recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Datenoj de la informkesto estas erara!*

**Balázs Szokolay Dongó** [balAĵ sokolai dongO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szokolay Dongó Balázs** estas hungara popolmuzikisto (sakŝalmisto, bekflutisto, saksofonisto, komponisto, instruisto). En lia nomo *Dongó* estas distinga nomo por distingi de Balázs Szokolay, kun kiu li ofte muzikas kune.

Balázs Szokolay Dongó naskiĝis en la 20-a jarcento en Tótkomlós.

Balázs Szokolay Dongó
Balázs Szokolay Dongó

Biografio
---------

Balázs Szokolay Dongó estis edukita en sia naskiĝurbo, li lernis agrikulturon kaj desegnadon, poste li estis memlernanto pri muziko. Li konatiĝis kun Mátyás Bolya en la malfruaj 1980-aj jaroj kaj en 1999 li komencis muzikadi kune. Intertempe ekde 1990 li estis muzikisto en pluraj orkestroj popolmuzikaj, fine li fondis propran muzikgrupon. Inter 2003-2007 li instruis sakŝalmadon en Budapeŝto. Li ricevis 3 premiojn inter 1994-2016.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Glasgow (2001)

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva intervjuo Arkivigite je 2019-09-26 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Balázs Szokolay Dongó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663478
* MBA: a71ea8c8-5fba-4dd7-81f0-405fc0789f50
 |
**József Varga** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga József** estis hungara inĝeniero, profesoro.

József Varga  naskiĝis la 27-an de oktobro 1903 en Hungara reĝlando en Tótpelsőc (nuntempa Pliešovce en Slovakio), li mortis la 21-an de julio 1991 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Varga frekventis gimnazion en Újpest, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1925. Post siaj studoj li havis postenon en signifa fabriko pri Ganz, kie li partoprenis en kreado de dizelaj lokomotivoj al Egipto kaj Argentino. En 1955 li estis nomumita ĉefinĝeniero, en la sekva jaro teknologia fabrikestro. En 1959 li forlasis la fabrikon.

En 1952 li kandidatiĝis, en 1958 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Jam ekde 1953 li instruis en la menciita universitato, ekde 1957 li estis katedrestro, inter 1965-1973 li estis dekano, poste li emeritiĝis. Li ricevis 5 premiojn inter 1958-1973.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vezetés alapvető kérdései* (Fundamentaj demandoj de la gvidado), (1947)
* *Fogaskerékszivattyúk* (Dentoradaj pumpiloj), (1954)
* *Szivattyúüzemi kézikönyv* (Manlibro pri pumpilofunkciadoj), (1966) - kunlaboranto
* *Hidraulikus és pneumatikus gépek* (1974) - kunlaboranto
* *Kármán Tódor életrajza* (Biografio pri Tódor Kármán), (1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Carcedo de Burgos** [karZEdo deBURgos] estas loĝloko kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Lagetoj de Carcedo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 25,68 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 448 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed poste rekuperiĝis pro la proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Ĝi distas 12 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Al la municipo apartenas la loĝloko Modúbar de la Cuesta.

Proksime estas kverkaro Berzal, eble origino de la loknomo Carcedo el "Quercus". Tie estas fontoj kiel Balde Olmos, ĉe kiu post instalado de ventogeneratoroj oni rekuperis lagetojn kiuj nun estas malsekeja hejmo de akvobestetoj.​

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Carcedo de Burgos formis parton de la *Alfoz y Jurisdicción de Burgos* en la *partido de Burgos* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*. La abato de la Monaĥejo de Sankta Petro de Kardenjo estis ordinara urbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775461
 |
**Balázs Taróczy** [balAĵ tarOci], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Taróczy Balázs** estas hungara profesia tenisisto. Dum lia dek ok-jara profesia kariero li venkis en 40 turniroj.

Balázs Taróczy naskiĝis la 9-an de majo 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Balázs Taróczy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo. Li akiris diplomon en Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1980. Lia edzino naskis filon kaj 3 filinojn. Li ricevis premiojn inter 1994-2014.

### Sporta kariero

Gepatroj de Balázs Taróczy ŝatis la tenison, tial li frue trovis sin ĉe tenisejo. En sia aĝo sep li jam partoprenis en konkursoj, ekde sia aĝo 14 ankaŭ eksterlande. En 1972 li ricevis profesian statuson. Li estis tenisisto en sportkluboj de Budapeŝto inter 1961-1980, poste en germana klubo ĝis 1986. En la 1970-aj jaroj li estis hungara ĉampiono 12-foje unuoble aŭ duope, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1971-1986. Li estis ĉampiono de Granda Ŝlemo en 1981 kaj 1985 virduope. Depost la malaktiviĝo li estis partoprenanto de la hungara kaj internacia tenisaj vivoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820807
* VIAF: 121533209
* ISNI: 0000 0000 7944 0869
 |



* Portalo pri Biografio
**Teodoto el Bizancio** (en greka Θεoδoτoς) aŭ **Teodoto la tanisto** aŭ **Teodoto la ŝuisto**, estis la elpensisto pri adoptismo aŭ pri dinamikaj monarkianoj, kristana tendenco de la teologia monarkianisma movado.

Teodoto estis tanisto en la urbo Bizanco provizita per io da kulturo, kiu sian propran kristologian pozicion, kiu ĉirkaŭ la jaro 189 translokiĝis al Romo kie ekanoncis siajn doktrinojn sed estis la sekvantan jaron ekskomunukita iniciate de la papo Viktoro la 1-a. Spite de tio lia movado kreskis ĝis la sekvanta jarcento, ankaŭ per la meritoj de lia kundisĉiplo Teodoto la monŝanĝisto.

Laŭ tio rakontata de Hipolito de Romo, Teodota instruaĵaro estis proksima al la pozicio de la praortodoksa doktrino sed el ĝi distanciĝis ĉar, alproksimiĝante al gnostikisto Cerinto, ligiĝis al la doktrino laŭ kiu Jesuo estis simpla homa estulo (*psilos anthropos*), kiu naskiĝinte el la virgulino Maria kaj el la Sankta Spirito, travivis kiel la aliaj homoj nediecaj, sed estis tiom pia ke, okaze de lia baptiĝo en la rivero Jordano, eniris lin *kristo* subforme de kolombo; ekde tiu momento li estis *adoltita* kiel filo de Dio. Kaj pro tio antaŭe Jesuo ne povis plenumi miraklojn ĉar mankanta je la (*dynameis*) nome la spirito (kiun li nomis *Kristo*).

