recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tsatsiki** estas la centra rolulo de pluraj porinfanaj romanoj de la sveda verkistino Moni Nilsson-Brännström. La knabo *Tsatsiki*, komence de la libra serio 8-jara, estas svedo, kiu vivas siajn unuajn vivjarojn sole kun la sveda patrino - la patro estas greka juna kaptisto de sepioj, kun kiu la patrino amindumis dum somera ferio kaj kiu multajn jarojn ne scias pri tio ke li havas filon en Svedio ... Pro sia kompare al aliaj svedaj knaboj iom pli malhela, mediteranea haŭto la knabo ekhavis la neoficialan kromnomon *Tsatsiki*, laŭ la tipe greka ajla kaj jogurta saŭco.

La serio en 1999 filme adaptiĝis al la kineja filmo Tsatsiki, panjo kaj la policisto kaj en 2001 al la daŭriga kineja filmo Tsatsiki – amikoj por ĉiam.

Enhavo
------

Tsatsiki-Tsatsiki estas la la filo de sveda muzikistino kaj de greka kaptisto de sepioj, kiun li ĝis nun ne ekkonis. La knabo vivas kun sia patrino - ŝi jam havis plurajn profesiojn, sed revas pri tio profesie eksukcesi kiel basgitaristino de la rokmuzika grupo "la ribeluloj". Ili ekkonas junan policiston, Göran, kiu bezonas novan vivejon kaj ekluas ĉambron en la loĝejo de Tsatsiki kaj ties panjo. 

En la elementa lernejo Tsatsiki renkontas la samaĝulon Pär Hammar, kun kiu li povas spione observi la instruistinojn kaj povas alianci kontraŭ la knabinoj en la klaso. Tamen Tsatsiki iom post iom enamiĝas al Maria Grynwall, bela, blonda kaj ĉiam bonhumure ridanta samklasanino. Sed en la lernejo ankaŭ ekzistas timigaj situacioj: aparte ĝenas la pliaĝulo Mårten, kiu emas bati aliajn infanojn kaj aparte la aparte malgrandan, timeman kaj balbutantan knabon Wille. Krome Tsatsiki devas malebligi, ke unu el la rokmuzikaj kolegoj enamiĝu al panjo, ĉar lia plano ja antaŭvidas ke Göran iĝu la nova socia patro. En forpelo de rokmuzika kolego Tsatsiki eĉ devas peti la helpon de la malamata batanto Mårten. 

En sia unua lerneja jaro Tsatsiki travivas multajn aventurojn kaj la amiko Pär Hammar estas la taŭga kunulo por tiuj travivaĵoj. Ankaŭ la plenkreskuloj plejparte estas komprenemaj kaj helpas al li en kazo de bezono. Sed lia mondo ne estas senproblema: Ofte lia panjo estas troŝarĝata en la konkuraj roloj de sole edukanta panjo, diverspostena laboristino kaj ĝis nun sensukcesa muzikistino, kaj sentas deprimiĝon. Göran rajtas iom transpreni patran rolon rilate al Tsatsiki, sed panjo dumlonge ne enamiĝas al la policisto kaj Tsatsiki timas ke Göran tial frustrite forlasos la loĝejon. Tsatsiki mem estas forte batata fare de Mårten kaj devas ekkoni, ke la pli aĝa knabo havas problemojn multe pli severajn al tiuj kiujn havas li mem. 

La serio de porinfanaj romanoj en 1999 filme adaptiĝis al la kineja filmo Tsatsiki, panjo kaj la policisto kaj en 2001 al la daŭriga kineja filmo Tsatsiki – amikoj por ĉiam.

La filmoj samkiel la serio de romanoj en siaj multaj etaj historioj transportas pledon pri toleremo, amo kaj respekto, kaj bone priskribas la sopiron de la eta knabo pri nekonata patro, kaj pli poste la ekkonatiĝon de kulture malsamaj patro kaj filo.
En algebra geometrio, **algebra variaĵo**, aŭ simple **variaĵo**, estas skemo, kiu estas loke izomorfa al la nulejo de prima idealo de polinomoj.

Difino
------

Supozu ke {\displaystyle K} estas komuta algebre fermita korpo. **Afina algebra variaĵo** estas afina skemo de la formo

{\displaystyle \operatorname {Spek} {\frac {K[x\_{1},\dotsc ,x\_{n}]}{\mathfrak {p}}}},
en kiu

* {\displaystyle K[x\_{1},\dotsc ,x\_{n}]} estas la ringo de polinomoj je {\displaystyle n} variabloj kun koeficientoj en {\displaystyle K}
* {\displaystyle {\mathfrak {p}}\subseteq K[x\_{1},\dotsc ,x\_{n}]} estas prima idealo en la polinoma ringo.

Do, ĝi estas nature subskemo de la {\displaystyle n}-dimensia afina spaco

{\displaystyle \mathbb {A} \_{K}^{n}=\operatorname {Spek} K[x\_{1},\dotsc ,x\_{n}]}
difinita de la polinomoj generantaj la idealon {\displaystyle {\mathfrak {p}}}. La postulo ke la idealo estu prima respondas al la jenaj du kondiĉoj:

* la prima idealo egalas ĝian propran radikalon; tio respondas al la fakto ke la afina algebra variaĵo estas *reduktita* — ekzemple, {\displaystyle K[x]/(x^{2})} ne estas reduktita, ĉar ĝi inkluzivas la "infiniteziman ĉirkaŭaĵon" de la punkto {\displaystyle x=0}.
* krome, la primeco ankaŭ implicas, ke la algebra variaĵo estas *nemalkomponebla*: ĝi ne estas la kunaĵo de du nemalplenaj subvariaĵoj.

**Algebra variaĵo** estas skemo, kiu estas loke izomorfa al afina algebra variaĵo. Alivorte, ĝi estas reduktita, nemalkomponebla skemo de finia tipo super la algebre fermita korpo {\displaystyle \operatorname {Spek} K}.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: vari/aĵ/o "Subaro de vektora spaco, kiu estas la nulejo de analitika bildigo"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Algebraic variety* en MathWorld.
**Algerina PECKOVER** [alĝe*r*ina pekover] (naskiĝis la 1841 en Wisbech, Kambriĝŝiro; mortis en 1927 samloke) estis angla esperantistino.

Ŝi estis kvakerino kaj pacifisto. Grandparte al la financa helpo de ŝi kaj ŝia fratino Priscilla Hannah Peckover oni ŝuldas la eldonon de la Biblio en Esperanto kaj de diversaj Bibliaj kaj aliaj Esperantaj eldonaĵoj.

Ambaŭ fratinoj financis ankaŭ la tradukon de la famo romano »Die Waffen nieder!« de la aŭstra baronino Bertha von Suttner, kiu estis fintradukita sub la titolo »For la batalilojn« de Armand Caumont el Lozano en marto 1914. En la antaŭparolo citas Georg Arnhold telegramon de Bertha von Suttner al la Esperanto-Societo en Dresden, kie ŝi skribis la faman frazon "Esperanto kaj Pacifismo estas gekuzoj".

