recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sergej Ivanoviĉ Ŝĉukin** (ruse *Сергей Иванович Щукин*;la 6-an de Julio [malnovstile 24a de Junio] 1854 – la 10-an de Januaro 1936) estis rusa negocisto kiu iĝis artokolektisto, ĉefe de arto el francaj impresionistoj kaj post-impresionistoj. Li devenis el familio, en kiu aliaj tri fratoj estis same artokolektistoj.

Ŝĉukin faris siajn unuajn artaĉetojn post veturo al Parizo en 1897, kiam li aĉetis sian unuan pentraĵon de Monet. Li poste aĉetis nombrajn verkojn ĝis totalo de 258 pentraĵoj kiuj dekoris la murojn de sia palaca hejmo en Moskvo. Ĉirkaŭ 1914, Ŝĉukin posedis dek tri pentraĵjon de Monet; tri de Renoir; ok de Cézanne; kvar de Van Gogh; dek ses de Gauguin de la Tahitia periodo, kiujn li pendis en sia manĝoĉambro kvazaŭ ortodoksa ikonostazo; sep de Henri Rousseau; dek ses de André Derain; ok de Albert Marquet; kaj du de Maxime Dethomas. Ŝĉukin estis partikule notinda pro sia longa asocio kun Matisse, kiu dekoris sian hejmon kaj kreis unu el siaj ikonaj pentraĵoj, *La Danse*, speciale por Ŝĉukin, kiel parto de komisio de du pentraĵoj, dum la alia grava pentraĵo estas *Muziko*, 1910. 

Post la Rusa revolucio de 1917 la ŝtato konfiskis lian kolekton, dum li fuĝis al Francio. El la kolekto estis kreita la Ŝtata Muzeo de Moderna Okcidenta Arto (ruse: Государственный музей нового западного искусства or), kunigita kun la kolekto de alia rusa mecenato nome Ivan Morozov. Tiu muzeo estis fermita de Stalin en 1948. Kaj finfine la tuto estis dividita inter la Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin de Moskvo kaj la Muzeo Ermitejo de Sankt-Peterburgo.

Bibliografio
------------

* Natalya Semenova kaj André Delocque, *The Collector: The Story of Sergei Shchukin and His Lost Masterpieces*. Yale University Press, 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sergej Ŝĉukin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Portreto de Ŝĉukin fare de Matisse, el Metropolitan Museum
* Kolektoj Morozov-Shchukin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734657
* GND: 11915112X
* LCCN: n82068169
* VIAF: 37720273
* ISNI: 0000 0001 2024 0915
* SUDOC: 027783111
* BNF: 11975133r
* ULAN: 500340432
* NKC: jx20110627022
 |
**Jamay** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo estas Jamay. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 047.

Geografio
---------

**Jamay** apartenas al la regiono Ciénega kiu situas en la centra parto de la subŝtato Ĥalisko. Multaj komunumoj en tiu regiono sude limtuŝas Ĉapalaan Lagon aŭ la meksikan subŝtaton Miĉoakano. Al la regiono Ciénaga apartenas entute 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 21223 loĝantojn. El tiuj estis 10368 viroj kaj 10855 virinoj. La komunumo havas surfacon de 174,49 km². La meza alteco estas 1530 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 20 C. En la komunumo estas 858,4 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Ĥalisko.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5753 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5244 scipovis legi kaj skribi kaj 499 viroj estis analfabetoj. Do 8.67 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 6065 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5452 sciis legi kaj skribi kaj 599 virinoj estis analfabetoj. Do 9,88 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Jamay vivis 16501 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 25 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,152 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispane Jamay Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México*
La Jakoba vojo en Hispanio kaj Eŭropo.
La situo de Santiago-de-Kompostelo en la nordokcidenta angulo de la Iberia Duoninsulo, kaj tiu de ĉi lasta en sudokcidenta Eŭropo, kreis, dum jarcentoj kun la popolamasaj pilgrimadoj, en la de la apostolo, riĉan artan kaj kulturan heredaĵon tra la tuta hispana geografio, riĉigita plejparte per natura medio de eksterordinara pejzaĝa kaj ekologia valoro.

La stato de konservado, uzo kaj studado de ĉiu el la historie konataj itineroj varias konsiderinde inter ĉiuj, kvankam ekzistas ĝenerala dispozicio por igi ilin kulturaj, turismaj, sportaj kaj religiaj instrumentoj, kiuj kontribuas al konservado, restarigo kaj riĉiĝo de la lokoj tra kiuj funkcias la diversaj itineroj.

Ĝi estas ankaŭ viva vojo, al kiu aldoniĝas aliaj vojoj, kiujn novaj kaj modernaj pilgrimoj forĝas ĉiun jaron, utiligante la historiajn itinerojn al kiuj ili aldonas novajn itinerojn.

Laŭlonge de la jarcentoj, ĉi tiuj religiaj kaj komercaj itineroj riĉigis la artan kaj kulturan heredaĵon de ĉi tiuj regionoj. En 1993 ĝi estis inkluzivita de Unesko kiel Monda Heredaĵo, kvankam ne ĉiuj vojoj estis enmetitaj en la listo.

Vidu ankaŭ
----------

* Jakoba Vojo de Madrido
* Jakoba marborda vojo
* Jakoba vojo de la angloj
la plaĝo *Ĥezr* de la insulo
**Hormuzo** (perse *ĝazireh je hormoz* aŭ *ormuz*) estas grandparte kava, ŝtona insulo en Irano, en la Hormuza Markolo, je 8 km de la marbordo. Somere ofte malpliiĝas la loĝantaro je duono pro provizora formigrado. La sola konstanta komunumo de la insulo estas la vilaĝo Hormuz. Oni minas tie ruĝan okergrundon por eksporto.

Post la araba okupo, Hormuz iĝis ĉefa merkatejo de la provinco Kerman. Oni kultivis en la oazoj indigo-arbuston, grenon kaj spicplantojn. Ĉ. la jaro 1200 Hormuz jam monopolis la komercon kun Hindio kaj Ĉinio. La veneciano Marco Polo dufoje vizitis la insulon. Ĉ. la jaro 1300 la araba reganto de Hormuz forlasis la teron pro ĉikanado de la rabistoj kaj fondis sur la insulo Nov-Hormuzon. La urbo konkeris merkatan pozicion de insulo Kejs. Ĝia regado disvastiĝis je pliaj insuloj de la golfo kaj dumtempe eĉ je Omano.

La portugaloj okupis Hormuzon en 1514 kaj konstruis tie fortikaĵon. La insulo restis dum pli ol unu jarcento sub portugala rego, sed la kreskanta brita influo kaj la malamikeco de la persaj ŝahoj kondukis al tio, ke la unuiĝintaj persaj-britaj taĉmentoj okupis Hormuzon en 1622. La regantoj de Maskat kaj Oman luis la insulon inter la jaroj 1798 kaj 1868 kun insulo Jesun kaj haveno Bandar Abbas.

Postrestis nur ruinoj de la portugala fortikaĵo.

* Kategorio Insulo Hormuzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jan Böhmermann** (naskita la 23-an de februaro 1981 en Bremeno) estas germana satiristo, radia kaj televida moderigisto. Li ankaŭ laboras kiel produktoro, verkisto kaj ĵurnalisto.

Polemikoj
---------

### "V for Varoufakis"

En 2015, li fariĝis sciita internacie por la satira muzika video *"V for Varoufakis"* pri la greka financa ministro Janis Varufakis.

### Poemo pri Erdogan

En 2016 Böhmermann voĉlegis satiran poemon pri Erdoğan, hipoteze nomante lin *Ziegenficker* ("kaprofikanto" en la germana lingvo). Erdoğan koleriĝis kaj leĝe denuncis Böhmermann. Böhmermann intence ludis pri la limoj de satiro kaj diris plurfoje, ke ĉi tiu formo de misuziga kritiko ne estis permesita en Germanio.

La poemo estis legita du semajnojn, post kiam la germana politika satira televido Extra 3 elsendis kritikan kanton pri Erdogan, kiu kaŭzis proteston de la turka registaro.

La 15-an de aprilo anoncis Angela Merkel en gazetara konferenco, ke la germana registaro aprobis la kriman proceson kontraŭ Böhmermann, sed forigos la respektivan alineon 103 de la germana penalkodo antaŭ 2018 ("insultado de organoj kaj reprezentantoj de fremdaj ŝtatoj"). Intensa kritiko sekvis la decidon de la kancelierino. Oni spekulis, ke ŝi decidis permesi la akuzon por protekti la interkonsenton inter Germanio kaj Turkio pri la rifuĝintoj. La kazo kontraŭ Bömermann estis faligita en oktobro 2016. La paragrafo 103 de la germana penalkodo estis aboliciita la 1-an de januaro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jan Böhmermann ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

Referencoj
----------

1. ↑  Extra 3 schießt schon wieder gegen Erdogan, Focus, en la germana

* Kategorio Jan Böhmermann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541633
* GND: 1031936548
* LCCN: no2017085443
* VIAF: 90796218
* ISNI: 0000 0001 0762 9379
* SUDOC: 253643171
* MBA: 1965aa78-3109-4ceb-9b7e-5e9b79b5a229
* NKC: pna2010614072
 |
**Insulo Klarjono** aŭ en hispana **Isla Clarión**, iam nomita **Santa Rosa**, estas la dua plej granda, plej okcidenta kaj plej malproksima el la Insuloj Revillagigedoj (Meksiko, precize en la ŝtato Colima), situanta je 314 km okcidente de Sokorinsulo kaj je ĉirkaŭ 700 km el la Meksika kontinenta tero.

Ĝi havas areon de 19.80 km²  kaj tri elstarajn pintojn. La plej okcidenta kaj plej alta montopinto, nome **Monto Gallegos** (galegoj), estas 335 m alta. La centra pinto estas nomata Monte de la Marina (marmonto), 280 m alta, kaj la plej orienta estas Pico de la Tienda (de la tendo) 292 m alta. La marbordoj montras perpendikularajn klifojn, 24 al 183 m altaj, kun la escepto de la meza parto de la suda marbordo ĉe Bahia Azufre (Sulfurgolfo), kiu estas la loko de malgranda armea roto de 9 homoj.

EStas du malgrandaj almenaŭ portempaj saletaj basenoj kaj ununura fonto de nesala akvo; eĉ tiuj povas sekiĝi dum someroj de malmulta pluvo.

Historio
--------

Ekologio
--------

Notoj
-----

1. ↑  , paĝo 35
2. ↑  Brattstrom & Howell (1956)

* Kategorio Insulo Klarjono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jamena,** serbe **Јамена** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.

Loko de la municipo en Serbio
Preĝejo de Jamena

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 70  km²
* Koordinatoj: 44°53′04″N 19°03'27″E
* Supermara alteco: 75 m
* Loĝantaro: 1130 en 2002
* Poŝtkodo: 22248
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ŠI

Geografio
---------

Jamena situas laŭ la kroata landlimo, laŭ maldekstra bordo de Savo, kie pramo trafikas al Bosnio.

Historio
--------

La plej frue romianoj vivis tie. Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 1943 pro lamilitado la vilaĝo bruldetruiĝis kaj ankaŭ hombuĉado okazis. Inter 1991-1995 la vilaĝo izoliĝis pro la bataladoj, fine en 1999 NATO bombatakis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Jamena 1055 serboj (93 %), 32 kroatoj (3 %), 5 jugoslavianoj, 3 rutenoj, 2 hungaroj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Angla, franca kaj hungara Vikipedioj
* Mapo pri Jamena

* Kategorio Jamena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Municipa teritorio de Lamasón, okcidente de Kantabrio.
**Lamasón** [lamaSON] estas municipo en okcidenta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Saja-Nansa.

Geografio
---------

Preĝejo de Santa Juliana de Lafuente.
Ties absido.
Lafuente.
Quintanilla.
Ĝi limas okcidente kun Peñarrubia kaj Cillorigo de Liébana, oriente kun Rionansa, sude kun Cabezón de Liébana kaj norde kun Herrerías kaj Asturio.

La municipa ĉefurbo estas loĝloko Sobrelapeña. Ĝi distas kvardek unu kilometrojn disde Cabezón de la Sal kaj 85 km disde la regiona ĉefurbo, Santandero.

Demografio
----------

Por areo de 71,23 km² estas 268 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Pro la perdo de loĝantoj pro rura amasmigrado la municipo perdis 600 loĝantojn dum la 20-a jarcento.

La 268 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Sobrelapeña: estas la municipa ĉefurbo, 40 loĝantoj.
* Río: 33 loĝantoj.
* Cires: 52 loĝantoj.
* Lafuente: 56 loĝantoj.
* Venta Fresnedo: 21 loĝantoj.
* Burió: 32 loĝantoj.
* Los Pumares: 56 loĝantoj.
* Quintanilla: estas la plej granda loĝloko de Lamasón, kun 43 km² kaj 61 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo, forstado kaj brutobredado (bovinoj), sed translokiĝis al turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la proksima Nacia Parko Picos de Europa kaj la kuirarta turismo. Vizitindaj lokj estas la preĝejo de Sankta Juliana en Lafuente kaj tiu elstara de Sobrelapeña (sur la roko).

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783393
 |
**Alar del Rey** [aLAR delREJ] estas municipo en la nordoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Páramos-Valles*, pli precize en la oriento de la subkomarko Boedo-Ojeda. La municipo estas ligata al la konstruo de la Kanalo de Kastilio kiel elirejo de la kanalo. La municipo estas inkludita en la Geoparko Las Loras, nome unua geoparko de Unesko en la regiono.​

Geografio
---------

Loko de Alar del Rey en la provinco Palencio.
La Kanalo de Kastilio ĉe Alar.
Pilorio de Becerril del Carpio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 57,91 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 908 loĝantojn. Ĝi ne perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono; male la loĝantaro stabiliĝis super milo, sed perdis 200 loĝantojn el la jaro 2000. Ĝi distas 80 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun la municipaj teritorioj de Aguilar de Campoo, Herrera de Pisuerga, Prádanos de Ojeda kaj Santibáñez de Ecla (Provinco Palencio) kaj Sotresgudo en sia loĝloko Rebolledillo de la Orden en la Provinco Burgoso. Al Alar apartenas la loĝlokoj Becerril del Carpio, Nogales de Pisuerga, Barrio de San Vicente kaj San Quirce de Riopisuerga.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La urbo estis fondita en 1657, fare de la reĝo Filipo la 4-a, en la loko kiu estis senjorlando de monaĥinoj de San Andrés de Arroyo kaj kie estis muelejo ĉe la rivero Pisuerga. 

Meze de la 19-a jarcento oni konstruis la fervojon kiu ligis Alar (kaj la varojn kiuj venis laŭ la Kanalo) al Reinosa, por posta pluvojo al Santandero.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la kanalo ĉefe, preĝejo de stilo novromaniko, okarka ponto "de la monaĥinoj".

Bildoj
------

Jen bildoj de la romanika preĝejo de Puebla de San Vicente, loĝloko de la submunicipo Becerril del Carpio de la municipo Alar del Rey:

* Romanika pordego.Romanika pordego.
* Absido.Absido.
* Fenestro de la absido.Fenestro de la absido.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770312
* VIAF: 316733512
 |
Loko de Insulo Maria ĉe la orienta marbordo de Tasmanio
La **Insulo Maria** en angla **Maria Island** estas monteca insulo ĉe la orienta marbordo de Tasmania. La tuta insulo estas nacia parko. La Nacia Parko Insulo Maria havas totalan areon de 115.50 km², kio inkludas marareon de 18.78 km² ĉe la nordokcidenta marbordo de la insulo. La insulo estas ĉirkaŭ 20 km longa el nordo al sudo kaj, plej larĝa, estas ĉirkaŭ 13 km de okcidento orienten. Je ties plej proksima punkto (Point Lesueur), la insulo kuŝas je kvar kilometroj ĉe la orienta marbordo de Tasmanio. La insulo ricevis sian nomon en 1642 de la nederlanda esploristo Abel Tasman laŭ Maria van Diemen (naske van Aelst), edzino de Anthony van Diemen, la Ĝenerala Guberniestro de la Nederlandaj Orientaj Hindioj ĉe Batavio. La insulo estis konata jam kiel *Maria's Isle* komence de la 19a jarcento.

42° 38′ S 148° 05′ O﻿ / ﻿42.633 °S, 148.083 °O﻿ / -42.633; 148.083 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑   Chart of Van Dieman's Land (cartographic material) : compiled from the most authentic documents extant.. National Library of Australia (1826).

* Kategorio Insulo Maria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jan Śniadecki** (naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1756 en Żnin, mortis la 9-an aŭ 21-an de novembro 1830 en Jašiūnai proksime al Vilno) – pola astronomo, matematikisto, filozofo kaj geografo.

Biografio
---------

Li okupiĝis pri problemoj de pedagogio, lingvoscienco kaj filozofio. Oni diris pri li, ke li estas: *arkisacerdoto de scipovoj en la tuta Pollando kaj Litovio* (Karol Libelt). Meznivelan edukitecon akiris en gimnazio en Trzemeszno. Studis ĉe Akademio de Lubrański kaj en Krakova Akademio. Ankaŭ estis studento de Universitato en Parizo, kie daŭrigis matematikajn studojn. En 1781 fariĝis profesoro de matematiko kaj astronomio en Krakovo. En 1782 proponis projekton krei astronomian observatorion en Krakovo ene de Botanika Ĝardeno. En 1784 (unu jaron post la fratoj Montgolfier) kune kun Jan Jaśkiewicz konstruis la unuan en Pollando balonon. En filozofio estis malamiko de metafiziko kaj romantikismo, spekulativeco kaj aprioraj esploroj. Li estis adepto de empiriismo kaj kontraŭulo de Immanuel Kant. Lia ĉefa filozofia verko estis *Filozofia umysłu ludzkiego* (Filozofio de homa intelekto; 1822). Laŭ lia personeco Adam Mickiewicz kreis staturon de Maljunulo en sia balado *Romantikeco*. Li publikigis *Geografia, czyli opisanie matematyczne i fizyczne Ziemi* (Geografio aŭ matematika kaj fizika priskribo de la Tero; 1804).

Li kontribuis al popularigo de la pola matematika terminologio.

En 1812 fariĝis membro de kreita de imperiestro Napoleono Bonaparte Komisiono de Provizora Registaro de Granda Duklando de Litovio.

Omaĝe al li oni nomumis unu asteroidon 1262 Sniadeckia kaj unu lunan krateron – Sniadecki. Li estas patrono de la 30-a Ĝeneralkleriga Liceo en Varsovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jan Śniadecki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jan Śniadecki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*Sfera trigonometrio analize prezentita...* Arkivigite je 2008-05-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333164
* GND: 119476215
* LCCN: n81073640
* VIAF: 73932023
* ISNI: 0000 0000 8394 0890
* SUDOC: 126763461
* BNF: 123726267
* NKC: js2004257933
 |
**Christian LAVARENNE** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1956) estas franca esperantisto vivanta en la municipo Saint-Pierre-Chérignat de la departemento Creuse. Li estis kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro, specife pri budhismo; en 2006-2007 plurajn monatojn estis esploranto en la Biblioteko Hector Hodler en la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo, kaj doktoriĝis en historio pri la Interna ideo ĉe Université Paris 13 - Sorbonne Paris Cité (2012, 1668 p. sub gvidado de Prof. Jean-Claude Lescure, kaj kun Renato Corsetti inter la ĵurianoj); kontribuis poezion al pluraj libraj eldonaĵoj, ekzemple la antologio En nacia vesto, kaj verkis plurajn libretojn (plej ofte E-tradukojn). Krome li aktoris en la esperantlingva filmo La Tukoj, realigita sub gvido de Arno Lagrange en 2002. Komitatano de Espéranto-France (2000-2001, 2004-2010 kaj 2011-2017), precipe li tamen agas kiel kontaktulo de la fakaj Esperanto-asocioj ASISTI (Asocio de Studado Internacia pri Spiritaj kaj Teologiaj Instruoj), kies revuon *Asistilo* li redaktis (26 n-roj, 1988-2001, antaŭ ol fariĝi kunordiganto de la redakcio de la nacia magazino *Le monde de l'espéranto*, 2001-2003) kaj Hejmoj de Internacia Kulturo (HIK), kies ne regulan bultenon *Hejmoj* li redaktas (de n-ro 5, 1994, ĝis n-ro 22 printempo 2018). Kontribuis al En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la grupiĝo en retejo de la itala radikala partio, arkivigita laŭ stato de marto 2016 (esperante)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554647
 |
La **insulo Moŭro** (hispane *isla de Mouro*) estas insulo ĉe la enirejo de la Golfo de Santandero, en norda Hispanio. Ĝi estas kruta kaj tute roka kaj sur ĝi staras lumturo. Ties ĉirkaŭareo estas populara loko por subakva esplorado.

