recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Magaz de Pisuerga** [maGAZ depiSŬERga] estas municipo en la sudo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Magaz de Pisuerga* aludas al la rivero Pisuerga, kiu faras limon kun Reinoso de Cerrato.

Geografio
---------

La preĝejo kaj la romanika abisdo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 27,84 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 024 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 150 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. Ĝi distas 11 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Villalobón, Villamediana, Palencia, Villamuriel de Cerrato, Reinoso de Cerrato, Venta de Baños kaj Soto de Cerrato.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Sur la monteto konata kiel Castillo de Magaz estis en la 10-a jarcento gvatoturo, el kio restis elfositaj loĝejoj el kiuj ankoraŭ kelkaj konserviĝis. La grotoj de tiu monteto estis jam loĝataj de keltoj kaj romianoj, el kiuj oni trovis restaĵojn de ceramiko de tiuj epokoj. Fine de la 11-a jarcento oni konstruis la fortikaĵon, kiu estis donita de la reĝino Doña Urraca al la episkopo de Palencio. En la Milito de Hispana Sendependigo, Magaz estis okupita de la francaj trupoj, pro strategio ĉe ĉefa vojo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kun romanika absido, la ermitejo ĉe la tombejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772606
* VIAF: 316735168
 |
Montaroj ofertas al la okuloj (ne nur de pentristoj) magie abundan paletron da formoj kaj koloroj. La montoj ŝanĝiĝas laŭ tempo kaj lumo - de tenebra bluo trans grizo kaj flavo je fajra ruĝo. Se apud Elbo estingiĝas la lasta sunradio, paliĝas la rebrilo de la sabloŝtonaj rokoj super la ombritaj ravinoj, pratoj kaj arbaroj.

La komencoj dum romantismo
--------------------------

La kuprogravuristo Adrian Zingg kaj la portretopentristo Anton Graff estis la unuaj artistoj, kiuj rigardis kaj bildigis tiun ĉi pejzaĝon. En fascino pro similecoj al sia naskolando ili proponis la nomon Saksa Svislando.  

Philipp Otto Runge migris kaj pentris tie kune kun Caspar David Friedrich. Ĉi ties pentraĵo "Felsentor an der Steinschleuder" apartenas hodiaŭ al la plej valoraj ekzpoziciaĵoj de "Ŝtata galerio" (Staatsgalerie) en Vieno.  

La norvego Claussen DAHL en 1812 ekloĝis en Dresdeno. Kiel instruisto en la tiea artakademio li instigis siajn studentojn GILLE, GÖTZLOFF, HEINRICH kaj LEYPOLD al pentrostudoj en la proksima Saksa Svislando.  

Carl Gustav Carus kaj Adrian Ludwig Richter - ambaŭ reprezentantoj de la malfru-romantisma pejzaĝopentrado - pruvis per siaj bildoj, ke ili estis ĝisfundaj konantoj de la Grejsmontaro kaj intime studis la strukturojn de la rokformacioj.

Dum modernaj tempoj
-------------------

La majstra pentraĵo de Erwin Oehme, en kiu li 1860 bildigis ŝtonminejon, pendas en la pentraĵgalerio de Dresdeno.  

La elstara germana impresionisto Robert Sterl - sola inter la famaj artistoj - verkis kaj vivis dum longa tempo meze de la montaro (en Naundorf). Lia pentraĵo de ŝtonminejo metas la laborantajn homojn, kiuj rompas, prihakas kaj transportas la ŝtonblokojn en la centron de la atento. La laboristo ne estas suplementa ornamaĵo sed montriĝas akcentita per forta sunlumo.  

En Schrammstein-regiono (prononcu: ŝramŝtajn) kaj ĉe Winterberg pentris Otto Lange, kiu estis membro de la artista societo Die Brücke.
Speciale menciindas liaj vintraj rokopejzaĝoj en guaŝotekniko.  

Al la sama generacio apartenis Albert Kunze el Sebnitz, kiu dediĉis sin al la florherbejoj en la grejsmontara pejzaĝo.  

En la jaro 1938 Otto DIX kreis sepian skizon de Schrammstein-regiono en la stilo de la malnovaj majstroj.  

Menciindas Hohnstein-ciklo (Prononcu: honŝtajn) de Georg ERLER, lignogravuroj kaj pentraĵoj de la kontraŭfaŝismaj artistoj Fritz SCHULZE kaj Eva SCHULZE-KNABE, bildoj de Fritz WINKLER, Rudolf BERGANDER kaj Alfred FRITZSCHE. Al la gravaj pentristoj de Saksa Svislando apartenas ankaŭ Erich FRAAß, kies pejzaĝbildoj de Großer Dom kaj la panoramo de Wolfsberg impresas per esprimiva strekometo.  

Multaj admirantojn trovis la impone krudaj rokformaĵoj kiujn Hanns HERZING pentris en la regionoj de Rauenstein, Winterberg, Kirnitzsch-valo kaj Hinterhermsdorf.  

Mirige abunda estas la verkaro de la dresdena artinstruistino Irmgard UHLIG (naskita 1910); ĝi nombras ĉirkaŭ mil bildojn. Intiman konon kaj komprenon de la rokaj pejzaĝoj ŝi gajnis kiel entuziasma grimpistino.
**Censoroj** (latine:*censores*) en la Roma respubliko estis du magistratoj kun gravegaj povoj:

Komence ili nur devis anstataŭi la konsulojn kiel popol-listigistoj. Do ili apartigis la popolanojn laŭ triboj kaj centurioj (vidu ankaŭ la artikolojn tribaj komicoj kaj centuriaj komicoj por detalaj informoj), kaj enskribis la novaj civitanojn. Por tion fari, unu el la censoroj kunvokis la popolon en la Marsan kampon. Kune de la popola listigo ili ekzamenis la ĉevalistojn (*recognitio equorum*, ekzameno la ĉevalojn).

Poste ili ankaŭ elektis la senaton (*lectio senatus*). Kun tiu povo ili rapide ricevis la ekzamenon de la moroj (*cura morum*): ili povis eligi senatanojn el la senato aŭ ĉevalistojn el la ĉevalistaro (tre pova en la centuriaj komicoj), pro ties malbonaj moroj.

Krome ili havis rajtojn monajn kaj religiajn (grava ceremonio: la lustracio, fine de la censora povdaŭro).

Oni elektis la censorojn je ĉiu kvinjararo. Sed laŭkutime la du censoroj abdikis post dek ok monatoj. Kaj, kontraŭe al la aliaj magistratoj, kiam mortis aŭ abdikis unu aŭtomate abdikis la alia.

