recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kathryn Elsbeth ERBE** (naskiĝis la 5-an de julio 1966 en Newton, Massachusetts) estas usona aktorino. Li estas ankaŭ nomata en mallongigoj kiel *Katie Erbe*, *Katy Erbe* aŭ *Katheryn Herbe*.

Biografio
---------

Ŝi finstudis en la New York University en 1990, poste laboris kiel aktorino. Ŝi ludis filinon de *Lynn Redgrave* en la sitkomo *Chicken Soup*, kiam ŝi estis ankoraŭ studentino. Post la serio, ŝi iĝis membro de *Steppenwolf Theater Company* kaj kunludis en multaj produktaĵoj de la entrepreno. Inter ili estis la *A Streetcar Named Desire*, *Curse of the Starving Class*, *My Thing of Love* kaj la *Fruktoj de la kolero*. Tiu lasta estis scenigita pli ol ses monatoj kaj venkis Tony Award por la plej bona teatraĵo.

Sur la televida ekrano, ŝi aperis en filmoj kiel *Kio pri Bob?* kaj *Echoes*. En la televida serio *Oz* ludis ŝi la rolon de *Shirley Bellinger*.

Kathryn Erbe vivis en geedziĝo kun usona aktoro Terry Kinney, ĝis 2006. Ili konatiĝis en 1993, kiam ŝi iĝis en Chicago membro de *Steppenwolf Theater Company*, kiun Terry Kinney kunfondis. Ili havas komunan filinon kaj filon.

Filmografio (elekto)
--------------------

### Filmoj

* 1991: Kio pri Bob?
* 1993: *Rich in Love*)
* 1994: Mighty Ducks II
* 1995: Kiss of Death
* 1997: Too Much Heaven
* 1998: Naked City – Justice with a Bullet
* 1999: Echoes
* 2001: Speaking of Sex

### televidaj serioj

* 1998–2000: Oz
* 2001–2011: *Law & Order: Criminal Intent*

* Kategorio Kathryn Erbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406661
* LCCN: no95008150
* VIAF: 66666632
* ISNI: 0000000059324887
* SUDOC: 15553694X
* BNF: 14041078q
* NKC: xx0219416
* BNE: XX1173749
 |
Ĉara konkurso sur romia mozaiko
La "Delfa ĉar-gvidisto", unu el la plej famaj skulptaĵoj el la antikva Grekio, montras la formon de la ĉara rajdanto, alta kaj maldika - kutime knabo.
**Ĉar-konkurso** estis tre ŝatata sporto en la antikva Grekio kaj Romio. Oni vetis je sukceso de iu armea ĉaro, reprezentinta diversajn grupojn (kiel "verdaj", "bluaj", sed ankaŭ "blankaj" kaj "ruĝaj"). La armeajn ĉarojn tiris 2-4 ĉevaloj.

La unua literatura mencio de la sporto okazis en la Iliado, en la olimpiaj ludoj ĝi aperis ekde 680 a.K.. Male al la malnovgrekaj sportistoj, la ĉar-gvidistoj ne estis nudaj - verŝajne pro sekurecaj zorgoj. Ĉar la sukceso de la ĉara vetkonkurso signifis enorman socian prestiĝon, la potenculoj partoprenis, reprezante sin per propra ĉaro.

En Romo, la ĉara konkurso okazis en la Circus Maximus. En Konstantinopolo ĝi okazis en la Hipodromo. La romianoj prenis la kutimon de la Etruskoj, kiuj mem prenis de la grekoj. Male al la grekoj, la romiaj gvidistoj tenis la kondukrimenon ne en la mano, sed ili rulis ĉirkaŭ la brako. Tiel ili havis pli firman prenon, sed ili akceptis per tio pli grandan danĝeron okaze de akcidento. Por tiun danĝeron malpliigi, ili kunportis tranĉilon por detranĉi la rimenon.

La plej fama ĉara konkurso de la kina historio okazis en la filmo Ben Hur. Ekde la 1990-aj jaroj okazas la *Marché-Concours national des chevaux* en Saignelégier en Svislando per romiaj armeaj ĉaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ribelado Nika

* Kategorio Ĉara konkurso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johannes Friedrich Otto MINKERT**, ankaŭ *Minckert*, (naskiĝinta la 12-an de novembro 1845 en Vajmaro, mortinta la 22-an de aprilo 1900 samloke) estis germana arĥitekto kiu ĉefe laboris kaj vivis en Vajmaro, Germanujo. Li portis la titolon de kortega ĉefkonstruisto.

Agadoj
------

Inter liaj plej gravaj konstruaĵoj nombriĝas la vilao por Georg Haar kaj la inter 1893 kaj 1896 starigita Goeto-Ŝilero-Arkivo, do kvazaŭ la fortimpresa trezorejo respektive komodo de la granddukujo. Modelo por la arkivejo estis la fruklasikisma *Petit Trianon* en la parko de Kastelo de Versailles. Minkert kiel konstruĉefmoderiganto ankaŭ ĉeestis la realigon de planoj de la vajmara ĉefkonstrudirektoro Carl Heinrich Ferdinand Streichhan. Tio estis la kazo en Vajmaro ekz. ĉe la tombeja kapelo, kiun skizis Streichhan en 1877. Ĝin realigis en 1878/79 la masonmastro Otto Saalborn. Streichhan dungis Minkert inter 1876 kaj 1880 ankaŭ dum la konstruo de la Turingia supera landtribunalo en Jena.

Laŭ Kerstin Vogel estis Minkert liberprofesiulo kiu engaĝiĝis krome ankaŭ ĉe jenaj du aĵoj vajmaraj, brutbuĉejo (1886/87) kaj domo de la asekurdomo *Union* (Abraham-Lincoln-Straße 4, 1893).

Krome Minkert responsis pri pluraj loĝejoj. Lia laboro ĉe la Goeto-Ŝilero-Arkivo senĉese observitis ŝia granddukina moŝto Sofio kiu mem pagis la tutan projekton kaj implicite ankaŭ la salajron de Minkert. Ĉefe Minkert ĉe verkoj siaj neniam forlasis la stilajn priskribojn de novklasikismo respektive de historiismo ŝatate ankaŭ de Sofio kaj aliaj dungantoj. La menciita arkivejo estis la lasta publika konstruaĵo kiu apartenis al tiu ĉi stilepoko.