Historio
--------

Ĝis la 18-a jarcento la nomo de la insulo estis *Insulo de Mogro*. Tamen, pro misskribo sur mapo de kartografiisto Vicente Tofiño de San Miguel, la nomo iĝis tiu nuna.

En 1570 oni planis konstrui kastelon sur la insulo por protekti la enirejon de la golfo, sed tiu kastelo estis fine konstruita sur la proksima Duoninsulo La Magdalena (nome, la kastelo *San Salvador de Hano*).

En julio 1812, dum Milito de Hispana Sendependiĝo, angloj avancis sur la insulon kaj de tie atakis kaj elpelis francan armeon el la duoninsulo La Magdalena. Tio permesis, ke la hispanaj trupoj elŝipiĝis en El Sardinero.

La insula lumturo estis konstruita en la 19-jarcento. Ĝis 1921, ĝin loĝis du lumturistoj, kiu ofte izoliĝis dum tempestoj. La kontrolo de la lumturo iĝis aŭtomata en 1921.

Bildaro
-------

* Lavatera arborea*Lavatera arborea*
* Crithmum maritimum, abunda sur la insulo*Crithmum maritimum*, abunda sur la insulo
* Carpobrotus edulis, ne-indiĝena flaŭro*Carpobrotus edulis*, ne-indiĝena flaŭro
* Malgranda petreloMalgranda petrelo
* ArĝentmevoArĝentmevo
* Panoramo de la insulo, vide de Santandero.Panoramo de la insulo, vide de Santandero.
* Insulo Moŭro dum tempestoInsulo Moŭro dum tempesto
* Insulo MoŭroInsulo Moŭro

Referencoj
----------

1. 1 2  Artikolo "Islas de Cantabria. Vestigios de otra época", en *La Revista de Cantabria*, numero 55-a. Aprilo-junio 1989; paĝ. 33
2. ↑  Artikolo "Islas de Cantabria. Vestigios de otra época", en *La Revista de Cantabria*, numero 55-a. Aprilo-junio 1989; paĝ. p. 35

* Kategorio Insulo Moŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**James Edward Keeler** (naskiĝis la 10-an de septembro 1857 en La Salle (Ilinojso), mortis la 12-an de aŭgusto 1900 en San Francisco) estis usona astronomo

Li laboris en la observatorio Lick ekde 1888, sed ricevis en 1891 postenon de direktoro de la observatorio Allegheny. Li reiris en la observatorion Lick en 1898 sed mortis nelonge post.

Kun George Hale li fondis kaj eldonis la *Astrophysical Journal*, nune plej grava revuo pri astronomio.

En 1888, li organizis kun Samuel P. Langley kaj aliaj esploristoj, ekspedicion al la kulmino de Monto Whitney, celante studi la absorbon de la sunradiado far de la tera atmosfero.
Post la ekspedicio, montpinto apud Monto Whitney ricevis en lia honoro la nomon "Keeler Needle".

Malkovroj
---------

Li estis la unua, kiu observis la 7-an de januaro 1888 malplenon en la ringoj A de Saturno, kiun li nomis malpleno de Enke, honore al la germana astronomo Johann Franz Encke.

Li studis per spektroskopio la ringojn de Saturno kaj elmontris, en 1895, ke ili ne povas esti solidaj objektoj, ĉar ili turnas kun rapidecoj variantaj laŭ ilia radiuso. Ili nepre konsistiĝas el sendependaj partikloj.

Li montris, ke multe da galaksioj havas spiralan formon.

Li malkovris du asteroidojn:

* 452 Hamiltonia en 1899.
* (20958) A900 MA en 1900 (kvankam ĉi tiu perdiĝis kaj estis retrovita 100 jarojn poste).

Honoroj
-------

Li ricevis la Medalon Henry Draper en 1899.

Post lia morto, liaj cindroj estis sepultitaj en kripton sub la teleskopo de 30 coloj, tiel nomata *Keeler Memorial Reflector*, de la observatorio Allegheny.

Oni donis lian nomon al:

* La montopinto "Keeler Needle";
* La malpleno de Keeler malkovrita en la saturna ringo A far de Voyager 1;
* Kratero Keeler sur la kaŝita flanko de Luno;
* Kratero Keeler sur Marso (planedo);
* La asteroido 2261 Keeler.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser 452 Hamiltonia (1899 FD) (angle)
2. ↑  JPL Small-Body Database Browser 2261 Keeler (1977 HC) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio James Edward Keeler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Detala biografio de J. E. Keeler
* angle Nekrologio de J. E. Keeler
**Insulo Saturna** estas monteca insulo de ĉ. 31 kvadrat-kilometoj en la suda parto de la Golf-Insularo de Brita Kolumbio. Ĝi troviĝas pli-malpli meze inter la marbordo de la suda ĉeftero de Brita Kolumbio kaj Vankuvera Insulo. Je tri flankoj ĝin ĉirkaŭas la kanada-usona landlimo. Norde estas Terpinto Roberts (Vaŝingtonio), oriente kaj sude estas la Insularo San Juan. Ĉ. 350 personoj loĝas sur Insulo Saturna daŭre, kvankam la nombro de loĝantoj multe kreskas dum la somero. Proksimume duono de la insulo estas en la nova Nacia Park-Rezervejo de la Golf-Insuloj kiun oni faris en 2003 el du provincaj parkoj, ekologia rezervejo, kaj aliaj terenoj posedataj de la registaro.

