recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nadija SAVĈENKO**, (en amaskomunikiloj Nadia Savĉenko; ukraine: *Надія Вікторівна Савченко*; naskiĝis la 11-an de majo 1981 en Kievo) − ukraina militistino, leŭtenanto, piloto navigisto, parlamentanino al Verĥovna Rada, heroo de Ukrainio.

Ŝia nomo iĝis konata post kiam, en neklarigitaj cirkonstancoj, ŝi ektroviĝis en rusa enketa aresto. Oni ŝin akuzis pri mortigo de rusaj ĵurnalistoj el la grupo de operatoroj de publika radiofonio kaj televido de Rusio la 17-an de junio 2014 apud Luhansko.

Vivo
----

Nadija Savĉenko jam en la aĝo de 16 jaroj volis esti piloto, sed komence studis ĵurnalismon, ne fininte ĝis volontule iris al armeo, kie soldatservis kiel paraŝutistino. Dum misio en Irako, kiel unusola virino en la ukraina kontingento, ŝi estis pafistino de kirasita transportilo. Post permeso de ministerio finis studojn en Universitato de Aerfortoj en Ĥarkivo. Poste laboris en la 3-a Aviada Regimento en Brodi, flugis kiel navigistino de la bombaviadilo Su-24 kaj surtera helikoptero Mi-24.

Post komenco de bataloj en Donecka Baseno Savĉenko eklibertempis en sia armea unuo kaj aliris al volontula bataliono „Ajdar", kun kiu ŝi partoprenis batalojn. Junie 2014 estis arestita de por-rusaj ribelantoj dum bataloj en Horlivka. La 8-an de julio oni informis, ke ŝi troviĝas en malliberejo en la rusa urbo Voroneĵ pro akuzo kontribui al morto de du rusaj ĵurnalistoj.

Poste ŝi estis transportita al malliberejo en Moskvo, kie oktobre en Instituto pri Juĝa Psikiatrio estis observata. Defendintoj de Savĉenko metis plendon ĉe Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj pro ŝia aresto.

Aŭguste 2014 ŝi konsentis partopreni parlamentajn balotojn en Ukrainio kaj Julija Timoŝenko anoncis ke post la balotado ŝi estos nomumita delegito al la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo. Unu tagon post ukrainiaj balotoj juĝejo en Moskvo la 27-an de oktobro plilongigis ŝian areston ĝis la 13-a de februaro 2015. La 19-an de novembro Savĉenko estis oficiale registrita en Kievo kiel parlamentanino al Verĥovna Rada de Ukrainio.

La 15-an de decembro Savĉenko komencis malsatstrikon kontraŭ sia homforkapto el teritorio de Ukrainio kaj deviga plurestado en la rusa aresto. La 9-an de februaro en Novaja Gazeta aperis peticio al prezidento de Rusio Vladimir Putin por ŝia malliberigo de arestejo. Usono anoncis ke ŝia liberigo estas unu el kondiĉoj de la nuligo de sankcioj kontraŭ Rusio. De la 26-a de januaro 2015 ŝi formale estas membro de la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo.

La 30-an de julio 2015 komenciĝis proceso de Savĉenko. Akuzanto postulis 25 jarojn de gulago. Tuj antaŭ la proceso ŝi estis forveturigita al malliberejo en Novoĉerkassk.
La 22-an de marto 2016 estis kondamnita al 22 jaroj de gulago.

* Kategorio Nadija Savĉenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554895
* GND: 1080910654
* LCCN: nb2015018011
* VIAF: 160144647696703028125
* ISNI: 0000 0004 5454 912X
* NKC: js2016902421
 |
**Miklós Varga** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Miklós** estas hungara politikisto, ministro, inĝeniero.

Miklós Varga  Arkivigite je 2012-11-11 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 1-an de marto 1944 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Miklós Varga ricevis diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1967, plian diplomon en 1971. Li doktoriĝis en la supre menciita universitato en 1985. Post la unua diplomo li eklaboris en sia naskiĝurbo en oficejo pri akvoj. Inter 1979 kaj 1982 li havis postenon en Tutlanda Akva Oficejo, post jaroj en similaj oficejoj, eĉ en ministerio pri medio kaj akvo. Inter 1995 kaj 2004 li estis ĉefdirektoro de Tutlanda Akva Oficejo, poste jam en la ministerio li estis subministro. En Kabineto Németh li estis komisiita ministro pri medio kaj akvo. Li havas edzinon kiu naskis unufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2012-11-11 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nadine JANSEN** [na'di:n 'janzən] (naskiĝis la 3-an de decembro de 1980 en Lepsiko, tiam en GDR) estas germana nudmanekeno konata pro siaj grandaj naturaj mamoj. Ŝi naskiĝas en Lepsiko, sed transloĝiĝis en Eberswalde'on (proksime de Berlino, orienta Germanujo) kiel dujarulo kun siaj gepatroj kaj konsideras tiun urbon sia hejmurbo. Ŝi loĝas nun en Berlino.

Nadine Jansen debutis pozi en Aŭgusto de 2000, per fotoj en la retejo de Bettie Ballhaus, jam konata nudmamomanekeno. Ŝi ekfamiĝis rapide en la sceno de mamadmirado, kun apero de fotoj kaj artikoloj en la usona magazeno *Score* kaj la retejo de Dannie Ashe, ambaŭ mediaĵoj tre konataj en la fako. En Decembro de 2001 ŝi ekhavis sian propran retejon.

Ŝiaj mamoj komenciĝis kreskadi, kiam ŝi havis 12 jarojn. Ŝi diras, ke ŝi multe ĝuis la atenton, kiun ŝia escepta aspekto atiris, ekzemple kiam ŝiaj mamoj ĉirkaŭhopetis dum lernejaj sportekzercadoj.

Nadine Jansen revis jam kiel infano de kariero kiel manekeno, sed ŝi implikiĝis en motorcikla akcidento en 1994. Aŭto koliziis kun la motorciklo de ŝia amligulo, kio postlasis ilin ambaŭ konsiderinde lezitaj. Oni prizorgis Nadine'on Jansen dum ses monatoj en malsanulejo kaj sukcesis savi ŝiajn gambojn, sed postrestis grandaj cikatroj klare videblaj. Komence ŝi rifuzis esti fotita kun la cikatroj videblaj sur la fotoj, sed poste ŝia atitudo ŝanĝis, kaj nun la cikatroj estas videblaj en multaj el ŝiaj fotoj.

