recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **okcidenta mezepoka literaturo** estis markata de la apartigo de la socio en du mondojn: la eklezia medio kaj la laika medio. La eklezia medio elstariĝis per la verkado de historiaĵoj en la latina kronikoj. Tiu laika strukturiĝis baze ĉirkaŭ tri ĉefaj aksoj : la landa tradicio de ĉiu popolo, la kelta popola tradicio de la artura ciklo kaj la kortega tradicio.
Ĉiu popolo kreis mitojn pri la figuro de siaj herooj kaj tiel naskiĝis la eposoj kiuj estis recitataj de la menestreloj. La plej gravaj estis en okcidenta Eŭropo: Beowulf en la Anglosaksa, Kanto de Rolando en la franca kaj Poemo de mia Cido en la hispana.
La artura tradicio estis definitive fiksita de Chrétien de Troyes en siaj verkoj.
La kortega tradicio literatura disvolviĝis unue en Okcitanio en la lingvo provenca de la trobadoroj, kiujn imitis la truveroj en Francio kaj en ĉiuj eŭropaj landoj; en la galeg-portugala ekestis la Kantigoj kiuj alprenis la diversajn trobadorajn ĝenrojn kaj kreis aliajn. La kastiliaj reĝoj ankaŭ verkis en la galeg-portugala. Sub la influo de la trobadoroj naskiĝis en Germanio la *"Minnesang"* -Amkanto-. En Katalunio kaj Italio oni verkis poezie en la okcitana, ĝis la apero de Ausias March kaj de la Sicilia Skolo, respektive.

Mezepokaj beletraj ĝenroj
-------------------------

Historio, periodoj
------------------

* Franca literaturo de la Mezepoko

Listo de aŭtoroj
----------------

* Archipoeta

Listo de verkoj
---------------

* Herr Mannelig

* 
* 
* 
* 

  

* Kategorio Mezepoka literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2000-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*
Malsamaj lingvoj de *oïl* (krom la franca) verdkolore
Oni nomas **«lingvoj de *Oïl*»** [oil] (*langues d'Oïl* en la franca), la latinidaj lingvoj kiuj disvolviĝis norde de Gaŭlio, kaj poste norde de Francio, sude de Belgio kaj en la Manikinsuloj. Tiu lingvaro ricevis pli da influo de ĝermanaj kaj keltaj lingvoj ol la lingvo de *Oc*, kie la romianoj pli frue kaj pli longe instaliĝis.

La esprimo estis aŭdebla jam en la 13-a jarcento dank'al Dante Alighieri, kiu nome diferencigis lingvaron depende de la vorto por «jes»: *oïl* ("ojl" por norda gaŭlio), *oc* ("ok" en suda gaŭlio) kaj *si* ("si" en Italio).

La franca lingvo, nun ĉefa kaj oficiala lingvo de la tuta areo devenas de tiu lingvaro. Sed aliaj lingvoj vivtenas sin ie kaj tie kiel la burgunda-morvanda, ŝampanja, franĉ-kontea, galoa, lorena, majena, normanda, pikarda, puatua, santonĝa, valona, kiu posedas pli malpli fiksan alfabeton. Oni ankaŭ nomas tiun lingvaron norda malnovfranca lingvo, kio estas laŭ aliaj troa, ĉar iliaopinie la franca estis unu el la lingvoj de *oïl*, kiu estis agnoskita de la ŝtato kaj preferita al la aliaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Franca literaturo de la Mezepoko
* Meza franca lingvo

* Kategorio Lingvoj de oïl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Salamanca** estas komunumo en la meksika subŝtato Gvanaĥŭato. La ĉefurbo de la komunumo estas Salamanca.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 233623 enloĝantojn. El tiuj estas 111282 viroj kaj 122341 virinoj. La komunumo havas surfacon de 745,96 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1720 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 754 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 34′ norda latitudo kaj 101° 12′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 199546 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 321 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,16 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

149063 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 132345 alfabetoj kaj 16610 analfabetoj. Do 11,14% de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salamanca (Guanajuato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉefplaco de Minatitlán
**Minatitlán** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Minatitlán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 108.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 151983 loĝantojn. El tiuj estis 72848 viroj kaj 79135 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4123.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 17 gradoj kaj 59 minutoj norda latitudo kaj 94 gradoj kaj 33 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 197181 personoj. En la jaro 2000 temis pri 153001, do temis pri kresko / malkresko je -4.95 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 136380 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 5823 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Minatitlán (Veracruz) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-06-01 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Monda heredaĵo de UNESKO

Akropolo en Ateno.
Idealigita vido de la Akropolo kun *Athena Promachos* kaj la Areopago (Leo von Klenze, 1846)
**Akropolo**, (el la greka: ἄκρος „situanta supre", πόλις „urbo") estas la citadelo situanta je la plej supra parto de la greka urbo. Ofte tiu loko iĝis ankaŭ kultloko kun la plej gravaj sanktejoj. Akropolo estis ŝajne karakterizaĵo de ĉiu antikva greka urbo, eĉ se iuj pro ebena tereno, apenaŭ indas pri tiu nomo. Ĝi origine signifis fortikigitan altaĵon de grekiaj urboj kun la sankta distrikto kaj reganta palaco. En metamorfa senco estas la esprimo uzata en arĥeologio kutime por la centra parto de la antikva aŭ fru-mezepoka opidumo.

Pro defendkialoj la unuaj loĝantoj de urbo elektis montetoj kun kiel eble plej krutaj deklivoj. Tiaj unuaj loĝejoj evoluis multloke al centroj de grandaj urboj, kiuj etendiĝis poste ĝis la najbaraj valoj.

La unuaj akropoloj aperis en la dua duono de la 2-a jarmilo a.K. en urboj de la mikena kulturo. En pli postaj setlejoj en la klasika periodo la loĝada funkcio senvalidiĝis kaj akropolo servis aparte por celoj publikaj kaj religiaj. En la helena periodo (la 3-a ĝis la 1-a jarcentoj a.K.) la funkcioj diferenciĝis - iuj urboj konstruis akropolon envicigitan en defendsistemon de la urbo (ekz. Priene, dum en la aliaj ĝi estis konstruata ekskluzive por la reprezentaj celoj (p.e. Pergamono.

Iam la nocio de **akropolo** estis uzata nur por antikvaj grekaj urboj, sed hodiaŭ oni uzas ĝin por iaj artaj aŭ aliaj konstruaĵoj de aliaj antikvaj kulturoj kiel tiuj de la etruskoj, keltoj aŭ majaoj. Oni eĉ povos nomi la roman kapitolon akropolo.

La plej fama akropolo troviĝas en Ateno. Ĝi estas konstruita el atika marmoro de la monto Penteliko. Ĝi estis konstruita meze de la urbo kaj ĝia ĉefa tasko estis Atenon reprezenti. Aliaj konataj akropoloj troviĝas i.a. en Mikeno, Tebo, Arguso, Korinto, Priene kaj Pergamono.