Historio
--------

La insulon unue indiĝenoj, kiuj nomis ĝin Longa Nazo pro la longa, mallarĝiĝanta nord-orienta parto de la insulo kiu finiĝas je Orienta Terpinto (angle: East Point). La nomo Saturna venas de la ŝipo Saturnina, kies kapitano estis la hispana esploristo Jose Narvaez. La unuaj eŭropaj setlantoj venis en la 19-a jarcento, sed la insulo evoluis malpli rapide ol la apudaj Golf-Insuloj pro ĝia izoliteco kaj monteca tereno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Insulo Saturna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Saturna Island Tourism Association
Libro *Memorskriboj de ekzekutisto Mydlář*
Ekzekuto de 27 ĉeĥaj sinjoroj sur Malnovurba placo en Prago fare de Jan Mydlář
**Jan MYDLÁŘ** (legu Jan MidlArĵ) (1572–1664) estis nevo de Matěj Mydlář. Li studis en Altlernejo de Karolo en Prago medicinon. Familio de Jan Mydlář vivis en Chrudim en la 16-a jarcento. Jan Mydlář klopodis liberigi sian amatinon, kiu estis filino de Matěj Mydlář, el malliberejo en la urbo, li fariĝis pro tio eĉ helpanto de ekzekutisto en Chrudim. Sed liaj klopodoj restis vanaj kaj anstataŭ magistro de medicino Jan Mydlář poste fariĝis malnovurba ekzekutista majstro en Prago. Li komencis skribi siajn memorskribojn, en kiuj poste daŭrigis ankaŭ lia filo, same ekzekutisto. Tiujn ĉi memorskribojn poste studis en arkivoj verkisto Josef Svátek (1835 – 1897) kaj li verkis kvarpartan verkon *Memorskriboj de ekzekutisto Mydlář.* Tiu ĉi libro estis tradukita de Petr Tomašovský en Esperanton. Okazintaĵoj de la verko komencas en la jaro 1582.

Li vivis en tempo de imperiestro Rudolfo la 2-a.

Vidu ankaŭ
----------

* Malnovurba ekzekuto en Prago


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32424
* GND: 1038286557
* LCCN: nr93022327
* VIAF: 68802173
* ISNI: 0000 0000 9839 7472
* NKC: jn20000701290
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Janda Baik** estas malgranda vilaĝo en Pahango, Malajzio.

Historio
--------

Geografio-Loko
--------------

Geografie situante en la stato de Pahangp, Malajzio (03 31N Longitudo 101 55 E). Proksimume 30 km de Kuala-Lumpuro, ĉefurbo de Malajzio.

Simpla malaja *kampong* aŭ vilaĝo kun loĝantaro de ĉirkaŭ 1000 homoj.

Malvarmetiĝas bloveta tropika klimato de 22 C (nokto) ĝis 28 C (tago). Paca vilaĝo ĉirkaŭita per netuŝebla natura tropika pluvarbaro ĉe alteco de 600-800 m super marnivelo. Ideala por retiriĝo de la hektika urbokernovivo de Kuala-Lumpuro kie temperaturo atingas 34 C ĉe sia pinto en tagtempo.

La Janda Baik loko havas trejnejojn kiuj disponigas trankvilan retiriĝon de la okupata urbokernovivo de Kuala-Lumpuro, situanta en malvarmiganta atmosfero. Janda Baik estas situanta proksime de Genting Sempah, proksimume 40 minutojn por movi de Kuala-Lumpuro.

Preskaŭ la tuta loĝejo en la loko povas organizi instigajn kursojn, same kiel diversajn malhelpodefiojn kiel ekzemple la iam populara piedvojaĝado tra ĝangalo, al akvofaloj, akvosurtorenta flosado, de vojo 4 radsistemoj, flughundo kaj ŝnurdescendo. Kampadejoj estas haveblaj.

Demografio
----------

Esperanto kaj
-------------

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Janda Baik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La kapitano **James KING**, RS (1750 – 16a de Novembro 1784), estis oficiro de la Brita Reĝa mararmeo. Li servis sub ordonoj de James Cook en lia lasta vojaĝo ĉirkaŭ la mondo, specializiĝante en gravaj astronomiaj mezuroj uzante sekstanton. Post la morto de Cook li helpis estri la ŝipojn por pluigi la veturadon, kaj tiele oni povis kompletigi la informon de Cook pro la vojaĝo. Li pluigis sian karieron en la mararmeo, atingis la rangon de *post-captain*, komandis kelkajn ŝipojn kaj servis en la Usona Milito de Sendependeco.

Post la morto de Cook, Charles Clerke ekhavis estrecon de la ekspedicio kaj faris finan klopodon pasi tra la Beringa Markolo. Li mortis pro tuberkulozo la 22an de Aŭgusto 1779 kaj John Gore, veterano de la unua vojaĝo de Cook, ekkomandis kaj la ŝipon *Resolution* kaj la ekspedicion. James King anstataŭis Gore komande de la ŝipo *Discovery*. La ekspedicio revenis hejmen, kaj atingis Anglion en Oktobro 1780. Post sia reveno en Anglion, King kompletigis la rakonton de la vojaĝo fare de Cook.

Notoj
-----

1. ↑  Collingridge 2003, p. 412
2. ↑  Collingridge 2003, p. 423
3. ↑  "Better Conceiv’d than Describ’d: the life and times of Captain James King (1750-84), Captain Cook’s Friend and Colleague. Steve Ragnall. 2013",  *The Captain Cook Society (CCS)*. Kontrolita 10a de Oktobro 2017.

Bibliografio
------------

* Collingridge, Vanessa (2003). Captain Cook: The Life, Death and Legacy of History's Greatest Explorer. Ebury Press. ISBN 0-09-188898-0.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622083
* GND: 128917067
* LCCN: nr92042670
* VIAF: 76445261
* ISNI: 0000 0000 7363 4355
* SUDOC: 086032445
* BNF: 12927470c
* NKC: ola2016914259
* BNE: XX5598654
 |
**Laĥdenpoĥja** (ruse *Лахденпохья*) estas urbo en la respubliko Karelio de Rusio. Laŭ la stato de 2018 en la urbo vivis 7 294 loĝantoj sur areo de 9 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 810 loĝantoj/km². 

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 86218501.

La urbo estis fondita en jaro 1600.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1945.

La urbo antaŭe estis nomita Sijeklaĥti (Сиеклахти) ĝis 1924.

La interurba telefona kodo estas 81450, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 61° 31′ N 30° 12′ O﻿ / ﻿61.517 °N, 30.200 °O﻿ / 61.517; 30.200 (mapo).

La urbo estas sur nordokcidenta bordo de lago Ladoĵskoje (Ладожское) ĉe rivero Aura-Joki (Аура-Йоки), en 3 km de fervoja stacio Jakkima (Яккима)

En 1917 ... 1940 la urbo apartenis al Finnlando.

