recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Darienio, la devenregiono de la vortoj *Abya Yala*. Antaŭ ol la kolumba epoko, nur tiu regiono estis la konata mondo de la Tuloj kaj estis nomata *Abya Yala*.
***Abya Yala*** [abia iala] (esperante "lando en sia plena matureco" aŭ "lando de vitala sango") estas nomo elektita de diversaj amerikaj indiĝenaj popoloj por nomi la tutan amerikan kontinenton anstataŭ laŭ Amerigo Vespucci. Kvankam la nomo *Abya Yala* venas el la lingvo de mezamerika indiĝena popolo, ekzistas indiĝenuloj en kaj Nord- kaj Sudameriko, kiuj uzas la nomon por la tuta kontinento.

Historio
--------

La nomo *Abya Yala* venas de la Tuloj — indiĝena popolo el Panamo —, kiuj uzis la esprimon por la al si konata mondo. En la 1970-aj jaroj, ili ekuzis la nomon por la tuta kontinento, kiel ago de memdetermino kaj rezisto kontraŭ daŭra koloniiĝado.

En Sudameriko du indiĝenaj gvidantoj, ajmaro Takir Mamani kaj Tupaj Katari, proponis ke ĉiuj indiĝenaj popoloj de Amerikoj tiel nomu siajn hejmlandojn, kaj uzu ĝin en siaj dokumentoj kaj parolaj deklaroj. La argumento estas ke "fremdlingve nomi niajn urbojn, civitojn kaj kontinentojn egalas al submeti nian identecon al la volo de niaj invadintoj kaj de iliaj heredantoj."

Referencoj
----------

1. ↑  Mignolo, Walter.  (2005) *The Idea of Latin America* (angle). Blackwell Publishing, p. 22.
2. ↑  del Valle Escalante, Emilio.  Self-Determination: A Perspective from Abya Yala (angle) (2014-05-20).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Abya Yala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La propono de Takir Mamani trovis favoran akcepton en diversaj branĉoj interalie sur la reto. Menciindaj estas :

* Rimedoj por indiĝenaj kulturoj ĉirkaŭ la mondo *"Native Web" (angle)*
* Kulturcentro por Abya Yala en Ekvadoro *"Abya Yala" (hispane)*
* Reta vendejo de libroj "Abya Yala" pri Amerikoj en la angla, franca, hispana kaj portugala *Paĝoj angle france kaj hispane.*


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cisla** [ZISla] estas municipo en la nordookcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco.

Cisla en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Panoramo.
Restaĵoj de la turo de la kastelo de Torralba en Cisla.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 104 loĝantojn. Ĝi perdis 300 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 62 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Mamblas, Cabezas del Pozo, Flores de Ávila, Bernuy-Zapardiel, Cantiveros, Muñosancho kaj Fontiveros.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. De tiu epoko estis la kastelo de Torralba (Blanka Turo).

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761600
 |
HMS *Bounty*, laŭ kiu estis la festo nomita (2009)
**Bounty Day** estas festotago, kiun festas loĝantaro de Pitkarna insulo kaj de Norfolkinsulo, kiuj devenas el Pitkarno. Oni festas ĝin je la 23-a de januaro en Pitkarna insulo kaj je la 8-a de junio en Norfolkinsulo. Ĝi estas nomita laŭ HMS *Bounty*.

Signifo kaj festado
-------------------

En Pitkarna insulo Bounty Day rememorigas pri bruligo de la ŝipo Bounty fare de la ribeloj. La insulanoj omaĝe al tio konstruas replikojn de la ŝipo, kiujn oni bruligas kaj poste pasigas la tagon per ripozo.

Ankaŭ en Norfolkinsulo la nacia festo ankaŭ nomiĝas Bounty Day, malgraŭ tio ke la ŝipo *Bounty* neniam estis en tiu ĉi insulo kaj ankaŭ la dato la 8-a de junio tute ne rilatas al ĝi. Norfolkanoj je la 8-a de junio rememorigas pri datreveno de sia alveno el Pitkarna insulo al Norfolkinsulo en la jaro 1856, kiun ili ricevis de la reĝino Viktoria kiel sian novan hejmon. La insulanoj ĉiujare vestas tradiciajn vestaĵojn, por ke ili denove rememorigu pri la originaj loĝantoj, familioj renkontiĝas kaj oni ludas tradiciajn sportludojn.

Referencoj
----------

1. ↑   *History of The Pitcairn Island* [online].
2. ↑  WILSON, William R..
3. ↑   *Bounty Day* [online].
4. ↑   *Bounty Day on Norfolk Island* [online].

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikoloj Bounty Day en angla  Vikipedio kaj Bounty Day en ĉeĥa  Vikipedio.*
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Dorothy Burnham** aŭ **Doroteo Holland** (naskiĝis la 28-an de Majo, 1920 en Ĉikago, Ilinojso - forpasis la 27-an de Februaro, 2019)

Ŝi edziniĝis kun Roy Holland la 7-an de Januaro 1945.

Doroteo lernis Esperanton per lernolibro en 1946 kaj refondis la Esperanto-Societon de Ĉikago kune kun Roy kaj aliaj samideanoj post la Dua Mondmilito. Ŝi estis tre aktiva en la movado en Ĉikago, Fayetteville (Arkansaso), kaj Santa Barbara (Kalifornio). Ŝia loka grupo dum multaj jaroj estis La Esperanto-Rondeto de Santa Barbara.

Ŝi partoprenis Landajn Kongresojn, kursojn ĉe NASK, kaj Universalajn Kongresojn. Ŝi instruis Esperanton ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe Santa Barbara en 1970 kaj 1971.

Ŝi membriĝis en Amerika Asocio de Instruistoj de Esperanto (AAIE) en 1963 kaj redaktis ties bultenon ekde tiam ĝis 2011. Ŝi kaj Roy verkis la Usonan Ekzamenan Servon kun tri niveloj, kiujn ŝi administris, kaj la unuan nivelon de la Perkoresponda Servo. Ŝi estis la eduka sekretario de AAIE multajn jarojn. Pro sia sindona laboro por AAIE, ŝi iĝis honora membro de AAIE en 2010.

Ekde 1946 kiam ŝi lernis Esperanton, S-ino Holland komencis vastan mondkorespondon kaj instruis la internacian lingvon. En 1948, ŝi estis unu el la fondintoj de la nuna Esperanto-Societo de Chicago. Ŝi verkis radiokurson por Stacio WSEL. En 1955 ŝi ĉeestis kun edzo Roy sian unuan Universalan Kongreson en Bolonjo, Italio. Post tio ŝi partoprenis kongresojn en Harrogate, Rejkjavik, Lucerno, Braziljo, Budapeŝto kaj Vankuvero. Krom tio ŝi vizitis plumamikojn de Kanariaj Insuloj ĝis Skandinavio.

Sed eble ŝia plej alte taksata kontribuo al la Esperanto-movado estas kiel instruisto, eĉ per brajla koresponda instruado de Esperanto por *Hadley School for the Blind* (Winnetka IL), kaj kiel administranto de la ELNA-Koresponda Kurso. Simile, ŝi administras la 3-nivelan nacian ekzamenon. Instruistoj-membroj de AATE (*American Association of Teachers of Esperanto*) konas ŝin pli intime per la paĝoj de ties valorega kvaronjara *Bulteno*.

Skribis Dorothy: "Mi ne povas imagi mian vivon sen Esperanto…"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo Usona Esperantisto 2019:2
* Panteono Edukado.net
* UE 1984:4 Ŝi tion ja meritas


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732920
 |
La **Princlando de Beauluna** estas nederlanda mikronacio kun postuloj super teritorio de la luno. Ĝi estis fondita la 8-an de majo 2000 en protesto kontraŭ la nobelaro en Nederlando. En serĉo por koncedi nobelajn titolojn al ĉiu ajn homo, Princo *Michel* fondis la mikronacion. Laŭleĝe sub nederlanda juro, li vendas nobelajn titolojn kaj kun la mono li laŭ propra deklaro subtenas bonfarajn projektojn sur la tero.

Ekonomio
--------

La mikronacio havas sian propran pseŭdovaluton, nomata *Lunar*. La desajno de la 10-lunara monbileto kaj 1-lunara monero estis konceptita fare de la nederlandano *Frank Verkerk*, kiu ankaŭ desegnis la monbiletojn de la pseŭdovaluto *Flandri* por la belga mikronacio *Grandduklando Flandrensis*. Laŭdire, post tio pluraj pliaj mikronacioj petis la dezajniston evoluigi siajn monbiletojn kaj monerojn, sed li eksuferis malsanon kaj ĉesis desegni. Tiamaniere *Beauluna* kaj *Flandrensis* estas la solaj mikronacioj kun dezajnoj de lia mano.

Vidu ankaŭ
----------

* Grandduklando Flandrensis

Referencoj
----------

1. ↑  The strange and interesting stories of the worlds 10 micronations angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo] (angle)
* artikolo *Principality of Beauluna* en mikronacia vikio[*rompita ligilo*] (angle)
**Ferenc Náday** [nAdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Náday Ferenc** estis hungara aktoro, reĝisoro, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *újhelyi*, lia origina familia nomo estis *Nauratyill, Navratil aŭ Navratyil*. Lia edzino estis Katalin Vidmár, liaj gefiloj estis Béla Náday kaj Ilona Náday.

Ferenc Náday kun siaj gefiloj
Ferenc Náday  Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 13-an de marto 1840 en Pest (urbo), li mortis la 14-an de aprilo 1909 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Náday en 1900
Ferenc Náday aĝas 60
Ferenc Náday frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo. Li debutis kiel kantista aktoro en 1862 en teatro en Buda en 1862. En la sekva jaro li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto), kie li restis ĝismorte. Li faris ankaŭ reĝisorajn taskojn. Inter 1866 kaj 1893 li ankaŭ instruis en Teatra Akademio. En 1893 li ricevis la titolon eterna membro de la Nacia Teatro. En 1903 li ricevis reĝan premion. Li ekhavis edzinon en 1873, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj roloj
---------------

* William Shakespeare:
	+ *La komedio de eraroj* - Antipholus
	+ Somermeznokta sonĝo - Demetrius
	+ *Multa bruo pri nenio* - Benedek
	+ *Henriko la 8-a* - titolrolo
* Imre Madách: *La tragedio de l' homo* - egipta sklavo
* Molière: *La Mizantropo* – Markizo
* diversaj roloj en ĉiuj teatraĵoj de Gergely Csiky

Lia prezentita teatraĵo
-----------------------

* *Az uj czég* - tradukita kaj prezentita en 1876

Memorigiloj
-----------

* strato en Újbuda

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ferenc Náday en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Syrrhaptes*** |
| --- |
|  |
| Stepkoko, Syrrhaptes paradoxusStepkoko, *Syrrhaptes paradoxus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pterokloformaj *Pteroclidiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pterokledoj *Pteroclididae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Syrrhaptes***Illiger, 1811 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| specioj |
| *vidu tekston.* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Syrrhaptes*  |

 |
| v • d • r |

***Syrrhaptes*** estas genro de birdoj de la familio de pterokloj. Ĝi enhavas nur du speciojn de centra Azio.

* familio: Pterokledoj, *Pteroclididae*
	+ genro: *Syrrhaptes*
		- * Stepkoko, *Syrrhaptes paradoxus*
			* Tibeta stepkoko, *Syrrhaptes tibetanus*

Tiuj estas grandaj birdoj kiuj reproduktiĝas en **malfermaj stepoj aŭ ebenaĵoj**. Ili nestumas en grundaj truoj kie la ino demetas tri ovojn.

Ambaŭ specioj havas ĉefe senkoloraj suprajn partojn, **oranĝan vizaĝon kaj plumokovritajn krurojn** kaj piedojn. Ili estas pli etkapaj ol aliaj pterokloj, sed ili havas fortikajn korpojn. 

Kvankam ties teritorioj koincidas parte, ili estas facile diferenceblaj. La Tibeta stepkoko havas blankan ventron kaj nigrajn subflugilojn, dum la Stepkoko havas nigran ventron kaj blankajn subflugilojn. 

Tiuj birdoj estas gregemaj kiel aliaj pterokloj. Birdaroj flugas al akvejoj krepuske kaj mateniĝe per siaj pintaj longaj flugiloj.

Referencoj
----------

* *Pheasants, Partridges and Grouse* de Madge kaj McGowan, ISBN 0-7136-3966-0
**Cobra Records** estis sendependa diskeldonejo kiu funkciis el 1956–1959. Tiu marko ludis gravan rolon por la lanĉo de la karieroj de kantistoj kaj muzikisto de Ĉikago bluso kiel Otis Rush, Magic Sam, kaj Buddy Guy kaj "markis la alvenon de nova generacio de blusartistoj kaj de nova sono... kiu estos nomita West Side Sound."

Cobra startis en la Ĉikaga *West Side* en 1956 fare de Eli Toscano, posedanto de diskovendejo kaj televid-riparejo, kun helpo el produktoro Howard Bedno. Kiam lia antaŭa diskeldonejo, Abco Records, malsukcesis generi multan intereson, Toscano alproksimiĝis al Willie Dixon por labori por Cobra. Malkontenta kun sia aranĝo ĉe Chess Records, Dixon aliĝis al Cobra. Tie li servis en multaj postenoj, kiel de talentoesploristo, produktoro, aranĝisto, kantoverkisto, basisto, kaj iĝis "la artisma kapablo malantaŭ Cobra Records."

La unua kiu registris por Cobra estis Otis Rush. Lia simplaĵo "I Can't Quit You Baby" iĝis sukceso, kaj restis ses semajnojn en la listo de Billboard R&B, kie ĝi atingis la numeron sesan en 1956. Rush registris aliajn sep simplaĵojn por Cobra, priskribitaj kiel "difinaj momentoj de Ĉikaga bluso." En 1957 Magic Sam registris sian mejloŝtonan kanton "All Your Love" kaj publikigis kvar simplaĵojn por Cobra. Buddy Guy publikigis du simplaĵojn en 1958 por la filio de Cobra nome Artistic Records.

Notoj
-----

1. ↑   Bedno, Haig & Snowden 1993, p. 14.
2. ↑   Bedno, Haig & Snowden 1993, pp. 2, 8.
3. ↑   Dixon & Snowden 1989, p. 105.
4. ↑   Bedno, Haig & Snowden 1993, p. 2.
5. ↑   Whitburn 1988, p. 361.
6. ↑   Coda 1996, p. 230.

Bibliografio
------------

* Bedno, Howard; Haig, Diana Reid; Snowden, Don (1993). The Cobra Records Story: Chicago Rock and Blues 1956–1958 (Media notes).
* Variaj artistoj. Nashville, Tennessee: Capricorn Records. 9-42012-2.
* Broven, John (2009). Record Makers and Breakers: Voices of the Independent Rock 'n' Roll Pioneers. Champaign, Illinois: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-03290-5.
* Dixon, Willie; Snowden, Don (1989). I Am the Blues. Da Capo Press. ISBN 0-306-80415-8.
* Heatley, Michael (2013). Double Trouble: The Cobra Records Story (Album notes). Various artists. United Kingdom: One Day Music. DAY2CD204.
* Koda, Cub (1996). "Otis Rush". In Erlewine, Michael. All Music Guide to the Blues. San Francisco: Miller Freeman Books. ISBN 0-87930-424-3.
* Whitburn, Joel (1988). Top R&B Singles 1942–1988. Menomonee Falls, Wisconsin: Record Research. ISBN 0-89820-068-7.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri muziko |

* Kategorio Cobra Records en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614592
 |
**Ferenc PAP** [pap] estas rumania hungara historiisto, tradukisto. Li naskiĝis en Bukareŝto la 25-an de majo 1935.

Kariero
-------

Ferenc Pap diplomitiĝis en Universitato Babeş de Kluĵo (1956). Li estis de 1957 interna kunlaboranto de revuo *Korunk*, inter 1960-63 biblitekisto de Centra Universitata Biblioteko de Kluĵo, poste ĝis sia pensiuliĝo (1999) li estis scienca esploristo, ĉefesploristo de Historia Muzeo de Kluĵo. Li akiris diplomon de faktradukisto pri hungara-rumana lingvoj. De 1981 li estis doktoro de historiaj sciencoj. Li estas ano de redakcio de muzea fakrevuo *Acta Musei Napocensis*, de societo Erdélyi Múzeum-Egyesület. Lia esplorkampo estis la historio de Transilvanio en mezepoko kaj novepoko, la numismatiko en mezepoko kaj novepoko.

Tradukaĵoj ĉefaj el hungara lingvo
----------------------------------

* Gáll Ernő:*Intelectualitatea în viaţa socială*. 1965; *Dimensiunile convieţuirii*. 1978,
* Köllő Károly:*Confluenţe literare*. 1993.

Volumoj
-------

* *Az erdélyi éremművesség a 16-18. században* (kunulaŭtoroj Lajos Huszár kaj Judit Winkler, 1996);
* *Kolozsvári harmincadjegyzékek 1599-1637*. (2000).

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-04-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 444013
* LCCN: no00086248
* VIAF: 46312144
* ISNI: 0000 0000 7993 9985
 |
**Pál Érdy** [Erdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Érdy Pál** estis hungara operkantisto, (baritono). Lia origina kaj plena nomo estis *Eisler Pál Győző* [ejzler djOzO].

Pál Eisler naskiĝis la 17-an de januaro 1905 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de decembro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Érdy devenis el juda familio. Li studis kantadon private. En la teatra jaro 1930 li apartenis al Teatro Városi, poste li kantis en Opava, Dresdeno, Graz, Ústí nad Labem kaj Brno. En 1934 li ricevis rolojn en Hungarlando province, en la sekva jaro en Viena Ŝtata Operejo, baldaŭ en Svislando, Hungario kaj Francio. En fino de la 2-a mondmilito li ricevis rolojn nur en la unusola teatrejo por judoj pro la kontraŭjudaj leĝoj. Inter 1945 kaj 1949 li estis membro de Nacia Teatro (Szeged), sed li kantis ankaŭ en Operejo de Budapeŝto. Li havis edzinon inter 1936-1938.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Georges Bizet: Carmen (opero) – Escamillo
* Gaetano Donizetti: *Lucia di Lammermoor* — Lord Henry Ashton
* Charles Gounod: Faŭsto] – Mefisto
* Ferenc Farkas: *Csinom Palkó* – Daru
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* – Tonio
* Giacomo Puccini:
	+ *La bohème* — Marcello
	+ Tosca — Scarpia
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore – grafo Luna
	+ Rigoletto — titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784139
 |


* Portalo pri Biografio
**NYULAS Ferenc** (njulaŝ) estis hungara ĉefkuracisto de Transilvanujo, la aŭtoro de la unua libro pri kemio en la hungara lingvo. Li estis naskita en Köszvényesremete la 25-an de julio 1758 kaj mortinta en Kolozsvár la 27-a de decembro 1808.

Biografio
---------

Nyulas lernis en la gimnazio de la monakejo de Mikháza, poste en Marosvásárhely kaj Koloĵvaro. Li pristudis medicinon en Vieno, li iĝis medicindoktoro en 1788 en Pest. Li laboris en Szamosújvár, pli poste en Koloĵvaro. Ekde 1806 li iĝis ĉefkuracisto de Transilvanujo. Li estis unu el malkovrintoj de mangano. Por konservi la viandon li rekomendis karbacidon. Li estis unu el propagintoj de la Jenner-speca variola vakcinado.

Verkoj
------

* *Az erdélyországi orvosi vizeknek bontásáról közönségesen* (Kolozsvár, 1800)
* *Kolozsvári tehénhimlő*

Bibliografio
------------

* Magyary-Kassa Gyula: Magyar Orvosi emlékek (I. Bp. 1929)
* Spielmann József – Soós Pál: Ny. F. (Orsz. Orvostört. Kvtár Közl. 1957)
* Németh Béla: Az első magyar nyelvű kémiai könyv (Magy. Kém. Lapja, 1957)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245873
* GND: 138647666
* LCCN: n2009004666
* VIAF: 90915515
* ISNI: 0000 0001 0997 343X
 |
**Pál Várhidi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várhidi Pál** estis hungara futbalisto (defendisto), olimpiano, trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Vinkovits* [vinkoviĉ] ĝis 1951.

Pál Vinkovits naskiĝis la 6-an de novembro 1931 en Újpest (laŭ VikiData en Budapeŝto), li mortis la 12-an de novembro 2015 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Várhidi futbalis en lokaj junularaj teamoj inter 1942-1949, poste jam en la elstara plenkreska futbalklubo en Újpest ĝis 1965. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono en 1960 kaj ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1954-1957 dekfoje. En la Somera Olimpiko 1952 li estis rezervo, sed en Somera Olimpiko 1960 lia nacia teamo ricevis bronzan medalon. En 1964 li akiris diplomon kaj inter 1966 kaj 1995 li estis trejnisto enlande. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono en Újpest kvarfoje (1974, 1975, 1978, 1979). Li edziĝis en 1957, lia filo same estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801045
* LCCN: n2017037563
* VIAF: 7628149919449706650009
 |



* Portalo pri Biografio
**Coca de Alba** [KOka] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Tierras del Tormes. *Coca* estas komprenebla etimologie kiel reloĝata el lokanoj el Coca (Provinco Segovio) kaj *de Alba* kiel apartenanta al la Duklando de Alba de Tormes.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 10,47 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 97 loĝantojn. Ĝi perdis pli ol 100 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 35 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. La mudeĥarstila absido de la preĝejo videblas en la blazono.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753140
 |
**TÖRÖK Pál** (toeroek) estis hungara historiisto naskita en Koloĵvaro la 1-an de februaro 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de novembro 1943.

Kariero
-------

Török studis en Budapeŝto, estis ano de Eötvös-kolegio, doktoriĝis en 1909 kaj li iĝis instruisto de la supera komerca lernejo en Győr. De 1934 li estis bibliotekisto de la MTA. En 1935 li estis privatprofesoro de la Universitato de Budapeŝto, plurajn jarojn redakttis la revuon Protestáns Szemle. Li pristudis multe la problemojn de diplomatia historio de la unua parto de la 16-a jarcento rilate precipe de hungara-turka kaj Habsburga-turka. Lia manuskripto pri raportoj el Konstantinopolo konservitaj en Vieno troviĝas en OSZK (Landa Széchényi Biblioteko).

Verkoj
------

* *A nemesi vármegye megalakulása* (Kolozsvár, 1907);
* *A mohácsi vész diplomáciai előzményei* (Mohácsi Emlékkv, Bp. 1926);
* *A Habsburgok első isztambuli rezidense* (Bp. 1929);
* *1. Ferdinánd konstantinápolyi béketárgyalásai* (Akad. Ért. a tört. tud. köréből, 1930);
* *Magyarország történelme* (Bp. 1943).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Koordinatoj: 44° 37′ 15″ N 5° 07′ 33″ O﻿ / ﻿44.62083 °N, 5.12583 °O﻿ / 44.62083; 5.12583 (mapo)

**Mornans** estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 71 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Mornans etendiĝas sur 11.72 km², kaj havis 71 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 6.1 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.

Historio
--------

La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Noëlle Pasquet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La t.n. "turo de Mornans" estas cilindroforma turo, kiu datiĝas de Mezepoko. Ankaŭ ekzistas protestantisma templo en la vilaĝo.

Administrado
------------

Mornans apartenas al la kantono de Bourdeaux, kies ĉefurbo estas Bourdeaux. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Drôme
* Kantono de Bourdeaux
**Bussière-Poitevine** estas loĝloko kaj eksa franca komunumo, kiu ekde la 1-a de januaro 2019 apartenas al nova komunumo Val-d'Oire-et-Gartempe. Ĝi situas en la departemento *Haute-Vienne*, en la administra regiono Nova Akvitanio, historie en la regiono Limoĝio. Fine de 2018 en la loko vivis 836 loĝantoj.

Geografio
---------

Bussière-Poitevine etendiĝas sur 41,71 km², kaj havis 948 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 23 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Haute-Vienne, en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

Historio
--------

La departemento Haute-Vienne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Bussière-Poitevine antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro André Dubois, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Bussière-Poitevine apartenas al la kantono de Mézières-sur-Issoire, kies ĉefurbo estas Mézières-sur-Issoire. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Bellac, unu el la tri arondismentoj de la departemento Haute-Vienne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Haute-Vienne
* Kantono de Mézières-sur-Issoire
Moskito, hematofaga parazito, infestita laŭvice de parazitaj akaroj.
**Parazitismo** estas kunvivado de du planto- aŭ bestospecioj, kiu estas avantaĝa nur por unu (parazito), malavantaĝa porla alia, sed ne detruas ĝin. Ĉe la esktrema formo de la parazitismo (parazitoidismo), la parazito detruas la majstroorganismon. Tiu estas rimarkeble ĉe kelkaj insektoj (formikoj, vespoj, abeloj, muŝoj, papilioj): la femalo demetas la ovojn sur aŭ en la majstroorganismon kaj la eloviĝantaj larvoj nutras sin el ĝi.

Tipoj
-----

Oni dividas la parazitojn je ekto- kaj endoparazitoj, laŭ agadtereno.

Specifa tipo de la parazitismo estas la **nestoparazitismo** (kukolo, ofte elĵetas aliajn birdojn, ovojn el la nesto; brunkapa bovbirdo en Sud-Ameriko)

Alia speco de parazitismo estas la socia parazitismo inter formikospecioj. Se mem en la parazitoj vivas parazitoj, oni parolas pri **hiperparazitismo** (unuĉelulo en pulo de la hundo).

Parazitoido estas organismo kiu vivas en rekta asocio kun sia gastiganto kaj je ties spezo, kaj kiu tuj aŭ maltuje mortigos ĝin. **Parazitoidismo** estas unu el la ses ĉefaj evoluciaj strategioj ene de parazitismo, distingita pro la fatala prognozo por la gastiganto, kio faras la strategion proksima al predado.

Vidu ankaŭ
----------

* Mastro
* Simbiozo

* Kategorio Parazitismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jorge Manuel Theotocópuli** (Toledo, 1578 - 1631), hispana pentristo kaj arkitekto, ŝajne estis ununura filo (ekstergeedza) de la konata pentristo Domenikos Teotokopulos, «El Greco».

*Portreto de Jorge Manuel Theotocópuli*, de Domenikos Theotocópoulos, «El Greco»Li lernis la metion de pentristo labore en la ateliero de lia patro, ĉar el 1603 oni dokumentas lian partoprenon ĉe la mendo por la retabloj de Illescas. Tuj poste, en 1607, eklaboris sendependajn laborojn, kiaj la retablo de Titulcia, kie, sekvante la manierismon de lia patro, ekdistingiĝas per persona stilo, kvankam lia kvalito kiel pentristo estis ĉiam klare malsupra al tiu de la granda majstro kreta.

Post la morto de lia patro, en 1614, Jorge Manuel fokusigis siajn interesojn al arkitekturo, kie li sekvis la skolon hereran kun Nicolás de Vergara el Mozo kaj Juan Bautista Monegro. El 1612 al 1618 partoprenis en la finigo de la konstruado de la urbodomo de Toledo.

Poste, en 1625, li akiris postenon de ĉefmajstro, skulptisto kaj arkitekto de la Katedralo de Toledo, kie li laboris por la konstruo de la Kapelo Ochavo [oĉAbo] (okono) kaj en la kupolo de la Mozaraba Kapelo de Enrique Egas.

Dufoje edzigita, ruiniĝis pro konflikto kontraŭ la Hospitalo Tavera, pro kio li perdis sian tutan havaĵon.

Referencoj
----------


* Kategorio Jorge Manuel Teotokopuli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446279
* GND: 122000927
* LCCN: n2001004201
* VIAF: 25473660
* ISNI: 0000 0000 8207 0694
* ULAN: 500026646
* RKD: 129245
 |
Larĝa panoramo de administrejo en ParbaniDosiero:Administrative building VNMKV.jpgLarĝa panoramo de administrejo en Parbani

**Parbani,** marate **परभणी** Pri tiu ĉi sono aŭskulti estas urbego, ankaŭ municipo en federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo. La loknomo ricevis sian nomon de dio Parvatio.

Demografio
----------

Parbani havis populacion de 307 170 en 2011 kun legopovo 84%.

Stacidomo de Parbani

Geografio
---------

Parbani situas en alto 347 metrojn super la marnivelo. Nanded troviĝas 57, Latur 98, Bid 111, Ĝalna 112, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 416, tutlanda ĉefurbo Delhio 1043, Kolkato 1259 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Parbani estis establita en 1610 (antaŭ Kristo). Baldaŭ islamaj sultanoj regis 650 jarojn. Tiu erao estis aligita al la jam sendependa Barato nur en 1948. Ekde 1960 ĝi estis laŭjure parto de Maharaŝtro.

Ekonomio
--------

En ĉirkaŭaĵo de Parbani la grundo estas tre fekunda, profunda kaj riĉa je nutraĵoj. La ekonomio plejparte dependas de la agrikulturo, kaj agrokomerco, la industrio preskaŭ ne ekzistas.

Lingvoj
-------

En Parbani la oficiala lingvo estas la marata lingvo.

Eduko
-----

Parbani estas hejmo de agrikulturauUniversitato, krome aliaj kampusoj funkcias.

Religioj
--------

En Parbani vivas laŭ religioj hinduoj (45%) kaj islamanoj (41%), iomete budhanoj (9%). La ĝainistoj kaj la kristanoj estas malpli ol 1%.

Klimato
-------

Parbani situas en Duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BSh). Jare pluvas po 963 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-septembro pli ofte pluvas (pro la musono). La meza ĉiujara temperaturo varias inter 20-34 °C.

Trafiko
-------

En Parbani renkontiĝas 6 vojoj el ĉiuj direktoj kaj 3 fervojaj linioj. En la urbo aŭtorikiŝoj liveras la pasaĝerojn, ekster la urboj jam aŭtobusoj.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejoj
* monumento pri libereco
* jara festivalo

Fontoj
------

* WikiTrans
Logo de *Times Literarary Supplement*
Fronto de la TLS de la 28-an de oktobro 1949.
**The Times Literary Supplement** (aŭ **TLS**, kiel ĝi aperas sur sia ĉefpaĝo ekde 1969) estas tradicia literatura kritikilo kiu estas ĉiusemajne publikigita en Londono fare de News International, filio de News Corp.

Historio
--------

TLS komencis esti eldonita en 1902 kiel apendico al The Times, sed iĝis aparta publikaĵo en 1914. Multaj konataj verkistoj kontribuis al la semajnĵurnalo, inkluzive de Thomas Stearns Eliot, Henry James kaj Virginia Woolf, sed literaturaj recenzoj estis ĝenerale anonimaj ĝis 1974. Verkisto kaj kritikisto Martin Amis estis frukariera redaktisto. La poemo Aubade de Philip Larkin unue aperis en TLS en la Kristnaska numero de 1977. Dum multaj jaroj, la TLS estis konsiderita unu el la plej gravaj ĵurnaloj por literaturrecenzoj.

TLS laboras proksime kun The Times; ĝia reta versio estas gastigita en la retejo de Times, kaj ĝiaj redakcioj situas en The Times Building, Pennington Street, Londono. Ĝia nuna redaktisto estas Peter Stothard, la antaŭa redaktisto de The Times. Li anstataŭigis Ferdinand Mount, kiu tenis la pozicion ĝis 2003.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810408
* GND: 4117226-7
* VIAF: 4361148997686959870006 178313774, 4361148997686959870006
* BNF: 144207838
 |
**Garou** - naskiĝis la  26-an de junio 1972(nun 1972-06-26) en  Sherbrooke, Kebekio, do nun estas 51-jara - estas kanada popmuzika kantisto. En la malferma ceremonio de la Vintra Olimpiko 2010 li prezentis la kanton *Un peu plus haut, un peu plus loin* ("iom pli alte, iom pli fore").

Biografio
---------

En aĝo de kvin jaroj Pierre Garand lernis ludi pianon. En la mezlernejo li estis gitaristo en lernejana muzikgrupo. Komence de la 1990-aj jaroj li membriĝis en la kanada armeo kiel trumpetisto. Poste li havis diversajn profesiajn okupojn kaj krome vespere muzikis en restoracioj kaj trinkejoj. Meze de la 1990-aj jaroj li fondis la muzikgrupon *The Untouchables* ("la netuŝeblaj"). En 1997 li invitiĝis en Parizo aktori kaj kanti en muzikalo *Notre-Dame de Paris* laŭ samnoma romano de Victor Hugo - la rolon de *Quasimodo*, korpe deformita sonorilisto de la katedralo. La kanzona albumo de la muzikalo dum 17 semajnoj estis la plej multe vendata muzika albumo en Francio, kaj la prezentoj eksterordinare popularaj.

En 2000 aperis lia unua soloa albumo *Seul* ("sole") kaj jaron poste la dua albumo *Seul ... avec vous* ("sole ... kun vi"). Duope li kantis interalie tre sukcese kun Céline Dion kaj kun Michel Sardou. En 2008 aperis lia unua anglalingva albumo.

Ekde 2007 li vivas kun la franca kantistino kaj aktorino Lorie.

Diskografio
-----------

* 2000 *Seul*
* 2001 *Seul ...Avec Vous*
* 2003 *Reviens*
* 2006 *Garou*
* 2008 *Piece of my soul*
* 2009 *Gentleman Cambrioleur*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Garou en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Garou en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (france kaj angle)
* diskografio en svisa retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 313908
* GND: 135608554
* LCCN: no2001017488
* VIAF: 11067247
* ISNI: 0000 0001 1437 8272, 0000 0003 6858 5896
* SUDOC: 084291281
* BNF: 140286926
* MBA: 76f88542-fd2f-47a1-9be0-5d55df793aab
* NKC: xx0030582
 |
**Endre Kutassy** [kutaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kutassy Endre** estis hungara geologo, profesoro, paleozoologo.

Endre Kutassy  naskiĝis la 9-an de septembro 1898 en Hajdúböszörmény. Li mortis la 24-an de majo 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Kutassy akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1922. Inter 1924 kaj 1928 li instruis en la universitato, poste ankaŭ en la geologia instituto. En 1929 li estis nomumita privata profesoro, en 1937 titulara publika eksterordinara profesoro. Li esploris en montaroj Vértes kaj Bakony, kie li okupiĝis pri restaĵoj el triaso.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ősmaradványok gyűjtése és konzerválása* (1927)
* A *Junk-féle Fossilium Catalogus*-ban három kötetet írt a mezozoos gerinctelenekről (1932–1934)
* *Triászkori faunák a Bihar hegységből* (1937)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aladár Buzágh** [buzAg], laŭ la hungara skribmaniero **Buzágh Aladár** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1946).

Aladár Buzágh naskiĝis la 6-an de julio 1895 en Hungario, en Derencsény (nuntempa Drienčany en Slovakio). Li mortis la 20-an de januaro 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Aladár Buzágh frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li komencis instrui kemion en 1919 al studentoj en la universitato. En 1921 li plulernis en alia universitato. Ekde 1926 profitante stipendion ofte vivis eksterlande, ekzemple en Lejpcigo. Ekde 1931 li daŭris la instruadon. Inter 1946–1949 li estis estrarano de Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1955.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A kolloidok természettudományi jelentősége* 1931
* *Kolloidik* 1936
* *Kolloidika* 1946-1952
* *A kolloidika praktikuma* 1954

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Aladár Buzágh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419265
* GND: 1089255888
* LCCN: n87821595
* VIAF: 111967000
* ISNI: 0000 0000 8178 8143
* SUDOC: 225559854
* NKC: jx20060228018
 |
**György Arnold** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arnold György** estis hungara komponisto, dirigento, korusestro, muzikinstruisto. Supozeble li havis kroatan devenon.

György Arnold  naskiĝis la 5-an de junio 1781 en Taksony (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 25-an de oktobro 1848 en Szabadka (Hungara reĝlando, nuntempa Subotica en Serbio).

Biografio
---------

Lia kantora patro estis la unua, kiu instruis al li muzikon. En 1784 la familio translokiĝis al Hajós, kie György Arnold frekventis bazlernejon, sed la mezlernejon jam en Pécs. Ekde 1800 ĝis sia morto li vivis en Szabadka, kie li estis preĝeja orgenisto, preĝeja dirigento. Post 2 jaroj li edziĝis, baldaŭ 5 gefiloj naskiĝis. Li fondis la unuan muziklernejon de la urbo, krome li aranĝis pli grandan preĝejan koruson kaj simfonian orkestron. Inter 1804—1814 li instruis 12 disĉiplojn senpage por membrigi ilin al la orkestro. En 1826 li estis elektita urbestrarano. En 1844 li vidviĝis. Dum la Hungara revolucio de 1848 li havis membrecon en la urba municipo. Lia kripto troviĝas en tiu preĝejo, kie li estis orgenisto, en 1908 oni metis memortabulon al la kripto.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Szabadka (1809, la unua en la urbo, poste en 1835, 1836)
* *Kemény Simon* muzika teatraĵo, kiu estas malfermo de la urba teatro (1826)
* Buda (1834)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* offertorium (ofera meso (muziko)) ofertita al Leono la 12-a (1823)
* *Mátyás király választása* (opero, 1832)
* *A gotthardhegyi boszorkány* melodramo, prezentita en Debrecen (1837)

Lia skribaĵoj
-------------

* En 1819 li eldonis kantlibron en sudslava lingvo kun titolo *Pismenik iliti skupljenje pisama različitih za nadiljne...*.
* En 1826 li verkis en germana muzikan leksikon en kvar volumoj, sed ĝi restis en manuskripto.
* En 1839 *Valódi Éneklő Magyar- és Erdélyország kántorai számára* kantlibro kun hungara teksto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* angle

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Arnold en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641128
* GND: 1029495297
* VIAF: 293685394
 |
**György Ambrózy** [djordj ambrOzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ambrózy György** estis slovaka hungarlandano, pastro, predikisto, luterana episkopo, teologo, verkisto.

György Ambrózy  naskiĝis la 18-an de aprilo 1694 en Alsókubin (nuntempa Dolný Kubín en Slovakio). Li mortis la 5-an de julio 1746 en Csetnek (nuntempa Štítnik en Slovakio).

Biografio
---------

György Ambrózy devenis el malriĉa nobela familio. Li lernis komence en sia naskiĝurbo, poste en diversaj lokoj. En 1715 li estis vicinstruisto, dume li lernis germane kaj hungare. En 1718 li eklernis en akademio de Wittenberg. Post 3 jaroj li volis hejmenveni, sed en Silezio li estis arestita monatojn pro nekatolika predikanto. Fine hejmenveninta li estis instruisto, foje predikisto, sed li tradukis slovaken la Biblion. Inter 1734-1738 li kaŝiĝis, dume oni forprenis la luteranajn kirkojn. En 1741 li estis elektita luterana episkopo.

Li havis edzinon, kiu naskis 8 gefilojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’De causis turbarum in ecclesia. Wittebergae’’ (1721)
* ’’Katechysmus včeni krestanského pro mladež wetsaj y měnsj’’ (1748)
* ’’Gadro Krestanského evangélického vcenj’’ (1745)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Grafo** **György Andrássy** [djordj andrAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andrássy György** estis hungara magnato, politikisto, membro de Hungara Scienca Akademio. Liaj famaj filoj estis Dénes Andrássy kaj Antal Andrássy.

György Andrássy naskiĝis la 5-an de februaro 1797 en Hungario, en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio). Li mortis la 19-an de decembro 1872 en Vieno.

Biografio
---------

György Andrássy havis diversajn tutlandajn postenojn kiel tradicia nobelo. Li estis unu el la fondintoj de Hungara Scienca Akademio komence nomata "Hungara Scienca Societo". Li longe redaktis periodaĵon pri la bredado kaj li estis prezidanto de "Hungarlanda Bredada Societo". En 1834 li edziĝis baldaŭe havanta po 2 filojn kaj filinojn. En 1836 li vojaĝis al Anglio, kie li spertis vivadon de la angloj. Hejmenveninta li politikadis kaj apogis agojn de István Széchenyi, precipe la fervojon kaj la ponton.

Verkaro (elekto)
----------------

* Raporto pri ponto-konstruado Széchenyi-Ĉenponto 1833 (ankaŭ germane)
* *Budapestnek árviz ellen megóvásáról* (Defendo kontraŭ inundo en Budapest) 1845
* *Állattenyésztés* (Bredado)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare

* Kategorio György Andrássy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dominic James Howard**, (Stockport, 7 decembro 1977) estas la drumisto en la brita bando Muse. Dominic ne naskiĝis malproksime de la urbo de Manchester. Kiam li estis 8-9 jaroj, li translokiĝis al Teignmouth, malgranda urbeto en la regiono de Devon. Dominic estas inspirita drumisto kiel Stewart Copeland, Dave Grohl kaj Buddy Rich. Unua Muse komencis nomite "Gothic Plague", poste "Rocket Baby Dolls" (Dominic: "Ĉiuj tiuj bandoj havis nomojn de metalecaj bandoj, sed ĉiuj ludis popon senvaloran!"), kaj poste fine Muse.

La familio de Dominic estis batita de tragedio en 2004. Lia patro, Bill, estante sia plej granda apogilo, iris vidi lian koncerton, en Glastonbury (2004). Post la koncerto, la patro de la drumisto mortis pro koratako. Ĉi tio kaŭzis ke la bando nuligis plurajn spektaklojn. Tra la subteno de familio kaj amikoj, Dominic rekuperiĝis kaj Muse sukcesis daŭrigi la ludvojaĝon.

* Kategorio Dominic Howard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 411805
* GND: 1207325791
* VIAF: 229462028
* ISNI: 0000 0001 3070 9852
* MBA: 3144bf1e-4033-4de0-900f-a59726a9681f
* NKC: xx0135136
 |
Kojnkrona kapuĉino estas specio kun klara Dominhierarkio.
**Dominhierarkio** aperas kiam membroj de socia grupo interagadas, ofte agreseme, por krei rangosistemon. En socie vivantaj grupoj, membroj verŝajne estas konkurencantoj por aliro al limigitaj resursoj kaj sekspariĝaj oportunoj. Pli ol lukti ĉiam kiam ili kuniĝas, oni formas relativajn rilatarojn inter membroj de la sama sekso. Tiu ripeta interagado kondukas al la kreado de socia ordo kiu estas subjekto al ŝanĝo ĉiam kiam dominanta animalo estas defiata de subulo.

Tiu montro de intraseksa konflikto povas esti observata en unu el du sistemoj. La socia ordo povas esti ĉu linia aŭ despota. En linia rangosistemo (ofte menciata kiel bekordo, ĉiu membro de la sekso estas agnoskata ĉu kiel dominanta aŭ kiel subulo rilate al alia, kreante linian distribuado de rangoj. Ekzemple, grupoj de punktohienoj kaj de brunaj hienoj montras linian dominadon. Ĉe despota sistemo, unu membro estas konsiderata dominanta dum ĉiuj aliaj membroj de la vivogrupo estas same submetataj. Ekzemploj de despotaj sociaj sistemoj troviĝas ĉe surikatoj, lupoj, masklaj goriloj, kaj likaonoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Dominado (etologio)

Notoj
-----

1. ↑  Alcock, John. Animal Behavior: An Evolutionary Approach. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 2005.

* Kategorio Dominhierarkio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tamalín** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tamalín. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 150.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11269 loĝantojn. El tiuj estis 5625 viroj kaj 5644 virinoj. La komunumo havas surfacon de 417.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 21 gradoj kaj 20 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 4 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 140 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 11670 personoj. En la jaro 2000 temis pri 11589, do temis pri kresko / malkresko je -0.14 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 10185 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1044 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-06-01 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tamames** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Tamames* estas devena etimologie el iu persona nomo de arabo aŭ mozarabo.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Avililla de la Sierra, Monte-Llen, Pedraza, Tamames kaj la senhoma Servández, okupas totalan areon de 60,69 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 805 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 54 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Turo de Tamames, starigita en la 10-a jarcento fare de Ramiro la 2-a de Leono.
Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Tiukadre la 18an de Oktobro 1809 okazis la batalo de Tamames kun venko de hispanoj: 700 mortoj kontraŭ 1500 de francoj, kiuj retiriĝis al Salamanko. En 1811 hispanaj gerilanoj atakis roton de francoj kaj reprezalie francoj rabadis kaj detruis en la loĝloko.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753462
* VIAF: 8022153532482748820003
* BNF: 13749396g
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Allan Warren HAIG** (naskiĝis la 22-an de julio 1924 en Newark (Nov-Ĵerzejo); mortis la 16-an de novembro 1982 en Novjorko), estis usona ĵazo-pianisto kaj unu el la pioniroj de bibopo.

Kariero
-------

En 1944 li muzikis komence kun Dizzy Gillespie, Tiny Grimes kaj Charlie Parker. Poste li apartenis ĝis 1946 al la bando de Gillespie kaj post tio al la bando de Parker. En 1947/48 li kunlaboris kun Eddie Lockjaw Davis, Ben Webster kaj Jimmy Dorsey. Kun Charlie Parker li koncertis majon de 1949 je la Internacia Ĵaz-Festivalo de 1949 en Parizo, antaŭ ol li inter la somero de 1949 kaj 1951 muzikis ĉe Stan Getz kaj kunverkis ties mitajn sonregistraĵojn por la diskeldonejo Roost. Miles Davis venigis lin en sian naŭopon, per kiu li faris la unuajn sonregistraĵojn por *Birth of the Cool*. Haig muzikis ankaŭ ofte ekster la ĵaza kampo. En la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj estis pli longaj fazoj da muzika neaktiveco; en 1954/55 li tamen kunlaboris kun Chet Baker, en 1956 kun Gillespie kaj en 1960 kun Perry Lopez.

En 1968 lia edzino Bonnie mortis je misteraj cirkonstancoj, tiel ke li staris murdosuspektato antaŭ la juĝejo. G. Rutan priskribis la proceson en sia libro *Death of a Bebop Wife* (Redwood, NY:Cadence Jazz Books, 2007).

Al Haig, kiu ludis reteneman stilon inspiritan de Bud Powell, validas kiel unu el la ĉefaj pianistoj el la bibopa periodo, kiu kunverkis epokfarantajn sonregistraĵojn, ekz. la registraĵon de *Hot House* (en 1945, kun Parker kaj Gillespie) aŭ kun Miles Davis *Godchild* (1949).

Diskoj
------

* *Out Of Nowhere* (kun C. Parker, 1948)
* *Highlights in Modern Jazz: Al Haig*, 1949
* *The Song Is You* (kun Stan Getz, 1950)
* *Opus Caprice* (kun S. Getz, 1950)
* *Al Haig Trio* , 1954
* *Al Haig Quartet*, 1954
* *Al Haig Today!*, 1965
* *Invitation*, 1974
* *Summertime* ( kun S. Getz, 1976)
* *I Remember Bebop* ( kun S. Getz, 1977)
* *Ornithology*, 1977
* *Inner City* (1980)
* *Bebop Live*, 1982

Eksteraj ligiloj
----------------

* Detala diskaro de Al Haig


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 401041
* GND: 134395689
* LCCN: n82165264
* VIAF: 34643332
* ISNI: 0000 0000 5514 0001
* SUDOC: 080495400
* BNF: 138948887
* MBA: 3f95b7c3-deba-4698-b12d-596d83c907e5
* ICCU: LO1V266543
 |