recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kornél Preisich** [prejziĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Preisich Kornél** estis hungara kuracisto, infankuracisto, profesoro.

Kornél Preisich  naskiĝis la 15-an de junio 1869 en Szolnok. Li mortis la 1-an de januaro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kornél Preisich devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto, poste li akiris kuracistan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1894. Post siaj studoj li laboris en hospitalo pri infanoj en Budapeŝto ĉe János Bókay. En 1900 li studvojaĝis unu jaron helpe de stipendio al Parizo. En 1904 li iĝis ĉefkuracisto en grava hospitalo, en la sekva jaro li ankaŭ instruis en la menciita universitato en instrua rango privata profesoro. En 1908 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 gefilojn. Dum Hungara Sovetrespubliko li laboris plu en la malsanulejo, tial poste li estis akuzita dum 3 jaroj. tamen li kuracadis ekzemple infanojn de Sándor Bródy. En 1930 li estis nomumita titulara eksterordinara profesoro. Dum la nazia erao li kaŝiĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gyermekgyógyászati kompendium* (1899)
* *Az angolkórság* (1908)
* *Általános haematológia* (1908)
* *A gyermekkori betegségek therápiája*
* *Önéletrajz* (Membiografio), (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio


* Kategorio Kornél Preisich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tipa *schiavona* de la fino de la 17a jarcento.
**Kestoglavo** aŭ pli precize **kestotenila glavo** estas tipo de glavo de la komenco de la moderna epoko karakterizita per kestoforma tenilo kiu protektas la tenantan manon. La kestotenilo estas disvolvaĵo de la bastonetoj aldonitaj al la ŝirmo-butonoj de la glavoj ekde la fino de la Mezepoko. En moderna epoko, tiu variaĵo de glavo estas foje referencata kiel larĝa glavo.

La kestotenila glavo estis ĝenerale uzita kiel militista glavo, kontraste kun la rapiro, nome la svelta duelglavo portita kun civila vestaro dum la sama periodo, kvankam ĉiu el ili havis ioman uzadon kaj en militistaj kaj en civilaj kuntekstoj. Plia distingo aplikita de armil-historiistoj kaj kolektistoj estas ke vera kestoglavo havas du-randan klingon, dum similaj larĝklingaj glavoj kiuj havas nur unu tre akrigitan randon and dikigitan dorson estas nomataj sabroj.

Fakte variaj formoj de kestoteniloj estis muntitaj kaj en larĝaj glavoj kaj en sabroj.

Unu el la armiltipoj en la modernepoka germana duelsporto "Mensur" ("akademia skermo") estas la kestotenila *Korbschläger*.

Bildaro
-------

* Venecia schiavona, tipo 2a, de la fino de la 17a jarcentoVenecia *schiavona*, tipo 2a, de la fino de la 17a jarcento
* Brita modelo de 1788 de kavalerioBrita modelo de 1788 de kavalerio
* Skota kestoglavo de claidheamh cuilSkota kestoglavo de *claidheamh cuil*
* Svis-farita valona glavoSvis-farita valona glavo

Notoj
-----

1. ↑   "Broadswords". thearma.org. Alirita la 19an de junio 2020.
2. ↑   Oakeshott, Ewart (2012) [1980]. European Weapons and Armour: From the Renaissance to the Industrial Revolution. Woodbridge: The Boydell Press. pp. 156, 173, 175. ISBN 978-1-84383-720-6.
3. ↑   Martyn, pp. 6, 29
4. ↑   Artikolo *de:Korbschläger* en la germanlingva Wikipedia.

Bibliografio
------------

* C. Martyn, The British Cavalry Sword from 1800, Pen and Sword Books, Barnsley (2004).
* R. E. Oakeshott, European weapons and armour: From the Renaissance to the industrial revolution (1980).

* Kategorio Kestotenila glavo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695104
 |
La **korno de abundeco** – latine *cornu copiae* – estas mitologia simbolo de feliĉo. Ĝi estas plena per floroj kaj fruktoj kaj signifas fekundecon, riĉecon kaj universalan plenecon.

Hadeso kun la korno de abundeco kaj Persefono, amforo 470 a.K.El la helena mitologio la korno estis propraĵo de la nimfo Amaltejo, kiu kreskigis Zeŭson per kaprina lakto. Zeŭso donis al ĝi la povon liveri kiom ajn ĝia posedanto deziris.

Ankaŭ multaj aliaj helenaj dioj figuriĝas kun la korno de abundeco. Ĝi iĝis populara denove en la renesanco kaj ofte citiĝas ĝis nuntempe.

Laŭ la verkisto Palaifato, la korno de abundeco estis la korno kie la gasteja kelnerino, nomiĝis Amaltejo, deponis sian gajnon. Iolao (helene Ἰόλαος [Iolaos]), nevo de Heraklo, rabis ĝin kaj aĉetis por li kaj Heraklo, ĉion kion li volis.

Notoj
-----

1. ↑  en PIV: **abundokorno**
2. ↑  *Pri nekredeblaĵoj*, Palaifato n. 45 france

Vidu ankaŭ
----------

* Abundantia

* Kategorio Korno de abundeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Konstanta Kongresa Sekretario** (**KKS**) estas la titolo de tiu oficisto, kiu en la Centra Oficejo de UEA okupiĝas pri la Universala Kongreso de Esperanto. Ekde 2003 la postenulo estas Clay Magalhães.

Centra Esperantista Oficejo / Konstanta Komitato de Kongresoj
-------------------------------------------------------------

Origine ia kontaktpersono por la kongresoj estis la oficisto en la Esperantista Centra Oficejo en Parizo.

* 1906-1909 Gaston Moch
* 1909-1922 Gabriel Chavet

Ĝenerala Sekretario de Konstanta Kongresa Komisiono 1922-1924
-------------------------------------------------------------

Komence en la Helsinki-sistemo, la internacia respondeculo pri la kongresoj estis ankoraŭ la oficisto en la pariza oficejo. Sed baldaŭ, pro demisio de Chavet, oni devis reorganizi la sistemon.
1922-1924 Gabriel Chavet

Sekretario/direktoro de ICK 1925-1933
-------------------------------------

Post reorganizo, la oficejestro de ICK estis respondeculo pri la kongreso.

* 1925-1933 Robert Kreuz

Direktoro de UEA
----------------

Laŭ la Interkonsento de Kolonjo, UEA fariĝis respondeca pri la kongresoj. La statuto menciis direktoron por internaj kaj direktoron por eksteraj aferoj, ĉi-lasta respondecante pri la kongresoj. Fakte dum tiu mallonga periodo UEA uzis la statutan eblon havi nur unu direktoron.

* 1934-1936 Robert Kreuz

Konstanta Kongres-Oficistino
----------------------------

La ideon pri propra konstanta kongresa funkciulo IEL realigis unue en la 30-a UK 1938 kaj daŭrigis en la postmilita periodo ekde 1947.

* 1938-1939 René Rivollet

Konstanta Kongresa Sekretario, en kongresurbo
---------------------------------------------

La nuna titolo troviĝis en 1950.