Simbole ankaŭ honore al Algerina, la fratino Priscilla estas inter la 83 famaj pacifistoj, kiujn mencias Alfred Hermann Fried en sia "Handbuch der Friedensbewegung" (Manlibro de la pacmovado).

Referencoj
----------

1. ↑  bazaj informoj pri ŝi en la retejo *thepeerage.com* (angle)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750221
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ekzemplo de **alglualbumo** aŭ '**skraplibro**' 
Fari **alglualbumon** aŭ ***skraplibron*** (de la angla termino scrapbooking), estas ŝatokupo, en kiu oni kreive algluas bildojn kaj aliajn dekoraciojn en albumo.

Historio
--------

*Scrapbooking* originis de Ameriko en la stato de Utaho kaj ekzistas jem ekde ĉirkaŭ 1826. Ĉio komenciĝis per la libro "*Manuscript Gleanings and Literary Scrapbook*" verkita de John Poole. La libro estis kolekto de poemoj kaj gravuraĵoj. John Poole ankaŭ donis konsilojn pri kiel kolekti kaj organizi eltondaĵojn. Temis pri presitaj paperpecoj, ofte kun ornamita dezajno. La unua *skraplibro*, kiu estis prezentita, estis kun memoraĵoj el sekigitaj floroj, tranĉita papero, ombroj, moneroj, enigmoj, poemoj ktp.

Teknikoj
--------

Pro la usona deveno de la skraplibra farado multaj terminoj rilate al ĝiaj teknikoj estas en la angla.

Uzo de materialoj
-----------------

La kutima formato estas 12" x 12"= 30,5 x 30,5 cm. Tiu mezuro estas ankaŭ la kutima mezuro de la paperfolioj. Ekzistas ankaŭ malgrandaj albumoj kun formato 6" (15 x 15 cm) kaj 8" (20 x 20 cm).

* Kategorio Alglualbumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Instituto por Sorabistiko**, **...pri Sorabistiko** aŭ **Instituto por Sorabaj Studoj** (sorabe *Institut za sorabistiku*, germane *Institut für Sorabistik*) estas instalaĵo de la filologia fakultato de la Universitato de Lepsiko (Leipzig). Ĝi instruas la soraban lingvaron, literaturon kaj kulturon kaj estas unika en tiu ĉi formo tutmonde.

La ĉefa fokuso estas pri esplorado kaj trejnado de instruistoj por la suprasoraba kaj malsuprasoraba lingvo. La instituto laboras kune kun la neuniversitata soraba instituto en Bautzen.

Rakonto
-------

En la aŭtuno de 1951, la *Sorabia Instituto* estis fondita en la Universitato de Leipzig laŭ iniciato de la verkisto *Michał Nawka*. *Pawoł Nedo* iĝis la unua direktoro. Unue oni instruis soraban historion kaj soraban lingvon kaj literaturon. En 1964 *Heinz Schuster-Šewc* transprenis la administradon. En 1968 ĝi estis renomita la *Instituto por Sorabistiko*.

Post la restrukturado komencita post la politika ŝanĝo en 1990, la lingvisto kaj esperantisto Ronald Lötzsch estis la instituta gvidanto de 1993 ĝis 1995. Tiam la instituto plue reduktiĝis "kiel parto de plia restrukturado", sed ekde 2003 denove ekzistas plena profesoreco por sorabistiko. Estro de la Instituto por Sorabaj Studoj ekde 2003 estas la lingvisto kaj esperantisto Eduard Werner.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la Instituto por Sorabaj Studoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815580
* GND: 2047849-5
* LCCN: n/88/217078
* VIAF: 168032511
* ISNI: 0000 0001 2201 3548
 |
**Alhama** estas nelonga rivero de la nordoriento de Hispanio, alfluanto de la dekstra bordo de la grandrivero Ebro. Ĝi trafluas terojn de Sorio, Rioĥo kaj Navaro. Je Corella kaj Alfaro ĝi ricevas la nomon *Río Mayor* (plej granda rivero). Ties alfluantoj maldekstre estas Añamaza kaj dekstre Linares kaj Montes. La rivero Alhama ekfluas en la montaro Almuerzo, en la municipa teritorio de Suellacabras, provinco Sorio, trafluas 84 km en direkto N-Or, eniras en Rioĥon, trairas al Navaro kaj revenas al Rioĥo ĉe Alfaro, kie enfluos en Ebron.

La termino Alhama devenas de la araba "Al Hamma" الحمّة, tradukebla al "terma banloko", alude al termakvoj kiuj estas ĉe la rivero en kelkaj sektoroj, speciale en la zono nomita "Los baños de Fitero" (La banlokoj de F.).

Lokoj trapasataj
----------------

Ordigitaj el ekfluo ĝis enfluo:

* En Sorio
	+ Suellacabras
	+ Magaña
	+ Cigudosa
	+ San Felices
* En Rioĥo
	+ Aguilar del Río Alhama
	+ Inestrillas
	+ Cervera del Río Alhama
	+ Las Ventas
* En Navaro
	+ Baños de Fitero
	+ Fitero
	+ Cintruénigo
	+ Corella
* En Rioĥo
	+ Alfaro

* Kategorio Alhama en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796986
 |
**Los Huertos** [losŬERtos] estas municipo en la centrosudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierras de Segovia* (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo *Los Huertos* estas etimologie komprenebla kiel La Fruktoĝardenoj. 

Los Huertos en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de La Atalaya, Sonsoto kaj Trescasas, okupas totalan areon de 17,27 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 171 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male post malgranda malaltiĝo post la 1960-aj jaroj ĝi fakte akiris 800 el la 2000-aj jaroj pro sia funkciado kiel serva urbo de la provinca ĉefurbo. 

Ĝi distas 16 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Armuña, Roda de Eresma, Garcillán, Valverde del Majano, Hontanares de Eresma kaj Valseca. Ĝi estas ligita ŝosee kun Hontanares de Eresma (3 km), kaj kun Roda de Eresma (4 km).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estis Sancta María de los Huertos, kaj la pli mallonga nomo aperis fine de la 16-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj, kiel la preĝejo kaj ermitejo.

Nuntempe estas granda provinca rubdeponejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767128
 |
**Los Olmos** [loSOLmos] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta pinto de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *La Mata de los Olmos* estas etimologie komprenebla kiel *La Ulmoj*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 102 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 868 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la sudokcidento de la komarko en kiu ĝi limas kun tiu de La Mata de los Olmos okcidente kaj kun tiu de Alcorisa oriente. La altitudo gamas inter 974 m sude kaj 660 m borde de la rivero Alchoza, kiu trairas la teritorion survoje al la rivero Guadalopillo. La teritorio estas propra de la transiro al la Iberia Sistemo de la Provinco Teruelo, pro kio ĝi estas de alta altitudo kaj kun variaj montetaj zonoj kaj ravinoj. 

