recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rudolf 'Rudi' VRBA** (naskiĝis la 11-an de septembro 1924 en Topoľčany (Ĉeĥoslovakio) kiel *Walter Rosenberg*, mortis la 27-an de marto 2006 en Vankuvero) estis emerita profesoro en farmakologia kaj terapeŭtika fako de la Universitato de Brita Kolumbio en Kanado. Li akiris mondkonatecon en 1944, kiam en tiujara aprilo li kaj Alfred Wetzler sukcese eskapis el la koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico) en Pollando kaj informis la aliancanojn pri la amasmurdado. Vrba kaj Wetzler estis du judoj el la kvin sukcese eskapintaj homoj. Li verkis la 32-paĝan protokolon de koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico), kiu estis pruvaĵo eĉ en la Nurenbergaj procesoj. Ĉar li laboris en ĉiu parto de la murdejo, li povis detale priskribi la fiagojn en Auschwitz (Aŭŝvico).

La fotografio de Rudolf Vrba de mezlernejo, 1935-36, la kvara de maldekstro, en la suba vico
Li volis per tiu protokolo atentigi la sekvajn viktimojn, la hungarajn judojn. (Oni konstruis novajn relparojn al la gaskameroj kaj oni aŭdis interparoli la naziojn, ke alvenos "hungara kolbaso".)

La hungaraj judoj ne aperigis la dokumentojn, ĉar timis la interkonsenton kun la germanoj. La minacoj de la aliancanoj savis nur judojn de la hungara ĉefurbo. La guberniestro Miklós Horthy malpermesis la deportadojn la 9-an de julio 1944.

Post la milito
--------------

En 1945 Vrba oficiale ŝanĝis sian german-sonan nomon kaj translokiĝis al Prago, kie li laboris ĉe la Praga Teknika Universitato kaj akiris doktoran titolon pro sia verko *pri la metabolo de butera acido*. Li elmigris en 1958 al Israelo, kie li laboris du jarojn ĉe Instituto Weizmann de Sciencoj, poste veturis al Anglio en 1960, kie li laboris dum du jaroj en Neŭrofizika Esplora Unuo en Carshalton (Surrey) kaj plenumis 7 jarojn ĉe Brita Medicina Esplora Konsilio. En 1963 li publikigis sian memoraĵaron, *Escape from Auschwitz: I cannot forgive* (= eskapo de Aŭŝvic: mi ne povas pardoni). Li ricevis la britan ŝtatanecon en 1966.

Vrba elmigris al Kanado en 1967, ricevis la kanadan ŝtatanecon en 1972 kaj laboris ĉe diversaj medicinaj esplorinstitutoj.

En 2006 li mortis pro kancero.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 94469
* GND: 119505584
* LCCN: n88259887
* VIAF: 24623213
* ISNI: 0000 0003 6854 7865, 0000 0003 6854 7857, 0000 0001 0879 4210
* SUDOC: 028900197
* BNF: 12064033m
* NKC: jn19990010028
 |
**Rudolf WEBER** (naskiĝinta la 5-an de aŭgusto 1899 en Frankenroda, mortinta la 23-an de aprilo 1990 en Espelkamp) estis germana skulptisto.

Vivo
----

Post frekvento de la baza popollernejo inter 1906 kaj 1914 Weber trejniĝis ĝis 1917 kiel ŝtontajlisto kaj ŝtonskulptisto. Inter 1918 kaj 1926 li laboris kiel lernoknabo ĉe ŝtontajlmajstro. Inter 1926 kaj 1928 Weber lernejanis en lernejo pri desegnado en Eisenach kaj memklerigis sin sur la kampo de lignoskulptado. En 1928/29 li frekventis la Artmetian kaj metian lernejon en Charlottenburg kaj de 1929 ĝis 1935 la [[Bauhaus-Universitato Vajmaro|Ŝtatan altlernejo pri vidaj artoj en Vajmaro kaj ekde 1958 skulptisto en Espelkamp en Nordrejn-Vestfalio.

En Espelkamp okazis plurfoje porskulptistaj simpozioj nomitaj por Rudolf Weber.

Verkoj
------

*Elektra* ĉe Fürstenwall je Magdeburg
* portalreliefoj ĉe Johano-kirko en Vajmaro, 1941
* Elektra (plastiko) en Magdeburg, 1950/51
* baptujo ĉe Paŭlo-kirko en Halle (Saale), 1954
* ŝtona reliefo de Birger Forell, 1959; hodiaŭ ĉe la infanvartejo *Schwedenkindergarten* en Espelkamp
* figuro de Kristo, 1971; nuntempe en la Tomaso-kirko en Espelkamp
* baptujo en la Tomaso-kirko espelkampa

Referencoj
----------

1. ↑  *Rudolf-Weber-Symposium 2005* auf wp.buergerstiftung-espelkamp.de
2. ↑  *Geschichte zum Anfassen* de la 5.7.2018 ĉe www.westfalen-blatt.de
3. ↑  Karsten Schulz, *Neues Zuhause für Michaels-Christus*, 18.5.2019 ĉe www.nw.de

Eksteraj ligiloj
----------------

* Etbiografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744340
 |
La duklando **Saksio-Zeitz**, germane *Sachsen-Zeitz* [SAKsn-CAJC] estis teritorio de la Sankta Romia Imperio kaj ekzistis ekde 1656/57 ĝis 1718 kun la rezidejo Zeitz. Ĝi estis posedaĵo de flanklinio de la albertida branĉo de la dinastio Wettin.

La saksia elektoprinco Johano Georgo la 1-a en sia testamento en 1652 decidis, ke ĉiuj tri pli junaj filoj post lia morto ricevu novajn princlandojn kreendajn el la elektoprinclando Saksio. Post lia morto en 1656 en kunvenoj de aprilo 1657 kaj de 1663 ekestis la duklandoj Saksio-Weißenfels, Saksio-Merseburg kaj Saksio-Zeitz. 

kastelo Zeitz
La laŭ aĝo tria filo princo Kristiano ricevis la kastelojn, urbojn, komunumojn kaj teritoriojn, kiuj antaŭ la reformacio ĝis la jaro 1562 apartenis al la katolika princepiskopujo Naumburg-Zeitz, kiu tiujare malfondiĝis, kaj laŭ dekreto ĉiuj loĝantoj kaj preĝejoj iĝis luteranaj. En 1680 aldoniĝis la urbo Schleusingen en Turingio.

