recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kottajam,** malajalame കോട്ടയം estas urbego, sidejo de la samnoma distrikto Kottajam en subŝtato Keralo en sudokcidenta Barato. La loknomo supozeble estas kombinaĵo de 2 vortoj signifanta internon de fortikaĵo.

Vojo en Kottajam

Geografio
---------

Kottajam situas sur ebenaĵo laŭ rivero for de la maro en alteco 3 metrojn de la marnivelo. Alapula kun marbordo troviĝas 26, Koĉi (Barato) 51, subŝtata ĉefurbo Tiruvanantapuram 123, Mumbajo 1117, Kolkato 1916, tutlanda ĉefurbo Delhio 2118 kilometrojn (aere). 

Ponto en Kottajam

Demografio
----------

En 2011 Kottajam havis 172 878 (kun la aglomeraĵo), respektive 136 812 (la plena municipo). En la fruaj 1990-aj jaroj Kottajam atingis la internacian klasifikadon urbego (pli granda, ol cent mil).

Historio
--------

Kottajam ekde la naŭa jarcento apartenis al diversaj regnoj, princlandoj, imperioj. Iam la reĝa domo situis ĉi tie, ĝi estis protektita per fortikaĵo. La restoj de la palacoj kaj fortikaĵoj daŭre vidiĝas en la urbego. La portugaloj kaj la nederlandanoj establis komercajn rilatojn kun la aktuala regno. Ekde la frua 19-a jarcento la areo iĝis protektorato de Britio. Kottajam ludis signifan rolon en ĉiuj politikaj agitadoj en la modernaj tempoj. Distrikto ekzistas ekde 1949.

Religioj
--------

En Kottajam en 2011 hinduoj havis la plimulton en Kottajam kun 50.54% procentoj, ekzistas pli granda malplimulto de kristanoj (45.32%) kaj pli malgranda malplimulto islamanoj (4.71%).

Lingvoj
-------

En Kottajam la malajala estas la plej parolata lingvo. Ankaŭ la hinda, angla kaj tamila estas vaste parolataj en la urbego.

Eduko
-----

Dum la frua historio Kottajam estis unu el la ĉefaj centroj de literaturo. Multaj malajala-ĵurnaloj ekfunkciis en tiu urbo. Dum la brita periodo diversaj misiistoj, kristanaj eklezioj establis multajn lernejojn kaj aliajn instruejojn en kaj ĉirkaŭ la urbo (ekzemple en 1817 oni establis la unuan okcidentstilan kolegion en Kerala. Kottayam ankaŭ estas konata kiel urbo de murpentraĵoj. Nun Kottajam estas signifa universitata urbego kun pluraj kampusoj, kolegioj, institutoj.

Klimato
-------

Kottajam situas en tropika musonklimato (Am) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas averaĝe po 2924 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter decembro malofte pluvas. La temperaturo varias averaĝe inter 23-32 °C.

Trafiko
-------

Al Kottajam kuras 4 ĉefvojoj el la ĉefaj direktoj, krome estas trairanta fervoja linio. La plej proksima (ankaŭ internacia) flughaveno funkcias en Koĉi. La rivero estas konvena por ŝipetoj.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans

* UrbomezoUrbomezo
* Medicina kolegioMedicina kolegio
* Siria ortodoksa kirkoSiria ortodoksa kirko
* KatedraloKatedralo
* MoskeoMoskeo
* Hidua temploHidua templo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
Koordinatoj: 47° 50′ 20″ N 4° 10′ 41″ O﻿ / ﻿47.83889 °N, 4.17806 °O﻿ / 47.83889; 4.17806 (mapo)

**Pimelles** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 70 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Pimelles etendiĝas sur 9.91 km², kaj havis 70 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7.1 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Eric Zanconato, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Pimelles apartenas al la kantono de Cruzy-le-Châtel, kies ĉefurbo estas Cruzy-le-Châtel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Cruzy-le-Châtel
Situo de la biodiverseco-riĉaĵejo (Andamanoj estas enĉirkaŭcirkligataj).
La **hindoĉina biodiverseco-riĉaĵejo** aŭ **hindoĉina biodiverseco-varmpunkto** (angle : *Indo-Burma*) estas biodiverseco-riĉaĵejo signita de Naturprotekto Internacie (angle : *Conservation International*), kiu etendiĝas ekde orienta Hindujo kaj suda Ĉinujo tra Sudorienta Azio, ekskluzive de Malaja Duoninsulo. La riĉaĵejo de Naturprotekto Internacia ampleksas la tutan hindoĉinan ekoprovincon de la Monda Natur-Fonduso (WWF), sed ĝi ankaŭ inkluzivas la meghalajajn subtropikajn arbarojn, kiuj laŭ la WWF apartenas al la hinda ekoprovinco.

La riĉaĵejo ampleksas partojn de orienta Barato (inkluzive de Andamanoj), ekstrem-suda Ĉinujo, la plimulton de Birmo (sen la norda pinto ), la plimulton de Tajujo (sen la suda pinto), kaj la tutaĵon de Kamboĝo, Laoso, kaj Vjetnamujo.

La riĉaĵejo koncernas 33 tersupraĵajn ekoregionojn, kiuj inkludas tropikajn kaj subtropikajn humidajn foliarbarojn, tropikajn kaj subtropikajn sekajn foliarbarojn, tropikajn kaj subtropikajn koniferarbarojn, mezvarmajn foliajn kaj miksajn arbarojn, kaj mangrovojn.

Bibliografio
------------

* angle Wikramanayake, Eric; Eric Dinerstein; Colby J. Loucks; et al. 2002 : Terrestrial Ecoregions of the Indo-Pacific: a Conservation Assessment, *Island Press*, Vaŝintono.

Vidu ankaŭ
----------

* Subregiono Granda Mekongo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Azio |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle Hindoĉina biodiverseco-riĉaĵejo (Naturprotekto Internacia)
**Centralizismo** aŭ pli koncize **centralismo** estas organiza formo de ŝtato aŭ organizaĵo, laŭ kiu la decidoj estas alprenitaj en ununura centro.

Laŭ la difino en la konstitucia juro, la decidoj estas alprenitaj en la ĉefurbo de ŝtato organizita laŭ "subteritorioj", kiuj dependas finance kaj decidpove de la landa nivelo. Tiuj ĉi "subteritorioj" estas nur simplaj relajsoj, kiuj aplikas loke la decidojn de la centro kaj informas la centron pri la lokaj aferoj.

