recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cerdono** (latine: Cerdo; floris en 2-a jarcento; Sirio, ... – Romo, ...) estis gnostika siria kristana teologo.

Biografio
---------

Naskiĝinte en Sirio, li translokiĝis al Romo epoke de papo Higeno (138-142). Tiutempe troviĝis en Romo ankaŭ gnostikulo Valentino kaj, ĉirkaŭ 146, Markiono el Sinopo.

Laŭ Ireneo de Liono, Cerdono jam estis disĉiplo de Simon Magus. La informoj pri li, eble estas ĉiuj eltiritaj el la teksto de Ireneo kiu limiĝis al forfuĝaj aludoj kaj probable konfuzas, rilate kelkajn apartaĵojn kiel, ekzemple, pri la duobla kondamno pro herezo, Cerbonon kun Markiono.

Doktrino de Cerdono
-------------------

Kio al li atributa estas strikte ligita, se ne konfuza, kun la pozicioj de Markiono al kiu li povis estinti majstro. Cerdono estintus, laŭ la fontoj, unu el la unuaj gnostikuloj kiu aŭdacis subteni ke la dio de de la leĝo kaj de la profetoj, la dio de la judoj, estis la kreinto de la mondo malsama ol la Dio predikita de Jesuo Kristo, la Dio nekonata kaj Dio de amo. Rilate kristologion, lia Jesuo ne povis esti vere karna, li ŝajnigis tia esti (vidu: docetismo), ĉar la korpo kaj ĝenerale la materio estas fonto, kaj eĉ mem, la malbono. Pro tio li reĵetis ankaŭ la resurekton el la morto kun sia korpo.

El tiuj ideoj de Cerdono naskiĝis sekto kiu notiĝis tie kaj tie kaj fine submergiĝis en la eventoj kaj sortoj de gnostikismo.

Notoj
-----

1. ↑  Ferguson

Fontoj
------

### Unuagradaj fontoj

* Ireneo de Liono, *Kontraŭ herezoj* documentacatholicaomnia piney Arkivigite je 2012-09-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Tertuliano *Kontraŭ ĉiuj herezoj* documentacatholicaomnia piney Arkivigite je 2012-09-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Hipolito el Romo *Refuto de ĉiuj herezoj* gnosis.org

### Duarangaj fontoj

* Katolikaj enciklopedioj:
	+ Enciclopedia\_Cattolica
	+ Cathopedia:Voci\_indispensabili
	+ Catholic\_Encyclopedia
* Everett Ferguson, Michael P. McHugh, Frederick W. Norris *Encyclopedia of early Christianity* Routledge ed. 1990 SBN-13: 978-0815333197 parta konsultado
* Brita Enciklopedio de 1911 Cerdonians
* G.R.S. Mead, *Fragments of a Faith Forgotten* gnosis.org
* Adolf Von Harnack , *History of Dogma*, Vol. I (pp. 266-281) gnosis.org

Vidu ankaŭ
----------

* Markiono
* Valentino
* Gnostikismo
* Kristologiaj doktrinoj de la unuaj jarcentoj
* Cerinto
* Docetismo
* Dualismo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445234
 |
La **Nacia Karitato Ligo Inc.** (angle *National Charity League Inc.*) estas bonfara ne-profita organizaĵo formita de patrinoj kaj filinoj organizita en ĉapitroj disvastiĝita tra Usono. La organizo estis establita en Los-Anĝeleso, Kalifornio, en 1925 kaj estis integrigita en 1958. Ĝi estas homamaj asocio kiu traktas ĉefe komunumajn servojn, socian evoluon kaj kulturajn spertojn. Ĝia historio komencas en la jaro 1925 kiam malgranda grupo de virinoj fondis la organizon en Los-Anĝeleso. Tiuj sinjorinoj apogis la usonan filion de la Ruĝa Kruco. Tiuj virinoj havis la subtenon de siaj filinoj, tiuj en 1938 formis sian propran grupon. En 1947 du novaj grupoj aliĝis kaj denove fariĝis filantropia asocio, kaj komencis nomiĝi kiel la Nacia Karitato Ligo Inc. (en la angla lingvo: *National Charity League Inc.*) La NCL vastigis sian laboron preter filantropia laboro inkludi virin-gvidadon, tiel kiel kulturajn aktivecojn. En 1958, la NCL estis reorganizita, estis integrita kaj ricevis la nomon de Nacia Karitato Ligo Inc.

Eksternaj ligoj
---------------

* Nacia Karitato Ligo Inc. angle
**Márió Szegedy** [segedi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szegedy Márió** estas hungara matematikisto, komputikisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

Márió Szegedy naskiĝis la 23-an de oktobro 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márió Szegedy akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste li doktoriĝis (Ph.D.) en Universitato de Ĉikago en 1989. Lia grava (same hungara) instruisto estis László Babai. En la sekva studjaro li estis en Hebrea Universitato de Jerusalemo helpe de stipendio, poste li denove havis stipendion en Universitato de Ĉikago. Li laboris 7 jarojn en en:Bell Labs, poste li esploris ĝis 1999 en firmao AT&T. En 2000 li aliĝis al la fakultato de de:Rutgers University. Kun studentoj li fondis komputikan laboratorion ĉe Rutgers, kiu estas lia ĉefa projekto nuntempe kaj havas signifan financan apogon. Liaj esplorinteresoj inkluzivas komplikecan teorion, kombinatorikon, kombinan geometrion kaj kvantuman komputadon, sed li ankaŭ havas intereson pri algebro kaj en programlingvoj. Li ricevis premiojn.

En 1986 li konfirmis la konjekton de Ronald Graham:

estas vera por ĉiuj sufiĉe grandaj  *n* , se {\displaystyle 1\ leqa\_{1}<\ cdots<a\_{n}} entjeroj tiam estas  *i* ,  *j* 

 {\displaystyle \ frac{a\_{i}}{(a\_{i},a\_{j})}\ geqn} 
plenumiĝas.

Elektitaj artikoloj (kun aliaj)
-------------------------------

* *The Telephone Problem for Connected Graphs.* (1984)
* *On Conway's Thrackle Conjecture.* (1995)
* *Quantum Algorithms for the Triangle Problem.* (2007)
* *Explicit lower bounds on strong simulation of quantum circuits in terms of $T$-gate count.* (2019)

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-11-01 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667237
 |
**GORIUPP Alisz** (goriup) estis hungara bibliotekistino, preshistoriistino, bibliografino naskita en Buziásfürdő la 18-an de aŭgusto 1894 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de februaro 1979.

