recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Imre Tarafás** [tarafAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tarafás Imre** estas hungara bankisto, ekonomikisto, altlerneja instruisto.

Imre Tarafás naskiĝis la  12-an de aŭgusto 1947(nun 1947-08-12) en Körmend.

Biografio
---------

Imre Tarafás akiris ekonomikan diplomon en Universitato Károly Marx en 1969. Post la diplomo li laboris en instituto, inter 1973–1986 en la Hungara Nacia Banko, pli poste en planada oficejo (1986-1988). Li revenis al la Nacia Banko jam kiel vicbankestro (1988-1993), poste li havis signifajn postenojn en pluraj financaj organizaĵoj. Li instruis ekde 1999 en la Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li kandidatiĝis (CSc) en 1978, li doktoriĝis (DSc) en 2005 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1999.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az 1971-75-re kidolgozott exportösztönzési rendszer* (kunaŭtoro, 1971)
* *A láthatatlan pénz* (1977, ankaŭ germane, tralaborita 1983)
* *A monetáris politika* (libro, 2001)
* *Bankrendszer és monetáris politika Magyarországon, 1987-2000* (libro, 2002)
* *Napjaink monetáris politikájának alapjai* (2008)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854182
 |


* Portalo pri Biografio
La Kapelo Sankta Klemento La **Kapelo Sankta Klemento** (germane: *Clemenskapelle*) estas unu el la plej malnovaj konstruaĵoj malsekularaj de la urbo Eisenach, Germanio.

Historio
--------

Landgrafo Hermano la 1-a laŭdire forpuŝigis la leprulojn, okaze de la fondo de la Katarina monakejo (1214), el la tie situanta Nikolao-malsanulejo en la okcidenta urboparto trans malantaŭ la Nikolao-pordegon. La unua mencio de la nova leprozula komplekso, al kiu apartenis ankaŭ la Klemento-kapelo, estis en 1295.

Ĝis la 17-a jarcento oni uzis la preĝejeton por diservoj. En 1813, kiam francaj okuptrupoj venis al Eisenach, ĝi ege damaĝitis. Poste la ejo funkciis kiel kaprujo kaj lignodeponejo. Nur en 1866 ĝi restaŭritis danke al subvencio de lia grandduka moŝto Karlo Aleksandro. Tiam la konstruaĵo apartenis jam al la Hospitalo Sankta Anno respektive al ties fondaĵo.

De la origina konstruaĵo konserviĝis la muroj kaj kelkaj detalaĵoj, kiel ekz. la fenestroj de la norda kaj de la eosta flankoj. La ejo, estante 5,92 metrojn longa kaj 4,47 metrojn larĝa, estas tre modesta.

La tuto volonte uzitis, ĝis la nedaŭra fermo, kiel ejo por baptoj, geedzigoj kaj diversaj jubileaj festoj.

Fonto
-----

Informoj sur la urbaj retpaĝoj Arkivigite je 2015-12-22 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kapelo Sankta Klemento (Eisenach) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Gazetartikolo de 2014
**Dobroĝo** aŭ **Dobruĝo** (bulgare *Добруджа*; rumane *Dobrogea*) estas provinco en la sud-orienta Rumanio, limigita oriente de Nigra Maro, sude de Bulgario, okcidente de Danubo kaj norde de Ukrainio. Ĝi enhavas du rumaniajn distriktojn: norde: Tulcea, sude: Constanţa. Grandan parton de la nordo de Dobroĝo okupas la riverdelto de Danubo. La provincon "tranĉas" horizontale la Kanalo Danubo-Nigra Maro.

En Dobroĝo loĝas preskaŭ unu miliono de personoj.

Sur la apuda mapo la rumania Dobroĝo estas markita per oranĝa koloro, dum la flava koloro markas la bulgaran regionon.

Vidu ankaŭ
----------

* Balĉik

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dobroĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Popolnombrado 2002

Rumanio Historiaj regionoj de Rumanio

**Banato** • **Dobroĝo** • **Moldavio** (Besarabio • Buĝak • Bukovino) • **Transilvanio** (Kriŝano • Maramureŝo) • **Valaĥio** (Muntenio • Oltenio)

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32363
* GND: 4012571-3
* LCCN: n82150359
* VIAF: 315144288
* SUDOC: 027379582
* NKC: ge129017
 |
Vidu ankaŭ: Kalko kaj Kalcia oksido
Kalkoŝtonaj terasoj en Pamukkale, Turkio
**Kalkoŝtono** estas blanka sedimenta ŝtonaĵo, kiu konsistas plejparte el kalcia karbonato en ties ambaŭ mineralformoj kalkospato kaj aragonito (ambaŭ {\displaystyle CaCO\_{3}}) kaj el dolomito ({\displaystyle CaMg(CO\_{3})\_{2}}).

Ĝi estas en pura stato blanka, sed la fremdaj materialoj kolorigas ĝin flava, bruna aŭ ruĝa.

Plimulto de la kalkoŝtonoj havas grajneran strukturon. La grajneroj grandas de 0,001 mm ĝis okulvideblaj grajnoj, estas ofte etetaj restaĵoj de fosiliaj ŝeloj de kalkoskeletaj bestoj.

La kalkoŝtono estiĝas plej ofte en maroj per kemia sekreciado en la akvo.

La kalkoŝtono riĉas je fosiliaj restaĵoj kaj tiel gravas por la geohistoriistoj. Ĝi ankaŭ gravas por la industrio por produkti sterkon (tipo kiu riĉas je fosforo).

Se oni varmigas je temperaturo de 900–1000  ℃ la kalkoŝtonon, la kalcia karbonato disiĝas je karbona dioksido kaj kalko.

Kalkoŝtono povas esti detruata per acida pluvo.

Jerusalema ŝtono (hebree אבן ירושלמית; arabe حجر القدس) estas nomo aplikata al diversaj specoj de pala kalkoŝtono kaj dolomita kalkoŝtono, ofta en kaj ĉirkaŭ Jerusalemo kiu estis uzata en konstruado ekde antikvaj tempoj.

Formoj
------

* kretoŝtono
* koralrifo
* stalaktito/stalagmito
* marmoro

Bildoj
------

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Kalkoŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kalkoŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Karsto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 27411
* GND: 4163107-9
* LCCN: sh85077017
* BNF: 11938314x
* NDL: 00570623
* NKC: ph162639
 |
La eldonejo **Terzio** - germane **Terzio Verlag** - estas germanlingva libroeldonejo de porinfana literaturo, porinfanaj sonlibroj kaj fokuse de porinfanaj edukaj komputilaj programoj. Ĝi fondiĝis en 1997 fare de *Iris Bellinghausen* und *Ralph Möllers*, kaj havas sian centran sidejon en Munkeno. (Nürnberg).

La kresko al la ekonomie gvida germanlingva firmao pri porinfanaj edukaj komputilaj programoj komenciĝis per serio de kompaktdiskoj pri komputilaj programoj lige al la porinfana televida programo *Löwenzahn* ("leontodo"), farita kunlabore kun la dua ŝtata germania televida kanalo ZDF.

En 2000 per la kanzonaj-rakontaj infanlibroj, filmetoj kaj komputilaj ludoj de la serio *Ritter Rost* aldoniĝis plia sukceso. En 2002 la eldonejo kune kun la firmao *ChessBase* produktis ŝakinstruan programon por infanoj , titolitan *Fritz und Fertig – Schach lernen und trainieren*. Aldone tamen ekzistas multaj pliaj serioj de komputilaj programoj pri vasta gamo de aliaj fikciaj roluloj. Granda nombro de la edukaj komputilaj programoj estas farataj samrange en du aŭ tri lingvoj, ĉiam germane kaj foje angle plus france, foje ankaŭ hispane, turke aŭ alilingve. Tio alirigas la programon por infanoj de aliaj gepatraj lingvoj ol la germana, sed ankaŭ ebligas uzi ilin en lingvolernado.

Ekde januaro 2007 ankaŭ la serio **edition quinto**, publikigita de la berlina eksa eldonistino *Christine Paxmann*, apartenas al la eldonejo. En tiu memstara libroserio aperas literaturaj porinfanaj libroj. Same ekde januaro 2007 la eldonejo *Titania*, nun en Frankfurto ĉe Majno, plejgrandparte apartenas al la eldonejo Terzio. En la eldonejo Titania interalie publikiĝas la klasikaj porinfanaj bildlibroj de la desegnisto *Fritz Baumgarten*. Eldonisto kaj kunposedanto de la eldonejo Titania estas *Mathias Berg*.

En 2012 la hamburga eldonejo Carlsen, specialiĝinta precipe pri bildstrioj, aĉetis ĉiujn rajtojn kaj stokojn de la eldonejo Terzio. La eldonejo Terzio tamen pluekzistos kiel aparta marko.

La eldonistoj Möllers kaj Bellinghausen plu (licence) komercas ĉiujn muzikajn, teatraĵajn, filmajn, televidajn kaj ĉiujn kromajn rajtojn de "ilia" serio Ritter Rost. Per la serio **edition quinto** ili ankaŭ estonte pluaktivos kiel eldonistoj de porinfanaj libroj kaj sonlibroj.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la eldonejoj Terzio kaj la "novaj posedantoj" Carlsen kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* eldoneja retejo
**Kurukŝetr,** Pri tiu ĉi sono prononco, hindie: **कुरुक्षेत्र** estas kuntirita urbego kaj municipo kun Thanesar en nordokcidenta Barato, en norda parto de subŝtato Harjano, en la samnoma distrikto, kies sidejo ĝi estas. La loknomo signifas: La tero de la Kuru.

Sankta loko en Kurukŝetr

Demografio
----------

En 2011 Kurukŝetr kun Thanesar havis 154 962 da loĝantoj.

Geografio
---------

Kurukŝetr situas en montetaro en averaĝa alteco de 240 metrojn laŭ la marnivelo. Ambala troviĝas 32, Jamunanagar 42, Karnal 43, Kajthal 52, Patiala 54, Saharanpur 67, Panĉkula 73, subŝtata sidejo Ĉandigaro 76, tutlanda ĉefurbo Delhio 162, Mumbajo 1298, Kolkato 1417 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ĉirkaŭ 1200-1000 antaŭ Kristo la hinduoj jam okupis tiun areon, kiu estas ĉirkaŭita de speciala aŭreolo kiel "sankta" tero. La loko estis konstante menciita en Ajurvedo kaj similaj verkoj. Kurukŝetr estas lulilo de la Brahmismo kaj ĝia kulturo, de kie ĝi disvastiĝis ĉie en Barato. Ĝi ankaŭ estas naskiĝloko de la hinda epopeo. La milito de Kurukŝetro (nagarie: कुरुक्षेत्र युद्ध) estas esenca parto de la hinda verko Mahabarato.

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Milito de Kurukŝetro.
En 2017 la registaro deklaris Kurukŝetr **sankta urbo** kaj vendo, posedo kaj konsumo de viando estas malpermesitaj en la municipo pro ĝia religia signifo.

Lingvoj
-------

En Kurukŝetr la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj en:Haryanvi language, al kiu aldoniĝis la angla kaj panĝaba lingvoj.

Religioj
--------

Laŭ religioj en Kurukŝetr vivas ĉefe hinduoj (83,5%), poste sikoj (14,5%), islamanoj (1,5%), iomete ankaŭ aliaj.

Eduko
-----

En Kurukŝetr la plej altnivela eduko okazas en universitatoj kaj institutoj.

Konstruaĵo

Klimato
-------

En Kurukŝetr jare pluvas ĉirkaŭ 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas iomete, tamen pro la musono tre ofte en julio kaj aŭgusto.

Trafiko
-------

Al Kurukŝetr alvenas 3 fervojaj linioj el Ambala, Karnal kaj Kaithal. 

StacidomoTraira ĉefvojo trairas la urbegon de okcidento al oriento, krome norda-suda ĉefvojo preteriras. Ankaŭ funkcias 2 flankovojoj al la najbaraco. La internacia flughaveno troviĝas ĉe Ĉandigaro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, aparte menciinda hinduaj sanktaj lokoj kun pilgrimaj cellokoj
* muzeo
* maŭzoleo

Fontoj
------

* WikiTrans

* KonstruaĵoKonstruaĵo
* InstitutoInstituto
* UniversitatoUniversitato


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Kurukŝetr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia (ekde 2000) en urbo Encs (Hungario). Ĝi troviĝis ĝis 1984 en memstara vilaĝo *Fügöd*, poste la vilaĝo iĝis urboparto de Encs.

Historio
--------

Dum dominado de turkoj la loĝantoj de Fügöd konvertiĝis al kalvinismo, en 1595 estis menciita jam kalvinana kirko. La sekva mencio pri loma kirko okazis en 1731. Oni pligrandigis ĝin en 1802, tamen ĝi estis malkonstruita en 1868 kaj pli nova estis konstruita en la jaroj 1869 kaj 1870. Plena trakonstruo okazis kun pli altaj muroj en 1950 kaj en 2006 renovigaj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la trotuaro, sed estas ĉirkaŭita. La fasado estas preskaŭ simetria, nur memortabulo maldekstre rompas la simetrion. La kvadrata turo meze plene reliefas. La turpinto estas arka piramido. La enirejo funkcias tra la turo kaj pluvŝirmilo kovras ĝin, kiu atingas la trotuaron. La navo estas brikoforma. La muroj estas laŭ la kutimoj blankaj. La galerio ne havas orgenon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2021-09-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Strukturo de povidona-joda komplekso, la plej ofta antisepsilo uzata nuntempe.Strukturo de povidona-joda komplekso, la plej ofta antisepsilo uzata nuntempe.
**Antisepsilo** estas malinfektaĵo por surkorpa uzado. Ĝi estas substanco kiu mortigas aŭ preventas la kreskon de la bakterioj, fungoj kaj virusoj (mikro-organismoj) sur la eksteraj surfacoj de la korpo. Antisepsilo diferencas de antibiotiko, kiu agas nur kontraŭ la bakterioj kaj estas administrata pere de injektaĵo aŭ pere de la buŝo, kaj de la "*bakteriofagoj*" kiuj estas produktoj kiuj enhavas virusojn portantaj bakteriojn.

Antisepsaj produktoj
--------------------

Ekzistas pluraj klasoj de antisepsaj produktoj, determinitaj laŭ ilia kemia strukturo kaj ilia efikeco. Inter la ĉefaj antisepiloj interalie natria hipokloritoo) kaj etanolo farita surbaze de alkoholo.

La malpli gravaj antisepsaj produktoj konsistas el kolorigiloj kiel la eozino, la solvaĵo de Milian, la fluoreskeino aŭ la metilenbluo.

Noto kaj referencoj
-------------------

Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo *Antiseptique* en la franca vikipedio, listo de aŭtoroj.

1. ↑  (en) Gerard J. Tortora, Berdell R. Funke kaj Christine L. Case, Enkonduko al mikrobiologio, Saint-Laurent, Kanado, Éditions du renouveau pedagogique, 2003, 945 p. (ISBN 978-2-7613-1345-2), paĝo 219.
2. ↑  (fr) «*Les antiseptiques*» Arkivigite je 2012-06-15 per la retarkivo Wayback Machine (tabelo kaj konsiloj), retejo de la franca regiona hospitalo CHRU en Lille.
**Daniel Libeskind** (naskiĝis la 12an de majo 1946, en Łódź, Pollando) estas usona renoma arkitekto kaj urboplanisto devenanta de Pollando. Li estas konata pro lia multdisciplina aliro kaj nova, kritikeca diskutado en la arkitekturo. Inter liaj ĉefaj verkoj estas gravaj kulturaj konstruaĵoj, kiel la juda Muzeo en Berlin, la Nussbaum-muzeo en Osnabrück, Germanio, la Denver Art Museum, la Imperial War Museum en Manchester. Li faris planojn por regionoj kaj urboj, konceptis ekspoziciojn, scen-aranĝojn por teatroj. Dum somero 2002 li enscenigis operon „Saint Francois d’Assise" ĉe la Deutsche Oper. En 2003 Libeskind gajnis la konkurson pri la nova One World Trade Center en Novjorko.

Biografio
---------

En 1957 liaj gepatroj elmigris al Israelo.

1960 Libeskind elmigris al Usono, 1960 li fariĝas Usonano. Li studas muzikon en Israelo kaj en Novjorko kaj praktikas kiel profesia muzikisto. Poste li ŝanĝas al la studado de la Arkitekturo. 1970 li finas sian studadon je la Cooper Union for the Advancement of Science and Art en Novjorko.
1972 li doktoriĝas en historio kaj teorio de arkitekturo je la School of Comparative Studies en Essex. 1989 li translokiĝas kun sia familio al Berlino, ekde 2003 li vivas en Novjorko.

Libeskind instruis i.a. je la Universitatoj Yale, Londono, Zürich, St. Gallen, Graz, Karlsruhe kaj Lüneburg.

Arkitektura lingvo
------------------

Imperial War Museum North en Manchester, Britio.
Jüdisches Museum Berlin.
San Francisco Contemporary Jewish Museum.

* Kategorio Daniel Libeskind en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 248346
* GND: 118861301
* LCCN: n82001921
* VIAF: 95823527
* ISNI: 000000010927548X
* LIBRIS: 263169
* SUDOC: 079489672
* BNF: 13482080w
* ULAN: 500023087
* NLA: 36565079
* NDL: 00744986
* BIBSYS: 90571225
* RKD: 222678
* NKC: xx0013393
 |
**Robert Campin** (c. 1375 – 26-a de aprilo 1444), estis flandra pentristo, iniciinto kun Jan van Eyck de la nova pentrado fine de la mezepoko, komence de la renesanco.

Arthistoriistoj hodiaŭ kutime identigas lin al la majstro de Flémalle, la unua granda majstro de frua nederlanda arto.

Unu el la "Flemalle"-paneloj, muzeo Städel, Frankfurto
Lia vivo estas relative bone dokumentita  - ne laste pro skandaloj kaj jura proceso kontraŭ li. Li estis elstara pentristo jam en sia epoko kaj havis grandan studion de kunlaborantoj kaj lernantoj. Tamen ankoraŭ ne eblas, identigi lin persone kun certeco kiel pentriston de iu specifa verko.

Verkoj el lia studio kutime estas apostrofitaj kiel la **skolo de la majstro de Flémalle**. La nomo devenas pro tri paneloj transdonitaj al la Frankfurta muzeo Städel, kiuj laŭdire alvenis el iu "abatejo de Flémalle", sed poste montriĝis ke tia abatejo ne ekzistas.

Campin estis grave influita de samtempaj artistoj de manuskriptilustrado, sed li evoluigis pli grandan realisman observemon ol iu artisto antaŭa. Kaj li estis inter la unuaj, kiuj eksperimentis kun oleo-bazitaj farboj anstataŭ la antaŭaj ovo-temperaj farboj, tiel li atingis la grandan brilon de koloroj tipa por la sekva periodo.

Samtempa artisto: Jan van Eyck, kunlaborantoj el la studio de Campin: Rogier van der Weyden kaj Jacques Daret.

Ĉefaj verkoj*altaro de Mérode*, paneloj de la majstro de Flémalle, ...
* 
* 
* 
* Kunkrucumito GesinasKunkrucumito Gesinas
* detalojdetaloj
* 
* Anoncado (Bruselo)Anoncado (Bruselo)
* Anoncado (Mérode)Anoncado (Mérode)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  JSTOR Artikolo de Lorne Campbell, riĉa en detaloj kaj referencoj (en)

Literaturo
----------

* National Gallery Catalogues (new series): *The Fifteenth Century Netherlandish Paintings*, Lorne Campbell, 1998, ISBN 185709171

Eksteraj ligiloj
----------------

* Robert Campin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Robert Campin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Centre for the Study of Fifteenth-Century Painting in the Southern Netherlands and the Principality of Liège Arkivigite je 2008-04-16 per la retarkivo Wayback Machine List of works
* Robert Campin at Artcyclopedia
* Robert Campin at Zeno.org
* Gallery of works attributed to Campin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277041
* GND: 118840436
* LCCN: n82254810
* VIAF: 2492158630987823370004 89682661, 2492158630987823370004
* ISNI: 000000006297336X, 0000000107789524
* LIBRIS: 182722
* SUDOC: 027540650
* BNF: 11955921j
* BPN: 38217428
* ULAN: 500021163
* RKD: 15043
* BNE: XX1247313
 |
**Sandro BOTTICELLI** ([ˈsandro bottiˈt͡ʃɛlli], esperantigite **Sandro Bottitĉelli**) (1444/5-1510), origine nomiĝis Alessandro di Mariano Filipepi, estis itala pentristo de Florenco dum la Renesanco.
Li estas la fama pentristo de *La Primavera* ("Printempo") kaj *Nascita di Venere* ("Naskiĝo de Venuso"), ambaŭ nun en la muzeo de Uffizi en Florenco. Li pentris en preĝejoj en Florenco kaj en la Siksta Kapelo en Romo kaj por la familio Medici, pentrinte ĉefe pri temoj kristanaj kaj mitaj. Li ne famiĝis ĝis la 19-a jarcento, nur preskaŭ tri jarcentojn post sia morto.

En *La Primavera* (1477-78), la tri virinoj, kiuj dancas kune, simbolas la tri monatojn de printempo.

La *Naskiĝo de Venuso* (1485-86) montras la unuan nudan homon en Eŭropa belarto ekde la romianoj. La virino, kiu modelis Venera-n, aperas en multaj el la pentraĵoj de Botticelli (ŝi estas en La Primavera) kaj fakte ŝi estis la bokuzino de Amerigo Vespucci, el kies nomo venas la nomo de la kontinento Ameriko. Unu el la italaj eŭro-moneroj montras detalon el La Naskiĝo de Venuso. Lia nomo, Botticelli, devenis de lia frato, Giovanni, lombardo, kiu nomiĝis *Il Botticello* (La Bareleto).

Bildaro
-------

* Printempo (1478)*Printempo* (1478)
* Naskiĝo de Venuso (1485)*Naskiĝo de Venuso* (1485)

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de pentristoj
* Naskiĝo de Venuso
* Primavera (pentraĵo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sandro Botticelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sandro Botticelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407
* GND: 118514008
* LCCN: n79022942
* VIAF: 179145970098632250973
* ISNI: 0000000120994768
* LIBRIS: 178807
* SUDOC: 031637531
* BNF: 119585037
* ULAN: 500015254
* MBA: 941961a5-6ece-492d-8298-86e3211b33e3
* NLA: 35020599
* NDL: 00433953
* BIBSYS: 12021709&feltselect=bs.autid 90331541, 12021709
* RKD: 11286
* NKC: jn20000700212
* ICCU: CFIV034976
* BNE: XX1036706
 |
Lorenzo Bartolini, (Italio, 1777–1850), *La Table aux Amours (La Demidofa Tablo),* Metropolita Muzeo de Arto, Novjorko, Marmora skulptaĵo
**Marmora skulptarto** estas la arto de kreado de tridimensiaj formoj el peco de marmoro. Skulptarto estas inter la plej malnovaj de la artoj. Eĉ antaŭ farado de pentraĵoj kavernmuraj, pli frue homoj formis formojn el ŝtono. De tiuj komencoj, artefaktoj evoluis ĝis sia nuna komplekseco.

Materiala origino kaj trajtoj
-----------------------------

Thomas R. Gould, *The West Wind*, 1876
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Marmoro.
Marmoro estas metamorfa roko devena el kalkoŝtono, komponita ĉefe el kalcito (nom kristala formo de kalcia karbonato, CaCO3). La origina fonto de la kalkoŝtono estas la sedimenta kuŝjo de la kalcia karbonato en la formo de mikroskopaj animalaj skeletoj aŭ similaj materialoj. Marmoro formiĝas kiam la kalkoŝtono estas transformata per varmo kaj premo post esti kovrita de aliaj materialoj. La plej fajnaj marmoroj por skulptarto havas neniun aŭ malmultajn makulojn (kelka natura makulo povas esti vidata en la skulptaĵo, sed la skulptisto lerte adaptu ĝin al la skulptaĵo).

Kelkaj tre konataj marmoraj skulptaĵoj
--------------------------------------

La 1-a-jarcenta a.K. skulptaĵo 'La kuŝa hermafrodito', ĉe la *Museo Nazionale Romano*, Palazzo Massimo Alle Terme en Romo.
* Elginaj Marmoroj, en la Brita Muzeo, Londono
* Melosa Venuso, ĉe Luvro, Parizo
* Davido de Mikelanĝelo, en Florenco
* Laokoonto kaj liaj filoj de Agesandro, ĉe Vatikanaj muzeoj, Vatikanurbo
* Moseo de Mikelanĝelo, en Romo
* Pietà de Mikelanĝelo, en Vatikanurbo
* Diskobolo Lancellotti, la diskoĵetanto en la Museo Nazionale Romano, Romo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marmora skulptarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marble sculpture at the British Museum
**Farenhejtaj temperatur-konvertaj formuloj**| Konverti el la sistemo | al la sistemo | Formulo |
| --- | --- | --- |
| celsia | farenhejta | °F = (°C × 9/5) + 32 |
| farenhejta | celsius | °C = (°F − 32) × 5/9 |
| farenhejta | kelvina | K = (°F + 460) × 5/9 |
| kelvina | farenhejta | °F = (K × 9/5) − 460 |

- ﻿ Landoj kiuj uzas Fahrenheit (°F).

- ﻿ Landoj kiuj uzas kaj Fahrenheit (°F) kaj Celsius (°C).

- ﻿ Landoj kiuj uzas Celsius (°C).

La **grado farenhejta** (mallonge *°F*) estas mezurunuo de temperaturo, nomita laŭ Gabriel Fahrenheit.

La farenhejta skalo estis larĝe uzata antaŭ la 1960-aj jaroj, kiam nacioj tra la tuta mondo enkondukis la celsian skalon kiel parto de vasta normigo. Nuntempe, la skalo plej vaste uzatas parole en Usono kaj Jamajko, sed ankaŭ la celsia skalo malvaste (kaj en sciencaj ĉirkaŭtekstoj vaste) uzatas tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Fahrenheit 451

* Kategorio Grado farenhejta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Kompraru la du termometrojn kun celsia kaj farenjejta gradoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 132339
 |
Pri aliaj loknomoj samnomaj vidu la liston Denton (apartigilo)

**Denton** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Teksaso. La urbego estas administra centro de kantono Denton apartenanta al "Ora Triangulo de Norda Teksaso".

Situo de Denton en Teksaso

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 33° 13′ N 97° 08′ U﻿ / ﻿33.217 °N, 97.133 °U﻿ / 33.217; -97.133 (mapo)
* Areo: 162 km²
* Loĝantaro: 113 383 (en 2010)
* Supermara alteco: 201 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 76201-76210
* Telefonkodoj: 940

Geografio
---------

Malnova juĝejo de Denton
Denton situas sur montetaro en la suda landparto de Usono, en la norda parto de Teksaso. La urbego estas 76 km de la limo kun Oklahomo, 79 km de Dallas (Teksaso).

Historio
--------

Laŭ la esploroj escepte indianoj ne vivis en tiu loko. En la meza 19-a jarcento eŭropanoj alvenis kaj nomis tiun areon por *Peters Colony*. En 1846 oni deklaris Distrikton Denton, en 1857 formiĝis la urbeto mem. Ambaŭ estis nomitaj post pioniro-kapitano *John B. Denton*. La urbeto ekhavis fervojan kontakton en 1881, kiu helpis la agrikulturajn komercadon kaj prilaboradon. En 1890 Industria Kolegio fondiĝis, baldaŭ ĝi iĝis universitato.

En Dentono ekzistas du universitatoj:

* University of North Texas
* Texas Women's University

Nova juĝejo de Denton
En 1954 oni konstruis sekretan subteran ŝirmejon por prezidanto de Usono.

La urbego estas konata pro ĝia aktiva muzika vivo.

Klimato
-------

Denton situas en humida subtropika klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 11-24  ℃. La varmo kulminas en junio (registrita rekordo en 1954 45  ℃), la malvarmo kulminas en januaro (registrita rekordo estas -19  ℃). Jare pluvas po 960 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Plej ofte pluvas en majo, plej malofte januare.

Vidindaĵoj
----------

Servoj
------

* Universitato de Norda Teksaso

Trafiko
-------

Denton havas lokan flughavenon. Aŭtoŝoseoj kuras al Oklahomaurbo kaj Dallas, ĉefvojoj kuras al Lubbock kaj Greenville. Ankaŭ trajnoj helpas la trafikon. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio

Mapo pri Teksaso, kie estas trovebla Denton en la norda parto de Teksaso

* Denton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Denton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32087
* GND: 4271791-7
* LCCN: n79150422
* VIAF: 127268926
* NKC: ge394583
 |
Granda pagodo en Ŝjiano
Lokiĝo de Ŝjiano en Ĉinujo
**Ŝjiano** (ĉine 西安 [xi-an] Pri tiu ĉi sono aŭskulti) estas milionurbo en Ĉinio, kie estas provinca ĉefurbo de Ŝenŝjio.

* Loĝantaro:+8 milionoj.
* Areo: 94

Historio
--------

Ŝjiano (malnova skribo: Siano) estis la ĉefurbo de Ĉinio dum la tempo de la dinastioj de Zhou, Qin, Han, Sui kaj Tang. Ĝi estis unu de la finaj punktoj de la silka vojo.

En la jaro 1046 a.K. dum la dinastio Okcidenta Zhou, kiu estis la unua tutlanda reĝimo en ĉina historio, Ŝjiano estis nomita *Fenghao* (ĉine 丰镐|豐鎬), kiu estis kunigita nomo de du ĉefurboj *Fengjing* (丰京|豐京) kaj *Haojing* (镐京|鎬京) fonditaj de Reĝo Wen kaj Reĝo Wu respektive. En la komenca jaro de la dinastio Okcidenta Han (la jaro 206 a.K.), Imperiestro Liu Bang elektis Ŝjianon kiel ĉefurbon, kaj nomis ĝin *Chang'an* (长安|長安), kiu signifis "longan pacon". Ekde tiam ĝis la fina jaro de la dinastio Tang (la jaro 907), Ŝjiano sub la nomo *Chang'an* estis ĉefurbo de dektri dinastioj por pli ol 1100 jaroj. En la printempo de la jaro 1369, kiu estis la dua jaro post la fondiĝo de la dinastio Ming, generalo Xu Da de imperiestro Zhu Yuanzhang kaptis la urbon, kaj ŝanĝis ĝian nomon al *Xi'an* (西安, esperante Ŝjiano), kiu signifis "pacon en okcidento", kaj edke tiam, oni uzis la nomon ĝis nun.

Servoj
------

* Universitato Ŝjiano Jiaotong

Turismo
-------

Ŝjiano havas la faman armeon el 7 000 terakotaj militistoj en natura grandeco, el la 3-a jarcento antaŭ Kristo.Ŝj

Ankaŭ tie troviĝas aliaj ne famaj turismaj aferoj kiel urba murego, 14 km longa, kun superrigardo sur la urbo; eblas biciklado laŭ la muro kaj la budhisma granda ansero-pagodo (« Da Yan Ta »). Ekzistas sonorilo-turo kaj tamburo-turo.

Klimato
-------

La klimato de Ŝjiano estas kontinenta, iomete musono influas. La someroj estas varmegaj, la vintroj estas malvarmaj kaj sekaj. Plej ofte de aŭgusto ĝis novembro pluvas (vintre malofte neĝas) resume 550 mm. Printempe polvo- kaj sableroŝtormoj okazadas. La averaĝa temperaturo estas 14  ℃, somere 27  ℃, vintre proksimume frostopunkto.

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas:

* kadra Lower Hutt en Nov-Zelando
* kadra Kioto en Japanio, 1974
* kadra Edinburgo en Britio, 1985
* kadra Lahoro en Pakistano, 1992
* kadra Dnipro en Ukrainio, 1995
* kadra Katmanduo en Nepalo, 1996
* kadra Braziljo en Brazilo, 1997
* kadra Kebekurbo en Kanado, 2001
* kadra Samarkando en Uzbekio, 2013

Esperanto
---------

* Konciza historio de Esperanto en Ŝjiano
* Ĉielismo WANG Tianyi

Referencoj
----------

1. ↑   Historio de la nomo de Ŝjiano (ĉinlingva). Arkivita el la originalo je 2014-03-01. Alirita 2014-02-23.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝjiano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝjiano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Metroo de Ŝjiano
**KAYANO Shigeru** (萱野茂 [kajano ŝigeru]; 15-a de junio 1926 - 6-a de majo 2006) estas Ajno, li laboris konservi Ajnan kulturon kaj Ajnuan lingvon. Li estis la unua Ajnu-devena Konsilisto (1994-1998) kaj demandis en Ajnua lingvo kiel Konsilisto por ke "Oni sciu ke ne-Jamataj etnoj loĝas en Japanio".

Li naskiĝis en Nubudani en Biratori-urbeto en Saru-distrikto en Hokkajdo. Liaj gepatraj lingvoj estas Japana kaj Ajnua lingvoj ĉar lia avino parolis en Ajnua lingvo.

Li fondis Nibudani-Muzeon pri Ajnua Kulturo en 1972. En 1992 li kandidatiĝis por Konsilisto je Japana Socialista Partio, tamen malsukcesis, poste en 1994 li Konsilistiĝis kiel la unua Ajna parlamentano. En 1996 li ekapartenis al Demokrata Partio de Japanio pro la skismo Japana Socialista Partio. Li laboris por establi la juron pri promocio de Ajnua kulturo, ĝi establiĝis en 1997, li emeritiĝis en 1998.

Je 6-a de majo 2006 li mortis pro pneŭmonio kaŭzita de parkinsono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* IIPN Arkivigite je 2004-02-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-02-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-05-28 per la retarkivo Wayback Machine

  

* Kategorio Kayano Shigeru en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101780
* GND: 119297574
* LCCN: n86131776
* VIAF: 108779495
* ISNI: 0000 0000 8173 7282
* SUDOC: 033719004
* BNF: 14544665m
* MBA: a13e5da5-4b6a-422a-91f7-5f34d9fd405a
* NDL: 00030008
* BIBSYS: 90843862
 |
**Antal Stark** [ŝtark], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Stark Antal** estis hungara ekonomikisto, politikisto, altlerneja instruisto.

Antal Stark naskiĝis la  9-an de septembro 1932(nun 1932-09-09) en Budapeŝto, li mortis la 28-an de junio 2018 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Stark akiris ekonomikan diplomon en Universitato Károly Marx en 1955, dum jam en 1951 li aliĝis al la unusola kaj reganta partio. Post la diplomo li laboris en municipo de Cegléd, inter 1958-1963 en ĉefurba oficejo kun ministeria rango, pli poste li instruis en la universitato. Li estis ankaŭ dekano, eĉ vicrektoro. Li akiris sciencajn gradojn Ph.D. kaj DSc antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2001. Ekde 1985 li havis partiajn aŭ ministeriajn postenojn, inter 1987-1990 li estis subministro. En 2010 li pensiuliĝis. Li edziĝis tuj post la diplomo, lia edzino naskis filon en 1959. Li ricevis premiojn en 1984 kaj 1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar ipar.* (1966)
* *Népgazdaságunk 30 éve.* (1975)
* *Tervgazdálkodás és gazdaságirányítás.* (1985)
* *Rögös úton: nemzetgazdaságunk rendszerváltás előtti és utáni két évtizede.* (2009)

Fontoj
------

* biografio hungare
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853196
 |



* Portalo pri Biografio
La **Nacia Muzeo de Antropologio** (hispane *Museo Nacional de Antropología*) estas unu el la plej gravaj muzeoj en Meksikurbo kaj eĉ de Ameriko. Ĝi estis planita por hejmo kaj ekspoziciejo de la arkeologia heredaĵo de la popoloj de Mezameriko, same kiel por montri la etnan aktualan diversecon de la lando. La nuntempa konstruaĵo de la MNA estis konstruita inter 1963 kaj 1964 en la Arbaro Ĉapultepek laŭ ordonoj de la prezidento Adolfo López Mateos, kiu inaŭguris ĝin la 17an de septembro 1964. Aktuale, la konstruaĵo de la MNA havas 23 salonojn de konstanta ekspozicio, 1 salonon de provizoraj ekspozicioj kaj du aŭditoriojn. Krome ĝi estas hejmo de la enhavo de la Nacia Biblioteko de Antropologio kaj Historio.

La kolekto de la Nacia Muzeo de Antropologio estas kunformita de nombraj arkeologiaj kaj etnografiaj pecoj devenaj el la tuta Meksiko. Inter kelkaj el la plej simbolaj pecoj de la kolekto troviĝas la Sunŝtono —kiu estas la kerno mem de la muzeo—, la monumentaj skulptaĵoj teotihuakanaj dediĉitaj al la diinoj de akvo, la trezoro de la tombo de la reĝo Pakal, same kiel atlanto tolteka alportita el Tollan-Xicocotitlan kaj la Monolito de Tláloc kiu gardas la enirejon al la muzeo.

La MNA konstituas unu de la ĉefaj lokoj de turisma intereso de Meksiko. Ĝi allogas ĉiujare pli ol du milionoj da vizitantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* *Instituto Nacional de Antropología e Historia*

Referencoj
----------

1. ↑   «Terra - Diana Magaloni, nueva directora del Museo Nacional de Antropología e Historia - Museos - Arte y Cultura».

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Muzeo de Antropologio (Meksikurbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Museo Nacional de Antropología.
* Bildoj de pecoj apartenantaj al la Museo en Google Art Project


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588763
* GND: 1031422-2
* VIAF: 150703443 139462066, 150703443
* ISNI: 0000000121749676
* SUDOC: 03066831X
* BNF: 12203907d
* NKC: ko2003164885 ko2003164883, ko2003164885
 |
**ABC-Clio, LLC** (stiligita kiel **ABC-CLIO**) estas eldona entrepreno de periodaj referencaj akademiaj kaj publikigaj verkoj pri temoj kiel historio kaj sociaj sciencoj por edukaj kaj publikaj bibliotekaj medioj. ABC-Clio havigas servojn al dek kvin diversajn retajn datumbazojn kiuj enhavas pli ol unu miliono da retaj lernolibroj.​ La entrepreno konsultas plej gravajn akademiulojn en la koncernaj fakoj cele al havigo de aŭtoritaton por la referencaj verkoj.​ La sidejo estas en Santa Barbara (Kalifornio).

Referencoj
----------

1. ↑  «Database Offers 1 Million Free Resources and Images in April». eSchool News. 2a de aprilo 2015. Konsultita la 8an de majo 2015.
2. ↑   Vnuk, Rebecca (15a de septembro 2012). «Encyclopedia Update: Reboot, 2012». Booklist 109 (2): 52-56. ISSN 0006-7385. Konsultita la 8an de majo 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854207
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo ABC-CLIO en la hispana Vikipedio.*
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri aro da malsanoj. Por informoj pri la akvoŝatanta planto, vidu la artikolon Tifao.

**Tifo** estas genra nomo de diversaj kontaĝaj kaj epidemiaj malsanoj, karakterizitaj per febro, stuporo kaj malvigleco (ekz. ekzantema febro, flava febro, kosmopolita rekuranta febro, tifoida febro, paratifoj kaj aliaj)

Ekzantema tifo
--------------

Ekzantema tifo estas speco de tifo, karakterizita per ĝenerale erupcio kun tendenco al hemoragioj, kaŭzata de iu rikecio (*Rickettsia provazeki*, vidu artikolon Stanislaus von Prowazek) transdonanta de la pulaj kaj pedifaj fekoj al la homa haŭto, de kie per la sinskrapado kaj tra la haŭtaj difektoj venas en la sangocirkulon. La malsana inkubacio estas 10-15 tagoj. La malsano komenciĝas abrupte kaj daŭras 2-3 semajnojn kun alta febro, kapdoloro, ĝenerale erupcioj sur la tuta korpo.

bakterioj de la specio "*Salmonella typhi*" invadas homan ĉelon.

Ventra (abdomena) tifo
----------------------

Ventra (abdomena) tifo estas kontaĝa malsano kun apero de daŭra alta febro, erupcioj, grandiĝo de lieno, malvigleco, malpliiĝo de leŭkocitoj, pliiĝo de la limfocitoj. Ĝin kaŭzas plej ofte la *Salmonella typhi* kaj al *Salmonella paratyphi* A kaj B. La malsano disvastiĝas per la feko de la malsanulo aŭ sensimptoma malsanulo. Ĝi plej ofte aperas fine de somero kaj aŭtune. Inkubacio estas 10-14 tagoj. La bakterioj setlas en la folikloj de la maldika intesto kaj tie kaŭzas gravan lokan inflamon, formorton, ulceriĝon kaj tiel sangumon, formorton de la intesta muro malsanigebla per kontraŭbakteria traktado (klora amfinekolo).

Tifoida febro
-------------

Tifoida (aŭ tifforma) febro estas epidemia malsano, kiu trafas pleje 15- ĝis 30-jarulojn; malpli ofte 1-ĝis 1 5-jarulojn. Post la 30-a jaro ĝi grade maloftiĝas. Post inkubacio aperas invadaj simptomoj: senapetiteco, intensa soifo, muskolaj kaj kapdoloroj, lakso, kelkfoje mallakso, vertiĝoj (kapturnoj), sendormeco, laciĝo ktp. Sekvas kontinua febro (39-40 ℃), daŭranta 2 aŭ 3 semajnojn. Stuporo, malvigleco, surdeco, kiuj karakterizas la staton de la paciento, dependas pli de la intenseco de la toksiĝo ol de la febro mem. La lakso estas la plej konstanta intesta simptomo, kiu daŭras ofte ĝis la senfebriĝo. Meteorismo (abdomena ŝvelo, kaŭzata de intestaj gasoj), pligrandiĝo de la hepato kaj lieno, bronkito kaj relative malrapida pulso estas aliaj simptomoj de tiu malsano, kiu ordinare evoluas dum 20-30 tagoj. La senfebriĝo ĝenerale okazas grade, kaj la paciento resaniĝas post 3- ĝis 8-semajna konvalesko. La komplikaĵoj ne maloftas, kaj povas trafi iun ajn organon.
Akcidentoj kiel interna sangelfluo kaj intesta perforado kun peritoneito, kiuj povas okazi en la kuro de la tifoida febro, estas tre gravaj kaj ofte kondukas al morto. La prognozo dependas de la antaŭa sanstato de la paciento, de ties reagokapablo kaj speciale de la aplikata kuracado.

Vidu ankaŭ
----------

* Stanislaus von Prowazek

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Tifo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

S-ino **Tatjana Loskutova** (ruse *Татьяна Георгиевна Лоскутова*; naskiĝis en 1949, urbo Ivanovo, Sovetunio/Rusio) estas profesia lingvoinstruistino (en 1974 diplomiĝis en Ivanova Ŝtata Universitato, fakultato de fremdaj lingvoj, fako de la franca kaj de la germana lingvoj), ĉefinstruistino pri la fremdaj lingvoj en teknika universitato en urbo Ivanovo, Rusio. Esperantistiĝis en 1967, organizis region- kaj land-skalajn E-aranĝojn en Sovetunio/Rusio, E-instruis en- kaj eksterlande, verkis E-lernolibron por ruslingvanoj, trapasis KER-ekzamenon de la nivelo C1, diplomita de UEA en 2016 pro Elstara agado.

Post Perestrojko, ŝi aplikis siajn Esperanto-sciojn, instruante diversloke en la mondo, organizante kaj akompanante internaciajn Esperanto-karavanojn tra Rusio, partoprenante Esperanto-aranĝojn en- kaj eksterlande (Eŭropo, Azio, Afriko, Sud-Ameriko). Reprezentanto de Eŭropa Komisiono de UEA en Rusio. La patro, Georgij, estis antaŭmilita esperantisto. La filino, Maja, denaske parolas la internacian lingvon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729548
 |
**József Váradi** [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Váradi József János** estas hungara negocisto, ekonomikisto.

József Váradi naskiĝis la  21-an de septembro 1965(nun 1965-09-21) en Debrecen.

Biografio
---------

József Váradi frekventis bazlernejon en Polgár, li maturiĝis en ekonomia mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1984, poste li akiris ekonomian diplomon en Universitato Károly Marx en 1990. Jam ekde 1989 li estis analizisto jaron, poste li laboris ankaŭ eksterlande en pluraj firmaoj. Post jaroj li havis pli altajn postenojn. Ekde 1998 li laboris en hungara ŝtata aviadkompanio, kie li estis forigita en 2003 jam kiel kompaniestro. En la sekva jaro li estis kunestablinto de malaltkosta aviadkompanio. En 2014 li akiris majstran diplomon en 2014. Laŭ malsamaj informoj lia ekonomia edzino naskis trifoje aŭ lia edzino estas Kinga Bóta.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* aprezo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854964
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Nigra Insulo. |


***La Nigra Insulo*** (france *L'Île Noire*) estas la sepa el la *Aventuroj de Tinĉjo*, klasika bildrakontaro fare de la belga desegnisto Hergé.

Ĝi estis tradukita en Esperanton en 1987 fare de Jo-Petro Danvy.

Rakonto
-------

Dum unu el siaj promenoj, Tinĉjo kaj Miluo vidas aviadilon kiu ŝajnas havi problemojn. Alproksimiĝante, Tinĉjo estas pafita kaj la aviadilo foriĝas. Post resaniĝo en hospitalo, li ekscias ke la aviadilo kraŝis en Anglio. Tinĉjo iras al Britio, sed en la trajno la policanoj Tsicerono kaj Citserono akuzas lin je atako, kaj li fuĝas. Post misgvidado de la polico, Tinĉjo prenas ŝipon kaj finfine vojaĝas al Anglio, sed bando de krimuloj devigas lin fari sinmortigon. Savita de Miluo, li trovas enigmon en la vrakaĵo de la aviadilo. Sur ĝi estas la nomo de Müller kaj aliaj signoj. Post provado veni al la vojo, li vidas ke proprietaĵo apartenas al kuracisto Müller. Intrigita, li decidas iri spioni, sed falas en kaptilon, kaj Müller provas preni lin al azilo por frenezigi lin. Tinĉjo liberiĝas, kaj okazas batalo en la domo kiu finiĝas en fajro. Tinĉjo postkuras ilin al Skotlando, kie li malkovras ke ekzistas insulo kiu teruras ĉiujn loĝantojn de la regiono. Tinĉjo iras tien kaj malkovras ke kio teruris ilin estas gorilo kiun timigas bojado de Miluo. Tinĉjo malkovras ke tiu insulo estas la ĉefsidejo de bando de monfalsistoj, arestas la tutan bandon kaj kondukas la gorilon al bestĝardeno.

Vidu ankaŭ
----------

* Hergé
* Tinĉjo
* *La Krabo kun oraj pinĉiloj*
* *Tinĉjo en Tibeto*
* *La Templo de l' Suno*

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Bildliteraturo |

* Tintin (en langues étrangères) -7Espéranto- La nigra insulo
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Günsberg** estas komunumo en la distrikto Lebern en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 154 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Günsberg situas sur la suda deklivo de la Soloturna Ĵuraso proksimume 6 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo Soloturno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Günsberg kaj la setlejoj kaj bienoj Bangerten, Bann, Brüggmatt, Dälen, Geracher, Glutzenberg, Grossstein, Lissersbergli, Säget, Schlüngler, Schürmatt, Stapfler, Vorstettli, Wasserfallen kaj Weidgässli.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,25 km², de kiuj 42,5% estas kovritaj de arbaro, 46,9% servas por agrikulturo kaj 10,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Günsberg limas en nordo al Herbetswil, en nordnordoriento al Farnern (BE), en nordoriento al Attiswl (BE), en oriento al Kammersrohr, en sudo al Hubersdorf, en sudokcidento al Riedholz, kaj en okcidento al Balm ĉe Günsberg.

Trafiko
-------

La komunumo Günsberg situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per konekta vojo de Attiswil al Balm ĉe Günsberg. Per poŝtaŭtolinio al Soloturno la komunumo estas konektita al la publika tranportreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas inter Wiedlisbach an Wangen ĉe Aro en distanco de proksimume 6 kilometroj sudorienten.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Günsberg datiĝas el la jaro 1307 kiel *Gunsperch*. Ek de proksimume la jaro 1050 Günsberg apartenis al la Senjorujo Balm. En la jaro 1344 Soloturno akiris la supran jurisdikcion. En la jaro 1411 Soloturno akiris ankaŭ la ceterajn rajtojn. Ek de tiam ĝis 1487 Günsberg apartenis al la Voktejo Balm. De 1487 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Günsberg estis parto de la Voktejo Flumenthal. Ek de 1803 ĝi estas komunumo de la distrikto Lebern.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Urs Zurschmiede*: *Günsberg* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-03-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Günsberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Günsberg
* Günsberg en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Günsberg** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lebern |
| --- |
| Balm ĉe Günsberg  •  Bellach  • 
Bettlach  •  Feldbrunnen-Sankt-Niklaus  •  Flumenthal  •  **Grenchen**  •  Günsberg  •  Hubersdorf  •  Kammersrohr  •  Langendorf  •  Lommiswil  •  Oberdorf  •  Riedholz  •  Rüttenen  •  Selzach |  |

 |
**Portimão** (portugallingva prononco: [puɾtiˈmɐ̃w]) estas urbo kaj municipo de la Distrikto Faro, regiono Algarvo, Portugalio, kun ĉirkaŭ 59 867 loĝantoj (2021). La urbocentro estas je 2 km disde la Atlantiko kaj estas grava centro por fiŝkaptado kaj turismo.

Geografio
---------

Ĝi estas sidejo de municipo kun 183 km² de areo, kun 59 867 loĝantoj (2021), subdividita en 3 *freguesias*. La municipo limas norde kun Monchique, oriente kun Silves kaj Lagoa, okcidente kun Lagos kaj sude estas marbordo al la Atlantiko. La urbocentro estas borde de la rivero Arade kaj je 2 km de la fama strando *Praia da Rocha* (Strando de la Roko), grava turisma centro de la okcidenta zono de Algarvo.

Apartamentoj ĉe *Praia da Rocha*.
La plej fama kaj vizitata strando de Portimão estas je *Praia da Rocha*, la plej proksima al la municipo sidejo, sed krome estas la belaj strandoj Alvor kaj Vau inter aliaj.

### *Freguesias*

* Alvor
* Mexilhoeira Grande
* Portimão

Historio
--------

Preĝejo de la 15-a jarcento, rekonstruita post la tertremo de 1755.
Oni trovis arkeologiajn restaĵojn de Neolitiko kaj de romia epoko. Dum la regado de la reĝo Afonso la 5-a (1463) estis fondita Vila Nova de Portimão, rapide helpita de la martransporto al la afrika marbordo. La tertremo de 1755 interrompis la vivon kaj la ekonomion de la areo, kiu ekrekuperiĝis nur fine de la 18-a jarcento per la disvolvigo de komerco de nuksoj (juglandoj, migdaloj, karoboj kaj figoj), de fiŝajoj kaj de la konservindustrio. 

La turisma kaj ripozdoma altiraĵo estis tialo por plialtigo de malpli ol 20 000 loĝantoj komence de la 20-a jarcento ĝis nunaj preskaŭ 60 000 loĝantoj. Nuntempe estas martransporto, multaj hoteloj, vendejoj, turismaj servoj, ekzemple por akvosportoj ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Portimão en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Portimão en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Oficiala retejo de la municipo Portimão


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799233
* GND: 4404278-4
* VIAF: 136105880
* NKC: ge1147707
 |
La **preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco** estas romkatolika monumento historia en urbo Balatonboglár (Hungario).

Historio
--------

En la iama "Boclar" funkciis jam kirko en 1221, sed ĝi neniiĝis dum dominado de turkoj. La nun videbla kirko estis konstruita en 1938. La unua pastro estis Béla Varga, kiu zorgis pri la polaj rifuĝintoj inter 1939-1944. En 1995 en la kripto estis entombigita Béla Varga, poste la tombo estas pilgrimeno de poloj kaj hungaroj. La orgeno estis farita en 2009, poste oni aranĝas koncertojn somere.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en parko. La fasado estas malsimetria, ĉar dekstre la kvadrata turo altiĝas. La eksteraj muroj estas kovritaj per grimpoplantoj. Apud la kirko estas skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Pál Teleki. La altara kruco estis verko de Béla Ohmann, li kreis ankaŭ reliefon kaj skulptaĵojn.

Kermeso okazas en la 14-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2020-10-25 per la retarkivo Wayback Machine

Altaro
**Sporting Clube de Portugal**, mallonge *Sporting de Portugal*, *Sporting CP* aŭ *SCP*, estas sporta klubo el la portugalia ĉefurbo Lisbono, konata precipe pro sia profesia vira teamo de futbalo: La teamo krom tiuj de la kluboj FC Porto kaj SL Benfica, la lasta same el Lisbono, estas inter la elitaj futbalaj teamoj de la lando. Laŭ sia emblemo bildiganta leonon, la klubo ankaŭ ofte nomatas "Leões", do "la leonoj". La klubaj koloroj estas verdo kaj blanko.

La profesia vira futbala teamo ludas siajn hejmajn matĉojn en la stadiono *Estádio José Alvalade*, kiu havas lokon por 50 076 spektantoj kaj estis unu el la lokoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004. Plej grandaj sukcesoj de tiu teamo estis venko de la Eŭropa pokalo de pokalvenkintoj en 1964, kaj la atingo de la finalo de la ĉampioneco UEFA-Pokalo en 2005. La "leonoj" krome 19 fojojn gajnis la portugalan futbalan ĉampionecon kaj 15 fojojn la portugalan pokalon de futbalo. Tradicia loka rivalo estas la samurba klubo SL Benfica.

La klubo estas konata pro sia elstara trejnado de junuloj kaj dum la lastaj jaroj kreskitis multajn tre bonajn futbalistojn. El la nunaj junaj talentoj menciindas Miguel Veloso. Jam internacie konataj estas Luís Figo, Cristiano Ronaldo kaj Simao Sabrosa.

* Kategorio Sporting Clube de Portugal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)