En jaro 1959 la urbo havis 7,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 8,8 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2009-08-08 per la retarkivo Wayback Machine

Flago de Karelio
Urboj de Karelio

**Ĉefurbo**: Petrozavodsk

Belomorsk |
Kemj |
Kondopoga |
Kostomukŝa |
Laĥdenpoĥja |
Medveĵjegorsk |
Olonec |
Pitkjaranta |
Pudoĵ |
Segeĵa |
Sortavala |
Suojarvi
Koordinatoj: 48° 06′ 06″ N 04° 20′ 15″ U﻿ / ﻿48.10167 °N, 4.33750 °U﻿ / 48.10167; -4.33750 (mapo)

**Insulo Tristan** estas malgranda bretona insulo, situanta en la golfeto de Douarnenez, fronte al Port-Rhu. Posedaĵo de la familio de la poeto Jean Richepin ekde 1911, ĝi estis aĉetita de la Rezervejo de la marbordoj por estis zorge konservata.

Mistera kaj sovaĝa, ĝi ofertas vidon al la golfeto de Douarnenez kaj ties ĉirkaŭon. Oni piedaliras ĝin nur kiam la tajdo tion ebligas.

Direkte al la golfeto de Douarnenez staras ĝia lumturo.

Legendo
-------

Legendo de la bretona kelta mitologio, rakontas la famajn amojn de Tristan, nevo de la reĝo de Kernevo, Marc'h, enamiĝinta al Iseult, la fianĉino de la reĝo, kaj kiu devis kaŝi sin dum sia tuta vivo por eskapi la reĝan koleron kaj vivi sian pasion kun la belulino, laŭ iuj versioj. Vidi *Tristan et Iseut*.

La insulo, laŭ la legendo, ŝirmus ilian tombon kaŝitan sub du brakumitaj arboj.

Laŭ alia legendo, ĝi estus la elakva parto de la legenda urbo Ys.

Fakte, la insulo estis registrita sur la katastro per la nomo de sia tiutempa posedanto, kiel Insulo Seguin en Parizo.

Birda vido al Douarnenez, fone: Insulo Tristan

Historio
--------

Insulo Tristan en golfeto de Douarnenez (desegnaĵo de 1912)

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

### Bibliografio

* Jean Markale, *Guide de la Bretagne mystérieuse*, Eldoninto Tchou, Parizo, 1989. ISBN

### Eksteraj ligiloj

* Insulo Tristan Arkivigite je 2010-03-24 per la retarkivo Wayback Machine sur le retpaĝo de Rezervejo de la marbordoj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Finistère |
| Portala ikono | Portalo pri insuloj |
**Jan MILÍČ el Kroměříž** (mortis la 1-an de aŭgusto 1374) estis Praga reformacia predikisto, antaŭinto de Jan Hus.

Laŭ ekzemplo de la ŝatata Praga predikisto Konrad Waldhauser, mortinta en 1369, Jan Milíč rezignis pri ĉiuj ekleziaj rangoj kaj pensioj (li estis kanoniko en Kroměříž kaj ankaŭ kanoniko de la Praga katedralo de Sankta Vito ) kaj en malriĉeco dediĉis sin al la rolo de popola predikisto, strebanta reformi la eklezian kaj ĝenerale kristanan vivon. Liaj predikoj en la preĝejo de Sankta Egidio (ĉeĥe: *Jiljí*) atingis grandan popularecon ĉe la popolo, sed koleron de almozulaj ordenoj, kiuj akuzis lin ĉe la papo. Li foriris al Avignon, tie sin senkulpigis, sed ankaŭ tie mortis.

Verkoj
------

* **Abortivus** (Abortito)
* **Gratiae Dei** (Graco de Dio)
* **Libellus de Antichristo** (Libro pri Antikristo)

Konserviĝis ankaŭ liaj ĉeĥlingvaj kaj germanlingvaj preĝoj, atestantaj lian poezian talenton.

Li estas opiniata patro de ĉeĥa reformacio.

* Kategorio Jan Milíč en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 61344
* GND: 118557890
* LCCN: n85090317
* VIAF: 22933389
* ISNI: 0000 0000 5533 8261
* SUDOC: 163896615
* NKC: jk01081700
 |
La **preĝejo Johano Baptisto** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Cserkút (Hungario).

Historio
--------

La romanika kirko supozeble estis konstruita en la 12-a jarcento aŭ en la sekva jarcento. En la 14-a jarcento turo estis alkonstruita. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la sakristio malaperis, tamen arkeologoj trovis la fundamenton. Baldaŭ oni konstruis alian sakristion, sed en la alia flanko.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola, origine en mezo de la tombejo. Baldaŭ anstataŭ tombejo jam la vilaĝo etendiĝas. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La turpinto estas piramido. La navo finiĝas en kvadrata absido, kiu estas pli mallarĝa kaj pli malalta. La du enirejoj troviĝas tra la turo kaj en flanko de la navo. Origine ankaŭ ekstere estis freskoj (en 1723 ankoraŭ estis videblaj), nun nur interne. Ili estis pentritaj ĉefe en la 14-a jarcento, fresko pri Sankta Georgo estis pentrita en 1335. Aliaj menciindaj freskoj estas apostoloj, Kristo, Sankta Mikaelo, Sankta Nikolao. La ĉefaltara bildo prezentas Johanon Baptiston.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2019-08-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2021-01-15 per la retarkivo Wayback Machine
* [*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* SakristioSakristio
* Interna partoInterna parto
* Fresko pri la reviviĝanta KristoFresko pri la reviviĝanta Kristo
La **insulo Wiencke** estas insulo en la sudoriento de la arkipelago Palmer okcidente de la Antarkta duoninsulo.

Topografio
----------

La insulo Wiencke estas apartigita per la Neumayer-kanalo de la insulo Anvers en la nordoriento. Ĝi mezuras de sudokcidento al nordoriento ĉ. 26 kilometrojn kaj estas inter 3 kaj 8 kilometrojn larĝa. La insulo estas montara, la plej alta montoĉeno estas la Sierra DuFief en la sudokcidento. Ĉi tie situas kun la 1 415 m alta Luigi Peak la plej alta punkto de la insulo.

Historio
--------

La insulo estis malkovrita de de la Belgica-ekspedicio (1897–1899) sub Adrien de Gerlache de Gomery kaj nomita laŭ mortinta dum ĉi tiu vojaĝo norvega ŝipisto, Carl-August Wiencke (1877–1898). Dum la kvara franca Antarkta ekspedicio (1904–1907) ĝi estis mapita de Jean-Baptiste Charcot. En 1929 kaj 1930 Hubert Wilkins startis de Port Lockroy en la nordokcidento de la insulo al du flugoj trans la Antarkta duoninsulo kaj al Deception.

Dum la Dua mondmilito la insulo ludis strategian rolon ĉe la brita militago Operation Tabarin. Je la nordokcidenta bordo en 1944 sur la insulo Goudier estis konstruita la militbazo Port Lockroy (stacio A), kiu estis uzita ĝis 1962 kiel esplora stacio. Ĉi tie oni okupiĝis ekde 1950 ĉefe pri la esplorado de la jonosfero. La tie konstruita kabano ricevis la nomon *Bransfield House*, laŭ la ŝipestro de Royal Navy Edward Bransfield, kiu en la jaroj 1819–1820 kiel unua mapis parton de la antarkta kontinento. Ekde 1962 la esploradoj estas daŭrigataj sur la brita stacio F sur la Argentinaj insuloj.

