recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Francaj gendarmoj sur motorcikloj
La **Franca Ĝendarmaro**, oficiale La **Nacia Ĝendarmaro** (france ***Gendarmerie nationale***, prononco ʒɑ̃daʁməʁi nɑsjɔnal) estas unu el la du naciaj polictrupoj en Francio, apud la Nacia Polico. Ĝi estas filio de la militfortoj de Francio, kiu funkcias sub la komuna aŭtoritato de la Ministerio pri Interno kaj la Ministerio pri Defendo. La ĝendarmaro havas jurajn taskojn, administrajn taskojn, kaj armeajn taskojn. En 2023, la ĝendarmaro havis pli ol cent mil armeajn kaj civilajn dungitojn .

La ĝendarmaro respondecas pri plenumado de la leĝo en la malgrandaj urboj, en la kamparaj lokoj kaj la antaŭurboj, dum la nacia polico, kiel civila polictrupo, respondecas pri plenumado de la leĝo kaj ordo en la urboj mem. Pro ĝia armea statuso, la ĝendarmaro elfaras diversajn armeajn kaj defendmisiojn. La ĝendarmaro ankaŭ havas filiojn por batali komputilajn krimojn. 

La ĝendarmaro estas la posteulo de la maréchaussée, la plej malnova polickorpo en Francio kiu komencis sian vojon reen en la Mezepoko. Ĝi estis establita en 1721 kaj la leĝo de la 17-a de aprilo 1798 establis la principojn de funkciado kaj ĝiajn taskojn. La ĝendarmaro havas kulturan influon kaj tradiciojn kiuj influis la tutan mondon ekde la tempo de la Franca Imperio .

Organize, ĝi apartenas al la militfortoj de Francio, sed por operacioj sur franca teritorio ĝi estas subigita al la Ministerio de Interno. Dum la ĝentila polico havas ĉefan respondecon por grandurboj kaj pli grandaj urboj, estas la tasko de la ĝendarmaro plenumi leĝon kaj ordon en la franca kamparo. Krome, la nacia ĝendarmaro havas kelkajn specialajn unuojn inkluzive de aviadiloj kaj helikopteroj, mara polico, tumultpolico, taktikaj unuoj, ceremoniaj unuoj kaj gardista polico.

Filiunuoj
---------

* La **Movĝendarmaro**, elita unuo por disvastigi manifestaciojn
* La **Intervenunuo de la Nacia Ĝendarmaro** (Groupe d'intervention de la gendarmerie nationale), elita batalunuo por la milito kontraŭ teroro
* La **Respublika Gvardio**, ceremonia gardistunuo

Fontoj
------

* Maurel, Gilbert.  (2013) *La guerre d'un gendarme en Algérie* (france). Éditions L'Harmattan. ISBN 978-2-336-00943-8.

 Referencoj
-----------

1. ↑  "Memogend 2019".
2. ↑  Gendarmerie nationale; Sirpa Gendarmerie (2016-10-16). "La gendarmerie, héritière des maréchaussées" [The Gendarmerie, successor of the maréchaussées]. *French Ministry of Interior* (in French). Retrieved 2021-12-14.
3. ↑  French Gendarmerie nationale **Skripteraro: Tia modulo ne ekzistas.**, NATO STABILITY POLICING CENTRE OF EXCELLENCE (angle)
4. ↑  Brown, Howard G..  (29 November 2007) *Ending the French Revolution*, p. 189–190. ISBN 978-0-8139-2729-9.
5. ↑  Schama, Simon.  (1989) *Citizens. A Chronicle of the French Revolution*. ISBN 0-670-81012-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837701
* LCCN: no2007129533
* VIAF: 262302324
* ISNI: 0000 0001 2242 5825
* BNF: 133408709
 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gendarmerie nationale oficiala ejo ĉe la franca MoI (france)
* Premio de la romano de la Nacia Ĝendarmaro
* Medalo de la Nacia Ĝendarmaro
La Ministerio pri Eduko, Kulturo, Sporto, Scienco kaj Teknologio de Japanio nomumas la plej famajn kulturajn posedaĵojn de la lando **Naciaj Trezoroj** (国宝, kokuhō).

Povas temi ekzemple pri

* konstruaĵoj, kiel kasteloj, temploj aŭ ŝintoaj sanktejoj
* pentraĵoj, rulitaj bildoj, sutroj kaj aliaj verkoj de kaligrafio
* statuoj el ŝtono, bronzo, ligno, lako aŭ aliaj materialoj
* metiaj kaj artaj objektoj, kiel ceramikaĵoj, pentraĵoj en la Uruŝi-tekniko, ĉizaĵoj, metalaĵoj, netsuke, glavoj kaj teksaĵoj
* arkeologiaj kaj historiaj monumentroj, inkluzive de valoraĵoj metitaj en tombojn, dokumentoj kaj leteroj.

Multaj el la Naciaj Trezoroj de Japanio videblas en muzeoj, ekzemple en la naciaj muzeoj de Tokio, Kioto kaj Nara. La prefektujoj kaj komunumoj same vivtenas poublikajn muzeojn, kaj krome ekzistas Naciaj Trezoroj en privataj muzeoj. Multaj budhismaj temploj kaj Ŝintoaj Sanktejoj, kasteloj kaj similaj lokoj estas publike viziteblaj kaj en iuj el ili ankaŭ troviĝas muzeoj. La Imperiestra Kortumo posedas multajn el la Naciaj Trezoroj, kaj la urbo Kioto varbas pri tio posedi kvinonon de ĉiuj Naciaj Trezoroj.

La nocio "Vivanta Nacia Trezoro" estas neoficiala nomo por persono, kiun la japana registaro rekonis modela en la daŭrigo de la japaniaj tradicioj. Teatraj aktoroj ekzemple en la genroj Noo, Kabuko kaj la figura teatro *Bunraku* kaj aparte elstaraj metiistoj de la tradiciaj japanaj metioj povas ricevi tiun honorigon.

kastelo Himeji-jō (Himeĵi)

Iuj ekzemploj de Naciaj Trezoroj de Japanio
-------------------------------------------

* kastelo Himeji-jō
* Ise-Sanktejo
* Itsukushima-Sanktejo
* Kamakura (aparte la templo *Kotokuin*)
* Kiyomizu-dera
* Nagoja Urbo, Aiĉi (aparte la *Atsuta-Sanktejo*)
* Sanktejo Isonokami
* Sanktejo Kamigamo
* Sanktejo Ŝimogamo
* Nikkō Tōshō-gū
* Osako (aparte la Sumijoŝi-Sanktejo kaj *Ŝitennoĵi*)
* Sendai (aparte la *Osaki-Haĉiman-Sanktejo*)

Eksteraj ligiloj
----------------

* reta informejo pri Naciaj Trezoroj, prizorgata de al nacia muzeo Tokio (paĝoj en la japana, korea, angla kaj franca) Arkivigite je 2019-05-01 per la retarkivo Wayback Machine

* Naciaj trezoroj de Japanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Naciaj trezoroj de Japanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nadi QAMAR** (fakte **Spaulding Givens**, n. 1917) estas usona ĵaz-pianisto, kiu ludis kun Charles Mingus kaj Andrew Hill.