Kariero
-------

Alisz Goriupp doktoriĝis en Koloĵvaro en 1916, poste en 1917 ŝi havigis diplomon en la fako de hungara kaj germana lingvoj. En 1916-17 po unu duonjaron ŝi estis stipendiulino en la universitatoj de Vieno kaj Lepsiko, poste ŝi studis en la universitato de Vieno. En 1917-18 ŝi instruis germanan lingvon en la Universitato de Koloĵvaro, de 1918 ŝi laboris en la Nacia Széchényi Bibloteko (*Országos Széchényi Könyvtár*, OSZK). En 1928-29 ŝi studvojaĝis Aŭstrio, en 1935 en Germanio. La novan katalogan sistemon ŝi enkondukis laŭ siaj spertoj tie. De 1946 ĝis 1954 ŝi estis fondintano-redaktorino de la *Magyar Nemzeti Bibliográfia*.

Libro
-----

* *A Magyar Nemzeti Múzeum Hírlaposztálya fennállásának első fél évszázadában* (Bp. 1934);
* *A kormányzat sajtópolitikája és a magyar hírlapok a 18. század fordulóján* (Bp. 1944).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 346015
* LCCN: n2008066224
* VIAF: 39755380
* ISNI: 0000 0000 7973 893X
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Alisz Goriupp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cobija** [koBIĥa] aŭ [koBIha] estas urbo en Bolivio, ĉefurbo de la departemento de Pando, estas troviĝita pri 600 km norde de La-Pazo en la Amazonia Baseno sur la landlimo kun Brazilo. Cobija situas sur la bankoj de la Rio Akreo vidalvide al la brazila urbo de Brasiléia. Cobija situas ĉe alteco de ĉ. 280 m super la mara nivelo kaj havas tropikan kaj pluvan klimaton.

Cobija havas proksimume 80 000 loĝantojn, estas la seĝo de universitato kaj ĉefurbo de la bolivia Pando Departemento. Cobija havas du flughavenojn kaj estas konektita de unu vojo al El Choro en la Beni Departemento, kiu ne estas ĉiam alirebla dum la pluva sezono. Kiam la pluvo permesas, Cobija estas konektita al la cetero de Bolivio ankaŭ helpe de vojo. Cobija estas konektita al Brazilo de du pontoj.

*Cobija* signifas en hispanamerika hispana plejdo-n.

Galerio
-------

* Cobija, BolivioCobija, Bolivio
* Centra Parko en CobijaCentra Parko en Cobija
* Vido laŭ la vojo al RiberaltaVido laŭ la vojo al Riberalta
* Malnova fasado de Cobija flughaveno, antaŭ ol la reformation.Malnova fasado de Cobija flughaveno, antaŭ ol la reformation.
* Simón Bolívar busto en CobijaSimón Bolívar busto en Cobija
* Cobija, Pando, BolivioCobija, Pando, Bolivio
* Nuestra Señora del Pilar Katedralo en Cobija kaj la urbo ĉefa kvadratoNuestra Señora del Pilar Katedralo en Cobija kaj la urbo ĉefa kvadrato
* Cobija, 1930.Cobija, 1930.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 792102
* LCCN: n91026263
* VIAF: 151406404
* BNF: 14438699h
 |
**Márta Kurutzné Kovács** [kurucnE kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kurutzné Kovács Márta** estas hungara inĝeniero-arkitekto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010). Ŝia edzina nomo estas *Kurutz Károlyné*, ŝia origina nomo estas *Kovács Márta*.

Márta Kurutzné Kovács  naskiĝis la 24-an de marto 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márta Kurutzné Kovács frekventis gimnazion en Balatonfüred, universitaton en Budapeŝto inter 1959-1964. Ŝi edziniĝis post tuj la lernado, baldaŭe ŝi naskis 3 filojn. Ŝi eklaboris samloke en la universitato. En 1972 ŝi doktoriĝis. En 1985 ŝi atingis la rangon PhD. Ŝi okupiĝas pri teorio de konstrutekniko. Ŝi partoprenas en redaktado de *Journal of Computational and Applied Mechanics*, *Biomechanica Hungarica* kaj *International Review of Mechanical Engineering*. Ŝi ricevis premiojn en 2003 kaj 2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Süllyedő alátámasztású magasépítmények gépesített számításának módszerei* (1974)
* *State change analysis of structures with generalized conditional joints* (1981)
* *Nemsima nemkonvex energiafüggvényű szerkezetek stabilitásvizsgálata* (1993)
* *Szilárdságtan* (1990, 2000) - lernolibro por studentoj pri solida tekniko

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2007-01-11 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Jorge Luis GUTIÉRREZ**, estas meksika esperantisto kiu naskiĝis en la 24-a de julio 1953, en Meksikurbo.

Li lernis esperanton en 1968 kaj tuj poste aliĝis al Meksika Esperanta Junularo, kie li aktivis ĝis 1971, kiam la organizaĵo perdis la sidejon kiu estis pruntedonita de registara instanco.

En 1978 li eldonis hispanligvan tradukon de *Bazaj faktoj pri la lingvo internacia*, de Ivo Lapenna kaj ankaŭ partoprenis la Unuan Seminarion por Instruistoj, organizita de MEJ en la urbo Oastepeko.

En 1981 li ĉeestis la Internacian Junularan Kongreson, organizita de MEJ ankaŭ en Oastepeko.

En 1983, li partoprenis la preparajn kunsidojn de la Meksika Asocio por la Progresado de Internacia Lingvo (MAPIL), en kiu, tamen, li ne partoprenis. Tiun jaron li komencis eldoni la bultenon *Ni ĉiuj*, kiu poste fariĝis la oficiala organo de Meksika Esperanto-Federacio (MEF).

En 1985 li prezentis diploman tezon, *La lingva baro kaj kiel ĝin salti* en kiu, post analizi la historian kaj politikan fonon en kiu aperis esperanto kaj priskribi ties historion, li pledas por la ĝenerala instruado de esperanto en la elementaj lernejoj. Danke al tiu tezo li ricevis diplomon kiel ĵurnalisto.

En tiu sama jaro, li eklaboris ĉe unu el la ĉefaj ĵurnaloj de Meksiko, *Excélsior*, kaj malproksimiĝis de la esperanto-movado.

En 1996 li denove aktivis en la movado: reeldonis la bultenon *Ni ĉiuj*, partoprenis en la fondkunveno de MEF kaj estis elektita ĝenerala sekretario. En novembro, la iniciatis la interretan paĝaron de MEF, ĉe www.esperantomex.org.

Por la sesa nacia kongreso, en 1998, li eldonis la antologion de meksika poezio **Flor' kaj kanto**, kies enhavon li tradukis kune kun Juan Jacobo Schmitter.

Li editoris la libron **Tra l'okuloj de l' venkitoj**, de D-ro Miguel León Portilla, en esperanta traduko de SCHMITTER. La eldono, fare de MEF, estis prezentita dum la Kvina Tut-Amerika Kongreso de Esperanto, okazigita en Meksikurbo, 15-21 de aprilo, 2001.