Los Olmos estas inter La Mata de los Olmos okcidente kaj Alcorisa (oriente) laŭ la nacia ŝoseo N-211. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* La Mata de los Olmos | *Norde:* Alloza kaj Andorra | *Nordoriente:* Alcorisa |
| *Okcidente:* La Mata de los Olmos |  | *Oriente:* Alcorisa |
| *Sudokcidente:* La Mata de los Olmos | *Sude:* La Mata de los Olmos kaj Berge | *Sudoriente:* Berge |

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de Los Olmos. La arkeologia kuŝejo de Más del Hambre (1-a jc a.K.) havigis materialon de iberoj. La historio de la loko estas ligita al la Ordeno de Kalatravo kiu havis sidejon en Alcañiz. En la 12-a jarcento la reĝo de Aragono donis Los Olmos al la Ordeno de Kalatravo. Ŝajne en tiu epoko estis kastelo el kiu restis nenio.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Los Olmos pro rura elmigrado oni malaltiĝis ĝis nunaj 257 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), sed ankaŭ minado. Nune gravas rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, ermitejo, urbodomo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801465
 |
Lingvo > Planlingvo > Esperantidoj

**Esperantido da Antido** (ne konfuzigu kun Esperantido DE Antido!) estas projekto de René de Saussure proponita en 1924. Ŝanĝoj kompare kun Esperanto: finaĵoj; *ch* anstataŭ *ŝ*, *riform-* anstataŭ *reform-*, *biti* anstataŭ *peti*, *kom* anstataŭ *kiel*, ktp.

Specimeno:

*Existas ya diversan alian riformprojekton de Esperanto, sed el omnin tin projekton la Esperantida estas la sola, ki konservis netuchitan la strukturu k. flexeblu de la Zamenhofa lingvo. La celo de la awtoro estis forigi el Esperanto kelkan extran defektun jenantan, exemple la diakritan konsonantun kay la troy oftan finayun. Ti celu li atingis tre simple per nura interchanjo de la tri esperantan finayon u, n, oy; seqe, irgam i esperantisto povas lerni la Esperantida dialektu en kelkan horon. Omni vorto or lingva exprimo, ki trovivas en la Fundamenta Krestomatio, estas konsiderenda kam oficiala vorto or exprimo, kay omnin Esperantidon estas bitatan konsideri la Antida Krestomatiu kom la sole fidinda modelu lingva.*
**Albert Knegt** (naskiĝis la 21-an de junio 1882 en Haselto, Zwartewaterland, mortis la 17-an de septembro 1945 en Batavio) estis nederlanda esperantisto, poŝtoficisto kaj kafoplanteja oficisto. Li esperantistiĝis en 1907.

Esperanta agado
---------------

Knegt partoprenis la 7-a Universala Kongreso de Esperanto en 1911 kaj la 12-a Universala Kongreso en 1920. Li estis Deligito de la Universala Esperanto-Asocio post 1913 por Nederlanda Hindio. En la 1920-aj jaroj Knegt estis sekretario de la *Nederlandsch Indische Esperantisten-vereeniging* (esperante Nederlandhindia Esperantista Asocio). Li mortis unu monaton post la Dua mondmilito en malsanulejo en Batavio.

Referencoj
----------

1. ↑   Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon "Esperanto"/Serio XXVIII/Peco 1. Ludwik Lejzer Zamenhof (1907).
2. ↑  Heidi Goes (2017). "Kelkaj mallongigitaj biografietoj de eksterlandaj esperantistoj en Nederlanda Hindio", *Fenikso* (eo) (PDF) **22** (4), p. 18.  Alirita 2018-08-26..

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617453
 |
La teamo regule ludas en la stadiono Joaquim Américo Guimarães (pli bone konata kiel Arena da Baixada).​ En la foto en 2009.
Futbalklubo **Club Athletico Paranaense** (ankaŭ konata kiel *Athletico-PR* aŭ simple *Athletico* kaj kies akronimo estas CAP) estas brazila futbala klubo de la urbo Kuritibo. Ĝi estis fondita la 26-an de marto 1924, sekvante la kunfandiĝon de la *International Foot-Ball Club* kun *America Futebol Clube*.

Ĝiaj tradiciaj koloroj estas nigra kaj ruĝa, kio donas al ĝi la kromnomon "ruĝ-nigra". La teamo regule ludas en la stadiono Joaquim Américo Guimarães (pli bone konata kiel Arena da Baixada).

Ĝi estas la sola klubo en Paranao kiu gajnis oficialajn internaciajn titolojn, nome la Sudamerikan Pokalon 2018 kaj la CONMEBOL Levain Pokalon 2019. Ĝi ankaŭ estas la sola ŝtata teamo se temas pri gajni la Brazilan Pokalon. Krome, ĝi estis la unua ŝtata klubo se temas pri partopreni tutlandan konkurson, nome la Brazila Pokalo en 1959, kaj la Libertadores Pokalo kiel finalisto okazinta en la okazo de 2005. Inter ĝiaj ĉefaj titoloj, ĝi havas 1 Levain Pokalon (2019), 1 Sudamerikan Pokalon (2018), 1 Brazilan Ĉampionadon (2001), 1 Brazilan Pokalon (2019), 1 Selektivon por Libertadores (1999) kaj 25 aliajn Paranaajn titolojn.

Notoj
-----

1. ↑  «Atlético-PR inclui "H" no nome, muda escudo e camisa como nova identidade». Globoesporte.com. Konsultita la 14an de oktobro 2019.
2. ↑  «Finados timaços». Gazeta do Povo. Konsultita la 27an de novembro 2013
3. ↑  «Atlético-PR». Site Futebol80. Konsultita la 14an de oktobro 2019.

* Club Athletico Paranaense en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Club Athletico Paranaense en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Albert Kocsis** [koĉiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kocsis Albert** estis hungara violonisto, altlerneja instruisto.

Albert Kocsis  naskiĝis la 12-an de majo 1931 en Hatvan, li mortis la 14-an de marto 1995 en Kaselo.

Biografio
---------

Albert Kocsis komence lernis violonadon hejme. Li frekventis muzikan gimnazion en Budapeŝto ekde 1946, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1955. Liaj plej gravaj instruistoj estis Leó Weiner kaj Zoltán Kodály. Post siaj studoj li aliĝis al filharmonia orkestro, iom poste al simfonia orkestro de Szombathely ĝis 1975. Li recitalis ankaŭ sola ekde 1957 ankaŭ en Eŭropo kaj aliaj landoj. Ekde 1968 li ofte estis en Okcidenta Germanio, kie li gvidis majstrokursojn kaj orkestrojn, eĉ li fondis orkestrojn. En 1982 li estis nomumita profesoro de muzikakademio en Kassel. Li ricevis 3 hungarajn ŝtatajn premiojn.

Memorigiloj
-----------

* muziklernejo de Hatvan prenis la nomon "Kocsis Albert"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Albert Kocsis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638228
* LCCN: n81023050
* VIAF: 306427558
* ISNI: 0000 0000 6727 340X
* NLA: 35991015
 |
**Esperanta Seminario en Wanda** okazis en urbo Wanda, Argentino, de la 2-a ĝis la 5-a de novembro 2006. "Esperanta Seminario - Pollando, la patrujo de Ludoviko Zamenhof. Tra la spuroj de la pola enmigrado en Wanda" estis la tuta nomo de la seminario.

Temis pri seminario pri la polaj kulturo, lingvo kaj enmigrado en Wanda, kiu kunigis plurajn homojn el diversaj lokoj per Esperanto. En ĝi partoprenis senpage homoj de kvar landoj: Argentino (13), Brazilo (15), Pollando (1) kaj Urugvajo (1) kun prezentadoj, prelegoj, ekskursoj kaj babilado.

La iniciato naskiĝis en la menso de la pola junulino Agnieszka Machota, kiu gvidas lecionojn pri pola lingvo en la urbo Wanda, nome de la pola registaro. Ŝi partoprenis en la Brazila Kongreso de Esperanto en Campinas, Brazilo, en julio de 2006, kiam ŝi konis amason da homoj scivolaj pri la slava lando. En tiu momento naskiĝis la volo fari en Wanda tian eventon. Io por montri la polan kulturon, la polan lingvon, la polan enmigradon en la regiono, la naturaj beloj de la nordoriento de Argentino kaj ĉefe por kunigi la esperantistaron de la najbaraj landoj en Sudameriko. La ĉefan laboron de organizado faris la Brazila Esperantista Junulara Organizo.

Eksteraj ligiloj
----------------
**Albert Hetényi-Heidelberg** [hetEnji-hejdelberg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hetényi-Heidelberg Albert** estis hungara komponisto, dirigento, tradukisto. Lia origina familia nomo estis *Heidlberg*.

Albert Hetényi-Heidelberg (meze inter 1933 kaj 1936)
Albert Hetényi-Heidelberg  naskiĝis la 18-an de aprilo 1875 en Vieno, li mortis la 5-an de julio 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Albert Hetényi-Heidelberg devenis el juda familio, sed en nekonata jaro li luteraniĝis. Li finis la kutimajn lernejojn en sia naskiĝurbo, ekde 1899 li loĝis en Budapeŝto kaj studis en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio. Post siaj studoj li estis helpekzercisto en Népszínház. Li komencis sian dirigentan karieron en kabaredo en 1907. Tiutempe kaj poste li estis ankaŭ komponisto kaj muzika gvidanto por kabaredoj. En 1912 li edziĝis, lia filo naskiĝis jam antaŭ la geedziĝo. Li ankaŭ tradukis poemojn de Endre Ady kaj aliaj poetoj al germana lingvo, eĉ ofte li komponis melodiojn por la poemoj. En la 1930-aj jaroj li ofte estis aŭdebla kiel kantisto de triopo en la Hungara Radio.

Elektitaj komponaĵoj (ĉiuj operetoj)
------------------------------------

* Tom Pick (1904)
* A vigadó özvegy (1907)
* A tökfilkó (1916)
* Utolsó szimfónia (1919)
* Felemás (1924)
* A mozi csillaga (1935)

Elektitaj aliaj komponaĵoj
--------------------------

* Szenesnek áll a világ (skeĉo, 1919)
* Borjuraguza hercege (skeĉo, 1923)
* Iza néni (filma muziko, 1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio Arkivigite je 2019-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva biografio Arkivigite je 2019-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
* aŭdebla muziko de Hetényi

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Albert Hetényi-Heidelberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 645694
* GND: 1163407798
* LCCN: no94001142
* VIAF: 17610979
* ISNI: 0000 0001 1644 3875
* NKC: mzk2014805098
* ICCU: CUBV058922
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Esperantaj Sinonimoj*** estas sinonima vortaro surbaze de *Plena Ilustrita Vortaro* (PIV), kompilita de Jaan Ojalo.

Enhavo
------

La libro ampleksas 1925 kapvortojn kaj indekson kun ĉirkaŭ 5500 vortoj. 

La kapvortoj estas numeritaj, kio ebligas referenci en la indekso. Ekzemple en la indekso oni legas "malbela 1855". Poste sub la numero 1855 oni trovas:

1855 **turpa**
malbela, hida; fia

La punktokomo signifas, ke "fia" estas malpli proksima sinonimo ol "malbela" kaj "hida". 

La kompilinto tiris la sinonimojn el PIV, tial kiel kapvorton oni trovas neologismon "turpa", kvankam en la praktiko oni serĉas sinonimojn por la plej ĝeneralaj vortoj, ne por vortoj esceptaj. Ordinara uzanto serĉos sinonimojn por "malbela", ne por "turpa". Plie la vortoj "hida, fia" ne havas siajn kapvortojn, sed en la indekso oni konstatas, ke "hida" kaj "turpa" troviĝas ankaŭ sub la numero 5, kio estas kapvorto "abomena". Tamen sub 1855 "abonema" mankas. Jen kelkaj mankoj de la vortaro (kiujn pionira verko rajtas havi).

Eldonoj de la libro
-------------------

* B. Berin-J. Ojalo: *Esperantaj Sinonimoj*, Vilnius-Tallinn-Kaunas 1985, tajpita, 50 p. (vortaro) + 32 p. (indekso)
* Jaan Ojalo: *Esperantaj Sinonimoj*, UEA kaj Fundación Esperanto 1993, 96 p. - Dua korektita eldono
* Jaan Ojalo: *Esperantaj Sinonimoj*, Rotterdam, 1999 (3-a, korektita eld.). 96 paĝoj. 21 centimetroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Sinonimoj en Esperanto
* *Esperantonimoj*

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
**Albert Kövessy** [koveŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kövessy Albert** estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro, dramaturgo. Lia familia nomvarianto estis *Kövesi* [koveŝi].

Albert Kövessy  naskiĝis la 6-an de oktobro 1860 en Kótaj, li mortis la 21-an de decembro 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Albert Kövessy devenis el juda familio. Li lernis en Nagyvárad, sed jam en 1877 li debutis en Teatro de Kolozsvár. Liaj pli gravaj teatraj aktoraj-reĝisoraj stacioj estis:

* Miskolc (1886–1887)
* Arad (urbo) (1888–1891, 1897)
* Kassa (1893–1895, 1896–1897).

En 1895 li establis propran teatran trupon, tio debutis en Sátoraljaújhely (1895–1896), poste la trupo prezentis spektaklojn en Óbuda (1898–1900), Kecskemét (1900–1905), Pécs (1905–1911), Ungvár (1911–1912). En 1912 li pensiuliĝis, tamen inter 1913 kaj 1916 li estis teatrestro en pluraj urboj de Supra Hungarujo, poste dramaturgo de Teatro Magyar. En 1924 li kolektis monojn por apogi emeritajn aktorojn. Li verkis aŭ tradukis plurajn operetojn kaj teatraĵojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Franz von Suppé: *Boccaccio* - Lambertuccio
* Albert Kövessy: *Számi* - Goldstein
* I. Földes: *Hivatalnok urak* - Róth

Elektitaj dramaturgaj verkoj
----------------------------

* *A primadonna* (1893)
* *A vigécek* (1896)
* *A gólem* (1917)

Elektitaj tradukitaj teatraĵoj
------------------------------

* O. Walter: *Don Caesar* (opereto)
* Carl Zeller: *A csavargó* (opereto)
* Adolf Goldfäden: *Sulamith, Jeruzsálem leánya* (opero)

Lia filma rolo
--------------

* *Doktor úr* (1916)

Elektitaj kompanianoj de Kövessy
--------------------------------

* Béla Bodonyi
* Vilmos Földessy
* Erzsébet Gyöngyössy
* Ilonka Kormos
* Árpád Latabár (1878 - 1951)
* József Pataki (aktoro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
***The Passionate Adventure*** estas brita muta filmo de 1924, reĝisorita de Graham Cutts en kiu stelulas Clive Brook kaj Alice Joyce. La filmo estis adapto el romano de Frank Stayton fare de Alfred Hitchcock kaj Michael Morton, kun Hitchcock listigita ankaŭ kiel helporeĝisoro de Cutts.

*The Passionate Adventure* elstaras ankaŭ kiel la unua filmo publikigita sub la regado de Michael Balcon sur la ĵus formita Gainsborough Pictures.

Intrigo
-------

La geedzoj Adrian kaj Drusilla St. Clair (Brook kaj Joyce) estas malkontentaj kaj senamaj ekde la reveno de Adrian el la Unua Mondmilito, kaj la paro traktas sin unu la alian ege malvarme. Forirante el tiu malkontentiga hejma vivo, Adrian iras al la East End de Londono kie li maskas sin kiel fuŝvestita vagulo. Tie li renkontiĝas kun bela juna stratulino Vicky (Marjorie Daw) kaj li iĝas ŝia neoficiala protektanto.

Tio tute ne plaĉas al la krimula amanto de Vicky nome Herb (Victor McLaglen) kiu iĝas pli kaj pli suspektanto kaj ĵaluzo pri ŝia asocio kun Adrian, ĝis kunfronto iĝas neevitebla. Adrian uzas sian ingenion por superi la forton de Herb, kaj sukcesas havigi lin al la polico kiu estis serĉante lin. Kun Herb malliberigita kaj Vicky sekura, Adrian revenas okcidenten al Drusilla plifortigita pro sia aventuro en la "East End" kaj kun sia pasio al ŝi evidente restaŭrita.

Referencoj
----------

1. ↑  Graham Cutts (1885-1958) BFI Screen Online. Alirita en 27-08-2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 0015217/ *The Passionate Adventure*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* The Passionate Adventure ĉe AllMovie (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700064
 |
**Nikaragva signolingvo** (aŭ ISN de la hispana nomo *Idioma de Señas de Nicaragua*, ankaŭ *Idioma de Signos Nicaragüense*) estas signolingvo uzata de surduloj en Nikaragvo (ĉefe en la ĉefurbo). Ĝi estas aparte interesa pro tio, ke ĝi spontane aperis inter la lokaj surduloj en la jaroj 1970-1980. Kiel aliaj signolingvoj, neniu intence kreis tiun lingvon, sed la naskiĝo de tiu signolingvo estas la unua kiu iĝis observita.

Historio
--------

Ĝis la 1970-aj jaroj surduloj apenaŭ renkontiĝis en Nikaragvo. Ili vivis plejparte izolitaj unu de la alia kaj uzis simplajn gestojn por komunikiĝi kun siaj familioj kaj amikoj.

Nur nur en 1977 evoluis la kondiĉoj tiel, kiel necesas por evoluado de lingvo. Tiam speciala lernejo en la centro en San Judaso, kvartalo de Managua, iniciatis trejnadan programon, en kiu partoprenis unue 50 junaj surduloj. Ĝis 1979, kiam la Sandinista-anoj atingis la potencon, altiĝis la nombron de lernantoj al 100. En 1980 estis malfermita en Villa Libertad, alia kvartalo de Managua, metia lernejo por surduloj. Ambaŭ lernejoj havis en la jaro 1983 kune 400 lernantojn.

Komence la komunikado uzis la parolitan hispanan lingvon, liplegadon kaj ankaŭ fingroalfabeton. La plano havis tamen malmulte da sukceso, ĉar la plejmultaj lernantoj ne sukcesis formi vortojn. Tiel distancigita de siaj instruistoj, la lernantoj evoluigis sistemon por komunikiĝi inter si dum la paŭzoj kaj la veturado en la lerneja aŭtobuso. Tiel el la gestoj kiujn ili uzis hejme rapide evoluis piĝina lingvo kaj tre baldaŭ kreola lingvo. La unua evolugrado de la piĝina lingvo nomiĝas poste 'Lenguaje de Signos Nicaragueense' (LSN) kaj estas ankoraŭ uzita de la pli malnovaj lernantoj, kiuj ne plu ĉeestis en la lernejon, kiam la lingvo daŭre plu-evoluis.
**La tagmanĝo sur la herbo** (france **Le Déjeuner sur l'herbe**) - originale titolita Le Bain (La banejo) - estas granda oleopentraĵo de Édouard Manet kreita en 1862 kaj 1863. Ĝi prezentas nudan inon kaj alian malabundan vestitan inon dum pikniko kun du tute vestitaj viroj en kampara medio. Malakceptita de la Pentrosalono de Parizo de 1863, Manet utiligis la okazon por ekspozicii ĉi tion kaj du aliajn pentraĵojn en la Salono de Forĵetitoj  de 1863, kie la pentraĵo estigis publikan diskonigon kaj konflikton. La pentraĵo nun estas en la Musée d'Orsay en Parizo. Pli malgranda, pli frua versio povas esti vidita ĉe la Arta Instituto Courtauld, Londono.

Referencoj
----------

1. ↑  katalogo de pentraĵoj, skulptaĵoj, gravuraĵoj, litografaĵoj kaj arkitekturaĵoj: malakceptitaj de la Ĵurio de 1863 kaj montritaj, laŭ decido de S.M. la Imperiestro en apuda halo, palaco de la Elizeaj Kampoj, la 15an de majo 1863, Édouard Manet, *Le Bain*, no. 363, Nacia Biblioteko de Francio

* Kategorio La tagmanĝo sur la herbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ideo venis de Gustave Roy, instruisto pri germana kaj hispana lingvoj ĉe la kolegio en Saint-Girons (subprefekta urbeto de departemento Ariège, suda Francio), verŝajne en 1906, kiu verkis du broŝurojn pri la temo, unu en la franca kaj unu en Esperanto.

La "ŝtateto" Amikejo estis fondata en aŭgusto 1908 (la 13-an ?), en ĉeesto de almenaŭ Moresnetaj, belgaj, germanaj, nederlandaj, anglaj kaj francaj samideanoj. Ŝajnas ke almenaŭ 135 moresnetanoj eklernis Esperanton: la plej granda proporcio de la loĝantoj de lando en la tuta mondo (ĉar estis nur ĉirkaŭ 4.000 neŭtralmoresnetanoj).

Alia festo ĉirkaŭ Kristnasko 1908 kunvenigis ĉirkaŭ 150 E-partoprenantojn. Kaj estis projekto fondi tie centron de la juna UEA: Gustave Roy ĉeestis la UK-on en Dresdeno kaj protokolo de unu el la kunvenoj raportas pri lia pledo.

La afero definitive finiĝis pro la unua mondmilito: germanoj invadis la teritorion, kaj poste la teritorio fariĝis belga komunumo.

Vidu ankaŭ
----------

* "Hejmoj : La bulteno pri esperantaj komunumoj", en kies ĝisnunaj 16 numeroj aperis pluraj artikoloj pri Moresneto.)
* Kelmis - la nuntempa Belga komunumo kie lokiĝis Neŭtrala Moresneto.
**La strato al Wigan Pier** (angle. *The Road to Wigan Pier*, eldonita en 1937 en Londono de Victor Gollancz Ltd.) estas unu de la plej gravaj verkoj de George Orwell.

Enhavo
------

La libro konsistas el du tre diversaj partoj. En la unua parto Orwell priskribas en formo de raportaĵo spertojn, kiujn li kolektis komence de 1936 en nordangla industria areo en la vilaĝoj Barnsley, Sheffield kaj Wigan). La malgranda mineja vilaĝo Wigan situas inter Liverpool kaj Manchester. Dum la 1930-aj jaroj tie multaj ministoj estis senlaboraj. La libro priskribas detale, kiel iliaj vivkondiĉoj malpliboniĝis ekde la unua mondmilito. Je la fino de la unua parto Orwell esprimas sian opinion, ke socialismo povus plibonigi la vivkondiĉojn de la homoj.

En la dua parto la aŭtoro en formo de eseo pridiskutas la aktualan politikan situacion kaj en la brita regno kaj en Eŭropo. 
Li priplendas, ke la protagonistoj de la socialisma moviĝo nur malmulte liveras honoron al ĝi. Orwell demandas precipe, kial la socialismo ne havas pli da anoj en Britio, speciale en tavoloj de la popolo, kiuj profitus de ĝi ekonomie. La aŭtoro atribuas tion al kvin faktoroj:

1. Antaŭjuĝo: Per la unuflanka glorigo de la laboristaro kaj ĝia vivmaniero homoj, kiuj apartenas al la meza klaso, sentas sin forpelitaj.

2. Teknokratio: Multaj socialistoj tendencas laŭ Orwell, progresigi la teknikan progreson por si mem kaj havi utopiajn ideojn pri la eblecoj de sociaj ŝanĝoj.

3. Ĵargono: La bombasta esprimmaniero de socialismaj libroj kaj artikoloj kaj la multaj fakvortoj (ekzemple *kondiĉoj de la produktado*, *ĉefa ...* ktp.) efikas repuŝe al la leganto.

4. Mankanta koncentriĝo al la ĉefaĵo: La aŭtoro opinias, ke la socialistoj estas troe okupataj pri filozofa ... kaj ideologia ortodokseco, kaj ofte perdas atenton al la la baza celo, la plibonigon de la vivkondiĉoj de la homoj.

5. „Strangeco" (*crankiness*): En la socialisma movado troviĝas laŭ Orwell ne malmultaj homoj kun tre nenormala vivmaniero. Li mencias i.a. vegetarismo, nudismo, homoj kun plenbarboj kaj sandaloj. Tio ofte forigos normalajn homojn, sin aliĝi al la movado.

Krome li rilatas la malriĉiĝon de la meza klaso al la ankaŭ en Britio ekanta faŝismo. 

La nomo de la libro estas ne facile komprenebla: *Pier* estas bordejo por ŝipoj, tipa strukturo por marbordaj feriaj lokoj en Britio. Sed Wigan situas ene de la lando kaj estas la kontraŭo de feria loko. En la libro Orwell konstatas, ke Wigan Pier estas malkonstruita kaj neniu povis diri, kie ĝi antaŭe estis. Eble ĝi estis ŝarĝejo por karbo je la bordo de kanalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* kompleta reta eldono *The Road to Wigan Pier* angla


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394283
 |
Monumento honore al Bruno Mauricio de Zabala en la centro de la Placo Zabala, en Montevideo
**Bruno Mauricio de Zabala** (Durango, 6-a de oktobro de 1682 - Rivero Paranao, 31-a de januaro de 1736), estis militisto kaj kolonia administranto hispana. Naskiĝis en la kvartalo Zabala, situanta ĉe la ĉeurbo de Durango (aktuale integrita en la urba kerno de tiu urbo), en la provinco Biskajo (Eŭskio, Hispanio).

Li partoprenis en la Milito de hispana sukcedo ĉe la partio de la estonta Filipo la 5-a kaj en 1717 estis nomumita kapitangeneralo de la Rivero Plata, kie li luktis kontraŭ piratado kaj kontraŭ la portugaloj, kiuj intencis ekposedi la orientan bordon de la Rivero Plata. Por defendi la zonon el atakoj fare de Portugalio, li konstruigis fortikaĵon en 1726, kiu iĝis la ĝermo de la urbo *San Felipe y Santiago* de Montevideo, nome futura ĉefurbo de Urugvajo. Li ankaŭ estis nomumita kapitangeneralo de Ĉilio en 1731, kvankam li ne venis ekposedi la postenon.

En 1725 li luktis kontraŭ la ribelon nomita *dua komunuma revolucio de Paragvajo* nome kontraŭ José de Antequera y Castro, kaj post ties morto li luktis kontraŭ ties sekvantoj en 1735, en alia komunuma insurekcio.

* Kategorio Bruno Mauricio de Zabala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 478685
* GND: 130121533
* LCCN: no88000011
* VIAF: 55245721
* ISNI: 0000 0000 4424 0277
 |
La fasado de la iama Alhambra-kinejo en Erfurto, 2014
**Alhambra** estas iama kinejo en Erfurto, Germanio, kiu funkciis inter 1924 kaj 1997.

Historio
--------

En junio 1922 la entreprenisto Karl Liebrich kaj lia arkitekto Max Bischoff, kiu mallonge antaŭe planis la Alhambra-filmteatron ĉe Kurfürstendamm en Berlino en malnova konstruaĵo, petis ĉe la magistrato ekigi konstruon de nova kinejo en Erfurto. Ĝi estu en malplena loko en Johannes-strato nr 164 kaj superu danke al ne tute 1200 sidlokoj ĉiujn aliajn filmteatrejojn ĉi-urbe. Post kromaj planoj fare de Karl Zöll la kinejo finitis en la jaro 1924-a kaj nomitis *Alhambra*. Laŭ tiutempaj gazetaropinioj temis pri la plej granda kaj nobla kinejo de tuta Turingio. En 1931 transprenis la kinejon la kompanio "Thüringer Lichtspiele GmbH"; gvidanto tiama estis Valentin Widera el Jena. Inter 1937 kaj 1941 direktoris Gustav Schneider.

Post la estiĝo de GDR ĝi alinomitis *Alhambra-Lichtspiele*. La sidloknombro reduktitis je 988, la strato iĝis Lenin-strato. La filmteatra nomo inter 1985 kaj 1990 estis *Alhambra Theater*.

En 1991 la nova gvida kompanio estis *Filmtheater Betriebs GmbH Erfurt* kiu gvidis ankaŭ la kinejon ĉe Anger 57. Dividitis tiam la kinejo en du projekcisalonojn je 420 respektive 35 sidlokoj. La malgranda salono nomitis *Intimkinejo Love in*. La tutan firmaon transprenis en 1992 Cinestar (Kieft & Kieft) de Lübeck. Kinejfunkcio restis ĝis 1997 kiam la konstruaĵo venditis al privatulo kiu malkonstruigis la konstruaĵon (krom la fasado). Post la fasado oni starigis modernan buroejon kie estas i.a. administrada filio de la sanasekurkompanio *Barmer GEK*.

Fonto
-----

* Arkivigite je 2018-02-09 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-02-09. Alirita 2018-05-27.
Ujo de malbonodora bombo
**Fetorbombo** estas aparato desegnita krei malagrablan odoron. Ili varias en efikeco de simplaj petolaĵoj al militista grado aŭ kemiajn agentojn por kontroli kaj disigi tumultojn.

Uzoj
----

Fetorbomboj estas uzataj por diversaj celoj. Ĉi tiuj inkluzivas:

* Inspektado de ventoligaj sistemoj kaj aerpurigiloj.
* Ŝercoj kaj petoloj
* Politikaj protestoj
* Por finigo de eventoj ene de fermitaj haloj
* Minacoj kaj timigado. En la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, malbonodoraj bomboj estis utiligitaj kiel maniero minaci butikojn.
* Disigadi manifestaciojn

Historio
--------

La Franca rezistado provis kontraŭbatali la okupintajn naziojn en Dua Mondmilito uzante specialan fetoran armilon fabrikitan fare de Usono. La fetorbombo laŭsupoze estu ĵetitaj al naziaj oficiroj kaj infektas ilin per terura fetoro, tamen kiel rezulto de lokaj misfunkcioj en la operacio, la fetoro disvastiĝis tra Parizo, kaj la armilo estis tial forĵetita.

Ingrediencoj
------------

Fetorbomboj plej ofte estas faritaj el sulfura amoniako aŭ tioloj. Ili povas esti farita el restaĵoj de manĝaĵo, kiuj estis lasitaj fermentadi dum kelkaj tagoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Fetorbombo** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749525
 |
**Kultura psikologio** estas la studo kiel la tendencoj kaj de psikologio kaj de la konduto estas enradikigitaj kaj enmetitaj tute ene de kulturo. La ĉefa postulo de la psikologio de kulturo estas ke la menso kaj la kulturo estas nesepareblaj kaj reciproke konstituantaj sin, kio signifas, ke la personoj estas milditaj per sia kulturo kaj ilia kulturo siavice estas same muldita fare de ili.​ Kiel indikis Richard Shweder, unu de la plej firmaj defendantoj de tiu kampo, "la psikologio de la kulturo estas la studo de la formo en kiu la kulturaj tradicioj kaj la sociaj praktikoj regulas, esprimas kaj transformas la homan psikon, kio rezultas en pli malgranda unueco de la homa psiko kaj en pli grandaj etnaj diferencoj de la menso, la esto, kaj la emocioj."

Notoj
-----

1. ↑   Heine, S. J. (2011). Cultural Psychology. New York: W. W. Norton & Company.
2. ↑   Fiske, A.; Kitayama, S.; Markus, H.R.; & Nisbett, R.E. (1998). *The cultural matrix of social psychology*. En D. Gilbert & S. Fiske & G. Lindzey (eld.), *The Handbook of Social Psychology* (4a eld. pp. 915–81). San Francisco: McGraw-Hill.
3. ↑   Shweder, Richard (1991). *Thinking Through Cultures*. Harvard University Press. ISBN 0-674-88415-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800754
* GND: 4033669-4
* LCCN: sh2007100727
* NDL: 01151900
 |
**Občina Šoštanj** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Savinj. La municipo konsistas el 11 komunumoj kovrante areon de 95,6 km². Komence de 2018 tie loĝis 8667 homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo Šoštanj.

Loko, priskribo
---------------

Občina Šoštanj
La municipo estas ĉirkaŭ 25 km nordokcidente de Celje. En la sudoriento en la valo la rivero Paka estas
de alteco ĉirkaŭ 400 m. En la okcidento de la teritorio la municipoj estas montoj. La alteco atingas preskaŭ 1600 m.

La apudaj municipoj estas:

Urba municipo Slovenj Gradec en la nordo, Urba municipo Velenje en la oriento, Občina Polzela la sudoriento, Občina Šmartno ob Paki en la sudo, Občina Mozirje la sudokcidento, Občina Ljubno okcidente kaj Občina Črna na Koroškem en la nordokcidento.


Ĉirkaŭ **Občina Šoštanj**| Črna na Koroškem  |  Slovenj Gradec |  |
| Ljubno  | Občina Šoštanj |  Velenje |
|  Mozirje |  Šmartno ob Paki |  Polzela |

Komunumoj
---------

La municipo konsistas el la sekvaj 11 vilaĝoj:

Bele Vode, Družmirje, Florjan, Gaberke, Lokovica, Ravne, Skorno pri Šoštanju, Šentvid pri Zavodnju, **Šoštanj**, Topolšica, Zavodnje

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Občina Šoštanj en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko:
Mezepoka Transilvanio: - ﻿ Sikullando
 - ﻿ reĝa tero
- ﻿ feŭda tero

La **feŭda tero** (germane *Adelsboden* aŭ *Komitatsboden*, hungare *nemesi föld*, rumane *pamântul al nobilimii* aŭ *pamântul comitatelor*) historie estis unu el tri jurisdikciaj partoj de Transilvanio. Kontraste al la du aliaj partoj, la sikullando kaj la saksa reĝa tero, ĝiaj loĝantoj estis servutuloj de nobela aŭ eklezia feŭdestro.

La tri menciitaj grupoj estis formale difinitaj per la *Unio Trium Nationum* (unuiĝo de tri nacioj) en 1438; ili estis difinitaj ne laŭ etnoj, sed laŭ klasoj kaj teritorioj. La sikullando kaj la reĝa tero donis al siaj loĝantoj privilegiojn, kiuj protektis ilin de servuteco. Sur la feŭda teritorio regis hungaraj nobeloj aŭ ekleziaj altranguloj.

En 1783 imperiestro Jozefo la 2-a nuligis la heredan servutecon, sed konservis la servodevon; kompleta nuligo de la servuteco okazis nur en 1848. En 1876 la sikullando kaj la reĝa tero estis dissolvitaj kaj tuta Transilvanio estis redividita al departementoj.

Administra strukturo ĝis 1876
-----------------------------

Kontraŭe al la reĝa tero kaj la sikullando la feŭda tero jam antaŭ 1876 estis dividita al departementoj; tial ĝi foje estas nomata "departementa tero":

* Belső-Szolnok
* Doboka
* Kolozs
* Torda
* Fehér
* Küküllő
* Hunyad, kun distrikto Hátszeg *(Hátszeg vidék)*
* Fogaras, tiam ne departemento, sed distrikto (*vidék*)
**Algyő** (aldjO) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en subregiono de Szeged.

Naftominado apud Algyő

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 76 km²
* Loĝantaro: 5300
* Poŝtkodo: 6750
* Telefonprefikso: 62

Geografio
---------

Algyő situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso havanta havenon kaj pontojn, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Békéscsaba-Szeged. La lasta urbo troviĝas je 10 km-oj.

Historio
--------

La plej frue sarmatoj vivis tie. Algyő aperas en formo de *Villa Geu* en 1138 kun *Tápé*. Algyő estas malnova fiŝista vilaĝo ĉe la Tiso. La kampoj longe apartenis al la reĝo. La granda inundo en 1879 detruis la vilaĝon. Oni alligis la vilaĝon en 1973 al Szeged, sed sendependiĝis en 1997.

Algyő estas grava rivera trapasejo. La fervoja ponto estis konstruita en 1870, la publikvoja en 1974. Ĝi estas fama pro la tie trovita nafto kaj tergaskampoj, plej granda en Hungario. Pri la naftokampoj oni sciis jam en 1917, sed la ekspluato komenciĝis ekde 1965. Ĝi donas duonon de la tergaso minita en Hungario. Algyő aliĝis al Szeged en 1973, baldaŭe ĝi denove memstariĝis.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika gotika Preĝejo Sankta Anna (Algyő) el la 14-a jarcento?, kiu barokiĝis en la 18-a jarcento, la turo estas 38 m-ojn alta
* banejo

Fontoj
------

mapo Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
La **Flandra Parlamento** (flandre: *Vlaams Parlement*, kaj iam nomita Flandra Konsilantaro aŭ *Vlaamse Raad*) konstituas la leĝofaran povon en Flandrio, por aferoj kiuj estas ene de la kompetento de Flandrio, kaj kiel geografia regiono kaj kiel kultura komunumo de Belgio (aparte de la franc-parolanta komunumo kaj Valonio, kiu havas apartajn leĝofrajn instituciojn - nome Parlamento de la Franclingva Komunumo kaj Valona Parlamento).

La Flandra Parlamento aprobas dekretojn, kiuj estas flandraj leĝoj, aplikeblaj al ĉiuj personoj en la Flandra Regiono, kaj al Flandraj institucioj en Bruselo; ĝi nomumas kaj kontrolas la Flandran Registaron; kaj ĝi aprobas la Flandran buĝeton. La Flandra Parlamento kunsidas en la konstruaĵo de la Flandra Parlamento en centra Bruselo, kaj ties membroj kaj stabanaro havas hejmon en la Ĉambro de Flandraj Reprezentantoj.

* Kategorio Flandra Parlamento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616913
* LCCN: no97003625
* VIAF: 158043278, 5613160668362203560001 145724706, 158043278, 5613160668362203560001
* ISNI: 0000 0000 9834 133X
 |
***The Phil Donahue Show***, konata ankaŭ kiel ***Donahue***, estis usona televidprogramo elsendita inter 1970 kaj 1996 per la nacia televido.

La programo estis elsendita dum 26 jaroj sur la naciaj kanaloj, post tri jaroj en lokaj elsendoj en Dayton, Ohio. La programo akiris sukceson sekvante la Forumon por Sociaferoj, kaj en la aŭtuno de 1971 ĝi disetendiĝis al pli ol 40 elsendostacioj. La formato de Phil Donahue pavimis laŭ la manieron por postaj sukcesaj intervjuspektaklestroj kiel ekzemple Geraldo Rivera, Sally Jesse Raphael kaj Oprah Winfrey. Entute la programo estis elsendita inter 1970 kaj 1996. En 2002, "Donahue" estis vicigita numero 29 en la listo de "50 Greatest TV Shows of All Time "de TV Guide .

Referencoj
----------

1. ↑   Phil Donahue Biography Talk Show Host (1935–), BIOGRAPHY, ‏4-5-2020
2. ↑   Entertainment Weekly: "Donahue Dawns on Daytime", November 8, 1996.. Arkivita el la originalo je 2012-10-15. Alirita 2023-06-12.
3. ↑  TV Guide Names Top 50 Shows

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Phil Donahue" , en la IMDb filmdatumbazo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440476
 |
**Cabeza del Caballo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo Centro Duero. *Cabeza del Caballo* estas tradukebla al *Ĉevalkapo*, kio aperas kaj en la blazono kaj en la flago.

Ponto *Puente Palo*.
Ponto *Puente Piedra*.
Pregeĵo de Sankta Maria Magdala.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cabeza del Caballo kaj Fuentes de Masueco, okupas totalan areon de 36,71 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 316 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 700 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Parto de ĝia teritorio estas ene de la Natura Parko Arribes del Duero, naturejo protektita de grandaj valoroj kaj mediaj kaj turismaj. Tra la municipa teritorio pasas la rivero Uces, kiu fluas el la akvofalo konata kiel Pozo de los Humos (Puto de la Fumoj), de 50 m de alto, inter la najbaraj lokoj Pereña de la Ribera kaj Masueco. 

Limas kun loĝlokoj La Zarza de Pumareda, Fuentes de Masueco, La Peña, Cerezal de Peñahorcada, Villar de Samaniego, El Milano kaj Valsalabroso. Ĝi distas 90 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado estas ankoraŭ ĉefa enspezofonto. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752726
* VIAF: 316736050
 |