Ŝtatoj
------

### Centralismaj ŝtatoj

Nuntempe en Eŭropa Unio estas organizitaj centralize Grekio, Luksemburgo kaj Portugalio. Tion povas klarigi la fakto, ke tiuj landoj estiĝis el ununura historia kultura identeco.

Ankaŭ Francio estas centralisma ŝtato, kvankam ĝi estiĝis el pluraj historiaj identecoj ĝis nun malmulte agnoskitaj.

Alikole en la mondo oni povas nomi Japanion.

### Malcentralismaj ŝtatoj

Male de la centralismaj ŝtatoj, pluraj ŝtatoj en Eŭropa Unio elektis alian formon, ekz. Germanio, Britio kaj Hispanio. Ili dividiĝas en landojn (*Länder*) en Germanio, en naciojn (*nations*) en Britio kaj aŭtonomajn komunumojn en Hispanio, en kantonojn en Svisio.

Organizaĵoj
-----------

Centralizismo povas esti ankaŭ la organiza formo de politika aŭ sindikata organizaĵo. La esprimon "demokratia centralizismo" uzis lenin-komunismaj partioj.

Referencoj
----------

1. ↑  "centralizismo" laŭ la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto de 2020, ankaŭ jam en la eldono de 1970 (PIV 1970, p. 139, dekstra kolumno)

* Centralizismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Kabineto Szemere** [semere] estis la tria respondeca sendependa ministraro en Hungario, kiu gvidis la landon kvaronjaron en 1849.

Ĉefministro Bertalan Szemere

Historio
--------

La kabineto kreiĝis depost kiam la hungara armeo reokupis grandan parton de la lando. La kabineto daŭris laboron de Tutlanda Patrujdefenda Komisiono jam pli pace, krome estis akceptita la leĝo pri minoritatoj. 

Fiaskon de la kabineto kaŭzis tio, ke ne nur Habsburgoj kun Josip Jelačić atakis Hungarlandon, sed ankaŭ Rusa Imperio. Sekvis subpremado de la lando, memstara kabineto ne funkciis ĝis 1867 rezulte de Aŭstra-hungara interkonsento. Tiam Kabineto Andrássy ekfunkciis.

Listo de la membroj
-------------------

* Bertalan Szemere – ĉefministro, ankaŭ ministro pri enlandaj aferoj
* Kázmér Batthyány – ministro pri eksterlandaj aferoj, agrikulturo, industrio kaj komerco
* Ferenc Duschek – ministro pri financo
* Sebő Vukovics – ministro pri justico
* Lázár Mészáros – ministro pri defendo (post semajno Artúr Görgey, fine Lajos Aulich)
* Mihály Horváth (historiisto) – ministro pri religio kaj eduko
* László Csány – ministro pri transporto kaj laboro

Fontoj
------

* hungare
**Hindia literaturo** estas termino kiu aludas al la literaturo produktita en la Hindia subkontinento ĝis 1947 kaj en la Respubliko Barato poste. La Respubliko Barato havas 22 oficiale agnoskitajn lingvojn, ĉiu el kiuj havas sian propran literaturon.

Ĉiuj datoj pri plej antikva Hindia literaturo estas ne nur necertaj, sed ankaŭ pridisputitaj. Eŭropaj fakuloj el la 18a jarcento antaŭen ĉirkaŭkalkulis datojn el variaj tekstoj baze sur metodoj kiujn barataj fakuloj konsideras arbitraj. La plej fruaj verkoj de Hindia literaturo estis parole transmitita. Sanskrita literaturo ekis per la parola literaturo de Rigvedo nome kolekto de sanktaj himnoj datitaj el la periodo de 1500–1200 a.K. La sanskritaj eposoj *Ramajano* kaj *Mahabarata* aperis ĉirkaŭ la fino de la unua jarmilo a.K. Klasika sanskrita literaturo disvolviĝis rapide dum la unuaj kelkaj jarcentoj de la unua jarmilo a.K. same kiel la tamillingva Sangama literaturo, kaj la Palia Kanono.

En la mezepoka periodo, literaturo en kannada kaj en telugua aperis en la 9a kaj 11a jarcentoj respektive. Poste, komencis aperi ankaŭ literaturo en marata, bengala, variaj dialektoj de hinda, persa kaj urdua.

Komence de la 20a jarcento, bengala poeto Rabindranath Tagore iĝis unua Nobel-premio de Barato. En nuntempa barata literaturo, estas du ĉefaj literaturaj premioj; tiuj estas la Premio de la Sahitja Akademio kaj tiu de Gjanpith. Po ok premioj Jnanpith estis havigitaj en hinda kaj kannada, sekvataj de po kvin en bengala kaj malajala, po kvar en orija, tri en guĝarata, marata, telugua kaj urdua, kaj po 2 en asama kaj en tamila.

Notoj
-----

1. ↑  Narayanrao, H.L.. "A Brief on Indian Literature and Languages", *Journal of Education and Practice* **2** (3), p. 46.
2. ↑  "Kannada literature", *Encyclopædia Britannica*, 2008. Citaĵo: "The earliest literary work is the Kavirajamarga (c. AD 450), a treatise on poetics based on a Sanskrit model."
3. ↑  Oficiala retejo de Bharatiya Jnanpith
4. ↑  "Kunwar Narayan to be awarded Jnanpith", '**Times of India'**, 24 Nov 2008. Kontrolita 2008-11-25.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hindia literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Indian Literature on Indohistory Arkivigite je 2019-08-10 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* South Asian Canonical Texts[*rompita ligilo*]
* Bhas - Longest Poem on Indian Constitution set World Record


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 496461
* LCCN: sh85065639
* BNF: 11938734n
* NDL: 00564090
* NKC: ph121061
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pimpinelo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apialoj *Apiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apiacoj *Apiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Pimpinelo** *Pimpinella* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pimpinelo  |

 |
| v • d • r |

**Pimpinelo** estas nomo por grupo de herboj el la familio de umbeliferacoj. La rizomoj de iuj specioj estas farmacie uzataj (vidu sube). - PIV -

* *Pimpinella anisum* L. -
* *Pimpinella lutea* Desf. -
* *Pimpinella major* (L.) Huds.
* *Pimpinella peregrina* L.
* *Pimpinella saxifraga* L.
* *Pimpinella siifolia* Leresche
* *Pimpinella tragium* Vill.