Referencoj
----------

1. ↑  Almenaŭ en 1893 lia nomumiĝo devis esti estiĝinta ĉar en jarraporto de la Goeto-societo vajmara de 1896 legeblas ke inter 1893 kaj 1896 komisiitis al s-ro Minckert la konstruo de la Goeto-Ŝilero-Arkivo. Kp. *Goethe-Jahrbuch* 18 (1897), jarraporto, p. 7.
2. ↑
3. ↑  Annette Seemann: *Weimar. Eine Kulturgeschichte.* München 2012, ISBN 978-3-406-63030-9, p. 236.
4. ↑  Kerstin Vogel: *Carl Heinrich Ferdinand Streichhan. Architekt und Oberbaudirektor im Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach 1848 bis 1884.* Disertaĵo, Bauhaus-universitato vajmara, Weimar 2009, volumo 1, p. 194.
5. ↑  Vogel, p. 198, noto 1.
6. ↑  Karin Ellermann: *Weimar den Vorzug zu sichern... Aus der Geschichte des Goethe- und Schiller-Archivs von 1885 bis 1945.* Erfurt 2011, ISBN 978-3-86680-843-0, p. 49.
7. ↑
8. ↑
9. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-08-04. Alirita 2021-08-04.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734560
 |

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Otto Minkert en la germana Vikipedio.*
**François HUBER** (naskiĝinta la 2-an de julio 1750 en Ĝenevo, mortinta la 21-an de decembro 1831 en Lozano; kromnomate *Abela Hubero*) estis svisa naturscienculo. Patro lia estis la pentristo Jean Huber.

Vivo
----

Frue blinduliĝinte li dediĉis sin al la vivkondiĉoj de la abeloj kaj dungis la serviston François Burnens kaj ties filon kaj poste la edzinon kaj la propran filon kiel observistojn. Ili aŭskultu la abelojn en abelujoj konstruitaj el vitro.

El la harmoniantaj rezultoj de la observintoj Huber tiris siajn konkludojn, kiujn li publikigis en la verko »Nouvelles observations sur les abeilles« (1792). Kun Jean Senebier li ankaŭ laboris pri la ĝermo de la semoj kaj skribis »Mémoire sur l'influence de l'air et des diverses substances gazeuses dans la germination de différentes plantes« (Ĝenevo 1801).

Lia filo Jean Pierre Huber kontinuigis la bestet-observadojn laŭ la ekzemplo de la patro, i.a. de burdoj, de segilmuŝoj, de skaraboj, kaj ĉefe de formikoj al kiuj li dediĉis verkon jenan: »Recherches sur les mœurs des fourmis indigènes« (Parizo 1810).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 9. Leipzig 1907, p. 588 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio François Huber en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* René Sigrist: "Huber, François", ĉe: *Dictionnaire historique de la Suisse*, (tie ĉi interrete[*rompita ligilo*])
* versio angla de la ĉefverko de Huber pri abeloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708102
* GND: 117030600
* LCCN: n88640074
* VIAF: 22442050
* ISNI: 0000000066610435
* SUDOC: 103184384
* BNF: 15351366d
* NKC: mzk2007408506
 |
**Emil Hermann,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hermann Emil** estis hungara haŭtkuracisto, urologo.

Emil Hermann naskiĝis la  15-an de decembro 1879(nun 1879-12-15) en Budapeŝto, li mortis la 25-an de marto 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emil Hermann devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1897, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1902. Pli poste li akiris licencon pri urologio kaj li malfermis privatan kuracejon. Inter 1910-1914 li laboris en ŝtata kuracejo, poste li batalis dum la 1-a mondmilito. Post 8 monatoj li estis grave vundita, tial li ne plene resaniĝis ĝis sia morto. Li iĝis armea kuracisto, post la milito ĉefkuracisto kaj klinikestro. Li edziĝis en 1906 kaj filino naskiĝis post jardeko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A mydriaticumok élettani hatása* (1902)

Fontoj
------

* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867871
 |



* Portalo pri Biografio
junulargastejo ekde 1935, en la vajmara sudo
*Zum Wilden Graben 12'* je Vajmaro, Germanujo estas konstruaĵo kiun oni utiligas kiel junulargastejon. Ĝin malfermis oni en la 1935-a jaro DJH; de 1976 ĝi portas la nomon de Maksim Gorkij (germane: *Jugendgästehaus Maxim Gorki*).

Komence ĝi estis loĝejo de arĥitektoj. Loĝis tie Johannes Otto Berger. Tiutempe estis ĝia stratonumero la seso. Berger almenaŭ disde 1926 loĝis tie havante buroon sian tuj apude.

Temas pri triala aĵo konstruita laŭ la modoj de la t.n. Patrujprotekta konstrustilo *(Heimatschutzstil)*. La unuetaĝaj eroj havas selotegmentojn kun pagodo-similaj elsaltantaj partoj. Tie estas mansardaj ĉambroj. La avankorpo kun la enireja portalo tre fortas. Interesaj esta ankaŭ la ogivarkaj kelofenestroj.

Ĝi memkompreneble figuras sur la listo de unuopaj monumentprotektotaĵoj vajmaraj. La straton oni nomis por la fosoj *Wilder Graben* de la rivero Ilm.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Junulargastejo "Maksim Gorki" (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* porturistaj informoj pri tranoktado

Notoj
-----

1. ↑  Art. "Jugendherberge." Ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 234.
2. ↑  *Gedenkorte und außerschulische Lernorte in Thüringen: Informationen zu Unterstützungsmöglichkeiten.* Eldonis la turingia ministerio pri edukado, p. 13.
3. ↑  la instirucio ene de listo de ĉiuj germanaj junulartranoktejoj
4. ↑
5. ↑  Einwohnerbuch von Weimar 1926, Dietsch & Brückner 1928, p. 2 kaj 9.
6. ↑  Rainer Müller: "Das Haus Trettner – ein unbekanntes Werk des Neuen Bauens." Ĉe: *Aus der Arbeit des Thüringischen Landesamtes für Denkmalpflege des 20. Jahrhunderts*, 2005, p. 67–76. Konkrete p. 70.
La **Brita Nacia Partio** (angle: *British National Party*, aŭ *BNP*) estas Brita ekstrem-dekstra politika partio. La partio nune ne havis seĝojn en la brita kaj la eŭropa parlamento kaj nur havis du lokajn konsilistojn.

Laŭ ĝia konstitucio, la partio volas haltigi kaj renversi la fluon de enmigrado al Britio de homoj kiuj ne estas blankuloj. La ĉefa afero kiu interesas la partion estas lukti kontraŭ enmigrado, kaj ĝi nur permesas al blankaj Britoj fariĝi membroj de la partio. Nuntempe, la BNP ofte kampanjas kontraŭ Islamanoj, ĉar ili estas konsiderataj danĝero por Britio de la partio. La pli grandaj politikaj partioj de Britio forte kritikas la BNP kiel faŝisma kaj rasisma organizaĵo, kaj rifuzas kunlabori kun ĝi.

La BNP estis kreita en 1982. Nuntempe la estro de la partio estas Nick Griffin.

En la ĝeneralaj elektoj en 2005, la BNP ricevis 0,7% de la voĉdonoj. La partio havis 56 lokajn konsilantojn en la regionaj registaroj en la Unuiĝinta Regno post breva voĉdona hulo en 2008 kaj 2009. Ĝi ankaŭ havis du seĝojn en la 7-a Eŭropa Parlamento, sed ĝi ne havis eĉ unu parlamentanon.

Ideologio
---------

La BNP deziras unuigi Britio kaj Irlando en unu federacie organiza lando.

Ili tre malamas enmigrado kaj kredas ke ĝi povas reduktiĝi ĝis preskaŭ nul.

La BNP oponas samseksajn edzecon kaj edzinecon.

La partio volas malpermesi la konstruktadon de moskeoj kaj la produktadon de koŝera kaj halala viando.

Notoj
-----

1. ↑   (2005-03-01) "'A day to make history'? The 2004 elections and the British National Party", *Patterns of Prejudice* **1** (39).  Alirita 2009-01-15..
2. ↑  Thurlow, Richard C..  (2000) *Fascism in Modern Britain*. Sutton. ISBN 0750917474.
3. ↑   Copsey, N "Contemporary Fascism in the Local Arena: the British National Party and Rights for Whites" in Cronin, M (ed) *The Failure of British Fascism* (Basingstoke, 1996)
4. ↑  Copsey, N. Changing course or changing clothes? Reflections on the ideological evolution of the British National Party 1999-2006, *Patterns of Prejudice*, v. 41, Issue 1, February 2007 , pages 61 - 82.
5. ↑   (December 2008) "British National Party representations of Muslims in the month after the London bombings: Homogeneity, threat, and the conspiracy tradition", *British Journal of Social Psychology* **47** (4), p. 707. doi:10.1348/014466607X264103.  Alirita 2009-01-15.. 

[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brita Nacia Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224017
* GND: 5196384-X
* LCCN: nr98002075
* VIAF: 142096595
* SUDOC: 081195494
* BNF: 15530638p
* NLA: 49782624
* BIBSYS: 11030174
 |
**Vivares** [biBAres] estas submunicipo de la municipo Don Benito, provinco Badajoz (regiono Ekstremaduro), Hispanio.

Ĝi estas ĉe la aŭtoŝoseo EX-A2, tuj ĉe la provinca limo kun Céceres, inter Miajadas kaj Ruecas. Ĝi apartenas al la komarko Vegas Altas kaj al la jurisdikcia teritorio de Don Benito. 

Vivares estas vilaĝo de koloniigo konstruita meze de la 1960-aj jaroj kies nomp devenas el anzinaro nomita "Los Vivares", pro la iama abundo de kuniklejoj, kiu estis ŝtatigita dum la disvolvigo de la *Plan Badajoz*. 

La devenlokoj de la familioj de la nuna loĝantaro estas tre diversaj kaj disaj, kaj ĉefe maljunuloj sentas sin identigitaj kun sia devenloko, pro kio en Vivares ne estis propraj radikoj. Estas familioj devenaj de diversaj punktoj de la regiono: nome Valle de Santa Ana, Villanueva de la Serena, La Albuera, La Parra, La Garrovilla, Valle de Matamoros, Rena, Alcollarín, Cheles, Berlanga, Oliva de Mérida, Cabeza del Buey, Campanario, La Roca de la Sierra, Arroyomolinos, Abertura, Valencia de las Torres, Arroyo de San Serván ktp.

La ĉefa enspezofonto estas la intensiva agrikulturo (75 %). La ĉefaj produktoj estas tomatoj, melonoj, maizo kaj rizo, krom fruktarboj. Estas ankaŭ kortobirdoj kaj iom de brutobredado de ŝafoj. La Kooperativo "San Miguel" estis fondita de la unuaj kolonoj cele al kunigo de klopodoj por plibonigi la situacion de la malgrandaj kaj mezgrandaj agrikulturistoj.

Bildoj
------

* Placo de Vivares.Placo de Vivares.
* Placo de Vivares.Placo de Vivares.
* Preĝejo de Vivares.Preĝejo de Vivares.
* Turo de Vivares.Turo de Vivares.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de Vivares
* Retejo helpe de entreprenado
* Lernejo "Ntra. Sra. de Guadalupe" Arkivigite je 2013-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Blogo de Jairo Pino Mendoza pri Vivares


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857599
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Vivares en la hispana Vikipedio.*
**Yeşil Sol Parti** (trad. Verda Maldekstra Partio aŭ mallongigite **YSP**) estas politika partio en Turkio fondita la 25-an de novembro 2012. Ŝia simbolo konsistas el arbo kies viola trunko formas homan formon, la krono konsistanta el unuopaj, verdaj folioj kaj la flava suno formanta la kapon de la homa formo en la mezo de la krono. Ĝiaj kunprezidantoj estas Çiğdem Kılıçgün Uçar kaj İbrahim Akın.

Historio
--------

La YSP, antaŭe nomita *Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi* (Verda kaj Left Future Party), estis formita la 25-an de novembro 2012 tra fuzio de la Eşitlik ve Demokrasi Partisi (Partio por Egaleco kaj Demokratio) kaj la Yeşiller Partisi (Verda Partio). Ĝi difinas sin kiel verdan partion kun maldekstra-liberalaj ideoj.

En 2014, la partio apogis Selahattin Demirtaş kiel la prezidenta kandidato en la turka prezidant-elekto en 2014. Ili ankaŭ apogis la HDP en la senatelekto de junio 2015.

Ĉe la Dua Ordinara Partia Kongreso la 2-an de aprilo 2016, la partio ŝanĝis sian nomon al *Yeşil Sol Partisi* (YSP). La hodiaŭa partia emblemo povas esti spurita reen al la decido farita ĉe la dua Eksterordinara Kongreso la 16-an de oktobro 2022. Selahattin Demirtaş poste sugestis ke se la HDP estus malpermesita, ĉiuj HDP-frakciokandidatoj kurus nome de la YSP en la parlamenta balotado en 2023.

Kun la decido de la 24-a de marto 2023, la HDP, la Emekçi Hareket Partisi (Laborista Movado-Partio) kaj la Toplumsal Özgürlük Partisi (Socia Liberecpartio) decidis stari kunigitaj en la YSP-listoj por la prezidantaj kaj parlamentaj elektoj. Ĉi tio estas por plifortigi la aliancon Millet İttifakı (Alianco de la Nacio) de opoziciestro Kemal Kilicdaroglu. La YSP estas tial traktita kiel ŝlosila partio por la prezidant-elektoj de 2023.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2023-03-22. Alirita 2023-04-25.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2023-03-26. Alirita 2023-04-25.
3. ↑
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2023-03-15. Alirita 2023-04-25.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

* Kategorio Yeşil Sol Parti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820479
* GND: 1324954779
* LCCN: n2018022371
* VIAF: 3660147665818960670009
 |
La **Hom-Biosfera Programo** (*Man and Biosphere* - MAB) estas interfaka esplorprogramo de UNESKO kiu komenciĝis en 1968 kaj formale fondiĝis en 1971, kun la celo krei sciencan bazon por antaŭenigi ekvilibran rilaton inter la homo kaj la vivmedio per la protekto de biodiverseco kaj bonaj praktikoj de daŭripova disvolviĝo sur tutmonda nivelo.

Priskribo
---------

Dum ĝi tuŝas aferojn rilate al sciencaj problemoj, ekologiaj, sociaj kaj evoluaj areoj, la programo MAB kunigas malsamajn fakojn (natursciencoj, sociaj sciencoj, ekonomiko kaj edukado) por plibonigi homajn mediojn kaj konservi naturajn ekosistemojn.

Ĉi tiu programo funkcias en ĉiu lando per naciaj komitatoj kaj en la mondo kun la tutmonda reto de biosferaj rezervejoj. En 2015 la Monda Reto de Biosferaj Rezervejoj inkluzivis 714 biosferajn rezervejojn (inkluzive de 21 translimajn) en 129 landoj. Ili servas kiel testejon por daŭripova disvolviĝo. La loka loĝantaro proksime kunlaboras por trovi la ĝustan ekvilibron inter ekonomio/turismo kaj ekologio.
Ĝi ĉefe okupiĝas pri reto de biosferaj rezervejvoj. La programo funkcias kiel speco de forumo por interŝanĝo de ideoj kaj spertoj pri daŭripova evoluigo kaj administrado de ĉi tiuj rezervoj. Biosferaj rezervejoj estas areoj kiuj estas supozataj evoluigi kreivajn ideojn por elprovi ilin kaj kunhavigi la rezultojn.

| **UNESKO Regionoj** | **Nombro de biosferaj**
**rezervejoj** | **Nombro de landoj** |
| --- | --- | --- |
| Afriko | 64 | 28 |
| Arabaj ŝtatoj | 271 | 11 |
| Azio kaj Pacifiko | 124 | 23 |
| Eŭropo kaj Nord-Ameriko | 289 | 34 |
| Latin-Ameriko kajKaribio | 117 | 21 |

Avantaĝoj de statuso
--------------------

Mapo montranta la mondan reton de biosferaj rezervejoj (2013)
La vantaĝo de statuso de biosfera rezervejo estas ke homoj de la regiono okupiĝas pri aferoj kiel daŭripova turismo kaj daŭripova edukado. Vizitantoj povas veni al la areo specife pro la stato de la biosfera rezervejo. La partopreno kun lokaj komunumoj ankaŭ kreas ian fieron, ke la areo, kie ili loĝas, havas internacian signifon.

Referencoj
----------

1. ↑  (it) MAB Arkivigite je 2020-07-09 per la retarkivo Wayback Machine, itala Unesko--komisiono, alirite la 15-an de aprilo 2021.
2. ↑  (en) *Man and Biosphere: will the Netherlands become more active?*, Unesko-komisiono de Nederlando, la 7-an de februaro 2014, arkivita de la orginalo la 8-an de decembro 2015.

Vidu ankaŭ
----------

* Gvineo-Bisaŭo
* Unesko-Kuriero

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hom-biosfera programo (Unesko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Traserĉebla UNESKO-listo de la monda reto de biosferaj rezervejoj
* Ofte Demandojn pri biosferaj rezervejoj
* A al Z pri areoj de biodiverseca graveco: biosferaj rezervejoj (MAB)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722093
* LCCN: n82204694
* VIAF: 137857259
* ISNI: 000000012166906X
* SUDOC: 02639877X
* NKC: ko2004244717
 |
Stacidomo Reinhardsbrunn
La **Fervojhaltejo Reinhardsbrunn-Friedrichroda** (germane: *Haltepunkt Reinhardsbrunn-Friedrichroda*) estas stacio ĉe la en 1870 konstruita Waldsaumbahn-linio en Turingio, Germanujo. La nuntempe neutiligita konstruaĵaro estas monumentprotektita. La kajo havas longecon de 226 metroj kaj altecon de 26 centimetroj.

Historio
--------

La akceptejo planitis en 1895 kaj malfermitis en 1897. La komplekso estas konstruita laŭ angla landdomstilo kun libera kunmeto de altece diferencantaj eroj, grandaj groptegmentoj, orieloj miksite per turingia framskeletstilo. Ŝajne la stacidomo estas reverencaĵo antaŭ la tiam en la Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao regantaj kaj en Britio naskiĝinta Alfredo, la dua filo de reĝino Viktoria (Britio). Por li kaj la familianoj faritis malantaŭ la stacidomo propra princa pavilono kie la nobeloj povis digne restadi.

En la 1920-aj jaroj alvenis ligna tegmento superkaja kaj la ĉetegmenta trabfakaĵo parte ricevis plusajn bretojn. En 1929 finfaritis Turingia Arbarfervojo inter Gotha kaj Tabarz kaj ricevas apude propran haltejon tiel ke ŝanĝo inter tramo kaj trajno faciliĝis. En la 1930-aj jaroj la tramoj tiom ŝatitis ke oni organizis po 22 veturojn potage.

Post Turniĝo giĉetservo ĉesis kaj Deutsche Bahn ĝenerale ekneglektis la tuton. Aĉetintereson fare de la municipo Friedrichroda maleblis tro altaj postuloj fare de Deutsche Bahn. Sekve akiris la urbanoj nur la antaŭplacon unue. En la 3.6.2015 aŭkcie sukcesis akiro de la tuto komplekso fare de la urbo por la sumo de 2.500 eŭroj; kondiĉo estas deviga zorgado pri restaŭro, tenado kaj utiligo senchava. En septembro 2017 tro kadukaj alkonstruitaĵoj forigitis tiel ke la pli libere staranta stacidomo eĉ pli imponas nun.

Bildaro
-------

* La stacidomo ĉ. en 1910La stacidomo ĉ. en 1910
* Stacidomo senfunkcia en 2009Stacidomo senfunkcia en 2009
* Princa pavilono (2018)Princa pavilono (2018)
* Stacidomo Friedrichroda-Reinhardsbrunn vintreStacidomo Friedrichroda-Reinhardsbrunn vintre

* Kategorio Stacidomo Reinhardsbrunn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

1. ↑   Prie sur DB-fakpaĝo. Arkivita el la originalo je 2016-04-08. Alirita 2019-06-02.
2. ↑  Heiko Stasjulevics: *Der Bahnhof Reinhardsbrunn: Verfall und Vandalismus* En: *Thüringer Allgemeine*, Gotha.*24.5.2014.*
3. ↑  Deutsche Grundstücksauktionen AG: Aŭkcikatalogo 2015, p. 10.
4. ↑  OTZ-gazetartikolo prie[*rompita ligilo*]
**le Colonel Chabert** (Kolonelo Ŝaber') estas:

1) Romaneto de Honoré de Balzac, franca romanisto, rakontanta historion de oficiro en la armeo de Napoleono, el popola deveno, eligito de la revoluciaj armeoj, kiu iĝinta riĉa edziĝis al nobela virino, ili havis infanojn, belan kastelon, estis feliĉaj, ktp. Dum batalo de Eylau, li restas serioze vundita inter la mortintoj, kaj ĉiuj kredas lin morta, sed li revenas al vivo, kaj homoj, kiuj vagis sur la batalkampo por prirabi, trovis lin, flegis lin, savis lian vivon. Post 20 jaroj li revenas en Francion. Li do rajtas rehavi sian edzinon, kaj posedaĵojn. Sed la virino reedziniĝis kun ambicia nobelo monarkiisma, (ĉar nun estas la epoko Restaŭro, kaj denove la reĝoj regas), kaj ŝi timas ĉion perdi. Kaj kvankam ŝi bone rekonas lin, ŝi neas, ke li estas ŝia eksa edzo. Li fine retrovas sin mizera en maljunulejo.

2) Filmo (1994), reĝisoro Yves Angelo, kun Gérard Depardieu en la rolo de Chabert, Fanny Ardant en tiu de la edzino, kaj Fabrice Lucchini en tiu de la Notario, ankaŭ notinda mallonga sed neforgesebla rolo far Claude Rich en monduma amiko de la nova ambicia edzo. La filmo estas multe pli riĉa, ĉefe psikolologie, ol la romaneto, tre fajne sugestatas la kompleksaj kaj intensaj intimaj sentoj. Cetere la bildoj belas, kaj bone bildigas la epokon; krome kaj krone la muziko, eltirita de valoregaj pecoj de klasika muziko, estas ege bela kaj emociega.

La filmo premiitis per la "Ora piramido" en la Kajra internacia filmfestivalko en 1994, kaj Fabrice LUCCHINI ricevis la premion de plej bona duaranga rolo en Festivalo de Cannes 1995.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Estrio** (france *Estrie*) estas administra regiono de Kebekio, en la sudo de la provinco. Ĝi ampleksas 10 209,4 km² kaj en 2006 havis loĝantaron de 298 779. Ĝia plej granda urbo estas Ŝerbruko.

Estrio similas al (kaj fakte prenas sian nomon de) la tradicia regiono Orientaj Kantonoj (*Cantons de l'Est, Eastern Townships*); tamen tiu lasta inkluzivas la regionajn municipojn de La Haute-Yamaska kaj Brome-Missisquoi, en la administra regiono Montereĝio.

Estrio lokiĝas sud-oriente de Montrealo apud la usona landlimo (ŝtatoj de Vermonto, Nov-Hampŝiro kaj Majno); la grava anglalingva rura kulturo en Estrio multe konektiĝas kun la kulturo de la nordo de tiuj ŝtatoj, kaj fakte plurajn urbetojn duonigas la kanada-usona landlimo (ekzemple Rock Island (Kebekio)/Derby Line (Vermonto)).

La angla lingvo havas profondajn radikojn en la regiono, pro setlado fare de lojalistoj fuĝintaj la Usonan Revolucion - la nomo Orientaj Kantonoj venas el la bien-lotado per la brita kantona sistemo anstataŭ la franca senjora sistemo. Tamen, anglalingvanoj estas minoritato, kvankam pli grava ol en aliaj kebekiaj regionoj, kaj la ĉefa lingvo estas la franca.

Turismo estas gravega industrio en Estrio, pro la belaj kamparaj pejzaĝoj de montetoj kaj lagoj. Pluraj vilaĝoj proponas feriojn en kamparaj domoj. Tri kebekiaj naciaj parkoj troviĝas en Estrio: la parkoj Mont-Mégantic, Mont-Orford kaj Frontenac.

Agrikulturo ankaŭ gravas, aparte la acera siropo.

Subdividoj
----------

**Regionaj municipoj** (*municipalités régionales de comté*, MRC)

* MRC de Coaticook
* MRC du Granit
* MRC du Haut-Saint-François
* MRC du Val-Saint-François
* MRC des Sources
* MRC de Memphrémagog

**Sendependa urbo**

* Ŝerbruko

Gravaj urboj
------------

* Asbestos
* Coaticook
* Cookshire-Eaton
* Danville
* East Angus
* Lac-Mégantic
* Magog
* North Hatley
* Richmond
* Sherbrooke
* Stanstead
* Valcourt
* Waterville
* Windsor

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFlago de Kebekio Administraj regionoj de Kebekio |
| --- |
| 
1. Malsupra Sankt-Laŭrencio
2. Saganio–Sankt-Johan-Lagio
3. Kebeka regiono
4. Maŭricio
5. Estrio
6. Montrealo
7. Otavio
8. Abitibio-Temiskamingio
9. Nord-Bordio
10. Nord-Kebekio
11. Gaspegio–Magdalena Insularo
12. Ŝodierio-Apalaĉio
13. Lavalo
14. Lanodierio
15. Laŭrentidio
16. Montereĝio
17. Centro-de-Kebekio
 |

 |

* Kategorio Estrio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 231676
* GND: 4281124-7
* LCCN: no2020043889
* VIAF: 316742586
* SUDOC: 028709799
* BNF: 12049051b
 |
La Daura natura rezervejo

Daura rigardo al urbo de Ĉita
Daurujo en brita mapo de 1851.  
Ĉar la mapo estis publikigita 7 jarojn antaŭ la Traktato de Aiguno, orienta Daurujo estas ankoraŭ indikita kiel parto de Ĉina Imperio.
**Transbajkalo**  ( ruse *Забайкалье*, *Zabajkalje*) aŭ **Daurujo** aŭ **Daurio** (ruse *Даурия*, *Daurija*) estas montara regiono oriente de lago Bajkalo en Rusujo. La alternativa nomo Daurujo, estas derivita de tiu de la dauroj, etno el la regiono. Daurujo etendiĝas preskaŭ 1000 kilometrojn de la nordo ĝis la sudo, de la altebenaĵo Patomskoje kaj Nord-bajkala Altebenaĵo ĝis la ŝtatolimo de Rusia Federacio, kaj 1000 kilometrojn de la okcidento ĝis la oriento, de Bajkalo ĝis la meridiano de la kunfluejo de la riveroj Ŝilka kaj Argun.

En la Rusa Imperio, Daurujo estis oblasto kun sia ĉefurbo ĉe Nerĉinsk, poste ĉe Ĉita kaj iĝis parto de la Respubliko de Fora Oriento en 1920. Ĝi estas nuntempe dividita en Burjatujo kaj Transbajkala regiono kaj konsistigas preskaŭ ĉiom de la teritorio de tiuj du federaciaj unuoj.

La regiono donis sian nomon al diversaj bestospecioj inkluzive de daura erinaco (*Mesechinus dauuricus*), kaj de la sekvantaj birdoj : bruna muŝkaptulo (*Muscicapa dauurica*), daura korvo, daura perdriko, kaj ruĝpuga hirundo (*Hirundo dauurica*). La komuna nomo de la fama daura lariko (*Larix gmelinii*) same kiel de tiu de la daura ramno (*Rhamnus davurica*) ankaŭ devenas de la sama fonto.

Vilaĝo Oktjabrjskij (Октябрьский), Amura provinco, apud la rusa-ĉina limo estas grava loko de uraniominado kaj pretigantaj instalaĵoj .

Vidu ankaŭ
----------

* Alpa herbejo
* Transbajkalio
* Bajkalio
* Izabela lanio

Referencoj
----------

* Transbajkalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Transbajkalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Transbajkalo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

1. ↑  esperante Pastro Seriŝev 1914 : Siberio - Unua parto Transbajkalo, 248 p. (en :Historio de Esperanto), p.405
2. ↑  Shandala N, Filonova A, Titov A, Isaev D, Seregin V, Semenova V, and Metlyaev EG (2009), Radiation situation nearby the uranium mining facility, Environmental section poster P.9, 54th Annual Meeting of the Health Physics Society, 12-16 July 2009, Minneapolis, MN, USA. angle

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Daurujo (WWF) Arkivigite je 2006-02-22 per la retarkivo Wayback Machine

54° N 108° O﻿ / ﻿54 °N, 108 °O﻿ / 54; 108 (mapo)
Koordinatoj: 42° 48′ 42″ N 10° 18′ 47″ O﻿ / ﻿42.81167 °N, 10.31306 °O﻿ / 42.81167; 10.31306 (mapo)

la ĉefurbo Portoferraio
duoninsulo Enfola en la nordo
la okcidenta marbordo
La insulo **Elbo** situas en la Mediteranea Maro 20 kilometrojn okcidente de la itala marbordo kaj apartenas al al itala regiono Toskanio de Italio (Provinco Livorno).

Ĝia surfaco estas 224 km² (tria plej granda insulo de Italio), kaj la marbodo entute longas 147 kilometrojn. La plej alta punkto de la insulo nomiĝas *Monte Capanne* (1.019 m).

Nuntempe dum vintro sur la insulo vivas ĉirkaŭ 32.000 loĝantoj en 8 komunumoj: Portoferraio (la insula ĉefurbo), *Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina* kaj Rio nell'Elba. Dum somero la nombro de loĝantoj multobliĝas pro turistoj kaj sezonaj dungitoj en hoteloj, restoracioj kaj vendejoj.

Historio
--------

En antikvaj tempoj la insulo famis pro siaj fero-minejoj, kaj la grandaj altfornoj, en kiuj oni izoligis feron el erco, donis al la insulo la nomon *Aethale* (fulgo). Dum la jaro 453 antaŭ Kristo armeo el la sicilia urbo *Siracusa* detruis tre multajn insulajn konstruaĵojn. Inter la 11-a kaj 14-a jarcento post Kristo la teritorio apartenis al la regno de la itala urbo Pizo, kaj ekde la jaro 1399 al la dukoj de Piombino. Dum 1548 ĝi iĝis parto de la regno de Kosmo la unua de Mediĉoj kun sidejo en Florenco. Dum 1596 la armeo de Filipo la 3-a de Hispanio okupis la havenon *Porto Longone* kaj tial ekregis la insulon ĝis la jaro 1709, kiam la regno de la itala urbo Napolo ricevis la teritorion. Cent jarojn pli poste, dum 1802, laŭ la interkonsento de la paco de *Amiens* la insulo iĝis parto de Francio.

Dum la jaro 1814 la antaŭa armeestro kaj imperiestro de Francio Napoléon Bonaparte estis ekzilita kaj transportita al la insulo. Li ricevis la titolon "imperiestro de Elbo" kaj regis la tiam 10.000 loĝantojn dum 9 monatoj kaj 23 tagoj, kiam li provis rekonkeri Francion, sed malsukcesis pri tio. Post perdo de sia imperiestro la insulo fariĝis parto de la regiono Toskanio kaj dum 1860 kun la cetero de la regiono iĝis parto de la formiĝanta ŝtato Italio.

Dum 1982 fermiĝis la lasta fero-minejo.

Ligiloj
-------

* Ĝeneralaj informoj (en la itala, angla kaj germana lingvoj) pri la insulo, kun multaj bildoj]

Vidu ankaŭ
----------

* rivero Elbo en Ĉeĥio kaj Germanio

* Elbo (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Elbo (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 111614
* GND: 4014166-4
* LCCN: sh85041527
* VIAF: 315127737
* NKC: ge192262
 |
**Adolf Havas** [havaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Havas Adolf** estis hungara haŭtkuracisto, venerologo, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Hamburger* ĝis 1881.

Adolf Havas naskiĝis la  14-an de februaro 1854(nun 1854-02-14) en Szentgál, li mortis la 5-an de decembro 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adolf Havas devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1874, poste li studis en Universitato de Vieno, sed li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1880. En la sekva jaro li estis asistanto en la universitato, poste li studvojaĝis helpe de stipendio al Parizo, kie li okupiĝis pri dermatologiaj ekzamenoj. En 1883 li fondis branĉon en kliniko pri dermatologio kaj venerologio, kiun li gvidis en rango ĉefkuracisto ĝis 1898. Pli poste li laboris en ĉefurbaj hospitaloj ĝis sia morto. Lia habilitiĝo okazis en 1884, li estis altigita titulara profesoro en 1902. Li edziĝis en 1886, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1887 kaj 1889.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szőrtelenítés Röntgen-sugarakkal* (1898)
* A dermatitis exfoliativa universalisról (1899)
* *A Quincke-féle megbetegedés* (1906)
* *A syphilitikus megbetegedés mely időszakában kezdessék meg az általános gyógykezelés?* (1908)
* *Előzetes jelentés az Ehrlich-féle gyógyszerrel elért gyógyeredményekről* (1910)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla maldekstre en la 1-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867771
 |



* Portalo pri Biografio
Portreto de Däubler, fare de Otto Hettner
**Theodor DÄUBLER** (naskiĝinta la 17-an de aŭgusto 1876 en Triesto, mortinta la 13-an de junio 1934 en St. Blasien estis aŭstra verkisto. Li famiĝis per patosaj-viziosaj penslivera poeziaĵaro laŭ la stilo de Ekspresionismo.

Vivo
----

Estante filo el riĉa aŭgsburga komercista familio en Triesto li pasigis la junajn jarojn dulingve edukita en Triesto kaj Venecio. Post la militoservo en Vieno li ekde 1898 ĝismorte vivis maltrankvilan migradan vivon kun pli longaj restadoj en Parizo, Berlino kaj Greklando. La lastajn du vivojarojn li estis en sanatorio en la Nigra Arbaro suferante je tuberkulozo.

Graveco
-------

Däubler regis la historismajn kaj romantikajn stilojn perfekte (*Hymne an Italien*, 1916; *Attische Sonette*, 1924). Konsideratas kvazau ĉefverko la malfacile alirebla, epika-lirika kreitaĵego *Das Nordlicht* (5 vol. 1910-1921), kiu rekomendas al oni per ekspresionisma patoso novan, panteisman tutmondan unuiĝsenton. Impresite per siaj travivaĵoj italiaj kaj grekiaj li propagandis unuigon de pagana dionizismo kun apolonaj-kristanaj elementoj.

Liaj rakontoj temas pri la malharmonio inter naturo kaj civilizo en la moderna mondo, kiel en *Der Marmorbruch* (1930) aŭ *Die Göttin mit der Fackel* (1931). De kulturhistoria valoro estas liaj mediteraneaj vojaĝlibroj kiel *Der Fischzug* (1930) aŭ *Griechenland* (1946).

Fonto
-----

Fischer, Cornelia: "Däubler, Theodor", en: *Microsoft Encarta 2007 Enzyklopädie*, Microsoft Corporation, 2006 (DVD)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Theodor Däubler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj surrete
* Informoj pri Theodor Däubler en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Ligiloj sciencaj[*rompita ligilo*]
* Theodor Däubler - Aufforderung zur Sonne Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe NDB
* Brenner-arkivo, Insbruko Arkivigite je 2015-06-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527151
* GND: 118850245
* LCCN: n82263358
* VIAF: 32069
* ISNI: 0000000108609310
* SUDOC: 028842936
* BNF: 12059459d
* MBA: 3fe4146d-1ab6-4f77-ab94-46f8365649a5
* NLA: 35444030
* BIBSYS: 90090967
* NKC: ola2003165521
* ICCU: VEAV034484
 |
**Ludwig Ferdinand HUBER** (naskiĝinta la 14-an de septembro 1764 en Parizo, mortinta la 24-an de decembro 1804 en Ulm) estis germana verkisto. Li estis la filo de Michael Huber kiu sukcese propagandis la literaturon germanlingvan en Franclando.

Vivo
----

En la aĝo de du jaroj li venis kun la gepatroj al Lepsiko kie li bone edukitis kaj lerneme akiris al si multon da sciendaj aferoj. Ĉefe la modernaj lingvoj kaj la beletroj franca, angla kaj germana fascinis lin.

Ŝato de propra poemfarado igis amikajn rilatojn al Christian Gottfried Körner kaj la fratino de la edzino korner-a, Dora Stock. Kun ŝi iĝis fianciĝo. En 1784 la du amikoj kaj la du fratinoj sendis ovacileteron al Friedrich Schiller kiu ekgravis por ties estonteco. Post pli longa restado en Dresdeno, kie Huber frekventis rondojn ĉirkaŭ Schiller kaj Körner, li iĝis sekretario ĉe la saksia ambasadejo en Majenco en 1787. Ankaŭ post la revoko de la saksia legato en 1790 ĝis la invado de la francoj li ja restis tie kiel fremdulo. Post okmonata restado en Frankfurto ĉe Majno Huber finfine revenis al Dresdeno.

En Majenco li bone ekkonis Georg Forster kaj ties spritan edzinon Therese. La fianciĝo kun Dora Stock do nuligitis; kiam sekve de la politikaj agadoj de Forster (i.a. en Parizo) iĝis problemoj por la familio Huber maldungis sin kaj iris en 1793 al la familio en la Svislandon franclingvan.

Post la morto de Forster (1794) Huber edziĝis al ties vidvino. Kelkajn jarojn pli poste, en 1789 li translokiĝis el Stuttgart por transpreni anstataŭ Ernst Ludwig Posselt la postenon redaktista de »Allgemeine Zeitung«. Post malpermeso fare de la virtembergaj aŭtoritiatoj Johann Friedrich Cotta translokigis la redakcion de la menciita gazeto en 1803 al Ulm kie Huber nomumitis landa direktoreja konsiliisto de la nova bavaria provinco Ŝvabio ene de la edukadministerio.

Verkista agado
--------------

Hodiaŭ estas forgesitaj la komedioj kaj tragedioj de Huber, inter kiuj »Das heimliche Gericht« (Leipzig 1790) tiutempe furoris. Kiel spritoplenan, literaturan kritikiston li montris sin antaŭ ĉio ankaŭ verkinte »Vermischten Schriften von dem Verfasser des heimlichen Gerichts« (Berlino 1793), kien oni enpresis ankaŭ ties recensoj kiuj antaŭe estis aperintaj ĉe »Jenaische Allgemeine Literaturzeitung«. Estante publicisto lerta li ankaŭ skribis por historiaj/politikaj gazetoj: »Friedenspräliminarien« (Berlino 1794-96) kaj »Klio« (1795–98) auf. Lia verkaro »Sämtliche Werke seit dem Jahre 1802« prizorgitis kaj ornamitis per biografio fare de la edzino (Tübingen 1807–19).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 9. Leipzig 1907, p. 588 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ludwig Ferdinand Huber en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio en Historia leksikono de Svislando
* Valoraj aferoj ĉe DDB
* Tekstoj ĉe Vikifontaro
**KOCZIÁNY László** d-ro (kocia:nj) estis rumania hungara literaturhistoriisto naskita en Mediaş la 10-an de novembro 1920 kaj mortinta la 31-an de januaro 1977 en Târgu Mureş.

Biografio
---------

László Kocziány la mezlernejajn studojn faris en Budapest, la universitaton li finis inter 1944 kaj 1948 en Pannonhalma kaj Koloĵvaro. Li instruis en Koloĵvaro, Ĉikŝomjo, Mediaş, poste en Cristuru Secuiesc. Ekde 1955 li estis redaktoro ĉe la sekcio de Târgu Mureş de libroeldonejo Libroeldonejo ŝtata por literaturo kaj arto, ekde 1957 samloke sciencesploristo de la loka filio de rumana akademio, respektive ĉefesploristo. Ekde 1975 li instruis latinon kaj hungaran literaturon en la loka pedagogia altlernejo. En 1945 kune kun József Faragó kaj Lajos Létay li redaktis hungaran literaturan legolibron. Liaj datenpublikaĵoj, notaĵoj, sciencaj artikoloj aperis en gazetoj Igaz Szó, Korunk, Előre, Vörös Zászló, Művelődés, Megyei Tükör, Utunk. El liaj publikaĵoj elstariĝis tiuj pri teatroprezentaĵoj en la 18-a jarcento en Koloĵvaro kaj Marosvásárhely publikigitaj en NyIrK. Li estis kunlaboranto de la unua volumo de manlibro titolita *Istoria teatrului în România* (1965) (Historio de teatroarto en Rumanujo). En Târgu Mureş estis prezentita lia pupteatraĵo *Tűbefűzött lakodalom* (1965). Li estis bofilo de verkisto József Nyírő.

Ĉefaj verkoj
------------

* Bathó Mihály, Czombó Mózes: *Őszi harmat után...* 1957.
* Borsos Tamás: *Vásárhelytől a Fényes Portáig* (1968, 1972);
* Kovásznai Sándor: *Az ész igaz útján*(1970).
* *Égő lángban forog szívem* (Kune kun Károly Köllő), 1972;
* Apor Péter: *Metamorphosis Transylvaniae*, 1978.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Felix le Breux**, naskiĝinta la 4-an de aprilo 1918, mortinta la 4-an de februaro 1974, estis ĉeĥa aktoro. Li naskiĝis en Plzeň. Sian francan familian nomon li heredis post franca nobela antaŭulo, kiu venis en Bohemion kun napoleona soldataro.

Le Breux studis en pilzena gimnazio, kie li fariĝis kunfondinto de teatro *Studenta avantgarda kolektivo* (1936), kies membroj estis ankaŭ Miroslav Horníček kaj Oldřich Musil. En la jaro 1942 li finstudis pragan konservatorion kaj mallongtempe li agadis en *Teatreto por 99* de Honzl, el kiu li transiris en Sendependan teatron kaj poste por tri jaroj li enkankris en teatro Uranio. Post la jaro 1945 li akiris postenon en *Teatro de la 5-a majo*, poste en ensemblo de teatro de *Ŝtata filmo* kaj ekde la jaro 1952 li estis dum sep jaroj unu el ĉefaj aktoraj apogoj de ensemblo E. F. Burian. Ekde la jaro 1959 li agadis en teatro *ABC*, post tri jaroj li fariĝis ano de *Urbaj teatroj pragaj*, kie li agadis ĝis sia morto.

