recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Mila VAN DER HORST-KOLIŃSKA** (naskiĝis la 26-an de aprilo 1927 en Parafianów apud Vilno, mortis la 13-an de decembro 2019 en Hago) estis esperantistino ekde 1960 kaj honora membro de UEA.

Laŭ deveno ŝi estis pola. Ŝi esperantistiĝis laŭ Cseh-metodo en 1960 kaj aliĝis al Pola Esperanto-Asocio (PEA) kiel dumviva membro. Ŝi estis sekretario de ties filio en Szczecin (1962-65) kaj aktive organizis kaj gvidis kursojn laŭ la aŭdvida metodo de Tibor kaj A. Sekelj. Ŝi funkciis kiel direkciano de Instituto por Oficialigo de Esperanto (1966-72). En SAT-kongreso (1972) ŝi konatiĝis kun sia estonta edzo Gerard van der Horst; post geedziĝo en 1975 translokiĝis al Hago, kie ŝi laboris en Internacia Esperanto-Instituto (1978-98), precipe por profesiigo de Cseh-metodaj instruistoj kaj modernigo de la Cseh-materialo per aldono de metodikaj konsiloj por instruantoj. Ŝia plej elstara atingo estas la realigo de la videokurso Mazi en Gondolando (1995). Ŝi estis membro de UEA kaj SAT ekde 1964, de ILEI ekde 1980, kaj ĉi ties honora membro ekde 1999.

Ŝi mortis en maljunuldomo en Hago la 13-an de decembro 2019, nokte je la 2-a horo.

Lastaj vivjaroj
---------------

En 2013 ŝi ekhavis akcidenton en sia hejmo, kaj ekde tiu tempo ŝi malaperis el la movado. En la unuaj tri jaroj de sia malsano ŝi estis flegata hejme de Katalin Kováts kaj Sylvain Lelarge, kiuj ekde 2017 aranĝis por ŝi prizorgadon en maljunuldomo en Hago, kie ili restis ŝiaj solaj vizitantoj ĝis ŝia vivfino. Mila ĝis la lasta monato de sia vivo - krom en la pola - parolis ankaŭ en Esperanto, ĝojis aŭdi raportojn pri la multobliĝo de Esperanto-lernantoj.

Verko
-----

Pri siaj vivspertoj kaj travivaĵoj ŝi mem verkis libron, en kiu ŝi detale rakontis pri siaj junaĝo, renkontiĝoj, amo kaj graveco de Esperanto. La malboniĝinta sanstato de Mila malhelpis ŝin verki la duan volumon de sia biografio, nome la memoraĵojn pri la jaroj en Nederlando. La unuan volumon de la libro por postmorta publikigo ŝi konfidis al edukado.net, kies delonga subtenanto ŝi estis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Elŝutebla versio de la libro de Mila
* Novaĵraporto pri ŝia forpaso

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ informoj publikigitaj en Edukado.net
2. ↑  Eldonita rete fare de Edukado.net



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44542
* VIAF: 288074598
* ISNI: 0000 0003 9375 4321
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Mildmantela lutro** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Karnovoroj *Carnivora* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Musteledoj *Mustelidae* |
| Subfamilio: | Lutrenoj *Lutrinae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Lutrogale* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Lutrogale perspicillata***(I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1826) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| VU |
|
| Nuna kaj iama vivareao de sudaziaj lutrojNuna kaj iama vivareao de sudaziaj lutrojNuna kaj iama vivareao de sudaziaj lutroj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Mildmantela lutro  |

 |
| v • d • r |

video de *Lutra perspicillata*
*Lutra perspicillata*
La **Mildmantela lutro** (*Lutrogale perspicillata* aŭ *Lutra perspicillata*) estas specio de lutro kiu vivas en plej el la Hindia subkontinento kaj de Sudorienta Azio, kun disaparta populacio en Irako. Ĝi estis listita kiel Vundebla en la IUCN Ruĝa Listo ekde 1996 kaj estas minacata pro habitatoperdo, poluado de humidejoj kaj ŝtelĉasado pro eksterleĝa komerco de naturo. Kiel ties nomo indikas, ties felo estas milda kaj pli maldensa ol tiu de aliaj lutrospecioj.

Karakteroj
----------

La mildmantela lutro estas relative granda lutro, el 7 ĝis 11 kg peza kaj 59 ĝis 64 cm longa kapo-korpe, kun vosto de 37 ĝis 43 cm longo. Ĝi distingiĝas el aliaj lutrospecioj pro sia pli rondoforma kapo kaj senhara nazo kun formo de distorta diamanto. Ties vosto estas ebeneca, kontraste al la pli rondoformaj vostoj de aliaj lutrospecioj. Ties kruroj estas mallongaj kaj fortaj, kun grandaj retecaj piedoj un fortaj ungegoj. Kiel ties nomo sugestas, ĝi havas malkutime mallongan kaj mildan brilan felon; tiu estas malhele al ruĝece bruna laŭlonge de la dorso, dum la suba parto estas helbruna al preskaŭ grizkolora. Inoj havas du parojn de mamcicoj.

Notoj
-----

1. 1 2   (2015) "*Lutrogale perspicillata*", *IUCN Red List of Threatened Species* **2015**, p. e.T12427A21934884.  Alirita 30a de oktobro 2018..
2. ↑   (2005) "*Lutrogale perspicillata*", *Mammalian Species* **786**, p. 1–4. doi:10.1644/786.1.  Alirita 2013-02-11..

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar enestas lingvaj kaj stilaj problemoj.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Septembro 2017)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde septembro 2017! |

**Milena VELBA** /'milɛna 'vɛlba/ (naskiĝis la 19-an de julio, 1970 en tiam ĉeĥoslovaka urbo Ústí nad Labem) estas ĉeĥa erotikmanekeno, kiu famas pro siaj grandegaj naturaj mamoj.

Milena Velba grandiĝis Ústí. Ŝi rakontas, ke ŝiaj mamoj jam tre frue evoluigis al notinda grandeco: Estinte entuziasma sportulo, ŝi jam en la aĝo de 12 jaroj komencis havi problemojn sporti pro sia ĉirkaŭbrusta mezuro. Kiel 16-jarulino ŝi portis la mamzonojn de sia ne malŝvelmama patrino, sed eĉ tiuj baldaŭ ne plu sufiĉis.

Post sia fina ekzameno, Milena Velba iĝis inĝeniero. Ŝi naskis du infanojn.

En oktobro 2003 amiko de Milena Velba montris al ŝi la retejon de Nadine Jansen, jam konata pezmama manekeno, kaj proponis ke ŝi sendu fotojn al ties paĝarestro. Ŝiaj fotoj entuziasmigis, kaj mallonge poste Milena Velba aperiĝis kiel gastmanekeno ĉe Bettie Ballhaus, kolego de Nadine Jansen. Ekde tiam Nadine Jansen kaj Milena Velba faris multajn fotarojn kune.

En kelkaj fotoj kaj fame en sia DVD *Milk!* (angl. «Lakto!»), Milena Velba videblas laktante, ekz. ŝprucante sian mamlakton super aliaj manekenoj, sin melkigante de ili aŭ trinkante sian propran lakton. Tio okazis post la nasko de ŝia dua infano, kiam ŝiaj mamoj ŝvelegis de H-korbeta mamzonamplekso al ilia nuna ekstrema grandeco. Ekde tiam ŝi ne plu havas lakton, kaj siaj mamoj ete remalgrandiĝis.

Aktuale ŝia ĉirkaŭbrusta mezuro estas 122 cm kaj ŝi portas J-korbetan mamzonon (intertempe ŝi bezonintis eĉ JJ-korbetojn).

Milena Velba entuziasmas pri malnovaj aŭtomobiloj kaj pri motorcikloj, precipe Harley-Davidson-oj. Nur post la falo de la komunistaj registaroj en orienta Eŭropo ŝi haviĝis sian unuan Harley-on, FXR Low Rider-on. Ŝi ankaŭ amas veturi per sia Intruder-motorciklo.

Filmografio
-----------

* *Milk!* («Lakto!»)

Eksteraj ligiloj
----------------

* – oficiala retejo (angle)
* – enskribo en la Interreta Filmdatenbanko (angle)
Unukorno en ĉirkaŭbarejo – gobelino, inter 1495 kaj 1505
**Milflorismo** (laŭ la franca *mille fleurs = mil floroj*) estas la nomo por karakteriza ornamaĵo ornama dekoracio, kiu estis konceptata por bildotapiŝo de malfrugotiko, do ĉe la turniĝo de la 15-a al la 16-a jarcento. La ĉefa manufakturo por milflorismaj tapiŝoj estis supozeble Tournai, kiu apartenis al la tiam kulture pinta duklando Burgonjo kaj estis grava centro de drapokomerco same kiel la produktado de altvaloraj teksaĵoj. Ankaŭ oni atribuas al la luara regiono gravan milflorisman produktadon.

Profetaĵo al Maria – horlibro, proks. 1500
En milflorismaj dekoracioj profana aŭ alegorie religia scenaro estas plenita per multeco da plantoj, plejparte floroj. Elstara ekzemplo por tio estas la sesparta murtapiŝaro *La sinjorino kun la unukorno* en la Nacia Muzeo pri la Mezepoko je Parizo. Ankaŭ je aliaj bildigaĵoj kiel en la tabulpentrado aŭ ilustrado de manskribaĵoj (libropentraĵoj) dum la gotiko ornamaĵoj por la strukturado de la ne jam perspektive evoluinta fono estis kutimaj. Oni surmetis krom stiligitaj plantoj kaj ĉiro ankaŭ rozetojn aŭ stelojn, orkolorajn sur ruĝa aŭ blua faco kaj inverse (komparu ekzemple la francan iridostandardon). Ofte la scenaro prezentas Marian motivon kaj ĝardenon (ekzemple Maria en la rozĝardeno). La surpentrado per floroj do simbolas Marian lige kun motivo de la ĉirkaŭbarita ĝardeno, deduktita el la interpretaĵo el la Alta Kanto de Salomono, 4.12 („Vi estas ĝardeno ŝlosita, ho mia fratino, mia fianĉino; Vi estas fonto ŝlosita, puto sigelita.").

La milflorismo kiel skema surpentrado per multaj malgrandaj, egale aŭ malegale disdonitaj floroj ankaŭ estis aplikata ankaŭ por aliaj ŝtofoj kaj objektoj. Aparte en la dua duono de la 18-a jarcento la dekoracio denove estis vaste disvastiĝinta. Ankoraŭ nuntempe la komerco ofertas reproduktaĵojn de historiaj milflorismaj murtapiŝoj.

Literaturo
----------

* Florens Deuchler: *Der Tausenblumenteppich in Bern* (Werkmonographien zur bildenden Kunst; vol. 117). Reclam, Stutgarto 1966.

Referenco
---------

1. ↑   La Sankta Biblio - Malnova kaj Nova Testamentoj
Tradukitaj el la Originalaj Lingvoj, Alta kanto 4.12

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2006-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Matapozuelos** [matapoZŬElos] estas municipo en la sudcentro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Vintero* (Tero de Vino, en hispana *Tierra del Vino*) en la sudokcidento de la provinco. *Matapozuelos* estas komprenebla etimologie ne kiel absurda laŭvorta "Murdo de putetoj" sed devena el *Mota de Pozuelos*, tio estas *Montetoj de putetoj* alude al la tradiciaj vinkeloj kun spirkamenoj, iom similaj al putetoj.

Matapozuelos en la provinco Valadolido.
La *Vintero* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 50,5 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 039 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 38 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝia municipa teritorio estas ebena trapasata de riveroj Adaja kaj Eresma.

Historio
--------

Estis restaĵoj de Ferepoko (vakceoj) kaj de romianoj. En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, kikeroj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas fervoja stacio de la linio Madrid-Irún, inter tiuj de Pozaldez kaj Valdestilla.

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas ermitejo kaj ĉefe la preĝejo de la 16-a jarcento kun malfrugotika volbo kaj svelta turo finigita per lanterno kaj bulpinaklo. Aparta interesaĵo estas la vinkeloj (en Julio 2018 oni katalogis 90) ĉefe sub la urba monteto de la lernejo San Gregorio.

Bildaro
-------

* Fervoja stacio.Fervoja stacio.
* Strato kaj sonorilturo de la preĝejo.Strato kaj sonorilturo de la preĝejo.
* Ĉefa pordego de la preĝejo.Ĉefa pordego de la preĝejo.
* Suda fasado de la preĝejo.Suda fasado de la preĝejo.
* Sonorilturo de la preĝejo.Sonorilturo de la preĝejo.
* Interno de la preĝejo.Interno de la preĝejo.
* Baroka orgeno.Baroka orgeno.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Urrea Fernández, Jesús (1987). «El templo, la torre y el retablo de Matapozuelos (Valladolid)». Boletín del Seminario de Estudios de Arte y Arqueología: BSAA (tomo 53): 259-270. ISSN 0210-9573.

* Matapozuelos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Matapozuelos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765288
 |
**Mariusz Błaszczak** (naskiĝis la 19-an de septembro 1969 en Legionowo) – pola politikisto, aŭtonomisto, laŭ edukiteco historiisto. De 2005 ĝis 2007 ĉefo de la Kancelario de Ĉefministro, en 2007 senpostena ministro en la registaro de Jarosław Kaczyński, de 2015 ministro pri internaj aferoj kaj administrado en la registaro de Beata Szydło, parlamentano por Sejmo de la 6-a, 7-a kaj 8-a kadencoj, en la jaroj 2010–2015 prezidanto de Parlamenta Klubo de Juro kaj Justeco.

Vivo
----

Filo de Lucjan kaj Danuta Błaszczak. Li finis studojn en Historia Fakultato de la Universitato de Varsovio kun profesia titolo de magistro pri historio (1994). Ankaŭ finis postdiplomajn studojn pri teritoria aŭtonomeco kaj loka disvolvo (1997) kaj en Supera Lernejo de Entrepreno kaj Administrado je la nomo al Leon Koźmiński pri administrado (2006).

Mariusz Błaszczak apartenis al Sendependa Asocio de Studentoj kaj Asocio de Katolika Akademia Junularo. Membro de Konsento-Centro, poste aliĝis al Juro kaj Justeco. Estrarano de mazovia regiono kaj politika konsilio de la partio.

Post studoj laboris en aŭtonomeca administrado de Urb-Oficejo Legionowo. En la jaroj 2002–2004 anstataŭanto de la urbestro de kvartalo Wola. Decembre 2004 iĝis urbestro de Mezurbo.
Fine de oktobro 2005 ĉefministro Kazimierz Marcinkiewicz enpostenigis lin kiel ĉefon de Kancelario de la Prezidanto de Ministra Konsilio. La funkcion plenumis ankaŭ en la registaro de Jarosław Kaczyński ĝis la 4-a de novembro 2007. En la jaroj 2006–2007 kunsidis en mazovia sejmeto. Marte 2007 estis nomumita senpostena ministro en la registaro de Jarosław Kaczyński. Septembre de la sama jaro malnomumita kune kun nomumo al ŝtat-sekretario en la Kancelario de Ĉefministro.
En samjara parlamenta voĉdono gajnis mandaton de parlamentano. Marte 2009 iĝis gazetara ombudsmano de la parlamenta klubo de Juro kaj Justeco kaj aŭguste 2010 prezidanto de la parlamenta klubo de la sama partio. En 2015 denove elektita al Sejmo. Novembre de la sama jaro nomumita ministro pri internaj aferoj kaj administrado en la registaro de Beata Szydło.

Distingoj kaj premioj
---------------------

* 2016: Kruco „Golgoto de Oriento" (pro memorigo pri la masakro de Katin)
* 2019: Granda Komandora Kruco de la Ordeno „Pro meritoj por Litovio
* 2022: Ukraina Ordeno „Pro meritoj" unua klaso; premio „Homo de Libereo", donita de pola semajnrevuo „Sieci"
* 2023: En Kievo la 3-an de februaro dum la unua pintkunveno de EU-Ukrainio post la Invado de Rusio en Ukrainion, Volodimir Zelenskij enmanigis al Mariusz Błaszczak ŝtatan ordenon „Apartaj personaj meritoj" (ĉe la tria kirasita kunveno riltanta al transdonado de modernaj tankoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mariusz Błaszczak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Privata paĝo
Koordinatoj: 50° 35′ 00″ N 14° 34′ 36″ O﻿ / ﻿50.58333 °N, 14.57667 °O﻿ / 50.58333; 14.57667 (mapo)

**Maršovický vrch** (ĉirkaŭ 495, antaŭe 515 m s. m.) estas monto en distrikto Česká Lípa, en Regiono Liberec. Ĝi situas proksimume 1 km oriente-nordoriente de municipo Chlum sur katastra teritorio de setlejoj Chlum, Maršovice, Újezd kaj Jestřebí.

Fonolita rompo sur Maršovický vrch

Geomorfologia envicigo
----------------------

La monto apartenas en tutaĵon Ralska montetaro, subtutaĵon Doksa montetaro, distrikton Polomené hory, subdistrikton Housecká vrchovina. Ĉi tien apartenas ankaŭ okcidente situantaj montoj Strážný vrch (468 m s. m.) kaj Holý vrch (428 m s. m.) (komune kun Maršovický vrch ili kreas senperan trimontejon sur okcidenta-orienta linio), la tuta montoriĉa plataĵo en orienta rando (forkigita de grejsaj ravinoj – en unu el ili ekz. kaverno Braniborská jeskyně), monto Šedina (473 m s. m.) kaj dumontejo Skalka (382 m s. m.).

Malpezaj fortikaĵoj
-------------------

Sur Maršovický vrch komencas linio de malpezaj fortikaĵoj, kiu apogas sin je deklivoj de la monto, tratranĉas ŝoseon I/38 kaj finas sur montopiedo Dědek. En konstrusektoro Q2 Jestřebí (konsisto de Vando Liběchov) estis sume 23 objektoj konstrue finitaj en aŭgusto kaj en septembro de 1938, sed armigitaj kaj ekipitaj ili jam ne estis. Tri el la objektoj (registritaj de DFL kaj markitaj per numeroj 36, 231 kaj 233) troviĝis en miniga spaco de minejo kaj pro sekvoj de la minado ili jam senspure malaperis.

Aliro
-----

Plej proksime eblas alveturi per aŭtomobilo ĝis Chlum aŭ ĝis Maršovice, poste daŭrigi piede sur arbaraj vojoj pli supren. La vojo al la montopinto estas danĝera kaj eniri en la ŝtonminejon oficiale malpermesita. Tra la suda deklivo kondukas flava flava turisma marko turisma marko el Chlum ĝis *Sedla pod Maršovickým vrchem*, kie ligas ruĝa marko kaj je iom pli krucigas ĝin verda.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2014-02-03 per la retarkivo Wayback Machine (el Retarkivo 20140203233925) sektoro Q2 Jestřebí en Databázi lehkých objektů na ropiky.net
**Markus Näslund** (naskiĝis la 30-an de julio 1973 en Örnsköldsvik, Svedio) estas sveda glacihokeisto.

Ekde la jaro 2009 li laŭkontrakte ludas en la teamo de la sveda klubo *MoDo Hockey Örnsköldsvik*. Antaŭe li interalie profesie plenumis pli ol 1000 glacihokeajn matĉojn en la Nacia Glacihokea Ligo de Usono kaj Kanado (angle *National Hockey League*, NHL, france *Ligue nationale de hockey*), en la teamoj de la kluboj *Pittsburgh Penguins*, *Vancouver Canucks* kaj *New York Rangers* ludante en la pozicio de atakisto de maldekstra alo.

Kariero
-------

Markus Näslund komencis sian glacihokeistan karieron en la junula teamo de la klubo *MoDo Hockey Örnsköldsvik*, konkuranta en la Unua Glacihokea Ligo de Svedio. En 1991 li en la aĝo de 18 jaroj ricevis kontrakton de la usona klubo *Pittsburgh Penguins*. La 20-an de marto 1996 li interŝanĝiĝis kun la glacihokeisto *Alek Stojanov* de la kanada klubo *Vancouver Canucks*. Tiu interŝanĝo konsideratas la plej bona negoco, kiun la vankuvera klubo sukcesis fari en sia historio: Alek Stojanov ne fariĝis aparte sukcesa glacihokeisto, dum Markus Näslund iĝis entuziasmiga gvidanto de sia teamo kaj atingis impresan nombron da goloj.

En majo 2009 Markus Näslund anoncis sian demision el la aktiva profesia sportado, sed tamen revenis en novembro 2009, por subteni sian originan klubon en Svedion trovi la vojon el sporta krizo.

Internacie
----------

Kadre de la nacia teamo de Svedio, li en la Junula Mondpokalo pri Glacihokeo atingis arĝentan medalon en 1992 (en Germanio) kaj same arĝentan medalon en 1993 (en Svedio); en la Mondpokalo pri Glacihokeo same per la nacia teamo de Svedio li atingis arĝentan medalon en 1993 (en Germanio), bronzan medalon en 1999 (en Norvegio) kaj same bronzan medalon en 2002 (en Svedio).

* Kategorio Markus Näslund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307387
 |
Fish8716.jpgFish8716
Notothenia rossii.jpgNotothenia rossii
La **Marmora nototenio**, *Notothenia rossii*, estas mara polusa moruo de la familio de Nototeniedoj kun teritoria distribuado el suda Novzelando al maroj de Ĉeantarkto, ĉefe ĉe rokaj rifoj. Ties longo estas ĝis 92 cm, kaj ili povas pezi ĝis 10 kg. Ĝi estis tre fiŝkaptita de sovetaj fiŝkaptistoj en la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, kun kaptoj super 100,000 tunoj en kelkaj sezonoj, kaj preskaŭ malaperis el ĉe Suda Georgio, kaj ĉe 1980 estis malabundaj jam tra la tuta Suda Oceano.

Referencoj
----------

* FishBase\_species, genro Notothenia, specio rossii, Majo 2006.
* Tony Ayling & Geoffrey Cox, *Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand*, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8

1. ↑   Large-scale commercial marine harvesting. Lighthouse Foundation. Alirita 23a Julio 2013.

* Kategorio Marmora nototenio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Marmora nototenio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Jorge ALGORA** (Madrido, 27a de januaro 1963) estas hispana kinreĝisoro.

Li studis muzikon kaj teatron. Ekde 1984​, li laboris kiel reĝisoro kaj realigisto de filmoj, dokumentaj filmoj, televidaj programoj kaj reklamado. Dekomence en Madrido kaj poste en Galegio el 1986. Li estis direktoro kaj realigisto de "Adivina Producciones", produktora entrepreno de kino, televido kaj reklmaado, direktoro kaj realigisto de "CAI Producciones" (1987-94), realigisto de "Vídeo Trama" (1986-87), scenaristo kaj realigisto de la "Centro de Ayudas a la Enseñanza con Medios Audiovisuales"(CAE/MAV) de Madrido (1984-85).

Li estis aktoro de teatro en "Los bajos fondos" de Maksimo Gorki, reĝisorita de Ángel Gutiérrez en 1983; kaj en "Los cuernos de don Friolera" de Ramón María del Valle-Inclán, reĝisorita de Pepe Struch en 1984. 

Li ricevis plurajn premiojn laŭlonge de sia kariero.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jorge Algora en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838613
 |
Geedzoj dum la tago de geedziĝo, ĉirkaŭitaj de parencoj.
**Geedzoj** estas personoj laŭleĝe ligitaj por kunvivado kaj fondo de familio. Viron en tia rilato oni nomas *edzo* kaj virinon en tia rilato oni nomas *edzino*. Malsamseksan paron oni nomas *geedzoj* (t.e. edzo kaj edzino), viran paron oni nomas *edzoj* kaj inan paron oni nomas *edzinoj*.

Tradicie en Esperanto ne ekzistas esprimo por ununombre kaj seksneŭtrale nomi personon en tia rilato. Estas uzataj la vortoj *geedzo* kaj *spozo*, sed kelkaj parolantoj konsideras la unuan el tiuj formoj kontraŭfundamenta kaj la duan (same kiel multajn aliajn proponitajn neologismojn) evitinda.

En la abrahamaj religioj (islamo, judismo, kristanismo) kaj aliaj tradiciaj kulturoj estas permesitaj nur ligoj inter viroj kaj virinoj. Sed nun en kelkaj regnoj tiaj ligoj estas oficiale agnoskataj ankaŭ inter personoj de ajnaj seksoj, inkluzive neduumulojn.

Infanoj
-------

Kvankam en okcidentaj landoj geedzoj kelkfoje elektas ne havi infanojn, tia elekto ne estas akceptita en iuj partoj de la mondo. En kelkaj kulturoj kaj religioj, geedzeco postulas la devon havi infanojn. Ekzemple en norda Ganao la pago al la familio de la novedzo indikas, ke la virino devas naski infanojn, kaj virinoj kiuj uzas kontraŭkoncipon estas je risko je minacoj kaj devigoj.

Elektado
--------

Estas multaj manieroj elekti personon, kiuj varias tra la mondo, ekzemple ama geedzeco, aranĝita geedzeco kaj devigita geedzeco. La lasta estas en iuj jurisdikcioj nuligebla. Devige geedzigi iun estas ankaŭ krimo en kelkaj landoj.

Mistraktado
-----------

Geedzoj estas sufiĉe ofte mistraktataj per anima aŭ korpa perforto, kun senbazaj kulpigoj je malfideleco, adulto, kaj tiel plu. Tiaj mistraktoj povas fine kaŭzi divorcon.

Vidu ankaŭ
----------

* Amantino
* Divorco
* Fraŭlo, fraŭlino
* Geedzeco
* Gefianĉeco
* Hejma partnereco
* Kongresedzino
* Koramiko
* Nupto
* Vidveco

Referencoj
----------

1. ↑  Bertilo Wennergren (2020-01-01).  GE. *Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko*. Arkivita el la originalo je 2020-01-08. Alirita 2020-01-08. "geedzo = "edzino aŭ edzo (aŭ neduuma persono en tia rilato)"".
2. ↑  Reta Vortaro: geedzo
3. ↑  Høeg, Tom Arbo.  (1990) *Juraj Vortoj kaj Esprimoj*. Oslo: Universitetsbiblioteket i Oslo, p. 106. ISBN 9788270001613. OCLC 24248504. "spozo signifas unu el la geedzaj partneroj".
4. ↑  Reta Vortaro: spozo
5. ↑   (1999) "Women’s fears and men’s anxieties: the impact of family planning on gender relations in Northern Ghana", *Studies in Family Planning* **30** (1), p. 54–66. 

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-11-23. Alirita 2020-01-24. Pdf. Arkivigite je 2019-03-21 per la retarkivo Wayback Machine
6. ↑   Anti-social Behaviour, Crime and Policing Act 2014. *legislation.gov.uk*.

* Kategorio Geedzoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝtono Ĉe Patrino en la Vologda regiono de Rusio, sur ĝi estis la fajro de la sanktulo
**Fajro de Sankta Elmo** estas la brilanta elektra deŝargo, videbla en la pintoj de altaj objektoj, kiel kirkturoj kaj mastoj de ŝipoj, dum ŝtorma vetero. 

Fajro de Sankta Elmo sur mastoj de ŝipo
La negativa ŝargo de la ŝtormnuboj produktas pozitivan ŝargon ĉe la alta strukturo. Tio kaŭzas mirindan spektaklon kiu ricevis la nomon **Fajro de Sankta Elmo** pro misa prononco de Sankta Erasmo, patrono de maristoj. En antikvo oni nomis la fenomenon *Helena* laŭ la greka vorto *ἑλένη*, kiu signifas 'torĉo', kaj oni pensis ĝin ligita al dioj Kastoro kaj Polukso, kiuj protektis la klasikajn maristojn: *quarum adventu fugari diram illam ac minacem appellatamque Helenam ferunt et ob id Polluci ac Castori id numen adsignant eosque in mari invocant* ('per kies alveno laŭdire estas forpelata la konata danĝera t.n. Helena, kaj tiun Dian faron oni atribuas al Polukso kaj Kastoro kaj ilin surmare oni alvokas.' - Plinio la Maljuna, *Naturalis Historia*, 2-a libro, ĉap. 101).

* Fajro de Sankta Elmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fajro de Sankta Elmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Drekavaĉ** (laŭvorte "kriulo"), nomata ankaŭ *drek* kaj *drekalo* 'дрекавац' en serba estas mita fikcia ento en suda Slava mitologio.

Originakredo
------------

Drekavaĉ devenas el la animo de geinfanoj kiuj mortis nebaptitaj.

Tiu fikciaĵo ne estas fidinde priskribata. Unu priskribo estas ke ties korpo estas makuleca, longeca kaj fajna kiel spindelo, kun malproporcie granda kapo; alia asertas ke temas pri iu tipo de birdo (eble Granda botaŭro); moderna trovo de supozita drekavaĉa korpo ŝajnis kiel hundo aŭ vulpo, sed kun malantaŭaj kruroj kiel tiuj de kanguruo. Ĝi povas aperi ankaŭ kun formo de infano kaj alvokas preterpasantoj ĉe tombejo por bapti tiun. La ununura karaktero pri kiu ĉiu kunsentas estas teruriga krio.

Notoj
-----

1. ↑  Levi, Pavle (2007) *Disintegration in frames: aesthetics and ideology in the Yugoslav and post-Yugoslav cinema* Stanford University Press, Stanford, California, paĝo 181, ISBN 978-0-8047-5368-5
2. 1 2 3  Š. Kulišić; P. Ž. Petrović, N. Pantelić.  "Дрекавац", *Српски митолошки речник* (Serbian). Belgrade: Nolit, p. 110.
3. ↑  Z. Šaponjić. "I drekavac sumnjiv",  *Glas Javnosti*, 2003-10-20. Kontrolita 2006-09-22. (Serbian)
4. ↑  "Gimnastika na poledici".

 Arkivigite je 2008-04-09 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2008-04-09. Alirita 2012-09-15.
**Johann Ernst HEBENSTREIT** (naskiĝinta la 15-an de januaro 1702 en Neustadt an der Orla, mortinta la 5-an de decembro 1757 en Lepsiko) estis germana medicinisto kaj naturscienculo.

Vivo
----

Estante filo de pastro li studis ekde 1719 en Jena kaj Lepsiko; ĉe la Universitato de Lepsiko li magistriĝis pri filozofio kaj doktoriĝis en 1728. Doktoriĝo medicina venis en 1730 post defendo de la disertaĵo *De viribus minerarum et mineralium medicamentosis*. Paralele li iĝis, danke al la influo de Augustus Quirinius Rivinus, tre bona botanikisto. Sekve la lepsika komercisto Bose transdonis al li la gvidadon de sia botanika ĝardeno. Laŭ komisio de reĝo Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio) li vojaĝis inter 1731 kaj 1733 kun kvin akompanantoj (inter kiuj Christian Gottlieb Ludwig) al Norda Afriko por kolekti naturaĵojn kaj akiri vivajn bestojn. Poste li iĝis (en 1733) orda profesoro pri fiziologio en Lepsiko posteulonte Michael Ernst Ettmüller. En 1737 li iĝis orda profesoro pri anatomio kaj kirurgio. En 1747 krome de patologio kaj en 1748 de terapio. Samjare li iĝis daŭra dekano.

Hebenstreit publikigis laboraĵojn pri anatomiaj-fiziologiaj kaj praktikaj-medicinaj demandoj, i.a. ankaŭ pri jurmedicino (*Anthropologia forensis*, Lepsiko 1751). Liaj interesoj tre fokusiĝis pri la antikva medicino kiun li komparis kontinue kun la siatempa stato. Krome li verkis *Erklärung griechischer Wörter von Krankheiten des menschlichen Körpers* (Leipzig 1751) verkante latinlingvajn instrupoemojn. Li ankaŭ aktivis kiel ĝenerala kuracisto. Krome li provis plibonigi la planto-sistemon (divido lau fruktoj). Krome li starigis sistemon de la marfruktoj kaj fiŝoj laŭ ekseraj organoj. De restonta signifo estis liaj raportoj kiel gvidanto de la ekzpedicio al Norda Afriko inter kies rezultoj estis eĉ ankaŭ kolekto de enskriboj.

Honoroj
-------

* membro de Leopoldina (akademio), 1731
* membro de la Societo de sciencoj de Marseille

Aliaj verkoj (elekto)
---------------------

* De usu partium, 1740
* Mus. Richterianum, 1743
* Programma historiae naturalis Insectorum institutiones, 1745
* Ordo morborum causalis, 1754-57
* "J. E. Hebenstreits vier Berichte von seiner … Reise", ĉe: J. Bernoulli: *Slg. kurzer Reisebeschreibungen*, vol 9-12, Berlin 1783 (france ĉe *Nouvelles ann. des voyages 46*, Paris 1830)

Fonto
-----

Uschmann, Georg, "Hebenstreit, Ernst" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 8 (1969), p. 168 ([  tie ĉi interrete])

Eksteraj ligiloj
----------------

* membrolisto de Leopoldina-akademio
**Matijovo,** ukraine **Матійово,** ruse **Матиево,** (matijevo) hungare **Mátyfalva** [matjfalva] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv, en municipo de Pidvinogradiv.

Transkarpata provinco en Ukrainio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 7′ 48″ N 22° 54′ 36″ O﻿ / ﻿48.13000 °N, 22.91000 °O﻿ / 48.13000; 22.91000 (mapo)Koordinatoj: 48° 7′ 48″ N 22° 54′ 36″ O﻿ / ﻿48.13000 °N, 22.91000 °O﻿ / 48.13000; 22.91000 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 121 m
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 90326
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Matijovo situas sur ebenaĵo. Vinohradiv troviĝas 8 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1326 en formo *Magfolua*. En 1910 loĝis en Mátyfalva 567 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Mátyfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. Baldaŭe la regiono rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Matijevo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Matijovo 1079 da homoj, (715 hungaroj).

Vilaĝservoj estas ukrainlingva lernejo, infanĝardeno.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo el la 15-a jarcento, en 1792 kaj en 1890 trakonstruiĝis, turo alkonstruiĝis en 1935
* greko-katolika preĝejo

Famuloj
-------

* en la iama Mátyfalva naskiĝis hungara pianisto Imre Székely

* Kategorio Matijovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **milito de la ligo de Augsburg**, ankaŭ konata kiel la **Naŭjara milito** aŭ la **milito de la Granda Alianco** aŭ la **milito de palatinata sukcedo**, estis grava milito inter Francio kaj la ligo de Augsburg - tiam nomata «Granda Alianco». La milito komenciĝis por kontraŭstari francan ekspansion ĉe Rejno, sed ankaŭ, koncerne Anglion, por protekti la Gloran Revolucion kontraŭ ebla rereĝigo de Jakobo la 2-a, ekzilita en Francio. Tiu milito kreis ankaŭ fronton en Nordameriko, kie ĝi estis konata de la anglaj kolonianoj kiel la **milito de Reĝo Vilhelmo**.

La ligo de Augsburg estis kreita en 1686 inter la Sankta Romia Imperio kaj pluraj germanaj princlandoj (ekzemple Palatinato, Bavario kaj Brandenburgio) por rezisti al franca invado de Germanio. Al tiu alianco plie aliĝis Portugalio, Hispanio, Svedio kaj Nederlando. Ankaŭ Anglio partoprenis la konflikton ekde 1689.

La milito, kiu estis relativa sukceso por Francio, finiĝis per la traktato de Rijswijk (oktobro 1697). Ludoviko la 14-a definitive ricevis Strasburgon kaj la plej grandan parton de Alzaco.

Vidu ankaŭ
----------

* Ligo de Augsburg
* Ludoviko la 14-a (Francio)
* Franca-Nederlanda milito
* Milito de hispana sukcedo
**Judit Vihar,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vihar Judit** estis hungara poeto pri hajko, tradukisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Ŝia avo estis Félix Bódog Widder, ŝia patro estis Béla Vihar.

Judit Vihar en 1997 kun Oe Kenzaburo
Judit Vihar naskiĝis la  28-an de aŭgusto 1944(nun 1944-08-28) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Judit Vihar maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1962, poste ŝi akiris diplomon (MSc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968. Post la diplomo ŝi instruis en gimnazio. En 1975 ŝi doktoriĝis (Ph.D.), poste ŝi instruis en la menciita universitato. Inter 1988–2003 ŝi estis katedrestro en instrua rango docento, pli poste ŝi estis profesoro ĝis 2006. Jam ekde 1996 ŝi instruis ankaŭ en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Ŝi edziniĝis dufoje kaj naskis unufoje filon. Ŝi ricevis hungaran medalon en 2000, japanajn premiojn en 2002 kaj 2009.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografieto hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838633
 |



* Portalo pri Biografio
Nordkoreaj kaj ĉinaj prizonuloj arigitaj en kampadejo de Unuiĝintaj Nacioj por militprizonuloj en Pusan dum la Korea Milito en 1951.
**Militprizono** (ofte ankaŭ malliberejo por militprizonuloj) estas ejo por la enfermado de malamikaj luktintoj kaptitaj de militanta potenco dum militepoko. 

Estas gravaj diferencoj inter koncentrejoj, ekstermejoj kaj militistaj prizonoj. La intenco konstrui kampadejojn por militprizonuloj aperis en Norman Cross en Anglio en 1797 kaj en la Prizono Dartmoor, ambaŭ konstruitaj dum la Napoleonaj Militoj, kaj ili estis uzataj en ĉiuj ĉefaj konfliktoj de la lastaj 200 jaroj. La ĉefaj kampadejoj estis uzataj por marpatrolistoj, marsoldatoj, maristoj, soldatoj, kaj pli ĵuse, aviadilistoj de malamikoj kiuj estis kaptitaj de militista povo dun aŭ tuj post armita konflikto. Aldone, nemilitantoj, same kiel komercaj maristoj kaj civilaj aviadilistoj, estis enprizonigitaj en kelkaj konfliktoj. Pro la adopto de la Konvencio de Ĝenevo pri Militprizonuloj de 1929, poste kompletigita de la Tria Konvencio de Ĝenevo, oni postulis, ke la kampadejoj por militprizonuloj estu malfermaj al inspekto fare de rajtigitaj reprezentantoj de neŭtrala povo. Ne ĉiuj militantoj ĝuste aplikis la konvencion en ĉiuj

Interesaĵoj
-----------

Post subpremo de la Ribelo de Varsovio en germana militprizono en Łambinowice restis 63 soldatoj de la Pola Enlanda Armeo, kies aĝo ne superis 15 jaroj (18.10.1944).

* Kategorio Militprizono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Miedes de Aragón** [MJEdes dearaGON] estas municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas apuda Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Miedes de Aragón estas municipa teritorio en la sudoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi limas laŭhorloĝe el sudo kun Villafeliche, Montón, Fuentes de Jiloca, Sediles, Ruesca kaj Codos. 

La loĝloko Miedes de Aragón mem estas je 89 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 758 msm en la Iberia Sistemo, sur la valo de la rivero Perejiles estante la kvara loĝloko tie antaŭ la enfluejo en la riveron Jalón ĉe Calatayud. 

Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-1504. La plej proksima loĝloko estas Mara.

Historio
--------

Preĝejo.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. Estis kastelo en la Mezepoko.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Miedes de Aragón kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 429 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj, kaj ĉefe ĉerizarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado kun protektita devennomo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj altiraĵoj estas la mudeĥara preĝejo, turo, konvento, ermitejo, krucmonumento "peirón", kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la riveroj.

Bildoj
------

* Panoramo.Panoramo.
* Panoramo.Panoramo.
* Urbodomo.Urbodomo.
* Turo de Miedes.Turo de Miedes.
* Turo de Miedes.Turo de Miedes.
* Preĝejo de Sankta Petro.Preĝejo de Sankta Petro.
* Konvento de la Concepción kaj San Blas.Konvento de la Concepción kaj San Blas.
* Konvento de la Concepción kaj San Blas.Konvento de la Concepción kaj San Blas.
* Konvento de la Concepción kaj San Blas.Konvento de la Concepción kaj San Blas.
* Konvento de la Concepción kaj San Blas.Konvento de la Concepción kaj San Blas.
* Konvento de la Concepción kaj San Blas.Konvento de la Concepción kaj San Blas.
* Konvento de la Concepción kaj San Blas.Konvento de la Concepción kaj San Blas.
* Peirón de la Virgulino de Pilar.*Peirón* de la Virgulino de Pilar.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Miedes de Aragón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803278
 |
**Kadmia telurido** (CdTe) estas kristala kemia kombinaĵo el grupo de teluridoj, konsistanta el kadmio kaj teluro kun kuba kristala strukturo (spacogrupo F43m). En la kristala formo, ĝi estas rekta II-VI-bendbreĉo-duonkonduktanto. CdTe estas ankaŭ bona bazmaterialo por sunĉeloj. Ĝi estas uzata normalkaze kiel tavolstrukturo kun kadmia sulfido, por formi p-n-transiron, ekz. en sunĉelo aŭ fotodiodo.

Apliko
------

CdTe estas absorba materialo por sunĉeloj. Ĝi estas pli kosta ol silicio, precipe kiel maldiktavola sunĉelo, sed ne tiom povumkapabla. CdTe kiel miksa kristalo kun hidrarga telurido HgTe formas multflankan infraruĝan detektoran materialon (Hg,Cd)Te. CdTe kiel miksa kristalo kun zinka telurido ZnTe formas elstaran rentgenan kaj gamoradian detektoran materialon (Cd,Zn)Te.

Proprecoj
---------

Ĝi estas senodora, nigra solidaĵo, kun molmaso de 240,01 g•mol−1, denso de 6,20 g•cm−3, fandopunkto de 1041 °C, bolpunkto de 1121 °C. Ĝi estas nesolvebla en akvo, ĝia pulvoro estas venena.

* Kategorio Kadmia telurido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĵusaj geedzoj enaviadilante por sia mielmonato, Montrealo, 1946
**Mielmonato** (se pli mallonga **nuptoveturo**) estas metaforo tradicie uzata por ferio eksterordinare uzata fare de ĵusaj geedzoj por celebri sian geedziĝon private kaj intime. Nuntempe, mielmonatoj estas ofte celebrataj en destinaĵoj konsiderataj ekzotaj kaj/aŭ romantikaj.

Ĝi estus la lasta epizodo de longa serio de agoj rilate al nupto, komponita el fianĉiĝo, (ge)edziĝo-propono, nuptopreparo, fraŭlec-adiaŭo ktp. Parizo, Venecio, Kankuno, Maldivoj, Lasvegaso estastipaj kaj kutimaj celoj de mielmonatoj.

Estas multaj vortoj de simila signifo en aliaj lingvoj. La sinhala formo tradukeblas el "Madhu Samaja" (*මධු සමය*). La franca formo tradukeblas kiel "mielluno" (*lune de miel*), same kiel la hispana (*luna de miel*), rumana (*luna de miere*), portugala (*lua de mel*) kaj itala (*luna di miele*). La kimra vorto por mielmonato estas *mis mêl*, kiu signifas "mielmonato", kaj simile ĉe la ukraina (*медовий місяць*), pola (*miesiąc miodowy*), rusa (*медовый месяц*), araba (شهر العسل Arkivigite je 2015-10-05 per la retarkivo Wayback Machine *ŝahr el 'assal*), greka (*μήνας του μέλιτος*) kaj hebrea (ירח דבש *jeraĉ d'vaŝ*). (Kurioze *Jeraĉ* estas uzata por monato, pli ol la plej ofta *Ĉodeŝ*. *Jeraĉ* estas rilata al la vorto *Jare'aĉ* por luno kaj ambaŭ vortoj estas literumitaj simile: ירח.) La persa vorto estas ماه عسل *māh-e asal* kiu signifas kaj "mielluno" kaj "mielmonato" (*māh* en persa signifas kaj *luno* kaj *monato*). Samo aplikeblas al la vorto *aj* en la turka, nome *balayı*. En Hungara lingvo ĝi estas nomata "mielsemajnoj" (mézeshetek). Simile, la tamila vorto por mielmonato estas *தேனிலவு* (thaen nilavu), el kio *thaen* estus 'mielo' kaj *nilavu* 'luno', kaj la maratha vorto por mielmonato estas *मधुचंद्र* (madhuchandra) el kio *Madhu* estus 'mielo' kaj *chandra* 'luno', dum en bangla ('Bengala') lingvo, ĝi estas referencata kiel মধুচন্দ্রিমা (modhuchondrima) el kio *modhu* 'mielo *kaj* chondrima *'luno'. En Hindia सुहागरात (suhaagraat) kaj en panxaba mielmonato estas ankaŭ nomita ਸੁਹਾਗਰਾਤ (suhaagraat). En nepala ĝi estas* Madhumas*.*

* Kategorio Mielmonato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pendu per longa, fleksebla ŝnuro plumban globeton. Tiel estiĝas pendolo. la ŝnuro estas la tigo de pendolo. Movu la globeton el sia ripoza pozicio tiel, ke la ŝnuro dume restu ĉiam fleksite. Lasinte la globeton ĝi movados laŭ pendola movo. Difinu la grandon de la returnanta forto!   

Matematika pendolo
Se la devio ***x*** estas sufiĉe malgranda (la centra angulo {\displaystyle \alpha } estas tre malgranda), la longo de kordo inter la punktoj **DA** per bona alproksimigo egalas kun la **x** devio. Se la ŝnuro estas sufiĉe longa, la distanco **OA1** alproksimiĝante egalas kun la longo ***l*** de la ŝnuro. La punkto **A1** estas perpendikulara projekcio de punkto **A** al vertikala tigo de pendolo.  

Kiaj fortoj efikas sur la globeton en la punkto **A** ? Pro sia maso de la plumba globeto volas tiri ĝin la gravita forto **G**. Ĉar la ŝnuro estas ĉiam streĉita, t. e. ĝi estas ĉiam rekta, oni povas dividi la forton **G** al komponentoj centrifuga forto **C**, kaj tanĝanta forto **T**.

Laŭ la similaj trianguloj oni povas skribi la rilaton:

{\displaystyle \Delta OAA\_{1}\approx \Delta AGC}
De tie:

{\displaystyle {\frac {T}{G}}={\frac {x}{l}}}
kaj

{\displaystyle T={\frac {x}{l}}G={\frac {G}{l}}x}
Ĝi similas al la ekvacio dekondukita ĉe la simpla vibra movo. Tio estas, la risorta konstanto konvenas al la rilato **G/l** de la pendola movo:

{\displaystyle k={\frac {G}{l}}}
La maso estas la frakcio de gravita forto **G** kaj la gravita akcelo **g**:

{\displaystyle m={\frac {G}{g}}}
Se oni ilin anstataŭigas en la ekvacioj de vibra movo, ricevas la tempon de la tuta periodo:
{\displaystyle }

{\displaystyle T=2\pi {\sqrt {\frac {m}{k}}}} >>>>>>> {\displaystyle 2\pi {\sqrt {\frac {Gl}{gG}}}=2\pi {\sqrt {\frac {l}{g}}}}
Ĉe la pendola movo oni ne mezuras la tutan periodon sed nur la tempon de unu pendo:

{\displaystyle T\_{p}=\pi {\sqrt {\frac {l}{g}}}}
Videblas, ke la pendola tempo de matematika pendolo ne dependas de io, ol de la longo de pendolo. Tiel la pendola movo uzeblas mezuri la tempon (pendola horloĝo, metronomo) kaj difini la graviton. Laŭ ĉi tiu principo funkcias la fama pendolo de Lóránd Eötvös .
Memkompreneble, la dekondukitaj ekvacioj estus komplete validaj, se ni povus plenumi la komencajn kondiĉojn. La realaj, praktikaj pendoloj nomiĝas fizikaj pendoloj. Al ties kalkulo oni enkondukis la tiel nomitan reduktitan longon. La reduktita longo estas la longo de tiu matematika pendolo, kies pendola tempo egalas kun la reala pendola tempo de konkreta, fizika pendolo.

* Kategorio Matematika pendolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Milles de la Polvorosa** [MIljes delapolboROsa] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Benavente y Los Valles, en la nordo de la provinco, sude de la Provinco Leono. *Milles* estus etimologie rilatebla al *Ĝemelejo*, nome aludo al paro da montetoj, dum *la Polvorosa* estas aludo al teritorio kie okazis la Batalo de la Polvorosa kontraŭ maŭroj. 

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 18,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 208 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 250 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 70 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Villanázar, Santa Cristina de la Polvorosa, Arcos de la Polvorosa, Burganes de Valverde, Villaveza del Agua, Bretocino, Bretó kaj Santovenia del Esla.

Estas atestantoj de prahistoria loĝado kaj de la [[[Romia Imperio]]; en Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Graflando de Benavente. Iam oni ŝanĝis la loĝlokon al ejo pli malproksima de la rivero kiu okazis inundojn. 

Plej grava enspezofonto estis agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: fiŝkaptado, ĉerivera distrejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755588
 |
Migra poŝtoficejo de MaltaPost
**Migra poŝto**  aŭ **Migra poŝtoficejo**, **nefiksa poŝto**, **movebla poŝtoficejo** ofertas poŝtajn servojn per speciale ekipitaj veturiloj: poŝtaŭtoj aŭ trajnoj.

Historio
--------

En Britio ekfunkciis la surtrajna "Travelling Post Office" [Vojaĝanta poŝtoficejo] en 1838. La servo estas nuligita de Royal Mail komence de 2004. En Britio, vojaj veturiloj, kiuj provizas poŝtajn servojn, estas nomataj *Mobile Post Offices* [Migraj poŝtoficejoj], por diferenci ilin de la (nun malaktualaj) fervojaj vojaĝaj poŝtoj. Migraj poŝtoficejoj unue estis enkondukitaj en 1936 por provizi telegrafojn, telefonajn kaj poŝtajn servojn okaze de specialaj eventoj kiel vetkuroj kaj koncertoj. La neceso de grandaj migraj poŝtoficejoj malpliiĝis dum la jaroj, sed ekde la mezo de la 1990-aj jaroj malgrandaj versioj aperis en kamparaj urboj sen permanenta poŝtoficejo.

Ankaŭ en Aŭstrio kaj Hungario migra poŝto frekventas malgrandajn vilaĝojn kie ne (plu) funkcias poŝto aŭ poŝtejo. En determinita tempo alvenas poŝtaŭto en centro de vilaĝo kaj tie haltas ĉ. 2 horojn. En tiu tempo la vilaĝanoj povas uzi la poŝtajn servojn (sendoj de leteroj, pakaĵoj, monoj), krome poŝtisto disdonas (en Hungario) la pension kaj aliajn aĵojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Klarigoj pri la sistemo hungare

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ PIV: migri (2): Translokiĝi de loko al loko laŭ la bezonoj, ne havante fiksan sidejon
**Marvin J. CHOMSKY** (23-an de majo 1929 - 28-an de marto 2022) estis jud-usona reĝisoro de televido kaj kino. Li ankaŭ laboris kiel produktoro de televido. Li estas kuzo de fama lingvisto Noam Chomsky.

Li diplomiĝis ĉe Syracuse University en 1950. Chomsky komencis sian karieron kiel helpisto en televidaj studioj. Dum la 1960-aj jaroj li reĝisoris epizodojn de la televidserioj *The Wild Wild West*, *Star Trek* kaj *Gunsmoke.*

En 1970-a kaj 1980-a jardekoj li reĝisoris la kinofilmojn *Evel Knievel* (1971), *Murph the Surf* (1975), *Mackintosh and T.J.* (1976), *Good Luck, Miss Wyckoff* (1979) kaj *Tank* (1984) kaj ankaŭ televidfilmoj: *Brinks: The Great Robbery* (1976), *Victory at Entebbe* (1976), *Attica* (1980) kaj *Billionaire Boys Club* (1987).

En tiu tempo, Chomsky ankaŭ reĝisoris krom famegan *miniseries* *Roots* (1977), ankaŭ *Brotherhood of the Rose* (1989), kaj laboris ĉe aliaj *miniseries* kiel *Holocaust* (1978), *Inside the Third Reich* (1982) kaj *Peter the Great* (1986). Li resgisoris aktorinon Vanessa Redgrave en televidfilmo *My Body, My Child*.

En la fino de 20-a jarcento li reĝisoris televidfilmon *Catherine the Great* (1995).

Li ricevis tri foje premion Emmy Awards.

Notoj
-----

1. ↑   Anglalingvaĵo por malgrandaj televidserioj kun unu rakonto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634341
* GND: 13714301X
* LCCN: no99074242
* VIAF: 81375335
* ISNI: 0000 0000 8160 1545
* SUDOC: 148412505
* BNF: 13950812c
* NLA: 35382692
* BIBSYS: 90985327
* NKC: xx0208360
* BNE: XX1399499
 |