recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**József Pogány** [jOĵef pogAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pogány József** estis hungara politikisto, komisaro, ĵurnalisto, ministro, framasono  Arkivigite je 2014-11-29 per la retarkivo Wayback Machine. Lia origina familia nomo estis *Schwartz*, lia pseŭdonimo en Usono estis **John Pepper**.

 József Pogány
 József Pogány parolas dum Hungara Sovetrespubliko
József Pogány  naskiĝis la 8-an de novembro 1886 en Budapeŝto. Li mortis la 8-an de februaro 1938 en Moskvo.

Biografio
---------

József Pogány devenis el malriĉa juda familio. Post la abituriento li aliĝis al socialdemokratoj, ekde 1910 li estis ĵurnalisto en gazeto Népszava. Post 2 jaroj li aliĝis ankaŭ la framasonoj, sed en 1918 li forlasis la movadon pro ordono de la socialdemokratoj. Li partoprenis en la Kalistefa revolucio, same en Hungara Sovetrespubliko. En 1919 li estis komisaro (komprenu ministro). Post falo de la Soveto li rifuĝis al Vieno, poste al Moskvo. Inter 1922 kaj 1930 li kaŝe vivis en Usono por helpi la lokan komunistan movadon, poste li estis ĵurnalisto en Moskvo. En 1937 laŭ falsaj akuzoj li estis kondamnita je morto. En 1956 la juĝverdikto nuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Arany János politikai nézetei* (Politikaj opinioj de János Arany, (1909)
* *A földre szállt pokol* (La surteriĝinta infero), (1916) - priskribo pri batalo en Isonzo)
* *Kommunisták és szakszervezetek* (Komunistoj kaj sindikatoj, (1922)
* *Kultúra, álkultúra* (Kulturo kaj pseŭdokulturo), (1962)
* *Pogány József válogatott írásai* (1987) - elektitaj kontribuaĵoj
* diversaj anglalingvaj kontribuaĵoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio József Pogány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508404
* GND: 12665140X
* LCCN: n2009052392
* VIAF: 51537351 96744518, 51537351
* ISNI: 0000 0000 6894 6821
* BNF: 10250529n
* BIBSYS: 98046162
* NKC: skuk0001113 uk2011655091, skuk0001113
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Amarílio HÉVIA de CARVALHO** (naskita en Rio de Janeiro la 1-an de majo 1933, mortis la 4-an de novembro 2023 en Fortalezo, Cearao) estis brazila esperantisto. Tutlande konata inter brazilaj esperantistoj pro sia okulfrapa apero en kongresoj tra la jardekoj, li dum aranĝoj en ĉiuj grandecoj vendis plurajn dekojn da modeloj de buntaj T-ĉemizoj (por varbi al Esperanto kaj aliaj movadoj) per la slogano "je prezo de banano" (t.e. malmultekoste). 

Li estis aktoro de memverkita monologo pri la vivo de Tiradentes (en Portugala kaj Esperanta versioj), kiun li prezentis ankaŭ eksterlande, kiel la Universala Kongreso de Esperanto en Hanojo (2012). Famulo en sia loĝurbo Barra do Garças (Mato Grosso), li estis publika figuro kaj rolis kiel oficiala Paĉjo Kristnasko. Li forpasis 2 600 km for de tiu urbo, dum partopreno en la 10-a Tutamerika Kongreso de Esperanto (TAKE), okazinta en Fortalezo samtempe kun la 57-a Brazila Kongreso de Esperanto.

La bildojn de ĉiuj siaj T-ĉemizoj li libere disponigis al plua reproduktado.

* Amarílio Carvalho dum aktorado de "Tiradentes" en Hanojo (2012).Amarílio Carvalho dum aktorado de "Tiradentes" en Hanojo (2012).

* Kategorio Amarílio Hévia de Carvalho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441046
 |
Diagramo kiu komparas la altitudojn de la dekkvar montopintoj de pli ol ok mil metroj (ruĝaj aŭ rozkoloraj) kaj la «Sep Montopintoj» kaj sep duarangaj montopintoj, la plej altaj montopintoj kaj la duarangaj plej altaj de ĉiu kontinento.
La «**Sep Montopintoj**» estas esprimo kiu estas uzata por la aro de la plej altaj montopintoj de ĉiu el la «sep kontinentoj» (ses plus Nordameriko), sed kun variaj interpretoj de kiuj ili estas laŭ la kontinenta difino uzata.

La unua montogrimpisto kiu sukcesis atingi la pintojn de tiuj montoj (laŭ la Listo Kosciuszko) estis la usonano Richard Bass, de 1983 ĝis 1985.

En preskaŭ tuta Ameriko, escepte en Usono, la listo kaj defio atingenda estas tiu de la Ses Montopintoj, ĉar oni konsideras la monton Akonkagvon kiel la plej alta de la amerika kontinento, kalkulante nur po unu plejan montopinton por ĉiu kontinento. La unua grimpisto kiu sukcesis atingi tion estis la kanadano Pat Morrow, de 1981 ĝis 1986. Atingi la montopintojn de ĉiuj el la sepopo estas konsiderata unu de la plej gravaj defioj en montogrimpado.

La sep montopintoj estas Ĉomolungmo (8848 m, Azio), Akonkagvo (6962 m) kaj Denali (6198 m, Ameriko), Kilimanĝaro (5893 m, Afriko), Elbruso (5642 m) aŭ Blanka Monto (4810 m, Eŭropo), Monto Vinson (4892 m, Antarkto) kaj Puncak Jaya (4884 m) aŭ Monto Kosciuszko (2228 m, Oceanio).

La sep alternativaj montopintoj
-------------------------------

En ĉiu el la kontinentoj, la dua plej alta monto estas determinita kiel alternativa pinto:

* Aŭstralio kaj Nov-Gvineo - Puncak Mandala kaj Puncak Trikora 4.730 metroj, kaj se ni rilatas nur al Aŭstralio - Townsend 2.209 metroj
* Eŭropo - Dykh-Tau 5.205 metroj
* Nordameriko - Monto Logan 5.959 metroj
* Sudameriko - Ojos del Salado 6.893 metroj
* Antarkto - Monto Tyree 4.852 metroj
* Azio - K2 8.611 metroj
* Afriko - Monto Kenja 5.199 metroj

Ĉi tiu defio estas konsiderata pli malfacila ol la Sep Pintoj ĉefe pro la fakto ke montgrimpi K2 estas teknike multe pli malfacila ol Everest, Monto Kenjo estas pli malfacila ol Kilimanĝaro kaj Monto Logan estas pli malfacile grimpi ol Monto McKinley.