Vidu ankaŭ
----------

* Akropolo (Ateno)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Akropolo de la antikva Methanas Arkivigite je 2009-06-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Akropolo Oga Arkivigite je 2008-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Akropolo Maghoula ĉe Galatas Arkivigite je 2012-12-10 per la retarkivo Wayback Machine

* Akropolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akropolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 25° 16′ 56″ S 57° 38′ 06″ U﻿ / ﻿25.28222 °S, 57.63500 °U﻿ / -25.28222; -57.63500 (mapo)

Asunciono
Konstruaĵo de Nacia Panteono de Herooj en Asunciono
**Asunciono** (hispane *Asunción*, "Ĉielenpreno de Maria"), kun loĝantaro de ĉirkaŭ 600 000 homoj (en 2004), estas la ĉefurbo de Paragvajo kaj ĝia ĉefa ekonomia, industria kaj kultura centro. Ĝiaj eksportaĵoj inkluzivas ŝuojn, teksaĵojn, kaj tabakon.

Historio
--------

Asunciono estas unu el la plej malnovaj urboj en Sudameriko. Eble Juan de Ayolas estis la unua Eŭropano vizitanta la lokon, sed la urbo, nomita *Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción* ("Tre nobla kaj lojala urbo de Nia Sinjorino sankta Maria de la Ĉielenpreno"), fondiĝis la 15-an de aŭgusto 1537 de Juan de Salazar kaj Gonzalo de Mendoza (je tiu dato katolikoj festas la ĉieliron de Maria). En 1731 okazis ribelo de José de Antequera y Castro kaj liaj sekvantoj, unu el la unuaj ribeloj kontraŭ hispana kolonia rego. Post la Milito de la Trilanda Alianco (ekde 1865 ĝis 1870), brazilaj soldatoj okupis Asuncionon ĝis la jaro 1876.

La 1-an de aŭgusto 2004, granda manĝaĵvendejo brulis. Ĝi mortigis pli ol 460 homojn kaj vundis pli ol 400 pliajn – la plej mortiga katastrofo en la tuta historio de Paragvajo. Multaj personoj devis eskapi tra fenestroj, ĉar la vendejo ne havis fajreskapejojn. La proprietulo de la vendejo malfermis la elirajn pordojn pro la danĝero de ŝtelo.

Vidindaĵoj
----------

En la urbo troveblas la Nacia muzeo pri Belartoj de Asunciono (*Museo Nacional de Bellas Artes de Asunción*), la Metropola katedralo de Asunciono (*Catedral Metropolitana de Asunción*), la Preĝejo de la Enkarniĝo (*Iglesia de la Encarnación*) kaj la Nacia Panteono (Asunciono) (*Panteón Nacional*), pli malgranda versio de Les Invalides en Parizo, kie multaj el la naciaj herooj entombiĝis.

Trafiko
-------

Asunciono havas riveran havenon, fervojajn kaj ŝoseajn ligojn. La internacia flughaveno en la apuda Luque (Paragvajo) funkcias.

Klimato
-------

En Asunciono tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) ĉirkaŭ 1400 mm. La pluvokvanto kulminas en aprilo kaj malkulminas en julio. La averaĝa temperaturo estas inter 23 °C.

Gravuloj
--------

* José Artigas

Eksteraj ligiloj
----------------

* Asunciono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Asunciono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Asunciono en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* 
* 
* 
*

Fotoj
-----

* / Asunción, hoy
* / Asunción, antaño
* / Asunción, tranvías

Flago de Paragvajo
Departementoj de Paragvajo

Alto Paraguay |
Alto Paraná |
Amambay |
Boquerón |
Caaguazú |
Caazapá |
Canindeyú |
Central |
Concepción |
Cordillera |
Guairá |
Itapúa |
Misiones |
Ñeembucú |
Paraguarí |
prezidanto Hayes |
San Pedro |
*Ĉefurba distrikto:* Asunciono

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22754
* GND: 4003330-2
* LCCN: n79083328
* LIBRIS: 156273
* SUDOC: 027356213
* BNF: 11949273m
* NKC: ge1006171
* BNE: XX451897
 |
**Ciudad del Este** (en la hispana) aŭ **Orienturbo** estas urbo en Paragvajo, ĉefurbo de la departemento Alto Paraná (*Alta Paranao*).

Ĝi situas en 25º 42'S, 54º 63'W, je 330 km de la ĉefurbo, Asunciono.

La urbo estis fondita per dekreto en 1957 kun la nomo Puerto Flor de Lis (*Haveno Lilifloro*). Ĝi estis poste renomita al Puerto Presidente Stroessner (*Haveno Prezidento Stroessner*), honore al la diktatoro Alfredo Stroessner, ĝis ties elpelo en 1989. En tiu dato oni ĝin rebaptis Ciudad Jardín (*Ĝardenurbo*) kaj poste ĝi ricevis sian nunan nomon. Ĝi estas parto de triangula teritorio konata kiel Triple Frontera (La Triobla Landlimo), ĉar tie renkontiĝas la limoj de Paragvajo, Argentino kaj Brazilo. Ĝi estas kunigita al Foz do Iguaçu per la *Ponto de Amikeco*.

Ciudad del Este estas la dua plej granda urbo de la lando, kun loĝantaro de ĉ. 240.000, kaj 375.000 en la municipoj de la aglomeraĵo (Hernandarias, Presidente Franco).

Ciudad del Este produktas preskaŭ la 60% de la landa Malneta Interna Produkto. Ĝi dediĉas sin baze al la komerco, tre depende de la rilato kun Brazilo. Ĝi estas la tria plej granda Senimposta Areo en la mondo post Miami kaj Honkongo. Granda parto de la riĉeco devenas el la kontrabando.

Kiel en la aliaj urboj, kutime oni parolas hispanan aŭ gvaranian, eĉ joparan (miksa dialekto el gvarania kaj hispana). krome ene de la urbo, ankaŭ ofte oni parolas portugalan, ĉefe en komercaj etosoj. Danke al forta azia migrado, ankaŭ ekzistas kelkaj afiŝoj tradukitaj al korea kaj ĉina lingvo, precipe en centra areo.

Orienturbo teritorie organiziĝas en tridek kvartaloj. La Vojo N. 7 "Dr. Gaspar Rodríguez de Francia" dividas la urbon en du partojn; nordparton kaj sudparton. Nordparto konsistas el naŭ kvartaloj, kaj sudparto konsistas el dudek unu kvartaloj. Kvartalo nomita Microcentro (prononcita hispane: Mikrosentro) estas la nura kiu troviĝas Inter la Vojo N. 7.
Nuntempe la urbo estas unu el la plej sekuraj urboj en Paragvajo.

