| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ĉionodokso** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonuloj *Monocotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asparagaloj *Asparagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asparagacoj  *Asparagaceae*  |
| Subfamilio: | *Scilloideae* |
|
|
|
|
| Genro: | Ĉionodokso *Chionodoxa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ĉionodokso  |

 |
| v • d • r |

ordinara ĉionodokso (*Chionodoxa luciliae*)
ordinara ĉionodokso (*Chionodoxa luciliae*) en la neĝo
**Ĉionodokso**  (*Chionodoxa*), estas plantogenro ene de la subfamilio *Scilloideae*. La genra nomo *Chionodoxa* konsistas el la grekaj vortoj *chion* por neĝo kaj *doxa* (δόξα) por opinio, aspekto honoro, brilo, fiereco; la direkta traduko estas „neĝbrilo" kaj „neĝfiero". La hejmregiono de tiuj specioj estas la mediteranea regiono kaj Malgrandazio.

Priskribo
---------

*Chionodoxa*-specioj estas plurjaraj herbaj plantoj.Tiuj geofitoj formas malgrandajn, ov- ĝis globformaj bulboj kun bruna kovraĵo („tunko") kiel rezervorgano. Po bulbo ofte la planto nur havas du bazajn foliojn; ili estas simplaj kaj paralelnervuraj.

Sur la foliartigo staras en terminala grapola foliaro kun pluraj folioj havante po nur unu brakteo por floro. La duseksaj floroj estas trinombraj. La ses egalaj involukraj folioj estas nur kunkreskintaj base al tubo. La libera parto de la involukraj folioj staras dice kaj rekurvataj. La floroj estas blankaj aŭ bluaj kun ofte blanka gorĝo. Ekzistas du cirkloj kun po tri stamenoj. La diverse larĝaj kaj grandaj filamentoj formas centran konuson ĉirkaŭ ovario kaj pistilo. La tri karpeloj estas kunkreskintaj al epigeaj ovarioj. Ekzistas nektarioj.

La trilobaj kaj trikameraj kapsulfruktoj enhavas 3 ĝis 18 nigrajn, pli aŭ malpli globformajn, senflugilajn semojn kun elajosomoj.

Sistematiko
-----------

La genro apartenas al la tribo *Hyacintheae* ene de la subfamilio de la *Scilloideae*.

Ĉe kelkaj aŭtoroj la specioj apartenas al la genro *Scilo* L. sinonimo por *Chionodoxa* BOISS. estas: *Scilla* sekcio *Nigriscilla* serio *Chionodoxa* (BOISS.) SPETA.

Ekzistas ses ĝis ok *Chionodoxa*-specioj :

* Blankeca ĉionodokso (*Chionodoxa albescens* (SPETA) RIX, estas laŭ la plej nova literaturo subspecio de *Scilla nana* (SCHULT. & SCHULT. F.) SPETA. : La hejmalando estas Kreto.
* Granda ĉionodokso aŭ blua ĉionodokso (*Chionodoxa forbesii* BAKER, sin.: *Scilla forbesii* (BAKER) SPETA, *Chionodoxa tmolusi* Ŝablono:Person): La hejmalando estas sudokcidenta Turkio.
* Kipra ĉionodokso (*Chionodoxa lochiae* MEIKLE, sin.: *Scilla lochiae* (MEIKLE) SPETA): Ĝi estas malofta endemio en la Trodos-montaro en Kipro.
* Ordinara ĉionodokso aŭ, Lidia ĉionodokso (*Chionodoxa luciliae* BOISS. sin.: *Scilla luciliae* (BOISS.) SPETA)
* Malgranda ĉionodokso (*Chionodoxa nana* BOISS. & HELDR. sin.: *Scilla nana* (SCHULT. & SCHULT. F.) SPETA): La hejmlando estas Kreto.
* Malhela ĉionodokso, (*Chionodoxa sardensis* WHITTALL EX BARR & SUGDEN, sin.: *Scilla sardensis* (WHITALL EX BARR & SUGDEN) SPETA): La hejmlando estas Turkujo.
* Kreskeganta ĉionodokso aŭ (*Chionodoxa siehei* STAPF, estas ankaŭ la sinonimo de *Scilla forbesii* (BAKER) SPETA): La hejmlando estas la okcidenta Turkio.

Naturhibrido estas *Chionodoxa siehei* × *Chionodoxa luciliae*.

Ankaŭ ekzistas intergenraj hibridoj, ekzemple: ×*Chionoscilla allenii* J. ALLEN EX G. NICHOLSON = *Chionodoxa forbesii* × *Scilla bifolia*.

Se *Chionodoxa* etas metita al *Scilla*, ĝi nomiĝus: *Scilla × allenii* (J. ALLEN EX G.NICHOLSON) SPETA.

Ekzistas multaj hibridoj, kiuj estas uzataj kiel ornamplantoj. Ili ofte kreskas sovaĝe kaj estas rigardataj kiel invada planto.

Fonto
-----

* John McNeill: *Chionodoxa.* In: ISBN 0195152085 paĝo 320 (rete) (angl.).
* Horst Eggert: Schneeglanz-Arten in Schleswig-Holstein, 2008. (PDF; 18 kB)
* Walter Erhardt u. a.: *Der große Zander. Enzyklopädie der Pflanzennamen*. Band 2. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 2008. ISBN 978-3-8001-5406-7

Referencoj
----------


* Kategorio Ĉionodokso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĉionodokso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)


1. 1 2  
GRIN ID=13961 genro Chionodoxa
2. 1 2  
Franz Speta: *Die Scilla-Arten (Hyacinthaceae) der griechischen Inseln Kreta und Karpathos.* In: *Linzer Biologische Beiträge.* Band 30, Nr. 1, 1998, S. 431–437, PDF-Datei.