recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Amici Miei*** (esperante *Amikoj Miaj*) estas itala komedia filmo, reĝisorita de Mario Monicelli en 1975, en kiu ĉefrolas Ugo Tognazzi, Gastone Moschin, Philippe Noiret, Duilio Del Prete kaj Adolfo Celi. Ĝi estas la unua de serio konsistanta el tri filmoj (la aliaj estas Amici Miei – Atto II kaj Amici Miei – Atto III). La filmo ĉefe temas pri grupo de kvindekjaraj amikoj kaj iliajn ellaboritajn ŝercadojn.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En 1975, kvin nedisigeblaj florentinaj amikoj en la kvindekaj jaroj alfrontis siajn malfacilaĵojn per ŝerco al malfeliĉaj homoj. La "amikoj miaj" de la titolo estas Grafo Raffaello Mascetti estas falinta nobelo, kiuj por konfuzi kaj moki la homojn kun kiuj li parolas ofte uzas sensencajn vortludojn, kiujn li nomas "supercazzole" ("sensignifa babilado", la vorto eĉ eniris la italan lingvon post tiu filmo). Rambaldo Melandri estas arkitekto dungita de la municipo en konstanta serĉado de virino. Giorgio Perozzi estas ĵurnalisto kiu provas eviti la malaprobon de sia manko de graveco. Guido Necchi prizorgas drinkejon-restoracion, rendevuejo por grupo de amikoj. Profesoro Alfeo Sassaroli, brila kaj fama kuracisto, estro de kliniko sur la montetoj en Pescia, enuigita de la profesio.

La kvinopo organizas "zingarate" (ciganajn ŝercojn), tio estas fuĝoj por ĉirkaŭvagi kune kaj ŝerci. Dum la rakonto, oni vidas plej faman ciganan akton: vangofrapado de pasaĝeroj rigardantaj tra la fenestroj de forirantaj trajnoj; la aperaĵo en malgranda vilaĝo ŝajnigante esti inĝenieroj aranĝantaj mezuradojn por disfaligi konstruaĵojn kaj konstrui aŭtovojon; la meminvito al festo en luksa vilao, tie Necchi fekas en la potaĵo de la infanfilo de la posedantoj de la domo kaj la malvera milito kun grupo de Marsejla drogkomercistoj por moki avidan maljunulon.

Ĉe la fino de la tago en kiu Perozzi memoras tiujn epizodojn, ĉiuj decidas iri hejmen por dormi, sed Perozzi, ĵus enlitiĝinte, suferas koratakon kaj mortas antaŭ la okuloj de siaj amikoj, en la indiferenteco de sia edzino kaj filo. Eĉ ĉe la punkto de morto li estas preta moki la pastron kiu venis por la lastaj ritoj, eldirante "supercazzola" kiel konfeso.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj rolularo
-----------------------

* Ugo Tognazzi kiel Grafo Raffaello Mascetti
* Philippe Noiret kiel Giorgio Perozzi
* Duilio Del Prete kiel Guido Necchi
* Gastone Moschin kiel Rambaldo Melandri
* Adolfo Celi kiel Alfeo Sassaroli


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844731
* LCCN: n2009028023
 |
Homoj dum la festivalo portantaj grandan penison.
La **Kanamara Matsuri** (かなまら祭り, *"Festivalo de la Ŝtala Peniso"*?) aŭ Kanamara Macuri estas ĉiujara ŝintoa fekunda festivalo okazanta en Kaŭasaki, Japanio dum printempo en la *Kanayama* templo (金山神社). La ekzakta tago varias: la ĉefa festivalfarado okazas la unuan aprilan dimanĉon. La peniso iĝas la ĉefa eventa temo kaj estas representita ĉie ajn — en desegnoj, dolĉaĵoj, tajlitaj legomoj, dekorado kaj en la festivala parado.

La Kanamara Festivalo okazas ĉirkaŭ loka penis-kultanta templo iam populara inter prostituitinoj kiuj preĝis pro protektado kontraŭ venereaj malsanoj. Laŭ la onidiro, ankaŭ ekzistas dia protektado por negoca prospero, klana prospero, facila naskado, edziĝado kaj geedza harmonio. Ankaŭ ekzistas legendo pri akradenta dajmono kiu kaŝis en la vagino de juna virino kaj kastris du junajn virojn dum siaj edziĝnoktoj. Tial, la juna virino serĉis helpon el forĝisto, kiu kreis ŝtalan penison por rompi la dentojn de la dajmono.

Nuntempe, la festivalo iĝis iom turisma atrakcio kaj estas uzita por gajni monon por HIV-esplorado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kanamara Matsuri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La retpaĝaro de la festivalo (japane) Arkivigite je 2009-03-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Bildo de la adorita objekto
* Filmeto de la Kanamara Matsuri Arkivigite je 2013-01-05 per Archive.today
**János KISS** [kiŝ] estas hungara generalleŭtenanto, gvidanto de la Komitato de Hungara Nacia Eliberiga Insurekcio. Li naskiĝis en Erdőszentgyörgy la 24-an de marto 1883 kaj mortis en Budapeŝto la 8-an de decembro 1944.

Biografio
---------

János Kiss finis militlernejon en Sibio en 1902. Post la unua mondmilito li instruis en malsupera militlernejo de Kőszeg, poste li estis komandanto de unu bicikla brigado. En 1939 proteste al germana orientiĝo de la hungara registaro li pensiuliĝis kaj vivis en Kőszeg. En 1943 Endre Bajcsy-Zsilinszky proponis al gubernatoro Horthy nomumi lin ministro por defendo, sed tiu ne efektiviĝis. Post la povtranspreno fare de sagistkrucistoj la 15-an de oktobro 1944 li aliĝis al la kontraŭstara movado kaj li fariĝis gvidanto de la Milita Stabo de la Komitato de Hungara Nacia Elliberiga Insurekcio. La sagistkrucistoj la 22-an de novembro arestis la gvidantojn, komdamnis lin al morto, kaj ekzekutis en la malliberejo de Margit körút de Budapeŝto la 8-an de decembro 1944.

Fonto
-----

* *Magyar Életrajzi Lexikon*

* Kategorio János Kiss (soldato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 439500
* LCCN: n80039195
* VIAF: 1305799
* ISNI: 0000000030037614
 |
**Soho** estas areo de City of Westminster, parto de West End de Londono, Britio. Origine moda distrikto por la aristokrataro, ĝi estis poste unu el la ĉefaj distriktoj por distrado en la brita ĉefurbo ekde la 19-a jarcento.

La areo estis disvolvigita el farmareo fare de Henriko la 8-a en 1536, kiam ĝi iĝis reĝa parko. Ĝi iĝis paroĥejo per si mem fine de la 17-a jarcento, kiam konstruaĵoj ekestis disvolvigitaj por la supra klaso, ekzemple ĉirkaŭ la placo Soho Square jam en la 1680-aj jaroj. La Preĝejo de Sankta Anna estis establita fine de la 17-a jarcento, kaj restas grava loko; aliaj preĝejoj estas la Preĝejo de Ĉielenpreno de Maria kaj Sankta Gregorio kaj la Preĝejo de Sankta Patriko en Soho Square. La aristokrataro partikulare translokiĝis for meze de la 19-a jarcento, kiam ĉefe Soho estis forte frapita per epidemio de ĥolero en 1854. Dum multo de la 20-a jarcento Soho havis reputacion kiel bazo por la seksindustrio aldone al sia noktovivo kaj areo por sidejoj de la ĉefaj kompanioj de kinindustrio. Ekde la 1980-aj jaroj, la areo suferis konsiderindan altniveligon malprofite al la lokanoj. Ĝi estas nuntempe moda distrikto de restoracioj kaj oficejoj de amaskomunikiloj, kun nur malgranda restaĵo de seksindustrio. La geja londona komunumo abundas en Old Compton Street en Soho.

La reputacio de Soho kiel grava distrodistrikto de Londono devenas el teatroj kiel la Windmill Theatre ĉe Great Windmill Street kaj la Raymond Revuebar de la entreprenisto Paul Raymond, kaj el muzikkluboj kiel la 2i's Coffee Bar kaj la Marquee Club. Trident Studios havis sidejon en Soho, kaj la apuda Denmark Street estis hejmo de nombraj muzikeldonejoj kaj vendejoj de instrumentoj el la 20-a jarcento antaŭen. La sendependa brita kinindustrio estas centrita en Soho, inklude la britajn sidejojn de Twentieth Century Fox kaj de la "British Board of Film Classification". Apude al Soho estas la "Chinatown" (ĉina kvartalo) de Londono, centrita en Gerrard Street, kie estas ankaŭ kelkaj restoracioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Soho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


* Kategorio Soho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Soho en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* The museum of Soho
* Soho memories
* The Soho Society


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724737
* GND: 4572827-6
* LCCN: n97046457
* VIAF: 154942246
 |
Konstruaĵo de la Harbina instalaĵo de la Unuo 731.
Shirō Ishii, komandanto de la Unuo 731.
La **Unuo 731** estis sekreta programo de esplorado kaj disvolvigo de biologiaj armiloj de la Imperia Japana Armeo, kiu faris mortigajn medicinajn eksperimentojn ĉe homoj dum la Dua ĉin-japana milito (1937-1945) kadre de la Dua Mondmilito. Temis pri kelkaj el el la plej teruraj militkrimoj fifaritaj en la moderna epoko. Oficiale konata de la Imperia Japana Armeo kiel **Laboratorio de Epidemia Esplorado kaj Evitado de la Ministerio Politika Kempeitai**, estis dekomence starigita kiel politika kaj ideologia fako de la militista polico Kempeitai. Ĝi estis kreita cele al kontraŭigo de la influo politik-ideologia fare de supozitaj malamikoj kaj al plifortigo de la sistemo de la militista unueco.

La unuo estis maskita kiel instalaĵo por akvopurigado en la distrikto Pingfang, nodoriente de la urbo Harbino, Ĉinio, parto de la pupoŝtato Manĉukuo. Ĝi fukciis tra la japana politika propagando kaj kiel ideologia fronto de la politika fako de la armeo nomita Kōdōha (*Milita Partio*). En la unua fazo, tiu fako agadis kontraŭ la komunisma propagando, sed poste etendis siajn kompetencojn en aliaj direktoj, kaj en Japanio kaj eksterlande.

Ĝi iĝis proksimuma similaĵo de la naziisma *Schutzstaffel*. Ĝi apogis la kredon en la japana rasa supereco, teoriojn rasismajn, kontraŭspionadon, esploradon, politikan sabotadon kaj enfiltradon en la malamikaj linioj. Ĝi estis ligita kun la militpolico de Manĉukuo, la servo de manĉua spionado, la ordinara manĉua polico, la Manĉuaj Komitatoj, naciismaj partioj de manĉuaj regionoj kaj la roto de la Japana Sekreta Servo en Manĉukuo.

Ĝis dek mil personoj, kaj civilaj kaj militistaj, de ĉina, korea, mongola kaj rusa devenoj suferis la eksperimentadon fare de la Unuo 731. Kelkaj usonaj kaj eŭropaj militprizonuloj same suferis kaj same mortis fare de la Unuo 731. Krom tio, la uzado de biologiaj armiloj disvolvigitaj de la programo de biokemia armilaro de la Unuo 731, rezultis en dekoj da miloj de mortoj en Ĉinio – eble ĝis du cent mil viktimoj laŭ kelkaj kalkuloj.

Multaj el la scienculoj partoprenintoj en la unuo 731 plue sekvis karierojn en politiko, edukado, negocoj kaj medicino. Kelkaj estis arestitaj de la sovetoj kaj procesitaj en la juĝoj pri la militkrimoj de Ĥabarovsko; aliaj kiuj kapitulacis al usonanoj ricevis amnestion kontraŭ aliro al la informaro kiun ili estis kolektintaj.

Notoj
-----

1. ↑  - Pri militkrimoj fare de la biologia milito japana.
2. ↑  - Sekretaj arkivoj abandonitaj de la Unuo 731.
3. ↑  - Programo de biologia armilaro.
4. ↑  - biologia armilaro Arkivigite je 2013-09-17 per la retarkivo Wayback Machine.

* Kategorio Unuo 731 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708876
* LCCN: n82080077
* VIAF: 131371456
* SUDOC: 200255169
* NDL: 001279860
 |
**János Horváth** [jAnoŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth János** estis hungara mikrobiologo, profesoro.

János Horváth  naskiĝis la 18-an de aprilo 1910 en Hungara reĝlando en Székelyudvarhely (nuntempa Odorheiu Secuiesc en Rumanio). Li mortis la 18-an de aŭgusto 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Horváth frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, gimnazion en Makó, poste li akiris 2 diplomojn en Sciencuniversitato Ferenc József en 1936. Pli frue ekde 1930 li jam laboris en la universitata instituto, post la diplomoj li ankaŭ instruis en la universitato. En la 1930-aj jaroj kaj en la fruaj 1940-aj jaroj li ankaŭ esploris en Germana Regno. En 1941 li sekvis la translokiĝantan universitaton al urbo Kolozsvár (tiam apartenanta al Hungario), kie li estis nomumita privata profesoro en 1944. Ekde 1945 li laboris en biologia esplorinstituto de Tihany. Li estis denove nomumita privata profesoro en 1948 en Universitato de Debrecen, en la sekva jaro li ankaŭ gvidis la instituton en Tihany. En 1955 li iĝis katedrestro en agrara universitato, li estis vicdekano inter 1957–1960. Li kandidatiĝis en 1952, doktoriĝis en 1962. Li okupiĝis pri biologio de la grundo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kahlia simplex von. sp. alkata élettani megvilágításban* (1934)
* *Beiträge zur Kenntnis des mikrobiellen Abbau von Pyridin* (1944)
* *The Question of the Equality of Somatic and Germ Nuclei in Respect to Heredity* (1947)
* *A mikroorganizmusok átalakítása fokozatos kiválasztással. 1–2.* (1953–1954)
* *Mikrobiológia* (1959, 1962, 1964) - studenta lernolibro
* *Bevezetés a növényvédelmi mikrobiológiába* (1969) - studenta lernolibro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Leó Györök** [djorok], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Györök György Ferenc Leó** estis hungara pentristo, grafikisto, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *alsó-eőri*.