Historio
--------

La censorecon oni estigis en 443 a. K. sed ne sisteme. Kiel jam dirite, tiu honoro estis negrava: temis nur pri listigo. Ĝi estis antaŭaĵo de la konsuleco en la normala magistrateca vico.

Sed ekde 209 a. K. la censoreco estis la plej honora magistrateco, kaj rajtis censori nur ekskonsuloj. Ili estis ĉiupovaj: eĉ pleba tribuno ne rajtis vetoi censoran decidon, ekde 205 a. K.

Gravaj censoroj estis Appius Claudius Caecus kaj Katono la pli maljuna.

Vidu ankaŭ
----------

* Konsulo (Romia historio)

Literaturo
----------

* Rougé, Jean: *Les institutions romaines. De la Rome royale à la Rome chrétienne*, Armand Colin, 1969 (1991), ISBN 2-200-32201-1 , p. 32 - 33
La ŝtata ento respondeca pri la realigo ekde 1869 de la nomitaj **Censos Nacionales de Población, Hogares y Viviendas en la República Argentina** (Naciaj Censoj de Loĝantaro, Hejmoj kaj Loĝejoj) estas la INDEC (akronimo de *Instituto Nacional de Estadística y Censos*), kiu estas organismo publika kiu havigas la teknikan estrecon de ĉiuj oficialaj statistikoj de Argentino. Tamen la unua popolnombrado estis realigita en 1869, dum la prezidenteco de Domingo Faustino Sarmiento.

La internaciaj interkonsentoj, la Argentina Konstitucio, kaj la valida leĝaro proklamas, ke la censoj realiĝu ĉiu 10an jaron. Tio okazas ekde la censo de 1960, escepte de la censoj de 1990 kaj 2000, kiuj pro buĝetaj tialoj estis prokastitaj unu jaron.

La tradicio en Argentino konsistas je censo de la personoj ĉeestaj en la loĝejo, en la momento de la censo, inklude tiujn kiuj kutime ne loĝas en tiu hejmo, sed "tranoktis" tie.

Historia evoluo de la totala argentina loĝantaro
------------------------------------------------

| Jaro | Loĝantaro je 30a de junio | Jara averaĝa kreskindico (intercensa) |
| --- | --- | --- |
| 1869 | 1.877.490 | - |
| 1895 | 4.044.911 | - |
| 1914 | 7.903.662 | 36,1‰ |
| 1947 | 15.893.811 | 20,4‰ |
| 1960 | 20.013.793 | 17,9‰ |
| 1970 | 23.364.431 | 15,6‰ |
| 1980 | 27.947.446 | 18,0‰ |
| 1991 | 32.615.528 | 14,7‰ |
| 2001 | 36.260.130 | 12,5‰ |
| 2010 | 40.091.359 | 10,6‰ |

Vidu ankaŭ
----------

* Demografio de Argentino
* INDEC

* Kategorio Censo de Argentino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 28° 27′ 19.55″ N 16° 15′ 2.95″ U﻿ / ﻿28.4554306 °N, 16.2508194 °U﻿ / 28.4554306; -16.2508194 (mapo)
La **cent vizaĝoj de la koncertejo de Tenerifo** (hispane *cien caras del auditorio de Tenerife*) estas artaĵo, kiu konsistas el bildoj de muzikaj artistoj sur rokoj marbordaj apud la Koncertejo de Tenerifo. Ĝin kreis la bulgara artisto Stojko Gagamov en 2010 kaj 2011. Parte la portretoj estas sur betonaj kuboj, sed la pliparto estas sur malhelaj naturaj ŝtonoj.

Gagamov komencis per la vizaĝoj de arĥitekto Santiago Calatrava kaj de kantisto Luciano Pavarotti kaj poste dum ok monatoj aldonis 98 pliajn. Inter ili estas kantistoj, instrumentistoj kaj komponistoj, klasikaj kaj modernaj. Gagamov signas siajn verkojn per la cirila СГ (=SG, por Стойко Гагамов), sed multaj, kiuj ne scias la cirilan alfabeton, emas legi tion kiel "cr".

Por doni al siaj portretoj klaran fonon sur la malhelaj rokoj, Gagamov pentris ilin sur blanka silueto, kelkajn centimetrojn pli granda ol la respektiva portreto. Apud ĉiu portreto estas la (latinlitera) nomo, ne ĉiam tute kompleta; ekzemple Plácido Domingo nomiĝas tie nur *Placido*, kaj Montserrat Caballé (kiu aperas plurfoje) simple *Caballe* aŭ *Caballé*. Foje Gagamov fonetike transliterumis nomojn laŭ diversaj sistemoj, ekzemple la nomon de Mariah Carey, kiu aperas kiel *Maraya Keri*, aŭ de Freddy Quinn, kiu aperas kiel *Freddie Queen*.

Gagamov en 2011 konsideris sian verkon finita kaj "unu el la plej grandaj de Eŭropo kaj eble de la mondo" – kredeble en geometria senco.

* Kategorio Cent vizaĝoj de la koncertejo de Tenerifo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rokoj kun vizaĝojRokoj kun vizaĝoj
* Anne-Sophie Mutter inter la cent vizaĝojAnne-Sophie Mutter inter la cent vizaĝoj
* Montserrat Caballé inter la cent vizaĝojMontserrat Caballé inter la cent vizaĝoj
* Plia bildo de Montserrat Caballé, kun siglo СГPlia bildo de Montserrat Caballé, kun siglo СГ
* Johnny Cash inter la cent vizaĝojJohnny Cash inter la cent vizaĝoj
* Alfredo Kraus inter la cent vizaĝojAlfredo Kraus inter la cent vizaĝoj
* Plácido Domingo inter la cent vizaĝojPlácido Domingo inter la cent vizaĝoj
* Nikolaj Rimskij-Korsakov inter la cent vizaĝojNikolaj Rimskij-Korsakov inter la cent vizaĝoj
* Trio Bee Gees inter la cent vizaĝojTrio *Bee Gees* inter la cent vizaĝoj

Notoj
-----

1. ↑   El misterio de las cien caras  (la mistero de la cent vizaĝoj) (hispane) (HTML). Alirita 2013-09-06.
2. ↑   CR se llama Stoyko  (CR nomiĝas Stojko) (hispane). eldia.es (2011-06-26). Alirita 2013-09-06.
3. 1 2   Arte a gran escala (HTML). El Día. Alirita 2014-07-07.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Koncepthistorio**, **konceptohistorio** aŭ germane ***Begriffsgeschichte*** (Pri tiu ĉi sono aŭskulti) estas subfako de historio, kiu traktas la historiajn semantikojn de terminoj.

Koncepthistorio studas etimologion kaj la ŝanĝon de signifo de terminoj. Ĝi traktas la evoluon de paradigmaj ideoj kaj valoraj sistemoj tra tempoj. La subfako argumentas ke historiaj studoj devas komenci per kompreno de historie dependaj kulturaj valoroj kaj praktikoj en iliaj apartaj kuntekstoj. Tiele, valoroj kaj praktikoj trovataj en historiaj fontoj ne estas simple neŝanĝaj ideologioj aŭ procezoj.

Historio
--------

Oni interesiĝis pri koncepthistorio ĉefe en la lasta duono de la 20-a jarcento. Tiu intereso montriĝis per la eldonoj de *Historisches Wörterbuch der Philosophie* (1971), la *Geschichtliche Grundbegriffe* (1972-1997) kaj la *Archiv für Begriffsgeschichte* (1955).

Koncepthistorio uzas interfakan metodaron. La filozofo Joachim Ritter, la historiistoj Otto Brunner kaj Reinhart Koselleck kaj la sociologo Erich Rothacker estas agnoskitaj kiel la plej eminentaj koncepthistoriistoj, kaj inter germanlingvuloj kaj internacie. Raymond Williams estas la plej eminenta koncepthistoriisto en anglalingvujo.

Verkoj pri koncepthistorio
--------------------------

* Hans Erich Bödecker (red.), *Begriffsgeschichte, Diskursgeschichte, Metapherngeschichte* (Göttingen: Wallstein-Verlag 2002);
* Carsten Dutt (red.), *Herausforderungen der Begriffsgeschichte* (Heidelberg: Winter 2003);
* Timothy Goering, "Concepts, History and the Game of Giving and Asking for Reasons: A Defense of Conceptual History", en: *Journal of the Philosophy of History* 7.3 (2013), pp. 426-452;
* Hans Ulrich Gumbrecht, *Dimension und Grenzen der Begriffsgeschichte* (Paderborn: Wilhelm Fink Verlag 2006);
* Birger Hjørland. Concept Theory. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 60.8 (2009), 1519-1536;
* Reinhart Koselleck (red.), *Historische Semantik und Begriffsgeschichte* (Stuttgart: Klett-Cotta 1979);
* Reinhart Koselleck, *Begriffsgeschichten* (Frankfurt am Main: Suhrkamp 2006);
* Ernst Müller, Falko Schmieder, *Begriffsgeschichte und historische Semantik. Ein kritisches Kompendium* (Berlin: Suhrkamp Verlag 2016);
* Ernst Müller (red.), *Begriffsgeschichte im Umbruch?* (Hamburg: Felix Meiner Verlag 2004).
**Lupo Alberto** estas bildstria heroo kreita de la itala Silver en 1971.
Laŭ la intencoj de la aŭtoro, li reprezentas la 'komunan' homon, kun siaj vivceloj kaj iom da malbonŝanco. Li ĉiam klopodas kapti la kokinon Marta, kiu estas lia fianĉino, sed la gardhundo Moseo strebas malpermesi tion. Ĝuste el tiaj bataloj originis la unuaj bildstrioj.

La nomo Lupo Alberto estas omaĝo al la itala aktoro **Alberto Lupo**, fama precipe pro televidaj dramoj.

La bieno McKenzie
-----------------

En la bieno McKenzie homo preskaŭ neniam aperas, sed li bone estas anstataŭigita per bestoj. Laŭnome, ŝajne la bieno estas briteca, kaj ankaŭ la domoj kaj ĉiuj konstruaĵoj aperantaj en la bildstrioj pensigas tiel; tamen, la parolmaniero kaj la situacioj pritraktitaj estas tute tipaj italaj.

Itallingva versio
-----------------

Alilingvaj versioj
------------------

Aventuroj de Lupo Alberto jam estis publikigitaj en: Argentino (*Editorial Atlantida* kaj revuo *Belliken*), Francio (*Glenat*), Grekio, Germanio (*Wolfgang Kruger Verlag*), Hispanio (*Ediciones B / Grupo Z* kaj *Norma Editorial* kaj ĵurnalo *El Paìs*) kaj Norvegio.

Esperantlingva versio
---------------------

En 2010, projekto RoMEo aperigis komikslibreton 144-paĝan, kiu prezentas la unuajn bildstriojn (redesegnitaj de Silver laŭ pli moderna stilo), elekton de la plej amuzaj unupaĝaj rakontoj kaj du desegnoj speciale faritaj, pere de Silver kaj de juna itala komiksisto, "*Grillo*". Aldone, iuj paĝoj prezentas la historion de Silver kaj de liaj "kreitaĵoj", kaj la plej gravajn rolulojn de la bieno.

Aliaj medioj
------------

* En la 90-aj jaroj, aperis komputilludo "*Lupo Alberto - The Videogame*", produktita de la itala kompanio *Idea*.
* Ek de 1997, estis realigita tv-serion pri Lupo Alberto, kunproduktaĵo itala-franca. La serio daŭris du jarojn.
* Lupo Alberto aperis en multaj reklam-kampanioj, kutime pri porsociaj bataloj (por la uzo de kondomoj, kontraŭ AIDS ktp).
* Ek de la fino de la 90-aj jaroj, la italaj *Artena* kaj *Biembi* produktadis multajn varojn inspirigitaj de la bestoj de la bieno McKenzie.

Vidu ankaŭ
----------

* Itala skolo de bildliteraturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (itale)
* Oficiala blogo (itale)
* Oficiala retejo de la tradukista projekto RoMEo (Esperante, itale)

Notoj kaj referencoj
--------------------
En matematiko, la **lineareco de diferencialado** estas unu el la plej fundamentaj propraĵoj de derivaĵo en diferenciala kalkulo. Ĝi sekvas de la suma regulo en diferencialado kaj de la konstanta faktora regulo en diferencialado. Tial oni povas diri ke la ago de diferencialado estas lineara, aŭ ke la diferenciala operatoro estas lineara operatoro.

Estu *f* kaj *g* funkcioj, kaj {\displaystyle \alpha } kaj {\displaystyle \beta } konstantoj. Nun konsideru na

{\displaystyle {\frac {\mbox{d}}{{\mbox{d}}x}}(\alpha \cdot f(x)+\beta \cdot g(x))}
Per la suma regulo en diferencialado ĉi tio estas:

{\displaystyle {\frac {\mbox{d}}{{\mbox{d}}x}}(\alpha \cdot f(x))+{\frac {\mbox{d}}{{\mbox{d}}x}}(\beta \cdot g(x))}
Per la konstanta faktora regulo en diferencialado, ĉi tio reduktiĝas al:

{\displaystyle \alpha \cdot f'(x)+\beta \cdot g'(x)}
De ĉi tie oni havas:

{\displaystyle {\frac {\mbox{d}}{{\mbox{d}}x}}(\alpha \cdot f(x)+\beta \cdot g(x))=\alpha \cdot f'(x)+\beta \cdot g'(x)}
Ĉi tio estas ofte skribita kiel:

{\displaystyle (\alpha \cdot f+\beta \cdot g)'=\alpha \cdot f'+\beta \cdot g'}
Soldato de la latva armeo dum la iraka milito.
La **Latvaj Naciaj Armitaj Rotoj** (latve *Latvijas Nacionālie bruņotie spēki*) konsistas el 5 910 soldatoj. La latva strategio pri defendo baziĝas sur la sveda-finna modelo de rapidreplika armeo kun nur malmultaj profesiaj militistoj. La ter-, mar- kaj aerarmeo entute entenas soldatkvanton de 5 864 homoj. La "*Zemessardze*", aŭ nacia gardistaro, estas aŭtonoma, kvazaŭmilitista organizo da 11 000 homoj, kiu cetere plenumas la taskojn de nacia, ceremonia gardistaro.

Lavtio freŝdate igis sian armeon tute profesian : la lasta deviga rekrutado datiĝas de 2005, kaj la lastaj tiel rekrutitaj soldatoj finis sian servon la 23-an de novembro 2006. Ekde la 1-a de januaro 2007, ĉiuj latvaj soldatoj rekrutiĝas per kontraktoj. La ĝenerala elspezo pri defendo de Latvio emas pligrandiĝi, kaj en 2006 reprezentis 1.65% de la latva buĝeto.

Latvo aktive kooperas kun Estonio kaj Litovio en la kuna infanteria bataliono BALTBAT, kaj en la militŝipa eskadro BALTRON. La lando plie oficiale kuniĝis NATO la 29-an de marto 2004.

* Kategorio Armeo de Latvio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Béla Jedlicska** [jedliĉka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jedlicska Béla** estis hungara notario, framasono.

Béla Jedlicska naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1860 en Martfű (tiam ekstera parto de Tiszaföldvár), li mortis la 18-an de aŭgusto 1936 en Szeged.

Biografio
---------

Béla Jedlicska maturiĝis en luterana gimnazio en Szarvas en 1878, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1884, fine juĝistan-advokatan diplomon post kvar jaroj. Post siaj studoj li laboris en notaria oficejo en Budapeŝto, en 1889 en Szentes, inter 1890-1904 en Palánka, poste ĝismorte en Szeged. Li aliĝis al la framasonoj kaj en 1929 li ricevis la titolon kabineta ĉefkonsilisto. Li edziĝis en 1891, lia edzino naskis 3 filinojn en 1892, 1893 kaj 1906. En 1915 ili eksgedeziĝis sed en 1931 geedziĝo okazis kun la samaj rolantoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 258-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Béla Jedlicska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700689
 |
**Béla KAPI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kapi Béla** estis hungara pastro, luterana episkopo, eklezia verkisto.

Béla Kapi  naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1879 en Sopron. Li mortis la 2-an de aprilo 1957 en Győr.

Biografio
---------

Béla Kapi frekventis ĉiujn lernejojn en sia naskiĝurbo ĝis 1900, poste li plulernis helpe de stipendio unu jaron en Rostock. Li pastriĝis en 1901, poste li lernis unu jaron en Halle an der Saale. Li komencis sian karieron en 1902 en Nemesdömölk. Ekde 1904 li estis episkopa sekretario en Pápa. En la sekva jaro li edziĝis baldaŭe havanta 6 gefiloin. Inter 1905-1916 li estis pastro en Körmend, poste ĝis 1948 episkopo de episkopejo Transdanubio. Inter 1927-1939 li estis membro en la senato. En 1948 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Munkáskérdés és a keresztény erkölcstan’’ 1902)
* ’’Háború és vallás’’ (Milito kaj religio), (1916)
* ’’Új élet’’ (Nova vivo), (1925)
* ’’Isten hárfása’’ (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2014-08-19 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Béla Kapi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 492384
* LCCN: no99075968
* VIAF: 78419290
* ISNI: 0000 0000 7908 9060
 |
**JÁVOR Béla** (ja:vor), familinomo Jenser, Jenser-Jávor, estis rumanihungara ĵurnalisto rekontisto, porjunulara verkisto naskita en Nagykároly la 3-an de julio 1894 kaj mortinta en Oradea la 11-an de junio 1973.

Kariero
-------

Béla Jávor pristudis juron en Budapeŝto kaj Vieno, li diplomiĝis en reformita jurakademio de Sighetu Marmației (1921). Li debutis kiel ĵurnalisto ĉe *Keleti Újság* de 1925, de 1931 ĉe la *Erdélyi Lapok* (pli poste *Magyar Lapok*) li estis rapotisto de Bukareŝto, kies de 1939 li estis interna kunlaboranto. Lia unua artikolo aperis en *Nagykároly és Vidéke* (1921). Liajn novelojn publikigis la gazetoj Keleti Újság, Ellenzék, Brassói Lapok, Erdélyi Magyar Lányok, Cimbora, Pásztortűz, Vasárnap, A Hírnök, Liajn porjunularajn rakontoj aperis en *Jóbarát*.

Verkoj
------

* *Három leány*, romano (Népszerű Regények, Brassó 1924);
* *Krizantém* romano (laŭ 1-a premio de novelo gajninta en konkurso de Asocio Kölcsey de Arado, Kv. 1924);
* *Asszonyok, leányok, szeretők* (kolekto, Kv. 1929).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Béla KENÉZ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kenéz Béla** estis hungara statistikisto, ekonomikisto, politikisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1924), membro de Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület (EMKE), membro de Erdélyi Múzeum-Egyesület.

Béla Kenéz  naskiĝis kiel **Kreutzer Béla** la 15-an de marto 1874 en Szolnok. Li mortis la 1-an de aprilo 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Kenéz frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto, fine li plulernis en Lejpcigo kaj Londono. Li eklaboris en 1897 en la ŝtata statistika oficejo, poste en la ministerio. En 1906 li habilitiĝis, en la sekva jaro li komencis instrui ĝismorte. Baldaŭe li estis rektoro. Ekde 1920 li estis plurfoje elektita deputito por la parlamento, dume li estis ministro por unu jaro. Li ricevis premion en 1931.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A munkaközvetítés külföldön és hazánkban* (1896)
* *A statisztika elmélete* (Teorio de la statistiko) (1903)
* *The method of strikestatistics in Hungary.* Budapest, 1907.
* *A socialismus irodalomtörténete* (Literaturhistorio de la socialismo), (1911)
* *A kisebbségi kérdés* (Problemo de la nacimalplimultoj), (1938)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Béla Kenéz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445883
* GND: 1055377395
* VIAF: 115872617
* ISNI: 0000 0000 8348 1962
* BNF: 10827562k
 |
**Béla IVÁN,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Iván Béla** estas hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 2013, ordinara en 2019) de Hungara Scienca Akademio.

Béla Iván  naskiĝis la 5-an de marto 1952 en Nagyatád.

Biografio
---------

Béla Iván frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, gimnazion en Kaposvár, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1975. Post la bakalaŭro li eklaboris en esplora akademia instituto. En 1983 li doktoriĝis en la menciita universitato kaj ankaŭ kandidatiĝis. Li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1992, post 3 jaroj la universitata habilitiĝo okazis. Inter 1978-1980 li esploris en universitato en Akron (Ohio), post jaroj ankaŭ en aliaj urboj de Usono. En la 1990-aj jaroj li estis gastoprofesoro en Danio kaj Germanio. Ekde 1999 li instruas en Universitato Loránd Eötvös kiel privata profesoro. Li ricevis ĉefe hungarajn premiojn inter 1975-2015. Li okupiĝas pri polimeroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *AB + C → A + BC egyenlettel jellemezhető reakciók Polányi-típusú, kétdimenziós potenciálfelületének vizsgálata* (1977) - kun aliaj
* *Wirkung von PVC-Stabilisatoren unter dynamischen und statischen Bedingungen* (1984) - kun aliaj
* *Slow Initiation by tert-Butoxybenzenes in Living Cationic Polymerization of Isobutylene (1995) - kun aliaj*
* *Polimerizácós reakciók* (2006)
* *Makromolekuláris építészet funkciós polimerekkel* (2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Artaksia Dinastio** (dinastio de la **artaksiidoj** aŭ **artaŝiidoj** reĝoj posteuloj de Artaksias), regis la reĝlandon Armenio de 189 a.K ĝis la konkero de la lando far Romio en 12 a.K. kaj nestabile ĝis la jaro 12. Ĝia teritorio ampleksis al la Granda Armenio, Malgranda Armenio kaj transitore al la Malgranda Armenio kaj parto de Mezopotamio.

Origino
-------

En 201 a.K Antioko 3-a la Granda konkeris la Grandan Armenion kaj Malgrandan Armenion kun la helpo de la armenaj generaloj **Artaksias** y **Zariadres**, venkante al la Orontida Dinastio. Antioko nomumis al Artaksias kiel satrapo de Granda Armenio kaj al Zariadres kiel satrapo de Malgranda Armenio.

Post la malvenko de Antioko kontraŭ la romianoj en la Batalo de Magnezio en 190 a.K, Artaksias kaj Zariadres ribeliĝis kaj kun romia konsento ili fondis memstarajn reĝlandojn Granda Armenio kaj Malgranda Armenio.

Konsolidiĝo de la armena teritorio
----------------------------------

Hipoteza rekonstruado de la standardo de la artaksia dinastioArtaksias fariĝis Artaksias la 1-a de Armenio kaj prezentiĝis kiel unu el la legitimaj devenantoj de la Orontida Dinastio. En la komenco de lia regado, li regis regionoj kiel la loĝantoj parolis la armenan lingvon kaj konsideris kiel prioritata celo la unuiĝon de ĉiuj armenoj en ununura ŝtato, sed poste li etendis lian regadon al eksterlandaj teritorioj.

Li fondis la ĉefurbon Artashat kie Hanibalo estis protektata de la kortumo de Artaksias. La loĝantoj de la antikva orontida ĉefurbo, Ervandashat, estis translokita al la nova urbo.

Armena Imperio
--------------

Armena Imperio inter la jaroj 83 kaj 59 a.K.
Dum la regado de Tigranes la Granda de la jaroj 95 al 55 a.K. Armenio atingis la pinton de ĝia povo kaj repide fariĝis la orienta ŝtato plej pova. Ĝi venkis al la partoj, konkeris Mezopotamion, Sirio, Kilikio y Fenicio. Vasaligis la kaŭkazajn reĝlandojn de Albanio kaj Iberio (Kaŭkazia). Ĝiaj limoj etendiĝis ekde la Kaspia Maro ĝis Mediteraneo. Tigranes fondis la ĉefurbon en la centro de la imperio, per la nomo Tigranocerto.

Dekadenco
---------

La splendoro de la armena imperio nur daŭris ĝis la venko de Romio super ĝi. En la jaro 69 a.K. Tigranes estis venkita de la romia generalo Lukulo en Tigranocerto kaj ankaŭ en 68 a.K. La armenaj malvenkoj ripetiĝis ekaj en Nisibis kaj en Artashat. Samtempe la partoj ankaŭ atakis la armenojn. Kiam Lukulo estis anstataŭita de Pompejo, li agnoskis la reĝlan don Armenio ene de la antaŭaj limoj de la grandaj konkeroj subigitaj al Romio.

Artaksiaj monarkoj
------------------

Erato, lasta reĝo de la artaksia dinastio.
* Artaksias la 1-a de Armenio
* Artavasdes la 1-a de Armenio
* Tigrano la 1-a
* Tigrano la 2-a konata kiel Tigranes la Granda
* Artavasdo la 2-a (Armenio)
* Artaksias la 2-a
* Tigrano la 3-a
* Tigrano la 4-a (Armenio)
* Erato de Armenio


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |

* Kategorio Artaksidoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blugorĝa blua muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Blugorĝa blua muŝkaptulo, masklo el Thattekadu, KeralaBlugorĝa blua muŝkaptulo, masklo el Thattekadu, Kerala
InoIno |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cyornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. rubeculoides*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cyornis rubeculoides****(Vigors, 1831) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blugorĝa blua muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Blugorĝa blua muŝkaptulo** (*Cyornis rubeculoides*) estas malgranda birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Cyornis* aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. 

Ĝi estas simila al la tre proksime parenca Tikela muŝkaptulo sed povas esti facile rekonata pro la **blua gorĝo** kiu tre klare limas kun la **oranĝa brusto**. Kiel ĉe aliaj samgenraj specioj, tiu havas bluajn suprajn partojn, pli brile helbluaj ĉe frunto, ŝultroj kaj pugo, oranĝan bruston kaj blankan ventron. La vizaĝo kaj kruroj estas nigrecaj kaj la beko nigra.

La biotopo de tiu orientalisa specio estas pli densa arbaro ol tiuj de aliaj specioj de muŝkaptuloj. La **Blugorĝa blua muŝkaptulo** troviĝas ĉe Himalajo, ebenaĵoj kaj Okcidentaj Ghatoj de Barato en la malvarmaj monatoj, kaj etendiĝas ankaŭ en Arkano kaj Tenaserimo.

