**Dua Lipa** (naskita la  22-an de aŭgusto 1995(nun 1995-08-22) en Londono) estas angla kantistino, kantverkistino, modelo kaj moda dezajnistino de albana-kosovara deveno. Ŝia muzika kariero komenciĝis kiam ŝi estis 14-jaraĝa, kiam ŝi komencis versiigi kantojn de aliaj artistoj en YouTube. En 2015, post labori kiel modelo, ŝi subskribis kun la etikedo Warner Music Group kaj kun 19 jaroj ŝi publikigis sian unuan unuopaĵon "New Love" sekvita de "Be The One".

En januaro 2017, Lipa gajnis la premion EBBA Public Choice Award. Ŝia mem-titolita debut-studa albumo estis publikigita la 2-an de junio 2017. La albumo generis 7 unuopaĵojn, inkluzive de du brita top-10 unuopaĵoj "Be the One" kaj "IDGAF" kaj la brita numero-unu unuopaĵo "New Rules", kiu ankaŭ atingis numeron 6 en Usono. En februaro 2018, Lipa gajnis du Brit premiojn por Brita Solistino kaj Plej Granda Brita Muzika Progreso. Ŝi ankaŭ estis aljuĝita ĉe la tridek-naŭa eldono de la Brit Awards por kanto de la jaro, por la unuopaĵo "One Kiss", dueto kun Calvin Harris, kiu atingis numeron 1 en la Unuiĝinta Reĝlando kaj fariĝis la plej longa numero 1 por ina artisto en 2018. En februaro 2019, estis aljuĝita ĉe la sesdek-unua eldono de la Grammy Awards kiel plej bona nova artisto, kaj ŝia kunlaboro en "Electricity" kun Mark Ronson kaj Diplo donis al ŝi la premion por plej bona dance-registrado.

Ŝia dua studialbumo, *Future Nostalgia*, estis publikigita la 27-an de marto 2020 kun granda kritika sukceso. Ĝi estas ŝia unua brita numero-unu albumo. Ĝia ĉefa unuopaĵo "Don't Start Now" atingis la numeron 2 sur kaj la UK Singles Chart kaj la Billboard Hot 100.

Lipa gajnis plurajn premiojn tra sia kariero, inkluzive de du Grammy-Premioj, tri Brit Awards kaj du MTV Europe Music Awards. Krome, akiris tri nomumojn por la Billboard Music Awards, unu por la American Music Awards kaj kvar por la MTV Video Music Awards.

Biografio
---------

### Infanaĝo

Dua Lipa naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1995 en Londono, estante la unua filino de albanaj rifuĝintoj el Kosovo, Dukagjin kaj Anesa Lipa (antaŭe Rexha) el Priŝtino, kiu moviĝis al Unuiĝinta Reĝlando kaj instaliĝis en la brita ĉefurbo en 1992, kiam la okazaĵoj de Sarajevo okazis dum la bosnia milito, teritorio kiu konstituis la iaman Jugoslavion, el kiu naskiĝis ŝia patrina avino, kiu kaŭzis ilian migradon, krom la intereson de siaj gepatroj kompletigi iliajn studojn. Post ilia alveno al Anglujo, Dukagjin akiris laboron ĉe kompanio kiu produktis muzikajn festivalojn, kiel Glastonbury kaj Reading, kiu permesis al li realigi liajn merkatadajn studojn ĉe la Chartered Institute of Marketing (CIM). Liaflanke, Anesa specialiĝis pri turismo, kaj de ŝia geedzeco kun Dukagjin, du pli infanoj naskiĝis: Rina, en majo 2001, kaj Gjini, ĉirkaŭ 2006, kiuj estis levitaj kune kun ilia pli maljuna fratino en la nordokcidento de Londono.

