recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ne konfuzu kun la rivero Vrbas!

**Vrbas,** serbe **Врбас,** rutene kaj ukraine **Вербас,** hungare **Verbász,** germane **Werbass** estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

dekstra
Luterana preĝejo de Vrbas
Kalvinana preĝejo de Vrbas
Katolika preĝejo de Vrbas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 107  km²
* Loĝantaro: 45 852
* Poŝtkodo: 21460, 21463, 21464
* Telefonprefikso: +381 21

Situo
-----

La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Sombor-Bečej, laŭ fervojo Subotica-Beogrado.

Administre apartenas al Vrbas:

* Baĉko Dobro Polje
* Kucura
* Zmajevo
* Kosanĉicj
* Ravno Selo
* Savino Selo

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko, poste keltoj, avaroj, bulgaroj kaj hungaroj laŭvice alvenis. La unua skriba mencio devenis el 1213 en hungara formo *"Orbaszpalota"*, kiu estis nur biencentro. Vilaĝo fondiĝis en 1387. En la 15-a jarcento pro la turkoj multe da serbaj rifuĝintoj alvenis, kiujn sekvis la rutenoj en 1745 kaj la germanoj en 1784. Tiutempe 2 apudaj komunumoj formiĝis: Nova (Új) kaj Malnova (Ó) Verbász. En 1848 tie okazis batalo, post 1 jaro la hungara armeo bruldetruis Verbász-on pro la serbaj atakadoj. En 1910 loĝis en Malnova Verbász 7 464 da loĝantoj (germanoj 2571, krome hungaroj, rutenoj, serboj), en Nova Verbász 6 924 da loĝantoj (germanoj 5171 kaj ceteraj). Ambaŭ komunumoj apartenis al Bács-Bodrog.

Ekde 1918 Vrbas apartenas al la baldaŭa Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungaroj okupis la urbon. Post 1944 la germanoj estis forpelitaj, poste alvenis serboj kaj montenegranoj.

En 2002 loĝis en Vrbas 25 907 da loĝantoj (serboj 10670, montenegranoj 7785, hungaroj 2003, rutenoj 1478, ukrainoj 745, jugoslavianoj 529, kroatoj 427, germanoj 106, slovakoj 89, macedonoj 84, slovenoj 46, rusoj 44, ciganoj 40, kaj ceteraj).

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas preĝejoj 2 luteranaj, katolika, kalvinana kaj metodista.

Famuloj
-------

* En la iama Újverbász naskiĝis hungara lingvisto Henrik Schmidt.
* En la iama Óverbász naskiĝis hungara ornitologo Jakab Schenk.
* En Vrbas naskiĝis hungara psikiatro Imre Csernus.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Vrbas (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Metodista preĝejo de Vrbas
**Witold Urbanowicz** (naskiĝis la 30-an de marto 1908 en Olszanka (distrikto Augustów), mortis la 17-an de aŭgusto 1996 en Nov-Jorko) – pola armeestro, brigada generalo, piloto de la Pola Soldataro, flug-aso, memorlibristo, komandanto de "Dywizjon 303" (Skadro-303)

Dua mondmilito
--------------

Witold Urbanowicz ekfamis kiel komandanto de la plej bona ĉasista skadro de la batalo de Anglio dum ties decida fazo. Kiel unusola polo ektroviĝis en la unua deko de la plej efikaj aliancaj pilotoj de tiu ĉi batalo. 
Li mem skribis pri tio: 

*Oni min fojfoje demandis pri mia paf-rekordo dum la dua mondmilito. Diversaj fontoj donas diversajn cifrojn, mi do prezentas la faktan staton. Dum la Batalo de Anglio mi pafe alterigis 17 aviadilojn, en Fora Oriento 11, el kio 6 aviadilojn dum bataloj kaj 5 aviadilojn dum atako al japanaj aviadilejoj en Ĉinio kaj Tajvano, dum ilia ekflugo aŭ alteriĝado. Post reveno de Ĉinio en 1944 la dokumentojn mi redonis al Pola Aviada Inspektorejo en Londono.* (W. Urbanowicz, *Świt zwycięstwa*, p. 318). 

*Li estis majstro pri aviado – neniam malamika kuglo trafis lian aviadilon. Li ankaŭ perfekte orientiĝis en la aero. Post batalo listigis tiom da detaloj, ke oni apenaŭ povis kredi. Li vidis ĉion, kio okazis kaj kion ĉiu el ni faris* (laŭ usona piloto de la 75-a skadro).

Witold Urbanowicz estis distingita per la Kruco de la Ordeno *Virtuti Militari*, kvarfoje per la Batal-Kruco, per la brita Distinguished Flying Cross kaj la usona Air Medal kaj aliaj militaj ordenoj, kiel de Kuomintango.

Post la milito
--------------

Kiam julie 1945 registaro de Usono ĉesis agnoski Polan Registaron en Ekzilo kolonelo Urbanowicz alflugis al okupaciita Germanio, kaj de tie al Pollando, kie baldaŭ estis arestita de komunista sekureca servo. Liberigita, tuj fuĝis okcidenten. Setlis kun la familio en Nov-Jorko, kie en sekvaj jaroj laboris i.a. en American Airlines.

Verkoj
------

Li publikigis kelke da libroj kun militrememoroj:

* *Początek jutra* (Komenco de morgaŭ), Kraków 1966,
* *Świt zwycięstwa* (Aŭroro de venko), Kraków 1971,
* *Ogień nad Chinami* (Fajro super Ĉinio)

Vidu ankaŭ
----------

* Francis Gabreski
* Antoni Głowacki
* Josef František
* Stanisław Skalski
* Jan Zumbach

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio kaj paftrafoj de Witold Urbanowicz
* Polaj aviadistoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 372792
* GND: 138320829
* LCCN: n84121926
* VIAF: 89877857
* ISNI: 0000 0001 1075 9967
 |
Mararmeaj formacioj kaj milithavenoj inter la epokoj de la imperiestroj Aŭgusto kaj Septimo Severo
La **romia mararmeo** aŭ **romia maramea ŝiparo** (latine classis Romana) estas la nomo donita al la milita ŝiparo de la Romia Respubliko kaj la Romia Imperio (ĉ. 300 a.K. ĝis 650 p.K.). Aldone al la Legioj kaj la helpaj trupoj (latine *Auxilia*), ĝi reprezentis la trian branĉon de la romia armeo kaj estis kunmetita de diversaj maraj kaj riveraj ŝiparoj same kiel ŝipoj de individuaj legiaj unuoj kaj siaj propraj maraj infanteriotrupoj.

Liberaj homoj, do romiaj civitanoj, estis ĝenerale preferitaj kiel skipo sur la ŝipoj. Nur en esceptaj situacioj sklavoj estis metitaj sur la rembenkojn, sed ili kutime ricevis liberecon antaŭ aŭ post ilia uzo. Kontraste al la populara ideo de ĉenigitaj kondamnitoj, kiel popularigita de filmoj kiel Ben Hur, la "galera puno" por kondamnitaj krimuloj estis tute nekonata en antikvaj tempoj. Ĝi nur aperis ekde la 15-a jarcento, precipe inter la ŝtatoj limantaj al Mediteraneo.

