recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Knut Gunnar BJÖRNSTRAND**, denaske **JOHANSON** (13-a de Novembro 1909 – 26-a de Majo 1986) estis sveda aktoro konata pro sia ofta laboro kun la verkisto kaj reĝisoro Ingmar Bergman.

Gunnar Björnstrand.
Björnstrand naskiĝis kiel Knut Gunnar Johanson en Stokholmo kiel filo de la geaktoroj Oscar Johanson kaj Ella Mauléon. Post sia edukado ĉe la aktorlernejo de la Reĝa Drama Teatro, li faris kelkajn aperojn en teatro, kino kaj radio. La unua kunlaboraĵo de Björnstrand kun Ingmar Bergman estis la ludado de 1941 de la teatraĵo de August Strindberg nome *Spöksonaten* (Fantomsonato). Lia unua ĉefa kinrolo estis en *Natt i hamn* de Hampe Faustman en 1943. Post subskribi kontrakton kun Svensk Filmindustri, li ricevis proponojn ĉefe kiel partoj en komedioj, kiel *Sommarnattens leende* de Bergman (Ridetoj de somernokto, 1955). En 1957, tamen, li aperis en du dramaj roloj por Bergman, nome en La sepa sigelo kaj en Naturaj fragoj. Li regule stelulis en aliaj filmoj de Bergman ĝis 1968, kiam lia laboro por la reĝisoro iĝis malofta. Li ankaŭ ludis ĉefajn rolojn ĉe la Stockholm Stadsteater kaj en privataj teatroj. En postaj jaroj, pro sekvoj de apopleksio, Björnstrand evitis long-daŭrajn kontraktojn, kaj centriĝis al teatro kaj televido. Lia lasta filmo estis Fanny kaj Alexander de Bergman (1982): ĉar li ekperdis memoron ekde tiam, la aktorado estis malfacila. Björnstrand mortis en Stokholmo en 1986.

* Kategorio Gunnar Björnstrand en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607168
* GND: 140680861
* LCCN: n94067801
* VIAF: 54409288
* ISNI: 0000 0001 0902 9318
* LIBRIS: 178679
* SUDOC: 059211083
* BNF: 146598303
* NKC: xx0119646
* BNE: XX1727450
 |
**Guna,** laŭ (hindie **गुना**) estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.

Kampuso en Guna

Demografio
----------

Guna havis populacion de 180 935 en 2011 kun legopovo de 80%, kiu estas pli alta, ol la landa mezumo.

Stacidomo en Guna

Geografio
---------

Guna situas en pli malalta parto de montaro 474 metrojn super la marnivelo laŭ rivero. Ŝivpuri troviĝas 94, Lalitpur (Barato) 110, Vidiŝa 134, subŝtata ĉefurbo Bopalo 155, Maksi 194, Uĝĝen 225, Devas 226, Nagda 234, Mandsaur 236, Indaur 260, Bansvara 316, tutlanda ĉefurbo Delhio 444, Mumbajo 783, Kolkato 1150 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En tiu regiono praa reĝlando funkciis, sed ekde la 18-a jarcento ĝi apartenis al alia reĝlando. En 1897 alvenis la unua trajno.

Ekonomio
--------

Ĉe Guna la agrikulturo estas la plej grava okupiĝo.

Lingvoj
-------

En Guna la oficiala lingvo estas la hindia aŭ ties dialekta lingvo la bundela.

Religioj
--------

En Guna plejparto de la populacio estas hinduoj (82%), krome islamanoj (12%), ĝajnistoj (4%), fine iomete ekzistas aliaj religioj.

Eduko
-----

Guna havas privatan teknologian kampuson.

Klimato
-------

Guna havas humidan subtropikan klimaton (Cfa). Jare pluvas averaĝe po 974 mm. Inter junio-septembro ofte pluvas, inter novembro-majo apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 18-32 °C.

Trafiko
-------

Al Guna alvenas 4 fervojaj linioj kaj 5 ĉefvojoj.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* historia ornamriĉa stacidomo

Fontoj
------

* WikiTrans
**Dollberge** estas montoj en la norda Sarlando kaj najbara Rejnlando-Palatinato. Il troviĝas en la sudorienta kaj ĝis 707,4 m alta parto de la Schwarzwälder Hochwald, kiu mem estas parto de las Hunsruko.

Geografio
---------

### Situo

La Dollberge estas al nordoriento etendiĝanata longa montoĉenoen la Naturparko Saar-Hunsrück de ĉirkaŭ Nonnweiler (Sarlando) al Börfink (Rejnlando-Palatinato). La sudokcidenta pinto de la Dollberge situas en la norda Sarlando apud Nonnweiler; la plej granda parta de la montodorso troviĝas en Rejnlando-Palatinato.

### Montoj

Al la Dollberge apartenas – ordigita laŭ la alteco en metroj (m) super marnivelo-:

* Friedrichskopf (alteco 707,4 m), sude de Börfink sur la komunuma teritorio de Brücken, Rejnlando-Palatinato
* Dollberg (alteco 695,4 m), sudoriente de Neuhütten, la plej alta monto de Sarlando
* Vorkastell (alteco 626,0 m) (montosprono kaj burgruino), sudoriente de Börfink, Rejnland-Palatinato

### Akvejoj

Inter la Dollberge kaj la „Schwarzwälder Hochwald" troviĝas la Primtalsperre, akvobaraĵo, trafluata de la rivereto Prims, en kiu la rivereto Allbach enbuŝiĝas. La rivereto Allbach havas sian fonton ĉe la monto "Friedrichskopf". Ĉe la nordorienta rando de la Dollberge fluas la rivereto Traunbach.

ringremparo de Otzenhausen
--------------------------

En la regiono de al sudokcidenta pinto de al Dollberge troviĝas inter Nonnweiler kaj la Dollberg la ringramparo de Otzenhausen, huna ringo, kelta fuĝburgo (opidumo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Dollberge*, detala mapo de la r Dollberge ĉirkaŭ la monto Dollberg
**Birs** estas rivero en la nordo de Svislando kun longeco de 73 km. La rivero pasas tra la kantonoj Berno, Ĵuraso, Soloturno kaj Bazelo Kampara. La akvokolekta areo de Birs etendiĝas sur 922,3 km², kiuj plejparte situas en Svislando kaj etparte ankaŭ en Francio.

Geografio
---------

La fonto de Birs troviĝas en la Ĵurasa Montaro sudokcidente de Tavannes ĉe la pasejo *Col de Pierre Pertuis* en la Berna Ĵuraso sur alteco de 765 m s.m.. Ĝi alfluas al Rejno en Birsfelden je alteco de 246 m s.m. La fonto de Birs estas riveregfonto, kiu estas la elfluejo de ampleksa, multkilometra kavernsistemo interne de la Ĵurasa Montaro, kie kolektiĝas pluvakvo. La rivero trapasas entute ok ĉenojn de la Ĵuraso, tiel ke impresaj ravinoj interŝanĝiĝas kun vastaj valkaldronoj.

Historio
--------

Jam historie laŭlonge de la rivero Birs kondukis grava trafikvojo, kiu jam estis uzita en la paleolitiko kiel montris diversaj trovaĵoj. En romia epoko tra la valo pasis romia strato. La vojon en mezepoko la episkopoj de Bazelo sekurigs per diversaj kasteloj kaj fortikaĵo, kio fariĝis la bazo de ili regno. En la jaro 1444 ĉe la bordo de la rivero okazis la Batalo de Sankt-Jakob ĉe Birs. En la deknaŭa jarcento dum la industriiĝo estis konstruitaj laŭlonge de Birs diversaj fabrikoj, kiuj utiligis la akvoenergion de la rivero.

Alfluantoj
----------

Gravaj alfluantoj de Birs estas Trame, Ruisseau de Chaluet, Challère, Raus, Scheulte, Sorne, Ruisseau de Mettembert, Lützel, Wahlenbach, Lüssel, Ibach, Chastelbach kaj Seebach.

Komunumoj laŭlonge de Birs
--------------------------

De la fonto ĝis la alfluo al Rejno laŭlonge de Birs situas la sekvantaj komunumoj: Tavannes, Reconvilier, Loveresse, Pontenet, Malleray, Bévilard, Sorvilier, Court, Moutier, Roches, Rebeuvelier, Courrendlin, Courroux, Delemonto, Soyhières, Liesberg, Bärschwil, Laufen, Zwingen, Brislach, Nenzlingen, Himmelried, Grellingen, Pfeffingen, Duggingen, Aesch, Dornach, Reinach, Arlesheim, Münchenstein, Muttenz kaj Birsfelden.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Birs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La rivero Birs en la Historia Leksikono de Svislando
* Hidrologiaj datumoj de Birs Arkivigite je 2009-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Aleksander Mikiŝev** (ruse *Микишев*, מיקישב ) (n. la 27-an de decembro 1960) estas israela esperantisto. Li studis teorian fizikon en Perma Universitato Arkivigite je 2015-04-14 per la retarkivo Wayback Machine, doktoro, temo de la tezo estis pri komputika simulado de turbulentaj fluoj. En 1979 iĝis esperantisto, tuj ekaktivis en loka Esperanto-movado, apartenis al la unua kvaropo de t.n. Urala Esperanto-Komitato, neformala grupo gvidanta Esperanto-agadon en urala regiono komence de la 1980-aj jaroj (aliaj anoj de la Komitato - Aleksander Korĵenkov, Halina Gorecka kaj Andreo Peĉjonkin). Ekde majo de 1991 jaro loĝas en Israelo. Kunlaboris kun revuo Monato. En 2000 jaro lanĉis Astronomian Esperanto Klubon (AEK Arkivigite je 2008-08-20 per la retarkivo Wayback Machine), nun Astronomia Sekcio de ISAE. Redaktas *Astronomian Almanakon*, organizas staĝojn de astronomi-ŝatantoj. Aliaj okupoj - tradukisto, ĉefe de teknikaj tekstoj, okupiĝas pri sciencaj esploroj rilataj al diversaj hidrodinamikaj sistemoj, instruas en matematika departemento de Teĥniono - israela teĥnologia instituto Arkivigite je 2013-10-07 per la retarkivo Wayback Machine. Ekde 2010 jaro loĝas ankaŭ en Usono (Houston, TX).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268920
 |
**Bronchales** [bronĈAles] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko *Sierra de Albarracín*.

Geografio
---------

Ĝi estas ĉe la montaro *Sierra de Albarracín*, je 55 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj. Bronchales estas unu el la plej sudokcidentaj municipoj de la regiono.

Bronchales estas sur tre montara areo je 1 569 msm, komunikebla laŭ la regiona ŝoseo A-2709 al Noguera de Albarracín, kaj laŭ la regiona ŝoseo A-1511 nordoriente al Pozondón kaj nordokcidente al Orihuela del Tremedal.

Historio
--------

Oni trovis restaĵojn de iberoj, kaj de la romia epoko restaĵojn de *terra sigilata* en la bieno "EL Endrinal". En islama epoko la areo apartenis al la tajfo de Zaragozo. Al epoko de kristan-islamaj militoj apartenas mencio en Cantar de Mio Cid, nome 
"Por Santa María vos vayades passar... trocieron a Santa María e vinieron a albergar a Fronchales" (verso 1475).

La originoj de la nuna loĝloko estus de fino de la 12-a jarcento je la konkero fare de kristanoj kaj posta reloĝado de la montaro fare de navaranoj. Pedro Ruiz de Azagra en 1171 konkeris por kristanoj la areojn de Albarracín kaj ties montaron. La paroĥo de Bronchales (Roncales) aperis kiel unu de sep paroĥoj de la Diocezo de Albarracín en la Ĵuro de ties unua episkopo, Don Martín. 

Ekde 21a de junio 1257, per decido de la reĝo Jakobo la 1-a en Teruelo, Bronchales kaj la ĉirkaŭaj loĝlokoj ekformis parton de la komunumo *Sesma de Bronchales* en la komunumaro *Comunidad de Santa María de Albarracín*, kiu dependis rekte de la reĝo, kaj tio restis ĝis 1837, kun aktuala sidejo en Tramacastilla.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj), krom somera turismo, kaj industrio de akvo kaj ŝinko. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 424 loĝantoj. Ĉiuokaze Bronchales estas la tria plej loĝata urbeto en la komarko, post nur Albarracín kaj Orihuela del Tremedal.

Inter apudaj lokoj menciindas Orihuela del Tremedal, kun tre bona konservado, Ródenas same elstara pro urba popola arkitekturo el ŝtono, Noguera de Albarracín kaj Pozondón. Plej vizitata estas la monumenta urbo Albarracín.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797431
* VIAF: 316735317
 |
**Anikó Szegedi** [segedi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szegedi Anikó** estas hungara pianisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis János Szávai.

