recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Preĝejo Sankta Cecilio** estas historia monumento en vilaĝo Rábatöttös (Hungario).

Historio
--------

Supozeble la preĝejeto estis konstruita en la 12-a jarcento aŭ en la sekva jarcento, iom poste turo konstruiĝis. En la 15-a jarcento la preĝejo estis pligrandigita kaj sakristio estis konstruita. Fakto, ke la unua mencio pri la kirko okazis en 1342. La konstruaĵo ne ruiniĝis dum la kontraŭturkaj bataladoj. En 1697 dokumento priskribas difektojn, renovigendajn partojn. La sekva dokumento en 1758 informas pri tio, ke oni uzas la preĝejon, la pli nova sanktejo iĝis plurlatera, tamen restis riparendaj laboroj. En 1771 okazis diversaj renovigaj laboroj, eĉ nova galerio, predikejo, sakristio kaj orgeno estis faritaj. En la sekva jaro 8 belegaj freskoj estis pentritaj. En 1973 arkeologoj esploris la preĝejon.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en tombejo. Tiu loko ĝuste estas limo inter Rábatöttös kaj Zsennye, tial la preĝejo kuŝas en teritorio de ambaŭ vilaĝoj. La sanktejo apartenas al Zsennye, la navo al Rábatöttös. En mezo de la fasado la kvadrata turo iomete reliefas, en ties mezo funkcias la enirejo. La turopinto estas piramido. La tegmento ĉiam estis kovritaj per ŝindoj, lastfoje oni kovris ĝin en 1840. Interne sub la sanktejo kripto troviĝas.

Kermeso okazas en la 22-a de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2016-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**BSE** estas grupo de Berlinaj studentoj-esperantistoj. Ĝi ekestis en 2001, kaj de komenco de 2002 ĝis mezo de 2006 renkontiĝis preskaŭ ĉiusemajne.

Ekde 2008 ĝiaj aktivaĵoj okazas ene de la Esperanto-Junularo Berlin.

Regionaj vesperoj
-----------------

BSE malregule okazigis dum siaj renkontiĝoj regionajn vesperojn. Tiam iu BSE-ano aŭ gasto prezentis landon aŭ regionon al la aliaj (kaj eblaj gastoj).

Foje tiaj vesperoj okazis sen longa antaŭplanado, ĉar gasto anoncis sin nur mallonge antaŭe, kaj estis petita rakonti pri sia lando aŭ regiono. 

* Litova vespero: 20a de februaro 2004
* Alsaca vespero: 19a de marto 2004
* Emslanda vespero: 16a de aprilo 2004
* Oderbruch-vespero: 28a de majo 2004
* Sveda vespero: 11a de februaro 2005
* Sudafrika vespero: 29a de aŭgusto 2005
* Krimea vespero: 20a de januaro 2006
* Bretona vespero: 17a de februaro 2006
* Ŝvaba vespero: 23a de junio 2006
* Bosnia vespero: 26a de julio 2006

Esperanto-Kursoj
----------------

La membroj de BSE malregule okazigis semajnfinajn Esperanto-kursojn (10:00-18:00 sabate, 12:00-17:00 dimanĉe) en la Berlina Oficejo de GEJ.
La retpaĝaro enhavis aliĝilon, la kotizo estis 10 eŭroj por homoj sub 27 jaroj, 20 eŭroj por aliaj, inkluzive de manĝaĵoj kaj lerniloj.
(Finance Esperanto-Junularo Berlin estis respondeca por la kursoj.)

Iam aktivaj membroj
-------------------

Inter la aktivaj membroj dum kelka tempo estis:

* Anna Posingies
* Anna-Laura Wickström
* Georg Jähning
* Jeannine Srugies
* Luisa Rund
* Paul Ebermann
* Robert Weemeyer
* Stefanie Hanisch

Ligoj
-----

* Dissendolisto: b-s-e@yahoogroups.com Arkivigite je 2009-08-10 per la retarkivo Wayback Machine
* La retpaĝaro nun pro manko de aktivaj membroj malaktualas kaj baldaŭ malaperos.
dekstra
La altlerneja fakultato **Harvard Business School**, oficiale plennome *Harvard University Graduate School of Business Administration: George F. Baker Foundation*, ofte mallongigata *HBS*, estas parto de la Universitato Harvard en Kembriĝo, Masaĉuseco, Usono. La fakultato - kiel la plena nomo indikas - estas unu el la universitataj institucioj anglalingve nomataj *graduate school*, do "duaŝtupa altlernejo". La institucio konsideriĝas inter la plej renomaj altlernejoj pri ekonomiko tutmonde.

Historio
--------

La 1-an de oktobro 1908 la fakultato ekfunkciis kun 15 docentoj kaj 80 studantoj. Ĝia unua loko estis Kembriĝo, Masaĉuseco. En 1927 la fakultato translokiĝis al la alia flanko de la rivero *Charles* - al *Allston*, urboparto de Bostono. Virinaj studantoj en la regula studprogramo unuafoje permesiĝis nur en 1965. Laŭ la stato de 2011 ekzistas proksimume 65 000 finstudintoj de la fakultato.

Harvard Business School Publishing
----------------------------------

La fakultato estas sola posedanto de la eldonejo *Harvard Business School Publishing*, kiu publikigas librojn pri entreprena gvidado, ĝenerala ekonomiko kaj la monatan anglalingvan magazinon *Harvard Business Review*. La magazino cetere ankaŭ aperas germanlingve sub la (tamen anglalingva) nomo *"Harvard Business Manager"*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Harvard Business School en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Harvard Business School en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de Universitato *Harvard*
* retejo de *Harvard Business School*
* retejo de la eldonejo *Harvard Business School Publishing*
**Iván Seres** [ŝereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Seres Iván** estis hungara matematikisto, instruisto.

Iván Seres  naskiĝis la 15-an de decembro 1907 en Budapeŝto. Li mortis la 25-an de februaro 1966 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Iván Seres akiris pedagogian diplomon pri matematiko kaj fiziko en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1930. Post siaj studoj li ne havis postenon, li vivtenis sin el privata instruado aŭ li laboris en asekura kompanio. Post la 2-a mondmilito li instruis en gimnazio pri judoj, poste en Tutlanda Biblioteko Széchényi, baldaŭ en ŝtata entrepreno, fine ĝismorte en matematika esplora instituto. Li kandidatiĝis en 1954. Li okupiĝis pri polinomoj kaj kombinatoriko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Lösung und Verallgemeinerung eines Schurschen Irreduzibilitätsproblems für Polynome* (1956)
* *Bizonyos polinomok irreducibilitása a körosztási testekben* (vidu la 341-an paĝon)

Fontoj
------

* biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) angle
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 557072
 |
**Fortikaĵo de Győr** estis tre grava fortikaĵo dum la kontraŭturkaj bataloj. Nuntempe restis preskaŭ nenio el la fortikaĵo.