Leó Györök  Arkivigite je 2018-05-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 22-an de aprilo 1847 en Pápa (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 2-a), li mortis la 15-an de decembro 1899 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Leó Györök frekventis mezlernejon en Székesfehérvár, poste li akiris diplomon en marista akademio de Fiume, fine li estis marista oficiro. En 1866 li vivis en Cardiff, li vivtenis sin el pentrado kaj instruado. Lia sekva stacio estis Parizo, kie li studis en pluraj altlernejoj akirintaj artan kaj inĝenieran diplomojn. Lia plej grava pentrista instruisto estis Gustave Courbet. Dum la Francia-Prusia Milito li batalis en Sedan kaj Parizo. En 1871 li same batalis kiel majoro en Pariza Komunumo (1871). Post la falo li estis kondamnita, sed li rifuĝis. En sia naskiĝlando li estis inĝeniero pri pervojaj linioj, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1877. Li instruis en Budapeŝto ekde 1880. En 1891 li konstruis velŝipon kaj li ŝipadis en Adriatiko. Abrupte li paraliziĝis, tial li mortigis sin. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filon.

Lia ekspozicio
--------------

* Budapeŝto, ekde 1883
* Arthalo Budapeŝto (postmorta, 1900)

Liaj libroj
-----------

* *Grammatica metodica della lingua ungherese, con esercisi pratici* (1880)
* *Lázadó hajósnép viszontagságai a Csöndes-tengeren*. *Való történet* (1890)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Tengerpart sétálókkal
* Halászbárka
* Olasz táj
* Trau
* Csorba tó

Elektitaj libroilustraĵoj
-------------------------

* vidu la malsuprajn bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj G, Gy, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj G, Gy, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

* Dometo de Mihály Vörösmarty en FótDometo de Mihály Vörösmarty en Fót
* MirineMirine
* Strando en BrevilaquaStrando en Brevilaqua
* FiumeFiume
* Lumturo de MuloLumturo de Mulo

* Kategorio Leó Györök en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mohamed Helmy**, ankaŭ **Mohamed Helmi** (arabe محمد حلمي‎, hebree מוחמד חילמי‎; naskiĝis la 25-an de julio 1901 en Ĥartumo; mortis la 10-an de januaro 1982 en Berlino) estis egipta kuracisto kiu laboris en Germanio kaj kiu ebligis, ke pluraj judoj kaj aliaj persekutitaj homoj travivis kaŝe en Berlino dum la nazia epoko.

Heroa agnosko
-------------

Li estis honorita en 2013 de Yad Vaŝem kiel Justulo inter la popoloj,, ĝis nun la sola egipto inter ĉirkaŭ 70 islamanoj.

Dum ceremonio la 20-an de januaro 2015 en Berlino, la egipta ambasadoro rimarkis la "noblan faron de Helmi", sed ne kuraĝis akcepti la medalon, ĉar Helmi agis laŭ siaj konvinkoj, kaj ne nome de la registaro. Malproksimaj parencoj en Kairo rifuzis akcepti la premion, kvankam judismo kaj judoj estas respektataj. Grandnevino de Helmy komentis:

> "*Se iu alia lando decidos honori la memoron de Helmy, ni ĝojos pri tio, sed ne Israelo* ". "*Helmy helpis multajn homojn, sendepende de ilia religio. Hodiaŭ Israelo memorigas lin ĝuste pro la savo de la judoj. Ĉi tio ne pravigas lian pozicion kaj lian vivoverkon* ".
> 
> 

Yad Vaŝem bedaŭris ĉi tiun decidon kaj daŭre serĉis la familion de Helmi por doni la premion. La 26-an de oktobro 2017, finfine, diplomo kaj medalo estis donacitaj en Berlino al Nasser Kotbi, la pranevo de la egipta kuracisto.

En 1962, la Berlina Senato donis al Helmi la titolon de heroo.

Bibliografio
------------

* (de) Ronen Steinke: *Der Muslim und die Jüdin. Die Geschichte einer Rettung in Berlin* (La islamano kaj la judino. La historio pri savo en Berlino). Berlin Verlag, Berlino 2017, ISBN 978-3-8270-1351-4 .
* (de) Igal Avidan / Helmut Kuhn: *Mod Helmy. Wie ein arabischer Arzt in Berlin Juden vor der Gestapo rettete* *Mod Helmy.*(Kiel araba kuracisto en Berlino savis judojn de Gestapo)*,* dtv, Munkeno 2017, ISBN 978-3-423-28146-1.

Vidu ankaŭ
----------

* Jad Vaŝem

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Egyptian Doctor Recognized as Righteous Among the Nations by Yad Vashem*[*rompita ligilo*], Gazetara komuniko de Yad Vashem de la 30-a de septembro 2013.
2. ↑  Mohamed Helmy en la retejo de Yad Vashem
3. ↑  (en) *First Arab to finally receive Israeli honor as Holocaust hero*, Arutz Sheva, la 25-an de oktobro 2017.
4. ↑  (de) Steinke, Ronen. *Wie ein Muslim eine Jüdin vor den Nazis rettete*, Süddeutsche.d*e*, la 9-an de januaro 2019.

