Vidu ankaŭ: 4-Tetradekanono, 5-Tetradekanono, 6-Tetradekanono, 7-Tetradekanono, 2-Pentadekanono, 3-Pentadekanono, 4-Pentadekanono, 5-Pentadekanono, 7-Pentadekanono, kaj 8-Pentadekanono

|  |
| --- |
| 6-Okso-Pentadekano |
| Kemia formulo |  **C15H30O** |
| 6-Pentadekanono |
| **Bastona kemia strukturo de la 6-Pentadekanono** |
| 6-Pentadekanono |
| **Tridimensia kemia strukturo de la 6-Pentadekanono** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * Pentila nonila ketono
* 6-Okso-pentadekano
 |
| CAS-numero-kodo | 1001-45-2 |
| ChemSpider kodo | 63653 |
| PubChem-kodo | 70476 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka aŭ flava, brulema solidaĵo |
| Molmaso | 226,4026 g mol−1 |
| Denseco | 0,828 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 34,2°C  |
| Bolpunkto | 292,6°C  |
| Refrakta indico | {\displaystyle n\_{761}^{20}} 1,4419 |
| Ekflama temperaturo | 83,1°C  |
| Solvebleco | Akvo:nesolvebla |
| Mortiga dozo (LD50) | 5000 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |
| --- |
| 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Averto |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H227, H411 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P273, P391, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

"**6-Pentadekanono** aŭ **pentila nonila ketono** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la heksanalo kaj **klorononano**. Ĝi estas blanka aŭ flava, brulema solidaĵo, nesolvebla en akvo. 6-Pentadekanono posedas 15 karbonatomojn, 30 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. 6-Pentadekanono uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj aromataĵoj. 6-Pentadekanono estas ketona komponaĵo, vaste uzata en la scienca esplorkampo. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun frukteca odoro kaj nesolvebla en akvo sed solvebla en etanolo. Ĉi tiu komponaĵo havas plurajn aplikojn en la esplorkampo, inkluzive de ĝia uzo kiel gustiga agento, solvanto kaj reakciaĵo en diversaj kemiaj sintezoj.

Ekzistas pluraj metodoj por sintezi 6-Pentadekanonon, inkluzive de la oksidigado de la 6-pentadekanolo, la redukto de 6-Pentadekanono-oksimo, kaj la reakcio de pentadekanala kun Grignard-reakciaĵoj. La plej ofte uzata metodo estas la oksidigado de la 6-pentadekanolo, kiu implicas la uzon de kalia permanganato aŭ kromia trioksido kiel oksidigaj agentoj.

6-Pentadekanono havas plurajn aplikojn en la scienca esplorkampo. Ĝi estas uzata kiel gustiga agento en la nutraĵa industrio por plibonigi la guston de diversaj manĝaĵoj. Ĝi ankaŭ estas uzata kiel solvanto en la farmacia industrio por solvi diversajn drogojn kaj kiel reakciaĵo en diversaj kemiaj reakcioj. Krom tio, 6-Pentadekanono estas uzata en la sintezo de diversaj organikaj komponaĵoj, inkluzive de steroidoj, terpenoj kaj karotenoidoj.

La mekanismo de ago de 6-Pentadekanono ne estas bone komprenata. Tamen, studoj montras, ke ĝi havas sedativan efikon sur bestoj, kio sugestas, ke ĝi povas agi sur la centra nervosistemo. Aldone, 6-Pentadekanono pruviĝis havi antimikrobajn ecojn, kiuj povas ŝuldiĝi al sia kapablo interrompi la ĉelan membranon de bakterioj."

Sintezoj
--------

### Sintezo 1

* Preparado de la **6-pentadekanono** per traktado de **heksanoila klorido** kaj **nonano**:

|  |
| --- |
| heksanoila klorido +nonano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}6-pentadekanono +klorida acido |
|

### Sintezo 2

* Preparado de la **6-pentadekanono** per oksidado de la **6-Pentadekanolo**:

|  |
| --- |
| 6-Pentadekanolo {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{CuO}}\,}}} 6-pentadekanono |
|

### Sintezo 3

* Preparado de la **6-pentadekanono** per traktado de **heksanalo** kaj **klorononano**:

|  |
| --- |
| heksanalo +klorononano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}6-pentadekanono +klorida acido |
|

### Sintezo 4

* Preparado de la **6-pentadekanono** per traktado de **dekananalo** kaj **pentila klorido**:

|  |
| --- |
| dekanalo +pentila klorido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}6-pentadekanono +klorida acido |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Ketonoj

Referencoj
----------

1. ↑  GuideChem
2. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
3. ↑  Chemsrc
4. ↑  Chemical Book
5. ↑  Chemnet