| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**jamboso, jambosa sizigio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj  *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Myrtales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Mirtacoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Syzygium*  "sizigio" |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: |  **Syzygium jambos**  |
|

 |
| Dunomo |
|  ****Syzygium jambos****  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri jamboso, jambosa sizigio  |

 |
| v • d • r |

***Syzygium jambos*** aŭ **jamboso** estas arbo el la familio de Mirtacoj. La specio estas indiĝena en sudorienta Azio kaj estas pro siaj fruktoj kultivataj ĉie en la Tropikoj.

Priskribo
---------

fruktoj kaj folioj
floroj
*Syzygium jambos* estas ĝis 10 m alta arbo kun malalta trunko, larĝa krono kaj rondaj branĉoj. La folioj estas kontraŭsidaj. Ili estas simplaj kaj havas 5 ĝis 10 mm longan tigon. La leda rigide papereca limbo estas 8 ĝis 26 cm longa kaj 2 ĝis 4,5 cm larĝa, lanceta, oblonga aŭ lineala, pinta ĝis longe pinta kunkojlforma bazo. Ambaŭ flankoj estas brile verdaj kaj kovrataj kun oleoglandoj. Ekzistas 8 ĝis 25 je la malsupra flanka antaŭstarantaj nervuroj. Junaj folioj estas rozeaj aŭ ruĝaj kaj kreskas en malrigidaj faskoj.

La floroj estas aranĝitaj en malmultaj finestarantaj panikloj kun 1 ĝis 3,5 cm longa tigo aŭ staras unuope en foliakseloj. La unuopaj floroj havas diametron de 3 ĝis 4 cm kaj odoras dolĉe. La korolo estas 0,8 ĝis 1,5 cm longa kaj inverse kegloforma. La kvar sepaloj estas 5 ĝis 8 mm longaj kaj 6 ĝis 9 mm larĝaj rondecaj triangulaj-ovoformaj. La petaloj estas 1,4 ĝis 1,5 cm longaj, blankaj ĝis rozeaj, larĝe ovformaj kaj fine retiritaj. La multnombraj stamenoj estas kremblankaj kaj 1,5 ĝis 2,8 cm longaj, la anteroj estas proksimume 1,5 mm. La stiluso estas 2 ĝis 3,5 mm longa. La fruktoj estas 2,5 ĝis 5 cm dikaj, rondaj ĝis pirformaj, flavecaj, blankecaj aŭ ruĝaj drupberoj. la kaliko restas. La fruktoj odoras rozsimilaj kaj havas freŝigan aŭ palan guston. La specio floras de marto ĝis aprilo, la fruktoj estas maturaj de majo ĝix junio aŭ novembro ĝis decembro.

Disvastigo
----------

La planto estas indiĝena en sud-orienta Azio. Tie ĝi kreskas en miksitaj arbaroj sur deklivoj, apud riveroj kaj en valoj ĝis alteco de 100 ĝis 1500 m. La specio estas kultivata tutmonde en la tropikoj kiel frukt-, ornam- kaj ombroarbo.

Sistematiko
-----------

Syzygium jambos, matura
*Syzygium jambos* estas specio el la genro *Sizigio* el la plantofamilio de Mirtacoj, subfamilio Myrtoideae, tribo *Syzygieae*. La specio estas unue priskribita de Carl von Linné en 1753 en sia verko Species Plantarum kiel *Eugenia jambos*. Arthur Hugh Garfit Alston metis ĝin al la genro *Syzygium* en 1931.

Oni distingas tri variojn:

* *Syzygium jambos* var. *jambos* kun 12 ĝis 25 cm longaj, lancetaj aŭ oblongaj folilimbojn, 2 ĝis 2,8 cm longan stiluson ka flveca fruktoj.
* *Syzygium jambos* var. *linearilimbum* Hung T. Chang & R. H. Miao kun linealaj, 18 ĝis 26 cm longaj limboj kaj unuopaj en la foliakseloj aperantaj floroj.
* *Syzygium jambos* var. *tripinnatum*  (Blanco) C. Chen kun 8 ĝis 12 cm longajmovformaj – lanceta aŭ oblonga limboj, 3 ĝi 3,5 cm longa stiluso kaj ruĝaj fruktoj.

Utiligado
---------

La fruktoj estas manĝataj freŝe au prilaborataj al marmelado, ĵeleo aŭ trinkaĵo.

Fontoj
------

### Literaturo

* Andreas Bärtels:Tropenpflanzen, Zier- und Nutzpflanzen,Eugen Ulmer Verlag,Stuttgart,2002,5a eldono

### Referencoj

1. 1 2 3 4  Bärtels: *Tropenpflanzen*, p. 300
2. 1 2 3 4 5  Jie Chen, Lyn A. Craven: *Syzygium jambos* en *Flora of China*, Band 13, S. 344
3. ↑   Eugenia jambos. *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. United States Department of Agriculture. Alirita 2012-03-18.
4. ↑   Syzygium jambos (angle). *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. United States Department of Agriculture. Alirita 2012-03-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Syzygium jambos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Syzygium jambos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Syzygium jambos en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Syzygium jambos (angle). *The Plant List*. Alirita 2012-03-18.[*rompita ligilo*]