recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
specimeno de aktuala estona licencplato
aŭtokodo de 1993 ĝis 2004
armea licencplato

La aktualaj **aŭtokodaj licencplatoj de Estonio** (estone: *numbrisilt* aŭ *numbrimärk*) ekde ilia enkonduko en 1991 konsistas el tri ciferoj kaj tri literoj. Unue emblemo de la teknika kontrolo, necesa ĉiun duan jaron, dividis la ciferojn maldekstre kaj literojn dekstre - intertempe la novaj licencplatoj laŭ normo de la Eŭropa Unio estas sen tia emblemo. La sistemo de la estonaj aŭtokodoj videble similas al tiu de Svedio. Samkiel en Svedio, la aŭtokodo ne ligitas al la persono de la aŭtoposedanto aŭ al ties loĝloko, sed al la aŭto mem.

En 1993 la apero de la licencplatoj iomete ŝanĝiĝis. Dum komence la nigra kadro ĉirkaŭ la plato estis interrompita flanke, ĝi ekde tiam estas seninterrompa. Ekde la membriĝo de Estonio en la Eŭropa Unio la 1-an de majo 2004 la licencplatoj samas al tiuj de la aliaj EU-membroŝtatoj: maldekstre estas blua strio, sur kiu supre videblas la 12 steloj de la eŭropa flago kaj sube la nacia kodo **EST** el blankaj literoj.

Ekde pluraj jaroj nur disdonatas aŭtokodoj, kies cifera bloko komenciĝas per „T" (en Tartu), „M" (en Talino kaj la distrikto Harju) aŭ „A" (en la aliaj partoj de Estonio).

Kontraŭ aldona pago eblas mendi laŭdeziran kombinon el tri ciferoj kaj tri literoj (ekzemple „777 XXX"), kontraŭ pli alta pago ankaŭ liberan kombinon (ekzemple sian propran nomon).

Diplomataj licencplatoj havas bluan fonon kaj blankajn literojn. Ili komenciĝas per la „CD" aŭ „AT" („ataŝeo") kaj sekvas maksimume kvar ciferoj. Privataj aŭtoj de ambasadoroj komenciĝas per la literkombino „CMD". La unuaj du el la tri ciferoj reprezentas la landon de la diplomato.

Eksterlandanoj konstante vivantaj en Estonio ricevas flavajn licencplatojn kun nigraj literoj kaj ciferoj. La literobloko komenciĝas per „EE".

Dumtempaj licencplatoj havas ruĝajn literojn kaj ciferojn sur ruĝa fono. Ili konsistas el nur du literoj kaj kvar ciferoj. Kaj licencplatoj de la estona armeo havas nigran fonon kaj blankajn literojn kaj ciferojn.

Loko, kie la aŭto ricevis sian aŭtokodon
----------------------------------------

(unua litero)

* **A** ĉiuj partoj de Estonio ne menciitaj sub *M* kaj *T*
* **M** Talino kaj distrikto Harju
* **T** Tartu

Loko, kie la aŭto ricevis sian aŭtokodon - sistemo de la 1990-aj jaroj
----------------------------------------------------------------------

(unua litero)

* **A** Talino
* **B** Talino
* **D** Viljandi
* **F** Pärnu
* **G** Valga
* **H** Hiiumaa
* **I** Jõhvi
* **J** Jõgeva
* **K** Kuressaare
* **L** Rapla
* **M** distrikto Harju
* **N** Narva
* **O** Põlva
* **P** Paide
* **R** Rakvere
* **S** Haapsalu
* **T** Tartu
* **V** Võru

* Kategorio Aŭtokodoj en Estonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő Cserháti** [ĉerhAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserháti Jenő** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia frato estis Sándor Cserháti.

Jenő Cserháti  naskiĝis la 5-an de marto 1855 en Győr. Li mortis la 17-an de novembro 1910 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Cserháti akiris diplomon en Zuriko en 1876. Post siaj studoj li laboris en Kompanio de Aŭstraj Fervojoj. Inter 1890 kaj 1905 li laboris en Budapeŝto, kie li okupiĝis pri fervojo kaj ŝipveturado. En 1905 li ekinstruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li longe laboris kun Kálmán Kandó.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Vasutak elektromos vontatása* (1901)
* *Nagyfeszültségű forgó árammal hajtott elektromos vasutak* (1903)

Memorigiloj
-----------

* memormedalo Cserháti ekde 1911

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **golgota kapelo Sankta Johano Nepomuka** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Iregszemcse (ĝis 1938 en vilaĝo Felsőireg).

Historio
--------

En la iama Ireg katolika kirko estis konstruita supozeble en la 15-a jarcento. Ĝi ruiniĝis dum dominado de turkoj. Post tiu erao la alveninta loĝantaro profitis la restintan sanktejon, kiel preĝejo. En 1726 oni enmurigis la triumfan arkon kaj aliaj trakonstruoj okazis. Tiel almenaŭ pli komforta konstruaĵoparto estiĝis. Ĝi estis dediĉita al Naskiĝo de Maria, sed en 1753 György Klimó konsekris ĝin al Johano Nepomuka. Baldaŭ oni konstruis en alia loko novan preĝejon, tamen tiu iama preĝejo iĝis kalvaria kapelo. En la dua duono de la 20-a jarcento la kapelo renoviĝis ĉefe interne.

Konstruaĵo
----------

La kapelo situas sola en korto de la paroĥo. La iama sanktejo ekstere havas apogpilieroj. La enirejo situas en mezo de la jam enmurita triumfa arko. Super la pordo estas videblaj brikoj de supra parto de la arko. Estas ankaŭ enmurita la iama enirejo de la sakristio. Interne la altaro estas malfrurenesanca, supozeble ĝi devenas el alia preĝejo. Ĉe la altaro videblas baroka statuo pri Johano Nepomuko farita en la 18-a jarcento.

La golgoto situas en la apudaĵo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2019-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 48° 40′ 18″ N 21° 18′ 53″ O﻿ / ﻿48.67167 °N, 21.31472 °O﻿ / 48.67167; 21.31472 (mapo)

**Opátska** (hungare *Széplakapáti* [sEplakapAti]) estas kvartala patro de Krásna en Košice en Slovakio, en Regiono Košice.