Bildaro
-------

* Norda flanko de Everest aŭ ĈomolungmoNorda flanko de Everest aŭ Ĉomolungmo
* Akonkagvo vidata el la bazo de Puente Del IncaAkonkagvo vidata el la bazo de *Puente Del Inca*
* Denali vidita el la nordoDenali vidita el la nordo
* Vido de Kibo, ĉefa pinto de KilimanĝaroVido de Kibo, ĉefa pinto de Kilimanĝaro
* Elbruz vidita el nordoElbruz vidita el nordo
* Masivo VinsonMasivo Vinson
* Vido de la montopinto de Puncak JayaVido de la montopinto de Puncak Jaya

* Kategorio Sep Montopintoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741546
 |
Teatrejo Koloseo en 2011
La **Teatrejo Koloseo** (germane *Colosseum Theater*) estas eventejo, ĝis julio de 2010 nura muzikalejo en la Okcidenta Kvartalo de Essen. Koloseo estas la alikonstruita, iama **8-a meĥanika metiejo** de Friedrich Krupp AG, nun monumentprotektata fabrikhalo. Ekde aŭgusto 2010 la poedanto ludonas ĝin por eventoj

Historio
--------

### Industria uzo

Proksimume 1910: dekstre la 8-a meĥanika metiejo kun monumento pri Alfred Krupp, maldekstre la domo de la Kruppsche Konsumanstalt el 1874
La brikdomo estis konstruata en la jaroj 1900 kaj 1901 ĉe la orienta bordo de la gisŝtalfabriko Krupp kiel trinava fabrikhalo. Tiam ĝi nomiĝis *8-a meĥanika metiejo* kaj estis laborejo por proksimume 2.000 homoj, kiuj produktis interalie kadrojn por lokomotivoj kaj krankŝaftojn por ŝipoj. Male al la plej multaj aliaj ĉirkaŭaj fabrikdomoj ĉi tiu halo ne estis detruita dum la Dua Mondmilito. Post la milito la firmao AEG Kanis transprenis la fabrikhalon kiel luanto, poste kiel posedanto. Gi produktis tie vaporturbinojn, pli malfrue nur gasturbinojn. De 1983 ĝis 1987 ĝi produktis tie la tergaskondukilojn de Siberujo al okcidenta Eŭropo. Post finado de la produktado la domo subiĝis monumentprotektadon.

* Iama enirejo al la gisŝtalfabriko Krupp, maldekstre Teatrejo Koloseo, dekstre Press- und Hammerwerk OstIama enirejo al la gisŝtalfabriko Krupp, maldekstre Teatrejo Koloseo, dekstre Press- und Hammerwerk Ost
* Hala dorsflanko en 2011Hala dorsflanko en 2011
* Interno (2005)Interno (2005)
* Enirhalo (2005)Enirhalo (2005)

### Uzado kiel eventejo

Januaron de 1993 oni decidis alikonstrui la industrian brunkampon ĉirkaŭ la iama fabrikhalo, por fari la terenon pli alloga por turistoj. Julion 1994 oni konceptis instali en la halon muzikalejon. La konstrulaboroj konservis la ŝtalkonstruaĵojn kaj la malnovan vitrotegmenon. De 1996 ĝis 2000 ĝin tenis *Stella Entertainment AG*. Post kiam tiu ĉi fariĝis nepagopova – nur unu muzikalo estis profitodona -, ekde aŭgusto de 2000 nova tenanto uzas la halon kiel eventejo kaj kongresejo.

#### Nomdonado

La nomo *Colosseum Theater* memorigu pri la samnoma kulturpalaco, kiu troviĝis inter 1899 kaj 1919 ĉe la Kopstadt-Placo de Essen kaj estis varieteo, kiu ekster la limoj de la Ruhr-Regiono en Rejnlando kaj Vestfalujo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teatrejo Koloseo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Teatrejo Koloseo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Teatrejo Koloseo Arkivigite je 2008-09-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Hejmpaĝo de la posedanto[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. 1 2   Artikolo en la reta eldono de gazeto WAZ. Arkivita el la originalo je 2014-04-14. Alirita 2014-04-10.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ramnoida hipofeo aŭ mardorno** |
| --- |
|  |
| Ramnoida hipofeo en NederlandoRamnoida hipofeo en Nederlando |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rozaloj *Rosales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Eleagnacoj (Elaeagnaceae) |
|
|
|
|
|
| Genro: | Hipofeo *Hippophae*L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio |
| *Hippophae rhamnoides* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | [[commons:Category:Hippophae rhamnoides|Komunejo pri Ramnoida hipofeo aŭ mardorno ]] |

 |
| v • d • r |

**Ramnoida hipofeo** aŭ **mardorno** (*Hippophae rhamnoides*) estas dioika arbusto el la familio Eleagnacoj (Elaeagnaceae); ekzistas viraj kaj inaj plantoj. La radikoj estas longaj kaj profundaj kaj atingas longecon vertikale de 3 metroj kaj horizontale de 12 metroj. La planto troviĝas nature antaŭ ĉio en nefermitaj kalkoriĉaj dunoj. Ĝi estas kserofito kaj ankaŭ bone rezistas kontraŭ salo kaj polvosablo. En Centra Azio ĝi (*Hippophae rhamnoides* subsp. *carpatica*) kreskas en dezertecaj ĉirkaŭaĵoj, en Alpoj (*Hippophae rhamnoides* subsp. *fluviatilis*) en nefermitaj kampoj kaj ĉe riverbordoj. La origina hejmlando de hipofeo estas Nepalo.

Konsisto
--------

La beroj estas acidaj kaj riĉaj je vitamino C, vitamino E (karotenoidoj), flavonoidoj, plantosteroloj, lignanoj kaj mineraloj. Ili estas ankaŭ oleriĉaj kaj en la semoj kaj en la sarkokarpo. La pulpo enhavas inter 0,5 kaj 5 % da oleo, la semoj proksimume 10 %, depende de la origino kaj vario. Rikoltado de la beroj okazas inter aŭgusto kaj decembro. El la beroj oni produktas sukon kaj ankaŭ brandon kaj likvoron. La beroj estas ankaŭ uzataj por kosmetiko. 

Dum vintro la beroj povas ekfermentadi, pro tio birdoj kiel sturno, turdo kaj litorno povas ebriiĝi. 

* BerojBeroj
* Folioj, dornoj kaj berojFolioj, dornoj kaj beroj
* Ordinara hipofeo dum la vintroOrdinara hipofeo dum la vintro
* Raŭpoj sur la plantoRaŭpoj sur la planto

Vidu ankaŭ
----------

* Ramnoida hipofeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ramnoida hipofeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ramnoida hipofeo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Hipofeo
* Ramnacoj
**Ambrus Pleidell** [ambruŝ plejdel], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pleidell Ambrus** estis hungara historiisto, arkivisto. Lia bofrato estis Miklós Schneider.

