recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tranĉaĵoj de"fromaĝo" de sojo.
Ekzistas **surogataj fromaĝoj** aŭ pli bone dirite **fromaĝaj surogatoj** produktitaj ekzemple el sojlakto, rizolakto, migdalosuko aŭ gisto, kiuj havas tute alian konsiston ol lakta fromaĝo; ĝenerale ili ne enhavas kazeinon. En kelkaj landoj, ekzemple en Eŭropa Unio, estas malpermesite vendi tiajn surogatojn sub la nomo "fromaĝo".

Inter tiuj estas veganaj surogatoj de fromaĝo kaj lakto-produktoj kiel procezita fromaĝo, kiuj ne estas kvalifikitaj kiel veraj fromaĝoj. Tiuj manĝoj povas esti uzataj kiel surogatoj por la fromaĝo, aŭ kiel veganaj produktoj; aŭ kiel imitaĵoj, kiel por la produktoj uzataj en salatoj kaj por la prilaborado de picoj, por kio ĝenerale estas konfuzataj kun vera fromaĝo, sed ili havas diferencajn proprecojn kiel punkto por fando aŭ pli malaltaj prezoj kio faras ilin pli allogaj por la negocoj.

Notoj
-----

1. ↑   Utilisation de fromage analogue  (Uzo de analoga fromaĝo) (ĉiuj EU-lingvoj). Eŭropa Parlamento. Alirita 2013-01-17.
2. ↑  Andrés. Paula (29a de majo 2019). «Queso Vegano». Arkivigite je 2019-05-29 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 4an de februaro 2018.

* Kategorio Fromaĝa surogato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Diversaj tipoj de fromaĝokrusto. Bruna, dekstre, supre: nemanĝinda; blankaj, maldekstre, malsupre: manĝeblaj.
**Fromaĝokrusto** protektas fromaĝon kontraŭ sekiĝo, deformado kaj atako de ŝimo kaj fibestoj. Ĝi ankaŭ certigas la spiradon kaj do la maturiĝon de fromaĝo per ellasado de humideco kaj oksigeno elen. La fromaĝokrusto ankaŭ klarigas al la konsumanto, kia fromaĝo ĝi estas, ekzemple de fromaĝmarko. La ŝelo aldonas la guston de fromaĝo.

Materialo
---------

Fromaĝokrusto povas esti farita el ŝimo, parafino aŭ plasta polimero. Manieroj fari fromaĝkruston estis trovitaj en diversaj landoj. En Nederlando, fromaĝo ofte estas premata kun kazeo. En pli varmaj sudeŭropaj landoj, la krusto ofte estas farita per ŝvitado de la fromaĝo, kiu igas tavolon de graso formiĝi. Fromaĝkrusto ofte estas lavata kaj frotita plurfoje por malhelpi certajn ŝimojn disvolviĝi. Tavolo de parafino estas aplikata ĉe la fino de la maturiĝo en plua komerco. Fromaĝoj sen krustoj estas kremaj fromaĝoj kaj foli-aĝaj fromaĝoj. Kelkaj tipoj da fromaĝokrustoj ne estas manĝeblaj, aliaj jes.

Kuriozaĵo
---------

En kelkaj regionoj de kampara kaj suda Hispanio oni uzas proverbon "en el campo no se raspa el queso" (en la kamparo oni ne skrapas la fromaĝon) en la senco, strikte, ke oni ne forigu la fromaĝokruston antaŭ manĝi la fromaĝon, sed plej ofte ke ĉu kampare ĉu ĉe familiaraj etosoj ne necesas polurita kutimaro.

Notoj
-----

1. ↑  Los dichos de la abuela Rosa Alirita la 26an de Novembro 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744723
 |
Camarón de la Isla kaj Paco de Lucía
**El Camarón de la Isla**  (naskiĝis la 5-an de decembro 1950 — mortis la 2-an de julio 1992) — estas la kromnomo de **José MONJE**, fama hispana kantisto de cigana deveno.

Li naskiĝis en la urbo San-Fernando (Kadizo, Hispanio). Ekde sia infanaĝo li konis la flamenkan etoson, lia patro laboris en forĝejo kaj lia patrino estis korbo-faristino. La infana José, pro sia maldikeco kaj sia blonda hararo, ricevis la kromnomon *Camarón*, vorto kiu en la hispana lingvo signifas "etan salilokon", tiu malgranda kaj blankeca krustaco. La nomo "de la isla" indikas la naskiĝ-lokon de Camarón, tio estas San Fernando, urbo ankaŭ konata kiel "la insulo".

La frua morto de lia patro kaŭzis ekonomiajn problemojn en la familia de José Monge, do li, apenaŭ dekjaraĝa, devis ekkanti ĉe la gastejoj proksimaj al la urbo San-Fernando por gajni iom da mono. 12-jaraĝa li atingis la unuan premion okaze de Flamenka Konkurso en la kordova vilaĝo Montilla kaj 16-jaraĝa, post la atingo de la prestiĝa unua premio de la flamenka festivalo de Mairena del Alcor en la Provinco de Sevilo, li dediĉis sin profesie al la flamenka kantado.

Li foriris en Madridon kiel membro de la Flamenka Kompanio de Miguel de los Reyes kaj Dolores Vargas. Li kantis en la plej fama loko de Madrido pri flamenko, la flamenkejo "Torres Bermejas", tie li konis la faman gitariston Paco de Lucía, kun kiu li surdiskigis naŭ diskojn inter la jaroj 1969 kaj 1977. En la jaro 1979 li aperigis sian plej faman diskon "La leyenda del tiempo" (internacie, La legendo de la tempo), revolucia disko kie li miksis flamenkon kun ĵazo kaj rokenrolo. Entute li surdiskigis 19 diskojn unu el ili "Soy gitano" (internacie, Mi estas cigano) de la jaro 1989 estis la plej vendata en la historio de la Flamenko. En la jaro 1992 li aperigis sian lastan diskon kaj en tiu sama jaro li, 41-jaraĝa, mortis en Barcelona.

* Kategorio Camarón de la Isla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290256
* GND: 119396866
* LCCN: n93034718
* VIAF: 2659229
* ISNI: 0000 0000 8082 4333, 0000 0003 6849 0627
* LIBRIS: 288162
* SUDOC: 074893882
* BNF: 13927734g
* MBA: 1f25c419-4084-40bc-9bac-c39f375384c5
* BIBSYS: 1014410
* BNE: XX1420840 XX886920, XX1420840
 |
**ONCsA** (Ország Nemzet és Családvédelmi Alap) "Lando, Nacio kaj Familio protekta Bazo"

En la unua parto de la 1950-aj jaroj, Hungario estigis fondaĵon por la protekto kaj helpo de la familioj, kiuj havas multajn infanojn, vivis en mizero, kaj per propra forto ne povis bonigi siajn vivkondiĉojn. 

Ili ricevis teretaĝan, bonkvalitan,- tiutempe modernan, unu-familian domon kun legom-ĝardeno. Tiuj domoj estis similaj, kaj en la lando apud multaj urboj, vilaĝoj estis kolonioj, kun tiuj domoj. (Pluraj el tiuj domoj ankoraŭ nuntempe ekzistas, gradparte iom modernigita, transformita.

Por la ricevo de tiuj domoj, la posedantoj devis konservi la bonan staton de la domoj, regule purigi ilin, zorgi pri la infanoj, postuli ke ili regule frekventu la bazlernejon. Kultivi la ĝardenon, kaj tie produkti la plej gravajn legomojn por la nutrado de la familio.

La plenumo de tiuj kondiĉoj estis regule, severe kontrolitaj, kaj se iu konsekvence ne plenumis ilin, estis forigita el la domo. Plurmil familioj povis tiamaniere relative bone vivi, kaj eduki la infanojn.
**Calzadilla de Tera** [kalzaDIlja deTEra] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Benavente y Los Valles, en la nordo de la provinco, sude de la Provinco Leono. *Calzadilla de Tera* estas etimologie komprenebla kiel *Ŝoseeto de la rivero Tera*.

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Calzadilla de Tera kaj Olleros de Tera, okupas totalan areon de 27,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 289 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 77 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas atestantoj de prahistoria loĝado kaj de romia epoko; en Mezepoko okazis reloĝado.

Agrikulturo (produktado de vino) kaj brutobredado estas la tradiciaj enspezofontoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

El 15-a ĝis 19-a de Junio 2022 okazis terura incendio en la tuta montaro Sierra de la Culebra ĝis la valo de la rivero Tera, eksplodinta pro kuniĝo de nekutima varma tajdo (antaŭsomera) kun sekaj ŝtormoj kiu fakte okazigis aliajn 50 incendiojn en la tuta regiono. La incendio detruis pli ol 25 000 hektarojn, oni interrompis la trafikon per ŝoseo kaj trajno kaj loĝantoj de du dek loĝlokoj estis provizore translokigitaj al sekuraj rifuĝejoj. La municipoj damaĝitaj de tiu incendio estis Villardeciervos, Flechas, Cional, Codesal, Villanueva de Valrojo, Ferreras de Arriba, Ferreras de Abajo, Otero de Bodas, Olleros de Tera, Val de Santamaría de Otero de Bodas, Calzadilla de Tera, Villar de Farfón, Junquera de Tera, Milla de Tera, Pumarejo de Tera, Melgar de Tera kaj Vega de Tera. Finaj kalkuloj de detruo ĉirkaŭas 30 000 hektarojn, kio faras tiun incendion la plej detrua en la regiono Kastilio-Leono kaj eble en la tuta Hispanio, ekde oni havas registrojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----

1. ↑  Las llamas en la Sierra de la Culebra (Zamora) han calcinado ya cerca de 20.000 hectáreas Público, 18a de Junio 2022, Alirita la 20an de Junio 2022.
2. ↑  Sofocan las llamas de la Sierra de la Culebra y los desalojados vuelven a sus casas Público, 19a de Junio 2022, Alirita la 20an de Junio 2022.
3. ↑  Telediario de Kanalo 1a, 20an de Junio 2022, 15:00

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755268
 |
Crannóg im Lough-Na-Crannagh
**Crannóg en la lago Na-Crannagh** apud Baile an Chaisleáin (Ballycastle (Antrim)) en la graflando Aontroim en Nordirlando estas unu el la maloftaj Crannóg-oj. Ĝi estas ĉirkaŭita de 0,9–1,2 m alta muro. Plia ekzemple estas Doon Fort en la lago Doon, Graflando Dún na nGal.

La lago na-Crannagh (irlande *Loch na Crannóige*=„lago de la Crannóg") estas malgranda lago en la baseno ĉe Fair Head ĉe la norda marbordo de la urbo  Aontroim) (Antrim). Ĝi havas la sola ĉirkaŭmasonigitan Crannóg en Nordirlando. Ĝia formo esta ovala kaj ĝi havas diametron de 25 ĝis 30 m. Pro ĝia bone konservata stato oni deduktas ke ĝi estis uzata ĝis antaŭ jaroj kaj verŝajne plurfoje rekonstruita. Je ĝia norda flanko du vicoj de rokblokoj sub la akva nivelo formas malgrandan havenon.

Vidu ankaŭ
----------

* Crannóg de Ballinderry N-ro 1

Literaturo
----------

* E. P. Kelly: *Observations on Irish lake-dwellings.* In: C. Karkov und R. Farrell (Hrsg.): *Studies in insuLar art and archaeology.* 1991 S. 81-98. American Early Medieval Studies 1. Cornell
* A. O'Sullivan: *Crannogs, Lake-dwellings of early Ireland.* Country House, Dublin 2000, ISBN 1-86059-091-8

* Kategorio Crannóg en la lago Na-Crannagh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La restoj de la pereinta **Burgo Walchen** (ankaŭ: *Wachtlehenthurn*, *Burg Walhen*) estas en Piesendorf en Pinzgau, Aŭstrujo (eoste de la farmejo Guthund respektive de Wachtlehen/nr. 24).