Referencoj
----------

1. ↑  Krom ebla kazo en Ptolemea Egiptio. Lionel Casson: *"Ships and Seamanship in the Ancient World"* (Ŝipoj kaj maristoj en la antikva mondo), Eldonejo *Princeton University Press*, Princeton 1971, paĝoj 325–326

Vidu ankaŭ
----------

* galero
* Nemi-ŝipoj
**William Lambe**, (26-an de februaro 1765 - 11-an de junio 1847) estis angla kuracisto kaj pioniro de vegetarismo.

Li naskiĝis en Warwick, filo de Lacon Lambe, advokato ĉe Hereford. Li estis edukita en Hereford Grammar School, kie li estis ĉefinfano, kaj St John's College, Cambridge, diplomiĝante en 1786, 1789, kaj 1802. Li estis membro de la kolegio la 11-an de marto 1788.

En 1790 li transprenis la praktikon de amiko lia de Warwick kaj en la sama jaro publikigis siajn "Analyses of the Leamington Water". Moviĝante al Londono ĉirkaŭ 1800, Lambe estis akceptita kiel membro ĉe la Kolegio de Kuracistoj en 1804, iĝante cenzuristo (ekzamenisto).

Multaj el liaj pacientoj estis malriĉuloj, de kiuj li ne akceptis pagon. Lambe estis konsiderata ekscentra de liaj samtempuloj, ĉefe pro tio, ke li estis strikta, sed ne fanatika vegetarano, kaj ke lia plej ŝatata preskribo estis filtrita akvo. Li retiriĝis de kuracista praktiko ĉirkaŭ 1840.

Li mortis ĉe Dilwyn, Herefordshire la 11-an de junio 1847 kaj estis entombigita en la familio tombo. Lia filo, William Lacon Lambe, ankaŭ studis medicinon kaj diplomiĝis en 1820 de Caius College, Kembriĝo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638134
* GND: 1205165827
* LCCN: n88100950
* VIAF: 277709377
* ISNI: 0000 0003 8476 9281
* BNF: 10475078f
 |
**Witta von Büraburg** (anglosakse: *Hwita* = la blankulo; aliaj nomoj: Wizo, Vito, Wittanus, Wintanus - latinigite Vitus Albuinus; naskiĝinta ĉirkaŭ 700 en la Reĝolando Wessex, mortinta post 760 sur la burgo Büraburg apud Fritzlar) estis inter 741 kaj 755 episkopo de la Episkopujo Büraburg kaj grava misiisto kristanisma en Hesio kaj Turingio. Lia festotago estas la 26-a de oktobro.

Vivo
----

La anglosakso estis disĉiplo kaj helpisto de Sankta Bonifaco kiel ankaŭ amiko de Lullus. Post la starigo de la misia episkoplando Büraburg en la jaro 741-a li iĝis tie la unua episkopo. Paralele nomumitis estroj por Würzburg kaj Erfurto, nome Burkard kaj Adalar.

En 742 Witta kaj Burkard troviĝas en Sülzenbrücken asistonte Bonifacon dum la konsekro de Sankta Willibald, kiu baldaŭ poste fondis la episkopujon de Eichstätt kaj ekepiskopis tie. En aprilo 742 Witta partoprenis germanan koncilion (ĝi nomiĝas latine *Concilium Germanicum*) en hodiaŭ ne plu konata loko; kunvokis la ĉeestantajn Sankta Bonifaco kaj temis pri reforma sinodo inter eostfrankaj episkopoj. Witta ĉeestis en marto 743 ankaŭ al la Sinodo de Estinnes aranĝita de Karlomano la 1-a mem.

Papa konfirmo de episkopa konsekro lia venis en la 1.4.743 fare de Zakario, kiu metis la diocezon, la personon kaj la nove kreitan oficon de Witta sub specialan papan ŝirmon.

En 755 Lullus aranĝis la enkorpigon ne nur de Büraburg sed ankaŭ de Erfurto al la Episkopujo Majenco por helpi pligrandiĝambiciojn en la orienton fare de la majencanoj. Tamen restis Witta ĝismorte sur Büraburg kaj entombigitis en la kapelo de Sturmio en Hersfeld, kiu fariĝis en 769 bazo de la gravega Abatejo Hersfeld.

Malkorektaĵo pri sukcedo
------------------------

En pli malnova fakliteraturo nomiĝas de tempo al tempo certa Megingaud (Megingotus) posteulo de Witta, ofte kune kun la titolo *episcopus missus*, tio signifas episkopon ĉefe misian sen firma sidejo. Tiu ĉi malkorektaĵo ŝuldiĝas al malbone interpretita loko en la biografia verko *Vita S. Wigberti* skribita fare de Lupus Servatus, kie tekstas ke amiko de Wigbert, la diakono Megingoz, pli malfrue ekepiskopus. Megingaud ja en 754 ekestris - tamen ne en Büraburg sed en Würzburg.

Notoj
-----

1. ↑  itala retejo pri sanktuloj kaj beatuloj
2. ↑  *Lupi vita Wigberti abbatis Friteslariensis*, 5. En: *Monumenta Germaniae Historica* 15,1,39-40

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Witta von Büraburg en la germana Vikipedio.*

Literaturo
----------

* Biografio ĉe ADB
* Informoj ĉe BBKL

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amikara societo *Förderverein Kapelle St. Brigida in Ungedanken e.V.* Arkivigite je 2018-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Witta en la Hesia biografio, kun bildo
* Prie sur la paĝaro de la komunumo Gernsbach[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 605931
* GND: 131547348
* VIAF: 13444849
 |
Diliĝana Nacia parko, vidaĵo.
**Diliĝana Nacia Parko** estas unu el la kvar naciaj parkoj de Armenio. Okupante areon de 240 km², ĝi situas en la nordorienta provinco Tavuŝo de Armenio. Ĝi estas konata pro siaj arbaraj pejzaĝoj, riĉa biodiverseco, kuracaj mineralakvaj fontoj, naturaj kaj kulturaj monumentoj, kaj vasta reto de migrovojoj.

Historio
--------

La Diliĝana Nacia Parko estis fondita en 2002 surbaze de la ŝtata naturrezervejo, kiu siavice estis establita en 1958 surbaze de la antaŭaj arbaraj entreprenoj Diliĝano kaj Kujbiŝev. La teritorio de la nove establita nacia parko restis senŝanĝa.

La ŝanĝo de la statuso de la Diliĝana Ŝtata Rezervejo al Diliĝana Nacia Parko estis kondiĉigita de pluraj objektivaj kialoj, kiel ekzemple neeviteblo de komerca agado en la areo, ĉeesto de multaj loĝlokoj, inkluzive de Diliĝano kun ĝiaj mineralakvaj feriejoj, Erevano-Iĝevano fervoja linio pasanta tra ĝia tuta teritorio kaj aliaj. Nuntempe la ĝenerala plano de la nacia parko estas prilaborata, inkluzive la klarigon de la limoj kaj mapado de ekonomiaj, distraj kaj bufraj zonoj de la nacia parko.

Inter 2017 kaj 2018, signifa renovigo de la turisma oferto de la parko estis entreprenita, inkluzive la rehabilitadon de la ekzistanta migrovoja reto pri ekoturismo, kune kun aldono de 80 kilometra sekcio de la Transkaŭkaza Migrovojo. Apartaj vidindaĵoj estas la monaĥejoj Ĝuĥtak Vank kaj Matosavank.

Geografio
---------

La nacia parko etendiĝas super la deklivoj de la montaroj Pambak, Areguni, Miapor, Iĝevan (Kaeni) kaj Halab en la alteco de 1070–2300 m super la marnivelo. La montaj herbejoj super ĉi tiuj altecoj ne apartenas al la nacia parko. La rivero Aghstev kaj ĝiaj ĉefaj alfluantoj, la riveroj Hovaĝur, Ŝtoghanaĝur, Bldan, Hagharcin kaj Getik trairas la nacian parkon. Ekzistas ankaŭ kelkaj lagoj kiel lago Parz, lago Ĝoŝ kaj Crkaliĉ same kiel aliaj negravaj lagoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Monda Kolegio Diliĝano

Referencoj
----------

* Kategorio Diliĝana Nacia Parko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   Dilijan in Armenia. Arkivita el la originalo je 2018-10-25. Alirita 2020-10-22.
2. ↑  Khanjyan, N.S. Specially Protected Nature Areas of Armenia. Ministry of Nature Protection, 2004, Armenio (elŝutebla ĉe here Arkivigite je 2007-12-16 per la retarkivo Wayback Machine)
**William MURDOCH** (foje literumita Murdock) (21a de Aŭgusto 1754 – 15a de Novembro 1839) estis skota kemiisto, inventisto kaj mekanika inĝeniero.

Murdoch estis dungito de la firmao Boulton and Watt kaj laboris por ili en Kornvalo, kiel konstruisto de vapormaŝinoj dum dek jaroj, kaj poste pasigis plimulton de la cetero de sia vivo en Birmingham, Anglio.

Murdoch estis la inventisto de la vapormaŝino de oscilanta cilindro, kaj oni atribuas al li ankaŭ la gaslampon komence de la 1790-aj jaroj, same kiel la terminon "gasometro". Tamen la nederland-belga akademiano Jean-Pierre Minckelers jam estis publikiginta pri karbogasigo kaj gaslampo en 1784, kaj estis uzinta gason por lumigi sian aŭditorion en la Malnova Universitato de Loveno el 1785. Ankaŭ Archibald Cochrane, 9a Grafo de Dundonald, estis uzanta gason por lumigi la bienon de sia familio el 1789 antaŭen.

Murdoch faris ankaŭ plinovigojn al la vapormaŝino, kiel la sun-planedan dentaĵon kaj la glitovalvon D. Li inventis la vaporpafilon kaj la sistemon de pneŭmatika tubo por mesaĝoj, kaj laboris por unu el la unuaj britaj padelŝipoj por trairi la Manikan Markolon. Murdoch konstruis prototipan vaporlokomotivon en 1784, kaj faris nombron de malkovroj en kemio.

Murdoch restis dungito, kaj poste partnero, de Boulton and Watt ĝis la 1830-aj jaroj, sed lia reputacio kiel inventisto estis marĝenigita pro la reputacioj de Matthew Boulton, James Watt, kaj la firmao kiun ili fondis.

Referencoj
----------

1. ↑   Tomory, Leslie (2a de Marto 2012). Progressive Enlightenment: The Origins of the Gaslight Industry, 1780-1820. MIT Press. pp. 28–30. ISBN 9780262300452.
2. ↑   Horst O. Hardenberg, *The Middle Ages of the I.C. engine* (Warrendale, 1999, 41)

Bibliografio
------------

* Carnegie, Andrew (2001). *James Watt*. Honolulu, Hawaii: University Press of the Pacific. ISBN 0-89875-578-6.
* John Griffiths; *The Third Man, the Life and Times of William Murdoch 1754–1839*, Andre Deutsch; 1992; ISBN 0-233-98778-9
* Janet Thomson; *The Scot Who Lit the World, the Story of William Murdoch Inventor of Gas Lighting*; 2003; ISBN 0-9530013-2-6
* Alec Murdock, "Light Without a Wick", University Press, Robert MacLehose, 1892 (biografia skizo fare de nepo)

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo William Murdoch en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835148
* GND: 119193671
* LCCN: n87933824
* VIAF: 69991051
* ISNI: 0000 0000 8392 2115
* NLA: 36592049
* NKC: ntk2010537627
 |
La Vendreda bazaro kun la statuo de Jakobo van Artevelde
La **Vrijdagsmarkt** aŭ **Vendreda bazaro** estas placo en Gento (Belgujo), proksimume unu hektaron granda. La nomo devenas de la bazaro, kiu ankoraŭ nuntempe estas tenata ĉi tie ĉiuvendrede.

Historio
--------

La Normanoj iam travintris ĉi tie. Inter la 11-a kaj la 13-a jarcentoj, la placo estis enloĝata: arkeologia esploro, okaze de la elfosado de subtera parkejo, malkovrigis restaĵojn de domoj, rubejojn kaj sterkejojn.

Post 1200, la tuta domaro malkonstruiĝis kaj placo ekestis. Ekde tiam, Gento havis lokon por siaj vendreda bazaro kaj jarbazaro (la 1-an de oktobro, en la tago de la Sankta Bavo); skribita dokumento el 1199 konfirmas tion.

La situo estis bonega: apud la rivero Liso kaj la haveno, kiuj ebligis trafikon de krudmaterialoj kaj finitaj produktoj kaj ankaŭ provizadon de la bazaro.

En la 14-a kaj 15-a jarcentoj popolaj kunsidoj okazis sur la placo: nur viroj, patricioj unuflanke (52 "malgrandaj" negocistoj, gvidataj de ĉefnegocestro) kaj metiestroj aliflanke, kaj poste fulistoj  kaj teksistoj, eternaj rivaloj. En 1451, la gentaj komunumanoj restis sur la placo de la 1-a ĝis la 14-a de decembro (en plena vintro!) ... antaŭ ol sukcesi atingi kompromison.

Jacob van Artevelde parolis ĉi tie kiel estro al la homamaso. Okazis sur la Vendredobazaro ekzekutoj, diskvaronigoj, senkapigoj, ... sed ankaŭ festoj, akceptoj de ŝtatestroj, procesioj. En la 17-a jarcento, Gento havis 7 placojn por bazaroj: la vendredobazaro ĉiam estis la plej granda.

De 1600 ĝis 1792 statuo de la imperiestro Karlo la 5-a okupis la centron; la francoj anstataŭigis ĝin per arbo. En 1863 la gentanoj inaŭguris statuon de Jakobo van Artevelde.
*Ne konfuzu Wittenberg = Vitenbergo kun Württemberg = Virtembergo*

**Wittenberg**, esperanto **Vitenbergo**, estas urbo de la germana federacia lando Saksio-Anhalto. Ĝi situas apud la rivero Elbo, kaj estas la administra centro de samnoma distrikto Wittenberg. Fine de decembro 2022 la urba komunumo havis 45 535 loĝantojn.

Merkata placo

Historio
--------

Wittenberg estis grava urbo de la iama duklando Saksio-Wittenberg (ĝis 1356) kaj poste de la elektoprinclando Saksio (ĝis 1806).

La 31-an de oktobro 1517 Marteno Lutero alnajlis sian Naŭdek kvin Tezojn al la pordego de la centra preĝejo de Wittenberg, lia protesto kontraŭ la korupteco en la katolika eklezio.

En 1918 fonditis en Wittenberg la Lutersocieto. En 1996 UNESKO registris la lokojn de Lutera agado en Eisleben kaj Wittenberg en la listo de Monda Heredaĵo.

kastela kirko

Eduksistemo
-----------

La Universitato de Wittenberg, ankaŭ nomata *Animo Mater Leucorea*, ricevis imperian aprobon de la reĝo Maksimiliano la 1-a la 6-an de julio 1502 kaj malfermis siajn pordojn la 18-an de oktobro 1502, instigita de Frederiko la 3-a, princo-elektisto de Saksio, nomata "Frederiko la Saĝa".

Sub la influo de Filipo Melanktono, kaj fundamentita de Marteno Lutero, la universitato fariĝis centro de la Protestanta Reformacio, kiu eĉ enkorporigis la domon de Lutero, en Wittenberg, konata kiel "Lutherhaus", kiel parton de la universitata kampo.

La Universitato Marteno Lutero de Wittenberg-Halle - germane *Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg* estas kune en la urboj Wittenberg kaj Halle (Saale) de la federacia lando Saksio-Anhalto. Ĝi estis fondita en 1817, per kunigo de la universitato Wittenberg de la 18-a de oktobro 1502 kaj la universitato Halle de la 1-a de julio 1694.

Famuloj rilataj al Wittenberg
-----------------------------

* Hans Wagner, filatelisto
* Joachim Mörlin, teologoj
* Lucas Cranach la Juna, artisto kaj politikisto
* Márton Chladni, teologo
* Mihály Rotarides (literaturisto)
* Samuel Selfisch, urbestro
* Siegfried Körber, artisto kaj profesoro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)

*Judensau* (porkino de Judoj)

* Wittenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Wittenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Wittenberg en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurbaj kaj neurbaj komunumoj en la distrikto Wittenberg |
| --- |
| Annaburg | Bad Schmiedeberg | Coswig (Anhalt) | Gräfenhainichen | Jessen (Elster) | Kemberg | Lutherstadt Wittenberg | Oranienbaum-Wörlitz | Zahna-Elster | blazono de la distrikto Wittenberg |

 |
Prelatejo de la diocezo
**Diocezo de Ŝirako** (armene : Շիրակի թեմ *Shiraki tem* ), estas unu el la diocezoj de la Armena Apostola Eklezio kovranta la nordajn kaj mezajn partojn de la provinco Ŝirak de Armenio. Ĝi preskaŭ kovras 2 trionojn de la provinco, ĉar la sudaj urboj Artik, Maralik kaj iliaj ĉirkaŭaj vilaĝoj estas ekskluditaj.

La diocezo estis oficiale fondita la 31-an de aŭgusto 1920, per encikliko eldonita de Katolikoso Georgo la 5-a. La sidejo de la diocezo estas la Katedralo Sankta Dipatrino en Gjumri. La prelata konstruaĵo situas sur la strato Riĵkov proksime de la katedralo, en la centro de Gjumri.

Historio
--------

En la finaj tagoj de la Unua Respubliko de Armenio, la diocezo estis establita per encikliko de Katolikoso Georgo la 5-a la 31-an de aŭgusto, kio apartigis ĝin de la Ararata Pontifika Diocezo.

La prelata konstruaĵo de la Diocezo de Ŝirak situas sur la strato Varpetac de Gjumri, proksime al la placo Vartananc. Ĝi estis projektita de Hovhannes Katĉaznuni kaj konstruita komence de la 20-a jarcento.

La 2-an de decembro 2012, la suda urbo Artik kaj la ĉirkaŭaj 23 vilaĝoj estis apartigitaj de la Diocezo de Ŝirak por formi la nove establitan Diocezon de Artik.

Nuntempe la diocezo havas 8 aktivajn preĝejojn sub sia jurisdikcio en la urbo Gjumri, kune kun multaj aliaj preĝejoj en la provinco Ŝirak.

Piednotoj
---------

* Kategorio Diocezo de Ŝirak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   Diocezo de Ŝirako. Arkivita el la originalo je 2014-03-18. Alirita 2020-09-15.
2. ↑   Catholicos Gevorg Surenyants. Arkivita el la originalo je 2017-08-03. Alirita 2020-09-15.
I.n.s. dolfin-03
La **Dolfin-klaso** estas klaso de submarŝipo de la israela mararmeo. Ĝi konsistas el dizelelektraj kaj bruligaĵ-ĉelaj submarŝipoj, kiujn evoluigis germanaj entreprenoj IKL kaj HDW en Kiel kaj estis produktitaj en kunlabore kun Nordseewerke en Emden.

Historio
--------

Pro kompensado al Holokaŭsto, Israelo premis Germanion liveri submarŝipojn. Tio okazis jam en la 1950-aj jaroj kaj post la dua golfa milito. En 1993 Rusio vendis tri modernajn submarŝipojn de Kilo-klaso al Irano, kio intensigis premon je Germanio por vendi submarŝipojn al Israelo.

La unuaj du submarŝipoj (1999) estis donacoj de Germanio al Israelo, dum la tria (2000) estis nur duonpagita de la du kontraktantoj. Pliaj du submarŝipoj (2005), Germanio transprenis trionon de la vendokostoj.

Nukleaj armiloj
---------------

La submarŝipoj klaso dolfin povas transporti nukleajn armilojn, tiu estas kritikita per la germanana opozicio.

Teknikaj informoj
-----------------

La torpedotubo havas la diametron de 650 mm, tiel ĝi povas servi por nukleaj armiloj.

* Akvoelpremo: 1.640 tunoj surakve, 1.900 tunoj enakve
* Longo: 58,0 m
* Larĝo: 6,8 m
* Alto: 12,0 m
* Motoroj: dizel-elektraj, 3 dizelaj, 4.243 ĈP
* Rapido: kalkulita 20 knotoj
* Skipo: 35 personoj
* Armiloj: 6 x 21" (533 mm) Torpedotubo kaj 4x 25,5" (650 mm) torpedotuboj;

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dolfin-klaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**William STUKELEY** membro de la Reĝa Societo de Londono (7a Novembro 1687 – 3a Marto 1765) estis angla antikvaĵisto kaj pioniro de arkeologia priserĉado de prahistoriaj monumentoj de Stonehenge kaj Avebury, laboro por kiu li estis memorita kiel "probable... la plej grava el la fruaj pioniroj de la fako arkeologio". Stukeley estis ankaŭ unu el unuaj biografistoj de Isaac Newton, kies amiko li estis. Li estis ankaŭ anglikana pastro.

Interesita en la novmoda organizo de Framasonismo, li mem ekpriskribis sin kiel "druido", kaj malĝuste kredis ke la prahistoriaj megalitaj monumentoj estis parto de la druida religio. Tamen, spite tion li famiĝis kiel grava figuro en la komenca disvolviĝo de la moderna movado konata kiel Druidismo. Li enkondukis la vorton *trilito*.

Notoj
-----

1. ↑  Hutton, Ronald (2009). *Blood and Mistletoe: The History of the Druids in Britain*. New Haven: Yale University Press. ISBN 0300144857 p. 86.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431038
* GND: 122149610
* LCCN: n83151857
* VIAF: 69060428
* ISNI: 0000 0001 2138 1891
* SUDOC: 069033579
* BNF: 129273703 15366635c, 129273703
* ULAN: 500001185
* NLA: 35530256
* RKD: 75933
 |
**William BUCKLAND** (n. la 12-an de marto 1784, m. la 14-an de aŭgusto 1856) estis angla geologo.

Vivo
----

Li naskiĝis en Axminster, Devon kaj dum sia infanaĝo komencis kolekti fosiliojn. En 1801 li gajnis stipendion por studi ĉe Corpus Christi College, Universitato de Oksfordo. Li ankaŭ ĉeestis prelegojn de John Kidd pri kemio kaj mineralogio. En 1809 li iĝis fratulo de Corpus Christi Colege, kaj estis ordinata. Li faris multajn geologiajn ekskursojn tra Britio kaj Irlando kaj en aliaj eŭropaj landoj. En 1813 li sekvis John Kidd kiel preleganto en mineralogio de la Universitato de Oksfordo, kaj ofte prelegis en la Muzeo Ashmolean, aparte pri geologio kaj paleontologio. Li korespondis kun Georges Cuvier kaj aliaj eminentuloj.

En 1818 li iĝis fratulo de la Reĝa Societo de Londono, kaj en 1824 prezidanto de la Geologia Societo de Londono. La sekvantan jaron li demisiis de Corpus Christi College. Li planis iĝi pastro en Hampshire sed anstataŭe oni igis lin kanoniko de la katedralo Chirst Church, Oksfordo. Tiun decembron li edziĝis al Mary Morland, lerta pentristino kaj kolektantino de fosilioj. Ili mielmonatis en Eŭrope, renkontante geologojn kaj vizitante geologiajn lokojn. Mary helpis lin pri geologio. Ili havis naŭ idojn. Hejme ili kolektis multajn diverspecajn specimenojn.

William Buckland asertis ke li eksperimente manĝis ĉiuspecajn bestojn. Estas anekdoto ke unu tagon li vidis la koron de franca reĝo en arĝenta kesteto: ekkriante, "Neniam manĝis mi la koron de franca reĝo," li alprenis kaj glutis ĝin. Tiel malaperis la koro de Ludoviko la 14-a.

Kiam Charles Darwin revenis al Anglio post sia vojaĝo en HMS Beagle, William Buckland kuraĝigis lin.

En 1845 li iĝis dekano de Abatejo Westminster sed daŭe prelegis pri geologio en Oksfordo. En 1849 li ekmalsanis pro tuberkulozo de la spino, kiu iom post iom disvastiĝis al la cerbo. Li mortis en 1856.

Geologio
--------

William Buckland estis tre eminenta geologo. Li multe kontribuis al la teorio de katastrofismo, tio estas, la kredo ke en la historio de la tero estis grandaj katastrofoj kiuj kaŭzis grandegajn kaj subitajn ŝanĝojn, kaj por la tersurfaco kaj por vivantaĵoj. Li kredis ankaŭ ke la tero ege aĝis, kaj ke inter la "komenco" de la unua verso de Genezo kaj la kreado de la nunaj bestoj estis longega periodo. Lia influo helpis persvadi multajn homojn, aparte en Britio, pri la longega historio de la tero.

Li verkis la unuan sciencan priskribon de dinosaŭro, pri megalosaŭro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276219
* GND: 116828315
* LCCN: n80001524
* VIAF: 68995683
* ISNI: 0000 0001 2138 1111
* LIBRIS: 300763
* SUDOC: 031941923
* BNF: 123064622
* NLA: 35712989
* NKC: hka2009498633
* BNE: XX4903452
 |
La **Simfonio Numero 2** en D-maĵoro, Op. 73, estis komponita de Johannes Brahms en la somero de 1877, dum vizito al Pörtschach am Wörthersee, urbo en la Aŭstria provinco Karintio. Ties komponado estis mallonga kompare kun la 21 jaroj kiujn Brahms dediĉis al la kompletigo de sia Unua Simfonio.

La simfonio estis planita por 2 flutoj, 2 hobojoj, 2 klarnetoj, 2 fagotoj, 4 kornoj, 2 trumpetoj, 3 trombonoj, tubjo, timbaloj, kaj kordinstrumentoj.

La premiero okazis en Vieno la 30an de Decembro 1877 fare de la Viena Filharmoniko sub dirigentado de Hans Richter; Walter Frisch notis ke ĝi estis origine planita por la 9a de Decembro, sed "en unu el tiuj ironietoj de muzika historio, ĝi devis esti prokrastita [ĉar] la ludantoj estis priokupitaj por la lernado de *Das Rheingold* de Richard Wagner." Tipa ludado daŭras inter 40 kaj 50 minutojn.

Movimentoj
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

| Symphony No. 2 in D Major, Op. 73 |
| --- |
| I. Allegro non troppo (16:40) |
|  |
|  |
| 

---

 |
| II. Adagio non troppo (9:16) |
|  |
|  |
| 

---

 |
| III. Allegretto Grazioso (5:03) |
|  |
|  |
| 

---

 |
| IV. Allegro Con Spirito (9:45) |
|  |
| Ĉiuj registraĵoj estas donaco de Musopen |
| 

---

 |

 |
| *Ĉu problemoj aŭdigi ĉi tiujn dosierojn? Vidu helpon.* |

La kvar movimentoj estas la jenaj:

1. Allegro non troppo (D-maĵoro)
2. Adagio non troppo (B-maĵoro)
3. Allegretto grazioso (quasi andantino) (G-maĵoro)
4. Allegro con spirito (D-maĵoro)

dekstra
dekstra
dekstra
dekstra

Referencoj
----------

1. ↑  Brahms, Johannes.  (1974) Hans Gál: *Johannes Brahms: Complete Symphonies in Full Score (Vienna Gesellschaft der Musikfreunde Edition)*. Nov-Jorko: Dover Publications, Inc, p. 87. ISBN 978-0-486-23053-5.
2. ↑  Walter Frisch, *Brahms: The Four Symphonies*, New York, 1996: Schirmer Books, p. 68. (ISBN 0-02-870765-6)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dua Simfonio de Brahms en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* En Jutubo Alirita la 30an de Majo 2018
**William Vacanarat Shadrach TUBMAN** (29a de Novembro, 1895 – 23a de Julio, 1971) estis politikisto de Liberio. Li estis la 19a Prezidento de Liberio kaj la plej longdaŭra prezidento en la historio de la lando, servante el sia elekto en 1944 ĝis sia morto en 1971.