Referencoj
----------

* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 51718, Cyornis rubeculoides, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.
*
***Blue Cheer*** estis bando de usona rokenrolo kiu komence agis kaj sonregistris fine de la 1960-aj jaroj kaj komencoj de la 1970-aj kaj estis aktiva sporade ĝis 2009. Bazita en San-Francisko, Blue Cheer ludis laŭ stilo de psikedela bluso aŭ acida roko, kaj ankaŭ estas konsiderata de kelkaj el la plej fruaj pioniroj de peza metalo, kun la kovrilo "Summertime Blues" foje citita kiel la unua en la ĝenro. Ili ankaŭ estis konsiderataj kiel influaj en la evoluo de ĝenroj kiaj punkroko, ŝtonroko, eksperimenta roko, kaj grunĝo.

"Blue Cheer" estis la nomo de diversaj LSD faritaj de apotekisto kaj de Owsley Stanley, sponsoro de Grateful Dead.

Albumoj
-------

* Vincebus Eruptum (1968)
* Outsideinside (1968)
* New! Improved! (1969)
* Blue Cheer (1969
* The Original Human Being (1970)
* Oh! Pleasant Hope (1971)
* The Beast Is Back (1984)
* Highlights and Lowlives (1990)
* Dining with the Sharks (1991)
* What Doesn't Kill You... (2007)

* Kategorio Blue Cheer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641023
* GND: 16040733-3
* LCCN: n92004349
* VIAF: 124233170
* ISNI: 0000 0001 0657 0395
* SUDOC: 162199546
* BNF: 13902027n
* MBA: 523b52d7-a819-4111-9085-69fc269c9638
* BIBSYS: 11051370
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Tiel Okazis, aŭ : Mistero Minora*** estas romano de Ferenc Szilágyi, publikigita en 1958 en Kopenhago de la eldonejo Koko (tiun eldonaĵon represis la eldonejo Iltis en 1982).

Resumo
------

La rakontanto vivis amrilaton kun Aneta en Hungario dum la dua mondmilito. Sed Aneta forlasis lin kaj malaperis. La rakontanto loĝas nun en Svedio. Hazarde li aŭdas muzikpecon komponitan de iu Kuno Toma: en tiu muzikpeco la rakontanto rekonas la ŝlagron, kiun kantis Aneta. Li atente aŭskultas kaj reaŭskultas tiun muzikpecon kaj malkovras, ke tiu muzikaĵo rakontas ion: la komponisto konis Anetan, ili amis unu la alian, sed, finfine, Kuno Toma mortigis la virinon.

La rakontanto decidas paroli kun Kuno Toma: li renkontas lin en Londono, kie li prezentas al li sian interpreton de la muzikaĵo. La komponisto miras tiun inteligentan interpreton. Li invitas la rakontanton al sia hejmo, kie li prezentas al li sian edzinon, Anetan!

Personoj
--------

### Jozefo Bulla

Jozefo Bulla estas Hungara laboristo en Svedio. Li aperas en la komenco de la romano: li provis trompi la Svedan ŝtaton sendante ŝtofon al Hungario en la duobla fundo de pakaĵo. Li sukcesas mildigi la akuzon legante al la aŭtoritatuloj leteron, kiu prisbribas la ekstreman mizeron de lia avino. La rakontanto tradukas la leteron.

Poste Jozefo Bulla priskribas al la rakontanto sian fianĉinon. La rakontanto subite kredas, ke ŝi estas tiu Aneta, kiun li neniam forgesis kaj plu amas.

Jozefo Bulla ludas nur akcesoran rolon en la romano: li ekŝaltas la rememoron pri Aneta. Sed lia nomo reaperas plurfoje en la romano (kvazaŭ muzika motivo ?), ĉar li iel ekstartis la rakonton.

### Kuno Toma

### Aneta

### La rakontanto

### Maks' la ŝejko

Lokoj kaj tempoj
----------------

* Svedio post la dua mondmilito: "Ni estas en 1948" (p.9)
* Hungario: en Budapeŝto dum la milito, kaj en la montaro
* Londono

Temoj
-----

### Ĉagreno

Tio estas: nostalgio kaj deprimiĝo.

### Disduiĝo

Necerta identeco, alivestiĝo, alinomiĝo (Aneta fariĝis Bianka).

### Sonĝoj

Aludo pri Freud. Multaj sonĝoj en la romano. Neracia atingo al la vero.

### Muziko

La romano konvinkas la leganton, ke muziko povas signifi ion, se oni longe analizas ĝin kaj rekonstruas tion, kion ĝi rakontas kaj sugestas. La rakontanto aŭskultas la muzikpecon, kiel detektivo enketas en detektivromano.

La romanisto ne tute malkonvinkas la leganton: en la fino malkovriĝas, ke la precipa konkludo de la detektivo-rakontanto estas malvera, sed la cetero estas grandparte vera.

Multaj sonoj en la romano: jam en la komenco kontrastas la Hungaroj, "kantema kaj muzikema popolo" (p.6), kaj Svedio, kie en "la senfinaj arbaroj sordiniĝas la sonoj" (p.7).

La laboro de la rakontanto konsistas en aŭskultado de la radio.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
**Abraham OrtelIus (Ortel, Ortels aŭ Ortell)** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1527 en Antverpeno, mortis la 4-an de julio 1598 en la sama urbo) estis belga kartografo Kun Gerardus Mercator li estas rigardata kiel kreinto de la unua atlaso.

Li estis dek-du-jaraĝa kiam lia patro mortis. Li forlasis sian lernadon por labori
en ateliero de presarto de mapoj. En 1547 li aniĝis al la
*gildo de Sankta-Luko* (korporacio de artistoj kaj metiistoj) kun kvalito de
enluminuristo de mapoj. Li ankaŭ reprenis la komercon de
antikvaĵoj de sia patro kaj ĉiu-jare vojaĝis al Frankfurto ĉe Majno por aĉeti
malnovajn librojn, mapojn kaj aliaj raraĵojn.

En 1554 en Frankfurto li renkontis Gerardus Mercator, kiu ĵus eldonis
sian mapon de Eŭropo, kaj iĝis lia amiko. En 1560, kun Mercator,
Frans Hogenberg, Philip Galle kaj Jan Sadeler, li vizitis Treviron,
Lorenon, Poitiers. Reveninte en Antverpeno, li kolektis siajn observojn
kaj gravuris sian unuan mapon.

En 1575 li laboris kiel kartografo por la reĝo de Hispanio,
Filipo la 2-a. Tiel, li povis trovi informojn
pri la novaj teroj esploritaj de la hispanoj kaj portugaloj.

Abraham Ortelius estus la unua, kiu elpensis la nocion pri kontinenta drivo,
en sia "*Thesaurus geographicus*", pligrandigita eldono de 1596

Atlasoj
-------

Lia unua maparo estas kolekto de ok mapoj, aperinta en 1564.

En 1570 li aperigis sian "*Theatrum Orbis Terrarum*", kolekton da 53 mapoj,
kaj ĝian suplementon "*Additamentum Theatri Orbis Terrarum*" de 17 kromaj mapoj
en 1573.

Kun informoj kolektitaj dum siaj vojaĝoj, li aperigis "*Itinerarium per nonnullas Galliæ Belgicæ partes*" en 1584 kaj "*Synonymia geographica*"" (1596): katalogo de nomoj cititaj de la antikvuloj, kun iliaj modernaj tradukoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Abraham Ortelius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Analizo de la tekstoj ĉe la dorso de la mapoj Arkivigite je 2010-03-25 per la retarkivo Wayback Machine
* angle La mapoj de Ortelius
* france Mapo de Utopio, far de Ortelius

Monda mapo el "Theatrum Orbis Terrarum"

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 301000
* GND: 118736590
* LCCN: n50002381
* VIAF: 32104723
* ISNI: 0000 0001 0856 4124
* LIBRIS: 214080
* SUDOC: 034356142
* BNF: 12511995r
* BPN: 06002613
* ULAN: 500011462
* NLA: 35401660
* NDL: 00718508
* BIBSYS: 90829734
* RKD: 60986
* NKC: jn20011211108
* ICCU: BVEV026284 VEAV011727, BVEV026284
* BNE: XX847145
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la pentristo Abraham Janssens. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Janssens.
**Abraham Janssens** (naskiĝis inter 1567 kaj 1576 en Antverpeno, mortis en 1632 en la sama urbo) estis baroka  belga pentristo

Li longe restadis en Italio, kie li lernis la stilon de la tieaj artistoj, kaj aktive partoprenis
je la falo de la Skolo de Bruĝo, kiu superregis dum la 16-a jarcento

Li estis disĉiplo de Jan Snellinck, fariĝis mastro en 1602 kaj plejaĝulo el la
mastro-pentristoj en 1607. Inter liaj disĉiploj estis Gerard Seghers kaj Theodoor Rombouts

Li estas rigardita kiel plej granda historia pentristo antaŭ la alveno de 
Peter Paul Rubens.

Iuj el liaj verkoj estas en la Muzeo de Antverpeno, preskaŭ ĉiuj preĝejoj de Belgio havas unu el
lian pentraĵon. Liaj ĉefverkoj estas en la Preĝejo de la Karmelanoj en Antverpeno.

* Scaldis kaj AntwerpiaScaldis kaj Antwerpia
* LasciviaLascivia
* Jupitero riproĉita far de VenusoJupitero riproĉita far de Venuso
* La adoro de la tri ReĝojLa adoro de la tri Reĝoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Abraham Janssens, el Artcyclopedia
* angle Pentradoj (el Web Gallery)

* Abraham Janssens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Abraham Janssens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 325817
* GND: 122723856
* LCCN: no2011004118
* VIAF: 95885342
* ISNI: 0000 0000 8283 7461
* SUDOC: 164268707
* BPN: 86573545 30642149, 86573545
* ULAN: 500033089
* RKD: 41922
* BNE: XX5091023
 |
**Buôn Ma Thuột**  estas universitata urbego en provinco *Đắk Lắk* en Vjetnamio. Ofte la senĉapelita literumado la loknomo estas *Buon Me Thuot* aŭ *Ban Me Thuot*. Ĝi estas provinca ĉefurbo kaj estas konata kiel la regiona "ĉefurbo de la kafo".

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 370 km²
* Supermara alteco: 536 m
* Loĝantaro: 420 000 en 2016
* Horzono: UTC +7
* Telefonkodo: +84 (0)
* 12° 40′ 00″ N 108° 03′ 00″ O﻿ / ﻿12.66667 °N, 108.05000 °O﻿ / 12.66667; 108.05000 (mapo)Koordinatoj: 12° 40′ 00″ N 108° 03′ 00″ O﻿ / ﻿12.66667 °N, 108.05000 °O﻿ / 12.66667; 108.05000 (mapo)

Geografio
---------

Buôn Ma Thuột situas en koro de la centra altebenaĵo de la lando. Da Lat troviĝas 91, Nha Trang 131, Qui Nhơn 177, Phan Thiết 193, Biên Hòa 233, Ho-Ĉi-Min-urbo 261, Vũng Tàu 279, Can Tho, Long Xuyên po 383, Hue 425, Rạch Giá 438, Da Nang 500, Nam Dinh 885, Hai Phong 922, Hanojo 960, Ha Long 961 km.

Historio
--------

Etnografia muzeo de Buôn Ma Thuột
En 1904 Đắk Lắk Provinco estis establita fare de la francoj kaj Buôn Ma Thuột estis elektita kiel la provinca administra centro pro Serepoko. Buôn Ma Thuột estis origine nomata Lac Giao. Dum erao de 2 landoj tiu urbo apartenis al Suda Vjetnamio. Grava batalo okazis tie ĉe la fino de la dua Vjetnamia milito.

Ekonomio
--------

En ĉirkaŭaĵo de Buôn Ma Thuột oni kultivas kafojn, teojn, kaŭĉukojn kaj rizojn.

Trafiko
-------

Buôn Ma Thuột estas atingebla per flugmaŝinoj, aŭtoj kaj trajnoj.

Aerfoto pri Buôn Ma Thuột
Pagodo en Buôn Ma Thuột
Larĝa panoramo en Buôn Ma Thuột
Sanktejo en Buôn Ma Thuột

Vidindaĵoj
----------

* pagodoj
* etnografia muzeo

Fontoj
------

* WikiTrans
* angle
* 
* mapo, distancoj Arkivigite je 2017-03-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Burganes de Valverde** [burGAnes debalBERde] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Benavente y Los Valles, en la nordo de la provinco, sude de la Provinco Leono. *Valverde* estas etimologie tradukebla al *Verda Valo*.

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Burganes de Valverde kaj Olmillos de Valverde, okupas totalan areon de 33,03 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 639 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 60 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas atestantoj de prahistoria loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado.

Agrikulturo (produktado de vino) kaj brutobredado estas la tradiciaj enspezofontoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755264
 |
La terburdo (*Bombus terrestris*)
Burdoj
Burdo
Burdo.
**Burdo** estas insekto de la genro *Bombus* en la familio *Apidae*; ili estas parencaj al la abeloj, tiel ili ankaŭ havas pikilon, vivas en kolonioj. Ili estas malpli evoluintaj ol la mielabeloj, ne travivas vintron kaj devas regeneriĝi en ĉiu printempo fare de ininsekto, kiu unue zorgas pri ĉio, nur poste, kiam ŝia "familio" estiĝis, ŝi rolas nur kiel ovmetanto kaj lasas sin helpi de siaj filinoj. Ili estas do pli vundeblaj ol la abeloj. Korpe ili estas pli larĝaj kaj dikaj.