Pelargonidino
-------------

Pelargonidino estas natura pigmento apartenanta al la familio de la antocianidino, kaj kiel ĉiuj antocianinoj, ĝi estas kontraŭoksidanto, kiu produktas karakterizan oranĝokoloron. Pelargonidino troviĝas en geranio kiel ruĝa pigmento kaj ĝi ankaŭ respondecas pri la ruĝokoloreco de la filodendro, apartenanta al la familio de la arumacoj aŭ aracoj. La floroj oranĝo-koloraj de la *Lysimachia monelli* posedas plej altan koncentriĝon de la pelargonidina pigmento. Ĝi ankaŭ estas la ĉefa konstituanto de la *Phaseolus vulgaris*.
**Ignác Vezerle,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vezerle Ignác** estis hungara katolika pastro, altlerneja instruisto.

Ignác Vezerle naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1803 en Pápa, li mortis la 13-an de decembro 1872 en Alsópáhok.

Biografio
---------

Ignác Vezerle lernis en sia naskiĝurbo, Pest (urbo), Győr kaj Szombathely (1818), poste li studis teologion en Veszprém (urbo) jaron, pli poste en Pázmáneum (1820–1824). Li doktoriĝis en 1825, pastriĝis en la sekvanta jaro, dum li studis en simila instituto en Vieno. Inter 1828-1832 li estis inspektoro en seminario en Veszprém, krome li estis notario en la episkopejo. En 1832 li estis pastro duonjaron en Ácsteszér, poste li revenis al Veszprém por instrui kaj li denove havis alian postenon en la episkopejo inter 1843–1849. Ekde 1846 li ankaŭ instruis en Reĝa Scienca Universitato de Pest. Li estis pastro de Alsópáhok de 1859 ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szent István, első s apost. Király mint népének első nevelője...* (1840)
* *A nyilvános isteni tisztelet és haza boldogsága* (1844)
* *A nagyhéti ájtatosság kézikönyve, a kath. hívek számára* (1848)
* *Ünnepi, alkalmi és bőjti szent beszédek* (1857, 3 volumoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusko V, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682831
 |
**Kabineto Sztójay** [stOjai] estis la dekunua kabineto, kiun nomumis la hungara guberniestro Miklós Horthy. Ĝi gvidis la landon en 1944 5 monatojn. 

Ĉefministro Döme Sztójay

Historio
--------

En printempo de 1944 la nazioj invadis Hungarion, tial politiko de Kabineto Kállay plene fiaskis. Horthy ne volis, ke la lando sekvu sortojn de Ĉeĥio kaj Pollando, tial li nomumis ĉefministron Döme Sztójay, kiu pli frue estis ambasadoro en Berlino, tial li havis fidon de la germanoj. La nova kabineto ordonis, ke ĉiuj judoj devas porti flavan judan stelon. Post monatoj en provinco la judoj deportiĝis al Germana Regno, sed Horthy malpermesis tion en la ĉefurbo. Samtempe la demokrataj politikistoj rajtis ne plu politikadi, eĉ ekzemple Népszava ne rajtis aperi. Eksterlande okazis, ke Rumanio abrupte aliĝis al Sovetunio, tial Horthy nomumis pli novan kabineton, kies ĉefministro estis Géza Lakatos, supozanta, ke ili sekvos la rumanan sistemon.

Listo de membroj
----------------

* **Döme Sztójay – ĉefministro,** samtempe ministro pri eksteraj aferoj
* Jenő Rátz – vicĉefministro
* Andor Jaross - ministro pri enlandaj aferoj, sed en la lastaj 3 semajnoj Miklós Bonczos
* Lajos Reményi-Schneller – ministro pri financo
* István Antal - ministro pri justico kaj ankaŭ ministro pri religio kaj eduko
* Lajos Csatay - ministro pri defendo
* Béla Jurcsek – ministro pri agrikulturo, ankaŭ senpostena ministro
* Antal Kunder - ministro pri komerco kaj transporto, sed en la lastaj 3 semajnoj Lajos Szász
* Lajos Szász – ministro pri industrio
* Béla Imrédy – ministro pri ekonomio

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare
**Ignác Ödön Udvardy** [udvardi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Udvardy Ignác Ödön** estis hungara pentristo, instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *Udvardi kaj básthi* [bAŝti], lia patro estis Ignác Udvardy (instruisto).

Ignác Ödön Udvardy  naskiĝis la 8-an de majo 1877 en Zalaegerszeg, li mortis la 1-an de aprilo 1961 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

Ignác Ödön Udvardy frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste li abiturientis en piarista gimnazio en Nagykanizsa. Li akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1901. Liaj plej gravaj instruistoj estis Bertalan Székely, Róbert Nádler kaj Ede Balló. Post siaj studoj li ekinstruis en gimnazio en Nagyvárad. Dum la Hungara Sovetrespubliko li aliĝis al la komunistoj kaj li estis muzeestro. Post monatoj la urbo rumaniĝis kaj la rumanaj instancoj emeritigis lin. En 1922 li studvojaĝis al Germanio, en la sekva jaro al Italio. En 1924 li aliĝis al Artistkolonio de Baia Mare. En 1941 li translokiĝis al Budapeŝto, post 3 jaroj al sia naskiĝurbo.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1900)
* Bukareŝto
* Kolozsvár
* Oradea (1922, 1938, 1940)
* Baia Mare (1925, 1928)
* Budapeŝto (1942)
* Zalaegerszeg (1987, 1990, 2012)
* Keszthely (2013)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* A Balaton Tihanynál
* Csendélet rózsákkal
* Fák, templom
* Firenzei városkép
* Mezei munka

Lia libro
---------

* A természetes díszítő eljárás (1910)

Memorigiloj
-----------

* placo en Zalaegerszeg

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-09-14. Alirita 2018-09-14.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618704
* GND: 1058938150
* LCCN: nb2014016186
* VIAF: 309835433
* ISNI: 0000 0004 3620 2608
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
**Nomenklaturo de Ĝeneralaj Ornamfloraj Vegetaĵoj** estas libro eldonita de la Guanĝi-a Botanika Instituto kaj de la Guilin-a Esperanta Asocio okaze de la 71-a Universala Kongreso de Esperanto en Pekino, Ĉinujo, en 1986. La libro estas 101-paĝa kaj enhavas kvarlingvan liston de nomoj de ornamaj plantoj. La listo estas laŭalfabete ordigita surbaza de la latina scienca nomo. Tiu ĉi estas akompanata de la angla, Esperanta kaj ĉina nomoj. La libro mencias pli ol 500 plantospeciojn el ĉiuj kontinentoj.

