimuma ŝtato jene:

"Niaj ĉefaj konkludoj pri la ŝtato estas ke minimuma ŝtato, limiĝita al la malvastaj funkcioj de protektado kontraŭ perforto, ŝtelado, fraŭdo, devigo de kontraktoj, ktp, estas prava; ke ia ajn pli ampleksa ŝtato malobservos la rajtojn de personoj por ne esti devigata fari certajn agojn, kaj estas malprava; kaj ke la minimuma ŝtato estas inspira krom prava. Du notindaj implicoj estas ke la ŝtato ne rajtas uzi ĝian devigan aparaton por la celo de devigi iom da civitanoj helpi aliajn, aŭ por malpermesi agojn al personoj por iliaj propraj bono aŭ protektado."
Elstaraj minarkiistoj inkluzivas Benjamin Constant, Herbert Spencer, Leonard Read, Ludwig von Mises, Friedrich August von Hayek, James M. Buchanan, Milton Friedman, Ayn Rand, John Hospers kaj Robert Nozick.

Vidu ankaŭ
----------

* Liberalismo
* Libertarianismo
* Klasika liberalismo
* Kapitalismo.
* La version de radikala minarkiista kapitalismo
* Anarki-Kapitalismo
* Free State Project
* Liberland
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/areo mankas

La **Insuloj Kolumbretoj** estas grupo de malgrandaj neloĝataj insuletoj el vulkana origino, ĉe Mediteraneo, je 30 marmejloj (60 km) de Oropesa del Mar en la Valencia Regiono (Hispanio). Ĉefinsuletoj estas Illa Grossa (aŭ Columbrete Grande), La Ferrera, La Foradada kaj El Carallot. La tuta areo de ĉiuj kvar insuloj estas ĉirkaŭ 0.19 km² kaj la plej alta pinto havas 67 m.

La plej granda insulo, Illa Grossa, staras en la loko de antikva kratero kaj tiel ĝi montras karakterizan duonrondan padronon. Ekzistas neniuj konstruoj en ĝi, krom por ĝeto, lumturo de la 19-a jarcento, kaj la restadejo uzitaj de la biologoj laborantaj en la faŭnorezervejo.

Tiuj insuloj estis konataj de grekoj kaj romianoj de antikvaj tempoj. Verkistoj kiel ekzemple Strabono aŭ Plinio la Maljuna citis la mirigan kvanton de serpentoj enloĝante ilin. La nomoj Ophiusa kaj Colubraria de kiuj ili estis nomitaj (signifante serpenton en greka kaj latina, respektive) venas al tiu fakto. La insuloj ŝuldas nunan nomon al "colubraria", la latinaĵo por "serpento".

Post kiam lumturo estis konstruita sur Illa Grossa en meza 19-a jarcento, kelkaj homoj estis loĝigitaj. La malgranda komunumo laboris por la konservado de la lumturo kaj helpis malinstigi kontrabandistojn kiuj utiligis la insuletojn kiel rifuĝon. Farmbestoj inkluzive de porkoj estis portitajn en la insulojn. Tio, kombinita kun agresemaj praktikoj kiel ekzemple la forbruligo de la origina tufa vegetaĵaro de la lumturinsulo (parte ke agrikulturaj uzoj kaj ankaŭ konscie senhavigi la multajn endemiajn stumpnazajn vipurojn de ilia natura vivejo), kaŭzis ke la serpentoj formortis proksime de la fino de la 19-a jarcento. La nura atestaĵo de ilia pasinta abundo kiu hodiaŭ restas estas vipuro de Insuloj Kolumbretoj en Hispana Nacia Muzeo de Naturscienco de Madrido.

  


| El Grupo del'Illa Grossa (14,30 ha) | El Grupo dela Ferrera (1,95 ha) | El Grupo dela Horadada (2,21 ha) | El Grupo deBergantín o Galiano (0,49 ha) |
| --- | --- | --- | --- |
| **Columbrete Grande (Grosso)** (13,33 ha)
Tranca Timones (40 m²)
Mancolibre (0,56 ha)
Senyoreta (0,14 ha)
Mascarat (0,27 ha) | **La Ferrera** (Malaspina) (1,53 ha)
Espinosa (0,03 ha)
Bauzá (0,25 ha)
Valdés (0,04 ha)
Navarrete (0,10 ha)
Laja Navarrete (50 m²)
El Ciscar, 
El Fidalgo | Piedra Joaquín (20 m²)
**La Horadada** (Foradada, Ferrer) (1,63 ha)
Lobo (Foradadeta) (0,47 ha)
Méndez Núñez (0,11 ha)
Jorge Juan | **El Bergantin** (Galiano) (0,414 ha)
Cerquero (0,03 ha)
Churruca (0,04 ha)
Baleato (0,01 ha)
Ulloa, 
Patiño, 
Luyando,
Mendoza,
Díaz |

* Kategorio Insuloj Kolumbretoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ödön Egervári,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Egervári Ödön** estis hungara aktoro, oficisto, bibliotekisto. Lia origina familia nomo estis *Potemkin*.

Ödön Potemkin naskiĝis la 4-an de februaro 1823 en Nagyszilva (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Veľký Slivník en Slovakio), li mortis la 16-an de februaro 1895 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Egervári dum studado en Eger orfiĝis, tial li aliĝis al unuigita teatra kompanio de Károly Balla (aktoro) kaj Sándor Újfalusy en 1844. Li prenis la familian nomon **Udvari** kaj estis migra aktoro ĝis la hungara revolucio de 1848, poste li batalis por la revolucio. Post la fiasko li daŭris la aktoradon ĝis 1850. Li estis ŝtata oficisto en la 1850-aj jaroj, inter 1861–1874 en la Hungara Scienca Akademio, fine li estis bibliotekisto en Universitata Biblioteko (ELTE). Li kontribuis dramojn kaj plurajn artikolojn.

Liaj teatraĵoj (elekto)
-----------------------

* *Turzó János* (dramo en 5 aktoj, 1868)
* *Szodoma és Gomorra* (teatraĵo en 4 aktoj, 1873)
* Petőfi (teatraĵo en 4 aktoj, 1891)

Liaj artikoloj (elekto)
-----------------------

* *Az 1848-49-iki magyar hadsereg feloszlásának okai* (1862)
* *Sáros vármegye leirása statistikai, földleirási, okirati és történeti tekintetben* (1863)
* *Magyar királyi honvéd törzstisztek albuma* (1870)
* *Az 1848-49-iki szabadságharcz vértanúi* (1872, kun Imre Vahot)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768659
* LCCN: n2002040051
* VIAF: 121368233
* ISNI: 0000 0001 1008 4680
 |



* Portalo pri Biografio
**Laborgrupo** laŭ PIV estas "Helpa organo, starigita de komisiono aŭ komitato, por fari pri limigita temo raporton, kiu servu kiel bazo por la debatoj". Ĝenerale temas pri grupo de individuoj al kiu oni atribuas, laŭ iliaj kapabloj kaj konoj, la plenumon de difinita celo aŭ tasko plej ofte sub kunordigo de kunordiganto, kiu kolektu la rezultojn de la laboro kaj eventuale transdonu ilin al pli supera instanco.​

Oftas sento de aparteno al la grupo kaj alta aŭ malalta nivelo de kontentigo, dum ties produktiveco estas limigita per la kombino de sociaj interrilatoj ekzistantaj ene de la organizado, pro kio utilas reguloj por establo la funkciadon de tiuj sociaj interrilatoj, le labormetodon kaj la proponitajn celojn.

En la aktualo estas gravaj la plurfakaj teamoj aŭ laborgrupoj, por kiuj la solvo de la problemoj estas tiom kompleksa ke ĝi postulas grandan diversecon de fakuloj en diferencaj esplorkampoj kiuj povu konsideri plurajn komplementajn aspektojn samtempe ene de unusola solvo de la problemo. 

La rolo de ĉiu konordiganto de laborgrupo estas generi klimaton en kiu la komunikado estu flua, oni aŭskultu unu la alian, oni montru eblajn interkonsentojn ene de la laborgrupo kaj oni helpu la kunlaboradon de ĉiuj membroj aŭ fakuloj en la solvo de la problemo aŭ la kontinua plibonigo ene de la organizado. 

Jenaj karakteroj ege helpas en la laborgrupoj: 

* Spirita malfermo (evitas tro frue seniluziigi bonajn volojn; foje maltaŭga ideo rezultas en taŭga ideo).
* Scivolemo (kiu povus levi utilajn rezultojn).
* Ĝenerala kulturo (havigas ilaron de arketipoj eventuale utilaj).

La motivemo estas fundamenta elemento en la grupa rezulto. Se la problemo estas manko de motivemo devus esti ebla pliigi la efikon de la grupoj pliigante la nivelon de motivemo de ties anoj, la gravo de la tasko por tiuj kaj la grado de kohero de la grupo.

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 28an de Junio 2022.
2. 1 2  Trabajo en equipo Alirita la 28an de Junio 2022.
3. ↑  Cómo Fomentar La Motivación En El Grupo [*rompita ligilo*]

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777109
 |
**Xalapa de Enríquez** (**Jalapa-Enríquez**, aŭ mallonge **Xalapa** ) estas ĉefurbo de la subŝtato Veracruz en Meksiko.

Historio
--------

En la loko kie Jalapa estas hodiaŭ, ekzistis pluraj malgrandaj setlejoj de indiĝenoj centojn da jaroj antaŭ la hispana konkero en la 16-a jarcento. Ĉirkaŭ la jaro 1313, la setlejoj kuniĝis en unu grandan vilaĝon nomitan Jalapapan. En la mezo de la 15-a jarcento, la areo estis konkerita fare de la azteka reganto Moktezumo la 1-a.

En 1519 Hernán Cortés konkeris la vilaĝon survoje al konkerado de la tuta Azteka Imperio. La hispanoj distordis la nomon de la vilaĝo en Ŝalpa, sed la sono Ŝ estis faligita de moderna hispana, kaj en tiu kazo, kiel en aliaj kazoj, ĝi estis ŝanĝita al Ĥ (J en la hispana lingvo).

Kiam la hispanoj alvenis en la vilaĝon ĝi havis relative malgrandan loĝantaron, kaj en la sekvaj jaroj la loĝantoj komencis forlasi la lokon kaj la loĝantaro estas eĉ pli malkreskis. La situacio ŝanĝiĝis kiam en 1720 komerco en la areo komencis, kaj kiel rezulto pluraj familioj ekloĝis en Jalapa kaj la graveco de la setlejo pliiĝis. La 18-an de decembro 1791, Karolo la 4-a, reĝo de Hispanio, donis al Jalapa la oficialan statuson de urbo laŭ peto de la loĝantoj.

En 1824, post la Meksika Milito de Sendependeco, la ŝtato Veracruz estis kreita kaj Jalapa estis deklarita la ĉefurbo de la ŝtato. En 1830 Jalapa ricevis la statuson de urbo. En 1892, la nomo de la urbo estis ŝanĝita al "Jalapa-Enriques" en rekono de la guberniestro de la stato de Veracruz tiutempe, Juan de la Luz Enríquez Lara.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Jalapa estas bazita sur komerco, financaj servoj, fiŝkaptado, agrikulturo, kiu inkludas kultivadon de maizo, sukerkano, oranĝoj, kapsiketo kaj kafo, kultivado de floroj, kultivado de kano kaj industrio.

Edukado
-------

Pluraj universitatoj funkciigas en la urbo, inkluzive de Verakruzana Universitato kaj Jalapa Universitato.

Transportado
------------

La urbo estas servita fare de El Lancero Flughaveno, kiu ofertas flugojn al Meksikurbo, la ĉefurbo de Meksiko.

Ĝemelaj Urboj
-------------

*

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Xalapa de Enríquez** en Vikimedia Komunejo
**Blasco de Garay** (1500–1552) estis hispana mararmea kapitano kaj inventisto.

De Garay estis kapitano en la hispana mararmeo en la reĝado de la imperiestro Karlo la 5-a. Li faris plurajn gravajn inventaĵojn, inklude de ilo por plonĝado, kaj de la padela rado kiel anstataŭo de remiloj. En la deknaŭa jarcento, hispana arkivisto asertis esti eltrovinta dokumentojn kiu montris ke Garay elprovis ŝipon mastrumitan per vaporo en 1543. Tamen, ĉi tiuj asertoj estis senkreditigita de la hispanaj aŭtoritatoj.

Inventaĵoj
----------

Garay mem sendis al la imperiestro dokumenton kun ok inventoj inter kiuj troviĝis:

1. Maniero retrovi ŝipojn submare, eĉ se ili estis mergitaj cent klaftojn profunde, per nur la helpo de du viroj.
2. Aparato per kiu iu ajn povus esti mergita sub akvo senfine
3. Alia aparato por eltrovi objektojn sur la marfundo nur okule.
4. Maniero por konservi lumon brulantan submare.
5. Maniero sensaligi saletan akvon.

Polemiko pri padelrado
----------------------

La atribuo al Blasco de Garay pri la elprovado de vapora motoro funkciigita sur boato en la haveno de Barcelono estis asertita en 1825 de Tomás González, direktoro de la reĝaj arkivoj de Simancas, al la distinginda historiisto Martín Fernández Navarrete. González deklaris ke en dosiero kiun li trovis, estas dokumentaro aprobanta teston faritan la 17an de junio 1543 de la Maramea Kapitano kaj Inĝeniero de la mararmeo de Karolo la 5-a en navigada sistemo kun neniuj veloj aŭ remiloj, enhavanta *grandan kuprovazon kun bolanta akvo*. Navarrete eldonis la rakonton de González en 1826.

La malfruiĝintaj asertoj faritaj en la nomo de Blasco de Garay poste estis senkreditigitaj de la hispanaj aŭtoritatoj.

La malsukceso trovi dokumentaron konfirmantan tiun leteron kondukis al polemiko inter francaj kaj hispanaj scienculoj. La afero akiris tian popularecon ke Honoré de Balzac skribis komedion, kun la temo kiel argumento, kun titolo *Les Ressources de Quinola* kiu premieris en Parizo la 19an de marto 1842 kaj kiu simpatiis al la hispana aserto.

Referencoj
----------

1. 1 2  Museo Naval, Catálogo guia del Museo Naval de Madrid, IX edición, Madrid, 1945, page 128.
2. ↑ . ISBN 0-12-063650-6.

* Kategorio Blasco de Garay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775677
* GND: 1187342769
* ISNI: 0000 0000 6636 0069
* BNE: XX1146288
 |
**Landero y Coss** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Landero y Coss. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 096.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1549 loĝantojn. El tiuj estis 740 viroj kaj 809 virinoj. La komunumo havas surfacon de 21.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 44 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 51 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1980 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 1599 personoj. En la jaro 2000 temis pri 1432, do temis pri kresko / malkresko je -2.18 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 1278 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 61 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2012-06-30 per Archive.today


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sabira STÅHLBERG** (iam *Sabira Shun*) estas aziologo kaj eksa esperantisto. Ŝi naskiĝis en 1969 en Helsinko, Finnlando. Ŝia patrino estas svedlingva finnlandano kaj ŝia patro estis tataro.

Sabira Ståhlberg estis verkisto kaj tradukisto, eldonisto de esperantaj libroj kaj redaktoro de la revuo Kontakto (1998–2001), kaj membro de la Akademio de Esperanto (2001–2004). Ŝi verkis originale romanojn, novelojn, poezion, teatraĵojn kaj centon da artikoloj.

Krome, en la Esperanto-movado ŝi elstaris inter la jaroj 1991 kaj 1993 kiel estrarano de TEJO pri eksteraj rilatoj kaj vicprezidanto, poste kiel komisiito, en tiu ofico ofte reprezentis la asocion en neesperantaj internaciaj konferencoj, kaj kadre de tiu engagiĝo ankaŭ estis membro de la Komitato de UEA 1992-1995.

Post lernejaj jaroj kaj studo en Helsinko, ŝi meze de la 1990-aj jaroj doktoriĝis en la Bonna universitato (Germanio).

De 2003 ŝi ne plu aktivas en la movado kaj ne verkas en Esperanto.

Plej gravaj verkoj:

* "Malantaŭ la muro - puzleroj pri Ĉinio", Tokio: Internacia Kultura Laborejo, 1991, 72 + 6 paĝoj, dua eldono en 1994
* "Durankulak" (Premio Verko de la Jaro 1999)
* Edith Södergran, "Lando malekzista" (traduko) 1999

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝoj de Sabira Ståhlberg en la sveda, finna kaj angla.
* Biografieto en la retejo OLE
* Sabira Ståhlberg pri Esperanto, anglalingva intervjuo en la revuo *Cabinet*.
* recenzo pri ŝia verko Durankulak
**Los Rábanos** [losRAbanos] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco. La loknomo *Los Rábanos* estas etimologie komprenebla kiel *La Rafanoj* kaj tiukadre estas tri rafanoj sur verda fono en la municipa blazono.

Geografio
---------

Komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.
Loko de Los Rábanos en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 101,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 465 loĝantojn. Ĝi apenaŭ perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, pro sia proksimeco al la provinca ĉefurbo, sed iom supreniris en la 1970-aj jaroj, kaj poste malsupreniris. 

Ĝi distas 9 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipo enhavas la loĝlokojn Los Rábanos, Miranda de Duero, Navalcaballo kaj Tardajos de Duero.

En la teritorio inkludita en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komuna Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 24 hektaroj, nome 1 % de la teritorio.​

Historio
--------

Estas restaĵoj de romiaj vilaoj kaj de gvatoturoj.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Frua mencio estis Los Revanos.

Fine de la 20-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Navalcaballo kaj Tardajos de Duero.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, horloĝturo, ermitejoj, blazondomoj kaj groto kun prahistoriaj restaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Sorio |
| --- |
| Bayubas de Abajo• Bayubas de Arriba• Blacos• Calatañazor• Cidones• Cubo de la Solana• Fuentepinilla• Garray• Golmayo• Gormaz• Los Rábanos• Quintana Redonda• Quintanas de Gormaz• Rioseco de Soria• Soria• Tajueco• Tardelcuende• Torreblacos• Valdenebro• Valderrodilla• Velilla de la Sierra• Villaciervos |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351585
 |
***Pennies From Heaven*** estas usona muzika komedia filmo de 1936 reĝisorita de Norman Z. McLeod kaj ĉefaktoroj Bing Crosby, Madge Evans, kaj Edith Fellows.

Bazita sur la romano *The Peacock Feather* (la pavoplumo) de Katherine Leslie Moore kaj scenaro de Jo Swerling, la filmo temas pri kantisto malĝuste enprizonigita kiu promesas kolegon ke li helpos la familion de lia viktimo kiam li estos liberigita. La kantisto prokrastigas sian revon iĝi gondolisto en Venecio kaj iĝas surstrata kantisto por helpi la junulinon kaj ŝian aĝan avon. Lia vivo plie komplikiĝas kiam li trafas belan socialan laboriston kiu iniciatas procedurojn por meti ŝin en orfejo.

*Pennies From Heaven* restas ĉefe notinda pro la enkonduko de Crosby de la samtitola kanto "Pennies from Heaven", furora dum la epoko de la Granda Depresio, kaj registrita de nombraj kantistoj. La filmo prezentas ankaŭ Louis Armstrong en helpa rolo. En 1937, la filmo ricevis nomumon al Oskar-premio por Plej Bona Origina Kanto (Arthur Johnston kaj Johnny Burke).

Tiu estis la unua sendependa produktoraĵo de Crosby kun la entrepreno *Major Pictures* de Emanuel Cohen kaj li havis partoprenan posedaĵon en profito. La filmo estis distribuita de Columbia Pictures.

Referencoj
----------

1. ↑   Pennies from Heaven. *Internet Movie Database*. Alirita 24a de aŭgusto 2012.
2. ↑  "Awards for Pennies from Heaven". Internet Movie Database.  Alirita la 27an de Majo, 2016.
3. ↑  Giddins, Gary.  (2001) *A Pocketful of Dreams*. Nov-Jorko: Little, Brown and Company, p. 418–419. ISBN 0-316-88188-0.
**Sablobenko Arguin** estas areo ĉe la okcident-afrika marbordo, sur sablobenkoj kaj malprofundaj rifoj. Ĝi etendiĝas de la marbordo de la hodiaŭa Maŭritanio ĝis tridek marmejloj en la Atlantikon. Tie daŭre regas kontinenta-mara vento, ĉar la Saharo etendiĝas ĝis la marbordo kaj la varmego de la kontinento alsuĉas daxure la pli malvarmajn aeromasojn super la maro. 

La sablobenko Arguin estas la plej danĝera sur la okcidentafrika marbordo. La ŝipoj ĝenerale preterveturas la sablobenkon en larĝa distanco. Tio okazis jam en la 19-a jarcento. La plej kutima vojo okazis de Kabo Finisterre ĉe la nord-okcidenta marbordo de Hispanio en okcidentan direkton. Nur pofunde okcidente en la Atlantiko oni ŝanĝis la direkton suden kaj preterŝipis Madeira kaj la Kanariojn ĉe ties okcidentaj bordoj. Nur post oni atingis la latitudon de St. Louis, oni veturis orienten kaj tiel evitis proksmiecon de la sablobenko. Okcidenta landoformo por identigo de tiu sablobenko estas Cap Blanc. 

Plurfoje okazis gravaj ŝipakcidentoj ĉe tiu marborda parto, inter 1791 kaj 1816 minimume 30 ŝipoj ankriĝis en la sablon. Tie surbenkiĝis en 1815 la usona ŝipo *Commerce*, la maristojn kaptis lokaj tribanoj. En 1816 surbenkiĝis la franca fregato *Méduse*. Ĉar la savboatoj ne sufiĉis por ĉiu, oni konstruis floson kaj uzis tiun 157 el la 400 personoj. La flosaĵo flosis plurajn tagojn en la Atlantiko sen ia direktado, oni ne havis sufiĉe da akvo, nutraĵo. Sur la floso oni ekpraktikis kanibalismon kaj brutalajn kverelojn. Travivis nur 15 personoj. La ŝipakcidento estas unu el la plej konataj en la 19-a jarcento kaj estis pentrita, eternigita de Gericault en La floso de la Meduzo.

Ĉirkaŭo
-------

En areo de la sablobenko troviĝas la samnoma insulo (Arguin), kiu havas viglan historion spite al la danĝereco de la areo. 

La Sablobenko Arguin estas aprto de la Nacia Parko Banc d'Arguin.

Literaturo
----------

* Jean-Baptiste H. Savigny, Alexandre Corréard: *Der Schiffbruch der Fregatte Medusa*. Matthes & Seitz, Berlin, 2005, ISBN 3-8822-1857-6
* Jonathan Miles: *The wreck of the Medusa*, Grove Press, New York 2007, ISBN 978-0-8021-4392-1
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Penka BATOEVA**  (1898 - 1988) estis bulgara esperantlingva poetino. 

"Mi naskiĝis en urbo Razgrad (Bulgario) - 1898 j. Tie mi finis la realan gimnazion. Ankoraŭ sur la benko de la lernejo min forte allogis literaturo, pentroarto, muziko kaj teatro. En ĉiuj ĉi entreprenoj mi aktive partoprenis. Mi arde ilin sopiris, tie estis mia inklino. 

Tuj post fino de la lernado mi edziniĝis. Ege juna mi naskis tri infanojn - filon kaj du filinojn. Nun mi havas ankaŭ kvar genepojn kaj ses pragenepojn. Kiam mi estiĝis kvindekjara, mia edzo forpasis. Antaŭ lia morto mi promesis neniam plu edziniĝi kaj mi plenumis mian promeson.

En la plej gravaj momentoj de mia vivo, mi elektis lingvon esperanto kiel lumturo, kiel savboato. La lingvon mi komencis studi en 1958 j. Unua mia instruisto estis ing. Aleksander Kurtev, poste - Ivan GANEV aŭ Nano NANEV. En la plej supera grado min instruis la hungara profesoro J. Serdaheli.

Asen Grigoeov faris al mi komplezon en la versoverkado. En la literatura rondeto, kiun li gvidas, mi partoprenas jam dekkvin jarojn.

Mian unuan literaturpremion mi ricevis de redakcio de "Bulgara Esperantisto". Mi partoprenis ankaŭ tie internaciajn konkursojn en Italio kaj mi ricevis tri premiojn.

La ĉeĥa komponisto Lubomir HUB komponis muzikon al dudek miaj poemoj.

Mi dankas kore al ĉiuj miaj helpantoj."

(Penka Batoeva)

* Penka Batoeva en Vikifontaro (Universala biblioteko)
Koordinatoj: 50° 29′ 43″ N 14° 35′ 23″ O﻿ / ﻿50.49528 °N, 14.58972 °O﻿ / 50.49528; 14.58972 (mapo)

**Blatečky** (germane *Klein Blatzen*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Blatce. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sudokcidente de Blatce. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/259. Estas ĉi tie registritaj 17 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 6 loĝantoj.

Blatečky situas en katastra teritorio **Tubož** kun areo 5,78 km². Ĝi estas konsisto de teritorio PPR Kokořínsko.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1414, kiam Blatečky estis nomitaj kiel konsisto de senjorujo Houska, tiam sub la nomo Blatczi Parno.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 94 |
| 1880 | 106 |
| 1890 | 97 |
| 1900 | 69 |
| 1910 | 78 |
| 1921 | 80 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 66 |
| 1950 | 15 |
| 1961 | 10 |
| 1970 | 12 |
| 1980 | 5 |
| 1991 | 5 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 3 |
| 2011 | 5 |
| 2021 | 6 |

Pluaj informoj
--------------

Blatečky estas konsiderata kiel refreŝigeja domaro. La vilaĝo estas en Konrádovský důl, elirloko por proksimaj montogrimpistaj terenoj, kiel ekz. grejsaj turoj *Sněhurka a sedm trpaslíků* (*Neĝulino kaj la sep nanoj*). En la vilaĝo mem estas vico de tipaj konstruaĵoj de ĉi tiea popola arkitekturo.

Pluaj fotoj
-----------

* BlatečkyBlatečky
* BlatečkyBlatečky

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Blatce (6) |
| --- |
| Beškov ~ Blatce ~ Blatečky ~ Houska ~ Konrádov ~ Tubož |

 |
La homa koro dum ventrikla diastolo. La sango fluas el la atrioj en la ventrikloj.
En medicino, la **diastolo** estas la parto de la korbata ciklo, dum kiu ĉambroj de la koro malkontrahiĝas por repleniĝo per sango. La malo de sistolo estas sistolo, dum kiu la koraj muskoloj kontrahiĝas.

Priskribo
---------

La mamula koro konsistas el kvar ĉambroj: la maldekstraj atrio kaj ventriklo (konektitaj per la mitra valvo) kaj la dekstraj atrio kaj ventriklo (konektitaj per la trikuspida valvo).

La diastolo konsistas el pluraj ŝtupoj:

1. Ĉe la komenco de la korbata ciklo, ĉiuj kvar korĉambroj malkontrahiĝas. Tiu fazo estas la **atria diastolo**. La atria diastolo finiĝas, kiam la ventrikloj estas plenigitaj, kaj atria sistolo komenciĝas.
2. La **ventrikla diastolo** daŭras post la fino de atria sistolo. Dum la astria sistolo kaj ventrikla sistolo, sango moviĝas en la ventriklojn. La ventrikla diastolo finiĝas kiam la ventra sistolo komenciĝas, sendante sangon el la maldekstra ventriklo en la aorton, kaj el la dekstra ventriklo en la pulman arterion.

### Diastola sangopremo

La sangopremo dum la diastolo nomiĝas **diastola premo**. Ĝi estas pli malalta ol la sistola premo, kaj estas tipe skribita laste: ekz. sangopremo de 120/80 mmHg estas diastole 80 mmHg, sistole 80 mmHg.

Etimologio
----------

La termino *diastolo* devenas el la helena δῐᾰστολή *diastolḗ* "malkontraho", el δῐᾰ́ *diá* "tra, per, inter" kaj στέλλειν *stéllein* "sendi".

Referencoj
----------

1. ↑   diastol/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Diastole (angle). *Encyclopædia Britannica*.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Tetín |

Koordinatoj: 49° 56′ 58″ N 14° 06′ 21″ O﻿ / ﻿49.94944 °N, 14.10583 °O﻿ / 49.94944; 14.10583 (mapo)

**Remparburgo Tetín** troviĝis proksime de hodiaŭa ruino de burgo Tetín en lokoj de la hodiaŭa municipo. Ĝi estis unu el apogpunktoj de sistemo de remparburgoj, kiu ĉirkaŭis přemyslidan ŝtaton en meza Bohemio kaj ĝiaj komencoj estas plej ofte metataj al ŝanĝo de la 9-a kaj la 10-a jarcento. En la jaro 921 ĉi tie estis murdita Sankta Ludmila. Kvankam skribmencioj pri la burgo devenas nur el la 13-a jarcento, Tetín estis konata jam el la legendoj pri Ludmila kaj Venceslao. Sed la signifo de la burgejo verŝajne jam ekde duono de la 10-a jarcento sinkis. Ĝia areo estas komune kun restaĵoj de la burgo protektata kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.

Arkeologia esploro en la jaro 2006
----------------------------------

Dum sava arkeologia esploro en la jaro 2006 estis sur la teritorio de la eksa burgejo malkovritaj tri dekoj de tomboj, la plej juna el ili el la unua duono de la 10-a jarcento, kaj nome sen aldonaĵoj aŭ kun tre modera doto. Escepto estas tri virinaj tomboj. La unua, apartenanta al malgranda knabino, enhavis kvin simplajn bronzajn kaj unu orizitan bobenigitan orelringon, du bronzajn neornamitajn gombikojn, kolĉenon el vitraj perloj kaj tranĉilon. Tombo de la dua virino enhavis kvar bronzajn orelringojn, kolĉenon el vitraj bidoj, sitelon kaj tranĉilon. La tria tombo enhavis du arĝentajn orelringojn, kolĉenon el vitraj perloj kaj tranĉilon.

Rilate al la trovaĵoj de slavaj virinaj juveloj, precipe de bobenigita orelringo kun multobla tenileto, envicigas arkelogoj la sepultejon – kiel unu el la plej malnovaj slavaj sepultejoj en Bohemio – en la duan duonon de la 9-a jarcento. La daŭriganta savesploro devas konfirmi, ĉu la burgejo estiĝis kontraŭe al ĝisnuna datigado je 30 ĝis 40 jaroj pli frue, kiel signas karaktero de la sepultejo.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Teta

Pluaj fotoj
-----------

* Restaĵoj de enirturo de la remparburgoRestaĵoj de enirturo de la remparburgo
**Nicolas REVEL** (naskiĝis la  26-an de majo 1966(nun 1966-05-26) en Parizo, Francio), estas franca supra ŝtatoficisto kaj ĉefkabinetulo de la ĉefministro de Francio Jean Castex de la 3-a de julio 2020.

Biografio
---------

Nicolas Revel estas la filo de la filozofo, aŭtoro, ĵurnalisto kaj akademiano Jean-François Revel kaj de la ĵurnalisto Claude Sarraute. Li estas la duon-frato de la bikŝuo Matthieu Ricard.  

Nicolas Revel diplomiĝis ĉe la Instituto pri Politikaj Studoj de Parizo en 1988. Li ankaŭ estis lermanto en la Nacia Lernejo pri Administrado inter 1991 kaj 1993. Li poste enoficiĝis en la Revizora Kortumo. En 2000, li estis nomumita teknika konsilisto de la agrikultura ministro Jean Glavany.  

Post sia venko en la municipaj balotoj de Parizo en 2003, Bertrand Delanoë elektis lin kiel adjunkta estro de kabineto, kaj kabinetestro en 2008. En 2010 li estis plirangigita kiel estra konsilisto ĉe la Revizora Kortumo.   

La 15-an de majo 2012, li estis nomumita ĝenerala sekretario de prezidenteco de la respubliko, kune kun Emmanuel Macron, de la nova prezidento François Hollande. Li forlasas ĉi-tiun postenon por iĝi ĝenerala direktoro de la Nacia Kaso de Malsaneca Asukero la 12-an de novembro 2014.  

En 2020, li estis nomunita ĉefkabinetulo de la ĉefministro Jean Castex.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Atemojo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Magnoliales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *anonacoj*  *Annonaceae*  |
|
|
|
|
|
| Genro: | "Sponidias" |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **atemojo** (hibrido) |
|

 |
| Dunomo |
| ***"Annona × atemoya*** **Mabb.** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Atemojo  |

 |
| v • d • r |

**Atemojo** (*Annona* × *atemoya*) estas (hibrido) el du anonaj specioj – sukerpomo (*Annona squamosa*) kaj ĉerimolio (*Annona cherimola*) – kiuj originas el la sudamerika tropikoj. La atemoja frukto estas korforma aŭ ronda kaj havas helversdan ŝelon. La kruciĝon faris en 1908 P. J. Wester .

Priskibo
--------

La atemoja arbo tre similas al la ĉerimolia arbo. Tiu rapide kreskanta folifalanta arbo atinmgas alton de 7,5 ĝis 9 metroj. De la pendantaj branĉoj la mmalsupraj atingas la grundsurfacon. La alterne starantaj folioj estas ĝis 15 cm longaj. La ledra foliplato estas elipta kaj iomete hareca kiel tiu de ĉerimolio.

La floroj havas longajn tigojn kaj estas flavaj kaj 6 cm longaj kaj 4 ĝis 5 cm larĝaj.

La frukto estas ĝis 10 cm longa kaj havas diametron de 9,5 cm, konus- aŭ korformaj. La fruktoj pezas ĝis 2,25 kg kej estas mature hele blu-verdas aŭ pize verdaj kaj iomete flavaj inter la areoloj. La fruktŝelo estas ĉ. 3 mm dika. La odoranta fruktkarno estas neĝe blankakaj havas fajnan strukturon. La fruktoj enhavas malpli da semoj ol tiuj de la sukerpomo. La fruktkarno gustas dolĉe kaj iomete acide. Ĝi similas tiun de ĉerimolio. La malmolaj glataj semoj estas malhelbrunaj kaj havas longecon de 2 cm kaj diametron de 8 mm.

Fontoj
------

* Julia F. Morton: *Fruits of Warm Climates*, 1987, ISBN 0-9610184-1-0: *Atemoya - Annona squamosa × Annona cherimola* - Online von *New Crop Resource Online Program*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atemojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Atemojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Atemojo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Referencoj
----------
**August WILMANNS** (naskiĝinta la 25-an de marto 1833 en Bremen-Vegesack, mortinta la 27-an de oktobro 1917 en Berlino) estis germana bibliotekisto kaj klasika filologo.

Vivo
----

August Wilmanns devenas el hansa komercista kaj sciencula familio (lia patro estis kuracisto, lia avo August Christian Wilmanns estis eĉ urbestro) kaj studis klasikan filologion ĉe la Bonna universitato. Tie li anis ĉe la studenta korporacio *Alemannia Bonn*. Post defendo de laboraĵo pri Marko Terencio Varono li doktoriĝis. Inter 1865 kaj 1869 li deĵoris kiel edukisto de la prusia ambasadoro ĉe Vatikano.

En la 26.1.1870 li iĝis la unua nehonorofica prezidanto de la universitata bilioteko de Freiburg. En Freiburg li habilitiĝis en la 9.7.1870, iĝis privata docento kaj nomumitis samloke en la 11.2.1871 eksterorda profesoro. En la 6.3.1871 li venigitis kiel orda profesoro al la Universitato de Innsbruck. Ekde la 1.4.1873 li laboris samofice en Kilo kaj ekde la 1.4.1874 ĉe la Universitato de Königsberg. Kenigsberge li ankaŭ gvidis la altlernejan bibliotekon.

Ĉefbibliotekisto li estis inter 1875 kaj 1886 en Göttingen, kie li efektivigis multajn novigaĵojn. Samloke li ankaŭ profesoris. Inter la 6.1.1886 kaj la 1.10.1905 Wilmanns estris la Reĝan bibliotekan en Berlino kiu ŝuldas al li multajn altvalorajn reformojn.

Entombigitis li sur la Malnova Mateo-tombejo de Schöneberg; tombo lia ne konserviĝis.

Manuskriptojn kaj inkunablojn el privata posedo li postlasis al la Reĝa biblioteko de Berlino. La privatan bibliotekon kun pli ol 4000 libroj akiris en 1917 el la manoj de la nevo Alfred Gercke, profesoro pri klasika filologio en Vroclavo, la Universitata biblioteko de Freiburg.

Skribaĵoj (elekto)
------------------

* *Dr. Gustav Löwe: Nekrolog*. Ĉe: *Zentralblatt für Bibliothekswesen*. Volumo 1 (1884), p. 190–197 (kun listo de verkoj de Wilmanns) (surrete)

Literaturo
----------

* *Beiträge zur Bücherkunde und Philologie. August Wilmanns zum 25. März 1903 gewidmet*. Harrassowitz, Leipzig 1903.
* Karl Bader: *Lexikon deutscher Bibliothekare* (=Zentralblatt für Bibliothekswesen, supl. 55). Harrassowitz, Leipzig 1925, p. 284.
* Hans Paalzow: August Wilmanns. Generaldirektor der Königlichen Bibliothek zu Berlin. Ĉe: *Zentralblatt für Bibliothekswesen* 60, 1943, p. 1–33. 105–132.
* Friedrich Volbehr, Richard Weyl: *Professoren und Dozenten der Christian-Albrechts-Universität zu Kiel 1665 bis 1954*. Hirt, Kiel 1954, p. 146 (surrete).
* Wilfried Sühl-Strohmenger: August Wilmanns und die Universitätsbibliothek Freiburg i. Br. Ĉe: *Bibliothekssystem der Albert-Ludwigs-Universität Freiburg im Breisgau. Informationen* 36, 1987, p. 179–182.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio August Wilmanns en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj ĉe Kallipe

Notoj
-----

1. ↑  Hans-Jürgen Mende: *Lexikon Berliner Grabstätten*. Haude & Spener, Berlin 2006. p. 310

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783055
* GND: 117395412
* VIAF: 89465364
* ISNI: 0000 0000 7820 8515
* SUDOC: 22714130X
* BNF: 10423954d
 |
Eder en Schriesheim
**Alexander MACK** (naskiĝis en 1679 en Schriesheim, Germanio; mortis en 1735 en Germantown, Usono) estis germana pietisto.

Alexander Mack estis filo de riĉa muelisto de Schriesheim. Li edziĝis al Anna Margaret KLING, de alia muelista familio de Schriesheim. (Ankoraŭ hodiaŭ ekzistas granda muelista entrepreno *Kling-Malz* en Schriesheim.) Ĉar li havis privatan kaj tiam nelegalan religian kunvenon, li devis forkuri el Schriesheim al Schwarzenau, kie li fondis sendependan eklezion en la jaro 1708. Pro persekuto li kaj liaj anoj elmigris al Germantown. Lia nova eklezio estis pacifisma kaj similis al la menonita. Ĝia nomo estis germane *Kirche der Brüder* aŭ *Tunker,* angle *Dunker* aŭ *Dunkards.* Hodiaŭ *Brethren Church, Church of the Brethren, Fellowship of Grace Brethren Churches* kaj *Old German Baptist Brethren* kun kune pli ol 1.000 mil anoj opinias Alexander Mack sian fondinton.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alexander Mack en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alexander MACK angle
* Alexander-Mack-Muzeo germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16102
* GND: 102832242
* LCCN: n82214515
* VIAF: 49624398
* ISNI: 0000 0000 2321 7932
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.