En 2000 Bettie Ballhaus vidis ŝin hazarde en diskoteko kaj demandis al ŝi, ĉu ŝi volis aperi nude en ŝia retejo. Kelkajn semajnojn poste la japana magazeno *Bachelor* publikigis tiun fotaron. Tio estis la komenco de la kariero de Nadine Jansen.

Ŝi forlasis la lernejon kiam ŝi havis 17 jarojn kaj instruiĝis kiel apotekisto. Ŝi sukcesis en la fina ekzameno en Januaro de 2001.

Kiam ŝi komencis nudmanekeni, ŝi havis ĉirkaŭbrustan mezuron de 105 cm kaj portis mamzonon de grandeco 80EEE laŭ Eŭropa skalo (36EEE laŭ usona). Ĉirkaŭ Julio de 2003 ŝia brusto ŝvelintis al 120 cm, kaj malgrandiĝis poste al 116 cm. Ŝi portas nun 85H-an (usone: 34H-an) mamzonon.

En la respondaro de sia retejo ŝi deklaras, ke ŝi ne intencas iam fari pli «durajn» pornografiaĵojn (koitovideoj ktp.), sed male resti simpla nudmanekeno.

En Novembro de 2006 Nadine Jansen anoncis sian unuan gravedecon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (anglalingve)
* Enskribo en la Interreta Filmdatumbanko (anglalingve)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121431
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miklós Szilvásy** [miklOŝ silvAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szilvásy Miklós**, estis hungara luktisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, policisto. Lia familia nomvarianto estis **Szilvási**.

Miklós Szilvásy naskiĝis la 5-an de decembro 1925 en Márianosztra, li mortis la 24-an de majo 1969 en Budapeŝto.

Busto pri Miklós Szilvásy

Biografio
---------

Piedo de Miklós Szilvásy estis trafita per pistolpafo en 1945, sed poste li resaniĝis. Ekde 1946 li estis ankaŭ aktiva policano. Li ricevis premiojn en 1952 kaj 1955.

### Sporta kariero

Miklós Szilvásy estis luktisto en diversaj ĉefurbaj sportkluboj ekde 1942. Li estis hungara ĉampiono plurfoje ekde 1947, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1946-1956 34-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo (en 1952), krome en mondĉampionumo li estis la dua en 1953 en klasik-stila luktado en pezkategorio 73 kg. Lia plej konata trejnisto estis Károly Kárpáti. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto.

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto
* memortabulo en Márianosztra (2000)

Referencoj
----------

1. ↑   Datenaro de muzeo (hungare).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Miklós Szilvásy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio kun foto (hungare).
* Biografio (hungare).
* Biografio (angle). Arkivita el la originalo je 2020-04-18. Alirita 2023-04-03.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817362
 |




* Portalo pri Biografio
**Pierrot,** laŭ vera nomo **Tamás Z. Marosi** [tamAŝ zE maroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plennome **Marosi Zoltán Tamás** estas hungara figuro en la muzika vivo (komponisto, tekstopoeto, produktoro).

Tamás Z. Marosi  naskiĝis la 3-an de septembro 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

La muzika kariero de Tamás Z. Marosi komenciĝis dum la mezlernejaj jaroj. En 1986 li ekprenis la nomon Pierrot, fondis ŝlagrorkestron, kie li kantis, komponis kaj estis klavaristo. Inter 1986-1995 li portis maskon pri klaŭno. Li registris plurajn muzikdiskojn aŭ kompaktajn diskojn ekde 1990. Intertempe ekde 1988 li estis redaktoro en radio, kiu dissendis nur ŝlagrojn. En 1990 li estis ankaŭ vendejestro de muzikinstrumentoj, ekde 1994 li estis plej ofte produktoro de muzikaj eldonaĵoj, li fondis propran firmaon. Ekde 1998 li ofte okupiĝas pri tabulaj infanaj ludiloj, ankaŭ en elektronika apero (komputile). Li ricevis premiojn inter 1990-2018.

Elektitaj libroj
----------------

* Megkóstolni Ázsiát (gastronomia, 2005)
* Jumurdzsák gyűrűje (ludilo, 2011)
* Muszáj-kalózok - Kalandok a Karib tengeren (ludilo, 2016)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Mechanikus narancs (muzikaĵo por muzikalo)
* Popeye (2010)

Elektitaj ludiloj
-----------------

* AGON - A rejtélyes kódex trilógia (The Mysterious Codex, 2003)
* Jumurdzsák Gyűrűje (Yoomurjak's Ring, 2006)
* AGON - Toledo: az elveszett kard (The Lost Sword of Toledo, 2007)
* Répáskert (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* oficiala paĝo

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-06-21. Alirita 2019-06-21.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648083
* MBA: 3334d5bf-6617-47cb-8a06-6401fb2e7b2a
 |
**Miklós Vasvári** [miklOŝ vaŝvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vasvári Miklós** estis hungara zoologo, ornitologo, herpetologo.

Miklós Vasvári  naskiĝis la 7-an de majo 1898 en Szeged, li mortis la 27-an de februaro 1945 en Balf (nuntempa parto de Sopron).

Biografio
---------

Miklós Vasvári devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo kaj Temeŝvaro, poste li studis en universitatoj de Budapeŝto kaj Szeged. Li akiris diplomon en la lasta urbo. Kiel studento, en 1921 li aliĝis al la ornitologia instituto, kie li laboris ĝismorte. En 1923 li estis familia edukisto en Somogy, kie li trovis specialan viperon (Vipera berus L. var. prester L.). En 1927 li doktoriĝis. Li gvidis 2 sukcesajn ekspediciojn al Malgrandazio (1936, 1937). Dum la nazia erao li estis viktimo. Li estis postmorte nomumita institutestro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a zöldgyík formakör ismeretéhez* (1926)
* *Skizzen aus der Biocoenose der Vogelwelt von Kleinasien* (1938)
* *A parlagi sas (Aquila heliaca Sav.) fészkelése a Vértes-hegységben* (1943)
* *A szürkegém, a nagy- és kiskócsag táplálkozási ökológiája* (1954)
* *Fattyúszerkő Tiszavalk határában* (1960)
* *Magyarországi madarak méretei*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Petrus Adrianus (Piet) BUIJNSTERS** (naskiĝis la 12-an de novembro 1941 en Breda, mortis la 30-an de julio 2018 en Nimego) estis nederlanda esperantisto kaj komputika programisto.

Profesia vivo
-------------

Buijnsters laboris ĉe Philips kiel komputilprogramisto kaj sistemanalizisto. Li poste studis psikologion (licenciulo/magistro pri entreprena psikologio) kaj dum multaj jaroj estis docento kaj konsilanto pri entreprena direktado por estraj profesioj en hospitaloj. Li ankaŭ faris diversajn komputilprogramojn por la instruado kaj por sanzorgaj profesioj.

Esperanta agado
---------------

Piet Buijnsters estis esperantisto depost 1956. Li estis estrarano de la Esperanto-klubo de Eindhoven kaj poste de la Esperanto-klubo de Nimego. Buijnsters kelkfoje partoprenis Universalajn Kongresojn, interalie Helsinko, Antverpeno, Roterdamo, Lillo kaj ankaŭ diversajn regionajn kunvenojn. Li okupiĝis pri tradukado. Ĉe FEL estis eldonita lia traduko de *La morto en Venecio* de Thomas Mann kaj ĉe Internacia Esperanto-Instituto la traduko de *Urug* de Hella Haasse, fama nederlanda verkistino. Buijnsters ankaŭ programis apon por lerni Esperanton per plurfunkcia poŝtelefono. Lia interesoj speciale estis edukaj kaj instruaj sistemoj kaj traduksistemoj. De 2008 Buijnsters estis estrarano de la Internacia Esperanto-Instituto en Hago.
**Henri Polak** (naskiĝis la 22-an de februaro 1868 en Amsterdamo, mortis la 18-an de februaro 1943 en Laren) estis unu de la plej gravaj nederlandaj sindikatestroj kaj socialdemokrataj politikistoj.

Biografio
---------

Polak estis la unua filo de Moses Polak, juda briliantfacetisto kaj juvelisto, kaj Marianna Smit. 13-jaraĝe Moses ekslernejanigis Henri kaj eklaborigis lin kiel lernanto–diamantfacetisto por subteni la familion. En 1886 Henri iris Londonon, kie li ekis prilerni socialismajn ideojn. Tie li edziĝis la 9-an de aŭgusto 1888 kun Emily (Milly) Nijkerk, ankaŭ de juda kaj nederlanda deveno. Ree en Nederlando, Polak fondigis kun amikoj grupo de judaj socialdemokratoj kun intereso pri arto, kulturo kaj sociaj demandoj. Li ankaŭ memlernadis por anstataŭi la mankon de lerneja studo. Ekde 1891 Polak pli kaj pli aktiviĝis politike kaj ĵurnalistike.

Maljune Polak agadis por mediprotekto kaj urbbeleco. Li mortis dum la dua mondmilito preskaŭ 75-jaraĝe en malsanulejo pro pneŭmonio. Post mallonga tempo lia edzino estis deportita al koncentrejo Westerbork, kie ŝi mortis.

Ekonomia kaj politika batalo
----------------------------

Polak estis gravulo de la sindikata federacio Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) kaj de la politika partio Socialdemokrata Laborista Partio (SDAP).

### Ekonomia batalo: de ANDB al NVV

Polak estis fondinto de la sindikato Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB) kaj restis ĝia prezidanto de 1894 ĝis 1940. La sindikato estis granda sukceso kaj iĝis la plej granda sindikato de Nederlando, kun okmil anoj, en 1898. En 1905 Polak fondis NVV kiel federacio de sindikatoj kaj iĝis ankaŭ ĝia prezidanto dum kvar jaroj.

### Politika batalo: de SDB al SDAP

En 1891 Polak iĝis amsterdama sekcio-sekretario de la Socialdemokrata Ligo (SDB). Kun Pieter Jelles Troelstra kaj dek aliaj reformismaj socialdemokratoj li fondis SDAP en 1894. Polak interalie estis ano de ambaŭ ĉambroj de la Ĝeneralaj Statoj de la Reĝlando Nederlando.

Verkoj (selekto)
----------------

* *De strijd der diamantbewerkers* (Amsterdamo 1896);
* *De vakvereeniging: Eenige beschouwingen over haar doel, inrichting en wijze van werken* (Amsterdamo 1905);
* *Geillustreerde encyclopaedie der diamantnijverheid* (de F. Leviticus kun Henri Polak; Harlemo 1908);
* 'Revolutionnaire poëzie' en: *De Socialistische Gids* (1918) 543-565, 661-675, 750-762, 923-939;
* *De vakvereeniging:* *Een beknopte beschouwing van haar wezen en geschiedenis* (Amsterdamo 1922);
* *Het wetenschappelijk antisemitisme* (Amsterdamo 1936);
* *Amsterdam die groote stad...* (Amsterdamo 1936).

Literaturo
----------

* Biografieto reta de Polak ĉe *BWSA*, kiu eldonis Internacia Instituto de Socia Historio

* Kategorio Henri Polak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621482
* GND: 119180790
* LCCN: n92053708
* VIAF: 53344923
* ISNI: 0000 0000 2926 6874
* BNF: 135121728
* BPN: 09881518
* NKC: skuk0001120
 |
**Aldealengua** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Aldealengua* derivas el *Aldealuenga*, kiu estus tradukebla etimologie al *granda* aŭ *malproksima domaro*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 5,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 677 loĝantojn. Ĝi gajnis ĉirkaŭ 200 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj ties proksimeco al la provinca ĉefurbo (10 km). 

Limas kun loĝlokoj Cabrerizos, Aldearrubia kaj San Morales. Ĝi distas 10 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Romanik-mudeĥara absido de la Preĝejo de Santiago.
Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo kaj servoj ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752898
* VIAF: 316735327
 |
**Aldagaja** aŭ *Al Dhagaya* (en araba: الضغاية) estas distrikto en orienta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Dejra. Tiu komunumo formas parton de la Dubaja nordorienta marbordo laŭlonge de la Persa Golfo. Aldagaja estas ĉe la Kornico Dejra kaj limas kun Albaraha, Alras, Alsabĥa kaj Ajal Naser. 

Ĝi havas 10,896 loĝantojn.

La norda periferio kuŝas laŭlonge de la Kornico Dejra; la Tunelo Alŝindaga, kiu konektas Dejra kun Bur Dubajo, iras tra la norda marbordo de Aldagaja. 

Unu el la plej loĝata loĝejaj areoj de okcidenta Dejra, Aldagaja ankaŭ havas elstaran ekonomian distrikton kun soŭkoj kaj tradiciaj bazaroj. La Dubaja Orsoŭko kaj la Dubaja Spicsoŭko estas en la kerno de Aldagaja. Aldone, estas ankaŭ aliaj tradiciaj vendejoj kiel ARY Jewellery, Joy Allukas Jewellery kaj la Dubaja Bazaro de Fiŝoj kaj Vegetaloj. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Dejra en Dubajo |
| --- |
| Abu Hejl  ~ Ajal Naser ~ Albaraha ~ Albutin ~ Aldagaja ~ Algarhud ~ Alhamrija Haveno ~ Alĥabisi ~ Alkarama ~ Alkusajs ~ Almamzar ~ Almizhar ~ Almorar ~ Almotina ~ Almurakkabat ~ Alnahda ~ Alras ~ Alraŝidija ~ Alrigga ~ Alsabĥa ~ Altŭar ~ Alŭarka ~ Alŭohejda ~ Dubaja Internacia Flughaveno ~ Hor Alanz ~ Kornico Dejra ~ Mirdif ~ Muhajsna ~ Nad Alhamar ~ Nad Ŝamma ~ Naif ~ Rigga Albutin ~ Said Haveno ~ Um Ramul ~ Ŭarsan |

 |
**Aldea Moret**. Antikva municipo de la provinco de Cáceres, Hispanio, situa je 2 km de la centro de la urbo de Cáceres kaj aktuale integrita ene de la urba kerno de tiu, je alto de ĉirkaŭ 465 m super marnivelo kaj ĉe la deklivo de monteto "Cerro de Cabeza Rubia" (516 m super marnivelo); la populacion januare de 2006 oni ĉirkaŭkalkulis je iom pli da 8.000 loĝantoj.

Historio
--------

Naskiĝis meze de la 19a jarcento post la malkaŝo de la fosforito, mineralo riĉa en fosforo en 1864 fare de la policano Francisco Lorenzo kaj de Diego Bibiano González, kiuj trovis blankan ŝtonon en la okcidenta deklivo de la monteto de Cabeza Rubia, kiu fakte estis kalkofosfato enhavante riĉon de 62%.

Aldea Moret ricevis sian nomon pro Segismundo Moret y Prendergast (politikisto de la liberala partio kiu estis sesfoje ministro kun Sagasta kaj igixs trifoje Ĉefministro, kiu sukcesis pro sia influo ke la planata fervojo atingu la buŝon de minejo, per kio la fosforito povis esti distribuita al la tuta lando. Tiu mineja setlejo poste iĝos vilaĝo kaj nun estas kvartalo de Cáceres.
**Ditriĥo Lufo la 1-a de Kleve** (naskiĝinta proksimume 1228; mortinta en 1277) estis de *iure uxoris* (el la rajto de la edzino) Grafo de Saarbrücken.

Li estis pli juna filo de Grafo Ditriĥo la 4-a de Kleve kaj de Hedviga de Meißen. Lia pli aĝa frato estis Ditriĥo la 5-a de Kleve, kiu heredis je la morto de sia patro ties Graflandon Kleve.

Vivo
----

Ditriĥo Lufo, en la fontoj ankaŭ nomata *Grote Luf*, geedziĝis en 1252 kun la heredofilino Laŭreta de Saarbrücken kaj provis, alposesigi al si la graflandon Saarbrücken, fiaskis tamen kaj reiris en Graflandon Kleve. La titolon „Grafo de Saarbrücken" li tamen tenis ĝis 1259. Kun sia dua edzino Elizabeta (aŭ ja kun nekonataj kromvirinoj) Ditriĥo Lufo tenis plurajn gefilojn. Proksimume 1255 maljuna Grafo Ditriĥo la 4-a subdividis sian regecon plejparte inter siaj du ankoraŭ vivantaj filoj, je kiu pli posta Ditriĥo la 5-a ricevis la kernan teritorion de Kleve, dum kiam Ditriĥo Lufo ricevis la randajn teritoriojn, interalie la gravan urbon Wesel. Eble li starigis Kastelon Kranenburg, kiu estis unuafoje menciata en 1270. Ditriĥo Lufo estis implikita en plurajn malpacojn kaj staris en 1270 en konflikto kun sia frato. Li mortis inter la 7-a de aprilo kaj la 20-a de julio 1277.

Literaturo
----------

* Dieter Kastner: *Die Territorialpolitik der Grafen von Kleve*, Düsseldorf 1972 (= Veröffentlichungen des historischen Vereins für den Niederrhein, insbesondere das alte Erzbistum Köln 11).

Fonto
-----

* de:Dietrich Luf I. (Kleve)
Malnova dormoĉambro.
La muzeo en 1978. Ŝranko pentrita, prezentatas la kvar sezonoj.
La **Muzeo pri turingia folkloro** (germane: ***Museum für Thüringer Volkskunde***, *Volkskundemuseum*) estas unu el la multnombraj muzeoj en Erfurto.

Historio
--------

Ekde 1888/90 fondiĝis surloke muzeo pri "antikvaĵoj": kiel tipe por tiam ĝi entenis ne tro ordigitan amason da objektoj de diversega origino (kostumojn, naturscienciaĵojn, urbajn historiaĵojn ktp.). Danke al donacoj kaj transprenoj la "holdo" en la deponejoj rapide kreskis. Partoj de la kunmetitaĵoj de *Thüringer Waldverein* (tradukite: Societo de la Turingia Arbaro) alvenis en 1913 kiel ankaŭ objektoj el la iama *Provinzialmuseum* de Halle (Saale) en 1919.

Finfine oni koncentriĝis pri regionaĵoj sub la estrado de Alfred Overmann kaj Edwin Redslob. Ĝis 1924 evoluis moderna muzeo folklora sub Walter Kaesbach. En 1939 ĝi fermiĝis pro la milito. Post 1945 (estris tiam Herbert Kunze) komenciĝis la rekonstrulaboroj kaj la rearanĝoj de ĉiuj erfurtaj muzeoj.

En 1955 estis inaŭguro de muzeo, kiu provis kombini objektelmontradon historian kun aktuala socialisma amo de patrujo. Tio tamen ne malhelpis planojn je la komenco de la 1960-aj jaroj fermi ĉion: tiuj programoj fine ne estis realigitaj.

De 1968-1990 la muzeo (estrado: Egon Hennig) ekzistis kiel relative memstara institucio ene de la *Asocio de erfurtaj muzeoj* (*Verband Erfurter Museen* - malfondiĝo en 1991). En la 1970-aj jaroj la kolektoj kaj la elmontradspaco triobliĝis! Nedaŭraj ekspozicioj pri "kulturo kaj vivmanieroj de la laborista klaso" k.s. pliriĉigis la daŭran ekspozicion.

Ekde decembro 1993, kun la ekestro de Marina Moritz, la domo evoluis de nura folklorejo al dokumentejo pri tutsocia kulturo. Gravas la subteno de temorilataj reserĉoj kaj sciencaj esploradlaboroj. Krome oni volas - per la objektoj - paroligi la malaltrangulojn vivintajn dum la lastaj jarcentoj.

Situo
-----

Ĝi nombriĝas al la plej grandaj folklormuzeoj de Germanio (900 kvadratmetroj) kaj troviĝas en ejoj de la iama Granda hospitalo, ĉe la Juri-Gagarin-pretervojo.

Kolektoj
--------

La daŭra ekspozicio montras sur pluraj etaĝoj antaŭ ĉio objektojn de ĉiutaga kampara vivo de la 19-a jarcento; ekipaĵojn de atelieroj de diversaj metioj (korbfaristoj, vitroblovistoj, ludilfaristoj, blu-kolorigistoj, maskofaristoj ktp.); tradiciajn kostumojn; pentritajn meblojn.

Krome okazas de tempo al tempo nedaŭraj specialaj elmontroj. Ili ampleksas ankaŭ aliajn kulturhistoriajn temojn. Kolektaro de ĉiutaga vivo de la 20-a jc. kaj de hodiaŭ estas en preparo.

En elmontrejoj de la Benary-vartenejo oni povas vidi ceramikaĵojn, tekstilaĵojn kaj la kolekton de Wilhelm Knappe pri la Suda Pacifiko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muzeo pri turingia folkloro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo.
* Pri la historio de esploradoj folkloraj en Turingio sur la retpaĝaro de *erfurt-web*.
* Detaloj pri la muzeo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449692
* GND: 2094775-6
* LCCN: n98060649
* VIAF: 150636326
* ISNI: 0000 0001 2184 4104
* BNF: 161917900
* ULAN: 500300140
* NKC: kn20090728010
 |
**Aldeanueva de Santa Cruz** [aldeaNŬEba desantaKRUZ] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Aldeanueva de Santa Cruz* estas komprenebla etimologie kiel *Nova Domaro de Sankta Kruco*. Tio videblas simbole en la blazono.

Aldeanueva de Santa Cruz en la provinco Avilo.
Konvento.
Restaĵoj de la konvento ĉe privata domo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 8,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 113 loĝantojn. Ĝi perdis 450 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 80 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Santa María de los Caballeros, La Aldehuela, Santa María de los Caballeros, Avellaneda, Santa María de los Caballeros kaj Santiago de Tormes.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762590
 |
**Aldama** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Aldama. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07113.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4906 loĝantojn. El tiuj estis 2402 viroj kaj 2504 virinoj. La komunumo havas surfacon de 27 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1800 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1597 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 665 scipovis legi kaj skribi kaj 929 personoj estis analfabetoj. Do 42% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 58% estis analfabetoj.

3635 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2488 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 68.45% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aldama Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Gállego** [GAljego] (en aragona *Galligo*) estas rivero kiu fluas tra la regiono Aragono, Hispanio. Temas pri unu el la ĉefaj alfluantoj de la grandrivero Ebro. Ĝi drenas basenon de 4008,8 km² kaj havas longon de 193,2 km.​ La kurioza nomo de tiu rivero, koincide kun la literumado de la vorto "gallego" (galega) sed kun absolute nenia rilato) deriviĝas de la nomo en latino de ĝia devenloko, nome Gaŭlio: nome *Gallicus*, de kiu Gállego.

Rekonstruo de tradiciaj metioj en la rivero Gállego.
La rivero Gállego elfluas en Pireneoj nome ĉe Col d'Aneu, sur 2 200 msm, proksime de la montopasejo Portalet. Fluas laŭ la valo Tena tra la municipoj Sallent, Panticosa kaj Biescas. En tiu supra areo ĝi ricevas la ĉefaj alfluantoj: nome Aguas Limpias, Caldarés, Escarra, Lana Mayor kaj Aurín. En la meza kaj malsupra basenoj, la riveroj Guarga, Seco, Asabón kaj Sotón havigas malabundan akvokvanton. La rivero estas regulita per hidroelektraj akvorezervejoj de Gállego, nome Lanuza, Búbal, Sabiñánigo kaj per irigaciaj akvorezervejoj La Peña kaj Ardisa, de kiu eliras akvo al akvorezervejo La Sotonera laŭ la kanalo de Gállego (90 m³/sekundo).

En supra fluejo estas praktikata riskaj sportoj, same kiel ĉe alfluantoj Caldares kaj Escarra. El Sabiñánigo ĝi fluas al Triste. La akvokvanto de Gállego ĉe ĝia elfluejo en Zaragozon estas malabunda; la intensa reguligo kaj la devojigoj de la akvokvanto faras ke la averaĝa akvokvanto estas nur 10% de la natura akvokvanto. Antaŭ alveni al Zaragozo la rivero fluas ĉe Sabiñánigo, Caldearenas, Riglos, Murillo de Gállego, Santa Eulalia de Gállego, Biscarrrués, Ardisa, Puendeluna, Marracos, Gurrea de Gállego, La Paúl, Ontinar de Salz, Zuera, San Mateo de Gállego kaj Villanueva de Gállego.

* Kategorio Gállego (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808187
* LCCN: sh86002120
* VIAF: 315128197
 |
**Komununo Rybno** - estas vilaĝa komunumo en Pollando, en provinco Varmio-Mazurio, en Distrikto Działdowski. Dum jaroj 1975-1998 ĝi estis en Vojevodio Ciechanowskie.

Sidejo de estraro estas Rybno

Laŭ scio de junio de 2004 en Komunumo loĝas 7180 da personoj.

Strukturo de areo
-----------------

Komunumo Rybno havas areon 147,46 km² en tio:

* Agrikulturaĵoj 58%
* Arbaroj 26 %

Komunumo estas ĉirkaŭ 15% de Distrikto Działdowski

Demografio
----------

Informoj de 30-a de junio 2004:

| Priskribo | Entute | Inoj | Viroj |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Loĝantoj |  % | Loĝantoj |  % | Loĝantoj |  % |
| popolaro | **7180** | 100 | 3588 | 50 | 3592 | 50 |
| denso(Loĝ./km²) | 48,7 | 24,3 | 24,4 |

Laŭ informoj de 2002 jaro, meza enspezo per unu loĝanto estis 1365,82 zł.

Ekologio
--------

En komunumo ekzistas du rezervejoj de naturo: rezervejo de Neliwa lago kaj rezervejo Ostrów Tarczyński.

Vilaĝoj
-------

Dębień, Grabacz, Gralewo Stacja, Grądy, Gronowo, Hartowiec, Jeglia, Koszelewki, Koszelewy, Kopaniarze, Naguszewo, Nowa Wieś, Prusy, Rapaty, Rumian, Rybno, Szczupliny, Truszczyny, Tuczki, Żabiny, Kostkowo, Lesiak, Wery.
**Gálosfa** [gAloŝfa] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.

Preĝejo de Gálosfa
Ekstera parto de Gálosfa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 20 km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 7473
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Gálosfa situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Kaposvár troviĝas 16, Sásd 21, Szigetvár 29, Dombóvár 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1425 laŭ tiama hungara ortografio *"Galusfa"*. Tiam la kampoj apartenis al abatejo. Apude longe vitrofarejo funkciis. En 1804 Gálosfa ricevis rajton pri tutlanda bazarado. Vilaĝservoj estas migra poŝto, klubo de maljunuloj.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ŝanĝiĝo de Dipatrino de 1808
* statuo pri Johano Nepomuka de 1795
* klasikisma kastelo de Festetics [feŝtetiĉ] el la 1790-aj jaroj

Fontoj
------

* 
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.vendegvaro.hu

* Kategorio Gálosfa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Zoboki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zoboki Gábor** estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2013).

Gábor Zoboki naskiĝis la 24-an de januaro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Zoboki akiris arkitekturan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1988, sed iterrompe li studis dirigentadon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt. Post siaj studoj li laboris en ŝtata arkitektura entrepreno. Inter 1990–1992 li studis en majstra lernejo, lia instruisto estis Gábor Turányi. Inter 1992-1997 li laboris en la ĉefurba municipa oficejo, poste li fondis propran atelieron. En 2008 li akiris sciencan gradon DLA kaj habilitiĝo okazis en 2012. Li ricevis plurajn premiojn inter 1997-2012, poste premion Kossuth en 2022.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* Palaco de Artoj (Budapeŝto, 2002-2005)
* kemia instituto (Budapeŝto, 2007)
* telefonia sidejo (Törökbálint, 2008)
* renovigo de Teatro Erkel (2013)
* nova kultura centro (Ŝenĵeno, 2014)
* palaco Dorottya (Budapeŝto)
* rekonstruo de finhaltejo de ĉevaltira tramo (2017)

* Palaco de Artoj (Budapeŝto)Palaco de Artoj (Budapeŝto)
* Kemia institutoKemia instituto
* Kemia institutoKemia instituto
* Telefonia sidejoTelefonia sidejo
* Palaco DorottyaPalaco Dorottya
* Finhaltejo de ĉevaltira tramoFinhaltejo de ĉevaltira tramo

Lia filma rolo
--------------

* *Halj már meg!* (2016, arkitekta rolo)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gábor Zoboki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692207
* GND: 174379927
* VIAF: 246769269
* ISNI: 0000 0003 6936 0103
 |
La **Bach-societo de Arnstadt** (germane: *Arnstädter Bachvereinigung*) estis fondita en 1895/96. 

Sub la estrado de la verkisto Arthur Rehbein ĝi antaŭenpuŝis la aranĝon de koncertoj kaj la denove necesan savon de la Bach-orgeno. En 1907 la membroj iniciatis la munton de memorigtabulo honora pri Johann Sebastian Bach ĉe la Nova kirko. 

Apartenis al tiu ĉi asocio la estraranoj kaj direktistoj de ĉiuj kantorondoj de Arnstadt.

Literaturo
----------

Friedrich Wilhelm I. Lappè: "Arnstädter Bach-Vereinigung um die Jahrhundertwende", en: *Kulturspiegel* (julio kaj junio/aŭgusto 1957).

Vidu ankaŭ
----------

Bach en Arnstadt

Fonto
-----

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), 
eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 189. 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gáspár Téri** [gAŝpAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Téri Gáspár Miklós** estas hungara artisto (dancisto, stuntisto, cirkisto, altlerneja instruisto). Lia familia nomvarianto estis *Téry*.

Gáspár Téri naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gáspár Téri maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1995. Li studis en Scienca Universitato de Szeged (1999-2002), Arta Universitato Moholy-Nagy (2002-2008) kaj en:Willem de Kooning Academy (2006-2007). Ekde 2006 li partoprenis en pluraj artistaj teamoj, ekde 2018 li estis ankaŭ trejnisto pri movkulturo, ekde 2019 li instruis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Li faris ankaŭ dramaturgiajn, koreografiajn, kameraistajn laborojn. Li ricevis premiojn inter 2004-2008.

Liaj spektaklaj roloj (elekto)
------------------------------

* *Két nő* (prezentaĵo)
* *Utcai jelenet négy jólöltözött úrral* - dancisto
* *Faun* - dancisto
* *Melankólia* - dancisto
* *Farkas falka és a lány* (danca spektaklo) - dancisto
* *Verkli* (L'orgue de Barbarie) (danca spektaklo) - dancisto

Liaj filmaj partoprenoj (elekto)
--------------------------------

* *PLEINAIR* (2013) - prezentisto
* *Galamb Tailoring No.2* (2019, premiita) - dancisto
* *VOGUE – Magyar csikós* (2019)

Liaj grupaj ekspozicioj
-----------------------

* „Utazik a Sziget" (video, 2003)
* Performance és Nehézzenei Fesztivál (foto), Szentendre (2005)
* *Félalakok*, Budapeŝto (2009)

Fontoj
------

* oficiala paĝo kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* fotaro

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747592
 |



* Portalo pri Biografio
La Bach-domo en Wechmar. La muelejo de la bakisto Veit Bach. La **Bach-domo genealogia** (germane: *Bach-Stammhaus*) troviĝas en Günthersleben-Wechmar, Bachstraße nr 4.

Domohistorio
------------

Wechmar nomiĝas, pro siaj originaj Bach-monumentoj, la lulilo de tiu muzikista klano. Promenante tra la vilaĝo oni povas facile trafi ties spurojn. La Bach-domo genealogia, bakista domo *(Oberbackhaus)* ĉe la bazarplaco gastigas ekde 1994 memoriglokon kun muzeo de la turingiaj muzikistoj kaj instrumentfaristoj (ekz. la violonfarista familio Artmann). En la korto eblas admiri survande grandegan genealogian arbon kun 550 familianoj.

La muelejo kaj la lernejo
-------------------------

La dua laborloko de Veit Bach estis la t.n. Supra muelejo *(Obermühle)*. Ĝi restaŭritis laŭ la stato de 1685. En la loĝdomo estas origina turingia salono kun diloj el la 1585-a jaro.

Apud la Kirko Sankta Vito, unu el la plej grandaj vilaĝaj preĝejoj de la tuta Liberŝtato, estas la plej malnova duobla lernejo de Turingio (por knaboj kaj knabinoj), la *Knaben- und Mägdelein-Schule* el la jaro 1738-a. Tie ĉi Ernst Christian Bach estis de 1777-1822 kantoro kaj instruisto. Ĉefe al lia engaĝiĝo ŝuldiĝas frua memidentigado de la Bach-familio kun siaj radikoj en Wechmar.

Vidu ankaŭ
----------

Bach en Turingio

Literaturo
----------

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 167-168

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bach-domo (Wechmar) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo.
**János Szombathy** [jAnoŝ sombati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szombathy János** estis hungara profesoro, bibliotekisto.

János Szombathy  Arkivigite je 2014-10-17 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1749 en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio). Li mortis la 5-an de oktobro 1823 en Sárospatak.

Biografio
---------

János Szombathy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste altlernejon en Sárospatak, fine universitatojn en Zuriko kaj Utrecht. Hejmenveninta li estis ĉefamilia instruisto 3 jarojn. En 1782 li ekinstruis en Sárospatak. En la sekva jaro li okupiĝis pri la biblioteko, sekve nomro de la libroj triobliĝis. En 1785 li estis elektita rektoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *ABC könyvecske* (ABZ- libreto), (1797)
* *A sárospataki református kollégiumnak rövid históriája* (Mallonga historio de kalvinana kolegio en Sárospatak), 1809)
* *Historia scholae seu collegii ref. Sárospatakiensis* (1860)

Memorigiloj
-----------

* strato en Sárospatak

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kaiser Daliwonga MATANZIMA** (15a de Junio 1915 - 15a de Junio 2003) estis sudafrika politikisto, prezidanto de Transkejo, nome bantustano agnoskita internacie kiel parto de Sudafriko.

Biografio
---------

Naskita en Kamata, parenco de Nelson Mandela, Matanzima ricevis la nomon Daliwonga kiel "inkahlelo" (laŭdonomo) atinganta la maturecon. Fininte studojn pri juro, li dediĉis sin al politiko. Kiel ĉefo de tembu migrantoj, nome subiga frakcio de tembu-oj, lia apogo al la Leĝo de Bantua Aŭtoritato de 1951 aprobita de la registaro de Sudafriko, havigis kredindecon al la menciita leĝo antaŭ la konsidero de aliaj tribestroj. Tamen, tiu apogo ekseparis lin disde Mandela kiel politika aliancano (kvankam ili plue estis amikoj dum ioma tempo). Mandela kondamnis tion kion li konsideris apogo *de facto* de Matanzima al la politiko de apartismo. En 1975, en sia plano de "Sendependenco miamaniera", Matanzima diris, ke la liberigo de nigruloj okazos pere de federacio de nigrulaj patrioj kiel tiu de Transkejo, kaj ne per la vojo de liberigaj movadoj kiel tiu estrita de Nelson Mandela.

Matanzima kun sia politika partio venkis en la balotadoj de 1968 kaj 1973 en Transkejo. En 1976 li ĵuris kiel ĉefministro kiam Transkejo iĝis la unua bantustano kiu estis sendependa lando (agnoskita nur de Sudafriko). En 1979 Matanzima ricevis la postenon de prezidanto, dum lia frato ricevis tiun de ĉefministro. Lia registaro malpermesis kelkajn politikajn partiojn de la opozicio kaj persekutis jure la politikajn malamikojn kiuj "insultis la dignecon" de la prezidanto.

Matanzima klopodis konvinki Mandela akcepti la proponon de la sudafrika registaro liberigi lin se li akceptu ekzilon en Transkejon. Mandela, krom malakcepti la proponon, malakceptis ankaŭ ricevi vizitojn de Matanzima en prizono, timante, ke tio povas esti konsiderata kiel akcepto kaj legitimigo de la sistemo de la bantustanoj.

En 1986, antaŭ klaraj evidentoj de korupto, Matanzima rezignis kiel prezidanto, lasante sian fraton zorge de la registaro. Tamen baldaŭ la fratoj iĝis politikaj malamikoj kaj Matanzima estis arestita. Li estis liberigita en 1987 sed limigite al restado en la zono de Kamata. Matanzima mortis en Queenstown en 2003 la tagon de sia 88a datreveno.

Verko
-----

* 1975: Independence My Way. Foreign Affairs Association, Pretoria, ISBN 0908397054.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731069
* GND: 129199516
* LCCN: n82157880
* VIAF: 15842050
* ISNI: 0000 0000 2046 6861
* SUDOC: 028666496
* BNF: 12045488t
 |
**Miklós TÓTH** [miklOŝ tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Miklós** estas hungara biologo, profesoro, entomologo, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta (2010), ordinara (2016)).

Miklós Tóth  Arkivigite je 2016-06-02 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 10-an de aprilo 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Tóth frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1974. Ĝis 1993 li esploris rilatojn inter insektoj kaj kemio en diversaj laborejoj, poste li havis mezaltan postenon en filio de Hungara Scienca Akademio. En 1981 li plulernis en Kanbero kaj li doktoriĝis en Budapeŝto. Li kandidatiĝis en 1989, poste li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio en 1997. Ekde 2004 li estas konsilisto kaj esploristo en la menciita filio. Li estis nomumita titulara docento kaj katedrestro en Debrecen. Li okupiĝas pri kemia ekologio, komunikado de la malutilaj insektoj, kreo de kaptiloj per odoroj por la malutilaj insektoj. Li ricevis 7 premiojn inter 1984-2016.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Identification of pheromones and optimization of bait composition for click beetle pests in Central and Western Europe (Coleoptera: Elateridae)* (2003) - kun aliaj
* *An aggregation attractant for the sugar-beet weevil Bothynoderes (Cleonus) punctiventris* (2007) - kun aliaj
* *Attraction of male turnip moths Agrotis segetum (Lepidoptera: Noctuidae) to sex pheromone components and their mixtures at 11 sites in Europe, Asia, and Africa* (1992) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La Bach-preĝejo, antaŭe la Hopfen-fontano.
La **Bach-preĝejo** (germane *Bachkirche* aŭ *Neue Kirche*) estas unu el la multnombraj preĝejoj en la urbokerno de Arnstadt, Germanujo.

Historio
--------

Unue menciita estis tiu preĝejo en 1333 ankoraŭ sub la malnova nomo *Preĝejo de Sankta Bonifaco*. Deincendie komplete detruite en 1581, ĝi fine rekonstruiĝis ekde 1676. Finiĝis la laboroj en 1683. Nun ĝi ekportis la nomon *Neue Kirche* (=nova preĝejo), kvankam ĝi estis sub la patroneco de la Sankta Triunuo. Konstrumaterialo estis ankaŭ brikoj de la malkonstruita Preĝejo de Sankta Jakobo. Ĝia interno estas tre modesta, en formo de simpla halo kiel kutime por evangelia predikadpreĝejo. Origine ĝi havis du galeriojn. 

Interno, en la direkto al la du orgenoj.

Pilgrimloko de orgenemuloj
--------------------------

La orgenkonstrumastro Johann Friedrich Wender el Mühlhausen faris en la 1703-a jaro orgenon por la Nova preĝejo. Ĝin pruvis kaj unuafoje ludis neniu malpli konata ol la 18-jaraĝa Johann Sebastian Bach. Li estis vokita al la posteno de orgenisto paroĥeja en la sama jaro kaj restos ĝis 1707. Tie ĉi li pliperfektigis sian arton kaj kreive verkis grandan serion da preludoj, fugoj, tokatoj. Arnstadt prave konsideratas kiel lulilo de granda kariero.

Kvankam post 160 jaroj la originala orgeno ankoraŭ bonege funkciis, la tiama ĉeforgenisto insistis pri muntado de nova orgeno pli granda. Feliĉe travivis tiun kaj pli malfruan manipuladon la originala ludotablo, sep registroj, la baroka orgenfasado. Ĉio tio parte surloke parte en la Kastela muzeo ĝis nun videblas. Konserviĝis ankaŭ ĉiuj originalaj orgenfaradaj planoj.

Bach-festivalo
--------------

La preĝejo staras en la centro dum la ĉiujare okazanta Bach-festivalo. La alian tempon li servas kiel normala paroĥa preĝejo kaj koncertejo ankaŭ por ne-bach-muzikaĵoj. Tre proksime troviĝas la Bach-monumento.

Vidu ankaŭ
----------

* Bach en Arnstadt
* La nuna kantoro de la Bach-preĝejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bach-preĝejo (Arnstadt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La historio de la orgenoj.
* Pri la preĝejo sur la retpaĝaro de la Landa porturisma servo, kun fotoj.
* Hejmpaĝo de la organizantoj de la ĉiujara *Bach-Festival*.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri mezurunuo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Steno.
La **steno** (mallongigo: **sn**) estas malnova mezurunuo de forto, egalanta 1000 neŭtonojn.

Difino
------

La steno estas la fundamenta mezurunuo de forto de la metra-tuna-sekunda (MTS) sistemo de mezurunuoj. La fizika kvanto forto estas, mezurunue, [maso][longo][tempo]−2; tiel, la fundamenta mezurunuo de forto de MTS-sistemo estas

1 steno = 1 tuno · metro · sekundo−2.
La hodiaŭa Internacia Sistemo de Unuoj baziĝas sur metro, kilogramo (anstataŭ tuno), kaj sekundo, tial

1 neŭtono = 1 kilogramo · metro · sekundo−2.
Ĉar la tunuo egalas 1000 kilogramojn,

1 steno = 1000 neŭtonoj = 1 kiloneŭtono.
La mallongigo de steno estas **sn**.

Historio
--------

La steno estis origine proponita en 1876 de la Brita Asocio por la Altniveligo de Scienco (angle *British Association for the Advancement of Science*), kun la nomo *funal*. La nomo *steno* (angle *sthene*, france *sthène*) estis proponita en 1914.

La steno estis jure aprobita en 1919 en Francio, kiel parto de la metra-tuna-sekunda sistemo de mezurunuoj; Sovetio aprobis ĝin en 1933. Tamen, la steno obsoletiĝis, kune kun la MTS-sistemo, post la aprobo de la moderna MKS-sistemo en la dua parto de la 20-a jarcento.

La nomo *steno* devenas de la helena vorto *σθένος* 'sthénos *"forto".*

Referencoj
----------

* Fenna, Donald.  (2002) "m. t. s. system", *A Dictionary Of Weights, Measures, and Units* (angle). Oxford University Press.
**Miklós Szontagh** aŭ **Szontágh** [miklOŝ sontAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szontagh Miklós** estis hungara kuracisto, balneologo, botanikisto. Lia samnoma filo estis Miklós Szontagh (1882) (same balneologo).

La geedza paro Szontagh
Miklós Szontagh  naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1843 en Hungara reĝlando en Alsókubin (nuntempa Dolný Kubín en Slovakio). Li mortis la 2-an de decembro 1899 en Újtátrafüred (nuntempa Nový Smokovec en Slovakio).

Biografio
---------

Miklós Szontagh estis edukita hungare, germane, slovake. Li frekventis gimnazion en Silezio, poste li akiris medicinan diplomon en Universitato de Vieno en 1868. Jam dum lernado li okupiĝis pri botaniko. Post la diplomo li vivis en Pest (urbo), kie li redaktis gazeton. Inter 1872 kaj 1876 li vojaĝis en Germanio, Svislando, Francio, Italio, Turkio. En 1873 li iĝis balneologo en Ótátrafüred, kie li la unua ekvidis kuracajn efikojn de la loka klimato. Li fondis apude novan kolonion *Újtátrafüred*, kie li kuracadis ekde 1876. Tio estis la unua hungara kuracejo, kiu funkciis ankaŭ vintre. En 1892 estis li la unua, kiu skiadis en Tatroj. Li estis ankaŭ signifa turisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Enumeratio plantarum…comitatus Arvensis…* (1863)
* *Új-Tátrafüred* (1877)
* *Über die Heilung Lungenkranken in der subalpinen Region der Hochgebirge, mit besonderer Bezugnahme auf die Heilanstalt in Neu-Schmecks* (1884)
* *Tüdővészesek hydrotherapikus kezeléséről* (1894)
* *A Basedow-betegség és sikeres orvoslása Új-Tátrán* (1899)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Miklós Szontagh (1843) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560556
* GND: 1051831148
* VIAF: 164534610
* ISNI: 0000 0001 1281 2661
* NKC: jo2015857602
 |