Ambrus Pleidell naskiĝis la  16-an de decembro 1900(nun 1900-12-16) en Bagota (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto de Hurbanovo en Slovakio), li mortis la 7-an de novembro 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ambrus Pleidell akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1922. Post la diplomo li esploris jaron en Vieno. Hejmenveninta li estis arkivisto de la Hungara Tutlanda Arkivo ĝis sia frua morto. Li ankaŭ kontribuis pri la mezepoka ekonomio kaj urbohistorio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A nyugatra irányuló magyar középkori külkereskedelem* (1925)
* *A magyar kincstár apatini telepei* (1929-1930)
* *A fundus publicus* (1933)
* *A merkantilizmus történetéhez Magyarországon* (1934)
* *A magyar várostörténet első fejezete* (1934)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842785
 |


* Portalo pri Biografio
**Ede Richter** [riĥter], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Richter Ede** estis hungara oficisto, arkivisto.

Ede Richter naskiĝis la  6-an de aŭgusto 1852(nun 1852-08-06) en Nagybánya (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Baia Mare en Rumanio), li mortis la 25-an de marto 1912 en Selmecbánya (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Ede Richter maturiĝis en luterana liceo en Selmec, poste li studis juron en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Universitato de Vieno. Post la diplomo li havis financan postenon en Besztercebánya, pli poste li estis notario en Turócszentmárton. Ekde 1884 li estis arkivisto en Selmecbánya, ekde 1901 muzeestro kaj bibliotekestro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Utazás a szellemek birodalmába* (1884)
* *Selmeczbánya történetéből. A kurucz idők 1703-1711.* (1903)
* *Selmeczbánya* (1906)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj slovake legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842792
 |



* Portalo pri Biografio
**Paula Denyer** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1972 kiel **Paul Charles Denyer**) estas aŭstralia seria murdisto. Ŝi estas ĝismorte malliberigita en la forte sekurigita malliberejo *HM Prison Barwon* pro la murdoj je *Elizabeth Stevens* (18), *Debbie Fream* (22) kaj *Natalie Russell* (17) en Viktorio en 1993.

Denyer estas ankaŭ konata kiel la **Frankston Serial Killer** pro la regiono en Viktorio, kie ŝi dum 7 semajnoj faris la tri murdojn. Ŝi deklaris al la polico, ke ŝi faris tiujn agojn, ĉar ŝi 'simple malamas virinojn'.

Aresto
------

Ĉiuj tri viktimoj de Denyer estis trovitaj kun severaj pikvundoj. Pikvundo je ŝia mana dikfingro de la lasta murdo kaŭzis ŝian senmaskigon. Denyer ne havis bonan klarigon por la polico. Oni eltrovis, ke la vundeto genetike kongruis kun la haŭto trovita en la tranĉita gorĝo de la viktimo.

Genroidenteco
-------------

Denyer komencis identiĝi en 2003 por la unua fojo kiel virino. Ŝi diris, ke genra disforio kaŭzis, ke ŝi faris la murdojn, kiel venĝo je virinoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616632
 |
Separiloj por la gasa industrio
La **Separgaso** (ruse *газ сепарации*) estas tergaso ricevata dum prilaboro de la tavolgaso de la gasokondensataj kuŝejoj en la gasekspluatejo en separilo. Ĝiaj komponantoj estas difinataj per kromatografo. Ĝi ĉefe konsistas el metano (82-97 %).

Separado
--------

La separado okazas ĉe premo 6-7 MPa kaj temperaturo -5 ĝis -20 °C. Se temperaturoj atingas 20 ĝis 30 ⁰C, enhavo de C5H12 + superaj kreskas 1,5-2-oble kaj tiu de interspacaj gasaj hidrokarbonoj je 5-10 % masoj. Enhavo kaj ecoj de la separgaso dependas ĉefe de la enhavo de tavolgaso kaj malpli de la termobaraj kondiĉoj de la separado.

Uzado
-----

La separgaso estas uzata por kalkuli eventualan enhavon de la kondensato kaj volumenon de la eligita el tavolo «seka» gaso (tavolgaso C5H12 + superaj) aŭ tavolgaso. La volumeno de la separgaso ĉiam estas malpli alta ol tiu de la «seka» gaso aŭ des pli tiu de la tavolgaso, eligata el tavolo. Por kalkuli volumenojn de la «seka» gaso kaj tavolgaso oni uzas molajn proporciojn.

Mola frakcio de la separgaso en la tavolgaso estas difinata kiel rilatumo de 1000 moloj de la separgaso al la diferenco inter la sumo de la moloj de la tavolgaso kaj la sumo de la moloj de hidrokarbonoj C5H12 + superaj en la tavolgaso. Dum ekspluatado ambaŭ ciferoj kreskas. Ilia uzado ebligas kontroli volumenojn de la «seka» gaso kaj tavolgaso, elminigataj el la tavolo.

Literaturo
----------

* Юшкин, В. В..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Газ сепарации // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 63. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Tavolgaso
**Sepulcro-Hilario** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Sepulcro-Hilario* estas tradukebla etimologie al *Tombo de Hilario*, kiu estas persona nomo de episkopo, kies simboloj videblas en la maldekstra duono de la blazono.

Preĝejo de Sankta Petro *ad Vincula*.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 39,95 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 181 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas norde kun Martín de Yeltes kaj Cabrillas, oriente kun Abusejo kaj Tamames, sude kun Puebla de Yeltes kaj okcidente kun Puebla de Yeltes kaj Aldehuela de Yeltes. Ĝi distas 68 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753445
 |
**Sequera de Fresno** [seKEra deFRESno] estas municipo en la nordoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Riaza*. La loknomo *Sequera de Fresno* estas komprenebla etimologie kiel Sekejo de la Frakseno.

Sequera de Fresno en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 13,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 32 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 20 el jaro 1991.

Ĝi distas 85 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Grajera, Pajarejos, Bercimuel, Fresno de Cantespino, Riaza kaj Comunidad de Sepúlveda-Riaza.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la *Comunidad de villa y tierra de Fresno de Cantespino*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kun romanikaj elementoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769999
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Vikiigenda | **Ĉi tiu artikolo pri biografio ne estas ankoraŭ formatigita laŭ la stilogvido**.

---

Plibonigu la artikolon laŭ niaj konvencioj. |

Sequoyah (George GUESS)
**George GUESS** [ĝorĝ ges], pli bone konata per (angligo de) lia indiana nomo **Sequoyah** [sekoja], estis ano de la Ĉeroka komunumo en hodiaŭa Arkansaso kaj fama inventinto de la Ĉeroka skribo. Li naskiĝis en 1767. Laŭdire lia patro estis eŭropida komercisto.
Tamen Sequoyah neniam lernis alian lingvon ol sian denaskan Ĉerokan. Kiel juna viro li fariĝis komerca arĝentoforĝisto, profesio kiu instigis lin ekkrei ian sistemon por registri la ŝuldojn de siaj diversaj klientoj. Dekomence li portretetis ĉiun personon, apudmetante cirklojn kaj liniojn por reprezenti diversajn monsumojn. Sed tiu sistemo tro komplikis, kaj ĉirkaŭ la jaro 1810 venis al Sequoyah en la kapo ideo konstrui propran skribsistemon por la Ĉeroka.