Situo
-----

Opátska situas en sud-orienta rando de Košice laŭ maldekstra bordo de Hornád. La urbocentro troviĝas je 7 km.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en la jaro 1427 laŭ tiama hungara ortografio *"Apáti"* (=abata), kiel apartenaĵo de la proksima abatejo de Krásna. Dum la historio ĝi apartenis al la eklezio. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa. En 1910 loĝis en Széplakapáti 397 homoj, (slovakoj, hungaroj, ciganoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Széplakapáti rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno, ĉar ĝi forte ligiĝis al Kassa. En 1945 Opátska unuiĝis kun Krásna nad Hornádom. Tiu unuigita vilaĝo iĝis urboparto de Košice en 1976.

Vidindaĵoj
----------

* kulturdomo
* strato Opátska, la unusola memoraĵo pri la iama vilaĝo
**Jenő Farkas** [farkaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Farkas Jenő** estis hungara tradukisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto, eldonisto.

Jenő Farkas naskiĝis la  17-an de aŭgusto 1944(nun 1944-08-17) en ĝuste tiam hungara urbo Marosvásárhely (nuntempa Târgu Mureș en Rumanio).

Biografio
---------

Jenő Farkas maturiĝis en gimnazio de Cristuru Secuiesc, poste li akiris pedagogian diplomon en sia naskiĝurbo en 1965, pli poste plian tian diplomon en Bukareŝta universitato en 1972. Inter 1972-1981 li laboris en eldonejo en Bukareŝto, dum li akiris ankaŭ tradukistan diplomon en 1976. En 1982 li translokiĝis al Budapeŝto, kie li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1986, sed ekde 1983 li instruis jam en la universitato. Ekde 1993 li estris eldonejon. Li doktoriĝis (Ph.D.) en 1997 kaj en 2002 li akiris tradukistan diplomon. Lia edzino naskis filon en 1976. Li ricevis francajn premiojn en 2003 kaj 2009.

Elektitaj libroj
----------------

* *Drakula vajda históriája* (1989)
* Emile Cioran: *Kalandozások* (tradukaĵo, 2004)
* *Antologie de texte din literatura română, 9-12* (2015)
* *TOP 2000 Román-Magyar szótár. A 2000 legfontosabb román szó példamondatokkal* (vortaro, 2020)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* dateno

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827545
 |



* Portalo pri Biografio
María Inés Guerra, meksika prezentistino subskribanta aŭtografojn.
Aŭtografo de Marteno Lutero.
**Aŭtografo** (el latina *autogrăphus*, kaj siavice el la greka, *αὐτόγραφος*) estas dokumento skribita totale mane de ties aŭtoro, male al dokumento tajpita, maŝinskribita aŭ kopiita de mankopiisto. Ekster la etoso de la historio, aŭtografo estas subskribo dediĉita de famulo al fano aŭ admiranto. Tiukadre subskribas aŭtografojn kantistoj, muzikistoj, venkintaj sportistoj, aŭtoroj ĉefe dum librofoiroj aŭ prezentado de ties verkoj ktp. Foje aŭtografo povas plialtigi la valoron de la subskribita bazo, ekzemple libro, foto, monbileto ktp.

En la muzika parolmaniero, tiu termino uzatas ofte anstataŭ la esprimo "aŭtografa partituro", reference al partituro verkita mane de la propra komponisto kaj subskribita de li mem.

En la etoso de Bildliteraturo desegnistoj kutimas fari aŭtografojn kun almenaŭ parte bildo.

Laŭ Francisko Azorín **aŭtografo** estas *Skribaĵo propramane farita de aŭtoro.* El tio li formas la terminojn **aŭtografio** kiel "Arto reprodukti aŭtografojn per litografio" kaj **aŭtografi** kiel "Reprodukti skribaĵojn".

Referencoj
----------

1. ↑  Etimologio de la samdevena hispanlingva vorto Arkivigite je 2012-03-19 per la retarkivo Wayback Machine, ĉe la ero de la difino de *autógrafo* de la DRAE.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 24.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Aŭtografo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Texcatepec** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Texcatepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 170.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9733 loĝantojn. El tiuj estis 4764 viroj kaj 4969 virinoj. La komunumo havas surfacon de 153.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 35 minutoj norda latitudo kaj 98 gradoj kaj 41 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1840 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 8243 personoj. En la jaro 2000 temis pri 9051, do temis pri kresko / malkresko je 1.89 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 7675 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 5913 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la rivero Meandro. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Meandro.

rigardo de *Priene* al la ebenaĵo de la Granda Meandro
La **Meandro** (de la greka nomo Μαίανδρος), nuntempe **Granda Meandro** (turke *Büyük Menderes*, tial nomita por diferencigo de la "Malgranda Meandro", la antikva rivero "Kaystros"), estas rivero en la okcidento de Malgrandazio (la nuntempa ŝtato Turkio), kiu pro la multaj intensaj kurbiĝoj eterniĝis en la vortoprovizo de multaj mondaj lingvoj (kun la signifo supre citita el PIV). Kun 550 kilometroj da longeco ĝi estas la plej signifa rivero en la okcidento de Anatolio.

La rivero fontas en la montaro de la antigva regiono Frigio, pli-malpli duonvoje inter la provincaj ĉefurboj *Uşak* kaj *Afyon*. La du plej grandaj fontaj riveroj nomiĝas *Banaz* kaj *Kufi*, plia suda alfluo fontas apud la urbo *Dinar*. Post kunfluo norde de la urbo *Denizli* la Granda Meandro fluas okcidenten, al la direkto de la urbo *Aydın*, kaj proksime de la antikva urbo Mileto enfluas la Egean Maron.

En la marborda ebenaĵo, kiu depost la antikva greka-ionia epoko pro sedimentado vastiĝis je pluraj kilometroj, pli-malpli 15 kilometrojn norde kaj sude de la marenfluo viziteblas la ruinoj kaj temploj de la antikvaj urboj Priene kaj Didyma. Inter *Söke* kaj *Aydın* riveroborde situas la restoj de la antikva urbo Magnesia, proksime de *Sultanhisar* riveroborde la restoj de la antikva urbo Nysa.

