recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pedagogio

**Altlernejano** estas studento de iu altlernejo, ĉu universitato aŭ de alia altlernejo. 

Temas pri fizika persono, kiu plenumis kelkajn kondiĉojn: akceptan ekzamenon aŭ alian akceptan procedon (preskribitan de la koncerna lernejo aŭ ministerio de instruado), estis akceptita por la studado, registrita kaj nun tiu persono kleriĝas en la kadro de sia fakultato aŭ de pluraj fakultatoj. Interalie tiu persono rajtas studi elektitan fakon aŭ fakojn, esti reprezentita en la akademiaj organoj aŭ esti elektita por ili, uzi la ekipaĵon de la lernejo kaj ĝui la sociajn avantaĝojn de studento (ekz. malpli kostaj biletoj por la publika trafiko, en diversaj muzeoj, eventuale ricevi stipendion k.s.). La studento havas devon obei la statuton kaj regularon de la lernejo, pagi la studmonon.

La studento ĉesas esti studento post fino de la studado, aŭ antaŭtempe je sia propra peto aŭ per elimino el la studado (kiel puno pro deliktoj kontraŭ la lerneja statuto) aŭ kiam en la lernejo estis nuligita la studata fako.

La studento rajtas (sed ne estas devigita) partopreni en studentaj organizoj, universitataj sportkluboj kaj aliaj eksterstudaj aktivaĵoj.
La tri altoj kaj la altocentro
Propreco de orta triangulo
En geometrio, **alto** de triangulo estas streko kuniganta verticon kun la kontraŭa latero aŭ ĝia vastigaĵo, perpendikulara al la latero.

Ĉi tiu latero estas la *bazo* de la alto. Longo de la alto estas distanco inter la bazo kaj la vertico.

En izocela triangulo (triangulo kun du lateroj de la sama longo), la alto de vertico kie kuniĝas kongruaj lateroj, intersekcas la kontraŭan lateron (la bazon) je ĝia mezpunkto. En egallatera triangulo ĉi tio veras por ĉiuj tri altoj.

Longo de alto povas esti uzata por kalkuli areon de la triangulo. La areo estas egala al duono de produto de alta longo kaj ĝia baza longo. La rezulto estas la sama por ĉiu el la tri altoj.

En orta triangulo, la alto al la hipotenuzo kiel bazo dividas la hipotenuzon en du partojn de longoj *p* kaj *q* tiel ke

*h2 = pq*
kie *h* estas longo de la alto.

Altocentro
----------

La tri altoj aŭ iliaj vastigaĵoj intersekciĝas en sola punkto, nomata kiel **ortocentro** aŭ **altocentro** de la triangulo. La altocentro kuŝas en la triangulo kaj la altoj ĉiuj kuŝas en la triangulo se kaj nur se la triangulo estas ne malakuta (kio estas ke ĝi ne havas angulon pli grandan ol orto).

La altocentro, la pezocentro, centro de ĉirkaŭskribita cirklo kaj centro de la eŭlera cirklo ĉiuj kuŝas sur sola rekta nomata kiel la eŭlera rekto. La centro de la eŭlera cirklo kuŝas je mezpunkto inter la altocentro kaj la centro de ĉirkaŭskribita cirklo, kaj distanco inter la pezocentro kaj la centro de ĉirkaŭskribita cirklo estas duono de distanco inter la pezocentro kaj la altocentro.

La vertico-transitiva konjugito de la altocentro estas la centro de ĉirkaŭskribita cirklo.

Aldonaj faktoj
--------------

### Egallatera triangula teoremo

Por ĉiu punkto *P* en egallatera triangulo, sumo perpendikularoj al la tri lateroj estas egala al la alto de la triangulo.

### Radiuso de enskribita cirklo

Estu ajna triangulo kun longoj de la altoj *α, β, η* kaj *r* estu radiuso de enskribita cirklo. Tiam

{\displaystyle {\tfrac {1}{r}}={\tfrac {1}{\alpha }}+{\tfrac {1}{\beta }}+{\tfrac {1}{\eta }}} .

Vidu ankaŭ
----------

* Dusekcanto de angulo
* Mediano (geometrio)
* Mezortanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* , H. Lee Price kaj Frank R. Bernhart, Pitagoraj triopoj kaj nova teoremo de Pitagoro; simfonia teoremo
* Triangulaj centroj
* Altocentro de triangulo kun interaga animacio
* Konstruado de altocentro per cirkelo kaj liniilo
* Interaga Java apleto por altocentro Arkivigite je 2008-06-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Altlernejo Sándor Wekerle**, (origine hungare *Wekerle Sándor Üzleti Főiskola*; mallonge WSUF) estas privata altlernejo en Budapeŝto, sed la diplomo estas oficiale akceptata. La altlernejo korespondas al Eŭropa Unio al ties sistemo Bologna.

Historio
--------

La altlernejo estis fondita en 2006 kaj ĝi havas kontaktojn kun Sorbono. Dum jardeko mil studentoj (ankaŭ afrikaj kaj aziaj studentoj) akiris diplomojn en grado BA. La instruado okazas aŭ ordinara, aŭ vespera, aŭ koresponda sistemoj. La altlernejo strebas ankaŭ pri la fremdlingvaj scioj. Ekde 2015 la lernado pri ekonomio okazis ankaŭ en kampuso de Sümeg, ekde la sekva jaro ankaŭ pri komerco kaj turismo.

La edukadoj BA estas la jenaj:

* financio (Finance and accounting)
* homfortoj (Human resources)
* ekonomia informado (Business IT expert)
* mastrumado (Business administration and management)
* komercio (Commerce and marketing)
* internacia mastrumado (International business economics)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* 
* Arkivigite je 2016-08-22 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Dogmo** en la komuna lingvo estas malaprobe uzata pri opinio, kiun iu (alia) rifuzas pridiskuti aŭ iel ŝanĝi. Ĝi ankaŭ ofte subkomprenas, ke tiu opinio estus malracia aŭ almenaŭ nepruvebla, ke ĝia defendanto akceptas ĝin konformisme, senkritike.

En antikva kaj meza epokoj dogmo estis pozitiva vorto, ĉar ĝi signifis klarecon kaj unusencecon.

Filozofio kaj religio
---------------------

En filozofio kaj religio, dogmo estas fundamenta veraĵo, parto de doktrino. Ĝi funkcias simile al aksiomo aŭ postulato en scienco. Ĝi ne estas sekvo de aliaj asertoj, sed bazaĵo ne demonstrita, el kiu oni povas dedukti. Se oni ŝanĝas dogmon, oni ĉesas aliĝi al la koncerna doktrino kaj oni kreas per tio novan doktrinon, rigardeblan kiel devojiĝon, herezon de la unua.

### Dogmoj en kristanismo

Kristaneco estas baze fido al Dio sin malkaŝanta tra la historio de la juda popolo kaj eminente en la persono de Jesuo Kristo. La populariĝo de kristanismo en la helenisma mondo en la 3-a kaj 4-a jarcentoj kontaktigis tiun fidon kun la greklingva filozofio, kiu favoras klaran eldiron de abstraktaj veraĵoj. La enhavon de la kristana fido oni tiam komencis diri per dogmoj. Dogmoj do koncernas fundamenton de religio, kaj ne temas pri aferoj de moralo aŭ praktiko.

Dogmoj rezultas el elekto inter pluraj teorioj, kaj elekton oni pli ofte bezonas pro disputo. Tial multaj dogmoj krom aserto de iu veraĵo, havas duan parton negan. Tiu parto prezentas la malakceptatan opinion, kaj eventuale ĝiajn subtenantojn ekde tiam anatemas.

Dogmojn eldiras la kunvenoj de episkopoj, laŭnome koncilioj, kaj de tio ricevas sian aŭtoritaton. Por ke ili validu en tuta eklezio aŭ por ĉiuj kristanoj (ekumene) do bezonatas kunvenoj de ĉiuj koncernaj episkopoj. En katolikismo ankaŭ la papoj ekde 1870 povas pro neerareco difini dogmojn.

En discienco la studo de dogmoj estas la temo de dogmoscienco aŭ dogmatiko. Dogmoj estas vortaĵoj diritaj en iuj filozofiaj kaj kulturaj kondiĉoj, kaj tial ili el kristanisma vidpunkto havas historion.

* Dogmo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Karikaturo pri la bazela kantondisiĝo
Per la **Bazela Kantondisiĝo** en la jaro 1833 la Kantono Bazelo estis disigita en la du duonkantonojn Kantono Bazelo Kampara kaj Kantono Bazelo Urba.

Ĝis 1830 ekzistis sendisigita Kantono Bazelo. En la granda konsilantaro de Bazelo kunsidis civitanoj de la urbo kaj el la komunumoj de la bazela kamparo. Multe pli ol la membroj de la granda konsilantaro estis urbaj civitanoj. Dum longa tempo tio ne ĝenis la civitanojn de la kamparaj komunumoj, sed en la jaro 1830 ekestis en multaj kamparaj komunumoj granda malfido kontraŭ la urbo.
En la deklaro de Bad Bubendorf de la 18-a de oktobro 1830 la civitanoj de la kamparaj komunumoj postulis egalajn rajtojn por la kamparaj komunumoj kaj konkrete petis, ke en la granda konsilantaro la duono de la reprezentantoj devas esti kamparaj bazelanoj. Kiam la urbo malakceptis la postulon, grupo da armigitaj kamparaj bazelanoj kreis en Liestal novan registaron. Tiam bazel-urba armeo de 3000 soldatoj marŝis al Liestal, okupis la urbon kaj forigis la novan registaron.

Dum certa tempo oni kredis, ke tiel la afero estis solvita. Tamen la malkontento plu-daŭris. Kelkaj malmultaj vilaĝoj prenis la partion de la urbo, la cetera plimulto tamen kuniĝis kaj ribelis kontraŭ la urbo. La 3-an de aŭgusto 1833 bazel-urba armeo denove atakis la ribelojn en Liestal, sed la urbaj trupoj devis retiriĝi antaŭ la granda pli-multo de la ribeloj. Ili volis remarŝi al Schweizerhalle sed tie estis surprizitaj de embusko de la bazel-kamparanoj kaj perdis multajn soldatojn kaj devis kapitulacii. Post tiu-ĉi terura fino de la bazela civitana milito la Svisa Dieto decidis 17-an de aŭgusto 1833 disigi la kantonon. La nova kantono Bazelo Urba ricevis krom la urbo Bazelo mem nur la komunumojn Riehen, Bettingen BS kaj Kleinhüningen. Ĉiuj ceteraj bazelaj komunumoj estis aldonitaj al la kantono Bazelo Kampara.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La Baziliko Anĉisĥati en 1890La kirko en 2006
**Anĉisĥati** Baziliko de Sankta Maria (kartvele: ანჩისხატი) estas la plej antikva preĝejo de Tbiliso, ĉefurbo de Kartvelio. Ĝi apartenas al la Kartvela Eklezio kaj venas de la 6-a jarcento.
Laŭ la kronikoj, la preĝejo estis konstruita de la reĝo Daĉi de Iberio (ĉ. 522-534), kiu ĉefurbigis Tbilison dum lia regado. La baziliko estis damaĝita kaj rekonstruita multfoje kun la paso de la jarcentoj, pro la militoj inter Kartvelio kontraŭ la persoj kaj turkoj kiuj ofte invadis la urbon. La sonorilturo, el briko, proksime de la baziliko, estis konstruita de la Katolikoso Domenti en 1675. Ĝia aspekto draste ŝanĝiĝis en la jardeko de 1870, kiam oni aldonis kupolon. Dum la soveta regado la diservado kaj aliaj religiaj ceremonioj estis interrompitaj en la Baziliko de Anĉisĥati, kaj la konstruaĵo konvertiĝis en muzeo pri manartaĵoj. Poste ĝi estis uzata kiel art-ateliero. De 1958 al 1964 ĝi estis restaŭrita okaze de la Jubileo de la 1500-jariĝo de Tbiliso, kiu reformis ĝin laŭ ĝia aspekto en la 17-a jarcento, tamen, ne estis ĝis 1989, post la sendependiĝo de Kartvelio, kiam la baziliko denove funkciis kiel religia konstruaĵo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311528
 |

* Baziliko Anĉisĥati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baziliko Anĉisĥati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **leĝo de Poe** estas Interreta aforismo, kiu diras, ke sen klara indiko pri la intenco de la aŭtoro, ne eblas fari parodion de ekstremaj vidpunktoj, kiu ne estos miskomprenita de iuj legantoj aŭ spektantoj kiel sincera esprimo de la parodiitaj vidpunktoj.

La originala diraĵo de la aforismo, fare de Nathan Poe, estis:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Without a winking smiley or other blatant display of humor, it is uttrerly[sic] impossible to parody a Creationist in such a way that *someone* won't mistake for the genuine article. **"** |   | **„** Sen palpebruma miensimbolo aŭ alia evidenta montro de humuro, estas tute neeble parodii kreiston tiel, ke *iu* ne miskomprenos ĝin kiel la aŭtentikan aferon. **"** |

 |

Historio
--------

La leĝon de Poe skribis en 2005 Nathan Poe, en afiŝo ĉe christianforums.com, Interreta forumo pri kristanismo. La kunteksto estis diskuto pri kreismo, kie antaŭa afiŝinto diris al alia uzanto: "Bone ke vi inkludis la palpebrumon. Alie oni eble pensus, ke vi estas serioza." Poe respondis, "Sen palpebruma miensimbolo aŭ alia evidenta montro de humuro, estas tute neeble parodii kreiston tiel, ke *iu* ne miskomprenos ĝin kiel la aŭtentikan aferon." Kvankam la originala diro de la leĝo de Poe specife temis pri kreismo, oni poste ĝeneraligis ĝin por apliki ĝin al ĉia fundamentismo aŭ ekstremismo.