Jam delonge li mire rigardis la skribaĵojn de la blankhaŭtuloj kaj kiel tiuj efektivege kapablis interkomuniki per siaj "parolantaj folioj". Kial la Ĉerokoj ne faru same? Do, Sequoyah eklaboris pri sia granda projekto, kiu estis des pli obstakla ĉar mankis al li eĉ bazaj akademiaj scioj. Li unue denove desegnis bildetojn, sed tio pruviĝis esti tro fortoĉerpa afero. Poste li komencis inventi po unu signo por ĉiu vorto de la lingvo, sed post kreo de miloj da ideogramoj sen atingi finon, li nepluis. Finfine leginepova Sequoayh memstare venis al la konkludo, ke ĉiujn vortojn estigas malgranda nombro da silaboj. Inspirate de anglalingva aboco donita al li de instruisto, li ekkreadis 200 malsamajn simboletojn, kiuj poste reduktiĝis al 85 - sufiĉe por skribi la silabojn de la Ĉeroka, kiuj ĉiuj havas strukturon *konsonanto + vokalo*. Kelkajn signojn li hazarde kopiis el latinaj literoj, ekzemple **D** iĝis silabo [a], **b** silabo [si]. La cifero **4** iĝis silabo [se]. Aliajn signojn li faris per iele (ekzemple per trastrekoj ks.) modifitaj formoj el latina alfabeto, dum aliaj estis tute liaj personaj inventaĵoj.

La silabaro de Sequoyah pretis kaj publikiĝis en 1821. Post nelonga tempodaŭro preskaŭ ĉiuj Ĉerokoj ekregis la novan sistemon. Oni aĉetis presilon, faris metalajn stampiletojn, kaj subite ekaperadis kaj gazetoj kaj libroj ĉerokalingvaj.

Sequoyah gajnis pro sia laboro honormedalon, kiun li ĉiam portis. Dum sia maljunaĝo li ankaŭ agadis kiel politikisto, speciale priokupata pri la unuiĝo de malsamaj klanoj Ĉerokaj.

Sequoyah mortis en 1843 kiel honorita membro de sia socio.
Onidire li senrevene ekspediciintis al Meksiko por retrovi elmigrintajn Ĉerokojn.

La du specioj de la arbo *sekvojo* ricevis lian nomon.

Vidu ankaŭ
----------

* Planskribo

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Ĉeroka Nacio
* La vivo kaj laboro de Sequoyah Arkivigite je 2017-10-28 per la retarkivo Wayback Machine
* La patro de Sequoyah Arkivigite je 2013-05-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 13489
* GND: 129647705
* LCCN: n79072794
* VIAF: 74937598
* ISNI: 0000 0000 2191 6422
* BNF: 16559670w
* MBA: 057af0c0-fc4a-4cc0-ab80-5d3b7c89d216
 |
Fratino **Serafina Gregoris**, aŭ Gisella naskiĝis en Fiume Veneto la 15-an de oktobro 1873.
Ŝi estis lernantino en la elementa lernejo de Bannia. 16-jaraĝa ŝi laboris en koton-fabriko.
La 5-an de novembro 1894 ŝi iris al konvento en Venecio (Suore Francescane di Cristo Re).
Ŝi iĝis Fratino Serafina de la Anĝeloj la 6an de februaro 1896.
En la venecia instituto,ŝi tuj zorgis pri la fako -instruado en la lernejo - ĉe lernantinoj,sed
nur post unu jaro, ŝi malsaniĝis per la malsano de Pott. Tamen malgraŭ sufero, ŝi laboris dum 17 jaroj,
en tiu lernejo, kun rulseĝo kaj metala dorstenilo, kaj ĉiuj laŭdis la bonan instruadon.
Post 1916 ,ŝi devis rezigni kaj ŝi restis en liton ,senmove dum preskaŭ 20 jaroj.
Ŝi mortis la 30-an de januaro 1935.
Sia vivo iĝas mesaĝo por nia epoko - ŝi trapasis 38 jarojn de sia vivo en granda sufero, kaj
vivis feliĉe dank'al unuiĝo kun Kristo.
Ŝi transformis la doloron en pli grandan amon: "tio estas la parabolo de fratino Serafina".

Ligilo
------

* Suore Francescane di Cristo Re
La **Skotaj Liberalaj Demokratoj** (angle: **Scottish Liberal Democrats**; skotgaele: **Libearal Deamocratach na h-Alba**; skote **Scots Leeberal Democrats**) estas la skota landa (subnacia) filio de la federalaj Liberalaj Demokratoj. Ĝi estas liberalisma politika partio, kun socialdemokrataj influoj. La partio kampanjis pro skota malcentrigo (angle: *devolution*) dum la referendumo pri malcentrigo kun la Skota Laborista Partio, la Skota Nacia Partio kaj la Skota Verda Partio.

Antaŭe la partio regis en koalicio kun la Laborista Partio en Skotlando, sed ekde la nacia koalicio kun la Konservisma Partio la partio malkreskis. Ĝi havas kvin sidlokojn en la Skota Parlamento kaj neniom da skotaj sidlokoj en la Eŭropa Parlamento. Ĝi perdis ĉiujn sidlokojn dum la 2015-a ĝenerala balotado, poste gajnis unu sidlokon en kromvoĉdonado, en la Orkadoj kaj la Ŝetlandaj Insuloj. Tiuj ĉi insuloj, kiuj estis influitaj de norena kulturo, ofte subtenas la Liberalajn Demokratojn.

La partia gvidanto estas Willie Rennie. Li fariĝis estro en 2011.
Koordinatoj: 53° 59′ 00″ N 123° 56′ 00″ O﻿ / ﻿53.98333 °N, 123.93333 °O﻿ / 53.98333; 123.93333 (mapo)

**Skovorodino** (ruse *Сковородино*) estas urbo en Amura provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 10249501.

La urbo estis fondita en jaro 1908 kiel loĝejo dum konstruado de la trasiberia fervojo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1927.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Zmeinij (Serpenta, Змеиный) en 1908 ... 1909;
* Never-1 (Невер-1) en 1909 ... 1911;
* Ruĥlovo (Рухлово) en 1911 ... 1938.

La interurba telefona kodo estas 41654, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas sur multjare frostiĝinta tero, ĉe supra parto de rivero Bolŝoj Never (Granda Never, Большой Невер).

En la urbo estas fervoja stacio.

Traduko de nomo de la urbo estas "(io de) pato".

En jaro 1959 la urbo havis 15,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 10,6 mil loĝantojn.