Spaulding Givens, kiu poste alprenis la islaman nomon *Nadi Qamar*, ludis en aprilo de 1951 duope kun Charles Mingus la unuajn titolojn por ties novfondita diskeldonejo Debut, inter ili lia komponaĵo *Blue Tide*. Aprilon de 1953 li denove surdiskigis kun Mingus kaj Max Roach la titolojn *Day Dream* kaj *„Theme from Rhapsody in Blue"*. Qamar poste okupiĝis pri afrika muziko kaj ludis kun diversaj afrikaj ensembloj, kiuj koncertvojaĝis en Usono. Oktobron de 1965 li kunludis je la sonregistradoj por *Compulsion!* de Andrew Hill ĉe eldonejo Blue Note kiel perkutinstrumentisto kaj ludanto de la afrika kalimbo; li partoprenis ankoraŭ pluan registradkunsidon de Hill, kiu okazis februaron de 1967 kaj publikiĝis en 2005 je la antologio *Mosaic Select*. En la jaro 1970 li kunlaboris kun Rufus Harley. Februaron de 2008 okazis ekspozicio honore al kolekto de afrikaj muzikiloj de Qamar.

Diskoj
------

* Charles Mingus: *The Complete Debut Recordings 1951–1958* (Debut/Fantasy Records)
* Andre Hill: *Compulsion*. (Blue Note Records, 1967)

Literaturo
----------

* Richard Cook & Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.
* Bielefelder Katalog 1988 & 2002
* Nat Hentoff: Akompanteksto (2006)de la noveldono de *Compulsion* de Andrew Hills (Blue Note)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Anonco de la ekspozicio[*rompita ligilo*]
**Nagybörzsöny** [Nadjborĵonj] germane **Deutsch-Pilsen** estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob. Nagy signifas: granda.

Aerfoto pri Nagybörzsöny
Domoj en Nagybörzsöny

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 51 km²
* Loĝantaro: 870
* Poŝtkodo: 2634
* Telefonprefikso: 27

Nagybörzsöny situas sur monto Börzsöny (borĵonj), laŭ traira flankovojo, for de ĉefvojo kaj rivero. En la komunumo foje-foje etfervojo funkcias. Oni planas funkciigi ĝin al Szob.

Historio
--------

En la 12-a jarcento alvenis germanoj, kiuj minis orojn, arĝentojn, ferojn, plumbojn kaj sulfurojn. Dum la turka erao la vilaĝo ne senhomiĝis. En la 18-a j.c. denove alvenis germanoj. En la 18-a kaj 19-a jarventoj la regiono apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom.

Preĝejoj estas:

* Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Nagybörzsöny)
* Preĝejo de Sankta Nikolao (Nagybörzsöny)
* gotika mineja el la 14-a j.c.
* luterana klasikisma el la 18-a j.c.

Ĉe la vilaĝo akvomuelejo estas videbla.

Akvomuelejo de Nagybörzsöny

* Kategorio Nagybörzsöny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagyhajmás** [nadjhajmAŝ], germane **Heimasch**, kroate **Hajmaš** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. En la loknomo nagy signifas hungare: granda kaj faras diferencon de Kishajmás.

Blazono de Nagyhajmás
Luterana preĝejo de Nagyhajmás
Romkatolika preĝejo de Nagyhajmás

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 7343
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°22′22″N 18°17'20″E

Situo
-----

Nagyhajmás situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Sásd troviĝas 24, Komló 38, Pécs 55, Budapeŝto 176  km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 14-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Hagmas"*. En 17-a jarcento sudslavoj, baldaŭe kroatoj kaj germanoj alvenis. En 1862 vivis en Nagyhajmás 1039 homoj, (363 germanoj), en 1880 808 germanoj, 160 serboj kaj 80 hungaroj. En 2001 la germanoj kaj ciganoj estis po 4 %.

En Nagyhajmás migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* restaĵo de romkatolika kapelo konstruiĝis en la 12-a jarcento, en 1836 preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka alkonstruiĝis
* luterana preĝejo de 1928

* Kategorio Nagyhajmás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hajdú-Bihar
**Nagyhegyes** [nadjhedjeŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Hajdúszoboszló. La nomo signifas granda-pinta.

* Areo: 133 km²
* Loĝantaro: 2700
* Poŝtkodo: 4064
* Telefonprefikso: 52

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Füzesabony-Debrecen, Orienta ĉefkanalo preterfluas, Balmazújváros estas proksime.

La unua mencio okazis en 1067 en dokumento. Tiutempe ĝi havis eklezion. La tataroj en 1241 faris senhoma la komunumon, pli poste la sama okazis pro la turkoj. En la pli pacemaj tempoj nur farmoj formiĝis. Komence de la socialismo oni fondis farmocentrojn, kie jam estis elektro, aĉetejo, lernejo. En 1952 oni refondis la vilaĝon. Ekde 1960 oni minas tergason.

Apud la vilaĝo lago nomata Kadarcs (kadarĉ) kaj fiŝlagoj troviĝas.

Vilaĝservoj estas apoteko, infanĝardeno, lernejo kun kolegio, kuracejo, dentokuracejo, familihelpa centro, domo por maljunuloj, biblioteko kaj kulturdomo.

* Kategorio Nagyhegyes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagykölked** [nadjkolked] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. Kölked signifas hungare bubo en historia formo.

Ĉefstrato de Nagykölked
Preĝejo en Nagykölked

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9784
* Telefonkodo: 94
* Areo: 10  km²
* Loĝantaro: 140

Situo
-----

Nagykölked situas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero, laŭ traira flankovojo Körmend-Szombathely, laŭ la aŭstra limo (kontraŭe Moschendorf troviĝas).

Historio
--------

La vilaĝo trovis sin apud la nova landlimo de Aŭstrio post Traktato de Trianon. Post la 2-a mondmilito konstruiĝis **fer-kurteno** laŭ la aŭstra limo. La komunumo estis vizitebla nur per permeso. En 1989 la fer-kurteno nuliĝis, kaj oni trovis tie netuŝitan arbaron dum 40 jaroj. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla sen kontrolo.

En Nagykölked migra poŝto servas.

Vidindaĵo
---------

* novromanika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao

* Kategorio Nagykölked en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nagypeterd** [nadjpeterd] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szigetvár. Nagy signifas: granda.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.043/17.8995
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 7912
* Telefonprefikso: 73

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Pécs-Barcs. Szigetvár kaj Szentlőrinc troviĝas po 8, Sellye 24 km-ojn.

Historio
--------

Ĉe la nuna vilaĝo la romianoj havis tie vojon. Ŝajnas, dum dinastio de *Arpado* loĝis tie hungaraj nobeloj. La vilaĝo ne senhomiĝis dum la turka erao. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento, baldaŭe klasikisma turo alkonstruiĝis
* nobeldomo
* monumento pri falintoj
* 2 tombofostoj

Famulo
------

En Nagypeterd naskiĝis episkopo Sándor Baksay.

* Kategorio Nagypeterd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Mazateka montaro** (hispane **Sierra Mazateca**) estas monta regiono, parto de la Sierra Madre de Oaxaca (Oaĥaka Patrinmontaro), situanta en la norda parto de la meksika ŝtato Oaĥako de suda Meksiko. Ĝi ricevis sian nomon de la indiĝena popolo mazateka, kiu loĝas en la regiono. Ĝia okcidenta parto apartenas al la distrikto Teotitlán del Camino en la la Regiono Cañada, kaj la orienta parto al la distrikto Tuxtepec, en la Regiono Papaloapan. La ĉefaj urboj estas Huautla de Jimenez, Eloxochitlán de Flores Magón, kaj Jalapa de Díaz. En 1954 parto de la regiono subakviĝis post la konstruo de akvobaraĵo Miguel Alemán, kiu kreis la grandan lagon samnoman.

La Mazatekaj lingvoj nomas plurajn parencajn lingvojn parolatajn de ĉ. 200 000 homoj en la Mazateka montaro, plejparte en la ŝtato Oaĥako, sed ankaŭ en apudaj partoj de la ŝtatoj Puebla kaj Veracruz. Oni ofte nomas ilin "la mazateka lingvo", sed pro tio ke pluraj el la dialektoj ne estas interkompreneblaj, estas pli sencohave priskribi ilin kiel grupon de lingvoj.
**Nagytőke** [nadjtOke] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szentes. La loknomo signifas: granda ŝtipo.

Panoramo de Nagytőke

Bazaj informoj
--------------

* 46° 45′ 00″ N 20° 17′ 00″ O﻿ / ﻿46.75000 °N, 20.28333 °O﻿ / 46.75000; 20.28333 (mapo)Koordinatoj: 46° 45′ 00″ N 20° 17′ 00″ O﻿ / ﻿46.75000 °N, 20.28333 °O﻿ / 46.75000; 20.28333 (mapo)
* Areo: 55  km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6612
* Telefonprefikso: 63

Situo
-----

Nagytőke situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Hódmezővásárhely-Szolnok. Riveroj Tiso kaj Körös estas ne tro for. Csongrád troviĝas je 19, Hódmezővásárhely je 41, Szeged je 66, Békéscsaba je 75, Budapeŝto je 146 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1488 en formo *Theuke*. La turkoj faris senhoma ĝin. Poste la kampoj apartenis al Szentes. En 1952 la komunumo iĝis sendependa vilaĝo. Komence formiĝis 3 kolĥozoj, kiuj poste unuiĝis sub nomo Arpado. Ankaŭ nun oni multe loĝas en farmoj.

En Nagytőke migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo

* Kategorio Nagytőke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo en la fronto dum 1917
La **Kerenskij-ofensivo** estis la sensukcesa militiro de la rusa armeo dum la unua mondmilito, en julio de 1917. Ĝin ellaboris la militara ministro Aleksandr Kerenskij, la komandanda gvidanto estis generalo Aleksej Brusilov. Post la fiasko evidentiĝis, ke la rusa armeo staras antaŭ la disfalo, la Portempa Registaro ne komprenas kaj povas trakti la revolucian publikan atmosferon. La eventoj kaŭzis en Rusio la provizoran fortiĝon de la moderaj kaj konservativaj fortoj.

La datigo de la ofensivo estis nefeliĉa: post la februara revolucio, la homamasoj iĝis - ĉefe en la armeo - pli kaj pli pacavidaj. Oni pridiskutis en la soldataj sovetoj strategiajn planojn kaj ofte vetois ordonojn de la oficiroj. La disciplino malfortiĝis, multaj soldatoj hejmenveturis. En marto de 1917, la nova registaro rigardis valida la militarajn aliancojn, kiujn subskribis la cara registaro. Ĝi ne instigis la packontraktojn, sed aliflanke la rusa armeo ne faris militirojn nur defendis la teritoriojn.

Dumtempe la militara ministro Kerenskij ellaboris ofensivon. Lin instigis la aliancanoj por malfortigi la premon en okcidento. Kerenskij volis ankaŭ varbi fidantojn por la Provizora Registaro per ebla venko kaj packontrakto. La 1-an de julio 1917, generalo Aleksej Aleksejeviĉ Brusilov - ĉefkomandanto de la rusaj fortoj - atakis tra plena larĝo ĉe la galicia fronto kontraŭ la aŭstraj-germanaj fortoj kaj trarompis al direkto de Lvov.

La komence sukcesa rusa antaŭenmarŝo baldaŭ haltis kaj kolapsis la 3-4-an de julio. La germanaj kaj aŭstraj fortoj ekis kontraŭatakon la 6-an de julio kaj trarompis en Ukrainion al la rivero Zbruĉ.

Post la fiasko, Kerenskij nomumis la generalon Lavr Kornilov al ĉefo de generala stabo.

vidu ankaŭ
----------

* Brusilov-ofensivo en 1916
* Batalo ĉe Zborov

* Kategorio Kerenskij-ofensivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La kvin fratoj Judiŝtiro, Bimo, Arĝuno, Nakulo kaj Sahadevo; dekstre, la komuna edzino, Draŭpadio. Foto de altreliefo en templo en Deogarh.
**Nakulo** aŭ *Nakula*, en la eposo Hindua nome Mahabarato, estis la kvara frato de la kvin Pandavoj. Nakulo kaj Sahadevo estis ĝemeloj naskitaj de Madri, edzino de Panduo, kiu estis alvokinta la ĝemelajn diojn Aŝvinoj uzante la benon de la reĝino Kuntio. Nakulo kaj lia frato Sahadevo, estas konataj kiel Aŝvineĝa (आश्विनेय), ĉar ili naskiĝis el Aŝvinoj.​ 

La nomoj de la kvin fratoj estas Judiŝtiro, Bimo, Arĝuno, Nakulo kaj Sahadevo. Ĉiuj kvin fratoj estis edziĝintaj al la sama virino, nome Draŭpadio. Kune, la fratoj luktis kaj venkis en granda milito kontraŭ siaj kuzoj la Kaŭravoj, kio iĝis konata kiel Milito de Kurukŝetro.

Referencoj
----------

* Chakravarti V. Narasimhan; The Mahabharata. Columbia University Press, 1965.

1. ↑   K.S. Gautam, eld. (1990). India through the ages. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 73.

Eksteraj ligiloj
----------------

* The Mahābhārata de Vyasa, tradukita el sanskrito en anglan fare de Kisari Mohan Ganguli kaj publikigita rete ĉe sacred-texts.com.
Templo E de Nakum.
**Nakum** estas arkeologia kuŝejo de la kulturo de majaoj en Gvatemalo. Ĝi kuŝas en la nordoriento de Departemento Peten, borde de la rivero Holmul, en la zono de la Nacia Parko Yaxhá-Nakum-Naranjo, je distanco proksimume de 25 km en rekta linio oriente de Tikal.​

Komponantoj de la loko estas ampleksa placo, templo-piramido, palacoj, strata pavimo 250 m longa, pilkludejo kaj aliaj konstruaĵoj, el kiuj kelkaj loĝejoj. En la ĉirkaŭaĵoj estis registritaj ĉirkaŭ 36 domaroj de meza kaj malalta klaso.

Ekde 1915, Sylvanus Morley vizitis fojojn la urbon, cele al la dokumentado de ties monumentoj, kaj li publikigis "The Inscriptions of Peten" pri steleoj kaj altaroj de diversaj majaaj lokoj inter kiuj Nakum.

Notoj
-----

1. 1 2   Koszkul, Wiesław; Źrałka, Jarosław. «Nakum y su importancia en la historia de las tierras bajas mayas: Resultados de los trabajos arqueológicos realizados entre 2006-2010.». Asociación Tikal. Alirita la 4an de Junio 2021.

* Kategorio Nakum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727713
* VIAF: 241280527
 |
**Nanchao** estis taja reĝlando en la 8-a jarcento p. K. en la sudokcidenta parto de Ĉinio, en regiono Junnan, sur la setlejoj de la tajaj popoloj. Komence regis tie pluraj, malgrandaj tajaj princlandoj, kies centro staris ĉe la Tali-lago inter la riverfontoj de Mekongo, Jangzio kaj la Ruĝa rivero. La ĉinoj etendis sian potencon je tiu regiono post la 1-a jarcento.

Situo de Nanchao (viola) kaj la regnoj de la Song (ruĝa) kaj la Jin (flava) en Ĉinio, ĉirkaŭ la jaro 1142.Nanchao (ĉine: „Suda Reĝlando") aformiĝis per unuiĝo de ses tajaj princlandoj en 729. Ĝin gvidis Pi-lo-ko, kiu subigis la alian 5 princlandon kaj aliancis kun Ĉinio kontraŭ la batalemaj tibetanoj. Post la unuiĝo, Pi-lo-ko tranlokis la gvidcentron de la Nanchao-a Reĝlando al ebenaĵo de Tali-lago. Pro ties geografia situo, la ĉefurbo ne estis konkerebla kaj rebatis du ĉinajn atakojn en 751 kaj en 754.

Ĝi gravis en la komercado inter Oriento kaj Okcidento: gravaj komercaj vojoj gvidis tra la teritorio al Hindio. En la 9-a jarcento Nanchao iĝis potenca reĝlando, kiu ekis konkeran militon en 832 kontraŭ Mianmaro, kaj poste en 862 kontraŭ Tonkino.

La kulturo de Nanchao estis tre altnivela, tie laboris elstaraj majstroj de la kotona kaj silka metiarto. Oni minis salon kaj oron en la reĝlando kaj funkciigis registaran kaj administradan sistemon.

La jam falantan Reĝlandon Nanchao konkeris la mongoloj sub gvido de Kublaj-Ĥano en 1253. En la sekvaj du jarcentoj, la tajoj migris suden, nun oni konsistan plimulton de dela tajlanda loĝantaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Yunnan
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nanotirano** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua kretaceo |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Saŭriskioj *Saurischia* |
| Subordo: | Teropodoj *Theropoda* |
|
|
|
|
|
| Familio: | Tiranosaŭredoj *Tyrannosauridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Nanotirano** *Nanotyrannus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***N. lancensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Nanotyrannus lancensis****Bakker, Currie k Williams, 1988 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| fossil |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nanotirano  |

 |
| v • d • r |

**Nanotirano** (*Nanotyrannus* = "eta tirano") estas dinosaŭra genro. Oni kreis la genron por malgranda tiranosaŭreda kranio, antaŭe priskribita en 1946 (Gilmore) kiel *Albertosaurus lancensis*. La unuaj esploroj indikis ke la krani-ostoj estis kunfandiĝintaj kaj ke sekve temis pri plenkreska specimeno. Postaj esploroj dubigis ĉi tion, kaj iuj paleontologoj ne plu konsideras ĝin valida genro. La fosilia specimeno estis samtempulo de *Tyrannosaurus rex*, kaj iuj kredas ĝin juna *T.rex*. Oni taksas *Nanotyrannus* esti ĉ. 5,2 m longa.

La paleontologo Robert Bakker asertis ke li kredas ke nanotirano ĉasis grupe. Oni trovis dentojn de pluraj nanotiranojn en la ostoj de herbovoraj dinosaŭroj.

Populara kulturo
----------------

La Quintaglio de la romanaro Quintaglio Ascension Trilogy de Robert J. Sawyer estas raso de tre evoluintaj, mem-konsciaj tiranosaŭredoj evoluintaj de *Nanotyrannus*.

Piednotoj
---------

1. 1 2  Nordquist, Karen (2004). Karen's Komments Arkivigite je 2007-03-25 per la retarkivo Wayback Machine. Earth Science Club of Northern Illinois. Lasta aliro: 2007-03-11.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Nanotyrannus* ĉe DinoRuss' Lair Arkivigite je 2007-10-30 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Dinosaŭroj |
Naskiĝdomo de Mozart, en Salzburg, Getreidegasse nr 9
La **Naskiĝdomo de Mozart** (germane: *Mozarts Geburtshaus* aŭ *Hagenauerhaus*) estis la naskiĝloko de Wolfgang Amadeus Mozart ĉe Getreidegasse nr 9 en Salcburgo. La Mozart-familio loĝis sur la tria etaĝo de 1747 ĝis 1773 antaŭ transloĝiĝo al la Loĝdomo de la Mozartoj; Mozart mem estis naskita ĉi tie la 27an de januaro 1756. Li estis la sepa infano de Leopold Mozart kiu estis muzikisto de la Salcburga Reĝa Kamero.

Estante nun muzeo, la naskiĝloko de Mozart prezentas al vizitantoj la fruan vivon de la komponisto, liajn unuajn muzikinstrumentojn, liaj amikojn kaj liaj pasian intereson en opero. La tria etaĝo ekspozicias la infantempan violonon same kiel portretojn de Mozart, dokumentojn kaj fruajn eldonojn de lia muziko, kaj la dua etaĝo estas dediĉita al la intereso de Mozart en opero kaj inkludas la klavikordon sur kiu li komponis La Sorĉfluton. La tuto estas prizorgate fare de la Mozart-Fondaĵo.

Historio
--------

La domo estis konstruita en la 12-a jarcento sur tereno kiu estis parto de la ĝardeno apartenanta al la Arkiabatejo Sankta Petro. Otto Keutzel, komercisto, estas menciita kiel la posedanto en 1408 kaj Chunrad Fröschmoser, la tribunalapotekisto, aĉetis la posedaĵon en 1585. Sur la pordejo, la volvita serpento en la buŝo de la leono, la simbolo de Asklepio, daŭre atestas lian proprieton. En 1703, la domo venis en la proprieton de la Hagenauer-familio kiu alvenis en Salzburg ĉirkaŭ 1670. Interesas Joseph Martin Hagenauer kaj Johann Laurenz Hagenauer kiuj iĝis la ludonantoj de la Mozartoj.

Post geedziĝado kun Anna Maria Pertl la 21an de novembro 1747 Leopold Mozart luis la loĝejon sur la tria etaĝo kiu konsistis el kuirejo, malgranda kabineto, loĝoĉambro, dormoĉambro kaj oficejo. Ĝi estis ilia loĝejo ĝis 1773 kaj iliaj sep infanoj estis naskita ĉi tie; nur du, Maria Anna kaj Wolfgang Amadeus, pluvivis. Leopold Mozart estis en konstanta tuŝo tra leteroj kun siaj ludonantoj dum la turneoj muzikaj inter 1763 kaj 1766; li moviĝis for el la regiono en 1773.

Muzeo
-----

Ekde 1880 la domo estas muzeo. La tria etaĝo elmontras la infantempan violonon de Mozart, klavicenon, same kiel portretojn, dokumentojn, familileterojn, kaj fruajn eldonojn de lia muziko. Ekzistas ankaŭ notoj pri lia vivo en Vieno kaj de lia edzino kaj familio. La dua etaĝo estas dediĉita al la intereso de Mozart en opero kaj inkludas la klavikordon sur kiu li komponis la operon *La Sorĉfluton*. La unua etaĝo reproduktas vivkondiĉojn de la tempo de Mozart kun tipa meblaro. Originaj dokumentoj kaj pentraĵoj ilustras lian vivon en Salzburg. Aliaj eroj en la muzeo estas nekompleta portreto de Mozart pentritaj fare de Joseph Lange, lia bofrato en 1789 (unu el la frapaj portretoj de Mozart), bildoj de lia infanaĝo, kaj lia infantempa violono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Naskiĝdomo de Mozart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo Arkivigite je 2013-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Natalja Nikolajevna Gonĉarova. |

**Natalja Gonĉarova** (plennome **Natalja Sergejevna Gonĉarova**) (ruse *Наталья Сергеевна Гончарова*; naskiĝis la 4-an de junio 1881 en Nagajevo, mortis la 17-an de oktobro 1962 en Parizo), estis prominenta rusa pentristino de Kubo-Futurismo.

Gonĉarova naskiĝis en la urbeto Nagajevo, apud Tula, Rusio en 1881. 

Ŝi studis Skulptarton en la "Akademio de arto de Moskvo", sed ŝi komencis pentri en 1904. Ŝi estis inspirita de la primitivaj aspektoj de la "rusa folklora arto" kaj provis respeguligi ĝin en sian propran verkon, enkorpigante faŭvismajn kaj kubismajn elementojn. Kune kun sia edzo Miĥail Larionov ŝi disvolvis radiismon. Ili estis la gepatroj de prarevolucia Rusa avangardo, organizante ekspozicion de *Azena vosto* en 1912 kaj ekspoziciante kun *Der Blaue Reiter* en Munĥeno la saman jaron.

*La azena vosto* estis konceptita kiel intenca rompo kontraŭ la influo de la Eŭropa arto kaj por la starigo de sendependa rusa skolo de moderna arto. Tamen, la influo de la rusa futurismo estas evidenta en la lastaj verkoj de Gonĉarova. Komence priokupita pri la ikonoj kaj la primitiveco de la rusa folklora arto, Gonĉarova fariĝis fama en Rusio pro ŝia futurisma verko, kiel *La biciklanto* kaj ŝiaj postaj radiismaj laboroj. Kiel gvidantoj de Futurismo en Moskvo, ili organizis provokajn babiladojn sammaniere kiel iliaj italaj samuloj. Gonĉarova ankaŭ dediĉis sin al grafika dezajno, verkinte kaj ilustrinte libron en futurisma stilo.

Gonĉarova estis membro de la avangarda grupo *Der Blaue Reiter* ekde ĝia komenco en 1911.

En 1915 ŝi komencis dezajni vestojn de baleto kaj dekorojn, en Ĝenevo. 

Ŝi translokiĝis al Parizo en 1921 kie ŝi dezajnis diversajn dekorojn por la *Rusaj Baletoj* de Sergej Djagilev. 

Ŝi forpasis en Parizo en 1962.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Natalja Gonĉarova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Natalja Gonĉarova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pentraĵoj de Gonĉarova[*rompita ligilo*]

  


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDer Blaue Reiter |
| --- |
| Gvidantoj | 
* Vasilij Kandinskij
* Franz Marc
 |
| Artistoj | 
* Albert Bloch
* David Burljuk
* Heinrich Campendonk
* Lyonel Feininger
* Natalja Gonĉarova
* Alexej von Jawlensky
* Paul Klee
* Alfred Kubin
* August Macke
* Gabriele Münter
* Arnold Schönberg
 |
| * Vidu ankaŭ: Die Brücke
* Ekspresionismo
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 380752
* GND: 118933159
* LCCN: n50069971
* VIAF: 99832469 17231772, 99832469
* ISNI: 0000 0003 9991 5368
* LIBRIS: 174646
* SUDOC: 237672170 027525872, 237672170
* BNF: 119547494
* ULAN: 500115630
* MBA: f626386d-0643-4099-bbfa-f9d84eee4d82
* NLA: 35132907
* BIBSYS: 4046122
* RKD: 32580
* NKC: ola2003192314
* ICCU: CFIV120652
* BNE: XX1077051
 |
Barono **Nathan Mayer ROTHSCHILD** [rotŝild] (16-an de septembro 1777 en Frankfurt am Main - 28-an de julio 1836) estis la kvara infano kaj tria filo de la fondinto de la Rothschild-dinastio, Mayer Amschel Rothschild (1744–1812) kaj Gutle Rothschild (naske Schnapper (1753–1849). Li naskiĝis en la fankfurta juda geto de la urbo kaj iĝis fondinto de la angla branĉo de la familio.

Li agadis inter 1790 kaj 1800 kiel teksaĵa komercisto en Manchester. Li geedziĝis kun filino de Levi Barent Cohen (Hannah) en oktobro de 1806 kaj tio igis lin bofilo de influhava londona komercisto kaj kiu altigis la kapitalon per grava doto. Li aĉetis en 1808 domon en Londono kaj fondis la bankon N M Rothschild & Sons, kiu ankoraŭ nuntempe sukcese agadas. 

Sub gvido de Nathan, la Rotŝildoj iĝis en 20 jaroj la plej gravaj bankistoj de Eŭropo.

Nathan investis la monon de Vilhelmo la 1-a el la soldata komerco - kiun li pensis protekti kontraŭ Napoleono - en oron de la Brita Orient-Hindia Kompanio, kiu estis uzata poste por la militiroj de Wellington. Aĉeto kaj reaĉeto de la *Wellington-akcioj*, la vendo kaj reaĉeto de oroj je Wellington, ties sendo al Portugalio kaj la kontrabando dum la kontinenta blokado, alportis por li profitegon. Li iĝis plej influhava financisto de la brita registaro. 

Lia filo, Lionel Nathan Rothschild (1808–1879), plu gvidis la komercon en Anglio.

Ekde 1822 li estis *Freiherr* (barono en la germana nobelaro).
Lia nepo kun la sama nomo (Nathan Mayer Rothschild (pli juna) 1840–1915) iĝis la unua *Baron Rothschild* (barono en la brita nobelaro) en la familio. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269737
* GND: 117596841
* LCCN: n88101103
* VIAF: 5712710
* ISNI: 0000 0000 6674 6885
* SUDOC: 117959332
* BNF: 15121035b
 |
**Lurtigen** (en la franca lingvo **Lourtens**) estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 185 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Lurtigen situas situas sudoriente de la urbo Morato kaj norde de la Ŝtata Arbaro Galm en la valo de la rivereto Biberen ĉe la suda marĝeno de la Granda Marĉo. La komunumo, kiu estas komplete ĉirkaŭigita de arbaro konsistas el la vilaĝo Lurtigen, la setlejo Neumatt kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,32 km², de kiuj 33,6% estas kovritaj de arbaro, 59,5% servas por agrikulturo kaj 6,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lurtigen limas en nordokcidento kaj nordo al Morato, en nordnordoriento al Büchslen, en nordoriento al Gempenach, en oriento al Ulmiz, en sudo al la Ŝtata Arbaro Galm, kaj en sudokcidento al Salvenach.

Trafiko
-------

Lurtigen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas flanka vojo de Gempenach al Salvenach. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 4 kilometrojn norde apud Morato. Per la buslinio de Morato al Gümmenen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lurtigen datiĝas el la jaro 1397 kiel *Lurtens*. Dum mezepoko Lurtigen apartenis al la Senjorujo Morato. Dum la Burgonjaj Militoj en la jaro 1475 Lurtigen kune kun Morato estis konkerita de Friburgo kaj Berno fariĝis komuna havaĵo de la du urboj. Okaze de la Helveta Revolucio de 1798 Lurtigen fariĝis parto de Kantono Friburgo kaj estis surbaze de la konstitucio de 1848 atribuita al la Lagodistrikto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Hermann Schöpfer*: *Lurtigen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-07-18)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lurtigen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lurtigen Arkivigite je 2015-12-29 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lurtigen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Lagodistrikto |
| --- |
| Barberêche • Bas-Vully • Büchslen • Courgevaux • Courlevon • Courtepin • Cressier • Fräschels • Galmiz • Gempenach • Greng • Gurmels • Haut-Vully • Jeuss • Kerzers • Kleinbösingen • Lurtigen • Meyriez • Misery-Courtion • Muntelier • Morato • Ried ĉe Kerzers • Salvenach • Ulmiz • Villarepos • Wallenried |  |

 |
X-43A
**X-43A** estas nomo de senhoma testaviadilo de la usona kosmoesplora asocio NASA.

Ĝi atingis la 27-an de marto 2004 – antaŭ la marbordoj de Kalifornio sonrapidon pli ol sepoblan. La aviadilo kapablas atingi la rapidon de maĥo 10. Ĝi estas propulsita per reaktora propulsilo kun supersona bruligo (ankaŭ nomata kiel skremĵeto).

La aviadilo – longa 3,6 m kaj peza 1.270kg – estis liverita per bombaviadilo Boeing B-52 Stratofortress en la flugalton de 12.200 m, de kie ĝin pluliveris modifita Pegasus-raketo ĝis alto de 30.000 m.

Dum la posta 11-sekunda memstara flugo, la prototipo atingis rapidon de 7,700km/h (super maĥo 7) – kaj tiel novan rekordon por aviadiloj kun aeruza propulsilo. La aviadilo kontrolite surmariĝis.

Ĉe la lasta (deksekunda) testa flugo super la Pacifiko – la 16-an de novembro 2004 – la aviadilo atingis rapidon de preskaŭ 11.000 km/h, tio estas pli ol 3 kilometrojn je sekundo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝo de X-43 projektoj Arkivigite je 2016-02-13 per la retarkivo Wayback Machine angle

* NASA X-43 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio NASA X-43 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Insulo Maziwi**, oficiale **Marreservejo Insulo Maziwi** (svahile *Kisiwa Hifadhi Akiba Bahari cha Maziwi*) estas senvegetaĵa, protektita insulo ĉirkaŭita de koralaj rifoj situanta proksimume 8 kilometrojn sud-oriente de la urbo Pangani for de la norda marbordo de Regiono Tanga en Tanzanio. La insulo estas administrata de la subdistrikto Mwera de Distrikto Pangani. Tamen, ĝi estas nuntempe sub la sistemo de Marrezervejoj Tanga. Ĝi iĝis naturrezervejo en 1975. Iam la insulo estis pli granda ol sia nuna areo kaj estis vegetaĵa sed pro la perdo de siaj kokosarboj kaj arbusta kovro, ĝi suferis erozion kaj nun estas foje tute mergita dum la plej altaj tajdoj. Ĥelonioj ne plu nestas sur la insulo, sed ĝi estas vizitata de multaj marbirdoj. La maro enhavas multajn speciojn de koraloj kaj pli ol ducent speciojn de fiŝoj. La rezervejo ricevis malmulte da aktiva konservadlaboro sed administrado nun estas apogita pagigante malgrandan monsumon al turistoj, kio kutimas kompensi al lokaj fiŝkaptistoj la perdon de enspezo.

Vidu ankaŭ
----------

* Naturrezervejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* MPR | Hifadhi Bahari ya Tanga Silikanti
* ONU - Maziwi Islands

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTanzanio Naciaj parkoj de Tanzanio |
| --- |
| Naciaj parkoj | 
* Arusha
* Gombe Stream
* Golfo Jozani Chwaka
* Katavi
* Kilimanĝaro
* Kitulo
* Lago Manyara
* Montoj Mahale
* Mikumi
* Mkomazi
* Ruaha
* Insulo Rubondo
* Saadani
* Insulo Saanane
* Serengeti
* Tarangire
* Montoj Udzungwa
* Rivero Ugalla
 |
| Rezervejoj | 
* Amani
* Biharamulo
* Grumeti
* Mpanga-Kipengere
* Ngorongoro
* Rungwa
* Selous
* Uwanda
 |
| Mar -parkoj kaj -rezervejoj | 
* Daresalamo
	+ Bongoyo
	+ Mbudya
	+ Pangavini
	+ Fungu Yasini
* Insulo Mafia
* Insulo Maziwi
* Marparko Mnazi Bay Ruvuma Estuaro
 |

 |
Statuo de *Gattamelata* en la emblemo de la 16-a Itala Esperanto-Kongreso en Padovo, 1931.
**Erasmo el Narni** (itale *Erasmo da Narni*), plej konata laŭ la populara kromnomo  ***Gattamelata*** ('katino dolĉa kiel mielo'), estis itala soldulo, kiu naskiĝis en Narni, Italio, en 1370 kaj mortis en Padovo, en 1443. Ido de malriĉa familio, la vivsituacio kondukis lin al militista vivo, unue dungita de la nobelo Cecchino Broglia en Asizo. Poste, kun la amiko Brandolino Brandolini, li servis al la *kondotiero* Braccio da Montone, sinjoro de Peruĝo ekde 1416.

Kun Braccio, li partoprenis en kampanjoj por konkeri la urbojn Todi, Rieti, Narni, Terni kaj Spoleto kaj en 1419 en la batalo de Viterbo kontraŭ Muzio Attendolo. En la batalo de Aquila (junie de 1424), la armeo de Braccio estis venkita kaj la *kondotiero* mortigita. Gattamelata gvidis la restintajn soldatojn serve al la Respubliko de Florenco.

En 1427, la Papo Marteno la Kvina dungis lin por repreni la teritoriojn konkeritajn de Braccio. Ĉefe pro malfruo en la pagoj, Gattamelata rezignis la servadon al la Papo en 1434 kaj dungiĝis de la Respubliko de Venecio. En serio da bataloj kaj kontraŭatakoj kaj malgraŭ vundiĝo, Gattamelata sukcesis defendi la urbojn Brescia kaj Verona en 1438. Tio donis al li la titolon Ĝenerala Komandanto de la Armeoj de la Venecia Respubliko. Tamen Venecio en la posta jaro devis cedi plurajn urbojn, inter kiuj Legnago, Soave kaj fine Verona mem. La Respubliko tiam alvokis Francesco Sforza por ke li kuniĝu kun Gattamelata kaj ili kune rekonkeris Verona-n la 9-an de Julio 1439.

En 1440 li suferis cerbovaskulan akcidenton kaj neniam plu resaniĝis nek havis signifajn militajn kampanjojn ĝis sia morto en 1443. En la centro de Padovo, apud la fama Baziliko de Sankta Antono, troviĝas surĉevala statuo honore al Gattamelata. Ĝi estis konstruita inter 1446 kaj 1453 de Donatello kaj mezuras 340 x 390 cm. Ĝi estas unu el la simboloj de Padovo, la statuo estis por ekzemplo la emblemo de la 16-a Itala Kongreso de Esperanto okazinta en tiu urbo en 1931.

La kromnomo *Gattamelata* laŭ iuj historiistoj fontas el lia granda ruzo kaj de lia parolmaniero respektoplena kaj ne akra. Laŭ aliaj, tio devenas de la formo de la kasko uzita dum bataloj.

Referencoj
----------

1. ↑  *Erasmo da Narni Gattamelata*, blogo Esperanto-Vivo  (vizitita en la 16-jan-2018)

* Kategorio Erasmo da Narni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601192
* GND: 118689746
* LCCN: n90695798
* VIAF: 61816899
* ISNI: 0000 0000 6138 1725
* SUDOC: 164482032
* BNF: 148942819
* ICCU: CUBV071854
 |
Pri la komunumo
---------------

**Flims** (en la romanĉa lingvo: **Flem**) estas komunumo de la komunumaro Trins kaj la distrikto Imboden en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2577 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Flims situas sur la rokofalkeglo de la prahistoria rokofalo de Flims, kiu okazis antaŭ proksimume 10000 jaroj. La komunumo konsistas el la kvar vilaĝoj Flims-Dorf, Flims-Waldhaus, Fidaz kaj Scheia. La turisma komunumo Flims estas fama pro siaj kvar lagoj, nome la Lago de Cauma, la Lago Prau Pulté, la Lago Prau Tuleritg kaj la Lago de Cresta.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Flims limas en nordoriento al Pfäfers (SG), en oriento al Trin, en sudo al Versam, en sudsudokcidento al Valendas, en sudokcidento al Sagogn, en okcidento al Laax, kaj en nordokcidento al Glaruso Sudo.

Monda naturheredaĵo
-------------------

Flims apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

Monda heredaĵo de UNESKO

Trafiko
-------

Tra Flims pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Domat/Ems tra la Oberalppasejo al Göschenen. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Koiro kaj al Laax.
De Flims seĝotelfero kondukas al Foppa kaj aertelfero al la kresto de Cassons. Kune kun la najbaraj komunumoj Laax kaj Fallera la komunumo formas grandan skiregionon kun multaj aertelferoj kaj skiliftoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Flims datiĝas el la jaro 765 kiel *Fleme*. En la jaro 840 la Monaĥejo Pfäfers posedis en Flims senjoran bienon kun du peĝejo. La bienmastroj dum mezepoko estis la Monaĥejo Sankt-Lui, le episkopo de Koiro, la baronoj de Belmont kaj ties sekvantoj la baronoju de Sax-Misox. Post la jaro 1300 en Fidaz kaj Scheia setlis valzoj, kiuj poste estis romanĉigitaj. Ek de 1399 Flimas apartenis kiel tribunalkomunumo al la Griza Federacio. Ĝi liberaĉetis sin en la jaro 1412 de la voktado de Pfäfers kaj en la jaro 1538 de la servuteco, kiu transiris de la baronoj de Sax-Misoxer al la episkopo de Koiro. En la jaroj 1526 kaj 1528 Flims transiris al la reformacio kaj akiris siajn pastrajn rajtojn.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Martin Bundi*: *Flims* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-11-05)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flims en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Flims Arkivigite je 2004-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Flims en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Flims** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Lago de CaumaLago de Cauma
* Vilaĝocentro de FlimsVilaĝocentro de Flims

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Imboden |
| --- |
| 
**Komunumaro Rhäzüns:** Bonaduz  •  **Domat/Ems**  •  Rhäzüns

**Komunumaro Trins:** Felsberg  •  Flims  •  Tamins  •  **Trin** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 355490
* GND: 4017562-5
* LCCN: n84168828
* VIAF: 242066877
* NKC: ge584096
 |
La **distrikto > municipo Ādaži** (latve *Ādažu novads*) estas distrikto en centra Latvio. Distrikto estis kreita post la administra-teritoria reformo de Latvio en 2021. Tiam komunumoj Ādaži kaj Carnikava estis kunfanditaj. Ĝiaj najbaraj distriktoj estas oriente distrikto Sigulda, oriente kaj sude distrikto Ropaži, sude-okcidente ŝtata urbo Rigo, norde distrikto Saulkrasti, kaj okcidente Golfo de Rigo de Balta Maro. La centro de la distrikto situas en Ādaži.

Geografio
---------

La distrikto situas en Marbordaj malalteco (*Piejūras zemiene*).

Gravaj riveroj: Gauja, Langa, Lilaste, Gauja-Baltezers kanalo.

La plej grandaj lagoj: Lielais Baltezers (6 km²), Mazais Baltezers (2 km²), Lilastes ezers (1,9 km²), Dzirnezers (1,7 km²).

Granda parto de la teritorio estas okupita per la teritorio de Ādaži rubodeponejo (*Ādažu poligons*). La rubodeponejo okupitas 66,52 km² kaj 150 konstruaĵoj en nordoriento de Ādaži paroĥo, kaj estas en la posedo de la Ministerio pri Defendo. La rubodeponejo estas en unu el la plej grandaj armeaj bazoj en Baltio.

La plej signifaj protektitaj naturaj kaj historiaj objektoj: Marborda naturparko (*Piejūras dabas parks*), golfa plaĝo (19 km), iamaj sovetiaj armeaj konstruaĵoj.

Loĝantaro
---------

Distrikto Ādaži havas 21 134 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 86,97 loĝantoj por kvadratkilometro.

La plej grandaj setlejoj| N# | Setlejo | Statuso | Loĝantaro (2020) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Ādaži | Vilaĝo\* | 6796 |
| 2. | Carnikava | Vilaĝo | 4440 |
| 3. | Kadaga | Vilaĝo | 2195 |
| 4. | Baltezers | Vilaĝo | 1393 |
| 5. | Garciems | Vilaĝo | 1321 |
| 6. | Gauja | Vilaĝo | 1130 |
| 7. | Kalngale | Vilaĝo | 1019 |
| 8. | Stapriņi | Vilaĝo | 516 |

* Ekde 01.07.2022, vilaĝo Ādaži ricevos la statuson de urbo.

Administraj unuoj
-----------------

### Paroĥoj (*pagasts*)

Ādažu pagasts kaj Carnikavas pagasts.

### Vilaĝoj

* Ādažu pagasts (12): Ādaži, Alderi, Āņi, Atari, Baltezers, Birznieki, Divezeri, Eimuri, Garkalne, Kadaga, Stapriņi, Iļķene.
* Carnikavas pagasts (11): Carnikava, Eimuri, Garciems, Garupe, Gauja, Kalngale, Laveri, Lilaste, Mežciems, Mežgarciems, Siguļi.

Galerio
-------

* Plaĝo aŭtune.Plaĝo aŭtune.
* Baltezers (Granda kaj Malgranda).Baltezers (Granda kaj Malgranda).
* Carnikava fervoja stacidomo.Carnikava fervoja stacidomo.
* Fervoja ponto super Gauja.Fervoja ponto super Gauja.
* Plantita arbaro proksime de la rubodeponejo.Plantita arbaro proksime de la rubodeponejo.
* Fiŝkapta motorboato ĉe la Carnikava Etnografia Muzeo.Fiŝkapta motorboato ĉe la Carnikava Etnografia Muzeo.
* Lago Garezers.Lago Garezers.
* Vojo E67 kun ponto super rivereto Lilaste.Vojo E67 kun ponto super rivereto Lilaste.
* Areo de milita trejnado.Areo de milita trejnado.
* Ādaži Kultura centro.Ādaži Kultura centro.

Referencoj
----------

1. ↑  stat.gov.lv
2. 1 2  Ādaži.lv. Priskribo de la distrikto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749354
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas la plej malnova religia historia monumento en vilaĝo Szakoly (Hungario).

Historio
--------

La tiam katolika gotika kirko estis supozeble konstruita iam en la 14-a jarcento. En nekonata jaro (supozeble post 2 jarcentoj) la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon, tial la kirko iĝis kalvinana. En 1897 la kirko estis malkonstruita escepte la turon kaj nova navo kaj sanktejo estis konstruita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo sur malalta monteto en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. La absido estas trapezo. La plena konstruaĵo havas apogpilierojn. Interne la benkoj estis faritaj en la unua duono de la 19-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2019-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2019-07-16 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Fontano de la Indiĝenino** hispane *Fuente de la India* estas la bilda reprezentado de la mita indiĝenino *Habana*, edzino de la kaziko Habaguanex, reganto de la regiono antaŭ la alveno de Kristoforo Kolumbo, el kiu oni pensas ke la nomo de la ĉefurbo de Kubo prenas sian nomon. Ĝi troviĝas en la suda ekstremo de la Avenuo Prado, je 100 metroj de la Kapitolo. Ĝi estis dizajnita de la arkitekto Giuseppe Gaggini sub ordono de la Grafo de Villanueva don Claudio Martínez de Pinillos. Konstruita el blanka marmoro de Carrara, ĝi havas tri metrojn longe.

La fontano estis starigita en 1837 en la Orienta Pordo de la antikva Marsa Kampo anstataŭante la fontanon de Karlo la 3-a (Hispanio). Poste ĝi estis translokigita en 1863 al la Centra Parko kaj en 1875 estis retranslokigita al la nuna loko. Kelkaj historiistoj asertas ke la Fontano de la Indiĝenino estis la unua bildo kaptita de havana fotisto, oni kredas ke tiu foto estis farita de Antonio Rezzonico en la kvara jardeko de la 19-a jarcento.

* Kategorio Fontano de la Indiĝenino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)