Restaĵo de la fortikaĵo inter 2 domoj

Historio
--------

Jam la romianoj havis tie fortikaĵmuron. La hungaroj konstruis nur preĝejon apude. Post la mezepoko la turkoj jam minacis ankaŭ Győr-on. La fortikaĵo graviĝis. En 1529 la alvenintaj turkoj trovis nur bruldetruitan fortikaĵon, ĉar la italaj kaj germanaj defendistoj faris tiun solvon kaj poste ili rifuĝis. Post 4 jaroj la aŭstroj kaj hungaroj sukcese reokupis ĝin. Inter 1537-1566 pli modernaj muroj estis konstruitaj, la turkoj jam rezignis pri la reokupo. En 1577 tiu fortikaĵo estis la plej granda en la tiama Hungara reĝlando. Inter 1661–1664 la fortikaĵo denove estis pligrandigita. En 1809 Napoleono venkis la hungarojn apud Győr kaj li jam senbatale ekhavis la fortikaĵon, kies grandan parton li eksplodis. Poste la loĝantaro opiniis superflua la fortikaĵon, tial ili malkonstruis ĝin, nur hazarde restis iom da partoj. Nun oni profitas ĝin muzeo pri ŝtonoj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Fortikaĵo de Győr en 1602

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**FARKAS András** (farkaŝ) estis hungara apotekisto naskita en Torda la 8-an de decembro 1909 kaj mortinta en Budapeŝto la 31-an de januaro 1972.

Kariero
-------

András Farkas studis inter 1929-34 en la fakultato pri medicino de la universitato de Segedo. En 1934 li interrompis siajn studojn kaj revenis en Transilvanion. En 1937 li iĝis apotekista praktikanto en Budapeŝto, en 1939 li faris praktikadan ekzamenon kaj en jaroj 1940-47 li estis praktikanto, poste apotekisto (*Bp. Fő utcai Fekete Medve Patika*). En 1950 li doktoriĝis pri farmakologio. De 1948 li estis demonstranto (*Gyógyszerészeti Intézet*) de Budapeŝto, de 1950 asistanto, de 1956 adjunkto, de 1961 docento en la universitato. En 1950-59 li estis anstataŭanto-sekciestro en la laboratorio Galenus, de 1959 ĝia instrua kaj administra gvidanto. De 1958 li estis komisiita preleganto de farmacia propedeŭtiko. Post sia pensiuliĝo (1971) li estis scienca konsilanto. Li verkis plurajn notlibrojn kaj studojn.

Libro
-----

* *Főzet és forrázat* (jegyzet, Bp. 1957).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
La **Fortikaĵo Leaca na Buaile** (irlande) aŭ **fortikaĵo Leacanabuaile** (angle) estas restaŭrita mezepoka ringfortikaĵo de tipo, el kiu konserviĝis nur malmultaj objektoj. Nur la instalaĵo Cahergall, apud Ballycarbery East, la proksimaj Cathair an Lóthair, Staigue Fort kaj Caherconnell en la graflando An Clár  aŭ Dun Aengus kaj Dún Chonchúir sur la Aran-insuloj Inis Meáin kaj Grianán von Aileach en la graflando Dún na nGall  tre similas al tiu precize. Leaca na Buaile troviĝas okcidente de Cahersiveen apud Kimego okcidenta sur la duoninsulo Iveragh en la graflando Ciarraí en Irlando.

Male al la ŝtonfortikaĵo An Chathair Gheal, kiu situas en valo, la fortikaĵo Leaca na Buaile situas ĉ. kelkaj cent metroj sur montetkupolo. La ne komplete restaŭrita muro ĉirkaŭas arealon de ĉ. 20 m diametro. La muro dikas ĉ. 2,5 m kaj havas la enirejon oriente. Interne troviĝas restaĵoj de tri rondaj strukturoj, unu el ĝi estas ronda kloŝano. Kvadrata centro estas raraĵo. Interne troviĝas bulaŭno kaj parto de la mana turnomuelilo. Ekstere situas ronda kabano, kiel ĉe Cathair an Lóthair, la alirebleco al la subteretaĝo estas sepmetre longa koridoro al kvinmetre longa kamero en la muro. Dua trimetre longa kamero situas en la nordorienta vando.

Oni povis dati la instalaĵon al la 9a ĝis 10a jarcento pere de trovitaj ostokombiloj, manmueliloj kaj akrigaj ŝtonoj.

Literaturo
----------

* Matthew Stout: *The Irish Ringfort (Irish Settlement Studies, Number 5)*, Four Courts Press, Dublin 1997, ISBN 1-85182-582-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fortikaĵo Leaca na Buaile en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
*
**András Felvidéki** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Felvidéki András** estas hungara grafikisto, pentristo, afiŝisto, ilustristo, dekoraciisto, altlerneja instruisto.

András Felvidéki  naskiĝis la 20-an de aprilo 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Felvidéki frekventis artan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li estis dekoraciisto unu jaron en Hungara Televizio, fine soldato 2 jarojn. Li akiris grafikistan diplomon en Industriarta Altlernejo en 1972. Liaj plej gravaj instruistoj estis Pál Gerzson, János Kass kaj Sándor Ernyei. Post siaj studoj li grafikadis, li reinterpretis la malnovajn teknikojn kaj uzis komikajn kaj groteskajn elementojn sur siaj afiŝoj. Ekde la 1980-aj jaroj li okupiĝis ankaŭ pentrado, libroilustradoj, filmaj kaj teatraj dekoracioj. Inter 1982 kaj 1992 li estis ankaŭ arta direktoro de revuo. Inter 1989 kaj 2009 li instruis en la Industriarta Altlernejo.

Li ricevis premiojn inter 1980-2010. Li edziĝis en 1978, la edzino naskis 3 gefilojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1975, 1980, 1989, 2006)
* Balatonboglár (1983)
* Zsámbék (1996)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Varsovio (1970, 1972, 1974, 1979)
* Arthalo Budapeŝto (1972, 1980, 1984)
* Budapeŝto (1975, 1978, 1984, 1998)
* Londono (1978, 1980)
* Parizo (1982, 1986)
* Miskolc (1996)

Elektitaj teatraj dekoraciaĵoj
------------------------------

* Bernadett Duray: A kétarcú Kishonti (1990)
* György Spiró: Káró király (2006)

Elektitaj filmaj dekoraciaĵoj
-----------------------------

* Rettenetes szülők (1981)
* Irány Kalifornia! (1997)

Elektitaj pentraĵoj, grafikaĵoj
-------------------------------

* Palotaforradalom (1979, zinka ĉizo)
* Kardnyelő (pentraĵo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-04-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-04-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 608922
 |
Monmouthshire
La flago flirtanta en la "Hood Memorial Hall", Devauden
La **Flago de Monmouthshire** estas la flago de Monmouthshire. Ĝi estis registrita ĉe "Flag Institute" kiel la oficiala flago de la provinco en 2011 kvankam ĝia origino datiĝas de la 6-a jarcento.

Historio
--------

La blazonaj ornamoj estas tiuj atribuitaj fare de mezepokaj heroldoj de Reĝo Inyr de la brita "Reĝlando de Gwent", de kiu Monmouthshire, iam konata kiel *Wentset* kaj *Wentsland*, devenas. Al la komunuma konsilio de Monmouth estis unue atribuitaj la blazonaj ornamoj en 1948 kaj ili estis enkorpigitaj en la blazonaj ornamoj de aliaj korpusoj tra la sinsekvaj jaroj. Ĝi estas desegno delonge asociita kun Monmouthshire kaj ĝi ankaŭ estas uzata hodiaŭ en la ŝildoj de la Diocezo de Monmouth kaj en tiuj de "Monmouthshire Council", "Blaenau Gwent Council" kaj de la rugbe-teamo "Monmouthshire County RFC".

Dezajno
-------

La "pantone" koloroj de la flago estas:

* Nigra
* Blua 300
* Flava 108

Referencoj
----------

1. ↑   Monmouthshire Flag Registered. Association of British Counties (30 septembro 2011).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Flag Institute – Monmouthshire Arkivigite je 2012-06-13 per la retarkivo Wayback Machine
* The Monmouthshire Association – La flago de Monmouthshire
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Filepitedoj** |
| --- |
|  |
| Neodrepanis hypoxantha*Neodrepanis hypoxantha* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Philepittidae**Sharpe, 1870 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| * *Philepitta*
* *Neodrepanis*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Filepitedoj  |

 |
| v • d • r |

La **Filepitedoj** (*Philepittidae*) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes*). Ekzistas kvar specioj en du genroj.

Disvastiĝo
----------

Filepitedoj estas endemiaj en Madagaskaro, tio signifas, ke ili troviĝas nur sur tiu insulo.

Aspekto
-------

Temas pri malgrandaj birdoj – *Neodrepanis coruscans* havas nur 10 centimetrojn kaj similas al certio – sed ili havas malsveltan korpon. La vosto estas mallonga, la kruroj longaj, la beko pli mallonga ol la kapo, kiu ĉe kelkaj havas du haŭtajn lobojn. La maskloj estas distingeblaj de la femaloj (seksa duformismo / dimorfismo).

Vivo
----

Ili estas apenaŭ esploritaj, kaj oni nur malmulton scias pri ili, ĉar ili plejparte vivas kiel soluloj en la densa subkreskaĵo de arbaroj. Oni supozas, ke ili sin nutras per etaj fruktoj, ankaŭ per insektoj aŭ nektaro. Ili konstruas pendantajn nestojn.

Genroj kaj specioj
------------------

* Filepito (*Philepitta*)
	+ Kaŝtana filepito (*Philepitta castanea*)
	+ Schlegel-filepito (*Philepitta schlegeli*)
* Neodrepano (*Neodrepanis*)
	+ Flagra neodrepano (*Neodrepanis coruscans*)
	+ Subeflava neodrepano (*Neodrepanis hypoxantha*)

Literaturo
----------

* Joseph Forshaw, Enzyklopädie der Vögel, Augsburg 1999, ISBN 3-8289-1557-4, p. 159

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filepitedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Filepitedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Filepitedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Avibase [*rompita ligilo*], uzanta la taksonomion de Clements, 6an eldonon

*Philepitta schlegeli*
*Neodrepanis coruscans*
*Philepitta castanea*
**András GARAY** [andrAŝ garai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Garay András** estis hungara biologo, profesoro, membro (korespondanta en 1973 (poste forprenita en 1976, tamen redonita en 1990), ordinara en 1993) de Hungara Scienca Akademio.

András Garay  naskiĝis la 20-an de majo 1926 en Pécs. Li mortis la 10-an de oktobro 2005 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Garay frekventis universitaton en Budapeŝto akirinta diplomom en 1950. Post la diplomo li restis por instrui en la universitato, dume li apartenis al parte politika rondo de János Pilinszky kaj Sándor Sík. Li laboris en instituto pri kotonoj en 1951, poste en aliaj institutoj. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1956, li doktoriĝis en 1967 antaŭ la akademio. Li estis gastoprofesoro en Kanado kaj Egipto en la 1960-aj jaroj, krome li instruis en universitato en Szeged. En la 1970-aj jaroj li forlasis la landon kaj translokiĝis al Usono. Li instruis en universitato en Teksaso inter 1975-1995, sed depost fino de la socialismo li hejmenvenis. Li okupiĝis ekzemple pri *Claviceps purpurea*. Li longe partoprenis en redaktado de fakrevuo *Acta Botanica*.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Antociádok képződésének élettanáról* (1952)
* *Role of Ergothioneine and Catalase in Infection by Ergot Fungus* (1956)
* *A növekedés szabályozása* (1964)
* *The Effect of Arctiine on Germination, on Root Tissuesand on Nucelic Acids* (1973)
* *Molecular Handedness and Chiral Strength Determined by Matter-Wave Circular Dichroism* (1994)
* *A bétabomlás sebességének megváltozása királis molekulakörnyezetben* (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre
**Filharmonio** (greke: „Amo de harmonio (de muziko)") estas ekde la 19-a jarcento ofta nomo por koncertasocioj.

Kun la ekfloro de la burĝa muzikentreprenado ĉirkaŭ ekde la komenco de la19-a jarcento ekestis la bezono emancipiĝi de la ĝis tiam dominaj kortegaj organizoformoj de orkestroj. En multaj urboj de Eŭropo formiĝis „filharmoniaj asocioj" kiel subtenantoj, kiuj okazigis „filharmoniajn koncertojn". Multloke el ĉi tiuj koncertserioj ekestis fiksaj orkestroj.

De la vorto *filharmono* do deduktiĝas la nocioj *filharmoniisto* resp. *filharmonia orkestro*, kiuj ofte sinonimas simfoniorkestrojn. Foje orkestroj ankaŭ rekte portas la nocion *filharmonio* en sia nomo; ekz. la *Dresdner Philharmonie* en 1870 fondita aŭ la *Jenaer Philharmonie*.

Metafore *filharmonio* krome estas koncertodomo, kiu servas kiel koncertejo por orkestromuziko, ekz. la *Berliner Philharmonie*, en 1963 konstruita de Hans Scharoun, aŭ la *Kölner Philharmonie*, en 1986 inaŭgurita.

* Kategorio Filharmonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fortikaĵo de Diósgyőr** estas ruino kaj Monumento historia en Hungario, en Miskolc (en urboparto Diósgyőr).

Aerfoto pri Fortikaĵo de Diósgyőr
Skulptaĵo de Ludoviko la 1-a ĉe la fortikaĵo

Historio
--------

Jam antaŭ la hungaroj terofortikaĵo estis en tiu loko. Dum regado de Béla la 4-a pli moderna burgo estis konstruita, baldaŭe ĝi estis menciita en 1316 en formo *Wywar* (=nova fortikaĵo). Dum regado de Ludoviko la 1-a (Hungario) la fortikaĵo iĝis grava, ĉar ĝi situis laŭvoje al Pollando, tial la reĝo deklaris ĝin la tria rezidejo. En la 16-a jarcento la fortikaĵo ricevis bastionojn kaj aliajn defendajn murojn. La turkoj okupis ĝin en 1544. Poste foje la hungaroj, foje la turkoj havis ĝin. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la tiam ruina fortikaĵo jam ne estis celo de armeoj. La loĝantaro daŭre profitis la ŝtonojn por diversaj konstruaĵoj.

En 1847 Sándor Petőfi vizitis la ruinojn kaj tuj verkis poemon. En 1953 rekonstruoj komenciĝis, ekde 1960 arkeologoj esploris la ruinojn. En la fortikaĵo muzeo, belvedero kaj subĉiela teatro funkcias.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Hungara monbileto pri la fortikaĵo

* Kategorio Fortikaĵo de Diósgyőr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arĉpiano** estas kordinstrumento ludata per klavaro. Malsame ol ĉe piano la kordoj ne estas frapata, sed arĉata.

La konstruaĵo ebligas plenakordan ludadon, kontrolon pri daŭro kaj laŭteco kaj, depende de la konstrumaniero, ankaŭ la intonacion de ĉiu unuopa tono.

Arĉpianoj estas dokumenteblaj ekde la 15-a jarcento, kaj ĝis en la 20-a jarcento ekestis multnombro da diversaj konstruaĵoj.

Plejparte radoj, bendoj aŭ cilindroj ŝmiritaj per kolofono arĉas la kordojn svingigante ilin. La kordoj estas aranĝitaj laŭ tonalto sur resonkorpo, la formo ofte similas al tiu de vostpiano.

Historio
--------

Leonardo da Vinci faris desegnojn pri arĉpiano.

La publikaĵo Syntagma musicum de Michael Praetorius aparte atentigis pri la *Nurenberga violonaro (violonklaviceno)* el Nurenbergo (1575) de Hans Heyden. Ĉe ĉi tiu instrumento la premado sur klavo kondukas la kordon ligitan ĉe hoko kontraŭ radon. Ĉar ne ekzistas premopunkto, la kordoj intonacias depende de la klavopremo. Por arĉi la grandan nombron da kordoj ekzistas pluraj radoj aranĝitaj unu apud la alia, al kiuj pokaze pluraj kordoj estas alordigitaj. Du personoj ekfunkciigas la arĉpianon: unu persono ekmovigas la radojn pere de kranko, la alia ludas sur la klavoj.

Georg Gleichmann, orgenisto en Ilmenau, konstruis en 1709 similan instrumenton kun kelkaj plibonigoj kaj nomis ĝin *klavovjolo*. En 1741 Le Voirs en Parizo ankaŭ prezentis *vjolpianon*, 1754 Hohlfeld en Berlino la *arĉpianon*, kiu havis kompare kun la instrumento de Heyden la avantaĝon, ke la radoj estis tegitaj per ĉevalharoj. Plibonigon de la arĉpiano elprovis en 1790 Garbrecht en Kenigsbergo, en 1795 Mayer en Görlitz prezentis sian *arĉpianegon*, kiun en 1799 faris pli bone uzebla Kunze en Prago. En 1801 Hübner konstruis sian *clavecin harmonique* (orkestrionon) kaj en 1797 Karl Leopold Röllig en Vieno per *Xänorphica* la plej komplikan instrumenton tiaspecan, kiu por ĉiu klavo kaj kordo ekmovigis apartan arĉon.

El ĉiuj ĉi instrumentoj neniu transpaŝis la renomon de kuriozaĵo. Kombinaĵo de arĉpiano kun kutima piano estis la *arĉmartela piano* de Karl Greiner el la jaro1779.

Ludeblaj kaj funkcikapablaj kopioj de arĉpianoj troviĝas en la muzikinstrumenta muzeoen Ortenberg. Kurt Reichmann konstruis ilin laŭ konstruskizoj de da Vinci.

Klavoviolono
------------

(Klavoviolono) estas interformo inter violono kaj arĉpiano.

Literaturo
----------

* Alexander Buchner: *Das Sostenente-Piano* © 1980 Société Belge de Musicologie
* *Der Bogenflügel* in *Meyers Großes Konversations-Lexikon* 1905 Bd-03, Seite 140

Referencoj
----------

1. ↑  *Ausschnitt bei jstor.org*

* Kategorio Arĉpiano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flago de 23-a de aprilo 1894
La **flago de Misisipio**, (subŝtato en Usono) revivigis la unuan flagon kaj la milit-flagon de la Konfederaciitaj ŝtatoj de Usono. Ĝi estis adoptita en 1894. Temas pri la ununura flago subŝtata de Usono kiu enhavis la milit-flagon de la Konfederacio. Kiam Misisipio disiĝis de la unuiĝo la 9an de januaro 1861, kiel simbolo de sendependeco, la flago *Bonnie Blue* (unu sola stelo blanka sur blua fono) estis hisita en la Kapitolio de Misisipio en Jackson. Ĉi tiu flago estis origine uzita en la ribeliĝo de Okcidenta Florido de 1810.

