recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Keszü** [kesu], kroate **Kesuj** aŭ *Kesin* estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0189/18.1911
* Loĝantaro: 1310
* Poŝtkodo: 7668
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, meze de sakovojo el Pécs. Tiu urbo troviĝas 7, Szentlőrinc 19, Siklós 24, Pécsvárad 29 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1192 laŭ tiama ortografio *"Kesiu"*. Post la mezepoko dum la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. Inter 1918-1920 la serboj okupis ankaŭ tiu vilaĝon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, klubo de maljunuloj, poŝto.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1781
* kruco de 1863

* Kategorio Keszü en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Keplera triangulo** estas orta triangulo formita de tri kvadratoj kun areoj en geometria vico laŭ la ora proporcio.
**Keplera triangulo** estas speciala orta triangulo kun longoj de lateroj en geometria vico. La rilatumo de longoj de lateroj de keplera triangulo estas (kateto : kateto : hipotenuzo):

{\displaystyle 1:{\sqrt {\varphi }}:\varphi }, aŭ proksimume **1 : 1.2720196 : 1.6180339**
kie {\displaystyle \varphi ={1+{\sqrt {5}} \over 2}} estas la ora proporcio.

La fakto ke triangulo kun longoj de lateroj {\displaystyle 1}, {\displaystyle {\sqrt {\varphi }}} kaj {\displaystyle \varphi } estas orta sekvas rekte el reskribo de la difinanta kvadrata polinomo de la ora proporcio {\displaystyle \varphi }:

{\displaystyle \varphi ^{2}=\varphi +1}
en formon de formulo de teoremo de Pitagoro:

{\displaystyle (\varphi )^{2}=({\sqrt {\varphi }})^{2}+(1)^{2}.}

Konstruo de keplera triangulo
-----------------------------

Maniero por konstrui oran ortangulon. La rezultantaj dimensioj estas en la rilatumo 1:φ, la ora proporcio.
Keplera triangulo povas esti konstruita kun nur per cirkelo kaj liniilo per unue kreo de ora ortangulo:

* Konstrui simplan kvadrato.
* Desegni linion de mezpunkto de unu latero de la kvadrato al kontraŭa angulo.
* Uzi la linion kiel la radiuso por desegni arkon kiu difinas la alton de la ortangulo.
* Plenumi la oran ortangulon.
* Uzi la pli longan lateron de la ora ortangulo por desegni arkon kiu sekcas la transan lateron de la ortangulo. kaj difinas la pli longan kateton de la keplera triangulo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ora triangulo
* Ora ortangulo

* Kategorio Keplera triangulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kalvinana katedralo** estas Monumento historia en Rumanio, en urbo Kluĵo, en la historia ĉefplaco.

Historio
--------

En 1486 Matiaso la 1-a kaj Stefano Báthori permesis konstruadon de preĝejo. La katolika preĝejo (kaj apude monaĥejo) pretiĝis en 1503. La arkitekto estis János (monaĥo). La orgeno ekfunkciis en 1534. En 1566 la franciskanoj devis forlasi la monaĥejon kaj la preĝejon, poste kalvinanoj murdis la katolikan pastron kaj interne ili faris detruojn. Ĝis 1581 la preĝejo forlasiĝis, poste jezuitoj reuzis ĝin. En 1603 denove homoj atakis la preĝejon kaj same faris detruojn kaj murdojn. La kalvinanoj en 1622 ricevis la preĝejon, la renoviĝo komenciĝis en 1638. En 1798 incendio okazis. Pli nova renoviĝo okazis en 1961.

Konstruaĵo
----------

La katedralo havas unusolan navon sen turo kaj prezentas imponan gotikon. Interne el la frua tempo restis nenio. La renesancaj sidlokoj pretiĝis en 1646. En la katedralo estas entombigita Mihály Apafi. Antaŭ la katedralo skulptaĵo pri Sankta Georgo troviĝas.

Fontoj
------

* Hungara kaj rumana Vikipedioj

Ceteraj fotoj pri la katedraloFlanka parto de la katedralo
Interna parto de la katedralo
Tombo de Mihály Apafi
  


* Kategorio Kalvinana katedralo (Kluĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kirovsk** (ruse *Кировск*) estas urbo en Murmanska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 47412.

La urbo estis fondita en jaro 1929.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1931.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Ĥibinogorsk (Хибиногорск) ĝis 1934.

La interurba telefona kodo estas 81531, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 67° 38′ N 33° 43′ O﻿ / ﻿67.633 °N, 33.717 °O﻿ / 67.633; 33.717 (mapo)Koordinatoj: 67° 38′ N 33° 43′ O﻿ / ﻿67.633 °N, 33.717 °O﻿ / 67.633; 33.717 (mapo).

La urbo estas en suda limo de montaro Ĥibini (Хибины), sur bordo de lago Bolŝoj Vudjavr (Большой Вудъявр).

En la urbo estas fervoja stacio.

La urbo estis fondita en por elfosado de apatito.

En jaro 1959 la urbo havis 40,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 31,6 mil loĝantojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Kirovgrad
* Kirovo-Ĉepeck
La **Kalvinana preĝejo** estas religia Monumento historia (ekde 2004) en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Luncani. Ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Aranyosgerend.

Historio
--------

La unua mencio pri la romkatolika preĝejo estis en 1290, tiam oni konstruis sakristion al la romanika kirko. Post 9 jaroj oni trakonstruis la preĝejon, tamen restis partoj el la romaniko. En 1529 transilvania parlamento kunvenis, sed la tiama celo ne sukcesis. Baldaŭe la kalvinanoj transprenis la preĝejon.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. La unusola kvadratforma turo altiĝas super la ĉefenirejo. La preĝejo havas unu grandan navon. La absido estas kvadrata. Interne partoj de freskoj restis el la mezepoko.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* La predikejoLa predikejo
* Restaĵoj de freskojRestaĵoj de freskoj
* Flanka parto de la preĝejoFlanka parto de la preĝejo
* Turo de la preĝejoTuro de la preĝejo

* Kategorio Kalvinana kirko (Luncani) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en urbo Balassagyarmat (Hungario).