La leĝo rediris konsilon ofte afiŝatan en Interretaj forumoj, pri la bezono klare marki sarkasmon kaj parodion (ekz. per palpebruma miensimbolo) por eviti konfuzon. Versioj de tia konsilo aperis jam en 1983 en Uzreto.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Poe, Nathan.  Big contradictions in the evolution theory. *christianforums.com* (11-a de aŭgusto 2005). Arkivita el la originalo je 2014-05-31. Alirita 20-a de aŭgusto 2011.
2. ↑  Aikin, Scott F. (23-a de januaro 2009). "Poe's Law, Group Polarization, and the Epistemology of Online Religious Discourse", *Social Science Research Network*. doi:10.2139/ssrn.1332169.
3. 1 2  Chivers, Tom, "Internet rules and laws: the top 10, from Godwin to Poe", 23-a de oktobro 2009.
4. ↑  Harcoff, Pete.  Big contradictions in the evolution theory. *christianforums.com* (10-a de aŭgusto 2005).
5. ↑   Emily Post for Usenet. *=net.announce* (1-a novembro 1983). (Emily Post)

Vidu ankaŭ
----------

* Interreta trolo
* Ironio
* Ironisigno
* Leĝo de Godwin
* Miensimbolo
* Parodio
* Satiro
La triangulo
En trigonometrio, la **leĝo de tangentoj** aŭ **tangenta formulo** aŭ **tangenta regulo** aŭ **tangenta teoremo** estas interrilato inter longoj de lateroj kaj tangentoj de anguloj ĉe triangulo sur eŭklida ebeno.

Se longoj de lateroj de la triangulo estas *a*, *b* kaj *c* kaj la anguloj kontraŭaj al tiuj lateroj estas α, β kaj *γ*, la leĝo estas:

{\displaystyle {\frac {a-b}{a+b}}={\frac {\tan[{\frac {1}{2}}(\alpha -\beta )]}{\tan[{\frac {1}{2}}(\alpha +\beta )]}}}

Pruvo
-----

Por pruvi oni startu de la leĝo de sinusoj:

{\displaystyle {\frac {a}{\sin {\alpha }}}={\frac {b}{\sin {\beta }}}}
Estu *q*:

{\displaystyle q={\frac {a}{\sin {\alpha }}}={\frac {b}{\sin {\beta }}}}
Ĉi tiun identon, oni solvu por ambaŭ *b* kaj *a* kiel tia,

{\displaystyle a=q\sin {\alpha },b=q\sin {\beta }}
Nun eblas kalkuli valoron {\displaystyle {\frac {a-b}{a+b}}}:

{\displaystyle {\frac {a-b}{a+b}}={\frac {q\sin \alpha -q\sin \beta }{q\sin \alpha +q\sin \beta }}={\frac {\sin \alpha -\sin \beta }{\sin \alpha +\sin \beta }}}
Per la trigonometriaj identoj por produto kaj sumo rezultiĝas

{\displaystyle \sin(x)+\sin(y)=2\sin \left({\frac {x+y}{2}}\right)\cos \left({\frac {x-y}{2}}\right)}
kaj por {\displaystyle \scriptstyle {x\,=\,\alpha }} kaj {\displaystyle \scriptstyle {y\,=\,\pm \beta }} rezultiĝas

{\displaystyle {\frac {a-b}{a+b}}={\frac {2\sin \left({\frac {\alpha -\beta }{2}}\right)\cos \left({\frac {\alpha +\beta }{2}}\right)}{2\sin \left({\frac {\alpha +\beta }{2}}\right)\cos \left({\frac {\alpha -\beta }{2}}\right)}}={\frac {\tan[{\frac {1}{2}}(\alpha -\beta )]}{\tan[{\frac {1}{2}}(\alpha +\beta )]}}}

Vidu ankaŭ
----------

* Leĝo de kosinusoj
* Leĝo de sinusoj

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTrigonometrio |
| --- |
| Trigonometriaj funkcioj | Sinuso • Kosinuso • Tangento • Kotangento • Sekanto • Kosekanto |
| Inversaj trigonometriaj funkcioj | Arksinuso • Arkkosinuso • Arktangento • Arkkotangento • Arksekanto • Arkkosekanto |
| Teoremoj kaj formuloj | Leĝo de sinusoj • Leĝo de kosinusoj (en sfero) • Leĝo de tangentoj • Formuloj de prostaferezo • Formuloj de Werner |
| Aliaj | Trigonometria cirklo • Hiperbola funkcio • Inversa hiperbola funkcio • Trigonometria idento • Komplementaj anguloj |

 |
La **Ebionitoj** (greke, *Ebionaioi* el la aramea vorto por "malriĉuloj") estis sekto de kristanismo, kiu sekvis Jesuon Kriston ne kiel Dio, sed simple kiel homa profeto, kiu faris miraklojn. Li ja estis naskita de Maria, sed ŝi ne estis virgulino. La Ebionitoj eble floris dum 50-300.

La Ebionitoj sekvis la Leĝon de Moseo kaj ĝiajn ordonojn pri cirkumcido, ŝabato, ktp, ĉar fido en Kristo ne savas. Pro tio, ili rigardis Paŭlon kiel herezulo, ĉar li predikis fidon en Kristo anstataŭ la Leĝon de Moseo. Kvankam ili observis la ŝabaton, iuj Ebionitoj ankaŭ solenis la Tagon de la Sinjoro (dimanĉo).

Ilia evangelio estis la Evangelio de la Ebionitoj. La evangelio nun estas perdita, aparte de la citaĵoj de sankta Epifanio.

Estis alia, pli malgranda sekto de Ebionitoj, kiuj estis sekto gnostika.

La Ebonitoj estis menciitaj de Ireneo, Tertuliano, Origeno, Eŭsebio, Sankta Epifanio kaj aliaj.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKristanismo |
| --- |
| Jesuo Kristo | Kristo • Filo de Dio • Virga naskiĝo • Krucumo • Reviviĝo • Enkarniĝo |
| Fundamentoj kaj Biblio | Eklezio • Kredodeklaro • Kanono • Malnova Testamento • Nova Testamento |
| Teologio | Dio • (Patro • Filo • Sankta Spirito) • Triunuo • Sankta tradicio • Sanktuloj • Savo • Sakramentoj • Bapto • Kanona juro • Kristologio • Eklezioscienco |
| Historio kaj Tradicio | Maria • Apostoloj • Petro • Paŭlo • Patroj • Apero • Konstanteno • Koncilioj • Aŭgusteno • Granda skismo • Krucmilitoj • Akvino • Reformacio • Lutero |
| Nomadoj | Adventismo • Anabaptismo • Anglikanismo • Baptismo • Kalvinismo • Katolikismo • Evangeliismo • Luteranismo • Metodisto • Pentekosto • Ortodoksa Eklezio • Orientaj Eklezioj |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Je fiziko, la **ejnŝtejna konstanto** estas fizika konstanto, kiu estas la proporcio inter la kurbeco de spactempo kaj la denseco de energio, laŭ la efiko de gravito priskribata de la ĝenerala teorio de relativeco.

Difino
------

La **ejnŝtejna konstanto** estas la fizika konstanto {\displaystyle \kappa }, kiu aperas en la kampevacioj de la ĝenerala teorio de relativeco:

{\displaystyle R\_{\mu \nu }-{\frac {1}{2}}g^{\rho \sigma }R\_{\rho \sigma }g\_{\mu \nu }=\kappa T\_{\mu \nu }},
en kiu

* {\displaystyle R\_{\mu \nu }} estas la kurbectensoro de Ricci, kies internacia unuo estas inversa kvadrata metro (m−2);
* {\displaystyle g\_{\mu \nu }} estas la rimana metriko, kiu estas sendimensia;
* {\displaystyle T\_{\mu \nu }} estas la energia-movkvanta tensoro, kies internacia unuo estas ĵulo en kuba metro (J/m3).

Tial, la mezurunuo de la ejnŝtejna konstanto {\displaystyle \kappa } estas metro en ĵulo. Jen la valoro de ĉi tiu konstanto:

{\displaystyle \kappa ={\frac {8\pi G}{c^{4}}}\approx 2,076\,579\times 10^{-43}\;\mathrm {m\cdot J^{-1}} } ,
kie *G* estas la gravita konstanto kaj *c* la lumrapido.

Historio
--------

La konstanto nomiĝas laŭ Albert Einstein (Esperante Alberto Ejnŝtejno[1]), kiu disvolvis la teorion de ĝenerala relativeco.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: Ejnŝtejn/o
**EGYED László** (edjed) hungara geofizikisto, ano de la Hungara Scienca Akademio. Li naskiĝis en Fogaras la 12-an de februaro 1914 kaj mortis en Budapest la 11-an de julio 1970.

Komuna memortabulo

Biografio
---------

László Egyed diplomitiĝis pri matematiko-fiziko en Budapeŝto kaj li iĝis asistanto en la katedro pri matematiko (1938–42), samtempe li laboris en la geofizika sekcio de la *Magyar–Amerikai Olajipari Rt.* (Akcia Societo Hungara-Amerikana pri Petrolindustrio) (MAORT) (1940–1950). En 1947 li havigis privatprofesoran kvalifikon, en 1952 gradon de kandidato, en 1958 gradon de doktoro. Li instruis matematikon en ŝtata industrialtlernejo (1942–50). En 1949 oni komisiis lin por organizi la katedron de geofiziko, kies li iĝis ekde 1951 docento, ekde 1956 katedrestra universitata profesoro. Ekde 1966 ĝis sia morto li estis dekano de la naturscienca fakultato de Universitato de Budapeŝto. En kadro de la *Jaro Internacia de Geofiziko* li pasigis unu jaron en Japanujo ekde aŭgusto de 1967 kiel sendito de UNESCO. Li ricevis la *Memormedalon Loránd Eötvös* (1963).

Verkoj
------

* *Geofizikai alapismeretek* (Bp. 1955);
* *A hőflŭus eredetéről* (Geofizikai Közlemények, 1958. 2. sz.);
* *A Föld fizikája* (Bp. 1956);
* *A földrengések és a Föld* (Bp. 1966);
* *Physik der festen Erde* (Bp. 1969);
* *Eötvös Loránd* (kun M. Zemplén Jolán, Bp. 1970);
* *Die Erdbeben und die Erde* (Leipzig–Bp. 1971).

Literaturo
----------

* Barta György: E. L. (Magy. Tud. 1970. 10. sz.);
* Renner János: E. L. (Magy. Geofizika, 1970. 3. sz.);
* E. L. (Geofizikai Közlemények, 1970. 3-4. sz.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio László Egyed en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253797
* GND: 107431901X
* LCCN: n88064805
* VIAF: 44819144
* ISNI: 0000 0001 0968 2798
* SUDOC: 143012371
* BNF: 10895424q
* NKC: mzk2014822613
 |
**László Ettre** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Ettre László István,** en Usono **Leslie Stephen Ettre** estis hungara-usona kemiisto, kiu estis konata pro siaj kontribuoj al kampo de la kromatografio, pli precize gaskromatografio. Lia origina familia nomo estis *Frühwald* ĝis 1945.

László Frühwald naskiĝis la 16-an de septembro 1922 en Szombathely (Hungario), li mortis la 1-an de junio 2010 en Middletown (Konektikuto).

Biografio
---------

László Frühwald estis edukita en Szentgotthárd, ankaŭ tie maturiĝis. Li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József en 1945. De 1946 ĝis 1956 li laboris en diversaj farmaciaj aŭ kemiaj firmaoj, institutoj. En nekonataj cirkonstancoj pli poste li estis kemmisto en Frankfurto ĉe Majno (supozeble li disidis post la hungara revolucio de 1956), kie li komencis okupiĝi pri gaskromatografio. Inter 1958 ĝis sia emeritiĝo en 1990 li laboris en Usono. Lia edzino naskis filinon. Li ricevis 13 usonajn premiojn. Li estas aŭtoro de 20 sciencaj libroj, redaktisto de 42 libroj, aŭtoro aŭ kunaŭtoro de pli ol tricent sciencaj artikoloj.

Memorigiloj
-----------

* Premio Leslie Ettre estis fondita en 2008

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto legebla en la 833-a paĝo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823642
* GND: 137321341
* LCCN: n79047557
* VIAF: 71511779
* ISNI: 0000 0001 0914 1844
* SUDOC: 069938261
* BNF: 12604739d
* BIBSYS: 90097993
* NKC: utb2009515964
 |



* Portalo pri Biografio
**Sámuel Fabriczy** [ŝAmuel fabrici], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fabriczy Sámuel** estis hungara advokato, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio. Lia filo estis Kornél Fabriczy (1832).

Sámuel Fabriczy  naskiĝis la 18-an de marto 1791 en Hungara reĝlando, en urbo Poprád (nuntempa Poprad en Slovakio). Li mortis la 18-an de marto 1858 en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio).

Biografio
---------

Sámuel Fabriczy frekventis lernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en aliaj urboj de Supra Hungarujo. En 1808 li eklaboris en Miskolc kiel juna prokuroro. Post 2 jaroj li iĝis advokato. Ekde 1811 li helpis laboron de la hungara parlamento. En 1821 li edziĝis. En 1847 li ekhavis postenon en luterana eklezio. En la sekva jaro li havis postenon en la jam sendependa ministerio en Buda, kie li konatiĝis kun kremo de hungaraj literaturistoj. Post fiasko de la hungara liberecbatalo li denove havis juristajn kaj ekleziajn laborojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Elementa juris criminalis hungarici* (1819)
* *Manuale procuratorum* (1828), (1835), (1841)
* diversaj manuskriptoj

Fontoj
------

* biografio hungare
Grafo **Sámuel Gyulay** [ŝAmuel djulai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyulay Sámuel** estis hungara militestro, oficiro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *marosnémeti kaj nádaskai*. Lia plej fama filo estis Ignác Gyulay.

Sámuel Gyulay  naskiĝis la 28-an de julio 1723 en Tornanádaska, li mortis la 24-an de aprilo 1802 en Transilvanio en Bere (nuntempa Bereni en Rumanio).

Biografio
---------

Sámuel Gyulay batalis dum la priherda milito (1740–1748) en armeo de Habsburgoj. En 1752 li atingis la rangon majoro. En la Sepjara milito (1756–1763) li estis jam kolonelo. En 1762 en Töplitz li batalis, tial en la sekva jaro li ricevis signifan reĝan premion. En 1764 armeo de la Habsburga Imperio faris hombuĉadon en Transilvanio, poste oni faris devigvarbadon por nova armeeto, kies gvidanto estis Sámuel Gyulay. En 1777 li estis nomumita generalo. Li havis edzinon, kiu naskis 4 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar oratio, mellyben hogy az eklésiai szent hivatal a fő rendnemeseket illesse, meg-mutattatik…* (1740)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 8-a punkto)
**GYARMATHI Sámuel** [djarmati ŝAmuel] estis hungara lingvisto, kuracisto naskita en Koloĵvaro la 15-an de julio 1751 kaj mortinta samloke la 4-an de marto 1830. Li estas la fondanto de hungara scienca lingvokomparado.

Memortabulo en Gotingeno

Biografio
---------

Ekde 1776 per stipendio Gyarmathi studis en Vieno, kie en 1782 akiris diplomon de kuracisto. Poste li vojaĝis Germanion. Inter 1795–96 en li estadis Göttingen, kie kiel diĉiplo de Schlözer ekinteresiĝis pri hungara-finna lingvokomparo. Hejme en Pozsony estis ĉedoma instruisto de du filoj de Gedeon Ráday, sed dume laboris ankaŭ al Magyar Hírmondó redaktita de Miklós Révai. En 1787 oni elektis lin kuracisto de departemento Hunyad kaj loksidiĝis en Deva. Inter 1800–10 li instruis en Zilah.

Ĉefaj verkoj
------------

* Okoskodva tanító magyar nyelvmester (I–II. Kolozsvár és Szeben, 1794)
* Affinitas linguae hungaricae cum linguis fennicae originis grammatice demonstrata (Göttingae, 1799); Vocabularium… (Bécs, 1816)

Bibliografio
------------

* Nagy Ottó: Gy. S. élete és munkássága (Kolozsvár, 1944)
* Robinyi Mózes: Gy. S. (Magy. Nyelvőr, 1950. 1. sz.)
* Zsirai Miklós: A modern nyelvtudomány magyar úttörői (Bp. 1952)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224423
* GND: 122914031
* LCCN: n86810853
* VIAF: 46775145
* ISNI: 0000 0000 8379 2939
* LIBRIS: 189013
* SUDOC: 028448669
* BNF: 120281780
 |
**Mátyás Mohácsy** [mAtjAŝ mohAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mohácsy Mátyás** estis hungara agronomo, profesoro. Lia origina familia nomo estis *Machács*.

Mátyás Mohácsy  naskiĝis la 12-an de marto 1881 en Békéscsaba. Li mortis la 6-an de aprilo 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mátyás Mohácsy frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en hortikultura lernejo en 1900. Inter 1901 kaj 1911 li studvojaĝis al Svislando, Germanio, Britio, Francio, Usono. Hejmenveninta li instruis en la menciita hortikultura lernejo, en 1914 li havis postenon en la agrikultura ministerio. En la sama jaro li soldatiĝis, poste li iĝis militkaptito ĝis 1920. Hejmenveninta li instruis plu en la lernejo, kie li iĝis lernejestro en 1930. En 1943 li estis nomumita profesoro en la ĝardena kaj vita altlernejo, en 1945 dekano, en 1948 rektoro en la agrikultura universitato. En 1949 li iniciatis fondon de agrikultura esplora instituto, poste li pensiuliĝis, sed li ne ripozis, li verkis artikolojn. Li kandidatiĝis en 1952, li doktoriĝis en 1957 antaŭ Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion Kossuth en 1949, poste ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Gyakorlati gyümölcstermesztés* (1922)
* *Gyümölcstermesztés és értékesítés* (1929)
* *Dió-, mandula-, mogyoró- és gesztenyetermesztés* (1936)
* *Gyümölcstermesztés kézikönyve* (1951)
* *Cseresznye- és meggytermesztés* (1956, 1959)
* *A gyümölcs útja a fától a fogyasztóig* (1963)
* *A gyümölcsfák metszésének kézikönyve (1968)*

Memorigiloj
-----------

* bustoj en arboreto en Budapeŝto kaj Békéscsaba
* strato en Békéscsaba kaj Esztergom

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 58-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Mátyás Mohácsy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552647
* LCCN: n85357852
* VIAF: 55611823
* ISNI: 0000 0000 7903 7180
* NKC: hka2013744878
 |
**Emiliano Zapata** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Dos Ríos. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 065. La nomon la komunumo ricevas omaĝe al la meksika politikisto kaj revoluciulo samnoma Emiliano Zapata.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) **49,476** loĝantojn. El tiuj estis 24288 viroj kaj 25188 virinoj. La komunumo havas surfacon de 394.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 29 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 48 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 940 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 40411 personoj. En la jaro 2000 temis pri 44580, do temis pri kresko / malkresko je 1.98 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 39492 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 174 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.44 % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
**Sindikatismo** referencas la ideojn, movadojn, kaj tendencojn, kiuj kuncelas aliformigi kapitalisman socion per agado de la laborista klaso ĉe la industria fronto. Por sindikatistoj, sindikatoj estas la eblaj iloj por sukcesi kontraŭ kapitalismo, kaj por organizi socion laŭ la interesoj de la plimulto. Industrion kaj registaron en sindikatisma socio regus sindikataj federacioj.

Historie oni povas marki la komenco de sindikatismo dum la kreado de unuaj laborasocioj kiuj klopodas defendi la anojn kontraŭ la troa ekspluatado farita de posedantoj de fabrikoj aŭ minejoj. Oni povas paroli pri la epoko de post la komenco de la industria revolucio, kiam okazas la jenaj kialoj por ties ekzisto:

* Amasigo de **laboristoj en grandaj urboj** kaj precize en precizajn malriĉajn kvartalojn.
* Senhoma ekspluatado de tiuj laŭ **penegaj laborkondiĉoj**.
* Respondo de tiuj per grupigo en defendaj asocioj, tio estas la komenco de la **sindikatismo**.
* Kontraŭstaro de la laborista klaso **kontraŭ la posedanta klaso** aŭ burĝaro.

Kelkaj sindikatoj
-----------------

* *Fédération Syndicale Unitaire*
* CNT

Vidu ankaŭ
----------

* Anarki-sindikatismo
* Laborista klaso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sindikatismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La ekologiismo kaj la sindikatismo kiel kunfandiĝintaj luktoj Agantaj Ekologiistoj - Ecologistas en Acción (Hispanio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 241288
* GND: 4332196-3
* LCCN: sh85131626
* SUDOC: 027481352
* BNF: 13318723t
* NDL: 00570197
* NKC: ph126363
* BNE: XX525076
 |
Ĉefa enirejo de la Palaco de la Kataluna Muziko
La **Palaco de la Kataluna Muziko** (katalune: Palau de la Música Catalana) estas muzik-aŭditorio situanta en la strato Sant Pere més Alt en la kvartalo de la Ribera de Barcelono, Hispanio. Ĝi estis projektita de la barcelona arkitekto Lluís Domènech i Montaner, unu el la plejaj reprezentantoj de la kataluna modernismo. La konstruado daŭris de 1905 al 1908, per solvoj en la strukturoj tre avangardaj per aplikado de grandaj vitraj muroj kaj per la integrado de ĉiuj artoj, skulptaĵoj, mozaikoj, vitraloj kaj forĝo. La konstruaĵo estas la centra sidejo de la "Orfeón Catalán", fondita en 1891 de Lluís Millet kaj Amadeo Vives, financita de katalunaj industriistoj kaj finacistoj, kleruloj kaj muzikamantoj. En 1997 ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de Palau de la Música Catalana

* Palaco de la Kataluna Muziko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Palaco de la Kataluna Muziko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327199
* GND: 4400452-7
* LCCN: sh96012198
* VIAF: 128711729
* ISNI: 0000 0001 2295 1593
* SUDOC: 074597345
 |
**Aranka Sugár** [ŝugAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sugár Aranka** estis hungara operkantisto (koloratursoprano). Ŝia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Schubert Aranka Mária* [ŝubert], ŝia geedziĝa nomo estis  *Katsur Lászlóné* [kacur lAslOnE].

Aranka Schubert naskiĝis la 6-an de septembro 1870 en Vác, ŝi mortis la 5-an de marto 1936 en Újpest.

Biografio
---------

Aranka Sugár devenis el juda familio. Ŝi lernis en Budapeŝto, poste ŝi ricevis kantlecionojn private. Ŝi debutis en Hungara Teatro en Kassa en 1891. Iom poste ŝi kantis en Debrecen, en 1894 en Arad (urbo). Eksterlande ŝi kantis en Moskvo kaj Berlino, pli poste en aliaj hungaraj urboj. Ŝi apartenis ekzemple al teatraj kompanioj de Károly Fehér, András Leszkay, Lajos Pesti Ihász, Lajos Makó. Ŝi pensiuliĝis en 1916 kaj ŝi mortis pro kormalsano.

Ŝi edziniĝis en 1908.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* — Erzsébet
* József Konti: *A suhanc* (opereto) — Eliz
* Lajos Makó: *A szegény Jonathán* (opereto) — Harriette
* Pietro Mascagni: *Cavalleria rusticana* — Santuzza
* Johann Strauß (filo): *The Gypsy Baron* — Szaffi
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore — Eleonóra
	+ La traviata — Violetta

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793888
 |



* Portalo pri Biografio
la ebola viruso en bildo de elektrona mikroskopo
**Ebolo** estas viruso de (-)ve ĉensenca ssRNA Viruso kaŭzante kontaĝan malsanon ofte mortigan kun hemoragio kaj febro. Efika kuracado ne estas konata.
Ĝi apartenas al familio *Filoviridae* el ordo *Mononegavirales*.

Ĝia nomo deriviĝas de samnoma rivero en Kongo.

La plej mortiga subtipo estas **Zairia Ebolo**, kiu mortigas ĉ. 80 % de la infektitoj.
Alia stamo, **Sudana Ebolo**, mortigas 50 %. Aliaj stamoj estas malpli danĝeraj. Zairia Ebolo de 1976 kaŭzis plurajn epidemiojn en Kongo Kinŝasa kaj Kongo Brazavila, precipe en kaj ĉe urbo Etumbio.

Ebolo povas disvastiĝi inter homoj, sed ankaŭ transiri de aliaj primatoj al homoj. Supozeble la plej multajn epidemiojn en Afriko kaŭzis manĝado de la viando de infektitaj simioj.

Fratinoj-Kuraĝo kontraŭ Ebolo
-----------------------------

Rakonta historio ke kiam unufoje oni konstatis la senkanetiĝo de la mortoporta Ebolo en Afriko ĉe la rivero Kongo, la unuaj malsanuloj trovis gaston ĉe malsanulejo zorgita de ses italaj katolikaj fratinoj de la kongregacio "Poverelle" (Povrulinoj). Kiam oni malkovris ke por la malsanuloj nenia kuraco eblis kaj oni ne sciis kiel eviti la kontaĝon kaj ĉiuj komencis forfuĝi, por la fratinoj kreiĝis problemo: resti kaj certe alfronti la morton aŭ forlasi la lokon. La ses fratinoj ne hezitis kaj kredis sian homan kaj religian taskon resti ĉe la malsanuloj de Kilwit kaj akcepti la sorton por helpi la fratojn bezonantajn kuracon kaj amon. Estis la jaro 1976. Unu post la alia, ene de ses monatoj, ili perdis la vivon. Ilia nomoj: Floralba Rondi, Clarangela Gilardi, Danielanĝela Sorti, Dinarosa Belleri, Annelviva Ossoli, Vitarosa Zorza. Ĉiuj civitaninoj de Lombardio (Italio), kiu ilin honoras monumente (Vidu: *Ultimo dono*, Queriniana, Brescia, 2010)

Vidu ankaŭ
----------

* Ebola epidemio en Okcidenta Afriko (2014)

* Ebolo (viruso) en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Denis ŜMIHAL** (ukraine *Денис Анатолійович Шмигаль*), naskiĝis la  15-an de oktobro 1975(nun 1975-10-15) en Lvivo, estas ukrainia politikisto, ĉefministro ekde la 4-a de marto 2020.

Biografio
---------

Denis Ŝmihal studis kaj diplomiĝis en Lvivo en 1997.
Inter 1995 kaj 2009 li estis ano de la administrado de diversaj firmaoj en Lvivo. Li iam estis kunlaboranto de Rinat Aĥmetov, la plej riĉa homo en Ukrainio.

Li eniris la ŝtatservon de la Lviva regiona ŝtata administracio en 2009, poste en 2014 estis nomumita vicestro de la ĉefa departemento de la Ministerio de Enspezo de la Lviva regiono.

De aŭgusto 2019, li estis la prezidento de la Ivano-Frankivska provinco.

La 4-an de februaro 2020, laŭ propono de ĉefministro Oleksij Honĉaruk, la Verĥovna Rada nomumis lin Vicĉefministro kaj Ministro de Komunuma kaj Teritoria Disvolviĝo de Ukrainio, anstataŭigante Aliona Babak.

La 4-an de marto, post la demisio de Oleksij Honĉaruk kaj post la propono de prezidanto Volodimir Zelenskij, kies populareco en la publika opinio estis malpliiĝanta, Denis Ŝmihal estis nomumita ĉefministro fare de la Rada. Lia registaro, formita la saman tagon, havas pli spertajn membrojn ol la antaŭa, la juna eksiĝinta Ministro pri Defendo estas anstataŭigita per emerita generalo, Andrij Taran. Ĉi tiu rearanĝo estis malbone perceptata de la merkat-medioj ĉar ĝi intervenas meze de la kronvirusa pandemio  kaj dum la intertraktadoj pri nova financa helpo de la Internacia Monunua Fonduso (IMF), dum la eksiĝinta Ministro pri Financo, aprezita de okcidentaj landoj, ne estis reenoficigita.

Referencoj
----------

1. 1 2  Nouveau gouvernement ukrainien : quels ministres ont été nommés et que comptent-ils faire Nouveau gouvernement ukrainien : quels ministres ont été nommés et que comptent-ils faire [*rompita ligilo*] (arkivo[*rompita ligilo*] *ukrinform.fr*, 7-a de marto 2020
2. ↑  Valse des gouvernements en Ukraine (arkivo) *Ouest France*4-a de marto 2020
3. 1 2 3  Ukraine: Zelensky remanie son gouvernement pour sauver sa popularité[*rompita ligilo*] (arkivo[*rompita ligilo*]), *Le Point*, 4-a de marto 2020

* Kategorio Denis Ŝmihal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763227
* GND: 1206010541
* VIAF: 213158369754801460003
 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **La temo de ĉi tiu artikolo pri planlingvoj eble ne estas sufiĉe menciinda**.

---

Vi povas helpi aldonante kontroleblajn informojn pri la graveco, citante fidindajn fontojn kaj partoprenante la diskuton. Tiu ĉi paĝo povus esti forigita. *(Julio 2017)* |

|  |  |
| --- | --- |
|   | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Julio 2017)* |

**Tŝenglio** (Tceqli) estas planlingvo farita de Rex F. MAY ekde 1996. Ĝi komenciĝis kiel reformo de Loglano, sed la celo ŝanĝiĝis. Ĝi ne plu celas perfektan logikon, sed koncizon kaj grandan klarecon. Ĝi havas agnoskitajn influojn de Esperanto, sed la ĉefaj gramatikaj influoj estas la angla kaj la ĉina. Ĉiu morfemoj komenciĝas per unu aŭ pli da eksplodaj kaj/aŭ frotaj konsonantoj, kaj finiĝas per unu aŭ pli da vokaloj, duonvokaloj, nazaj kaj flankaj konsonantoj. La aŭtoro serĉas tra la lingvoj de la mondo, komence de la plej vaste parolataj, por vortoj kiuj jam havas tian formon; la lingvo jam prenis radikojn el la hinda, la ĉina, la angla, la franca, la germana, la svahila, Loglano, Esperanto, kaj diversaj aliaj lingvoj.

La gramatiko estas plejparte izola; vortordo SVO, sed ankaŭ VOS kaj OSV eblas. Simile kiel Loglano kaj Loĵbano ĝi havas multajn tre precizajn konjunkciojn.

La formo de la lingvo ankoraŭ ne fiksiĝis; ankoraŭ en 2005 ĝi plu reviziiĝas eĉ en sia fonologio kaj ortografio.

Nombroj (1-10): han du tri kwar fay xey cil pal gaw hanzoy

Ekzempletoj
-----------

* go kom kay zi dorm (Mi manĝas kaj vi dormas)
* go kom kay dorm (Mi manĝas kaj dormas)
* pami va pamo dorm (La patrino aŭ la patro, kaj eble ambaŭ, dormas.)
* pami fibu pamo dorm (La patrino aŭ la patro, sed ne ambaŭ, dormas.)
* pami vabu pamo dorm (La patrino dormas se la patro dormas)
* pami buva pamo dorm (La patrino dormas nur se la patro dormas)
* pami fi pamo dorm (La patrino dormas se, kai nur se, la patro dormas)
* go fo kom, coface go kom (Mi malsatis, do mi manĝis)
* go kom, cefaco go fo kom (Mi manĝas ĉar mi malsatis)
* go gi dorm gi zi pa kom (Mi dormis dum vi manĝis)
* da ja fu ke zi kom (Li iros post kiam vi manĝos)
* go pa zi pa kom (Mi manĝis antaŭ ol vi)

Eksteraj ligiloj
----------------

* tceqli
* blogo pri tceqli
**Doganunio** estas formo de la ekonomia integriĝo inter landoj, kaj la unua ŝtupo por malprogresi la ŝtatan suverenecon.

Doganunio ĝenerale ebligas pliigitan ekonomian efikecon kaj kreas pli fortajn politikajn, komercajn kaj kulturajn ligojn inter la membroŝtatoj de la interkonsento. La landoj de la doganunio ne ŝarĝas doganon je la importitaj varoj de la landoj de la unio kaj aplikas unuecan dogantarifon je varoj el aliaj landoj.

Komuna dogano ekstera signifas interkonsenton pri la maniero de komerca politiko de la membroŝtatoj de la interkonsento, al la landoj kiuj ne estas membroj de ĝi. Ŝtatoj de la interkonsento difinas sendependan mekanismon, kiu determinos la manieron de ekstera komerca politiko komuna al ili.

La unua historia ekzemplo de doganunio inter sendependaj ŝtatoj estas la dogana unio de la germanaj ŝtatoj, 1834-1919.

Nuntempe, doganunio estas konsiderata pli malofta en internaciaj rilatoj, kompare kun liberaj komercaj zonoj, kiuj estas pli akceptitaj. Membrolandoj de EU havas interkonsentojn pri tarifaj sindikatoj inter si, kaj ankaŭ kun triaj landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropa Doganunio
* Eŭropa Unio
* Eŭropa Ekonomia Komunumo
* Orient-Afrika Komunumo
Situo de Dogger-benko en la Norda Maro.
La **Dogger-benko** estas grandarea, memstara submara sablobenko en la Norda Maro, je ĉirkaŭ 100 km de la nordokcidentaj bordoj de Anglio. Ĝi altas je 20 m pli ol la ĉirkaŭa marfundo, longas ĉirkaŭ 260 km, larĝas ĉirkaŭ 100 km (ĉe 35 m-a parto). Ĝia plej malprofunda parto troviĝas en la okcidenta fino, kie ĝi troviĝas nur je 15 m sub la marsurfaco.

La benko estas fakte grandega moreno, kiu kolektiĝis ĉe la plej suda limo de la lasta glaciepoko, kiam la marnivelo estis ĉirkaŭ 100 m pli malalta.

Ĝi famas jam de jarcentoj kiel elstara fiŝkaptejo. Ĉar la fiŝoj trovas tie abundan nutraĵaron, la fiŝkaptistoj povas kapti amase flesojn, gadojn, haringojn, eglefinojn kaj rombofiŝojn.

Norde de la benko kruciĝas la marlimoj de Britio, Nederlando, Germanio, Danio, kaj Norvegio. Ĉe la Dogger-benko rajtas fiŝkapti nur Norvegio.

La nomo verŝajne venas el la malnov-nederlanda vorto *Dogge* - fiŝkapta boato.

vidu ankaŭ
----------

* Doggerland

* Kategorio Dogger-benko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127827
* GND: 4312479-3
* VIAF: 241592503
* NKC: ge679002
 |
**Dogma Crew** estis sevila muzik-grupo de hiphopo formita de: Dj Lázer (Dj), Hijo Pródigo (MC), Legendario (MC), Demonio (MC), Puto Largo (MC) kaj Zonah (produktoro) kiu lasis la grupon post ili unua albumo. La grupon oni kreis post la dissolvo de du iamaj grupoj, nome "Toque de queda" kaj "La clave". Dogma Crew proponas repon kun makiavelaj kaj malhelaj nuancoj, krom forta sociala protesto.

Ili ekkarieris per sonmaketoj, kaj ilia unua albumo estis "Block Massacre" en 2003. En 2005 ili partoprenis en la dokumenta filmo "Sevilla City" de Juan José Ponce kun aliaj artistoj kiel ToteKing, SFDK kaj Juaninacka, en kiu oni montras la ĉiutagan vivon de repistoj for de la falsa mita bildo de la etoso de hiphopo.

Diskoj
------

* "Todo llega" (Maketo) (2000)
* "Ya están aquí" (Maketo) (2001)
* "Antihéroes" (Maxi) (Avoid, 2003)
* "Block Massacre" (LP) (Avoid, 2003)
* "Nacen de la bruma" (Maxi) (2007)
* "La Octava Plaga" (LP) (BoaCor, 2008)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dogma Crew en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823511
* MBA: c98ecf9f-5572-4317-b15a-79cde78698ac
 |
**Johann Nepomuk HUBER** (naskiĝinta la 18-an de aŭgusto 1830 en Munkeno, mortinta samloke la 20-an de marto 1879) estis germana teologo, filozofo kaj publicisto.

Vivo
----

Post studoj de teologio kaj filozofio en Munkeno li habilitiĝis kiel privata docento en 1854 kaj iĝis en 1859 eksterorda, en 1864 orda profesoro pri filozofio.

Kiel filozofia verkisto li furoris per jenaj skribitaĵoj: »Über die Willensfreiheit« (Munkeno 1858), »Die Idee der Unsterblichkeit« (Munkeno 1864), »Die Philosophie der Kirchenväter« (Munkeno 1859), »Studien« (Munkeno 1867) kaj la monografion »Johannes Scotus Erigena« (Munkeno 1861). La antaŭlaste menciita aĵo metitis fare de la Apostola Seĝo je la indekso de malpermesitaj libroj pro ke Huber rifuzis revoki la enhavon. Tiam sekve al katolikaj studentoj eĉ malpermesitis la frekvento de ties prelegoj. Ĉar Huber partoprenis la faron de la fama libro »Der Papst und das Konzil« (de Janus; Munkeno 1869) kiel ankaŭ la dum la Unua Vatikana Koncilio ĉe "Allgemeine Zeitung" aperintaj leteroj »Römische Briefe« li tuj taksitis porbatalanto de la movado de la Prakatolika Eklezio. En ties spirito li verkis la broŝurojn »Das Papsttum und der Staat« (Munkeno 1870) kaj »Die Freiheiten der französischen Kirche« (Munkeno 1871). Ankaŭ verko lia »Der Jesuitenorden nach seiner Verfassung und Doktrin, Wissenschaft und Geschichte« (Munkeno 1873) fifamigitis fare de romaj aŭtoritatoj. 

Nek ĉe la tiama natursciencvenerada ondo Huber malpartoprenis, per la verkado de diversaj verkoj. »Die Lehre Darwins kritisch betrachtet« (Munkeno 1871), »Der alte und der neue Glaube kritisch gewürdigt« (Nördlingen 1873), »Die religiöse Frage«, »Zur Kritik moderner Schöpfungslehren« (ambaŭ en Munkeno 1875) ekzemplu.

Krome li publikigis »Der Proletarier, zur Orientierung in der sozialen Frage« (Munkeno 1865); »Kleine Schriften« (Leipzig 1871); »Die Forschung nach der Materie« (Munkeno 1877); »Das Gedächtnis« (Munkeno 1878).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 9. Leipzig 1907, p. 589 (tie ĉi interrete)
**Arno Peters** (n. la 22-an de majo 1916 en Berlino-Charlottenburg; m. la 2-an de decembro 2002 en Bremeno) estis germana historiisto kaj kartografo.

mondmapo laŭ Peters-projekcio
Li verkis *Peters Synchronoptische Weltgeschichte*, kiu starigas la eŭropan historion samrangan apud la historio de la grandaj aziaj kaj afrikaj kaj antaŭkolombaj amerikaj kulturoj.

Same Peters celis en siaj geografiaj verkoj la superadon de la mondrigardo laŭ lia opinio eŭropcentrisma. En 1973 li prezentis mapoprojekcion de la mondo (Peters-projekcio), kiu starigis la bazon de la Peters-maparo aperinta en 1989. La mapoj en ĝi prezentas ĉiujn landojn kaj regionojn de la mondo en la sama skalo kaj kun ĝusta areogrando.

Krome Peters okupiĝis kun la koncepto de la ekvivalentekonomio kiel ekonomia sistemo, kiun li rigardis kiel alternativo al la reganta kapitalisma produktadmaniero. La komerco per libera prezoformiĝo pere de la merkatomekanismo en la kapitalismo devas cedi al la ekvivalentprincipo laŭ la interŝanĝo de ekvivalentaj valoroj. Bazo de ĉi tiuj valoroj formas la labortempo materialiĝinta en la produktoj. Por ke ĉi tiu produktadmaniero povu funkcii laŭ la homaj bezonoj, krome necesas tutmonda planado de la ekonomio, kiu intertempe pro la uzado de plej moderna komputado estas realisme realigebla.

En 1994 li ricevis en Bremeno la *Kultur- kaj Pacpremion de Villa Ichon*.

broŝuro de la 23-a IS de 1979/80, kun Peters-projekcia mondmapo

Selekto de publikaĵoj
---------------------

* Arno Peters: Peters-Atlas (Maparo). Akademische Verlagsanstalt 1990. ISBN 3-905019-02-7
* Arno Peters: Peters Synchronoptische Weltgeschichte, Zeitatlas mit Indexband. 1970, 1999 sowie 2000. ISBN 3-86150-370-0.

* Arno Peters, Konrad Zuse: Computer-Sozialismus - Gespräche mit Konrad Zuse. Verlag Neues Leben 2000. ISBN 3-35501-510-5
* Arno Peters: Das Äquivalenz-Prinzip als Grundlage der Global-Ökonomie. Göttingen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Arno Peters en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Earth-Literacy und Map-Analphabetism - über Projektionen, Verlässlichkeit, Verzerrungen Arkivigite je 2009-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Time for Renewal: Time to fight Map-Analphabetism Arkivigite je 2009-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Video: Arno Peters: History of a Remarkable Map Arkivigite je 2009-11-29 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290509
* GND: 123434300
* LCCN: n82242247
* VIAF: 24684859
* ISNI: 0000 0001 0797 9010
* SUDOC: 032990030
* BNF: 12390402m
* MBA: e0b91e67-9041-4676-8ff0-3f96fe4dfa30
* BIBSYS: 90515840
* BNE: XX842346 XX84234, XX842346
 |