La Respublika Lago estas unu el la plej belaj lokoj en la urbo, tiu vizitinda spaco troviĝas ĉirkaŭe de vasta vegetaĵaro. Tiu lago profitas akvon el la rivereto Amambay kaj pere de ĝi, miloj da domoj havas akvon. Krome, apud ĝi situas kelkaj padoj uzataj por sporti, ekz. biciklado, trotado, marŝkurado, kaj tiel plu.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**George Alan CONNOR** (naskiĝis en 1895 en Waterbury, Nebrasko, mortis en 1973) estis presisto, instruisto kaj profesia funkciulo de Esperanto-Asocio de Norda Ameriko.

Connor perlaboris sian vivon kiel printisto dum li estis en *normal school* en La Crosse, Viskonsino. Li servis en Vaŝingtono en la usona armeo. En la *New York City schools* li instruis grafikarton. Inter 1930-32 li ĉeestis en Sovetunion por komercaj kialoj.

Reveninte el Sovetunio, li sentis forte la bezonon de internacia lingvo. Li lernis Esperanton, instruis ĝin kaj vojaĝis viziti esperantistojn tra Sovetunio kaj okcidenta Eŭropo. Doris Tappan, kiun li edzinigis en 1944, ekinstruis Esperanton ricevinte sian magistran diplomon de Universitato Kolumbio.

Ekde la mezo de la 1940-aj jaroj la Connor-oj koncentriĝis pri la varbado en Usono kaj en Ameriko. Ili aktivis en Novjorko, en Esperanto-Asocio de Norda Ameriko. Ili kolektis Esperanto-librojn; post la morto de Connor lia edzino donis al la biblioteko de la universitato de Oregon kolekton kun tri mil libroj (unuoj-kun-aŭtoro) kaj 475 revuojn (seriaĵojn). Ili vojaĝis ankaŭ al suda Ameriko, ekzemple Brazilo.

Connor estis ĝenerala sekretario de EANA, redaktoro de *American Esperanto Magazine* kaj ankaŭ estrarano de Universala Ligo.

George Allen Connor atakis en *American Esperanto Magazine* la Universalan Esperanto-Asocion kaj precipe ties estraranon Ivo Lapenna, pro komunismemo aŭ manko de kontraŭkomunismemo. Sekve UEA eksigis lin kiel individuan membron kaj kun li ankaŭ la Esperanto-Asocion de Norda Ameriko, kiun li praktike estris kiel ĝenerala sekretario. Connor kaj EANA anticipis tion per propra eksiĝo.

Referencoj
----------

1. ↑  Biografiaj notoj el: Catalog of the George Alan Connor Esperanto Collection, kompilita de Karin Smith ka Susan Haake, Special Collections Division, University of Oregan Library, 1978. Vidu: .
2. ↑  *La Praktiko*, 1946, n-roj 1-5, p. 3.
3. ↑  Die neutrale Sprache, p. 276-283.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katalogo de liaj libroj donitaj al biblioteko
* Reta tombejo de George Allen Connor


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226779
* LCCN: n2014001728
* VIAF: 306147933
* ISNI: 0000000433565243
* BIBSYS: 13045747
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Zernez (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Zernez** estas komunumo de la komunumaro Sur Tasna kaj la distrikto Inn/En en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 1095 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Zernez situas ĉe la alfluo de Spöl al Eno. Ĝi estas grava elirpunkto por migradoj al la Svisa Nacia Parko. Al la komunumo apartenas ankaŭ al frakcio Brail.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Zernez limas en nordo al Lavin, en nordnordoriento al Ardez, en nordoriento al Tarasp, en oriento al Val Müstair, en sudoriento al Valdidentro (Italio), en sudo al Livigno (Italio), en okcidento al S-chanf, kaj en sudokcidento al Susch.

Trafiko
-------

Tra Zernez pasas de okcidento al oriento la kantona ĉefvojo n-ro 27 de la Malojopasejo al Tirolo. De ĝi en Zernez deflankiĝas la kantona ĉefvojo n-ro 28 al Fornopasejo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la trajnlinio de Retia Fervojo. De la stacidomo eliras diversaj poŝtaŭtolinioj.

Lingvoj
-------

La ĉefa lingvo de Zernez estas la romanĉa. Malagraŭ modesta kresko de la romanĉlingva loĝantaro dum la lastaj jaroj pro almigro de germanlingvanoj, la elcentaĵo de romanĉlingvanoj malkreskis favore al la germana lingvo. Okaze de la popolnombrado de 1980 70,11% de la loĝantaro parolis la romanĉan kaj 22,50% la germanan. Dum la popolnombrado de 2000 61,11% parolis la romanĉan kaj 31,28% la germanan.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Zernez datiĝas el la jaro 1131 kiel *Gumpo de Ernece*. Sur la montetoj Muottas kaj Muottas da Clüs estis trovitaj restaĵoj de setlejoj el la bronzepoko kaj ferepoko. Sur la preĝeja monteto oni elfosis inter 1968 kaj 1971 romian setlejon kun ĉevalŝanĝejo. En la 12-a kaj 13-a jarcento la Senjoroj de Tarasp regis en Zernez. Tiuj havaĵoj transiris al la episkopo de ¨Koiro, kiuj ilin en la 14-a jarcento kiel feŭdo transdonis al la senjoroj de Planta de Zuozo. En la jaro 1367 en Zernez estis fondita la Diodoma Federacio. En la jaro 1499 kaj 1622 la vilaĝo estis dum militoj detruitaj. En la jaro 1652 la Zernez kun la ceteraj vilaĝoj de la valo sin liberaĉetis de Aŭstrio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Paul Eugen Grimm*: *Zernez* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-02-23)

Vidu ankaŭ
----------

* Zernez (stacidomo)
* Carolina (stacidomo)
* Lavin (stacidomo)
* Sagliains (stacidomo)
* Susch (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zernez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Zernez
* Zernez en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Zernez** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Inn/En |
| --- |
| 
**Val Müstair:** **Val Müstair**

**Komunumaro Ramosch:** **Ramosch**  •  Samnaun  •  Tschlin

**Komunumaro Sur Tasna:** Ardez  •  Guarda  •  Lavin  •  Susch  •  Tarasp  •  **Zernez**

**Komunumaro Suot Tasna:** Ftan  •  **Scuol**  •  Sent |  |

 |
**Anaheim**, esperante Anahejmo, estas urbo en Kantono Orange (Kalifornio) en subŝtato Kalifornio (Usono). Ĝi situas ĉirkaŭ 60 km sudoriente de Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo 2020 en la urbo vivis 346 824 loĝantoj sur areo de 131 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 2 648 loĝantoj/km².

Historio
--------

Anaheim en 1922
Anaheim ekestis en 1870 el setlejo de germanaj enmigrintoj fondita en 1857. Granda parto de tiuj unuaj setlistoj devenis el la ĉirkaŭaĵo de Rothenburg ob der Tauber (Bavario). La nomparto "-heim" ankoraŭ hodiaŭ montras al la germana deveno de la fondintoj, "Ana-" rilatas al la proksima rivero *Santa Ana*.