Burdoj estas minacataj en multaj industriaj landoj, rezulte de detruado de biotopo, kaj de malutilo fare de herbicidoj. Ekzemple en Britio estis 21 specioj de burdoj; el inter ili nur 6 plu estas ordinaraj, 5 suferas seriozan malkreskon, kaj 3 tute malaperis, simila konstato estas en Germanio.

Tio des pli maltrankviligas, ĉar burdoj ege gravas por polenado de plantoj kaj por ties reproduktado. Kelkaj floroj povas esti polenataj nur de burdoj .

Precipaj specioj
----------------

* *Bombus agrorum* Kampburdo
* *Bombus collamanus*
* *Bombus distinguendus*
* *Bombus hortorum* Ĝardena burdo
* *Bombus lapidarius* Ŝtonburdo
* *Bombus pratorum* Herbeja burdo
* *Bombus ruderatus*
* *Bombus subterraneus* Subtera burdo
* *Bumbus silvarum* Arbara burdo
* *Bombus terrestris* Terburdo

Vidu ankaŭ
----------

* Entomologio

Aliaj projektoj
---------------

* Burdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Burdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Burdo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Burdoj kiel polenumistoj - (anglalingve) Arkivigite je 2009-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Kiel protekti burdojn en sia ĝardeno (franclingve) kun listo de florspecioj[*rompita ligilo*]
* listo de la endanĝerigitaj specioj de burdo en Germanio


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18625
* GND: 4445483-1
* LCCN: sh85017981
* BNF: 12287623f
* NDL: 00974957
* NKC: ph180727
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigramentona fruktokolombo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ptilinopus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. leclancheri*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ptilinopus leclancheri****(Bonaparte, 1855) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigramentona fruktokolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Nigramentona fruktokolombo**, (*Ptilinopus leclancheri*) konata ankaŭ kiel la **Nigragorĝa fruktokolombo** aŭ **Leklanĉera fruktokolombo**, estas mezgranda ĝis 27 cm longa, birdo de la familio de Kolombedoj. La masklo estas kolorplena birdo kun verdaj ventro kaj flugiloj, bruna vosto, blankecgrizaj kapo kaj kolo kun purpura bazo, ruĝa irizo kaj eta nigra makulo sub la flava beko. La ino havas verdajn kapon, kolon kaj bruston.

La **Nigramentona fruktokolombo** estas distribuata en malaltaj arbaroj de Tajvano kaj Filipinoj, kie estas komuna. En Tajvano tamen ĝi estas tre rara, konata nur el kvar specimenoj.

La dieto konsistas ĉefe el fruktoj. La ino kutime demetas ununuran blankan ovon en nesto farita el branĉetoj.

Ĉar ĝi estas sufiĉe disvastigita en ties granda teritorio, la **Nigromentona fruktokolombo** estas konsiderita kiel Malpli Zorgo ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Ptilinopus leclancheri*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 13 Novembro 2006. Ne minacata

Eksteraj ligiloj
----------------

* BirdLife Specidatumbazo Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* IUCN Ruĝa Listo
* Bildo de **Nigramentona fruktokolombo**
**Nils Økland** (naskiĝis la 7-an de januaro 1961 estas norvega Hardingfelila muzikisto renomonto por pontata inter la nuntempa muziko kaj popolmuziko; lia frato estas la muzikisto Torbjørn Økland. Li ludis kun la baldaŭ ĉesinta muzika grupo Løver og Tigre ("Leonoj kaj Tigroj," 1983), kun Balkansemblet (1984-1995 kaj 2005-) kaj en duopo kun ĵaza basisto Bjørnar Andresen (Hot Club Records, 1986). Kune kun Arvid Gangsø kaj Jorun Hafstad li ludis en la triopo Skinn og Bein ("Felo kaj Ostoj," kiu registris *Knaus — en samtidscollage* (nuntempa roko, Hot Club Records, 1989). Kune kun la improviza bando Supersilent li aperis sur elsendo de BBC Radio 3 (*The Wire Sessions Live*, 2000), kie la koncerta programo priskribis Økland kiel "virtuozo de la tradicia Hardingfeleo kun senakompana ariopo lumigas la grizan apartigantan lokon inter la populajn formojn de liberajn improvizojn kaj modernajn komponaĵojn."

Post la senakompana disko *Blå Harding* (Morild, 1996), li registris *Straum* ("Rivereto", Rune Grammofon, 2000) kun orgenisto kaj etnomusikologisto Sigbjørn Apeland sur la harmoniumo, frato Torbjørn Økland sur gitaro, Pål Thorstensen sur baso, kaj kantistino Åsne Valland Nordli. *Bris,* lastatempa disko ("Venteto," Rune Grammofon, 2004), kiu prezentis siajn komponaĵojn, estis kunlaboro kun Sigbjørn Apeland, Mats Eilertsen (baso), Per Oddvar Johansen (tamburoj) kaj Håkon Mørch Stene (kunfrapo). Partoj de la disko estis sia muziko por *Melankolika*, teatraĵo de Jon Fosse bazinte sur la tragedia vivo de la pentristo Lars Hertervig (1830-1902).

Dum ses jaroj direktinte la orkestra de Ole Bull Akademion, Økland aranĝis Regnajn koncertadojn *(Rikskonsertene)*, iniciatemo al laŭregule prezenti kvalitegan muzikon sur tre intensega horaro tra la tuta Norvegio. Li kunlaboris sur kelkaj diskoj kun ĵaza ensemblo Kristian Wallumrød kaj, kun la kantistino Berit Opheim kaj Bjørn Kjellemyr (baso), registris por la triopo BNB. Økland violonis ankaŭ sur kompaktaj diskoj publikigis de Benedicte Maurseth, Knut Hamre, Kari Bremnes, Alf Cranner, Karoline Krüger kaj Hans Fredrik Jacobsen.

Referencoj
----------

1. ↑  Arvid Skancke-Knutson, *Engelsk suksess for Nils Økland*  Arkivigite je 2007-03-05 per la retarkivo Wayback Machine (Norvega lingvo)
2. ↑  *Nils Økland med lanseringskonsert*  Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine(Norvega lingvo)

* Kategorio Nils Økland (muzikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245283
* GND: 135304989
* LCCN: no2005096152
* VIAF: 19912847
* ISNI: 0000 0000 7971 5738
* SUDOC: 077442555
* BNF: 145095395
* MBA: a04ad580-d516-41d2-9eb2-d3b711fa9efb
* BIBSYS: 90159901
 |