* Kategorio Felix le Breux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 105154
* LCCN: no2018016595
* VIAF: 84151038
* ISNI: 0000000056204230
* NKC: jo2003184068
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Marie Angélique DE SCORAILLE, dukino de Fontanges** (naskiĝis en 1661 – mortis en 1681) estis fama amantino de la franca reĝo Ludoviko la 14-a.

Ŝi naskiĝis ene de la kastelo de Cropières, en Aŭvernjo. Ŝia patro estis leŭtenanto de la reĝo tie. Mirigita pro ŝia beleco, kuzino de ŝia patro proponis elkonduki la junan fraŭlinon al Parizo por prezenti ŝin ĉe la kortego de la kastelo de Versailles. Angélique rapide ekscitis la atenton de Ludoviko, kaj fariĝis unu el la favoritaj amantinoj de la reĝo en 1678. Marie Angélique, laŭ la reĝo mem, estis « bela kreitulo ».

Ilia rilato restis sekreta ĝis la printempo 1679, kiam ŝi estis oficiale agnoskita kiel reĝa amantino. Je la fino de la sama jaro, Angélique akuŝis senvivan knabon, kaj malfacile penis resaniĝi. Iom paradokse, la ricevo de la honora titolo « dukino de Fontanges » kongruis kun la komenco de ŝia malfavoro ĉe la reĝo. Ŝi finfine retiriĝis al la monaĥinejo de Port-Royal, kie ŝi mortis je la 28-a de junio 1681. Ŝi estis apenaŭ 20 jarojn aĝa.

* Kategorio Angélique de Fontanges en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125760
* GND: 119000628
* LCCN: n2005086076
* VIAF: 35256916
* ISNI: 0000000040843142
* SUDOC: 030386853
* BNF: 12181159f
 |
La rusa *Arktika* ĉe Murmansk, Julio 2012.
**Glacirompilo** estas speciale ekipita ŝipo, kiu povas veturi tra glacikovrita maro kaj dumtempe rompi vojon por si aŭ aliaj ŝipoj.

La efikan glacirompadon ebligas, tio ke la mara glacio ofte enhavas enfermaĵojn pro la marakvo pro kiuj ĝi ne estas tiel dura kaj kompakta kiel la glaĉera flosanta glacio.

Specifaĵoj
----------

La glacirompilaj ŝipoj devas plenumi tri kondiĉojn male al la normaj ŝipoj:

* stabila, forta konstruo (duobla veldado, forta submerga parto ks.)
* speciala antaŭparto (pruo), por rompi la glacion; (plej ofte kojnoformo)
* forta motora povumo.

La ŝipa antaŭparto, korpo estas tiufome konstruita, ke ĝi ne nur rompas, sed flankenŝovas la glacion, por protekti la helicon, eviti kolekton de glacio kaj tiel ŝpari povumon.

Novaj tipoj ne nur mekanisme (subaj ŝovkanaloj) flankenŝovas la glacion sed ankaŭ aerpreme (Thyssen-Waas-glacirompilo).

Plua glacirompa tekniko estas la ŝanceligo de la ŝipo per pump**eg**ado de akvoj inter la antaŭa kaj posta aŭ dekstra kaj meldekstra partoj de la ŝipo.

Ĉar la glacirompilo estis akomodita al glacikovrita maro, ĝi estas okulfrape nestabila ĉe malferma, senglacia maro, inter ventaj, ondaj cirkonstancoj.

Historio
--------

La plej malnova glacirompilo estis la finna *Tarmo* (1907), uzita ĝis 1970. Ĝi havis la povumon de 3.850 ĈP kaj akvoelpremon de 2.300 t.

La unua nuklee movita ŝipo ekservis en 1958 (*nuklea glacirompilo Lenin* (44.000 ĈP, 19.240 BRT, 3 reaktoroj kun 90 megavatto).

La plej granda glacirompilo estis la usona *Manhattan*.

Literaturo
----------

* Oesterle: Eisbrecher aus aller Welt, 1988, ISBN 3-344-00284-8
* Prager/Ostersehlte: Dampfeisbrecher Stettin - seine Vorgänger und Nachfolger, 1986, ISBN 3-925769-00-5

Vidu ankaŭ
----------

* Glacidrivado
* Driva glacio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Glacirompilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2018-01-24) Glacirompilo «Krasin» – la rezervita heroo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-01-27. Alirita 2018-01-27. *(pri glacirompilo-muzeo "Krasin" en Sankt-Peterburgo, Rusio)*
La **Urbodomo de Baja** estas impona historia monumento en Baja. ĝi estas konata ankaŭ kastelo aŭ palaco, foje oni mencias ĝis pri la iamaj posedantoj *Patasich–Grassalkovich–(Horváth)–Viczay–Zichy-Ferraris*.

Urbodomo de Baja
Urbodomo de Baja
Urbodomo de Baja dumnokte

Historio
--------

En tiu loko estis domo, kiu cindriĝis pro incendio en 1742, poste ĉefepiskopo Gábor Patachich aĉetis tiun kaj la najbaran parcelojn en 1744 kaj en la sekva jaro la domego estis preta. Pro morto familio Grassalkovich aĉetis la domegon en 1750. Denova incendio okazis en 1840, granda parto de la konstruaĵo ruiniĝis. La tiutempa luanto rekonstruis ĝin en klasikisma stilo. Municipo de Baja aĉetis la kastelon kune kun la bieno en 1862 kaj en la domego okazis la urba administrado. Inter 1896 kaj 1898 la urbodomo estis trakonstruita en novrenesanca stilo. Renoviĝoj okazis en 1997 kaj 2004.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa urbodomo situas sola laŭ granda placo. La fasado estas perfekte simetria. La ĉefenirejo situas meze, pli supre en la unua etaĝo estas malgranda balkono. La konstruaĵo formas kvadraton laŭ la trotuaroj, en mezo de la kvadrato interna korto troviĝas, kie somere oni aranĝas subĉielajn koncertojn. Interne pro la oftaj posedantoŝanĝoj restis preskaŭ nenio el la origina baroko.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2014-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]

* Kategorio Urbodomo de Baja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jakab Justus** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Justus Jakab** estis hungara haŭtkuracisto, venerologo, altlerneja instruisto. Lia parenco estis György Justus.

Jakab Justus naskiĝis la  18-an de julio 1866(nun 1866-07-18) en Mohács, li mortis la 2-an de decembro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jakab Justus devenis el juda familio. Li maturiĝis en katolika gimnazio en Budapeŝto en 1884, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1890. Post la diplomo li estis asistanto en la universitato ĉe Ernő Schwimmer. Kiel elstara dermatologo, li estis invitita al pluraj universitatoj (ankaŭ eksterlanden), sed li ne akceptis la invitojn. Ekde 1898 li estis la ĉefkuracisto en la juda hospitalo, krome li redaktis medicinajn revuojn. Li edziĝis en 1903, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1904 kaj 1909.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A syphilis malignáról* (1898)
* *A syphilis diaetetikai kezeléséről* (1905)
* *A bőrbetegségek gyógyítása* (1911)
* *A Bowen-féle betegség pathogenesiséről* (1926)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867886
 |



* Portalo pri Biografio