La uzitaj Esperantaj nomoj estas ĉiam dunomaj, kaj sufiĉe ofte estas transskriboj de la latinaj nomoj.

Ekzemple : *Pelargonium graveolens* - Pelargonio graveola; *Papaver nudicaula* - Papavo nudkaula

Vidu ankaŭ
----------

* Fakverko:Botaniko

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Botaniko |

* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**MARCZELL Ágost** [marcel] estis hungara doktoro pri historio, instruisto mezlerneja, redaktoro de pedagogia revuo, aŭtoro de tri hungarlingvaj dramoj.

Li naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1884 en Nádszeg, Hungara reĝlando (nuntempa Trstice en Slovakio). Pri la morto mankas informoj.

Biografio
---------

Marczell Ágoston frekventis gimnazion inter 1895-1902 en Esztergom. Li plulernis en Universitato de Budapeŝto, kie li akiris diplomon pri historio kaj geografio en 1907, poste li doktoriĝis. Li instruis en Szolnok, poste en Budapeŝto. Li esperantiĝis en 1929. Li estis interalie vicprezidanto de Hungara Esperanta Katolika Societo kaj gvidis kursojn laŭ la Cseh-metodo. Li redaktis preiodaĵon Katolika Stelo.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *A m. sors.* (1926, 1932) - teatraĵo
* *Egyetemes tört. A gimn. reálgimn. és reálisk. 4. o. sz.* 1928 - lernolibro
* *Becsülettel* (1931) - teatraĵo
* *Egyetemes történelem évszámokban* (1935)

Fontoj
------

* hungare

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Antilopo** |
| --- |
|  |
| impaloimpalo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| *Aepyceros*
*Alcelaphus*
*Antidorcas*
*Antilope*
*Cephalophus*
*Connochaetes*
*Damaliscus*
*Gazelo*
*Hippotragus*
*Kobus*
*Madoqua*
*Neotragus*
*Oreotragus*
*Orikso*
*Ourebia*
*Pantholops*
*Procapra*
*Sylvicapra*
*Taurotragus*
*Tragelaphus*
kaj aliaj |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Antilopo  |

 |
| v • d • r |

Antilopo (Antilopina) en Kunstformen der Natur de Ernst Haeckel, 1904
Kapoj de diversaj specioj
**Antilopo** estas membro de polifilia grupo de herbovoraj afrikaj kaj aziaj bestoj de la boveda familio kun paro de kavaj kornoj surkape. Ĉi tiuj bestoj estas pli-malpli egale disvastigitaj inter la diversaj bovedaj subfamilioj; iuj antilopoj estas pli parencaj al bovoj aŭ kaproj ol al aliaj antilopoj. Estas multaj diversaj antilopo-specioj, kiuj diferencas en grandeco de la etaj reĝaj antilopoj ĝis la giganta elando. Ili kutime havas malpezan, elegantan strukturon, malgrandajn parhufojn, kaj mallongan voston. Antilopoj havas fortajn postaĵmuskolojn kaj suprizite ili kuras kun ŝaltaj kurpaŝoj kiuj ŝajnigas kvazaŭ ili saltus laŭ la tereno kiel kuniklegoj. Iuj antilopo-specioj povas kuri tre rapide, ĝis 100 kilometrojn hore, kaj tiel estas inter la plej rapidaj bestoj.

Taksonoj
--------

* Sabrokorna rektkornulo
* Oriks-antilopo

Vidu ankaŭ
----------

* Centra-kongaj malaltaĵaj arbaroj
* Centra-zambezaj mjombaroj
* Etiopaj kserofitaj herbejoj kaj arbustaroj
* Saharaj inunditaj herbejoj
* Sahar-dezerta ekoregiono
* Zambezaj inunditaj herbejoj

Bildaro
-------

* 
* 
* 



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Béla Szilárd** [silArd], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilárd Béla** estis hungara kemiisto, farmaciisto. Lia origina familia nomo estis *Steiner*.

Béla Steiner  naskiĝis la 20-an de januaro 1884 en Mezőberény. Li mortis la 2-an de junio 1926 en Parizo.

Biografio
---------

Béla Szilárd frekventis mezlernejojn en Békéscsaba kaj Debrecen, poste li akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato Péter Pázmány en 1904, en la sekva jaro li doktoriĝis samloke. En 1906 li estis asistanto en la universitato unu jaron, poste li plulernis en Sorbonne helpe de stipendio kaj samtempe li laboris en laboratorio de Marie Curie. En 1912 li establis memstaran laboratorion pri radiado (Laboratoire de Produits Radioactifs). Inter 1914 kaj 1920 li esploris en Londono, poste en Madrido, fine li revenis al Parizo. Li kreis diversajn mezurilojn pri radiadoj, sed li inventis ankaŭ tion, kiel fari diferencojn inter perloj naturaj kaj breditaj. En 1925 li ricevis Honoran legion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Radium és radioaktivitás* (1905)
* *Az alkoholok elektrolitos bomlása és képződése absolut alkoholos oldatban* (1905)
* *Poincaré Henri filozófiájának alapeszméi* (1908)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560170
* VIAF: 314781386
* ISNI: 0000 0004 4471 1226
* SUDOC: 164306293
* BNF: 102924824
 |
**Béla Szende** [sende], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szende Béla** estis hungara inĝeniero.

Béla Szende [*rompita ligilo*] naskiĝis la 5-an de decembro 1905 en Budapeŝto. Li mortis la 29-an de aprilo 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Szende abiturientis cistercianan gimnazion en Eger en 1923, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József. Jam dum la studentaj jaroj li interesiĝis pri telekomunikado de la flugmaŝinoj, tial post la diplomo li laboris en instituto pri flugado. Ekde 1943 li havis postenon en fabriko pri flugmaŝinoj. Post la 2-a mondmilito li fondis propran firmaon, kie oni produktis instrumentojn por la aviado. Post la ŝtatiĝo en 1949 li esploris rilatojn de la jonosfero kaj la radiado. En 1954 li kreis instrumenton, kiu baldaŭ helpis eĉ la raketoteknikon kaj spacoesploradon. La instrumento ricevis premion en 1958 en Mondekspozicio en Bruselo. Béla Szende ricevis postmortan premion Kossuth.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Béla Szende (inĝeniero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antikvaj verkoj** estis skribitaj versforme, ĉar kiam la homoj ne ankoraŭ regis skribadon la **poezia maniero helpis la memoron** daŭre konservis la tekstojn. Tio ne signifas, ke alia literaturo ne ekzistis tiam, sed male tutcerte ankaŭ prozaj parolaj rakontoj ekzistis, sed ili ne restis skribe ĉar tio ankoraŭ ne estis uzata, do tiuj tekstoj ŝanĝegis dum jarcentoj, modifiĝis kaj ne estas facile rekonstruataj.

Komencoj de multaj civilizacioj estis tiuj versaj tekstoj kiuj pli malpli markas la devenon de ties kulturoj, tio okazis ekzemple en la greka civilizacio per tiuj tekstoj de Homero pri la milito de Trojo kaj pri la vojaĝoj de Odiseo. Same okazis en la latina civilizacio per *Eneido*. La istoj kiuj dediĉis sin al dirado aŭ kantado de tiuj tekstoj tutcerte teatrumis kaj helpiĝis per ritmaj rimedoj parkerigi la tekston.

Similaj cirkonstancoj okazos jarmilon poste kiam ekis en Eŭropo novaj civilizacioj, nome la franca kiam oni kantis *La Chanson de Roland* au la hispana kiam estis komponata la *Cantar de Mio Cid*.

* Kategorio Antikvaj verkoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fago estas populara durligno de moderklimataj zonoj.
**Durligno**, **durecligno**, **dura ligno** aŭ **malmola ligno** estas ligno el angiospermaj arboj (pli precize dirate neunukotiledonaj angiospermaj arboj). La termino povas esti uzata por tiuj arboj mem: tiuj estas kutime larĝafoliaj; en moderklimataj kaj borealaj latitudoj ili estas ĉefe deciduaj, sed en tropikoj kaj subtropikoj ĉefe ĉiamverdaj.

Durligno kontrastas kun mola ligno (kiu venas el koniferoj). Durligno estas ne nepre pli malmola ol la mola ligno. En ambaŭ grupoj estas enorma variado en vera lignodureco, kun gamo en denseco ĉe duraj lignoj komplete inklude tiujn de molaj lignoj; kelkaj duraj lignoj (ekz. balzo) estas pli molaj ol multaj duraj lignoj, dum taksuso estas ekzemplo de dura ligno. La plej dura durligno estas multe pli dura ol ĉiu ajn mola. estas ĉirkaŭ centfoje tiom da multaj dirlignoj ol molaj lignoj.

La termino "durligno" ne estu konfuzata kun la durameno de la kerno de la trunko (kio estas kaj ĉe durlignoj kaj ĉe molaj lignoj).

Bibliografio
------------

* Schweingruber, F.H. (1990) *Anatomie europäischer Hölzer—Anatomy of European woods.* Eidgenössische Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landscaft, Birmensdorf (Hrsg,). Haupt, Bern und Stuttgart.
* Timonen, Tuuli (2002). *Introduction to Microscopic Wood Identification*. Finnish Museum of Natural History, University of Helsinki.
* Wilson, K. kaj D.J.B. White (1986). *The Anatomy of Wood: Its Diversity and variability.* Stobart & Son Ltd, London.

Vidu ankaŭ
----------

* Kebraĉo
**Baha,** arabe **الباحة‎** estas universitata urbego, ĉefurbo de Regiono Bahao en sudokcidenta Sauda Arabio. Pro la milda klimato la urbego meritas la titolon "Perlo de la feriejoj".

Aerpanoramo de Baha
Panoramo de Baha

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 2,155 m
* Loĝantaro: 104,266 (2010)
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: +966-17
* Poŝtkodo:
* Koordinatoj: 20° 00′ 00″ N 41° 27′ 00″ O﻿ / ﻿20.00000 °N, 41.45000 °O﻿ / 20.00000; 41.45000 (mapo)

Geografio
---------

Baha situas sur altebenaĵo en sudokcidenta parto de la lando. Taif troviĝas 180, Abha 224, Mekao 235, Ĝido 292, Rijado 743, Medino 657, Ĥubar 1131 km.

Historio
--------

Baha estis fondita en 1600. Ĝi ankoraŭ ne estis regiona ĉefurbo en fino de la osmana regado, nur baldaŭ.

Malnova fortikaĵo ĉe Baha

Ekonomio
--------

Baha estas konata kiel prospera terkultura areo.

Trafiko
-------

Flughaveno de Baha situas 45 km. Ĝi funkcias ekde 1982. La ĉefvojo Taif-Ĝajzano tuŝas Baha-n.

Klimato
-------

Baha havas moderan klimaton pro sia alteco. En la jaro pluvas 138 mm, en ĉiuj monatoj pluvetas iomete.

Vojo al Baha

Vidindaĵoj
----------

* bazaro

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Clara González (maldekstre) kun Doris Stevens en januaro 1928
**Clara González de Behringer** (naskiĝis la  11-an de septembro 1900(nun 1900-09-11) en Remedios, Panamo, mortis la 11-an de februaro 1991 en Panamurbo) estis panama advokatino, politikistino kaj instruistino. Ŝi estis la unua virino de sia lando kiu akiris diplomon pri juro. Ŝi estis la unua juĝistino de la porinfana kuratora tribunalo ("Tribunal Tutelar de Menores") kreita en 1951. Konvinkita feministino ŝi kreis la feminisman nacian partion ("Partido nacional feminista") en 1923 kaj la lernejon de virina kulturo ("Escuela de Cultura Femenina") en 1924.

Privata vivo
------------

En 1940 ŝi edziniĝis kun usona inĝeniero Charles Behringer kiu laboris en la Panama kanalo.

Referencoj
----------

1. ↑  Biografía de Clara González de Behringer Arkivigite je 2018-06-27 per la retarkivo Wayback Machine - Biblioteca Nacional de Panamá.
2. 1 2   "Clara González de Behringer". Arkivita el la originalo je 2009-02-26. Alirita 2017-06-13.
3. ↑   "Clara González de Behringer". Arkivita el la originalo je 2008-11-22. Alirita 2017-06-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio de Clara González - Editora Panamá America

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Clara González de Behringer en la hispana Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587493
* GND: 143792377
* LCCN: no2008113065
* VIAF: 54453909
* ISNI: 0000 0000 6662 9507
* BNF: 15511781x
 |
**Péter Marik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marik Péter** estis hungara aktoro, operetkantisto (bonvivanto). Lia avo estis Gábor Rajnai, lia unua edzino estis Marika Németh.

Péter Marik  naskiĝis la 3-an de novembro 1938 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de julio 2016 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Marik abiturientis en sia naskiĝurbo en 1957, poste li akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1964. Li lernis multe de Oszkár Maleczky kaj Tito Schipa. Jam en 1962 li havis posteneton en Budapeŝta Ŝtata Operejo, post jaroj li iĝis vicreĝisoro. En 1968 li estis nomumita vicreĝisoro de Teatro Erkel, poste li lernis en studio de Operetoteatro (Budapeŝto). Li estis membro de la Operetoteatro ekde 1970 ĝismorte. Li ricevis 4 premiojn inter 1983-2007. Li edziĝis en 1971, vidviĝis en 1996, post 2 jaroj li denove edziĝis.

Elektitaj operetaj roloj
------------------------

* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - Edvin; onklo Feri; Ferkó Kerekes; Mária Leopold
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Bagó
* László Dés: En Eŭropo ie (muzikala versio) - instruisto
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Bogdanovics

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Fuss, hogy utolérjenek!* (1972)
* *Régi nyár* (televizia filmo)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-07-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
**Imre Sulyok** [ŝujok], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sulyok Imre** estis hungara komponisto, orgenisto, dirigento, kantoro, redaktoro, altlerneja instruisto, membro de Hungara Arta Akademio (1996).

Imre Sulyok  naskiĝis la 30-an de marto 1912 en Budapeŝto, li mortis la 24-an de novembro 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Sulyok studis inter 1931-1941 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály kaj Aladár Zalánfy. Tiutempe (1936-1951) li estis ankaŭ kantoro de la luterana eklezio de Óbuda, krome en la lasta periodo de la 2-a mondmilito li estis soldato, fine militkaptito dum 2 jaroj en Sovetunio. Inter 1939-1950 li estis muzika redaktoro de Hungara Radio, poste li estis redaktoro en muzika eldonejo ĝis la emeritiĝo (1972). Li estis orgenisto de Luterana preĝejo (Újbuda) inter 1951–2004, ĝis 1982 ankaŭ kantoro kaj dirigento. Inter 1956 kaj 1967 li instruis en la Luterana Akademio. Li ricevis premiojn en 1994 kaj 2004.

Liaj filmaj komponaĵoj
----------------------

* Csendélet (1963, mallonga filmo)
* A dicsekvő varga (1979, televida filmo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649076
* GND: 124344895
* LCCN: n81074637
* VIAF: 51954813
* ISNI: 0000 0001 1507 0931
* SUDOC: 129016993
* BNF: 148091623
* BIBSYS: 4013182
* NKC: xx0161807
* BNE: XX1739281
 |
Kajetana preĝejo en Salcburgo, italstila baroka juvelaĵo
La **Kajetana preĝejo** (germane: *Kajetanerkirche*) troviĝas en la urbocentro de Salcburgo, Aŭstrujo (Kajetanerplatz nr 1). Ĝia patrono estas Sankta Maksimiliano el Celje.

Historio
--------

Akiris en la jaro 1591 la princ-ĉefpiskopo Wolf Dietrich von Raitenau hospitalon kun preĝejo en la hodiaŭa Kai-kvartalo por starigi porpastran seminarion. Ĝi estu sub la gvidado de la ordeno de la Teatinanoj: ili venis al Salcburgo por fondi filion kaj mallonge poste oni decidis starigi preĝejon kun abatejo.

Baldaŭ oni trovis taŭgajn majstrojn: ĉefarkitekto Giovanni Gaspare Zuccalli kaj la stukistoj Francesco kaj Carl-Antonio Brenni (fratoj) respektive Antonio Carabelli. Post la morto de la komisiinta episkopo Max Gandolf von Kuenburg en 1687, la kontrulaboroj ĉesis. Nur sub lia posteulo Johann Ernst von Thun la preĝejo finfaritis en 1696 kaj konsekritis en 1700. Nuligitis la salcburga filio de la ordeno en 1809 kaj ĝi preskaŭ kadukiĝus, ankaŭ la preĝejo. En 1923 finfine transdonitis la tuto al la ordeno de *Barmherzige Brüder* kiuj prizorgis ties renovigon. Dum la Dua mondmilito la loko estis lazareto kaj damaĝitis bombarde en 1944. Poste ĝi restaŭritis denove.

Arkitekturo kaj interno
-----------------------

Kupolo kun pentraĵo de Paul Troger.
Danke al la Kajetana preĝejo la itala baroko ekvenkis en Salcburgo. La larĝa, palacforma fasado traktas preĝejon kaj apudan monakejon kiel unuigitan konstrukomplekson. La tuto per impona, diagonala-ovala kupolo videbligas la sakralan karakteron de ĝi.

La interno de la preĝejo danke al la riĉa stukaĵaro aspektas festa, nobla, klara. La lumenlasanta volbaĵo dominas la spacon kaj en ĝia majesta rondo fresko montras la ĉielenprenon de Sankta Kajetano. La altarbildo montras la martiriĝon de Sankta Maksimiliano. Super la antaŭhalo de la galeriejo troviĝas al plej malnova ankoraŭ ludata orgeno de la urbo konstruita ĉ. 1700 Christoph Egedacher.

Speciala afero estas la Sankta ŝtuparo, kopio de *Scala santa* el Laterano kiu suprenireblas nur surgenue. Hodiaŭ ĝi atestas la barokajn piecformojn.

Literaturo
----------

* Lieselotte v. Eltz-Hoffmann: *Die Kirchen Salzburgs.* Pustet, Salzburg 1993, ISBN 3-7025-0308-0.
* Monikas Oberhammer: *Pustets Klosterführer.* Pustet, Salzburg 1998, ISBN 3-7025-0374-9.
* Bernd Euler, Ronald Gobiet, Horst Huber: *Dehio Salzburg – Stadt und Land.* Schroll & Co, Wien 1986, ISBN 3-7031-0599-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kajetana preĝejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Mallongaj informoj pri la preĝejo Arkivigite je 2015-03-20 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 516937
* GND: 4380105-5
* LCCN: n78080723
* VIAF: 143048947
 |
**Imre Szobotka** [sobotka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szobotka Imre** estis hungara pentristo, akvafortisto.

Imre Szobotka  naskiĝis la 3-an de septembro 1890 en Zalaegerszeg, li mortis la 24-an de majo 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Szobotka studis en Industriarta Lernejo (1905 - 1910), lia majstro estis Ignác Ujváry. Dum la studentaj jaroj li studvojaĝis kun Ervin Bossányi al Venecio (1908) kaj Romo (1909). Post siaj studoj (1910) li vojaĝis al Parizo, kie li pentradis kubismajn pentraĵojn. En la sekva jaro li iris al Transilvanio, li pentradis kaj aranĝis la debutan ekspozicion. Ekde 1912 li lernis en libera lernejo de Jean Metzinger kaj Henri Le Fauconnier. Dum la 1-a mondmilito li estis deportita al Saint-Brieuc, kiel malamika ŝtatano, tamen li povis ankaŭ tie pentradi. En 1919 li hejmenvenis kaj daŭris la pentradon, krome li kreis akvafortojn. Li ricevis premiojn inter en 1941, 1955, 1960.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Székelyudvarhely (1911)
* Parizo (1913, 1914, 1980, 2013)
* Budapeŝto (1921, 1929, 1938, 1943, 1947, 1959, 1964, 1971, 1981, 1996)
* Venecio (1938)
* Arthalo Budapeŝto (1950, 1955)
* Milano (1973)
* Zalaegerszeg (1982)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Tájkép, 1913
* Pipázó, 1914
* Matróz, 1916
* Nagybányai táj
* A művész hugának képmása, 1920
* Fekvő akt 1921

Elektitaj akvafortoj
--------------------

* Répatörők
* Lovaskocsi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618017
* GND: 132259664
* LCCN: nb2005014310
* VIAF: 47917944
* ISNI: 0000 0000 6687 5935
* SUDOC: 181371227
* BNF: 16662027s
* ULAN: 500004326
* RKD: 76340
 |
**Béla Szilárdi** [silArdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilárdi Béla** estis hungara-germana pentristo, grafikisto, fotisto, instruisto.

Béla Szilárdi  naskiĝis la 12-an de novembro 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Szilárdi aĝis 7, kiam li komencis pianludi, post kelkaj jaroj li ankaŭ desegnadis, en aĝo 15 li ankaŭ fotadis. Fine li akiris muzikpedagogian diplomon en 1963 en sia naskiĝurbo. Ĝis 1972 li estis muzikisto, ŝlagrokomponisto, poste en Okcidenta Germanio instruisto, korusestro, orgenisto (1972 és 1974), fine 5 jarojn li estis profesia fotisto. Inter 1980 kaj 1985 li estis grafikisto en Okcidenta Germanio. En 1990 li akiris komputilgrafikistan diplomon en Munkeno, poste li estas profesia grafikisto, ĉefe en Germanio. En 1993 li aĉetis domon-atelieron en Rábatöttös, poste li vivas alterne en Munkeno aŭ Rábatöttös. Li havas edzinon.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1971, 1996, 2000)
* Saarbrücken (1974, 1988)
* Munkeno (1985, 1990, 1999
* Szombathely (1997)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Saarbrücken (1976)
* Munkeno (1986)
* Budapeŝto (2001)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* Ünnep van (Budapest), 1964 (foto)
* Gutaházi nyár (pentraĵo)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2011-05-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Béla Szilárdi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617836
* GND: 119243393
* LCCN: n2004092190
* VIAF: 54953718
 |
**Imre Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Imre** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, instruisto.

Imre Szabó  naskiĝis la 11-an de septembro 1901 en Sorokújfalu (nuntempa vilaĝparto de Sorokpolány). Li mortis la 21-an de majo 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Szabó frekventis gimnaziojn en Budapeŝto, poste li lernis teologion. En 1924 li pastriĝis en Esztergom. Li komencis sian pastran laboron en Zugló, poste li instruis religion. En 1931 li ricevis postenon en la ĉefdiocezo, kie li estis sekretario inter 1933 kaj 1944. En 1938 li ricevis la titolon papa ĉambelano. En 1946 li iĝis religia dekano en Budapeŝto. Inter 1950 kaj 1957 li ricevis signifan postenon en la ĉefdiocezo, dume en 1951 li estis ankaŭ titulara episkopo, samtempe vicepiskopo de Esztergom. Inter 1958 kaj 1962 lia deviga loĝloko estis en Hugyag. En 1964 li iĝis majstrokanoniko, poste apostola guberniestro.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508658
 |
**Béla Salamon** [ŝalamon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Salamon Béla** estis hungara aktoro, komikisto, teatrestro. Lia origina nomo estis (hungarsisteme) *Saly Béla*. Li apartenis al la plej signifaj hungaraj komikistoj.

Béla Salamon
Béla Salamon  naskiĝis la 4-an de marto 1885 en Beregrákos (nuntempa Rakoŝino en Ukrainio), li mortis la 15-an de junio 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Salamon devenis el juda familio. Li frekventis bazlernejon en Berettyóújfalu, poste li lernis en Budapeŝto en juda lernejo, kie lia samklasano estis Gyula Kabos. Komence li estis sensukcese komercisto, poste li ricevis rolojn en pluraj kabaredoj. Li havis furoran sukceson en komikaĵo Jenő Gerő: *Arĉkvarono* en 1922. En la sekva jaro li jam estis kabaredestro (teatrestro). En la 1930-aj jaroj li estis en Berlino, krome li havis rolon en Operetoteatro (Budapeŝto) kaj li ofte estis figuranto en filmoj. Ekde 1939 li rajtis roladi nur antaŭ judoj. Post la 2-a mondmilito li revenis al la kabaredo ĝis la ŝtatiĝo, poste li apartenis al Teatro de Hungara Armeo. En 1951 li estis fondinta membro de Gaja Scenejo, kie li estis aktoro ĝismorte. Lia voĉo ofte estis aŭdebla ankaŭ en Hungara Radio. Li ricevis premion en 1958.

Li edziĝis en 1915, samtempe li adoptis filon. Pro vidviĝo li denove edziĝis en 1936.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* 1932 - *Csókolj meg, édes!*
* 1937 - *Hetenként egyszer láthatom*
* 1947 - *Könnyű múzsa*
* 1952 - *A képzett beteg*
* 1959 - *Szerelemcsütörtök*
* 1964 - *Ha én egyszer kinyitom a számat*

Liaj libroj
-----------

* *Hej, színművész* (1939, 1957)
* *Szódásüveg és környéke* (1964)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Rakoŝino (2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2009-02-28 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-08-06 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Béla Salamon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586194
* LCCN: no93026611
* VIAF: 36489776
* ISNI: 0000 0000 7908 2440
 |
**Norbert Dán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dán Norbert** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia origina familia nomo estis *Feldhandler,* la baldaŭa estis *Földváry,* fine li prenis la nomon *Norbert Dán*.

József Feldhandler  naskiĝis la 27-an de marto 1895 en Budapeŝto, li mortis en 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Feldhandler akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi, poste li prenis la nomon *Földváry József* kaj li havis rolojn en *Teatro Király* (1912), poste en Gaja Teatro (1913-1914). Li studis kantadon en Muzikakademio de Budapeŝto. Ekde 1917 li apartenis al teatretoj aŭ kabaredoj. Tiutempe li estis ŝatata kanzonisto. En la 1930-aj jaroj li ofte kantadis en la Hungara Radio.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Álarcosbál* (1917) – duko de Mondero
* *Az elhagyottak* (1925)
* *Négylevelű lóhere* (1931)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Genova*** (aŭ **Di Genova**) estis gazeto publikigita en Ĝenovo el 1639 ĝis 1646. La eldonaĵo datita en la 29a de julio 1639 estas la plej antikva eldonaĵo de gazeto presita en Italio.

Tiu gazeto estis fondita kaj eldonita de Michele Castelli, kaj subtenita de la pro-hispania partio en la politiko de la Ĝenova Respubliko. Tiu gazeto eldonita de Michele Castelli ne estu konfuzita kun alia gazeto presita en Ĝenovo el 1642 ĝis 1684, same titolita *Genova*, sed fondita de Alessandro Botticelli kaj ligita al la pro-francia partio, kaj foje konata kiel *Il Sincero* (La sincerulo).

Fakuloj supozas, ke la unua gazeto presita en Italio estis eldonita en Florenco en 1636 fare de Amador Massi kaj Lorenzo Landi, sed oni ne malkovris ekzempleron por konfirmi tiun hipotezon, kaj tiele la "Genova" gazeto, presita ekde 1639, devas esti ĝis nun konsiderata la plej malnova presita gazeto en Italio.

Notoj
-----

1. ↑   Mansuino, Carlo (1980). "Repertorio bio-bibliografico". En Bellocchi, Ugo (eld.). *Storia del giornalismo italiano* (itale). 8. Bologna: Edizioni Edison. p. 486.
2. ↑   Beccaria, Roberto (2005). "Giornali e periodici nella Repubblica Aristocratica". En Puncuh, Dino (eld.). Storia della cultura ligure (itale). 3. Genova: Società ligure di storia patria. p. 449–475. OCLC 185353221.
3. ↑   Castronovo, Valerio; Tranfaglia, Nicola (1976). Storia della stampa italiana (itale). Laterza. p. 20. ISBN 88-420-0963-6. OCLC 3215894.
4. ↑   Farinelli, Giuseppe (2004). Storia del giornalismo italiano : dalle origini a oggi (itale). Torino: UTET libreria. p. 15. ISBN 88-7750-891-4. OCLC 58604958.

* Kategorio Genova (gazeto, 1639–1646) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684286
 |
**Katalin Engelhardt,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Engelhardt Katalin** estis hungara naĝisto, sepfoja paralimpiano, paralimpika kaj monda ĉampiono.

Katalin Engelhardt naskiĝis la 17-an de marto 1971 en Mezőhegyes.

Biografio
---------

Katalin Engelhardt maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto. Ŝi akiris diplomojn en Nacia Universitato pri Publikaj Servoj kaj Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ŝi ricevis premiojn inter 1996-2021. 

### Sporta kariero

Katalin Engelhardt trafikas per rulseĝo. Ŝi ricevis oran medalon en Hungario en la Somera Olimpiko 1996 en varia stafeta naĝo, krome en mondĉampionumo en 1994 ŝi estis la unua en varia naĝo 50 m. En la ceteraj olimpikoj kaj mondĉampionumoj ŝi ofte estis la dua aŭ la tria.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822593
 |



* Portalo pri Biografio
**Katalin BALLA** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***BALLA Katalin***) estas rumania hungara redaktorino, hungara informatikistino, universitata instruistino. Ŝi naskiĝis en Turda la 29-an de aprilo 1961.

Biografio
---------

Katalin Balla apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi akiris diplomon en 1984 en UBB de Kluĵo. Inter 1984–1990 ŝi laboris en Câmpia Turzii kiel programistino, programara sisteminĝenierino. Inter 1990 kaj 1992 ŝi estis rubrikgvidantino de gazeto *A Hét* de ĝia suplemento TETT kaj kunlaborantino de radio de Bukareŝto. De 1992 ŝi vivas en Hungario. Ŝi doktoriĝis en 2001 pri temo de programarkvalito en la teknikuniversitato de Eindhoven. De 1993 ŝi estis kvalitafera direktorino de IQSOFT Rt. En marto 2004 ŝi partoprenis en la Hungara Programarkvalita Konsildonanta Instituto de SQI. De lernojaro 2001-2002 ŝi lekcias en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Ŝia esplorkampo estas la sekurigo de programarkvalito.

Libroj
------

* *Minőségmenedzsment a szoftverfejlesztésben*. Budapest: PANEM, 2007. 240 p. ISBN:9789635454730
* *The Complex Quality World. Developing Quality Management Systems for Software Companies*. Ph.D. Thesis. Beta Books, Technische Universiteit Eindhoven, 2001. ISBN 90-386-1003-3.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Balla Katalin en la hungara Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 429898
* GND: 1145957048
* VIAF: 210420377
* ISNI: 0000 0001 3958 0901
 |
En psikologio, la esprimo **strukturismo** rilatas plejparte al la esplorverko de Wilhelm Wundt kaj Edward Bradford Titchener, kiuj esploris konscion instigante homojn al introspekto (mem-observado) kaj dokumentante la raportojn de tiuj homoj.

La celo de la skolo estas lokalizi kaj identigi mensajn strukturojn. En mensa strukturo la referenco estas al la strukturo de la "konscia sperto". Ekzemple: Kiam ni estas en konversacia rondo, ni traktas kelkajn el la konversacioj, aŭ eroj de ili. Kvankam la fiziologo provos kompreni kiel la orelo kaptas sonon, la psikologo fokusiĝas ĉefe al la individua sperto. Por establi la esencon de la sperto, la strukturistoj serĉis la malgrandajn unuojn kiuj konsistigas ĝin. Titchener identigis tri kategoriojn: sentoj, emocioj kaj bildigoj. Loki ĉi tiujn komponantojn estos farita per introspekto, ĉar la sperto estas plej bone perceptita de la persono spertanta ĝin.

Strukturistoj serĉis trovi komunan bazon, kiuj estu komuna al ĉiuj homoj, male al emfazis la diferencojn inter ili.

Vidu ankaŭ
----------

* Struktura funkciismo