recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Biontech** SE (propra literumo ***BioNTech***, formita el la angla *Biopharmaceutical New Technologies*, prononco: biˈɔntɛk aŭ baɪ̯ˈɔntɛk) estas germana bioteknologia firmao kiu estas bazita en Majenco kaj estas listigita en la borso NASDAQ en Novjorko ekde la fino de 2019. Ĝi koncentriĝis pri la evoluo kaj fabrikado de aktivaj imunoterapioj por pacient-specifa aliro al la terapio de kancero kaj aliaj gravaj malsanoj, same kiel koronavirus-preventado. Biontech temigas esploradon en medikamentojn bazitajn sur mRNA. Ĉi tiuj povas esti uzataj kiel individuigitaj kanceraj imunoterapioj, kiel vakcinoj kontraŭ infektaj malsanoj kaj kiel proteinaj anstataŭigaj terapioj por maloftaj malsanoj. Krome, la firmao estas aktiva en la esplorado de programeblaj ĉelterapioj ("inĝenierita ĉelterapio"), novaj antikorpoj kaj malalt-molekulaj imunomodulantoj ("malgrandaj molekuloj") kiel terapielektoj por kancero.

Biontech estas la unua firmao se temas pri evoluigi mRNA-bazitan homan terapian agenton por intramuskola administrado, por alporti individuigitan mRNA-bazitan kancerimunoterapian en klinikajn studojn, kaj por establi sian propran produktadprocezon por tia produktokandidato. Dum la pandemia Kronvirusa malsano de 2019, la kompanio komencis partnerecon kun la internacia farmacia konzerno Pfizer por produkti kaj provizi vakcinon kontraŭ *SARS-CoV-2*. En decembro 2020, la *BNT162b2*-vakcino (ankaŭ nomata *"Tozinameran"*) estis la unua *KOVIM-19*-vakcino ricevinta aprobon en Usono, Eŭropa Unio kaj multaj aliaj landoj. La vakcino estas interalie fabrikata de la fabrikejoj de Pfizer. Ĝi estas la unua aprobita produkto de la firmao *Biontech* - laŭ la firmao, ĉirkaŭ 20 eblaj medikamentoj estas en la evolufazo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Biontech en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (germane kaj angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746203
* GND: 1082152463
* VIAF: 56145541734396601405
* ISNI: 0000 0004 4692 2203
* NKC: ko20221171679
 |
Aŭtomobila pneŭo.
**Pneŭo** estas mallongigo de la vorto pneŭmatiko, kiu laŭ PIV signifas duasence ringforman aranĝaĵon, konsistantan el tubo kaj bendo, kiun oni almetas al la radrondo de la biciklo, aŭtomobilo, aviadilo ktp. Valvo permesas premigi la pneŭon per pumpilo kaj konservi la premon sen elflui la gason.

Biciklaj pneŭoj estas plenigitaj per aero; aviadilaj pneŭoj per nitrogeno; por aŭtaj pneŭoj ambaŭ estas uzataj. La avantaĝo de nitrogeno super aero estas, ke nitrogena molekulo estas kvar fojojn pli granda ol oksigena molekulo kaj do malpli facile traprenetras la pneŭon. Nitrogenan pneŭon oni do malpli ofte devas plenigi. Krome nitrogeno malpli ekspansias pro la varmo ol aero. Sekve la risko pri pneŭeksplodo pro varmaj temperaturoj estas malpli granda.

Vicpneŭo estas rezerva pneŭo, per kiu aŭtomobilo povas esti provizita, kaj kiu povas esti uzata okaze de trapiko aŭ ŝiriĝo de uzata pneŭo.

Oni uzas plenbendan pneŭon ĉe industriaj veturiloj (levĉaroj), kiuj estas uzataj en fabrikoj, stokejoj.

Aertubo
-------

Du biciklaj aertuboj: montbiciklo kaj vetkura biciklo.
Plej multe de la biciklaj pneŭoj, multaj motorciklaj pneŭoj, kaj multaj pneŭoj por grandaj veturiloj kiel busoj, pezaj kamionoj kaj traktoroj estas desegnitaj por uzo kun internaj aertuboj. Aertuboj estas toroformaj, faritaj el maltralasa materialo (kiel mola, elasta sinteza kaŭĉuko) por malhelpi aer-elfluon. La aertuboj estas enmetitaj en la pneŭon kaj ŝveligitajn retenante aer-premon.

La valvo-tigo estas tubo el metalo aŭ kaŭĉuko, tra kiu la pneŭo estas ŝveligita, kun kontrolo valvo, tipe Schrader-valvo en aŭtoj kaj plej multe de biciklaj pneŭoj, aŭ Presta-valvo sur altrendimentaj bicikloj. Tiaj valvoj kutime elstaras tra la rado permesante facilan aliron.

Por motorcikloj kaj aŭtoj, aertuboj iĝis raraj kaj ne plu uzataj pro la nunaj "*tubeless*"-pneŭoj.

Gravaj firmaoj
--------------

* Goodyear Tire & Rubber
* Michelin

* Kategorio Pneŭo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la Placo Generalo de Gaulle en Lille, malfone la Kolono de la Diino
La **Granda Placo** de la urbo Lille, ekde septembro 1944 nomata **Placo de Generalo De Gaulle**, estas urba publika spaco de la urbo Lille en la departemento Nord kaj de la regiono Nordo-Kaleza Markolo de Francio. La loko estas tipa "Granda Placo" karakteriza por multaj urboj de la iama "Suda Nederlando" respektive Flandrio (vidu por komparo ekzemple la artikolon pri la Granda Placo de Bruselo).

Precipe ĝi ekestis en la 14-a jarcento. Tiam la loka rivero Deûle estas kanaligita, la grundo de la placo estis ebenigita kaj pavimita por krei foirejon. En la 17-a jarcento, la konstruo de la komerca borso dividis la antaŭan foirejon al "Granda Placo" kaj "Malgranda Placo" (nun "Teatra Placo").

Kadre de la sieĝo de Lille en 1792, parto de la Francaj Revoluciaj Militoj, la loka kirko *Saint Étienne* de la placo estis detruita kaj neniam poste restarigita. Kvindek jarojn post tiu sieĝo, meze de la placo estis starigita memoreja Kolono de la Diino. Post la Dua Mondmilito, la placo estas renomita en honoro de Charles de Gaulle. La lokuloj tamen daŭre nomas la lokon "Granda Placo" («Grand' Place») aŭ, pli malofte, "Placo de la Diino" («place de la Déesse»).

  

panorama bildopanorama bildo

* Kategorio Grand' Place (Lille) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Spite la fakton ke dum la tuta 20a jarcento la ekzisto de gravaj kuŝejoj minejaj estis praktike ĉu neita aŭ kaŝita preskaŭ totale, rezultas evidenta, ke ĉar Argentino posedas grandajn regionojn montarajn, ekzemple ĉe la Andoj abundaj en mineraloj de granda valoro kaj pro ties varia geologio etende en granda etendo teritoria la argentina ŝtato posedas riĉon de grandaj kaj gravaj mineralaj kuŝejoj de forta ekonomia profito. Tamen menciindas, ke praktike ĉiam la minejaj kaj similaj resursoj korespondas al la kategorio de nerenovigeblaj naturaj resursoj.

Eksportado
----------

La ĉefaj solidaj mineralaj produktoj (sen enkalkuli la enormajn subterajn rezervejojn de naturaj gasoj kaj hidrokarbidoj) eksportitaj de Argentino estas oro kaj kupro, kies valoro pli ol duobliĝis inter 2005 kaj 2007; en la lastaj jaroj oni ĉirkaŭkalkulis, ke gravas ankaŭ la produktado de la strategia litio. La rajtoj por eksportado por tiu sektoro ne superas la 10%. La aktiveco ricevas ankaŭ aliajn diferencajn profitojn pri la resto de la produktaj sektoroj. Ili estas rajtigitaj lasi ekster la lando la 100% de la divizojn ricevitaj pro eksportado, ĝuas de diversaj impostorabatojn (eĉ pri brulaĵoj kaj aliaj similaĵoj uzitaj dum la procezo) kaj ĉe la Imposto al Enspezo, estas rajtigitaj elpreni ĝis la 50% de la valoro de la rezervoj ekspluatataj kvazaŭ temus pri kontribuoj al kapitalo. Kanadaj, usonaj, eŭropaj kaj aŭstraliaj kapitaloj alvenis lastajn jarojn allogitaj de la avantaĝoj priimpostaj. La unua investa tajdo alvenis en la 1990-aj jaroj pro la malavara Leĝo pri Minado de la registaro de Carlos Menem. Laŭ sektora studo fare de la minejaj entreprenoj, el ĉirkaŭ 1200 milionoj de dolaroj investitaj en 2006 oni pasis al pli ol 2500 milionoj en 2007.

Vidu ankaŭ
----------

* Triangulo de la Litio

Fontoj
------

* Secretaría de Minería de la Nación Arkivigite je 2014-02-18 per la retarkivo Wayback Machine.
* Cámara Argentina de Empresarios Mineros. Listo de entreprenoj asociigitaj.
* GEMERA, Grupo de Empresas Mineras de Exploración de la República Argentina.
* No a la Mina.

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Minería en Argentina ĉe ECyT-ar.
* Atlas de Producción Minera en Argentina Arkivigite je 2013-07-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Gualcamayo en la ECyT-ar.
* *La gran minería: excelente negocio, ¿para quién?* de Carlos E. Solivérez.
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio
**Minaj** (ankaŭ hungare, ukraine *Минай*) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Holmok.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 35′ 0″ N 22° 16′ 0″ O﻿ / ﻿48.58333 °N, 22.26667 °O﻿ / 48.58333; 22.26667 (mapo)
* Areo: 4  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 3080[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 89424
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Minaj situas sur ebenaĵo, kontaktiĝanta kun Uĵhorodo, kies centro troviĝas 4 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1273 en formo *Ninay*. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1567 la Habsburgoj bruldetruis la vilaĝon. En la 18-a jarcento rutenoj alvenis. En 1910 loĝis en Minaj 350 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Minaj apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Ungvár, poste al Ĉeĥoslovakio. Minaj rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Minaj apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo nomata pri Maksim Gorkij funkciis. En 2001 loĝis en Minaj 3088 da homoj, (plejparte ukrainoj). Vilaĝservoj estas bazlernejo, poŝto, kuracejo.

Vidindaĵo
---------

* kalvinana preĝejo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Fiesch (stacidomo) kaj Fiesch Feriendorf (stacidomo). |



**Fiesch** estas komunumo en la distrikto Goms en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 968 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Fiesch Fiesch situas en la valo de la rivero Rodano sub la monto Eggishorn. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj Fiesch kaj Wiler kaj la setlejo Obermatte kaj diversaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,26 km², de kiuj 38,4% estas kovritaj de arbaro, 32,8% servas por agrikulturo kaj 6,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Fiesch limas en nordo al Fieschertal, en oriento al Bellwald, en sudo al Ernen, en okcidento al Lax, kaj en nordnordokcidento al Betten.

Trafiko
-------

Tra Fiesch pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Brig trans Furko-Pasejo al Andermatt. Pere de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo la komunumo estas konektita al la publika transportreto. De Fiesch aertelfero kondukas al la kulmino de la monto Eggishorn je altece de 2934 m s.m.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Fiesch datiĝas el la jaro 1203 kiel *Vios*. Fiesch formis ĝis la Helveta Revolucio de 1798 kune kun Lax unu de la naŭ kvartaloj de Goms. La komunumo Fiesch estiĝis dum mezepoko el la iam memstaraj kvartaloj Fiesch, Uberegga, Spembule (la hodiaŭa vilaĝo Biel de la komunumo Grafschaft), Fuxwiler, Birchwiler kaj Moos. En la jaro 1835 al ĝi aliĝis la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Wiler.

Monda naturheredaĵo
-------------------

Esenca parto de la komunuma teritorio apartenas al la regiono Jungfrau-Aleĉ-Bieĉhorno (germane: Jungrau-Aletsch-Bietschhorn), kiu estis la 13-a de decembro 2001 akceptita kiel unua alpa areo kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Philipp Kalbermatte*:  *Fiesch* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-11-29)
4. ↑  Registraĵo en la listo de mondaj naturherdaĵoj de UNESKO

Vidu ankaŭ
----------

* Fiesch (stacidomo)
* Fiesch Feriendorf (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fiesch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Fiesch

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Fiesch** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Ernen kaj Fiesch viditaj el la aertelferoErnen kaj Fiesch viditaj el la aertelfero
* Stacidomo de FieschStacidomo de Fiesch

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Goms |
| --- |
| Bellwald  •  Binn  •  Blitzingen  •  Ernen  •  Fiesch  •  Fieschertal  •  Grafschaft  •  Lax  •  **Münster-Geschinen**  •  Niederwald  •  Obergoms  •  Reckingen-Gluringen |  |

 |


Monda heredaĵo de UNESKO
**Metakomunikado** signifas laŭlitere komunikadon *pri* komunikado, alivorte interkomunikiĝo kun si aŭ aliaj ne laŭvorte sed akompane de konduto, intencoj kaj valoroj. Gravas tio kion oni diras, al kiu, kiam kaj kiel. 

Laŭ Gregory Bateson kaj Paul Watzlawick, du elstaraj fakuloj tiukampe, metakomunikado pli temas pri la kapablo kompreni *kiel* mesaĝoj estas prezentataj prefere ol pri tio, kio estas dirita laŭvorte. Laŭ Bateson kaj Watzlawick, mimiko, gestoj kaj tono povas doni indikojn pri kiel ni devas interpreti la mesaĝon. 

Metakomunikado priskribas tion kio estas farata, pensata kaj spertata dum io estas dirata.

Bibliografio
------------

(en) *Gregory Bateson: Steps to an Ecology of Mind* (1972). New York, Random House.

Vidu ankaŭ
----------

* Interkultura edukado

Ekstera ligilo
--------------

* Mireille Grosjean, pri metakomunikado en interkultura komunikado.

Noto kaj referencoj
-------------------

Tiu ĉi artikolo baziĝas parte sur la artikolo *Metakomunikation* en la sveda vikipedio, listo de aŭtoroj.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**MINE Yositaka** (1941-2017) estis japana esperantisto. Li estis aktivulo de la Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj. Li estis redaktoro de la bulteno *Riveroj* ĝis 2000, kaj redakciano de la bulteno *La Movado*. Inter la jaroj 1991 kaj 2004 li estis elektanto kaj poste du jarojn proponanto de la premio Esperantisto de la Jaro. En 2008 li ricevis la premion Ossaka de Japana Esperanto-Instituto pro siaj kompilo de studoj pri Miyazawa Kanji kaj pri Eroŝenko

Eldonaĵoj
---------

* *Ivan la malsaĝulo*. Tradukis V. A. Ŝrikov. Reviziis kaj redaktis Mine Yositaka kun konsiloj de Tani Hiroyuki (laŭ la rusa originalo). Ilustris per lignogravuraĵoj Takehana To). - Toyonaka-si: Japana Esperanta Librokooperativo, 1998.
* *Vivo kaj verkoj de Miyamoto Masao* (1999)
* *La dek bildoj de bovpaŝtado* (2015)
* *Esuperanto undo o kangaeru* (2016)
* *Kansaj esuperanto renmei 65 nensi* (2016)

Notoj
-----

1. ↑  *Nekrologoj* en Beletra Almanako (31), februaro 2018. p- 9.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Montjuïc (Metroo de Barcelono). |

**Montjuïc** estas monteto superanta la malnovan urbon kaj malnovan havenon de Barcelono. Multnombraj konstruaĵoj estis konstruitaj tie por la Olimpiaj ludoj de 1992, interalie la Olimpia stadiono Lluís-Companys.

Toponimio
---------

La nomo de *Montjuïc* verŝajne devenas de la latina *Mons Jovis* aŭ *Mons Jovicius*.

Geologio
--------

La monto datiĝas de Paleogeno kaj ĝia alteco sur la supro estas 185 metroj.

Historio
--------

Kolonio de Iberoj verŝajne setlis en la supro antaŭ ol la Romianoj konstruis tie templon dediĉitan al Jupitero, dio de fulmotondro.

Aktivecoj
---------

En Montjuïc troviĝas Botanika Ĝardeno de Barcelono, Arkeologia Muzeo de Katalunio, muzeo de olimpiismo kaj sportoj kaj Fondaĵo Joan Miró.

En parko de Montjuïc ankaŭ troviĝis la Kurejo de Montjuïc kie okazis multnombraj aŭtomobilaj kuradoj interalie la Granda Premio de Hispanio de 1969 ĝis 1975 alterne kun Circuito del Jarama.

La Kastelo de Montjuïc, kiu estis konstruita en la supro de la monteto, enhavas milististan muzeon. Ĝi utilis kiel fortreso kaj malliberejo.

La "Escalada ciclista a Montjuïc" estas bicika kurado kiu okazas en oktobro.

Bildgalerio
-----------

* Magia fontano de MontjuïcMagia fontano de Montjuïc
* Memorplato de Kurejo de MontjuïcMemorplato de Kurejo de Montjuïc
* Nacia Muzeo de Arto de Katalunio (MNAC)Nacia Muzeo de Arto de Katalunio (MNAC)
* Telekomunika turo de Santiago CalatravaTelekomunika turo de Santiago Calatrava
* Vido de Montjuïc el de Parko GüellVido de Montjuïc el de Parko Güell
* Vido de la Internacia ekspozicio de 1929 el de Plaça de EspanyaVido de la Internacia ekspozicio de 1929 el de Plaça de Espanya

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Montjuïc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Funikularo de Montjuïc
* Telfero de Montjuïc

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Montjuïc en la franca Vikipedio.*
Monto Darvino el Bahía Pía.
**Monto Darvino** (hispane *Monte Darwin*) estas montopinto en Tierra del Fuego formanta parton de la Montaro Darvino, nome la plej suda montaro de Andoj, ĝuste norde de la Kanalo Beagle. Ĝi estas formita de kristalaj skistoj kaj havas amasajn glaĉerojn kiuj subeniras siajn sudajn deklivojn. Monto Darvino estis dumlonge konsiderataj la plej alta pinto en Tierra del Fuego, sed tiu distingo precize korespondas al monto neoficiale nomita Monto Shipton, kiu estas ĉirkaŭ 2 580 m alta kaj situas je 54° 39′ 33″ S 69° 35′ 54″ U﻿ / ﻿54.65917 °S, 69.59833 °U﻿ / -54.65917; -69.59833 (mapo). Ambaŭ pintoj estas plej bone grimpataj fine de Decembro, Januare, Februare kaj Marte. La Monto Shipton estis unuafoje grimpata en 1962 fare de Eric Shipton, E. Garcia, F. Vivanco kaj C. Marangunic.

La **Monto Darvino** ricevis sian nomon dum la Vojaĝo de la Beagle fare de la kapitano Robert FitzRoy por celebri la 25an naskiĝtagon de Charles Darwin la 12an de Februaro 1834. Unu jaron antaŭe FitzRoy estis nomiginta akvejon sudokcidente de la monto kiel *Darwin Sound* por rememori la rapidan ingenion kaj kuraĝon de Darwin kiam savis ilin el kapto fare de ondoj el glaciamaso disiĝinta el glaĉero kiuj minacis iliajn boatojn.

Tiu monto estas parto de la Nacia Parko Alberto de Agostini.

Referencoj
----------

1. 1 2  John Shipton (2004). "Monte Shipton or Monte Darwin?", *Alpine Journal*, p. 132–142.  Alirita 28a de Marto, 2012..
2. ↑   Argentina and Chile Southern, Ultra-Prominences (2011-03-19). Alirita 2016-05-15.

Bibliografio
------------

* Adrian Desmond kaj James Moore, *Darwin* (London: Michael Joseph, the Penguin Group, 1991). ISBN 0-7181-3430-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mount Darwin, a climbers challenge and the highest peak in Tierra del Fuego Arkivigite je 2006-02-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Metapa** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas **Metapa de Domínguez**. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07055.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4806 loĝantojn. El tiuj estis 2357 viroj kaj 2449 virinoj. La komunumo havas surfacon de 102 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 100 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3019 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2482 scipovis legi kaj skribi kaj 535 personoj estis analfabetoj. Do 82% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 18% estis analfabetoj. 

