recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vordemwald** [for dem valt] estas komunumo en la Distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1723 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo situas en la sudokcidento de la distrikto en la valo de la rivereto Pfaffneren, kiu fluas de sudo al nordo kaj en Rothrist alfluas la riveron Aro.

La tereno de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,15 km², de kiuj pli ol la duono nome 5,88 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,73 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo troviĝas sur alteco de 550 m s.m. en la arbaro *Boowald*, kaj la plej malalta punkto ĉe la bordo de la rivereto Pfaffneren.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Vordemwald limas en nordo al Rothrist, en oriento al Strengelbach, en sudoriento al Brittnau kaj en okcidento al Murgenthal.

Trafiko
-------

Vordemwald estas konektita al la publika trafikreto per loka buslinio al Zofingo, kiun funkciigas al Svisaj Federaciaj Fervojoj.

La komunumo situas ĉe la kantona ĉefvojo de Zofingo al Langenthal. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A2 troviĝas en distanco de proksimume 3 kilometroj norde en Rothrist kaj sude en Reiden.

Historio
--------

Unuaj senarbigoj kaj fondo de unuaj kamparbienoj okazis jam en la 8-a ĝis 10-a jarcento post Kristo, tamen la unua dokumenta mencio de la komunumo datas nur el la jaro 1661 kiel *Waldgemeinde*.

La regiono en mezepoko troviĝis sub habsburga regado. Post la konkero fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 la regiono falis sub berna servuteco. Post la liberigo de Argovio okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la teritorio de la hodiaŭa komunumo dum kvin jaroj apartenis al la distrikto Langenthal de Kantono Berno. En la jaro de la svisa restaŭracio la 17-an de aŭgusto 1803 okazis la formala fondo de la komunumo Vordemwald per la kunveno de la unua oficiala komunuma asembleo. La nova komunumo estis atribuita al la distrikto Zofingo de la nova Kantono Argovio.

Esperanto-Movado
----------------

En 2014 en la Centro Adonia en Vordemwald de la 17-a ĝis la 19-a de oktobro okazos la 7-a SFERO. Paralele al ĝi okazos svisa esperanto-kantokonkurso sub aŭspicio de Svisa Esperanto-Societo.

Bildaro
-------

* Preĝejo de VordemwaldPreĝejo de Vordemwald
* Lernejo de VordemwaldLernejo de Vordemwald
* Lernejo de VordemwaldLernejo de Vordemwald
* Vilao en la vilaĝocentroVilao en la vilaĝocentro
* Flegohejmo SennhofFlegohejmo Sennhof
* Centro Adonia, loko de la 7-a SFEROCentro Adonia, loko de la 7-a SFERO

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Paĝo pri la komunuma historio en la oficiala retejo de la komunumo Vordemwald

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vordemwald en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Vordemwald

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Zofingo |
| --- |
| Arburgo • Attelwil • Bottenwil • Brittnau • Kirchleerau • Kölliken • Moosleerau • Murgenthal • Oftringen • Reitnau • Rothrist • Safenwil • Staffelbach • Strengelbach • Uerkheim • Vordemwald • Wiliberg • **Zofingo** |  |

 |
**Vorderthal** estas komunumo en la distrikto March en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 1 003 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Vorderthal situas en la meza parto de la valo *Wägital*, ĉe la baraĵo de la Lago de Wägital. Tra la komunumo fluas la rivero Wägitaler Aa, kiu elfluas la Lagon de Wägital kaj inter Lachen kaj Nuolen alfluas al la Lago de Zuriko. La sudorientan limon de la komunumo formas la rivero *Trepsenbach*, alfluanto de Wägitaler Aa. La plej alta punkto de la komunumo situas en sudo sur la monto Gross Aubrig kun alteco de 1695 m s.m..

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Vorderthal limas en nordo al Galgenen, en oriento al Schübelbach, en sudo al Innerthal, en okcidento al Einsiedeln, kaj en nordokcidento al Altendorf.

Trafiko
-------

Tra Vorderthal pasas la vojo de Siebnen al Innerthal, kaj la komunumo estas la komencpunkto de la vojo tra Sattelegg-Pasejo al Einsiedeln. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Innerthal al Siebnen.

Historio
--------

La unu firma setlejo en la valo Wägital estiĝis en la jaro 406 post Kristo. En la jaro 1350 la suvereneco pri la valo apartenis al la Grafejo Rapperswil. En la jaro 1776 Innerthal kaj Vorderthal disiĝis al du sendependaj komunumoj. Ĝis en la 18-a jarcento al la valo Wägital ekzistis nur malbona piedpado. En la jaro 1830 estis permesita la konstruo de bona veturebla vojo, sed daŭris ankoraŭ ĝis en la jaro 1861, ke la vojo povis estis malfermita. En la jaroj 1940 ĝis 1942 internitaj soldatoj (ĉefe poloj) konstruis la pasejvojon trans Sattelegg al Einsiedeln.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Artikolo pri la historio de Vorderthal en la retejo de la komunumo Arkivigite je 2009-05-24 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vorderthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Vorderthal

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto March |
| --- |
| maldekstraAltendorf • Galgenen • Innerthal • Lachen • Reichenburg • Schübelbach • Tuggen • Vorderthal • Wangen |  |

 |
**Karpoforofila lingvo** estis projekto de internacia planlingvo kreita en 1734 en Leipzig de nekonata germana filozofo, kiu uzis la kaŝnomon *Carpophorophilus*. Eble, tiu estis la unua projekto de planlingvo striktasense. Ĝia fundamento estas prenita de la latina lingvo, sed ĉio estas tiel ordigita, ke, foriginte ĉiujn malfacilaĵojn, oni respektas konstantan analogion sen iu ajn escepto.

La projekto mem nomiĝis *scripturae oecumenicae consilium* (konsilo pri universala skribmaniero) montrante la konon de tiutempe florantaj pazigrafioj. Tamen temas ne pri nura pazigrafio, sed pri kompleta lingvo, ne tute aposteriore latinida, ĉar ekzemple la deklinacio okazas helpe de prepozicioj *ha, he, ho*, pluralo de substantivo finiĝas je -im — tiel la vorto por "domo" estas *domus* (latine *domus*), kaj la pluralo estas *domusim —* do en la gramatiko observeblas certagrada aprioreco. 

Tiu lingvo havas malgrandan alfabeton, kiu sin bazas sur la latian aflabeto, tamen ne havas la literojn c, j, p, q, t, v, w, x, y kaj z, do havas 16 literojn. 

Verboj estas tute regulaj. La prezento finiĝas per -o. La imperfekto, per -abam (kiel la latina). La imperativo finiĝas per -ade (laŭ la latina -ate). La pasinta participo finiĝas per -adus (laŭ la Latina -atum). Aliaj sufiksoj estas uzitaj por derivi nomojn de verboj:

orno = adorni (verbo);  
 
ornanda = adorno (substantivo);  
 
ornadus = adornita (participo);  
 
ornalis = adorna (adjektivo);  
 
ornalanda = ornamentado (ada substantivo). 

  

Patro nia: **O baderus noderus, ki du esso in seluma, fakdade sankadus ha nominanda duus; adfenade ha rennanda duus; ha folanda duus fiasade felud in seluma, sik koke in derra. Ho banisa noderus diessalis dade du nobis in hik diessa; ed remiddade du nobis ho debandaim noderus, felud nos remiddo hi debansaim noderus; ed non indukade du nobis in dendassande; sed liberade nobis a malanda**.

Bibliografio
------------

* *Das Geheimnis des Carpophorophilus*. Reinhard Haupenthal. Bad Bellingen: Edition Iltis, 2016.
**CSENDES Zoltán** [ĉendeŝ] (3-a de novembro 1924, Kluĵo – 3-a de majo 1959, Kluĵo), estis rumanuja hungara statistikisto.

Biografio
---------

Csendes finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo, pli poste li studis en Budapeŝto en la fakultato de prielektra inĝeniereco, pli poste en Temeŝvaro en teknikuniversitato. Intertempe li studis ekonomikon en Kluĵo. Li doktoriĝis en 1948. Inter 1948 kaj 1951 li estis profesoro pri statistiko en la Universitato Bolyai de Kluĵo. Pli poste li instruis en Bukareŝto, pli poste li iĝis la direktoro de Statistika Instituto organizita de li mem en Bukareŝto. Ekde 1954 li instruis en Universitato Bolyai, kie li estis ankaŭ dekano, vicrektoro. Li memmortigis verŝajne ligite de ĉesigo de la Universitato Bolyai, la memstara hungarlingva universitato. Li publikis en revuoj *Probleme Economice*, *Revista de Statistică*, *Studii şi Cercetări Ştiinţifice*, *Vestnik Statistiki* (Moskvo), *Statisztikai Szemle* (Budapeŝto) (1950-55).

Volumoj
-------

* Univerzális monogram a statisztikai kiválasztási módszer alapvető mutatószámainak meghatározására *(Időszerű közgazdasági kérdések, Bukarest, 1955).*
**"Errand of Mercy"** ['Helpa misio'] estas la dudek-sesa epizodo de la unua sezono de la usona televidserio Star Trek: The Original Series. Verkita fare de Gene L. Coon kaj reĝisorita fare de John Newland, ĝi unue estis elsendita la 23-an de marto 1967. Ĝi estis la unua epizodo, en kiu aperis la Klingonoj.

Enterprise iras al neŭtrala planedo Organia ĉe la limo inter Unuiĝinta Federacio de Planedoj kaj Klingona Imperio. Kapitano Kirk kaj lia Unua Oficiro, Spock, provas konvinki la nekompreneble plaĉan loĝantaron de planedo ke ili kontraŭstaru invadantan militan okupacion. Tio ne okazas kaj klingonoj facile prenas la planedon. La klingona okupacia reganto Kor (John Colicos) kredas ke Kirk kaj Spock estas lokanoj, kaj elektas ilin kiel interparolantoj.

Spock kaj Kirk sabotas armilejon ekster la urbo. Tio malkaŝas la verajn identecojn de la Federaciaj oficiroj al Kor. Kor ordonas la ekzekuton de ducent lokanoj kaj tamen la planeda estrara konsilio ŝajnas senmova.

Federacia kaj Klingona kosmoŝiparoj preta por alfrontiĝo en la sistemo. La organanoj tiam malkaŝas sian veran naturon: ili estas tre progresintaj senkorpaj estaĵoj. Ili senkapablas la kosmoŝipojn ambaŭflanke, devigante ilin konsenti ĉesigon de batalo. La organanoj antaŭdiras, ke ambaŭ flankoj laboros kune en la estonteco.
Rivero Vorotan en Armenio
**Vorotan** (armene: Որոտան , azere: Bazarçay) estas rivero en Transkaŭkazio, maldekstra alfluanto de la rivero Araks. La plejparto de la rivero kuras en la norda parto de sud-armena provinco Sjuniko, (119 km en ĝenerale sudorienta direkto) tra Armenio kaj poste 59 km tra Montara Karabaĥo, la memproklamita respubliko disputita inter Armenio kaj Azerbajĝano, ĉe la limo kun Irano. La rivero fluas plejparte tra montara lando kaj en pluraj lokoj tra profundaj kanjonoj. La urboj Sisian kaj Kubatli situas laŭ ĝia trairo. Dum la soveta periodo, tri rezervejoj de akvoenergiaj stacioj estis konstruitaj en ĝi.

Provante la pliiĝon de la akvokvanto de la lago Sevan, estis konstruita 22-km tunelo por preni akvon de la rivero Vorotan ĝis la lago. Komencinte en la 1980-aj jaroj, la laboro devis esti ĉesigita en 1988, kiam nur 18 km estis kompletigita, pro la armita konflikto inter Azerbajĝano kaj Armenio pro la regiono Montara Karabaĥo. La armena registaro fine kompletigis la Vorotan-tunelon en 2003, sed akvo ankoraŭ ne komencis flui en la lagon.
Vidaĵo tra la parko de Wörlitz al la Templo de Venuso
**Kastelparko** (ankaŭ **kastelĝardeno**) estas ĝardeno apartenanta al kastelo, kiu kompletigas kaj kadrigas la domon. La arthistoria evoluo de la kastelparkoj en Eŭropo pasis plejparte paralele al la konstruarĥitekturo.

Evoluo
------

Jam en la antikvo oni metis ĝardenojn kiel ligo kaj kompletigo al grandsinjoraj palacoj.
La kastelparko kiel *eŭropa artoformo* evoluis el la kastelĝardenoj origine uzataj kiel kuirejaj ĝardenoj kaj akiris dum la paso de la jarcentoj pli kaj pli imponajn formojn kaj gravecon. Ekde la moderna epoko kaj kune kun la kastelkonstruo, al kiu analoge malvolviĝis la ĝardenkonstrua arto, evoluis dum la paso de la jarcentoj diversaj ĝardensistemoj, kies historio estas resumebla en tri epokojn. Ekzemplo de bela kastelĝardeno estas Kastelparko Meiningen en Turingio.

Literaturo
----------

* Kategorio Kastelparko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hans Sarkowicz: *Die Geschichte der Gärten und Parks*. Insel Verlag, Frankfurto ĉe Majno 2001.
* Kerstin Walter: *Geschichte der Gartenkunst. Von der Renaissance bis zum Landschaftsgarten*. Verlag DuMont, Kolonjo 2006.
* Albert Jost: *Gartenlust – Lustgarten*. Verlag Schnell & Steiner, Regensburgo 2003, ISBN 3-7954-1535-7.
* Ehrenfried Kluckert (eld.): *Gartenkunst in Europa*. Könemann Verlag, Erscheinungsort 2005.
**KÁSZONI Zoltán** [ka'soni] estas rumanuja hungara fiŝbiologo. Li naskiĝis la 22-an de januaro 1928 en Barót.

Biografio
---------

La mezlernejon li finis en Kluĵo (1948), poste akiris diplomon de inĝeniero pri fiŝbilogio kaj fiŝbredado en Moskvo (1953). Li estis ĉefinĝeniero de entrepreno pri fiŝbredado en Mezőzáh (1953–54), centra komunista partiaktivisto pri nutraĵindustrio (1954–57), ĉefinspektisto pri fiŝado de teritorioj de Erdély kaj Bánát (1957–61), gvidanto de Landa Esplorlaboratorio pri Fiŝbredado (1961–62), direktoro de Landa Scienca Esplorinstituto pri Fiŝado (1961–62), fiŝindustria vicĝeneraldirektoro (1962–65), poste ĝeneraldirektoro (1965–72), ĉefinĝeniero de Centro pri Fiŝado (1972–74), vicprezidanto de la Landa Asocio de Ĉasistoj kaj Sprotfiŝistoj (1974–79), poste samloke ekde 1979 landa sekretario. Li vivas en Hungarujo.

Memstaraj volumoj
-----------------

* *Haltenyésztés* (1959);
* *Akvarisztika és sporthorgászat* (1963, rumane 1964);
* *Creşterea peştilor* (1966);
* *Cartea tînărului acvarist* (1967);
* *Acvaristica* (1970, hungare kun titolo *Akvarisztika* 1972);
* *Sporthorgászat* (1973);
* *Creşterea peştilor în iazuri şi helesteie* (1974);
* *Acvariu (1976);*
* *Pescuitul sportiv* (1981).
* *Az a medvés, pisztrángos csodás Erdély*, 2005.
* *Székelyföldi vadászatok*, 2009.

Fonto
-----

* Romániai Magyar irodalmi Lexikon
En 1914 aperis lernolibreto kaj vortareto en la serio *Miniaturbibliothek* el Lepsiko kaj 1920 - en kunlaboro kun Paul Christaller - la ĉefverko de Karl Steier "Detala Vortaro Esperanto-germana" (Ausführliches Wörterbuch) en la propra firmao "*Esperanta Komerca Servo Steier*, Tabarz (Thür.)". La enkonduko estas subskribita per "Friedrichswerth en aprilo 1920".

Jam la 2-a eld. 1923 tamen aperis ĉe la eldonejo Rothermel en la nuna Groß-Tabarz. Jam jaron antaŭe en 1922 li prizorgis por Rothermel aktualigon de malgranda dudirekta vortaro esperanta-germana-esperanta. Lia germana prilaboro de la Universala Vortaro kaj la unuaj tri Oficialaj Aldonoj, aperita en 1923 (Esperanto-Deutsches Wörterbuch amtlicher Wortstämme) estas la lasta leksikografia laboro de Steier.

Direktoro de la *Esperanta Komerca Servo Steier* en Tabarz (Turingio, Germanio) estis Karl Steier, german-lingva esperantisto el Aŭstrio-Hungario

Produktoj
---------

* Esperantismaj versajoj : dekdu originalaj versajoj de dro. L. L. Zamenhof ... [et al.]. - Gross-Tabarz (Thür.) : Rothermel, [ca. 1910]. - 16 p. ; 15 cm. - (Popola biblioteko esperantista ; nro. 2)

* Esperantista kantaro: originalaj esperantistaj kantoj kaj germanaj popolkantoj laŭ konataj melodioj, de diversaj aŭtoroj,

nro 7 von Popola biblioteko Esperantista, 1925, 19 p

* **La urso** (Medved),: komedieto en unu akto, Tabarz : Esperanta Komerca Servo, [ĉaŭ. 1925], 15 p. Popola Biblioteko Esperantista n-ro 11 ÖNB (tradukita el la rusa komedio de Anton Ĉeĥov, prezentita dum la 8-a UK en Krakovo)

* Devjatnin, Vasilij Nikolaevic: Elementa Esperanta sintakso : helpilo por meminstrua perfektigo : gvidilo por superaj kursoj de Esperanto / V. N. Devjatnin ; kun aldono: Esperanta stilistiko, lau verkoj de dro. L. Zamenhof kaj aliaj. - Gr.-Tabarz : Esperanta Komerca Servo, ca. 1910. - 32 p. : ill. ; 14 cm
**Simon FUCHS** [fuks] estis rumania hungara historiisto, publicisto. Li naskiĝis en Madéfalva la 24-an de oktobro 1907 kaj mortis en Târgu Mureș la 24-an de julio 1972. Li estis la edzo de verkistino Hertha Ligeti.

Biografio
---------

Simon Fuchs aligis al laborista movado kiel seruristo. En 1944 oni deportis lin. Post la dua mondmilito li estis partiinstruisto (1945-52), studento en Bukareŝto kaj Kluĵo. De 1952 kiel historiisto publikigis pri la laborista movado. Li debutis en 1929 en *Ifjúmunkás* de Bukareŝto, kies li fariĝis redaktoro. Poste li redaktis la senleĝan gazeton *Ifjú Harcos*. Li estis provincia redaktoro de *Magyar Szó* (1947-50). Li instruis en OGYI kaj en Universitato Bolyai de Kluĵo. Pli poste li estis ĉefesploristo de Historia Instituto de Akademio, fine gvidanto de la filio de sociscienca centro de akademio de Târgu Mureș.

Libroj
------

* *Szavukkal szól a történelem*, (1971);
* Aradi Viktor: *Mócok földjén*, red. enkond. 1974);
* *Munkásmozgalom a Maros völgyében* (antaŭvorto László Kocziány. 1975).

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
La **kataraktopikado** estis dum jarmiloj simpla kirurgia metodo por la kuracado de la katarakto, aplikita ekde la antiko ĝis en la frua moderna epoko.

Principo de la kataraktopikado
------------------------------

Je la kataraktopikado oni pikis per pinglo en la okulon kaj premis la kristalinon sur la fundon de la okulglobo. Per tio la lumo povis senbare trafi sur la retinon, la paciento denove povis vidi, kvankam pro la manka ĉefa fokusa distanco de la kristalino forta malmiopio (grado de la necesa korektado per okulvitroj proksimume +11 dioptriojn) estis la konsekvenco.

Realigo
-------

Operaciisto kaj paciento sidas vidalvide. Helpanto starante malantaŭ la paciento kaptas ties kapon kaj premas ĝin firme kontraŭ sian bruston. La kataraktopikisto pikas lin per la pinglo flanke de la retino en la blankon de la okulglobo kaj ŝovas la pinglon antaŭen, ĝis kiam la pinglopinto estas videbla malantaŭ la pupilo. Nun li devas kapti la kristalinon supre per la pinglo kaj premi ĝin sur la fundon de la okulo. Por eviti releviĝon de la kristalino, la operaciisto fikstenas ĝin tie certatempe. Post la kirurgio li metas bandaĝon sur ambaŭ okulojn por trankviligi la okulon.

Kutime metiecaj kuracistoj pikis la katarakton. Ofte je ĉi tiuj okulistoj temis pri vojaĝantaj kuracmetiistoj, kiuj proponis siajn servojn je foiregoj kaj kermesoj. La vojaĝado ne nur pliampleksigis la aron de eblaj pacientoj, sed ankaŭ protektis la operaciiston kontraŭ la reago de pacientoj, je kiuj aperis komplikaĵoj oftaj je ĉi tiu operacimetodo.

Historio
--------

Jam en la antikvo okazis kataraktopikadoj: ili jam estas konataj el la babilonia epoko. Jam tiam oni puŝis pintan aferon en la vitreon. Oni donis tiel al blindiĝintoj novan vidpovon, kvankam sekve de oftaj infektadoj multaj homoj sekvatempe komplete blindiĝis aŭ eĉ mortis. 

Indikoj pri ĉi tiu terapimetodo troviĝas ankaŭ en la kodekso de Hamurabi:

§ 215: *Se kuracisto sanigis per bronza ilo viron de grava vundo aŭ malfermis la makuleton en la okulo de viro per la bronza ilo Wunde kaj sanigis la okulon de la viro, por tio estas pagendaj al li dek ŝeklojn da arĝento.*

Kial ĉefe vojaĝantaj kuracistoj pikis la katarakton, klarigas lige kun la alta risko de blindiĝo, la post tio prezentita ordono:

§ 218: *Se la kuracisto kuracas liberan viron per bronza ilo je grava vundo kaj mortigas lin, kaj se li malfermis la makuleton en la okulo de la viro per la instrumento el bronzo, sed detruis la okulon de la viro, oni dehakos liajn manojn.*
Koordinatoj: 47° 33′ 46″ N 3° 47′ 08″ O﻿ / ﻿47.56278 °N, 3.78556 °O﻿ / 47.56278; 3.78556 (mapo)

**Voutenay-sur-Cure** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 189 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Voutenay-sur-Cure etendiĝas sur 10.04 km², kaj havis 189 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 19 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo. 

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Nathalie Kovalczyk, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Voutenay-sur-Cure apartenas al la kantono de Vézelay, kies ĉefurbo estas Vézelay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Vézelay
* Voutenay (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**PAPP Simon** (pro. pap) estis hungara geologo, universitata profesoro, ano de MTA (kor. 1945, ord. 1946–49) naskita en Kapnikbánya la 14-an de februaro 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de julio 1970.

Biografio
---------

Papp Simon finis en la Universitato de Koloĵvaro, li doktoriĝis (1909). Komence li estis asistanto samloke, ekde 1911 en Mineja kaj Arbara Altlernejo de Selmecbánya. Li estis la establinto de hungara naftominado, prezidanto de Magyarhoni Földtani Társulat (1941–1944), de Országos Magyar Bányászati és Kohászati Egyesület (1944–1948). Ĝis la unua mondmilito li laboris al ŝtato. Inter 1920–1932 li esploris en kvin landoj de Eŭropo komisiite de anglaj enterprenoj, en Mez-Azio, Aŭstralio, Novgvineo, reprezentinte la naftentreprenoj de Usono kaj Kanado. En 1933 li revenis Hungarion. Li fariĝis ĉefgeologo (1938) de Magyar–Amerikai Olajipari Rt. (MAORT), poste ĝia ĝeneraldirektoro ĝis 1947. De 1944 li estis profesoro ĝis 1948 en Sopron. Okaze de ŝtatigo de naftindustrio oni kondamnis lin laŭ falsaj akuzoj al vivdaŭra malliberejo. Li liberiĝis en 1955 kaj oni rehonorigis lin.

Verkoj
------

* *A dunántúli petróleum- és földgázkutatások* (Ásványolaj, 1938);
* *A magyarországi kőolaj- és földgázkutatás az 1780-tól 1945-ig terjedő időszakban* (I–II. MTA Műszaki Osztályának Közl. 1963–1964).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 127-a paĝo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363013
* GND: 11603100X
* LCCN: n97075486
* VIAF: 72134404
* ISNI: 0000 0000 7858 3737
 |
**Kathryn HAYS** estis artnomo de aktorino **Kay Piper** (26-an de julio 1933 - 25-an de marto 2022). Ŝi estis edzino de Glenn Ford.

Ŝi komencis sian karieron en televido per '*Hawaiian Eye* en 1962. Ŝi partoprenis televidaĵojn Naked City, Dr. Kildare, The Lieutenant, The Nurses, Bonanza, The Defenders, The Virginian kaj The Man from U.N.C.L.E. inter aliaj. En 1966 ŝi debutis en kino per Ride Beyond Vengeance, poste ŝi aperis ankaŭ en kinfilmo Counterpoint. En la dua parto de 1960-aj jaroj, ŝi laboris en televidserioj kiel The High Chaparral, Mannix, Star Trek kaj Here Come the Brides. 

En 1969 ŝi divorcis de Glen Ford, kaj en komenco de la 1970-aj jaroj Hays aktoris en televidaĵoj kiel Night Gallery (1973). Poste, ŝi haltis regulan aktoradon. Ŝi aperis en epizodoj *American Playhouse* (1989), Law & Order (1999), Law & Order: Special Victims Unit (2007) kaj *One Life to Live* (2010). En 2010 ŝi akiris fiksan rolon en televidserio *As the World Turns*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638841
* LCCN: no2013123181
* VIAF: 163571604
* ISNI: 0000 0001 1229 0453
* BNE: XX5034804
 |
**Condoleezza RICE** ([ˌkɒndəˈliːzə ɹaɪs]; Esperantigite **Kondoliza RAJSO**[*mankas fonto*]) (naskita je la 14-a de novembro 1954 en Birmingham, Alabamo) inter la jaroj 2005 kaj 2009 estis la ministro pri eksteraj rilatoj de Usono. Ŝi estas la dua virino, kiu iam havis tiun oficon
(la unua estis Madeleine Albright).

D-rino Rice estis la sola ido de enmigrintoj el Jamajko, pastro kaj instruisto. Laŭdire ŝia nekutima antaŭnomo devenas de la itala esprimo *con dolcezza* [kon dɔlˈt͡ʃett͡sa], kiu signifas "kun dolĉeco" kaj estas uzata en muziko. Ŝi studis politikan sciencon, magistriĝis en 1975 kaj doktoriĝis en 1981. Ŝi posedas profesorecon de la Universitato Stanford kaj ricevis multajn sciencistajn distingojn.

Ek de 1989 ŝi deĵoris en la registaro de prezidento George Bush pri Sovetio kaj orienta Eŭropo. En 2000 prezidento George W. Bush igis ŝin Nacia Sekureca Konsilisto. Post sia reelektiĝo en 2004 li igis ŝin ministro pri eksterlandaj aferoj.

Rice estis inter la plej vervaj subtenantoj de la dua milito de Usono kontraŭ Irako. Ŝian konfirmon fare de la usona senato antaŭis longa debato, ĉar ŝi lerte evitis respondi kritikajn demandojn. Je la 26-a de januaro 2004 la senato konfirmis ŝin per 85 voĉoj kontraŭ 13. Tio ne estas multe, ĉar en Usono la opozicio ne principe voĉdonas kontraŭ anoj de la registaro, sed nur en okazo de seriozaj duboj pri ties taŭgeco.

La valoro de la liveraĵoj usonaj armiloj al Proksima Oriento atingos 46 miliardojn da eŭroj dum la venontaj dek jaroj, precizigis Condoleezza Rice, en aŭgusto de 2007. Ricevontoj: Saud-Arabio, Egiptio, Kuvajto, Barejno, Kataro, Omano kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, aliancanoj de s-ro George W. Bush en la regiono. Vaŝingtono altigas je preskaŭ kvarono la usonan militan helpon al Tel-Avivo ; ĝi atingos 30 miliardojn da dolaroj en dek jaroj.

* Condoleezza Rice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Condoleezza Rice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Condoleezza Rice en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29501
* GND: 123871913
* LCCN: n82242801
* VIAF: 74770818
* ISNI: 0000 0001 1071 227X
* SUDOC: 072241675
* BNF: 15093338z
* NDL: 01069378
* BIBSYS: 97018436
* NKC: jn19990006997
* BNE: XX5411951
 |


1. ↑
**Eugene Victor DEBS** (naskiĝis la 5-an de novembro 1855, mortis la 20-an de oktobro 1926) estis usona laborista kaj politika gvidanto kaj socialisma politikisto. 5-foje li kandidatiĝis por la Socialista Partio de Ameriko en balotado por la posteno de prezidento de Usono: en 1904, 1908, 1912 kaj 1920 li kunkonkuris pri la prezidanta elekto, kaj kvankam li neniam venkis, liaj prezidantaj kampanjoj estis forta varbado por la partio: la prezidanto de Usono fine en 1904 iĝis Theodore Roosevelt, en 1908 William Howard Taft, en 1912 Woodrow Wilson kaj en 1920 Warren G. Harding.

Debs naskiĝis en Terre Haute, Indianao. Li fariĝis eminenta gvidanto en la laborista movado. Tio komenciĝis en 1875 en la Frataro de Lokomotivaj Hejtistoj (angle: *Brotherhood of Locomotive Firemen*).

En 1893 li organizis la unuan industrian sindikaton en Usono, la Usona Fervoja Sindikato (angle: *American Railway Union*).

Oni malliberiigis lin en 1894 pro bojkoto de la entrepreno *Pullman*. 

En 1900, 1904, 1912 kaj 1920 (la lasta dum li estis enkarcerigita) li kandidatiĝis por la posteno de usona prezidento. En la balotado en 1920 li gajnis 913 664 voĉdonojn – la plej granda kvanto iam ajn por kandidato de la Socialista Partio.

Kadre de tio elstarigendas, ke la partio fervore opoziciis kontraŭ usona partopreno en la unua mondmilito - tio, kvankam bonvenigita de multaj, ankaŭ kaŭzis oficialan subpremon kaj fortan persekutadon. En 1918 Eugene Victor Debs faris publikan paroladon en Canton, Ohio kontraŭ la unua mondmilito kaj li estis arestita. Oni kondamnis lin al 10 jaroj da karcero aj li perdis voĉdonrajtojn por la tuta vivo. La 25-an de decembro 1921 Prezidento Warren G. Harding liberigis lin.

Li ankaŭ estis gvidanto de la Industriaj Laboristoj de la Mondo (angle: *Industrial Workers of the World* - IWW) dum tiu periodo.

En 1926, li mortis en Ilinojso. 

* Eugene Victor Debs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eugene Victor Debs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Eugene Victor Debs en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 12086
* GND: 119151499
* LCCN: n50040439
* VIAF: 46769189
* ISNI: 0000 0001 1060 5386
* LIBRIS: 137463
* SUDOC: 027379337
* BNF: 119433812
* NLA: 35034484
* BIBSYS: 98033868
* NKC: skuk0000300
 |
**Stefano LANUZZA** (Villafranca Tirrena, la 20-an de novembro 1946) estas itala verkisto kaj eseisto.

Li publikigis italajn studojn pri kompara literaturo, kaj ankaŭ plurajn tradukojn. Li gvidis la revuon *Molloy. Trimestrale letterario* (1988-1993), fondita en 1988 kun la germanisto Ferruccio Masini, kaj kunlaboris kun pluraj aliaj literaturaj revuoj (inkluzive de "Le Magazine Littéraire", "Carte segrete", "Yale Itala Poezio", "Il Ponte", "Les langues neo-latines"," Il Verri "," Aliaj terminoj "," Metaphorein "ktp.

Kiel metafora artisto, li limigis sian agadon al grafika ilustraĵo kaj al raraj ekspozicioj de pentraĵoj, inkluzive de la persona "La Arto de la Nokto" okazinta ĉe la Muzeo de Moderna Arto Gazoldo degli Ippoliti, Mantovo (16a de majo - 6a de junio 1999).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636703
* GND: 1221979752
* LCCN: n80010239
* VIAF: 91635840
* ISNI: 0000 0000 6640 4375
* SUDOC: 032654820
* BNF: 12364296k
* NLA: 35159247
* ICCU: CFIV031287
* BNE: XX966451
 |
**Kenneth E. LYNCH** konata kiel **Ken Lynch** (1910 – 1990) estis usona aktoro kun pli ol 180 partoprenoj en aktoraĵoj. Li estis ĝenerale konata pro rolado de policanoj kaj detektivoj.

Li debutis kiel voĉaktoro en 1940 en la radio-serio *The Bishop and the Gargoyle*. Li ludis Gargoyle, anstataŭigante la aktoron Milton Herman, li rolis la voĉon de "Tank", la mekanikisto, kiu helpas la titoligan rolulon en *"Hop Harrigan"*. Li komencis sian aktoran karieron en kino per Gentleman's Agreement en 1947 kaj en televido per televidserio **Suspense** en 1949.

Li estis la ĉefa rolulo en televidserio *The Plainclothesman* de 1950 ĝis 1953 krima programo, kun tordaĵo - lia rolulo la leŭtenanto neniam estis vidita per foto, ĉar la programo uzis la subjektivan unuan personan fotilan teknikon kiel la filmo de 1947 Lady in the Lake "[Sinjorino en la Lago]". 

Lynch dum 1950-aj jaroj ankaŭ laboris ĉe kinfilmoj When Willie Comes Marching Home , Run Silent Run Deep, The Bonnie Parker Story, Man or Gun, Voice in the Mirror, I Married a Monster from Outer Space, Unwed Mother, Pork Chop Hill, North by Northwest, Anatomy of a Murder, The Legend of Tom Dooley, inter aliaj krom ĉe multaj televidaĵoj kiel Zorro, Bat Masterson, The Twilight Zone kaj The Rifleman.

En 1960-aj jaroj li aperis en kinfilmoj The Dark at the Top of the Stairs, Seven Ways from Sundown, The Honeymoon Machine, Walk on the Wild Side, Days of Wine and Roses, Dead Ringer, Apache Rifles, Dear Heart, Mister Buddwing, Hotel, P.J. Never a Dull Moment, inter aliaj kaj ankaŭ en televidaĵoj kiel Tightrope, Have Gun - Will Travel, Portrait of a Mobster, Maverick, Checkmate, Bronco, The Untouchables, FBI Code 98, Laramie, Perry Mason, Dr. Kildare, The Munsters, Wagon Train, The Fugitive, The Wild Wild West, Laredo, Star Trek, The Invaders, The Outcasts, That Girl, Gomer Pyle: USMC, The Big Valley, Lancer, The Virginian, The Name of the Game ktp. 

Dum 1970-a jardeko li partoprenis kinfilmojn Tora! Tora! Tora!, Across 110th Street, W kaj ankaŭ televidaĵojn kiel Run, Simon, Run, Alias Smith and Jones, Bonanza, Kung Fu, The Rookies, All in the Family, Gunsmoke, Ironside, Kolchak: The Night Stalker, Cannon, Police Story, The Life and Times of Grizzly Adams, The Rockford Files, Barnaby Jones kaj Battlestar Galactica. 

En la 1980-aj jaroj Lynch laboris ĉe televido per Galactica 1980, *Rooster* kaj *The Winds of War*.

Post forlasi la karieran aktoradon, li dediĉiĝis al florkulturo kaj florkomercado.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638558
* LCCN: no2010204004
* VIAF: 160557009
 |
**Dalmatio** aŭ **Dalmatujo** (kroate *Dalmacija*, latine *Dalmatia*) estas historia lando ĉe orienta marbordo de Adriatiko, dividita hodiaŭ inter Kroatio (plimulto de la teritorio) kaj Montenegro. Ĝi daŭrigas la nomon de la antikva romia provinco *Dalmatia*, kiu tamen kovris multe pli grandan teritorion ol la nuntempa geografia regiono.

Priskribo de la teritorio
-------------------------

Dalmatio troviĝas precize inter la urboj Herceg-Novi kaj Zadar; troviĝas ĉi tie tri kroataj regionoj kaj falas ĉi tien ankaŭ granda parto de Montenegro. Krom la memstara marbordo apartenas al ĝi ankoraŭ multe da insuloj, kiel ekz. Brač, Hvar aŭ Korčula. La lando estas montoriĉa kaj la unusola signifa rivero, kiu trafluas tra ĉi tie, estas la Neretva. Industrio ĉi tie estas preskaŭ nenia; agrikulture eluzata estas nur regiono de riverenfluejo de Neretva en la maron. La ĉefa fonto de enspezoj kaj ekonomio de Dalmatio estas turismo; danke al historie interesaj urboj kaj bela marbordo ĉi tien vojaĝas turistoj el la tuta Eŭropo.

La Kornatoj (kroate Kornati aŭ pli longe Kornatski otoci) aŭ la Kornata arkipelago estas Kroata arkipelago en la Adriatiko. Ĝi konsistas el proksimume 140 insuloj, insuletoj kaj rokoj. La Kornatoj situas antaŭ la marbordo de centra Dalmatio, sude de la urbo Zadar. Neniu el la insuloj havas daŭrajn loĝantojn.

Signifaj urboj
--------------

* Zadar
* Split
* Dubrovnik
* Šibenik
* Makarska
* Metković
* Herceg-Novi
* Kotor
* Knin

Insuloj
-------

* Vis

Kulturo
-------

Dalmata hundo (kroate *Dalmatinac*) estas hundraso kaj iela simbolo el Kroatio kaj kompreneble ĉefe el Dalmatio. Ĝi ŝuldas sian nomon al la historia regiono Dalmatio. Ties ĉefa karaktero estas ilia senegala hararo makulita nigre surblanko.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ la vortarego "Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto", paĝo 291, kapvorto "Dalmatiner"
2. ↑   Arkivigite je 2013-11-01 per la retarkivo Wayback Machine |título=''Fédération Cynologique Internationale Standard of Dalmatian'', No. 153, date el 14a de Aprilo 1999 Fci.be Alirita la 26an de oktobro de 2011
3. ↑    Dalmatian - FCI Standard Alirita la 12an de aŭgusto de 2013

Vidu ankaŭ
----------

* Primoŝteno


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129744
* GND: 4070200-5
* LCCN: n85017878
* VIAF: 248536514
* LIBRIS: 142552
* SUDOC: 027761606
* NKC: ge128988
 |
La **Eŭropa Federacio de Gejaj kaj Lesbaj Sportoj** (angle **European Gay and Lesbian Sport Federation** (**EGLSF**) estas sporta korpo por samseksemuloj en Eŭropo. Ĝi estis fondita de okcidentgermanaj kaj nederlandaj GLAT-aj sportokluboj en 1989 post kiam ĝi estis inspirita de la unuaj Gejaj Ludoj en San-Francisko, Usono. Ĝia ĉefsidejo estas en Amsterdamo, Nederlando. Hodiaŭ, ĝi havas pli ol cent GLAT-sportajn klubojn el la tuta Eŭropo kiel membroj, reprezentante pli ol 20.000 eŭropajn atletojn.

Ekde 1992, la EGLSF festas eŭropan gejan sportan eventon unufoje jare: la EŭroLudoj, la Eŭropa Geja kaj Lesba Ĉampioneco. Ekzistas du niveloj de EŭroLudoj: grandskala kiu okazas ĉiun 4an jaron kaj malgrand-skala kiu okazas ĉiujare.

Krom proponi sportan eventon al la geja kaj lesba sporta komunumo, la EGLSF volas antaŭenigi la sekvajn celojn:

* batali kontraŭ diskriminacio en sportoj pro seksa orientiĝo.
* stimuli integriĝon en sporto kaj emancipiĝo de lesbaninoj kaj gejoj
* ebligi kaj subteni la alvenon de gejaj kaj lesbaj ĉe sportoj
* subteni la fondadon de novaj gejaj, lesbaj, aliseksemaj kaj miksitaj grupoj

Vidu ankaŭ
----------

* Federacio de Gejaj Ludoj
**Davido de Sasuno** (aŭ **David de Sassoun**) (en la armena: *Սասունցի Դավիթ* /Sasuntsi Davit/) estas epopea armena heroo kiu militis kontraŭ la araba konkero de Armenio.

statuo al Davido de Sasuno en Erevano, de Jervand KoĉarLa poemo *Sasuntsi Davit* estas nacia armena epopeo kiu rakontas la kuraĝon kaj faritaĵojn de Davido. Ĝi estas pervoĉa historio kiu venas de la 8-a jarcento kaj estis skribita unuafoje en 1873.

Davido de Sasuno estas la nomo de unu el la kvar aktoj, sed pro ĝia populareco la tuta poemo estas konata kiel Davido de Sasuno. La vera tuta nomo estas Sasna Tsrer.

Referencoj
----------

1. ↑   Yervand Kochar - Incomparable Talent Evoked the National Spirit of Armenia. University of Southern California (15an de februaro 2007). Alirita 28an de februaro 2014.

Vidu ankaŭ
----------

* Hajko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Statuo al Davido de Sasuno - Armeniapedia
* Brita enciklopedio pri la epopea poemo *Sasuntzi Davith*
* de Davido de Sasuno


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Homoj |
Vrbica situas en la mapo en la verda munucipo
Katolika preĝejo en Vrbica
**Vrbica** (serbe **Врбица,** hungare **Egyházaskér**) estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Banato, en municipo de Ĉoka.

* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 23329
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Vrbica situas sur ebenaĵo, laŭ la rumana landolimo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo el Kikinda.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vrbica 404 da homoj, (hungaroj 372 (92 %), serboj kaj jugoslavianoj po 11 (3 %), kroatoj 4 (1 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* katolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto

Komunumoj pri *egyházas* (=ekleziejo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

Komence en Hungarujo ĉiuj 10 vilaĝoj kune devis havi komunan preĝejon. Tiu vilaĝo, kie tiu konstruiĝis, nomiĝis "ekleziejo" vilaĝo havanta preĝejon. Jen listo, kie tiu rango restis:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Egyházasbást | Egyházasdengeleg | Egyházasfalu | Egyházasfüzes | Egyházasgerge |
| Egyházasharaszti | Egyházashetye | Egyházashollós | Egyházaskér | Egyházaskesző |
| Egyházaskozár | Egyházasrádóc |  |  |  |

Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando
---------------------------------------

Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Abaújkér | Bedegkér | Egyházaskér | Hajmáskér | Hontkiskér | Ipolykér |
| Kérsemjén | Kiskér | Nemeskér | Németkér | Nyírkércs | Nyitranagykér |
| Ókér | Szamoskér | Szentgáloskér | Újkér | Varjaskér |  |

* Kategorio Vrbica (Ĉoka) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stephen Mark "Steve" McEVEETY** (maskita 1954) estas usona produktoro kaj foja scenaristo. Li estis infana aktoro.

Kiel infano en 1960-aj jaroj, li aperis en epizodoj de televidserioj *Gunsmoke*, *My Three Sons*, kaj *Star Trek*. 

Li estis helpoproduktoro en The Black Hole (1979) kaj TRON (1982). Li estis helpreĝisoro en televidserio *The Sacketts* en 1979 kaj dum 1980-aj jaroj je kinfilmoj Herbie Goes Bananas, The Devil and Max Devlin, Zorro: The Gay Blade, Force: Five, Something Wicked This Way Comes, Baby: Secret of the Lost Legend, Real Genius, 18 Again! kaj Blood Red krom je televidaĵoj An Early Frost kaj *Street of Dreams*.

Dum 1980-a kaj 1990- jardekoj McEveety estis produktora kunordigando (*production manager*) de kinfilmoj The Trip to Bountiful, Flatliners, Welcome Home, Roxy Carmichael, Hot Shots! kaj Forever Young krom de televidaĵoj Right to Die, *Thirtysomething* kaj *The Revenge of Al Capone*.

Li verkis scenaron de Airborne en 1993.

Dum la 1990-aj jaroj Steve McEverty estis produktoro de kinfilmoj The Man Without a Face, Immortal Beloved, Braveheart, One Eight Seven, Payback, inter aliaj.

En 21-a jarcento, li produktoris kinfilmojn kiel ekzemple What Women Want, We Were Soldier, The Passion of the Christ, An American Carol, Snowmen kaj Man Down. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640896
* LCCN: no2003038440
* VIAF: 162153971
* NKC: xx0082664
 |
bloka ŝtonrompitaĵo el Dolerito ĉe la orienta flanko de Carningli, Pembrokeshire, Grandbritio.
**Ŝtonŝutaĵo**, **ŝtonrompitaĵo**, **rokrompitaĵo**, **rokrubo** estas granda, ne firmigita amaso de akraj ŝtonaĵoj. Do temas pri iaspeca kampo de lozaj ŝtonoj. Ŝtonrompitaĵo estiĝas per fizika veterdisfalo kaj erozio, ĉe tio la transporto okazas ofte nur per gravito, ĉiam tamen trans tre mallonga distanco. Laŭ DIN 4022 unuopa ŝtonrompitaĵo ne estas pli granda ol 63 mm kaj ne malpli ol 2 mm Do, ŝtonrompitaĵo apartenas al psefitoj (ŝtonetoj). Se la ŝtonrompitaĵoj estas relative grandaj (kelkaj decimetroj aŭ eĉ metroj) oni nomas tion **blokrompitaĵo**.

Tia materialo ofte ekestas en alta montaro, piede de krutdeklivoj aŭ rokvandoj kaj amasiĝas tie al talusoj, deklivoj. La periglacia klimato de alta montaro kaŭzas rapidan fizikan veterdisfalon. Hodiaŭ ekzistas en vastaj partoj de la mezmontaroj de la norda hemisfero grandaj blokamasoj, kiuj ankaŭ nomiĝas „blokmaroj" aŭ lozrokejoj. Se la materialo petriĝas estiĝas brekcioj (diference al la rondŝtona konglomeraĵo).

Tiuj terenoj estas aparte danĝeraj por promenantaj homoj, ĉar la ŝtonoj iam ajn ekrulas denove valen. Pioniraj plantoj alvenas kaj, kiam temas pri arboj, stabiligas la lozrokejojn. Same alvenas iom post iom bestoj en tiaj terenoj kiel marmotoj ekzemple en la Alpoj.

Malkompakta materialo, kiu konsistas ĉefe el rondigitaj ŝtonrompitaĵoj nomiĝas rulŝtonaĵo. Ŝotro estas termino al la konstruado kaj staras por akraj, artefarite rompitaj ŝtonaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* petro
* ŝtonaĵo

Referencoj
----------

1. ↑  Schutt im geowissenschaftlichen Online-Lexikon GeoDZ.com
**KOLOSVÁRY Sándor** (pro. koloĵva:ri) estis hungara juriisto, universitata profesoro, ano korespondanta de MTA (1892) naskita en Kóródszentmárton 23-an de junio 1840 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de aŭgusto 1922. Li estis la pattro de juristo Bálint Kolosváry.

Biografio
---------

Sándor Kolosváry studis en Marosvásárhely. Post mallonga jurpraktiko de 1867 li estis instruisto de la kolegio de Koloĵvaro, de 1870 jurakademia profesoro. Inter 1872–1910 li estis universitata profesoro de la Universitato de Koloĵvaro (privatjuro, filozofia juro, minadjuro, poste ŝtat- kaj jurhistorio). Lia plej grava verko estis la eldonado de fontkolekto kun Kelemen Ováry pri jurreguloj: *Corpus statutorurn Hungariae municipalium* (I–VIIL, Bp. 1885–1890; li eldonis kune kun Ovári la verkon *Hármaskönyv*de Werbőczy (Bp. 1897). Ili tradukis por eldonaĵo *Magyar Törvénytár* (Corpus Juris Hungarici) dokumentoj pri jaroj 1301–1657 kaj la leĝojn rilate Transilvanion (1540–1848).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Krucumo de Kristo, super la krucumilo maldektstre kaj dekstre suno kaj luno; sakramentario por Monaĥejo Lorsch, proksimume 1000. Biblioteko de Kastelo Chantilly, ms. 40, folio 4 verso
La kombinaĵo de **suno kaj luno**, kutimaj kiel respektivaj personigoj ekde la antikvo, fariĝis en la kristana arto de okcidenta Eŭropo atributa bildero de la krucumado de Kristo.

Historio de la uzado
--------------------

En la antikvo suno kaj luno estis regecaj simboloj kaj aperis krom tio kiel personigitaj gedioj en la greka mitaro kiel *Helios* kaj *Seleno* kaj en la roma mitaro kiel *Sol* kaj *Luna*.

Al la frua kristana arto la astroj servis por la glorado de Jesuo Kristo. En malnovkristanaj prezentadoj la astroj aperas komence kiel astronomiaj formitaĵoj en la kunteksto de la krucomorto; en la 9-a kaj 10-a jarcentoj, en la epokoj de la Karolidoj kaj Otidoj, venkis la antikva tradicio de la personigo.

Literaturo
----------

* *Lexikon der christlichen Ikonographie*. Freiburg 1994/2004; kvara volumo, kolonoj 178–180
* Christian Rietschel: *Sinnzeichen des Glaubens*. Berlino 1965
La inspektorejo, troviĝante je la maldekstra flanko La **Inspektorejo en la Botanika ĝardeno** (germane: *Inspektorhaus im Botanischen Garten*) troviĝas en Jena, Germanio, Fürstengraben nr 26. Ĝi estas memorigloko pri Goeto.

Historio
--------

En la 1790-aj jaroj estiĝis en Jena sur la tereno de la duka plezurĝardeno ĉe la norda flanko de la malnova ĉirkaŭfortikaĵo nova Botanika ĝardeno. Instigoj pri ties aranĝo kaj aspekto venis de Johann Wolfgang von Goethe mem. Li kune kun la vajmara ministrokolego Voigt estris tiun ĉi institucion. Alia persono kiu ĝismorte en 1822 okupiĝis pri tiu ĉi botanika ĝardeno estis profesoro August Batsch kiu instruis botanikon ĉe la altlernejo.

Priskribo
---------

Sur la grundo troviĝis malnova trabfakaĵo el la 17-a jc kiu estis la loĝejo de la ĝardeninspektoro. tiu ĉi plurfoje loĝis ankaŭ Goeto. Okaze de sia 50-a datreveno ekrega la duko Carl August permesis la novkonstruon. Laŭ la planoj de la vajmaro ĉefarkitekto Clemens Wenzeslaus Coudray farigixis ĝis 1827 - sub la observado de Goeto - triala klasikisma kortokomplekso en la stilo de itala kampara vilao.

Tiu ĉi inspektorejo estas la de Goeto preferata loĝejoj en Jena. Li estis tie ĉi (inter 1617-30) pli ol 300 fojoj. Decidiga por tio estis ankaŭ la botanikaj kaj naturfilozofiaj interesoj de Goeto. Ekde 1921 estas tie ĉi Goeto-muzeo. Ĝi estas do la unua goeta muzeo en la urbo. La komplekso, detruite parte en 1945, laŭ originala modelo rekonstruitis. Du memorigsalonoj en la teretaĝo peras enrigardon je la loĝad- kaj laboradokondiĉoj dum la goeta tempo kaj informas pri ties natturscienca kaj verkista agado dum la restadoj en Jena.

Literaturo
----------

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 4*, 2011, ISBN 978-3-7954-2501-2, p. 145

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Botanika Ĝardeno (Jena) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Hejmpaĝo
Zweikirche zu Rutsweiler
rigardo de la tombejo
navo,rigardo al la ĥorejo
**Zweikirche** estas sole staranta preĝejo en la valo de la rivereto Lauter. Ĝi situas sur la teritorio de la vilaĝo Rutsweiler an der Lauter. La plej malnova parto venis el la 11a jarcento. Ĉirkaŭ la preĝejo estas tombejo. Ĝis 1823 ekzistis ankaŭ la vilaĝo „Zvenkirchen", kiu estas menciita la unuan fojon ĉ. 1250. La Zweikirche estis paroĥa preĝejo de la vilaĝoj maldekstre de la Lauter inter Sulzbach kaj Wolfstein. Ĝi hodiaŭ estas filia preĝejo de la paroĥo Wolfstein.

Nomo
----

La preĝejo estis konstruita en la 11a jarcento tuj proksime al la preĝejo Sankta Petro en la ne plu ekzistanta vilaĝo, ĝi estis nomata tial „inter la du preĝejoj", germane "zwischen zwei Kirchen".

Literaturo
----------

* „Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz Band 16: Kreis Kusel" von 1999  
Herausgegeben im Auftrag des Ministeriums für Kultur, Jugend, Familie und Frauen vom Landesamt für Denkmalpflege,  
ISBN 3-88462-163-7, Wernersche Verlagsgesellschaft, Worms

* Kategorio Zweikirche zu Rutsweiler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ashley Eckstein registranta eksterscenan voĉon.
**Eksterscena voĉo** (angle: ***voice-over***) estas voĉo, kiu prikomentas surekranajn okazaĵojn aŭ kiu simultane tradukas diraĵojn. Traduki vidbendojn, filmojn kaj dokumentariojn per voĉaj komentoj estas teknike malpli komplike ol dublado, ĉar ne necesas kongruigi la voĉon kun la buŝmovoj aŭ aliaj gestoj kaj sondetaloj. Temas pri tekniko uzata en kino, televido, teatro kaj multaj aliaj tipoj de prezento. 

La eksterceneja voĉo estas voĉo, kiu rakontas la historion, enkondukas aŭ donas komentojn en filmo, televida programo, reklamfilmeto aŭ dokumenta filmo. La ĉefa diferenco kun dublado estas, ke la voĉo ne devas esti sinkronigita kun la originala voĉo kaj eblas uzi unusolan komentan voĉon por traduki ĉiujn originalajn voĉojn. 

Kiam eksterscena voĉo estas uzata, la sono de la voĉo estas uzata super aliaj bildoj. La persono faranta la eksterscenan voĉon ne videblas.

Referencoj
----------

1. ↑  (eo) Terminareto pri tradukado, Tekstoj.nl

Vidu ankaŭ
----------

* Filmproduktado
* Dublado
* Subtekstigo
* Supratekstigo
La kluzosojlo estas la elstaraĵo sub la kluzopordego rekte supre de la akvo (akvonivelo en la kluzo je malsupra akvo). Ĉe la dekstra bildorando estas ekvidebla la flava strio por la oficiala markado de la sojlo
La sojlo en la profunda kluzo *Pont de Flandre* sur la Kanalo *Saint-Denis* en Parizo
**Kluzosojlo** estas en ŝipkanala kluzo la muran elstaraĵon, kiu servas kiel alfrapejo por la fermita montoflanka kluzopordego kaj je kluzoj kun fluomastrumilo en la pordegoj aldone al la energitransformado.

Je la veturado en la kluzo estas atentenda la sojloprofundo de la kluzo, ĉar tiu ĉi difinas la mezuron de la maksimuma enprofundiĝo de la ŝipoj. Por ke je la forfluigo de la akvo el la kluzokamero la ŝipo ne tuŝas la sojlon kaj per tio difektiĝas, la pozicio de la sojlo estas kolore markita sur la muro de la kluzokamero per flava vertikala strio kaj atentenda je la veturo valen: La akvoveturilo ne rajtas troviĝi pli proksime ĉe la supra kluzopordego ol la markostrio indikas. Je veturo monten oni vidas la sojlon kiel muro malsupre de la montoflankakluzopordego, vidu bildon.

Vidu ankaŭ
----------

* Kluzo