Lipa heredis sian muzikan guston el sia patro, kiu estis la voĉisto de la fama Kosovara roka bando Oda, kiu malintegriĝis en 1998 post la publikigo de ilia lasta albumo, 1998, kvankam dek du jarojn poste ili kunvenis dum mallonga tempo kaj denove akiris famon danke al versio de la kanto "Era", originala de la bando Gjurmët, ilia plej granda sukceso tiutempe. Dukagjin ĉiam subtenis sian intereson pri muziko kaj kutimis ludi hejme siajn proprajn kaj popularajn kantojn de artistoj kiel ekzemple David Bowie, Bob Dylan, Radiohead, Sting, The Police kaj Stereophonics. En tiu familiara medio tiel favora al muziko, Lipa kreskis kaj ŝia muzika talento manifestis sin tre frue. Ŝi malkovris novajn fontojn de inspiro kiam ŝi ricevis ŝian unuan albumon, la albumon *Whoa, Nelly!* de Nelly Furtado kaj siavice montris specialan intereson por *M!ssundaztood* de Pink, alia grava inspiro.

La ĉefaj studoj de Lipa inkludis muzikajn lecionojn kaj la instrumento, per kiu ŝi lernis siajn unuajn muzikajn nociojn, estis la violonĉelo, pro kiu li multe interesiĝis, kvankam ŝi ĉesis ludi ĉar ŝi malfacile movis ĝin hejme pro sia mallonga staturo. Kiam ŝi povis eniri en la koruso en la lernejo, ŝia voĉo estis tro bastona por atingi la altajn notojn kaj la faciliganto ne permesis al ŝi akcepton argumentante, ke ŝiaj voĉaj kapabloj ne estis sufiĉe evoluintaj, kio lasis Lipa maltrankviligita kaj necerta pri siaj artaj kapabloj. Tamen, ŝi persistis kaj baldaŭ poste komencis ricevi kantadajn lecionojn dum la semajnfinoj ĉe la Sylvia Young Theatre School en Londono, kaj faris grandan progreson en mallonga tempo, danke al la faciliganto Ray, sub kies stimulo ŝi rekuperis sian konfidon kaj estis instrumenta por helpi ŝin malkovri siajn muzikajn aspirojn. Kiam ŝi havis dek unu jarojn, kiam ŝi finis bazlernejon, ŝi movis kun sia familio al Priŝtino, la ĉefurbo de Kosovo, post kiam sendependeco estis atingita.

### Translokiĝo al Kosovo

Ŝia translokiĝo al Kosovo estis motivita de la laborposteno de ŝia patro, Dukgajin, entreprenisto de merkatiko, kiu baldaŭ post kiam li instaliĝis en Priŝtino, specife en la kvartalo de Sunny Hill, kie li kreskis, fondis la merkatkomunikilaran agentejon Republika, en kiu li ankaŭ utilas kiel plenuma direktoro. Lipa asimilis la moviĝantan procezon kun optimismo kaj, kiam ŝi alvenis en Kosovo, ŝin fascinis la sento de "sekureco" kaj "komunumo", kiun ŝi perceptis de la ĉefurbo. La adapta procezo, kiun ŝi disvolvis, estis ankaŭ superba kaj ŝi baldaŭ sukcesis senti komforton kaj feliĉon en sia nova restadejo, ĉar ŝi havis la subtenon de kelkaj konatoj de siaj gepatroj, kiuj ofte vizitis ilin en Londono kun siaj infanoj, kun kiuj ŝi petis iri al la sama lernejo. Lipa ankaŭ ne havis multe da malfacileco evolui en la loka lingvo, ĉar ŝi parolis la albanan hejme kun siaj gepatroj ekde kiam ŝi estis infano, kvankam ŝi ne povis skribi aŭ legi flue.

En la tempo, kiam Lipa alvenis en Kosovo, koincidis kun la alveno de famaj repoportistoj el Nordameriko, kiuj vizitis la regionon por fari muzikajn spektaklojn, do ŝi suferis la profundan influon sur ĉi tiu muzika stilo. Krome, ŝia patro estis implikita en la produktado de pluraj el tiuj koncertoj tra ŝia laboro por telekomunikila agentejo, do li havis la eblecon ĉeesti multajn prezentojn de rapistoj kiel Method Man & Redman, Snoop Dog kaj 50 Cent, de kiu li estis aparte entuziasma tiutempe kaj priskribis lian agadon kiel la plej memorindan, kiun li ĉeestis. Ŝia restado en Kosovo estis decida por ŝi ekkonsciigi sian personecon kiel kantisto kaj baldaŭ ekkonsciis, ke ŝi ne havis multajn ŝancojn por lanĉi karieron tie, kaj ke la sola maniero atingi mondan famon estis se ŝi revenu al Londono. Ŝia deziro reveni al Britio realiĝis danke al la filino de iuj konatoj de siaj gepatroj, kiu iris al la brita ĉefurbo por plenumi siajn diplomatajn studojn, kio igis ilin senti sin pli sekuraj lasi ŝin iri sen ilia akompano.

### Reveno al Londono

Ĉe ŝia reveno al Londono, ŝi restis en la kvartalo de Killburn, kie ŝi loĝis iom da tempo antaŭ ol translokiĝi al distrikto de Camden, kaj komencis siajn mezlernejajn studojn en la lernejo Parliament Hill kaj siavice aliĝis partatempe al Sylvia Young Theatre School. Lipa ankaŭ kombinis sian alvokiĝo kun diversaj profesiaj okupoj, ŝi laboris kiel kelnerino en la meksika restoracio La Bodega Negra en Soho, kiel gastigantino en nokta klubo en Mayfair kaj kiel modelo por la virtuala katalogo de ASOS Marketplace, ĝis la agentejo insistis, ke ŝi devis perdi pezon por fari modan kurejon, ion ŝi rifuzis fari. Ŝia sukcesa 2016 unuopaĵo "Blow Your Mind (Mwah)" estas inspirita en ĉi tiu malfeliĉa momento.

En ŝia klopodo akiri muzikan agenton kaj atingi famon, en la aĝo de 15 jaroj ŝi komencis afiŝi en YouTube siajn interpretojn de kantoj kiel "If I Ain't Got You" de Alicia Keys kaj "Beautiful" de Christina Aguilera, kaj en 2012, kiam ŝi estis 17-jara, verkis ŝian unuan kanton "Lions, Tigers & Bears", inspirita en La Sorĉisto de Oz, kiun ŝi publikigis en sia paĝo de SoundCloud. Ŝiaj videoj ne atingis grandan popularecon, sed post iom da tempo ŝi altiris la atenton de Ben Mawson, manaĝisto de Warner Bros, kiu kontraktis ŝin kun granda nombro da produktantoj, inkluzive Emile Haynie, Andrew Wyatt kaj Stephen Kozmeniuk, kun kiuj ŝi lernis la fundamentojn de la komerco de komponisto. En la komenco, Lipa pli interesis "trovi" sian sonon ol akiri rekordan interkonsenton, ŝi volis havi sonon kiel miksaĵo inter la repisto J Cole kaj la popkantisto Nelly Furtado, sed la reago de la produktantoj ne estis precize pozitiva. La unua kanto, kiun Lipa verkis kaj tio helpis komprenigi tiun "formulon" estis "Hotter Than Hell", kies kantoteksto estas "inspiritaj en toksa rilato, kiu igis ŝin senti senutila". La produktado tiutempe konsistis nur el la piano kaj la bastamburo, kaj ili ŝatis la "mallumon" de ĝia melodio, kombinita kun "popaj refrenoj" kaj "natura rap-sono en la strofoj". Danke al ĉi tiu kanto, Lipa ikiris sian rekordan interkonsenton kun Warner Bros, kiun ŝi subskribis en la somero de 2015, kaj ŝia unua unuopaĵo, "New Love", premieris fine de aŭgusto de tiu sama jaro kaj ricevis bonegajn recenzojn, kiel la recenzon, kiun Lindsey Weber verkis por The Fader, en kiu ŝi diris, ke ĝi estas "surprize peza, kun batanta batado, kiu substrekas la voĉon de Lipa, kiu estas raŭka kaj matura, kiel tiu de Joss Stone aŭ Lady Gaga". Tamen, por atingi publikan agnoskon ĝi estas necesa atendi la lanĉon de ŝia sekva unuopaĵo "Be The One".

Kariero
-------

### Karieraj komencoj kaj Dua Lipa (2017-2018)

Lipa ĉe la SWR3 New Pop Festival 2016.
Kvankam ŝiaj komencoj ne estis la plej kuraĝigaj per "New Love" en aŭgusto 2015, Lipa en oktobro publikigis sian sekvan unuopaĵon "Be The One", per kiu ŝi famiĝis eksterlande, ĉar atingis la plej bonajn poziciojn de populareco de pluraj eŭropaj landoj, inkluzive de numero 1 en Belgio, Pollando kaj Slovakio. Ankaŭ havis popularecon en Oceanio, precipe en Aŭstralio, kie havis grandegan sukceson en la muzika listo, post esti inter la supraj dek pozicioj kaj rezulte de ĝiaj altaj vendoj ĝi estis atestita duobla plateno. Dum en Unuiĝinta Reĝlando ĝi estis dormanta sukceso ĝis frua 2017, kiam fine eniris la britan liston de unuopaĵoj kaj akiris pozicion numero 9, kiu igis ĝin ŝia unua kanto inter la dek plej popularaj kiel ĉefartisto. Fine de 2015, kiam ŝia nomo estis inkluzivita en listo de kandidatoj por BBC Sound of 2016, ĝi signalis turnon en ŝia kariero, ĉar ŝi altiris la atenton de la brita muzika industrio. Lipa debutis en la koncertejoj de sia hejmlando inter januaro kaj februaro 2016, kun bonega publika sukceso kaj tiam prezentis en Usono ĉe la SXSW-festivalo okazinta en aprilo, monato en kiu ŝi havis bonegan reklam-kampanjon en la amaskomunikilaro danke al la televida kanalo MTV, kiu poste gajnis al ŝi ŝian unuan nomumon por la MTV Europe Music Awards 2016 kiel plej bona noviga artisto (Best Push Act).

La 18-an de februaro 2016, ŝi publikigis sian trian unuopaĵon "Last Dance", sekvita de "Hotter Than Hell" kies unuopaĵo havis certan konatecon en Unuiĝinta Reĝlando, publikigita la 6-an de majo 2016, kiu fariĝis sia unua sukceso sur la brita listo de unuopaĵoj, kie ĝi staris ĉe pozicio numero 15 en sia naskiĝlando kaj aperis kiel unu el la plej popularaj kantoj de somero 2016.

Stilo kaj muzikaj influoj
-------------------------

Ŝia muzika estas ĉefe pop, ankaŭ estis priskribita kiel dance pop, synth pop, nuntempa R&B, dream pop kaj alternativa popmuziko. La artistino priskibas ĝin kiel "malhela" pop. Ŝi ankaŭ estas konata pro kantado en "aparta, raŭka kaj malalta registro" kaj "malĉasta" tono. Dum skribaj kunsidoj, asertas, ke ŝi ĝenerale iras al la studio kun koncepto kaj komencas disvolvi la kanton kun ŝiaj kunaŭtoroj. Ŝi nomigas Pink, Nelly Furtado, Kendrick Lamar kaj Chance The Rapper inter iliaj muzikaj influoj. "Mia ideo pri pop estis Pink kaj Christina Aguilera kaj Destiny's Child kaj Nelly Furtado, ..." diris en intervjuo por GQ en 2018. *Future Nostalgia* estis inspirita en artistoj, kiujn ŝi aŭskultis dum sia adoleskeco, inkluzive de Gwen Stefani, Madonna, Moloko, Blondie kaj Outkast.

* Kategorio Dua Lipa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629625
* GND: 1098319133
* LCCN: no2017086477
* VIAF: 4146217793009142272
* ISNI: 0000000462998427
* SUDOC: 251589188
* BNF: 17701352n
* MBA: 6f1a58bf-9b1b-49cf-a44a-6cefad7ae04f
* NKC: osa2018976848
 |