Referencoj
----------

1. ↑   *Большой Мендерес* (ruse) — artikolo el la Granda Sovetia Enciklopedio.
2. ↑  **meandr/o**. Unu el la serio da kurbiĝoj de rivero, de vojeto, de ornamaj linioj.

**meandri** (ntr) (pp vojo) Serpentumi, hazarde vagadi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Meandro (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* satelita bildo pri la akvigo de la regiono ĉirkaŭ la rivero Meandro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228465
* GND: 4211257-6
* VIAF: 239514138
* BNF: 12194629t
* NKC: ge322222
 |
**Miskolc-Bükkszentlászló** (miŝkolc-buksentlAslo), slovake **Stará Huta** estas iama vilaĝo, nun urboparto de Miskolc en Hungario.

Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis Bükkszentlászló
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 3558
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

La vilaĝo situas de urbocentro de Miskolc 8 km-ojn for. En la iama vilaĝo aŭtobuso numero 68 trafikas.

Historio
--------

Pli frue estis tie tera fortikaĵo de keltoj. Poste la loko longe ne estis loĝata. En 1713 kelke da ĉeĥoj, slovakoj, poloj kaj germanoj fondis vitrofarejon. La setlejo nomiĝis **Hutta**. En 1755 apude elformiĝis nova setlejo *Újhuta*, por fari diferencon la pli malnova komunumo nomiĝis *Óhuta*. Dume alvenis slovakoj, rutenoj kaj germanoj. En 1940 komunumo Óhuta prenis novan nomon *Bükkszentlászló* pro patrono de la preĝejo. Tiutempe loĝis tie slovakoj en majoritato. En 1946 parto de slovakoj memvole iris al Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo aliĝis al Miskolc en 1981.

Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------------

Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bakonyszentlászló | Búcsúszentlászló | Bükkszentlászló | Homoródszentlászló |
| Jászszentlászló | Kisszentlászló | Mátraszentlászló | Nyárádszentlászló |
| Oláhszentlászló | Pilisszentlászló | Pusztaszentlászló | Szászszentlászló |
| Szécsiszentlászló | Szentlászló | Szentlászló | Tordaszentlászló |
| Vácszentlászló | Zalaszentlászló |  |  |

* Bükkszentlászló en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bükkszentlászló en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jenő CZETTLER** [cetler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czettler Jenő** estis hungara ekonomikisto, politikisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1922).

Memortabulo pri Jenő Czettler
Jenő Czettler  naskiĝis la 2-an de aprilo 1879 en Jászárokszállás. Li mortis en 1954?.

Biografio
---------

Jenő Czettler post lernado en universitato eklaboris en ministerio pri agrario en Budapeŝto en 1901. Li partoprenis en kodigo pri servistoj en 1907. Dum la 1-a mondmilito li apartenis al stabo pri ekonomia konsilio. En 1918 li revenis al la ministerio kiel subministro. Post la Hungara Sovetrespubliko li ekinstruis en la universitato. En 1920 li elektiĝis deputito parlamenta. En 1927 li iĝis subprezidento de la parlamento, en 1937 jam li iĝis senatano. Lia politikado estis mala, ol de socialismo, tial li forgesiĝis post la 2-a mondmilito.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magyar mezőgazdasági szociálpolitika* (Hungara agrikultura sociala politiko) 1914
* *Agrárkérdés és katolicizmus* (Agrara problemo kaj katolikismo) 1923
* *Agrárpolitika* (Agrara politiko) 1932
* *Földbirtokpolitika* (Bienopolitiko) 1936

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* biografio hungarlingva (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero C kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 428761
* LCCN: n85323959
* VIAF: 18678333
* ISNI: 0000 0000 8431 1308
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Jenő Czettler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Árpád Kosztolányi** [kostolAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kosztolányi Árpád** estis hungara gimnazia instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nemeskosztolányi, felsőlehotai kaj alsólehotai*. Li estis patro de Dezső Kosztolányi.

Árpád Kosztolányi naskiĝis la 11-an de januaro 1859 en Szabadka (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando (nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la 3-an de decembro 1926 en Subotica (Serbio).

Biografio
---------

Árpád Kosztolányi maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, ankaŭ en universitato en Berlino. Li ekhavis pedagogian diplomon en 1881, poste li estis asistanto de Loránd Eötvös. Inter 1883 kaj 1901 li instruis matematikon kaj fizikon en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li estis gimnaziestro ĝis la emeritiĝo. Li ofte kontribuis artikolojn pri fiziko kaj matematiko, eĉ poemojn, novelojn en la gazetoj. Depost Traktato de Trianon li devis lerni serbe.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szappanléhártyák*, 1880.
* *Folyadékhártyák mint mechanikai tételek bizonyítékai*, 1881.
* *A percentszámolás tanításának módszere*, 1889.
* *A kamatszámolás reformterve*, 1897.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva teksto Arkivigite je 2010-12-04 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669297
 |
**Jenő Fejes** [fejeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fejes Jenő** estis hungara inĝeniero, inventisto.

Jenő Fejes  naskiĝis la 18-an de decembro 1877 en Budapeŝto. Li mortis la 29-an de januaro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Fejes akiris diplometon en industrilernejo en sia naskiĝurbo en 1896. En la sekva jaro li eklaboris en fabriko pri armiloj en Budapeŝto. Inter 1902 kaj 1909 li havis inĝenieran postenon en fabriko en Le Havre, poste li gvidis ties filon en Arad. En 1912 li translokiĝis al Budapeŝto, kie li okupiĝis pri aŭtoj kaj flugmaŝinoj. En 1913 li kreis aŭton, eĉ li ricevis oran medalon, tamen pro la 1-a mondmilito la seria produktado ne okazis. En 1918 li iĝis fabrikestro, post 3 jaroj li inventis novan motoron, kie li uzis ne gisferon, sed ŝtallamenon. Poste li faris 11 patentojn pri produktado de motoroj. En 1922 li establis propran fabrikon pri aŭtoj kaj motoroj. En 1927 li fondis laborejon en Britio, sed la seria produktado denove ne sukcesis pro la tutmonda krizo. Li bankrotiĝis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
kontraŭas inter si la malnova (maldekstre) la kaj nova konstruaĵo
**Bieno de Döllstädt** (germane: *Gut Döllstädt*, *Döllstädter Schloß*) estas parto de iamaj latifundioj en Döllstädt, Germanujo (Unterstraße 3).