Ekde la antarkta somero 1996 sur la insulo ofte haltas krozoŝipoj, turistaj atrakcioj estas la stacio kaj la pingvenoj de la insuloj.

Referencoj
----------

1. ↑   Wiencke Island (angle). U.S. Board on Geographic Names. Alirita 20-a de Novembro 2008.
2. ↑  William James Mills: *Exploring Polar Frontiers – A Historical Encyclopedia*, vol. 2, ABC-CLIO, 2003, p. 699–700. ISBN 1-57607-422-6 angle
3. ↑  antarctica.ac.uk/about\_bas

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Insulo Wiencke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jaminaŭoj** (pt: **Jaminauás**, alilingve ankaŭ nomataj **Jaminawa**, **Iaminauá** aŭ **Yaminawá**), estas indiĝena popolo kiu loĝas en la trilanda angulo de Brazilo, Peruo kaj Bolivio: en la brazila ŝtato Akro, en la perua departemento Ucayali, regiono Loreto kaj en la bolivia departemento Pando. Ili loĝas ene de la arbaro kulpigitaj pro tio ke ili plagas la kaŭĉukplantejojn aŭ en la mizera periferio de urboj, konsiderataj kiel la malkulturigitaj indianoj kiuj almozulas surstrate, esprimo de unu el la plej dramaj aspektoj de la procezo de okupado de la Amazono.

En 2010, la popolo konsistis el 1 298 individuoj, laŭ la datumoj de la brazila ministerio pri sano (Funasa), kiu ankaŭ prizorgis sanservon por indiĝenoj en Brazilo.

Lingvoj kaj etnoj
-----------------

Lingve kaj etne la jaminaŭoj estas proksime parencaj al la *jawanawá*, kiuj ankaŭ apartenas al la pana lingvaro.

Tamen ambaŭ grupoj ne estu konfuzataj kun la diversaj grupoj de *Yanomami* (janomamoj*)*, kiuj apartenis al tute alia lingvofamilio, la janomama lingvaro.

Ili parolas la jaminaŭan lingvon, apartenanta al la pana lingvaro, parolata de multaj popoloj en Amazonio.

Referencoj.
-----------

1. ↑  (pt) *Povos Indígenas do Brasil.* "Yaminawa", Instituto Socioambiental
2. ↑  (pt) *Quadro geral dos povos* (Ĝenerala bildo de la homoj), Instituto Socioambiental kies celoj estas protekti la vivmedion kaj la indiĝenajn popolojn de Brazilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jaminaŭoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(pt) Jaminauás, etnografia Kolekto de la Muzeo pri indianoj

Curawaka: Te Nande, kanto en la jaminaŭa lingvo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759886
* LCCN: sh2007004710
 |
**Imre Bródy** [brOdi], hungare **Bródy Imre,** Esperante **Emeriko Bródy** estis hungara fizikisto kaj inventisto.

Imre Bródy naskiĝis la 23-an de decembro 1891 en Gyula. Li mortis la 20-an de decembro 1944 en Mühldorf am Inn.

Biografio
---------

Imre Bródy devenis el juda familio. Li frekventis lernejojn komence en Gyula, poste en Arad (tiutempe apartenanta al Hungara reĝlando), fine universitaton en Budapeŝto. Ekde 1919 li instruis en la universitato, baldaŭe li estis kunlaboranto de Max Born en Germanio. En 1922 li hejmenvenis kaj okupiĝis pri pli perfektaj lampoj. En 1930 li inventis kriptonan lampon, kiu estis pli bona, ol la argona lampo. La kriptonlampo estis prezentita en 1936 kaj produktita en la sekva jaro. En 1944 li estis deportita al Germanio, kie li mortis en nekontaj cirkostancoj.

Memorigiloj
-----------

* premio Bródy Imre de 1950
* strato en Újpest
* gimnazioj en Újpest kaj en Ajka

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Imre Bródy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394306
* GND: 1062633725
* VIAF: 312620679
 |
**Imre Császár** [ĉAsAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Császár Imre** estis hungara aktoro, akademia instruisto. Lia edzino estis Irma Alszeghy.

Imre Császár en 1901
Imre Császár kaj Irma Alszeghy
Imre Császár  Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1864 en Kaposvár, li mortis la 18-an de septembro 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Császár akiris diplomon en Teatra Akademio en 1885. Komence li ricevis rolojn en Kolozsvár kaj Arad. En 1887 li aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1894 li ĉefe instruis en la menciita akademio, ĉar li havis medicinan problemon (li povis iri nur per 2 bastonoj). Li ricevis la titolon eterna membro de la Nacia Teatro en 1907. Li ofte ludis kune kun sia edzino.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - titolrolo
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - Mercutio
* Imre Madách: *Az ember tragédiája* - Lucifer

Sola filma rolo
---------------

* *Leánybecsület* (1923) - muta filmo

Elektitaj libroj
----------------

* *A művészetről* (Pri la arto), (1894)
* *Bűnös szerelem* (1899) - teatraĵo
* *A színjátszás művészete* (Arto de la teatra ludo), (1909)
* *A színjátszás elmélete* (Teorio de la teatra ludo), (1914)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Imre Császár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Janka Sólyom** [ŝOjom], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sólyom Janka** estis hungara aktoro, kanzonisto. Ŝia origina familia nomo estis *Schlom* [ŝlom].

Janka Schlom naskiĝis la 14-an de januaro 1902 en Budapeŝto, ŝi mortis la 15-an de marto 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Janka Sólyom akiris diplomon en Akademio pri Teatro en 1921, sed ŝi jam kantis en Nacia Teatro (Szeged) en 1919. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Csokonai (Debrecen), sed ŝi tre frue iĝis talenta kanzonisto de kabaredoj (laŭ la kutimoj ankaŭ en kinejoj kaj kafejoj) en Budapeŝto. En 1950 ŝi edziniĝis kaj ŝia nomo oficiale ŝanĝiĝis al *Teleki Józsefné*. Inter 1955-1966 ŝi havis rolojn en *Gaja Scenejo,* poste ŝi pensiuliĝis, en 1967 ŝi vidviniĝis.

Ŝia poemlibro
-------------

* *Ilyen szeretnék lenni* (dufoje eldonita)

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo S, poste serĉu la nomon)
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Janka Sólyom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742173
 |


* Portalo pri Biografio
**Imre Frivaldszky** [frivaldski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Imre Frivaldszky** estis hungara botanikisto, zoologo, entomologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1838).

Imre Frivaldszky
Imre Frivaldszky  naskiĝis la 6-an de februaro 1799 en Hungara reĝlando, en Bacskó (nuntempa Bačkov (distrikto Trebišov) en Slovakio). Li mortis la 19-an de oktobro 1870 en Jobbágyi.

Biografio
---------

Imre Frivaldszky frekventis gimnaziojn en Sátoraljaújhely, Eger kaj Kassa. En 1814 li ekskursis kun Pál Kitaibel kaj li interesiĝis pri botaniko. Poste li plulernis kaj en 1823 li iĝis kuracisto, tamen li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo. Kune kun János Pável en 1870 li kolektadis botanikaĵojn kaj bestetojn en ĉirkaŭaĵo de Konstantinopolo, poste en Hungario. Li emeritiĝis en 1851.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Jellemző adatok Magyarország faunájához* premiita en 1870
* *Dissertatio inaug. medica sistens monographiam serpentum Hungariae* 1823
* *Catalogus insectorum Emerici Frivaldszky* 1834
* *Javaslat a természettudományok hazánkban felvirágoztatása ügyében* 1844

Memorigiloj
-----------

* memorplaketo fondita en 1960
* biografio de 1872

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungare
* hungare

* Kategorio Imre Frivaldszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434955
* GND: 115557628
* LCCN: nb2007025567
* VIAF: 8119949
* ISNI: 0000 0000 7856 4878
* SUDOC: 085211214
* BNF: 10434861v
 |
**FÖLDES Imre** [foeldeŝ], estis rumani-hungara pentristo, grafikisto, afiŝisto naskita en Budapeŝto la 5-an de majo 1881 kaj mortinta en 1948 en Budapeŝto. Lia origina familia nomo estis *Feld*.

Afiŝo de Földes

Kariero
-------

Imre Földes devenis el juda familio. Li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo kaj ankaŭ en Reĝa Modela Desegna Lernejo ĉe majstroj László Hegedűs, Tivadar Zemplényi kaj poste kvalifikis sin en Vieno, Munkeno kaj Berlino. Li studvojaĝis en Italio, en 1910 li ekspoziciis en Budapeŝto. Komence li kreis litografiaĵojn, dum la 1-a mondmilito kaj Hungara Sovetrespubliko li kreis plurajn afiŝojn. De 1918 li havis en Budapeŝto komunan grafikan atelieron kun Lipót Sátori. Ilia komuna subskribo estis *földeSSátori*, ili kreis kinejajn kaj politikajn afiŝojn.

De 1921 li estis artgvidinto de *Helikon* de Temeŝvaro. En 1935 li translokiĝis Bukareŝton. Li vivis ankaŭ en Oradea, en 1945 li revenis Budapeŝton.

Li ricevis premiojn ekde 1908. Cirkostancoj de lia morto restis nebula.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Külváros
* Lóversenyen

Fontoj
------

* anglalingva biografio Arkivigite je 2019-01-23 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Kieselbach.hu

* Kategorio Imre Földes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 379057
* GND: 1133439616
* VIAF: 4559149719138211130002
 |
**Jan STRÖNNE** (naskiĝis la 6-an de januaro 1912, mortis la 7-an de marto 2000 en Malmö, Svedio) estis sveda esperantisto, Honora Membro de UEA ekde 1991.

Profesie bankoficisto, li lernis Esperanton en 1932, gvidante tuj post sia propra komenca kurso ties daŭrigon. Poste, ĝis la 90-aj jaroj, li instruis en pli ol 60 diversnivelaj Ekursoj. Li baldaŭ iĝis prezidanto de la Esperanto-societo de Malmö (1935–1951 kaj 1974–1980). Ekde 1938 li kunaranĝis danajn-svedajn Esperanto-tagojn, kiuj plu okazadis ankaŭ dummilite, alterne en la du landoj. En 1943 li aranĝis Someran Universitaton kaj aperigis la libron *50 jarojn kun Paul Nylén*.

En 1948 Strönne funkciis kiel LKK-prezidanto de la 33-a UK en Malmö. Ses fojojn li organizis, inter 1953 kaj 1972, signifajn prelegsemajnojn en Frostavallen, kie lanĉiĝis en 1956 la informada *Principaro de Frostavallen*. En 1948 li iĝis prezidanto de Sveda Esperanto-Federacio por ne malpli ol 30 jaroj, kaj honora SEF-prezidanto en 1978. Sub lia gvido, SEF donis modelan kontribuon al UEA, i.a. pri la peticio al UN en 1965, kaj estis la unua ricevanto de Trofeo Fyne pro landa agado en 1975.

UEA-membro ekde 1937, Strönne servis tri jardekojn kiel komitatano (1951–1980) kaj 55 jarojn kiel delegito (precipe pri informado). En siaj lastaj jaroj, li debatis kontraŭ interlingvaistoj kaj publikigis artikolon en 1990 pri ambaŭ lingvoj en sveda gazetaro.

Fotoj
-----

* Strönne (la unua maldekstre) kiel membro de LKK de UK 1948Strönne (la unua maldekstre) kiel membro de LKK de UK 1948
* Parolado de Strönne en UK 1948Parolado de Strönne en UK 1948

* Kategorio Jan Strönne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**France 24** estas franca 24-hora tutmonda satelita novaĵelsendanto. Ĝi estas kreita kaj finance subtenita de la franca registraro. Fine de 2006 oni ekelsendis en Eŭropo, Afriko, Mezoriento kaj Usono (sole en Vaŝingtono kaj Novjorko).

La franca registaro esperas per France 24 povi kontraŭi la tro fortan influon de la usona kaj brita vidpunktoj dissendataj pere de CNN, BBC World, Sky News kaj Voice of America. Ekde la komenco de la 2-a Golfa Milito la franca registaro zorgas pri tio ke la unuflanka komunikado de la anglalingvaj amaskomunikiloj ne korekte informas pri iliaj vidpunktoj kaj/aŭ apenaŭ estas menciataj.

Praktika flanko
---------------

La nova televida kanalo estas administrata de la grupo TF1 kaj France Télévisions. Programoj ankaŭ estas kreitaj de AFP, Radio France Internationale, TV5 Monde, Arte, EuroNews, kaj La Chaîne Parlementaire.

Elsendoj
--------

France 24 elsendas laŭ du kanaloj: unu estas tute franclingva kaj dua estas ĉefe en la angla. Je tiu dua kanalo ekde la jaro 2007 ankaŭ aperas programoj en la araba kaj la hispana lingvoj.

Vidu ankaŭ
----------

* informa televidkanalo

* Kategorio France 24 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* filma prezento de Esperanto kaj interalie la kastelo Grésillon de la kanalo France 24 el 2013 (angle, kun intervjuoj esperante kaj france)