Historio
--------

Kiam Stefano Bocskai en 1605 okupis la urbon, poste la reformacio disetendiĝis en la urbo. Albert Szenci Molnár mencias prosperan kalvinanan vivon en 1614. Depost fino de dominado de turkoj en 1671 pro la kontraŭreformacio praktike la kalvinismo ĉesis en Balassagyarmat. Nur en la dua duono de la 19-a jarcento revigliĝis la kalvinismo. En 1894 kalvinanaj diservoj okazis, kalvinana filio formiĝis post 5 jaroj. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1904. La 2-a mondmilito faris gravajn damaĝojn en la kirko. Plena ekstera renoviĝo okazis en 1971.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. Interne estas galerio por la orgeno.

Fontoj
------

* [*rompita ligilo*]
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Balassagyarmat) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Keszőhidegkút** [kesOhidegkUt] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. Hidegkút signifas: malvarma puto.

Blazono de Keszőhidegkút

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 25  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6113/18.4234
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7062
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

Keszőhidegkút situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Dombóvár. Simontornya troviĝas 23, Tamási 14 kilometrojn.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, en ĉirkaŭ 1720 germanoj refondis la vilaĝon. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinkulturo.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, biblioteko, apoteko, migra poŝto, gastejo.

Vidindaĵo
---------

* postbaroka luterana preĝejo de 1795, en 1994 renoviĝis

Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bakonykúti | Cserkút | Feketekút | Forráskút | Hárskút | Hárskút | Hercegkút |
| Hidegkút | Kadarkút | Kardoskút | Kékkút | Kerkakutas | Keszőhidegkút | Kiskutas |
| Kőkút | Kutas | Kútfalva | Lókút | Mélykút | Nagykutas | Nagysomkút |
| Némethidegkút | Örménykút | Pesthidegkút | Salköveskút | Sókút | Sóskút | Székkutas |
| Széleskút | Szentistvánkút | Szentkút | Úrkút | Zalaköveskút |  |  |

* Kategorio Keszőhidegkút en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tiu ĉi artikolo priskribas la akvofalon* Kettle Falls; *por la urbo samnoma, vidu* Kettle Falls (Vaŝingtonio)

Kettle Falls en 1860
**Kettle Falls** (Saliŝe: **Shonitkwu**, signifante "Muĝaj aŭ bruegaj akvoj", aŭ **Schwenetekoo** t.e. "Sonadanta akvo")—la angla nomo signifas "Kuirpota Akvofalo"—estis grava antikva salmokapta loko en la supera parto de Kolumbio en la nuna usona subŝtato Vaŝingtonio, proksime de la kanada landlimo. Ĝi konsistis el serio de rapidfluejoj kaj kaskadoj kie la rivero trapasis kvarcitajn rokojn lasitaj de praepokaj diluvoj sur subtavolo de kolumbia bazalto. La rivero malaltiĝis ĉirkaŭ 15 metrojn, kaj la bruo aŭdeblis de distanco de pluraj kilometroj. En 1940, post la finkonstruiĝo de la grandega digo Grand Coulee, tiu parto de la rivero subakviĝis sub la nova rezervujo Lago Roosevelt, kaj la akvofalo kaj fiŝkaptejo tute malaperis. La urbo Kettle Falls, kiu situis proksime de la akvofalo, translokiĝis al alia loko.

Prahistorio
-----------

Homaj grupoj unue kunvenis ĉe Kettle Falls por kapti fiŝojn kaj rikolti aliajn nutraĵojn antaŭ ĉirkaŭ naŭ mil jaroj. La prapatroj de la nunaj saliŝe parolantaj indiĝenaj popoloj alvenis antaŭ ĉirkaŭ du mil jaroj. La akvofalo fariĝis la centro de ampleksa reto de komerco bazita sur la salma ekonomio. Homoj venadis de la okcidenta marbordo kaj de la prerioj orientaj por fiŝkapti, negoci, kaj societumi kun la popoloj de la Kolumbia Altebenaĵo. Ĝis 14 triboj regule kunvenis ĉe Kettle Falls dum la salma sezono de frajado, junio-oktobro

Citaĵoj
-------

1. 1 2 3 4  Kettle Falls, Cassandra Tate, 2005-12-27, ĉe History Link, alirdato 2008-04-22
2. ↑   biografieto pri James Goudie ĉe Genealogy.com. Arkivita el la originalo je 2011-11-27. Alirita 2012-04-03.
3. ↑  About Lake Roosevelt: A Brief History, eld. Lake Roosevelt Forum, alirdato 2008-04-22

* Kategorio Kettle Falls (akvofalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karen Jean MEECH** estas usona astronomino de la Universitato de Havajo. Ŝi fakiĝis en planedologio, ĉefe en studo pri la malproksimaj kometoj kaj iliaj rilatoj kun la formiĝanta sunsistemo.
Ŝi doktoriĝis pri planedologio en 1987 en la Masaĉuseca Instituto de Teknologio kaj ricevis plurajn premiojn, inter kiuj la Premion Annie J. Cannon pri astronomio en 1897 kaj la Premion Harold C. Urey de la Usona Astronomia societo en 1994.
Ŝi partoprenis je la misio Deep Impact kaj estas ano de la Usona asocio de la observantoj de variantaj steloj.

La asteroido 4367 Meech, malkovrita de Schelte J. Bus en 1981 estis tiel nomata en ŝia honoro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser Search: 4367 Meech (1981 EE43) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle La persona paĝo de Karen Jean Meech


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 324512
* LCCN: no2001004593
* VIAF: 51936557
* ISNI: 0000 0000 4683 700X
* SUDOC: 146474538
* BNF: 145884666
* ORCID: 0000-0002-2058-5670
* BIBSYS: 1001669
 |
Reproduktaĵo de romia kiraso.
**Kirasoj** estis la partoj de armaĵoj kiuj kovris bruston kaj dorson.

*Kiraso* devenas de la franca *cuirasse*, litere *ledaĵo*, kiu nur poste signifis ankaŭ metalajn ŝirmilojn. Laŭ Francisko Azorín **kiraso** estas *Metala, foje leda armaĵo ŝirmanta la bruston k. la dorson, ofte arte prilaborita. Armaĵo, protektilo de io.* Li indikas etimologion el la latina *coratia*, el *corium* (ledo).

Kirasisto, estis membro de peza kavalerio, ekipita per pafarmiloj kaj malvarmaj armiloj kaj armilaro, de kies ĉefa parto, ambaŭflanka kiraso, derivigis la kirasistoj sian nomon.

Bildaro
-------

* Kiraso el lignaj platoj kaj bastonetoj de la tlingit-indianoj.Kiraso el lignaj platoj kaj bastonetoj de la tlingit-indianoj.
* Plata supra armaĵo, kun kirasoj kaj aliaj partoj, en la muzeo Zwinger en DresdenoPlata supra armaĵo, kun kirasoj kaj aliaj partoj, en la muzeo *Zwinger* en Dresdeno

Notoj
-----

1. ↑  PIV  Alirita la 22an de Aprilo 2017
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 111.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Kiraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Biharkeresztes. Ĝi estas la plej malnova Monumento historia en la urbo.

Historio
--------

La origina romanika kirko konstruiĝis ĉirkaŭ en 1200, el tio 3 fenestroj ankaŭ nun estas videblaj. Post la mezepoko la kalvinanoj profitis la preĝejon. En 1867 la preĝejo estis trakonstruita kaj ĝi iĝis baroka konstruaĵo. En 2001 oni renovigis ĝin.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo havas laŭvice 2 partojn: unue estas la kvadrata turo, kiun sekvas la navo. Interne estas okulfrapaj la skulptitaj barokaj ornamaĵoj sur la galerio. La predikejo estis farita en la 1860-aj jaroj.

La pastroj aktive partoprenas en vivo de la urbo. Ili funkciigas ekzemple muzikan lernejon, sportejon kaj ĉambrojn por gemaljunuloj.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2009-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Biharkeresztes) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Photo of a loggerhead swimming above a reefMatura kareto.
Elterjedési területeArealo
**Kareto** (*Caretta caretta*) estas specio de monotipa genro de oceana martestudo distribuita tra la tuta mondo. Ĝi estas mara reptilio, kiu apartenas al la familio *Cheloniidae* (Keloniedoj). La averaĝa kareto estas ĉirkaŭ 90 cm en karapaca longo se temas pri plenkeskulo. La plenkreska kareto pezas proksimume 135 kg, kaj la plej grandaj specimenoj pezas pli ol 450 kg. La haŭto gamas el flava al bruna, kaj la konko estas tipe ruĝecbruna. Neniu ekstera diferenco laŭ sekso estas vidita ĝis la testudo iĝas plenkreskulo, kaim la plej evidenta diferenco estas ke la plenkreskaj maskloj havas pli dikajn vostojn kaj pli mallongajn subkonkojn ol la femaloj.

La kareto troviĝas en la Atlantiko, Pacifiko, kaj Hinda Oceanoj, same kiel en la Mediteranea Maro. Ĝi pasigas plej el sia vivo en habitatoj de sala akvo kaj estuaroj, kaj inoj venas por mallonge surstranden por ovodemeti. La kareto havas malaltan reproduktan indicon; femaloj demetas averaĝe kvar fojojn kaj poste iĝas malaktivemaj kaj ne produktas ovojn dum du ĝis tri jaroj. La kareto atingas seksan maturecon post 17–33 jaroj kaj havas vivodaŭron de 47–67 jaroj.

La kareto estas ĉiomanĝanta, kiu manĝas ĉefe profunde vivantajn senvertebrulojn. Ties grandaj kaj povaj makzeloj utilas kiel efektivaj iloj por disigi siajn predojn. Junaj karetoj estas ekspluatitaj de nombraj predantoj; la ovoj estas speciale vundeblaj fare de surteraj organismoj. Kiam la testudoj atingas plenkreskecon, ilia enorma grando limigas la predadon al granda maraj animaloj, kiel ŝarkoj.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Notoj
-----

1. ↑  Mara testudulo (unuspecia g. *Caretta caretta*) el la fam. de keloniedoj, la plej norda mara testudo, vivanta en Mediteraneo, sed demetanta ovojn precipe sur tropikaj marbordoj. PIV NPIV Alirita la 25an de aŭgusto 2020.

* Kareto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kareto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kareto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699800
* LCCN: sh85078095
* NDL: 001354278
 |
Japanino en kimono, ĉ. 1870
Japanino en kimono en la urbodomo de Fukuoka (2018)
**Kimono** (japane 着 (き)物 (もの), kimono, t.e. vestaĵo) estas tradicia japana vestaĵo, vira aŭ ina, rekta kaftano tenata per larĝa zono, **obio**, bante ligita surdorse en la ina formo. La interna rando de la larĝaj manikoj kutime ne estas kunkudrita.

Historio
--------

Komence la vorto **kimono** celis ĉiujn vestaĵojn.

La formo de la hodiaŭa kimono ekis je la Heian-epoko (794–1192). Ekde tiam la baza formo de la kimono apenaŭ ŝanĝiĝis, kaj por viroj kaj por virinoj.

Priskribo
---------

La hodiaŭa kimono konsistas el T-forma, rektlinia robo, kiu atingas la maleolojn, kun kolumo kaj larĝaj manikoj. Kiam oni etendas la brakojn horizontale, la manikoj falas de la manradikoj ĝis la koksoj (kelkfoje eĉ ĝis la piedoj). La robo estas volvita ĉirkaŭ la korpo, ĉiam kun la maldekstra klapo super la dekstran. Tenas la kimonon larĝa zono, kiu nomiĝas obio. Oni nodas ĝin malantaŭe.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: kimon/o

* Kimono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kimono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vido al la turo en Cigánd

La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Cigánd.

Historio
--------

Origine tiu ĉi preĝejo estis konstruita en la 15-a jarcento kiel katolika kirko. En la sekva jarcento jam la kalvinanoj uzis la kirkon. En 1793 ĝi estis pligrandigita kaj grandparte trakonstruita, ekzemple la malnova sanktejo iĝis nova flankonavo. En 1836 la turo konstruiĝis. Renoviĝoj okazis en la jaroj 1887 kaj 1923. Dum la 2-a mondmilito kugloj trafis la kirkon, poste renoviĝoj okazis en 1948 kaj 1967. La orgeno alvenis en 1907, ĝi estis renovigita en 1989 kaj 2003. En 2000 la ekstera parto estis pentrita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas en mezo de la urbo sur malalta monteto. Ĝi estas ĉirkaŭita per muro. La fasado estas la kvadrata turo, malantaŭe etendiĝas la ĉefnavo, poste la flankonavo. La absido estas okangula. La konstruaĵo havas 2 enirejojn. Interne la muroj estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj

* Malnova bildo pri la kirkoMalnova bildo pri la kirko
* La kirko nunLa kirko nun
* La turoLa turo

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Cigánd) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kevi situas en la mapo en la verda munucipo

Bazaj informoj
--------------

**Kevi** (ankaŭ hungare), serbe **Кеви,** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato (tamen geografie en regiono Baĉka), en municipo de Senta.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 880
* Poŝtkodo: 24407
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Kevi situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Senta troviĝas 25 km-ojn for.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el la 14-a jarcento en formo *Kevi*. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. La komunumo ricevis kurenton en 1953, akvodukton en 1968. En 2002 loĝis en Kevi 887 da homoj, (hungaroj 860 (97 %), serboj 10 (1 %) kaj aliaj).