La 26an de januaro 2021 Misisipio adoptis oficiale novan flagon, kiu inkluzivis la flagon *Bonnie Blue* en la supera maldekstra angulo (kantono) kaj magnolio-floro en ĝia centra parto. La pasintan 3-an de novembro 2020, koincide kun la prezidenta balotado en Usono, okazis referendumo en la ŝtato Misisipio por decidi pri la proponita nova ﬂago de tiu ŝtato. La 69% el voĉdonoj akceptis la novan dezajnon. La nova ﬂago anstataŭigas tiun adoptitan en 1894. La eksa ﬂago montris en supera kantono la ﬂagon de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko, ŝtato kreita en 1861, kies fondiĝo kaŭzis enlandan militon en Usono. La Konfederacio ĉesis ekzisti pro ties malvenko en tiu milito. Misisipio estis unu el la ŝtatoj kiuj aniĝis al tiu Konfederacio. Lastatempe la konfederacia ﬂago estas konsiderata kiel rasisma simbolo, pro la fakto, ke ĝi permesis kaj favorigis la sklavecon. Do, antaŭ kelke da tempo aperis proponoj por forviŝi la konfederacian el la misisipia ﬂago. Fine, oni dezajnis novan simbolon. Sur la nova ﬂago aperas tri vertikalaj strioj, alterne ruĝa, blua kaj ruĝa. Flanke de la blua centra strio troviĝas du oraj strietoj. Meze de la ﬂago aperas magnolia floro, konsiderata kiel simbolo de la ŝtato. Ĉirkaŭ la floro troviĝas dudek unu steloj, unu el ili pli granda. Misisipio estis la dudeka ŝtato aliĝinta al Usono, la pli granda ora stelo simbolas la indiĝenajn popolojn. Sub la stelo aperas la moto "In God We Trust" (Ni ﬁdas je Dio).

Notoj
-----

1. ↑   "Nova flago de la usona ŝtato Misisipio", VENTO, numero 10, Decembro 2021. pp. 19-20.

* Kategorio Flago de Misisipio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 531856
 |
**Arándiga** [aRANdiga] estas municipo de Hispanio, en la nordoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Arándiga estas municipa teritorio en la nordoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas inter Nigüella norde kaj Morés sude. La municipa teritorio estas en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Aranda, alfluanto de la rivero Jalón kun la urba kerno ĉirkaŭita de aliaj fluejoj kiel Isuela, kiu kunfluas kun Aranda.

La loĝloko Arándiga mem estas je 69 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 462 msm. Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-2302. Laŭ tiu ĝi estas inter Nigüella nordoriente kaj Chodes sude. Ĉe la urba kerno, sur monteto, estas la restaĵoj de la kastelo.

Historio
--------

Panoramo.
Restaĵoj de la kastelo.
Enireja arko.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. En Mezepoko estis grava loĝantaro de moriskoj. Arándiga estis donita de Alfonso la 2-a al Pedro de Huesca en 1188, kaj estis senjorlando en la venontaj jarcentoj, kaj ricevis privilegiojn el Petro la 4-a. Poste ĝi apartenis al la grafoj de Morata.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Arándiga kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 274 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, ajloj, fruktarboj, vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj altiraĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, restaĵoj de la kastelo, fontoj kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Arándiga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803353
 |
La **paco de Regensburg** (franclingve *trêve de Ratisbonne*) estis akordo subskribita en 1684 inter la franca reĝo Ludoviko la 14-a, Hispanio kaj la imperiestro Leopoldo la 1-a en Regensburg. La teksto estis tre favora al Francio.

Kaŭzoj
------

En 1679, Ludoviko la 14-a kreis specialajn komisiojn, la « Ĉambrojn de kunigo » (*Chambres de réunion*), por serĉadi malnovajn jurajn aktojn, kiuj agnoskis la suverenecon de Francio super kontestitaj teritorioj. La reĝo povis tiel misuzi tiujn kadukajn tekstojn por pravigi la anekson de la lastaj nefrancaj partoj de Alzaco. Tie, Strasburgo estis nature la ĉefa celo de la reĝo, ĉar tiu grava urbo servis kiel enirejo por la imperiaj rotoj: la Francoj fine prenis ĝin en 1681. Ludoviko la 14-a sammaniere okupaciis la plejorientan parton de Hispana Nederlando en 1683 (la hodiaŭa Grandduklando de Luksemburgo) kaj la princlandan Palatinaton en 1684, kiuj ambaŭ fariĝis la nova franca provinco Sarlando. Pliposte ankaŭ sukcesis la okupado de malalta Skeldo: tio kvazaŭ donis al Francio kompletan regon super Flandrio. 

Hispanio forte protestis kontraŭ tiuj agresoj faritaj dum paca periodo, kaj fine deklaris militon en 1683. Tamen, neniu alia ŝtato povis tiam alfronti Francion, kaj la Hispanoj devis do rapide peti pacon.

Enhavo
------

Laŭ la paco de Regensburg, Francio promesis dudekjaran militinterrompon, kaj obtenis kompense oficialan regon super la antaŭe aneksitaj teritorioj. Tio estis triumfo por Ludoviko, kiu sukcese submetis la plej gravajn malamikojn de Francio.
**Nogal de las Huertas** [noGAL delasŬERtas] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Nogal de las Huertas* estas komprenebla etimologie kiel Juglandarbo de la Fruktoĝardenoj.

Geografio
---------

Ruinoj de la monaĥejo Sankta Savinto.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,80 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 39 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 330 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 46 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio inkludas la submunicipon Población de Soto.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. En la 11-a jarcento estis grava romanika monaĥejo Sankta Savinto, nun ruinigita.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la ruinoj de la monaĥejo Sankta Savinto, la nuna preĝejo en iamaj lernejoj, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771688
 |
**Leon Alex** familia nomo *Sándor Löwinger* estis rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita la 30-an de majo 1907 kaj mortinta post 8-a de marto 1944 en Ostrog, Sovetunio).

Biografio
---------

La familio de Alex Leon en 1916 translokiĝis Nadjvaradon, kie li finis en 1922 la 4-an klason de la knabmezlernejo. En 1926 li ricevis atestilon kiel helptajloro, sed li ne ŝatis tiun metion. Ekde 1927 li laboris kiel litografisto, poste en 1930 priokupiĝis fotograndigadon. En printempo de tiu jaro li faris lian unuan vojaĝon en Prago. En 1932 li forlokiĝis de sia familio. Lia unua ekspozicio estis en *Ĵurnalista Klubo* de Oradea kaj la dua en 1933 same en Oradea. En 1934 li estis la duan fojon en Prago. En 1934 li havis ekspoziciojn en Temeŝvaro, Arad, Kluĵo, denove en Temeŝvaro, poste en Oradea. En 1936 li faris pli longan studvojaĝon en Parizo. Li revenis en somero de 1939 kaj li estadis en Oradea, Braŝovo, sed precipe en Temeŝvaro. Inter aŭgusto de 1940 kaj julio de 1942 li loĝis en Oradea. En julio de 1942 oni portis lin al la orienta fronto de militoperacia teritorio. En 1943 li grave malsaniĝis je tifo ekzantema,sed ricevis neniun kuracadon. En januaro 1944 li fuĝis kaj oni internis li malsanulejon pro piedfrostiĝo. Li estis ekspresionista belartisto.

Bibliografio
------------

* Borghida István: *Loen Alex* (monografio), Kriterion Könyvkiadó, Bukareŝto, 1973.

Fonto
-----

* Axioart
* Port.hu

* Kategorio Alex Leon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aletta Henriëtta Jacobs** (naskiĝis la 9-an de februaro 1854 en Sappemeer, mortis la 10-an de aŭgusto 1929 en Baarn) estis nederlanda kuracisto kaj feministo.

Feminista vivo
--------------

Statuo de Aletta Jacobs antaŭ la universitato en GroningenJacobs jam frue batalis por la rajto de virinoj iri al la altlernejo. En 1870 ŝi estis la unua virino kiu estis allasita kiel aŭskultanto al la HBS (Liceo). Unu jaro poste ŝi petis al la liberala ministro Johan Rudolf Thorbecke permeson por studi je la universitato. Ŝi estis akceptita en 1871 kiel studento medicinoj ĉe la Regna Universitato de Groningen, komence por provoperiodo de unu jaro.

Thorbecke konsentis sur sia mortlito ke Jacobs ankaŭ faru ekzamenojn. Aletta Jacobs ne estis la unua studento – tiu estis kelkajn jarcentojn pli frue Anna Maria van Schurman – sed tamen la unua kiu sukcese finis universitatan studon. Ŝi trapasis en 1877 kaj 1878 la ekzamenojn por kuracisto kaj fariĝis la unua nederlanda kuracisto. Post la promociiĝo (1879) ŝi eklaboris kiel familia kuracisto en Amsterdamo, kie ŝi havis senpagajn konsulthorojn, gvidis kursojn kaj enkondukis la pesarion kiel kontraŭkoncipilo. 

Aletta JacobsKrom tio Jacobs batalis por la virina balotrajto. Tiel ŝi estis en 1894 kunfondinto kaj ekde 1903 landa pezidanto de la Asocio por Virina Balotrajto (nederlande Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht). Ŝi ankaŭ partoprenis en la Tutmonda Alianco de Virinoj (angle International Alliance of Women), per kiu ŝi tutmonde famiĝis. Krom tio ŝi estis membro de la Libera Demokrata Ligo (nederlande Vrijzinnig Democratische Bond).

Jacobs edziniĝis al politikisto Carel Victor Gerritsen (1850-1905) en 1884.

Noorderstraat 19 en Sappemeer. Ċi tie loĝis Aletta Jacobs de 1858 ĝis ĉirkaŭ 1874. Ŝi - laŭdire - naskiĝis en la Borgercompagniesterstraat 12.

* Aletta Jacobs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aletta Jacobs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 212100
* GND: 119317540
* LCCN: n86127239
* VIAF: 18028895
* ISNI: 0000 0000 8361 4593
* SUDOC: 083731628
* BNF: 11955485d
* BPN: 70692657
* NLA: 35993930
* NKC: xx0056649
 |
**Kneževo,** hungare **Főherceglak** estas vilaĝo kaj samtempe centro de en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Popovac. En ambaŭ lingvoj oni rekonas la vorton ĉefprinco.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 970
* Poŝtkodo: 31 302
* Aŭtokodo: OS
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

Kneževo situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara landlimo sen trapasejo, laŭ ĉefvojo Mohács-Osijek.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Siklós, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio.

Famuloj
-------

* Imre Ruff, hungara kemiisto
* Franz Josef Schams, aŭstrohungara vitisto
**Joseph Weigl** (naskiginta la 28-an de marto 1766 en Eisenstadt; mortinta la 3-an de februaro 1846 en Vieno) estis aŭstra komponisto kaj orkestrodirektisto.

Vivo kaj verkado
----------------

Joseph Weigl estis filo de violonĉelisto Joseph Franz Weigl kaj baptofilo de Joseph Haydn. Weigl studis muzikon ĉe Johann Georg Albrechtsberger, al kiu la fruklasikisma muziko dankas gravajn impulsojn, kaj ĉe kortega kapelmajstro Antonio Salieri, kiu lin treege progresigis. Weigl helpis je la ekzercadoj por la unua prezentado de Le nozze di Figaro, kies pli malfruajn ripetojn li parte mem direktis. Li ankaŭ helpis Mozarton je la vienaj unuaj prezentadoj de la operoj Don Giovanni kaj *Così fan tutte*. En 1790 Weigl fariĝis teatra kapelmajstro ĉe la kortegaj teatroj de Vieno, post tio en 1792 ĉefa teatrokapelmajstro kaj en 1827 kortega vickapelmajstro. En 1839 li pensiiĝis. La pli juna frato de Weigl, Thaddäus Weigl, (1776–1844) ankaŭ verkis kiel operkomponisto.

Verkaro
-------

La verkaro de Joseph Weigl ampleksas ĉefe kantan kaj teatran muzikon: mesojn, proksimume 34 operojn, kantoteatraĵojn operetojn en la germana kaj itala lingvoj laŭ libretoj de i. a. C. Mazzolà, G. Bertati, G. De Gamerra, August von Kotzebue, G. Carpani, Georg Friedrich Treitschke, Emanuel Schikaneder, Ignaz Franz Castelli, Johann Anton Friedrich Reil, unu fojon ankaŭ de Lorenzo Da Ponte (*La caffettiera bizzarra*). Granda kvanto de lia malfrua verkado sin dediĉis al la eklezia muziko.

La kantoteatraĵoj „Das Waisenhaus" (La orfejo) de Weigl kaj „Die Schweizer Familie" (La svisa familio) apartenas al la plej sukcesaj de sia ĝenro entute.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joseph Weigl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Strandgut Arkivigite je 2012-02-09 per la retarkivo Wayback Machine* ĉe la Ĉambro-Opero je Neuburger (2008)
* *Die Schweizer Familie*, opernproduktaĵo el 2004
* Senpagaj partituroj de Joseph Weigl en la International Music Score Library Project


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426414
* GND: 100470106
* LCCN: n82209451
* VIAF: 95163366
* ISNI: 0000 0001 0927 2131
* LIBRIS: 235433
* SUDOC: 122199987
* BNF: 14787944c
* MBA: 491f5240-78d0-49ac-9286-d8dc6f1f588e
* BIBSYS: 2055800
* NKC: jx20041027011
* ICCU: CFIV148558
* BNE: XX1158250
 |
**Alex Adányi** [aleks adAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adányi Alex** estas hungara aktoro.

Alex Adányi inter la aktorstudantoj
Alex Adányi naskiĝis la 7-an de marto 1992 en Szeged.

Biografio
---------

Alex Adányi lernis en *Pesti Magyar Színiakadémia* (apartenaĵo de Teatro Magyar) inter 2010-2013. Li ricevas rolojn ekzemple en Nacia Teatro (Szeged) kaj la jam menciita Teatro Magyar, tamen li estis tutlande konata pro rolo de televizia serio. En 2016 li ricevis ankaŭ voĉoaktoran rolon, krome li estas videbla ankaŭ en reklamaj filmoj .

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Kémek küldetése* (televizia serio, 2016) - German Soldier
* *Potyafuvar* (mallonga filmo, 2018) - Boldi
* *Rejtőzködők* (televizia serio, 2019) - Arek
* *Jóban rosszban* (televizia serio, 2021) - Milán Révész

Lia scenarlibro
---------------

* *Potyafuvar* (mallonga filmo, 2018)

Fontoj
------

* 
* 
* Arkivigite je 2021-06-02 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Alex Adányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726865
 |
Estonio estas membro de la Eŭropa Unio kaj de la eŭrozono kaj, laŭ la IMF, antaŭita ekonomio.

Komerco
-------

| Estonio | Eksporto | Importo |
| --- | --- | --- |
| Finnlando | 18.4% | 18.2% |
| Svedio | 12.4% | 9% |
| Latvio | 8.9% | 5.7% |
| Rusio | 8.1% | 13.1% |
| Germanio | 5.1% | 12.4% |
| Litovio | 4.8% | 6.4% |

Estonio eksportas maŝinaro (33% de ĉiuj eksportoj ĉiujare), ligno kaj papero (15% de ĉiuj eksportoj ĉiujare), teksaĵoj (14% de ĉiuj eksportoj ĉiujare), nutraĵaj produktoj (8% de ĉiuj eksportoj ĉiujare), mebloj (7% de ĉiuj eksportoj ĉiujare), kaj metaloj kaj kemiaj produktoj. Estonio ankaŭ eksportas 1.562 miliardoj de elektro ĉiujare. Estonio importas maŝinaro (33,5% de ĉiuj importoj ĉiujare), kemiaj produktoj (11,6% de ĉiuj importoj ĉiujare), teksaĵoj (10,3% de ĉiuj importoj ĉiujare), nutraĵoj (9,4% de ĉiuj importoj ĉiujare), kaj transportaĵoj (8.9% de ĉiuj importoj ĉiujare). Estonio importas 200 milionoj de kilovatoj de elektro ĉiujare.

Krudmaterialoj
--------------

| Krudmaterialo | Loko | Rezervoj
  |
| --- | --- | --- |
| Naftoardezo | nord-oriente | 1,137,700,000 mln t
  |
| Mara koto (medicina) | sude | 1,356,400,000 mln t
  |
| Sablo | tra la lando | 166,700,000 mln m³
  |
| Gruzo | norde | 32,800,000 mln m³
  |
| Laga koto (medicina) | tra la lando | 1,133,300 mln t
  |
| Laga koto (sterko) | oriente | 170,900 t
  |

Turismo
-------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Turismo de Estonio.

Vidu ankaŭ
----------

* Estonio
* Ekonomio de Eŭropo

Referencoj
----------

1. ↑  
 World Economic and Financial Surveys / World Economic Outlook / Database—WEO Groups and Aggregates Information. IMF (Aprilo 2011). Alirita 29-a de aŭgusto 2012.
2. 1 2 3 4  
 CIA World Factbook: Estonia. CIA. Alirita 29 Aŭgusto 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ekonomio de Estonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Statistikoj Estonio estone angle
* Estonica Arkivigite je 2012-07-18 per la retarkivo Wayback Machine "Ekonomio" estone
**Victorville** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Bernardino. 

Situo de Victorville en Kalifornio kaj en la kantono

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 191 km²
* Loĝantaro: 115.903 (en 2010)
* Supermara alteco: 832-900 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h)
* Poŝtkodoj: 92392-92395
* Telefonkodo: 760

Geografio
---------

Lago ĉe Victorville
Victorville situas en montaro rande de la Mojave-Dezerto en la sudokcidenta landparto de Usono, en suda parto de la subŝtato. San Bernardino troviĝas 60, Palmdale 77, Los Anĝeleso 130 km. La rivero Mohava sporade fluas tra Victorville kaj estas lago en la proksimeco.

Historio
--------

En 1858 Aaron G. Lane kreis la vilaĝeton de "Lane's Crossing", kiu estis lasta haltejo antaŭ ol trairi la dezerton. Proksimume en 1895 la vilaĝo estis nomita "Victor" pri fervoja direktoro *Jacob Nash Victor*. En 1901 aldoniĝis "ville" al la loknomo por ne miskompreni kun la alia Victor en Kolorado. Dum la 2-a mondmilito armea flughaveno konstruiĝis, kiu funkciis ĝis 1992. Victorville oficiale urbiĝis en 1962.

Klimato
-------

Victorville situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 7-26 °C. La varmo kulminas en julio rekorde 47 °C, la malvarmo kulminas en januaro rekorde -18 °C. Jare pluvas po 157 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en junio. Ĝenerale ĉiujare neĝas.

Trafiko
-------

El Victorville aŭtovojoj kaj fervojoj kuras al Los Anĝeleso kaj Nevado.

Mapo pri Kalifornio, kie estas trovebla Victorville interne en la suda parto

Vidindaĵoj
----------

* muzeo
* lago

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
**Alesón** [aleSON] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la nordokcidento de la regiono. 

La municipa teritorio de Alesón, en la nordokcidento de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo laŭ la regiona ŝoseo LR-120 al Nájera tute apude okcidente kaj sude al Manjarrés kaj Santa Coloma. Ĝi estas je 575 metroj super marnivelo.

Historio
--------

La plej fruaj dokumentaj mencioj datas de donacoj la 11-a jarcento. En tiu epoko la areo apartenis al la Regno Navaro.

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1940-aj jaroj oni malaltiĝis el 271 loĝantoj ĝis la nunaj 92. Proksimeco al la komarka ĉefurbo kaj al la aŭtoŝoseo A-12 (orient-okcidente) helpis reteni loĝantaron.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo, kaj ĉefe vinproduktado, sekvita de tritiko kaj hordeo, krom la fruktoĝardenoj.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejo, blazondomo, natua pejzaĝo ktp.

Bildaro
-------

* Bildoj de Alesón
* Preĝejo de Sankta Marteno.Preĝejo de Sankta Marteno.
* Retablo de la preĝejo de Alesón.Retablo de la preĝejo de Alesón.
* Blazondomo.Blazondomo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795956
 |
**Carl BARTH** (naskiĝinta la 12-an de oktobro 1787 en Eisfeld, mortinta la 11-an de septembro 1853 en Kaselo) estis germana kuprogravuristo kaj verkisto.

Vivo
----

Post la trejnado kiel oraĵisto ĉe la patro en la ateliero en Hildburghausen Barth studis ĉe la akademioj de Stuttgart kaj München. En 1811 li aliĝis al la rondo ĉirkaŭ Peter von Cornelius en Frankfurt am Main.

Inter 1817-19 li vivis kun Friedrich Rückert kaj Karl Philipp Fohr en Romo kaj patroprenis en 1819 la ekspozicion en la palaco Cafarelli. En 1824/25 Barth estis direktoro de la Kuprogravura instituto de la Eldonejo Herder en Freiburg im Breisgau, ekde 1830 li laboris kiel portretogravuristo en Hildburghausen ĉe Joseph Meyer. En la 1853 Barth ĵetis sin el fenestro pro la manio esti persektutita fare de jezuitoj.

Graveco
-------

Barth antaŭ ĉio famiĝis pri la granda nombro da gravuritaj portretoj de la samtempuloj (ĉ. 400, i.a. ŝtalgravuraĵo de Johann Wolfgang von Goethe el 1830). Krome li kopiis gravuraĵe pentraĵojn de la malnovaj artistoj kiel ankaŭ de tiutempaj pentristoj.

Literaturo
----------

* Walther Vontin: *Carl Barth, Ein vergessener deutscher Bildniskünstler, 1787-1853*. 1938.
* *„... weil ich nun einmal ein Kupferstecher bin...! Carl Barth 1787-1853."* Katalog zur Ausstellung in Hildburghausen und Schweinfurt. 2003.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carl Barth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio de Barth sur la urba retpaĝaro de Hildburghausen]
* Informoj pri Carl Barth en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Biografio ĉe *ADB*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508284
* GND: 116267968
* LCCN: nr2004001064
* VIAF: 25349510
* ISNI: 0000 0000 6675 8317
* ULAN: 500015833
* RKD: 4735
* NKC: xx0284153
 |
La **Ekonomia Akademio en Debrecen** estis signifa edukejo en Hungario. Ĝi estas posteulo de la nuntempa universitato.

La komenca historio
-------------------

Jam funkciis agrikulturaj edukejoj en Keszthely kaj Magyaróvár, sed ne en Granda Hungara Ebenaĵo, kie la sola okupiĝo estis la agrikulturo. En 1857 municipo de Debrecen donis senpage monojn, bienon kaj malplenan lokon por domo al la estonta edukejo. En 1867 ekfunkciis la agrara lernejo, en la sekva jaro la kamparana lernejo. Ili formis *Tutlandan Ekonomian Altan Edukejon*, la strukturo imitis la menciitajn agrikulturajn edukejojn. Komence la almenaŭ 17 aĝaj studentoj ricevis diplomon post 2 jaroj. En 1876 la lernejo prenis novan nomon *Hungara Reĝa Ekonomia Edukejo*, kie oni lernis jam 3 jarojn. En 1899 parto de la edukejo estis transmetita al Karcag, sed la restinta parto havis diversajn problemojn en mezo de la urbo. En la sekva jaro oni komencis konstrui la necesajn domojn en ekstera parto de Debrecen. En 1901 jam en la nova loko okazis la instruado. Nivelo de la edukado altiĝis, tial en 1906 la edukejo estis levita al akademio (Hungara Reĝa Ekonomia Akademio de Debrecen).

Historio de la akademio
-----------------------

Komence en la akademio 5 katedroj funkciis: pri kreskaĵoj, bredado, ekonomio, tekniko, kemio, en 1911 2 novaj katedroj estiĝis. Dum la 1-a mondmilito ne okazis instruado, la akademio iĝis armea hospitalo. En 1918 inter la studentoj estis unuafoje 3 fraŭlinoj. En 1944 pro la alveninta Ruĝa Armeo la akademio translokiĝis al Mosonmagyaróvár.

Historio de la universitato
---------------------------

Post la 2-a mondmilito oni fondis *Budapeŝtan Agrarian Universitaton* kun 4 fakultatoj. Al tio estis integritaj la 3 ekonomiaj akademioj. En 1953 la nova nomo iĝis Agrikultura Akademio, en 1970 Agrikultura Universitato de Debrecen. Samtempe altlernejo de Szarvas integriĝis al la universitato. Post 2 jaroj same integriĝis Altlernejo de Mezőtúr, sed en 1985 ĝi forlasis la universitaton. En 1986 Bredada Altlernejo de Hódmezővásárhely aliĝis al la universitato. En 1992 posedaĵo de la universitato estas esplora centro pri semoj en Nyíregyháza.

En 2000 2 universitatoj de Debrecen unuiĝis kiel Universitato de Debrecen.

Elektitaj instruistoj de la edukejo/akademio/universitato
---------------------------------------------------------

* Sándor Arany
* Vilmos Csiszár
* István Gondola
* Béla Gróf
* Antal Gulyás
* János Hauser
* Balázs Juhász
* Kálmán Kerpely
* Gusztáv Adolf Manninger (1880-1954)
* Ferenc Szelényi
* Kálmán Ruffy Varga
* Pál Sporzon (1867)

Elektitaj studentoj de la edukejo/akademio/universitato
-------------------------------------------------------

* Pál Battha
* Jenő Békessy
* Lajos Csire
* József Czakó (agronomo)
* Sándor Farkas (agronomo)
* István Fekete
* Béla Gróf
* Ferenc Gruber
* Dezső Pálffy
* Albert Wass

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2016-04-18 per la retarkivo Wayback Machine
*