Arkitekturo
-----------

La iama biena ĉefdomo troviĝas ĉe la sudorienta rando de la vilaĝo. Temas pri ampleksa, duetaĝa kaj simetrie aranĝita ensemblo sur alta kelosoklo. La fasadoj longen havas naŭ fenestroaksojn. Tegmentare estas ambaŭparte po tri aksaj lukarnaĵoj. La trabfakaĵo havas surŝmiritan pucon. Verŝajne estiĝis la tuto dum la unua duono de la 19-a jarcento. Tuj norde apudas konstruaĵo de sama altejo de ĉ. la jaro 1900. Ankoraŭ en la 1970-aj jaroj estis malkonstruitaj kelkaj flankaj konstruaĵaj eroj.

Historio
--------

Malmulto estas konata pri la frua historio de la latifundioj. Sed klaras ke post la ordone enkondukita Reformacio evoluis pluraj ekonomiaj bienoj el havaĵoj de surloka monaĥinejo cistercia. Administrontoj estis oficialuloj de la duklando Saksio-Gotao. En 1748 tri tiaj unuecoj iĝis ĉambra bieno de lia duka moŝto Frederiko la 3-a (Saksio-Gotao-Altenburg). Poste ili iĝis fideikomisa posedaĵo de la dukujo sub la nomo *Unteres Gut*.

En 1912 la areo, etendiĝite je 363 hektaroj, iĝis plej granda dungoloko de la tuta vilaĝo. De 1923 konata estas luprenanto nome Eduard Meyer.

Post 1945 la komunistoj sub la sovetia okupado decidis ŝtatigon kaj disdonis la grundon. En 1950 la senjorejo fariĝis oldulejo. Post Turniĝo la protestantisma karitata organizo *Diakonieverein Döllstädt* transprenis la tuton kaj pligrandigis/-modernigis la hejmon en 2001/02 per konstruo de alternativa domo. Ĝia kapacito estas nun (2023) de 60 lokoj por maljunuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Gutsanlagen.blogspot.com
2. ↑  informoj sur tutgermana burgoregistro

Literaturo
----------

* Michael Köhler: *Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze.* Dua eldonejo, 2003

51.08011110.815991Koordinatoj: 51° 4′ 48″ N, 10° 48′ 58″ O (mapo)
**Kolonelo Árpád MARKÓ** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markó Árpád** estis hungara historiisto, oficiro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1934).

 Arkivigite je 2008-06-26 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 12-an de oktobro 1885 en Hungara reĝlando en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio). Li mortis en 1966.

Biografio
---------

Árpád Markó ricevis abiturienton en sia naskiĝurbo en 1903. Li iĝis leŭtenanto en 1906, sed li okupiĝis ankaŭ pri milithistorio. Li finbatalis la 1-an mondmiliton, dume kelkfoje li vundiĝis. En 1921 li atingis la rangon majoro. Baldaŭe li frekventis universitaton, kie li lernis precipe de Gyula Szekfű, fine li doktoriĝis. En 1940 li pensiuliĝis. Dum la socialismo li estis forigita de MTA. Li ricevis diversajn premiojn ekde 1908.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hadik András altábornagy berlini vállalkozása*
* *A romhányi csata*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2008-06-26 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452153
* GND: 127703365
* LCCN: n90682574
* VIAF: 13339482
* ISNI: 0000 0001 2021 1807
* SUDOC: 200128701
* BNF: 10866993j
 |
**DÁLNOKI VERESS Jenő** (da:lnoki vereŝ) estis hungara pastro, bivaka dekano naskita en Uzon la 9-an de decembro 1882 kaj mortinta en Temeŝvaro la 23-an de februaro 1968.

Kariero
-------

Veress Dálnoki la gimnazion finis en Sepsiszentgyörgy (1894-1902), la teologion en Budapeŝto (1902-06). Li estis por unu jaro helppastro en Pócsmegyer, poste religiinstruanta helppastro en Budapeŝto. Dume li studis filozofion, estetikon. En lernojaro 1907-08 li instruis anglan lingvon en la teologia akademio. Ekde 1907 li estis kunlaboranto de la *Protestáns Egyházi és Iskolai Lap* (PEIL). La lernojaron de 1909-10 li pasigis en Utrecht, en 1911 li akiris kvalifikon de privatprofesoro. En 1913-14 li faris vojaĝon en Okcidenta Eŭropo. Inter 1915-1918 li estis soldato, poste religiinstruisto en Budapeŝto. En 1918-19 li estis kunlaboranto de la gazetoj *Új Reformáció* kaj *Protestáns Szemle*. Inter 1924 kaj 1943 li estis bivaka pastro. Li estis kunlaboranto de la Tolnai Világlexikon kaj de la dua eldono de *Die Religion in Geschichte und Gegenwart* (RGG). Lia verko *Jézus élete* (Vivo de Jesuo) restis en manuskripto.

Verkoj
------

* *A jelenkori rendszeres theológia főbb problémái* (Bp. 1910);
* *Spencer Herbert erkölcstana* (Theol. Szaklap, 1910);
* *A protestantismus és szabadgondolkodás* (PEIL, 1909);
* *A reformáció jelentősége a kereszténység fejlődéstörténetében* (PEIL, 1910);
* *Az egyház és állam szétválasztása* (PEIL, 1910);
* *Hit és szabadvizsgálódás* (PEIL, 1911);
* *Jézus a XX. században* (PEIL, 1912);
* *A békemozgalom és az egyházak* (PEIL, 1912);
* *Reformációi emlékmű Magyarországon* (PEIL, 1913);
* *A világprotestantizmus szociális munkája* (PEIL, 1914);
* *A Protestánsok Világszövetsége* (PEIL, 1914)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**La Orbada** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj La Orbada, La Orbadilla kaj Villanueva de los Pavones, okupas totalan areon de 30,58 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 218 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Aldeanueva de Figueroa, Parada de Rubiales, Espino de la Orbada, Pajares de la Laguna, El Pedroso de la Armuña, Villaverde de Guareña, Pitiegua kaj El Pedroso de la Armuña. Ĝi distas 23 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Dum la unuaj tagoj de la Hispana Enlanda Milito la unua demokratie elektita urbestro de Salamanko, nome Casto Prieto Carrasco, kune kun la socialista deputito José Andrés y Manso, estis mortpafitaj de falangistoj je ordonoj de superuloj el Valadolido. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753336
 |
**Lajos Bencze** [lajoŝ bence], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bencze Lajos** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, universitata profesoro, ĉasisto.

