recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Titolpaĝo de *The Dreame of Chaucer*, ofte referencata kiel *The Book of the Duchess*, nome unua propra verko de Geoffrey Chaucer, kiu estis verkita probable inter 1368 kaj 1372; publikigita en 1532 en la unua kolekta eldono de la verkoj de Chaucer, eldonita de William Thynne.
La unua ĉefa verko de Geoffrey Chaucer, nome *The Book of the Duchess* (**La libro de la dukino**), estis elegio por Blanka de Lankastro (kiu mortis en 1368). Eble tiu verko estis mendita de ŝia edzo Johano de Gento, ĉar li atribuis al Chaucer ĉiujaran pagon de 10 pundoj la 13an de Junio 1374. Tio ŝajne metis la verkadon de *The Book of the Duchess* inter la 12a de Septembro 1368 (kiam mortis Blanka de Lankastro) kaj 1374, dum multaj ĵusaj studoj preferas daton tiom fruam kiom la fino de 1368. Antaŭe la verkisto komponis nur mallongan poemon, "An ABC," kaj eble sian tradukon *The Romaunt of the Rose*.

Evidenta (sed disputita) pruvaro sugestas, ke Chaucer verkis la poemon por rememorigi la morton de Blanka de Lankastro, edzino de Johano de Gento. Tiu pruvaro inkludas manuskriptajn notojn el la Elizabetepoka antikvaĵisto John Stowe indikante ke la poemo estis verkita pro mendo de Johano de Gento. Estas ripetitaj uzoj de la vorto "White" (blanka en angla), kio estas preskaŭ certe vortoludo por "Blanka." Aldone, fine de la poemo estas referencoj al 'long castel', sugeste la dinastio de Lankastroj (linio 1318) kaj 'ryche hil' ĉar Johano de Gento estis grafo de Richmond (mond=hill) (linio 1319) kaj la rakontisto aludas al Sankta Johano, kiu estas la nomosanktulo de Johano de Gento.

Komence de la poemo, la nedorma poeto kuŝas sur lito, legante libron. Temas pri kolekto de malnovaj historioj, kie oni rakontas la historion de Keikso kaj Alkiono. Oni rakontas kiel Keikso perdis sian edzinon en la maro, kaj kiel Alkiono, lia edzino, bedaŭris lian foreston. Necerta pri lia fato, Si preĝas al la diino Junono kiu sendas al ŝi vizian sonĝon. Junono sendas mesaĝisto al Morfeo kiu portu la korpon de Keikso kun mesaĝo al Alkiono.

Notoj
-----

1. ↑   The Riverside Chaucer. Gen. Ed. Larry D. Benson. Oxford: University of Oxford Press. 3rd ed. 1987. Klariga noto p. 976.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 620821
* GND: 4380881-5
* LCCN: n86802738
* VIAF: 296848319
* SUDOC: 127995099
* BNF: 155788458
* NLA: 35431525
* BNE: XX2257363
 |
**Krzysztof Jerzy Wielicki** (naskiĝis la 5-an de januaro 1950 en Szklarka, apud Ostrzeszów) – pola montogrimpisto en Tatroj, alpinisto kaj himalajisto. La kvina homo sur la Tero, kiu gajnis Kronon de Himalajo kaj Karakorumo

Vivo
----

Kiel skolto jam komencis sian migradon kaj la hobion daŭrigis dum studado. En Asocio de Polaj Studentoj estis ĉefo de Turisma Komisiono ĉe Elektronika Fakultato de Teknika Universitato en Vroclavo. Unuan grimpadon partoprenis maje 1970 al Sokoliki (nun apudlima vilaĝo en Ukrainio). Februare 1972 partoprenis someran kurson kaj vintran tendaron, kies gvidantino estis Wanda Rutkiewicz.

Somere 1973 dum tendaro en Dolomitoj notis la unuajn eksterlandajn sukcesojn. Poste partoprenis montogrimpadon al montoj de Kaŭkazio, Hindukuŝo kaj Pamiro.

La 17-an de februaro 1980 kiel membro de nacia teamo al Everesto sub gvidado de Andrzej Zawada, kune kun Leszk Cichy atingis la montopinton dum vintra eniro. Tio estis sukceso de la pola himalajismo, kiun komence dubis Reinhold Messner.

Krzysztof Wielicki krom Everesto estas ankoraŭ la unua vintra konkeristo de Kangchenjunga kaj Lhotse. Sur Lhotse ekstaris sole dum silvestra nokto en korseto, kiun portis post damaĝo de spino. Sur Broad Peak „enkuris" solule dum unu tago (la unua en la mondo eniro de la bazo al la montopinto 8 mil metrojn alta dum unu diurno). Sur Dhaulagiri (dum 16 horoj) kaj Ŝiŝapangma grimpis sola, montrante novajn vojojn. Neniu ankaŭ akompanis al li dum la grimpado al Gaŝerbrum 2. Atestantoj de sola grimpo al Nanga Parbat, unu el la plej grandaj muroj de la Tero, estis nur pakistanaj paŝtistoj rigardantaj lian bravaĵon de malproksimaj herbejoj. Li partoprenis kelkajn ekspediciojn sur K2. Nur dum la kvara, somere 1996, la persisto estis rekompencita – eniris la pinton nomatan Norda Kolono kun du italaj alpinistoj.

En 2000 estis honorigita per premio Explorer (moto: „Explorare Ausis" – „Al tiuj, kiuj kuraĝas malkovri") dum Explorers Festival en Lodzo. Krzysztof Wielicki estas membro de *The Explorers Club*. En 2001 preskaŭ centjara asocio premiis la alpiniston, kiel la unuan polon, per la prestiĝa Lowell Thomas Award.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Krzysztof Wielicki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Interview with Krzysztof Wielicki
* Krzysztof Wielicki : Polish Winter Expedition 1980 - Mount Everest, First winter ascent of an 8000-meter peak
* Polish winter expedition to K2 pl
* Krzysztof Wielicki: zimowa wyprawa na Lhotse – pierwsze zdobycie szczytu zimą 1988 r. Vintra grimpo al Lhotse, la unua pintokonkero vintre 1988


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578129
* GND: 133496856
* LCCN: nr00004339
* VIAF: 30728921
* ISNI: 0000 0001 1050 3814
* SUDOC: 175186111
* BNF: 16589180f
* NKC: xx0015050
 |
Koordinatoj: 47° 53′ 47″ N 3° 14′ 10″ O﻿ / ﻿47.89639 °N, 3.23611 °O﻿ / 47.89639; 3.23611 (mapo)

**La Ferté-Loupière** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 582 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

La Ferté-Loupière etendiĝas sur 30.48 km², kaj havis 582 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean Ravisé, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo Saint-Germain estis ekkonstruita en la komenco de la 12-a jarcento. Ĝi konservas belajn murpentraĵojn.

Lokaj famuloj
-------------

Louis Tirman (1837-1899), prezidanto de la Ĝenerala Konsilio de Ardennes kaj ĝenerala guberniestro de Alĝerio, mortis en la vilaĝo la 2-an de aŭgusto 1899.

Administrado
------------

La Ferté-Loupière apartenas al la kantono de Charny, kies ĉefurbo estas Charny. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Charny

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Persona retejo pri La Ferté-Loupière
**Krzysztof Maciej Wyszkowski** (naskiĝis la 10-an de novembro 1947 en Mrągowo) – pola publicisto, aganto de opozicio en Pola Popola Respubliko, konsilanto de ĉefministroj Jan Krzysztof Bielecki kaj Jan Olszewski. De 2016 membro de la Kolegio de Instituto pri Nacia Memoro.

Vivo
----

En 1961 finis Fundamentan Lernejon n-ro 15 en Olsztyn. Poste lernis en Ĝeneralkleriga Liceo n-ro 2, kiun forlasis post du jaroj. De 1963 laboris profesie kiel laboristo en diversaj lokoj de la urbo. En duono de la 70-aj jaroj ekloĝis en Triurbo.

De 1977 kunlaboris kun Komitato de Socia Memdefendo „KOR". Poste estis kunfondinto de Libera Sindikato de Marbordo, prilaborante ties deklaracion. Fine de la 70-aj jaroj okupiĝis pri samizdata eldonado de publikaĵoj.
En 1980 partoprenis aŭgustan strikon en Ŝipfarejo de Gdańsk. En 1981 estis sekretario de la redakcio de „Tygodnik Solidarność" (Semajnrevuo Solidareco). Post enkonduko de la milita stato en Pollando estis arestita la 13-an de decembro 1981 en Grand Hotel en Sopot, poste internigita en Strzebielinek (distrikto Wejherowo), kie gvidis kelktagan fastostrikon. Aŭguste 1982 fuĝis, restante en kaŝejo. Julie 1983 provizore arestita, liberiĝis surbaze de amnestio. Li kunlaboris kun subtera gazetaro, publikigante tie siajn tekstojn en „Tygodnik Wojenny" (Milita Semajnrevuo). En majo kaj aŭguste 1988 partoprenis strikojn en Ŝipfarejo de Gdańsk.

En 1989 kadre de filma produktejo Video Studio Gdańsk estis observanto de la debatoj de Ronda Tablo. Samjare iĝis gvidanto de politika fako en „Tygodnik Solidarność".

En 1990, malgraŭ kvereloj kun Lech Wałęsa, apogis lin en prezidenta voĉdono, konsiderante, ke mankis pli bona kandidato, kiu tiutempe strebis al la posteno. Ankaŭ eniris skipon de lia voĉdona stabo. En la jaroj 1991–1992 estis konsilisto de ĉefministroj Jan Krzysztof Bielecki kaj Jan Olszewski. De 1990 apartenis al partio Libera-Demokrata Kongreso, kiun forlasis en 1992. En parlamenta baloto en 1993 sen sukceso kandidatis al Sejmo kun n-ro 1 de la listo de Koalicio por Respubliko (ricevis 5578 voĉojn).

* Kategorio Krzysztof Wyszkowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La Grandeza** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas La Grandeza. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07036.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6723 loĝantojn. El tiuj estis 3353 viroj kaj 3370 virinoj. La komunumo havas surfacon de 52 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1940 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3171 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2701 scipovis legi kaj skribi kaj 468 personoj estis analfabetoj. Do 85% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 15% estis analfabetoj.

5969 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 87 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 1.46% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Grandeza Arkivigite je 2007-05-20 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Laborloka bonfarto** estas la celo de la kombinita klopodo de dungantoj, dungitoj kaj socio por plibonigi la sanon kaj farton de la laboristoj en la laborloko. La termino *laborloka bonfarto* celas kompletajn analizon kaj dezajnon ĉe homaj – organizaj – laborniveloj strategie kaj metodologe konduke al disvolvigo de sanrimedoj en la entrepreno.

La Monda Organizaĵo pri Sano priorigis la laborejon kiel loko por sanhelpo pro la granda eventuala aŭdantaro kaj influo sur ĉiaj la aspektoj de la vivo de persono. La Luksemburga Deklaracio asertas ke sano kaj bonfarto de dungitoj ĉe la laborejo povas esti plibonigita pere de kombinado de a) plibonigo de la organizado kaj de la labormedio, b) helpo de aktiva partopreno, kaj c) kuraĝigo de persona disvolvigo.

Ekde la vidpunkto pure ekonomia la laborloka bonfarto certe influas sur la celita produktiveco. Por mezuri tion oni povas uzi specifajn paŝnombrilojn. Se estas taŭga laborloka bonfarto, certe oni malpliigas absenteismon kio certe rezultas en pli alta produktiveco.

Notoj
-----

1. 1 2  Luxembourg Declaration on Workplace health promotion in the European Union. 1997
2. ↑
"**La novaj vestoj de la Imperiestro**" (dane *Kejserens nye Klæder*) estas mallonga rakonto verkita de la dana aŭtoro Hans Christian Andersen, pri du teksistoj kiuj promesas al imperiestro novan kostumon el vestoj kiuj laŭ ili estas nevideblaj al tiuj kiuj ne taŭgas por siaj postenoj, stultoj, aŭ malkompetentaj. Kiam la Imperiestro paradas antaŭ siaj subuloj vestante siajn novajn vestojn, neniu kuraĝas diri ke ili vidas nenion el vestoj sur li por ne esti konsiderataj "ne taŭgaj por iliaj postenoj, stultoj, aŭ malkompetentaj". Finfine, infano krias, "Sed li survestas nenion entute!" La rakonto estis tradukita al ĉirkaŭ 100 lingvoj.

Ilustraĵo de Vilhelm Pedersen, unua bildisto de Andersen"La novaj vestoj de la Imperiestro" estis unuafoje publikigita kun "La marvirineto" en Kopenhago, fare de C. A. Reitzel, la 7an de Aprilo 1837, kiel la tria kaj fina ero de la *Eventyr, fortalte for Børn. Første Samling* de Andersen. La rakonto estis adaptita al diversaj artoformatoj, kaj la titolo de la rakonto, la frazo "La imperiestro ne havas vestojn", kaj diversaj variaĵoj estis adoptitaj por uzado en nombraj samnomaj aŭ similnomaj aliaj verkoj kaj ankaŭ estas uzata kiel idiotismo.

*"La Reĝo estas nuda!"*
-----------------------

La rakonto ilustras la fenomenon de unuformeco de opinio kaj konformeco kiun neniu pretas malobservi koste de la vero, same kiel situacion de socia premo kiu igas homojn agi kontraŭ sia volo pro timo prezentiĝi stultaj aŭ nenormalaj.

Laŭ ĝia alegoria maniero, la rakonto instigas originalan pensadon kaj diri la veron eĉ se ĝi estas malkomforta aŭdi. La kulmino de la rakonto estas la krio de la infano "**La Reĝo estas nuda**" kiu rivelas la realecon, kiun ĉiuj neas. Tiu ĉi frazo fariĝis populara parollingva idiotismo, kiu esprimas la malkovron de interkonsentita mensogo kaj promeso kiu ne havas kovron, precipe tiujn, kiuj venas el la buŝo de arogantuloj kaj flatantoj. La fakto ke malgranda infano indikas la nudecon de la reĝo esprimas la senkulpecon kaj honestecon de malgrandaj infanoj kiuj ankoraŭ ne havas timon diri la veron.

Referencoj
----------

1. ↑  Andersen 2005a 4

Literaturo
----------

* Andersen, Hans Christian; Wullschlager, Jackie (Eld.); Nunnally, Tiina (Transl.) (2005). Fairy Tales. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4.

* La novaj vestoj de la Imperiestro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio La novaj vestoj de la Imperiestro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* La novaj vestoj de la Imperiestro en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581543
* GND: 4369876-1
 |
***La vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj***, itale ***Le vite de’ più eccellenti pittori, scultori e architettori***, aŭ malpli formale kromnomita ***Le Vite***, estas aro da artistaj biografioj verkitaj de la 16a-jarcenta itala pentristo kaj arkitekto Giorgio Vasari (1511–1574). Ĝi restas rigardata kiel "eble la plej fama, kaj eĉ hodiaŭ la plej multe legata verko pri malnova arthistorio", sed ankaŭ kiel "unu el la fondintaj tekstoj de arthistorio".

Kiel la unua itala arthistoriisto, Vasari fondis novan ĝenron: enciklopedio de biografioj de artistoj. Eldonita en 1550 kaj dediĉita al Kosimo de Mediĉo, duko de Toskanio, tiu verko funkcias kiel senprecedenca fonto por artistoj kaj historio-fakuloj ĉiutempaj. La libro inkluzivas studon de la teknikaj metodoj uzataj en la arto de la periodo. Vasari estis la unua, kiu uzis la vorton "renesanco" presita. La libro estis reskribita kaj vastigita en 1568 kun portretoj de la artistoj estis aldonitaj.

La biografiaro estas precipe favora al florencanoj, kaj emas atribui al ili plejmultajn novaĵojn de la renesanca arto, kiel ekzemple la invento de la ĉizarto. Pri artoj en aliaj partoj de Eŭropo, kaj precipe de Venecio, la libro ignoras. Inter la unua kaj dua eldonoj Vasari vizitis Venecion, do en la dua eldono li pli rilatas al venecia arto (kaj ankaŭ enmetis Ticiano en la libro), tamen la antaŭa prefero klare restas.

Multaj klaĉaĵoj troveblas ene de la biografioj de Vasari. Multaj el liaj anekdotoj ŝajnas realaj, sed la plej multaj el ili estas verŝajne lia invento. Aliaj anekdotoj estas evidentaj fikcioj, kiel la rakonto de la juna Giotto, kiu pentris muŝon sur pentraĵon de lia instruisto Cimabue‏, ke li longe provis ĵetigi veran muŝon el la pentraĵo. La plej multaj el la estetikaj rimarkoj de Vasari estis ĝustaj kaj senpartiaj. Li ne provis demandi pri ĝustaj datoj, kiel faras modernaj arthistoriistoj. Liaj biografioj plej veras pri la artistoj de lia vivo. Malgraŭ la multaj faktaj problemoj en la libro de Vasari, ĝi ankoraŭ estas konsiderata klasikaĵo.

* La vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio La vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La idioto** (ruse *Идиот*, Idiot), foje tradukata ankaŭ kiel *La idiota princo*, estas romano verkita de la rusa aŭtoro Fjodor Dostojevskij. Ĝi estis publikita origine felietone en "La rusa mesaĝisto" inter 1868 kaj 1869. "La idioto" estas konsiderata unu el la plej brilaj romanoj de Dostojevskij kaj de la "Orepoko" de la ruslingva literaturo.

Ekzistas almenaŭ sep adaptoj al filmoj de kino aŭ televido kaj almenaŭ kvin adaptoj al teatro. Inter kinadaptoj ekstaras *La idioto* de Akira Kurosawa.

La bildo en la informkesto estas de la manuskripto kaj desegno de *La idioto* fare de la aŭtoro.

Intriga resumo
--------------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La historio de la romano okazas en Rusio meze de la 19-a jarcento. Temas pri la princo Lev Nikolajeviĉ Miŝkin, kiu same kiel Dostojevski mem, suferas pro epilepsio. Pro tio li en infanaĝo estis sendita al Svisio por esti traktita de kuracisto kiu, mortinta la tutoro de la infano, ekzorgas ekonomie pri li. Lia sola vivanta parenco loĝas en Sankt-Peterburgo; sed ne respondas kaj pro tio li decidis veturi al la tiama rusa ĉefurbo por konatiĝi kun sia malproksima kuzino, Lizaveta Prokofjevna Jepanĉina. Survoje li ekkonas Parfion Semjonoviĉ Rogoĵin kaj Lukian Timofejeviĉ Lebedev, kun kiuj interparolas.

Veninte al Sankt-Peterburgo, li iris por viziti la familion de la generalo Ivan Fiodoroviĉ Jepanĉin, lia edzino Lizaveta Prokofievna Jpanĉina, kaj iliaj filinoj Aleksandra, Adelaida kaj Aglaja. Estas konfuza prezento inter li kaj la generalo Jepanĉin, kiu finfine dungas lin kiel sekretarion. Poste li estas invitita manĝi kun la kvar virinoj kiuj primokas kaj satirigas la konversacion: li rakontas pri epizodo de kompato al malriĉulino okazinta en Svisio, kun kunlaboro de infanoj, kaj prezentas sian opinion pri la mortopuno.

Vidu ankaŭ
----------

* *La idioto* (1951)

Notoj
-----


* Kategorio La idioto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 658224
* GND: 4099166-0
* LCCN: no2007049015
* VIAF: 180506435
* LIBRIS: 370544
* SUDOC: 06929027X
* BNF: 11936243r
* NLA: 35042231
* BNE: XX1953439
 |
***La Kiso*** (originale en la angla ***The Kiss***, ankaŭ konata kiel ***The May Irwin Kiss***, ***The Rice-Irwin Kiss*** kaj ***The Widow Jones***) estas filmo de la jaro 1896. Ĝi estis unu el la unuaj filmoj komerce montritaj al la publiko. Ĝi daŭras ĉirkaŭ 18 sekundojn kaj bildigas rekreaĵon de la kiso inter May Irwin kaj John Rice de la lasta sceno de la muzika teatraĵo *The Widow Jones*. La reĝisoro de la filmo estis William Heise por Thomas Edison. La filmo estis produktita en aprilo 1896 ĉe Edison Studios de Edison, kiu estis la unua filmostudio de Usono. Tiam Edison estis laboranta ĉe la studioj Edison’s Black Maria en West Orange (Nov-Ĵerzejo).

En 1999, la Usona Kongresa Biblioteko nomis la filmeton "kulture grava" kaj selektis ĝin por konservado en la Nacia Filmregistro.

Ĉefrolantoj
-----------

* May Irwin – La vidvino Jones
* John Rice – Billie Bikes

Reago
-----

La filmo enhavis la plej unuan kison en filmo, kun proksima montro de paro kiuj karesas unu la alian per la vangoj antaŭ ol rapide kiseti per la buŝo («la misteroj de la kiso malkaŝitaj»). La kisa sceno estis denuncita kiel ŝoka kaj obscena al la fruaj filmspektantoj. Tio kaŭzis ke la katolika eklezio petis cenzuron kaj moralan reformon – ĉar tiuepoke kisi en publika loko povus inciti juran persekuton.

Referencoj
----------

1. ↑  Sex in Cinema: Pre-1920s

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Kiso (filmo, 1896) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 0139738/  *The Kiss*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *The Kiss*, Kongresa biblioteko
* *The Kiss* ĉe YouTube
*La Litera* en Aragono.
**La Litera** (katalune *La Llitera* kaj oficiale **La Litera/La Llitera**) estas komarko de la oriento de la Provinco Ŭesko, en nordoriento de la regiono Aragono, en Hispanio. Ĝia administracia ĉefurbo estas Binéfar dum la ĉefurbo por histori-kulturaj aferoj estas Tamarite de Litera.

La ekonomio estas bazita, ĉefe, iam sur agrikulturo (cerealo kaj vinproduktado) kaj brutobredado kaj nun sur turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la montaraj pejzaĝoj proksimaj de Pireneoj, piedirado, montogrimpado, natura observado ktp.

Krom la hispanan, oni parolas ĉefe ankaŭ la katalunan en ties ribagorza kataluna variaĵo en la tuta areo escepte ĉe Binéfar kaj Esplús.

Municipoj
---------

Ĝi enhavas jenajn 14 municipojn:

Municipoj de *La Litera*.

* Albelda
* Alcampell
* Altorricón
* Azanuy-Alins
* Baélls
* Baldellou
* Binéfar
* Camporrélls
* Castillonroy
* Esplús
* Peralta de Calasanz
* San Esteban de Litera
* Tamarite de Litera
* Vencillón

Geografio
---------

Akvorezervejo de Sankta Ana, inter La Litera kaj Katalunio.
Ĝi limas norde kun Ribagorza, oriente kun la provinco Ilerdo, sude Malsupra Cinca, kaj okcidente kun Meza Cinca kaj nordokcidente kun Somontano de Barbastro. Ĉefa rivero estas Noguera Ribagorzana oriente de la komarko lime kun Katalunio.

Pro aparteco kaj ĝenerala alurba migrado la komarko perdis grandan parton de la loĝantaro laŭlonge de la 20-a jarcento, nome oni malaltiĝis ĝis nunaj 18 293 loĝantoj (2019).

La komarko kiel institucio
--------------------------

Tipa loĝloko Peralta de Calasanz.
La leĝo de la komarkokreo estas la leĝo 25/2002 de la 12-a de novembro 2002. La komarko konstituiĝis en la 3-a de januaro 2003. La regopovo estis transigita al la regiona registaro la 1an de februaro 2003.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑  DECRETO LEGISLATIVO 2/2006, de 27 de diciembre, del Gobierno de Aragón, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley de Delimitación Comarcal de Aragón.
2. ↑   Ley de creación de la comarca de La Litera/La Llitera. Arkivita el la originalo je 2023-03-30. Alirita 2023-03-30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Litera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala mapo en PDF.
* Komarko La Litera, en comarcaacomarca.com
* Komarkigo de Aragono, La Litera

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo La Litera en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816942
 |
**Lajos Zsigmond Szeberényi** [lajoŝ ĵigmond seberEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szeberényi Lajos Zsigmond** estis hungara luterana pastro, vikario. Lia patro estis episkopo Gusztáv Szeberényi.

Lajos Zsigmond Szeberényi  naskiĝis la 4-an de novembro 1859 en Békéscsaba, li mortis la 24-an de septembro 1941 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Lajos Zsigmond Szeberényi devenis el slovaka familio. Li frekventis luteranan bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste gimnaziojn en Selmecbánya, Nagyszeben kaj Szarvas, fine li studis teologion en Pozsony kaj Berlino. Ekde 1882 li estis pastro, inter 1883-1890 en Aradi, ekde 1891 ĝis la emeritiĝo en 1941 en Békéscsaba. En 1896 li establis eklezian eldonejon-librovendejon. En 1906 li estis nomumita eklezia ĉefnotario, en 1918 vikario. Li akiris membrecon en la senato en 1830. Li multe vojaĝis eksterlande, krom la ekleziaj verkoj li okupiĝis pri historio de la kamparanoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Nazarenismus* (Budapeŝto, 1888; germane en 1890)
* *Luther Márton élete* (Vivo de Marteno Lutero, Budapeŝto, 1889; 3-a eldono en 1933, slovake en 1890 kaj 1916) - premiita verko
* *Utazásom a külföldön* (Mia vojaĝo eksterlande, Békéscsaba, 1899; slovake en la sekva jaro)
* *A keresztény egyház történetének vezérfonala* (Budapeŝto, 1907) - tradukaĵo
* *Tömegmozgalmak az alföldi parasztvárosokban* (Budapeŝto, 1913)
* *Luther vagy Loyola* (Békéscsaba 1928; ankaŭ slovake) - teologia studo
* *A parasztság története a legrégibb időktől napjainkig* (Historio de la kamparanoj ekde la plej fruaj tempoj ĝis la nuntempo, Budapeŝto, 1937) - historia trarigardo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 88-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 461-a paĝo)
En fonetiko, la **labialigita palatala alproksimanto** estas konsonanto kun du strictiĝoj en la parola vojo (?? en:*vocal tract*): kun la lango ĉe la palato, kaj la lipoj *rondigitaj*.

La labialigita palatala alproksimanto identigita de la Internacia Fonetika Alfabeto estas:

  


| IFA | Priskribo | Ekzemplo |
| --- | --- | --- |
| Lingvo | Ortografio | IFA | Signifo |
|  | labial-palatala alproksimanto | Franca | l**u**i | [l**ɥ**i] | lin |

  

Tiu sono ne estas ia duoble artikulaciata *labial-palatalo*, sed anatataŭe rondigita palatalo, kio signifas ke ĝi havas sekundaran labialan artikulacion. Tio kongruas kun tio ke ĝi estas la duonvokala ekvivalento de [y], kiu ankaŭe havas palatalan artikulacion kun sekundara labialigo.

Ĝis kiom sciate, la konsonanto plej proksima al duoble artikulaciata labial-palatala konsonanto estas la labial-postalveolaraj konsonantoj de la jela lingvo (Yélî Dnye) de la insulo Rossel.

Vidu ankaŭ
----------

* Loko de artikulacio
* Dorsalo
* Listo de fonetikaj temoj
**Ksenokrato** (antikve-greke *Ξενοκράτης*, *Ksenokrátēs*), konata ankaŭ kiel **Ksenokrato de Kalcedono** (proks. 398 a.K. Kalcedono – proks. 314 a.K. Ateno) estis (helena filozofo kaj matematikisto, disĉiplo de Platono.

Vivo
----

Ksenokrato naskiĝis en Kalcedono. La nomo de lia patro estas aŭ Agatono (antikve-greke *Ἀγάθωνος*) aŭ Agatanoro (antikve-greke *Ἀγαθάνορος*). Li transloĝiĝis al Ateno kaj disĉipliĝis sub Esĥino de Sfeto (antikve-greke *Αἰσχίνης Σφήττιος*), sed poste aliĝis al Platono. Li akompanis Platonon al Sicilio en 361 a.K.

Post la morto de Platono, li vizitis Aristotelon. En la jaroj 339–314 a.K. li estris la (Malnovan) Akademion, kiam li anstataŭis Speŭsipon.

En 314 (aŭ 313) a.K. li mortis pro vundo en kapo, post kiam bronza vato faligis lin en lia hejmo.

Verko
-----

Li klopodegis kunligi pitagorisman instruon pri nombroj a Platonan instruon pri ideoj, kaj esprimis opinion, ke nombroj kaj ideoj devenas el unu komuna prabazo. Li diferencigis tri specoj de ekzisto: pensado, kredado kaj sentuma perceptado. Oni atributas al li disdividon de filozofio en logikon, (retorikon, gramatikon kaj dialektikon), fizikon kaj etikon, sed preformitaj jam de Platono. Liaj verkoj ne konserviĝis ĝis nun.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Xenokratés en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Ksenokrato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515008
* GND: 118808087
* LCCN: n83319392
* VIAF: 6782153063250119320001, 134158790627638851625, 822154381067530292559, 7542151778234518130000, 262174842, 265542383, 8759161881948134100008, 171872270 99954624, 6782153063250119320001, 134158790627638851625, 822154381067530292559, 7542151778234518130000, 262174842, 265542383, 8759161881948134100008, 171872270
* ISNI: 0000 0000 6962 404X, 0000 0003 7154 1413
* LIBRIS: 102831
* SUDOC: 027208451
* BNF: 11930045f
* BIBSYS: 95005322
* NKC: ola2013768011
* ICCU: BVEV017383
* BNE: XX4971741
 |
**Kuŝtanovicja,** ukraine kaj rutene **Куштановиця,** ruse **Куштановица** [kuŝtanovica], slovake **Kuštanovice,** germane **Kustanowitz,** hungare **Kustánfalva** [kuŝtAnfalva] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Verĥnij Koropec.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 26′ 54″ N 22° 47′ 22″ O﻿ / ﻿48.44833 °N, 22.78944 °O﻿ / 48.44833; 22.78944 (mapo)Koordinatoj: 48° 26′ 54″ N 22° 47′ 22″ O﻿ / ﻿48.44833 °N, 22.78944 °O﻿ / 48.44833; 22.78944 (mapo)
* Areo: 0.4 km²
* Alto super marnivelo: 200 m
* Loĝantaro: 760
* Poŝtkodo: 89662
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Kustánfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Kuŝtanovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Kuŝtanovicja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Labirinto de la mondo kaj paradizo de la koro** estas amara satiro de la fama eduksciencisto kaj propagandanto de la ideo de internacia lingvo Johano Amoso Komenio (1592-1670) verkita en la komenco de la tridekjara milito (1623). Junulo antaŭ elekto de sia profesio volas unue trarigardi la Mondon. Tuj aliĝas al li du gvidantoj, Scivolemo kaj Iluzio; la unua lin tiras per brido, la alia surnazigis al li okulvitrojn, tra kiuj ĉio aspektas bele, sed ili ne sidas bone sur lia nazo kaj li povas el sub ili vidi la realon. La Mondo mem estas granda ronda urbo kun ses ĉefaj stratoj: en la unua loĝas familioj, en la dua metioj, en la tria sciencoj, en la kvara religioj, en la kvina soldatoj kaj en la sesa regantoj. La junulo trarigardas la unuopajn stratojn kaj estas terurita, kiom da falseco ekzistas en la familia kaj profesia vivo de homoj, eĉ en la religioj. Fine de la urbo staras Kastelo de Fortuno: la blinda Fortuno kaptas hazarde personojn, kiuj ne meritas honorigon, kaj metas ilin en sian kastelon, por fari ilin feliĉaj kaj senmortaj. En la centro de la urbo sur granda placo troviĝas Kastelo de Saĝeco, reĝino de la Mondo. La junulo el sub la okulvitroj vidas, ke la Saĝeco en la realo estas malsaĝeco. Terurita li forkuras el la urbo kaj fermas sin en sia koro, kie li fine trovas paradizon en interparolo kn Kristo. La verko en koncizigita formo estis esperantigita kaj aperis en libro Lumo en tenebroj de František Kožík (biografio de Komenský, kun fragmentoj el lia verkaro, 1992).


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Labirinto de la mondo kaj paradizo de la koro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kuŝtilj,** serbe **Куштиљ,** slave **Kuštilj,** hungare **Mélykastély** [mEjkaŝtEj], rumane **Coştei** estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.

Kuŝtilj situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Versec

Bazaj informoj
--------------

* 45° 02′ 04″ N 21° 22′ 23″ O﻿ / ﻿45.03444 °N, 21.37306 °O﻿ / 45.03444; 21.37306 (mapo)Koordinatoj: 45° 02′ 04″ N 21° 22′ 23″ O﻿ / ﻿45.03444 °N, 21.37306 °O﻿ / 45.03444; 21.37306 (mapo)
* Areo: 45  km²
* Alto super marnivelo: 74 m
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 26336
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

Historio
--------

Post dominado de turkoj la loko estis senhoma. Precipe rumanoj fondis la vilaĝon en 1690. Ĝis Traktato de Trianon Mélykastély apartenis al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto Versec, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Fine de la hungara erao la komunumo havis la rangon grandvilaĝo. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Kuŝtilj 806 homoj, (767 rumanoj (95 %), 19 serboj, 12 ciganoj, 4 hungaroj kaj 3 kroatoj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Kuŝtilj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kudrado. Pentraĵo de William-Adolphe Bouguereau, 1898.
**Kudrado** signifas kunligon de du (aŭ pli da) partoj de teksaĵo aŭ alia materialo per kudrofadenoj. Tio okazas permane, per kudrilo kaj unu fadeno, aŭ per kudromaŝino kun du fadenoj, supra kaj suba.

La kudrado estas uzata por produkti vestaĵojn, ŝuojn,teksaĵojn por la domo (littukoj, kusenkovriloj, mantukoj, tablotukoj, kurtenoj, ktp), kaj ankaŭ ledaĵojn (valizoj, poŝoj, sakoj, monujoj, ktp), ktp.

Kudrado povas esti laboro (privata, familia aŭ industria) aŭ ŝatokupo.

La plej grava kampo de aplikado por kudrado estas la teksa industrio.

Krom kudrilo oni povas uzi fingringon, por protekti la mezan fingron de la dekstra mano, kiu puŝas la kudrilon.

Historio
--------

La historio de kudrado datiĝas de la Paleolitiko. Kudrado kutime estis uzata por ligi je punkto por punkto haŭtojn de bestoj por produkti veston aŭ ŝirmejon. Ĉe la glacimumio Ötzi, kiu vivis antaŭ pli ol 5000 jaroj, estis trovitaj profesie kudritaj vestaĵoj el kaprofelo kaj bovoledo. La indiĝenaj popoloj de la amerikaj ebenaĵoj uzis kompleksajn metodojn de kudrado por kunigi la pecojn de la tipioj. La kudrado estas asociita al teksado de folioj en Afriko por krei korbojn. La produktado de vesto farita el naturaj fibroj devenas de la Meza Oriento ĉirkaŭ 4000 AC.

En la Mezepoko, eŭropanoj dungis kudristinojn kaj tajlorojn. Tiutempe, la kudrado estis farita ĉefe de virinoj. Por la plej multaj homoj, la vesto estis multekosta kaj la virinoj estis devigitaj tiam kudri ilin por plilongigi ilian vivodaŭron. Kudrado estis uzata ankaŭ por vivtenado.

Apartaj formoj
--------------

* Specifa formo de la kudrado estas la *ĉenpiko*, kiam oni uzas nur unu fadenon por alkroĉi la materialon. Tiuj kudroj poste estas facile malligeblaj.
* Ĉe malimo, la kudrado servas ne la interligon de materialoj, sed produktadon de teksaĵo mem.
* Kudrado de la randoj de vundoj kaj tranĉoj en kirurgio kontribuas al la rapidigo kaj plibonigo de resaniĝo.
* Se kudrado utilas por beligi ŝtofon, oni povas paroli pri brodado.
* Se kudrado utilas por ripari ŝtofon, veston, oni povas paroli pri flikado.
* Por reuzi eluzitan veston oni povas ĝin reversi.

Vidu ankaŭ
----------

* Fingringo
* Kudrorondo
* Kunkudro

Eksteraj ligiloj
----------------

### En Esperanto

* Kudra kaj trika terminaro - M. kaj V. Verda (Myrtle kaj William Green) 1947/1960 -- Jarlibro-1947

### Alilingve

* TTT-ejo de germanaj kudremuloj
* Kudrado ĉe Ekopedia (france) Arkivigite je 2009-02-21 per la retarkivo Wayback Machine

* Kudrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kudrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unua eldono de 1898.
**La milito de la mondoj** (*The War of the Worlds*) estas romano de scienc-fikcio verkita de H. G. Wells kaj publikigita por la unua fojo en 1898, kiu rakontas invadon de tripiedaj marsanoj al la Tero. Tiam oni referencis al eblaj eksterteranoj kiel marsanoj.

Ĝi estas la unua konata rakonto de invado al la Tero fare de eksterteranoj, kaj sendube faris fortan influon sur la venontaj kaj abundaj revizioj de tiu sama intrigideo. El la romano de Wells oni faris nombrajn adaptojn al diversaj amaskomunikiloj: filmoj, radioprogramoj, videoludoj, bildliteraturo kaj televidserioj.

Intrigo
-------

Temas pri sep tajdoj de alvenoj de "marsanoj" ĉe Londono plu aliaj tri eble aliloken. La milito daŭras tri semajnojn. En la kvara tago okazas panika amasfuĝo el Londono dum la invadantoj antaŭeniras al la urbocentro. En la 5a tago, la rakontisto estas malliberigita je la alveno de la kvina cilindro (la kosmoŝipoj de la invadantoj). En la 6a tago, Londono estas tute dominita de la marsanoj kaj okazas submarŝipa batalo (en la epoko tio ankoraŭ ne estis konata en la realo). Dum la tagoj 5a ĝis 18a, la rakontisto observas la marsanojn ankoraŭ kaptita en kelo kaj kaŝita en karbamaso. En la 10a tago Leatherhead (kien la rakontisto portis sian edzinon) estas detruita de marsano, mortigante ĉiujn. Feliĉe, lia edzino fuĝis antaŭ la atako kaj ili rekuniĝos post la marsana detruado. En la tagoj 19a kaj 20a, la rakontisto iras al Londono. Dum la nokto de la 21a tago, la marsanoj aperas mortintaj. Dume, Anglio ricevas la humanitaran helpon fare de la registaro de Francio.

La romano inter aliaj estis fame adaptita de Orson Welles, en Oktobro 1938 por krei radioprogramon kiu siaepoke kreis grandan socian panikon. Welles ŝanĝis kelkajn aspektojn de la intrigo, kaj la lokon de la unua marsana surterigo: nome al Grover's Mill, Nov-Ĵerzejo. Tio estis elsendita per la formato de urĝa novaĵprogramo (kvankam komence estis averto ke temas pri fikcio, multaj aŭskultantoj venis post la ekrakonto, maltrafis la averton kaj kredis, ke temas pri realo). Tio okazigis panikon inter lokanoj de Novjorko kaj Nov-Ĵerzejo, kiuj kredis, ke vere okazas reala invado de la Tero fare de eksterteranoj. La naiveco de publiko kiu ankoraŭ ne konis modernajn amaskomunikiloj kiel televidon kontribuis al la sukceso de la propono de Welles, kiu tamen devis publike pardonpeti sian publikon.

*War of the Worlds* filmita en la jaro 2005 estas filmo de reĝisoro Steven Spielberg. La historio estas bazita sur la samnoma romano de 1898 de H. G. Wells.

Notoj
-----

1. ↑  War of the Worlds
2. ↑  War of the Worlds

* Kategorio La milito de la mondoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734251
* GND: 4434761-3
* VIAF: 175789810
* BNE: XX2230813
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***La Fenomeno Esperanto***  estas prezenta libro fare de William Auld verkita okaze de 100-jariĝo de Esperanto en la jaro 1987. Ĝin mendis kaj eldonis Universala Esperanto-Asocio (UEA).

Enhavo
------

Ĝiaj 8 ĉapitroj sur ĉ. 100 paĝoj okupiĝas pri la lingvo-problemo en la mondo, provoj teoriaj kaj praktikaj por solvi ilin, Esperanto, kaj ties historio, gramatiko, literaturo kaj kulturo.

Estis planite ke oni traduku ĝin en naciajn lingvojn por plua prezentado de Esperanto al la ekstera mondo okaze de la 100-jara jubileo de Esperanto. Ĝi jam aperis en kelkaj lingvoj, inter ili, en la persa fare de Ahmad Reza Mamduhi kune kun 14 aldonaĵoj pri la historio de Esperanto en Irano, eldiraĵoj de mondfamaj sciencistoj, politikistoj kaj verkistoj pri Esperanto, ...

Vidu ankaŭ
----------

* *Facetoj de Esperanto*
* 100-jariĝo de Esperanto
* *Esperanto en perspektivo*
* *La Idealo kaj la Realo de Internacia Lingvo*
* *Esperanto Revolutionaries and Geeks*

Referencoj
----------

1. ↑  tiele literumita ĉe Sutton, Geoffrey 2008 : *Original Literature of Esperanto*, Mondial, New York, paĝo 278, ISBN 978 1 59569 090 6

Eksteraj ligiloj
----------------



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
*ndop* figuro en la Broklina Muzeo, kiu datiĝas de la 18-a Jarcento **Kuba Federacio**, ankaŭ konata sub la nomo **Reĝlando de Kubo,** estis reto de ĉirkaŭ 20 etnoj, ĉiuj bantuaj popoloj, en Centra Afriko. Iliaj plej grandaj etnoj estis la Bushoong, la Ngeende, la Kete, la Shoowa kaj la Pyaang. Ĝia mita fondinto nomiĝis Vut.

Ili multe faris opozicion kontraŭ la koloniistoj kiuj devigis ilin monkontribui al la kolonia sistemo de la belga reĝo Leopoldo la 2-a.

Geografio
---------

La ĉefurbo de la Federacio estis Nsheng, situanta en la centro de sia setlejo inter la riveroj Kasai, Sankuru kaj Lulua, en kio nun estas la provinco Okcidenta Kasai en la sudo de la Demokratia Respubliko Kongo.

Ĝis la dua duono de la19-a jarcento, dum la koloniado progresis en la okcidento de la konga regiono, la Federacio disetendiĝis al iom pli ol 100.000 km², komparebla kun la grandeco de RDA, havinta ĉirkaŭ 150.000 loĝantojn. 

 Kasko-masko "mulwalwa" de suda Kubo, 19-a aŭ frua 20-a jarcento ( Etnologia Muzeo Berlino-Dahlem)

Historio
--------

La Kuba Reĝlando formiĝis kiel granda imperio ĉe la suda rando de la ekvatora arbarareo, kiu favoris densan kaj stabilan loĝantaron pro la esceptaj riĉecoj konsistantaj el kombinaĵo de arbaro, savano kaj akvo.

Hodiaŭ la loĝantoj de la iama Kuba Federacio loĝas en la sudokcidento de la Demokratia Respubliko Kongo.

Literaturo
----------

* Jan Vansina : *Geschiedenis van de Kuba van ongeveer 1500 tot 1904* (= 'Musée royal de l'Afrique centrale, Anthropology and EthnographyAnnales Sér. In-8 ": *Sciences humaines* 44). Musée Royal de l'Afrique Centrale, Tervuren 1963.
* Jan Vansina, *The Children of Woot. A History of the Kuba Peoples* (La Filoj de Vut. Historio de la Kubaj Popoloj)*,* University of Wisconsin Press, Madison WI kaj aliaj, 1978, ISBN 0-299-07490-0.
* John Iliffe, *Geschichte Afrikas* (*Historia Biblioteko de Beck*). 2a eldono, Beck, Munkeno 2003, ISBN 3-406-46309-6.

* Kategorio Kuba Federacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La Libertad** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas La Libertad. La Libertad estas hispane kaj en Esperanto signifas "La libereco". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07050.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5286 loĝantojn. El tiuj estis 2616 viroj kaj 2670 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1965 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 20 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3491 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2913 scipovis legi kaj skribi kaj 575 personoj estis analfabetoj. Do 83% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 16% estis analfabetoj.

5288 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 73 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 1.38% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Libertad Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Unu el la Kvar Fontanoj, en la Avenuo Prado, de Madrido.
La **Kvar Fontanoj** hispane *Cuatro Fuentes*, ankaŭ konataj kiel *La Fontanetoj* (*Las Fuentecillas*), troviĝas en la konfluejo de la Placo Murillo kun la Avenuo Prado, en la konata zono kiel *Madrido de la Burbonoj*, unu el la ĉefaj turusmaj fokusoj de la urbo Madrido, Hispanio. Du el ili troviĝas en la trotuaro de la Prado-Muzeo kaj la aliaj du unu antaŭ la alia en la porpiedira centro de la Avenuo Prado.

La kvar fontanoj estis starigataj en la lasta triono de la 18-a jarcento, laŭ dizajno de la arkitekto Ventura Rodríguez. Ili estis parto de la urba projekto Salono Prado, ornamigita kaj ĝardenigita zono, ĉirkaŭata de diversaj konstruaĵoj dediĉataj al la kulturo kaj scienca esplorado, iniciatita de la reĝo Karlo la 3-a.

El tiu iniciato naskiĝis aliaj konataj skulptaĵoj kiel la fontanoj Cibelo, Neptuno kaj Apolo, kaj ankaŭ la ĉefa konstruaĵo de la Prado-Muzeo, majstra verkaĵo de Juan de Villanueva.

* Kategorio Kvar Fontanoj (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Statua monumento pri la Fama Kvinopo en Kalgario (kopio troviĝas ankaŭ en Otavo)
**La Fama Kvinopo** aŭ **La Brava Kvinopo** estas kvinopo da albertaj virinoj, kiuj en la 1920-aj jaroj gvidis movadon por postuli ke la kanada registaro rekonu la "personecon" de virinoj. La kvinopo konsistis el Emily Murphy, Irene Marryat Parlby, Nellie Mooney McClung, Louise Crummy McKinney kaj Henrietta Muir Edwards. En 1927 ili lanĉis peticion por peti ke la Supera Kortumo de Kanado respondu la demandon, "Ĉu la vorto 'Persons' ('personoj') en Sekcio 24 de la Brita Nordamerika Akto de 1867 inkluzivas inajn personojn?" En 1928 la Kortumo respondis nee, sed en 1929 la Juĝa Komitato de la Privata Konsilio en Britio renversis tiun decidon. La decido de la Komitato kontribuis al la kanada jura doktrino de la Vivanta Arbo.

Fonto
-----

La artikolo estas bazita sur la komenca alineo de la koncerna artikolo en la angla Vikipedio.

* Kategorio La Fama Kvinopo (Kanado) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Cuatro Torres Business Area en februaro 2008
**Kvar Turoj Negoc-Areo** (hispane *Cuatro Torres Business Area*, mallongigo **CTBA**) estas entreprena parko ĉe la Avenuo de la Kastilia, en Madrido (Hispanio), en tereno de la iama Sportiva Urbo de Real Madrid. Komence konata kiel *Madrid Arena*, la konsorcio de proprietuloj de la kvar turoj decidis adopti novan korporacian bildon por la komplekso kaj la nomo estis elektita hispane kiel *Cuatro Torres Business Area*. Tiu ĉi entreprena parko konsistas el kvar nubskrapuloj kiuj estas la plej altaj konstruaĵoj kaj de Madrido kaj de tuta Hispanio. La kvar konstruaĵoj estas Turo Ŝparkaso Madrido, Turo Sacyr Vallehermoso, Turo Kristalo kaj la Turo Spaco. La unua de ili estas la plej alta de Madrido kaj Hispanio kun pli ol 250 metroj alte.

La nubskrapuloj gastigas oficejojn. Tamen la Turo Sacyr Vallehermoso ankaŭ gastigas hotelon kaj en la plej alta parto de la Turo Kristalo troviĝas ĝardeno. Ĉiu turo havas plurajn subterajn etaĝojn kun parkejoj kaj ankaŭ subtere ekzistas alireblo al la entreprena parko por eviti la kolapsan trafikon surtere. La konstruado de tiuj ĉi nubskrapuloj komenciĝis en la jaro 2004 kaj je la fino de 2007 kaj komencoj de 2008 ili estis finkonstruitaj.
Kune al la kvar turoj kaj en la sama tereno de la parko, estos konstruata la *Internacia Centro de Konvencioj de Madrido*, kongresejo kun 70.000 m² kaj ĉefa halo por 3.500 personoj.

* Kategorio Kvar Turoj Negoc-Areo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Labinsk** (ruse *Лабинск*) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03417.

La urbo estis fondita en jaro 1841.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1947.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Labinskaja (Лабинская) ĝis 1947.

La interurba telefona kodo estas 86169, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo, ĉe rivero Laba (Лаба) (kiu enenfluas en riveron Kubanj (Кубань)).

En la urbo estas fervoja stacio Labinskaja (Лабинская).

En 1959 la urbo havis 41,9 mil loĝantojn, en 2002 estis 61,4 mil loĝantoj.

* Kategorio Labinsk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk
Pentraĵo de Pieter Bruegel la pliaĝa: *Kuklando* (1567)
**Kuklando** estas fantazia aŭ fikcia loko, kie ĉiaj mirindaĵoj povas okazi, por bono kaj malbono de ĝiaj loĝantoj. Oni diras, ke tie oni manĝas delikataĵojn kaj trinkas fajnajn trinkaĵojn kaj amoras laŭvole, unuvorte, en Kuklando, oni feliĉas, envere konas la feliĉon. Oni ankaŭ diras, ke en tiu lando oni ne laboras, ĉar ne necesas. Kaj iuj el ni, tre konvenciaj, diras, ke ili estas "mallaboremaj". Nu, oni ne scias, por bono kaj malbono en Kuklando oni feliĉas kaj faras kion ajn oni volas, kaj tio ja gravas. Kiu povus diri tion en niaj landoj? Eble neniu.

Rilataj tradicioj
-----------------

La deveno de ideo pri Kuklando estas obskura. Ŝajne estas similaj ideoj en multaj kulturoj. En la dua libro de la Biblio (Eliro, 3,8) oni parolas pri «lando, kie fluas lakto kaj mielo», eble tiu citaĵo influis konceptoj pri Kuklando. En Brazilo, tupioj parolis pri "Lando Senmalbonoj" kaj dum Ribelo en Canudos, ĝia estro, Antonio Conselheiro promesis landon, kie la montetoj estis el kuskuso kaj la riveroj el lakto.

Alia fonto de tiu ideo eble estas legenda insulo Hi-Brasil de germanaj popoloj aŭ la ĝardeno de Hisperidoj de la grekaj.

Ĉi tiu lando havas aliajn nomojn laŭ la malsamaj lingvoj de la mondo. Tiel, per kelkaj ekzemploj: en la franca oni diras "Pays de Cocagne" kaj en la angla samdevene "Land of Cockaigne", en la germana "Schlaraffenland", en la itala "Paese di Cuccagna", en la hispana "Jauja" kaj en la kataluna samdevene "Xauxa"; ambaŭ treeble originas en perua urbo samnoma "Ĥauĥa". Oni ne devas forgesi, ke la peruaj urboj renomis pro ilia riĉeco kaj trezorabundoj, do pro ilia supoza feliĉo, ili estis bela fonto de legendoj.

Literature, multaj utopioj estis influitaj de simila ideo, fama estas Ksanaduo. En Brazilo, poetoj faris Parsagadon modelo de plena feliĉo sur la tero.

* Kategorio Kuklando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)