Post la kongreso, li estis elektita prezidanto de MEF, postenon kiun li rezignis komence de 2003.

Nuntempe li loĝas en Kuernavako, 70 km sude de Meksikurbo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 14500
 |
**Cercle Brugge** (mallonge: *Cercle*) estas futbalklubo en Bruĝo, Belgio, unu el la du bruĝaj kluboj (la alia estas Club Brugge) kiuj ludas en la unua klaso de la landa ligo. Ĝi havas la vicnumeron 12; ĝiaj koloroj estas verda kaj nigra.

La Jan Breydel-stadiono
La klubo fondiĝis en 1899 de la asocio de eks-lernantoj de mezlernejo mastrumita de
katolika kongregacio de fratoj *Xaverianoj* (latine: *Congregatio Fratum Xaverianorum*). En tiu epoko la lernejo havis multajn britajn lernantojn kaj verŝajne tiuj alportis la futbalsporton el sia hejmlando.

Cercle Brugge kaj la pli granda kaj pli sukcesa rivalo *Club Brugge* ekde 1975 kune uzas la Jan Breydel-stadionon en dense loĝata kvartalo de Sint-Andries. Jam delonge estas planoj por konstrui novan stadionon, komunan aŭ ne, ekster la loĝkvartaloj, sed diversaj problemoj blokas la realigon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cercle Brugge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* - Oficiale retpaĝo de Cercle Brugge
* - Listo de ĉiuj ludantoj ekde 1899
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 

***Starto*** estas Esperanto-gazeto kaj organo de Ĉeĥa Esperanto-Asocio, fondita en 1968.

Enhavo
------

En la revuo aperas informoj kaj impresoj pri Esperanto-asocioj, anoncoj kaj kalendaro pri Esperanto-aranĝoj. Aperas kelkfoje poemoj dukolumne Ĉeĥe-Esperante. La diversaj kluboj en Ĉeĥujo havas dediĉitan parton en la revuo por raporti pri siaj agadoj. La jubileaj membroj, naskiĝintoj ktp estas gratulitaj fine de revuo. La kovrilo kaj malantaŭa paĝo prezentas kolorajn fotojn.

Historio
--------

En 1968, kiam estis preparata la refondo de la asocio, tiam la titolo simbolis restartigon de la movado, sed kvankam ĝi jam bone kuras, la titolo estas konservata jam kiel tradicio. Aperadis komence 7-foje jare, poste 6-foje, nun 4-foje.

La unua redaktoro estis Oldřich Kníchal (1968-1979, Jaromír Jermář kaj Zdenko Křimský (1979-1984), Jiří Patera (1985-1990) kaj Miroslav Malovec ĝis nun.

Ekde la jaro 2000 eblas legi la gazeton ankaŭ en elektronika formo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: Orienta Eŭropo„ ĉe YouTube
* Starto legebla rete
**Dujail** (arabe: الدجيل ad-Dudschail) estas vilaĝo en Irako, situanta ĉirkaŭ 60 kilometrojn norde de Bagdado. Ĝi triste famiĝis pro la tiel nomata *amasbuĉado de Dujail*, dum kiu post misa atenco kontraŭ Saddam Hussein la 8-an de julio 1982 148 vilaĝanoj estis fortrenitaj kaj verŝajne mortigitaj.

La amasbuĉado de Dujail
-----------------------

Saddam Hussein, post vizito de moskeo, veturis al vilaĝcentro, kiam estis atakita la veturilaro de la diktatoro. La korpgardistoj ekpafis al la atakintoj mortigante du infanojn. La sekvan tagon, pli ol 600 vilaĝanoj estis arestitaj de la estraj trupoj kaj forportitaj al la malliberejo de la sekreta polico en Bagdado. 148 el ili oni neniam revidis. Iliaj kadavroj ne estas trovitaj ĝis hodiaŭ. Bienoj kaj fruktoĝardenoj estis detruitaj aŭ malproprigitaj. La postvivantoj estis devigitaj forlasi la vilaĝon dum 4 jaroj.

La amasbuĉado estas la unua de dekdu akuzoj kontraŭ la iama diktatoro kaj sep aliaj kulpigitoj. La 5-an de novembro 2006 Saddam Hussein estis pro tio kondamnita al morto per pendumo.
**Charlie** [ĉarli], laŭ hungarlingve kutima nomordo (vera nomo) **Horváth Károly** (uzanta la pseŭdonimon *Charlie*) estas hungara ŝlagromuzikisto (kantisto (kun raŭka kantovoĉo), trumpetisto). Lia unua edzino estis Györgyi Tarján.

Károly Horváth naskiĝis la 28-an de oktobro 1947 en Ondód.

Biografio
---------

Károly Horváth frekventis gimnazion en Székesfehérvár, kie li jam fondis ŝlagrorkestron. Ili muzikadis eĉ en Beogrado. Post jaroj li muzikadis en Afriko, Hejmenveninta en 1975 li muzikadis kun Tibor Tátrai en konata muzikgrupo. Post 4 jaroj li turneis en Svislando kaj Skandinavio. Inter 1982 kaj 1990 li muzikadis eksterlande en Eŭropo, Japanio, Usono, poste li denove aliĝis al Tibor Tátrai, fine li estis sukcesa solisto. En 1998 li partoprenis en Eŭrovido-Kantokonkurso. Li ricevis premiojn inter 1991-2018. Li edziĝis dufoje, la dua edzino naskis filon, Charlie vidviĝis en 2014.

Elektitaj kantitaj ŝlagroj
--------------------------

* *Jég dupla whiskey-vel*
* *Az légy, aki vagy*
* *Nézz az ég felé*
* *A holnap már nem lesz szomorú*

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Fejlövés* (1968)
* *Holdudvar* (1969)
* *Kitörés* (1971)
* *Fele királyságom* (1989, televizia serio)
* *Hello Doki* (1996, televizia serio)
* *Így, ahogy vagytok* (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-08-24. Alirita 2019-10-06.

* Kategorio Charlie (Károly Horváth) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664207
 |
Dujiangĝan.
**Dujiangĝan**, literumita ankaŭ *Dujiangyan* (en ĉina 都江堰, en pinjino Dūjiāngyàn) estas antikva sistemo de irigacio en la urbo Dujiangĝan, Siĉuano, Ĉinio. Origine konstruita ĉirkaŭ 256 a.n.e. fare de la ŝtato Qin kiel projekto por kontroli inundojn kaj por irigacio, ĝi estas ankoraŭ uzata nuntempe. La infrastrukturo de la sistemo disvolviĝas en la rivero Min (Minjiang), nome la plej longa alfluanto de Jangzio. Tiu areo estas en la okcidenta parto de la Ebenaĵo de Ĉengduo, inter la Siĉuana Baseno kaj la Tibeta Altebenaĵo. Origine, Min torentis el la Montoj Min kaj subite malrapidis post atingi la Ĉengduan Ebenaĵon, plenante la fluejon per sedimentoj, kio faris la najbarajn areojn tre suferantaj pro inundoj. La reĝo Ĵao de Qin komisiis la projekton, kaj la konstruado de Dujiangĝan bremsis la riverfluon uzante novan metodon por kanaligi kaj dividi la akvon pli ol simple baraĵigi ĝin. La skemo de akvoadministrado estas ankoraŭ uzata nuntempe por irigacii ĉirkaŭ 5 300 km² de tero en la regiono. La Dujiangĝan, la kanalo Ĵengguo en Shaanxi kaj la kanalo Lingku en Guangxi estas kolektive konata kiel la "tri grandaj projektoj de hidraŭlika inĝenierado de Qin."

31° 0′ 6″ N 103° 36′ 19″ O﻿ / ﻿31.00167 °N, 103.60528 °O﻿ / 31.00167; 103.60528 (mapo)Koordinatoj: 31° 0′ 6″ N 103° 36′ 19″ O﻿ / ﻿31.00167 °N, 103.60528 °O﻿ / 31.00167; 103.60528 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Zhang, Kan.  (2006) *World Heritage in China*. Guangzhou: The Press of South China University of Technology, p. 95–103. ISBN 7-5623-2390-9.
2. ↑   (in zh) *The Lingqu Canal, one of "The Three Great Hydraulic Engineering Projects of the Qin Dynasty" (秦代三大水利工程之一：灵渠)*, sina.com, 26a de Julio, 2005

* Kategorio Dujiangĝan (irigacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804244
 |
**PARKER Charles Christopher Charlie** "Bird" aŭ "Yardbird" [parker ĉarl' kristofer ĉarli "berd" "jarberd"] (La 29-an de aŭgusto 1920 en (Kansas City (Kansaso) - la 12-an de marto 1955 en Nov-Jorko). Parker pasigis sian junaĝon en Kansas City (Misurio)
– alia urbo ol lia samnoma naskiĝloko.
Frue li pasiiĝis pri ĵazo. Dek-sep-jara li ludis en la orkestro de Jay McShann [ĵej makŝan], kun kiu li registris siajn unuajn solojn dum 1941. La saman jaron li estis en Nov-Jorko, kie li renkontis, dum jazimprovizadoj, Thelonious Monk [selonius monk] (pianisto) kaj Kenny Clarke [keni klark] (drumisto). Dum 1943, li muzikis kun Dizzy Gillespie [didzi gilespi] (trumpetisto) en la orkestroj de Earl Hines [erl ijns] kaj de Billy Eckstine [bili ekstin]. Tiuj kvar geniaj muzikistoj (Parker, Gillespie, Monk kaj Clarke) kreis novan ĵazstilon: la Bibopon.

Kun Dizzy, li formis jazkvinteton (1944-1945). Pro deprimo, oni enhospitaligis Parker en Camarillo-n [kamarijo]. Resanigita, li formis, dum 1947, jazkvinteton kun Duke Jordan [duk ĵordan] (p), Tommy Porter [tomi porter] (b), Max Roach [maks roĉ] (dm) kaj Miles Davis [mijls devis] (tp). Poste, lia kariero estis fuŝata pro alkoholo kaj tokso.
Charlie Parker estis pioniro kaj grava solisto de la bibopo, revolucio kiu transformis la ĵazon ekde 1945. La dura sonkoloro sen vibrato, granda libereco pri la ritmo, granda lertmoveco kaj aŭdacaj harmonioj sen forgesi la bluson, faris Bird-n tute aparta muzikisto, precipe en la kvardekaj jaroj.

Jen kelkaj el liaj ĉefverkoj: Scrapple From The Apple, Parker's Mood, Billie's Bounce, Now's The Time, Relaxing At The Camarillo, Ornithology…

Lia vivo inspiris Clint Eastwood [klint istud] por lia filmo "Bird" en 1988.

* Charlie Parker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Charlie Parker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 31969
* GND: 118739328
* LCCN: n50050327
* VIAF: 10034216
* ISNI: 0000 0003 6863 3974, 0000 0003 6863 3966, 0000 0001 2095 5806
* LIBRIS: 209483
* SUDOC: 027338738
* BNF: 13898247z
* MBA: c7356af9-9ea6-4a78-a55b-c73775716312
* NLA: 35321976
* NDL: 00621254
* BIBSYS: 90621593
* NKC: jn19990006373
* ICCU: NAPV052417
* BNE: XX979952
 |
**Asekura terminaro seslingva** estas verko de la flandra esperantisto Marc Vanden Bempt. Ĝi aperis en 2005 en Leuven kiel komuna eldonaĵo de Flandra Esperanto-Ligo kaj Esperanto 3000 (324 p. ISBN 90-77066-13-6).

La libro konsistas ĉefe el la sekvaj tri partoj: 

* Listo de 1377 bazaj asekuraj nocioj en Esperanto kun tradukoj al kvin lingvoj: germana, angla, franca, hungara kaj nederlanda, parte kun fontindikoj
* Listoj en la germana (2096 asekuraj terminoj), angla (2067), franca (1940), hungara (1659) kaj nederlanda (2025) kun tradukoj al Esperanto
* Difina parto: Listo de asekuraj terminoj en Esperanto, grupigitaj laŭ logikaj blokoj, kun difinoj

Kritiko
-------

Ĉar Esperanto estas preskaŭ neuzata kiel asekura lingvo (kontraktoj aŭ bilancoj de asekuroj ekzistas pli-malpli nur en naciaj lingvoj), la ekzisto de tia vortaro estas tre grava por montri, ke Esperanto tamen povus esti aplikata ankaŭ ĉi-terene. Oni notu ankaŭ, ke antaŭ la apero de tiu ĉi verko ekzistis nur tre modesta esperanta asekura terminaro el la jaro 1929 (la 14-paĝa *Dictionnaire actuariel des langues Espéranto - Allemand - Anglaise et Francaise* de d-ro Ernest Sós).

La terminaro de Vanden Bempt estas relative bonkvalita verko kun kelkaj mankoj. Troviĝas en ĝi verŝajne pli ol 100 tajperaroj kaj kelkaj lingvaj malglataĵoj. La vortaro listigas centon da malgravaj specoj de asekuro (ekzemple *asekuro pri abstinuloj*), dum inter la plej gravaj asekuroj en Germanio kelkaj mankas en la germanlingva listo (*Berufsunfähigkeitsversicherung* kaj *Pflegeversicherung*), kaj alia estas tradukita malĝuste (*Direktversicherung* = vivasekuro pagata de entrepreno, dum la terminaro redirektas al la malsamsignifa termino *Erstversicherung*).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162217
 |
Rajdanta policoficiro paŝas Buckingham Palace, Londono.
Rajdanta germana *Bereitschaftspolizei* dum manifestacio kontraŭ stokado de nuklea rubo
Rajdantaj policanoj ĉe Moskva Kremlo
Policano rajdanta kamelon en Gizo, Egipto
**Rajdanta polico** aŭ **ĉevalpolico** estas polico kiu patrolas rajdanta ĉevalon aŭ pli malofte kamelon. Ili pluservas en malproksimaj areoj (pli normale) kaj en urbaj areoj kie ties ĉiutaga funkciado povas esti pitoreska, ceremonia aŭ eĉ timiga, ĉar ili povas esti uzataj amaskontrolo danke al sia movofacileco kaj avantaĝo pro alteco. La aldonaj alto kaj videblo (respektive vidkapablo) kiujn la ĉevaloj havigas al ties rajdantoj permesas al policanoj observi pli ampleksan areon, sed ili ankaŭ permesas la personoj en pli ampleksaj areoj vidi la policanojn, kio foje helpas eviton de deliktojn kaj helpas personojn trovi policanojn kiam ili bezonas tiujn. Rajdopolico povas esti uzata por specialaj celoj range el patrolado de parkoj kaj de naturaj areoj, kie aŭtoj estus maltaŭgaj aŭ bruigaj, por kontraŭi tumultojn, kie ĉevaloj utilas por timigi aŭ disigi homojn pro sia grando. Plej famaj en la mondo estas la pitoreska Reĝa Kanada Rajda Polico de ruĝa uniformo.

Referencoj
----------

1. ↑  Cooper, Michael.  Police Horses Are Diminished in Number, but Not Presence. New York Times (15a de Februaro 2011). Alirita 15a de Novembro 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉevalpolico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉevalpolico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informa retejo pri rajdaj policoj
* List of mounted search and rescue units
* Rajdopolico en Francio Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
Rigardo al la urbo kaj lago de Neŭŝatelo (la konstruaĵoj de la universitato rekoneblas dekstre en la bildo)

La **Universitato de Neŭŝatelo** estis oficiale fondita en la jaro 1909. En la universitato en la jaro 2007 studis proksimume 3'600 lernantoj kaj laboris 587 akademiaj kunlaborantoj de inter ili 117 ordaj profesoroj.

Historio
--------

La historiaj radikoj de la Universitato de Neŭŝatelo reiras al akademio, kiun fondis en 1838 Frederiko Vilhelmo la 4-a de Prusio, kiu tiam estis la princo de Neŭŝatelo. La akademio estis fermita en la jara 1848 per la granda konsilantaro kaj remalfermita en la jaro 1866. 1909 ĝi estis transformita al universitato.

Fakultatoj
----------

La universitato de Neŭŝatelo disponas pri kvin fakultatoj. Nome la *falkultato pri literaturo kaj homaj sciencoj*, la *fakultato pri natursciencoj*, la *fakultato pri juro*, la *fakultato pri teologio* kaj la *fakultato pri ekonomiaj sciencoj*. Kun proksimume 1400 studantoj la fakultato pri literaturo kaj homaj sciencoj estas la plej granda fakultato de la universitato.

Esperanto en la Universitato de Neŭŝatelo
-----------------------------------------

De la 13-a ĝis la 16-a de majo 2015 okazos en la Aula des Jeunes-Rives de la Universitato de Neŭŝatelo kaj en CDELI en la urba biblioteko de La Chaux-de-Fonds la Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto, organizita de ILEI.

Famaj personecoj
----------------

Ĉe la Universitato de Neŭŝatelo inter aliaj doktoriĝis Jean Piaget, Alain Berset (angla lingvo), kaj Pierre Bovet kaj instruis Edmond Privat kaj Max Petitpierre (juro).

Vidu ankaŭ
----------

* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Universitato de Neŭŝatelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la Universitato de Neŭŝatelo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229436
* GND: 1010467-7
* LCCN: n50004039
* VIAF: 148558169
* ISNI: 0000 0001 2297 7718
* SUDOC: 028082214
* BNF: 11998850d
* NKC: ko2008248193
 |
**Pavlovo** (ankaŭ slovake), ukraine **Павлово** (ankaŭ ruse), hungare **Kispálos** [kiŝpAloŝ] aŭ *Paulova* estas malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Ploske (Svaljava).

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 38′ 52″ N 22° 54′ 54″ O﻿ / ﻿48.64778 °N, 22.91500 °O﻿ / 48.64778; 22.91500 (mapo)Koordinatoj: 48° 38′ 52″ N 22° 54′ 54″ O﻿ / ﻿48.64778 °N, 22.91500 °O﻿ / 48.64778; 22.91500 (mapo)
* Areo: 10 km²
* Alto super marnivelo: 299 m
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 89311
* Telefonprefikso: 3133352

Situo
-----

Pavlovo situas en valo de rojo. Svaljava troviĝas je 14, de Uĵhorodo je 62 km-oj.

Historio
--------

Blazono de Pavlovo
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1444. En 1881 oni komputis tie 214 loĝantojn en 38 domoj. Post 10 jaroj pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon anstataŭ **Paulova** *Kispálos*. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Pavlovo/Kispálos. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Avenue d'Italie** (esperante *Avenuo de Italio*) estas unu el la ĉefaj komunikaj aksoj de la 13-a arondismento de Parizo. Ĝi iras de Place d'Italie al Porte d'Italie, transirante Rue de Tolbiac. Linio 7 de la Metroo de Parizo havas kvar staciojn laŭlonge de la avenuo.

Priskribo
---------

La avenuo estas 1 294 m longa kaj 70 m larĝa. Ĝi prenas sian nomon de la celloko de la vojaĝantoj kiuj kutimis pluiri rekte post Porte d'Italie: tie komenciĝas Nacia vojo 7, liganta Parizon al la itala landlimo.

Avenue d'Italie estas parto de la kvartalo Maison-Blanche, kaj apartigas du tre malsamajn partojn de la 13-a arondismento: kvartalo Butte-aux-Cailles unuflanke, kaj la ĉina kvartalo aliflanke.

Historio
--------

Ĝis la mezo de la 19-a jarcento, la avenuo enhavis nur kelkajn domojn kaj kabaredojn (france *guinguettes*). Prezoj estis pli malmultekostaj ol en Parizo, ĉar ĝi troviĝis ekster la muro de Ĝeneralaj Farmistoj (impost-kolektistoj).

Avenue d'Italie ricevis sian nunan nomon la 23-an de majo 1863, post la decido de barono Haussmann etendi la parizajn urbolimojn en 1860.

Fonto
-----

* Kategorio Avenue d'Italie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Avenue d'Italie en la angla Vikipedio.*
**Kastelo Kunitzburg** situas je alteco de 350 metroj nordeoste de Jena, Germanujo nomite iam *Gleißburg*. Sed tiu ĉi malnova nomversio tute malkutimas nun. Tamen ĝis hodiaŭ la monteto, la plej norda de la montaro de Jena, daŭre nomiĝas *Gleisberg*.

Historio
--------

Ja restas ankoraŭ kelkaj restaĵoj ruinaj kiuj apenaŭ donas imagon de fortimpreseco kaj amplekso fruaj. La konserviĝinta palacovandoj kun du fenestroniĉoj datumeblas pro la konstrustilo je la 16-a jarcento. Certa lokulo *Herman de Glizberg* venkulis en 1075 en Homburg ĉe Unstrut batale. 

La rojo trafluanta norde la montaron nomiĝas *Gleise* (kie kondukis parto de la Fervojlinio Crossen-Porstendorf). Referencas la nomo etimologie al la germana vorto *glänzen/brili*, kio ŝuldiĝas al la brilanta konkokalka deklivo. La burgo mem verŝajne nomitis por la dinastio tie ĉi loĝinta. Ekzistas multaj legendoj pri la burgofariĝo kaj unua mencio ĝia datumas je la jaro 1261. Pri la ruino multas la legendoj pri la estiĝo. Ĉiukaze konkreta dato de la estiĝo malkonatats. En la kuro de historio multis la posedintoj. Krom la senjoroj de Gleisberg posedantis tiuj de Reuß, la Ŝenkoj de Tautenburg kaj poste la dinastio saksia Wettin. 

Nuntempe la burgo estas ŝatata ekskursocelo en la nordo de Jena. Alternativoj al montogrimpo por atingi ĝin ne ekzistas. Pado kun longeco de 2 km startas en la urbokvartalo jena-a Kunitz. La ununura alia aliro iĝus tra la longa ĉevalhufa *Hufeisen*-pado por kies distanco necesus 2 horoj anstataŭ nur 40 minutoj ĉe rekta aliro. Ĉar la filino de Karolo la Granda nomiĝis *Gliza* oni interrilatigis ŝian kaj la burgan nomojn.

Datoj precizigo
---------------

968: mencio unua de la senjoroj de Gleißberg 
1133: dokumento de la episkopo Udo de Naumburg aludas la burgon 
1327: ekposedantis la voktoj de Weida
1358: finfina ekposedo fare de la Wettin-oj 
1451: Vilhelmo de Saksio sturmprenas la burgon 
1453: la belfredo burga malkonstruatas 
1991: faratas murrestaĵsavo 
2012: faratas novaj murraĵsavoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Kunitzburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Amikara societo Kunitzburg e.V.
* Informoj pri la libro de Wolfgang Hartmann: *Vom Main zur Burg Trifels – vom Kloster Hirsau zum Naumburger Dom*
Al Casey (meze) kun Denzil Best (maldekstre) kaj Billy Bauer dekstre, Novjorko, proks. 1947.  
 Foto de William P. Gottlieb.
**Albert Aloysius CASEY**, nomita *Al Casey*, (n. 15-an de septembro 1915 en Louisville, Kentukio; m. 11-an de septembro 2005) estis usona ĵaza gitaristo.

Casey sin devigis al svingo kaj svinga bluso. Li ludis kun plektro, ludis komence sur plengitaroj kaj – ekde la malfruaj 1980-aj jaroj – duonresonancajn gitarojn de la firmao Gibson. Kiel multaj gitaristoj siatempaj ankaŭ li staris sub influo de Charlie Christian. Kiel multdemandata studiomuzikistoj li ludis ne nur svingon, sed kiel membro de la bando de King Curtis, en kiu li muzikis ekde 1957 ĝis 1961, ankaŭ ritmenbluson. Kiam ĉi tiu orientiĝis je soulo, li povis ankaŭ kontentigi pri ĉi tiu stilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Al Casey (ĵazmuzikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Al Casey auf Jazzpoint Records Arkivigite je 2011-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Peter Vacher: Nachruf, The Guardian, 23. September 2005 angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 369445
* GND: 134344626
* LCCN: n93057817
* VIAF: 24786657
* ISNI: 0000 0001 0225 2664
* SUDOC: 197390374
* BNF: 13892235h
* MBA: ff2a798f-fac7-4eb2-8b2c-a157289ea615
* BIBSYS: 8036664
 |
**Abuŝiria Ribelo** estis insurekcio en 1888-1889 fare de la araba kaj svahila loĝantaroj de la marbordaj zonoj de Orienta Afriko kiujn la sultano de Zanzibaro estis devigita havigi al Germanio en 1888. Finfine ĝi estis subpremita pere de brit-germana blokado de la marbordo kaj sekva konkero de la marbordo fare de germanoj. 

La germanoj fitraktis la indiĝenojn, dum la araboj timis pro sia komerco de eburo kaj sklavoj. La ribelo estis estrita de la komercisto Abuŝiri ibn Salim al-Harthi, kiu ricevis apogon kaj de araboj kaj de la svahilaj lokaj triboj. La ribelo etendiĝis tra la tuta marbordo el la urbo Tanga norde ĝis Lindi kaj Mikindani sude. La reprezentantoj de la Germana Kompanio de Orienta Afriko estis forpelitaj aŭ murditaj escepte de la setlejoj en Bagamoyo kaj Daresalamo. 

Post la venko super la ribelo, Abuŝiri, survoje al Mombasa, estis finfine perfidita de la germanoj decembre 1889 kaj estis kondamnita al mortopuno fare de milittribunalo kaj publike pendumita en Pangani.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713995
* LCCN: sh2018000626
 |
***Systembolaget*** (en sveda "la sistema entrepreno"), populare konata kiel *systemet* ("la sistemo") aŭ *bolaget* ("la entrepreno"), estas ŝtata-posedata ĉeno da vendejoj de alkoholaĵoj en Svedio. Ĝi estas la nura podetala vendejaro rajtigata por vendi alkoholaĵojn, kiuj enhavas pli ol 3.5% da alkoholo laŭ volumeno. *Systembolaget* vendas ankaŭ ne-alkoholajn trinkaĵojn, kvankam tiu produktosegmento prezentas malpli ol duona centono de la totalaj vendoj de trinkaĵoj de la entrepreno. La minimuma aĝo por aĉeti alkoholon ĉe *Systembolaget* estas 20 jaroj. Je svedaj restoracioj kaj trinkejoj la laŭleĝa aĝo por aĉeti alkoholaĵojn estas 18 jaroj, kvankam trinkejoj povas laŭvole decidi aĝolimon pli altan ol 18 se ili tion preferas.

Notoj
-----

1. ↑  Ansvarsredovisning 2010 med finansiell rapportering, paĝo 3 (procento bazita sur totala negocaro)  Arkivigite je 2015-02-09 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Systembolaget Försäljningsregler (en sveda)  Arkivigite je 2010-08-26 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Systembolaget en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609789
* GND: 272968-4
* LCCN: no91028578
* VIAF: 9271149296218080670005 158858078, 9271149296218080670005
* LIBRIS: 132009
* BIBSYS: 2137021&feltselect=bs.autid 29909, 2137021
 |
**Mucientes** [muZJENtes] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campiña del Pisuerga* en la centrokcidento de la provinco kaj al *Campiña del Pisuerga* pli oriente. 

Mucientes en la provinco Valadolido.
La *Campiña del Pisuerga* de la provinco Valadolido, helblue, nordocentre.
Ermitejo de *Nuestra Señora de la Vega*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 64 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 642 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 14 km de Valadolido, provinca ĉefurbo, kaj 6 km sudoriente de Cigales.

Historio
--------

Estas restaĵoj de romia setlado. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En la 18a de Septembro 1114 la grafoj Petro kaj Elvira donacas kapelon kaj tri bienojn de Mucientes al la preĝejo de *Santa María la Mayor* de Valadolido (D. XVIII, p. 95-98, T.I). En la dokumento la loko estas nomata Muz-nentis. En postaj jarcentoj ĝi estis posedo de la familioj Castro kaj Sarmiento, kaj de ekleziaj institucioj. En 1377, Henriko la 2-a de Kastilio, limigis la municipajn teritoriojn inter Mucientes kaj Valadolido. La kastel-palaco servis kiel prizono en tempo de Johano la 2-a. En Julio 1506, kunsidis en la fortikaĵo delegitaro nomita "Cortes de Mucientes", per kiu Filipo la 1-a klopodis malsukcese senrajtigi sian edzinon, la reĝinon Johana de Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, kamparaj kabanoj, festoj). De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Petro, de la 16-a jarcento ununava kaj de gotika stilo; la Ermitejo de *Nuestra Señora de la Vega*, jam menciita en 1114, sed rekonstruita en la 17-a jarcento, ununava; La kastelo estas ruinigita, kaj nun arkeologia kuŝejo ekde 2006, menciita dokumente por la unua fojo en 1326, kaj scenejo en la 16-a jarcento de *Cortes de Mucientes* (1506) kaj de la Milito de la Komunumoj de Kastilio (1521). Aparta interesaĵo estas la vinkeloj (40 000 m²) kun instalaĵo en parto el ili de Interpretejo.

Bildaro
-------

* Preĝejo de Sankta Petro.Preĝejo de Sankta Petro.
* Preĝejo de Sankta Petro.Preĝejo de Sankta Petro.
* Restaĵoj de la kastelo supre.Restaĵoj de la kastelo supre.
* Vinkeloj.Vinkeloj.
* Interpretejo de vinkeloj.Interpretejo de vinkeloj.
* Interno de vinkeloj.Interno de vinkeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* DUQUE HERRERO, Carlos: "Mucientes, historia y arte". Grupo Página. Valladolid, 1997.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764588
* VIAF: 316733935
 |
**Avendano Gábor Corzan,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Corzan Avendano Gábor** estis hungara matematikisto, profesoro, instruisto, membro (korespondanta en 1864) de Hungara Scienca Akademio.

Avendano Gábor Corzan  naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1827 en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník en Slovakio). Li mortis la 24-an de junio 1903 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Avendano Gábor Corzan frekventis altlernejojn en Kassa, Eperjes, Selmecbánya, poste universitaton en Vieno, kie li ricevis diplomon en 1854. Inter 1853-1858 li instruis en gimnazio en Kassa, poste en Pest (urbo). Ekde 1869 li instruis en Universitato de Budapeŝto (kiel privata profesoro), ekde 1872 li instruis ankaŭ en la militakademio. Li verkis gravajn lernolibrojn. Li emeritiĝis en 1897, tiam li ricevis rangon reĝa konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az elemző mértan alapvonalai sík alakzatokra alkalmazva* (1863)
* *Földünk őstörténelme. A föld- és őslénytan népszerű előadásokban.* (1875)
* *Mennyiségtani gyakorlókönyv* (Matematika ekzerca lernolibro), (1882)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj C, CS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj C, CS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 474469
 |
**Dominik Kozma,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozma Dominik** estas hungara naĝisto, trifoja olimpiano. Lia patro estis István Kozma (futbalisto).

Dominik Kozma naskiĝis la 10-an de aprilo 1991 en Dunfermline (Skotlando, Britio).

Biografio
---------

Dominik Kozma edziĝis en 2018, post 3 jaroj filo naskiĝis. Li ricevis ŝtatan premion en 2012.

### Sporta kariero

Dominik Kozma estis naĝisto en diversaj sportkluboj en Budapeŝto. Li estis hungara ĉampiono 30-foje inter 2007-2019. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008, Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 sen medaloj, sed en mondĉampionumo li estis la tria en 2017.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2018-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808817
 |



* Portalo pri Biografio
**Domingo Badía Leblich** aŭ **Alí Bey** (Barcelono, 1767- Damasko, 1819) estis **fama esploristo kaj spiono hispana**. Li loĝis infane en Vera (Almería). En sia 14-a aĝo li estis jam funkciulo en granada provinco. Li geedziĝis kaj havis kvar filojn. Li neniam studentis en universitato, sed li estis sciencema kiel la kleruloj de la 18-a jarcento kaj aventurema kiel la romantistoj de la 19-a.

En 1801 sukcesis akiri dungon de Godoy, tiama ĉefministro de la hispana reĝo Karolo la 4-a, kiu kaŝe de la reĝo, havis sekretajn planojn koloniigi Marokon. Badía devus spioni por Godoy kaj eĉ klopodi malbonigi la politikan marokan situacion favore al la planoj de la koloniontoj. Li aranĝis sian sciencajn planojn en Parizo kaj Londono kaj en 1803 veturis el suda Hispanio al Maroko jam kiel araba princo edukita en Eŭropo, kompreneble islamano.

Li estis akceptita en la tiama ĉefurbo Marakeŝo kaj en la reĝa kortego. Li geedziĝis kaj havis filon. Kiel sciencisto li estis rajtigata esplori la montaron Atlason kaj la fortikajn urbojn Rabato, Uĵdao kaj Fezo -kiam neniu eŭropano rajtis esti tie. Li konspiris kontraŭ la maroka reĝo kaj eĉ interparolis kun liaj malamikoj. Sed poste li estis malkaŝita kaj forpelita el Maroko, kie li devis forlasi siajn filojn kaj edzinon en 1805.

Ĉar li jam estis sufiĉe arabigita, anstataŭ reveni en Hispanion li daŭrigis sian veturadon kaj spionan kaj scienceman unue tra Egiptio kaj Grekio -tiam turka posedaĵo- kaj en 1807 eniris en Arabio -tiam lando malpermesita al fremduloj aŭ neislamanoj- kaj en ĝia religia urbo Mekko. Tie li spionis la religiajn ceremoniojn, la urbon mem kaj la saŭdaraban socion. Post ses monatoj li daŭrigis sian veturadon tra Palestinio, Sirio kaj Turkio.

En Rumanio li forlasis sian araban personecon kaj rekristaniĝis por atingi pli facile Francion, de kie li planis veturi al Hispanio. Sed en Francio politikaj ŝanĝoj kaj surprizoj atendis lin. En 1808 la franca armeo estis enirinta en Hispanio kaj Godoy, la reĝo Karolo la 4-a kaj lia filo Ferdinando la 7-a estis devigitaj ekzilii en Bajono (Francio) kaj forlasi ĉian povon.

Badía estis dungita de Napoleono kiu havis koloniajn planojn. Nun Badía devus vojaĝi en Afriko sube de Saharo el oriento ĝis okcidento. Antaŭe li aperigis en la franca sian vojaĝlibron *Vojaĝoj de Alí Bey tra Afriko kaj Azio la jarojn 1803-1807* (1814). Tiu libro enhavas amason da mapoj kaj bildoj.

Kiam li ekis sian lastan vojaĝon -kompreneble per nova araba personeco- mortiĝis en Damasko en 1819 je sia 50jaraĝo. Kritikistoj diros, ke li estas aventuristo; aliaj, ke serĉanto de mono kaj gloro; aliaj, ke frenezulo, ĉar li vere kredis je siaj falsaj personecoj.

* Kategorio Domingo Badía en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 92707
* GND: 121191354
* LCCN: n86048281
* VIAF: 17426874
* ISNI: 0000 0000 8144 9977
* LIBRIS: 34965
* SUDOC: 02895548X
* BNF: 140623279
* BNE: XX1153408
 |
**Dorothea Christiane ERXLEBEN** [dorotea kristjane ERKSlebn], origine: **Dorothea Christiane LEPORIN** (naskiĝis la 13-an de novembro 1715, mortis la 13-an de junio 1762) estis la unua germana virino, kiu doktoriĝis pri medicino.

Naskiĝinte en Quedlinburg, la filino de kuracisto jam frue interesiĝis pri medicino. La patro subtenis la inklinojn de sia filino, instruis ŝin, kunportis ŝin al siaj pacientoj kaj fine ankaŭ permesis al ŝi, labori en la praktikejo.

Virinoj tiutempe ne rajtis studi en universitatoj. En la jaro 1740 ŝi pro tio petis la prusan reĝon Frederiko la 2-a pri la permeso, kiel unua virino studi medicinon en la universitato de Halle (Saale). Li reagis pozitive, tamen ŝi nur jarojn poste realigis sian revon pri universitata kariero. 

En 1742 ŝi edziniĝis al la vidviĝinta diakono Johann Christian ERXLEBEN. Samjare aperis ŝia verko *Gründliche Untersuchung der Ursachen, die das weibliche Geschlecht vom Studiren abhalten*, kiu atakis antaŭjuĝojn, laŭ kiuj virinoj ne taŭgus por intelektaj okupoj. Dum la sekvontaj jaroj ŝi edukis la kvin idojn de sia edzo, krome ŝi mem naskis kvar infanojn.

La medicinajn okupojn ŝi daŭrigis, sed la lokaj kuracistoj akuzis ŝin pro ĉarlatanado. Por esti agnoskata, ŝi devis havi doktoran ekzamenon. En 1754, post la naskiĝo de sia kvara ido, la 39-jarulino vojaĝis al Halle kaj doktoriĝis kun granda sukceso.

Poste ŝi daŭrigis sian kutiman vivon, edukis la infanojn, prizorgis la dommastrumadon kaj dediĉis sin al siaj pacientoj. En 1762 ŝi mortis en Quedlinburg.

La 20-an de aprilo 1899 germanaj virinoj unuafoje oficiale rajtis trapasi ŝtatajn ekzamenojn pri medicino, dentomedicino kaj farmacio. En la universitatoj de Prusio nur ekde la vintra semestro 1908/09 virinoj rajtis studi medicinon.

* Dorothea Christiane Erxleben en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dorothea Christiane Erxleben en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16831
* GND: 118685384
* LCCN: no2006051169
* VIAF: 74647236
* ISNI: 0000 0000 6320 1740
* SUDOC: 223673935
* NLA: 35758849
* BIBSYS: 2058465
* NKC: nlk20000085109
 |
**Cobreros** [koBREros] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sanabria, en la plej nordokcidento de la provinco, norde de plej nordorienta Portugalio. *Cobreros* estas popoletimologie tradukebla al *Kupristoj*, nome aludo al metio de praloĝantoj aŭ al reloĝantoj venintaj el Galegio de areoj kie ekzistas similaj loknomoj.

Preĝejo de Cobreros en la provinco Zamora.
Glaĉera valo.
Paŝtejo ĉe Santa Colomba.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Avedillo de Sanabria, Barrio de Lomba, Castro de Sanabria, Cobreros, Limianos de Sanabria, Quintana de Sanabria, Riego de Lomba, San Martín del Terroso, San Miguel de Lomba, San Román de Sanabria, Santa Colomba de Sanabria, Sotillo de Sanabria kaj Terroso, okupas totalan areon de 77,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 552 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 800 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.

Ĝi distas 119 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Porto, Galende, Robleda-Cervantes, Requejo, Puebla de Sanabria kaj Pedralba de la Pradería. Cobreros estas ene de la Natura Parko Lago de Sanabria, plej granda lago de glaĉera deveno en Iberio, kun 318,7 ha kaj maksimuma profondeco de 53 m, krom esti natura loko de granda turisma allogo.

Historio
--------

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la plej antikva mencio de la setlejo estas de 1171. Finde la 15-a jarcento la areo pasis al la graflando de Benavente. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo (alveno de francoj).

Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754723
 |
*Dateno de la informkesto estas nepruvita!*

**Dorottya Behumi** [dorotja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Behumi Dorottya** (plej ofte laŭ karesnomo *Behumi Dóra*) estas hungara flutisto, muzikinstruisto, kantisto (mezosoprano).

Dorottya Behumi naskiĝis en 1975.

Biografio
---------

Dorottya Behumi akiris diplomon pri transversa fluto kaj ĵazo en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1998. Post siaj studoj ŝi ekinstruis en muziklernejo en Budapeŝto, samtempe ŝi ekkantis en muzikgrupo, eĉ ŝi fondis propran muzikgrupon. En la sekvaj jaroj ŝi krom la instruado kantadas distran kaj ĵazan muzikojn en pluraj orkestroj kaj recitas muzikon per transversa fluto. Ŝi registris plurajn orajn sondiskojn. Ŝi havas edzon kaj naskis filinon.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto kaj video Arkivigite je 2019-02-16 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663481
* MBA: d9ee010b-876d-4463-b51e-e52a4710bf55
 |