4794 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 20 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 0.42% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Metapa Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Lago **Miĉigano** estas unu el la kvin Grandaj Lagoj de Nordameriko, kaj la sola en la grupo situanta tute en Usono. Ĝi estas barita, de okcidento al oriento, per la usonaj subŝtatoj de Viskonsino, Ilinojso, Indianio kaj Miĉigano. La vorto "Miĉigano" estis originale uzita por referi al la lago (do nur poste aldoniĝis la subŝtata nomo), kaj devenas de la oĝibva lingvo (tribo de usonaj indianoj): vorto *mishigami* signifas "granda akvo."

Miĉigano (lago) kaj la aliaj Grandaj Lagoj

Geografio
---------

La lago Miĉigano (43° 41′ 32″ N, 87° 4′ 35″ U (mapo)43.692222222222-87.076388888889
 ) estas la unusola el la Grandaj Lagoj tute en la limoj de Usono; la aliaj estas komunigita kun Kanado. Ĝi havas surfacan areon de 22,400 kvadrataj mejloj (58,016 km²) - sekve ĝi estas la plej granda purakva lago en Usono, la plej granda lago tute en unu lando, kaj la 5-a plej granda lago en la mondo. Ĝi estas 307 mejlojn (494 km) longa kaj 118 mejlojn (190 km) larĝa kun bordolinio de 1 640 mejloj (2 633 km). La laga averaĝa profundaĵo estas 279 futoj (85 m), dum ĝia plej granda profundaĵo estas 923 futoj (281 m). Ĝi enhavas volumenon de 1 180 kubaj mejloj (4 918 kubaj kilometroj) da akvo. Ĝiaj surfaco averaĝe altas 577 futojn (176 m) super la marnivelo, same kiel la lago Hurono, al kiu ĝi estas konektita tra la Akvokolo Mackinac.

### Plej grandaj urboj

Nuntempe proksimume 12 milionoj da homoj vivas borde de la lago. Multaj malgrandaj urboj en Norda Miĉigano estas centritaj je turista bazo kiu prenas avantaĝon de la belo kaj ripozaj eblecoj ofertataj per la lago. Ĉi tiuj urboj havas grandajn dumtempajn loĝantarojn kiuj alvenas de Ĉikago kaj aliaj enlandaj urboj en Suda Miĉigano. La suda parto de la lago estas peze industriigita. Urboj ĉe la bordoj de la lago kun pli ol 30 000 loĝantoj estas inter alie:

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Ilinojo*** **Ĉikago**
* Evanston
* Alta terena Parko
* Norda Ĉikago
* Waukegan
 |  | **Indianao*** Orienta Ĉikago
* Gary
* Hammond
* Miĉigana Urbo
* Portage
 |  | **Miĉigano*** Holland
* Muskegon
 |  | **Viskonsino*** Green Bay
* Kenosha
* Manitowoc
* **Milwaukee**
* Racine
* Sheboygan
 |

Lago Miĉigano–Hurono
--------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Lago Miĉigano–Hurono.
La Lago Miĉigano–Hurono (aŭ Hurono–Miĉigano) estas la kombinita akvaro de la Lago Miĉigano kaj de la Lago Hurono, kiuj estas kunigitaj tra 5-mejla (8.0 km) larĝa, 120 ft (37 m) produnda, malferma akvejo de la Koloj Mackinac. Hurono kaj Miĉigano estas teknike unusola lago ĉar la fluo de akvo tra la akvokoloj tenas siajn akvonivelojn en preskaŭ-ekvilibro.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Wright, Johano W. (ed.); Redaktistoj kaj raportistoj de *The New York Times*.  (2006) *The New York Times Almanac - Almanako de New York Times*, 2007‑a eldono, Novjorko, Nov-Jorkio: Penguin Books, p. 64. ISBN 0-14-303820-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Maparo de Grandaj Lagoj de EPA
* Mapo de lago Miĉigano

lagoborda silueto de la urbo Milwaukee
amaso de banantoj ĉe la laga plaĝo de Ĉikago ĉirkaŭ la jaro 1925

* Kategorio Miĉigano (lago) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Monto Gibson** situantas ĉe la sekcio Wubin - Monto Magneto de la Granda Norda Aŭtovojo en la mezokcidenta regiono de Okcidenta Aŭstralio.

Ŝafo kaj konservado
-------------------

Monto Gibson estas ankaŭ la nomo de paŝteja bieno (ŝafejo), kaj de naturkonserva projekto

Minado
------

Komence de la 20a jarcento estis oresplora areo, kaj plue estis interesa dum iome da tempo. kaj nune estas loko de fererca minejo

La fererca minejo kaj ties funkciado estis haltigitaj ofte pro negocado inter la minentreprenoj kaj ties klientoj

Fero estis movigita unue per ŝoseo al Perenjori (Okcidenta Aŭstralio) kie ĝi estis portita per fervojo al la haveno de Geraldton.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑  "MOUNT GIBSON.", *National Library of Australia*, 12a Septembro 1915, paĝo 12 Section: First Section. Kontrolita 12a Majo 2012.
3. ↑  Davy, R. (Richard); Clarke, R. M; Sale, M; Geological Survey of Western Australia (1990), *Gold-bearing lateritic profiles at Mount Gibson, Murchison Province, Western Australia : analytical and mineralogical data*, Geological Survey of Western Australia, (ISBN 978-0-7309-0907-1)
4. ↑  ATA Environmental; Mount Gibson Iron Limited (2006), *Mt Gibson iron ore mine and infrastructure project : public environmental review* (Version 3 ed.), ATA Environmental for] Mount Gibson Mining Limited, retrieved 12a Majo 2012
5. ↑
6. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-03-20. Alirita 2013-12-30.

Koordinatoj: 29° 36′ 25″ Sudo 117° 24′ 40″ Oriento﻿ / ﻿29.607 °S, 117.411 °O﻿ / -29.607; 117.411 (mapo)
Neĝo kovranta la monton vintre.
La **Monto Kasiun** (arabe **جبل قاسيون**, transliterunita kiel **Jabal Qāsiyūn**) estas monto kiu superrigardas la urbon Damasko, Sirio. Ĝi havas multajn restoraciojn, el kiuj videblas la tuta urbo. Ĉar la urbo etendiĝis laŭlonge de la jaroj, kelkaj distriktoj establiĝis sur la montopiedo. Ties plaj alta punkto estas 1151 m super la marnivelo.

La monto estis forte plifortikigita pere de tranĉeoj fare de la Registaro de Sirio ekde la komenco de la Siria Enlanda Milito, ĉar ĝi estas strategia loko en la batalo por la ĉirkaŭaĵo de Damasko. 

33° 32′ 45″ N 36° 17′ 11″ O﻿ / ﻿33.54583 °N, 36.28639 °O﻿ / 33.54583; 36.28639 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  1:10,000, Edition 2-AMS, Series K922. U.S. Army Map Service, 1958
2. ↑  "Syria’s civil war: Closer to the capital", 13a de aprilo 2013. Kontrolita 7a de majo 2013.
3. ↑  Sam Dagher, 'Assad Readies for U.S. Strike Despite Delay', *The Wall Street Journal*, Tuesday, 3a de septembro, 2013, p. A6.

* Kategorio Monto Kasiun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Meteĥi** (kartvele მეტეხი) estas historia kvartalo de Tbiliso, Kartvelio, kiu troviĝas ĉe la krutaĵo kiu regas la riveron Mtkvari.

La distrikto estis unu el la unuaj zonoj loĝataj en la ĉefurbo. Laŭ la tradiciaj rakontoj, la reĝo Vaĥtang la 1-a Gorgasali starigis ĉi tie preĝejon kaj fortikaĵon kiu ankaŭ funkciis kiel reĝa rezidejo, el kie venas la vorto Meteĥi kiu venas el la 12-a jc. kaj laŭvorte signifas "la zono ĉirkaŭ la palaco". Laŭ la tradicio tie ankaŭ troviĝis la tombo de la martirino sankta Ŝuŝanik. Tamen, neniu el tiuj konstruaĵoj postvivis la mongolan invadon de 1235.

La Preĝejo Meteĥi kaj la surĉevala statuo de la reĝo Vaĥtang la 1-a GorgasaliMeĥeti konservas la preĝejon de la Ĉieleniro (konata kiel Preĝejo Meĥeti), kiu troviĝas sur la pinto de la monteto. Ĝi estis konstruita de la reĝo de Kartvelio Sankta Demetrio la 2-a ĉ. 1278-1284. Ĝi estis plurfoje damaĝita kaj restaŭrita. La reĝo Rostom (1633-1658) fortikigis la ĉirkaŭon de la preĝejo per konstruado de citadelo kun 3.000 soldatoj. Sub regado de Rusio, la preĝejo fariĝis militkazerno. La citadelo estis detruita en 1819 kaj anstataŭata de nova konstruaĵo kiel funkciis kiel malliberejo ĝis la soveta periodo, kaj fermata nur en 1938.

Ene de la sovetia purigado ĝi estis en la planoj por detruado de religiaj konstruaĵoj sed ĝi saviĝis pro forta kontraŭo de kartvelaj intelektuloj. Danke al la laboro kaj entreprenita kampanjo de la patriarko de la Kartvela Eklezio, Ilia la 2-a, la preĝejo estis restaŭrita kaj redonita al la Kartvela Patriarkato kadre de la perestrojko. Malgraŭ la komenca rezistado de la lokaj komunistaj gvidantoj, la preĝejo denove diservis en 1988.

La legendo ankaŭ diras ke la krutaĵo Meteĥi estis la loko de la martiro de Habo (8-a jarcento), patronino de Tbiliso. Malgranda preĝejo je ŝia honoro estas konstruata ĉe la krutaĵo.

* Meteĥi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Meteĥi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311531
 |
**Monto Likabeto** (antikve-greke *Λυκαβηττός*) aŭ **Lykavittos** estas monteto de Atiko apartenanta al montaro Penteliko ĉe Ateno.

Formita dum Kretaceo, ĝi konsistas el kalkoŝtono. Ĝi kulminas je 277 metroj kaj konsistigas la plej altan pinton de urbo Ateno: la panoramo kiun ĝi ofertas al la urbo igas ĝin populara turisma celo. Funikularo, inaŭgurita en 1965, ebligas atingi la supron sur kiu troviĝas Kapelo Sankta Georgo (Hagios Georgios), konstruita en la 19-a jarcento.

Etimologio
----------

La etimologio de ĝia nomo ne estas certa. Oni pensis, ekzemple, ke tiu alteco estis rifuĝejo por lupoj (antikve-greke *lukoi*) aŭ ke ĝi surhavus sanktejon dediĉitan al Liko, filo de Pandiono (antikve-greke *lukios*). Ŝajne oni trovu klarigon en la ekzisto de malnovgreka termino *lukabas*, kies signifo estas: « jaro ». Ja, oni scias ke en suda Germanio kaj en Svislando, oni nomas *"Jahresberg"* montojn sur kies supro sunapero indikas komencon de printempo, kaj do de la jaro, en la malnova Julia kalendaro (germane, *Jahr* signifas « jaro »). Eble Monto Likabeto, vidita de iu loko havis similan funkcion, sed tio aperas sur neniu malnova dokumento.

Instalaĵoj
----------

La Funikularo de Likabeto (greke Τελεφερίκ Λυκαβηττού) estis konstruita en la 1960-aj jaroj de la Nacia Organizo de la Turismo (EOT, greke Εθνικός Οργανισμός Τουρισμού) kaj estis inaŭgurita la 18-an de aprilo 1965. La finaj stacioj situas sur Strato Aristippou, en Kolonaki, kaj ĉe la Kapelo de Sankta Georgo, proksime al la supro de la monteto. Inter la finaj stacioj, la linio estas tute en tunelo.

  

Panoramo de Ateno elde Monto Likabeto

Bildgalerio
-----------

* Vido el Monteto Likabeto al AtenoVido el Monteto Likabeto al Ateno
* vido el la Akropolo de Francis Bedford, 1862vido el la Akropolo de Francis Bedford, 1862
* Kapelo Sankta Georgo sur la suproKapelo Sankta Georgo sur la supro
* Teatro de LikabetoTeatro de Likabeto
* Vido de AtenoVido de Ateno
* Funikularo de LikabetoFunikularo de Likabeto

Referencoj
----------

1. ↑  Louis Deroy et Marianne Mulon, *Dictionnaire des noms de lieux*, éditions Le Robert, 1994 (ISBN 285036195X)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monto Likabeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lycabettus Hill (angle, france)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lycabette en la franca Vikipedio.*
Panoramo al Danubo el supro de Monto Hármashatár
**Monto Hármashatár** [hArmaŝhatAr] estas dolomita (foje numulita kalkoŝtona monto 495 metrojn alta en Budapeŝto. Ĝi apartenas al Montaro Buda. La origina hungara nomo *Hármashatár-hegy* signifas hungare: trilanda punkto, ĉar ĝis 1873 limoj de Buda, Óbuda kaj Pesthidegkút tie renkontiĝis.

Priskribo
---------

Ĝenerale la monto estas kruda, tial ne (aŭ malofte) estas loĝata. Plej ofte arbaro (kverkoj, karpenoj, pinoj) kovras ĝin, tamen la supro estas nur herbejo. La panoramo estas belega, estas videbla eĉ Pilis kaj Börzsöny. La monto estas ŝatata celloko de turistoj. Sur la montopinto trairas tutlanda turista vojo nomata pri bluo. Preskaŭ ĉe la pinto antenoj altiĝas, krome iom pli malsupre alta turo situas por la policaj dissendoj. Preskaŭ ĉe la pinto restoracio funkcias. La monto havas ankaŭ kavon (162 metrojn longa). Ĉe piedo de la monto flughaveno pri glisiloj funkcias.

Sur la monto ordinara aŭtobuso trafikas, tamen ĝi ne atingas la supron.