William Tubman kaj John F. Kennedy en la Blanka Domo en 1961.
Tubman estas konsiderata kiel la "patro de la moderna Liberio"; lia prezidenteco estis markita per la altiro de sufiĉa eksterlanda investado por modernigi la ekonomion kaj la infrastrukturojn. Dum sia regotempo, Liberio trapasis periodon de prospero. Li ankaŭ iniciatis politikon de nacia unuigo por redukti la sociajn kaj politikajn diferencojn inter la uson-liberuanoj kaj la indiĝenaj liberianoj.

Post klopodo por murdi Tubman en 1955, li brutale subpremis la politikan opozicion. Tiu tiel nomita murdoklopodo estis amplekse kredita kiel farso muntita de Tubman mem por persekuti siajn politikajn malamikojn, inkludi la familion Coleman. Lia administracio estis konsiderata pli kaj pli aŭtoritara. La landa konstitucio ne havis regotempajn limojn, kaj Tubman ne volis elposteniĝi. Li kontrolis la hegemonian politikan partion kaj kreis ampleksan reton de devigantoj tra patronaj nomumoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Rescuing Liberian history - preserving the photographs of William VS Tubman, Liberia's longest serving President (2017-09-06). Alirita 2020-11-30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* William V.S. Tubman University
* William V.S. Tubman Photograph Collection, Indiana University Libraries


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731584
* GND: 118802917
* LCCN: n50051802
* VIAF: 15565970
* ISNI: 0000 0000 9382 9328
* SUDOC: 077486471
* BNE: XX1781378
 |
**William Carruthers** (naskiĝis la 29-an de majo 1830, mortis la 2-an de junio 1922) estis skota botanikisto kaj paleobotanikisto.

Vivo
----

Carruthers estis kasisto de la Botanika Sekcio ĉe la Muzeo pri Natura Historio de Londono de 1871 ĝis 1895. Li konsultis botanikiston de la Reĝa Agrikultura Societo de Anglio.

Li naskiĝis en Moffat, Dumfriesshire, filo de komercisto Samuel Carruthers. Li post la jaroj de elementa kaj meza lernejo, li studentiĝis ĉe la Universitato de Edinburgo. En 1854 li komencis studi teologion ĉe la Nova Kolegio, Edinburgo, sed tiam decidis specialiĝi pri naturaj sciencoj. Li fariĝis preleganto en Botaniko ĉe la Nova Veterinara Kolegio en Edinburgo kaj funkciis kiel sekretario de la Reĝa Societo de Edinburgo. Li fariĝis helpanto en la botanika sekcio de la Brita Muzeo en 1859, iĝante Gardisto de Botaniko en 1871 kaj emeritiĝanta en 1895.

Carruthers publikigis sciencan laboron pri kverkoj, diatomoj, muskoj, fosiliaj filikoj, fosiliaj cikadoj, kalamitoj kaj lepidodendro. Li estis sperta pri graptolitoj kaj en 1867 li kontribuis artikolon pri ili al la kvara eldono de *Siluria* fare de Roderick Murchison.

Li estis elektita ano de la Reĝa Societo de Londono en 1871, estis prezidanto de la Linea Societo de Londono de 1886 ĝis 1890, kaj membro de la Botanika Societo de Edinburgo. Li ricevis doktorecon de la Universitato de Upsalo en 1907.

Taksonomio
----------

Interalie lie difinis la latinan botanikan dunomon de la segildenta kverko aŭ japana marona kverko.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682810
* GND: 117674494
* LCCN: no93019216
* VIAF: 41995962
* ISNI: 0000 0000 6309 9037
* LIBRIS: 291209
* SUDOC: 050441930
* BNF: 134969691
* NLA: 35486493
* ICCU: MILV031593
 |
**William Walter Mann** (1881 - 1972) estis brita Esperantisto. Li verkis lernolibrojn pri Esperanto kaj tradukis al Esperanto interalie verkojn pri bahaismo kaj la novelon *Doktoro Jekyll kaj sinjoro Hyde* de Robert Louis Stevenson. 

Laŭ numero 1365 de *Esperanto* (februaro 2022, paĝoj 28–29), li priskribis la vojaĝon al Ameriko kun d-ro Zamenhof al la 6-a UK en artikolo titolita "La Sesa Internacia Kongreso de Esperantistoj (Bildoj el la Notlibro de Ĉeestinto)" publikigita en la numero de *British Esperantist* (oktrobro 1910, paĝoj 184-197). 

Laŭ numero 1367 de *Esperanto* (aprilo 2022, paĝo 76) li vivis de 1881 ĝis 1972.

Teatraĵo 1910 (2022)
--------------------

En la teatraĵo 1910, kiu premieris dum la 107-a Universala Kongreso de Esperanto en Montrealo en 2022, Mann estas la ĉefrolulo kiu parolas pri sia propra sperto vojaĝante al Ameriko kun doktoro Zamenhof sur la transoceana ŝipego Georgo Vaŝingtono por la 6-a Internacia Kongreso de Esperanto antaŭ pli ol jarcento.

Referencoj
----------

1. ↑  1910 - Orignala Filmo en la jutuba Kanalo "Exploring Esperanto, Decembro 2022
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

Siro **William CONGREVE** (20-an de majo 1772 en Kent; † 15-an de majo 1828 en Toulouse) estis angla oficiro de la artilerio kaj inĝeniero. Congreve iĝis konata laŭ la post li nomataj raketoj, la Kongreva raketo.

William Congreve (1772-1828)
William Congreve naskiĝis kiel filo de la artileria generalo William Congreve. Li enkondukis inventaĵojn ĉe kluzoj, kanaloj, ĉe servo de la militestroj. Oni nomumis lin prio tio al inspektoro de la reĝa laboratorio. 

Lia ĉefa inventaĵo estis speco de brulraketo, per kiu li eksperimentis ekde 1804. la brita armeo uzis ĝin en 1806 ĉe Boulogne, en 1807 ĉe bombardado de Kopenhago, en 1809 ĉe atako je la franca floto ĉe Aix kaj pafado de Vlisingo kaj en 1813/1814 antaŭ Glückstadt. La angloj sendis al siaj aliancanoj raketojn dum la liberiga milito, kiujn oni uzis en 1813 ĉe sieĝoj de Wittenberg kaj Danzig, eĉ en Popolbatalo ĉe Lajpcigo. 

La raketoj de Congreve estis uzataj eĉ dum la Brita-usona milito de 1812, kontraŭ la usonaj fortoj. Dum bombardado de Baltimore en septembro de 1814, inspiris la elpafitaj raketoj la usonan Francis Scott Key al la linio *(...and the rockets red glare...)* por sia kanto The Star-Spangled Banner", kiu poste iĝis la usona nacia himno. 

Alia inventaĵo de Congreve celis plibonigon de kolorpresado, por samtempe presi diversajn kolorojn (vidu ankaŭ Congreve-preso). Li patentigis en 1808 la kuglan horloĝon Congreve. 

Li akompanis en 1816 kaj 1817 la tiaman grandprincon Nikolao dum lia vojaĝo en Anglio. Li iĝis en 1824 gvidanto de societo por enkonduko de gaslumigo sur la kontinento.

verkoj
------

* *Elementary treatise on the mounting of naval ordnance*. London 1812.
* *Description of the hydro-pneumatic lock*. London 1815.
* *Treatise on the Congreve-rocket system*. London 1827; deutsch: Weimar 1829.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245494
* GND: 119033720
* LCCN: n88058094
* VIAF: 73843688
* ISNI: 0000 0000 7360 4850
* SUDOC: 166589519
* BNF: 10545308n
 |
**William James DIXON** (1a de Julio, 1915 – 29a de Januaro, 1992) estis usona muzikisto, kantisto, kantoverkisto, aranĝisto kaj registro produktoro de bluso. Li estis efika ludisto kaj de kontrabaso kaj de gitaro, kaj kantis per distinge personeca voĉo, sed li estas eble plej bone konata kiel unu el la plej fekundaj kantoverkistoj de sia tempo. Proksime al Muddy Waters, Dixon estas agnoskita kiel la plej influa gravulo en la ŝanĝo de la sono de Ĉikaga bluso post la Dua Mondmilito.

La kantoj de Dixon estis registritaj de multnombraj muzikistoj en multaj ĝenroj same kiel de diversaj ensembloj en kiu li mem partoprenis. Kelkaj el liaj plej famaj komponaĵoj estas "Hoochie Coochie Man", "I Just Want to Make Love to You", "Little Red Rooster", "My Babe", "Spoonful", kaj "You Can't Judge a Book by the Cover". Tiuj kantoj estis verkitaj dum la pintaj jaroj de Chess Records, nome el 1950 al 1965, kaj estis uzitaj de Muddy Waters, Howlin' Wolf, Little Walter, kaj Bo Diddley; ili influis sur generacio de muzikistoj tutmonde.

Dixon estis grava ligilo inter bluso kaj rokenrolo, kaj laboris kun Chuck Berry kaj Bo Diddley fine de la 1950-aj jaroj. Liaj kantoj estis reuzitaj de kelkaj el la plej sukcesaj muzikistoj de la pasintaj sesdek jaroj kiel Bob Dylan kaj Jimi Hendrix. Jeff Beck, Cream, The Doors, Led Zeppelin, The Rolling Stones kaj Steppenwolf prezentis ĉiuj almenaŭ unu el liaj kantoj en siaj premieraj albumoj, kio montras lian influon en la etoso de la rok-muziko.

Li ricevis premion Grammy kaj estis metita en la Blusa Famulejo, en la Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo, kaj en la Kantoverkista Famulejo.

Notoj
-----

1. ↑   Eder, Bruce. "Willie Dixon: Biography, Credits, Discography". AllMusic.com. Alirita la 5an de Julio 2018.
2. ↑   Trager, Oliver (2004). Keys to the Rain: The Definitive Bob Dylan Encyclopedia. Billboard Books. pp. 298–299. ISBN 0-8230-7974-0.
3. ↑   Dicaire, David (1999). Blues Singers: Biographies of 50 Legendary Artists of the Early 20th Century. McFarland. p. 87. ISBN 0-7864-0606-2.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614434
* GND: 119458748
* LCCN: n83125288
* VIAF: 76524594
* ISNI: 0000 0001 0917 8444
* SUDOC: 139922660
* BNF: 13770355b
* MBA: ff4c8d42-4871-4778-885b-d41b01245133
* NKC: xx0036742
* BNE: XX908316
 |
La **Universitato de la Valo de Gvatemalo** (hispane ***Universidad del Valle de Guatemala***, akronime **UVG**) estas laika privata kaj neprofitcela universitato situanta en Gvatemalurbo, Gvatemalo. Ĝi estis fondita en 1966 fare de privata fonduso, kiu antaŭe kontrolis la Colegio Americano de Guatemala (angle: American School of Guatemala). Ĝi estis la unua privata universitato se temas pri doni fortan emfazon al la teknika kaj teknologia kadro en la lando. 

La .gt landkoda domajna nomo estas operaciita de ĉi tiu universitato.

Organizo
--------

La universitato havas 7 malsamajn fakultatojn: Inĝenieristiko, Edukado, Sociaj Sciencoj, Sciencoj kaj Homecoj, Dezajno-Novigado kaj Arto, Tutmonda Administrado kaj Komerca Inteligenteco kaj Universitata kolegio.

* Inĝenieristiko
* Edukado
* Sociaj Studoj
* Scienco kaj Homecoj
* Desegna Novigado kaj Arto
* Tutmonda Administrado kaj Komerca Spionado
* Universitata Kolegio (Colegio Universitario)

Rangigoj
--------

En la jaro 2021, UVG okupas la 175-an lokon en la *QS Latin American University Rankings* de la akademia klasifiko de universitatoj en Latinameriko, kaj unua loko en Gvatemalo antaŭ de la Universitato de San Carlos de Gvatemalo.

Referencoj
----------

1. ↑   Design, Innovation & Arts (hispane). Alirita 2023-03-25.
2. ↑   Colegio Universitario (hispane). Alirita 2023-03-25.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Universitato de la Valo de Gvatemalo
* Oficiala retejo de la fonduso de la Universitato de la Valo de Gvatemalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847406
* LCCN: n84229431
* VIAF: 123211735
* ISNI: 0000 0000 8529 4976
 |
Situo
Renovigita strato nuntempe en Vukovar
Tombejo de falintoj en Vukovar dum la serba-kroata milito
Postmilita panoramo en Vukovar
Haveno de Vukovar
**Vukovar** (germane *Wukowar*, hungare *Vukovár*) estas urbo en Kroatio.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: km²
* Supermara alteco: 108 m
* Loĝantaro: 30 120
* Poŝtkodo: 32 000
* Telefonprefikso: 32
* Aŭtokodo: VU

Situo
-----

Vukovar situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Osijek-Beogrado, laŭ fervojo el Osijek kaj Vinkovci. La lasta troviĝas 20, Osijek 36 km-ojn. Ankoraŭ 3 komunumoj apartenas al la municipo.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1150 en formo *"castrum Vlcou"*. Inter 1526-1687 la urbo apartenis a la Osmana Imperio, poste al la Habsburga Imperio. En 1848 la hungaroj venkis la serbojn en batalo. En 1910 loĝis tie 10 359 da homoj, (4 125 kroatoj, 3502 germanoj, 1592 serboj, 954 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Szerém, al distrikto de *Vukovar/Vukovar*, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine inter 1941-1945 kaj ekde 1991 al Kroatio. En 1922 en Vukovar okazis la 2-a kongreso de la socialista laborista partio, akceptinta specialan rezolucion favore al Esperanto. En 1991 tie okazis la plej granda kaj kruela sieĝo de la militado. La kroatoj kontraŭstaris 3 monatojn. La tuta urbo plene detruiĝis. Nuntempe la rekonstruado daŭras, helpas ankaŭ la Eŭropa Unio. Vukovar apartenas al la plej gravaj ĉedanubaj havenurboj. En 2001 loĝis en la tuta municipo 31 670 da homoj, (18 199 kroatoj, 10 412 serboj, 387 hungaroj, 112 albanoj, 45 ciganoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* abatejo
* katolika preĝejo
* kastelo de Eltz el la 18-a jarcento
* ortodoksa preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao
* promenejo laŭ la Danubo
* insulo nomata Orlov

Famuloj
-------

En Vukovar naskiĝis:

* ministro Károly Unkelhäusser
* hungara kuracisto Renée Fonó.