Lajos Bencze  Arkivigite je 2008-01-07 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1912 en Hungara reĝlando en Érsekújvár, (nuntempa Nové Zámky en Slovakio). Li mortis la 24-an de julio 2007 en Sopron.

Biografio
---------

Lajos Bencze frekventis hungaran gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Brno, fine li ricevis diplomon en 1939 en Sopron. Dum la 2-a mondmilito li laboris en ministerio en Budapeŝto. Post jaroj li laboris en Tamási, ekde 1957 en Sopron. En 1963 li iĝis docento en la sama urbo. En 1969 li fondis novan katedron, kiun li gvidis ĝis 1979. Li ricevis premiojn inter 1971-2004.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Vadgazdaságtan’’ (1955) - faklibro
* ’’Tapasztalatok a vad téli takarmányozásával kapcsolatban’’ (1963)
* ’’A vadászati oktatás múltja és jelene’’ (1971)
* ’’Az erdők szerepe a szarvasállomány táplálékigényének kielégítésében’’ (1983)
* ’’Geschichte des Unterrichtes und der Forschung im Bereich der Jagdkunde’’ (1991)
* ’’A tudás bölcsőjénél’’ (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2008-01-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
**Jenő Déri,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Déri Jenő** estis hungara operkantisto (tenoro). Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Drechsler Jakab* [dreŝler] ĝis 1903.

Jakab Drechsler naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1869 en Szolnok, li mortis la 12-an de junio 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Déri akiris diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio en 1896 helpe de stipendio de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Li debutis province en 1896 en teatra kompanio de András Leszkay. Post 3 jaroj li ricevis rolon en la Reĝa Operejo. Inter 1900-1903 li estis membro de la Reĝa Operejo, poste denove li kantis province. De 1906 ĝis la pensiuliĝo li estis membro de la Operejo. Li edziĝis trifoje, sed nur la dua edzino naskis filinon en 1914.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Fromental Halévy: *La Judino* – *Eleazar*
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* – *Canio*
* Richard Wagner:
	+ Der Fliegende Holländer – stiristo
	+ Die Meistersinger von Nürnberg – David
	+ Siegfried – *Mime*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783991
 |


* Portalo pri Biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***La Ora Pozidono*** estas originale esperantlingva novelo de la bulgara verkisto Julian Modest, publikigita en Budapeŝto en la jaro 1984 fare de Hungara Esperanto-Asocio.

Enhavo kaj intrigo
------------------

La verko pritraktas la sentojn de junulo kiu danke al Esperanto interkonatiĝas kun geedzoj plus la invitata franca gastino, al kiu li enamiĝas.

En etoso de marborda feriurbo bulgara, la junulo Emil ripozas somerferie kaj konas geedzojn, nome Leo kaj Klara, kiuj gastigas francan junulinon, kiun Leo konis danke al Esperanto. Ankaŭ la interkonatiĝo de ili kun la ĉef-rolulo ŝuldiĝas al Esperanto ĉar li povis kompreni kion ili estis dirante kiam ili ankoraŭ ne scias, ke ankaŭ li scipovas esperanton, kaj poste la aliaj surprizas pro tio. Krome Esperanto ludas alian gravan rolon ĉar kvankam kun la eksteraj rolantoj oni uzas la bulgaran, la kvar ĉefaj roluloj uzas inter si Esperanton precipe kiam ili deziras ne esti komprenataj de la aliuloj (normaluloj); fakte same kiel okazas en ĝeneralaj cirkonstancoj ĉe esperantistoj.

Krom la natura allogo kiun la bela francino Adèle, kiu same allogas sian korespondanton Leo, tuj montriĝas la fortan karakteron de Klara kiu ne multe kontentas pri la sentoj de ŝia edzo. Emil dekomence ne kuraĝas klopodi konkeri sian amatan Adèle, dum ŝi interesiĝas pri la karaktero kaj sentoj de Klara, kiu estas multe pli aĝa ol li. Leo iĝas kvazaŭ duobla rivalo, krom ke lia troa entuziasmo por Esperanto iom ĝenas la junulon. Kiam finfine Emil forte sentas amdeziron al la franca junulino, li terurigite rimarkas, ke ŝi kaj Leo estas geamantoj. Sinsekve kaj rapide Emil konatiĝas kun junulo kiu serĉas enmare orajn restaĵojn de legenda iama monumento Ora Pozidono, Klara konfesas al Emil ke ŝi konas la rilaton de sia edzo kun lia gastino kaj okazas la mara festo de la Ora Pozidono. Post tiu la abandonita Klara renkontas kun Emil, ambaŭ kisas sin unu la alian, kaj ŝi malaperas naĝe enmaren, kompreneble suicide.

Analizo
-------

La verko dividita en 11 ĉapitroj uzas facilan lingvonivelon kaj antaŭenigas la historion flue kaj sekvante tradician rakontoritmon. La novelo miksas sintenon de formadromano (sentoj de junulo, kiuj ĵus finis studadon kaj tuj eniros en militservon, sentas unuajn amdezirojn) kun romantika vivo de la bedaŭrinda Klara. Esperanto estis la elemento kiu komplikis ŝian vivon.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
**Lajo** (france: *lai*) estis
formo de kanto komponata en norda Eŭropo,
precipe Francio kaj Germanio,
de la 13-a ĝis la malfrua 14-a jarcento.

La poezia formo de la lajo kutime havas kelkajn strofojn,
el kiuj neniuj havas la saman formon.
Rezulte, la akompana muziko konsistas
el sekcioj, kiuj ne ripetiĝas.
Tio ĉi distingas la lajon de aliaj oftaj specoj
de muzike grava verso el la periodo
(ekzemple, la rondelo kaj la balado).
Ĉirkaŭ la fino de ĝia disvolviĝo en la 14-a jarcento,
kelkaj lajoj ripetas strofojn,
sed kutime nur en la pli longaj ekzemploj.
Estas unu tre malfrua ekzemplo de lajo,
verkita por funebri la malvenkon de la francoj
en la batalo de Azincourt (1415),
(*Lay de la guerre*, de Pierre de Nesson)
sed nenia muziko por ĝi transvivis.