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 
*

Fontoj
------

* Arkivigite je 2015-06-13 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun multe da fotoj por turistoj
La **Monto Sankta Elio** aŭ **Monto Sankta Elija** estas la kvara montopinto plej alta de Nordameriko kun alteco de 5488 metroj, superita nur de la monto Denali (6160 m), la monto Logan (5959 m), kaj la monto Citlaltepetl (5636 m). Ĝi estis tiel nomita honore al la profeto Elija. 

Ĝi estas sur la landlimo inter Alasko (Usono) kaj la teritorio Jukonio (Kanado), je malmultaj kilometroj de la Pacifika Oceano kaj ĉirkaŭ 40 km sudoriente de la monto Logan, nome la plej alta monto de Kanado.

Tiu monto estis esplorita kaj priskribita al la scienco por la unua fojo la 16an de Julio 1741 de la rusa Vitus Bering. Kelkaj historiistoj eĉ atribuas la elekton de la nomo de tiu monto al Bering mem, dum aliaj pensas, ke estis kartografoj de la 19-a jarcento kiuj nomis ĝin tiel. La ĉirkaŭoj estis esploritaj ankaŭ en Junio 1786 de la ekspedicio de La Pérouse. 

La monto estas parto de la Nacia Parko kaj Rezervejo Wrangell–Saint Elias sur la usona flanko kaj de la Nacia Parko Kluane sur la kanada flanko. La loko karakteriziĝas per montoj, valoj kaj riveroj kiuj enhavas grandan varion de natura vivo. 

La monto Sankta Elija estas konata kiel la plej alta monto plej proksima de maro aŭ oceano. Ties pinto estas nur je 16 km de la fundo de la fjordo Taan. Tio havigas al la monto grandan vertikalan profilon, kompareblan al tiu de la monto Denali aŭ al la montoj de Himalajo.

* Koordinatoj 60°17′36″N 140°55′46″O


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741174
* GND: 4737020-8
* LCCN: sh97002889
* VIAF: 242753959
 |
Monto Sas vidanta el Monto Gellért
**Monto Sas** [ŝaŝ] estas dolomita monto 266 metrojn alta en Budapeŝto ĉe Monto Gellért. Parto de la monto estas protektata natura teritorio ekde 1958 - vizitebla nur kun fakulo. Sas signifas hungare: aglo.

Geografio kaj priskribo
-----------------------

Roko en Monto Sas
Monto Sas situas en distriktoj Hegyvidék kaj Újbuda. Ĝenerale herbejo kovras la monton. Inter la herboj troviĝas tre maloftaj herboj kaj bestetoj (ekzemple lacertuloj, araneuloj), tial funkcias la protektata teritorio. Krom la dolomito aperas ankaŭ marno. La subaj partoj estas loĝataj, resume kun 9000 homoj.

Observatorio
------------

Dum la 2-a mondmilito oni konstruis en internaĵo de la monto militan bazon kaj protektejon. Ekde 1966 observatorio pri skismoj funkcias en ĝi. Oni konstruis ankaŭ kanonejojn, el kiuj nur ruinoj restis.

Fontoj
------

* hompaĝo
* observatorio Arkivigite je 2014-02-23 per la retarkivo Wayback Machine

Montopinto de Sas

* Monto Sas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monto Sas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Metiso** estas en la helena mitologio filino de titano Oceano kaj de lia edzino kaj fratino Tetiso. Ŝi estis diino de racio.

Metiso vivis proksime de Oceanaj torentoj, tie ankaŭ vizitis ŝin Zeŭso, kiam li maturiĝis kaj venis al intenco detronigi Kronon. Metiso rekomendis al li viziti patrinon de la Tero Rheon kaj peti ŝin fari el li tabloserviston de Krono. Poste li laŭ konsilo de Metiso miksis mielan trinkajxon kun vomigilo kaj prezentis tion al Krono. Poste Krono vomis ĉiujn fratojn kaj fratinojn de Zeŭso en prioritatordo: Pozidono, Hadeso, Hera, Demetro kaj Hestia.

Pli poste la plej alta dio Zeŭso eksopiris pri Metiso, ŝi en diversaj metamorfozoj eskapis de li, sed fine estis kaptita kaj gravediĝis. Sed aperiĝis orakolo, ke naskiĝos saĝa filino kaj se Metiso ekhavos plian infanon, ĝi estos brava filo kaj tiu detronigos Zeŭson same kie li detronigis sian patron Kronon. 

Kaj tiel Zeŭso ebriigis Metison per dolĉaj vortoj kaj poste englutis ŝin, do neiniu poste ne ekvidis ŝin eĉ ke Zeŭso mem asertis, ke ŝi parolas el la ventro al li. Post iu tempo kaptis Zeŭson kruela kapdoloro. Por helpi al li alrapidis dio Hermeso, devigis Hefeston aŭ Prometeon alporti kojnon kaj martelegon. Per tiuj ili faris en Zeŭsan kapon fendeton kaj el ĝi elsaltis Atena plene armita. Poste Atena estis Zeŭsa plej amata filino, kun kiu li ŝatis restadi, konsultis ŝin kaj ŝiajn konsultojn koncedis.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Métis en la ĉeĥa Vikipedio.*

Vidu ankaŭ
----------

* 9 Metiso
La puto antaŭ la preĝejo Sankta Severo.
La **Minervo-puto** sur la Katedralplaco estas unu el la multnombraj akvaj konstruajoj en la urbocentro de Erfurto.

Historio
--------

Ĝi estas la plej malnova konservita puto en Erfurto kaj la lasta el iam 69 putoj kiuj servis al publika trinkakvoprovizado en la frua moderno. En 1870 oni komencis plani akvokondukilon el la rivero *Apfelstädt* por modernigi la trinkakvoprovizadon de Erfurto.

Iam la statuo estis antaŭ la Gastejo ĉe la alta lilio. En 1936 ĝi devis cedi al konstruo de tramvojaj trakoj. Post diversaj aliaj translokiĝoj la statuo finfine trovis sian nunan lokon en la sud-uesta parto de la Katedralplaco.

Mondonanto por la restaŭro estis en 1991/92 la okcidentgermana societo *Vereinigung Heimattreuer Erfurter*. Ĝi estis donacita al la urbo la 5-an de septembro 1992 okaze de la 1250-a datreveno de la unua urbomencio.

Dum 2004-2011 la statuo plurfoje estis damaĝita arbitre fare de huliganoj. En 2013 ĝi renoviĝis pro kromaj damaĝoj kaŭzitaj de degeliga salo.

Priskribo
---------

Starigite en la 1784-a jaro, ĝi montras sur piedestalo sabloŝtonan skulptaĵon de Minervo kun kasko, ŝirmilo kaj ĵetlanco. La skulptisto estas nekonata. La diino reprezentas metion, industrion kaj sciencon. Sekve ŝi simbolas kaj la fieran erfurtan burĝaron kaj la kulturan vivon de la urbo, kiu floregis sub Karl Theodor von Dalberg, majenca guberniestro inter 1772-1802. Cetere fondiĝis samtempe la *Akademie gemeinnütziger Wissenschaften*.

La puto fluigas, krom dum la vintraj monatoj, trinkeblan akvon. Malantaŭ la puto troviĝas la Erthal-obelisko

Literaturo
----------

* Steffen Raßloff: *100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm.* Essen 2013. p. 90-91

Referencoj
----------

1. ↑   Artikolo en la *Thüringische Landeszeitung* de la 9-a de aŭgusto 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Minervo-puto (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj ĉe *erfurb-web*.
La monto **Ontake**, (japane 御嶽山, Ontake-san aŭ 木曽御嶽山 Kiso Ontake-san), estas dua plej alta vulkano de Japanio, sur kiu situas astronomia observatorio. Ĝi estas 3067 m alta. La monto Ontake, situanta je ĉirkaŭ 100 km el la urbo Nagojo, estis supozita ekstingita ĝis 1979, kiam serio da erupcioj elpelis ĉirkaŭ 200.000 tunoj da cindroj kaj materialoj. La vulkano reaktiviĝis en 1984, 1991 kaj 2007, per malgrandaj erupcioj. Sed la 27-an de septembro 2014 erupciis senaverte kaj okazigis la morton de ĉirkaŭ 30 montogrimpistoj, ĉar temas pri populara allogo por turistoj kaj montogrimpistoj.

Laŭ ĝi nomiĝas la asteroido 2330 Ontake.

Bildaro
-------

* Monto Ontake kaj fumaroloMonto Ontake kaj fumarolo
* Monto Ontake el Monto KohideMonto Ontake el Monto Kohide
* Monto Ontake kaj Agemacu, Nagano el Monto KazakoŝiMonto Ontake kaj Agemacu, Nagano el Monto Kazakoŝi
* Monto Ontake el Tanohara Natura ĜardenoMonto Ontake el Tanohara Natura Ĝardeno

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Ontake-san, Japan" ĉe Peakbagger
Municipoj de la Centra Metropola Areo de Asturio.
La **Metropola areo de Asturio** estas la kunurbejo de la urbaj areoj formataj de 20 municipoj de la centra zono de Asturio en Hispanio. Laŭ la projekto AUDES5 temus pri kunurbejo de diversaj urbaj areoj, kaj havus populacion de 861.201 loĝantoj.

La ĉefaj urbaj zonoj de la Centra Metropola Areo de Asturio estas la jenaj:

* Urba areo de Gijón (Gijón, Carreño kaj Gozón). 299.228 loĝantoj.
* Urba areo de Oviedo (Oviedo, Ribera de Arriba, Llanera, las Regueras, Siero kaj Noreña) 298.285 loĝantoj.
* Urba areo de Avilés (Avilés, Castrillón, Corvera kaj Illas). 123.930 loĝantoj.
* Urba areo de Mieres (Mieres, Lena, Aller, Morcín kaj Riosa). 75.464 loĝantoj.
* Urba areo de Langreo (Langreo kaj San Martín del Rey Aurelio). 64.294 loĝantoj.

La totalo de la Metropola areo de Asturio es de 861.201 loĝantoj kaj estas rezulto de la sumo de la loĝantoj de la menciitaj urbaj areoj.

La fakto ke neniu el la urboj kiuj formas ĝin estas klare la centra urbo, kapabla pro grando au centreco de funkcioj fari la aliajn eniri en la rango de satelita urbo, malhelpas la aplikon propre de la koncepto de metropola areo. Temas tiele pri multcentra areo, kaj la sepa de Hispanio laŭ nombro de loĝantoj.

Notoj
-----

1. ↑  Conurbaciones en 2008 lau la projekto AUDES5
La **kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj** estas romkatolika moderna konstruaĵo en urbo Fegyvernek (Hungario), en urboparto Szapárfalu.

Historio
--------

En Szapárfalu venis penso pri konstruo de propra kirko jam en 1923 kaj poste plurfoje, sed pro financaj aŭ politikaj cirkonstancoj ĝi restis ĉiam nur sopiro. Tamen en fina periodo de la socialismo en 1985 tio sukcesis. La moderna kirko estis konstruita inter 1988-1992.

Konstruaĵo
----------

La kapelo situas sola ĉe nova parko. La kapelo havas 3 partoj, sed ili estas ligitaj. Dekstre kvadrata alta kampanilo altiĝas. La kampanilo havas enirejon el la strata trotuaro kaj la supro estas malalta piramido. Meze la navo etendiĝas meze kun larĝa enirejo. La absido estas plurlatera havanta mallarĝajn kaj altajn fenestrojn. Sur la teretaĝa nivelo estas ankaŭ po unu fenestroj. Sur la tegmenta nivelo estas sola mallarĝa kaj alta fenestro. Maldekstre la aldonparto etendiĝas same kun absido. Ĝi similas al la navo, tamen pli malgranda kaj sur la tegmenta nivelo mankas fenestro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Miniatur-Fervojejo Oberhausen** estis miniaturfervojo-ekspozicio en la libertempejo „Neue Mitte Oberhausen", tuj ĉe la Jaĥthaveno Heinz Schleußer, oriente apud la tereno de la CentrO ĉe la aŭtostrato A 42. La ekspoziciejo malfermiĝis unuafoje la 1-an de aŭgusto 2008 pro vizitantoj kaj prezentis sur 420 kvadrataj metroj motivojn el la Ruhr-Regiono de la epoko inter 1965 kaj 1970. En la domo troviĝas ekde aprilo de 2012 spionadomuzeo.

Referencoj
----------

1. ↑   Artikolo en la gazeto WAZ pri la spionadomuzeo. Arkivita el la originalo je 2014-11-04. Alirita 2013-09-23.
2. ↑   Hejmpaĝo de la spionadomuzeo. Arkivita el la originalo je 2012-06-20. Alirita 2013-09-23.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Miniatur-Fervojejo Oberhausen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala hejmpaĝo de la miniaturfervojejo
* Fotoitinero de la konstruo de la miniaturfervojejo Arkivigite je 2008-09-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Foto pri la konstruo de la halo por la miniaturfervojejo

51.4935117011116.8826341627778Koordinatoj: 51° 29′ 37″ N, 6° 52′ 57″ O (mapo)
Koordinatoj: 49° 51′ 59″ N 18° 15′ 41″ O﻿ / ﻿49.86639 °N, 18.26139 °O﻿ / 49.86639; 18.26139 (mapo)

Ekspluatiga maŝino
Rimenaro de savisto
Firmigo de koridoro
**Minista muzeo Landek Park** estas la plej granda entreprena muzeo en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en Petřkovice ĉe Ostrava sub monteto Landek. Tiea koneksa areo havas areon 10 hektarojn, kio farigas el ĝi la plej grandan muzean areon en la tuta respubliko. La muzeo estis malfermita la 4-an de decembro 1993, simbole en festotago de sankta Barbara, la patronino de ministoj. La loko, proponita en liston de Unesko, enhavas konservitan areon de Minejo Anselm. Krom supraĵa ekspozicio de maŝinoj kaj ekipaĵoj, la subtera ekspozicio kaj ekspozicio de minejaj savaferoj oni trovos ĉi tie ankaŭ rekonstruon de sidejo de ĉasistoj de mamutoj. En la areo estas ankaŭ multnombraj sportejoj, kiel ekz. ludejo por stranda volejbalo, tenisaj ludejoj, ciklokrosa vojo aŭ akvista kaj ŝnurega centrejoj. En la areo troviĝas kapelo de sankta Barbara.

