recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Segmento de la meteorito de Toluko, ĉirkaŭ 10 cm larĝa.
**Strukturoj Widmanstätten**, konataj ankaŭ kiel **Strukturoj Thomson**, estas figuroj de longaj kristaloj el nikelo–fero, trovitaj en la oktahedraj fermeteoritoj kaj kelkaj palasitoj. Ili konsistas el fajna interplektigo de strioj el kamacito kaj taenito aŭ bendoj nome lameloj. Ofte, en truoj inter la lameloj, povas troviĝi fajn-grajna mikso de kamacito kaj taenito nome plesito. La modeloj Widmanstätten priskribas trajntojn en moderna ŝtalo, kaj en alojoj el titanio kaj zirkonio.

En 1808, tiuj figuroj estis nomitaj laŭ la grafo Alois von Beckh Widmanstätten, nome direktoro de la laboroj de Imperia Porcelano en Vieno.

Notoj
-----

1. ↑   Dominic Phelan kaj Rian Dippenaar: Widmanstätten Ferrite Plate Formation in Low-Carbon Steels, METALLURGICAL AND MATERIALS TRANSACTIONS A, VOLUME 35A, DECEMBER 2004, p. 3701

* Kategorio Strukturoj Widmanstatten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674210
 |
konfiskitaj ŝarkonaĝiloj
**Ŝarka sen-naĝiligo** estas kruela metodo, dum kiu oni detranĉas la naĝilojn de la vivantaj ŝarkoj kaj reĵetas la tiel kripligitajn ŝarkojn en la maron, kie ili ne kapablante moviĝi, sinkas-sufokas aŭ iĝas predo de karnomanĝantaj fiŝoj.

La ŝarkonaĝiloj utilas en kelkaj aziaj kulturoj por alt-estimitaj nutraĵoj, ili estas kuiritaj servitaj en la ŝarkonaĝila supo, precipe en Ĉinio. Oni rezervas la naĝilojn en sekigita stato, kostante 400-1000 USD/seka kilogramo, tiel ĝi utilas kiel prestiĝa kara, nutraĵo. Onidire, la ŝarkonaĝilo fortigas la seksan potencon, plibonigas haŭtan kvaliton, pligrandigas ĉienergion, preventas kormalsanojn kaj malpliigas kolesterolon. Fakte, pro la poluado de la maroj, la naĝilo povas enteni akumulitan hidrargon, danĝeran je graveduloj.

Oni supozas, ke ĉiujare oni kaptas kaj sennaĝigilas pli ol 38 milionojn da ŝarkoj. Tiu trokaptado minacas la populacion de la ŝarkoj, pro tio oni malpermesis la sen-naĝigilon de ŝarkoj (ekz. Tajvano 2011) aŭ eĉ vendon de la ŝarkonaĝila supo (2007, Malajzio).

Vidu ankaŭ
----------

* Tigroŝarko

* Ŝarka sen-naĝiligo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝarka sen-naĝiligo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Strunino** (ruse *Струнино*) estas urbo en Vladimira provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17205508.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1938.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 2002 la urbo havis 16,1 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de 2018 en la urbo vivis 13 094 loĝantoj sur areo de 11,71 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 118 loĝantoj/km².

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (ruse)

Flago de Vladimira provinco
Urboj de Vladimira provinco

**Ĉefurbo**: Vladimir

Aleksandrov |
Goroĥovec |
Gusj-Ĥrustalnij |
Jurjev-Polskij |
Kameŝkovo |
Karabanovo |
Kirĵaĉ |
Kolĉugino |
Kosterjovo |
Kovrov |
Kurlovo |
Lakinsk |
Melenki |
Murom |
Petuŝki |
Pokrov 
Raduĵnij |
Sobinka |
Strunino |
Sudogda |
Suzdal |
Vjazniki 

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 88918
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Konferenco de Brazzaville** estis kunsido de francaj politikistoj en la ekzilo kaj altrangaj oficiroj de la kolonioj okazinta en Brazzaville, kiu tiam estis la ĉefurbo de Franca Ekvatora Afriko, en januaro 1944. En ĝi oni diskutis la politikajn, sociajn kaj ekonomiajn reformojn plenumotajn en la Franca Kolonia Afriko.

Kunteksto
---------

Post la invado de Francio fare de la germanaj trupoj de la Tria Regno dum la Dua Mondmilito kaj la posta aligo de la afrikaj francaj kolonioj al la registaro en ekzilo de Charles de Gaulle kontraŭ la Francio de Vichy (kunlaborema kun la germanoj), tiu lasta agnoskis la neceson revizii la rilatojn inter Francio kaj ĝiaj kolonioj en la afrika kontinento.

Deklaracio de Brazzaville
-------------------------

Kiel rezulto de la Konferenco oni interkonsentis dokumenton konatan kiel la *Deklaracio de Brazzaville* kiu diris la jenon:

1. La Franca Imperio restos unuigita.
2. Duonaŭtonomaj asembleoj establiĝos en ĉiu kolonio.
3. La civitanoj de la francaj kolonioj kunhavos la samajn rajtojn kiel la naskitoj en Francio.
4. La civitanoj de la francaj kolonioj havos la rajton elekti la reprezentantojn de la franca parlamento.
5. La indiĝena loĝantaro de ĉiu kolonio povos plenumi publikajn postenojn ene de la areo de sia kolonio.
6. Oni faros ekonomiajn reformojn por malpliigi la ekspluatadon de rimedoj en la rilato inter Francio kaj ĝiaj kolonioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Konferenco de Brazaville.
* Diskurso fare de la generalo De Gaulle en la malfermo de la Konferenco de Brazzaville la 30an de januaro 1944.
Vidaĵo ekde la turo de la Kruco-Preĝejo sur la urbocentron de Dresdeno, detruitan per la aeratakoj
Dresdeno, 1945, vidaĵo el la urbodomo (Rathaus) super la detruita urbo.
**Aeratakojn kontraŭ Dresdeno** – la spacegon de la urbo – entreprenis la Royal Air Force (RAF) kaj la usona aerarmeo (USAAF) ekde aŭtuno de 1944 dum la Dua Mondmilito. Historie famiĝis aparte la kvar atakaj ondoj de la 13-a ĝis 15-a de februaro 1945. Tiuj ĉi mortigis laŭ plej aktualaj historiaj esploroj inter 22.700 kaj 25.000 homojn. Grandaj partoj de la urbocentro kaj de la industria kaj milita substrukturo de Dresdeno estis detruitaj.

Aparte ĉi tiuj atakoj kontraŭ Dresdeno kaŭzis (malgraŭ pli altaj viktimonombroj je kelkaj aliaj aeratakoj kontraŭ germanaj urboj) kritikon pri la aermilitado de la okcidentaj aliancanoj ekde 1942, precipe pri la brita areobombardo-ordono. Historiistoj diskutas ĝis nuntempe, ĉu ĉi tiuj areobombardoj estis milite necesaj kaj celtaŭgaj kaj ĉu ili etike kaj jure estas prijuĝeblaj kiel militkrimoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Bombardado de Prago (1945)
* *Slaughterhouse-Five*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aeratakoj kontraŭ Dresdeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dresdeno: Fina raporto de la historiisto-komisiono
* Hans Michael Kloth (spiegel.de, oktobron de 2008): *Das Ende der Legenden*
* Germana Historia Muzeo: *Bombardo de Dresdeno*
* Artprojekto de Matthias Neutzner, Jens Herrmann, Arend Zwicker, Karin Esther du Vinage, Einhart Grotegut: *Gravuren des Krieges - Mahndepots in Dresden*
* Dresden survivor's story – Raporto de la brita vidatestanto Victor Gregg (vidbendo de BBC)
Flagoj de Germanio, Japanio, kaj Italio ornamantaj la fasadon de la Ambasadejo de Japanio en *Tiergartenstraße* en Berlino (Septembro 1940).
Kiel **Akso Berlino-Romo**, pli poste **Akso Berlino-Romo-Tokio**, mallongigite **Akso** markiĝis armee-politika grupiĝo de la nazia Germanio, Italio kaj sekve de Japanio. Tiu ĉi alianco estis destinita per germana-itala kontrakto el oktobro de 1936, kiu markis la germanajn kaj la italajn sferojn de influo en Eŭropo. Al tiu ĉi baza kontrakto ligis la t.n. ŝtala pakto el majo de 1939, en kiu ambaŭ aliancanoj interkonsentis pri komuna antaŭenpaŝo okaze de milito en Eŭropo kaj al tio koneksanta ekonomia kaj armea helpo.

Ankoraŭ en la jaro 1936 al la Akso aliĝis Japanio, kiu fermis kun Germanio *Pakton kontraŭ Kominterno* (te. alianco celita kontraŭ Komunista Internacio kaj sekve kontraŭ Sovetunio.

En la jaro 1940 estis enkadre de la Akso fermita *Pakto de tri*, kiu konfirmis aliancon de la faŝisma reĝimo en Italio, la nazia en Germanio kaj la militarisma en Japanio. Al la Pakto de tri sekve aliĝis germanaj satelitoj batalantaj surflanke de la Akso.

* **Ŝtatoj de Pakto de tri kaj ties satelitoj**
	+ Nazia Germanio
	+ Italio (ĝis 1943)
	+ Japanio
	+ Hungario (ĝis 1944)
	+ Rumanio (ĝis 1944)
	+ Bulgario (ĝis 1944)
	+ Slovaka ŝtato
	+ Faŝisma Kroatio
	+ Serbio
	+ Montenegro
* **Ŝtatoj de Pakto kontraŭ Kominterno kaj ties satelitoj**
	+ Germanio (ekde 1936)
	+ Italio (ekde 1937)
	+ Japanio (ekde 1936)
	+ Manĉurio (ekde 1939)
	+ Finnlando (ekde 1940)
	+ Slovakio (ekde 1940)
	+ Hispanio (ekde 1939)

La alianco de la Akso estis tre ŝanĝiĝema, estas malfacile karakterigi ĉiujn ties membrojn kaj firmecon de reciprokaj aliancaj ligoj. Eblas ja aserti, ke la Akso dum la Dua Mondmilito batalis kontraŭ Aliancanoj (te. Usono, Unuiĝinta Reĝlando, Francio, Sovetunio, Pollando kaj pluaj), sed ankaŭ tio estas problema, ĉar ekzemple Finnlando militis surflanke de la Akso sole kontraŭ Sovetunio kaj Sovetunio mem estis ĝis junio de 1941 aliancano de Germanio (eĉ spite la ekzistado de Pakto kontraŭ Kominterno) kaj tiuj ĉi du ŝtatoj komune ekatakis en la jaro 1939 Pollandon.

La Akso estis fine dum la Dua Mondmilito malvenkita. Italio subskribis kun Aliancanoj armisticon en septembro de 1943, Germanio senkondiĉe kapitulacis en majo de 1945 kaj Japanio estis devigita kapitulaci en septembro de 1945.

Vidu ankaŭ
----------

* Centraj potencoj, Trianona traktato
* Granda Italio, Itala Orienta Afriko, Itala Sociala Respubliko
* Ŝoŭa-erao, Japana imperia armeo, Manĉukuo, Dua japana-ĉina milito, Mukden-incidento, Incidento sur ponto de Marko Polo, Atako kontraŭ Pearl Harbor,
* Antikominterna pakto
* Sovetia-germana kooperado, Pakto Ribbentrop-Molotov
* Germana Invado en Pollandon
* Sovetia invado en Pollandon
* Tria Respubliko de Francio, Reĝimo de Vichy
* Sendependa ŝtato Kroatio
* Vintra milito, Daŭriga milito, Laponia milito

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Ŝablono:Dua Mondmilito
**Antikva Urbo Tai’erzhuang** - rekonstruita laŭ malnova stilo de antaŭ la Dua Mondmilito, kiel oni faris tion ankaŭ por Varsovio en Pollando - situas en urbo Zaozhuang, provinco Ŝandongo, Ĉinio.

En la Antikva Urbo Tai’erzhuang ĉe Kanalo Jinghang restis pli ol 50 militaj ruinaĵoj, kio bildigas historion de la milito kaj multe da antikvaj heredaĵoj pri la kanalo. En la urbo estas antikva Granda Kanalo de Ĉinio de la dinastioj Qing kaj Ming.

La urbo okupas 2 kvadratajn kilometrojn kun konstruaĵoj laŭ 8 stiloj de Antikva Ĉinio pro tio oni nomas la urbon muzeo de ĉinaj konstruaĵoj. Sed la dua monda milito faligis la urbon. En 1938 tie okazis la dua japana-ĉina milito, kiu estas fama en la mondo pro kruela katastrofo. En 2006 la urbodomo en Zaozhuang decidis rekonstrui la Antikvan Urbon Tai’erzhuang por memori la historion kaj heredi scion pri kanaloj kaj ĉinaj konstruaĵoj. La rekonstruita urbo havas originalan aspekton kiel antaŭ la milito. Nun Antikva Urbo Tai’erzhuang jam fariĝis fama urbo de ruinaĵoj de la Dua Mondmilito, orienta akva antikva urbo kaj nova celloko de turismo en la mondo.
La **Batalo de Poljana** (14a de majo – 15a de majo, 1945) estis batalo de la Dua Mondmilito en Jugoslavio. Ĝi startis en Poljana, ĉe la vilaĝo Prevalje en Jugoslavio (nune Slovenio), kaj estis la fino de serio de kontraŭstaroj inter Jugoslavaj Partizanoj kaj granda retiriĝanta kolumno de la Akso nombre de 30 000 homoj. La kolumno konsistis el unuoj de la Germana Armeo (*Wehrmacht*), de la Armitaj Fortoj de la Sendependa Ŝtato Kroatio, de la Montenegra Popolarmeo (iamaj Ĉetnikoj kaj survivantoj de la Batalo de Lijevĉo), kaj de fortoj de la Slovena Nacia Gvardio, same kiel aliaj faŝcismaj kunlaboremaj frakcioj kaj eĉ civiluloj kiuj klopodis fuĝi al Brit-kontrolita Aŭstrio. Tio okazis post Nazia Germanio oficiale kapitulacis la 8an de majo.

Matene de la 14a de majo, grava forto de kroatoj kun kelkaj montenegranoj kaj slovenoj alproksimiĝis al partizaaj pozicioj ĉe bieno Šurnik ĉe Poljana petante liberan pasadon okcidenten. Tio estis malakceptita, kaj komenciĝis pafado el ambaŭ flankoj. La atakoj de la krostoj de NDH, inklude artilerion, intensiĝis posttagmeze, vespere kaj nokte, kaj fine ĉesis matene de la 15a de majo per la alveno de ĉirkaŭ 20 britaj tankoj. Tensa negocado sekvis, dum kiu la brita oficiroj klarigis, ke ili ne havigos protekton al la kunlaborintoj kaj ke senkondiĉa kapitulaco al la Partizanoj estas la nura eblo. Blankaj flagoj de kapitulaco estis finfine aperintaj je la 4a pt la 15an de majo.

Mortoj ĉirkaŭkalkulitaj de Partizanoj estis almenaŭ 310 el la Akso, krom 250 vunditoj. De Partizana flanko, perdoj estis konsiderine pli malaltaj, none malpli ol 100 mortintoj kaj vunditoj.

La kapitulaco de tiu lasta areo de la Aksa rezistado 8 tagojn post la oficiala fino de la Dua Mondmilito en Eŭropo, nome la kapitulaco de germanoj la 7an de majo 1945, estis la lasta grava batalo de la Dua Mondmilito en Eŭropo.

Notoj
-----

1. ↑  Channel 4 - History - World War II: A chronology
2. ↑   Thomas, 1995, p.23
3. ↑  "Memories of a Croatian Soldier: Zvonko's Story", membiografiaj notoj de Zvonko Springer (ZS), Anif (Salzburg), 1999
4. ↑   Franci Strle: Veliki Finale na Koroškem (2a eldono, 1977) p 322-354

Bibliografio
------------

* Thomas, N. Mikulan, K. kaj Pavelic, D. Axis Forces in Yugoslavia 1941-45, Osprey, London, 1995. ISBN 1-85532-473-3

Ŝablono:Dua Mondmilito
*Cicerono oratoras kontraŭ Katilina*, de Cesare Maccari.
**Oratorarto** aŭ retoriko estas la arto paroli per elokventeco. Duarange, la termino aludas ankaŭ al literatura ĝenro formita per teknikoj kiel la diskurso, la militinstigo, la disertacio, la prediko, la panegiro, inter aliaj.

Tiu dua signifo pli ampleksa estas aplikata al ĉiuj literaturaj procezoj kiuj estas planitaj aŭ esprimitaj per la sama celo de konvinkaj intencoj. Tiu celo konvinki la ricevanton estas tio kio diferencigas la oratorarton disde aliaj parolaj komunikaj procezoj. Same kiel la celo de la didaktiko estas instrui kaj la celo de la poetiko estas distri, la celo de la oratorarto estas konvinki pri io. La persvado konsistas en tio ke per la tialoj esprimataj parole oni deduktas, movas, instigas, pelas, trudas, devigas aliulon kredi aŭ fari ion. Tamen, tiu ne estas ties nura celo. La intencaro de la publika oratorarto povas gami el transdonado de informaro al motivado por ke la homoj iel ajn agadu, sed simple ankaŭ rakonti historion. La bonkvalitaj oratoroj devus esti kapablaj plifortigi aŭ ĉefe ŝanĝi la emociojn de la publiko kaj ne nur informi ilin. La oratorarto povas esti povega ilo uzebla por celoj kiaj motivado, influo, persvado, informado, traduko aŭ simpla distro.

Karakterizaĵoj
--------------

* Oftaj vokativoj (atentalvokoj al tiuj kiuj aŭdas la diskurson: juĝistoj aŭ eĉ normalaj civitanoj, kiujn oni laŭdas).
* Abunda uzado de retorikaj demandoj.
* Abunda uzado de la dua gramatika persono de la singularo.
* Oftaj ŝanĝoj de tono kaj infleksio en la voĉo de la oratoro kun tendenco al ascendo.
* Abunda subordiga sintakso.

Vidu ankaŭ
----------

English-Speaking Union (ESU)

Retoriko

Retoriko (libro)

Ekstera rilato
--------------

(en) Speaking resources - ESU

* Kategorio Oratorarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690693
* LCCN: sh85108814
* NKC: ph116573
 |
**Anton Friedrich BÜSCHING** (27a de septembro 1724 – 28a de majo 1793) estis germana geografo, historiisto, edukisto kaj teologo. Lia "Erdbeschreibung" ("Priskribo de la Tero" en sep partoj) estis unu el unuaj geografiaj verko de moderna scienca merito. Li faris ankaŭ gravan laboron por edukado.

Li sekvis sian karieron por geografio en Kopenhago, Gotingeno, Sankt-Peterburgo, Altona kaj Berlino.

Büsching estis ankaŭ la eldonisto de valora kolekto titolita *Magazin für die neue Historie und Geographie* (23 vol. 4to, 1767–1793), kaj ankaŭ de *Wochentliche Nachrichten von neuen Landkarten* (Berlin, 1773–1787).

Liaj verkoj pri edukado ĝuis grandan aprezon. Por biografioj li verkis nombrajn artikolojn por *Magazin*, kaj valoran kolekton *Beiträge zur Lebensgeschichte merkwürdiger Personen* (6 vol. 1783–1789), inklude prilaboritan vivon de Frederiko la Granda. Liaj teologiaj verkoj estis malpli sukcesaj.

Notoj
-----

1. 1 2   Balashov, E. M. "Petrischule". Enciklopedio de Sankt-Peterburgo. Alirita la 27an de februaro, 2011. (en rusa)

* Kategorio Anton Friedrich Büsching en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684486
* GND: 119003554
* LCCN: n90727306
* VIAF: 59262382
* ISNI: 0000 0000 8343 9828
* LIBRIS: 289643
* SUDOC: 066970709
* BNF: 13739760c
* NKC: jo2006362186
* BNE: XX1620013
 |
**Batalo ĉe Slavkov** (internacie konata kiel **batalo de Austerlitz**), estis decida batalo de tri imperiestroj en la milito de Napoléon Bonaparte kontraŭ ŝtatoj de la tria koalicio, okazinta la 2-an de decembro 1805 apud la urbo Slavkov u Brna (germane *Austerlitz*) en la hodiaŭa Ĉeĥio.

Fono kaj la batalo
------------------

Komence la atako de Napoleono Bonaparte estis celita kontraŭ Anglio. Post malvenko de franca ŝiparo kaj post eniro de Rusio kaj Aŭstrio en la militon li ŝanĝis siajn intencojn kaj li entreprenis grandan ofensivon kontraŭ Aŭstrio. Ĝi estis tre sukcesa. Ĝi komenciĝis per ĉirkaŭigo kaj per kapitulaco de tridekmila armeo de generalo Karl Mack en sudgermana Ulmo en oktobro de 1805. Tiu ĉi venko ankoraŭ ne kaŭzis malvenkon de Aŭstrio, sed ĝi malebligis komunikon de rusaj helptaĉmentoj kun ĉefaj aŭstriaj fortoj. Retiriĝante antaŭ Napoleono devis esti donita ankaŭ Vieno kaj aliancanoj haltis nur en Moravio.

La lokon por la batalo ĉe Slavkov elektis Napoleono. Kontraŭ liaj 75 000 viroj la aliancanoj povis starigi 91 000 virojn kaj ili havis superforton ankaŭ en kanonoj. Sed ĉe la prusia-aŭstria armeo ĉeestis ankaŭ caro Aleksandro la 1-a (Rusio) kaj imperiestro Francisko la 1-a, do Miĥail Illarionoviĉ Kutuzov estis ĉefkomandanto nur iluzie. La aliancanoj lasis sin trompi de ŝajnigata malforteco de la armeo de Napoleono plenuminte lian taktikan planon. Ili elĉerpiĝis pro la batalo en sia maldekstra alo ebligante al fortoj de la malamiko fari pereigan sturmon al la mezo de la formacio ĉirkaŭ monteto de Pratecký.

La venko de Napoleono el la 2-a de decembro 1805 estis sigelita per paco de Bratislavo.

* 
* 
* 
*

Rezultoj
--------

La dua post Batalo de Cannae taktika ĉefverko en historio de la militoj, kiu kontribuis al posta disfalo de Sankta Romia Imperio. Balatkampe krom Napoleono estis Aleksandro la 1-a (Rusio).

Vidu ankaŭ
----------

* Grande Armée
* Batalo de Ulm
* Gare d'Austerlitz (pariza metrostacio)
* Historio de Francio

Bibliografio
------------

* Robert Bielecki, *Austerlitz 1805. (Historyczne bitwy)* (Austerlitz 1805. Historiaj bataloj). Bellona, Varsovio 1993, ISBN 83-11-08230-8.
* Robert Bielecki, *Wielka armia Napoleona* (Granda Armeo de Napoleono), Bellona, Varsovio 2004, ISBN 83-11-09889-1.
* David G. Chandler, *The Campaigns of Napoleon*, Scribner, Nov-Jorko 1995, ISBN 0-02-523660-1.
* Trevor Nevitt Dupuy, Ernest R. Dupuy, *The Harper encyclopedia of military history: from 3500 BC to the present*, HarperCollins, Nov-Jorko 1993, ISBN 0-06-270056-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Batalo ĉe Slavkov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo ĉe Slavkov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* Arkivigite je 2009-01-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39756
* LCCN: sh85009568
* NKC: ph118085
* BNE: XX538832
 |
La **Pordega arko**, angle *Gateway Arch*, ankaŭ konata kiel la "Enirejo al la Okcidento", estas la plej konata konstruaĵo en Sankta Luiso, Misurio, Usono. La arko estas parto de la Nacia Parko Gate Arch kaj situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Misisipo.

La arko estis konstruita en 1963-1965 sur parkregiono kiu estis deklarita jam je 1935 por marki la aĉeton de Luiziano kaj la aŭdacan vojaĝon de la paro de esploristoj Lewis kaj Clark.

La parko kovras areon de 368 akreoj, kaj inkluzivas, krom la arko, ankaŭ la malnovan juĝejon, kaj la muzeon de ekspansio okcidenten, kiu situas en subtera strukturo sub la arko. Tie oni ankaŭ montras IMAX-filmojn, ĉefe pri la arko kaj loka naturo en la prerio de usona mez-okcidento.

La arko estas unu el la plej gravaj vidindaĵoj en Usono kaj estas vizitata fare de proksimume tri milionoj da turistoj ĉiujare, duavice nur al la Monumento de Lincoln en la ĉiujara nombro da turistoj vizitantaj iun konstruaĵon. La arko simbolas la "enirejon" en la okcidentan Usonon kaj estas dediĉita al setlantoj kiuj travojaĝis okcidenten en la 19-a jarcento. Tiuj setlantoj komencis sian vojaĝon okcidenten en la grandurbo St. Louis.

Ĝi estas konsiderita impona arkitektura strukturo kiu gajnis al siaj planistoj multe da diskonigo. La alteco de la arko estas 192 metroj. La distanco inter la du gamboj de la arko ĉe la bazo ankaŭ estas 192 metroj. Tramo permesas al vizitantoj superiri al la supro. Ĝia konstruo kostis ĉirkaŭ 13 milionoj da usonaj dolaroj kaj pli ol 3 milionoj da UD fari la transportan sistemon.

Kiel la plej alta strukturo en Sankta Luiso, laŭleĝe estas malpermesite konstrui pli altan strukturon en la urbo.

La arko je nokto

Referencoj
----------

1. ↑  "Gateway Arch Riverfront | Gateway Arch Facts". Gateway Arch Riverfront. Arkivita el la originalo en 2010-12-14. Alirita en 2009-11-16.

* Pordega arko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pordega arko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777539
* GND: 4398627-4
* LCCN: sh85053510
 |
**Dua Pola Korpuso** – granda taktika kaj operaca unuiĝo de Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento, en la jaroj 1943–1947.

Decembre 1943 transportita al Italio. Kiel parto de la brita 8-a Armeo, partoprenis la italan kampanjon. En majo 1944 konkeris Gustav-linion venkante en la batalo de Monte Cassino, poste ĉe la Hitler-linio (Piedimonte). Julie 1944 sur marbordo de Adriatiko liberigis Ankonon, aŭguste-septembre trarompis linion de gotoj, oktobre batalis en Apeninoj. Aprile 1945 partoprenis batalon pri Bolonjo. Post la dua mondmilito restis en Italio en la konsisto de okupaciaj armeoj. En 1946 transportita al Britio. Plimulto de soldatoj restis inter elmigrantaro kaj eniris Polan Korpuson de Prepariĝo kaj Dislokiĝo. En 1947 la korpuso estis malfondita.

Formigo kaj instruado de la korpuso
-----------------------------------

Kreita la 21-an de julio 1943 el oficiroj kaj unuoj de Pola Armeo en Oriento surbaze de la ordono kaj direktivoj de Supera Komandanto, armea generalo Władysław Sikorski el la 16-a kaj 29-a de junio 1943, en norda Irako, en la regiono de Kirkuk. Komandantaron de la Armeo en Kampo oni alinomigis al komandantaro de la Dua Pola Korpuso. Aŭguste kaj septembre 1943 la korpuso estis transgrupigita al suda Palestino kaj dislokigita en divresaj lokoj kaj regionoj. Sur la tereno de Palestino la korpuso estis subigita al komandanto de la brita 9-a Armeo, generalo Williamowi Holmesowi. La brita flanko indikis terminon de batalpreteco je la 1-a de januaro 1944. Komandanto de la korpuso, generalo Władysław Anders konservis la postenon de la komandanto de la Pola Armeo en Oriento.

Novembre oni komencis transgrupiĝon de la korpuso al Egiptio. La tuta korpuso dislokiĝis 30 km okcidente de havenurbo Ismailia. Ĝi ricevis novan armilaron kaj plenan ekipaĵon. La 12-an de decembro 1943 la unuaj taĉmentoj estis transportitaj al haveno Taufig kaj surŝipigitaj. Sekvan tagon oni ŝarĝis la ŝipon per peza ilaro. La 14-an de decembro 1943 la ŝipo eniris al Sueza kanalo kaj vespere atingis Port Said, kie restis dum la sekvanta tago. Vespere la 16-an de decembro 1943 la ŝipo eliris de Port Said kaj la 21-an de decembro 1943 atingis havenon Taranto en suda Italio.

Vidu ankaŭ
----------

* Pola Armeo en Sovetunio
* Wojtek (urso)

Bibliografio
------------

* Witold Biegański, *Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie* (Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento), KAW, Varsovio 1990, p. 63, ISBN 83-03-02923-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dua Pola Korpuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Organizacja i skład bojowy 2 Korpusu Organizo kaj batalkonsisto de la Dua Korpuso
La ĥoro dum probo en la katedralo de Berlino estrata de Hugo Rüdel, 1932
La **Staats- und Domchor Berlin** (ŝtata kaj katedrala ĥoro) estas knaboĥoro loĝanta en Berlino.

Historio
--------

### Antaŭhistorio

La Staats- und Domchor Berlin estas la plej antikva muzika institucio de Berlino. Jam ed 1465 Frederiko la 2-a dungis por la muziko en la katedralo kvin kantoknabojn. Ĉ. cent jarojn poste la fondado de kortega kapelo, ankaŭ gvidata de Johannes Eccard, sekvigis florepokon de la ĥoro intertempe pligrandigita je dek du kantistoj.

### Reorganizado

En 1843 la Domchor estis reorganizata post longa dekadenco kaj ricevis la predikaton „reĝa". Reĝo Frederiko Vilhelmo la 4-a prenis je tio la Peterburgan kortegan kapelon kiel modelo. La reĝa Domchor estas la unua profesia ĥoro kun fiksa salajro por la unuopaj kantistoj. Tutmonde la ensemblo renomiĝis su la gvidado de Felix Mendelssohn Bartholdy, Otto Nicolai kaj August Neithardt.

Nuntempe la Staats- und Domchor estas parto de la Universität der Künste Berlin. Ekde 1990 ĝi denove kantas en la katedralo de Berlino.

Direktoroj
----------

La Direktoroj de la Königlichen Hof- und Domchors (ekde 1843) estis la jenaj:

* 1843–1861: August Neithardt
* 1861–1889: Rudolf von Hertzberg
* 1889–1899: Albert Becker
* 1900–1909: Hermann Prüfer
* 1910–1933: Hugo Rüdel
* 1933–1942: Alfred Sittard
* 1942: Hugo Distler
* 1943–1955: Wolfgang Reimann
* 1955–1969: Gottfried Grote
* 1969–1973: Karl-Heinz Kaiser (provizora)
* 1973–1999: Christian Grube
* seit 2001: Kai-Uwe Jirka

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Staats- und Domchor Berlin en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Oberpfarr- und Domkirche zu Berlin (Berliner Dom)
Fotokromo montranta la ĝardenon fine de la 19a jarcento
**St Stephen's Green** (en irlanda *Faiche Stiabhna* kaj en Esperanto *Ĝardeno de Sankta Stefano* estas urbacentra publika parko en Dublino, Irlando. La nuna pejzaĝo de la parko estis desegnita de William Sheppard, kiu oficiale malfermis ĝin al la publiko la 27an de Julio 1880. La parko estas apuda al unu el ĉefaj vendejaj stratoj de Dublino nome Grafton Street, kaj al komerceja centro *Stephen's Green Shopping Centre*, kiu ricevas sian nomon el tiu de la parko, dum en ĉirkaŭaj stratoj estas oficejoj de nombraj publikaj instancoj kaj la urba finejo de unu el la tramlinioj de Dublino. Ĝi estas ofte neformale nomita Stephen's Green. Kun 89,000 m², ĝi estas la plej granda el la parkoj el la ĉefaj parkoj de Dublino, inter kiuj Merrion Square kaj Fitzwilliam Square. Phoenix Park estas la plej granda parko en Dublino, sed ĝi ne estas en Georgia placo.

Referencoj
----------

1. ↑   Sraidainmneacha Bhaile Atha Cliath (PDF). Dublin City Council. Arkivita el la originalo je 2010-02-18. Alirita 2014-07-01.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-02-18. Alirita 2014-07-01.
2. ↑   Report on St Stephen's Green. UCD School of Archaeology. Arkivita el la originalo je 2014-12-05. Alirita 2014-07-01.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-12-05. Alirita 2014-07-01.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stephen's Green Shopping Centre Website
* Virtuala piediro ĉe Stephen's Green
La trinkejo *St Radegund* kun la nuna signo
**St Radegund** estas trinkejo en la strato *King Street* de Kembriĝo, Anglio. Ĝi estas nomita laŭ sankta Radegundo, franka sanktulino asociita kun la apuda Jesua kolegio.

Ĝi estas la hejmo al la sukcesa remada klubo *Hash House Harriers*, fama kriketa teamo Arkivigite je 2016-02-06 per la retarkivo Wayback Machine kaj estas la komenca/fina ejo de la loke legenda "Reĝa Strata Kuro", en kiu la partoprenantoj en ĉiu trinkejo de la strato konsumas po pajnton (0,568 l) da biero. Ĉiuj de ĉi tiuj aktivecoj kaj pli estis instigitaj (kaj en la kazo de la kriketa teamo, komencitaj) de *Terry Kavanagh* (1937-2012), kiu estis bienulo inter 1992 kaj 2009.

Ekde 1992 la teamo de St Radegund ludis ĉiujaran kriketan matĉon kontraŭ teamo de la trinkejo *Champion of the Thames*, pro la "Reĝa Strata Trofeo".

St Radegund estas la plej malgranda trinkejo en Kembriĝo. Vendreda nokto estas la nokto de la socio *Vera Lynn*, kiam grandaj kokteloj el ĝino and toniko estas servataj al la sonoj de la kantistino *Vera Lynn*, kiu popularis inter la britaj soldatoj de la dua Mondmilito.

En 2007 estis atentigita, ke la trinkeja signo prezentis la signon de la aŭstra urbo Sankt Radegund apud Graz kaj ne tiun de la sanktulino. Loka artisto estis komisiita ĝustigi la eraron kaj la okazaĵo allogis atenton en la amaskomunikiloj. En 2010, la nova bienulo, *James Hoskins*, reiris al dizajno inkluzivanta la eksan (neĝustan) signon. Komence de 2015 la trinkejo estis renovigita.

Referencoj
----------

1. ↑  retpaĝo de la kembriĝa universitata biblioteko[*rompita ligilo*]
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-02-06. Alirita 2016-01-30.
3. ↑   "Pub fixes historic mistake on sign" ("trinkejo ĝustigas historian eraron sur signo"), en la gazeto "Cambridge Evening News" la 5-an de novembro 2007, vidata la 13-an de februaro 2009. Arkivita el la originalo je 2015-09-23. Alirita 2016-01-30.
Blazono de la dinastio de la Stuartoj
La **domo de Stuarto** aŭ **Stewart** estis reĝa dinastio, kiu unue regis la skotan reĝlandon, antaŭ ol cetere fariĝi la reĝa dinastio de Anglio kaj finfine Britio.

Historio
--------

La Domo de Stuarto regis Skotlandon dum 336 jaroj, inter 1371 kaj 1707. La plej proksima heredanto de Elizabeto la 1-a de Anglio estis la reĝo Jakobo la 6-a de Skotlando, pro ŝia avo Henriko la 7-a, kiu fondis la tudoran dinastion. Je la morto de Elizabeto, James Stuart akiris la tronon de Anglio kaj Irlando. Ekde 1603, la Stuartoj rigardis sin kiel "Reĝoj/Reĝinoj de Britio", kvankam ne ekzistis parlamenta unuiĝo de la variaj reĝlandoj antaŭ la reĝado de Anna, la lasta monarko de la stuarta dinastio. Post la Stuartoj la tronon transprenis la domo de Hanovro, laŭ akordo de 1701.

Membroj de variaj duenaskitaj aŭ nelegitimaj branĉoj de la dinastio ankoraŭ ekzistas hodiaŭ.

Bibliografio
------------

* Addington, Arthur C. *The Royal House of Stuart: The Descendants of King James VI of Scotland (James I of England)*. 3v. Charles Skilton, 1969-76.
* Cassavetti, Eileen. *The Lion & the Lilies: The Stuarts and France*. Macdonald & Jane’s, 1977.

Vidu ankaŭ
----------

* Brita monarkio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stuartoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **(en)** Stewart Scotland
* **(en)** Stuart Britain
* **(en)** Jacobites
**Studenta korporacio** estas ligo de studentoj ekestinta en Germanio fine de la 18-a jarcento.

Ideo kaj fono
-------------

La (pli postaj) studentaj korporacioj transprenis elementojn de la malnovaj samlandanaj ligoj de la 18-a jarcento (multkoloraj komponantoj de vestaĵo kiel antaŭuloj de la korporaciaj uniformoj kaj nomoj, kiuj indikas la hejmregionon de la membroj) same kiel de la studentordenoj (deviga, konspira membreco, skribaj kaj grafikaj sekretaj signoj kiel ekkoniloj), enkondukis tamen kiel novigo la ideojn de la germana ideismo rilate la formadon de personeco kaj fortigon de karaktero, kiuj estis fiksitaj per skribe formulitaj normoj por la studentoj de universitato. La ekeston de la studentaj korporacioj markas la formado de *Senioren-Convent*-oj (komisiono de la korporaciestroj) kaj de konstitucioj kaj statutoj ĉe la plejmultaj germanaj universitatoj en la unua duono de la 19-a jarcento. Antaŭe ekzistintaj studentaj ligoj ne transdaŭris ĉi tiun evoluon, tiel ke la korporacioj per tio estas la plej frua formo de studenta ligo laŭ nuntempa senco. Je ĉiu klasika germana universitato tiaj studentaj korporacioj eĉ nun ekzistas kaj savas la tradiciojn..

Vidu ankaŭ
----------

* Monumento de la studentaj korporacioj (Eisenach)
* Monumentoj ĉe Rudelsburg
* Vulpa turo (Jena)

Fontoj
------

1. ↑  Erich Bauer: *Schimmerbuch für junge Corpsstudenten*, kvara eldono, (nekonata presloko) 1971, p. 7 ss

Eksteraj ligiloj
----------------

* Studenta korporacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Studenta korporacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo de *Weinheimer Senioren-Convent* kaj de *Kösener Senioren-Convents-Verband*
* korporacioj en Aŭstrujo
* korporacioj en Latvio
* "Erlebnisse bei den Heidelberger Corps" - travivaĵoj gajaj de Mark Twain inter studentoj de Germanujo
la t.n. Studenta monumento je Baseno Barco
enskribaĵo interne
**Monumento por en 1612 falintaj lernantoj saksaj** (rumane: *Monumentul studenților sași din Feldioara*) troviĝas en Feldioara en Rumanujo. Ĝi estas memkompreneble monumento oficiale protektota kun la numero BV-IV-m-A-11919.

Historio kaj karakterizoj
-------------------------

La monumento starigitis inter 1912 kaj 1913 ĉe la sudokcidenta rando de la vilaĝo Feldioara. Ĝi memorigu onin pri 39 kuraĝaj lernantoj de Honterus-gimnazio de Braŝovo. Ili falis en la 16-a de oktobro 1612 batalante kontraŭ la trupoj de la hungara princo Gabriel Báthory. Ilia gvidanto (kiu ankaŭ mortis tiam) estis la braŝova ĉefjuĝisto (kaj kronikisto) Michael Weiß. Eoste troviĝas la blazono de Feldioara (burgo kun malfermitaj pordegoj), uestflanke la blazono de Braŝovo (krono kun trunko kaj radikoj de arbo).

Interne legeblas germanlingva teksto jena: *Dem Andenken der vierzig Studenten, die hier am 16. Oktober 1612 im Kampfe für die Heimat ihr Leben ließen.*

Instigo por la afero venis de la gimnastikkluboj de Braŝovo kaj Feldioara; monkolektoj tamen okazis en la tuta Baseno Barco. Planinto estis la arkitekto Friedrich Balthes el Sighișoara, kiu fantaziis specon de memorkapeleto. Fina realiganto estis Peter Gräf el Hălchiu. Eĉ hodiaŭ okazas surloke memorigeventoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Studenta monumento (Feldioara) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* slipo kaj monumentlokigo ĉe *Monumente istorice din România*

Notoj
-----

1. ↑  paĝaro de la Rumanuja ministerio prikultura kun listo de ĉiuj enlandaj protektotaĵoj, p. 478, pozicio 976
2. ↑  Pro ŝaŭregoj prokrastitis plurfoje la inauĝuro de 1912 al 1913; finfine ĝi sukcesis en la 21-a de septembro!
3. ↑  "Kronstadts Übergabe kam nicht in Frage." ADZ, 19.10.2012
4. ↑  Traduko: *Je memoro de kvardek studentoj kiuj falis tie ĉi en la 16-a de oktobro 1612 defendante sian patrujon.*
5. ↑  Balthes, veroj surrete ĉe la asocio *Monumentum* p. 3
6. ↑  "Michael-Weiß-Gedenkfeier". Ĉe: *Karpatenrundschau*, 24.11.2013
La **okcidentgermana studenta movado** de la 1960-aj jaroj estis politika socikritika movado maldekstre orientita en la Federacia Respubliko Germanio kaj okcidenta Berlino. Ĝi ekis paralele kun aliaj studentaj protestoj okazantaj en Usono kaj okcidenta Eŭropo, kiuj resumiĝas kiel movado 68-uma.

Ĝi strebis al plena demokratiigo de la germanfederacia socio kiel kontribuo al la emancipo de ĉiuj homoj el kapitalisma ekspluatado, subpremado kaj fremdigo pere de kontraŭ-aŭtoritataj rimedoj. Ĝi rilatis al la novmarksismo de la Frankfurta skolo kaj al la Nova maldekstro kaj deviis de la politikaj konceptoj tradiciaj de la socialdemokratio kaj de la realsocialismo.

Precipaj partoceloj estis efektiva eksterparlamenta opozicio (APO) kontraŭ la granda registara koalicio en 1966, la batalo kontraŭ la germanaj esceptostataj leĝoj, kontraŭ la vjetnama milito, la influo de la eldonejo Axel Springer, la "malfaŝistigo" de la polico post la mortigo de la studento Benno Ohnesorg dum manifestacio, la 2-an de junio 1967, en okcidenta Berlino kaj profunda reformo de la altlerneja kaj kleriga sistemoj.

Pli foraj celoj estis la seksa memdifinado kaj la kontraŭ-aŭtoritata edukado. La studenta movado okcidentgermana klerigis pri la tempo de nacisocialismo pli forte ol en similaj movadoj en aliaj ŝtatoj kaj postulis kompletan sennaziigon de la germana socio kaj konsekvencan kontraŭ-faŝismon.

Ĝi maltrafis multajn el siaj proksimaj kaj foraj celoj, tamen atingis kelkajn socialajn reformojn kaj pli longdaŭran ŝanĝiĝon de kulturaj valoroj. Ĝi kontribuis al la venko de la socialliberala koalicio en 1969 kaj influis multajn novsocialajn movadojn.

Post la atenco kontraŭ Rudi Dutschke, la 11-an de aprilo 1968, komenciĝis ĝia disfalo. El ĝiaj disfalaĵoj leviĝis aŭtoritate-centrismaj K-grupoj (kadroj de komunistoj kaj maoistoj) kaj maldekstre terorismaj grupoj (Movado 2-a Junio, Ruĝarmea frakcio, RAF).

Tamen, ĝis hodiaŭ la opinioj diverĝas pri la graveco kaj influoj por la nuntempo de ĉi tiuj movadoj 68-umaj kaj ĝiaj aktivuloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Majo de 1968 (Francio)
* Gerd Koenen

* Kategorio Studenta movado de 1960-aj jaroj en Germanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Brulbombo** aŭ **flambombo**, **fajrobombo** estas tiu bombo, kiu povas kaŭzi brulon, incendion.

Germana 1-kg-a brulbombo el la dua mondmilito
la brulbomboj entenas diversajn, apenaŭ solveblajn brulaĵojn, kiuj forbrulas en tre alta temperaturo en la influa loko. La brulmaterialo estas disŝprucita, disĵetita kaj bruligita ĉe bombosubĵeto sur granda surfaco.

Dum uzo de brulbombo oni mortas pro la direktaj brulvundoj, aliaj pro elsuĉo de oksigeno el la ĉirkaŭo kaj plenigo per fumo.

Historio
--------

usona napalmatako en la vjetnama milito
La brulbombon uzis dum la dua mondmilito ĉefe la usona kaj brita aerarmeo kontraŭ germanaj, italaj, francaj kaj japanaj celoj (urboj).

La britoj subenĵetis ankaŭ celuloidajn diskojn, kiuj entenis meze en truo gazujon, sur kiun oni fiksis malgrandan kvanton da humida blanka fosforo. Tio bruligis la celuloidon post sekiĝo. Oni uzis tiun armilon kontraŭ grenkampoj.

Oni uzis dum la dua mondmilito kontraŭ Germanio pli ol 80 milionojn da elektron-thermita bastona brulbombo.

Oni uzis en la dua mondmilito ankaŭ la tiel nomatan fosforan kanistron kiel brulrapidigaĵon, kiu entenis miksaĵon el malpeza benzino kaj likva kruda kaŭĉuko, al kiuj oni aldonis iom da fosfora solvaĵo. Tiu miksaĵo estis similefika kiel la pura blanka fosforo kaj oni povas vidi ĝin kiel antaŭulon de la napalmo.

Formo kaj brulaĵo
-----------------

Oni povas diferencigi inter stabaj brulbomboj kun malgranda maso de kelkaj kilogramoj kaj kun solidaj brulaĵoj (plej ofte iu magneziaĵo) kaj grandaj brulbomboj kun maso de plurcent kilogramoj, kiuj entenas plej ofte likvon kiel brulaĵon.

Ekzemploj estas pro brulaĵoj:

* elektron-thermita staba brulbombo kun thermito (fer(III)-oksidopulvo kaj aluminiopulvo)
* fosfora bombo kun blanka fosforo (sparkiĝas per oksigeno de la aero kaj ne estas solvebla per akvo)
* cirkonio/urano/magnezio/aluminio
* napalmo (polistirolo-densigilo, benzolo, benzino)

Vidu ankaŭ
----------

* Brularmilo
* Bombardado
* Aermilito
* Spruĉbombo
* Fosfora bombo
* Elektron-thermita staba brulbombo
* Fumobombo

* Kategorio Brulbombo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222483
* GND: 4618920-8
* LCCN: sh85064731
* BNF: 119833300
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

**Suĥij,** ukraine **Сухий,** hungare **Szuhapatak** [suhapatak] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij, en municipo de Tiĥij.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 56′ 57″ N 22° 47′ 24″ O﻿ / ﻿48.94917 °N, 22.79000 °O﻿ / 48.94917; 22.79000 (mapo)Koordinatoj: 48° 56′ 57″ N 22° 47′ 24″ O﻿ / ﻿48.94917 °N, 22.79000 °O﻿ / 48.94917; 22.79000 (mapo)
* Areo: 40 km²
* Alto super marnivelo: 543 m
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 89030
* Telefonprefikso: 03135

Situo
-----

Suĥij situas laŭ rojo, fine de sakovojo. Luh kun fervojo troviĝas je 5, Velikij Bereznij je 39, Uĵhorodo je 82 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1768 en formo *"Sucha"*. En 1904 pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon Szuhapatak. En 1910 vivis tie 487 loĝantoj, (482 rutenoj, 5 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Suĥij. Tiam la hungara loknomo ŝanĝiĝis al *Ungszuha*. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Literoj de la sveda alfabeto.
La termino **svedlingva literaturo** korespondas al literaturo verkita en sveda lingvo, dum "literaturo de Svedio" kaj **sveda literaturo** (kiuj povas esti uzataj interŝangeble) referencas al la literaturaj verkoj skribitaj en sveda lingvo aŭ en alia lingvo fare de svedaj aŭtoroj.

En ĵusaj jardekoj, nova generacio de verkistoj setliĝi en la internacia literatura etoso, kiaj la verkistoj de krimromano Henning Mankell aŭ Jan Guillou. Estas tutmonde fama la romanisto porinfana Astrid Lindgren, aŭtoro de verkoj kiaj *Pippi Långstrump*, inter aliaj. Jam komence de la 21a jarcento, la ĵurnalisto Stieg Larsson iĝis eldona fenomeno tutmonde pere de sia trilogio Millenium.

En Esperanto
------------

*Sveda Poemaro* estas Esperanta antologio de svedlingvaj poemoj. La libro aperis en la jaro 1954 en Stokholmo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de svedlingvaj verkistoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Sveda literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Svenska Dagbladet** (trad. Sveda taggazeto), kiu ankaŭ estas mallongigita kiel SvD kaj "Svenskan", estas ĉiutaga sveda gazeto.

Svenska Dagbladet hodiaŭ apartenas al la norvega amaskomunikilaro Schibsted, kiu estas la plejmulta posedanto de la gazeto ekde 1998. La gazeto estis fondita en 1884 kaj ĝia unua numero aperis la 18-an de decembro de la sama jaro. De 1910 ĝis 1977, Svenska Dagbladet estis la voĉo de la dekstra partio (de 1969 Modera Koalicio), post kiu ĝi funkciis sendepende de la partioj. Tamen, la linio de la papero restis proksima al la Moderuloj.

Axel Jäderin estis la unua ĉefredaktisto de Svenska Dagbladet ĝis 1888. Ekde aŭgusto 2013, la ĉefredaktoro estas Fredric Karén. En la jaroj 2002–2013, Lena K. Samuelsson, la unua ina ĉefredaktoro de la revuo, funkciis kiel ĉefredaktoro.

Svenska Dagbladet estas la tria plej granda ĉiutaga gazeto de Svedio laŭ cirkulado (193 500 en februaro 2007) post Dagens Nyheter kaj Göteborgs-Posten.

La revuo ĉiujare aljuĝas la literaturpremion de Svenska Dagbladet, la oran medalon de Svenska Dagbladet, kiu estas donita al la plej eminenta sveda atleto dum la jaro, kaj la teatropremion de Svenska Dagbladet.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814931
* VIAF: 224625919
* LIBRIS: 130672
 |
**Stabat Mater** estas 13a-jarcenta kristana himno al Maria, kiu portretas ŝian suferon kiel patrino de Jesukristo dum lia krucumado. Ĝia aŭtoro estis ĉu la franciskana monaĥo Jacopone da Todi aŭ la papo Inocento la 3-a. La titolo venas el ĝia unua linio, "**Stabat Mater dolorosa**", kiu signifas "la dolorsufera patrino staris".

Priskribo fare de Pietro Perugino de Maria ĉe la Kruco, 1482. (Nacia Galerio, Vaŝingtono).La himno estas kantata en la liturgio memore al la *Mater Dolorosa*. La *Stabat Mater* estis muzikigita de multaj okcidentaj komponistoj, plej fame de Palestrina (~1590), Vivaldi (1712), Domenico (1715) kaj Alessandro Scarlatti (1723), Pergolesi (1736), Joseph Haydn (1767), Giuseppe Tartini (1769), Rossini (1831–41), Antonín Dvořák (1876–77), Verdi (1896–97), Karol Szymanowski (1925–26), Poulenc (1950), Arvo Pärt (1985) kaj Paul Mealor (2009).

Notoj
-----

1. ↑  Sabatier, Paul *Life of St. Francis Assisi* Charles Scribner Press, NY, 1919, page 286
2. ↑  *The seven great hymns of the Mediaeval Church* de Charles Cooper Nott 1868 ASIN: B003KCW2LA p. 96
3. ↑  p. 574, Alighieri, Durling, Martinez (2003) Dante, Robert M. Ronald L. Oxford *The Divine Comedy of Dante Alighieri: Purgatorio Volume 2 of The Divine Comedy of Dante Alighieri* Oxford University Press. "The Stabat Mater by the Franciscan Jacopone da Todi."
4. ↑  *Stabat Mater, Volume 68* de Girolamo Abos, Joseph Vella Bondin 2003 (ISBN 0-89579-531-0) page xviii

* Kategorio Stabat Mater en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Stablo kun ligna vajco
**Stablo** estas plejofte el ligno farita tablo kiu servas por fari ĉiajn laborojn al plejofte lignaj aŭ metalaj objektoj.

Laŭ Francisko Azorín **stablo** estas *Movebla, plurpieda kunmetaĵo de trabetoj k. tabuloj adekvata por metia laboro.* Li indikas etimologion el la latina *stabulum*, el *stabilis* (starebla).

Uzado
-----

Ĝi povas esti provizita per metala vajco, sed ankaŭ per trabo kiu funcias kiel ligna vajco.

Tiel oni plifaciligas rabotadon aŭ aliajn laborojn. Speciala tipo da stablo estas faldebla kaj portebla 'pentrostablo' kiun uzas artpentristoj.

Stabo de artpentristojPentrostablo de artpentristo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 188.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Inventisto de faldebla stablo mortis angle

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLignaĵista instrumentaro |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Boriloj | Borileto • Drilo • Kubutborilo • Trepano |
| Segiloj | Bendosegilo • Diskosegilo • Dutenila segilo • Mansegilo • Motorsegilo • Segilo por laŭlonga segado • Segilo por transversa segilo • Trapeza segilo |
| Hakiloj | Adzo • Foldrabotilo |
| Aliaj laboriloj | Bevelkesto • Maleo • Rabotilo • Rabotilego • Skrapklingo • Stablo • Truskeno |

 |

 |
La stacidomo de **Gent-Sint-Pieters** estas la plej grava stacidomo de Flandrio. Ĝi ampleksas 12 trakojn kaj nombras pli ol 40.000 ĉiutagajn vojaĝantojn. La stacidomo situas sude de la urbo kaj rekte ligas Genton kun i.a. Bruselo, Lieĝo, Parizo kaj Antverpeno.

De Gent-Sint-Pieters eblas vojaĝi per rekta, senhalta trajno al Bruselo. Ĉar ĝi haltas nenie survoje, la vojaĝodaŭro limitiĝas al malpli ol duonhoro.

Projekto stacidomo + ĉirkaŭaĵo
------------------------------

En la jaro 2004 la urbo anoncis ambician projekton por la stacidomo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo.
Oni volas ne nur renovigi la stacidomon, por ke ĝi povu akcepti pli da vojaĝantoj, sed ankaŭ plibonigi la ligon kun la tramoj kaj busoj kaj la eblecojn por biciklantoj. Cetere oni intencas konstrui konstruaĵojn por oficejoj, subteran parkejon por 3.000 aŭtoj kaj eĉ tutnovan vojon tra naturo.

Ne ĉiuj estas entuziasmaj pri la projekto; la politikaj partioj CD&V kaj Groen! kaj ankaŭ lokaj naturaj asocioj taksas ĝin tro ambicia. Precipe la ideo krei altajn konstruaĵojn malplaĉas al multaj. Ankaŭ homoj timas ke la stacidomo altiros tro da (aŭto)trafiko.

Konektoj kun aliaj urboj
------------------------

### Thalys-konekto

* Ostendo - Bruĝo – Gento – Bruselo – Parizo

### IC-konektoj

* Bruselo – Lieĝo – Eupen
* Bruĝo – Ostendo
* Aalst – Bruselo – Landen – Haselto – Genk
* Lokeren – Sint-Niklaas – Antverpeno
* Bruĝo – Knokke/Blankenberge
* Bruselo – Tongeren
* Kortrejko – Lille (Fr)

### IR-konekto

* Aalst – Bruselo – Flughaveno
* Deinze – De Panne
* Dendermonde – Meĥleno
* Kortrejko
* Bruselo – Flughaveno sen halti inter Gento kaj Bruselo

### Regiona konekto

* Zottegem - Geraardsbergen
* Eeklo
* Oudenaarde - Ronse
* Aalter - Bruĝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Projekto Gent-Sint-Pieters[*rompita ligilo*] (en la nederlanda lingvo)

* Kategorio Stacidomo de Gent-Sint-Pieters en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)