Je la fino de 19-a jarcento bakterioj de la specio *Xylella fastidiosa* detruis la vitejon.

Parto de la teritorio estas la amuzparko *Disneyland*, kaj ankaŭ muzeo kaj kultura centro nomata "MUZEO", kiu en siaj informiloj fiere elstarigas ke la nomo venas de la internacia lingvo Esperanto.

Panorama vido de la urbo je januaro 2010

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)

Referencoj
----------

1. ↑  retejo de la muzeo kaj kultura centro "MUZEO" - la fonto de la vorto muzeo malkaŝiĝas ekzemple jen kaj ĉi tie (angle)

Komunumoj en Kantono Orange, kie estas trovebla ankaŭ Anaheim (citrone kolorigita)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 265331
* GND: 4216139-3
* LCCN: n79064870
* VIAF: 144908223
* SUDOC: 069338396
* BNF: 12440573j
* NKC: ge454666
 |
La **Kurona Laguno** (kurone *Kurse mare*, litove *Kuršių marios*, germane *Kurisches Haff*, ruse *Куршский залив*, *Kurŝski zaliv*) estas parto de la Balta Maro, kiu estas dividata de la plejgranda parto de la maro fare de la Kurona duoninsulo. La sudo de la laguno apartenas al la historia germania regiono Orienta Prusio, kiu post la Dua Mondmilito estis aneksita de Sovetunio kaj iĝis la Kaliningrada provinco de Rusio, la nordo de la laguno apartenas al la distrikto Klaipėda de Litovio.

En la lagunon fluas la rivero Nemunas. Ĉe la plej norda punkto de la laguno troviĝas markolo, kiu ligas ĝin kun la plejgranda parto de la Balta Maro. Ĉe tiu punkto situas la litova havena urbo Klaipėda.

La Kurona Laguno en Nida
La suma teritorio de la laguno ampleksas 1584 km², el tio 415 km² (ekde la jaro 1923) apartenas al Litovio kaj la resto (ekde la jaro 1945) al Rusio. La plej granda profundeco de la laguno estas nur 5,8 metroj kaj la averaĝa profunceco 3,8 metroj. La saleco de la akvo nenie superas 0,8 procentojn.

Ekde 2000 la Kurona Duoninsulo kaj do ankaŭ la okcidenta bordo de la Balta Maro kaj la orienta bordo de Kurona Laguno estas monda heredaĵo de UNESKO laŭ la listo pri elstaraj kulturaj pejzaĝoj.

Galerio
-------

* Kategorio Kurona Laguno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ŝtona parko ĉe la kurona laguno en Juodkrantėŝtona parko ĉe la kurona laguno en Juodkrantė
* Memorejo ĉe la laguna bordo pri la aligo al la UNESKO-listo pri mondaj heredaĵojMemorejo ĉe la laguna bordo pri la aligo al la UNESKO-listo pri mondaj heredaĵoj
* historie la lokaj fiŝistoj havis tute tipan specon de boatoj, la "Kurenkähne"historie la lokaj fiŝistoj havis tute tipan specon de boatoj, la "Kurenkähne"
* la fiŝistaj boatoj havis tradiciajn flagojn ĉe la mastola fiŝistaj boatoj havis tradiciajn flagojn ĉe la masto

Vidu ankaŭ
----------

* Laguno
* Vistula Laguno

55° 7′ 22" norde, 21° 0′ 38" oriente Mapo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245220
* GND: 4110424-9
* LCCN: sh87007153
* VIAF: 248115542
 |
Larĝa panoramo de Toledo je 2007

**Toledo** estas urbego en Usono, en subŝtato Ohio, en Kantono Lucas. Ĝi estas administra centro de la kantono.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 218 km²
* Loĝantaro: 286 038 (en 2011)
* Supermara alteco: 187 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodoj:
* Telefonkodoj: 419, 567

Geografio
---------

Arta muzeo de Toledo
Toledo situas sur ebenaĵo ĉe buŝo de rivero kaj ĉe Lago Erie en la nordorienta landparto de Usono, en la norda parto de la subŝtato, en la nordokcidenta parto de la kantono. Ĝi estas parto de la Megalopolo Grandaj Lagoj.

Historio
--------

Tiu areo estis unuafoje loĝata de blankuloj en 1794, ili konstruis fortikaĵon. En 1812 pro milito inter britoj kaj usonanoj la urbeto preskaŭ senhomiĝis, tial oni refondis ĝin havanta la nomon *Port Lawrence* en 1817, apude urbeto *Vistula* formiĝis. Ili unuiĝis havanta la nomon Toledo. Oni konstruis kanalojn inter 1830-1843. En 1835 malgranda interna militado okazis. Toledo kreskis tre malrapide post la fondo. En la dua duono de la 19-a jarcento la trajno malrapide transprenis la rolon de la kanaloj kaj aperis la industrio. En 1880 Toledo iĝis la plej granda urbo en Ohio, samtempe tre grava industria urbo. En la 20-a jarcento la urbo daŭre kreskis, escepte la lastajn 2 jardekojn.

Banko en Toledo
Ponto de Toledo

Klimato
-------

En Toledo la temperaturo averaĝe varias inter 5-16 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 29 °C, rekorde 41 °C, la malvarmo kulminas en januaro averaĝe −8 °C, rekorde −29 °C. Jare la precipitaĵo estas po 869 mm. En ĉiuj monatoj pluvas (vintre ankaŭ neĝas). La precipitaĵo kulminas en majo.

Trafiko
-------

El Toledo ĉefvojoj kuras al Dayton (Ohio), Klevlando, Miĉigano, Indianao, fervojoj kuras same, krome ankaŭ al Columbus (Ohio).

Vidindaĵoj
----------

* bestoĝardeno
* arta muzeo
* operejo
* teatro

Servoj
------

* Universitato de Toledo

Ĝemelurboj
----------

* Popola Respubliko Ĉinio Ĉinhŭangdaŭo, Ĉinio
* Germanio Delmenhorst, Germanio
* Hispanio Toledo, Hispanio
* Brazilo Londrina, Brazilo
* Pakistano Hajderabado (Pakistano), Pakistano
* Pollando Poznań, Pollando
* Hungario Szeged, Hungario
* Barato Koimbatore, Barato
* Tanzanio Tanga, Tanzanio
* Japanio Tojohaŝi, Japanio

Fontoj
------

* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de Guglo el la hungarlingva Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 435068
* GND: 4078344-3
* LCCN: n81018142
* VIAF: 244551448
* ISNI: 0000000404481219, 000000040476573X
* SUDOC: 066838290
* BNF: 137519116
 |
**Avers** estas komunumo de la komunumaro Avers kaj la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 172 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La teritorio de la komunumo Avers kongruas kun la valo kaj komunumaro Avers. La valon trafluas la Rejno de Avers, sudorienta fontrivero de Malantaŭa Rejno. La komunumo Avers konsistas de nordo al sudo el la vilaĝoj kaj setlejoj Campsut (germane *Oberplatta*), Cresta (la ĉefvilaĝo, kie troviĝas la komunuma administracio kaj la preĝejo), Pürt, Am Bach, Juppa kaj Juf (kiu estas sur alteco de 2126 m s.m. la plej alte situnata tutjare loĝata vilaĝo en Eŭropo).