La karbominejo situas en geologie plej orienta loko de Ĉeĥa masivo, sed ĉefe en la loko, pruvanta eble la plej malnovan minadon kaj uzadon de nigra karbo en la mondo. Sidejo de ĉasistoj de mamutoj el ŝtona tempo, kiu estis malkovrita dum reguligo de tenisejoj malantaŭ vilao de barono Rothschild, estis konsisto de tiama „civilizadcentro de Eŭropo" – zono de arkeologiaj trovejoj el paleolitiko, tiriĝanta de aŭstria Willendorf tra Věstonice kaj Předmostí u Přerova ĝis Pollando. Ĉi tieaj paleolitikaj ĉasistoj eble kiel la unuaj en la mondo uzis nigran karbon, kies tavoloj kondukas ĝis supraĵo en deklivoj super Odra super hodiaŭa vojo ĝis la **minista muzeo**.

La minejtavoloj sub Landek donis bazon al minista fero en Ostrava. Por moderna tempo malkovris ilin minista mezuristo Scholz en la jaro 1782. La minista muzeo estas en la areo de la eksa minejo Anselm, kiu komencis mini en 1835 kaj finis en 1991. En la aŭtentika areo en stilo de industria secesio ĝi interkonatigas kun la loka historia evoluo de karbominado. Ĉar la minejtruo estas jam superŝutita, la enirejo en ekspozicion de galerioj estas el keletaĝo de eksa premdensigilejo, kien oni veturas per devena minejkaĝo. En 250 m de minejkoridoroj en unu galeria etaĝo el la unua duono de la 19-a jarcento funkcias minejlaborlokoj kun murminado, kun funkciaj ministmaŝinoj kaj lumigiloj.

Konsisto de la muzeo estas 3,5 km longa minista instruvojo, kelke da memorige ŝirmataj objektoj kaj modeloj de prahistoria kaj historia loĝigo en monteto Landek.

Proksime de la muzeo oni povas viziti ankaŭ muzeon de fortikaĵoj en Hlučín.

Vidu ankaŭ
----------

* Landek
* Minejo Anselm

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |
| Portala ikono | Portalo pri Minado |

* Oficialaj ttt-paĝoj Arkivigite je 2009-02-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Dum vizito en Minista muzeo Arkivigite je 2008-01-29 per la retarkivo Wayback Machine – artikolo en servero OstravaBlog Arkivigite je 2009-08-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Hornické muzeum – fotografioj sur servero Ostravaci.cz
Mladá Boleslav 
**La Boleslava burgo** staras sur la rando de roka altaĵo kaj ekde komenco de la 13-a jarcento ankaŭ la tuta „Staré město" (Malnova urbo). Tiam ĝi estis rekonstruita de itala arkitekto Matteo Borgorelli, sed renesancaj ŝanĝoj ne tute viŝis la mezepokan karakteron el ĝi.

Nur en la 18-a jarcento la ŝanĝo estis pli esenca: la imperiestrino Maria Terezia bezonis lokojn por siaj multnombraj soldatoj dum milito kontraǔ Prusio kaj la burgo estis alikonstruita al kazerno kaj ene estis aldonitaj etaĝoj por ŝpari la spacon. La nuna interno devenas el tiu tempo. Estas interese, ke la ekstera aspekto de fasado rilatas al originaj etaĝoj kaj fenestroj. Tamen la fenestroj estis pli grandaj ol tiuj nunaj.

Malgaja periodo en historio de la burgo venis dum la dua mondmilito. La burgo servis kiel amasigejo de judoj antaǔ forveturo al koncentrejoj.

Nun la plej malnova parto de la burgo servas kiel arkivo, en pli nova parto estas kolektoj de muzeaj objektoj el regiono de Mladá Boleslav.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Mladá Boleslav (burgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Monto Tokaj** estas eksvulkano en Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, kie estas la plej nova vulkana monto. Ĝi estas parto de Montaro Zemplén. Inter hungaroj la monto estas konata ankaŭ ’’Kalva Monto’’, ĉar longe sur la pinto kreskiĝis nenio.

Monto Tokaj

Geografio
---------

La monto estas 512 metrojn alta kaj estas vaste kovrita per leŭso. Ĝi situas ĉe riveroj Bodrog kaj Tiso. Tie finiĝas *Montaro Zemplén*, sude komenciĝas Granda Hungara Ebenaĵo. Urbo *Tokaj*, vilaĝoj Bodrogkeresztúr kaj Tarcal limas la monton.

Priskribo
---------

Monto Tokaj estas nomdonanto de vinregiono de Tokaj, tial vitoj etendiĝas ĉe la montopiedo. Pli supre arbaro aŭ herbejo situas. La plej supre oni konstruis televizian turon en 1960. Sur la norda deklivo 600 metrojn longa skiejo kun skilifto funkcias, kiam estas neĝo. En la monto oni minadis iam bazalton, en tiuj lokoj kreiĝis 2 lagoj. Oni profitas la unuan lagon por banado, la alia estas nevizitebla (protektata) kaj apartenas al Nacia parko.

* Leŭso sur la montoLeŭso sur la monto
* Televizia turoTelevizia turo

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun multe da fotoj
* Arkivigite je 2013-06-09 per la retarkivo Wayback Machine hungare

* Kategorio Monto Tokaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mlajtinci**, hungare **Kismálnás** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Moravske Toplice. Ĝis la 20-a jarcento la oficiala hungara loknomo estis *Mladetincz*, la pli nova hungara nomo estas fantazia kaj riceviĝis pro la hungariga politiko.

Mlajtinci

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6  km²
* Alto super marnivelo: 184 m
* Koordinatoj: 46° 40′ N 16° 13′ O﻿ / ﻿46.667 °N, 16.217 °O﻿ / 46.667; 16.217 (mapo)Koordinatoj: 46° 40′ N 16° 13′ O﻿ / ﻿46.667 °N, 16.217 °O﻿ / 46.667; 16.217 (mapo)
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 9221
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Mlajtinci situas sur ebenaĵo, laŭ flanka vojoj. La rivero Ledava fluas laŭ la suda rando, kaj la rivereto Lipnica ĉe la norda rando.

Historio
--------

En 1898 loĝis tie 130 da homoj, (95 katolikoj, 35 luteranoj). Eklezie ili apartenis al Mártonhely. Ĝis fine de la 1-a mondmilito Kismálnás apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste ĝis 1991 ĝi estis Jugoslavio, ekde 1991 de Slovenio.

Fontoj
------

* hungara kaj slovena Vikipedioj
* w.ms.sik.si
* Geografia loko: