recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Andrij Volodimiroviĉ Ĥlivnjuk** (ukraine *Андрій Володимирович Хливнюк*; naskiĝis la  31-an de decembro 1973(nun 1973-12-31) en Ĉerkaso (Sovetunio) estas ukrainia muzikisto, kantisto kaj verkisto. Li estas la kantisto kaj gvidanto de la grupo de BoomBox kiu havas grandan popularecon en Ukrainio kaj Rusio.

En 2022, post la rusia invado de Ukrainio, li aliĝis al la Ukraina Territoria Defenda Forto. Tiam aperis en la reto video, kie Ĥlivnjuk kantis la ukrainan popolkanton Hej, en herbejo ruĝa viburno, kiu fariĝis ŝlagro en sociaj retoj. Poste, la sudafrika muzikisto The Kiffness ankaŭ subtenis la ukrainan popolon en la milito kontraŭ la rusia armeo kaj registris remiksaĵon de tiu ĉi kanto farita de Ĥlivnjuk.

La 26-an de marto 2022 la grupo de Ĥlivnjuk estis mortige pafita, perdante du ŝarĝaŭtojn kaj Ĥlivnjuk ricevante vundon al la vizaĝo. Li transoficiĝis de la Teritoriaj Defendtrupoj al servado en la Nacia Polico de Ukrainio..

David Gilmour uzis la *a capella*-n registradon de Ĥlivnjuk de "Hej, en herbejo ruĝa viburno" (ukraine *Ой у лузі червона калина*) sur la unuopaĵo de aprilo 2022 de Pink Floyd "Hey, Hey, Rise Up!" en subteno de Ukrainio.

Referencoj
----------

1. ↑  La història d’Andriy Khlyvnyuk, el raper més famós d’Ucraïna que s’ha enrolat a l’exèrcit
2. ↑   (arkivo)
3. ↑  The Kiffness goes viral! Check out his Ukrainian folk song [video] *The South African*, 7-a de marto 2022
4. ↑  Лидер группы "Бумбокс" ранен во время минометного обстрела: фото, *Телеграф*, 26-a de marto 2022
5. ↑  Лідер "Бумбокс" співає "Ой, у лузі червона калина" *Суспільне | Новини* , 28-a de februaro 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Andrij Ĥlivnjuk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765783
* MBA: c22b6881-5a20-4e64-bc86-402e46af5fe1
 |
**Androgenezo** kaj *androklino* estas sinonimoj. Ĉi tiuj terminoj estas uzataj por du malsamaj procezoj, kiuj ambaŭ havas la efikon produkti embrion, kiu havas "viran heredon". La unua procezo estas natura. Ĝi ankaŭ povas esti nomata maskla aŭ patra **apomikso**. Ĝi implikas fuzion de la maskla kaj ina gametoj kaj anstataŭigon de la ina nukleo per la maskla nukleo. Ĉi tio estis rimarkita kiel malofta fenomeno en multaj plantoj (ekz. Nikotiano (tabako) kaj Krepido), kaj okazas kiel regula reprodukta metodo en la Sahara cipreso, *Cupressus dupreziana*. Lastatempe oni malkovris la unuan ekzemplon de natura androgenezo ĉe vertebrulo, nome fiŝo *Squalius alburnoides*.</ref> (kalandino). Ĝi ankaŭ estas konata ĉe senvertebruloj, precipe la konkuloj korbikuloj en la genro Korbikulo, kaj tiuj sensekse reproduktantaj maskloj havas pli larĝan gamon ol siaj neinvadaj malhermafroditaj kuzoj, pli similaj al hermafroditaj enpenetraj specioj en la genro, indikante, ke tio foje havas evoluigajn avantaĝojn.  La dua procezo nomata androgenezo aŭ androklino implikas (artefaritan) kulturon de haploidaj plantoj el antera histo aŭ mikrosporoj  Androgenezo ankaŭ estis artefarite induktita ĉe fiŝoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Mejozo
* Partenokarpio
* Partenogenezo

Referencoj
----------

1. ↑   Christian Pichot; Benjamin Liens; Juana L. Rivera Nava; Julien B. Bachelier; Mohamed El Maâtaoui (Januaro 2008). "Cypress Surrogate Mother Produces Haploid Progeny From Alien Pollen". *Genetics*. **178** (1): 379–383. doi:10.1534/genetics.107.080572. PMC 2206086. PMID 18202380
2. ↑   Morgado-Santos, Miguel; Carona, Sara; Vicente, Luís; Collares-Pereira, Maria João. "First empirical evidence of naturally occurring androgenesis in vertebrates". *Royal Society Open Science*. **4** (5): 170200. doi:10.1098/rsos.170200
3. ↑   Pigneur, L.-M.; Hedtke, S. M.; Etoundi, E.; Van Doninck, K. (Junio 2012). "Androgenesis: a review through the study of the selfish shellfish Corbicula spp". *Heredity*. **108** (6): 581–591. doi:10.1038/hdy.2012.3. ISSN 1365-2540.
4. ↑  Solntzeva, M.P. (2003). "About some terms of apomixis: pseudogamy and androgenesis". *Biologia*. **58** (1): 1–7.
5. ↑  Grunina, A. S.; Recoubratsky, A. V. (1a de Julio 2005). "Induced Androgenesis in Fish: Obtaining Viable Nucleocytoplasmic Hybrids". *Russian Journal of Developmental Biology*. **36** (4): 208–217. doi:10.1007/s11174-005-0035-5. ISSN 1608-3326s

En ĉi tiu teksto estis uzita traduko de parto de la artikolo Apomixis en la angla vikipedio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726606
 |
**Delenii** (hungare: **Magyarsáros** madjarŝaroŝ, malnova nomo: *Kissáros*, germane:**Kleinfarken**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Mediaş. Administre ĝi apartenas al Băgaciu.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 1 306 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 1 244 (rumanoj, 66% hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. En mezepopko ĝi estis saksa-hungara vilaĝo. En 1451 jam enloĝis ankaŭ rumanoj. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Renomaj personoj
----------------

* Ákos Balázs naivisma artisto.
* Béla Bandi naivisma artisto.
* Dezső Bandi (7-a de oktobro 1919 - 23-a de junio 2005): pentristo, popolkutivinto, artverkisto.
* János Körmöczi (Kissáros, 1762 – Kolozsvár, 14-a de decembro 1836): unitariisma episkopo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002
**Adolphe Charles Antoine Marie NICOLAS** (Riantec, Bretonio, la 16-an de aprilo 1833 - 1913?) estis franca kuracisto ĉe la Franca Mararmeo kaj kreinto de la planlingvo Spokil.

Nicolas eniris la Armeon en 1853, kiel triaranga san-oficiro, kaj avancis al la dua rango en 1857 kaj al unuaranga san-oficiro en 1863. Li estis nomumita oficiro de la Honora Legio 30-an de januaro 1866. Ekde 1869 li transloĝiĝis al Lorient.

Volapukisto, li elreviĝis pri la troa regemo de Schleyer pri la sorto de sia lingvo. Nicolas sekve forlasis Volapukon kaj volis fari aprioran lingvon. Tiama ŝipkuracisto ĉe La Bourboule, Nicolas eklaboris sian lingvon Spokil en 1890 (iuj fontoj mencias 1887) kaj en 1904 aperis lia libro *Spokil. Langue internationale. Grammaire, exercices, les deux dictionnaires* (Spokil/Internacia Lingvo/Gramatiko, ekzercaro, la du vortaroj).

En la konferenco, kiun Couturat organizis en Parizo en junio 1907, antaŭ Delegitaro por Alpreno de la Lingvo Internacia, Nicolas defendis sian lingvon inter la aliaj (Parla, Bolak (La Langue bleue), Idiom Neutral kaj Esperanto. En tiu kunsido estis unuafoje prezentita Ido.

Oni supozas laŭ iuj indikoj, ke li forpasis en la jaro 1913.

Aŭtografo kaj manskribitaj versoj de Adolphe Nicolas, en Spokil kaj la franca: *Via vino/Mia Mariani* [probable Angelo Mariani]*/Fortigas la cerbon/Firmigas la medolon/Ĉarmigas la korojn*

Referencoj
----------

1. ↑  Nicolas, Adolphe Charles Antoine Marie, *Spokil. Langue internationale. Grammaire, exercises, les deux dictionnaires*. Paris: Maloine, 1904 (272+ p.)
2. ↑  Chanteclair, nov. 1913, journal bi-mensuel, Carnine LeFrancq, Romainville (Seine)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Adolphe Charles Antoine Marie Nicolas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2016-08-03 per la retarkivo Wayback Machine Retejo kun gramatiko, tekstoj kaj vortaro en Spokil (klarigoj en la angla)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612505
 |
**Kornél Göllner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Göllner Kornél** estis hungara kemiisto, apotekisto, instruisto.

Kornél Göllner  naskiĝis la 9-an de majo 1867 en Hungara reĝlando en Breznóbánya (nuntempa Brezno en Slovakio). Li mortis la 12-an de junio 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kornél Göllner akiris farmacian diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1888. Post siaj studoj li estis apotekisto en Besztercebánya, poste en Troppau li laboris en farmacia uzino jardekon, fine li havis postenojn en diversaj farmaciaj uzinoj en Budapeŝto. En la sama urbo li ankaŭ instruis en farmacia faklernejo 18 jarojn. En 1903 li fondis farmacian fakrevuon, kiun li longe redaktis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Drogista gyakorlat* (1931)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Arto cele arton** estas esprimo kiu signifas la klopodon kompreni arton per si mem, nome la arto pro la arto mem aŭ, eĉ plej ofte, la *arto por la arto*; estas principo de la estetiko de ideismo (ekde la *Kritik der Urteilskraft* de Immanuel Kant —1790—)​ kio implicas individuismon (kiel ĉe la romantismo kiu ekis en la sama epoko). Ĝi kontraŭas al la realismo (ne tiom al la pentrarta realismo aŭ al la literatura realismo, sed al la akademieca principo de arto kiel imito de la naturo —mimezo—) kaj al la utilismo, kiu intencas havi praktikajn rezultojn el arto (konstruaĵoj, enspezoj ktp.); kaj tio implicas la liberecon de arto, nome libereco kaj arta kaj artista, paralela al la esprimlibereco difinita kiel unu el la liberecoj proklamitaj de la liberala revolucio aŭ burĝa revolucio.

Tiele tiu koncepto povas esti komprenita ankaŭ kiel pura arto aŭ *sencela* arto, nome la karaktero kiu faras la artaĵon io esence diferenca el utilaĵo. Same, tiu principo estas identigebla kun la **arto nekomprenita** de artistoj kiuj, samtempe ke ili disvolvigas alternativan aŭ ekstravagancan vivstilon (bohemia vivo), disvolvigas arton ekster la artaj institucioj (akademioj, muzeoj, artaj salonoj), la oficialaj mendoj kaj la arta merkato (sendependa arto).

La anglalingva esprimo *art for art’s sake* (atribuita al Edgar Allan Poe)​ kaj la franclingva *l'art pour l'art* (atribuital a Victor Cousin kaj al Benjamin Constant de Rebecque) havas similan uzon. La franclingva esprimo estis disvolvigita poste fare de Théophile Gautier kiam li uzis ĝin kiel moto de la parnasismo, por sugesti ke ne estas konekto inter arto kaj moraleco.

Notoj
-----

1. ↑   Kant and Art for Art’s Sake,  Alirita la 31an de Decembro 2017.
2. ↑   The Poetic Principle, 1850.
3. ↑   Encyclopaedia Britannica,  Alirita la 31an de Decembro 2017.
4. ↑   En konversacio de 1804 (Frederick Burwick, Mimesis and its romantic reflections, Penn State Press, 2001, ISBN 0271020377 p. 18.  Alirita la 31an de Decembro 2017.
5. ↑   Esteticismo inglés,  Alirita la 31an de Decembro 2017.
**Kupjansk** (ukraine *Куп'янськ*) estas urbo en Ĥarkiva provinco, Ukrainio.

Kupjansk estis establita dum granda intra-ukrainia migrado en la dua duono de la 17-a jarcento. Ĝi estis setlejo de la ukrainaj kozakoj. Pro la konstanta minaco de la tataroj, la setlejo havis armean karakteron.

En 1779 Kupjansk ricevis la statuson de urbo.

En 1941, post kiam Kievo kaj Ĥarkivo estis okupitaj fare de la germanoj, la registaro de la Ukraina Soveta Socialisma Respubliko translokiĝis al Kupjansk. La 24-an de junio 1942, la urbo estis okupita fare de la invadintaj germanoj kaj liberigita fare de la Ruĝa Armeo la 3-an de februaro 1943.

Dum la Invado de Rusio en Ukrainion (2022) Kupjansk estis okupita de rusaj trupoj ekde la 27-a de februaro 2022. Dum tiu periodo, Kupjansk iĝis la fakta ĉefsidejo de la arme-civila registaro de Ĥarkivo, kiu estas apogita de Rusio. Ĝi estis liberigita la 10-an de septembro 2022.

Vidu ankaŭ
----------

* Kupjansk-Vuzlovij
* Kupjansk-Pivdennij (stacidomo)
* Kupjansk-Sortuvalnij (stacidomo)
* Ĥarkiva provinco
* Listo de urboj en Ukrainio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kupjansk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**James Hugh Calum LAURIE** ([d͡ʒeɪmz ˌhjuː ˈlɒri], Esperantigite **Ĝejmz Hju Kalum Lori**), OBE (naskiĝis la 11-an de junio 1959) estas angla aktoro, humuristo, verkisto kaj muzikisto.

Vivo
----

Laurie estis infano en Oksfordo. Post sia maturekzameno li lernis en Universitato de Cambridge, kie li studis antropologion kaj arĥeologion. Ĉi tie li aliĝis al la universitata aktortrupo nomita Cambridge Footlights, kiu signis al multaj britaj aktoroj saltotabulon al la famo. En la jaro 1980 en Edinburgh, dum la Festivalo Fringe interkonatiĝis kun Stephen Fry, kun kiu poste (1986-1995) ĉe BBC en komediserio *A Bit of Fry and Laurie* ili faris sukcesan paron. En 26 partoj de tiu serio Laurie kunlaboris ankaŭ kiel filmscenaristo.

Hugh Laurie aktoras ĉefe en multaj komediserioj, kaj tiuj roloj famigis lin ĉefe (ekz. *La Nigra Vipero*). Krom tiuj li rolis ankaŭ en artfilmoj, inter aliaj en komedioj: *Jarfinaj tondroj* (1992), *101 Dalmathundoj* (1996), *Eble bebo* (2000). Lia plej konata filmo kreiĝis el la infanlibro, tio estas la filmo *Stuart Little* (1999).

Li ĉefrolis Doktoron House en la usona hospitalserio *House* de 2004 ĝis 2012, pro kiu en la jaro 2005 li estis proponita por Emmy-premio. En 2006 kaj en 2007 li gajnis Golden Globe-premion. En 2008 pro la sama li estis „nur" proponita. Krom la filmroloj li ludas multajn muzikinstrumentojn, kaj de la fino 2006 li ludas pianon en la aktora muzikgrupo *Band from TV*.

En la Novjara Listo de honoroj de 2007 li ricevis britan ŝtathonoron OBE (Officer of the Order of the British Empire) pro siaj servoj al dramo.

Laurie edziĝis kun Jo Green en 1989, kaj ili havas tri infanojn, Bill, Charlie kaj Rebecca.

Remado
------

Laurie, kies patro Ran Laurie estis Olimpia remĉampiono de 1948, en sia junaĝo remis. En 1977 li gajnis britan junulan titolon kaj en 1980 li partoprenis en La boata kurumo kiel kembriĝano. Ili estis venkitaj de Oksfordo.

Filmoj
------

* *Sense and Sensibility*
* *Stuart Little*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hugh Laurie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hugh Laurie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.hughlaurie.net
* www.hughlaurie.co.uk


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 251531
* GND: 115391525
* LCCN: nr96030468
* VIAF: 79174873
* ISNI: 0000 0001 2141 1501
* SUDOC: 110675010
* BNF: 140668687
* MBA: 4b90c344-31bd-48d1-aa58-8e061a8251c9
* NLA: 40018706
* BIBSYS: 7024853
* NKC: pna2005311988
* ICCU: RAVV300847
* BNE: XX1602328
 |
**Valderrodrigo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. *Valderrodrigo* estas tradukebla etimologie al *Valo de Rodrigo*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 22,35 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 153 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj El Milano, Valsalabroso, Barceíno, Villasbuenas, Barceo, Encinasola de los Comendadores, Guadramiro kaj Vitigudino. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752862
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Euplectes franciscanus** |
| --- |
|  |
| vira ekzemplerovira ekzemplero
vira ekzemplero en Senegalovira ekzemplero en Senegalo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ploceedoj *ploceidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Euplectes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Euplectes franciscanus***(Isert, 1789) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Euplectes franciscana* |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Euplectes franciscanus  |

 |
| v • d • r |

La birdospecio ***Euplectes franciscanus*** aŭ **Norda Ruĝa Episkopobirdo** estas malgranda paseroforma birdo apartenanta al la genro *Euplectes* de episkopo- kaj vidvino-birdoj en la biologia familio de ploceedoj. Ĝi nature vivas en Afriko sude de la dezerto Saharo kaj norde de la ekvatoro. Tamen ĝi estis enkondukita ankaŭ al la insuloj Porto-Riko, Martiniko kaj Gvadelupo de Centra Ameriko. Ĝi estis antaŭe rigardita kiel subspecio de la Suda Ruĝa Episkopobirdo (*Euplectes orix*) de la suda duono de Afriko. La du nun estas kutime klasifikitaj kiel apartaj specioj.

La birda specio oftas en ebenaĵoj, aparte en alta herbejo kaj ofte proksime de akvo. En altan herbon ĝi enkonstruas sferan teksitan neston. 2 ĝis 4 ovoj estas metataj po nesto.

La Norda Ruĝa Episkopo estas kompakta birdo, alta 13 ĝis 15 centimetrojn. La reproduktanta masklo estas skarlata, do brile helruĝa, krom sia nigra kapo kaj brusto, kaj brunaj flugiloj kaj vosto. La konusa beko estas dika kaj nigra. En la reprodukta sezono, li por allogi inon aŭdigas kantantajn altajn pepkriojn en flugoj super alta herbo, pufigante siajn plumojn aŭ bremsante ŝveban ekranoflugon.

La ne-reproduktanta masklo estas palflava strieca supre kaj blankeca malsupre. Ĝi havas ledkoloran superokulon. Inoj estas similaj, sed pli malgrandaj. Junaj birdoj havas pli larĝajn palajn franĝojn sur iliaj flugplumoj.

La Norda Ruĝa Episkopo estas socia specio kiu manĝas semojn, grenojn kaj kelkajn insektojn, daŭre farante mallaŭtan ĉirpan alvokon.

Referencoj
----------

1. ↑  Birda Vivo Internacie (2012). *Euplectes franciscanus*. Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. Versio 2012.1. Internacia Unio por la Konservo de Naturo. Elŝutita la 11-an de oktobro 2012.

* Euplectes franciscanus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Euplectes franciscanus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Euplectes franciscanus en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* *Birds of The Gambia*, aŭtoroj Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1 angle
**Matenmanĝo ĉe Tiffany** (angle: Breakfast at Tiffany's) estas novelo de la usona verkisto Truman Capote el 1958. Tiam ĝi estis publikigita kun ankoraŭ tri mallongaj rakontoj en unu libro.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Matenmanĝo ĉe Tiffany ludas en Novjorko kaj temas pri la amikeco inter du geadoleskantoj kiuj loĝas en la sama apartamentaro.

La rakonto estas priskribita tra la okuloj de la ĉefrolanto. Li estas verkisto kaj konatiĝis kun la mondumanino *Holly Golightly*. Ĉar ŝi neniam ekscias la nomon de la ĉefrolanto ŝi nomas lin *Fred*. Fred estas scivola pri la vivo de Holly kaj iom post iom ekscias pli pri ŝi. Ŝajnas ke ŝi riĉe vivas en la Novjorka Upper East Side (Supra Orienta Flanko)
kaj regule vizitas la juveliston Tiffany & Co. sed post kiam pasis iom da tempo evidentiĝis ke ŝi estas malriĉa. Pro ŝia vivostilo minacas ke *Holly* estos forigita el ŝia apartamento. Ŝi men volas foriri al Sud-Ameriko por tie komenci novan vivon.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Rimarkoj
--------

* En 1961 oni faris filmon de la libro kun Audrey Hepburn kaj George Peppard kiel ĉefroluloj.
* En 1966 estis surscenigita muzikalo, bazita sur la libro.
* En 1996 La usona muzikbando Deep Blue Something eldonis la muzikaĵon *Breakfast at Tiffany's*.
**Péter Huszthy** [husti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Huszthy Péter** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 2013, ordinara en 2019) de Hungara Scienca Akademio.

Péter Huszthy [*rompita ligilo*] naskiĝis la 25-an de junio 1950 en Nyáregyháza.

Biografio
---------

Péter Huszthy akiris diplomon en 1975 en teknika universitato en Budapeŝto, poste li eklaboris en instituto pri medikamentoj. Post 3 jaroj li doktoriĝis en Universitato Eötvös Loránd. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1995 kaj en la sama jaro li doktoriĝis antaŭ la akademio. En 1980 li ekinstruis en la teknika universitato, en 1989 li atingis la instruan rangon privata profesoro. Ekde 2003 li estis katedrestro. Li okupiĝis ĉefe pri la organika kemio. Li ricevis premiojn ekde la 2000-aj jaroj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Chiral Recognition Via Host-Guest Interactions Detected by Fast-atom Bombardment Mass Spectrometry: Princeples and Limitataions* (1997)
* *Synthesis of new enantiopure proton-ionizable crown ethers containing a dialkylhydrogenphosphate moiety* (2006)
* *Synthesis and enantiomeric recognition studies of dialkyl-substituted 18-crown-6 ethers containing an acridine fluorophore unit* (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Péter Gergely** [gergej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gergely Péter** estis hungara-usonana arkitekto.

Péter Gergely  naskiĝis la 12-an de februaro 1936 en Budapeŝto, li mortis la 25-an de aŭgusto 1995 en Ithaca (Nov-Jorkio).

Biografio
---------

Péter Gergely frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en la Teknikuniveristato. Li batalis por la Hungara revolucio de 1956, post la falo li rifuĝis al Usono, kie li plulernis kaj akiris bakalaŭron en Universitato McGill en 1960. Li doktoriĝis en Universitato de Ilinojo en 1963. Li edziĝis en 1964, baldaŭ li havis 2 gefilojn. Inter 1975 kaj 2007 li estis universitata instruisto en Universitato Cornell. Li okupiĝis pri arkitektaj strukturoj ferbetonaj, kiuj rezistas la skismojn. Liaj malkovroj en tiu temo estis profititaj ĉefe en atomreaktoroj. Li ricevis 6 premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 69-a paĝo)
* [*rompita ligilo*] hungare, angle
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en serĉilo de Guglo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Himno Nacional de El Salvador**, aŭ la **Nacia Himno de Salvadoro** en Esperanto, estas la nacia himno de Salvadoro. La tekston verkis Juan José Cañas en 1856 kaj la melodion verkis Juan Aberle en 1856. Ĝi iĝis oficiala nacia himno de dum 1879.

Teksto
------

#### Hispana

**CORO**:
Saludemos la patria orgullosos
De hijos suyos podernos llamar;
Y juremos la vida animosos,
Sin descanso a su bien consagrar.
**PRIMERA ESTROFA**
De la paz en la dicha suprema,
Siempre noble soñó El Salvador;
Fue obtenerla su eterno problema,
Conservarla es su gloria mayor.
Y con fe inquebrantable el camino
Del progreso se afana en seguir
Por llenar su grandioso destino,
Conquistarse un feliz porvenir.
Le protege una férrea barrera
Contra el choque de ruin deslealtad,
Desde el día que en su alta bandera
Con su sangre escribió: ¡LIBERTAD!
**CORO**
**SEGUNDA ESTROFA**
Libertad es su dogma, es su guía
Que mil veces veces logró defender;
Y otras tantas, de audaz tiranía
Rechazar el odioso poder.
Dolorosa y sangrienta es su historia,
Pero excelsa y brillante a la vez;
Manantial de legítima gloria,
Gran lección de espartana altivez.
No desmaya en su innata bravura,
En cada hombre hay un héroe inmortal
Que sabrá mantenerse a la altura
De su antiguo valor proverbial.
**CORO**
**TERCERA ESTROFA**
Todos son abnegados, y fieles
Al prestigio del bélico ardor
Con que siempre segaron laureles
De la patria salvando el honor.
Respetar los derechos extraños
Y apoyarse en la recta razón
Es para ella, sin torpes amaños
Su invariable, más firme ambición.
Y en seguir esta línea se aferra
Dedicando su esfuerzo tenaz,
En hacer cruda guerra a la guerra:
Su ventura se encuentra en la paz.

* Kategorio Himno Nacional de El Salvador en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La *Nakba* Tago** (en araba lingvo يوم النكبة "la tago de katastrofo") estas observata de palestinaj araboj la 15-an de majo, en la tago post la datreveno de la Sendependeco de Israelo. La Nakba Tago por palestinanoj estas precipe asociita kun ekzilo kaj eskapo, malgajnitaj araba-israelaj militoj, kaj perdo de hejmlando kaj havo.

Arabaj civitanoj de Israelo protestas kontraŭ akcepto fare de la israela Kneseto de leĝo, laŭ kiu ĉiuj partoprenantoj de la Tago de Nakba fariĝus kulpaj

La lernolibro pri Nakba
-----------------------

En la jaro 2007, per decido de Julio Tamiro, israela ministro de klerigo, en arabaj lernejoj de lando estis prezentita la lernolibro, kiu rakontas pri katastrofaj eventoj. Laŭ Tamiro, "Arabaj civitanoj de Israelo scias pri la konflikto ne per lernejaj lernolibroj. Ili vivas en ĝi. Iliaj gepatroj, familioj kaj infanoj antaŭokule vidis kaj vidas tion. Al mi ŝajnas ke ni devas doni al iliaj infanoj eblon scii la veron per la lerneja lernolibro". Estinta ministro de klerigo, Limoro Livnato, asertas ke la novigado de Julio Tamiro "en futuro inspiros arabajn infanojn kontraŭstari Israelon".

Provo de malpermeso de Nakba
----------------------------

En la jaro 2009, deputito de la israela Kneseto, Alekso Milero, el partio "NDI" publikigis la leĝon laŭ kiu partopreno en demonstrado en la Nakba Tago estas malpermesita. Pro rompo de malpermeso fare de demonstrantoj venos granda monpuno ĝis tri jaroj de malliberigo. Tamen, tiu leĝo estis malakceptita fare de deputitoj de la Kneseto.

Kritiko
-------

Kontraŭuloj de Nakba asertas ke la Tago de Nakba estas "legitimacio de ilia (araba) rajto je ribelo aŭ aŭtonomeco, kaj ankaŭ faktoro, kiu kreas malamon koncerne hebreojn".

* Kategorio La Nakba Tago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Leprotestudo en la rivero Tiétar (Provinco Ávila, Hispanio).
La **leprotestudo** (*Mauremys leprosa*) estas specio de akvema testudo de la familio *Geoemydidae* (Geomidedoj), estas la akvotestudo indiĝena de Iberio kun *Emys orbicularis*, ofta ĉefe en suda Hispanio. Ĝi vivas en nesalaj akvejoj kiel riveroj, akvorezervejoj, lagoj kaj marĉoj. La specio troveblas ankaŭ en Portugalio, plej suda Francio, Maroko, Alĝerio kaj Tunizio. Ĝia konservado suferas la problemojn de la degradado de ĝia habitato, ĝia tradicia kapto kiel maskoto kaj la konkurenco specioj enmetitaj artefarite kiel la orelruĝa testudo (*Trachemys scripta elegans*).

Iam oni konsideris ĝin subspecio de Kaspia testudo (*Mauremys caspica*, nomita ankaŭ *Clemmys caspica*). Tiukadre ĝi estis konata ankaŭ kiel *Mauremys caspica leprosa*. Schweigger priskribis tiun specion en 1812, kaj laeliteto "leprosa! (lepra) rilatas al la fakto, ke la unuaj ekzamenitaj ekzempleroj estis maljunaj kaj montris infektitajn vundojn en kaparacoj, kiuj similis al tiuj de lepro, inter la skvamoj.

Priskribo
---------

Tiu testudo estas karnovorulo, manĝas ĉefe aliajn bestetojn (ranoj, aliaj amfibioj, helikoj, insektoj, vermoj, krustuletoj, fiŝetoj, hirudoj ktp,) kvankam ĝi povas engluti ankaŭ materialon vegetalan kaj eliras el akvo por sunbanado kaj pli rare por esplorado de sia teritorio.

En tiu specio estas seksa dimorfismo, la virtestudoj estas pli malgrandaj ol la inoj kaj havas pli longajn ungojn de la antaŭaj kruroj, pli longan kaj dikan voston, kaj la kloakon pli malproksima disde la korpo. Lia malsupra kaparaco estas konkava, dum la inoj havas ĝin ebena. Ili demetas de tri ĝis 15 ovojn (tre varie) memkovotaj pere de la temperaturo de la grundo. La ovoŝelo estas malmola kaj la patrino enterigas ilin en molajn grundojn. Kiam okazas eloviĝo, la testudidoj estas kutime du ĝis tri centimetrojn longaj.

Taksonomio
----------

Oni priskribis du subspeciojn:

* *M. l. leprosa* (Schweiger, 1812)
* *M. l. saharica* Schleich, 1996

Referencoj
----------

* Leprotestudo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Leprotestudo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Leprotestudo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

1. ↑   Rhodin, Anders G.J.; Paul van Dijk, Peter; Inverson, John B.; Shaffer, H. Bradley (14a de decembro 2010). «Turtles of the World 2010 Update: Annotated Checklist of Taxonomy, Synonymy, Distribution and Conservation Status» (pdf). Konsultita la 27an de aŭgusto de 2011.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mauremys leprosa en la hispana Vikipedio.*
*Feldhase* (Leporo), akvarelo (1502), Vieno.
La **Leporo**, foje ankaŭ nomata **Juna leporo** aŭ **Kampa leporo** (germane ***Feldhase***) estas pentraĵo de 1502 per akvarelo kaj guaŝo farita de la germana artisto Albrecht Dürer. Pentrita en 1502 en lia ateliero; ĝi estis agnoskita kiel majstroverko de observa arto kun la Granda herbotufo el la posta jaro. La objekto estas prezentita per preskaŭ fotografia akurateco, kaj kvankam la peco estas en iuj lingvoj ankaŭ nomata "Juna leporo", la portreto estas sufiĉe detalhava por ke la besto estu identigita kiel matura specimeno — la germana titolo *Feldhase* (laŭvorte "kampa leporo") signifas ĝuste la specion Komuna leporo.

La objekto estas partikulare defia: la hararo de la leporo etendas laŭ diversaj direktoj kaj la animalo estas makulhava per pli helaj kaj pli malhelaj areoj tra la tuta korpo; Durero devis adapti la normigajn konvenciojn por ombro por indiki la konturon de la subjekto pere de la falo de lumo laŭlonge de la figuro. Spite la teknikajn defiojn prezentitajn por havigi la aspekton de lumo per mult-kolora, mult-tekstura subjekto, Durero ne nur sukcesis krei detalan, preskaŭ sciencan, studon de la animalo sed ankaŭ li plenigas la pentraĵon per varma orkolora lumo kiu venas al la leporo el maldekstro, emfazante la orelojn kaj la fluon de la hararo laŭlonge de la korpo, donante brilon de vivo al la okulo, kaj donante strangan ombron dekstre.

Estas ioma polemiko pri kiel Durero tiom akurate kaptis la bildon de la leporo: li povis skizi leporon en naturo kaj poste plenigis ĝin per unuopaj detaloj el mortinta animalo, aŭ kaptis leporon kaj tenis ĝin viva en sia studio dum li laboris por la pentraĵo. Reflekto de la fenestro en la okulo de la leporo estas ofte citita kiel pruvo por la teorio ke Durero kopiis la leporon el la naturo en sia ateliero, sed tiu kruceca reflekto estas tekniko kiun Durero ofte uzis por aldoni vivecon al la okuloj de siaj subjektoj.

* Kategorio Leporo de Dürer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

La **Vilĉek-lando** aŭ **Vilĉek-insulo** (ruse *Земля Вильчека*) estas unue el la plej grandaj insuloj de la Lando Francisko Jozefo, en Rusio, en la Glacia maro, proksime al la Norda poluso.

La Vilĉek-insulo estas la dua plej granda insulo de la insularo, ĝin kovras preskaŭ tute glacio – glaĉero – , krom du etajn areojn en la okcidenta parto de la insulo. Ĝia plej alta punkto estas 606 m. Inter ĝi kaj la Zichy-insulo situas la Aŭstria kanalo.

La insulo estis nomumita post la grafo Johann Nepomuk Wilczek de la Aŭstra-hungara monarĥio. La grafo estis la plej granda financa apoganto de la aŭstra-hungara nord-polusa ekspedicio. 

Krom la Vilĉek-insulo ekzistas similnoma Vilĉek-insulo, kiu situas sudokcidente de la Salm-insulo. 

parto de la insulo estas la Geller-kabo, kie plenumis la vintron de 1899 du membroj de la **Welle-ekspedicio**, atendante kunulojn el la Norda Poluso.

Malgrandaj insuloj ĉe la Vilĉek-lando
-------------------------------------

* 9 km sude situas la **Klagenfurt-insulo** (Остров Клагенфурт).
* Ĉe la orientaj bordoj situas la Gorbunov-insuloj (Острова Горбунова), nomita post la rusa Grigorij Gorbunov.
* 1,5 km sudoriente situas la insuletoj:
	+ **Derevjannij-insulo** (Остров Деревянный).
	+ **Davis-insulo** (Остров Дауэс), post John King Davis
	+ **Ostrov Tillo** (Остров Тилло), psot la ukraina mapisto Aleksej Tillo.

Vidu ankaŭ
----------

* Insuloj en Rusio
la kastelo *Louisenlund*
La fondaĵo **Louisenlund** - germane *Stiftung Louisenlund* [ŜTIFtunk lu:I:znlunt] estas asocio funkcianta privatan internulejan lernejon kaj gimnazion de progresema eduko, same nomata **Louisenlund**, en ankaŭ samnoma klasikisma kastelo de la komunumo Güby en la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio en la plej norda parto de Germanio. Ĝi situas borde de la *Schlei* [ŝlaj], branĉo de la Balta Maro.

La lernejon en 1949 fondis la nobelo Frederiko de Ŝlesvigo-Holstinio, *Friedrich zu Schleswig-Holstein*. Lin konsilis kaj subtenis la padagogo *Kurt Hahn* kiu antaŭe jam gvide kunstarigis la internulejojn Schule Schloss Salem kaj Birklehof.

Kastelo
-------

La kastelo Louisenlund inter la jaroj 1772 kaj 1776 konstruiĝis sur nobela bieno tiam nomata platgermane Tegelhave (Do en norma germana lingvo *Ziegelhof* kaj en Esperanto "tegola bieno"), kiun en 1563 la duko Adolfo el la dinastio de Ŝlesvigo-Holstinio-Gottorf aĉetis de la nobela familio *von Sehestedt*. La klasikisma konstruaĵo interalie estis la somera rezidejo de la reĝa reprezentanto de la Reĝlando Danio, grafo
*Carl von Hessen*, kaj de lia edzino *Louise*, filino de la dana reĝo Frederiko la 5-a. Laŭ ŝi la kastelo ricevis sian nomon.
La kastelan parkon planis *Johann Caspar Bechstedt*.

En la dua mondmilito la mararmeo de Nazia Germanio aneksis la kastelon, en majo 1945 la armeo de Britio kaj en 1947 la armeo de Norvegio.

Lernejo
-------

En 1949 la duko Frederiko donacis la kastelon al konstruota internulejo, en kiuj la lernejanoj aparte okupiĝu pri velado. Ĉar la lernejo rapide iĝis tro granda nur por la kastelo, inter la jaroj 1951 kaj 1988 la pli junaj lernantoj de la 5-a ĝis 8-a klasoj edukiĝis en la kavalira domo *Karlsburg* de la apuda komunumo Winnemark. Ekde somero 2015 la lernejo same disponas pri elementa lernejo por ankoraŭ pli junaj infanoj de la 1-a ĝis 4-a klasoj.

* Louisenlund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La litero ŭ kodata per kombina signo
**Kombinaj** aŭ **kombiniĝaj signoj** en la informadiko estas signoj, kiuj en tipografia prezentado aperas ne aparte, sed kombinite kun apuda signo, ordinare la antaŭa. La rezulto ofte estas diakrita signo.

En Unikodo eblas tiel prezenti ekzemple la esperantajn supersignajn literojn, kvankam ili havas ankaŭ apartajn reprezentaĵojn (kodnumerojn). Por tia prezentado servas la kombina cirkumflekso (ĉapelo, tegmento) U+0302 kaj la kombina hoketo U+0306:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| C + ^ | Ĉ |  | c + ^ | ĉ |
| G + ^ | Ĝ |  | g + ^ | ĝ |
| H + ^ | Ĥ |  | h + ^ | ĥ |
| J + ^ | Ĵ |  | j + ^ | ĵ |
| S + ^ | Ŝ |  | s + ^ | ŝ |
| U +  ̆ | Ŭ |  | u +  ̆ | ŭ |

La konvencio de tiaj signoj koncernas nur la kodadon, ne la prezentadon. La tipografia rezulto de tia kombino ne nepre estas presado de la du signoj sur la sama loko; eblas (kaj indas) ekzemple konsideri la dimensiojn de la du signoj por krei plaĉan aspekton. Kutime do aparatoj, kiuj prezentas (vidigas, presas) tiajn signojn, havas apartajn signobildojn por la kombinitaj signoj, kvankam tiuj ne havas apartan kodnumeron. Konataj ekzemploj estas la esperantaj literoj **ĵ**, kie la **ȷ** ne havas punkton, kaj **ĥ**, kie kelkaj tiparoj metas la ĉapelon super la strekon kaj kelkaj super la rondaĵon de la h.

Du manieroj kodi la literon ñ
Se kombinita signo havas ankaŭ propran kodnumeron, kiel ekzemple la esperantaj diakritaj literoj, la du kodmanieroj estas konsiderataj egalaj. Specialaj reguloj ebligas en Unikodo la kombinon de pli ol du signoj.

Jam antaŭ Unikodo la kodnormo ISO 6937, uzata por Teletekso, uzis la principon de kombinaj signoj por povi prezenti pli ol 256 signojn per 8 bitoj.
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Irakere** (jorube por vegetaĵaro) estas kuba bando, kiun fondis pianisto Chucho Valdés en 1973. La bando muzikas ĉefe kuban ĵazon kaj tradician kuban muzikan kun ekskursoj en klasikan kaj disko- kaj kunfando-muzikon.

Historio
--------

La bando ekhavis sian unuan sukceson en 1974 per la kanto „Bacalao con Pan" („Moruo kun pano"). Irakere jam baldaŭ koncertvojaĝis tutmonde: Jam en 1978 la grupo prezentis je la ĵazo-festivalo de Montreux kaj je la ĵazfestivalo de Newport. La sonregistraĵo el Newport publikiĝis en 1979 kaj gajnis jaron poste Gramion por la plej bona latinidĵaza sonregistraĵo; tio estis la unua Grammy por ensemblo el Kubo.

Dum kiam je la blovistosekcio ekestis ega fluktuado, la kerno de la ritmosekcio restis la sama. Ekde la fondado restis pianisto Chucho Valdés, frapinstrumentisto Enrique Plá same kiel gitaristo Carlos Emilio Morales. Inter la ceteraj membroj estis tiel famaj muzikistoj kiel flutisto José Luis Cortés, kiu poste fondis la bandon NG La Banda, de perkutisto Anga Díaz, kiu poste elmigris al Francujo, saksofonisto Paquito D'Rivera kiu en 1980 forlasis la bandon dum koncertvojaĝo en Hispanujo kaj elmigris al Usono, kaj trumpetisto Arturo Sandoval, kiu en 1981 forlasis la grupon por soloista kariero kaj iris en 1990 al Usono. Pluaj membroj estis dumpase de la tempo basisto Carlos Del Puerto, kantisto kaj perkutisto Oscar Valdés, la saksofonistoj Carlos Averhoff, César Lopez, Roman Filiu, Irving Michel Acao kaj Javier Zalba, la trumpetistoj Jorge Varona, Basilio Márquez kaj Julio Padrón same kiel pluaj muzikistoj.

La grupo uzas grandan variecon de perkutinstrumentoj, ekz. batao-, abakvao- kaj ararao-tamburojn, ĉekerojn, erikundojn, marakojn, klaveojn, bovotintilojn, bongojn, kongao jn kaj guirojn.

Diskoj
------

* 1979 *Chekere Son*
* 1979 *Irakere*
* 1980 *El Coco*
* 1987 *The Legendary Irakere in London*
* 1989 *Homenaje a Beny Moré*
* 1991 *Great Moments*
* 1992 *Misa Negra*
* 1995 *Bailando Así*
* 1997 *Cantata a Babalú Ayé* - kun Lázaro Ross
* 1999 *Indestructible*
* 1999 *Grandes momentos con Chucho Valdés e Irakere* – enhavas sonregistraĵojn el 1978 kun Leo Brouwer ĉe gitaro
* 2001 *Pare Cochero*
* 2004 *30 Años*
* 2005 *Misa Negra*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildo de la plej nova albumo
* Diskolisto
**Károly Balás** [balAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balás Károly** estis hungara ekonomikisto, politikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1929) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *sipeki* [ŝipeki].

Károly Balás  naskiĝis la 4-an de januaro 1877 en Balassagyarmat. Li mortis la 8-an de oktobro 1953 en Fribourg.

Biografio
---------

Károly Balás frekventis universitatojn en Budapeŝto, Vieno kaj Ĝenevo. Li akiris diplomojn pri juro en 1899, pri ŝtataj sciencoj en 1901. Li advokatiĝis en 1902. Li eklaboris en diversaj juĝejoj. Inter 1906-1914 li instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa), krome en Reĝa Universitato de Budapeŝto inter 1909-1946. En la studjaro 1940 li estis dekano. Inter 1939-1944 li estis parlamenta deputito. Depost 1947 li ne rajtis instrui, eĉ oni malpermesis legi liajn verkojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A népesedés* (1905)
* *A jövedelem eloszlás fő ágai a kapitalizmus korában* (1913)
* *Die Grundlage der Sozialpolitik* (1926)
* *A társadalmi politika új útjai* (Novaj vojoj de la socia politiko), (1934)
* *Gedanke einer Neuordnung in der Bevölkerungsfrage* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Károly Bakonyi** [kAroj bakonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakonyi Károly** estis hungara altlerneja instruisto, plibonigisto pri vitoj.

Károly Bakonyi naskiĝis la 22-an de decembro 1921 en Csopak, li mortis la 26-an de majo 2010 en Keszthely.

Biografio
---------

Károly Bakonyi finis vitistan faklernejon en Balatonarács en 1941, poste en simila lernejo en Budafok, fine li akiris agronomian diplomon en altlernejo en Budapeŝto en 1959. Inter 1949 kaj 1960 li laboris en agronomia instituto, inter 1960-1974 en Agronomia Universitato. En tiu periodo li esploris kaj instruis, ofte laboris en la universitata bieno en Cserszegtomaj. Li doktoriĝis en 1964 en la universitato, kie li kreis novajn vitospecojn. Inter ili la plej fama estas "cserszegi fűszeres" [ĉersegi fUsereŝ]. Jam kiel emerito li laboris plu inter 1982 kaj 2002. Li ricevis plurajn premiojn inter 1972-2009. Lia edzino naskis 2 gefilojn en 1953 kaj 1957.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Olasz rizling szőlőfajta néhány klónja és szelektálása* (disertaĵo, 1964)
* *Olasz rizling szőlőfajta klónszelektálása és klónjainak értékelése* (1968)
* *A korszerű szőlőtermesztés alapjai* (kunaŭtoro, 1975)
* *Kertészeti termelés* (kunaŭtoro, studenta lernolibro, 1975)
* *Nemesítői észrevételek a fajtaváltásról* (kunaŭtoro, 1996)
* *A szőlőalany-nemesítés és eredményei hazánkban* (kunaŭtoro, 2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726163
 |
**Károly Antolik** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Antolik Károly** estis hungara instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Alcyone*.

Károly Antolik  naskiĝis la 28-an de januaro 1843 en Hungara reĝlando en Kolbach (nuntempa Studenec (distrikto Levoča) en Slovakio). Li mortis la 20-an de junio 1905 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Károly Antolik frekventis gimnaziojn en Lőcse, Eperjes kaj Nagyvárad, poste li akiris pedagogian diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1867. En la sekva jaro li instruis en Kaposvár, poste en Kassa. En la studjaro 1874 li plulernis en Berlino kaj Heidelberg. Inter 1875 kaj 1892 li instruis en Arad, poste ĝismorte li estis mezlerneja direktoro en Pozsony.

Li okupiĝis pri elektro, liaj demonstraj eksperimentoj estis tiam novaj en la hungara pedagogio. Li kontribuis en fakrevuoj, eksterlande li germane publikis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kisérleti természettan a középiskolák III. és IV. oszt. számára és magánhasználatra 672 ábrával* (1880)
* *Természettan és vegytan alapelemei felsőbb leányiskolák számára 305 ábrával* (1880; la kvara eldono en 1884)
* *A természettan és természettani földrajz elemei a gymn. III. oszt. számára 214 ábrával* (1881; la tria eldono en 1884)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**Catillon-sur-Sambre** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 846 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Blazono de Catillon-sur-Sambre.