Historio
--------

La Preĝejo Sanktaj Ulriko kaj Elizabeto en la piesendorfa kvartalo Walchen konstruitis parte el ŝtonoj forprenitaj de Burgo Walchen...
La dato de la estiĝo de la unua kastelo de la Walchen-oj jam antaŭ 1254 metotas. Tiu ĉi pli aĝa burgo detruitis verŝajne per malneĝa lavango. Nuntempe tiu ĉi zono pro gruzekspluato malperfektas; engrunde nur kelkaj muraj linioj ankoraŭ videblas. Tre proksime rekonstruitis la dua Walchen-burgo. En salcburgia katastro de ĉ. 1300 troveblas la jena mencio *Guthunden prope castrum Walhen*. Krome oni supozas ke ĉe la Hochbürgl-kamparandomo eoste de Piesendorf estis alia burgo de tiu dinastio; la Walchen-oj nomis sin ankoraŭ en 1281 voktoj de Piesendorf.

La pliatliberaj senjoroj de Walchen, kiu feŭde apartenis al la Duklando Bavario, havis tie ĉi sian ĉefan sidejon. Post la en 1228 okazinta feŭdposedada ŝanĝo pri Malsupra Pinzgau favore al la Princĉefepiskoplando Salcburgo la Walcher-oj devis alien orientiĝi. Albero la 1-a († post 1247) ankoraŭ dumvive nomitis plialnobelulo *(edelfrei)*. Liaj tri filoj estis Albero, Otto kaj Friedrich kiu iĝis Frederiko la 2-a (arkiepiskopo salcburga). En dokumento de la 1.8.1254 oni faris packontrakton kun la salcburga elektito Philipp von Spanheim kio signifas ilian novan rangon kiel ministrojn arkiepiskopajn. En 1410 mortis la lasta vira ano de tiu ĉi dinastio, Jens von Walchen: li regis nur pri la ĉefsidejon en Walchen kaj al ĝi apartenanta grundareto.

Jam en 1383 konatas Hainrich der Plümawer kiel ĉefepiskopa burggrafo. La turo do iĝis voktejo administra. Dum la kamparana ribelo de 1526 la burgo deturitis kja pro ke la ene estinta tribunalo translokiĝis al Kaprun ne plu nepris rekonstrui ion.

Walchen-ruino hodiaŭ
--------------------

La defendokonstruaĵoj de la Walchen-oj im similis al aliaj tipaj defendoturoj (ekz. Felber-turo aŭ Weyer-turo). La burgplaco protektatas en tri direktoj per krutega deklivo. Ĉe la suda flanko de la komplekso elfositis la fundamento de masiva turo. Unu tavolŝtupon pli malalte estas ebenaĵo iam ĉirkaŭita de muro. La alirejo ankaŭ faritis disde sudo kion atestas ankoraŭ bone rimarkebla sojlo kaj vojo ĉi-tien. Disde la turo oni havis vidkontakton rektan kaj je la kastelo en Kaprun kaj je Kastelo Fischhorn (en Bruck an der Großglocknerstraße). Ŝtonoj de la burgo verŝajne uzitis por konstrui mallonge for situantajn farmbienojn kaj la kirkon de Walchen. Sekve memkopreneble jam ne multo restis surloke. Pri la burgo ekzistas legendo pri fantomo *Walcherturmgeist*, kiu tezoron eĉ hodiaŭ gvardadas.

Literaturo
----------

Friederike Zaisberger kaj Walter Schlegel: *Burgen und Schlösser in Salzburg. Pongau, Pinzgau, Lungau*, Birken-Reihe, Vieno 1978, ISBN 3-85030-037-4

Notoj
-----

1. ↑  Zaisberger 1978, p. 130

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la senjoroj de Walchen ĉe Salzburgwiki
* La dinastoj de Velber kaj Walcher Arkivigite je 2016-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
La **burgo de Veszprém** [vespre:m] estas parte detruita historia konstruaĵa komplekso en Hungario, en urbocentro de Veszprém.

Aerfoto pri burgo de Veszprém

Historio
--------

En tiu loko Stefano la 1-a (Hungario) fondis diocezon. Por defendi ĝin, baldaŭe ankaŭ fortikaĵo konstruiĝis. Dum dominado de turkoj 17-foje okazis sukcesa sieĝo (la unua en 1552), dume la diocezo ŝanĝis lokon al Sümeg. Fine la Habsburgoj eksplodis ĝin en 1704, tamen kelke da partoj restis. Poste la eklezio rericevis la lokon. La fortikaĵo havas nur unu straton, kie precipe katolikaj palacoj funkcias, sed ankaŭ prizono kaj lernejo. Nuntempe la turistoj vidas diversajn muzeojn, Ĉefepiskopan palacon, Kapelon de Gizela, Bazilikon-Katedralon de Veszprém, Preĝejon de Emeriko de Hungario, Kirkon Stefano la 1-a kaj fajroturon. Lastfoje okazis tie batalo en 1956: la Ruĝa Armeo okupis la fortikaĵon.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Aerfoto pri la fortikaĵoAerfoto pri la fortikaĵo
* Aerfoto pri la fortikaĵoAerfoto pri la fortikaĵo
* Aerfoto pri la fortikaĵoAerfoto pri la fortikaĵo
* Fortikaĵmuroj de VeszprémFortikaĵmuroj de Veszprém
* Simbolo de Veszprém: la fajroturoSimbolo de Veszprém: la fajroturo

* Kategorio Burgo de Veszprém en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Aprino kun apridoj en la parko
La **Burgo de Diedrich** (germane *Diedrichsburg* en Melle estas eta altaĵburgo sur monteto de Melle (219m super normalnivelo) en la Montetoj de Melle (Meller bergen) en Malsupra saksio distrikto Osnabrück .

Historio
--------

La hodiaŭa burgo konstruiĝis en la mezo de la 19-a jarcento en novgotika/novromanika stilo kiel imitaĵo de mezepoka plifortigita turo. Ĝi konsistas el 26 metroj alta turo je la maniero de loĝejturo, flankita de du duetaĝaj aloj kiel palaco. Ne estas ĉirkaŭmuroj aŭ aliaj plifortigaĵoj; Ĝi pli estas loĝturo ol fortreso en la tradicia senco.

La burgo nun enhavas restoracion por ekskursantoj kaj incidentaj eventoj. En la turĉambro estas ekspozicio pri la faŭno kaj flaŭro de la ĉirkaŭaĵo. La krenelita belvida platformo sur la turo estas alirebla kaj oferas panoraman elvidon super la urbo kaj regiono Melle.

La burgo estas ĉirkaŭita de la pli ol 200 hektara sovaĝejo Diedrichsburg kun libere irantaj aproj kaj kelkaj kapreoloj. Kune kun la burgo ĝi formas popularan destinon en la regiono kaj estas parto de la Naturparko *Terra Vita*.

Retejoj
-------

* germane Offizieller Internetauftritt von Gut Ostenwalde mit Infos zur Diedrichsburg
* germane Eintrag zur Diedrichsburg bei burgen-und-schloesser.net

* Kategorio Burgo de Diedrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Géza Biczó** [bicO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Biczó Géza** estis hungara pentristo, grafikisto, karikaturisto, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *kiskéri* [kiŝkEri], lia familia nomvarianto estis *Bitzó* [bicO].

Géza Biczó  Arkivigite je 2018-02-23 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 20-an de februaro 1853 en Nagykőrös, li mortis la 4-an de novembro 1907 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Biczó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Tutlanda Modela Desegna Lernejo en 1875. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gusztáv Kelety kaj Bertalan Székely. Jam dum la studentaj jaroj ekde 1873 liaj desegnaĵoj aperis en Vasárnapi Újság, poste ankaŭ en aliaj gazetoj. Post siaj studoj li ekinstuis en la kalvinana gimnazio de Kiskunhalas, sed en la lernojaro de 1876 li soldatiĝis. Spite tion li lernis en la arta akademio en Vieno. Ekde la sekva lernojaro li daŭris la instruadon pri desegnado en Kiskunhalas, sed baldaŭ li plulernis en la arta akademio de Munkeno helpe de stipendio de Kiskunhalas. Ekde 1885 ĝismorte li instruis en gimnazio en Budapeŝto, dume li estis ilustristo de libroj kaj gazetoj. Li edziĝis en 1884, la edzino naskis 2 filinojn.

Liaj ekspozicioj
----------------

* ekde 1880 en Arthalo Budapeŝto

Elektitaj pentraĵoj, grafikaĵoj
-------------------------------

* Újonc
* Csizmadia-műhely
* Alku és Májszter
* portretoj pri Bálint Balassi, Pál Hunfalvy, Kálmán Szily (lingvisto), János Arany
* vidu la subajn portretojn!

Memorigiloj
-----------

* strato en Nagykőrös

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

* Sándor DessewffySándor Dessewffy
* Pompejus FiáthPompejus Fiáth
* Marcel DessewffyMarcel Dessewffy
* Sándor BaksaySándor Baksay
* Imre HalászImre Halász
* Gedeon Ladányi Gedeon Ladányi
* Domokos Szász (episkopo)Domokos Szász (episkopo)
* Teréz KaracsTeréz Karacs
* Kálmán Müller (kuracisto)Kálmán Müller (kuracisto)

* Kategorio Géza Biczó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 604162
* GND: 1079369856
* LCCN: n2020033309
* VIAF: 105144898625950291213
 |
**Géza Austerweil** [aŭstervejl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Austerweil Géza** estis hungara-franca kemiisto. Depost la 2-a mondmilito li uzis la duoblan personan nomon *Geza-Victor*.

Géza Austerweil  naskiĝis la 12-an de junio 1882 en Hungara reĝlando en Arad (urbo) (nuntempe en Rumanio). Li mortis la 29-an de februaro 1964 en Parizo.

Biografio
---------

Géza Austerweil frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en teknika altlernejo en Zuriko. Li akiris kemian diplomon en Zuriko en 1904, li doktoriĝis post 2 jaroj, fine li plulernis en Sorbono kaj Londono. Inter 1908-1914 li laboris en Parizo, kie li okupiĝis pri plastoj. Dum la 1-a mondmilito li vundiĝis, poste li denove okupiĝis pri plastoj. Post la mondomilito li denove vivis en Francio.

Li kreis patentojn, en la 1910-aj jaroj li partoprenis en kreado de la unua "nevidebla" flugmaŝino en Aŭstrio-Hungario. En 1954 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A Scheele-féle nátronlúg készítési eljárásról* (1908)
* *Etud sur les tissus écrus et enduits en usage pour la construction de appareils d 'aviation* (1912)
* *Gewinnung und Verarbeitung van Harz und Harzprodukten* (1917)
* *L 'Échanse d'ions et les échangeurs principe et applications* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Géza Birkás** [birkAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Birkás Géza** estis hungara literaturhistoriisto, lingvisto, profesoro, instruisto, filologo.

Géza Birkás  naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1879 en Köveskál. Li mortis la 15-an de oktobro 1951 en Szeged.

Biografio
---------

Géza Birkás frekventis piaristan gimnazion en Veszprém (urbo), poste li studis en universitatoj de Budapeŝto, Grenoble, Ĝenevo. Li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1902, poste li plulernis jaron en Sorbonne. Post studvojaĝo en okcidenta Eŭropo li instruis ĝis 1923 en mezlernejoj en Budapeŝto, sed foje li estis inspektoro pri franca lingvo. En 1922 li estis nomumita privata profesoro en Universitato Erzsébet en Pécs, en la sekva jaro li iĝis katedrestro. Li estis dekano en la studjaro 1928, rektoro ĝuste post jardeko. Li instruis en Scienca Universitato de Szeged inter 1940-1948, en la lasta studjaro li estis dekano, poste li pensiuliĝis. Li opiniis pozitive pri Esperanto .

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Rousseau természetérzése* (1901)
* *Montaigne pedagógiai tanulmányai* (1913) - tradukaĵo
* *Appel au monde entier* (1919)
* *A francia irodalom története a legrégibb időktől napjainkig* (Historio de la franca literaturo de la plej malnovaj tempoj ĝis la nuno), (1927)
* *vortaro franca-hungara, hungara-franca* (1934)
* *A magyarság francia barátai régen és most* (Francaj amikoj de la hungareco en la paseo kaj nun), (1936)
* *Az ember tragédiája és a franciák* (1942)
* *Francia utazók Magyarországon* (Francaj vojaĝistoj en Hungario), (1948)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2016-06-03 per la retarkivo Wayback Machine hungare
**Géza Boleman,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boleman Géza** (naskiĝis la 15-an de septembro 1876 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio), mortis la 20-an de decembro 1961 en Sopron) estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia patro estis István Boleman (kuracisto).

Biografio
---------

Géza Boleman frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo, Brassó kaj Budapeŝto, poste li akiris inĝenieran diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1898. Post siaj studoj li laboris en fama fabriko, poste li revenis por instrui al la universitato. Ekde 1904 li instruis en Altlernejo de Selmecbánya, en 1919 li sekvis la rifuĝintan altlernejon al Sopron. Li estis rektoro en la studjaro 1922, poste inter 1928 kaj 1930. Ekde 1934 li revenis por instrui al la menciita universitato. Li ricevis memormedalon en 1928.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Elektrotechnika* (Elektrotekniko), (1917, premiita studenta lernolibro en 1919)

Memorigiloj
-----------

* busto en Sopron de 1966

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cacabelos** [kakaBElos] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, la leonan kaj ĉefe la galegan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Muregoj de Castro Ventosa.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arborbuena, Cacabelos, Pieros, Quilós, San Clemente kaj Villabuena, okupas totalan areon de 32,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 4 888 loĝantojn. Ĝi akiris ĉirkaŭ 3 000 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj aligo de disaj domaroj. Ĝi distas 127 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado, kaj poste de visigotoj; en Mezepoko okazis reloĝado kaj plej frua mencio estas de la 10-a jarcento. La areo apartenis al la episkopo de Santiago ene de la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo (batalo en Januaro 1809). En la Jakoba Vojo (kies simbola konko aperas en la blazono), la urbo estis rilata al religiaj institucioj (preĝejoj kaj hospitaloj), enhavis judan kvartalon kaj iĝis bazarurbo. Fine de la 19-a jarcento okazis plago de filoksero kiu ruinigis la vitejojn kaj la industrion de vino, sed poste la areo rekuperiĝis tiukadre komence de la 20-a jarcento. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757217
* LCCN: n2007033292
* VIAF: 132747228
 |
**Cabrejas del Campo** [kaBREĥas delKAMpo] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco. La loknomo *Cabrejas del Campo* estas etimologie komprenebla kiel *Kapretoj de la Kamparo*.

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Cabrejas del Campo en la provinco Sorio.
Ojuel.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 48 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 320 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 24 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Cabrejas del Campo kaj Ojuel [oĤŬEL]. Ĝi limas kun Candilichera, Aldealafuente, Aliud kaj Almenar de Soria.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento. Ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Soria* formante parton de la *Sexmo de Lubia*.​ 

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Ojuel. 

Ĝi havis fervojon el 1895 ĝis 1985.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la gotika preĝejo kun gotika retablo el plurkolora ŝtono, unika en la provinco, tradicia arkitekturo, ermitejo, gvatoturo kaj tiel plu.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218732
 |
**Imre Gedővári** [gedOvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gedővári Imre** estis hungara skermisto (sabristo), trifoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, juristo.

Imre Gedővári naskiĝis la 1-an de julio 1951 en Budapeŝto, li mortis la 22-an de majo 2014 en Gárdony.

Biografio
---------

Imre Gedővári skermis ekde 1964 en ĉefurba sportklubo. Inter 1976-1988 li estis hungara ĉampiono dekfoje teame aŭ sole. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1980 kaj Somera Olimpiko 1988 kun 2 bronzaj kaj ora medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje. Intertempe li akiris maŝininĝenieran diplomon en altlernejo en 1972, juran diplomon en 1987 en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Inter 1989-1996 li havis postenojn en la hungara sporta vivo, poste li estis juristo. Li ricevis kelkajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801959
* VIAF: 121377578
* ISNI: 0000 0000 7966 6622
 |




* Portalo pri Biografio
**Imre Hatvani,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hatvani Imre** estis hungara advokato, neregula trupestro, oficiro.

Imre Hatvani naskiĝis la 19-an de julio 1818 en Monostorpályi, li mortis la 16-an de marto 1856 en Buda (laŭ aliaj informoj la mortotago estis la 15-a).

Biografio
---------

Imre Hatvani akiris advokatan diplomon en kolegio de Debrecen, poste li faris jurajn laborojn province. Li faris kambiofalsaĵon, tial lia jura profesio estis malpermesita. Li aliĝis al la hungara revolucio de 1848, li redaktis gazeton, kiu aperis nur unufoje. Li estis trupestro de neregula hungara trupo en rango majoro. En aprilo de 1849 li aranĝis oficiale trupon en Bihar (reĝa departemento). En la sekva monato okazis pactraktadoj inter Jozefo Bem kaj Avram Iancu, dum neatendite kaj senpermese Hatvani atakis la rumanojn kaj faris kontraŭleĝajn agojn. La rumanoj nature rebatis kaj ĉesis la komenciĝanta paco. Post fiasko de la revolucio Hatvani rifuĝis al Usono, tamen li revenis en 1850 por krei liberecbatalon. Li estis arestita kaj mortis en prizono pro malsatprotesto. Li edziĝis en 1846, lia edzino naskis filon.

Lia sola kontribuo
------------------

* *Szózat az oláhfaj védelmében* (1848)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo H, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699991
* LCCN: n99837625
* VIAF: 26403496
* ISNI: 0000 0000 3788 711X
* BNF: 15520681m
 |
La **Voskenslaan** (eo, litere: avenuo de la vulpo) estas konata flandra lernejo por infanoj de 2,5 ĝis 18-jaraĝaj, proksime de la Stacidomo de Gent-Sint-Pieters.

Historio
--------

La ateneo jam ekzistas ekde la 18a jarcento. En 1797 fondiĝis la *Ecole Centrale du Département de L'Escaut* (centra lernejo de la departamento Skeldo) de la franca registaro. En la konstruaĵoj de la malnova abatejo de Baudeloo ĉe la rivero Ottogracht oni tiam fondis lernejon el kiu kreskis en 1850 la reĝa ateneo. Ĝis la jaroj 1930 same kiel en tuta Flandrio oni en la lernejo nur instruis en la franca lingvo. Dum la lerneja jaro 1957-1958 la lernejo estis dividita. La duono de la lernantoj kaj instruistoj estis transloĝigitaj al nova konstruaĵo en Voskenslaan. En la antaŭĝardeno estas ekde la fondiĝo de la lernejo statuo de vulpo.

Konataj lernantoj
-----------------

Karel Van de Woestijne, Victor Horta kaj Leo Baekeland estas tri konataj lernantoj de la Reĝa Ateneo de la Ottogracht (antaŭ la transloĝigo de la lernejo al nova konstruaĵo en 1957).

Ankaŭ kelkaj belgaj politikistoj de la flandraj partioj VLD kaj SP.a tie studis; interalie Guy Verhofstadt kaj Freya Van den Bossche. Ankaŭ Sabine de Vos, astronaŭto Dirk Frimout kaj Nic Balthazar tie diplomitiĝis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* retpaĝo de la KA Voskenslaan[*rompita ligilo*]
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Angiloformaj** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Angiloformaj *Anguilliformes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Angiloformaj  |

 |
| v • d • r |

La **Angiloformaj** estas malgranda ordo de aktinopterigaj fiŝoj, kiu konsistas el kvar subordoj, nome *Anguilloidei*, *Congroidei*, *Synaphobranchoidei* kaj *Protanguilloidei*, 20 familioj, inter kiuj Angiledoj, 111 genroj, kaj ĉirkaŭ 800 specioj. Angiloj faras konsiderindan disvolvigon el la frua larva stadio al la fina plenkreska stadio, kaj plej estas predantoj.

La termino "angilo" estas uzata ankaŭ por kelkaj aliaj angil-formaj fiŝoj, kiel la elektrangiloj (genro *Electrophorus*), ŝpinilangiloj (familio Mastacembeledoj, *Mastacembelidae*), kaj marprofundaj ŝpinilangiloj (familio Notakantedoj, *Notacanthidae*). Tiuj aliaj kladoj, tamen, evoluigis siajn angilecajn formojn sendepende el la veraj angiloj.

* Kategorio Angiloformaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Angiloformaj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675417
* LCCN: sh85041181
* BNF: 119647616
* NKC: ph538437
 |
**József Kótai** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kótai József** estas hungara oraĵisto, medalisto, restaŭristo, membro de Hungara Belarta Akademio (2002).

József Kótai  naskiĝis la 13-an de februaro 1940 en Sopron.

Biografio
---------

József Kótai abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1958, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1963. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Illés kaj József Litkei. En la 1960-aj jaroj li produktis diversajn ornamaĵojn, krome li restaŭradis en Hungara Muzeo pri Metia Arto kaj en aliaj similaj muzeoj. En la sekva jardeko li kreis ankaŭ medalojn. Li longe laboris ankaŭ en la Industriarta Entrepreno. En 1989 li fondis revuon por oraĵistoj, kie liaj artikoloj ofte aperis. Li ricevis premiojn inter 1976–2016.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1980, 1985, 2002, 2014)
* Morges (1981)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Sopron (1977, 1983-2003, 2009, 2011)
* Pécs (1981, 1983)
* Dresdeno (1984)
* Budapeŝto (1994, 1997, 2003, 2010, 2014)
* Parizo (2003)

Lia ornamskulptaĵo
------------------

* *Teatraj maskoj* en Nacia Teatro (Szeged) (1986)

Elektitaj medaloj
-----------------

* Duó, 1997
* Kastelo de Ráckeve, 2002
* Rialto, 2009

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626911
* LCCN: no2015014806
* VIAF: 313504106
 |
**József Kristóffy** [jOĵef kriŝtOfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kristóffy József** estis hungara politikisto, ministro.

Memortabulo pri József Kristóffy
József Kristóffy  naskiĝis la 7-an de septembro 1857 en Makó. Li mortis la 29-an de marto 1928 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Kristóffy lernis juron en Budapeŝto kaj Vieno. Li komencis sian karieron en la departementa administrado en Csanád en 1880. En 1904 li estis elektita departementestro de Szatmár, en la sekva jaro li jam estis ministro. Li strebis por la demokrata voĉdonado, kiu ne sukcesis. Inter 1911- 1913 li estis parlamenta deputito, sed poste li retitiĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A választójogi harc* (1910)
* *Választójogi beszédek*
* *Magyarország kálváriája ; Az összeomlás útja* (1927) - ĉefverko

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Kristóffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500680
* GND: 124554865
* VIAF: 37854220
* ISNI: 0000 0000 7868 0895
 |
**Róbert Hoch** [hoĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hoch Róbert** estis hungara ekonomikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1985, ordinara en 1990) de Hungara Scienca Akademio.

Róbert Hoch  naskiĝis la 19-an de julio 1926 en Budapeŝto. Li mortis la 3-an de novembro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Róbert Hoch abiturientis en 1944 en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Universitato Marx Károly en 1950. Dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo. Post la diplomo li ekinstruis en la universitato, sed en 1955 li ricevis postenon ankaŭ en ekonomia instituto. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1961, li doktoriĝis en 1972 antaŭ la akademio. Li instruis ĝis 1990. Li havis edzinon. Li estis grava figuro de la reforma ekonomia sistemo en 1967. Li partoprenis en redaktado de fakrevuo *Acta Oeconomica*. Li ricevis unuafoje premion en 1976.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az áruforgalom köre a szocializmus és a kommunizmus építésének időszakában* (1962)
* *Fogyasztás és ár* (Konsumado kaj prezo), [1972, angle en 1979)
* *A politikai gazdaságtan kisszótára* (Vortareto de la politika ekonomio), (1981)
* *Lét és tudat az életszínvonal-politikában* (1984)
* *A reform kudarca* (Fiasko de la reformo), (1991)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Róbert Hoch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 478462
* GND: 12649942X
* LCCN: n87939972
* VIAF: 40371509
* ISNI: 0000 0000 8375 3665
 |
**Ernst von BODELSCHWINGH-VELMEDE** (naskiĝinta la 26-an de novembro 1794 sur la bieno Velmede apud Unna, mortinta la 18-an de majo 1854 en Medebach) estis prusa politikisto. Unu lia filo estis la fama teologo kaj diakonimoderigisto Friedrich von Bodelschwingh.

Vivo
----

Bodelschwingh studis jursciencon kaj partoprenis la kontraŭnapoleonajn liberigmilitojn. Ĉe la Batalo de Leipzig li akiris la Feran krucon. Apud Freyburg (Unstrut) li vunditis en la 21.10.1813. En 1817 li ekdeĵoris por la ŝtato kaj iĝis en 1822 ĉefa deputito de la distrikto deTecklenburg, en 1831 prezidanto registara en Trier, en novembro 1834 supera prezidanto de Rejnprovinco. En 1842 li transprenis la ministerion pri financoj, en 1845 la ministerion de la internaj aferoj.

En 1847 Bodelschwingh gvidis kiel registara komisaro la Unuiĝintan landan parlamenton; post la eksplodo de la Revolucio de 1848 (19.3.) li demisiis. Poste li elektitis en la prusian duan ĉambron, unue en januaro 1849 kaj denove post la diktita balotadleĝaro de 1849. Poste li iĝis membro de la Erfurta Unuigparlamento, kie li subtenis la Centristan partion. Tiu ĉi partio kritikis la registaron unuflanke, aliflanke la rimedoj necesaj ne bojkotigitis.

En 1852 li nomumitis registara prezidanto de Arnsberg.

Literaturo
----------

* Von Diest: *Meine Erlebnisse im Jahre 1848 und die Stellung des Staatsministers von Bodelschwingh vor und an dem 18. März 1848*, Berlin 1898

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 116-117, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Ernst von Bodelschwingh-Velmede en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603579
* GND: 118660470
* VIAF: 5724647
* ISNI: 0000 0000 2219 1777
* SUDOC: 145622215
 |
**József Képessy** [jOĵef kEpeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Képessy József** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.

József Képessy naskiĝis la 27-an de septembro 1916 en Budapeŝto, li mortis la 10-an de julio 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Képessy akiris pedagogian diplomon en sia naskiĝurbo en 1938, ankaŭ aktoran diplomon en Aktora Akademio helpe de Margit Makay. Li estis soldato 4 jarojn dum la 2-a mondmilito, poste li instruis lernojaron. Inter 1946–1949 li apartenis al teatra trupo de Zoltán Várkonyi, poste li havis voĉrolojn en Hungara Radio, sed kelkfoje li estis ankaŭ reĝisoro. Inter 1968 kaj 1982 li estis aktoro en filma produktejo, poste li pensiuliĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Luigi Pirandello: *Az ember, az állat és az erény* - matroso
* Jean Giraudoux: *Trójában nem lesz háború* - Ajax

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Mágnás Miska* (1949)
* *Erkel* (1952)
* *Éjfélkor* (1957)
* *Nyár a hegyen* (1967)
* *Ballagó idő* (1976)

Elektitaj televiziaj roloj
--------------------------

* *A Tenkes kapitánya 1-13.* (1963)
* *A fekete város 1-7.* (1971)
* *A sipsirica* (1980)
* *Szomszédok* (serio, 1990)

Voĉaj roloj
-----------

* Li estis hungara voĉo ekzemple de Heinz Erhardt, Jean Gabin, Peter Ustinov.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701067
* VIAF: 121428417
* ISNI: 0000 0000 7960 9433
 |
**Socia anksia perturbo** (**SAP**), ankaŭ konata kiel **socia fobio**, estas anksia perturbo karakterizata per grava timo en unu aŭ pliaj sociaj situacioj, kaŭzanta konsiderindan angoron kaj difektitan funkcian kapablon en almenaŭ iuj partoj de la ĉiutaga vivo. Tia timo povas esti kaŭzita de perceptita aŭ reala kontrolo fare de aliaj.

Fizikaj simptomoj ofte inkludas troan vangoruĝon, troan ŝvitadon, tremadon, korbatan percepton kaj naŭzon. Suferanto eble balbutas aŭ rapide parolas. Ekpanikoj ankaŭ povas okazi pro intensa timo kaj malkomforto. Kelkaj suferantoj uzas alkoholon aŭ aliajn drogojn por redukti timon kaj sindetenon ĉe sociaj eventoj. Ofte okazas, ke suferantoj de socia fobio memkuraciĝas tiel, precipe se ili estas sendiagnozaj, senkuracaj aŭ ambaŭ; tio povas konduki al alkoholismo, manĝoperturbo aŭ aliaj specoj de dependeco. Oni fojfoje priparolas SAP kiel *malsanon de perditaj oportunoj* kie "individuoj faras gravajn vivajn elektojn por akomodi sian malsanon". Laŭ gvidnormoj de ICD-10, la ĉefaj diagnozaj kriterioj de socia fobio estas timo esti la fokuso de atento aŭ timo konduti laŭ maniero, kiu estus hontiga aŭ humiliga, evitado kaj anksiaj simptomoj. Normaj taksoskaloj povas esti uzataj por diagnozi socian anksian perturbon kaj mezuri la severecon de la anksio.

La unuavica kuraco por socia anksia perturbo estas kogna konduta terapio (KKT). Medikamentoj nur estas rekomendataj por tiuj, kiuj ne interesiĝas pri terapio. KKT estas efika kuraco de socia fobio, ĉu farata individue aŭ en grupo. La kognaj kaj kondutaj komponaĵoj serĉas ŝanĝi pensoskemojn kaj fizikajn reagojn al anksiigaj situacioj. La atento donata al socia anksia perturbo grave pliiĝis ekde 1999 kun la aprobo kaj surmerkatigo de drogoj por kuraci ĝin. Preskribaj medikamentoj inkludas plurajn klasojn de kontraŭdeprimiloj: selektivaj malhelpaĵoj de realpreno de serotonino, malhelpaĵoj de realpreno de serotonino kaj norepinefrino, kaj malhelpaĵoj de monoamina oksidaso. Aliaj ofte uzataj medikamentoj inkludas beta-blokilojn kaj benzodiazepinojn. Ĝi estas la plej ofta anksia perturbo; 10 elcento el homoj estos influitaj de la perturbo iam en sia vivo.

Vidu ankaŭ
----------

* Anksio
* Ĝenerala anksia perturbo
* Hontoruĝo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Social anxiety disorder en la angla Vikipedio.*
**HAYNAL Imre**, (hajnal) *vitéz Váradi* estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj, universitata profesoro, ano de la Hungara Scienca Akademio, laŭreato de Kossuth-premio naskita en Beszterce la 12-a de novembro 1882 kaj mortinta en Budapest la 3-an de februaro 1979.

Biografio
---------

Imre Haynal siajn medicinajn studojn faris en Koloĵvaro, kie li havigis diplomon en 1915. Dum la unua mondmilito li servis kiel soldatkuracisto en la rusa, itala kaj albana batalkampoj. En la batalo de Isonzo li vundiĝis. Inter 1919 kaj 1920 li laboris en la instituto de patologio numero 1-a en Budapeŝto. Ekde 1920 ĝis 1934 li estis praktikanto, asistanto, adjunkto en la kliniko pri internaj malsanoj numero 2-a. En 1927 li pasigis studtempon en la kuracila instituto de Vieno, en 1927-28 en la radiologia instituto de Londono. En 1931 li ricevis privatprofesoran, en 1938 eksterordinaran profesoran kvalifikojn. Inter 1934-1940 li gvidis la internan sekcion de la Malsanulejo Szent László, ekde 1940 de la Malsanulejo Rókus en Budapeŝto. Inter 1940 kaj 1945 li estis direktoro de kliniko pri la internaj malsanoj de la Universitato de Koloĵvaro kaj estis ordinara profesoro de la internaj kuracadoj. En 1944-45 li estis dekano. Inter 1946-1958 li estis direktoro de internkuracada kliniko numero 2-a de Budapeŝto. Li estis laŭreato de memormedalo Frigyes Korányi (1943).

Verkoj
------

* *Paroxysmal tachycardia. Pathogenesis and treatment of the supraventricular form*. (kun Jenő Matsch, Bp. 1968).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Imre Haynal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 251053
* LCCN: n92099203
* VIAF: 4131993
* ISNI: 0000 0000 7905 0238
* SUDOC: 128744081
* NKC: xx0204934
 |
**Ernő Bródy** [brOdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bródy Ernő** estis hungara advokato, parlamenta deputito, ĵurnalisto, framasono (1912-). Lia onklo estis Sándor Bródy.

Ernő Bródy naskiĝis la 12-an de septembro 1875 en Miskolc, li mortis la 15-an de oktobro 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Bródy devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Nagybánya en 1894, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1900, poste li estis soldato kaj li studvojaĝis en Eŭropo, fine en 1903 li akiris advokatan diplomon. Li malfermis advokatan atelieron en 1904, jam pli frue li verkis artikolojn en gazetoj. Pro la parlamenta krizo en 1905 li komencis politikadi, inter 1906–1949 li estis parlamentano, tamen kun interrompoj. Intertempe li batalis dum la 1-a mondmilito. Dum la nazia erao (1944) li estis deportita, sed li hejmenvenis en 1945. Li pensiuliĝis en 1950, poste li restis aktiva en la juda eklezio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szolgálati viszony és peres eljárás* (1904)
* *A budapesti lakáskérdés* (1909, 1917)
* *Nemzetgyűlési beszédeim* (1922)
* *A magyar szabadelvűek mozgalma a zsidók egyenjogúsításáért 1840-ben* (1934)
* *Ki a magyar állampolgár?* (1938)
* *A második zsidótörvény* (1939)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ernő Bródy (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712086
* VIAF: 4032156497269417740005
* ISNI: 0000 0004 7683 9857
 |
**Ernő Bosnyák** [boŝnjAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bosnyák Ernő,** serbe **Ернест Бошњак** estis hungara-jugoslavia presisto, reĝisoro, kameraisto.

Ernő Bosnyák naskiĝis la 1-an de januaro 1876 en Zombor (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Sombor en Serbio), li mortis la 9-an de aŭgusto 1963 en Sombor (Jugoslavio, nun en Serbio).

Statuo en Sombor

Biografio
---------

Ernő Bosnyák akiris licencon pri presio en sia naskiĝurbo en 1892. Li pasis 14 jarojn eksterlande, la plej longe li estis en Parizo. Hejmenveninta kune kun spertoj kaj kinprojekciilo en 1906 li kontinue estis presisto, sed li estis ankaŭ gazeteldonisto, eĉ li establis la unuan konstantan kinejon en la urbo. Tamen foje li laboris en Szombathely, Vieno, Budapeŝto. En 1909 li aĉetis kameraon kaj kreis filmojn. En 1912 li uzis unue en la mondo movantan kameraon dum filmado. Depost Traktato de Trianon li apartenis al la serbaj filmaj pioniroj. En 1923 li fondis filman firmaon, kiu bankrotiĝis post 2 jaroj, pli poste li denove estis presisto. Li ricevis unufoje jugoslavian premion. Li havis edzinon.

Liaj kreitaj filmoj (elekto)
----------------------------

* *Terpsichore Birodalmában* (1909)
* *II. Rákóczi Ferenc emlékművének leleplezése Zomborban* (1912)
* *Simi Tobogan* (1919)
* *Die Lüge meiner Wiege* (1923)
* *A zombori római katolikus egyházközség urnapi körmenete* (1932)

Memorigiloj
-----------

* statuo en Sombor (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771887
* GND: 138992991
* LCCN: no2011101117
* VIAF: 172434124
* ISNI: 0000 0001 2260 8197
* BNF: 16717750k
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo