recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Inundita ĉeriver-arbaro.
**Ĉerivera arbaro** aŭ **Ĉeriver-arbaro** estas arbara ĉerivera areo. Temas pri terenoj apud akvokorpoj kiel rivero, riveretoj, lageto, lago, marĉo, kanalo, estuaro, depresio aŭ rezervujo.

La termino *ĉerivera* (riparia) teknike nur referencas al areoj apud fluantaj akvokorpoj kiel riveroj, riveretoj, riveromarĉoj kaj estuaroj. Tamen la nocioj *ĉeriver-arbaro* kaj *ĉerivera areo* ankaŭ povas esti uzataj por indiki areojn apud nefluantaj akvokorpoj kiel lagetoj, lagoj, depresioj kaj rezervujoj.

Ricevas la nomojn de Galeria arbaro, Laŭrivera arbaro aŭ Ĉerivera arbaro la vegetaĵaro borda, tio estas, kiu supervivas ĉefe pro la humideco de la grundo, kaj kiu kreskas ĉe la bordoj de rivero, ĝenerale kun densa kanopeo.

Gravo
-----

La tuŝado aŭ ŝanĝo de la arbaroj galeriaj, aŭ bordarbaroj, por diversaj profitoj homaj estas tre intensa, kaj restas malmultaj nerompitaj en Hispanio kaj aliaj similaj landoj moderklimataj al varmaj kun danĝero de dezertigo. En Sudameriko, fundamente en la regiono ĝangala kiu inkludas Brazilon, Paragvajon kaj aliajn landojn, ĉi tiuj valoraj ekosistemoj estas protektataj kaj la homa ekspluatado kontrolita.

Ili ŝirmas grandan kaj gravan kvantojn de bestoj, kaj aparte de birdoj, kaj ili montras kapablon de rekupero post la incendioj multe pli alta ol tiu de la proksimaj montoj. La nomo "galerio" venas de la fakto ke ties vegetaĵaro kovras la riveron formante speco de tunelo, kiel en galerio de mino. Ili identiĝas klare en la pejzaĝo ĉar zonas al la kurso de la rivero, formante koridoron tute malsaman (pli verda kaj pli humida) de la resto de la vegetaĵaro, en koloro kaj alteco, krom karakteri por povi subteni speciojn falfoliajn en klimatoj kun sekeco somere, kiel la mediteranea klimato, kaj dependi esence de la humido de la grundo kaj de la karakterizaĵoj kemiaj de ĉi tiu.

Rekoniloj
---------

Ĉeriver-arbaro de *Salix alba* en Bingen am Rhein, Rejnlando-Palatinato, Germanujo.
Ĉeriver-arbaroj ofte estas inunditaj.

Ĉeriver-arbaroj helpas kontrolon de sedimentoj, limigas la damaĝantajn efikojn de inundoj kaj stabiligas sablobenkojn.

Ĉeriveraj areoj estas transiraj zonoj inter tersupraĵaj medioj kaj akvaj medioj. Organismoj kiuj troviĝas en tiu zono estas adaptitaj al periodaj inundoj. Multaj ne nur toleras, sed eĉ bezonas ilin por resti sanaj kaj por postvivi.

Referencoj
----------

1. ↑  Molles, M.C. Jr..  (2008) *Ecology: Concepts and Applications*, 4‑a eldono, Nov-Jorko: McGraw-Hill, p. 291. ISBN 0073309761.

Vidu ankaŭ
----------

* Galeria arbaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉerivera arbaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* germane Ĉeriver-arbaroj de la Danubo inter Neuburg kaj Ingolstadt Arkivigite je 2012-02-18 per la retarkivo Wayback Machine
**HAUSER Arnold** estis hungardevena brita art- kaj filmhistoriisto. Li estis naskita en Temeŝvaro la 8-an de majo 1892 kaj mortinta en Budapest la 29-an de januaro 1978.

Biografio
---------

Arnold Hauser pristudis belart- kaj literaturhistorion en Budapeŝto, Vieno, Berlino kaj Parizo. En tiu lasta instruis lin Henri Bergson, kiu influis lin profunde. En Budapeŝto li estiĝis ano de Vasárnapi Kör (Dimanĉa Rondo), fondita de György Lukács. Apartenis al tiu grupo ankaŭ Károly Mannheim, Béla Balázs, Béla Bartók kaj Zoltán Kodály. Post la Unua mondmilito li pasigis du jarojn en Italujo por studi klasikan historion kaj la italujan arton. En 1921 translokiĝis Berlinon. Post tri jaroj loksidiĝis en Vieno kaj en 1938 en Londono, kie komencis esplori la socian historion de arto, postulinta tiu dek jarojn por fini. Ekde 1951 li estis preleganto de arthistorio en Universitato de Leeds kaj je la fino de la 1950-aj jaroj gastprofesoro en Universitato Brandeis en Usono. En 1959 li fariĝis profesoro en Hornsey College of Art en Londono. Inter 1963-65 li denove laboris en Usono, poste li revenis Londonon. En 1977 li loksidiĝis en Hungario, kie li fariĝis honora ano de Hungara Scienca Akademio.

Ĉefverkoj
---------

* Sozialgeschichte der Kunst und Literatur, 1951 - The Social History of Art (La socia historio de arto)
* Philosophie der Kunstgeschichte, 1958 - The Philosophy of Art History (Filozofio de arthistorio)
* Der Manierismus, 1965 - Mannerism: The Crisis of the Renaissance and the Origin of Modern Art (Manierismo)
* Soziologie der Kunst, 1974 - Sociology of Art (Artsociologio)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222175
* GND: 118547011
* LCCN: n81089352
* VIAF: 39378414
* ISNI: 0000 0001 2128 7598
* SUDOC: 026916258
* BNF: 11907019z
* ULAN: 500319247
* NLA: 35885592
* NDL: 00442708
* BIBSYS: 90088344
* NKC: ola2002153989
* BNE: XX1721441
 |
Situo de Arnhemlando kun proksimumaj limoj.
**Arnhemlando** (angle : *Arnhem Land*) estas areo de 97 000 km², en la nordokcidento de Norda Teritorio, Aŭstralio. La regiono obtenis sian nomon far Matthew Flinders, kiu nomis ĝin laŭ la nederlanda ŝipo *De Arnhem*, kiu en 1623 esplorrigardis la marbordon. La ŝipo estis siavice nomita laŭ la nederlanda urbo Arnhem. La regiono estas ekde 1931 rezervejo por la Indiĝenaj aŭstralianoj. En tiu rezervejo loĝas la jolgnuoj (angle : *Yolgnu*), indiĝen-aŭstralia tribo.
La areo estas administrita por la indiĝenoj far la Konsilantaro de Norda Lando (angle : *Northern Land Council*), sed estis estrata, ĝis la mezo de la 50-aj jaroj, el la ĉefurbo Darvino.

Muziko
------

Arnhemlando kaj la jolgnuoj estas la origino de la diĝeriduo. La eŭkalipto-arboj, kavigitaj de la termitoj, uzeblas kiel natura muzikinstrumento.

Bibliografio
------------

G.M. 1964 : Sciencistoj en Arnhemlando, Geografia Revuo, VI(6), 14-15.

Vidu ankaŭ
----------

* Arnhemlanda tropika savano
* Grava birda areo de Arnhem-Altebenaĵo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Aŭstralio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* Kategorio Arnhemlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407560
* GND: 4085943-5
* LCCN: sh85007377
* NKC: ge449008
 |
**Frakturo** aŭ **Fraktur** estas kaligrafia skribmaniero de la Latina alfabeto kaj ĉiuj el kelkaj gotikaj tiparoj derivitaj el tiu skribmaniero. La gotikaj linioj estas rompitaj; tio estas, iliaj formoj enhavas multajn angulojn kompare kun la mildaj kurvoj de *Antiqua* (komunaj) tiparoj modelitaj laŭ la antikvaj Romiaj kvadrataj majuskloj kaj la Karolida minuskla skribo. El tio, *Fraktur* estas foje kontrastita kun la "Latina alfabeto" en nordeŭropaj tekstoj, kaj estas foje nomita la "Germana alfabeto", estante tamen simple tiparo de la Latina alfabeto. Simile, la terminoj "Frakturo" aŭ "Gotika" estas foje aplikitaj al la gotikaj tiparoj (konata en germana kiel *Gebrochene Schrift*, "rompita skribmaniero").

Fakte la vorto derivas el la Latina fractūra ("rompo"), konstruita el *fractus*, pasiva participo de *frangere* ("rompi"), tio estas *rompita*, nome la sama radiko kiel la vorto "frakturo".

Fig. 1. Walbaum-Fraktur (1800)
Fig. 2. Humboldtfraktur (Hiero Rhode, 1938)

Bibliografio
------------

* Bain, Peter kaj Paul Shaw. Blackletter: Type and National Identity. Princeton Architectural Press: 1998. ISBN 1-56898-125-2.
* Silvia Hartmann: Fraktur oder Antiqua. Der Schriftstreit von 1881 bis 1941, Peter Lang, Frankfurt am Main u. a. 1998 (2. üb. A. 1999), ISBN 978-3-631-35090-4
* Fiedl, Frederich, Nicholas Ott kaj Bernard Stein. Typography: An Encyclopedic Survey of Type Design and Techniques Through History. Black Dog & Leventhal: 1998. ISBN 1-57912-023-7.
* Macmillan, Neil. An A–Z of Type Designers. Yale University Press: 2006. ISBN 0-300-11151-7.

* Frakturo (skribo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Frakturo (skribo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689063
* GND: 4155146-1
* BNF: 16258293p
* NKC: ph323747
 |
La pruo de *Fram* nune vidata en la Fram Muzeo.
*Fram* havene, ĉirkaŭ 1900
***Fram*** ("Antaŭen") estas ŝipo kiu estis uzata por ekspedicioj al Arkto kaj al Antarkto fare de norvegaj esploristoj Fridtjof Nansen, Otto Sverdrup, Oscar Wisting, kaj Roald Amundsen inter 1893 kaj 1912. Ĝi estis desegnita kaj konstruita de la skot-norvega ŝipkonstruisto Colin Archer por la ekspedicio al Arkto de Fridtjof Nansen de 1893 en kiu la plano estis surglaciigi la *Fram* en la glacitavolo kaj flosigi ĝin super la Norda Poluso.

*Fram* estas tri-masta skuno kun totala longo de 39 metroj kaj larĝo de 11 metroj. La ŝipo estas malkutime mallarĝa kaj malkutime malprofunda por pli bone rezisti la fortojn de la premanta glacio.

*Fram* supozeble navigis plej norden (85°57'N) kaj plej suden (78°41'S) ol ajna aliaj ligna ŝipo. *Fram* estas konservata ĉe la Fram Muzeo en Oslo, Norvegio.

Referencoj
----------

1. ↑  Wikisource:Popular Science Monthly/Volume 57/August 1900/The Evolution and Present Status of the Automobile

* Fram en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fram en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581438
* GND: 4155147-3
* LCCN: n92086744
* VIAF: 144177244
* SUDOC: 067831338
* BNF: 14431846s
* BIBSYS: 90582233
* NKC: kn20040405001
* BNE: XX5842077
 |
**Friedrich GÄRTNER** (naskiĝinta la 11-an de januaro 1824 en Munkeno, mortinta en 1905) estis germana pentristo de pejzaĝoj kaj arkitekturo.

Vivo
----

Estante filo de la arĥitekto Friedrich von Gärtner li truditis ankaŭ okupiĝi pri arkitekturo. Sed en Ateno, kien li akompanis paĉjon, sentis li pli granda allogo de pentrado. Post reveno patrujon li frekventis la Akademion pri vidaj artoj de Munkeno, dum kio li ĝuis plukleriĝon en la ateliero de Niels Simonsen el Kopenhago.

En 1846 Gärtner pluiris Parizon kaj dungitis de Claude Jaquand. De tie li studvojaĝis en 1848 kun Eduard Gerhardt ĝis Hispanujo kaj Maroko. En 1851 li troviĝis en Londono antaŭ nova iro Parizon ĝis la 1857-a jaro. Poste li daŭre ekloĝis Munkene.

Vintre de 1870 li estis en Alĝero kie li inspiritis de multaj bone pentreblaj motivoj: *Straße in Algier*, *Aus der Moschee El Kebir*, *Das Innere eines maurischen Hauses* (en Nova Pinakoteko). Li anis frue ĉe la societo *Deutscher Künstlerbund*.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 7. Leipzig 1907, p. 357-359 (tie ĉi interrete)

Notoj
-----

1. ↑   membrolisto. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2023-01-09.

* Kategorio Friedrich Gärtner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Friedrich Grillo, busto kiel resto de la malkonstruita monumento ĉe Grillo-Strato en Gelsenkirchen-Schalke
**Friedrich Grillo**, ofte mallonge **Fritz Grillo**, (naskiĝinta la 1825 en Essen; mortinta la 16-an de aprilo 1888 en Ludenberg ĉe Düsseldorf; kompleta nomo: *Henrich Friedrich Theodor Ernst Grillo*) estis germana entreprenisto kaj industriisto, kiu decide kunstampis la evoluon de la Ruhr-Regiono en la periodo de spekulanto-kompanioj.

Friedrich Grillo kaj sia vidvino Wilhelmine Grillo *(1829–1904) donacis el sia posedaĵo la kostojn por la terpeco kaj du trionojn de la konstrukostoj de la urba teatrejo de Essen, kiu malfermiĝis en 1892. La teatrejo tiam ankaŭ estis eknomata Grillo-Teatrejo. La sengefila geedzoj loĝis ĉe la strato Kettwiger Straße vidalvide de la Johanopreĝejo.*

Krom tio la *Grillo-Strato* en la Norda Kvartalo de Essen tenas lian nomon, same kiel la samnoma strato en la suda parto de la urboparto Schalke en Gelsenkirchen. En ties urbocentro ankaŭ staras gimnazio, kiu ekde 1904 nomiĝas *Grillo-Gimnazio*.

La karbominejo Zeche Monopol en Kamen, ekproduktanta en 1873 kaj nun eksfunkciigita, ankaŭ havis la nomon „Grillo".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Grillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Itinero de la Industrikulturo: Monumento por fGrillo en Unna Arkivigite je 2012-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
* La Grillo-Monumento en Gelsenkirchen
* *Wie die Brüder Grillo Geschichte machten* – Artikolo en derwesten.de Arkivigite je 2010-02-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475483
* GND: 136138683
* VIAF: 80534020
 |
**Breogano** (**Breogán** galege kaj hispane) estas la nomo de kelta legenda reĝo el Galegio, laŭ la irlandaj tradicioj kompilitaj en la 11-a jarcento en *Lebor Gabála Érenn* (La "Libro de Konkeroj"), kiu rakontas la diversajn invadojn kiuj suferis la insulon.

Statuo de Breogano, apud la Turo de Herkulo en Korunjo, ĵuse Monda heredaĵo de Unesko.Laŭ tiu ĉi legendo, la reĝo Breogano konstruis en la urbo Brigantio, kiu troviĝas en Iberio, turon tiom alta ke liaj filoj, Ith kaj Bile, povis vidi malproksiman verdan bordon ekde ĝia pinto. La vido de tiu malproksima lando kondukis ilin norden ĝis Irlando, kie Ith estis murdita. Kiel venĝo, la filoj de Mil, nepo de Breogano kaj nevo de Ith, navigis ekde Brigantio ĝis Irlando kaj konkeris ĝin.

La irlandaj monaĥoj de la 11-a jc. kiuj kompilis la rakontojn pri Breogano rilatigis la urbon Brigantio de Breogano kun la galega urbo Brigantium, la nuna Betanzos. En la 19-a jarcento la legendo estis diskonigata de galegaj historiistoj kiuj eĉ identigis la Turon de Herkulo de Korunjo (apud kiu troviĝas statuo al Breogano). Sammaniere, Breogano estas reprezentita kiel la mitologia patriarko (patro) de la galega popolo.

Bibliografio
------------

* D'Arbois de Jubainville, H. «El Ciclo Mitológico irlandés y la mitología céltica». (Barcelono, 1987: paĝoj. 150-157).
* Sainero, R. «La huella celta en España e Irlanda» (Madrido, 1987: paĝoj. 67-82).
* Renales, J. «Celtismo y Literatura gallega. La obra de Benito Vicetto y su entorno literario». (2 vols. Santiago, 1996).

* Kategorio Breogano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***La Urbo kaj la Steloj*** (angle *The City and The Stars*) estas sciencfikcia romano de Arthur C. Clarke. Ĝi estas tuta reverko de lia pli frua romano, *Against the Fall of Night* ("Kontraŭ la Nokto-falo"). Ĝi eldoniĝis en *Startling Stories* en 1948 (post kiam John W. Campbell Jr. ĝin malakceptis, laŭ klarigo de Clarke mem). Post kelkaj jaroj li vaste reviziis la libron kaj ĝin retitolis. Celo de la nova versio estis montri kion li lernis pri verkado. La plej gravaj malsamoj troviĝas en la unuopaj scenoj kaj en la detaloj pri la kontrastaj civilizoj, Diaspar kaj Lys. Je ĉies surprizo, la unua versio restis sufiĉe populara por resti eldonata post la eldono de la dua versio. En la enkonduloj li rakontis anekdoton pri psikiatro kaj paciento kiuj konfesis ke ili diskutis ĝin, tamene sen konstati ke unu legis iun libron kaj unu la alian. Plej laste ĝi aperis kune kun sekvant-rakonto far Gregory Benford nomata *Beyond the Fall of Night* ("Post la Nokto-falo"). Tamen, la sekva premiso validas por ambaŭ libroj de Clarke.

Premiso
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

### Situo

*The City and the Stars* okazas miliardojn da jaroj en la estonteco, en la urbo Diaspar. La Tero tiom maljunas ke la oceanoj jam forsekiĝis kaj la homaro preskaŭ ne plu ĉe-estas. Ĝis kiom scias la loĝantoj de Diaspar, ili loĝas en la unusola ankoraŭ ekzistanta urbo. La urbo Diaspar estas tute enŝeligita. Neniu envenis nek eliris tiun kupolizitan urbon tiom longe ĝis kiom ili povas memori, kaj ĉiuj en Diaspar instinkte havas agorafobion. La historio pri tiu fobio rakontas pri raso de senkompataj invadintoj kiuj forpelis la homaron for de la steloj reen al la Tero, kaj tiam interkonsentis ke la homaro permesiĝos vivi kondiĉe ke ili neniam foriros de la planedo.

En Diaspar, la tutan urbon regas centra komputilo. Ne nur riparas la urbon maŝinoj, sed ankaŭ kreas la homajn vivojn maŝinoj. La komputilo faras korpojn en kiuj la homoj vivu, kaj konservas iliajn mensojn en siaj datumstoriloj kiam ili mortas. Je ĉiu opa tempo, nur malgranda kvanto da tiuj homoj aktuale vivas en Diaspar; la aliaj dormas en la komputilaj datumstoriloj. Poste ili ĉiuj memoras la antaŭan vivon kiam ili vekiĝas en nova korpo.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***
### Roluloj

La ĉefrolulo estas junulo kiu malsamas de la aliaj en tio ke mankas al li memoro de antaŭaj viv-periodoj. Li ne sentas la ĉiesan timon pri la eksterejo, sed anstataŭe deziras forveturi.

Temoj
-----

*La Urbo kaj la Steloj*, kune kun *La Granda Sekreto* de René Barjavel, estas unu el la sciencfikciaj romanoj kiuj pritraktas senmortecon laŭ plej filozofia perspektivo.
**Hajduĉica,** serbe **Хајдучица,** slave **Hajdučica,** germane **Heideschüte,** hungare **Istvánvölgy** [iŝtvAnvoldj] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.

Hajduĉica troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
Mapo pri municipo de Plandiŝte
Preĝejoj en Hajduĉica

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 44  km²
* Koordinatoj: 45°14′34″N 20°57'16″E
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 26370
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

Situo
-----

Hajduĉica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Zrenjanin-Plandiŝte.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Hajduĉica 1075 homoj, (579 slovakoj (42 %), 419 serboj (31 %), 159 hungaroj, 123 makedonoj, 24 jugoslavianoj, po 9 rumanoj kaj germanoj ktp).

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Ortodoksa preĝejo en Hajduĉica

* Kategorio Hajduĉica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Oensingen (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Oensingen** respektive **Önsingen** estas komunumo kaj ĉefloko de la distrikto Gäu en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 4976 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Oensingen situas ĉe la bordo de la rivero Dünnern sude de la ravino *Balsthaler Klus*, ĉe la suda flanko de la Ĵurasa Montaro en la Svisa Mezlando.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oensingen limas en nordo al Balsthal, en nordoriento al Oberbuchsiten, en sudoriento al Kestenholz, kaj en sudo kaj okcidento al Niederbipp (BE).

Trafiko
-------

Sude de Oensingen pasas la grava svisa aŭtovojo A1, kaj de Oensingen deflankiĝas de ĝi la kantona ĉefvojo n-ro 30 tra Balsthal al Moutier. La stacidomo de Oensingen estas regiona nodo inter la trajnlinio de Olten al Bielo kaj la linioj de Langenthal al Oensingen kaj de Balsthal al Oensingen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oensingen datiĝas el la jaro 968 kiel *Oingesingin*.

En la kavarno *Rislisberghöhle* estis trovitaj restaĵoj el la malfrua paleolitiko (14-a ĝis 12-a jarmilo a.K.). Diversaj izolitaj trovoj pruvas setladon en la nolitiko kaj la bronzepoko.

En Oberdorf kaj apud la preĝejo estits trovitaj restaĵoj de romia setlejo.

Ne estas konata, kiam estis konstruita la kastelo *Neu-Bechburg*, la rekonilo de Oensingen. En la jaro 1313 la Grafoj de Froburgo estis la senjoroj de Buchsgau, kies centro estis Oensingen. En la Jaro 1415 la urbo Berno aĉetis la kastelon Neu-Bechburg kun la vilaĝo Oensingen de la heredantoj de la Grafoj de Froburgo kaj koncedis al Soloturno la kunregadon en la Supra Distrikto de la Voktejo Bechburg. En la jaro 1463 la kastelo kiel vokta sidejo kaj la tuta voktejo fariĝis surbaze de kontrakto kun Berno komplete posedaĵo de Soloturno.

Vidu ankaŭ
----------

* Oensingen (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Erich Schenker*: *Oensingen - Komunumo* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-02-08)[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: *Pierre Harb*: *Oensingen - Pra- kaj fruhistorio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-02-08)[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oensingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Oensingen
* Oensingen en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Oensingen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Gäu |
| --- |
| Egerkingen  •  Härkingen  •  Kestenholz  •  Neuendorf SO  •  Niederbuchsiten  •  Oberbuchsiten  •  **Oensingen**  •  Wolfwil |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 354402
* GND: 4420812-1
* LCCN: no99012173
* VIAF: 158593971
 |
La **Internacia Festivalo de la Nova Latinamerika Kino en Havano** hispane *Festival Internacional del Nuevo Cine Latinoamericano de La Habana* inaŭguriĝis la 3-a de decembro 1979. En la unua festivalo partoprenis pli ol 600 latinamerikaj filmproduktoroj, kunvokitaj de la Kuba Instituto de la Kinematografia Arto kaj Industrio. La unua liverita premio de la festivalo nomiĝas *Granda Koralo*, simbolo prenita de la grandaj koralrifoj kiuj troviĝas en Karibio.

La festivalo celas servi kiel platformo al tiuj filmproduktaĵoj kiuj suferas la internacian anonimecon (ĉefe pro la granda kaj hegemonia pozicio kaj industria produktado de Holivudo). Ĝi estas unu el la plej gravaj filmfestivaloj pri latinamerika kino. Kvankam ĝi ĉefe temas pri latinamerikaj filmoj en la festivalo partoprenas filmojn el la tuta mondo. Post Latinameriko la plimulto de alikontinentaj filmoj venas de Eŭropo kaj Azio.

Granda Koralo - Unua Premio
---------------------------

* 2009: *La timigita mamo* (2009) -- (Peruo kaj Hispanio)
* 2008: *Tony Manero* (2008) -- (Ĉilio kaj Brazilo)
* 2007: *Stellet Licht* (2007) -- (Meksiko)
* 2006: *La Ĉielo de Suely* (2006) -- (Brazilo)
* 2005: *Lumigitaj de la fajro* (2005) -- (Argentino)
* 2004: *Viskio (filmo)* (2004) -- (Urugvajo)
* 2003: *Suite Habana* (2003) -- (Kubo, dokumentfilmo)
* 2002: *Urbo de Dio* (2002) -- (Brazilo)
* 2002: *Tuj subite* (2002)
* 2001: *La Marĉejo* (2001) -- (Argentino)
* 2000: *Mi Ci Ili* (2000)
* 1999: *Garaĝo Olimpo* (1999)(Argentino)
* 1998: *La vivo estas fajfado* (1998)(Kubo)
* 1997: *Martín* (1997) -- (Argentino kaj Hispanio)
* 1996: *Malhela karmezino* (1996)
* 1995: *La strateto de la mirakloj* (1995)
* 1994: *Komenco kaj fino* (1993)
Situo de Jubbada Hoose en Somalio
**Malsupra Juba** (somale *Jubbada Hoose*) estas administra regiono (*gobolka*) en la tradicia regiono de Jubalando en suda Somalio. Ties ĉefurbo estas Kismajo. Ĝi limas kun Kenjo okcidente, la somaliaj regionoj de Gedo kaj Meza Juba norde kaj oriente respektive kaj la Hinda Oceano sude.

La regiono nomiĝas tiele laŭ la rivero Jubba kiu trapasas tiun regionon kaj enfluas en la Hinda Oceano ĉe Goobweyen kaj tie la ruĝaj akvoj de la rivero Jubba miksiĝas spektakle kun la bluaj akvoj de la Hinda Oceano. Kismajo estas la dua plej loĝata urbo en suda Somalio.

Komerce, Kismajo estas konektita al Bardera kaj Baidoa, la plej proksimaj komercaj urboj. La haveno de Kismajo estis la juvelo de la markomerco en Somalio, ĉefe por la punktoj sude de Mogadiŝo.

La regiono de Jubbadda Hoose konsistas el kvar distriktoj:

* Kismaayo (ĉefurbo)
* Afmadoow
* Badhaadhe
* Xagar
* Jamaame

Komerco kaj disvolvigaj projektoj
---------------------------------

Ĝis meze de la 1980-aj jaroj, la distriktoj Jilib kaj Bu'aale estis parto de la plej granda regiono de Malsupra Juba. Tiuj du distriktoj kune kun aliaj tri distriktoj (Sakow, Ceel Waaq, kaj Dujuma) prenitaj el la tiamaj Supra Juba nunutempe formas parton de la regiono Meza Juba.

Administrado kaj sekureco
-------------------------

Ekde la 1990-aj jaroj la milito eksplodis en tiu regiono. La Alianco de la Juba Valo (JVA), estrita de Kolonelo Barre Aden Hirale, regis la urbon kaj la regionon ĝenerale. La homoj en Kismajo vivis normale kaj negocis ĝis kiam la Islamaj Kortumoj (IK) konkeris Kismajon kaj kontrolis la areon septembre de 2006. La Transira registaro helpita de la Etiopia armeo konkeris la urbon en januaro de 2007.

0° 26′ 22″ S 41° 35′ 39″ O﻿ / ﻿0.43944 °S, 41.59417 °O﻿ / -0.43944; 41.59417 (mapo)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAdministra strukturo de Somalio |
| --- |
| Bakool | Banaadir | Bay | Galguduud | Gedo | Hiiraan | Jubbada Dhexe | Jubbada Hoose | Shabeellaha Dhexe | Shabeellaha Hoose | Flago de Somalio |
| **Puntland**  | Bari/Karkaar | Mudug | Nugaal |
| **Somaliland**  | Awdal | Sanaag | Sool | Togdheer |
Woqooyi Galbeed (Maroodi Jeex) | Saaxil  |

 |

* Kategorio Jubbada Hoose en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jubilejnoje minejo** estas la unika laŭ kapacito de libera gaso naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 70 km okcidente de la urbo Nov-Urengojo kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1969 kaj ekspluatata ekde 1992 (gaskuŝejo).

Geologio
--------

La minejo troviĝas ene de Tailova megamuro de Okcidentsiberia plato. Laŭ la tegmento de la cenomanianaj sedimentaĵoj de supra kretaceo de nordo al sudo troveblas Jubilejnoje (28 x 17 km, amplitudo 140 m) kaj Sud-Jubilejnoje (10 x 5 km) levaĵoj, interligitaj per mallarĝa breĉo en unu kupolforman levaĵon kun la produktohava tavolo dika ĉirkaŭ 10 m. La cenomaniana produktohava horizonto kuŝas je la fundo 1026-1168 m, ĝia poreco estas 32%, gasosatureco 0,64, la komenca tavolpremo 11,2 MPa.

La gaso estas metana (98,5-98,8%). La kuŝejo estas tavolo-masiva, flosanta. En la intervalo 1606-3615 m estas trovitaj malgrandaj laŭ dimensioj kaj kapacito naftokuŝejoj en la tavoloj Ju2 (meza ĵurasio) kaj BU8 (valanginiano de malsupra kretaceo), gasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BU8 kaj AU11 (hauteriviano de malsupra kretaceo), gaskuŝejoj en la tavoloj AU11 kaj BU8 (aptiano de malsupra kretaceo).

En 2002 la komenca esplorita gaskapacito estis taksita je 374,1 miliardoj da kubaj metroj, la suma elminigado atingis 106,9 miliardoj da kubaj metroj.

Literaturo
----------

* Старосельский, В. И..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Юбилейное месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 518. ISBN 5-85270-327-3.
Larĝa panoramo en JuanlinLarĝa panoramo en Juanlin

**Juanlin** (ĉine 員林市) estas universitata urbego en nordokcidenta Tajvano. La loknomo signifas: "la ronda maldensarbaro". 

Strato en Juanlin

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 40 km²
* Supermara alteco: 20-410 m
* Loĝantaro: 124,634 (2018)
* Poŝtkodo: 510
* Telefonkodo: (+886) (0)4
* Horzono: UTC + 8

Geografio
---------

Juanlin situas sur ebenaĵo en la okcidenta-meza parto de la insulo.

Historio
--------

La tero ĉirkaŭ Juanlin estis malplenigita de arboj kaj arbustoj en la 18-a jarcento, tiel ĝi konvenis por agrikulturo. En 2015 la statuso de Juanlin estis levita.

Universitato

Ekonomio
--------

Ĉirkaŭaĵo de Juanlin produktas diversajn fruktojn, el tio oni faras siropojn kaj kristalojn por trinki.

Eduko
-----

Juanlin havas unusolan universitaton.

Klimato
-------

La klimato de Juanlin estas subtropika kun efiko de musono. La averaĝa jara temperaturo estas 23,1 °C kaj varias laŭsezone inter 16-17 °C en januaro kaj 28-29 °C en julio. La jara precipitaĵo estas 1620 mm averaĝe. La plej pluvaj monatoj estas de majo ĝis septembro.

Stacidomo

Trafiko
-------

En Juanlin stacidomoj por trajnoj kaj aŭtobusoj servas.

Vidindaĵoj
----------

* universitato
* temploj
* katolika preĝejo

Fontoj
------

* WikiTrans
* oficiala paĝo Arkivigite je 2020-11-16 per la retarkivo Wayback Machine

* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
* Stacio por busojStacio por busoj
* TemploTemplo
* TemploTemplo
**Rózsi Szöllősi** [rOĵi solOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szöllősi Rózsi** estis hungara aktoro, operetkantisto, operkantisto. Ŝia origina nomo estis *Schwartz Róza Regina* [ŝvarc], ŝia prenita familia nomvarianto estis *Szöllősy* (sama prononco). Ŝia edzo estis Ernő Szabolcs inter 1911-1927.

Schwartz Róza Regina naskiĝis la 20-an de februaro 1892 en Királyháza (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Korolevo en Ukrainio, ŝia morto estas nekonata depost 1927.

Biografio
---------

Rózsi Szöllősi debutis en 1910 en Budapeŝto, poste ŝi rolis en teatroj, scenejoj kabaredoj (ekzemple Gaja Teatro). Ekde 1925 ŝi jam debutis kiel operkantisto en Teatro Városi. En la sekva jaro ŝi kantis en Komo (Italio) kun sukcesoj. Baldaŭ ŝi havis rolojn ekzemple en Svislando. Ŝia baldaŭa vivo estas nekonata.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Hervé: *Mam’zelle Nitouche* - Denise de Flavigny
* Jacques Offenbach: *La Belle Hélène* - Paris
* Gaetano Donizetti: *Don Pasquale* - Norina
* Giacomo Puccini: Madama Butterfly - titolrolo

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Tavasz a télben* (1917)
* *Alraune* (1918) - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743179
* GND: 1061908372
* VIAF: 311668322
 |


* Portalo pri Biografio
La **Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar** estas la landa junulara sinfoniorkestro de Venezuelo. Ĝi estis fondita en 1975 de la venezuela ekonomikisto kaj muzikisto José Antonio Abreu.

La nomo de la orkestro omaĝas Simón Bolívar, la liberigiston de sudameriko.

La junulara orkestro «Simón Bolívar» estas la plej elstara el - intertempe jam - 30 profesiaj orkestroj apartenantaj al *Fundación del Estado para el Sistema de Orquesta Juvenil e Infantil de Venezuela* (FESNOJIV). Tiu ŝtate subvenciata programo, ĉie nomata «El Sistemo», celas doni al infanoj kaj junuloj - aparte al tiuj el la ladkvartaloj - solidan muzikan edukadon kaj doni vivoŝancon al ili. Senkoste ili ricevas muzikinstrumenton kaj -instruadon per tiu tutmonde unika sistemo.

Kvankam *la sistemo* unuavice celis socialan efikon, ĝi ankaŭ atingis orkestrojn kaj muziksolistojn de elstara kvalito. Mondfamaj dirigentoj kiel Claudio Abbado, Sir Simon Rattle kaj Zubin Mehta ĉiujare veturas Venezuelon, por muzikumi kun la junuloj. Rattle mem efektivigis iom similajn, sed multe pli malgrandajn projektojn kun "problemaj lernantoj", kiel portretitaj en la filmo *Rhythm Is It!*.

Plej konata ano de la orkestro estas Gustavo Dudamel. En 1999, kiam li aĝis 18, li fariĝis dirigento de la junulara orkestro.

Registraĵoj
-----------

Sub la dirigentado de Gustavo Dudamel la orkestro registris plurajn lumdiskojn, interalie sinfoniojn de Ludwig van Beethoven kaj Gustav Mahler (aperintaj ĉe Deutsche Grammophon). En aŭgusto 2007 la orkestro ludis unuafoje ĉe la renomaj Londonaj promenadaj koncertoj ("Proms").

Literaturo
----------

* *Sinfonie der Straße. Die venezolanische Jugendorchesterbewegung*, in: Matices. Zeitschrift zu Lateinamerika, Spanien und Portugal, Nr. 39, 2003 germane

Filmoj
------

* *El Sistema*, dokumentara filmo, Germanio, 102 min. 2009, Reĝisoroj: Paul Smaczny, Maria Stodtmeier
* *Der Klang der Hoffnung.* dokumentara filmo, Germanio, 93 Min. 2008, Reĝisoro: Enrique Sánchez Lansch, Produktado: Moving Images, Deutsche Welle-TV, Unitel Classica, unuafoje sendita: 4-a okt. 2008, Inhaltsangabe[*rompita ligilo*] en 3sat

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de *El Sistema* Arkivigite je 2009-05-16 per la retarkivo Wayback Machine (hispane, angle Arkivigite je 2010-01-03 per la retarkivo Wayback Machine)
* *El Sistema*[*rompita ligilo*] en la paĝaro de Gustavo Dudamel angle
* YouTube: Danzón no. 2 de Arturo Márquez. Gustavo Dudamel dirigentas.

Referencoj, notoj
-----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 282606
* GND: 5237164-5
* LCCN: no96010933
* VIAF: 313211515
* ISNI: 0000 0001 1019 0758
* SUDOC: 159647525
* BNF: 15119394d
* MBA: 4bfb6a4d-d34f-478e-9154-78fa24bd945a
* NKC: xx0086776
* BNE: XX5382043
 |
**TÉCSY Sándor** [pr. te:ĉi] estis hungara aktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 24-an de aŭgusto 1946 kaj mortinta en New York City la 21-an de decembro 2011..

Kariero
-------

Sándor Técsy ludis ekde 1967 ĝis 1969 en la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro, inter 1969–70 en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş, en jaroj 1971–76 en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe, inter 1976–77 denove en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş, en jaroj 1977–1980 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. En 1980 li elmigris Usonon, en jaroj 1985–89 estis ano de la Teatro Hungara de Novjorko, ekde 1991 li ludis en la Hungara Teatro de Toronto.

Roloj
-----

* Balázs (Móricz Zs.: Nem élhetek muzsikaszó nélkül);
* Fejenagy, a kovács (Petőfi S.: A helység kalapácsa);
* Ernesto Roma (Brecht: Állítsátok meg Arturo Uit!);
* Edek (Mrozek: Tangó).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 315562
* LCCN: no2013082074
* VIAF: 305045043
* ISNI: 0000 0004 1687 8352
 |
**Sándor Virágh** [ŝAndor virAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Virágh Sándor** estis hungara kalvinana pastro, eldonisto, misiisto, altlerneja instruisto.

Sándor Virágh naskiĝis la 1-an de decembro 1908 en Pécs (Hungario), li mortis la 12-an de aŭgusto 1964 en Walzenhausen (Svislando).

Biografio
---------

Sándor Virágh studis teologion en Kalvinana Teologia Akademio (1926), poste en Montpellier helpe de stipendio. Hejmenveninta li estis pastro en Kunszentmiklós, poste instruisto en Budapeŝto. Inter 1932 kaj 1949 li estis eldonisto, intertempe misiisto en Bulgario. Li estis pastro en Hajdúnánás (1953-1956), Diósgyőr (1956-1959), Budafok (1959-1962). Li estis ankaŭ ekleziaj dekano kaj notario. Li prelegis ankaŭ ekde 1953 en Kalvinana Teologia Akademio de Debrecen kaj li redaktis kalvinanajn eldonaĵojn, gazetojn. Li havis edzinon ekde 1932, ŝi naskis 4 gefilojn inter 1935-1946.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bőhm Sámuel, az első magyar misszionárius élete* (1931)
* *Krisztus Indiában* (1940)
* *Jöjjetek énhozzám* (preĝlibro, 1944)
* *Bibliai fogalmi szókönyv* (1949, 1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682927
* VIAF: 121507668
* ISNI: 0000 0000 7943 889X
 |
***Sabotage*** (Sabotado), publikigita ankaŭ kiel ***The Woman Alone*** (La sola virino), estas brita prispiona streĉ-filmo de 1936 reĝisorita de Alfred Hitchcock en kiu stelulis Sylvia Sidney, Oskar Homolka kaj John Loder. Ĝi estis iel bazita sur romano de Joseph Conrad de 1907 nome *The Secret Agent* (La sekreta agento), pri virino kiu malkovras, ke ŝia edzo, londona kinejposedanto, estas terorisma agento.

*Sabotage* ne estu konfuzata kun la alia filmo de Hitchcock nome *Secret Agent*, kiu estis publikigita ankaŭ en 1936, sed diference ĝi estis iel bazita sur du historioj de la kolekto *Ashenden: Or the British Agent* de 1927 de W. Somerset Maugham. Ĝi ne estu konfuzata ankaŭ kun la filmo de Hitchcock nome *Saboteur* (1942) kiu inkludas la ikonan falon el la torĉo de la Statuo de Libereco kiu antaŭis la sceno de la Monto Rushmore de *North by Northwest* (1959).

La filmo tenas raran 100% de aproboj en la rezenca retejo Rotten Tomatoes. En sondenketo de 2017 pri 150 aktoroj, reĝisoroj, verkistoj, produktoroj kaj kritikistoj por la gazeto *Time Out* oni rangigis *Sabotage* kiel la 44a plej bonkvalita brita iama filmo.

Referencoj
----------

1. ↑  "Sabotage (1937)". Rotten Tomatoes. Alirita la 1an de septembro 2020.
2. ↑  "The 100 best British films". *Time Out*. Alirita la 24an de oktobro 2017

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

* *Sabotage*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Sabotage ĉe AllMovie (angle)
* Sabotage ĉe Turner Classic Movies Datumbazo
* Sabotage ĉe Box Office Mojo
* Sabotage ĉe Metacritic
* Sabotage ĉe Rotten Tomatoes


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700255
* GND: 4574642-4
* VIAF: 2979148876452549740002
* SUDOC: 111873754
* BNF: 167212321
* BNE: XX4582991
 |
Areo de CAFTA, formata de: Kostariko, Salvadoro, Usono, Dominikano, Gvatemalo, Honduro kaj Nikaragvo.
**CAFTA** (angle *Dominican Republic-Central America Free Trade Agreement*, hispane *Tratado de Libre Comercio entre Estados Unidos, Centroamérica y República Dominicana*) estas komerca traktato inter Usono, Kostariko, Dominika Respubliko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro kaj Nikaragvo. Ekde aliĝo de la Dominikana Respubliko (2004) la liberkomerca traktato nomiĝas oficiale DR-CAFTA (Dominican Republic - Central American Free Trade Agreement).

La subskribo de la kontrakto kaŭzis amasprotestojn en kelkaj landoj, ĉar la tieaj loĝantoj timis ekonomian superecon de la Usono. La mezamerika agrikultura sektoro – karakterizita je etkamparanoj – timas la subvenciitan usonan agrikulturon.

La CAFTA-traktato estas grava paŝo post fiasko de FTAA (Free Trade Area of the Americas), planita kun 34 landoj de Latin-Ameriko kaj Usono. La DR-CAFTA celas liberan komercan zonon en tuta Ameriko per laŭpaŝa malpliigi de doganoj, administraj malhelpiloj.

* Kategorio CAFTA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Imre Timkó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Timkó Imre** estis hungara geologo, agrogeologo.

Imre Timkó  naskiĝis la 21-an de novembro 1875 en Hungara reĝlando en Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio); (laŭ alia informo li naskiĝis en oktobro). Li mortis la 2-an de februaro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Timkó frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. En 1896 li havis posteneton en Hungara Nacia Muzeo, en la sekva jaro li estis asistanto de la universitata anatomia instituto. Ekde 1898 li laboris en la geologia instituto, en la studjaro de 1898 li plulernis en akademio de Magyaróvár. Reveninta li esploris geologiajn rilatojn de la lando, li partoprenis en grundokreoj el marĉoj, poste li esploris ankaŭ eksterlande (Balkano, Bavario, Rusa Imperio). Li estis nomumita mineja ĉefkonsilisto en 1921, ekonomia ĉefkonsilisto en 1933. Li pensiuliĝis en 1935.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kéménd és Páld községek környékének agrogeologiai viszonyai* (1900, germane en la sekva jaro)
* *A Csallóköz centrális részének (Nyárasd, Vajka, Kulcsod határolta területnek) agrogeologiai viszonyai* (1905, ankaŭ germane
* *Budapest dunajobbparti környékének, továbbá Gödöllő-Isaszeg vidékének agrogeologiai viszonyai* (1907, germane: 1909)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jisr aŝ-Ŝugur** (arabe: جسر الشغور, prononcita [dʒɪsr aʃˈʃuɣuːr], turka: Cisr eş-Şuğur ankaŭ literumita Jisr al-Shughour) estas urbo en la Idlib gubernio en nordokcidenta Sirio. Situante ĉe alteco de 170 metroj super marnivelo sur la Orontes rivero, la urbo estis loĝita de 44,322 homoj en 2010. 
Jisr estis delonge grava haltejo en komercaj itineroj kaj situas sur la ĉefa vojo inter Latakio, 75 kilometrojn okcidente kaj Halepo 104 kilometrojn oriente. Lokita en la riĉa aluvia ebenaĵo de la valo Ghab ĉe la orienta flanko de la montoj An-Nusayriyah (ankaŭ konata kiel la Jebel Ansariye), la areo estis kontinue loĝata dum pli ol 10.000 jaroj. La antikva urbo Qarqar laŭsupoze estis situanta kelkajn kilometrojn sude de la moderna urbo, kiu estis establita en helenismaj tempoj kiel la urbo Seleucia ad Belum. La romanoj nomis ĝin Niaccuba kaj konstruis tie trans la rivero Orontes.

Referencoj
----------

1. ↑  Günümüzde Siriaj turkmenoj. — *Suriye’de Değişimin Ortaya Çıkardığı Toplum:* *Suriye Türkmenleri,* p. 21 ORSAM Rapor № 83. ORSAM – Ortadoğu Türkmenleri Programı Rapor № 14. Ankaro — Kasım 2011, 33 paĝoj.
Vidaĵo de la palaco fone kaj parto de ĝardeno
La **Reĝa Palaco de Kaserto** (itale: *Reggia di Caserta*) iama reĝa loĝejo, troviĝas en Kaserto, suda Italio, konstruita por la burbonaj reĝoj de Napolo. Ĝi estis la plej granda palaco kaj unu el la plej grandaj konstruaĵoj starigitaj en Eŭropo dum la 18-a jarcento. En 1997, la palaco estis enlistigita kiel Monda heredaĵo de Unesko, priskribita en ĝia nomumo kiel "la kanto de la cigno de la sensacia arto de la Baroko, de kiuj ĝi adoptis ĉiujn ecojn necesajn por krei la iluziojn de multdirekta spaco". Laŭ grando, la Reĝa Palaco de Kaserto estas la plej granda reĝa rezidejo de la tuta mondo kun du milionoj da kubaj metroj kovranta areon de 47,000 m².

La verko estis elpensita de la reĝo Karlo la 7-a kiel administra kaj kortega centro de la tiama ĵuskreita Napola reĝlando, samkiel simbolo de la reĝa potenco. La monarko volis doni al la dinastio Burbonoj-DuSicilioj rezidejon same grandan kiel tiu de Versajlo. Pri ĝia konstruado okupiĝis la napola arkitekto Luigi Vanvitelli, kaj ankaŭ partoprenis en ĝi Francesco Sabatini, kiu ankaŭ entreprenis verkojn en Madrido.

La elektita arkitekto estis Luigi Vanvitelli, en kies verkoj precipe elstaras la raciisma barko, tre proksima al novklasikismo. Vanvitelli okupiĝis pri la dizajno de la parko kaj la ĝardenoj, krom gvidado de la konstruado de la palaco.

Tamen, la reĝo Karlo neniam vidis la finkonstruon, ĉar li devis forlasi Napolon por entroniĝi en Hispanio post la forpaso de sia frato, Fernando la 6-a. La palaco servis kiel somra rezidejo por sia filo Fernando kaj por la ceteraj reĝoj de la Du-Sicilioj ĝis la aniĝo al la Itala reĝlando.

La reĝo Viktoro Emanuelo la 3-a ĝin donacis al la itala popolo en 1919. La konstruaĵo, kune kun la ĝardenoj kaj la arkitektura komplekso de Sankta Leucio, iĝis Monda heredaĵo en 1997. Nuntempe ĝi estas muzeo malfermita al la publiko kaj foje uzata kiel scenejo de fikciaj filmoj.

* Palaco de Kaserto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Palaco de Kaserto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530680
* GND: 4222708-2
* LCCN: n82085687
* VIAF: 149515535
* ISNI: 0000 0001 2348 4026
* SUDOC: 070351082
* BNF: 16166481s
* ULAN: 500269882
* BNE: XX215655
 |
Fenoskandio
**Fenoskandio** estas geografia kaj geologia termino uzata por ara priskribo de la teritorioj de Skandinavia Duoninsulo, la Kola Duoninsulo, Karelio kaj Finnlando. Geologie la termino aludas ankaŭ al la grava teritoriaro de Fenoskandia Platformo de Norvegio, Svedio, Finnlando, kaj norda Danio, kiu estas la evidenta parto de la Balta Platformo kiu formas la kernon de Eŭropo. La Fenoskandia Platformo en Skandinavio malnovas ĉirkaŭ 3100000 milionoj da jaroj Speciale en angla kaj germana lingvoj oni ofte uzas vorton Skandinavio, kvankam oni tiam parolas aŭ skribas pri tuta Fenoskandio. Tamen al Fenoskandio apartenas ankaŭ alia. Al Rusio apartenanta parto el Fenoskandio ne apartenas al Skandinavio, kaj el Finnlando nur malgranda parto (okcidenta parto de Finna Laponio) apartenas al Skandinavio.

Laŭ kultura signifo, Fenoskandio signifas la historian najbaran kontakton inter sameaj, finnaj, svedaj, norvegaj kaj rusaj popoloj kaj kulturoj. Malkiel la termino Nordio, Fenoskandio ne inkluzivas Danion, Islandon, Gronlandon aŭ aliajn geografie senkonektajn transmarajn areojn.

La Kanalo Blanka maro - Balta maro apartigas Fenoskandion de la rusia ĉeftero.

Vidu ankaŭ
----------

* Skandinavio
* Nordio

Referencoj
----------

1. ↑  Fenoskandio en reta-vortaro.de
2. ↑  Erich-Dieter Krause (2018-11-25). Vollständiges Wörterbuch Esperanto-Deutsch in zwei Bänden. Mondial, p. 357.

* Kategorio Fenoskandio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor Vándor** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vándor Sándor** estis hungara korusestro, komponisto, dirigento, helpekzercisto, esperantisto. Lia origina familia nomo estis *Venetianer*.

Reliefo pri Sándor Vándor
Memortabulo pri Sándor Vándor (la teksto estas: en tiu domo naskiĝis Sándor Vándor 1901-1945 komponisto, dirigento, fondinto de laboristaj korusoj)
Sándor Vándor  naskiĝis la 28-an de julio 1901 en Miskolc, li mortis la 14-an de januaro 1945 en Sopron.

Biografio
---------

Sándor Vándor aranĝis revolucian grupon el lernantoj dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post falo de la respubliko li estis eksigita el ĉiuj lernejoj. Li lernis en Berlino en 1921, en Lejpcigo inter 1921-1924, poste li laboris en operejoj en Italio 8 jarojn kiel helpekzercisto. Hejmenveninta en Post 1932 li estis dirigento en Sopron, sed li laboris ankaŭ en Budapeŝto kaj Miskolc. En 1936 li komencis dirigenti koruson, kiu nuntempe havas la nomon Koruso Vándor. La koruso ofte prenis muzikaĵojn de Béla Bartók kaj Zoltán Kodály, sed mem Vándor komponis korusajn muzikaĵojn. Li ofte laboris kun Attila József, kies poemojn li profitis en komponadoj. Dum la nazia erao li estis murdita en apudaĵo de Sopron.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* opero: *Doktor Kiss Álmos* (1942)
* ĉambraj muzikoj
* arĉaj kvartetoj
* kantatoj
* komponaĵoj por korusoj (Endre Ady: *Felszállott a páva*, (1932); Attila József: *Tiszta szívvel*, (1937); Sándor Petőfi: *Feltámadott a tenger*, (1941))

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Miskolc
* reliefo en Budapeŝto
* strato en Budapeŝto [object Object]
* strato en Sopron
* muziklernejo en Tiszaújváros [*rompita ligilo*]
* fondaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Sándor Vándor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 570227
* GND: 138872759
* LCCN: n90717753
* VIAF: 75482726
* ISNI: 0000 0000 6689 0625
* BNF: 164416232
* MBA: a3b4da7e-5f92-4246-ac2c-493a2e97a4a5
 |
**Sándor Tuboly** [ŝAndor tuboj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tuboly Sándor** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto. Lia filo estis Tamás Sándor Tuboly.

Sándor Tuboly naskiĝis la 9-an de junio 1932 en Hercegfalva, li mortis la 16-an de junio 2017.

Biografio
---------

Sándor Tuboly maturiĝis en cisterciana gimnazio en Székesfehérvár en 1950, poste li akiris bestokuracistan diplomon kun doktoriĝo en veterinara fakultato de Agrikultura Universitato en 1955. Post la diplomo li estis bestokuracisto 6 jarojn, poste 15 jarojn en instituto. En 1976 li eklaboris en la mikrobiologia katedro de Veterinara Universitato de Budapeŝto (pli frue fakultato) kiel scienca kolego. Li ricevis la statuson docento en 1979, profesoro en 1988. Inter 1990-1998 li estis ankaŭ katedrestro. Intertempe li laboris ankaŭ en Kubo kaj li ofte studvojaĝis en la mondo. Li kandidatiĝis en 1969, doktoriĝis en 1982 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis hungarajn kaj hispanan medalojn. Li edziĝis en 1957, lia edzino naskis gefilojn. Li estis entombigita en Adony.

Liaj disertaĵoj
---------------

* *Pathogen és saprophyta mycobacteriumokantigén szerkezetének összehasonlítása* (1969)
* *Az immunrendszer ontogenesise* (1982)

Elektitaj kontribuoj (kun aliaj)
--------------------------------

* *Állatorvosi járványtan I.*
* *Állatorvosi mikrobiológia*
* *Háziállatok fertőző betegségei*
* *Vakcinológia*
* *A háziállatok fertőzőbetegségeinek immunprophylaxisa*
* *Manual de Microbiología Veterinaria*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716500
 |
**Sándor Torkos** [ŝAndor torkoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Torkos Sándor** estis hungara juristo, lingvisto, membro (korespondanta en 1861) de Hungara Scienca Akademio.

Sándor Torkos  naskiĝis en 1833. Li mortis la 5-an de julio 1865 en Sopron.

Biografio
---------

Sándor Torkos lernis juron en universitato, poste li eklaboris en Sopron en juĝejo. Baldaŭe li komencis instrui en luterana altlernejo en Sopron. Li okupiĝis ankaŭ pri lingvoj. Liaj artikoloj pri idiomoj de Zala (historia departemento), pri specialaĵoj de finna lingvo aperis en gazetoj. Pro lia frua morto li ne havas longan verkaron.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar személyszók bizonyítása* (1861)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.