Geografio
---------

Catillon-sur-Sambre situas en la natura regiono Cambrésis, de kiu Cambrai estas la historia ĉefurbeto. Tiu regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. La areo ĉirkaŭ la urbeto Le Cateau-Cambrésis restas tamen sufiĉe proksima al Avesnois : ankoraŭ videblas verdaj paŝtaĵoj kaj heĝoj kaj ne la agroj de Cambrésis.

Catillon-sur-Sambre etendiĝas sur 13,03 km².

Historio
--------

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Philippe Ducroux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Vidindaĵoj
----------

La loka preĝejo, nomita *Église de la Nativité de la Sainte Vierge*, estis rekonstruita inter 1841 kaj 1843 por anstataŭi malnovan, tro mallarĝan preĝejon de la 18-a jarcento. La fondaĵoj de la sonorilturo datiĝas de 1671.

Administrado
------------

Catillon-sur-Sambre apartenas al la kantono de Le Cateau-Cambrésis, kies ĉefurbo estas Le Cateau-Cambrésis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Le Cateau-Cambrésis
**Krtíš** estas rivero de sudo de meza Slovakio, sur la teritorio distriktoj Zvolen kaj Veľký Krtíš. Estas ĝi dekstraflanka alfluo de rivero Ipeľ kaj havas longecon 36,5 km kaj prenas akvon de teritorio granda 238,79 km².

La rivero elfontas sur Krupinská planina (Krupina montebenaĵo) sub monto *Vrsáč* (622,3 m s. m.) en supermara alteco ĉirkaŭ 580 m s.m. La rivero fluas suden tra teritorio de militareo, provizas etan akvorezervujon kaj lasas la militareon. Post la elfluo de la akvujo riverfluejo plivastiĝas kaj la rivero enfluas en mallarĝa valon, kie turniĝas so-forme kaj daŭras al sudorienta direkto. Poste la valo rimarkeble plilarĝiĝas, antaŭ domgrupo *Valo* denove subite turniĝas kaj fluas sudorienten, tra rando de Modrý Kameň, kie alportas sian unuan signifan alfluon, maldekstraflankan Riečka kaj riverfluejo turniĝas pli suden. Poste rivero trafluas tra Veľký Krtíš kaj je mallonga parto fluas denove sudorienten, ĉe vilaĝo Malý Krtíš alportas de maldekstro *Medokýšny potok* kaj fluas suden preter Nová Ves kaj Sklabiná. Tie ĝi alportas ĝian la plej akvan alfluon, dekstraflankan *Plachtinský potok* (158,0 m s.m.). Trafluas ĝi ebenaĵan teritorion de Ipeľská kotlina (Valkaldrono de Ipeľ ) kun multnombraj elfontoj de mineralaj akvoj, de dekstro alportas *Zajský potok* proksime de domgrupo Peserany. Per granda arko ĉirkaŭfluas de oriento vilaĝojn Želovce kaj Záhorce kaj en iliaj teritorioj alportas de maldekstro unue *Želovský potok* kaj poste *Záhorský potok*. Turniĝas ĝi sudokcidenten kaj proksime vilaĝo Slovenské Ďarmoty enbuŝas en rivero Ipeľ.

Rilataj temoj
-------------

* Distriktoj de Slovakio
* Regionoj de Slovakio
* Listo de slovakaj riveroj
**Krozado** estas specifa surmara vojaĝo. Laŭ www.vortaro.net: kroz/i (ntr) ⚓ Navigi tien k reen en iu regiono, por kontroli k observi la navigadon, protekti komercajn ŝipojn dum milito, aŭ simple *por plezuro, celante nenian difinitan havenon*: la angla floto krozadis najbare de Tulono; (f) ideoj krozis en lia kapo. Krozado: Agado de tiu, kiu krozas.

Do krozado ne estas iri per ŝipo de A ĝis B, sed navigi sen preciza celo en iu mara regiono.

En la programo Unu leciono pri Esperanto por ĉiu lernejano en la tuta mondo oni trovas komencan ekzercadon kun nomo **krozado sur la lingvoj** elpensitan de Mireille Grosjean. En tiu programo oni elektas temon kaj observas ĝin tra diversaj lingvoj, la lingvoj konataj de la instruisto kaj la lingvoj regataj de la lernantoj en la klaso. La temoj estas ekzemple la demandofrazo, la pluralo (ĉu ĝi aperas komence aŭ fine de la vorto, ĉu ĝi aŭdiĝas aŭ ne), la nombroj ĝis dudek kun observo de la apero de la vorto dek en la nombroj inter dek unu kaj dudek). La lernanto flaras diversajn lingvojn. Tiu programo **krozado sur la lingvoj** utilas kiel enkonduko de lingvokurso, kiel varmigo de la muskoloj venas antaŭ iu maratono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vidu en www.ilei.info - agado-projektoj
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Cirilo |

**Patriarko Cirilo** (bulgare: Патриарх Кирил , sekulara nomo **Konstantin Markov Konstantinov**, bulgare : Константин Марков Константинов; n. la 3-an de januaro 1901 - m. la 7-an de marto 1971), estis la unua patriarko de la restarigita bulgara patriarkejo.

Naskiĝinta en Sofio, Bulgario de familio de arumana deveno, li adoptis sian religian nomon Cirilo en la preĝejo Sankta Nedelja la 30-an de decembro 1923 kaj iĝis Metropolito de Plovdiv en 1938.

La 10-an de majo 1953 Cirilo estis elektita Patriarko de Bulgario, okupante la postenon ĝis sia morto. Cirilo estis entombigita en la ĉefa preĝejo de la monaĥejo Baĉkovo, 89 kilometrojn de Sofio.

La historia rolo de Cirilo en la bulgara populara rezisto al la holokaŭsto estas rakontita en la oratorio "Melankolia Belulino", kunmetita de Georgij Andreev kun libreto de Scott Cairns kaj Aryeh Finklestein, prezentita unue en junio 2011 en Vaŝingtono. La teksto priskribas "Metropoliton Kirilo "en 1943 alfrontante la kaptantojn de bulgaraj judoj antaŭviditaj esti deportitaj. Cirilo unue promesas solidari kun la forportitoj kaj poste diras al la gardistoj, ke li blokos la trajnon per sia propra korpo. La gardistoj respondas, ke ili ĵus ricevis novajn ordonojn liberigi la judojn.

Referencoj
----------

* Iva Arakchiyska.  (2016) *Die Bulgarische Orthoidoxe Kirche: Metropolit Stefan von Sofia und Metropolit Kyrill von Plovdiv*. Berlin: Lukas, p. 94–115. ISBN 9783867322546.

* Kategorio Cirilo de Bulgario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705133
* GND: 104381647
* LCCN: nr95047351
* VIAF: 12622649
* ISNI: 0000 0001 1743 4583
* SUDOC: 137752997
* BNF: 15571257x
* NKC: js2010612138
 |