Konsulejo
---------

* Serbio Serbio

Notoj
-----

1. ↑  Spomenka Štimec, "Kroata milita noktlibro"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vukovar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 268800
* GND: 4253827-0
* LCCN: n83239190
* VIAF: 158320044
* SUDOC: 066838444
* NKC: ge131349
 |
**Wittnau** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1123 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Wittnau situas ĉe la bordo de la rivereto *Bruggbach*, alfluanto de Sissle en valo inter la altebenaĵoj de la Argovia Tavolĵuraso.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Wittnau limas en nordo al Gipf-Oberfrick, en oriento al Wölflinswil, en sudo al Kienberg (Kantono Soloturno) kaj Anwil (Kantono Bazelo Kampara), kaj en okcidento al Rothenfluh (Kantono Bazelo Kampara) kaj Wegenstetten.

Trafiko
-------

Wittnau estas ligita al la reto de la publika trafiko per poŝtaŭtolinio de Araŭo al Frick.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Wittnau datiĝas el la jaro 828 kiel *Witundhove*.

En mezepoko regis la Grafoj de Homburg-Thierstein kaj poste la Habsburgoj pri la regiono. La Habsburgoj pandigis en la jaro 1468 la tutan Frick-Valon al Burgonjo post kies tetruo fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1477 Wittnau refariĝis posedaĵo de Aŭstrio.

En la jaro 1797 la Frikvalo fariĝis franca protektoraĵo, kiu en la jaro 1802 estis integrita al la Helveta Respubliko kiel Kantono Frikvalo. En 1803 kun la dissolvo de la Helveta Respubliko la Frikvalo estis integrita al la nova Kantono Argovio, al kiu ankaŭ Wittnau ek de tiam apartenas.

Vidu ankaŭ
----------

* Wittnau

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wittnau AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Wittnau

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laufenburg |
| --- |
| Eiken • Frick • Gansingen • Gipf-Oberfrick • Herznach • Hornussen • Kaisten • **Laufenburg** (Sulz) - Mettauertal • Münchwilen • Oberhof • Oeschgen • Schwaderloch • Sisseln • Ueken • Wittnau • Wölflinswil • Zeihen |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290756
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo ZH en Weiningen ZH staras por la svisa Kantono Zuriko. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Weiningen**.. |


---


**Weiningen ZH** estas komunumo en la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4118 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Weiningen situas nordoriente de la rivero Limato. Ĝi konsistas el la du municipoj *Weiningen-Dorf* kaj Weiningen-Fahrweid*. Kiel la nomo ("Wein" en la germana signifas "vino") kaj la vito kun la iloj en la blazono implicas, la vilaĝo vivas de vinkultivado. Per tiu la komunumo troviĝas en kontrasto kun la ceteraj ĉefe industriaj komunumoj de la distrikto Dietikon.*

Trafiko
-------

La komunumo estas per poŝtaŭtobuslinioj konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio kaj havas ankaŭ facilan aliron al la nacia aŭtoŝoseo A1 de Zuriko al Berno respektive Bazelo.

Historio
--------

Una dokumenta mencio de Weiningen datas sub la nomo *Winigon* de la 8-a
de februaro 870. En malfrua mezepoko la plej granda parto de la hodiaŭa komunumteritorio apartenis la riĉaj regensberganoj. Kiam ili malriĉiĝis, la teritorio iom post iom estis vendita la la Monahejo Wettingen respektive Fahr. En la jaro 1435 la voktodistrikton de Weiningen ZH akiris la familio Meyer el Knonau.

Per la revolucio de 1798 la malnovaj servitutoj de la eklezio estingigixis kaj Weinigen kune kun Geroldswil, Oberengstringen, Unterengstringen kaj Oberoetwil integriĝis al la Kantono Zuriko. Dum la tempo de la Helveta Respubliko ĝis 1803 ĝi unue apartenis al la distrikto Regensdorf, poste ĝis 1814 al la nova distrikto Bülach. De 1814 ĝi estis parto de la distrikto Zuriko, ĝis ĝi je la 1-a de julio 1989 aliĝis al la nove kreita distrikto Dietikon.

Vidu ankaŭ
----------

* Weiningen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Weiningen ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Weiningen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dietikon |
| --- |
| Aesch • Birmensdorf • **Dietikon** • Geroldswil • Oberengstringen • Oetwil ĉe Limato • Schlieren • Uitikon • Unterengstringen • Urdorf • Weiningen |  |

 |
William Godwin
**William GODWIN** (naskiĝis la 3-an de marto 1756 - mortis la 7-an de aprilo 1836) estis angla politika filozofo, ĵurnalisto kaj romanverkisto. Li estas rigardata kiel unu el la fondintoj de utilismo kaj unu el la modernaj teoristoj de minarkiista filozofio. Godwin estas precipe famkonata pro du libroj, kiujn li publikigis je la sama jaro : *An Enquiry Concerning Political Justice* ("Enketo Koncerne Politikan Justicon") estas atako kontraŭ la tiama politika ordo. La dua verko, *Things as They Are: The Adventures of Caleb Williams* ("La Aventuroj de Caleb Williams"), kritikas aristokratajn privilegiojn sed estas ankaŭ frua ekzemplo de krimliteraturo.

Danke al la sukceso de siaj du verkoj, Godwin ĝuis gravan rolon ene de la radikala movado en Londono je la 1790-aj jaroj. Okaze de la sekvinta konservativa subpremo de brita radikalismo, Godwin estis fortege kritikita, parte pro sia edziĝo kun la pionira feminista verkistino Mary Wollstonecraft en 1797, kaj pro la simplanima biografio, kiun li verkis post la morto de tiu ĉi. Ilia filino, Mary Shelley, fariĝis la aŭtorino de la famega romano *Frankenŝtejno* kaj edziĝis kun la poeto Percy Bysshe Shelley.

Malgraŭ multnombraj kalumnioj pri sia reputacio, Godwin daŭre kaj abunde verkadis en multaj genroj (romanoj, historio, demografio) ĝis sia morto. Kune kun sia dua edzino, Mary Jane Clairmont, li verkis porinfanajn librojn pri biblia aŭ klasika historio, kiujn li publikigis kun aliaj verkoj far Charles Lamb. Godwin estas kelkfoje konsiderata kiel la fondinto de filozofa anarkiismo, sed havis cetere gravan influon sur brita literaturo.

* William Godwin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio William Godwin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 164718
* GND: 118540033
* LCCN: n80024468
* VIAF: 68929729
* ISNI: 0000 0001 0911 7828
* LIBRIS: 188353
* SUDOC: 026895447
* BNF: 11905263h
* NLA: 35129677
* NDL: 00441105
* BIBSYS: 90217934
* NKC: jn20000601934
* ICCU: CFIV107109
* BNE: XX950017
 |