Vilaĝservoj estas lernejo kaj infanĝardeno.
**Kishuta,** slovake **Malá Huta** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely. Kis kaj malá signifas: malgranda, kiu faras diferencon de la ceteraj "huta".

Malnova domo en Kishuta
Keloj en Kishuta

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5  km²
* Alto super marnivelo: 218 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.4505/21.4828
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 3994
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Kishuta situas sur deklivoj, meze de sakovojo. Pálháza troviĝas 4, Miskolc 90 kilometrojn.

Historio
--------

Slovakoj fondis vitrofarejon, pri kiu la unua mencio devenis el 1792 laŭ nomo *"Nova Huta"*. La nuna nomo uziĝas ekde 1905. Vilaĝservoj estas 2 vendejoj, drinkejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino (Virga Maria)
* tutlanda turista vojeto
* arbara fervojeto

Komunumoj pri *huta* (=vitrofarejo) en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Almaszeghuta | Háromhuta | Kishuta | Murányhuta | Nagyhuta |
| Répáshuta | Szalánchuta | Vágáshuta |  |  |

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.menet.hu

* Kategorio Kishuta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** en Domoșu estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Domoșu (ĝis la Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ la tiam oficiala hungara lingvo: Kalotadámos).

Historio
--------

La katolika kirko estis konstruita en la 13-a jarcento (laŭ kelkaj iom poste). Partoj el la gotiko ankaŭ nun estas videblaj. En 1606 jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. En 1701 oni riparis la preĝejon, kaj la turo jam estis farita el ŝtono. En 1746 Lorenco Umling pli maljuna pentris kaj riparis la ĉeftablon, pordon kaj la predikejon. Li pentris ankaŭ la galerion kaj faris benkojn en 1753, kie estas legeblaj diversaj hungaraj tekstoj. En 1774 la tuta familio Umling pentris la kasonan plafonon kaj aliajn meblojn. La orgeno muzikas ekde 1813.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo havas ekstere muron. La kvadrata turo situas super la enirejo. La preĝejo havas unu navon.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Malantaŭa parto de la preĝejoMalantaŭa parto de la preĝejo
* La predikejoLa predikejo
* Supra parto de predikejoSupra parto de predikejo
* Unu el la pentraĵoj de UmlingUnu el la pentraĵoj de Umling

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Domoșu) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kerĉa duoninsulo** (ruse *Керченский полуостров*, ukraine *Керченський півострів*, krime-tatare *Keriç yarımadası*) estas
la duoninsulo, kiu formas la plej orientan parton de la Krimea duoninsulo (Ukrainio).
Norde la Kerĉa duoninsulo estas lavata de la Azova maro, oriente - de la Kerĉa markolo, sude -
de la Nigra maro. Okcidente la Kerĉa duoninsulo estas ligita al la cetera (pli granda) parto
de la Krimea duoninsulo per relative mallarĝa (17 km larĝa) *Ak-Monajskij*-terkolo. La
longeco de la duoninsulo de oriento al okcidento estas ĉirkaŭ 90 kilometroj; la larĝeco (de nordo al
sudo) varias inter 17 kaj 50 kilometroj. La areo de la duoninsulo estas ĉirkaŭ 3 mil km2.

Geografio
---------

La nord-orienta parto de la duoninsulo estas montet-hava (la maksimumaj altecoj atingas 190 metrojn; de sur
kelkaj altaĵoj eblas vidi la Azovan kaj la Nigran marojn samtempe). La montetoj estas formitaj plejparte
de kalkoŝtonoj, argiloj kaj sabloŝtonoj, multas kot-vulkanoj. La sud-okcidenta parto de la duoninsulo
estas ebena, formita plejparte de paleogenaj argiloj. Estas kelkaj lagoj kaj neprofundaj
riveretoj (somere sekiĝantaj).

La klimato estas modere kontinenta kun ne malvarma, preskaŭ senneĝa vintro, kaj kun varmega kaj seka
somero. La averaĝa aer-temperaturo januare estas -1,5 °С, julie +23,5 °С. La jara kvanto de hidrometeoj
estas 500 mm. Oftas fortaj orientaj kaj nordorientaj ventoj.

La grundoj estas plejparte sud-ĉernoziaj kaj kaŝtanaj, ofte saliĝintaj. La pli granda parto de la
teritorio estas plugata (la ĉefa akvo-fonto estas la plej orienta parto de la Nordkrimea kanalo).
La tero de la Kerĉa duoninsulo riĉas je fer-petroj, kiuj estis aktive ekspluatataj ĝis la fino de la
20a jarcento.

Koyashskoye aŭ **Koyashs'ke** estas salakva lago en la marbordo de la Kerĉa peninsulo en Krimeo, apartigita el la Nigra Maro per bendo de tero. Ĝi longas 4 kilometrojn, larĝas 2 kilometrojn kaj havas profundon de ĉirkaŭ unu metro.

Historio
--------

Ekde la Va jarcento a.K. ĝis la IV jarcento p.K. la teritorio de la duoninsulo estis okupata
de la Eŭropa parto de la Bospora Reĝlando (kun la ĉefurbo Pantikapeo, nuna Kerĉo).

Dum la Dua mondmilito la Kerĉa duoninsulo estis areno de akraj bataloj inter la sovetiaj
kaj naziaj milittrupoj (la teritorio de la duoninsulo estis definitive liberigita printempe 1944).

Nuntempo
--------

Nun la duoninsulo apartenas al Aŭtonoma Respubliko Krimeo (parto de Ukrainio). La duoninsulon
okupas la Lenina distrikto kaj la Kerĉa municipo de
ARK. La regiono estas plejparte argikultura. La ĉefa kaj la plej
granda urbo de la duoninsulo estas Kerĉo. Tra la regiono pasas la fervoja linio Kerĉo-Ĝankojo.
Per pram-linio Kerĉo estas ligita al la Tamana duoninsulo de Rusio.

Vidu ankaŭ
----------

* Ponto trans la Kerĉa markolo

* Kategorio Kerĉa duoninsulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kissidougou** [kisidugu] estas grandurbo en Gvineo. La loknomo signifas lokon de rifuĝo en la loka lingvo.

Loko de Kissidougou en Gvineo

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 09° 11′ N 10° 06′ U﻿ / ﻿9.183 °N, 10.100 °U﻿ / 9.183; -10.100 (mapo)Koordinatoj: 09° 11′ N 10° 06′ U﻿ / ﻿9.183 °N, 10.100 °U﻿ / 9.183; -10.100 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 130.862 en 2010
* Supermara alteco: 521 m
* Horzono: UTC

Geografio
---------

Kissidougou situas sur altebenaĵo. Konakrio etendiĝas 600 km.

Historio
--------

Kissidougou estis fondita en la 18-a jarcento kaj nuntempe ĝi famas pri plantejoj de kafo. En 2000 alvenis multe da rifuĝintoj el Sieraleono kaj Liberio. Ili vivas en tendoj.

Klimato
-------

En Kissidougou tropika klimato regas. 2 sezonoj estas: la seka inter decembro-februaro kaj la pluva inter marto-novembro.

Trafiko
-------

Kissidougou havas flughavenon kaj 3 landovojojn.

Vidindaĵoj
----------

* etnografia muzeo

Fontoj
------

* Angla kaj franca Vikipedioj
* Mapo
La **Kalvinana preĝejo** estas religia Monumento historia en Rumanio, en Transilvanio, en urbo Huedin (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Bánffyhunyad).

Historio
--------

Proksimume en 1200 en tiu loko malgranda katolika kirko estis, kiu estis pligrandigita en 1307. La nuna turo konstruiĝis en 1411, ankaŭ kiel bastiono. Baldaŭe oni konstruis aŭ pligrandigis la defendan muron kaj bastionojn. La renesanca predikejo estis farita el ŝtono en la 18-a jarcento. En 1765 la tertremo faris ruina la preĝejon. La nova baldakeno estas videbla ekde 1780.

Konstruaĵo
----------

La unusola kvadratforma turo situas super la ĉefenirejo. La preĝejo havas unu grandan navon. En la preĝeja korto monumento pri la hungara krono kaj memorŝtono pri hungaraj herooj estas videblaj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Parto de la preĝejoParto de la preĝejo
* La kvadratforma turo, ankaŭ bastionoLa kvadratforma turo, ankaŭ bastiono

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Huedin) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Al la kilo estas jam aldonitaj la unuaj bretoj (konstruo de norda longŝipo en Roskilde)
La **kilo** estas la plej grava, mezŝipe instalita, malsupra trabego de ŝipo aŭ boato. Ĝi iras de la antaŭa (pruo) ĝis la posta (poŭpo) parto de ŝipo kaj sur kiu sin apogas la tuta ĉarpentaĵo. La kilo estas kvazaŭe la spino de la ŝipo. Krom apogigi la ŝipotrunkan ĉarpentaĵon, ĝi havas la funkcion malplialtigi la gravitocentron de la ŝipo, por ke ĝi estu pli stabila en la akvo - kilo do malpliigas la ŝanceliĝon de la ŝipo kaj rezulte malhelpas sinkadon, sed ĝi aliflanke igas la ŝipon pli peza kaj malpli rapida. Ĉe modernaj velboatoj, kiuj principe estas laŭeble malpezaj por esti rapidaj, sed rezulte ankaŭ tre ŝanceliĝemas, oni aldonas plian pezon meze sub la ŝipotrunko, kiu tiam konsideriĝas parto de la kilo.

Kontraste al tio, stabiligilo de velboato estas malpeza kaj ofte movebla breto el ŝtalo, ligno aŭ vitrofibro-fortigita plasto sub la ŝipa trunko, instalita paralele al la veturdirekto, kiu malhelpas flankenpuŝiĝon per la vento, kaj do stabiligas la ŝipan direkton. Ekzistas kombinoj el la du funkcioj, nomeblaj "moveblaj kiloj" aŭ "stabiligilo-kiloj", kiuj kaj atentas pri aparta pezo kaj pri stabiligo de la vojdirekto, kaj estas moveblaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pruo
* Pobo
* Kareno
* Kilsono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kilo (ŝipo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fotoj pri instalo kaj uzo de "movebla kilo" Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en Hungario, en urbo Monor.

Historio
--------

La iama "Monar" en tiu loko kirko funkciis jam en 1398, kiun dum dominado de la turkoj la kalvinanoj profitis. Ili faris uzeblan preĝejon el la ruina kirko en 1630, poste ili renovigis kaj trakonstruis ĝin en 1702, en 1761 nova turo konstruiĝis, baldaŭe la preĝejo pligrandiĝis en 1773. La nuna aspekto estas videbla ekde 1882. la orgeno estas aŭedebla ekde 1930. En 1968 plena renovigo okazis, tiam oni trovis restantajn murojn el la mezepoka kirko.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en ĝardeno, sed proksime (iom kontraŭe) troviĝas katolika Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Monor). Ambaŭ preĝejoj estas similaj. En la ĝardemo estas videblaj malnovaj tombofostoj kaj tomboŝtonoj. Proksime situas monumentoj pri la falintoj dum la 1-a mondmilito kaj dum la revolucio en 1956.

La ĉefenirejo troviĝas sur la fasado sub la turo, krome flanke estas 2 aliaj enirejoj. Interne galerioj situas laŭ la 3 flankoj. La muroj laŭkutime estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Monor) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas mezepoka religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Noszlop.

Historio
--------

Katolika preĝejo Margareta de Antioĥio estis konstruita iam dum la mezepoko. La unua mencio okazis en 1332. La turkoj okupis ĝin en 1596. La reformacio supozeble disetendiĝis en la 16-a jarcento, la kalvinanoj forprenis la preĝejon. La katolikoj procesis pli ol jarcenton, fine ili konstruis propran kirkon ĝuste antaŭen de la malnova preĝejo. La kalvinanoj grandparte trakonstruis la akiritan preĝejon en la 1760-aj jaroj. En 1825 kaj post 2 jaroj pro incendioj nur la muroj restis. La nun videbla klasikisma formo estas videbla ekde 1873, tiam plena trakonstruo okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria kun 2 enirejoj, meze la kvadrata turo altiĝas. En la meza parto granda timpano (arkitekturo) estas videbla. Interne la muroj estas tradicie blankaj. La predikejo estis farita en 1853, la mebloj estas klasikismaj. La preĝejo havas orgenon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Noszlop) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kilikia armena lingvo** (armene: **Միջին հայերեն**) ankaŭ nomata *mez-armena lingvo* (armene **կիլիկյան հայերեն**), sed ĉi lasta termino povas esti konfuzita pro la modernaj dialektoj, ĝi korespondas al la dua periodo en la skriba armena lingvo, en kiu multaj libroj estis publikigitaj inter la 12-a kaj 18a jarcentoj. Ĝi venas post Grabaro (klasika armena lingvo) kaj antaŭe aŝĥarhabar (moderna armena).

Klasika armena estis ĉefe influa kaj sinteza lingvo, sed en meza armena, dum la periodo de moderna armena influo, aglutinaj kaj analizaj formoj influis la lingvon. Tiurilate, Meza armena estas transira fazo el malnova armena al moderna armena. Kvankam modernaj armenaj komencis formiĝi sub kondiĉoj de fortaj dialektaj diferencoj, malpliiĝo de malnova literaturo kaj manuskriptaj tradicioj. Meza armena estas transira fazo de malnova armena al moderna armena. Meza armena estas rimarkinda ĉar ĝi estis la unua skriba formo de la armena kiu montras okcidentajn tipajn voĉajn ecojn kaj enkondukis la literojn օ kaj ֆ, kiuj estis bazitaj sur la grekaj literoj "ο" kaj "φ".

Referencoj
----------

1. ↑  Karst, Josef.  (1901) *Historische Grammatik des Kilikisch-Armenischen* (germane). E.J. Trübner.
2. ↑  Melkonian, Zareh.  (1990) '**(armene).**
3. ↑  History of the Armenian Language in the Pre-Written Period, Yerevan, 1987.

* Kategorio Kilikia armena lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kial la koko transiris la straton?
***Kial la koko transiris la straton?*** estas fama ŝerca demando, origine el la angla lingvo. La baza respondo estas *por atingi la alian flankon*. Per sia simpleco ĝi estas specimeno de kontraŭhumuro – humura parodio de aliaj multe pli kompleksaj demandoj – ĉar la aŭskultanto surpriziĝas kiam la ŝajne interesa demando ricevas banalan respondon. Unuafoje ĝi aperis en la jaro 1847 en novjorka monatgazeto The Knickerbocker kaj ĝi jam estis populara en 1892, kiam variaĵo de ĝi aperis en alia monatgazeto Potter's American Monthly.

Ŝercaj respondoj
----------------

La demando *Kial la koko transiris la straton?* fariĝis tipa ĝenerala demando, al kiu ĉiu scias doni respondon. La leganto amuziĝas je la varieco de eblaj respondoj kaj oni listigas tiajn respondojn (plejparte artefaritajn) kune kun nomoj de famaj personoj aŭ organizoj por tiel aludi konatajn stereotipojn pri iliaj vidpunktoj.

En Esperanto aperis listo de tiaj ŝercaj demandoj en Litova Stelo 2004:2, sed jam pli frue aperigis tian liston ankaŭ la revuo Eventoj 1996-12, kiu al ĝenerale famaj homoj aldonis ankaŭ fikciajn respondojn de konataj esperantistoj (tiujn demandojn kompilis Aŝis Bhattachareya, Ziko M. Sikosek, Ulrich Matthias k.a.). Laste en 2013 la reta bulteno Libera Folio republikigis blogaĵon de Ĵeromo Vaŝe kun respondoj kiuj parodias specifaĵojn de konataj institucioj de la Esperanto-movado.

Kelkaj ekzemplaj respondoj (en vortumo laŭ la supre listigitaj fontoj):

* **Albert Einstein:** Ĉu la koko transiris la straton aŭ ĉu la strato transiris la kokon, tio dependas de via observa referencpunkto.
* **Charles Darwin:** Dum evolucia natura selektado postvivis nur tiuj kokidoj, kiuj havis genetikan emon transiri al alia vojoflanko.
* **Ludoviko Zamenhof:** Por ke koko transiru straton ne sufiĉas nomi ĝin tiel. *(aludo al frapfrazo sur kovrilo de la Unua Libro)*
* **Universala Esperanto-Asocio:** Ni fondis komisionon pri kokaj aferoj, kiu preparas trijaran agad-planon, en kiu, ni jam povas diri, la eblaj decidoj por faciligo de transiro de stratoj, kaj aparte la transiroj de stratoj fare de kokoj, estos konsiderataj. Ni ĝojas, ke vi interesiĝas pri la temo, kiu gravas en nia laborstrategio.
* **Tutmonda Esperantista Junulara Organizo:** Aliĝu kaj kunagu por pli bona mondo per la projekto kok'telo, kiu favoras la stratotransirojn de kokoj.

Referencoj
----------

1. ↑  *The Knickerbocker, or The New York Monthly*, March 1847, p. 283.
2. ↑  *Potter's American Monthly* (1892), p. 319.
3. ↑  Koko transiris straton. Sed kial?

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kial la koko transiris la straton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kial la koko transiris la straton? (Eventoj 1996-12, malsupre de la paĝo)
* Kial kokido transiras vojon? (Litova Stelo 2004:2)
* Koko transiris straton. Sed kial? (Libera Folio 2013-03-06, republikigo de blogaĵo de Ĵeromo Vaŝe 2013-02-27)
* Why did the Chicken Cross the Road? (retpaĝaro pri la temo, angle)
Herrmann-placo kun Herrmann-fontano.
La **Herrmann-fontano** troviĝas sur la *Herrmannsplatz* en la centro de Erfurto, Germanujo, ne malproksime al la Katedralo de Erfurto. Tiu placo estas historia bazarplaco.

Historio
--------

Krom la monumentoj por Richard Breslau kaj Christian Reichart la Herrmann-fontano estas unu el la plej imponaj monumentoj de la turingia ĉefurbo. Fakte la urbo multe ŝuldas al la komercanto, historiisto kaj urba konsiliano, tiel ke post la inaŭguro de la fontano la 24-an de septembro 1876 oni alinomis la placon: *Roßmarkt* fariĝis *Herrmannsplatz*.

Priskribo
---------

La interesege kaj unike farita monumento imitas la turojn de la proksima katedralo. Meze de okangula akvopelvo la monumentkolono ĉielen suprenkondukas kiel gotika ornamaĵtureto. Estu tio alludo al la mezepoka ekfloro de la urbo, pri kio ege fieris Herrmann kiel regiona historiisto. Ĉar pli ol aliaj li science vekis la konscion pri la *malnova Erfurto* kaj ĝiaj elstaraj trezoroj kaj vidindaĵoj. Faris la artaĵon Georg Kugel.

La personeco
------------

La enskribo surfontane dediĉas la monumenton al *vera amiko de sia naskiĝurbo*: Karl Herrmann, filo de komercista familio, naskiĝis la 24-an de oktobro 1797 en Erfurto kaj mortis samloke en la 24-a de oktobro 1874. Lia plej granda merito estis la engaĝiĝo por la konekso de Erfurto al la fervoja liniaro en 1847, kio ege helpis la pluan evoluon de la urbo. Krome li propagandis por ĉefurbaj planoj kaj la kunvoko de la deputitoj al la Erfurta Unuigparlamento en 1850. Inter ili estis ankaŭ la juna Otto von Bismarck; la asembleo kunvenis en la Aŭgustenana monaĥejo.

Tamen li publike pli konatas kiel regiona historiisto aktivanta en societoj kaj kiel kolektinto de historiaj fontoj. Kiam la renomita historisocieto *Societo historia de Erfurto* festis la 150-an datrevenon de la fondiĝo en 2013, ĝi juste honoris ankaŭ Herrmann kiel spiritan patron. Li ankaŭ unuarange batalis por la establo de la riĉa urba arkivejo (1864). Per la kolekto da gravaj historiaj fontoj (*Bibliotheca Erfurtina*, 1863) li metis la fundamentojn por moderna esplorado pri urbohistorio en sia tiom amata naskiĝurbo de ĉe la rivero Gera.

Literaturo
----------

* Alfred Overmann: *Karl Herrmann*, en: Mitteldeutsche Lebensbilder, vol. 1 (Lebensbilder des 19. Jahrhunderts), Magdeburg 1926, p. 163-173

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl-Herrmann-fontano (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la placo ĉe *erfurt-web*.
La **Kalvinana preĝejo** estas eklezia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Papkeszi. Ĝi estas la plej malnova konstruaĵo de la vilaĝo.

Historio
--------

Preĝejo estis konstruita iam dum la mezepoko. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Supozeble la ruinan kirkon la kalvinanoj akiris. Pro trakonstruoj nur 2 pilieroj restis el la mezepoko, ili estas videblaj ĉe la turo. La nun videbla ĉefe klasikisma formo estas videbla ekde 1896. Ĝi estis renovigita en 1988 kaj 2014. Sistema arkeologia esplorado ne okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo en korto laŭ la ĉefvojo. En la korto estas videbla ankaŭ heroa monumento. En la fasado nur la menciitaj 2 pilieroj reliefas, plej supre la kvadrata turo altiĝas. La ĉefenirejo troviĝas en meza parto de la navo. Super la enirejo estas granda timpano (arkitekturo), kiun du kvadrataj kolonoj tenas. Inter la timpano kaj enirejo estas granda fenestro. La absido estas duonronda.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2018-10-23 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* ĈefenirejoĈefenirejo
* La preĝejo malantaŭ la arbojLa preĝejo malantaŭ la arboj
* Ĉefvojo kun la preĝejoĈefvojo kun la preĝejo
* MonumentoMonumento

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Papkeszi) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Multikinejo
**Kinejaro**, neologisme foje nomata *multikinejo* aŭ *multiplekso*, estas kinejo, en kiu estas pli ol tri kinoĉambregoj. La kinejaroj danke al pli da ĉambregoj povas proponi pli da filmaj titoloj en pli multaj projekciaj tempoj. Ili karakteriziĝas per komfortaj sidlokoj, per la plej modernaj teknologioj kaj kompare pli alta enirpago. En neniu kinejaro mankas ebleco de refreŝigo (precipe pufmaizo).

Por kinejaroj kun pli da 20 kinoĉambregoj eblas uzi la terminon *megakinejo*.

Multikinejoj en Ĉeĥio
---------------------

En Ĉeĥio ekzistas nun neniu megakinejo. La plej granda multikinejo en Ĉeĥio estas *Village Cinemas Anděl* en Prago kun 14 kinoĉambregoj.

* *Cinema City* (Prago 4x, Plzeň, Pardubice)
* *Cinestar* (České Budějovice, Hradec Králové, Jihlava, Liberec, Mladá Boleslav, Olomouc, Ostrava, Pardubice, Plzeň)
* *Golden Apple Cinema* (Zlín)
* *Palace Cinemas* (Prago 4x, Brno 2x, Ústí nad Labem, Liberec, Ostrava)
* Kinejaro *Ládví*
* *Village Cinemas* (Prago 2x) - la kompanio de aĉetita Cinestar.

* Kategorio Kinejaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana (nova) preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario (la plej granda preĝejo en Transdanubio), en urbo Pápa.

Historio
--------

La reformacio atingis Pápa-n jam en la 1520-aj jaroj, en 1537 plejparto de la loĝantoj estis luteranoj, kiuj uzis la paroĥan katolikan kirkon ĝis 1580, poste la kalvinanoj uzis ĝin. Pro la kontraŭturkaj bataloj ĝi plene estis detruita, sed en 1610 oni konstruis pli novan preĝejon. En 1629 la incendio detruis ĝin. En 1660 la katolikoj trude okupis la kirkon, sed post 3 jaroj la kalvinanoj konstruis propran preĝejon. En 1718 la reĝo ordonis forpreni ĝin, la kalvinanoj povis aŭdi mesojn nur en stokejo pri agrikulturaj iloj. Ekde 1752 la kalvinanoj rajtis aŭdi mesojn ekster Pápa en vilaĝo Adásztevel. Laŭ pli nova leĝo en 1783 kun permeso la kalvinanoj konstruis preĝejon en loko de la menciita stokejo. Inter 1784 kaj 1941 tio estis oficiale la kalvinana preĝejo de Pápa.
Fine de la 19-a jarcento tiu kalvinana preĝejo jam ne sufiĉis por la kredantoj, tial oni planis konstrui pli grandan. La kolektita mono senvaloriĝis dum la 1-a mondmilito, tial la plano prokrastiĝis kaj realiĝis en la 1930-aj jaroj. En 1937 la ornamita predikejo kaj la ceteraj ĉefmebloj pretiĝis. En 1959 nova orgeno ekfunkciis.

Konstruaĵo
----------

La 2 turoj altiĝas ĉe la fronto flanke de la enirejo. La fasado estas ornamriĉa. La preĝejo havas unu ĉefnavon kaj ankaŭ malgrandan flankonavon. La internaj muroj estas blankaj laŭ la kutimo. Interne estas galerioj en 3 flankoj. En la malantaŭa parto estas la kalvinana oficejo. En la placo ĉe la preĝejo oni metis skulptaĵojn pri Petőfi kaj Mór Jókai.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Bildkarto pri la konstruo

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Pápa) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Transvaal-strato en Wedding, kie troviĝas la kulturkafejo.La glaciaĵejo-kulturkafejo **Kibo** en la berlina urbokvartalo Wedding, Transvaalstraße 13 ekzistas ekde junio 2013. Ekde decembro 2013 en *Kibo* renkontiĝas luda rondo de esperantistoj.

Ofertoj
-------

Ĝi ofertas glaciaĵon kaj membakitajn kukojn el neartefaritaj ingrediencoj. Multaj ofertoj ankaŭ taŭgas por adeptoj de veganismo kaj uloj kun netolereco de laktozo.

Nomo kaj filozofio
------------------

La nomiĝo laŭ la plej alta afrika monto Kilimanĝaro spegulas la aktivan agadon de la posedantoj pliriĉigi la internacian etoson de urbokvartalero, kiu grandparte nur servas por loĝi. Ĝi honoras la fremdlandan fonon de la plejparto de la lokuloj kaj oni ofertas - krom frandaĵoj - ankaŭ kulturajn eventetojn multkulturajn. Sian malfermon al aliaj kulturoj montras la proprietuloj pluse per subteno de la Esperanto-movado, i.a. per la disponigo de manĝokartoj en la Lingvo Internacia.

Luda rondo de esperantistoj
---------------------------

Ĉiun monaton en anoncita sabato okazas **luda posttagmezo de Esperantistoj** en la kafejo, dum kiu la kafejo ŝanĝiĝas en Esperantujan filion.

En Jubilea Libro 1903-2014 de Esperanto-Asocio Berlino-Brandenburgio troviĝas prezento de la rondo kaj poemo de la berlina esperantisto Gerd Bussing pri ĝi. Jen la komencaj versoj:

> *„Ĉiumonate gaja tribo*
> 
> 
> *Kunvenas en Kafejo Kibo*
> 
> 
> *Kaj, evitante tedajn studojn*
> 
> 
> *Preferas ĉiuspecajn ludojn."*
> 
>

La ĉirkaŭaĵo
------------

Por ripozumado situas tre proksime la ŝatata Popolparko Rehberge.

Notoj
-----

1. ↑  Pri tiuj regulaj kunvenoj legeblas en la gazeto de la berlinaj Esperantistoj.
2. ↑  Jessica Grasso: *La Luda Rondo en Glaciaĵejo Kibo* kaj Gerd Bussing: *Ĉiumonate* (poemo). En: *Esperanto. Lingvo kaj kulturo en Berlino kaj Brandenburgio 111 jaroj, Jubilea Libro 1903-2014,* redaktita de Fritz Wollenberg. Esperanto-Asocio Berlino-Brandenburgio (Hrsg.), Mondial, Novjorko - Berlino 2017, kontribuoj en la germana kaj en Esperanto), ISBN 978-1-59569-340-2, p. 403-405

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj de la ejo.[*rompita ligilo*]
* Sinprezentado de la kulturkafejo sur fejsbuko.
* Pri la wedding-a Kibo. Arkivigite je 2016-04-01 per la retarkivo Wayback Machine esperante
* Pri la kafejo sur la retpaĝaro de la Esperanto-Asocio Berlin-Brandenburgio.
* Nova, propra hejmpaĝo de la ludogrupo esperantista
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Rudabánya.

Historio
--------

En tiu loko frugotika kirko estis konstruita en la 14-a jarcento. En la sekva jarcento ĝi estis pligrandigita ricevanta ankoraŭ 2 navojn kaj 3 kapeletojn. En 1555 kaj 1576 la turkoj faris detruetojn, tial la katolika kirko longe ne estis uzata, krome la loĝantoj iĝis kalvinanaj. En 1595 jam la kalvinanoj profitis la kirkon. Inter 1664-1666 oni konstruis interne muron, kiu disigis la konstruaĵon je uzebla kaj ruina partoj. La ruina parto estis plene malkonstruita. La nun videbla preĝejo formiĝis en la 18-a jarcento per alkonstruo de vestiblo. En 1789 oni konstruis apartan sonorilstablon, en 1896 kvadrata kampanilo konstruiĝis. En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj arkeologiaj esploroj, poste renoviĝo okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto kaj ĝi havas 2 enirejojn. Ekstere ĉe piliero estas videbla sunhorloĝo (tre malofta en Hungario). Menciindas la fera pordo el la 14-a jarcento. Interne sur la muroj oni trovis freskopartojn trovitajn en 1928. Oni supozas, ke ili estis pentritaj en la 1430-aj jaroj. Krome esta 2 tomboŝtonoj. La predikejo fariĝis en 1767. Fine supre (kiel la foto prezentas) la pentrita kasona plafono estas videbla pentrita en 1675, repentrita en 1758.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2014-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare Arkivigite je 2014-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun multe da foto

Kalvinana kirko en Rudabánya
La kasona plafono

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Rudabánya) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kisnyárád** [kiŝnjArAd], germane **Kischnaarad**, kroate **Narad** aŭ **Šnarad** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács. En la loknomo kis signifas hungare: malgranda.

Kirko en Kisnyárád

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9 6 km²
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 7759
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°02′07″N 18°33'00″E

Situo
-----

Kisnyárád situas sur tre mildaj deklivoj, fine de longa sakovojo. Lánycsók troviĝas 8 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1285. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, dume la loĝantaro malpliiĝis. En la 18-a jarcento germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1947 la germanoj deportiĝis al Germanio. En 2001 la germanoj estis 38 %.

En Kisnyárád migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1777
* loka muzeeto

* Kategorio Kisnyárád en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)