Flago de Amura provinco
Administra divido de Amura provinco

**Ĉefurbo**: Blagoveŝĉensk

**Urbaj distriktoj**:
Belogorsk |
Blagoveŝĉensk |
Rajĉiĥinsk |
Svobodnij |
Ŝimanovsk |
Tinda |
Uglegorsk |
Zeja 

**Municipaj distriktoj**:
Arĥara |
Belogorska |
Blagoveŝĉenska |
Burejska |
Ivanovka |
Konstantinovka |
Magdagaĉa |
Mazanovska |
Miĥajlovska |
Oktjabrska |
Romna |
Selemĝinska 
Seriŝeva |
Skovorodina |
Svobodna |
Ŝimanovska |
Tambovka |
Tinda |
Zavitinska |
Zeja
Knabino sur malgranda skutilo
**Skutilo** (aŭ **trotilo**) estas veturilo kun tabulo sur kiu oni staras, kaj ĝi havas du radojn. Same kiel rultabulo, oni devas treti por antaŭeniri, sed estas vertikala stango kun teniloj por pli facile gardi ekvilibron. Kelkaj havas grandajn radojn kiel biciklo, sed la plimulto estas por infanoj, kaj estas faldeblaj por facile kunporti.

Skutilo
Tio estas transporta rimedo, kiu estas peligata per reirado per unu piedo de la tero, dum la alia piedo staras sur plataĵo malalte super la tero, kiu kunigas malantaŭan radon kun direktilo kaj antaŭa rado. La trotilo estas priregata pere de direktilo simile kiel biciklo. La trotilo estas ekipitaj ankaŭ per bremsoj, aŭ per perpieda, kiu per frotado bremsas rekte la malantaŭan radon aŭ per klasikaj bremsoj, kiuj estas simile uzataj en bicikloj.

Motorskutilo
------------

Nunaj progresoj pri elektra motoro, malpeza baterio kaj elektroniko permesas motorigi la skutilon por fari el ĝi efikan helpon por longdistancaj iradoj (sur sufiĉe bona trotuaro aŭ ŝoseo, sen troa deklivo). Tamen, la trafikregularo ne antaŭvidas permesi motorhavajn veturilojn sur la vojoj por piedirantoj.

* Skutilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skutilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Rultabulo
**SkyLine** (pr. *skajlajn*; angle = ĉiel-linio) estas aŭtomata person-transporta fervojo en la Flughaveno Frankfurta.

La fervojo ekfunkciis en 1994. Ĝi veturas trake (gvidate) sur kaŭĉukaj radoj, do ne estas striktasenca fer-vojo. Ĝia vojo estas sur-, grandparte eĉ supertera, sur pontoj.

Trajno de SkyLine
La fervojo veturas inter la du pasaĝerejoj (1 kaj 2) de la flughaveno; inter ili ĝi iras sur pontoj kaj ene de pasaĝerejo 1 en la unua etaĝo. Ĝi estis ekbezonata pro konstruado de la dua pasaĝerejo. Ĝia itinero longas 3,8 km, estas dutraka kaj enhavas tri staciojn kaj ses trakforkojn. Pasaĝerejo 1 havas du staciojn: flugkajo A ("Flugsteig A") estas nur por aviaj pasaĝeroj, flugkajo B ("Flugsteig B") estas alirebla por ĉiuj kaj havas elirejon al la regiona kaj longdistanca fervojaj stacioj.

Trajno de SkyLine, fone la flughaveno
La uzo de la trajnoj estas senkosta. Dum viglaj tempoj ili trafikas je ofteco de 1,5 al 2,5 minutoj, alie de 3 al 5 minutoj. Nokte, kiam ne iras aviadiloj, ne estas servo al flugkajo A.

Ĉar la trajnoj ne havas homan ŝoforon, inter la kajoj kaj la trakoj estas flankaj bariloj kun pordoj, kiuj malhelpas, ke personoj falu aŭ saltu sur la trakojn. Pasaĝeroj, kiuj ŝanĝas aviadilojn inter du ne-ŝengenaj landoj, rajtas uzi nur la orientan vagonon, kiu estas rezervita al ili. Ili havas ankaŭ apartajn kajojn, tiel ke miksiĝo kun ŝengen-pasaĝeroj ne eblas.
**Sky News** (angle, *ĉielaj novaĵoj*) estas unu el la unuaj 24-horaj-novaĵkanaloj.

Landoj
------

* *Sky News*, Britujo
* *Sky News Ireland*, Irlando
* *Sky News Australia*, Aŭstralio
* *Sky News New Zealand*, Novzelando

Historio
--------

Sky News estiĝis la 5-an de februaro 1989 kiel parto de la kvar-kanala-satelitopakaĵo de Sky Television, unu el la firmaoj apartenantaj al la komunikilkoncerno de Rupert Murdoch. La elsendstacio troviĝas en la ĉefa sidejo de BSkyB en okcidenta Londono ĉe Isleworth, Middlesex.

Sky News havis komence nur tre limigitajn rimedojn, sed gajnis rapide reputacion pro ĵurnalista integro. Kvankam la kanalo laboris plej ofte kun malgajno, ĝi tamen alportis longe alstrebitan prestiĝon al *Sky Television* kaj ties posteulo *British Sky Broadcasting* pro sia premiita ĵurnalismo.

Ankoraŭ nuntempe Sky News havas tre altan normon, kvankam kreskis la konkurenco. Oni taksas Sky News la antaŭulon de la usona informa televido Fox News Channel, kun kiu ekzistis foje materialinterŝanĝo.

En la jaro 2003 oni planis estigi Sky News ankaŭ en Usono, sed forfalis tiuj planoj.

Konkurenco
----------

La plej grava konkurenco en Britio estas tiu de BBC News, sed en aliaj partoj de Eŭropo aldoniĝas BBC World kaj CNN International.

Referencoj
----------

1. ↑  *Internationale Rundfunk- und Fernsehchronik* Arkivigite je 2009-06-27 per la retarkivo Wayback Machine, vidita la 5-an de februaro 2009

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sky News - TTT-ejo Arkivigite je 2007-11-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Sky News Australia - TTT-ejo
* Sky News New Zealand - TTT-ejo[*rompita ligilo*]
**Daniella Sarahyba** (naskiĝis la  8-an de julio 1984(nun 1984-07-08) (39‑jara) en Rio de Janeiro), estas brazila modelo.

Daniella Sarahyba naskiĝis en Rio de Janeiro. Ŝia patrino, Mara Lúcia Sarahyba, ankaŭ estis modelo en Brazilo. Jam kiam ŝi aĝis tri tagojn ŝi pozis kun ŝia patrino sur la frontpaĝo de la brazila magazino *Pais & Filhos*. Ŝi komencis modeli je aĝo de 12 jaroj. Ŝia patro estas de hispana kaj brazila deveno kaj ŝia patrino de libana.

Daniella Sarahyba pozis en ĉiuj eldonoj de *Sports Illustrated Swimsuit Issue* de 2005 ĝis 2010 kaj havas ekde 2011 kontrakton kun H&M, Spiegel kaj Benetton. 

Je la 6-a de septembro 2007 ŝi edziniĝis al Wolff Klabin kun kiu ŝi havas filinon, Gabriela, kiu naskiĝis la 2-an de oktobro 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* foto Arkivigite je 2012-02-02 per la retarkivo Wayback Machine

* Daniella Sarahyba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Daniella Sarahyba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391865
 |
En duparta frazo, **subjekto** estas unu el la du ĉefaj frazmembroj (la alia estas predikato). En prezento de sintaksa analizo de frazo la subjekto estas substrekata per unu linio.

Se la predikata verbo estas en aktiva voĉo, tiam la subjekto indikas tion aŭ tiun, kies agon aŭ staton esprimas la predikato. Ekz‑e

* La filo staras apud la patro. (FE §8)
* La birdoj flugas. (FE §9)
* La knabo forpelis la birdojn. (FE §9)
* Leono estas forta.

Se la predikata verbo estas en pasiva voĉo, tiam la subjekto indikas la trafaton de la ago:

* Mi estas amata. (FE §25).

Subjekta vortgrupo
------------------

Subjekto povas esti simpla (unuvorta), aŭ kompleksa, t.e. esprimita per vortgrupo. Tia vortgrupo estas nomata **subjekta vortgrupo**. Ĉi-sube la ĉefelementoj de subjekta vortgrupo aperos grasigite.

* Longa **konsidero** savas de sufero. (Proverbaro)

Vortospecoj
-----------

Subjekto povas esti vortgrupo de diversaj vortospecoj:

1. Nomo aŭ noma vortgrupo en nominativo:
	* Substantivo  
	Antaŭ la domo staras arbo. (FE §8)  
	La **botisto** faras botojn kaj ŝuojn. (FE §37)  
	Tiuj ĉi du **amikoj** promenas ĉiam duope. (FE §14)
	* Adjektivo:  
	Pli bona estas malamiko de bona. (Proverbaro)  
	**Perdinta** la kapon pri haroj ne ploras.
	* Substantiva pronomo:  
	Mi legas libron. (FE §9)  
	**Ĉio** supermezura estas terura.
	* Numeralo  
	Tri estas duono de ses. (FE §14)
2. Adverbo:  
Hodiaŭ estas sabato, kaj morgaŭ estos dimanĉo. (FE §20)
3. Infinitivo:  
**Rigardi** kaj **aspiri** ne devigas akiri. (Proverbaro)
4. Citaĵo:  
La «**tuj**» de sinjoroj estas multe da horoj. (Proverbaro)  
«**Da**» post ia vorto montras, ke tiu ĉi vorto havas signifon de mezuro. (FE §32)

Subjekto kaj fraztemo
---------------------

Multaj tradiciaj difinoj de subjekto fakte pli konvenas al fraztemo. Pli detale tiu konfuzo estas priskribita en Predikato (frazmembro)§Predikato kaj remao.

Ĉar la vortordo en Esperanto ne havas sintaksan funkcion, tial la pozicio de subjekto precipe dependas je la tema-remaa dispozicio: interalie ĝi aperas komence de frazo, se ĝi estas la temo:

* Kie estas la libro? — La libro (temo) estas *sur la tablo* (remao) (FE §6);

aŭ fine de frazo, se ĝi estas la remao:

* *Sur la tero* (temo) kuŝas ŝtono (remao) (FE §6);

aŭ meze, se ĝi estas nek temo, nek remao:

* *Lernolibron* (temo) oni devas *ne tralegi, sed tralerni* (remao) (FE §6).
**Pamonjo** estas brazila bongustaĵo, ofta en la ŝtatoj de la nordoriento kaj ankaŭ en Gojaso, Mato-Groso, Minas-Ĝerajso, Paranao, San-Paŭlo kaj Tokantinoj. Ĝi probable devenas de indiĝena kuirarto.

Etimologio
----------

La nomo "pamonha" devenas de la vorto tupia *pa'muñã*, kiu signifas "glueca".

En la libro *O dialeto caipira*, de Amadeu Amaral, oni aludas kaj al la *pamonha* kaj al la *curau*.

Populare, en Brazilo, iu maldiligenta, malrapida aŭ stulta estas nomata "pamonha".

Preparado
---------

La ĝenerala maniero prepari la kaĉon, komuna al pluraj receptoj, estas jena: la verda (ne matura) maizo estas raspita kaj la rezulta maso estas miksita kun lakto (aŭ kokosa lakto), salo (aŭ sukero), butero, cinamo kaj herboj. Ĉi tiu pasto estas metita en tubojn faritajn per la maizspika ŝelo mem (aŭ per banana folio), ligitaj ĉe la ekstremaĵoj. La pamonjoj estas kuiritaj ĝis ilia pasto atingas firman kaj molan konsistencon.

En la Brazila Mezokcidento ekzistas salita kaĉo, nomata sala kaĉo, plenigita de viando aŭ kolbaso, aŭ dolĉa kaĉo, kiu havas fromaĝon el Minas-Ĝerajso kiel plenigaĵon.

En la Brazila Nordoriento, la kaĉo estas preparita kun kokosa lakto. En aliaj regionoj, ĝi povas esti maiza kuko, kiu, kiam ĝi estas preta, estas envolvita en bananajn foliojn, kaj servata, ĝi estas dissolvita en akvo kaj sukero, ricevante la nomon "drinkaĵo de pamonjo".

Pamonjo de Piracikabo
---------------------

La pamonjoj de Piracicaba (Piracikabo) akiris famecon en la 1960-aj jaroj, kiam la komunumo fabrikis pli ol 5 000 pamonjojn ĉiutage por esti distribuataj tra la tuta ŝtato San-Paŭlo. Ili fariĝis tiel nacie konataj, ĉefe pro la vokoj de la laŭtparoliloj de vendistaj aŭtoj : "Pamonjoj, pamonjoj de Piracicaba estas la pura maiza kremo, venu provi mian sinjorinon ...".

La pamonjoj de Piracicaba jam estas parto de populara brazila kulturo kaj, nuntempe, ekzistas projektoj por eksporti la pamonjoj al aliaj landoj.

Vidu ankaû
----------

* Tamalo
* Zongzio

Bildaro
-------

* Envolvitaj pamonjojEnvolvitaj pamonjoj
* Familia produktado de pamonjoFamilia produktado de pamonjo
* Malferma envolvaĵo de pamonjoMalferma envolvaĵo de pamonjo

Referencoj
----------

1. ↑   Papas de Carolo - Gastronomia de Portugal. *www.portugal.gastronomias.com*. Alirita 2017-04-14.
2. ↑   (1913-01-01) *Novo dicionàrio da língua portuguesa* (pt-BR). Library of Alexandria. ISBN 9781465568298.
3. ↑  S.A, Priberam Informática.  Significado / definição de pamonha no Dicionário Priberam da Língua Portuguesa. Alirita 2017-04-14.
4. ↑   Receita de Pamonha!! Coisas de Goiás (2016-03-22). Arkivita el la originalo je 2016-03-22. Alirita 2017-04-14.
5. 1 2   Pamonha. Enciclopédia Nordeste (2016-03-03). Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2017-04-14.

Eksteraj ligiloj kaj noto
-------------------------

* Kategorio Pamonjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pamonhas de Piracicaba
* Pamonhas de Caeté
* Pamonha é sabor do Vale
* O Sabor Junino Arkivigite je 2006-06-26 per la retarkivo Wayback Machine
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pamonha en la portugala Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718020
 |
Rana frajo
Turka *termosalata* el frajo
**Frajo** estas ovaro de diversaj animaloj, ekz. fiŝoj kaj ranoj. Frajado estas la sistemo de animala reproduktado laŭ kiu la gepatroj demetas respektive ovojn kaj spermon libere en akvo ĉe akvaj animaloj.

Frajo evoluas en la inseksaj animaloj (femaloj), en la ovario el praovoloj (*oogonium*), dum kvarparta *oogenezo*. Tio daŭras en fiŝoj ĉe kontinenta klimato 12 monatojn, ĉe junbestoj ĝis la unua reproduktiĝo.

Strukturo de frajo

* ekstera ŝelmembrano
* interna ŝelmembrano
* vitelo (nutra rezervo de ovo)
* ovolo (ovoĉelo)

La frajo fekundiĝas per spermatozoo (spermatocito), penetranta inter la du ŝelmembranojn tra la ĝermopordo (mikropile). Tra la ekstera membrano difuziĝas akvo inter la du membranojn kaj estiĝas t.n. ekstervitela areo tre ŝveliĝanta. La ŝveliĝo karakterizas la speciojn, 3-30obla. La frajoformo estas ĝenerale globa aŭ kokovoforma, sed ĉe kelkaj maraj fiŝospecioj ĝi estas kvadrata.

Salma frajo en japana bazaro
La ŝveliĝinta frajo grandas ĉe ornamfiŝoj 0,2 mm, karpo 1,5–2 mm, truto 4–6 mm. La frajo de kelkaj specioj ŝvebas (herbokarpo (*Ctenopharyngodon idella*), glavbramo (*Pelecus cultratus*), sed ĉe la plimulto ties ekstera membrano sekrecias gluaĵon, kiu adherigas la frajon al la grundo (al ŝtono, herbo) (ekz. karpo, siluro, sandro).

Vidu ankaŭ
----------

* kaviaro

Frajo de ekino

Eksteraj ligiloj
----------------

* video-aĵo pri frajo

  

* Kategorio Frajo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Deutscher Hausschatz, 1878
***Deutscher Hausschatz*** estis dum kulturbatalo fondita revuo kiu estu katolika alternativo al Die Gartenlaube.

Historio
--------

Baldaŭ tiu ĉi presaĵo nombriĝis inter la plej disvastigitaj germanlingvaj periodaĵoj. Ĝi aperis sub diversaj titoloj kaj kun pluraj interrompoj po unu fojo por semajno inter 1874 kaj 1953 en la ratisbona eldonejo Friedrich Pustet. Ĝi nomiĝis ĝis 1910 *Deutscher Hausschatz in Wort und Bild*, de oktobro 1910 *Deutscher Hausschatz – Illustrierte Familienzeitschrift*. La posteula produkto titoliĝis nur simple *Hausschatz* (inter 1953 kaj 1960). 

La gazeto ĝisoste katolikisma propagandis kaj konservativismon de valoroj. Eldonisto Alfons Heilmann skribis en septembro 1934:

> „Schuld an der Flucht so vieler Mädchen und jungen Frauen aus der Häuslichkeit trug auch die mit dem modernen Vergnügungsleben eingerissene Auffassung, das stille, selbstlose, sorgenvolle Walten der Mutter in Haushalt und Familie sei langweilig, entwürdigend und abstumpfend. [...] Aber haben nicht Millionen von tüchtigen, vollwertigen Frauen aller Jahrhunderte in der Betreuung ihrer Familie volle Befriedigung und beglückenden Lebensinhalt gefunden?"
> 
> 

Frua kaj regula kontribuanto estis la protestanto furorverkisto Karl May. De li oni publikigis inter 1879 kaj 1898 kaj denove inter 1907 kaj 1909 multajn vojaĝromanojn, i.a. la t.n. orientan ciklon (1881-1888). Pioniris ĝi per la altega kvalito de ilustraĵoj kiujn de ĉ. 1900 anstataŭis fotoj.

La germana vorto *Hausschatz*, do *hejma trezoro* ĝenerale en la 19-a jarcento desegnis literaturon kaj muzikon bonkvalitajn. Multaj monografioj entitole portis la vorton *Hausschatz*, ekz. *Neuer deutscher Hausschatz für Freunde der Künste und Wissenschaften* de 1864, *Neuer poetischer Hausschatz* de 1880, *Humoristischer Hausschatz* de Wilhelm Busch aŭ *Hausschatz des Wissens – Entwicklungsgeschichte der Natur* de 1896.

Bildoj
------

* Sankta Petro ricevanta la ŝlosilojn (1878)Sankta Petro ricevanta la ŝlosilojn (1878)
* surtronigo de papo Leono la 13-a (1878)surtronigo de papo Leono la 13-a (1878)
* tronheredanto Vilhelmo en la aĝo de ses jaroj (1888)tronheredanto Vilhelmo en la aĝo de ses jaroj (1888)
* fiŝo Istiophorus platypterus (el artikolserio pri la oceanaj profundaĵoj)fiŝo Istiophorus platypterus (el artikolserio pri la oceanaj profundaĵoj)
* Eiffel-turo (1888)Eiffel-turo (1888)
* Karl May sur la titolpaĝo (1896)Karl May sur la titolpaĝo (1896)
* imperiestra manovro en Moravujo (1909)imperiestra manovro en Moravujo (1909)

Eksteraj ligiloj
----------------

* numeroj ĉe ZDB
* informoj pri la engaĝiĝo de May
* kompletaj skanitaĵoj de pluraj numeroj rilate al Karl May
* skanitaĵoj de: 1873/74,1-2; 1.1874/75 - 18.1891/92

Notoj
-----

1. ↑  Herrmann Joseph Landau: Neuer deutschen Hausschatz für Freunde der Künste und Wissenschaften, Prago 1864
2. ↑  G. Emil Barthel: Neuer poetischer Hausschatz, Halle (Saale), 1880
3. ↑  Wilhelm Busch: Humoristischer Hausschatz mit 1500 Bildern, 13-a eldono, München 1904
4. ↑  Wilhelm Bölsche: Hausschatz des Wissens – Entwicklungsgeschichte der Natur, Berlin 1896
**Septimanio** (en france *Septimanie* [sɛptimanI]; en okcitane *Septimània* [septiˈmanjɔ]; en kataluna: *Septimània* [səptiˈmaniə]) estis okcidenta regiono de la romia provinco Gallia Narbonensis kiu pasis sub kontrolon de Visigotoj en 462, kiam Septimanio estis cedita al ties reĝo, nome Teodoriko la 2-a. Dum la regado fare de Visigotoj, ĝi estis konata simple kiel **Gallia** aŭ **Narbonensis**. Ĝi korespondis pli malpli kun la moderna franca regiono Languedoc-Roussillon. Ĝi pasis dum mallonge al la Emirlando de Kordovo en la 8-a jarcento antaŭ ties konkero fare de la Frankoj, kiuj ĉe la fino de la 9-a jarcento nomigis ĝin **Gothia** aŭ **Gota Markio** (*Marca Gothica*).

Septimanio estis markio de la Karolida Imperio kaj poste de Okcidenta Francio ĝis la 13-a jarcento, kvankam ĝi estis kaj kulture kaj politike separata el norda Francio kaj el la centra reĝa regado. La regiono estis sub la influo de la popolo el la regno de Tuluzo, Provenco, kaj la antikva Katalunio. Ĝi estis parto de la kultura kaj lingva regiono nome Okcitanio kiu venis finfine sub la kontrolo de la francaj reĝoj komence de la 13-a jarcento kiel rezulto de Albigensa Krucmilito post kio ĝi venis sub regado de francaj guberniestroj. El la fino de la 13-a jarcento ĝi estis konata kiel Langvedoko kaj ties historio estis ligita kun tiu de Francio.

La nomo "Septimania" povas derivi el parto de la romia nomo de la urbo Béziers, *Colonia Julia Septimanorum Beaterrae*, kiu siavice aludas al setlejo de veteranoj de la romia VII Legio en la urbo. Alia ebla derivo por la nomo estas referenco al sep urboj (*civitates*) de la teritorio: nome Béziers, Elne, Agde, Narbonne, Lodève, Maguelonne, kaj Nîmes. Septimanio etendis al linio duonvoje inter la Mediteraneo kaj la rivero Garono en la nordokcidento; oriente la Rodano separis ĝin el Provenco; kaj sude ties limo estis formita de Pireneoj.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Bachrach, Bernard S. *Merovingian Military Organization, 481–751*. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1971.
* Collins, Roger. *The Arab Conquest of Spain, 710–97*. Oxford University Press, 1989.
* Collins, Roger. *Visigothic Spain, 409–711*. Blackwell Publishing, 2004.
* James, Edward. "Septimania and its Frontier: An Archaeological Approach." *Visigothic Spain: New Approaches*. Edward James (ed). Oxford: Clarendon Press, 1980.
* Lewis, Archibald Ross. *The Development of Southern French and Catalan Society, 718–1050*. University of Texas Press: Austin, 1965.
* McKenna, Stephen. *Paganism and Pagan Survivals in Spain up to the Fall of the Visigothic Kingdom*. Catholic University of America Press: 1938.
* Thompson, E. A. *The Goths in Spain*. Oxford: Clarendon Press, 1969.
* Zuckerman, Arthur J. *A Jewish Princedom in Feudal France 768-900* Columbia University Press, New York, 1965, 1972 [ISBN 0-231-03298-6].

43° 36′ Nordo 3° 12′ Oriento﻿ / ﻿43.6 °N, 3.2 °O﻿ / 43.6; 3.2 (mapo)
**Serba ortodoksa preĝejo de Grandmartiro Sankta Georgo** estas romkatolika kirko en Hungario, en urbo Budapeŝto, en distrikto Belváros-Lipótváros en strato "Szerb" (=serba).

Historio
--------

Serbaj rifuĝintoj konstruis la preĝejon en la 1690-aj jaroj, sed pli frue tie estis ruino de mezepoka kirko. La nova preĝejo malkonstruiĝis en 1731 kaj pli nova preĝejo konstruiĝis (laŭ alia informo nur trakonstruo okazis) post 2 jaroj. La kampanilo pretiĝis en 1752. La unuaj ikonoj fariĝis en 1760. En 1838 pro la granda inundo la mebloj neniiĝis. La nova ikonostazo estis farita en 1850. La ornama fera pordo pretiĝis en 1776, sed en 1932 pro teknikaj problemoj nova pordo konstruiĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas unusolan turon. Ŝtonomuro ĉirkaŭas la konstruaĵon, kie estis metitaj tomboŝtonoj. Sur la muro estas impona ceramikaĵo pri Sankta Georgo. Interne laŭ la kutimo estas ligna mureto por apartigi virojn kaj virinojn. Károly Sterio pentris la ikonostazon kun 48 bildoj en 1857.

La preĝejo estas Monumento historia. Kermeso okazas en la plej proksima dimanĉo al la 24-an de aprilo.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

La serba preĝejo flanke
Fasado de la serba preĝejo
Interno de la serba preĝejo

* Kategorio Serba preĝejo Sankta Georgo (Budapeŝto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sergej BAGAPŜ** (abĥaze Сергеи Уасыл-иҧа Багаҧшь/Sergei Uasil-ipa Bagapŝ; ruse Сергей Васильевич Багапш/Sergej Vaslijeviĉ Bagapŝ; kartvele სერგეი ბაგაფში/Sergei Bagapŝi, naskiĝis la 2-an de marto 1949, mortis la 29-an de majo 2011 en Moskvo) estis prezidento de parte rekonita Respubliko Abĥazio. Li estis elektita en 2005 en tre streĉa konkurado kun la alia kandidato, Raul Haĝimba.

Agronomo laŭ sia klero, post la militservo Bagapŝ laboris en komsomolaj kaj partiaj strukturoj, ekde 1982 — kiel la unua sekretario (estro) de la Oĉamĉira distrikta partia komitato de la abĥaza aŭtonomio. Post proklamo de la sendependiĝo li okupis diversajn postenojn, inter ili estis premiero en la jaroj 1997-1999.

Antaŭ la elektiĝo kiel prezidento Bagapŝ dum kelkaj jaroj vivis en Moskvo, kie li engaĝiĝis en entreprenado kaj reprezentis sian respublikon en Rusio; poste li revenis al Abĥazio kaj dum nelonge estris la Ministerion de Energio. En decembro 2009 li estis reelektita.

Malsana de langa kancero, Bagapŝ mortis la 29-an de majo en Moskvo, kie li estis kuracata. Sergej Bagapŝ estas enterigita en la vilaĝo Ĝgerda de la Oĉamĉira distrikto, kie li naskiĝis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sergej BAGAPŜ. Oficiala paĝaro Arkivigite je 2006-11-07 per la retarkivo Wayback Machine abĥaze, angle, ruse

Referencoj
----------

1. ↑  Memdeklarita ŝtato, eksa aŭtonomio de la Kartvela SSR, Abĥazio estis fakte sendependa ekde 1992 ĝis 2008, kiam ĝi estis agnoskita kiel sendependa ŝtato fare de Rusio kaj pli poste de kelkaj aliaj ŝtatoj. Vidu la artikolon Abĥazio.

* Sergej Bagapŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sergej Bagapŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51825
* GND: 1012657140
* VIAF: 171799573
 |