* 1947-1951: Osvald T. Nicolaisen
* 1951-1955: Mason Stuttard
* 1955-1961: Gian Carlo Fighiera

Konstanta Kongresa Sekretario, en Centra Oficejo
------------------------------------------------

Ekde 1961 la KKS ne plu loĝas en la koncerna kongreslando, sed funkcias ĉefe en la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo. Dum du periodoj, unue en la 1970-aj jaroj kaj poste en la 1980-aj jaroj, ne ekzistis KKS. La laboron faris la Ĝenerala Direktoro kaj aliaj oficistoj.

* 1961-1969: Glauco Pompilio
* 1969-1973: Mikuláš Nevan
* 1974-1976: Victor Sadler, aganta sekretario
* 1977 (marto) - 1981: Charles R. L. Power
* 1982-1985: Diccon Masterman
* 1986-1988: (kunlaboro inter Simo Milojević, Pasquale Zapelli kaj Osmo Buller)
* 1988-2003 (majo): Nikola Rašić
* 2003-2022: Clay Magalhães

Referencoj
----------

1. ↑  Vd. *Esperanto*, 1977, majo, p 97.

Literaturo
----------

* Sed homoj kun homoj
*Por Kornvalaj aŭtoroj skribintaj Anglalingve, vidu je Anglalingva literaturo.*

Historio
--------

Unu el la plej fruaj konataj verkoj en la Kornvala estas la *Pascon agan Arluth* [PAŜon AGan ARlo:*z*] ("Pasio de nia Sinjoro") de 1375. Ĝi estas poemo kun 259 ok-liniaj versoj.

El la periodo de la tielnomata "Mez-Kornvala lingvo" gravas *An Ordinale Kernewek* [an ordiNAle kernEŬek], 9000-linia dramo religia, kiu estiĝis ĉirkaŭ la jaro 1400. La plej longa neperdita teksto de ĉi literaturo estas *Beunans Meriasek* [BIŬnans meriAZek] ("La vivo de Meriasek"), dramo datigita je 1504, sed probable kopiita el pli antikva manuskripto.

La plej malnovaj ekzemploj pri Kornvala prozo estas *Pregothow Treger* [preGO*S*oŭ TREger] ("Homilioj de Treger"), kolekto de 66 predikoj elangligitaj de John TREGEAR [ĝan TREger] iam inter 1555-1557.

Aliaj menciindaj Kornvalaj literaturaĵoj estas *La ĉarta fragmento*, *Pascon agan Arluth*, *Beunans Ke* kaj *Gwreans an Bys*. Partoj de la Biblio (ĉefe la Nova testamento) tradukitas Kornvalen.

Pro la nuntempa revigio de la Kornvala denove okazis florado de ĝia literaturo, kun gravaj poetoj kiel Pol HODGE kaj Tim Saunders. Oni povas aĉeti Kornvallingvajn librojn en diversaj vendejoj en Kornvalo, kiel *Gwynn Ha Du* en Liskeard, kaj en Interreto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mez-Kornvala literaturo *(Anglalingva artikolo)*.
la korono de la suno dum la suna eklipso dum la jaro 1999, mallonge antaŭ la maksimuma videblo de la sunmakuloj. La radioj disradias al ĉiuj flankoj
la korono de la suno dum la suna eklipso dum la jaro 2006, mallonge antaŭ la minimuma videblo de la sunmakuloj. La radioj videblas preskaŭ nur en la ekvatora nivelo.
La suna **korono** (greke κορώνα kaj latine *corona*, do krono) estas tre maldika "atmosfero" de la suno, kies malforta lumo de la tero sen specialaj helpiloj videblas nur dum kompleta suna eklipso. La malforta radia cirklo – depende de la kemia suna aktiveco – etendiĝas je unu ĝis tri sunaj radiusoj kaj estas unua transira zono de la suno al la interplaneda kosmo. La internan parton astronomo per apartaj aparatoj (precipe tiel nomata "koronografo") povas bildigi ankaŭ sen helpo de la luna pozicio dum eklipso.

Varmega radia cirklo
--------------------

La radia cirklo, kiu videbliĝas dum suna eklipso pro la luno, kiu baras la vidon al la suno mem, jam antaŭ jarmiloj mirigis la homojn sur la tero. Se aparte multaj sunmakuloj aktivas, la korono povas etendiĝis ĝis pluraj milionoj da kilometroj aŭ du ĝis tri sunaj radiusoj en la interplanedan kosmon. La korono havas strukturon de multaj disiraj radioj, sed la strukturo dum la kutime 11-jara cirklo inter la maksimumo kaj minimulo da sunmakulaj aktivecoj tre ŝanĝiĝas. En la tempo de la maksimuma videblo de la sunmakuloj la radioj disiras al ĉiuj flankoj, en la minimuma videblo de la sunmakuloj nur videblas en la nivelo de la suna ekvatoro.

La korono limas nerekte al la videbla suna surfaco, kiu nomiĝas *fotosfero*, kaj rekte al la ĉirkaŭa *kromosfero*, kiu nur radias infraruĝe. La tre maldensiĝinta materio de la korono estas aktivigata de ondoj da varmegaj gasoj el la kronosfero ĝis temperaturo de proksimume unu milionoj da celsiusaj gradoj. Tamen la gasa denseĝo jam tiom malaltas (ĝi reduktiĝas de pli-malpli 0,000001 gramoj po kubika centimetro ĝis nur 10−19 g/cm³), ke la kinetika temperaturo nur kalkuleblas el la averaĝa moviĝo de la atomoj.

Fizikaj modeloj
---------------

Ĉu la hejtado de la korono fakte kaŭziĝas per suna radiado, per ultrasonaj ondoj aŭ per aliaj interferoj mekanikaj aŭ magnetikaj, ankoraŭ estas temo de esploroj kaj modelaj kalkuloj. Diversaj kosmaj sondiloj per siaj mezuroj esence kontribuas al tiuj esploroj.

Literaturo
----------

* A. Berroth / Walter Hofmann: *Kosmische Geodäsie* ["kosma geodezio", germanlingve] (356 p.), ĉapitro *Finsternisbeobachtungen* ["observoj de la malhelo"]. eldonejo G. Baun, Karlsruhe 1960.

* Helmut Scheffler, Hans Elsässer: *Physik la Sterne und la Sonne* ("fiziko de la stelo kaj la suno", germanlingve, ISBN 3-411-14172-7), eldonejo BI Mannheim 1990.
* L. J. November, S. Koutchmy: *White-Light Coronal Dark Threads and Density Fine Structure*. En la publikaĵo *Astrophysical Journal* (anglalingve) 466, p.512 kaj sekvaj, julio 1996.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Korono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejta regiono de la suna korono unuafoje rekte observata" (artikolo germanlingva el oktobro 2003) Arkivigite je 2008-02-27 per la retarkivo Wayback Machine
**PRIELLE Kornélia**, *Priel Antónia* estis hungara aktorino naskiĝinta en Máramarossziget la 1-an de junio 1826 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de februaro 1906. Ŝi estis la pli aĝa fratino de aktoro Péter Prielle kaj de aktorino Lilla Prielle.

Kornélia Prielle

Ŝia kariero
-----------

Kornélia Prielle debutis en somero de la jaro 1841 en trupo de István Tóth en Szatmár, poste ĉe la Dávid Kilényi ĝis 1844 ŝi trairis la urbojn de Transsilvanujo. Ede Szigligeti vidis ŝin en Sibio kaj dungis ŝin al Nacia Teatro de Budapeŝto por unu teatra sezono. Poste ŝi denove ludis en provinco: Debrecen (kie Petőfi petis ŝian manon), Kolozsvár, Pozsony, Székesfehérvár, Nagyszeben, en 1848–49 denove en Transsilvanujo en trupo de Miklós Felekyt. En 1852 ŝi ludis en Eperjes, Kassa, Miskolc; en 1853 en la trupo de Endre Latabár en Székesfehérvár kaj Győr. Ekde 1856 ŝi estis membrino de trupoj de la Ferenc Gyulai, Lajos Hegedűs, Mihály Havi, Gyula Miklósy. Ekde la 25-an de aprilo 1859 dungis ŝin la Nacia Teatro (Budapeŝto), kie ŝi ludis ĝis la fino de sia vivo. Ŝia unua (kaj same tria) edzo estis Kálmán Szerdahelyi kaj la dua por mallloga tempo Elek Hidassy. Ŝi estis la unua *eterna ano* de la Nacia Teatro de Budapeŝto.

El ŝiaj roloj
-------------

* Lizi (Szigligeti E.: Zsidó);
* Cordelia (Sh.: Lear király);
* Melinda (Katona J.: Bánk bán);
* Gauthier Margit (Dumas: A kaméliás hölgy);
* Margit (Feuillet: Egy szegény ifjú története);
* Lady Tartuffe (Girardin);
* Anna királynő (Scribe: Egy pohár víz);
* Adél (Hugó K.: Báró és bankár);
* Elmira (Molière: Tartuffe);
* Erzsébet (Szigeti J.: Rang és mód);
* Szedervári Kamilla (Csiky G.: A proletárok);
* Szerémy grófnő (Csiky G.: A nagymama).

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto

Fontoj
------

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Kornélia Prielle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Korjakujo** aŭ **Korjakio** (ruse *Корякский автономный округ*) estis la aŭtonoma distrikto, nomita tiel laŭ la indiĝena etno korjakoj. Ĝi estis kreita en 1930 kiel *nacia regiono* por korjakoj kaj enhavis teritoriojn, kie ili pli-malpli kompakte loĝis. Al la regiono apartenis 4 distriktoj: Tigila, Penĵa, Oljutora kaj Karaga. Administra centro de la regiono estis vilaĝo Palana.

Inter la 40 000 loĝantoj nur ĉ. 9 000 estas korjakoj, el kiuj nur 50 elcentoj plu parolas sian lingvon. La kadukiĝo de la korjaka lingvo, tradicioj kaj socio estas rapida, ĉar ĉio tradicia estas rigardita kiel kontraŭprogresa kaj ridinda. Krome, pro la atombombo-testoj tie ostoj de la boaco-bredistoj entenas 20oble pli da plumbo kaj 100oble pli da cezio ol tiuj de la nebredistoj, malsanoj estas pluroble pli oftaj, infanmortokvoto estas po 75 el 1000, kaj la averaĝa vivodaŭro estas malpli ol 50 jaroj.

La 1-an de julio 2007 Korjakio estis oficiale unuigita kun Kamĉatka provinco kaj tiel formiĝis Kamĉatka regiono.

TTT-paĝo pri la korjaka popolo (angle)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Korjakio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu la daton: {{Sen fontoj|temo|monato jaro}} |

**Koropano** estas granda ronda gista pano.

De antaŭa tempo en kelkaj slavaj landoj oni preparis la koropanon por ceremonioj de geedziĝo, publika akcepto aŭ entombigo.

Nupta koropano
La nuptaj koropanoj oni beligas per malsimplaj pastaj ornamaĵoj kaj viburnaj branĉetoj, al kiu de pagana tempo oni atribuas mistikajn ecojn kaj estas simbolo de amo.

La koropanon oni rigardis kiel simbolo de feliĉo, riĉo kaj abundo. La koropanon oni elportis sur brodita dekora mantuko. Ju pli pufa estas bakita koropano, des pli feliĉaj kaj pli riĉaj estos gustumitaj ĝin novgeedzoj. La koropano estis multetavola, kaj dividis ĝin baptopatro de fianĉo aŭ fianĉino. La supran parton oni fordonadis al la junaj geedzoj, la mezan al la gastoj, kaj la malsupran, en kiu oni ofte enbakis monerojn, al la muzikistoj. Kune kun pecoj de la koropano la junaj geedzoj rakontis al la gastoj pri sia feliĉo. La gastoj responde dankis la gefianĉojn per donacoj.

Akcepto de kara gasto
Laŭ la slava moro, karajn gastojn oni renkontas kun pano-salo – sekala koropano, kiun oni elportas sur brodita mantuko. Ĉi tiu moro venis el pagana antikva tempo, kiam pano estis diaĵo.

La koropano ankaŭ estis uzata dum entombigo. Por la tago de entombigo oni bakis la nuptan koropanon, metis ĝin sur la kovrilon de la ĉerko, kaj en tombejo disdonadis al la parencoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Koro

* Kategorio Koropano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La partio **Konstitucia Demokratia Kolektiĝo** (france *Rassemblement constitutionnel démocratique* (RCD), arabe التجمع الدستوري الديمقراطي, estas politika partio en Tunizio, kiu ricevis sian nunan nomon la 17-an de februaro 1988, sed jam ekzistas ekde la jaro 1934.

Partiestro ĝis la 14-a de januaro 2011 estis la eksa ŝtata prezidanto Zine El Abidine Ben Ali. La partio havas socialisme aŭtoritatan orientiĝon kaj praktikas dividon de ŝtataj kaj religiaj (islamaj) funkcioj, do ne estas aparte islamisma. Ĝi estas plena membro de la Socialista Internacio.

Historio
--------

La partio estas la rekta sekvanto de du pli aĝaj partioj: la politika grupiĝo Néo-Destour ("nova konstitucio") fondiĝis la 2-an de marto 1934 fare de la posta ŝtata prezidanto Habib Bourguiba, agis komence aparte inter tunizianoj en suda Francio kaj luktis por la ŝtata sendependiĝo de Tunizio disde la kolonia potenco Francio, kaj la "Socialista Destour-Partio" (france *Parti Socialiste Destourien*, arabe الحزب الاشتراكي الدستوري), kiu havis tiun nomon inter 1964 kaj 1988. Sud tiuj tri diversaj nomoj la partio ekde la ŝtata sendependiĝo de Tunizio disde la kolonia potenco Francio en 1956 estas la gvida politika forto de la lando.

Laŭ la stato de januaro 2011, kiam el sia posteno de ŝtata prezidanto forpeliĝis la partiestro Zine El Abidine Ben Ali, la partio havis 152 el la sume 189 seĝoj en la *ĉambro de deputitoj* de la tunizia parlamento. Krome la partio tiumomente havis ĉiujn parlamentajn seĝojn en la alia ĉambro de la nacia parlamento, nomata *ĉambro de konsilistoj* (*Chambre des conseillers*). La 15-an de januaro la parlamenta prezidanto Fouad Mebazaâ transprenis la dumtempan ŝtatan prezidantecon kaj ankaŭ nomumiĝis partiestro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Konstitucia Demokratia Kolektiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la partio (france)
la *kila golfo* vidata de sudoriento el la kosmo
La **kila golfo** (germane *Kieler Bucht*, dane *Kiel Bugt*) estas golfo de la Balta Maro, en kies centra parto, konsiderante la golfan marbordon al la eŭropa kontinento, la *kila fjordo* (germane *Kieler Förde*) kvazaŭ entranĉite en la kontinenton gvidas al la urbo Kilo (germane *Kiel*). En okcidento kaj sudo ĝi limiĝas per la marbordo de Ŝlesvigo-Holstinio, en sudoriento de la germania insulo Fehmarn kaj en nordo de la sudaj bordoj de la daniaj insuloj Als, Ærø kaj Langeland. En sia nordokcidento, en la *flensburga fjordo* (germane *Flensburger Förde*, dane *Flensborg Fjord*) situas la limo inter Germanio kaj Danio. La kila golfo havas pliajn golfojn kaj fjordojn, kiel *Schlei*, *Eckernförder Bucht* kaj *Hohwachter Bucht*.

La kila golfo per la Fehmarn-Markolo inter la insuloj Fehmarn kaj Lolland kaj la markoleto *Fehmarnsund* (dane *Femernsund*) Fehmarn kaj la kontinento sudokcidente estas ligata al la meklenburga golfo, aparte al ties sudokcidente parto, nomata lubeka golfo.

* Kategorio Kila golfo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Korpiselkä** estas eksa komunumo de Finnlando en Karelio plejparte en Rusio en areo, kiun Finnlando perdis al Sovetunio en Vintra milito (1939–1940) kaj denove en Daŭriga milito (1941–1944), pli malgranda parto estas plu en Finnlando en nuna provinco Norda Karelio. La areo estis plejparte malloĝata aŭ malmulte loĝata arbara areo, al kiu apartenas  montetoj kaj lagoj. En 1939 la komunumo havis 3 584 loĝantojn. La areo de la komunumo estis 1 476,10 km². Al Finnlando restis da areo de Korpiselkä nur proksimume 1/11 kaj la restinta areo havis nur 977 loĝantojn en 1945, pro kio la komunumo Korpiselkä estis intencita nuligi. La ne-perdita parto estis ligita al komunumo Tuupovaara kaj Gubernio Kuopio. El la almenaŭ parte al Finnlando restintaj komunumoj de Gubernio Viipuri Korpiselkä estis nura, kio ne estis ligita al nova Gubernio de Kymi. La loĝantoj de perdita Korpiselkä estis movita pleje al Vieremä kaj Sonkajärvi

* Kategorio Korpiselkä en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
18-a-jarcenta pirata flago.
Amaro Pargo.
**Korsarŝipo** estis privata militŝipo, kiun la registaro de iu lando rajtigis per oficiala letero ataki fremdajn ŝipojn. Ano de korsarŝipo nomiĝas **korsaro**.

Korsareco estas ofte priskribita kiel formo de laŭleĝa, aŭ eĉ bona pirateco. Laŭ strikta leĝa vidpunkto, korsaro rajtis ataki alilandajn ŝipojn nur okaze de milito. Diversaj ŝtatoj tamen kuraĝigis atakojn kontraŭ aliaj ŝiparoj eĉ en paca periodo, aŭ kontraŭ neŭtralaj ŝipoj dum milito, tiel malprecizigante la limon inter korsareco kaj pirateco.

Korsaroj estis akceptitaj partoprenantoj al surmaraj militoj ekde la 16-a ĝis la 19-a jarcento, kaj estis aprobitaj de ĉiuj plej gravaj ŝiparoj. Per la kosto de la korsaraj ŝipoj ŝarĝis sin privataj investistoj, kiuj kompense esperis profiti el la predoj de la korsaro.

La Pariza Deklaracio pri Mara Juro en 1856 egaligis korsarecon al pirateco kaj tiel proskribis ĝin.

Konataj korsaroj
----------------

* John Hawkins
* Yves Joseph Kerguelen
* Amaro Pargo

En arto
-------

* *Il corsaro*

Vidu ankaŭ
----------

* Kaperado
* Piratado

* Kategorio Korsaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Korpoduono de 46-kanona ŝipo de linio *Tigre*, konstruita el 1724 en Toulon laŭ planoj de Blaise Coulomb
**Korpo** aŭ **ŝelo** estas la akv-imuna infrastruktura (uja) konstruo de ŝipo aŭ boato. Sur la korpo estas la superstrukturo kaj povas esti ferdeko aŭ eĉ kajutoj. La linio kie la korpo kuniĝas kun la akvosurfaco estas nomata floslinio.

Kuproŝelo (aŭ eĉ *Kuprokorpo*) estas la praktiko protekti la subakvan korpon de ŝipo aŭ boato el la korodaj efikoj de salakvo kaj de bioinkrustado pere de la uzado de lamenoj el kupro fiksitaj al la ekstero de la ŝipokorpo. Ĝi estis pionirita kaj disvolvigita fare de la Reĝa mararmeo durm la 18a jarcento. Kadukiĝo de la korpo de ligna ŝipo estis grava problemo dum la Epoko de Navigado. La ŝipokorpoj estis suferantaj kontinuajn atakojn fare de ŝipvermoj kaj variaj maralgoj, ĉiuj el kiuj okazigis negativajn efikojn por la ŝipo, ĉu strukture, kaze de la vermoj, aŭ malhelpante rapidecon kaj direkteblon kaze de algoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kareno (ŝipo)

Referencoj
----------

* Hayler, William B..  (2003) *American Merchant Seaman's Manual*. Cornell Maritime Pr. ISBN 0-87033-549-9.

* Turpin, Edward A..  (1980) *Merchant Marine Officers' Handbook*, 4‑a eldono, Centreville, MD: Cornell Maritime Press. ISBN 0-87033-056-X.

* Kategorio Korpo (ŝipo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Difino
------

**Konstruarto** ampleksas arkitekturon, konstrufakon kaj urboplanadon. La diferencigo de la konstruarto je tiuj fakoj estas relative juna kaj disvolviĝis nur dum la dua duono de la 18-a kaj dum la 19-a jarcentoj.  

Konstruarto (proprasence) komencas kiam la konstruintenco konsideras pli ol nuran utilecon.

Evoluo
------

Jam dum prahistoria tempo al la masonaĵo-konstruado aldoniĝas la kolono- aŭ pilastro-konstruado, kiu okazas en du laboretapoj; la produktado de la portanta konstrukcio kaj la realigo de la spacofermanta konstrukcio.  

Empiriaj scioj, kiujn oni gajnis ekkonante la ecojn de la konstrumaterialoj, determinis la konstrumetodojn ek de la greka antikvo ĝis la itala renesanco. Ekde la renesanco la arkitekturteorio havas kreskantan influon al la kreado de konstruaĵoj. Pri konstrustatiko laŭ moderna kompreno eblas paroli nur ekde la mezo de la 18-a jarcento. Nur tiam ankaŭ ekdisvolviĝis la apartiĝo de la arte projektanta arkitekto disde la kalkulante konstrukcianta inĝeniero. Antaŭe laboris ambaŭ en persona unio. Dum la dua duono de la 19-a jarcento la konstruinĝeniero fariĝis kreiva formdonanto de la konstruarto; ne la historieske konstruanta arkitekto.   

En la tempo de la renesanco ankaŭ la teorio de la urboplanado komencas sian evoluon. Precipe la baroko kreas placojn, kiuj funkcias kiel akcentopunktoj de la urbostrukturo.  

En ĉiuj epokoj konstruaĵoj kaj ties ensembloj estis esprimilo de la sociaj kondiĉoj kaj rilatoj kaj do ankaŭ de la ideologioj.  

La konstruarto tradicie estas nomata "*patrino de ĉiuj artoj*". Ĝia interplektiĝo kun la aliaj figuraj artoj kaj kun la artmetioj ekzistas en ĉiuj tempoj. En la historio de la konstruarto okazis la apliko de konstruceramiko, kolora farbo, muro- kaj volbopentraĵoj, konstruplastiko, ornamaĵoj kaj stukaĵoj.

Legu ankaŭ sub: arkitekturo, konstrufako, urboplanado , konstrutekniko, konstruindustrio, konstruado, rekonstruado , konstrumetio , konstruprojekto , konstrumaterialo , konstrumetodo , konstrumaniero !

* 
* 
* 
* 
*
**Kornél Fabriczy** [fabrici], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fabriczy Kornél** estis hungara inĝeniero, arthistoriisto, membro de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Sámuel Fabriczy.

Kornél Fabriczy [*rompita ligilo*] naskiĝis la 3-an de septembro 1839 en Hungara reĝlando, en urbo Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio). Li mortis la 5-an de oktobro 1910 en Germanio.

Biografio
---------

Kornél Fabriczy frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, universitatojn en Vieno, Karlsruhe, Zuriko. En 1864 li eklaboris en MÁV, en fervojaj linioj, sed li laboris baldaŭe ankaŭ en Germanio. Inter 1876–1878 li studis la artojn en Italio, poste li faris la samon en Parizo kaj Londono. En 1880 li translokiĝis al Stuttgart, kie li edziĝis. Li verkis artajn artikolojn en germanaj, francaj, italaj fakrevuoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Zur Kunstgeschichte der Hohenstaufenzeit* (1879)
* *Il Libro di Antonio Billi e le sue copie nella biblioteca nazionale di Firenze* (1891)
* Filippo Brunelleschi Sein Leben und seine Werke *(1892)*

Fontoj
------

* biografio hungare[*rompita ligilo*]
* biografio hungare[*rompita ligilo*]

* Kategorio Kornél Fabriczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kreado de regula seslatero per rektilo kaj cirkelo.
**Konstruado per rektilo kaj cirkelo**, konata ankaŭ kiel *klasika geometrio* aŭ *klasika konstruado*, estas la geometria konstruado de longoj, anguloj kaj aliaj geometriaj figuroj kiu uzas nur idealigitajn rektilon kaj cirkelon.

La idealigita rektilo supozeble estas senfina laŭ longo, havas nur unu randon, kaj neniujn markojn. La cirkelo supozeble ne havas maksimuman aŭ minimuman radiuson, kaj supozeble "falas" kiam eliras el la paĝo, kaj tiel ne povas esti rekte uzata por transmeti distancojn. (Tiu estas negrava limigo ĉar, uzante mult-ŝtupan proceduron, distanco povas esti transmetita eĉ per falanta (foriranta) cirkelo.) Pli formale, la nuraj permeseblaj konstruoj estas tiuj garantiitaj de la unuaj tri postulatoj de Eŭklido.

La matematikistoj de Antikva Grekio estis la unuaj kiuj imagis la konstruadon per rektilo kaj cirkelo, kaj nombraj antikvaj problemoj pri geometrio de ebenoj metas tiun limigon. La antikvaj grekoj disvolvigis multajn konstruojn, sed en kelkaj okazoj estis malkapablaj fari tion. Gauss pruvis, ke kelkaj plurlateroj estas konstrueblaj sed plej ne. Kelkaj el la plej famaj problemoj per rektilo kaj cirkelo estis pruvitaj maleblaj fare de Pierre Wantzel en 1837, uzante la matematikan teorion de kampoj.

Spite la ekziston de pruvoj de maleblo, kelkaj insistas en klopodoj solvi tiujn problemojn. Multaj el tiuj problemoj estas facile solveblaj kondiĉe ke oni rajtas al aliaj geometriaj transformoj: por ekzemplo, duobligo de kubo estas ebla uzante geometriajn konstruojn, sed ne ebla uzante nur konstruadon per rektilo kaj cirkelo.

En terminoj de algebro, longo estas konstruebla se kaj nur se ĝi reprezentas konstrueblan nombron, kaj angulo estas konstruebla se kaj nur se ties kosinuso estas konstruebla nombro. Nombro estas konstruebla se kaj nur se ĝi povas esti verkita uzante kvar bazajn aritmetikajn operaciojn kaj la kalkulon de kvadrataj radikoj sed ne de pli alt-ordaj radikoj.

Notoj
-----

1. ↑   Underwood Dudley (1983), "What To Do When the Trisector Comes" (PDF), The Mathematical Intelligencer, 5 (1): 20–25, doi:10.1007/bf03023502

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Konstruado per rektilo kaj cirkelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Konstruado de regula plurlatero de Dro. Math en *The Math Forum @ Drexel*
* Konstruado nur per cirkelo
* Angula Trisekcio de Hipokrato
Koordinatoj: 45° 49′ 28″ N 20° 27′ 33″ O﻿ / ﻿45.82444 °N, 20.45917 °O﻿ / 45.82444; 20.45917 (mapo)

**Kikinda,** serbe **Кикинда** [kikinda], hungare **Nagykikinda** [nadjkikinda], germane **Groß-Kikinda**, rumane *Chichinda Mare* estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Banato, kies distriktejo ĝi estas. La urbonomo devenas el la hungara, signifanta prunelo. Ankoraŭ 9 vilaĝoj apartenas al la municipo :

* Banatska Topola
* Banatsko Veliko Selo
* Bašaid
* Iđoš
* Mokrin
* Nakovo
* Novi Kozarci
* Rusko Selo
* Sajan

*Mamuto Kika*, mamuta skeleto elfosita en 1996, Nacia muzeo de Kikinda
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefa vojo kaj fervojo Senta-Temesvár, krome estas fervojo al Beogrado.

Historio
--------

La hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon en 895, tiu regiono estis tre konvena por ili. Skribitaj fontoj mencias la lokon unuafoje en 1423. La komunumo senhomiĝis dum la turkoj. Inter 1751-1753 alvenis serboj, kiuj estis limgardistoj. Pli poste alvenis ankaŭ hungaroj kaj germanoj. En 1848 okazis sanga ribelo, en 1849 la hungara armeo okupis la urbon de serboj. En 1910 loĝis en la urbo 26.795 da loĝantoj (14.148 serboj, 5.968 hungaroj, 5.855 germanoj, 436 rumanoj, 219 ciganoj). La urbo apartenis al Torontál. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) komencis okupi la regionon, dume proksimiĝis ankaŭ la rumana armeo. Inter ili preskaŭ okazis milito, ĉar Britio kaj Francio sekrete promesis la regionon al ambaŭ ŝtatoj. Fine la regiono estis duonigita. La urbo apartenis al la serba flanko, kie kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la germanoj okupis la regionon.

Nun en la urbo vivas 38 065 da homoj (28 425 serboj kaj 4504 hungaroj).

Famuloj
-------

* En la tiutempa Nagykikinda naskiĝis:
	+ hungara agronomo Árpád Jeszenszky
	+ hungara aktoro Jenő Erődi
	+ hungara inĝeniero pri metalurgio Sándor Geleji
	+ hungara historiisto István Hajnal
	+ hungaraj pentristoj Erzsébet Vaszkó, Tivadar Wanyek kaj István Zádor

Ĝemelurboj
----------

* Jimbolia, Rumanio
* Kiskunfélegyháza, Hungario
* Kondoros, Hungario
* Medgidia, Rumanio
* Nagydobos, Hungario
* Narvik, Norvegio
* Nazareth Illit, Israelo
* Prijedor, Bosnio
* Silistra, Bulgario
* Szolnok, Hungario
* Žilina, Slovakio
Blokoj aŭ brikoj Lego kuraĝigas lernadon pere de ludado.
**Konstruludilo** estas serio de standardaj pecoj kiuj permesas la konstruadon de vario de diferencaj modeloj. La pecoj evitas la komplikon de fabrikataj pecoj, kaj la postulon de speciala trejnado necesa por desegni kaj konstrui komplikajn sistemojn. Tio faras ilin taŭgaj por portempaj strukturoj, aŭ por uzado kiel ludiloj por infanoj. La pecoj uzataj nomiĝas plej ofte blokoj aŭ brikoj.

La greka filozofo Platono verkis, ke la futura arkitekto ludas je konstruaĵoj dum infanaĝo. Konstruludilo estas kolekto de separataj pecoj kiuj povas esti kunigitaj por krei modelojn. Popularaj farotaj modeloj estas aŭtoj, kosmoveturiloj, kaj domoj. La konstruotaj aĵoj kiuj estas konstruitaj estas foje uzataj post kompletigo, sed ĝenerale parolante, la celo estas konstrui aĵojn laŭ propra desegno, kaj malnovaj modeloj ofte estas malfaritaj kaj la pecoj estas reuzataj en novaj modeloj.

La plej malnovaj kaj, eble plej ofta konstruludilo estas serio de simplaj lignaj blokoj, kiuj estas ofte pentritaj je brilaj koloroj kaj havigitaj al infanoj kaj beboj. Konstruludiloj kiaj brikoj de Lego kaj de Lincoln Logs estas desegnitaj por iom pli aĝaj kaj estis tre popularaj en la lasta jarcento. Konstruludiloj allogas al infanoj (kaj plenkreskuloj) kiuj ŝatas labori per siaj manoj, puzlo-solvantoj, kaj kazoj de imago-povo.

Kelkaj aliaj ekzemploj estas Bayko, Konstruk-Tubes, K'Nex, Erector Set, Tinkertoy, kaj Meccano, kaj ĝenraj konstruludiloj kiaj Neodimaj magnetludiloj.

Notoj
-----

1. ↑  Karl Hils, *The Toy - Its Value, Construction and Use*, Edmund Ward Ltd. London, 1959.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Konstruludilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Interlocking Puzzle Pieces and other Geometric Toys
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo ZH en Kilchberg ZH staras por la svisa Kantono Zuriko. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Kilchberg**. |


---

Pri la komunumo
---------------

**Kilchberg ZH** estas komunumo en la distrikto Horgen en Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 7188 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Kilchberg situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Zuriko, limante rekte al al urbo Zuriko. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bendlikon, situanta ĉe la lago kaj etendiĝante ĝis al la lagobordo, la preĝeja distrikto Kilchberg kaj la vilaĝeto Schoren.

Trafiko
-------

Tra Kilchberg pasas la trajnlinioj de Zuriko al Gotardo kaj de Zuriko al Koiro. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro.

Historio
--------

La alemano Bankilo estis supozeble la fondinto de Kilchbergs - aŭ pli bone dirita - de *Bendlikon*, kiel la vilaĝo iam nomiĝis. Li setlis je la fino de la 5-a jarcento ĉe la alfluo de la vilaĝa rivereto al la lago, kie hodiaŭ troviĝas la hotelo «Löwen». Kiel la nomo «Kilchberg» indikas, la preĝejo sur la monto estis menciita unuan fojon en la jaro 1248. En la malnova zurika milito la ligna preĝejo estis bruligita de la ĵurkomunumanoj kaj poste anstataŭigita per ŝtona konstruaĵo. Ek de 1935 Kilchberg ankaŭ posedas rom-katolikan preĝejon.

Origine Kilchberg estis kampara vilaĝo. Krom kamparanoj, kies plej grava enspezo ĝis la 17-a jarcento estis la vinkulturado menciindas ankaŭ la ŝipistoj de Bendlikon, kiuj prizorgis person- kaj vartransporton kun la urbo Zuriko. En la 17-a kaj 18-a jarcento floris la hejmlaboro de la kotonoŝpinistoj kaj la muslinoteksitoj.

Ekonomio
--------

En la 18-a jarcento la porecelanfabriko kaj poste la fajencofabriko havis gravan signifon por Kilchberg. Dum la nur 28-jara historio de la porecelanfabriko Schooren estis kreitaj multspecaj bele pentritaj tabloservicoj, sed ankaŭ multnombraj individuaj figuroj kaj figurgrupoj.

Kilchberg estas la ĉefsidejo de monde konata ĉokoladfabriko Lindt & Sprüngli. Ĝi estas la plej malnova kaj sola pli granda industrientrepreno sur la teritorio de la komunumo. La firmao, kiu fondiĝis en la jaro 1845 havas sian sidejon jam ek de 1899 ĉe la aktuala loko ĉe Seestrasse.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj komunumoj kun la nomo Kilchberg
* Kilchberg ZH (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kilchberg ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Kilchberg ZH
* Kilchberg ZH en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Horgen |
| --- |
| Adliswil • Hirzel • Horgen • Hütten • Kilchberg • Langnau ĉe Albis • Oberrieden • Richterswil • Rüschlikon • Schönenberg • Thalwil • Wädenswil |  |

 |
Kortholto el Syntagma Musicum de Michael Praetorius, Wolfenbüttel 1619
La **kortholto** estas historia muzikilo el la familio de la lignaj blovinstrumentoj. Ĝi estis uzata dum la renesancepoko.

La nomo deduktiĝas el la platdiĉa *kort* (mallonga) kaj *holt* (ligno) kaj esprimas la relativan mallongecon kompare kun la voĉpozicio. Tiu ĉi ekestas el tio, ke la cilindre borita tubo en ĝia interno fakte estas faldita kaj pasas duoble kiel je la moderna fagoto kaj ties historia antaŭanto, la dulciano.

Je lakortholto generas la tonon duobla anĉo, kiu estas lokita en ventkapsulo, simile al krumorno. La sono similas al tiu de ka krumorno, kvankam iom pli milda, kiu eble devenus de tio, ke la mallarĝe faldita tubo dampas certajn supratonojn.

Simile al multaj aliaj instrumentoj de la renesancepoko la kortholto anis tutan familion. Ĝi estis konstruita en c/f-agordo en la voĉpozicioj soprano, aldo, tenoro kaj baso. Ekde meze de la 20-a jarcento oni denove konstruas kaj ludas kortholtojn. Ili servas al la reproduktado de muziko el la rensancepoko.
Kosmopramo Discovery
**Kosmopramo *Discovery*** (Esperante: Malkovro) (NASA Orbita Veturila Specifado: OV-103) estas unu el la tri restantaj kosmoveturiloj en la kosmoprama floto posedata de Usono. Usona Nacia Aeronaŭtika kaj Kosma Administracio (NASA), kune kun Atlantis kaj Endeavour. Unue flugite en 1984, *Discovery* estas la tria operacia kosmopramo kaj la plej maljuna pramo en servico. *Discovery* estas farinta misiojn kaj esplorajn kaj muntajn de la Internacia Kosmostacio.

La kosmoveturilo prenas sian nomon de antaŭaj ŝipoj de esplorado nomitaj *Discovery*, primare HMS Discovery, la vela ŝipo kiu akompanis la faman esploriston James Cook dum lia tria kaj fina maĵora vojaĝo. Aliaj inkludas la ŝipon *Discovery* de Henry Hudson kiun li uzis dum 1610-1611 serĉi por Nordokcidenta Pasejo, kaj RRS *Discovery*, ŝipo uzita por ekspedicioj al Antarktio dum 1901-1904 de Robert Falcon Scott kaj Ernest Shackleton (kaj ankoraŭ prezervita kiel muzeo). La pramo kundividas nomon kun *Discovery One*, la fikcia kosmoŝipo al Jupitero de la kinaĵoj *2001: A Space Odyssey* kaj *2010: The Year We Make Contact*.

*Discovery* estis la pramo kiu lanĉis la Kosmoteleskopo Hubble. La dua kaj tria Hubble-aj servicaj misioj estis ankaŭ faritaj de *Discovery*. Ĝi ankaŭ lanĉis la Sondo Ulysses kaj tri TDRS-aj satelitoj. *Discovery* estas elektita dufoje kiel la orbitilo por rekomenco de flugoj, unue en 1988 kiel la orbitilo por rekomenco de flugoj post la 1986-a *Challenger*-a Katastrofo, kaj tiam por la ĝemelaj misioj por rekomenco de flugoj en julio 2005 kaj julio 2006 post la 2003-a Colombia-a Katastrofo. *Discovery* ankaŭ portis kosmonaŭto John Glenn de Project Mercury, kiu estis 77 jara tiutempe, refoje en la kosmon dum STS-95 je la 29-a de oktobro, 1998 fare al li la plej maljuna homo veturi en kosmon.

Se la planita misio de Vandenberg Air Force Base por la Usona Departamento de Defendo okazis, *Discovery* flugus tiujn ĉi misiojn.

Flugoj
------

Kosmopramo *Discovery* ĝis decembro 2006 flugis 33 foje, trapsais 241.95 tagojn en kosmo, kompletis 3 808 orbitojn, kaj flugis 158 859 429 km tute. Ĝi estas fluginta la plej multajn flugojn da ĉiuj kosmopramoj ĝis nun. Tio estas honora titolo kiu ĝi verŝajne retenos. *Discovery* estas fluginta pli da individuaj flugoj ol iu ajn alian kosmoveturilo en historio kaj retenos tiun ĉi honoro longatempe pro ke neniu planita lanĉa veturilo (nek usona nek internacia) havas konstrukciitan vivdaŭron da pli ol 10 flugoj. *Discovery* flugis ambaŭ "rekomencon de flugoj" misiojn post la Challenger-a kaj la Colombia-a katastrofoj: STS-26 en 1988 kaj STS-114 en 2005.

Vidu ankaŭ
----------

* Supratmosfera Esplorsatelito

* Kategorio Kosmopramo Discovery en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 203506
* GND: 4467628-1
* LCCN: no89003749
 |
**Kontaktrelo** aŭ **kurentorelo** estas sistemo de alkondukto de elektro al la fervojaj vagonoj. Kutime ĝi estas uzata en metroo.
Ankaŭ la nomo "*tria relo*" estas uzata. Sed tiu formulado estas konfuzebla kun trirelaj trakoj.

 flanka kurentorelo de metroo de Amsterdamo;Amsterdamo; subtera fervojo;Nederlando 
Modelo de kurentorelo de Metroo de Munkeno; Munkeno; Germanujo; subtera fervojo
Kurentoreloj de Urba fervojo de Hamburgo; Hamburgo, Germanujo

Kontaktrelo flanke de la trako
------------------------------

Flanke de trako lokiĝas mem kontaktrelo - fera trabo, kiu estas konektita kun unu borno de subcentralo, la alia borno estas konektita kun du ĉefaj reloj.

La trabo estas muntita per specialaj krampoj sur ŝpaloj de la trako je ia alto tiel, ke elektroprenilo de la vagono povas tuŝi ĝin desube. Desupre kontaktrelo estas kovrita per izolita kovrilo por malpligrandigi danĝeron por homoj.

Tria relo povas esti de ĉiu flanko de la trako, do ĉiu vagono devas havi po elektroprenilon de ĉiu sia flanko.

Kurentorelo en tunelo kaj stacio
--------------------------------

plafona kurentorelo kun Pantografo (kurentoprenilo) en ĉefa stacio de Berlino; Berlino
En tuneloj kaj stacioj oni povas uzi kurentorelojn en plafono, la kurentorelo estas la supertraka kontakta lineo.

En la malfruaj jaroj de 1980 oni faras provoj kun trajno de 160 km/h kun plafona kurentorelo de 1 km longo en tunelo de Sempiono (Sempiono VS). Pro pli granda fervoja profilo pro rula strato oni ne volis rekonstrui la tunelon. Antaŭ tiu provo oni rulis kun plafona kurentorelo ĝis 110 km/h en Svisujo, kaj internacie kun 80 km/h.

Una prova sektoro de 3 km longo en malsupra aŭstria tunelo "Sittenberg" estis en jaro 2004 allasi por 200 km/h.

Meza aŭgusto 2004 oni rulis kun 260 km/h kun ICE S en la 3 km prova sektoro. La departementoj de Aŭstrio kaj de Svisujo eble volis allasi la sistemon por la rapido 250 km/h.

Referencoj
----------

1. ↑  Informo: *Erfolgreiche Stromschienenversuche im Simplontunnel* Sukcesaj provoj kun kurentoreloj en tunelo de Sempiono. En: *Die Bundesbahn* 3/1989, p. 268.
2. ↑  Beat Furrer: *Deckenstromschienen für Geschwindigkeiten bis 250 km/h?*. (Plafona kurentoreloj por rapido ĝis 250 km/h. En: Eisenbahn-Revue International, kajero 5/2004, p. 219.
3. ↑  *Neue Erfolge für die Deckenstromschiene*. Novaj sukcesoj por la plafona kurentorelo. En: Eisenbahn-Revue International, Heft 10/2004, p. 439.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Kontaktrelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tunelo de Simplono

Eksteraj ligiloj
----------------
velŝipa korveto
**Korveto** ekde la 18-a jarcento estas la nomo por vico da tipoj de malgrandaj militŝipoj.

Velŝipa epoko
-------------

Korvetoj ekestis samtempe kun la fregatoj meze de la 18-a jarcento ekestis kiel neklasitaj, malgrandaj, rapidaj militŝipoj kun malprofunda ŝipa kilo. Pli malmultekostaj ol pli grandaj velŝipoj, ili kutime havis 10 ĝis 24 ne tro pezajn kanonoj kaj kutime havis tri mastojn el kiuj ĉiuj estis plene provizitaj per veloj.

Ili malpli grandis ol la fregatoj kaj estis antaŭviditaj por malpli longdaŭraj ŝipvojoj, sed en bataloj havis similajn taskojn kiel la fregatoj. Kontraste al la fregatoj, kie la kanonoj situas en fermita, pli suba ferdeko, la kanonoj de korveto situis sur la plej supra, subĉiela ferdeko. Pro sia rapideco kaj moveblo ili aparte uziĝis por kurieraj aŭ esploraj celoj. Pro la sama avantaĝo de rapideco kaj moveblo, ankaŭ multaj piratoj uzis korvetojn.

20-a jarcento
-------------

la moderna korveto *HMS Härnösand* de la sveda mararmeo
En la 19-a jarcento la tradiciaj tipoj de militŝipoj perdis sian signifon, kaj samtempe malkutimiĝis nomi ŝipojn korveto aŭ fregato. Tiutempe ankoraŭ estis la "blokadorompa korveto", malgranda militŝipo kun malprofunda ŝipa kilo kaj kirasa protekto, kies celo estis trarompi la armean blokadon de haveno.

Antaŭ la Dua Mondmilito fakuloj de la brita mararmeo pripensis, kiel en milita kazo eblis protekti komercajn ŝipojn kontraŭ atakoj de submarŝipoj. Unu el la rezultoj de tiuj pripensoj estis la evoluigo de malgranda militŝipo, laŭ modelo de balenŝipo. Tiaj ŝipoj estis malmultekostajn kaj ilin produkti povis ankaŭ malgrandaj ŝipfarejoj sen sperto pri konstruo de militŝipoj. Malantaĝo de la ŝipa modelo estis kompare al malamikaj submarŝipoj relativa malrapideco, malforta armila ekipo, la malnovspeca vapormaŝina motoro kaj malpreciza navigado.

La tradiciemaj gvidantoj de la brita mararmeo por la nova ŝipa tipo elektis la malnovan nomon "korveto". Kvankam tiuj novaj korvetoj origine nur havis la taskon akompani komercajn ŝiparojn, ili poste dum la Dua Mondmilito utiliĝis ĉiutaske kaj ĉiuvetere en la norda parto de la Atlantika Oceano. La ŝipa tipo sukcese partoprenis en la ĉasado de malamikaj submarŝipoj, sed kompare facile estis dronigebla per atakoj de malamikaj militaviadiloj.

* Kategorio Korveto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Internacia Meteorologia Organizo** (IMO) estis fondita en 1988 kaj havas kelkcent membrojn. La organizo estis fondita por renkonti kreskantan bezonon de internacia kunlaboro en meteorobservado kaj esplorado de amatoroj. La observdatumbazo de la organizo enhavas grandan kvanton da datenoj de malsamaj observadmetodoj kaj de malsamaj lokoj ĉirkaŭ la mondo. Centraligi ĉi tiujn informojn certigas pli grandan efikecon en la studo de meteoroj kaj ilia rilato al kometoj kaj polvo en la sunsistemo.

La organizo eldonas dumonatan revuon nomitan WGN kaj ankaŭ okazigas la Internacian Meteorkonferencon en septembro, kutime en vilaĝo, kie lumpoluado mankas, en unu el la eŭropaj landoj .

Referencoj
----------

1. ↑  IMO website.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Internacia Meteorologia Organizo ĉe Twitter
* *WGN*, the Journal of the International Meteor Organization


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828288
* GND: 106463690X
* LCCN: n91073153
* VIAF: 151408593
 |
***Kiel Plaĉas al Vi*** (origina titolo en la angla: *As You Like It*) estas komedio de William Shakespeare. Ĝi okazas en Ilirio. Shakespeare verkis ĝin ĉirkaŭ la jaro 1601. Ĝi unuafoje estis publikigita en 1623. Verŝajne oni prezentis la teatraĵon la unuan fojon dum la vespero antaŭ la epifania festo en 1601 aŭ 1602.

Tradukoj al Esperanto
---------------------

*Orsino kaj Viola*, pentrita de Frederick Richard Pickersgill
*Kiel Plaĉas al Vi* (traduko de Ivy Kellerman Reed) aperis en 1910 (137 paĝoj). Profesiaj aktoroj prezentis ĝin dum la 6-a Universala Kongreso 1910 en Vaŝingtono, sed oni rimarkis plurajn lingvajn fuŝojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kiel plaĉas al vi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* *Kiel Plaĉas al Vi* en *Enciklopedio de Esperanto*
* Esperanta teksto en *Internet Archive*
* Esperanta teksto en *Project Gutenberg*
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Komuna elipsa ekzercilo (elipsa trejnada maŝino)
Korpekzercado kiel parto de la trejnado de usona marista infanteriano, 2005
**Korpekzercado** estas korpa agado kiu plibonigas aŭ daŭrigas fizikan sanecon kaj entutan sanon. Ĝi estas ofte praktikadita por plifortigi muskolojn kaj kardiovaskulan sistemon, kaj kreski atletajn kapablojn. Ofta kaj regula korpekzercado akcelas imunsistemon, kaj kunlabore malhelpas malsanojn de bonhaveco kiel kormalsanon, kardiovaskulan malsanon, kaj tipo-2an diabeton kaj obezecon. Ĝi ankaŭ plibonigas mensan sanon kaj kunlabore malhelpas melankolion.

Ekzercoj estas ĝenerale grupigitaj en tri tipojn depende de la ĝenerala efiko kiun ili havas sur la homa korpo: Flekseblecoj kiel ekzemple streĉado plibonigas la gamon de moviĝo de muskoloj kaj artikoj; aerobiaj ekzercoj kiel marŝado kaj kurado fokusiĝas al pliigo de kardiovaskula pacienco; kaj anaerobiaj ekzercoj kiel peztrejnado, funkcia trejnado aŭ sprintado pliigas mallongdaŭran muskolforton.

Muskola grandeco pliiĝas kiam persono kontinue defias la muskolojn por trakti pli altajn nivelojn de rezisto aŭ pezo. Ĉi tiu procezo estas konata kiel muskola hipertrofio. Muskola hipertrofio okazas kiam la fibroj de la muskoloj subtenas damaĝon aŭ vundon. La korpo riparas difektitajn fibrojn kunfandante ilin, kio pliigas la mason kaj grandecon de la muskoloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Sportilo
* Kinezologio
* Intervala trejnado
* Jogo
* Svingrajdado

Notoj
-----

1. ↑  Physical exercise
2. ↑   How Does A Beginner Build Muscle?. Arkivita el la originalo je 2021-11-21. Alirita 2021-11-21.

* Kategorio Korpekzercado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 231419
* LCCN: sh00005703
* NKC: ph126832
 |