Anikó Szegedi  naskiĝis la 22-an de marto 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Anikó Szegedi aĝis 5, kiam ŝi komencis lerni hejme pianludon. Post 5 jaroj ŝi studis jam en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Péter Solymos, György Kurtág kaj András Mihály. Ŝi akiris diplomon en 1960, poste ŝi estis stipendiulo de la filharmonio. Ŝi aĝis 13, kiam ŝia pianado estis aŭdebla en la Hungara Radio. En 1964 kaj 1965 ŝi plulernis en majstrokursoj de Géza Anda. En la sekvaj jaroj, jardekoj ŝi ofte recitalis. Inter 1974 kaj 1990 ŝi instruis en la Muzikarta Altlernejo. En 1990 ŝi translokiĝis al Parizo, post kelkaj jaroj ŝi faris majstrokursojn. 

Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1963 – 1973. Ŝi naskis filinon en 1968.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Zwickau (1963, premiita)
* Parizo (1966, 1971)
* Budapeŝto (1999)

Elektitaj muzikdiskoj
---------------------

* Ludwig van Beethoven: A-dúr szonáta op. 2. No2; Eroica variációk op. 35.
* Joseph Haydn: The complete keyboard solo, Music 3/vol. 2; Music 3/vol. 3.
* Robert Schumann: Carnaval, Kreisleriana; Chopin: a-moll valcer op. 34. No2; F-dúr mazurka op. 24. No1; A-dúr polonéz op. 40. No1

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* István Kassai

Fontoj
------

* anglalingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635063
* LCCN: nr96019983
* VIAF: 51588376
* ISNI: 0000 0000 4939 4945
* BNF: 138410915
 |
**Anikó Hivatal,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hivatal Anikó** estis hungara aktoro, infana aktoro. Ŝiaj hungarsistemaj nomoj estis pro la unua geedziĝo **Lendvay Mártonné** aŭ **Lendvayné Hivatal Anikó,** pro la dua geedziĝo al Lajos Latkóczy **Latkóczyné**. Estis ŝi, al kiu verkis poemojn Sándor Petőfi, Mihály Vörösmarty, János Garay.

Anikó Hivatal
Anikó Hivatal  naskiĝis la 8-an de februaro 1814 en Pest (urbo), ŝi mortis la 6-an de aŭgusto 1891 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Anikó Hivatal komencis sian aktoran karieron kiel sesaĝa knabino sub nomo **Balog Nina** en Pozsony, baldaŭ en Győr kaj en aliaj urboj kun trupo de Ferenc Komlóssy (aktoro), en la jaroj 1829 kaj 1830 en sia naskiĝurbo sub nomo *Anikó*. Ŝi konatiĝis kun Márton Lendvay (patro) en teatro en Balatonfüred en 1830, ili geedziĝis post 2 jaroj en Győr. Ŝi naskis filon same estontan aktoron Márton Lendvay (filo). Ŝi havis rolojn en pluraj urboj de Hungara reĝlando, fine ŝi estis fondinta membro de Teatro Magyar de Pest en 1937. Ŝi restis en la teatro ĝis 1859 (la teatro estis alinomita Nacia Teatro (Pest)). En 1848 ŝi eksedziniĝis kaj ŝia pli nova edzo estis pentristo Lajos Latkóczi. En 1860 ŝi pensiuliĝis kaj plene retiriĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Kotzebue *Bujdosó Ámor* (1825) - Amália
* William Shakespeare:
	+ Hamleto - Ophelia
	+ Romeo kaj Julieta - ina titolrolo
	+ Otelo - Desdemona
* József Katona: *Bánk bán* - Melinda
* Schiller:
	+ Maria Stuart - titolrolo
	+ *Kabale und Liebe* - Lujza
* Molière: Tartufo - Dorine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* 

* Kategorio Anikó Hivatal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581810
* GND: 1019196165
* VIAF: 227419548
* ISNI: 0000 0003 6437 0599
 |
**Blanka Insulo** (maorie *Whakaari*, angle *White island*) estas kaj stratovulkano kaj vulkaninsulo, nome unu el la plej konataj vulkanoj de Nov-Zelando, kaj situas je la plata nordflanko de la Nordinsulo.

La alteco de tiu vulkaninsulo estas 321 metroj super marnivelo, kaj la tuta alteco el la vulkanbazo estas proksimume 1600 metroj. La pejzaĝo memorigas al tiu de la Luno aŭ Marso kaj estas kalkulata kiel unu el la plej bonaj turismaj allogaĵoj de Nov-Zelando.

Ekde proksimume la ŝanĝiĝo de la 19-a al la 20-a jarcento sur la insulo oni elfosis sulfuron. En 1914 ĉiuj 10 ministoj mortis pro vulkan-erupcio. La elfosado de sulfuro kelkajn jarojn poste rekomenciĝis, sed komence de la 1930-aj jaroj definitive haltis. La restaĵoj de la konstruaĵetoj kun instalaĵoj kiuj rememoras al tiu tempo ankoraŭ videblas en angulo de la insulo.

La vulkano ankoraŭ estas aktiva: regule okazas tertremoj kaj kelkfoje ankaŭ erupcioj. Je la 9-a de decembro 2019 okazis erupcio ĉe kio deknaŭ homoj mortis kaj dudekkvin vundiĝis.

La surpaŝo de la insulo estas per severaj sekurecpostuloj ligata: oni rajtas surpaŝi la insulon nur sub akompano de specialaj gvidistoj kaj estas deviga porti sekureckaskon (subitaj eksplodoj) kaj kontraŭgasmaskon (ekstrema odoro de sulfuro). La ĉeestanta kraterlago varias dum la daŭro de la tempo regule tiel en nivelo kiel en koloro de la akvo.

La vulkanaj aktivecoj de la insulo kontinue estas observataj fare de vulkanologoj, interalie per kameraoj, sismografoj kaj magnetometroj.

Krom la vulkana insulo mem, ankaŭ la vivo en la akvo estas tre speciala, pro la alta akvotemperaturo.

Bildaro
-------

* Rando de la kratero 1 minuton antaŭ la erupcio en 2019. Meze de la bildo videblas piedirantaj vizitantoj.Rando de la kratero 1 minuton antaŭ la erupcio en 2019. Meze de la bildo videblas piedirantaj vizitantoj.
* Erupcio de la vulkano la 9-an de Decembro 2019, 9 minutojn post komencoErupcio de la vulkano la 9-an de Decembro 2019, 9 minutojn post komenco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blanka Insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Almenaŭ kvin homoj pereis pro vulkanerupcio en Nov-Zelando en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

* Retkameraoj de la Blanka Insulo
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blank-nigraj stumposimioj** |
| --- |
|  |
| (Colobus guereza)(*Colobus guereza*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Primatoj *Primates* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Cerkopitekedoj *Cercopithecidae* |
| Subfamilio: | Colobinae |
|
|
|
|
| Genro: | ***Colobus***Illiger, 1811 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
| Tipa specio  |
| *Simia polycomos*Schreber, 1800(= *Cebus polykomos* Zimmermann, 1780) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Colobus satanas* *Colobus angolensis* *Colobus polykomos* *Colobus vellerosus* *Colobus guereza* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blank-nigraj stumposimioj  |

 |
| v • d • r |

**Blank-nigraj stumposimioj** (*Colobus*) estas genro de la cerkopitekedoj (*Cercopithecidae*), kies specioj havas longan voston, ne havas dikfingron aŭ nur stumpon anstataŭ plena fingro. Ili vivas en Afriko en arbaroj, grupe, agadas dumtage, saltegas de unu arbo al la alia.

Ili stomako modifiĝis al la plantovorado kaj iĝis kunmetita stomako.

La blank-nigraj stumposimioj havas 4 speciojn. Ili estas sveltaj simioj, kun longa, silka, bunta felo. Ilia pelto estas ŝatata inter la indiĝenoj kaj antaŭe ĉe eŭropanoj tiel oni masakris ilin grandkvante.

La blank-nigraj stumposimioj longas 77–82 cm (sen vosto 55–60 cm) kaj vivas en pluvarbaroj. Iliaj idoj estas blankoj ĉe la naskiĝo.

Parencaj simioj
---------------

La ruĝaj stumposimioj (*Piliocolobus*, 5 specioj) havas brunan aŭ nigran koloron, kun ruĝaj makuloj. Ilia vosto longas 40–80 cm, la korpo mem 46–60 cm. La verda stumposimio (*Procolobus verus*) havas mallongan olvivevrdan felon, malgrandan korpon. Ili estas protektataj.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Blank-nigraj stumposimioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blank-nigraj stumposimioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blank-nigraj stumposimioj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ferenc Tarányi** [tarAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Tarányi Ferenc Mihály József** estis hungara juristo, parlamenta deputito, senatano, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *nyirlaki* [njirlaki].

Ferenc Tarányi naskiĝis la 16-an de oktobro 1878 en Pusztaszentlászló, li mortis la 21-an de aprilo 1945 (pri la mortodateno ne estas konsento inter la fontoj) en Sümeg.

Biografio
---------

Ferenc Tarányi frekventis piaristan gimnazion en Budapeŝto, poste li studis en Universitato de Vieno, Lejpcigo, Ĝenevo kaj Reĝa Universitato de Budapeŝto. En la lasta li doktoriĝis el ŝtatsciencoj. Li akiris agrikulturan diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár), poste li okupiĝis pri la familia bieno. Li ankaŭ politikadis loke en Zala (historia departemento). Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li estis militkaptito en Siberio, fine li rifuĝis. Dum la Hungara Sovetrespubliko li agis kontraŭ la komunistoj. Inter 1920-1926 li estis parlamentano, fidelulo de la eksreĝo, inter 1922-1932 li estis departementestro, pli poste senatano ĝismorte. Li ricevis kelkfoje premiojn. Li havis edzinon, kiu naskis 4 filinojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre en la punkto 4.3) Arkivigite je 2020-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709053
 |
**Ferenc Sütő** [ŝutO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sütő Ferenc** estas hungara skulptisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Ferenc Sütő  naskiĝis la 5-an de decembro 1959 en Mezőhegyes.

Ignác Török (Pécs, 1993) fare de Ferenc Sütő
Bulbo (2000, simbolo de Makó) fare de Ferenc Sütő
Zoltán Kodály fare de Ferenc Sütő

Biografio
---------

Ferenc Sütő akiris diplomon en Universitato Janus Pannonius en 1986. Post la diplomo li estis asistanto ĝis 1992. Li plulernis en belarta majstrolernejo inter 1992–1996, lia majstro estis Sándor Rétfalvi. Intertempe en 1993 li debutis en ekspozicio, en la sekva jaro li ricevis du premiojn. En 1999 li ekinstruis en arta mezlernejo en Kaposvár kaj Universitato de Pécs.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Kaposvár (1998)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1993-1997)
* Pécs (1995)
* Hamburgo (1998-1999)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* "Madarak" (Budapeŝto, 1982)
* Ignác Török (vidu la bildon!)
* Bulbo (2000, Makó, vidu la bildon!)
* Zoltán Kodály (2014, vidu la bildon!)
* Sándor Sík (Mátraszentimre, 2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Sütő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 625055
 |
**Ferenc Sándor KISS** [ŝAndor kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kis Ferenc Sándor** aŭ *Kiss Ferenc* (en Kis la simpla s ne estas tajperaro) estis hungara aktoro, teatrestro, akademia instruisto.

Ferenc Sándor Kiss  naskiĝis la 15-an de aprilo 1893 en Székesfehérvár (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1892), li mortis la 13-an de aŭgusto 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Sándor Kiss post la abituriento li estis parte studento de Teatra Akademio, parte soldato en la 1-a mondmilito. Li debutis kiel aktoro en Debrecen. Ekde 1919 li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto), kie en 1937 estis nomumita "eterna membro". Kelkfoje li havis rolojn ankaŭ en aliaj teatroj. Inter 1933-1944 li ankaŭ instruis en la teatra akademio, eĉ li estis akademiestro inter 1937-1944, fine Ferenc Szálasi nomumis lin teatrestro de la Nacia Teatro. Tial en 1945 li estis kondamnita, li estis en prizono ĝis 1953. Liberiĝanta li povis esti nur helplaboristo. Post 3 jaroj li denove aktoradis, liaj pli gravaj teatraj stacioj estis:

* Teatro Kisfaludy (Győr) (1956–1959)
* Nacia Teatro (Szeged) (1959–1964)
* Teatro Petőfi (Veszprém) (1965, 1968)
* Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1970).

Intertempe li pensiuliĝis en 1961, sed poste li ricevis rolojn ne nur en teatroj, sed ankaŭ en filmoj. Lia memuaro *Mindenért fizetni kell* aperis en 1971. Li ricevis premiojn en 1935 kaj 1963. Li edziĝis trifoje, li havis 2 filinojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Otelo - titolrolo
	+ Makbeto - titolrolo
	+ Rikardo la 3-a - titolrolo
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám, Lucifer (ambaŭ ĉefroloj)
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo
* Rostand: Cyrano de Bergerac - titolrolo

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Rákóczi induló* (1933)
* *Európa nem válaszol* (1941)
* *Égi madár* (1958)
* Dudek horoj (filmo) (1965)
* *A vihar* (1976)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ferenc Sándor Kiss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581156
* LCCN: no2009038711
* VIAF: 121715145
* ISNI: 0000 0001 1701 8061
 |
**Ferenc Tarjáni,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarjáni Ferenc** estis hungara kornisto, altlerneja instruisto.

Ferenc Tarjáni naskiĝis la 11-an de septembro 1938 en Dorog, li mortis la 27-an de decembro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Tarjáni komence violonadis en muziklernejo en sia naskiĝurbo, iom poste en Tarhos, sed pro brakorompiĝo li ŝanĝis la instrumenton al korno jam en muzikarta mezlernejo en Budapeŝto (1954-1961). Lia plej grava instruisto estis János Ónozó. Intertempe en 1957 li estis primara kornisto en poŝtista simfonia orkestro, inter 1958 kaj 1995 en la simfonia orkestro de Hungara Radio. En tiu longa periodo li kun la orkestro (ankaŭ kiel solisto) koncertis en Eŭropo, Ameriko, Azio. Li fondis ankaŭ blovorkestrojn. Ekde 1975 li instruis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt kiel docento, poste en pli alta posteno. Inter 1987-2007 li estis arta gvidanto de somera muzika tendaro. Li ricevis muzikkonkursajn premiojn ekde 1962, ŝtatajn premiojn inter 1965-2004. Li edziĝis en 1961, filo naskiĝis post 3 jaroj.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Luksemburgo (1978)
* Pekino (1983)
* Munkeno (1984)
* Prago (1986)
* Sidnejo (1999)

Lia lernolibro
--------------

* *Kürtiskola kezdőknek* (serio, kunverkinto)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Szabolcs Zempléni

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj videoj
* hungarlingva membiografio
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663967
* GND: 1184342865
* LCCN: n88654260
* VIAF: 121532030
* SUDOC: 189217952
* BNF: 14231760q
* MBA: 855d52eb-3dd5-4120-bba1-cb4050018692
* NKC: xx0177862
 |
**Ferenc Trischler** [triŝler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Trischler Ferenc** estis hungara skulptisto, medalisto, platetisto, instruisto.

Ferenc Trischler  naskiĝis la 6-an de marto 1945 en Németbóly.

József Rippl-Rónai (Kaposvár, 2009) fare de Ferenc Trischler
Sankta Triunuo en Mohács fare de Ferenc Trischler

Biografio
---------

Ferenc Trischler devenis el germana-ŝvaba familio]]. La familio evitis la deportadon al Germanio en 1946. Li frekventis metilernejon pri farbistoj en Mohács, poste li abiturientis en Budapeŝto. Li jam frue ŝatis desegnadi, lia amiko János Meszlényi instigis lin al la skulptista kariero. Trischler frekventis belartan rondon de Ferenc Laborcz, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1975. Liaj plej gravaj instruistoj estis Iván Szabó (skulptisto) kaj József Somogyi. Post siaj studoj li instruis kvin jarojn en belarta gimnazio en Pécs, krome li havis stipendion en la unuaj 3 jaroj. En la sekvaj jaroj li kreis skulptaĵojn en la sama urbo. Pro vidviniĝo li edziĝis dufoje, lia unua edzino naskis du filojn. Li ricevis 2 premiojn en 1974 kaj 1983.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Bóly (1975, 1978, 1993, 1997)
* Budapeŝto (1976)
* Opole (1977)
* Pécs (1982, 1986, 1995, 2000)
* Hamburgo (1991, 1992)
* Mohács (1992)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1978, 1988)
* Pécs (1979)
* Kaposvár (1984)
* Opole (1986)
* Sopron (1991)
* Budapeŝto (1994)
* Siklós (1996-2000)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Ludoviko la 1-a (Hungario) (Pécs)Ludoviko la 1-a (Hungario) (Pécs)
* Ernő Poeltenberg (Pécs)Ernő Poeltenberg (Pécs)
* János Damjanich (Pécs)János Damjanich (Pécs)
* Ferenc Pelsőczy en TörökbálintFerenc Pelsőczy en Törökbálint
* Gyula Zichy (Pécs)Gyula Zichy (Pécs)
* Ornampordo (Pécs)Ornampordo (Pécs)
* István Széchenyi (Pécs)István Széchenyi (Pécs)
* István Fekete en MosonmagyaróvárIstván Fekete en Mosonmagyaróvár
* Tivadar Puskás (Budapeŝto)Tivadar Puskás (Budapeŝto)
* Antal Wittmann (Mosonmagyaróvár)Antal Wittmann (Mosonmagyaróvár)

Elektitaj medaloj
-----------------

* "Grünfelder Lőrinc / Bár" (bronzo)
* "A Magyar Nephrológiai Társaság IV. Nagygyűlése" (Pécs, 1985)
* "Villány - Kanaáni Szőlőfürt" (bronzo)

Elektitaj platetoj
------------------

* "Festő és modellje" (bronzo)
* "Magyar Rajzpedagógus Szövetség" (bronzo)
* "Szent Eligiusz Társaság" (Pécs, 2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* intervjuo
* [*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Trischler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626232
 |
Satelita bildo de la lago Figibine (kun formo de lancopinto) kaj de la lago Komango en la orienta pinto, en Aprilo 1991. La rivero Niĝero estas malsupre dekstre, en la foto, la lago Horo malsupre maldekstre kaj la lago Fati malsupre dekstre. 
La lago **Figibine**, *Figuibine* aŭ *Faguibine*, estas lago de Malio de la Interna Niĝera Delto norde de la rivero Niĝero en la centra Regiono Timbuktuo. Ĝi estas unu el multaj lagoj el tiu interna riverdelto. Ĝi estas sur la suda rando de la dezerto Sahara, je 80 km okcidente de la urbo Timbuktuo kaj je 75 km norde de la rivero Niĝero, al kiu ĝi estas konektata per sistemo de malgrandaj lagoj kaj kanaloj. En la jaroj kiam la alta nivelo de la rivero estas sufiĉa, la akvo fluas el la rivero, fakte el ties brako Farabango, al la lago. Ekde la sekego de Sahelo de la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, la lago estis preskaŭ ĉiam seka. Akvo rare alvenas al la lago, kaj kiam ĝi faras tion okazas nur parte. Tio okazigis partan nuligon de la ekosistemo. En aliaj pli favoraj jaroj, la akvo etendiĝas ĉirkaŭ 80 km aŭ plie el la rivero Niĝero norden. Tiam la lago Fagibine okupas akvareon de 504-590 km². Tial, la lokaj agrikulturistoj kultivas sorgon, maizon, batatojn, terpomojn, arakidojn kaj aliajn legomojn dum la akvo retiriĝas kaj lasas fekundan teron.​

Notoj
-----

1. ↑   Coulibaly, Moriba (11a de Januaro 2010). «Système Faguibine: un ensemble d'atouts naturels». L'Essor (en franca). Konsultita la 11an de Decembro 2021.

* Koordinatoj 16°45′N 4°0′W

* Kategorio Figibine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747495
 |
**Kálmán Szily** [sili], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szily Kálmán** estis hungara inĝeniero, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1920). Lia samnoma patro estis Kálmán Szily (lingvisto).

Kálmán Szily  naskiĝis la 4-an de majo 1875 en Budapeŝto. Li mortis la 14-an de januaro 1958 en Novjorko.

Biografio
---------

Kálmán Szily frekventis 2 universitatojn en Budapeŝto, krome li plulernis en Parizo kaj Zuriko. En 1898 li ekinstruis en la teknikuniversitato en Budapeŝto. En 1901 li atingis la instruan rangon privata profesoro, poste pli altajn rangojn, fine inter 1927-1930 li estis rektoro. En 1932 li estis nomita subministro, sed inter 1941-1944 li revenis instrui. Fine de la 2-a mondmilito li rifuĝis al la Germana Imperio, baldaŭe al Usono. Li ricevis premion en 1935.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A binominális együtthatók… (1895)*
* *Adalékok a statika elemeihez* (1907)
* *Mechanika (I – III.* (1920 – 21)
* *Műszaki mechanika* (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
**Kálmán SÁNTHA** [ŝAnta], laŭ la hungara skribmaniero **Sántha Kálmán** estis hungara kuracisto, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio.

Kálmán Sántha naskiĝis la 12-an de julio 1903 en Hungario, en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio). Li mortis la 12-an de decembro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Sántha frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en malsanulejo pri mensaj malsanoj, kie li okupiĝis ankaŭ pri esploradoj. Inter 1936-1937 li faris sciencan laboron en Montrealo helpe de stipendio. Hejmenveninta li esploris, kuracis kaj instruis en universitato de Debrecen. En 1944 li aliĝis al la demokrata parlamento, sed baldaŭe li havis konfliktojn kun la komunistoj. En 1951 li devis trude labori en malgranda malsanulejo de Balassagyarmat. Antaŭ sia morto oni denove rericevis siajn postenojn kaj anecojn. Li ricevis premion Kossuth en 1949 kaj postmorte en 1990 ankaŭ alian premion.

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo en malsanulejo de Debrecen

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Arkivigite je 2015-08-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419690
* GND: 11945114X
* LCCN: n00029450
* VIAF: 54958375
* ISNI: 0000 0000 7860 4999
* SUDOC: 068978391
 |
**Dolnji Slaveči,** hungare **Alsócsalogány** [alŝOĉalogAnj] estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Grad (Slovenio). La loknomo en ambaŭ lingvoj signifas: suba najtingalo. La historia hungara nomo ĝis 1890 estis *Alsószlavecsa*, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon. Paro de Dolnji Slaveči estas Gornji Slaveči.

Municipo Grad en Slovenio, kie Dolnji Slaveči troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Alto super marnivelo: 240 m
* Koordinatoj: 46° 47′ 45.93″ N 16° 47′ 38.″ O﻿ / ﻿46.7960917 °N, 16.79389 °O﻿ / 46.7960917; 16.79389 (mapo)Koordinatoj: 46° 47′ 45.93″ N 16° 47′ 38.″ O﻿ / ﻿46.7960917 °N, 16.79389 °O﻿ / 46.7960917; 16.79389 (mapo)
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 9264
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Dolnji Slaveči situas en valo laŭ rojo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Dum la hungara regado oni nombris en Alsócsalogány 133 domojn kaj 707 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1981 kaj en 1988 vilaĝaj festegoj okazis.

Famuloj
-------

En la vilaĝo naskiĝis hungaria slovena pastro Miklós Küzmics.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.vasidigikonyvtar.hu
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
**Sender Freies Berlin** (SFB), en Esperanto *Sendostacio Libera Berlino*, estis ekde sia fondado la 12-an de novembro 1953 (komcenco de la dissendado estis la 1-a de junio 1954) ĝis la 30-a de aprilo 2003 la federacilanda radio por okcidenta Berlino kaj ekde 1990 por la reunuiĝinta Berlino. La nomo de la aŭtonoma ŝtata radiostacio kaj televida sendostacio estis aludo al la „libera" okcidenta Berlino kiel dislimiĝo kontraŭ orienta Berlino kun la ŝtata radio de GDR.

balonoj de la sendostacio SFB kaj sia televida kanalo (SF) **B1** ("Berlino 1") en amasa evento urbocentre
Valide ekde la 1-a de majo 2003 SFB kunfandiĝis kun la Ostdeutscher Rundfunk Brandenburg (ORB) al nova Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB). ORB kaj SFB estis membroj de la *Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland* (ARD), same kiel ankaŭ nun RBB.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sender Freies Berlin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 381240
* GND: 2021937-4
* LCCN: n82209947
* VIAF: 131578075
* ISNI: 0000 0001 0661 3375
* SUDOC: 096126248
* BNF: 140539030
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

EdE-S

**Sigelmarkoj**. Por fermi la leterojn oni uzas la glumarkojn aŭ sigelmarkojn. La kolektado de glumarkoj estas agrabla pasio, ĉar inter ili ekzistas veraj perloj de la malgranda grafiko. Plej ofte la glumarkoj aperas en diversaj koloroj kaj sur diverskoloraj paperoj, kun dentumita aŭ tranĉita rando. La glumarkojn la kolektantoj surgluas kiel la poŝtmarkojn en albumojn aŭ sur egalajn paperfoliojn (kartonojn), ĉar tie ili pli efikas. Inter la glumarkoj oni distingas 2 ĉefgrupojn: a) glumarkoj kun dato; b) glumarkoj sen dato. La unua grupo estas pli valora kaj havas pli multajn kolektantojn ol la dua. La glumarkojn kun dato oni kutimas aranĝi laŭ datoj kaj urboj. Ekz.: 1906 Genève, Paris, Reichenberg, Wien; 1907 Antwerpen, Berlin, Budapest, ktp. Oni povas aranĝi ilin ankaŭ laŭ grupoj (int. kongresoj, naciaj kongresoj en aboca vico, foiroj, fakaj kunvenoj, ktp.), sed la laŭjara divido estas pli bona, ĉar tiel la serĉita glumarko estas pli facile trovebla. 

La unua glumarko kun dato aperis en 1906 por la 2-a UK. Ĉe kelkaj kongresoj la eldonita nombro de la diversaj glumarkoj estas grandega. Ekz. 1917 Girona 156, 1920 Barcelona 209. La nombro de la glumarkoj kun datoj ĝis nun atingis 1700: La glumarkon sen dato oni povas dividi jene: 1. propagandaj; a) naciaj laŭ aboca vico, b) multlingvaj, c) E-lingvaj; 2. glumarkoj de firmoj, librovendejoj; 3. de gazetoj; 4. de libroj; 5. de urboj; 6. de komercaĵoj; 7. de societoj, grupoj; 8. de personoj; 9. de Z; 10. helpmonoj; 11. la ceteraj simplaj glumarkoj, kiujn oni denove povas dividi laŭ formato jene: a) kvinpintaj; b) rondaj; c) elipsoformaj; d) triangulaj; e) kvarangulaj; f) kvinangulaj; g) sesangulaj; h) brikformaj: I. vertikalaj kaj II. horizontalaj. La nombro de glumarkoj sen dato estas pli ol 2000: En „Germana E-isto", 1912 aŭg: dec. „Normanda Stelo", 1913-14, kaj en „E Kolektanta" aperis parteto de katalogo pri glumarkoj. D-ro Mobusz akiris tie multan meriton. En „Tutmonda Kolektanto", 1931 n-ro 6. aperis listo de glumarko kun dato, kaj katalogo pri tiuj glumarkoj de d-ro Jozefo Takács estas jam prespreta.
J. TAKÁCS.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rufbrova troglodito** |
| --- |
|  |
| Rufbrova trogloditoRufbrova troglodito |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Trogloditedoj *Troglodytidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Troglodytes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. rufociliatus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Troglodytes rufociliatus****(Sharpe, 1881) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rufbrova troglodito  |

 |
| v • d • r |

La **Rufbrova troglodito** (***Troglodytes rufociliatus***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi troviĝas en Centrameriko nome en Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, suda Meksiko kaj Nikaragvo. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

Kiel ĉe aliaj trogloditoj, tiu ĉi estas ankaŭ malgranda ĝenerale **bruna birdo, pli malhele supre** kaj ĉefe ĉe flugiloj; estas horizontala malhela striado videbla en flugiloj kaj ĉefe vosto. Estas ruĝecaj zonoj ĉe kolo kaj brusto kiu kontrastas kun pli malhelbrunaj vizaĝo kaj krono inter kiuj siavice kontrastas tre **longa malhelbruna aŭ rufbruna superokula strio** kiu markas el la nigreca beko al la kolo kaj kiu nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en latina scienca nomo kie *rufociliatus* signifas precize *rufbrova*.

Tiuj neotropisaj birdoj manĝas ĉefe insektojn.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Troglodytes rufociliatus Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
**Suza,** serbe **Суза,** hungare **Csúza** [ĉUza] estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Kneževi Vinogradi.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 31 308
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

Suza situas inter Danubo lak Dravo.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1252 en formo *Chuza*. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 vivis en Suza 2.127 da homoj, (serboj 674 (32 %), kroatoj 651 (31 %), hungaroj 382 (18 %), jugoslavianoj 244 (12 %), kaj aliaj).

Famuloj
-------

En la iama Csúza naskiĝis hungara kalvinana pastro Jenő Sebestyén.
**Trabanca** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 29,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 177 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn dum la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. 

Limas kun loĝlokoj Fermoselle, Cibanal, Villarino de los Aires, Almendra, Ahigal de Villarino kaj El Manzano. Ĝi distas 73 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Estas restaĵoj el Prahistorio, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752858
* LCCN: n94106408
* VIAF: 139712192
 |
**Celesztin Pállya** [celestin pAja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pállya Celesztin** estis hungara pentristo.

Memortabulo pri Celesztin Pállya
Celesztin Pállya  Arkivigite je 2018-07-20 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 9-an de marto 1864 en Ĝenovo (Italio), li mortis la 15-an de januaro 1948 en Nagymaros (Hungario).

Biografio
---------

Celesztin Pállya alvenis en Hungarion en aĝo 5, en Újpest en aĝo 17. Lia desegnaĵo ricevis la unuan lokon en konkurso, helpe de la ricevita sumo li studis en Akademio de Belartoj de Vieno (1884), en simila lernejo en Munkeno, fine en majstrolernejo de Gyula Benczúr (1889 – 1894) en Budapeŝto. Li studvojaĝis en Italio kaj Germanio. Inter 1892–1894 li pentris la ĉevalojn en Landokupo de la madjaroj (rundpentraĵo). Liaj pentraĵoj (ĝenroj, aĵpentraĵoj, portretoj) estis vaste konataj en la lando. Li ricevis premion en 1929, honoran civitanon de Újpest en 1939. Li estis ĉiofaranto, ekzemple li faris violonon kaj biciklon.

Aprezo
------

Aprezo de Károly Lyka en 1900: "Celesztin Pállya povus malhavi la plenan homaron. Li faras propramane siajn ilojn, ŝuojn, biciklon, pentradas, kreas mirindan violonon."

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Vieno (1881)
* Arthalo Budapeŝto (1891, 1931)
* Budapeŝto (1906, 1908, 1911, 1919, 1922)
* Debrecen (1932)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Vasárnap délután
* Cigányvásár Kecskeméten
* Falusi út
* Itatás
* Vásárban
* Piacon
* Menyecske
* Virágcsokor (1890)
* Szőlőfürt (1902)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto
* busto en Budapeŝto
* stratoj en Budapeŝto kaj Nagymaros

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2018-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-07-20 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Celesztin Pállya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615002
* GND: 1078644489
* VIAF: 96191090
* ULAN: 500072668
* RKD: 61593
 |
Gumpilkoj en diversaj grandoj, koloroj kaj formoj
Moviĝo de flumo
**Gumpilko** (ankaŭ **resalta pilko**, **potenca pilko** aŭ **ekstra pilko**) estas nomo por ĉiuj pilkoj, kiuj pli frue estis produktitaj el gumo kaj nuntempe ĉefe estas farataj el plasta maso. Ĝi estas populara polibutadiena kaŭĉuka ludilpilko, kiu resaltas proporcie al la kvanto de forto uzita, kiam ĵetita al malmola surfaco. La unua tia pilko estis la proprieta Ekstra Pilko. La Ĉiela Pilko estas ekzemplo de alia resalta pilko. Resaltaj pilkoj ofte povas resalti super tri etaĝojn alte kaj ankaŭ povas esti ĵetitaj kontraŭ muro kaj kaptitaj kiam resaltantaj reen.

En kelkaj landoj, ekzemple Usono kaj Danio, ili estas ofte vendataj de pograndaj vendmaŝinoj por 25 cendoj aŭ pli.

Termino
-------

La esprimo „flumo" estas vortokunfando kaj devenas de filmo de Walt-Disney kun la germanlingva titolo „Der fliegende Pauker" (angle *The Absent Minded Professor*, 1961). En ĝi inventis de Fred MacMurray ludata profesoro „miraklan" guman miksaĵon, kiu povas fari mirigajn aferojn. Ĉi tiun inventaĵon li nomis „flubber", kuntiraĵo de la angla „flying rubber" kiel vorto por la etaj pilkoj kun diametro de 2 ĝis 6 cm. En la germana voĉaktorado estiĝis el ĉi tiu „flying rubber" nun ĝuste tradukite „fliegender Gummi" (fluganta gumo), kuntirita al „Flummi". En pli posta refilmado kontraŭe ĉi tiu vorta kreaĵo jam esti tiel enradikiĝinta en la ĝeneralan lingvouzon, ke por doni altiran filmtitolon, tial la filmtitolo „Flubber" ĉe la voĉaktorado restis netradukita.

Historio
--------

La resalta pilko estis inventita de Kalifornia apotekisto nomita Norman Stingley. En 1965, Stingley elspezis sian liberan tempon eksperimentanta kun kaŭĉuko. Li kunpremis diversajn pecetojn de sinteza kaŭĉuko kune sub proksimume 241,31650526088 bar (3500 funtoj de premo por kvadrata colo). La rezulto estis kunpremita kaŭĉuka pilko kun ekstrema fortikeco kaj alta resalto.

Patento
-------

* Stingley, Norman H."Highly Resilient Polybutadiene Ball" Arkivigite je 2017-07-28 per la retarkivo Wayback Machine

Uzo
---

De infanoj gumpilkoj estas kutime uzataj por ĵetado kontraŭ firmaj obstakloj. Ĉe tio rezultiĝas interesaj konstelacioj el saltoforto kiel sekvo de la elasteco kaj ŝanĝo de la angula movokvanto ĉe ĉiu kontakto. Krome grandaj gumpilkoj (diametro ekde proksimume 7 cm) estas uzataj dum ĵonglado super la grundo.

Krome
-----

Sony saltigis en la jaro 2005 250.000 flumiojn laŭ la stratoj de San Francisco, por varbi per la video por la „Sony Bravia"-televidiloj.

Fontoj
------

* Frauenfelder, Mark; Sinclair, Carla; Branwyn, Gareth; Kreth, Will (Editors). (1995). "The Happy Mutant Handbook: Mischievous Fun for Higher Primates". New York, Riverhead Books (Penguin Group). ISBN 1-57322-502-9, p. 134-136

Referenco
---------

1. ↑   Magical LED Bouncing Ball. Kawai. Alirita 25-a de Decembro 2012 (en angla vikipedio).[*rompita ligilo*]
2. ↑  Kalkulilo de psi al bar
3. ↑
4. ↑  Youtube-Video

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gumpilko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Superballs.com, Omaĝa paĝaro
* Historio de la Superpilko Arkivigite je 2019-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Dolindo Ruotolo** (naskiĝis la 6-an de oktobro 1882 en Napolo, mortis la 19-an de novembro 1970 samloke) - itala pastro kaj laika franciskana ordenano, anoncita de la katolika eklezio servisto de Dio, tre estimata de Pio el Pietrelcina.

Biografio
---------

Li estis la kvina el dekunuo da infanoj de Raphael, inĝeniero kaj matematikisto kaj Silvia Valle, posteulino de la napola nobelaro. Infanaĝe suferis pro sanaj problemoj kaj financaj de la familio. En 1896 post separiĝo de la gepatroj, kun sia frato Elio iris al Apostola Lernejo de Pastroj Misiistoj (Scuola Apostolica dei Preti della Missione), kaj post tri jaroj estis akceptita kiel novico. La 1-an de junio 1901 ordiĝis, post kio petis labori misie en Ĉinio. Oni tamen forĵetis lian peton.

En la jaroj 1907-1937 estis suspektata pri herezo.

Li postlasis 33 volumojn de bibliaj komentarioj, plurajn verkojn teologiajn, mistikajn kaj asketajn, multego da leteroj kaj aŭtobiografiajn notojn.

Profetaĵo pri Johano Paŭlo la 2-a
---------------------------------

Per nomo Dolindo Ruotolo estas subskribita profeta sciigo de la 2-a de julio 1965 pri faligo de komunismo flanke de la pola papo (ĝian aŭtentecon atestis slovaka episkopo Pavel Hnilica):

*Maria al animo. La mondo celas pereigon, sed Pollando, kiel dum la tempoj de Sobieski, danke al pieco al mia koro estos hodiaŭ samkiel tiuj en la nombro de 20 mil, kiuj savis Eŭropon kaj la mondon de la turka tiraneco. Pollando liberigos la mondon de la plej terura komunisma tiraneco. Aperos la nova Johano, kiu dum heroa marŝo frakasos mankatenojn kaj supervenkos limojn altruditajn de komunisma tiraneco. Memoru pri tio. Mi benas Pollandon. Mi benas vin. Benu min. Povra pastro Dolindo Ruotolo - strato Salvator Rosa, 58, Napolo*

Fontoj
------

* Arkivigite je 2012-01-07 per la retarkivo Wayback Machine Paĝo dediĉita al verkoj de Dolindo Ruotolo
* Antonio Socci, *Tajemnice Jana Pawła II* (Sekretoj de Johano Paŭlo la 2-a), Rafael, Krakovo 2009.

* Kategorio Dolindo Ruotolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365137
* GND: 1217010025
* VIAF: 89405927
* ISNI: 0000 0000 6248 1701
* BNF: 170833904
* NKC: jo2014826967
* ICCU: CUBV044218
 |