Ekstera ligilo
--------------

D-ro Mohamed Helmi kaj Frieda Szturmann - Savita de egipto en Berlino Arkivigite je 2017-11-22 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo Yad Vashem

* Dr. Mod Helmy: the humanitarian legacy breaking barriers and inspiring generations Arkivigite je 2023-07-24 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Mohamed Helmi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723822
* GND: 125501048
* LCCN: n2014188590
* VIAF: 310715687
* ISNI: 0000000018614669
* SUDOC: 260111686
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri aŭta bufro kies ĉefa principo estas plasta afiformiĝo. Por fervoja bufro rigardu la paĝon Bufro (fervojo). Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Bufro.* |

dezajne pluevoluita aŭto el la komenco de la 20-a jarcento, kun nekaŝita frontbufro
**Aŭta bufro** estas horizontala stango ĉe la antaŭo kaj malantaŭo de veturilo, kutime kaŝitaj per tegilo el lakita lado aŭ plasto, kiu igas la bufron dezajna parto de la aŭta karoserio. Komence aŭtaj bufroj estis faritaj el metalo kaj multe rigidaj, tamen poste oni transiris al konstrui ilin malpli rigidaj, por ke ili povu absorbi kinetan energion per plasta aliformiĝo. Sekve oni eĉ komencis fari aŭtobufrojn el speciala plasto, aŭ aldonis limigitan elastecon. Aŭta bufro travivu kolizion kun minimuma rapideco (ĉirkaŭ 5 Km/h) sen damaĝo, kaj protektu aliajn aranĝaĵojn (lampojn, brulaĵkondukajn partojn). Fine oni ekklopodis minimumigi vundiĝojn de piedirantoj aŭ bicilantoj, kun kiuj la aŭto povus kolizii.

Referencoj
----------

* Kategorio Bufro (aŭto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Shuler, S..  (8 March 2004) "Bumper Systems Designed for Both Pedestrian Protection and FMVSS Requirements: Part Design and Testing", *SAE Technical Paper Series* **1**. SAE International. doi:10.4271/2004-01-1610.
**Dezső Falcsik** [deĵO falĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Falcsik Dezső** estis hungara juristo, profesoro.

Dezső Falcsik  naskiĝis la 13-an de februaro 1862 en Törökszentmiklós. Li mortis la 5-an de novembro 1924 en Pécs? Budapeŝto?.

Biografio
---------

Dezső Falcsik akiris 2 diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto, Ekde 1887 li laboris en juĝejo de Szolnok, poste li estis kontorestro en Budapeŝto kaj Magyaróvár, ekde 1891 subnotario en Vác. En 1893 li ekinstruis en jura ĉefepiskopa akademio de Eger, post 3 jaroj en la menciita universitato, en 1900 en jura akademio de Pozsony. En 1901 li iĝis katedrestro. En 1914 li estis nomumita dekano kun rektororajto en Hungara Reĝa Scienca Universitato Erzsébet. Tiu universitato rifuĝis al Budapeŝto en 1919, poste ĝi trovis lokon en Pécs en 1922. Falcsik sekvis la universitaton, li estis katedrestro en Budapeŝto, dekano en Pécs ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A közigazgatási jog alapkérdései* (1895)
* *Közigazgatási bíráskodás* (1897)
* *A polgári perjog tankönyve* (1907)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sosúa** estas urbo en la Dominika Respubliko kun ĉ. 20.000 loĝantoj, ĉe la norda marbordo. La urbo situas rn provinco Puerto Plata, ĉ. 10 km oriente de la flughaveno de Puerto Plata.

Sosúa havas grandan kaj belan strandon (*Playa de Sosúa*) kaj estas alloga ripozeja, tursima celo ekde la 1990-aj jaroj, ĉefe por turistoj el norda Ameriko kaj Eŭropo.

Sosúa konsistas el tri urbopartoj: *El Batey*, *Sosúa Abajo* kaj *Los Charamicos*.

La historio de la urbo reiras al 1938m kiam la tiama diktatoro Trujillo ofertis akcepton de 100.000 eŭropaj judoj, por rase heligi la lokan loĝantaron. Alvenis nur 600 judoj kaj setlis en la 1940-aj jaroj en loko de Sosúa. En la postaj jardekoj plimulto plumigris al Usono. Hodiaŭ memorigas pri ili kelkaj stratoj kun judaj nomoj.

La elvenintaj germanaj judoj instalis metiejojn (lakto-prilaborejoj, bakejoj, viandohakejoj) kaj iliaj produktoj (*Productos de Sosúa*) signifis en la lando la kvaliton.

Hodiaŭ oni trovas en Sosúa multajn hotelojn, subkaviĝejan bazon, fermitajn apartementojn, domojn de eŭropaj posedantoj ekz. *La Mulata* aŭ *Perla Marina*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri Sosúa, angle Arkivigite je 2008-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
**István Pelle** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pelle István** estis hungara gimnastikisto, trifoja olimpiano, dufoja olimpika ĉampiono, akrobato, trejnisto, oficisto, altlerneja instruisto.

István Pelle naskiĝis la 26-an de julio 1907 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de marto 1986 en Bonaero.

Biografio
---------

István Pelle en la sensporta vivo li estis simpla oficisto, kelkfoje cirka akrobato. Dum la 2-a mondmilito li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Erzsébet. Depost la mondomilito li estis cirka akrobato eksterlande. Lia ĉefprogramo estis stari sur la kapo, dum violonludis kaj kantis. Baldaŭ li instruis en la sporta altlernejo en Bonaero, kie li estis ankaŭ trejnisto. En la sama urbo li pensiuliĝis kaj li neniam revizitis Hungarion.

### Sporta kariero

István Pelle inter 1925-1936 estis gimnastikisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono 35-foje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo 11-foje inter 1928-1936. Li estis olimpiano en la Somera Olimpiko 1928, la Somera Olimpiko 1932 kaj la Somera Olimpiko 1936 kun du oraj medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1930.

Vidu ankaŭ
----------

* Hungario en la Somera Olimpiko 1928
* Hungario en la Somera Olimpiko 1932
* Hungario en la Somera Olimpiko 1936

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819279
 |





* Portalo pri Biografio
**Józef Franciszek Emanuel BOCHEŃSKI** (naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1902 en Czuszów (proksime al Proszowice), mortis la 8-an de februaro 1995 en Friburgo) – pola logikisto, historiisto pri logiko kaj filozofo, sovetologo, dominikano (ordena nomo: Innocenty Maria), katolika presbitero, rektoro de Universitato de Friburgo (1964 - 1966).

Biografio
---------

Post fino de gimnazio en Lvovo (1920), kiel volontulo partoprenis polan-bolŝevikan militon. De 1920 studis juron en Universitato al Jan Kazimierz en Lvovo, post du jaroj translokiĝis al Poznań, kie dum 4 jaroj studis ekonomikon kaj politikan ekonomikon sub gvido de Florian Znaniecki kaj aliaj.

En 1926 eniris al animzorga seminario en Poznań (ordiniĝis 6 jarojn pli poste). En la jaroj 1928-1931 studis filozofion en la Universitato de Friburgo. Poste en Romo finis teologion kun la titolo de doktoro. De 1934 instruis logikon ĉe Collegium Angelicum en Romo (en la jaroj 1934-1940 estis tie profesoro). Dufoje (en 1932 kaj 1934) partoprenis Internaciajn Tomasismajn Kongresojn. En 1938 habilitiĝis ĉe Jagelona Universitato.

Dum la dua mondmilito estis kapelano de Pola Militistaro. Dum la germana invado en Pollandon partoprenis batalon de Kock sub komando de generalo Franciszek Kleeberg, kaj poste en batalo apud Montokasino.

De 1945 profesoro de la nuntempa filozofio en la Universitato de Friburgo, kie en la jaroj 1964-66 estis rektoro; gvidanto de Instituto de Orienta Eŭropo (Osteuropa-Institut in Freiburg) en Friburgo, redaktoro de la revuo "Studies in Soviet Thought" kaj de la eldona serio "Sovietica". Membro de Pola Scienca Societo en Eksterlando.

Konata kun neelĉerpebla energio kaj nekonvenciaj formoj de konduto; en la aĝo de preskaŭ 70 jaroj akiris licencon de piloto.

Publikaĵoj
----------

* *De virtute militari*
* *La logique de Théophraste* Fribourg, 1947
* *Europäische Philosophie der Gegenwart*, 1947
* *Formale Logik. Geschichte*, 1956
* *Handbuch des Weltkommunismus*, 1958
* *Ku filozoficznemu myśleniu* (Al filiozofia pensado), 1960 (pola eldono 1986)
* *Logika religii* (Logiko de religio), 1965 (pola eldono 1990)
* *Sto zabobonów* (Cent superstiĉoj), 1987 samizdata eldono, Wydawnictwo "Kurs", 1988, Wydawnictwo PHILED, 1992

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Józef Maria Bocheński en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jacek Bartyzel *Życiorys* (Vivkuro) Arkivigite je 2013-01-11 per la retarkivo Wayback Machine

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Józef Maria Bocheński en la pola Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 428206
* GND: 119245426
* LCCN: n50009237
* VIAF: 88344067
* ISNI: 0000000108027898
* LIBRIS: 326659
* SUDOC: 026734214
* BNF: 11892486p
* NLA: 36499625
* NDL: 00433650
* BIBSYS: 90389539
* NKC: jn19990000900
* ICCU: RAVV039431
* BNE: XX858340
 |
Tombo de Hofmann sur la dresdena tombejo Hosterwitz
**Ludwig von HOFMANN** (naskiĝinta la 17-an de aŭgusto 1861 en Darmstadt, mortinta en Dresden-Pillnitz la 23-an de aŭgusto 1945) estis germana pentristo kaj grafikisto. Li estis filo de la politikisto Karl von Hofmann (1827-1910).

Vivo
----

Hofmann unue trejnitis ĉe la Arta akademio de Dresdeno, aparte ĉe sia onklo Heinrich Ferdinand Hofmann. Poste li kontinuigis la studojn ĉe la Artlernejo de Karlsruhe. De tie li iris al Parizo frekventonte la Akademion Julian. Nedependante ĉelerneje akiritaj influoj li baldaŭ proprajn artistajn padojn eniris. Studvojaĝante tra Italujo aperiĝis al li idealo speco de fantazia-stiligista pejzaĝo: ĝi prunteprenas de naturo nur kelkajn formojn, kolorigante tute laŭfantazie. Tiaj fantaziaj pejzaĝoj, kies kolorigon li laŭvole submetis al siaj propraj dekoraj intencoj, vivigitis de li per genuduloj junaj. Ili ne havis ian faktan signifon sed plifortigu simple la etoson koloran kaj la efikan koloran.

Kiam la unuaj bildoj aperis en 1892 ĉe la ekspozicio de la societo artista *Vereinigung der XI* en Berlino, li ŝokis la vizitantojn pro siaj fantaziaj koloriĝoj kaj malklaraj desegnoj de la figuroj. Tiaj impresoj restis ankaŭ pli poste, kvankam la celoj de Hofmann iom pli klare malkaŝiĝis kaj la koloroj iĝis pli kaj pli riĉaj. Poste venis fazo de senbrido koncerne fantazion, ekz. ĉe ĉeplaĝa bildoj de knaboj kondukantaj la ĉevalojn ĉe lavejon aŭ ĉe arbaraj idiliecoj kun naĝantaj knabinoj - nun ĉio ŝajnis esti de granda kolora allogo kaj harmonio.
Du bildoj (*Gott-Vater mit Adam und Eva im Paradies* kaj *Badende Frauen am Meeresstrande*) aĉetitis en 1900 por la Urbomuzeo de Magdeburg. En 1902 Hofmann komisiitis fare de la urbo Berlino dezajni halon en nova oficejo pri civila stato. En 1903 li iĝis instruisto ĉe la Artlernejo de Vajmaro. Li honore ricevis etan oran medalon de la Berlina Artekspozicio.

Literaturo
----------

* Fischel, *Ludwig von Hofmann*, Bielefeld 1903

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, S. 432, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Ludwig von Hofmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583079
* GND: 118552708
* LCCN: n83222939
* VIAF: 66588439
* ISNI: 000000008254495X
* SUDOC: 081021399
* BNF: 12676523d
* ULAN: 500023286
* NLA: 35895740
* BIBSYS: 8055813
* RKD: 39019
* NKC: xx0036200
 |
Vido de la okcidenta aliro al la Parko Tierno Galván el la Planedario.
Statua de Enrique Tierno Galván en interna placo de la parko.
40° 23′ 37″ Nordo 3° 41′ 07″ Oriento﻿ / ﻿40.39363 °N, 3.68538 °O﻿ / 40.39363; 3.68538 (mapo)

La **Parko Enrique Tierno Galván** [enrIke] estas situanta sudoriente de la urbo Madrido (Hispanio). Havas areon de 45 hektaroj, nome unu el plej ampleksaj de la ĉefurbo. Ĝi ekkonstruiĝis en 1986, dum regado de la urbestro nomiga al kiu oni dediĉis ĝin post ties morto. Estas placo dediĉita al li, kun statuo, planetario, subĉiela spektaklejo kaj kinejo de sistemo IMAX.

Situo
-----

Tiu parko troviĝas en la kvartalo Legazpi, ene de la distrikto madrida Arganzuela, inter la antikva trajnstacio Delicias, nuna Fervoja Muzeo kaj la ĉirkaŭvojo M-30. La zono estas konata delonge kiel *Cerro de la Plata* (arĝentomonteto), ironie pro la restoj karbaj devenaj el la vaporlokomotivoj elirantaj de la proksimaj stacioj, nome Atoĉa kaj Delicias. Ekde tie videblas Vallecas kaj la komerca areo de Méndez Álvaro.

Flaŭro kaj Faŭno
----------------

La vegetaĵaro de la parko estas komponita de arboj (ĉefe pinaloj, kiaj Himalaja cedro, sed ankaŭ poploj, juniperoj kaj morusoj), arbustoj, odorplantoj (rosmareno, lavendo, kaj rozujoj) kaj abundaj herbejoj.

Inter la faŭno menciindas kolonioj de newstumantaj birdoj, kiaj la invada Monaĥa psitako, pegoj, merloj aŭ silvioj.

* Kategorio Parko Enrique Tierno Galván en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ekstero de la forĝejo en la Lubenbach-valo.
**Teknika Muzeo Gesenkschmiede** troviĝas ĉe la rando de la urbo Zella-Mehlis, Germanujo, en Lubenbach-valo, Lubenbachstraße nr 4.

Priskribo kaj uzoj
------------------

La ejo situanta ĉe strateto en la direkto de la stacidomo de Oberhof konstruitis ĉ. la jaro 1850 kiel lignosegejo kaj havis iam du akvoradoj. Surloka forĝa firmao (fondita jam en 1842) aĉetis la bienon en la 1917-a jaro. Sekvis ĝia alikonstruo al forĝejo de aĵoj neliberformaj, kiu funkciis ĝis 1985.

De 1985-91 efektiviĝis tie monumentprotektaj laboroj.

Muzeaj detaloj
--------------

La ekde 1988 mem monumentprotektita komplekso etendiĝis dum la lastaj jaroj al relative spacoza teknika muzeo.

Al la vizitantoj montratas la funkciado de tia forĝejo danke al maŝinoj plene pretigitaj. Ekzistas surloke pli ol 90 maŝinoj, el kiuj ege menciindas du grandaj bretenfalantaj marteloj. Tiuj plej malnovaj martelegoj en tuta Germanlando datumas el la jaroj 1867 (usona produkto de la firmao W.H. Waters) kaj 1875.

Ankaŭ la scio pri la utiligo de akvoforto alproksimiĝas al la sciemuloj gastoj pere de akvorado, akvoturbino kaj energitransmetado (dum la nefrosta periodo sole).

Pluraj ripozumloketoj kaj akvotretejo laŭ la sistemo de Sebastian Kneipp estas pliaj allogiloj resti, gapi kaj ĝui.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 205

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la muzeo.
pintigilo kun krajono
**Pintigilo** aŭ **akrigilo** estas instrumento por pintigi bastonoforman objekton, ekzemple krajonon, do skribilon el grafita ingoto aŭ similfunkcia farba substanco tenita ene de tubeto el ligno. Temas pri mekanika ilo kun klingo, kiu forigas la malcentrajn partojn de longa objekto, ofte per turnado de la pintigata objekto aŭ de la klingo, tiel ke centre restas pinto. La moderna krajono datiĝas de ĉ. 1790 kiam Conté en Francio kaj Hardtmuth en Germanio komencis produkti krajonojn pere de miksaĵo el grafito kaj argilo. La unuaj krajonoj estis simple pintigitaj per tranĉiloj. Kiam komence de la 19-a jarcento tre plimultiĝis la uzo de krajonoj en oficejoj, aliaj laborejoj kaj ankaŭ en lernejoj, la pertranĉila pintigo de la skribiloj rapide konsideriĝis tro temporaba, kaj kaŭzis ekonomian malprofiton.

Kadre de la komenciĝanta industriigo plifortiĝis la bezono de aparta ilo por pintigo de krajonoj. La unuan pintigilon de krajonoj en 1828 prezentis la franco *Bernard Lassimone*; tiu ilo tamen ankoraŭ ne tre similis al la nuntempa aspekto de pintigilo. En 1908 la germano *Theodor Paul Möbius* (1868–1953) en la bavara urbo Erlangen inventis ilon kiu laŭ nuntempa kutimo konuse pintigas krajonon. El tiu inventaĵo en la urbo Erlangen ekestis tuta industria branĉo. Dum la 20a jarcento patentoj estis registritaj en diversaj landoj por akrigiloj kaj ili iom post iom fariĝis havebla kaj malmultekosta ilo.

* Kategorio Pintigilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Pliaj fotoj
-----------

  

* moderna krajonpintigilo kun krankomoderna krajonpintigilo kun kranko
* krajonpintiga maŝino de la firmao Guhl & Harbeck en Hamburgo (ĉirkaŭ la jaro 1920)krajonpintiga maŝino de la firmao *Guhl & Harbeck* en Hamburgo (ĉirkaŭ la jaro 1920)
* pintigilo helpe de razilklingopintigilo helpe de razilklingo
* kio okazas en la pintigilokio okazas en la pintigilo
* freŝe pintigita krajonofreŝe pintigita krajono
* krajonpintigilokrajonpintigilo
Domo mallarĝa ĉe la ajzenaĥa Johano-placo
Domo mallarĝa, maldekstre en la eosta parto de Johano-placo
La **Mallarĝa domo de Eisenach** (ankaŭ: *Mantuko de Eisenach*; germane: *Schmales Haus von Eisenach*) estas trabfakaĵo ĉe Johannisplatz 9 en Eisenach. Temas pri unu el la plej mallarĝaj ejoj enloĝataj en Germanujo kun siaj 2,05 metroj kaj projekciaĵo horizontala de 20 m². Danke al alteco de 8,50 metroj ĝi etendiĝas je du etaĝoj. Ĝia ekzakta konstrudato malkonatas supozate esti estinta antaŭ ĉ. 250 jaroj.

Historio
--------

En artikolo de la ĵurnalo "Eisenacher Tagespost" de la 4.12.1900 konstatitis ke la planita konstruo de pli altaj domoj en la ĉirkaŭaĵo plifaciligos la okulfrapiĝo de la etaĵo; samgazete en la 12.3.1903 anoncitis ties restaŭrado kaj alifarbiĝo fasada. Sed antaŭ la komenciĝo restaŭrada la tiama posedanto, hotelservanto kaj portisto Wilhelm Köhler devis defendi la dometon kontraŭ malkonstruplanoj ĉar ĝi ĝenis diversaj aliaj konstruplanoj. Danke al engaĝiĝo de grandduka distriktestro kaj ministerio en Vajmaro ĝi saviĝis. La kortega ĉefĉarpentisto Gustav Voigt subtenitis la novfaro fasada laŭ secesistilo de la periodo de spekulanto-kompanioj. Ĝia aspekto tia allogas onin ĝis hodiaŭ.

Longe post la rekonstruo de 1902/03 la enireja zono uzitis kiel venda zono por fruktoj, legomoj kaj tropikaĵoj. Ĉirkaŭ la jaro 1940 ekposedantis la magazenet-estrino Luise Fritsch. Pro nova farbo ĝi eknomitis *viŝtuko*. La termino unue aperis en letero de la konstrupolicejo skribite okaze de la renoviĝo. La ĝis nun lastpasina ŝanĝo posedantece iĝis en 1974 kiam Klaus Trippstein kun la helpo de amikoj kaj konatuloj paŝon post paŝo savis la endanĝerigitan ejon kaj faris en 1983 kaj 2000 ĝeneralan restaŭron de la fasado. La filo de Klaus Trippstein (kromnomo *Trippus*) ofertis post ties morto al la urbo Eisenach aĉeton de ĝi por pli daŭripova perspektivo.

Graveco
-------

La Mallarĝa domo estas la plej mallarĝa, enloĝata framskeletaĵo de tuta Germanujo kaj fremdultrafike gravis kiel unuaranga vizitadmagneto. Por daŭre sekurigi ĝian ekziston ĝi akiritis en la 21.8.2020 fare de la nova Protektotmonumenta fondaĵo Eisenach. Krom la kuracfonttrinkejo en la uesto de la urbo baldaŭ ankaŭ la Mallarĝa domo malfermiĝos, laŭ la volo de Klaus Trippstein, al ĉiuj interesatoj. La meblaro tamen ne formoviĝos (bildoj, etplastikoj ceramikaĵoj ktp.) Turistgvidantoj invitatas konduki la gastojn tien; krome estas ene ekde 1991 eta kaj interesa galerio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mantuko de Eisenach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

1. ↑   Atentigotas tamen ke en la germana la termino *Handtuchhaus* ĝenerale aplikatas por treetaj dometoj.
2. ↑  Katja Schmidberger "Neue Stiftung kauft das berühmte Schmale Haus in Eisenach", TA, 9.9.2020

50.97438888888910.324305555556Koordinatoj: 50° 58′ 28″ N, 10° 19′ 28″ O (mapo)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Cistierna (stacidomo). |


**Cistierna** [zisTJERna] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco. *Cistierna* estas komprenebla etimologie kiel *Akvujo*, kaj tial aperas simbola bildo en la blazono sur blua fono.

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Urbodomo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cistierna, Fuentes de Peñacorada, Modino, Ocejo de la Peña, Pesquera, Quintana de la Peña, Santa Olaja de la Varga, Santibáñez de Rueda, Sorriba, Valmartino kaj Vidanes, okupas totalan areon de 97,61 km², trafluata de la rivero Esla, kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 3 038 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 3 900 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 63 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Crémenes, sude kun Gradefes kaj Cubillas de Rueda, oriente kun Cebanico, Prado de la Guzpeña kaj Valderrueda kaj okcidente kun Ercina kaj Sabero.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromiaj popoloj; poste romianoj konstruis apude ŝoseon por transporti kupron el apudaj lokoj, sed traktitaj en Cistierna. En Mezepoko okazis reloĝado iel helpita de monaĥejoj, kiel Sankta Vilhelmo de Penjakorada. La areo apartenis al la Regno Leono. El la komenco de la 19-a jarcento, Cistierna iĝis la municipa ĉefloko anstataŭ Modino. Fine de la 19-a jarcento startis karbominado en paudaj areoj kaj oni konstruis fervojan stacion en Cistierna, kio helpis la disvolvigon de la loko; tio pluis ĝis 1991 kiam karbominado ĉesis kaj Cistierna dekadencis.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj) kaj poste minado kaj fervojo. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Cistierna estas ĝemeligita kun Thiviers, Francio, kaj Pinto, Regiono Madrido.

Bildoj
------

* Rivero Esla ĉe Cistierna.Rivero Esla ĉe Cistierna.
* Fuentes de Peñacorada.Fuentes de Peñacorada.
* Vidanes.Vidanes.

Notoj
-----

Vidu ankaŭ
----------

* Cistierna (stacidomo)
* Sorriba (stacidomo)
* Municipoj de Provinco Leono

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760265
* VIAF: 316733471
* BNE: XX454777
 |
**György Gozmány** [djordj gozmAni] (laŭ alia ortografio Gozmánÿ), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gozmány György** estis hungara aktoro, operetkantisto, bonvivanto. Lia frato estis László Gozmány, lia edzino estis Éva Kelemen, kiu estis la plej ofte partnero sur scenejoj, pli poste Edit Kéri.

György Gozmány  naskiĝis la 8-an de marto 1920 en Budapeŝto, li mortis la 10-an de februaro 1973 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Gozmány frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris dancistan diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1941. Dum lernado vespere li dancadis en pluraj kabaredoj. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Operetoteatro (Budapeŝto), kie li ricevis bonvivantajn rolojn. En 1944 li edziĝis. Ekde 1949 li denove dancadis en kabaredo. Inter 1960 kaj 1964 li apartenis al komuna trupo de Teatro Szigligeti (Szolnok) kaj Teatro de Kecskemét, poste li revenis al la Operetoteatro.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - titolrolo
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - Ottó
* Viktor Jacobi: *Sybill* - duko
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - duko

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Bob herceg* (1941) - figuranto
* *A két Bajthay* (1944) - vilaĝa instruisto
* *Zöld, sárga, piros* (1948)
* *A pénzcsináló* (1964) - bienulo
* *Nyulak a ruhatárban* (1971)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
**Tibor Berczelly** [berceli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berczelly Tibor** estis hungara skermisto, pistolpafisto, trifoja olimpiano, olimpika ĉampiono, kvinfoja mondĉampiono, trejnisto, oficiro. Lia familia nomvarianto estis *Berczeller* [berceler].

Tibor Berczelly naskiĝis la 3-an de januaro 1912 en Rákospalota (iama urbo), li mortis la 15-an de oktobro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Berczell akiris diplomon en milita akademio en 1932, tiutempe li skermis en sportklubo. Post du jaroj li jam estis membro de la nacia skermista teamo. Li konkursis en ĉiuj skermaj branĉoj (sabristo, spadisto, rapiristo). Inter 1935-1957 li estis hungara ĉampiono 28-foje, kiu estas hungara rekordo. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1936, Somera Olimpiko 1948 kaj Somera Olimpiko 1952 kun 3 oraj medaloj (grupe), krome en mondĉampionumoj inter 1935-1954 li estis la unua kvinfoje. Intertempe en 1940 li akiris trejnistan diplomon; en 1944 li pensiuliĝis en rango majoro, poste li okupiĝis pri sportoj. Li estis ankaŭ pistolpafisto, unufoje hungara ĉampiono grupe. Li longe estis trejnisto pri skermo. Li edziĝis en 1949, lia edzino naskis almenaŭ unufoje. Li ricevis kelkajn premiojn.

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-11-16 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Hungario en la Somera Olimpiko 1936

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801613
 |




* Portalo pri Biografio
OpenStreetMap de Centra Londono
**Centra Londono** (angle ***Central London***) estas la plej interna parto de la grandurbo de Londono en Britio kiu etendiĝas sur pluraj urbodistriktoj. Tra la jaroj diversaj difinoj estis utiligitaj por difini la amplekson de la Centra Londono-areo por statistikaj, urboplanado kaj lokaj administraciaj celoj. La karakterizaĵoj de centra areo inkluzivas altdensecan konstruitan medion, precipe altajn kostojn por terregionoj, precipe grandan kvanton de populacio dum tagtempaj horoj, kaj koncentriĝon de organizoj kaj instalaĵoj de regiona, nacia kaj internacia graveco .

La kalkulo de la distancoj de malsamaj itineroj al/de Londono estas tradicie mezurita de centra punkto en Charing Cross (en la urbo de Westminster), markita per la statuo de reĝo Karlo la 1-a ĉe la intersekciĝo de Strand, Whitehall kaj Cooksforth stratoj, kiu situas sude de Placo Trafalgar .

Panorama bildo de Centra LondonoPanorama bildo de Centra Londono

Vidu ankaŭ
----------

* Interna Londono
* Ekstera Londono

Referencoj
----------

1. ↑  Mayor of London (2008) Central activities zone policies. *London Plan*. Greater London Authority. Arkivita el la originalo je 31 May 2010. Alirita 10 March 2010.

 Arkivigite je 2010-05-31 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑   OS MapZone – From where, exactly, are distances from London measured?. Ordnance Survey. Alirita 10 March 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824996
 |
**Károly Kárpáti** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kárpáti Károly** estis hungara luktisto, trifoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, arbitraciisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Kellner*.

Memortabulo kaj arbo pri Károly Kárpáti
Károly Kárpáti naskiĝis la 2-an de julio 1906 en Eger, li mortis la 23-an de septembro 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Kárpáti devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1937. Dum la 2-a mondmilito komence la kontraŭjudaj leĝoj ne tuŝis lin pro la olimpika ormedalo, tamen en la lasta periodo li estis trudlaboristo en la nuntempa Ukrainio. Li sukcese kaŝiĝis kaj travivis la holokaŭston. Li ricevis premiojn (ankaŭ internaciajn) inter 1936-1996.

### Sporta kariero

Károly Kárpáti komencis luktadi en 1925 en Debrecen, inter 1926-1936 li estis luktisto en sportklubo de Újpest. Li estis hungara ĉampiono kvinfoje inter 1928-1932, dum li apartenis al la hungara nacia teamo 19-foje inter 1927-1936. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1928, Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1936 kun ora kaj arĝenta medaloj en liberstila luktado, krome en eŭropa ĉampionumo li estis la unua en 1930. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1936, poste li estis lerneja sportinstruisto, baldaŭ trejnisto, internacia arbitraciisto, kaj altlerneja instruisto en la Gimnastika Altlernejo, se ne paroli pri postenoj en la sporta vivo.

Liaj elektitaj disĉiploj
------------------------

* György Gurics
* Imre Hódos
* Géza Hoffmann
* Imre Polyák
* Miklós Szilvásy

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A ferde cipősaroktól a görbe hátig : az emberi test mechanikája és javító tornája* (1940)
* *Birkózás* (1947)
* *Görög-római és szabadbirkózás* (1949)
* *Az aranyérem két oldala* (1962)
* *Az idő sodrában : Sportról, olimpiáról, munkáról, életről, békéről* (1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio hungare
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Vidu ankaŭ
----------

* Hungario en la Somera Olimpiko 1936

* Kategorio Károly Kárpáti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816485
* VIAF: 121402644
* ISNI: 0000000080137349
 |





* Portalo pri Biografio
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Lestene** (germane *Lesten*) estas vilaĝo en la okcidento de Latvio, ne malproksime de Jaunpils (germane *Neuenburg*), situanta ĉe la rivero *Lestene*. La vilaĝo apartenas al la municipo Tukums.

Historio
--------

La palaco de Lesten estis biendomo de la duko de Kurlando. Ekde 1576 ĝi estis posedata de la nobela familio *von der Recke]].*

La loko estas plej konata pro la monumento al la Latva legio, unuo de la fifama nazia soldataro Waffen-SS, kun la monumenta skulptaĵo *Patrio Latvio* de *Arta Dumpe*. Ĝi situas sur la vojo al Jaunpils apud la lutera preĝejo. La restaĵoj de 934 falintaj legianoj estis entombigitaj ĉi tie. La unua kruco estis starigita en Lestene la 8-an de majo 1997 kaj la unua sektoro de la armea tombejo kun skulptaĵo estis inaŭgurita la 5-an de novembro 2000.

Vidindaĵoj
----------

* Biendomo Lesten kun parko
* La lutera preĝejo estis konstruita en 1670. Estinte detruita fine de la Dua Mondmilito, ĝi estis iom post iom reestigita.
Kerbero-trikapa hundo, gardisto de enirejo en submondejon
Sizifo, rulanta ŝtonegon supren
**Sizifa laboro** estas fiksita vortkunigo, kiu eniris en vortaron kiel diraĵo, komparo. Ĝi esprimas simbolon de sensenca, apartigiĝinta aŭ senelireja farado, tasko, laboro, el kiu povas esti nenia utilo, sed ankaŭ heroeca, kio postulas preskaŭ superhomaj forto aŭ energio; senbezone senĉesa ripetado de io kun rezulto nemezurebla aŭ nenia.

Deveno de la diraĵo
-------------------

Pri korinta reĝo Sizifo oni asertas, ke li apartenis al la plej saĝaj el la homoj aŭ ankaŭ al la plej artifikaj kaj ankaŭ, ke li volis esti senmorta. Kiam venis por li Mortulo, li malliberigis ĝin. La ĉiopova Zeŭso ne suferis la estiĝintan ĥaoson en la situacio sen Mortulo kaj sendis Areson, la dion de milito, por fari rebonigon. Sizifo ankoraŭ havis tempon por interkonsenti kun sia edzino, ke ŝi ne faru al li sepulton. Post sia forkonduko en submondejon li asertis tie, ke kiel nesepultiton ili ne povas teni lin kaj li plendis ankaŭ pri sia malmulte funebranta edzino kaj estis permesite al li, por ke li iru puni ŝin. Tiel li atingis sian celon - esti denove inter la vivuloj - kaj li rifuzis reveni. Kun malfacilaĵoj, sed ja nur la potenca Zeŭso venigis Sizifon reen en la submondejon kaj juĝistoj de la mortintoj dure punis la artifikan "fuĝinton". Li ricevis ordonon suprenŝovi sur monton grandegan ŝtonegon kaj sur alia flanko ruligi ĝin suben. Sed peceton de la montopinto la ŝtonego ĉiam reglitos al li kaj per ŝvito verŝita kaj ankaŭ la elĉerpinta Sizifo komencas denove kaj denove. Li suferas pro tio, ke li volis fari ion, kio sukcesis iam al neniu... trompi Mortulon.

Rilataj temoj
-------------

* Sizifo