Estas kvar lajoj en la Roman de Fauvel,
el kiuj ĉiuj estas anonimaj.
La lajo atingis sian apogeon kiel muzika kaj poezia formo
en la verkado de Guillaume de Machaut;
19 apartaj lajoj de tiu ĉi 14-jarcenta
komponisto de ars nova transvivis,
kaj ili staras inter liaj plej rafinitaj
kaj tre ellaboritaj sekularaj komponaĵoj.

Aliaj terminoj por la lajo,
aŭ por formoj tre similaj al la lajo,
inkludas la *descort* (provenca)
kaj la *leich* (germana).

Komponintoj de lajoj
--------------------

* Aimeric de Peguilhan
* Guilhem Augier Novella
* Charles d'Anjou
* Tannhäuser
* Gautier de Coinci
* Gautier de Dargies
* Guillaume li Vinier
* Adam de Givenchi
* Thomas Herier
* Guillaume de Machaut
* Philippe de Vitry (necerte; verkoj atribuitaj al li povas esti anonimaj)
**Árpád Macskásy** [maĉkAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Macskásy Árpád** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Árpád Macskásy  naskiĝis la 29-an de februaro 1904 en Csurgó. Li mortis la 24-an de julio 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Macskásy akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1928. Post siaj studoj li laboris en diversaj firmaoj, ĉefe en fabriko en Beogrado. Inter 1934 kaj 1948 li havis propran firmaon en Budapeŝto, poste pro la ŝtatiĝo li devis labori en ŝtataj postenoj. En 1950 en la ĵus menciita universitato li establis novan katedron kiel docento, ekde la sekva jaro li estis katedrestro ĝis la pensiuliĝo en 1974. Okazis interrompo inter 1963–1965, ĉar li ankaŭ en Universitato Dresdeno li establis similan katedron kaj li ankaŭ instruis. Li okupiĝis pri hejtado, malhejtado, aerumado de konstruaĵoj. Pri tio li mem inventis la hungaran esprimon "épületgépészet" (konstruaĵo-mekaniko). En 1971 li ricevis francan premion, pli frue kaj poste ankaŭ po unu hungarajn premiojn.

Memortabulo pri Árpád Macskásy
En 1952 li kandidatiĝis, en 1964 li doktoriĝis, post 2 jaroj li denove doktoriĝis en Dresdeno. Li havis edzinon, kiu naskis filinon, krome estis edukita ankaŭ filo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az építészet néhány fűtéstechnikai vonatkozása* (1945)
* *Központi fűtés I–II.* (1952, 1955) - studenta lernolibro
* *Über einige Frage der in der Aussenwand untergebrachten Paneelheizung* (1957)
* *Nagy csarnokok sugárzó fűtése* (1963) - disertaĵo
* *Központi fűtés II.* (1978)
* *Sugárzó fűtések* (1985) - studenta lernolibro

Memorigiloj
-----------

* memortabulo (1994) kaj busto (2000) en Budapeŝto busto 2008
* memortabulo en Csurgó (2007)
* premio fondita en 1994

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Árpád Macskásy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 551128
* GND: 1158380763
* LCCN: n80003131
* VIAF: 121377067
* ISNI: 0000 0000 8013 5087
 |
**La Parrilla** [lapaRIlja] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *La Parrilla* estas komprenebla etimologie kiel *La Rostokrado* aŭ kiel *La Viteto*.

La Parrilla en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 45,05 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 482 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 200 el la 1991. 

Ĝi distas 23 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Olmedo norde kaj okcidente, Pedrajas de San Esteban norde, Villaverde de Íscar oriente, kaj Llano de Olmedo, Fuente-Olmedo kaj Bocigas sude. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj. Trafluas la rivero Eresma kaj rojoj Cuadrón kaj Caño.

Historio
--------

Estis restaĵoj de vakceoj. La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. En 1258 venis la reĝo Alfonso la 10-a solvi konfliktojn de limoj. 

En 1597 la loka franciskano Francisco de San Miguel estis ekzekutita en Japanio, kien li iris kun aliaj kiel misiisto.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la gotik-mudeĥara preĝejo de la 16-a jarcento kaj la ermitejo Humilladero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765584
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Brunflugila arbalciono** |
| --- |
|  |
| Brunflugila arbalcionoBrunflugila arbalciono
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Halcionedoj *Halcyonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pelargopsis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. amauroptera*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pelargopsis amauroptera****(Pearson, 1841) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Pelargopsis amauropterus* (Pearson, 1841) [Eraro] |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Brunflugila arbalciono  |

 |
| v • d • r |

La **Brunflugila arbalciono** (***Pelargopsis amauroptera***) estas unu el la specioj de arbalcionoj, tio estas birdo de la grupo de Alcededoj kiu enhavas ankaŭ alcionon kaj alcedinedojn.

Ĝi diferenciĝas disde la kukabaraoj de sia sama familio kaj de aliaj arbalcionoj pro malhavo de bluaj partoj aŭ markoj en flugiloj aŭ vosto (nur estas blueca dorso); anstataŭe tiu ĉi specio montras du bele kontrastajn plumarkolorojn, nome **malhelbruna en dorso** (flugiloj) kaj vosto kaj **flavoranĝa en la resto** (kapo, kolo, brusto kaj ventro). Krome esta ruĝegaj la fortika, longa kaj pintakra beko, la kruroj kaj la mallarĝa ringo ĉirkaŭ nigra kaj granda okulo. Temas pri unu el la plej belaj birdoj de la familio.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Barato, Malajzio, Birmo, kaj Tajlando.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj.

Ĝi estas minacata de perdo de habitato.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Pelargopsis amauroptera[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Mincataj Specioj. Elŝutita la 24a de julio 2007.
La bierfarejo en 2002.
La **Bierfarejo Schmitt** (germane: *Brauerei Schmitt*) estas tradiciriĉa entrepreno en Singen (Stadtilm). La funkcianta produktejo estas samtempe muzeo kaj ŝatata ekskursocelo por migrantoj kaj biciklistoj, sendube ankaŭ pro ĝia idilieca situo inter du lagetoj kaj ĉe roketoj.

Historio
--------

En 1672 estiĝis ekspedista knajpo iomete ĉe la rando de la vilaĝo apud la malnova ŝoseo de Nürnberg al Erfurt. En 1712 la trinkejon ekposedis la komunumo vilaĝa (post aĉeto disde la dinastiuloj de Schwarzburg-Rudolstadt). Civitano de Singen en la jaro 1855 akiris ĝin. En 1867 la tuto kun la kompleta ekipaĵo venis en la manojn de la bierfaristo Ernst Heinrich Jacobi, kiu bedaŭrinde ne sukcesis konkurenci kun la bierfabrikoj en la najbareco. La familio Schmitt finfine ekposedis ĝin en 1855. Bierfarista majstro Richard Schmitt pligrandigis la fabrikon kaj modernigis ĝin.

En 1893 konstruitis keloj fermentada kaj deponeja, krome du keloj kun glacio. En 1904 ankaŭ vapormaŝino alvenis. Post la Unua mondmilito la Schmitt-oj akiris botellavilon kaj enboteligilon por kapabli liveri - kiel la aliaj konkurencantoj - botelbieron ĉien kaj al ĉiuj.

La entrepreno funkciis kiel eteta entrepreno kaj restis ankaŭ dum la GDR-tempo, do neniam iĝis popolproprieta firmao. Ĝis 1974 estris ĝin Oskar Schmitt, poste ekproprietuliĝis lia filino Edith kaj Fritz Oberfelder.

Hodiaŭ
------

La aktuala bierfarmajstro Uwe Obstfelder respondecas ekde 1990 pri la bierfarejo, kiu estas la plej malgranda produktanta en tuta Turingio hodiaŭ.  Pojare faritas laŭ malnova bierfarada tradicio ĉ. 800 hektolitroj da freŝiga singer-a biero; eĉ la etikedoj surgluitas mane! En la muzea bierfarejo eblas ĝui bieron kies farado en kvazaŭ neniu punkto diferencas de la produktado de antaŭ unu jarcento. Krome vizitablas la originalaj bierfariloj kaj la ekonomia vapormotoro. Ekde 1976 la bierfarejo estas monumentprotektita.

Subnotoj
--------

1. ↑   Arkivigite je 2014-04-16 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la entrepreno.
* Historiaj bieretikedoj.
* Fotoj de la muzeo.

50.72455911.058404Koordinatoj: 50° 43′ 28″ N, 11° 3′ 30″ O (mapo)
La **serba ortodoksa preĝejo Patrino de Dio** estas religia Monumento historia en Hungario, en urbo Hódmezővásárhely.

Historio
--------

Pro militoj inter grekoj kaj turkoj en la 17-a jarcento alvenis grekaj rifuĝintoj. Ili povis konstrui propran preĝejon kun serboj kaj rumanoj sen turo kaj sen sonorilo nur en 1783. La ikonostazo estis farita post kelkaj jaroj, sed iom da ikonoj venis el la Balkano, serboj portis ilin. La turo estis konstruita en 1806, renovigita en 1889. En 1935 Miklós Radnóti observis la ikonostazon, baldaŭ la impresoj aperis en poemo. En 1940 paroĥo konstruiĝis proksime. La ŝtato deklaris la konstruaĵon historia monumento en 1951. La preĝejo estis renovigita kaj ekstre, kaj interne en 2012.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola kaj pro la iama permeso la preĝejo montras la dorson (absidon) al la ĉefvojo. En mezo de preĝejofasado reliefas kaj altiĝas la turo, kies malsupra parto enirejo funkcias. Tamen flanke estas alia enirejo. La fasadan simetrion rompas dekstre malgranda konstruaĵparto kun enirejo por la turo. La turo havas bulboforman pinton. La navo estas iomete pli larĝa, ol la absido. Interne laŭ la ortodoksa kutimo estas starlokoj, nur kelkaj seĝoj troviĝas por la maljunuloj laŭ la muroj.

Fontoj
------

* video
* hungare kun foto
* 
* Arkivigite je 2018-10-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2018-10-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 49° 28′ 51″ N 17° 08′ 54″ O﻿ / ﻿49.48083 °N, 17.14833 °O﻿ / 49.48083; 17.14833 (mapo)

**Vrahovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio. Ĝi estas municipa parto de Prostějov. Vivas ĉi tie 3 372 loĝantoj (2021).

Historio
--------

Vrahovice estis unuafoje menciita en 1337.

La vilaĝo spertis signifan disvolviĝon dum la intermilita periodo, sub la ĉefeco de urbestro Josef Stříž, kiam vojoj al Prostějov kaj Vrbátky kaj nova urbodomo estis konstruita. Dum la Dua Mondmilito, okupante naziaj fortoj konstruis observo-punkton sur la monteto supre Vrahovice, kontrolante la fervojon. Post la Dua Mondmilito, estis koncentrejo en la vilaĝo por Germanoj el Prostějov regiono atendante transporton al Germanio.

La 9a de decembro 2004, kvin homoj estis mortigitaj en la vilaĝo kiam kamiono portanta soldatojn frakasis en trajno.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 767 |
| 1880 | 753 |
| 1890 | 775 |
| 1900 | 955 |
| 1910 | 1 352 |
| 1921 | 1 536 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 1 760 |
| 1950 | 2 783 |
| 1961 | 2 897 |
| 1970 | 2 571 |
| 1980 | 3 221 |
| 1991 | 3 307 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 3 402 |
| 2011 | 3 330 |
| 2021 | 3 372 |

Vidindaĵoj
----------

* Sankta Bartoloměj Preĝejo, 19a jarcento
* Ĉeĥoslovakaj Legioj Monumento
* Roma Katolika Vikariato, 18a jarcento
* Sankta Florian Statuo, 18a jarcento
* Briko fabriko, komenco de 20-a jarcento
* Arbovartejo Vrahovice

Libervolaj asocioj
------------------

En Vrahovice estas multaj kluboj, kiel ekzemple Sokol, la Volontula Fajrobrigado kaj *Spolek za staré Vrahovice*, asocio dediĉita al loka historio esploro, media protekto, kaj la promocio de la vilaĝo. Ĝi dediĉas al la procezo doni novajn nomojn al stratoj. La stratoj estis nomita laŭ grava Vrahovice loĝantoj - nome Josef Stříž, František Kopečný kaj Zdeněk Tylšar. De 2010 ĝis 2015 *Spolek za staré Vrahovice* kreis novan parkon, nome "Arboretum Vrahovice".

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de statuta urbo Prostějov |
| --- |
| Čechovice ~ Čechůvky ~ Domamyslice ~ Krasice ~ Prostějov ~ Vrahovice ~ Žešov |

 |
**Charles BOURSEUL** (naskiĝis la 28-an de aprilo 1829 en Bruselo, mortis la 23-an de novembro 1912 en Saint-Céré) estis inicianto de telefono.

Kiel filo de legaciano, li komence vivis en Bruselo, baldaŭe en Douai. Baldaŭe li okupiĝis pri telegrafoj. La 26-an de aŭgusto 1854 en gazeto L'Illustration (Parizo) li publikis fakartikolon pri telefonado: "Transmission électrique de la parole" [elektra dissendo de parolado]. Tio estis skizo de membrano, per kio li sugestis la telefonadon. Li hazarde divenis, ke fera lameno tuj apud bobeno muzikadas, kaze de alterna kurento cirkuladas en cirkvito de la bobeno. En 1882 en elektroteknika kongreso Alexander Graham Bell kaj Edison omaĝis al Bourseul pro la ideo de telefono. La francoj estimas lin inventisto de telefono.

* Kategorio Charles Bourseul en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329630
* GND: 1025883306
* LCCN: no2016132207
* VIAF: 61536339
* ISNI: 0000 0000 0008 1382
* BNF: 10716943s
 |
**Walter RANFT**, naskiĝis la 2-an de aprilo 1892 en *Niederlößnitz* (hodiaŭ urboparto de Radebeul apud Dresdeno), mortis la 28-an de septembro 1969, estis germana bankoficisto kaj esperantisto de 1911. 

Veninte al Dresdeno en 1920 li unuigis la tieajn grupojn al 500-membra societo, kies prezidanto li estis dum kelkaj jaroj. Afergvidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA) de 1920 ĝis 1924. Ranft fondis en 1922 la Komercistan Esperanto-Union (KEU) en Dresden-Radebeul, kies prezidanto li estis, kaj redaktis ties bultenon „La Komerco" (1929-1936).

Lian cindrigon akompanis Esperantlingva meso.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Titolpaĝo de unu el la lastaj eldonoj de "La komerco Arkivigite je 2015-11-04 per la retarkivo Wayback Machine" antaŭ la fakta malpermeso de Esperanto en nazia Germanio en 1936 (kun klariga teksto en la germana)

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Charles Bruck** estis hungari/rumanidevena franca dirigento naskita en Temeŝvaro la 2-an de majo 1911 kaj mortinta la 16-an de julio 1995 en Hancock, (Maine, Usono).

Kariero
-------

Bruck studis de 1928 en Vieno, poste li translokiĝis Parizon, kie li studis ĉe Alfred Cortot, Nadia Boulanger kaj Vlado Perlmutter en *École Normale de Musique*. En 1934 li studis ĉe la franca dirigento Pierre Monteux, poste en San Francisco li estis asistanto de Monteux. Post la dua mondmilito li estis dirigento de Operejo de Amsterdam (1950-1954), poste de Filharmonia Orkestro de Strasbourg (1955-1965), pli poste Filharmonia Orkestro de ORTF de Parizo (1965-1970). De 1969 ĝis 1995 li direktis la dirigentlernejon de Maine. Li instruis ankaŭ en The Hartt School of Music kaj li estis gastprofesoro en Universitato de Princeton en 1992.

Fonto
-----

* Chronobio
* en. wikipedia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 376349
* GND: 135339022
* LCCN: n81021926
* VIAF: 122088955
* ISNI: 0000 0001 1312 8511
* SUDOC: 079963544
* BNF: 13891919z
* MBA: 515d5831-cb28-4d74-8482-c1a9502c3609
* BNE: XX867314
 |
**Picea ligno** estas la plej ofte uzata speco de koniferligno, kaj tial la plej ofte uzata speco de ligno. Ĝi estas ne nur facila por prilabori sed ankaŭ relative malmultekosta.

La koloro de la ligno estas pala al blankece flava kun mola kaj kruda desegno. Post longedaŭra elmeto al lumo, ĝi fariĝas flavbruna. Por malhelpi senkoloriĝon, la speco de ligno devas esti finlaborata rapide. Ne estas flarebla rezina odoro kiel ĉe pinoligno. La ligno ne estas tre daŭra: ĝi ne bone toleras humidon. Picea ligno estas relative facila speco de ligno por impregni, laki kaj vernisi. Ĉi tio kompreneble povas signife pliigi fortikecon. Eĉ kiam ĝi estas uzata sub akvo, ĝi restas bona dum longa tempo (rampalisoj).

La picea ligno estas ĉefe uzata en konstruado: tegmentaj konstruaĵoj, kadroj, pordoj ktp. La pli bonaj kvalitoj taŭgas por farbota interna lignaĵo. Ĝi ankaŭ povas esti trovata en librobretoj kaj stokorakoj. Ĝi estas vaste vendata en lignobutikoj kaj magazenoj: ĉar la pli malbonaj specoj havas multajn nodojn, kiuj povas elfali post sekiĝo, estas dezirinde kontroli la aspekton por certaj aplikoj.

La ligno estas plejparte importata el Skandinavio kaj la Balta regiono (inkluzive de Rusio), sed ankaŭ de Mezeŭropo. La plej bonkvalita ligno venas de iom pli malvarmaj areoj, kie la arboj kreskas pli malrapide, rezultigante en pli fajnajn kreskoringojn. Tre bona ĉiujara (mallarĝaj kreskoringoj) picea ligno el Mezeŭropo estas uzata en muzikinstrumenta konstruado.

Picea ligno

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799577
* GND: 4202048-7
 |