Post la morto de la dua kaj lasta regnestro, la duklando re-unuiĝis kun la elektoprinclando Saksio, el kiu ĝi antaŭe estis kreita. Ĝia teritorio tamen hodiaŭ apartenas ne al la federacia lando Saksio, sed al la najbaraj Saksio-Anhalto kaj Turingio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kristiano Aŭgusto de Saksio-Zeitz
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo FR en Russy FR staras por la svisa Kantono Friburgo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Russy**. |


---


**Russy** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 212 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Russy situas en la Friburga Mezlando ĉe la suda flanko de la ebenaĵo de Brojo sur terena teraso proksimume 100 metrojn super la ebenaĵo, proksimume 5 kilometrojn oriente de la urbo Payerne. La komunumo konsistas el la vilaĝo Russy kaj la setlejoj La Baume (parte Russy, parte Dompierre) en nordo kaj Longe Raye kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,70 km², de kiuj 35,3% estas kovritaj de arbaro, 60,6% servas por agrikulturo kaj 4,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Russy limas en nordo al Dompierre, en nordoriento al Domdidier, en sudoriento al Léchelles, en sudo al Montagny, kaj en okcidento al Corcelles-près-Payerne (VD).

Trafiko
-------

Russy situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas pere de flanka vojo ek de la komunumo Dompierre. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn okcidente de la komunumo apud Payerne.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Russy datiĝas el la jaro 1228 kiel *Rusie*. Dum mezepoko Russy apartenis kune kun Domdidier kaj Dompierre al la Grafoj de Neŭŝatelo. Ek de la 13-a jarcento Russy apartenis al la Senjorujo Montagny, interne de kiu ĝi ĝuis pri apartaj liberecoj kaj privilegioj. En la 16-a jarcento la Senjorujo Montagny estis akirita de Friburgo kaj fariĝis friburga voktejo. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798ĝis 1803 Russy apartenis al la distrikto Avenches. Post la fino de la Helveta Respubliko ĝi ĝis 1830 denove apartenis al la distrikto Montagny, kaj ek de tiam al la distrikto Dompierre, kiu sub la nova friburga konstitucio de 1848 estis integrita al la distrikto Brojo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Russy

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Russy FR* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-08-18)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Russy

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Russy** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Makiso |

**Makiso** (franca prononco: [maki]) estis kamparaj gerilaj grupoj de francaj rezistantaj batalantoj, nomitaj 'maquisards', dum la Okupado de Francio en la Dua Mondmilito. Komence, ĝi estis formita el homoj, kiuj eskapis en la montojn por eviti konskripcion en la Servo de Francio Viŝia Pri Deviga Laboro, kiu estis organizita por provizi devigan laboron al Germanio. Por eviti kaptadon kaj deportadon al Germanio, ili fariĝis des pli organizitaj en aktivajn rezistojn.

Senco
-----

Origine la vorto 'maquis' signifis specon de tereno, en kiu la armitaj rezistantaj grupoj sin kaŝis, tio estas, la speco de alta tero en sudorienta Francio kovrita de arbustoj. Kvankam ĝi strikte signifas densaĵon, 'maquis' povus esti eble tradukita kiel "arbustaro". Historiistoj ankoraŭ ne establis kiel la korsika termino alvenis en la kontinenton de Francio; tamen, la itala-deriva vorto 'maquis', uzita kiel komuna priskribo de arbaroj kaj arbustaroj en la insulo, elvokis tutan ampleksan bildon de arbaroj kaj montoj, dum la pli limigita vorto 'garrigue' uzita en la sudo de Francio indikis neinviteman terenon, kaj la vortoj 'bois', 'forêt' kaj 'montagne' estis tro malklaraj. La termino *maquis* signifis kaj batalantaron kaj ilian kamparan lokon. La termino starigis la bildon de "makisano" kiel "alĵurinta kaj propra-vola batalanto", "batalulo", malsame al la antaŭa "réfractaire" (nedirektebla).

Membroj de tiuj bandoj estis nomataj "maquisards" - makisanoj. La termino fariĝis honorigilo, kiu signifis "armita rezista batalanto". La Makiso do, fariĝis simbolo de la Franca rezistado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Partizano, makisano. Pri Jean Lezal. Militrakonto, 18/04/2020

* Kategorio Makiso (rezistado) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Saint-Marien** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 186 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Saint-Marien etendiĝas sur 12,78 km², kaj havis 186 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 14 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Saint-Marien situas je alteco de 502 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Saint-Marien apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Thierry Briault, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Saint-Marien apartenas al la kantono de Boussac, kies ĉefurbo estas Boussac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Boussac

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Saint-Marien[*rompita ligilo*]
*Rugby School* kaj la ludejo kie laŭ legendo startis rugbeo.
***Rugby School*** estas sendependa kun-eduka lernejo por eksteraj kaj internaj studentoj en Rugby, Warwickshire, Anglio. Fondita en 1567 kiel libera baz-mez.lernejo por lokaj knaboj, ĝi estas unu el la plej malnovaj sendependaj lernejoj en Britio. Ĝis 1667, la lernejo restis en kompara malhelo. Ties re-establado fare de Thomas Arnold dum lia tempo kiel Direktoro, el 1828 ĝis 1841, estis vidata kiel antaŭaĵo de la Viktoriepoka publika lernejo. Ĝi estas unu el la sep Grandaj Naŭ Publikaj Lernejoj difinitaj de la Komisiono Clarendon de 1864. La *Rugby School* estis ankaŭ la naskoloko de Rugbeo. En 1845, komitato de lernantoj el Rugby, nome William Delafield Arnold, W. W. Shirley kaj Frederick Hutchins, verkis la "Laws of Football as Played At Rugby School", nome unua publikigita serio de reguloj kiel kodo de ajna tipo de futbalo.

Notoj
-----

1. ↑  "Gabbitas[*rompita ligilo*] Alirita la 26an de aŭgusto 2015.
2. ↑  "The truth about Flashman: an old Rugbeian writes". Arkivigite je 2016-04-12 per la retarkivo Wayback Machine The Daily Telegraph. Alirita la 16an de oktobro 2015.
3. ↑  "Six ways the town of Rugby helped change the world". BBC. Alirita la 5an de aprilo 2020.
4. 1 2   Curry, Graham (2001). Football: A Study in Diffusion (PDF). Leicester: University of Leicester. p. 28.
5. ↑  Laws of Football as played at Rugby School (1845) – en Wikisource.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 686596
* GND: 1172230498
* LCCN: n86053853
* VIAF: 124417222
* ISNI: 0000 0001 2215 2302
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Salmija. |

**Salamija,** arabe: **سلمية‎‎,** angle **Al-Salamiyah** laŭ alia transskribo **Salamiyah** estas urbego en okcidenta Sirio en Gubernio Hama en la samnoma distrikto. La urbego estas centro de sepimamismo. La grandurbo estas ŝerce nomita la "patrino de Kairo", ĉar ĉi tie naskiĝis fondinto de kaliflando de Kairo.

Vojo en Salamija
Ĉefstrato de Salamija
Pordo en Salamija

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 475 m
* Loĝantaro: 110,683 en 2013
* Horzono: UTC +2 (somere UTC +3)
* Telefonkodo: 33
* 35° 00′ 42″ N 37° 03′ 09″ O﻿ / ﻿35.01167 °N, 37.05250 °O﻿ / 35.01167; 37.05250 (mapo)Koordinatoj: 35° 00′ 42″ N 37° 03′ 09″ O﻿ / ﻿35.01167 °N, 37.05250 °O﻿ / 35.01167; 37.05250 (mapo)

Geografio
---------

Salamija situas en okcidenta parto de la lando sur montetaro. Hamao troviĝas 30, Homs 44, Tartus 107, Idlib 108, Latakio 128, Halepo 132, Duma 170, Damasko 182, Ar-Raka 206, Dair az-Zaŭr 284 km.

Historio
--------

Maŭzoleo en Salamija
Salamija estas pratempa urbo, kiu unue estis konata dum la babilonaj tempoj en 3500 a.K. La urbo apartenis al Sumero (3000 a.K.), poste amoridoj (2400 a.K.), arameoj (1500 a.K.), nabateanoj (500 a.K.) vivis tie ĉi. Asirio detruis la urbon en 720 a.K. Post la rekonstruo ĝi jam apartenis al la Romia Imperio. Dum dominado de la Orientromia Imperio la urbo estis kristana centro. Denova urbodetruo okazis fare de persoj en 637. La urborekonstruo okazis jam dum la islama epoko kaj la urbo estis grava komerca centro. En la sekvaj jarcentoj la urbo estis ankaŭ sekreta centro de sepimamistoj. En 903 ribelantoj detruis la triafoje la urbon. En la sekvaj jarcentoj Salamija estis forlasita aŭ estis nur vilaĝo. En 1849 kun permeso alvenis semimanistaj enmigrantoj, en 1861 la iama urbo estis agrikultura vilaĝo. En 1919 alvenis la lastaj enmigrantoj. Nuntempe tie estas la plej granda loĝantarcentro de semimanistoj en la araba mondo.

La loĝantoj partoprenis multajn protestojn dum la enlanda milito, sed la registaro plejparte evitis uzi rektan perforton kontraŭ la manifestacianoj. Ekde 2013 la urbo estis plurfoje bombardita.

Ekonomio
--------

Salamija estas agrikultura centro.

Moskeo en Salamija

Trafiko
-------

El Salamija kuras 4 vojoj, la pli gravaj al Hamao kaj Homs.

Vidindaĵoj
----------

* turka banejo
* kastelo el la romia erao
* urbomuroj
* moskeoj
* restaĵoj de romiaj kanaloj, utiligitaj por la agrikulturo

Fontoj
------

* WikiTrans
* mapo, distancoj Arkivigite je 2017-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* oficiala paĝo
**Ruggiero Giovannelli** (ĉ.1560 – 7-a de januaro 1625) estis itala komponisto de la malfrua renesanco kaj tre frua baroko epokoj. Li estis membro de la Roma Skolo kaj sukcedis Palestrina ĉe Sankta Petro.

Vivo
----

Li naskiĝis en Velletri proksime al Romo. Oni asertis, ke li estis studento ĉe Palestrina, sed ne ekzistas evidentiga dokumento pri tio; stilaj similecoj inter iliaj muzikaĵoj kaj klara intima ligo de iliaj karieroj igas la konjekton aprobinda. Oni ne scias multan pri la vivo de Giovannelli ĝis 1583, kiam li iĝis *kapelmajstro* ĉe S Luigi dei Francesi, posteno kiun li tenis ĝis 1591, kiam li iris al al Collegio Germanico. Krome li estis *kapelmajstro* por duko Giovanni Angelo de Altaemps en ties privata kapelo, verŝajne samtempe kun aliaj dungitecoj.

La plej grava posteno de Giovannelli estis tiu de anstataŭanto de Palestrina kiel *kapelmajstro* ĉe la Juliana Kapelo ĉe Sankta Petro je la 12-a de marto 1594, pozicio kiun li tenis ĝis 1599, kiam li iĝis kantisto ĉe la Kapelo Sistina. En 1614 li iĝis *kapelmajstro* ĉe la Kapelo Sistina, kaj li retiriĝis en 1624.

Muziko kaj influo
-----------------

Giovannelli verkis sakralan kaj profanan muzikon. Kiel oni povas supozi de komponisto de la Roma Skolo, lia sakrala muziko estis konservema kaj plejparte en la stilo de Palestrina komence de lia kariero. Tamen post 1600 li eksperimentis kun kelkaj stilaj novaĵoj, kiuj difinis la komencon de la baroka epoko kiel ekz. la konĉertatokonĉertata principo kaj la baso kontinua. Lia produktado de sakrala muziko dramece deiĝis en lia maljunaĝo kaj finfine erudito  sugestis, ke estis tiel, ĉar li ne povis alkutimiĝi je la nova stilo.

Li skribis mesojn kaj motetojn, kelkaj el ili estas por 12 voĉoj kaj utiligas plurĥorajn teknikojn.

Por komponisto de la Roma Skolo kaj sacerdoto li skribis surprizan kvanton da profana muziko, plejparte madrigalojn kaj kanzonetojn, el kiuj kelkaj estas en leĝera stilo influata de norditalaj modeloj aŭ de Luca Marenzio, kiu pasigis kelkan tempon en Romo. Li skribis tri librojn da madrigaloj por kvin voĉoj kaj du librojn por kvar voĉoj samkiel grandan kvanton da aliaj profanaj kantoj, kiuj ne estis kolektataj en publikaĵoj. La plejmulto el ili estas datitaj je la 1580-aj kaj 1590-aj jaroj.

La muziko de Giovannelli estis vaste presita en Italio kaj alilande, kio indikas lian vastan popularecon.

Referencoj
----------

1. ↑  Deford, in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruggiero Giovannelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri muziko |

* Dedford, Ruth I..  (1980) "Ruggiero Giovannelli", *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*. Londono: Macmillan Publishers. ISBN 1-56159-174-2.
* Reese, Gustave.  (1954) *Music in the Renaissance*. Nov-Jorko: W.W. Norton & Co.. ISBN 0-393-09530-4.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 212638
* GND: 122122275
* LCCN: n86867057
* VIAF: 59269648
* ISNI: 0000 0000 8138 6339
* SUDOC: 163997535
* BNF: 13894495d
* MBA: 9ab70986-a6e3-4a8d-bc1c-7d1b19d69471
* NKC: xx0170907
* ICCU: DDSV030436
* BNE: XX1504551
 |
Vidaĵo de la Salejo de Atakamo
**Salar de Atacama**, Salejo de Atakama aŭ Salejo de Atakamo estas la plej granda salejo de Ĉilio kaj troviĝas en la Regiono de Antofagasto. Ĝi formiĝas en depresio sen akvoelirejo kaj kiu ricevas la riveron San Pedro de Atacama kaj multajn rojojn tra kiuj filtriĝas akvo ekde la montaro de Andoj. Krome ĝi estas la tria plej granda salejo de la mondo post la salejo de Ujuni, en Bolivio.

Karakteroj
----------

Flamengoj en la laguno Ĉaksa de la salejo
La salejo enhavas 300.000 ha, estas 100 km longa kaj 80 km larĝa, kio igas ĝin la tria plej granda de Ameriko kaj de la mondo post la Ujuni en Bolivio (10.582 km²) kaj la Granda Sala Lago de Utaho en Usono (4.400 km²).

Pli precize la salejo situas inter du ĉiliaj komunumoj, kies plej proksimaj urboj estas San Pedro de Atacama (ĉ. 55 km norde) dum Antofagasta estas je 316 km nordoriente.

Tiu salejo enhavas 40% de la tutmondaj rezervoj de litio kaj grandajn kvantojn de borakso kaj kaliaj saloj. Tamen estas grava faŭno kun grandaj kvantoj de flamengoj en la Reserva Nacional Los Flamencos, situa norde kaj okcidente de la lago, kaj ankaŭ Amerika reao, Anseroj, Anasoj, Lamoj kaj aliaj mamuloj kiel Gvanakoj, Vikunoj kaj Alpakoj.

La Salo de la salejo devenas el la dissolvo de la grundosaloj fare de pluvakvo, kiu estas forpelitaj al la salejo. Poste akvo evaporiĝas kaj la alportitaj saloj akumuliĝas. Kiel en aliaj salejoj la aero en la Salejo de Atacama estas tre seka, kio pligrandigas la vidkampon ŝanĝante la ĉirkaŭkalkulo de distancoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Punao de Atakamo
* Triangulo de la Litio

Piednotoj
---------

1. ↑  hispane*Gerardo Díaz del Río, Ramiro Bonilla Parra, Fernando Peralta Toro (1972) "Geología de superficie, sub-superficie y geoquímica del Salar de Atacama", CORFO (Chile). Departamento de Recursos Hidráulicos.*
2. ↑  hispane*Alonso, H. y Risacher, F. (1996) "Geoquímica del Salar de Atacama, parte 1: origen de los componentes y balance salino. Revista Geológica de Chile, 23, 2, p. 113-122.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Salar de Atacama en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Salar de Atacama en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Koordinatoj: 23° 30′ S 68° 15′ U﻿ / ﻿23.500 °S, 68.250 °U﻿ / -23.500; -68.250 (mapo)
La **Salonorkestro de Erfurto** (germane: *Salonorchester Erfurt*) estas en la 4-a de oktobro 2009 fondita distra orkestro kun sidejo en Erfurto, estanta sub la aloj de la Ĉambromuzika societo de Erfurto.

Komencoj
--------

Kiam alvoko de la arkitekto kaj kulturulo Elmar Nolte fondi tian orkestron aperis i.a. en la taggazeto Thüringer Allgemeine en la 2-a de oktobro 2009, ekis la historio de tiu poramuza orkestro. Celo estis unue ke grupiĝu interesiĝantaj profesiuloj kaj laikuloj por komuna muzikado kun aparta rolo de arĉinstrumentoj.

La unuaj koncertoj okazis en la 4-a de oktobro kaj en la 14-a de decembro de la sama jaro en la kafejo *Ilvers* en la urbokvartalo Ilversgehofen. Establinta societo estis la societo *Kultur im Norden von Erfurt e.V.*.

Profesiiĝo
----------

Transpreno de la orkestro fare de la kelkajn semajnojn pli malfrue fondita Ĉambromuzika societo de Erfurto*, la gvidado fare la violonisto Roland Rohde kaj la dungo de membroj de la Filharmonio de Erfurto baldaŭ pliprofesiigis la prezentaĵojn.*

Sekvis regulaj invitoj i.a. al la *Artofesto Tiefthal*, al la *Salonorkestra festivalo* 2010 en Erfurto, al la someraj klasiknoktoj en la Zoologia ĝardeno de Erfurto, al la spektakoj okaze de *Fête de la Musique*, al la ĉiujaraj Novjarkoncertoj en la Urbodomo de Erfurto kaj - inter 2009 kaj 2012 - al ĉiumonataj prezentadoj en la erfurta Kulturkafejo Nerly. Atentigis aparte koncerto kun kantoj de Fritz Löhner-Beda, verkisto de tekstoj por modkantoj kaj operetaj kantoj, okaze de ties 70 naskiĝtaga datreveno en aŭtuno de 2012.

La artistoj kaj la muzikaĵoj
----------------------------

Al la solistoj propraj al la orkestro nombriĝas krom la gvidanto Roland Rohde la pianistoj Myron Romanul kaj Francesco Bottigliero, la violonĉelistino Claudia Schwarze kaj gekantistoj kiel Susanne Rath, Saya Lee, Peter Umstadt, Klaus Damm k.a.

La granda gamo da prezentadoj ampleksas la sekvontajn ĝenrojn muzikajn: populara klasiko, karakterpecoj de la 19-a jarcento, valsoj, polkoj, marŝoj, ragtimaĵoj, tango, svingo kaj filmmuziko de komponistoj kiel Jacques Offenbach, Johann Strauß, Julius Fučík, Franz Lehár, Scott Joplin, Paul Lincke, Fritz Kreisler, Heitor Villa-Lobos, Carlos Gardel, Cole Porter, Theo Mackeben, George Gershwin, Gerhard Winkler, Leroy Anderson, Astor Piazzolla kaj Henry Mancini.

Depende de la okazo kaj de la grandeco de la spektaklejo la nombro de la muzikantoj varias de pianista trio tra arĉinstrumenta kvarteto al orkestrego kun oble okupitaj arĉinstrumentaj rangoj, kompeta ritmogrupo kaj ligna blovinstrumentaro.

Fontoj
------

* Thüringer Allgemeine: *Orchester aus Profis und Laien*, Erfurt, 2-a de oktobro 2009
* Neue Westfälische: *Gesteigerter Wohlklang*, Warburg, 27-a de aŭgusto 2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salonorkestro de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la Salonorkestro kun bildoj.
* Aŭskultadekzemplo 1.
* Aŭskultadekzemplo 2.
Ŝildo de la Ruhr-Altaĵovojo ĉe Arnsberg
La **Ruhr-Altaĵovojo** (germane) aŭ **Ruhrhöhenweg** estas migrovojo proksimume 240 kilometrojn longa, kiun en 1975 la montrigrimpa kaj -migra asocio *Sauerländischer Gebirgsverein* (SGV) aranĝis ekde la fonto de la rivero Ruhr ĉe Winterberg ĝis ties enbuŝiĝo en la malsupran Rejnon en Duisburg. La vojo je tio malofte pasas tuj apud la rivero, sed sekvas la riveron en la najbaraj mont(et)oj de la Ruhr-Valo.

SGV kategoriigis la vojon kiel ĉefan migrivojon kaj markis ĝin kiel la aliaj ĉefajn migrovojojn per blanka andreokruco X, ĉe vojkruciĝoj kompletigitaj per la litero R.

Paso
----

Ekde la fonto la vojo pasas trans Olsberg, Meschede, Arnsberg, Menden, Iserlohn, Schwerte, Hohensyburg, Hattingen-Blankenstein, Essen-Steele preter Lago Baldeney trans Essen-Werden, Mülheim-Mintard kaj Duisburga Zoo ĝis la riverbuŝo de Ruhr ĉe Duisburg-Neuenkamp.

Historio
--------

Historie la Ruhr-Altaĵovojo baziĝas sur du samnomaj vojoj de la Regiona Ligo Ruhr, kiuj ekde la 1930-aj jaroj pasis pokaze norde kaj sude de la Ruhr inter Mülheim ĉe Ruhr kaj Hagen resp. Schwerte. Tiuj ĉi vojoj havis kiel vojmarkiloj cirklon kun interna, vertikala streko.

Pro tiu kaŭzo ĉe Hagen-Vorhalle kaj ankaŭ en Wengern ekzistas sude de la Ruhr fortikita kamparvojo kun la nomo *„Ruhrhöhenweg"*, kvankam la esenca migrovojo troviĝas sur la alia bordo de la Ruhr. Ankaŭ stratonomo en Hattingen baziĝas sur la paso de la historia migrovojo. Oriente de Ratingen-Breitscheid proksime de Mülheim pro la sama kaŭzo plua kamparvojo sude de la Ruhr tenas la nomon *„Ruhrhöhenweg"*.

En la literaturo kaj sur siatempaj migromapoj la historiaj Ruhr-Altaĵovojoj estas dokumentitaj de la fruaj 1930-aj jaroj ĝis meze de la 1970-aj jaroj, ekde la 1950-aj jaroj sub la protekto de SGV kaj markita per XR. Nur en 1975 SGV kreis la nunan Ruhr-Altaĵovojon ekde la fonto ĝis la riverbuŝo, kiu al si utiligas en la kampo de la Ruhr-Regiono alterne la malnovajn vojstrektojn norde kaj sude de la Ruhr.

Literaturo
----------

* *Wanderführer Ruhrhöhenweg*, 2012, Bernhard Pollmann, ISBN 978-3-87793-027-4
* *Ruhrhöhenweg: von der Quelle bis zur Mündung*, 1990, Heinrich Streich, ISBN 978-3-85026-633-8

Referencoj
----------

1. ↑  Karl Kneebusch, *Führer durch das Sauerland*, eldonoj 1950 resp. 1962, Führer durch das Hauptwegenetz, SGV, 1952
2. ↑  Heinrich Streich, Ruhrhöhenweg, Strobel-Verlag, 1990, ISBN 3/87793-027-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruhr-Altaĵovojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo de Ruhr-Altaĵovojo parto 2 (Witten – riverbuŝo)
* Ruhr-Altaĵovojo en GPS promenmaparo kun aktualaj GPS-datumoj
* Komento de SGV pri la aktuala situacio de la ĉefaj migrovojoj Arkivigite je 2016-06-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Salaŝ Nocjajski,** serbe **Салаш Ноћајски,** slave **Salaš Noćajski** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica. 

Salaŝ Nocjajski situas en la mapo en la verda municipo
Mapo pri municipo de Sremska Mitrovica
Mapo pri la ĉirkaŭaĵo
Preĝejo de Salaŝ Nocjajski

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Koordinatoj: 44°56′30″N 19°35'06″E
* Supermara alteco: 77 m
* Loĝantaro: 1879
* Poŝtkodo: 22204
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: SM

Situo
-----

Salaŝ Nocjajski situas ĉe dekstra bordo de Savo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Post disfalo de Serbio la vilaĝo longe apartenis al la Turka Imperio. La vilaĝo rememoras pri Stojan Ĉupicj, kiu estis organizanto de la unua kontraŭturka ribelo. En 2002 loĝis en Salaŝ Nocjajski 1761 serboj (94 %), 27 ciganoj, 3 kroatoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara kaj franca Vikipedioj
* mapo pri Salaŝ Nocjajski
**Salsk** (ruse *Сальск*) estas rusia urbo en la sud-orienta parto de Rostova provinco.

* Loĝantaro:
	+ 35 mil (en 1959);
	+ 63,4 mil personoj (en 2001).

La urbo estis fondita en 1830, poste ĝi kreskis kiel loĝloko ĉe la fervoja stacio (ekfunkciis en 1899) en Salja stepo; ricevis urban statuson en 1926.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60433.

La interurba telefona kodo estas 86372, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 46° 29′ N 41° 32′ O﻿ / ﻿46.483 °N, 41.533 °O﻿ / 46.483; 41.533 (mapo)Koordinatoj: 46° 29′ N 41° 32′ O﻿ / ﻿46.483 °N, 41.533 °O﻿ / 46.483; 41.533 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Sednij Jegorlik (Седний Егорлык) (baseno de rivero Don (Дон)).

Ekonomio
--------

Nutrada industrio: prilaboro de greno, birda viando, lakto, vinbero, fruktoj. Brika kaj maŝinkonstrua uzinoj. Kelkaj fabrikoj.

La urbo estas centro de agrikultura distrikto, en kiu oni kreskigas grenon (rizon, maizon ktp.) ka.

En la urbo situas filio de Rostova instituto de popola mastrumado.

En la urbo estas fervoja stacio.
Historia vido je la salejo en Artern, kun la salkolekta muro kaj tre ventmuelejoj, de 1829
Hodiaŭ ankoraŭ konserviĝinta ejo de la salejo
**Salejo Artern** (germane: *Saline Artern*) estis salejo en Artern, en la germania federacia lando Turingio. Ĝi ankaŭ famiĝis pro tio ke deĵoris por tiu ĉi salejo la fama verkisto germana Novalis.

Historio
--------

Jam dum Mezepoko troviĝis surloke laborkabanoj. En 1477 la dinastioj *Mansfeld* kaj *Hohnstein* posedis la privilegiojn salekspluatajn. En 1521 aĉetis ankaŭ la urbo Artern kelkajn el tiaj privilegioj kaj en 1580 princo-elektisto Aŭgusto (Saksio) engaĝiĝis. Kvin jaroj poste la dinastio Schwarzburg eposedis la tuton kaj tuj ordonis ties ĉesigon; tiel ili efike elŝaltis konkurencon. 

Finfine Aŭgusto la forta instigis la kontinuigon de la salekspluatado en Saksujo kaj sekve la teknika kortegkonsilisto Johann Gottfried Borlach starigis ĉ. 1733 modernajn ejojn elvaporigajn kaj salkolektan muron ĉe la urborando. Rotaĵo aldonitis sub la gvido de *Heinrich Ulrich Erasmus von Hardenberg*, la patro de la poeto Novalis. Post la prusiiĝo de Artern en 1815 la ekspluato daŭre floris. Ekde 1850 oni gajnis salon el nova vejno danke al vapormaŝinuzo. La schwarzburg-oj vendis la rajton finfine al la prusoj kaj reĝo Frederiko Vilhelmo la 3-a (Prusio) cedis ilin tuj al la urbo Artern. La politikistoj tie ankaŭ instalis kuracejon. Pro la multego da moskitoj la salejo forlasitsi en la 20a jarcento. Hodiaŭ la tuto estas naturprotektota zono kie kreskas bone la artemizioj.

Salejoparko
-----------

La salejopako ĉe Unstrut estas granda 6,5 hektarojn kaj gastigas ĉefe regionajn arbospecojn (ekz. acerojn, kverkojn, kaŝtanarbojn, tiliojn, [[[saliko]]jn; krome du maloftajn metasekvojon (ankaŭ ĉinajn), ailantojn, bignoniacojn. En 1865 jam komencis la urbplibeligsocieto aranĝi parkon. La salejestro kaj supera minejkonsilisto Constantin Wonnerberg starigis en la 20a jarcento la salkolektan muron, tenisejon, inhalejon, saltrinkejonkaj infansanighejmon *Cacilienheim*. El ĉio tia hodiaŭ nur partoj ankoraŭ ekzistas. Jes ja havas la parko scenejon liberaeran kiu volonte uzatas por filmprojekciadoj kaj aliaj eventoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salejo de Artern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur la urba retpaĝaro
* Festlibro de 1928 okaze da la datreveno 200-a de la salejfondo, sur la paĝaro de la historia societo ARATORA

Literaturo
----------

* Gustav Poppe: "Zur Geschichte der ältern Saline bei Artern", en: Zeitschrift des Harz-Vereins für Geschichte und Altertumskunde, 1/1868, p. 308-317

51.36222222222211.298888888889Koordinatoj: 51° 21′ 44″ N, 11° 17′ 56″ O (mapo)
La *Place de l’Étoile* (Stelplaco), la unua trafikmalfermita rondoplaco, ekestis en 1901
**Rondoplaco** estas placo rondforma (sed ankaŭ kelkfoje ovala aŭ poligona) en urboj. Konstruaĵo kiel fontoŝtono aŭ statuo sed ankaŭ kelkaj arboj ĝenerale staras meze de la rondoplaco. 

Pro la ĉiam pligranda nombro de veturiloj, plejparto de la rondoplacoj estas uzita de trafiko. La aŭtoj giras ĉirkaŭ la ronda centro. Oni nepre ne konfuzu la rondoplacojn kaj la **trafikcirklojn** ĉar la nocioj de vojkruciĝo kaj de placo ne estas interŝanĝeblaj. Unue, en la trafikcirkloj, la aŭto kiu jam penetris la cirklon ĉiam havas la prioritaton dum en la rondoplaco, la girantaj aŭtoj cedas la prioritaton al la alvenantaj aŭtoj. En la trafikcirkloj, la rapidlimigo estas ofte severa kaj regula (ofte ĉirkaŭ 40km/h) dum en la rondoplaco, la trafiko ĝuas kelkfoje veran rapidebligan aŭtovojon.

Historio
--------

La rondoplacoj unue aperis franclingve (*Rond-point*) en ĝardenada terminaro ĉirkaŭ la 17-a jarcento kaj komencas alpreni sian urban signifon nur la sekvonta jarcento. En 1777, la *Place de l’Étoile* (kiu poste nomiĝos *Place Charles-de-Gaulle*) formiĝis ĉirkaŭ la Triumfa Arko de Parizo kaj en 1901, ĝi estis malfermita al trafiko. La dua granda trafika rondoplaco estiĝas en 1904 en Novjorko: la Columbus Circle.
En preskaŭ ĉiu romia urbo ekzistis forumo kiel centro de la politika, ekonomia, kultura kaj religia vivo. La plej malnova tia loko estis la **Roma Forumo**, t.e. la forumo en la urbo Romo, kiu estis spegulo de la tuta romia historio kaj centro la politika povo en la urbo Romo kaj en la tuta Romio.

Monumentoj
----------

La monumentoj de la forumo estas el tri grandaj konstruaĵotipoj, kiuj servis malsamajn celojn:

* temploj kaj aliaj religiaj konstruaĵoj,
* politike utilaj konstruaĵoj,
* ekonomie gravaj konstruaĵoj.

Tamen ne eblas vere distingi la utiligon, ĉar ekzemple la Saturnotemplo utilis ankaŭ por konservi la ŝtatan trezoron aŭ por publikigado de nesekularaj informoj.

Inter la ĉefaj restaĵoj estas tiuj de la Cezara Forumo kaj la Templo de Venuso Genera.

La Roma Forumo kaj Esperanto
----------------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el Eŭropo. Jen kiel oni prezentas la Roman Forumon kiel unu el ĉefaj mirindaĵoj de Romo:

Ambaŭ vojaĝas plue al Roma urbo riĉlaŭra:
-Jen l'alta Koloseo kun marmorŝtono polura,
la Konstantena arko kaj statuego de Febo,
nobela Panteono kaj civitana Forumo.
Tie la Katedralo de Sankta Petro videblas
kun la skulptaĵo fajna de l'Pietato Sidanta
kaj freskoj surplafonaj en la Finjuĝa Kapelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Cezara Forumo
* Imperiestraj Forumoj (Romo)
* Romia arkitekturo

Notoj
-----

1. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 118.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Roma Forumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Roma Forumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Roma antikva: ĉirkaŭiro de la roma forumo[*rompita ligilo*]
* Bildoj kaj informoj pri la monumentoj[*rompita ligilo*]
* Panoramo (QTVR fullscreen, hi-res) Arkivigite je 2009-09-08 per la retarkivo Wayback Machine
Specimeno de la skribo rongorongo-a
*Rongorongo* («recito» en la lingvo *Rapa Nui*) estas la indiĝena skribo-sistemo de Paskinsulo. Nur 26 tekstoj restas. Ĉiuj ĉizitas sur tabuloj lignaj, kaj estas legataj tien-reene (la unua linio legatas liven, la dua dekstren, po turnante la tabelon). Krom unu tabelo, ono el kiu estas demonstrite kalendaro luna, ĉiuj texstoj restas nedeĉifritaj. Kiel kun la plejparto de nedeĉifritaj skriboj, estas multaj imagaj ekzegezoj kaj pretendaj tradukoj de la rongorongaj tekstoj. Iuj kleruloj kredas ke *rongorongo* ne ĝuste estas plena skribsistemo, sed genealogio aŭ mnemoniko.

En 1862, sklavŝipoj peruaj enkaptis preskaŭ la tutan loĝantaron de Paskinsulo. La cetera loĝantaro ŝajne ne povis legi, kaj scio de kiel legi la skribon ekperdiĝis.

En 1866, episkopo katolika en Tahitio, Florentin JAUSSEN, laboris kun Metoro TAOUAOURÉ [taŭaŭre] por krei liston de rongorongo-aj simboloj kaj tradukoj. Tamen "tradukoj" ne helpas vere deĉifri *rongorongo*-n, kaj multaj personoj suspektas ke Taouaouré ne reale komprenis la rongorongo-an skribon. En 1949, Boris KUDRJAVCEV perceptis en du tabeloj sekvencon ripetitan, kion poste oni trovis en aliaj tabeloj. Thomas BARTHEL eldonis desegnojn de la tuta simbolaro en 1958, kaj li montris ke unu de la tabeloj estas kalendaro luna. Antaŭ 1971 li reduktis la inventaron de simboloj al totalo de 120. Poste, la simbolojn por «luno», «lacerto», kaj la dio Tane oni identifigis, kaj kunfanditajn simbolojn oni rekonis. Steven FISCHER sugestas ke la insulanoj disvolvigis la simbolaron post kiam ili renkontis skribadon kiam ŝipo hispana vizitis Paskinsulon en 1770.

Eksteraj ligiloj
----------------

* rongorongo.org Paĝaro anglalingva, sed kun multaj bildoj de rongorongo-a skribado.
**Salvador Cisneros Betancourt, Markizo de Santa Lucía** (n. 10-an de februaro 1828 en Puerto Principe [hodiaŭe: Camagüey], Kubo; m. 28-an de februaro 1914 en Havano, Kubo) estis kuba politikisto, kiu atingis la prezidantecon de la Ĉe-Milita Respubliko de Kubo de 1873 ĝis 1875. Naskiĝis en Puerto Príncipe (Camagüey) en 1824 en la sino de nobela kaj riĉa familio. Estis partiano de la kuba sendependeco, aniĝante al la Liberiga Societo kreata en Camagüey por aranĝi la revolucion. Dum la Dekjara Milito, li liberigis siajn sklavojn kaj metis siajn riĉaĵojn je la servo por la kuba sendependiĝo.

Camagüey, naskiĝurbo de Betancourt

Infanaĝo
--------

El aristokrata procedenco la Markizoj de Santa Lucía estis unu el la plej riĉaj familioj de la insulo, proprietuloj de granda nombro da sklavoj, terenoj kaj sukerfabrikoj. Salvador Cisneros kiam estis infano studis en Filadelfio, Usono kaj tie ricevis la diplomon de civila inĝeniero, malproksime de lia familio dum kelkaj jaroj ricevis konitaĵojn pri diversaj temoj kiujn interesis al la junuloj de la 19a jarcento en Kubo, nutriĝis per la demokratio kaj rajtoj. Post siaj studoj li revenis al Camagüey.

La Dekjara Milito
-----------------

Kiam Betancourt sciis pri la ribelo en La Demajagua, la 10an de oktobro 1868, vojaĝis ekde Havano al Camagüey kaj kiam alvenis al sia urbo li ordonis sekvi la ekzemplon de la orientanoj. Bouza la 4an de novembro plenumis la ordonojn ribeliĝante, kaj 9a sammonate, forlasis la urbon por iri al Sibanicú, sekvata de multaj homoj. Tie, li estis nomumita Prezidanto de la Centra Komitato kaj pli malfrue Prezidanto de la Ĉambro de Reprezentantoj, kiam estas proklamata en Guáimaro dum la Asembleo la Respublikon.

Kiam la Ĉambro kunsidis, en eksterordinara sesio, la 8an de februaro 1878, por pritrakti la pacon kiun proponis Hipanio, li energie protestis, per vortoj kiujn la historio ĉiam memoros. Sed, malgrau lia protesto alvenis la Pakto de Zanjón kiu metis finon al la Dekjara Milito.

Vidu ankaŭ
----------

* Regantoj de Kubo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276209
* GND: 1056336714
* LCCN: n92004374
* VIAF: 31184907
* ISNI: 0000 0001 0884 4476
* LIBRIS: 181732
* SUDOC: 084528737
* BNE: XX997550
 |
Reĝo de frankoj diktas la salfrankan leĝon
La **salfranka leĝo** (latine *lex salica* aŭ *pactus legis salicæ*) estas leĝaro verkita inter 507 kaj 511 laŭ ordono de la merovida reĝo Klodvigo la 1-a.

Ĝi estas inter la plej malnovaj konservitaj leĝaroj.
Ĝi estis intencita por la popolo de la salfrankoj, sed transprenis ĝin aŭ partojn de ĝi ankaŭ aliaj popoloj; Karolo la Granda uzis ĝin kiel bazon en sia leĝfarado.

La leĝo interalie difinis, ke grundo kaj regado de lando heredeblas nur al vira ido.
Tiu parto de la leĝo estis uzata en la Centjara milito por malhelpi, ke la idoj de Eduardo la 3-a de Anglio heredu la francan tronon.
La sama parto de la leĝo validis en Belgio ĝis 1990 kaj malhelpis, ke Jozefino Ĉarloto, pli aĝa fratino de Baldueno la 1-a, iĝu reĝino de la belgoj.

Krome la leĝaro fiksis punojn por diversaj krimoj. "Liberuloj" ĝenerale devis pagi sian punon per mono, dependulojn oni punis per batoj aŭ, en ekstremaj okazoj, per la morto.

Vidu ankaŭ
----------

* Pragmata Sankcio de 1830

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37108
* GND: 4167525-3
* LCCN: n85161278
* VIAF: 178650747
* SUDOC: 03180344X
* BNF: 12295113g
 |
Koordinatoj: 47° 52′ 24″ N 4° 04′ 13″ O﻿ / ﻿47.87333 °N, 4.07028 °O﻿ / 47.87333; 4.07028 (mapo)

**Saint-Martin-sur-Armançon** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 166 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

La vilaĝo estas trafluata de la rivero Armançon.

Geografio
---------

Saint-Martin-sur-Armançon etendiĝas sur 14.11 km², kaj havis 166 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 12 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Françoise Munier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Saint-Martin-sur-Armançon apartenas al la kantono de Cruzy-le-Châtel, kies ĉefurbo estas Cruzy-le-Châtel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Cruzy-le-Châtel
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Salvan (stacidomo). |



**Salvan** (malnova germanlingva nomo **Scharwang**) estas komunumo en la distrikto Saint-Maurice en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1190 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Salvan situas en la Valo de Trient. En sudokcidcento situas sur la komunuma teritorio la norda parto de la baraĵlago Lago de Emosson sur alteco de 1930 m s.m.. La komunumo konsistas el la vilaĝo Salvan kaj la vilaĝetoj Le Bioley, Le Trétien, Les Granges, Les Marécottes, Van-d'en-Bas kaj Van-d'en-Haut.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 53,54 km², de kiuj 26,6% estas kovritaj de arbaro, 6,8% servas por agrikulturo kaj 1,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Salvan limas en nordo al Evionnaz, en nordoriento al Vernayaz, en orientnordoriento al Martigny, en oriento al Martigny-Combe, en sudoriento al Trient, en sudo al Finhaut, kaj en okcidento al Sixt-Fer-à-Cheval (Francio).

Trafiko
-------

Salvan situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. Aŭtomobile ĝi atingeblas nur pere de flanka vojo de Martigny, kie en distanco de proksimume 5 kilometroj situas ankaŭ la plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9. Tra la komunumo kondukas la etspura fervojlinio de Martigny al Chamonix-Mont-Blanc, per kiu la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Sur la komunuma teritorio situas diversaj aertelferoj kaj skiliftoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Salvan datiĝas el la jaro 1018 kiel *Silvano*. Dum mezepoko la Abatejo Saint-Maurice posedis en bienoj en Salvan. Tiu havaĵo verŝajne baziĝas sur donaco de la reĝo Sigismundo la 3-a de Burgonjo el la jaro 515. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Salvan, Ottanel kaj Gueuroz formis kvartalon de la Subvoktejo Salvan, kiu apartenis al la Voktejo Saint-Maurice. En la jaro 1895 Guglielmo Marconi en Salvan faris la unuajn provojn kun la sendrata telegrafio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Gaëlle Bourguinet Eggs*: *Salvan* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-06-25)

Vidu ankaŭ
----------

* La Médettaz (stacidomo)
* Le Trétien (stacidomo)
* Les Marécottes (stacidomo)
* Salvan (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Salvan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Salvan

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Salvan** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Preĝejo de SalvanPreĝejo de Salvan
* Lago de EmossonLago de Emosson

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Saint-Maurice |
| --- |
| Collonges  •  Dorénaz  •  Evionnaz  •  Finhaut  •  Massongex  •  **Saint-Maurice**  •  Salvan  •  Vernayaz  •  Vérossaz |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452838
* LCCN: n83301303
* VIAF: 140763599
* BNF: 137695802
 |
Koordinatoj: 47° 50′ 27″ N 3° 06′ 19″ O﻿ / ﻿47.84083 °N, 3.10528 °O﻿ / 47.84083; 3.10528 (mapo)

**Saint-Martin-sur-Ouanne** estas loĝloko, delegita komunumo kaj eksa franca komunumo lokita en la situas en la departemento *Yonne* kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo: La 1-an de januaro 2016 la loĝloko kun 13 najbaraj antaŭe sendependaj komunumoj kreis novan komunumon Charny Orée de Puisaye. Fine de 2018 en Saint-Martin-sur-Ouanne vivis 385 loĝantoj. Administre la loĝloko apartenas al la arondismento *Auxerre* kaj al la kantono *Charny*.

Geografio
---------

Saint-Martin-sur-Ouanne etendiĝas sur 15.34 km², kaj havis 429 loĝantojn laŭ la antaŭa censo de 2006. La komunumo situas en la nordokcidenta parto de la historia regiono Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Philippe Bureau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Saint-Martin-sur-Ouanne apartenas al la kantono Charny, kies ĉefurbo estas Charny. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Charny
Sali Berisha kaj George W. Bush en somero 2007 en Tirano
Sali Berisha

**Sali Ram BERISHA** [beriŝa] (15-an de oktobro 1944, Vicidol, 1944) estas albana politikisto, inter 1992 kaj 1997 prezidento de Albanio, ekde 2005 ĉefministro. Li estas profesie kardiologo, doktoro pri la medicinaj sciencoj.

Li diplomiĝis pri medicino en 1967 en la Tirana Universitato. Li laboris, instruis en Tirano, verkis medicinajn faklibrojn.

Politika kariero de Berisha komenciĝis en 1989, kiam petis la registaron por aperigi opinion en loka gazeto (Li estis membro de la Komunista Partio de Albanio).

Berisha apogis en decembro de 1990 la strikon de la studentoj de la Tirana Universitato kaj tio kondukis al permeso de fondoj de novaj partioj. Studentoj kaj intelektuloj fondis sammonate la Demokratian Partion de Albanio. Oni elektis en 1991 Berisha al ties prezidanto kiu ekde tiam plenumas tiun pozicion. Li iĝis parlamentano en elektoj de 1991, 1992, 1997 kaj 2001 en distrikto de Kavaja.

Post unua libera parlamenta elekto en Albanio en 1992, Berisha estis elektita al prezidento de la lando. Li pli kaj pli aviadis la potencon kaj iĝis politike agresiva. Li urĝigis areston kaj kondamnon de opozicia gvidanto Fatos Nano. Lia unu politika fiasko okazis en novembro de 1994, kiam li volis pluan potencon per ŝanĝo de la konstitucio, sed la parlamentanoj rifuzis lian leĝproponon.

Lian reputacion subigis la korupta vivo, ekonomia mizero. En decembro de 1996 eksplodis la krizo de piramidaj financaj agadoj, dum kiu la albanaj ŝtatanoj perdis unu miliardon da USD. Pro la fortaj protestaj, la lando venis al sojlo de la interna milito. En la sekva jaro venkis la socialistoj en la parlamentaj elektoj, Berisha abdikis pri la prezidenteco (1997). Kiel opozicia gvidanto, li ĉiam pridubis la perditajn elektojn kaj organizis protestmarŝojn. Ĉar la socialistoj same koruptiĝis kaj erodiĝis en la potenco, partio de Berisha venkis en 2005 la parlamentajn elektojn, li iĝis ĉefministro.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Albanio

* Sali Berisha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sali Berisha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 247635
* GND: 123463556
* LCCN: n97057852
* VIAF: 84237468
* ISNI: 0000 0000 5792 5646
* SUDOC: 165916125
* NKC: js20050725021
 |