Najbarajo komunumoj
-------------------

La komunumo Avers limas en nordo al Ferrera, en nordoriento al Mulegns, en oriento al Bivio, en sudo al Bregaglia, kaj en okcidento al Piuro (Italio).

Trafiko
-------

Avers situas komplete for de la gravaj trafikvojoj. Dum romia epoko ĝis mezepoko la Septimopasejo, al kiu la aliro pasas tra la valo de Avers estis grava vojo de nordo al sudo. Nuntempe tra tiu pasejo kondukas nura piedpado. La veturebla vojo, kiu kondukas de Zillis al la valo, finiĝas en Juf. Sur ĝi cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Avers datiĝas el la jaro 1292 kiel *Anue*. La unua daŭra setlejo en la valo de Avers estas verŝajne la gastejo sur Septimopasejo, kie setlis romanĉlingvanoj. Ek de 1280 al la valo almigris valzoj, kiuj unue setlis tute supre en la valo, sed iom post iom loĝadis en la tuta valo kaj germanigis ĝin. Ĝis en la 14-a jarcento la valzaj setlejoj de Avers estis protektaĵo de la urbo Como. Komence de la 14-a jarcento la episkopo de Koiro fariĝis la landa mastro de Avers.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumaro Avers

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Hermann Weber*: *Avers* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-09-03)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Avers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Avers
* Avers en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Avers** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malantaŭa Rejno |
| --- |
| 
**Komunumaro Avers:** **Avers**

**Komunumaro Domleschg:** Almens  •  **Fürstenau**  •  Paspels  •  Pratval  •  Rodels  •  Rothenbrunnen  •  Scharans  •  Sils en Domleschg  •  Tomils

**Komunumaro Rheinwald:** **Hinterrhein**  •  Nufenen  •  Splugo  •  Sufers

**Komunumaro Schams:** Andeer  •  Casti-Wergenstein  •  Donat  •  Ferrera  •  Lohn  •  Mathon  •  Rongellen  •  **Zillis-Reischen**

**Komunumaro Thusis:** Cazis  •  Flerden  •  Masein  •  **Thusis**  •  Tschappina  •  Urmein |  |

 |
**Ruĝkufulineto** estas eŭropa folklora fabelo pri eta knabino, kiu alportas kukojn al la fora dometo de sia avino. La Lupo manĝas la avinon kaj ŝajnigas sin esti ŝi, intencante krome manĝi Ruĝkufulineton. En la versio de 1697 de Charles Perrault, la fabelo finiĝas per tio, ke la lupo manĝas la infanon, sed en la versio de la Fratoj Grimm ŝi estas savita. La primitivaj temoj en tiu ĉi rakonto estas bone esploritaj de psikanaliza teorio, ekz. de la usona infano-psikologo, Bruno Bettelheim.

dekstraAnkaŭ en Ĉinio troviĝis folklora fabelo pri lupo, kiu ŝajnigis sin esti homa avino, por manĝi infanojn. La ĉina fabelo nomiĝis "Avino Lupo".

Originalan version de la fabelo kreis Giorgio Silfer en esperanto per sia kamiŝibajo "Karmezina renkontis Lupon" (2013). Laŭ lia teatraĵo la fabelo eĥas epizodon kaj timon de seksa perforto.

Notoj
-----

1. ↑   La ĉina fabelo Avino Lupo (en la angla). Arkivita el la originalo je 2008-12-06. Alirita 2008-09-05.

Vidu ankaŭ
----------

* Charles Perrault
* Fratoj Grimm
* Filmo *Hoodwinked!*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruĝkufulineto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ruĝkufulineto en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* La ruĝkapuĉetulino[*rompita ligilo*]
* La Ruĝa-Ĉapeto
* Ruĝkufulineto
* Le Petit Chaperon Rouge (franca, inkl. esperantlingvan tradukon de Ruĝkufulineto)
* Franca retejo, kiu "pruntis" esperantan tradukon[*rompita ligilo*]

* 
* 
* 
* 
* 
*
**Amarillo** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Teksaso, en distrikto Potter kaj parte en distrikto Randall. Amarillo estas ankaŭ universitata urbo kaj memdeklarita "Heliumo-ĉefurbo de la mondo".

Situo de Amarillo en Teksaso

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 35° 12′ N 101° 50′ U﻿ / ﻿35.200 °N, 101.833 °U﻿ / 35.200; -101.833 (mapo)
* Areo: 234 km²
* Loĝantaro: 190 695 (en 2010)
* Supermara alteco: 1 099 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodo: 79101-79111, 79114, 79116-79121, 79123-79124, 79159, 79163, 79166-79168, 79171-79172, 79174, 79178, 79182, 79185, 79187, 7918
* Telefonkodo: 806

Geografio
---------

Interna parto de Amarillo
Strato de Amarillo
Amarillo situas sur altebenaĵo en la suda landparto de Usono, en la nordokcidenta parto de Teksaso.

Historio
--------

En 1877 ranĉo ekfunkciis en tiu loko. En 1887 oni komencis konstrui la fervojan linion. Tiu poste helpis komercadon de brutoj, kiu okazis tiutempe je impona kvanto. La setlejo origine havis la loknomon **Oneidan**. La nuna nomo de Amarillo verŝajne venis de flavaj floroj, kiuj estis abundaj dum la printempo kaj somero ĉe la proksima Amarillo-Lago. (Amarillo estas hispana vorto por la koloro flavo). Oni malkovris gason en 1918, poste ankaŭ nafton. En 1927 heliumo-uzino ekfunkciis. Ekde 1950 oni produktis atombombojn.

Ekonomio
--------

Amarillo estas regiona ekonomia centro, kie menciindas la viandoprilaboro. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas maizojn, tritikojn kaj kotonojn, sorgojn, sojfabojn.

Trafiko
-------

Amarillo havas internacian flughavenon. Aŭtoŝoseo kuras al Lubbock, Oklahomaurbo kaj Los Angeles, ĉefvojoj kuras al Dallas kaj Clovis, fervojaj linioj kuras al Dallas, Clovis, Kansasurbo kaj Pueblo.

Klimato
-------

La horloĝa turo de Amarillo
Amarillo havas mildan dezertan klimaton. La temperaturo averaĝe varias inter 6-21  °C. La varmo kulminas en junio kun rekordo 44  °C, la malvarmo kulminas en februaro kun rekordo - 27  °C. Jare pluvas po 501 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, plej ofte en junio. Vintre foje neĝoŝtormoj okazas.

Vidindaĵoj
----------

* muzeoj pri ĉevaloj, artoj, naturhistorio, historio, apoteko
* botanika ĝardeno
* bestoĝardeno
* teatro kun 1433 sidlokoj
* naturaĵoj en la proksimeco

Ĝemelurboj
----------

* Meksiko Tuxtla Gutiérrez, Meksiko

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva, hispanlingva kaj hungarlingva Vikipedioj

Mapo pri Teksaso, kie estas trovebla Amarillo nordokcidente

* Amarillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Amarillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 421783
* GND: 4294598-7
* LCCN: n79105676
* VIAF: 146047231
 |
**Coral Springs** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Florido, en distrikto Broward.

Mapo pri situo de Coral Springs

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 26° 16′ N 80° 15′ U﻿ / ﻿26.267 °N, 80.250 °U﻿ / 26.267; -80.250 (mapo)
* Areo: 62 km²
* Loĝantaro: 121 096 (en 2010)
* Supermara alteco: 3 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodo: 33065, 33067, 33071, 33073, 33075-33077
* Telefonkodo: 754, 954

Geografio
---------

Kanalo en Coral Springs
Coral Springs situas sur la marborda ebenaĵo de Atlantiko en la sudorienta parto de Usono, same de Florido. Fort Lauderdale troviĝas 32 km, sed ankaŭ Miamo estas proksime.

Historio
--------

Coral Springs estis oficiale fondita en 1963, poste ĝi kreskis rapide.

Klimato
-------

En Coral Springs la averaĝa temperaturo varias inter 20-29 °C. La varmo kulminas inter junio-julio (foje kun 38 °C), la malvarmo kulminas inter decembro-februaro (foje eĉ frostas). Jare pluvas po 1455 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en junio, plej malofte decembre. La uraganosezono estas de junio ĝis novembro, en septembro la uraganoj estas la plej verŝajnaj. La plej fama uragano okazis en 2005, kiu havis la nomon *Wilma*.

Trafiko
-------

La loĝantaro profitas la internacian flughavenon de Miamo (43 km). Estas bonaj kontaktoj voje al la najbaraj komunumoj.

Vidindaĵoj
----------

La kovrita ponto en Coral Springs
* kovrita ponto 12 metrojn longa de 1964
* historia muzeo de 1978

Ĝemelurboj
----------

* Kostariko Paraíso, Kostariko

Lernejo en Coral Springs

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio
**Puerto la Cruz** (Haveno la Kruco) estas urbego, havenurbo kaj signifa universitata urbo en norda Venezuelo, en subŝtato Anzoátegui. Ĝi formas unu el la plej gravaj urbaj regionoj de Venezuelo kune kun Barcelono (Venezuelo), Lecheria kaj Guanta.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 272 231 en 2013
* Supermara alteco (averaĝe): 10 m (tia varias inter 0-767 m)
* Areo: 244 km²
* Telefonkodo: 0281
* Poŝtkodo: 6023
* Horzono: UTC -4:30 (somera tempo ne estas)
* 10° 12′ 00″ N 64° 38′ 00″ U﻿ / ﻿10.20000 °N, 64.63333 °U﻿ / 10.20000; -64.63333 (mapo)

Geografio
---------

Panoramo en Puerto la Cruz
Puerto la Cruz situas sur la marborda ebenaĵo inter montaro kaj Kariba Maro. Turmero troviĝas 36, **Karakaso** 48, Baruta 52, Petare 59, Cúa 65, Santa Teresa del Tuy kaj Valencio (Venezuelo) po 82, Barquisimeto 222, Coro (Venezuelo) 271, Barcelono (Venezuelo) 293, Barinas (Barinas) 378, Cabimas 448, Maturín 465, Marakajbo 469, Bolívar (urbo) 496, Guayana (urbo) 570, San Cristóbal (Venezuelo) 617 km.

Historio
--------

Kruco en Puerto la Cruz (Haveno la Kruco)
Tiu ĉi teritorio estis fiŝkaptista vilaĝo fondita en 1780. Antaŭ 1868 la unua kirko estis konstruita. Granda evoluo okazis en la 1930-aj jaroj pro disvolviĝo de la petrola industrio.

Ekonomio
--------

Puerto La Cruz estas hejmo de naftorafinejo, unu el la plej grandaj en la lando. Tie estas finstacio de pluraj nafto- kaj gasoduktoj. La urbego estas la enirejo al Nacia Parko. Por turistoj servas la strandoj.

Trafiko
-------

Puerto la Cruz estas ligita voje al la subŝtata ĉefurbo Barcelono, kie funkcias internacia flughaveno. La urbego havas plurajn havenojn (ekzemple por naftoj, por pasaĝeroj, por pramoj, por jaĥtoj).

Klimato
-------

Marbordo en Puerto la Cruz
En Puerto la Cruz la averaĝa jara temperaturo varias inter 23-33 °C. Jare pluvas po 622 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio kaj aŭgusto pli ofte pluvas, inter januaro-aprilo apenaŭ pluvas.

Ĝemelurboj
----------

* Usono Santa Cruz (Kalifornio), Usono
* Hispanio Puerto de la Cruz, Hispanio

Larĝa marborda panoramo de Puerto la Cruz

Eksteraj ligiloj
----------------

* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* mapo, distancoj Arkivigite je 2021-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
* hispane
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Reprezentantoj de ELiSo (Marek Blahuš kaj Michal Matúšov) dum la Vikimedia konferenco 2014 en Berlino
**Esperanto kaj Libera Scio** (mallonge **ELiSo**, angle: *Esperanto and Free Knowledge*) estas grupo de Esperanto-parolantaj vikimedianoj. Fondaĵo Vikimedio, kiu funkciigas libersciajn kunlaborajn projektojn inkluzive de la Vikipedio en Esperanto, agnoskis ELiSon kiel sian oficialan uzantogrupon (angle: *Wikimedia User Group*) la 4-an de aprilo 2013. Ĉefa celo de la grupo estas kunigi la Esperanto-parolantojn, kiuj kontribuas al Vikipedio kaj aliaj projektoj de la Fondaĵo Vikimedio aŭ alimaniere deziras subteni liberan scion. Krome la projekto celas subtenon de Daŭripovaj evoluigaj celoj de Unuiĝintaj Nacioj.

Diferenco inter Vikimedio kaj Vikipedio
---------------------------------------

Kontraste al vikipediistoj, kiuj precipe kontribuas al Vikipedio, la vikimedianoj organizas movadon iom similan al la Esperanto-movado, kies celo estas disvastigi la uzadon de la vikimediaj projektoj kaj de libersciaj principoj kaj projektoj ĝenerale. Malgraŭ tio, multaj membroj de ELiSo estas samtempe aktivaj vikipediistoj.

Listo de estraroj de ELiSo
--------------------------

Estraranoj oficas dum 3 jara oficperiodo, jen la nuna estraro ĝis 2025.

| Estraro | Ekde | Komitato | Revizia komisiono |
| --- | --- | --- | --- |
| Prezidanto | Vicprezidanto | Membro | Prezidanto | Membro | Membro |
| 1-a | 2023-01-07 | Michal Matúšov | Javier Ramos Nistal | Arno Lagrange |   |   |   |

Referencoj
----------

1. ↑  Rekonigo de ELiSoĉe Meta-Vikio angle
2. ↑  Podíl našeho klubu na Wikipedii ĉeĥe
3. ↑  Estraro de ELiSo Arkivigite je 2021-12-12 per la retarkivo Wayback Machine ĉe esperanto.wiki

Vidü ankaŭ
----------

* Vikipedio:Esperanto kaj Libera Scio (projekta vikipedia paĝo, en kiu la grupo formiĝis)
* Scioj sen bariloj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Esperanto kaj Libera Scio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Esperanto kaj Libera Scio ĉe Facebook
* Esperanto kaj Libera Scio ĉe Twitter
* Diskutejo de ELiSanoj en Telegram
**Mezőörs** (mezOorŝ) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr. La loknomo estas hungare kampo-stacio, sed örs tamen estas nomo de hungara tribestro.

Gastejo en Mezőörs

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9097
* Telefonkodo: 96
* Areo: 49  km²
* Loĝantaro: 970

Situo
-----

Mezőörs situas laŭ la ĉefvojo Győr-Székesfehérvár, laŭ flankovojo al Pannonhalma, laŭ ĉefvojo Kisbér estas proksime. Pannonhalma troviĝas 12, Győr 20 km-ojn.

Historio
--------

Pli frue loĝis tie avaroj kaj romianoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1254 laŭ tiama hungara ortografio *"Vrs"*. Post la mezepoko la turkoj detruis la vilaĝon.

Preĝejo en Mezőörs

Vidindaĵoj
----------

En 1648 kalvinana preĝejo konstruiĝis, poste trakonstruiĝis en 1788. Estas ankaŭ romkatolika baroka preĝejo.

Famuloj
-------

En Mezőörs naskiĝis István Kiss (bibliotekisto).

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Mezőörs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Bárdosi** [bArdoŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bárdosi Zoltán** estis hungara kirurgo, anestezisto.

Zoltán Bárdosi naskiĝis la  17-an de julio 1934(nun 1934-07-17) en Szolnok, li mortis la 16-an de junio 2003 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Bárdosi maturiĝis en gimnazio en Gyöngyös en 1952, poste li studis 2 jarojn en Medicina Universitato de Debrecen, fine li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1958. Li kompletigis la diplomon per kirurgio en 1962, per anestezio post 4 jaroj. Post la unua diplomo li estis praktikanto en la kliniko en Budapeŝto, inter 1961–1974 asistanto, inter (1974–1985) lektoro. Li estis altigita ĉefkuracisto en 1985, en la sekva jaro li kandidatiĝis (CSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li edziĝis en 1966, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1969 kaj 1971.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Összefüggések a gyomorrák kórelőzményének időtartama, a műtéti radikalitás és a túlélés között.* (kunaŭtoro, 1964)
* *A fej általános sebészeti szempontból jelentősebb betegségei.* (studenta lernolibro, 1977)
* *A műtét közbeni vérnyomás-változások és az általános érzéstelenítés összefüggései.* (disertaĵo, 1985).

Fontoj
------

* biografio hungare
* mencio dufoje

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860695
 |


* Portalo pri Biografio
La **duoninsulo Izu** (japane 伊豆半島, Izu-hantō) estas duoninsulo en la orienta parto de la gubernio Ŝizuoka sur la insulo Honŝuo de Japanio, frontanta al la Pacifika Oceano. La duoninsulo situas piede de la Fuĵi-Monto kej estas parto de la nacia parko *Fuĵi-Hakone-Izu-Naciaparko*. En Ritsuryō-sistemo, la duoninsulo estis la provinco Izu, nuntempe ĝi estas parto de la prefektujo Ŝizuoka. Kun varmfontoj, Izu estas konata turisma ripoz-regiono en Japanio. Sude estas la Insuloj Izu.

Transporto
----------

### Fervojo

La duoninsulo de Tōkyō-Stacio facile atingeblas per la rapida trajno Tōkaidō-Ŝinkanseno, kiu haltas en la stacidomoj Atami-Stacio (orienta flanko) kaj Mishima-Stacio (okcidenta flanko).

* JR Centra-Japanio
	+ Tōkaidō-Ŝinkanseno
	+ Tōkaidō-Ĉeflinio

* JR Orienta-Japanio
	+ Tōkaidō-Ĉeflinio
	+ Itō-Linio

* Izu-Kyūkō
	+ Izu-Kyūkō-Linio

* Izuhakone-Fervojo
	+ Sunzu-Linio

### Aŭto

Per aŭto la japana ĉefurbo de la urbo Numazu sur la okcidenta flanko de la duoninsulo distancas 103 kilometrojn per la rapidvojo Tōmei-Ekspresvojo.

Turismo
-------

La duoninsulo estas ŝatata ripoza zono por la loĝantoj de la tokia regiono. Aparte ŝtatataj estas ĝiaj varmaj fontoj.

Produktaĵoj
-----------

La regiono Izu estas inter la plej gravaj japaniaj produktejoj de spicherbo Vasabio, kaj la lokaj loĝantoj kaj restoracioj preparas multspecajn manĝaĵojn kun vasabia gusto.

Literaturo
----------

* Dancistino de Izu ("Izu no Odoriko") de Kawabata Yasunari

* Kategorio Duoninsulo Izu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

34° 54′ norde, 138° 57′ oriente Mapo
**Aladár Kovách** [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovách Aladár** estis hungara etnografo, arkivisto, muzeestro.

Aladár Kovách naskiĝis la  17-an de aprilo 1860(nun 1860-04-17) en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempe slovake Nitra en Slovakio), li mortis la 7-an de majo 1930 en Szekszárd (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Aladár Kovách frekventis gimnaziojn en Veszprém (urbo) kaj Veszprém, poste li akiris juran diplomon en kalvinana altlernejo de Pápa en 1881, post 3 jaroj ankaŭ notarian diplomon. Inter 1900-1930 li estis arkivisto en Tolna, dum en 1902 li akiris licencon pri etnografio. Inter 1901-1907 li havis ankaŭ sensalajran postenon en muzeo de Szekszárd, eĉ poste li estis muzeestro ĝismorte. Li kreis la etnografian parton de la muzeo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Lókultusz maradványa a Tolna megyei Sárközben* (1903)
* *Adalékok a Tolna megyei Sárköz régi halászatához* (1904)
* *A csikkentő és tőr* (1905)
* *A Tolna megyei Sárköz népviselete* (1907)
* *A Tolna megyei Múzeum néprajzi osztálya* (studo, 1909)
* *Kezdetleges épületek Tolna vármegyében* (1912)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto Arkivigite je 2023-11-03 per la retarkivo Wayback Machine
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841870
 |


* Portalo pri Biografio
hungara lingvo • Székely dialect 

**Sikulo** (pli ĝusta nomo **sekelo**[*mankas fonto*]) estas hungarlingva loĝanto en la sud-orienta angulo de Transilvanio (ĉirkaŭ 50.000 km2 en la nuna Rumanio).

Laŭ esploroj de diversaj scienco-branĉoj ili originis el tiuj onoguroj (Bulgaraj-turkaj triboj unuiĝintaj en la 5-6-aj jarcentoj), kiuj 200 jarojn pli frue ol la popolo de la madjara tribestro Árpád okupis landon por si en tiu regiono (do en la 7-a jarcento). La sikuloj daŭre flegas legendojn pri sia origino el la hunoj de Atilo. Mem la nomo sikulo (sekelo) estas turkdevena kaj nomas tiun ĉevalon brunflavan (lin-krinan), kies kruroj kaj eble ankaŭ la frunto estas flavaj (ŝtrumpokrura, stelofrunta ĉevalo).

*Sikullando* aŭ *Ținutul Secuiesc* (rumane), *Szeklerland* (germane) aŭ *Székelyföld* (hungare), estas historia regiono en la sud-orienta parto de Transilvanio, tiel ĝi situas proksimume meze de Rumanio. 70-80 % de ĝia loĝantaro konsistas el hungarlingve parolantaj sikuloj/sekeloj (en kelkaj urboj 97 %). La regiono ne celas apartiĝon de Rumanio; la sikuloj ŝatus nur aŭtonomion kaj memadministracion ene de Rumanio, kiel tiaj ekzistas en Sud-Tirolo, Sicilio, Vojvodino kaj en ĉiuj hispanaj provincoj. La rumana registaro neas la fakton, ke tiu ĉi regiono ekzistas kaj ekzistis dum la historio malgraŭ tio, ke granda plimulto de la homoj vivantaj en Sikullando sin konfesas sikuloj, uzas la sikulan flagon, kantas la sikulan himnon, kaj anstataŭ la oficialan rumanan lingvon parolas en sia ĉiutaga vivo la sikulan dialekton de la hungara.

**Noto:** *kese, kesely* en la hungara lingvo.

* La danĝero en Siculeni (monumento, 1905)La danĝero en Siculeni (monumento, 1905)
* Sikula (sekela) popolo en la Regno de HungarioSikula (sekela) popolo en la Regno de Hungario

Referencoj
----------

1. ↑  Dr. Molnár Lajos, Sikullando-(Sekellando), la 6-a de junio 2013, alirita la 31-an de januaro 2017.

Vidu ankaŭ
----------

* Hungaroj
* István Tiboldi

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sikuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2005-11-24 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 31° 42′ 11″ N 35° 11′ 44″ O﻿ / ﻿31.70306 °N, 35.19556 °O﻿ / 31.70306; 35.19556 (mapo)

Centro de Bet-Leĥem
**Bet-Leĥem** - en plena Esperanto **Bet-Leĥemo** aŭ **Betleĥemo** - estas urbo situa en Cisjordanio ĉirkaŭ 10 km sude de Jerusalemo. La nomo signifas "domo de pano".

Laŭ la stato de 2019 en la urbo vivis 36 000 loĝantoj sur areo de 30 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 200 loĝantoj/km².

Vidindaĵoj
----------

* Baziliko de la Naskiĝo

Historio kaj religio
--------------------

La antikva juda urbeto Bet-Leĥemo estis la loko, kie laŭ du evangeliistoj (Sankta Luko kaj Sankta Mateo) naskiĝis Jesuo.

Laŭ la kristana tradicio, la naskiĝo okazis en groto, kie la bebon varmigis per sia spiro azeno kaj bovo.[*mankas fonto*] Venis paŝtistoj kaj omaĝis al la infaneto, sentante, ke naskiĝis eksterordinara persono. Venis ankaŭ tri saĝuloj el la oriento por adorkliniĝi antaŭ la novnaskito. La vojon al ili montris la Betleĥema stelo.

Popole la urbo estas nomata Betlehemo kaj same en kelkaj lingvoj estas nomataj scenejetoj, kiujn oni starigas en preĝejoj dum Kristnasko aŭ el vivaj personoj aŭ el figuretoj. En Esperanto ili nomiĝas "kripoj", laŭ la kripo, en kiu kuŝis la bebo. Ekzistas ankaŭ hejmaj kripoj el ligno aŭ papero.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo "Bet-Leĥemo en PIV

Vidu ankaŭ
----------

* Bethlehem (Pensilvanio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20370
* GND: 4006104-8
* LCCN: n82056740
* VIAF: 129025607
* ISNI: 000000009698389X
* SUDOC: 027482367
* BNF: 13162840x
* BNE: XX453223
 |
**Edit Szűcs** [sUĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szűcs Edit** estas hungara kostumisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Edit Szűcs naskiĝis la 19-an de aprilo 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Edit Szűcs maturiĝis en industriarta mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1986, poste ŝi akiris diplomon en Industriarta Universitato de Budapeŝto en 1991, fine ŝi studis samloke en majstra lernejo 2 jarojn. Inter 1992-1997 ŝi instruis en en industriarta mezlernejo de Kaposvár, inter 1994–1996 en instituto de Industriarta Universitato, ekde 1998 jam en la menciita universitato. Inter 1997-1999 ŝi ricevis stipendion. Inter 2002–2005 ŝi plulernis en la doktoriĝa kurso samloke kaj en 2007 ŝi atingis la instruan rangon lektoro. Ŝi ricevis premiojn inter 1992-2017.

Elektitaj planitaj teatraj kostumoj
-----------------------------------

* Mór Jókai-János Mohácsi: *Milton*, Teatro de Nyíregyháza (1993)
* Molière: Kleraj virinoj, Teatro Gárdonyi Géza (2004)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte, Nacia Teatro (Pécs) (2005)
* *Erdély-Tündérkert* Nacia Teatro (Miskolc) (2015)

Elektitaj planitaj filmaj kostumoj
----------------------------------

* *Balra a nap nyugszik* (2001)
* *Dolina* (2006)
* László Nemes Jeles: *Saul fia* (2015)

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Kaposvár (1995)
* Stutgarto (1997)
* Budapeŝto (2008)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Budapeŝto (1990, 1994, 1999)
* Hamburgo, Vieno (1992)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696681
 |