Bibliografio
------------

* Reinhold Seeberg, *Text-Book of the History of Doctrines,* (Grand Rapids: Baker Book House, 1956)
* Katolikaj enciklopedioj:
	+ Enciclopedia\_Cattolica
	+ Cathopedia
	+ Catholic\_Encyclopedia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kristanaj verkistoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501032
* GND: 116448107X
* VIAF: 26153470784445080670
 |
situo de Bamenda en Kameruno
**Bamenda** estas metropolo kaj diocezo en la okcidento de la ŝtato Kameruno en okcidenta Afriko. La urbo estas administra centro de la regiono nordokcidenta (france *Nord-Ouest*, angle *Northwest*). La historia loknomo estas "Tikar".

Panoramo de Bamenda

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 05° 56′ N 10° 10′ O﻿ / ﻿5.933 °N, 10.167 °O﻿ / 5.933; 10.167 (mapo)Koordinatoj: 05° 56′ N 10° 10′ O﻿ / ﻿5.933 °N, 10.167 °O﻿ / 5.933; 10.167 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 700.000 en 2011
* Supermara alteco: 1230–1510 m
* Horzono: UTC + 1

Geografio
---------

Bamenda situas en baseno. Jaundo etendiĝas 366 km.

Historio
--------

Bamenda formiĝis el 3 vilaĝoj: **Mankon**, **Mendakwe** kaj **Nkwen**. En la malfrua 19-a jarcento ĝi apartenis al kolonio de germanoj, post la 1-a mondmilito la urbo apartenis al Niĝerio. Laŭ plebiscito ekde 1961 ĝi apartenas al Kameruno, sed la plej ofte parolata lingvo ankaŭ nun estas la angla.

Ekonomio
--------

Bamenda estas grava komerca centro. La kamparanoj okupiĝas pri produktado de kafoj, aliaj produktas sapojn kaj diversajn metalajn varojn.

Trafiko
-------

Bamenda havas flughavenon kaj vojojn al Jaundo kaj Douala.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo
* katedralo

Fontoj
------

* Angla, franca kaj germana Vikipedioj

* Kategorio Bamenda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201668
* GND: 4382384-1
* LCCN: n85370215
* VIAF: 147824595
* BNF: 12045406n
 |
**Jasa** [ĤAsa] (*Chasa*, en aragona) estas municipo de Hispanio​, en la centro de la komarko *Jacetania* (kies ĉefurbo estas Ĥako) apartenanta al la nordokcidenta pinto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). En la loĝloko, krom la hispanan, oni parolas variaĵon de la aragona lingvo uzitan en la okcidentaj Pireneoj.

Geografio
---------

Jasa.
Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko *Jacetania*. Ĝi estas inter Aragüés del Puerto kaj Aísa. Ĝi estas en aragonaj okcidentaj Pireneoj. 

Parto de la municipa teritorio estas okupata de la Natura Parko de *Valles Occidentales*. 

La loĝloko Jasa mem (944 msm) estas je 97 km nordokcidente de Huesca kun konekto inter Aragüés del Puerto apude norde kaj Aísa oriente laŭ tre malfacile montara ŝoseo. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj tegmentoj, trunkokonusaj kamenoj kaj balkonoj kun lignaj prilaboritaj apogreloj.

Historio
--------

Plej frua mencio estas de 1227.

Famis la figuro de lokano Joaquín Gil Berges, ministro de la registaroj de la Unua Hispana Respubliko: unue ku Francisco Pi y Margall kaj poste kun Emilio Castelar. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Jasa: oni malaltiĝis el 554 loĝantoj en 1887 ĝis nunaj 105 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj montaraj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al irigaciaj kultivoj, plus forstado, natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas gotika preĝejo; montara arkitekturo, tuta urba kerno kun mirinda kolekto de kamenoj; dolmeno de Lizara, Etnologia Muzeo en la Ermitejo de Sankta Petro, ktp.

Estas eksterordinara montara faŭno en kiu menciendas cervoj, aproj, lutroj, pegoj, rabobirdoj, gipoj, ŝafgrifoj, kadavrogrifoj, urogaloj, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Jasa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814130
 |
Egirino (malhela) kun iomete da feldspato (hela) el Malavio.
**Egirino**, aŭ *aegirino*, estas membro de la klino-piroksena grupo de inosilikataj mineraloj. Egirino estas la natria finmembro de la serio egirin-aŭgito. Egirino havas la kemian formulon NaFeSi2O6 en kiu fero aperas kiel Fe3+. En la aegirin-aŭgita serio la natrio estas foje anstataŭita per kalcio kun fero(II) kaj magnesio anstataŭante feron(III) por ekvilibrigi la ŝarĝon. Ankaŭ aluminio anstataŭas la feron(III). **Akmito** estas fibreca, verda variaĵo.

Egirino ekzistas kiel malhelverdaj monoklinaj prismaj kristaloj. Ĝi havas vitrecan brilon kaj perfektan kliavadon. Ties Mohs dureco varias el 5 ĝis 6, kaj ties specifa gravito estas inter 3.2 kaj 3.4.

Sienito kun egirino kaj akmito el Magnet Cove, Arkansaso.
Tiu mineralo ofte ekzistas en alkalaj magmorokaĵoj, sed ankaŭ ĉe aliaj kuŝejoj. La akmita variaĵo estis por la unua fojo priskribita en 1821, ĉe Kongsberg, Norvegio, kaj la egirina variaĵo en 1835 el specimeno de Rundemyr, Øvre Eiker, Buskerud, Norvegio. Aegirino estis nomita laŭ Ægir, nome Nord-ĝermana dio de maro. Sinonimo de la mineralo estas *akmito* (el la greka ἀκμή "pinto, bordo") reference al la tipaj pintaj kristaloj.

Ĝi estas foje uzata kiel gemo.

Referencoj
----------

1. ↑  Dana, James Dwight.  [1837] (1855) *Manual of Mineralogy*, 7‑a eldono, Philadelphia, PA: Durrie & Peck.
2. ↑  Mindat Aegirine
3. ↑  "Acmite". Encyclopædia Britannica. 1 (11a eld.). 1911. p. 149.
4. ↑  Dictionary of Gems and Gemology, de Mohsen Manutchehr-Danai p. 5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Egirino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mineral Galleries


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736539
 |
La **skota terhundo** estas unu el la plej maljunaj rasoj de terhundoj en Skotlando. La Skota Terhundo estas mallongkrura, mezgranda hundo. Mallongkruraj, malglataj terhundoj ekzistis en certaj regionoj de Skotlando dum centoj da jaroj. Ĝis antaŭ ĉirkaŭ cent jaroj, kelkaj partoj de Skotlando estis ankoraŭ tiel neatingeblaj, ke puraj, nemiksitaj tipoj ankoraŭ troveblas en multaj partoj. Ili poste estis breditaj kaj la diferencoj iĝis pli ŝajnaj. Tio estigis variaĵojn kiel la nunajn Cairn, Westie kaj Skye: la Aberdeen Terhundo laŭdire estas la prapatro de la Skota Terhundo, sed neniam estis pruvite ke la Aberdeen Terhundo estis fakte raso. Ĝi supozeble estis pli ol certa speco de skota terhundo, uzita en Aberdeen fare de J.A. Adamson, ĝi estis konservita kaj bredita. La naskiĝloko de la skota terhundo laŭdire estas en la Blackmount-areo de okcidenta Skotlando, proksime de Rannoch Moor/Perthshire.
La kapo de la Skota Terhundo estas longa. Ĝi havas preskaŭ platan kranion, fortan kaj altan muzelon. Ĝi ankaŭ havas bonevoluintan nazon. Ĝia vosto estas mezlonga kaj mallarĝiĝas al la fino. La skota terhundo estas rimarkinde muskola. La alteco ĉe la postkolo estas 25 ĝis 28 centimetroj kaj ili estas kutime nigraj, striitaj aŭ tritikaj. La pezo varias de 9 ĝis pli ol 12 kilogramoj. La Skota Terhundo estas temperamenta, obstina, tamen ama al sia familia rondo. Ĝi bezonas sufiĉe da ekzercado, ĉar ĝi estas plena de energio. Ĝi malofte bojas kaj povas esti uzata kiel ĉashundo.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de hundorasoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Skota terhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skota terhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* FCI-Standard N°73 Scottish Terrier


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806433
* LCCN: sh85118907
* BNF: 12479063n
* NKC: ph116164
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tajvana serovo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Kaprenoj *Caprinae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Nemorhaedus* aŭ *Capricornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***N. swinhoei*** aŭ ***C. swinhoei*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Nemorhaedus swinhoei*, *Capricornis swinhoei**** |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tajvana serovo  |

 |
| v • d • r |

La **tajvana serovo** (*Nemorhaedus swinhoei* aŭ *Capricornis swinhoei*), specio el la ordo de parhufuloj kaj familio de bovedoj, vivas en Tajvano. Ĝi longas 80–90 cm. altas 50–60 cm. kaj pezas 20 kg. Ĝi estas simila al la japana serovo (*Nemorhaedus crispus* aŭ *Capricornis crispus*) kaj havas preskaŭ saman grandecon kiel tiu. La maskla kaj femala tajvanaj serovoj ambaŭ havas kornojn kaj maldelikatajn kaj maldensajn harojn sur la dorso. Iliaj subokulaj glandoj estas malpli grandaj ol tiuj de la japana. La tajvana serovo estas besto propra al Ĉinio. Gi loĝas en montregionoj 700-3.500 metrojn super la marnivelo, kaj plej multe en regionoj 1.000-2.000 metrojn super la marnivelo. Korpe malgranda, ĝi lertas en saltado kaj grimpado. Ĝi povas transsalti du metrojn altan barilon. Kolerante ĝi forte frapas per siaj antaŭaj piedoj la teron en signo de averto, akre krias kaj atakas per siaj kornoj, sed ne mordas per la dentoj. En 1974 la Tajbej-a Zoo de Ĉinio havigis al si du tajvanajn serovojn, kaj poste aliajn kvar en 1978 kaj 1980. Komence tiuj bestoj estis tre ferocaj kaj malfacile dreseblaj, ili eĉ frapiĝis kontraŭ barilo kaj rompis al si la kornojn. Ĉ. unu monaton poste ili fariĝis sufiĉe malsovaĝaj. La virserovoj ofte ludas kun sia dresanto. Ili kutimas manĝi nokte. Batato kaj ĝiaj folioj estas preferindaj por ili. Iliaj vivkutimoj similas al tiuj de la japana serovo.

Pro ekspluatado de la loko, kie vivas la serovoj, kaj kontraŭleĝa ĉasado, la nombro de tiuj orientalisaj bestoj draste reduktíĝis. La lokanoj opinias ke la karno de la serovo estas tonika. Pro tio ĝi estas multekosta. Nun estas treege malmultaj serovoj. Laŭ informo, en la tuta mondo nur la Tajbej-a Zoo havas tri (1987).

Vidu ankaŭ
----------

* Subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
La rivero Nilo tra Luksoro. Tuj for de ties bordoj, jen la dezerto. Tiu kontrasto tiom radikala en apenaŭ malgranda distanco markis la egiptan civilizacion, kaj la sezoneco de la akvokvanto de la rivero heredigis la sunan kalendaron.
La **egipta kalendaro** aperis komence de la tria jarmilo antaŭ Kristo kaj estas la unua suna kalendaro konata de la Historio. Ĝi estis uzita en tempo de Ŝepseskaf, nome faraono de la Kvara egipta dinastio. En la Piramidaj tekstoj oni mencias la 365 tagojn de la civila egipta jaro. Ĝi estas dividita en 12 monatoj de po 30 tagoj, organizitaj en tri periodoj de po 10 tagoj. Fine de la lasta monato de ĉiu jaro oni aldonis la kvin tagojn (epagomenoj) kiuj mankis por kompleti la sunan jaron, dediĉitajn al variaj egiptaj dioj. 

Ĉar la egipta civila kalendaro ne havis la kvaronon de tago kiu havas kiel kromaĵo la astronomian sunan jaron, ĉiun kvaran jaron ĝi perdís unu jaron, pro kio ĝi iĝis "vaganta kalendaro", en kiu la "periode astronomiaj fiksaj" okazaĵoj vagis tra la monatoj de la kalendaro. La reformo de Canopus klopodis solvi tiun fakton, sed la opozicio de la pastraro de la diversaj regionoj malsukcesigis tiun reformon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Francisco López: *El Calendario Egipcio*, en egiptologia.org (alirita en 27-12-08)
* Federico Lara Peinado: *Cronología y calendario egipcio* (alirita en 27-12-08)
* *Egipta kalendaro*, en digitalegypt (alirita en 27-12-08)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711294
* LCCN: sh85018825
* BNF: 12020762b
 |
La *milda intelekta malkapablo* bildas grupon de intelekta malkapablo. Per opurtuna edukado la milde intelektaj malkapabluloj povas vivi memstare kaj enigi en la societo.

Tiuj formoj de intelekta malkapablo estas kaŭzitaj per la malgrandaj lezioj kaj pertuboj de funkcionoj de nervosistemo, kiuj povas ekiĝi el multaj kialoj. Rekoni ĝin estas tasko de kuracisto, psiĥologo kaj pedagogo de intelektaj malkapabluloj. Per psiĥodiagnostaj ekzamenoj oni povas vidi la malrapidan evolvigadon de intelektaj funkcioj, kaj la aliajn akompanajn simptomojn. 

Laŭ la BNO ilia inteligencio estas inter 50 kaj 60 IQ-poentoj. Diagnostaj simptomoj estas: La inteligencio kaj uzado de lingvo povas esti tarda, kaj iuj mankoj restas ĝis adulteco kaj malrapidas esti memstara. Oni povas trovi malofte organajn kialojn. Varie ofte akompanas la mildan formon (aŭtismon) aliaj evolvaj anomalioj, epilepsio, perturboj de sinteno kaj aliaj handikapoj.

La akompanaj simptomoj pli varias la evoluon de grupo de milde intelaktaj malkapabluloj. Tiuj ekigas per aŭ kun de la malkapablo. Karakteraj estas la mankoj en la orientigo en la spaco, la subtila movigado, la atento, la pli kompleksaj pensado, komunikado kaj enigado (konduto) en grupoj. Tiuj estas ĉiam personaj; ili montras ankaŭ la perturbon de kapabloj de lernado kaj malhelpas la lernejan lernon.

La simptomoj ne estas certe rimarkeblaj. Ili ne iĝas pretaj por la lernejo ĝis la 6-7-a vivjaro. Pleje oni instruas ilin separate, sed en favoraj cirkumstancoj oni povas instrui ilin ankaŭ kun la plimulto. Poste ili povas lerni profesion kaj igi utilaj por la societo kaj vivi memstare.

Fontoj
------

* Mesterházi Zsuzsa: Enyhén értelmi fogyatékosok. In: Pedagógiai Lexikon. 1. köt. Főszerk. Báthory Zoltán, Falus Iván. Budapest, Keraban Könyvkiadó. 1997. 368. p.
* Milde intelekte malkapabluloj[*rompita ligilo*] (hungare)
La **Kastelo de Röjtökmuzsaj** estas historia monumento, nuntempa gastejo (komprenu hoteleto) en vilaĝo Röjtökmuzsaj.

Fasado de kastelo en Röjtökmuzsaj
Vido al la kastelo
Aerfoto pri la kastelo de Röjtökmuzsaj

Historio
--------

La kastelo origine estis simpla teretaĝa administra centro kaj ĉaskastelo de la bieno por familio Széchényi. En la 1770-aj jaroj la pli nova posedanto trakonstruis ĝin etaĝa kastelo. Baldaŭ sekvis diversaj posedantoj pro aĉetoj aŭ heredoj, depost 1910 la nova posedanto faris signifajn trakonstruojn, en 1926 la pli nova posedanto faris pli moderna la kastelon, ankaŭ la parkon, eĉ naĝejo estis konstruita. Tiutempe estis gastoj ekzemple primaso Jusztinián Serédi, Gusztáv Károly Mailáth, István Bethlen, Pál Teleki. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon kaj profitis ĝin feriejo por infanoj. Depost fino de la socialismo la kastelo ne estis uzata, en 1997 negocisto aĉetis kaj renovigis la kastelon. Ekde 2001 ekfunkciis la hotelo. 

La restoracio ekstere (iam oranĝejo)

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun mansardoj situas sola en parko. La konstruaĵo formas U-majusklon kun longaj aloj. Unu el la aloj aliĝas plia J-forma alo. La klasikisma fasado estas simetria, meze troviĝas la enirejo kun portiko, kies supro teraso etendiĝas, la plej supre estas Timpano (arkitekturo) kun blazono. En la kastelo estas 46 ĉambroj, restoracio kaj aliaj komunaj ĉambregoj. La hotelo kun nomo *Szidónia* havas 4 stelojn.

La enirejo
La restoracio interne

Parko
-----

Ĉe la ĉefenirejo juglandujo altiĝas, kies diametro estas 1 m. Apud la kastelo estas videbla geometria parko kun fontano. Pli fore platanoj kaj fagoj kreskas. En la parko la gastoj profitas tenisejon kaj aliajn sportejojn.

Fontoj
------

* hungare kun fotoserio
* hungare kun foto
* oficiala paĝo kun video
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo Nagyvázsony** estas historia monumento en Hungario, en Nagyvázsony. Ĝi estas konata ankaŭ pri la iama posedanto Zichy [ziĉi].

Historio
--------

En 1762 estis konstruita la baroka unuetaĝa kastelo fare de grafa familio Zichy. Ili nur malofte loĝis en la kastelo. Inter 1815-1820 la kastelo klasikismiĝis. Post la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon. Baldaŭ oni profitis ĝin por fremdultrafiaj celoj, ĉefe rajdantoj aŭ ĉasistoj loĝis en la kastelo. En 1997 privato aĉetis la kastelon.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo situas sola proksime al vojo inter Veszprém (urbo) kaj Tapolca. La fasado estas simetria, meze 4 altaj kolonoj tanas timpanon.

Parko
-----

En la apuda parko ducentjaraj arboj kreskas. Oni kreis liberan lokon, kie la rajdantoj povas ekzercadi. Estas ebleco viziti la ĉirkaŭaĵon per ĉevalaj koĉeroj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2017-01-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
**Elizabeth De Charay** [ĉerei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserey Erzsi** [ĉerei erĵi] estis hungara-usonana aktoro, teatrestro.

Cserey Erzsébet  naskiĝis en 1932 en Budapeŝto, ŝi mortis la 10-an de januaro 2008 en Novjorko.

Biografio
---------

Cserey Erzsébet kelkfoje estis en infanaktora lernejo de Artúr Lakner en sia naskiĝurbo. Ŝi atingis la unuan lokon en deklama konkurso, mem Tamás Major instigis ŝin lerni en Teatra kaj Filma Altlernejo. Abrupte okazis la Hungara revolucio de 1956, poste ŝi disidis al Ameriko. En 1975 ŝi studis en aktora akademio en Novjorko, ŝia ĉefinstruisto estis Lee Strasberg. Post lernado ŝi alterne havis anglajn kaj hungarajn rolojn en filmoj kaj teatroj. En 1989 ŝi estis nomumita teatrestro de hungarlingva teatro en Novjorko.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (ina ĉefrolo)
* István Örkény: *Macskajáték* - Paula
* Imre Kálmán *A csárdáskirálynő* - princino

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* Woody Allen: *Ne idd a vízet!* - itala grafino
* *King of Comedy* (1982)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Semmi pánik* (en Hungario, 1994)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Kisvárda (2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* [*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nansa** estas rivero en la nordo de Hispanio, en la Kantabra Kornico. Ĝi fluas tra la aŭtonoma komunumo Kantabrio en la Kantabran Maron.

Ĝi elfluas ĉe la norda flanko de la monto Peña Labra, je 1.800 metroj super la marnivelo. Kurinte 7 kilometrojn de la elŝprucejo, la rivero ricevas akvon de pluraj alfluantoj venantaj de la montaroj Peña Sagra, Collado de la Cruz de Cabezuela kaj la Montopasejo de Sejos. Laŭlonge de 5 kilometroj ĝi trairas montopasejon Peña Bejo, alvenante al municipo Tudanca. En 1950 oni konstruis baraĵlagon, nome La Cohilla, en tiu sekcio.

Fluante norden laŭ 12-kilometra meandro ĝis Puentenansa, la rivero ricevas akvon de la rivero Vendulo (maldekstra flanko) kaj la rivero Tibierga (dekstra flanko). Je distanco de 4 kilometroj antaŭ la montoĉeno Escudo de Cabuérniga, ĝi tranĉas la monton kreante diversajn larĝajn kaj mallarĝajn valojn. Fine, la rivero fluas en la Kantabran Maron tra la estuaro Tina Menor.

Vidu ankaŭ
----------

* Rionansa, municipo nomita laŭ la rivero.
* Saja-Nansa, distrikto de sama nomo de la riveroj Nansa kaj Saja.

* Kategorio Rivero Nansa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zsigmond FELD** [mAtjAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feld Zsigmond** estis hungara teatrestro, aktoro, framasono , patro de Irén Feld, Mátyás Feld kaj Aurél Föld.

Zsigmond Feld en la 1900-aj jaroj
Zsigmond Feld  naskiĝis la 9-an de aprilo 1849 en Hungara reĝlando en Spáca (nuntempa Špačince en Slovakio), li mortis la 2-an de novembro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Feld devenis el juda familio. Li frekventis aktoran lernejon en Vieno, poste li studvojaĝis en Germanio. Inter 1870 kaj 1875 li ricevis rolojn en Vieno, poste en Budapeŝto kaj en germanlingva, kaj en hungarlingva teatro. En 1876 li estis nomumita teatrestro de malgranda germanlingva teatro, post 3 jaroj li luis alian malgrandan teatron. Ekde 1888 li faris teatrajn prezentaĵojn por geinfanoj. Li gvidis porinfanan teatron inter 1889–1894. En 1889 li faris finon de la germanlingvaj teatraĵoj, poste nur hungarlingvaj teatraĵoj estis videblaj. Li estis populara teatrestro, ĉar li permesis la enirojn ankaŭ al malriĉuloj senpage. En 1926 li retiriĝis, samtempe li transdonis gvidadon de la teatro al sia filo.

Elektitaj roloj
---------------

* Raupach: A molnár és gyermeke
* Nárcisz (Brachvogel)

Elektitaj aktoroj en teatro de Feld
-----------------------------------

* Gusztáv Rónaszéki

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Zsigmond Feld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569948
* LCCN: n97049258
* VIAF: 53434042
* ISNI: 0000 0000 3152 8466
 |
La **Universitato Kore de Enna**, (itale **Università Kore di Enna**), estas universitato fondita en 2004 en Enno, la ĉefurbo de la Provinco Enno, en la centro de Sicilio kaj estis vizitita de du italaj prezidantoj (antaŭe Oscar Luigi Scalfaro, kaj Carlo Azeglio Ciampi por la fina inaŭguro). La universitato havas tre modernajn instalaĵojn; ĝi ankaŭ havas fortajn rilatojn kun registaroj kaj universitatoj de la mediteraneaj maraj landoj (Malto, Kipro, Tunizio) kaj kun iuj eŭropaj kaj usonaj areoj.

La prezidanto de la universitato kaj la prezidanto de la universitata fundamento estas Cataldo Salerno, sicilia profesoro, kiu ankaŭ estas la prezidanto de la provinco Enno. La universitato disponas pri laboratorioj, aŭditorioj kaj konferencejo, kie gravaj muzikistoj ludas; aliaj Kore-instalaĵoj inkluzivas sportejon kaj loĝkonstruaĵon por studentoj. Kore estas planita esti granda kampuso laŭ la usona stilo kun du Studentaj Domoj kaj multaj instalaĵoj por studentoj. La internacia rilato de Kore-Universitato okupas multajn landojn de la Mediteranea Areo (Tunizio, Malto, Kipro, Maroko, ktp.) Kaj ankaŭ usonaj, eŭropaj kaj aziaj universitatanoj. La Universitato Kore de Enno estas la plej nova sicilia universitato: fakte ĝi estas la unua universitato fondita en Sicilio post la unuiĝo de Italio, kaj ĝi estis fondita 200 jarojn post la fondo de la lasta sicilia universitato, la Universitato de Palermo.

* Kategorio Universitato Kore de Enna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636898
* GND: 108682637X
* LCCN: no2009191917
* VIAF: 142300472
* ISNI: 0000 0004 0460 360X
 |
**Millikin Universitato** estas malgrandan(la universitatejo estas nur 75 akeoj), privatan universitaton sur la okcidenta flanko de Dekaturo, Ilinojo. James Millikin, bankisto, fondis Millikin en 1901. Nun la universitato havas 2,400 studentojn kaj dungas 600 plentempajn instruistojn.

Artaj kaj Sciencoj Supera Lernejo
---------------------------------

Ĉi tiu lernejo havas tri ĉefdivioj. la Divido de Humanismaj Sciencoj havas klasoj en anglo, historio, moderna lingvoj, ktp. Malfeliĉe ne Esperanto. La Divido de Naturaj Sciencoj kaj Matematiko havas klasoj en biologio, kemio, fiziko kaj astronomio, ktp. La Divido de Sociaj Sciencoj havas klasoj en komudikado, politika scienco, ktp.

Supera Lernejo de Belartoj
--------------------------

Millikin havas tre bona departementojn de teatro kaj muziko. La muzika lernejo estas konatan por ĝia ĥoroj.

Komerca Lernejo
---------------

La Lernejo de Komerco kaj Financo estas fondita en 1909. En 1982 ĝi nomiĝis la Tabor Lernejo de Komerco. Studantoj en la lernejo studas kontadon, komercan administraton, entreprenomon, financon, internacia komerco, ktp. Ĝi estas unu el la malmultaj lernejoj kiu havas entreprenomajn klasojn.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2008-05-17. Alirita 2007-12-18.
3. ↑
4. ↑
5. ↑

* Kategorio Universitato Millikin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225580
* LCCN: no96015409
* VIAF: 123456807
* ISNI: 0000 0000 8545 5290
 |
La **kastelo de Mozsgó** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **kastelo de Biedermann**) estas funkcianta konstruaĵo en vilaĝo Mozsgó (Hungario).

Kastelo de Mozsgó

Historio
--------

La frua historio de la kastelo estas nekonata. Post dominado de turkoj diversaj nobelaj familioj havis la vilaĝon supozeble kun ia kastelo aŭ nobeldomo. Datenoj venis unue el la 18-a jarcento. Magnata familio Batthyány [batjAni] longe havis la nobeldomon, sed en 1850 aŭstra bankista familio Biedermann akiris ĝin. Ili establis modelan bienon ĉirkaŭ la kasteleto. En 1896 nova kastelo estis konstruita, sed el la malnova la kelojn kaj fundamentajn partojn oni profitis. La arkitekto estis Ödön Lechner. En 1918 la kastelo bruldetruiĝis, poste ĝi estis rekonstruita helpe de arkitekto Gyula Sándy. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon (same ĉiujn kastelojn), poste ĝi estis kulturdomo kaj internato, ekde 1950 lernejo por traktoristoj, ekde 1960 edukejo por handikapuloj. En 2016 finiĝis la renovigaj laboroj.

Aerfoto

Konstruaĵo
----------

La parte unuetaĝa kastelo situas sola en granda parko kaj formas majusklon T. La "piedo" de T havas etaĝon. Proksime de la kastelo ankaŭ aliaj domoj estas videblaj, supozebla iamaj servaj konstruaĵoj de la bieno.

Parko
-----

Parko
La parko ekzistis jam antaŭ 1896, sed pro la nova kastelo ankaŭ la parko estis trakonstruita. Koro de la parko estas la ornama lago, kiu estis farita per bardigo ĉe la trafluanta rojo. En mezo de la artefarita lago oni kreis insulon, kiun ŝtona ponto ligis al la bordo. Bordo de la lago estis borderita per brikoj. Oni konstruis ankaŭ boatejon, vestiblon, sunbrilan terason, eĉ dometon por cignoj. Tiuj konstraĵetoj jam estis malkonstruitaj, sed restis la salikoj ĉirkaŭ la lagoj. Same restis aleo de eskuloj kaj aliaj ornamaj arboj. En 1974 la parko estis deklarita kiel protektata. En la parko restis kapelo, tamen en malbona stato.

Kapelo

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 

La salono iam

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Beckenried** estas komunumo en Kantono Nidvaldo, en Centra Svislando. Ĝi havis 3 231 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Beckenried situas ĉe la bordo de Kvarkantona Lago. Supre de Beckenried en sudo troviĝas la skiregiono Klewenalp, kiu atingeblas ek de la vilaĝo per aertelfero.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Beckenried limas en nordo aliflanke de la Kvarkantona Lago al Gersau (Kantono Ŝvico), oriento al Emmetten, en sudo al Isenthal (Kantono Urio), en sudokcidento al Wolfenschiessen, en okcidento al Oberdorf kaj Buochs, kaj en sudokcidento aliflanke de la lago al Ennetbürgen.

Trafiko
-------

Pramŝipo de Beckenried al Gersau
La komunumo Beckenried atingeblas per buso ek de Stans aŭ per ŝipo sur la Kvarkantona Lago ek de Lucerno. Krome ekzistas pramo trans la lago al Gersau en Kantono Ŝvico. De Beckenried aertelfero kondukas al Klewenalp.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Lucerno al Gotardo-Pasejo. La komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A2, kiu ankaŭ pasas tra la komunuma teritorio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Beckenried datiĝas el la jaro 1314 kiel *Beggenriet* .

La du loĝturoj *Retschrieden* kaj *Isenringen* dum la 13-a jarcento estis la sidejoj de du influhavaj nobelaj familioj. En la jaro 1323 Johann de Arbergo ricevis kiel reprezentanto de la Sankta Romia Imperio la glorigon de la tri prakantonoj. Ĝis en la 17-a jarcento Beckenried plurfoje estis la kunsidejo de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo.

Ĝis la jaro 1638 Beckenried apartenis al la paroĥo Buochs, ek de tiam ĝi formas propran paroĥon. Unua kapelo jam estis menciita en la jaro 1323. La hodiaŭa preĝejo estis konstruita de 1792 ĝis 1807 de *Niklaus Purtschert*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Hansjakob Achermann: Artikolo pri Beckenried en la Historia Leksikono de Svislando, 10.06.2004

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Beckenried
* Beckenried en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  Komunumoj de Kantono Nidvaldo |
| --- |
|  |  |
|   Beckenried - Buochs - Dallenwil - Emmetten - Ennetbürgen - Ennetmoos - Hergiswil - Oberdorf - **Stans** - Stansstad - Wolfenschiessen   |

 |

* Kategorio Beckenried en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319629
* GND: 4005143-2
* LCCN: n94100869
* VIAF: 143223785
 |
La **Kastelo de Pétervására** aŭ laŭ la iama posedanto *Kastelo de Keglevich* [kegleviĉ] estas historia monumento kaj lernejo en urbo Pétervására (Hungario).

Aerfoto pri la kastelo
Parto de la fasado
Vira ĉefĉambro en 1899

Historio
--------

La baroka kastelo estis konstruita en 1760 fare de familio Keglevich. La freskoj estis pentritaj inter 1762-1770. Tiutempe Henrik Fassola faris la feraĵojn. La aloj estis konstruitaj en la 19-a jarcento. Dum la 2-a mondmilito la kastelo ruiniĝis, poste ĝi estis prirabita. Dum la frua socialismo ĝi estis uzata diversmaniere, ekzemple fajrobrigado kaj kolĥozo uzis ĝin. Ekde la 1960-aj jaroj agrikultura lernejo kun kolegio kun 200 lernantoj uzis ĝin, sed samtempe oni belege restaŭris la kastelon. Ankaŭ estis konstruitaj pliaj necesaj konstruaĵoj. En la 2010-aj jaroj la lernejo forlasis la kastelon.

Konstruaĵo
----------

Ĉambrego
La unuetaĝa konstruaĵo kun mansardoj kaj kun kelo situas laŭ 3 vojoj, la kvara latero najbaras kun parko. Ĝi formas proksimume kvadraton. La fasado estas simetria, la meza parto kaj ambaŭ finoj iomete reliefas. En la etaĝo la plej granda ĉambro estis la manĝoĉambro.

Parko
-----

Inter la aloj estas ĝardeno, kie oni plantis 2000 rozojn. En la apuda parko dum la lerneja periodo estis zorgeme kultivita. Pri la origina parko mankas informoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2019-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

Fumĉambro
Iama parko
**Becsehely** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Letenye.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 36 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4509/16.7931
* Loĝantaro: 2290
* Poŝtkodo: 8866
* Telefonprefikso: 93

Situo
-----

Becsehely situas sur mildaj deklivoj, laŭ csefvojo Budapeŝto-Letenye, aŭtoŝoseo M70 en la sama direkto preteriras. Letenye troviĝas 5, Nagykanizsa 16 km-ojn.

Historio
--------

Ŝajnas, la romianoj havis tie sentinelejon. La unua mencio devenis el 1320 en formo *"Boxse"*. Ekde la 14-a jarcento la vilaĝo estis grava bazarejo, baldaŭe akiris la rangon kampurbo. En la 16-a jarcento pro la urbeto multe suferis de turkoj kaj aŭstroj. En 1568 fortikaĵo konstruiĝis, sed poste la turkoj detruis ĝin. En 1940 la tiama vilaĝo Bekcsény (bekĉEnj) unuiĝis kun la apuda *Pola*, sekve naskiĝis Becsehely. Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de kroatoj kaj ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika romanika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj el la 13-a jarcento, en 1747 barokiĝis en vilaĝparto Pola
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto de 1758 en vilaĝparto Bekcsény

Ĝemelkomunumo
-------------

* Rumanio Korond, Rumanio

* Kategorio Becsehely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Máriakálnok** (konata ankaŭ pri la iama posedanto kastelo de *Marsowszky* estas impona konstruaĵo en vilaĝo Máriakálnok.

Fasado de kastelo en Máriakálnok

Historio
--------

Grafo Marsovszky estis riĉulo, li ofte ĉasadis en la vilaĝo, eĉ ekde la fruaj 1930-aj jaroj li loĝis en la vilaĝo. Li aĉetis teron, kie li konstruigis la nun videblan kastelon en la jaroj 1935 kaj 1936 por ĉasadi kaj ripozi en propra teritorio. La grafo mortis en 1940, sed la grafino loĝis en la kastelo ĝismorte en 1972. En 1952 la ŝtato forprenis la kastelon, sed la grafino ricevis konvenan ĉambron kun zorgado, ĉar pli frue la grafo estis mecenato de la vilaĝo. En 1956 en la kastelo ekfunkciis loĝejo de gemaljunuloj por tiuj, kiuj ne havis eblecon loĝadi memstare. En 2000 tiu funkcio ĉesis, poste riĉulo aĉetis la kastelon. Li plene renovigis la konstruaĵon eĉ la parkon.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun mansardo kaj kelo situas sola en parko en rando de la vilaĝo. La konstruaĵo formas kvadraton. La fasado estas simetria, la meza parto (kie estas la enirejo) reliefas, kiun kolonoj tenas. pli supre (en la etaĝa nivelo) duonronda teraso etendiĝas. Super la tegmento malgranda okangula ornamturo estas videbla.

Parko
-----

Dum la grafa periodo la parko estis granda, kie la grafo konstruigis apartan ĉasdomon. En la apudaĵo li plantis 1600 fruktoarbojn.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2017-06-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jesús María** estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Aguascalientes, kiu situas en la centra parto de Meksiko, ĉirkaŭ 500 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko (aere). La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **Jesús María**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 21005.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 82.623 loĝantojn. El tiuj estis 40.556 viroj kaj 42.067 virinoj. La komunumo havas surfacon de 499,18 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1880 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2005 en la komunumo vivis 70.173 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 195 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,28 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jesús María[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **Kastelo de Nágocs** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Zichy** [ziĉi]) estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nágocs.

Enirejo de la kastelo en Nágocs
La alia enirejo de la kastelo

Historio
--------

En la frua 18-a jarcento la familio Zichy metis la mastruman centron de la bienoj al Nágocs. La kastelo mem estis konstruita en 1714, en la 1830-aj jaroj oni konstruis la etaĝon laŭ klasikismo. Depost 1945 la ŝtato forprenis la kastelon (la samo okazis kun la ceteraj hungaraj kasteloj), neniu scias, kio okazis pri la biblioteko. Dum la socialismo la kastelo estis lernejo, kolĥoza centro, kuracejo, orfejo. Baldaŭ alvenis ido de Zichy-familio. Okazis kontrakto, laŭ tio la posedanto restis la ŝtato, sed la Zichyano rajtas profiti la kastelon 60 jarojn. En la 2010-aj jaroj jam estas videbla renoviĝaj laboroj, onidire hotelo ekfunkcios.

Aerfoto pri la kastelo

Konstruaĵoj
-----------

La unuetaĝa konstruaĵo situas sola en parko kaj formas L-majusklon (la aloj tamen estas preskaŭ egalaj). Inter la du aloj unu estas la ĉefa, kie meze la enirejo iomete reliefas kaj antaŭe teraso etendiĝas. En la alia flanko de la alo ankaŭ tie reliefas la enirejo, sed tie estas ĉe la teretaĝo arkadoj, sur la etaĝo 3 fenestroj estas videblaj.

Parko
-----

En la parko troviĝas ankaŭ malnovaj kaj grandaj arboj, kun aĝoj pli ol cent jaroj: nigraj juglandoj, platanoj, fraksenoj, bignoniacoj, taksusoj, cedro, sekvojo.

Ĉe la enirejo de la parko staras skulptaĵo pri Johano Nepomuko de 1787.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-08-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ikervár** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Ikervár signifas hungare: ĝemelo-fortikaĵo, temas pri fortikaĵoj ambaŭflanke de Rába.

Meza parto de Ikervár
Kastelo Batthyány en Ikervár
La unua akvocentralo de Hungario en Ikervár

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9756
* Telefonkodo: 95
* Areo: 35  km²
* Loĝantaro: 1900

Situo
-----

Ikervár (iama kampurbo) situas en maldekstra flanko de Rába, poste laŭ la fluo troviĝas Sárvár.

Historio
--------

Oni trovis objektojn, ilojn el la bronzepoko kaj romia epoko. Hungaroj sekvis la romianojn, estis konstruita fortikaĵo, kie en 1073 reĝo Salomono kaj princo Géza la 1-a paciĝis. La turkoj okupis la fortikaĵon en 1532. Fine de la 18-a jarcento la fortikaĵo malgraviĝis kaj neniiĝis, tiamaj posedantoj de la regiono familio **Batthyány** konstruis kastelon. En 1896 la unua hungara akvocentralo konstruiĝis laŭ Rába.

Vidindaĵoj
----------

* Kastelo de Ikervár
* Preĝejo Sankta Georgo (Ikervár)

Famuloj
-------

En Ikervár naskiĝis pentristo Gyula Batthyány.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Iksodo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Araneoidoj *Arachnida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Akaro *Acarina* |
| Subordo: | Parasitiformes |
|
|
|
|
| Superfamilio: | **Iksodo** ***Ixodoidea*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Ixodidae 
Argasidae
Nuttalliellidae |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Iksodo  |

 |
| v • d • r |

**Iksodo** (*Ixodes*) estas genro de traĥeuloj el la ordo de akaroj, kiu vivas sur herbo kaj arbetoj, sed suĉas sangon de mamuloj.

Ĝi transigas mikrobojn kiuj kaŭzas malsanon de Lyme (*Borrelia*) kaj makulan febron (*Rickettsia rickettsii*)

Ĝi forte multiĝas, se la vintro estas milda kaj la somero varmeta, pluva.

En Hungario vivas ekz. 42 specioj, sed la danĝerajn malsanojn (kiel la virusan meningiton kaj la bakterian morbon de Lyme) disvastigas nur la kutima iksodo. Sed tiuj malsanoj estas akireblaj eĉ per trinko de bovo-, kapro- aŭ ŝafolakto.

La piko de iksodo ne estas rimarkebla, ĉar iksodo anastezas la haŭton de viktimo antaŭ la piko. Ĝi suĉas la sangon nur dum la unuaj kelkaj horoj, tiam oni povas ankoraŭ eltiri ĝin, tiam ĝi ankoraŭ ne infektas la homon. Sed post 4-6 horoj, ĝi infektas la homajn histojn. Laŭ ĝeneralaj spertoj, nur ĉiu 1000-a iksodo estas infektokapabla per meningita viruso kaj nur ĉiu 10-a per bakterio de la Lyme-malsano. La infekton montras ruĝiĝo ĉirkaŭ la pikloko.

Oni povas vakcini kontraŭ meningita infekto (la 2-a vakcino sekvas la unuan post 1-3 monatoj kaj la 3-a vakcino sekvas la duan post unu jaro). Tio protektas la homon kontraŭ infekto de meningito dum 3 jaroj. Kontraŭ la malsano de Lyme (boreliozo) ne ekzistas preventa vakcino.

Malsano de Lyme estas malfacile ekkonebla malsano, kun jenaj simptomoj:

* laciĝemo
* malrapidiĝemo
* artikaj kaj muskolaj doloroj
* perturboj de la nerva sistemo, memoro
* ŝveliĝo de limfaj nodoj

Oni devas eviti herbaron kaj arbarojn iksodoriĉajn, sed enirinte tian lokon oni devas bone sin vesti (longa pantalono, ŝtrumpeto, blanka ĉapelo). La iksodoj kutimas atendi siajn viktimojn troviĝante fine de herbo; tial plej bone oni evitu kuŝi inter herboj.

* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Iksodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iksodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Iksodo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Arkivigite je 2006-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-02-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-06-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |