recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Frigyes Sándor** [fridjeŝ ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sándor Frigyes** estis hungara violonisto, koncertmajstro, dirigento, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Vera Dénes.

Frigyes Sándor  naskiĝis la 24-an de aprilo 1905 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de junio 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frigyes Sándor devenis el juda familio. Li studis jam en aĝo 10 en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio. Lia instruisto estis komence József Bloch, poste inter 1919-1925 Gyula Mambriny, Rezső Kemény kaj Imre Waldbauer. Ekde 1926 li estis koncertmajstro, ekde 1933 vicdirigento. Iom post iom li devis forlasi la violonadon pro problemoj kun la brako. Meze de la 1930-aj jaroj li jam estis aklamita dirigento, direktante multajn orkestrojn. Lia ĉefa celo estis prezenti verkojn de la baroka epoko, Haydn kaj Mozart, kaj nuntempan hungaran muzikon. Pro la kontraŭjudaj leĝoj li povis dirigentadi antaŭ juda publiko ekde 1939. En la sekva jaro li edziĝis, iom poste li ofte estis trudlaboristo. Post la 2-a mondmilito li dirigentadis la ĉefurban orkestron, samtempe li instruis en muziklernejo. En 1949 li estis nomumita lernejestro, sed li gvidis ankaŭ la lernejan koruson kaj orkestron. Inter 1958 kaj 1975 li instruis en la Muzikakademio (jam altlernejo). En 1963 li fondis orkestron de siaj studentoj kaj li restis arta direktoro de la orkestro ĝis sia morto. En 1975 li pensiuliĝis, tamen li instruis plu longe.

Liaj elektitaj eldonaĵoj
------------------------

* Hegedűetűdök (Kayser)
* Táncok és triószonáták a XVII. századból (Dancoj kaj Triopsonatoj de la 18-a jarcento)
* A zenei nevelés Magyarországon (Muzika edukado en Hungario; redaktoro, 1964)
* Hegedűiskola (Violonlernejo; lernolibro en 5 volumoj, 1949, kune kun Pál Járdányi, Albert Rényi kaj Endre Szervánszky)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2013)
* arta bazlernejo en Dunaújváros prenis la nomon "Sándor Frigyes" en 1995

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638522
* GND: 126864136
* LCCN: n86826853
* VIAF: 20687667
* ISNI: 0000 0001 1022 3206
* SUDOC: 115395598
* BNF: 138993809
* MBA: aecefbbe-1d48-45d8-bac7-c0f60b8ff58f
* NKC: xx0153410
* BNE: XX1110305
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bubendorf |


**Bubendorf** estas komunumo en la distrikto Liestal en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 4363 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Bubendorf situas sude de la kantonĉefurbo Liestal ĉe la kunfluo de la du brakoj de la rivero Frenke.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo limas en nordo al Liestal, en nordoriento al Lausen, en oriento al Ramlinsburg kaj Hölstein, en sudoriento al Lampenberg, en sudo al Niederdorf kaj Arboldswil, en okcidento al Ziefen, kaj en nordokcidento al Lupsingen kaj Seltisberg.

Trafiko
-------

Bubendorf estas bone ligita al la publika trafikreto unuflanke per la kampara tramlinio de la Waldenburg-Fervojo kaj aliflanke pere de diversaj bus- kaj poŝtaŭtolinioj.

La plej proksima alirejo al la nacia aŭtoŝoseo A2 situas en distanco de 4 km en Lausen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bubendorf datiĝas el la jaro 1152 kiel *Bouenonowe*.

En la 11-a jarcento Bubendorf fariĝis kiel donaco posedaĵo de la katedralparoĥaro Bazelo.

Dum la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Bubendorf estis atribuita al la distrikto Liestal en kiu ĝi restis ankaŭ post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 kaj la fondo de la nova Kantono Bazelo Kampara en la jaro 1833.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Bubendorf
* Bubendorf (stacidomo)
* Talhaus (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Bubendorf
* Bubendorf en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Bubendorf BL en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Liestal |
| --- |
| LiestalLiestalArisdorf  •  Augst  •  Bubendorf  •  Frenkendorf  •  Füllinsdorf  •  Giebenach  •  Hersberg  •  Lausen  •  **Liestal**  •  Lupsingen  •  Pratteln  •  Ramlinsburg  •  Seltisberg  •  Ziefen | Liestal |

 |
**Frigyes Pleszkán** [fridjeŝ pleskAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pleszkán Frigyes** estis hungara ĵazpianisto.

Frigyes Pleszkán  naskiĝis la 1-an de julio 1959 en Csorna, li mortis la 5-an de februaro 2011 (laŭ la vidvino) en Budapeŝto (la mortotago estas la 14-a laŭ la hungara Vikipedio).

Biografio
---------

Frigyes Pleszkán komencis lerni pianadon en aĝo 8, ekde 1973 li studis kun speciala permeso en muziklernejo en Budapeŝto. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Gonda kaj Béla Szakcsi Lakatos. Tiutempe li estis virtuozo, mirinfano, konata kiel la hungara Oscar Peterson. En 1976 li sukcese debutis en ĵazfestivalo en Pori. Li muzikadis sola aŭ en orkestroj, li fondis propran triopon en la malfruaj 1980-aj jaroj. Tamen li ofte translokiĝis al Svislando, kie li estis restoracia pianisto por restari la financan balancon. Neatendite li mortigis sin kaj postlasis vidvinon.

Elektitaj muzikdiskoj
---------------------

* *Keyboard Music* (1986)
* *Second Step* (1996)
* *Magic Hands* (1999)
* *The Point* (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634559
* VIAF: 624155284873887062002
 |
**Zsigmond SZENTKERESZTY**, barono, hungara idisto, mortis en 1924 (?), li estis kunlaboranto de la Ministerio pri Komercaferoj. Li lernis Idon de almenaŭ 1911. Samjare li verkis en unu volumo gramatikon kaj vortarojn de Ido. Li gvidis la unuan Ido-kurson en Hungario en 1912. En 1917 vekiĝis en la mondo intereso al la problemo de internacia lingvo, Zsigmond Szentkereszty kaj Pál Dienes en aŭgusto 1917 provis rekomenci disvastigon de Ido en Hungario.

Pál Dienes planis establon de Katedro kaj Lektorato de Ido en la Sciencuniversitato. Li ĝuis la konsenton de József Schmidt, profesoro pri hind-eŭropaj lingvoj, membro de la universitata direktorio, kiu la 21-an de majo 1919 proponis establi tiun instituton sub gvido de Zsigmond Szentkereszty.

La 1-an de aŭgusto 1919 en Hungario venkis la kontraŭrevolucio. Oni nuligis ĉiujn leĝojn kaj dekretojn akceptitajn ekde la 31-a de oktobro 1918, inkluzive tiujn en la universitato. Profesoron József Schmidt oni sendis en pension. Inter la multaj profesoroj forigitaj el la universitato estis Mihály Babits, kontraŭ kiuj komenciĝis persekutoj, same kiel kontraŭ la maljuna Zsigmond Simonyi, kiu mortis pro tio.
**Bubierca** [buBJERka] estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Bubierca estas municipa teritorio en la centro de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas okcidente de Ateca.

La loĝloko Bubierca mem estas je 105 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 647 msm en la Iberia Sistemo, inter meandro de la rivero Jalón kaj la nacia ŝoseo N-IIa. Ĝuste apude norde estas Aŭtoŝoseo A-2. Kune kun fervojo estas kvar komunikvojoj orient-okcidenten. La suda bordo de la rivero Jalón havas la karakterajn trajtojn de la zono kun ravin-torentoj en iompostioma ascenso. La ravinoj gamas el ĝis pli ol 900 m norde ĝis preskaŭ sama altitudo sude (Cerro Santiago, 896 m).


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Alhama de Aragón | *Norde:* Ateca | *Nordoriente:* Ateca |
| *Okcidente*: Alhama de Aragón |  | *Oriente:* Ateca |
| *Sudokcidente:* Alhama de Aragón | *Sude:* Godojos | *Sudoriente:* Castejón de las Armas |

Historio
--------

Ŝajne en romia epoko jam estis konata la areo ĉe ŝoseo, kaj Marcialo citis ĝin en la Epigramoj.

Bubierca estis menciita en *Cantar de Mio Cid*. Alfonso la 1-a definitive konkeris ĝin en 1122 post la konkero de Calatayud.

Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo okazis la Batalo de Bubierca inter pli multnombraj francoj kaj hispanoj, kiuj suferis ĉirkaŭ 200 mortojn.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Bubierca kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 64 loĝantoj. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

La fervojo kaj la preĝejo sur monteto.
Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter tipaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo sur monteto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bubierca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803084
* VIAF: 316736040
 |
**Frigyes KONEK** [fridjeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Konek Frigyes** estis hungara kemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1918).

Frigyes Konek  naskiĝis la 17-an de septembro 1867 en Győr. Li mortis la 27-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Frigyes Konek frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Munkeno, poste li 2 jarojn instruis en universitato de Graz. Hejmenveninta en 1895 li parte instruis en universitato en Budapeŝto, parte li havis postenon en reĝa kemia instituto. En 1908 li ricevis la universitatan rangon titulara profesoro. Li okupiĝis precipe pri la organika kemio kaj la alkaloidoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Kéntartalmú alkaloidok synthesiséről* (1907)
* *Chemiai configuratio – physiologiai hatás* (1922)
* *Adatok a spartein és a vele rokon szerkezetű csillagfürt alkaloidok kémiájához* (1937)
* *Új helyi érzéstelenítő hatású vegyületek (kokainpótlók) szintézise oxy-, illetve halogénketonsavakból* (1943)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio
* (la teksto estas legebla pli malsupren)
***Alice ou la dernière fugue*** (***Alice aŭ la lasta fuĝo***) estas franca filmo de Claude Chabrol aperinta en 1977.

Temo
----

Alice ĵus ekkonsciis, ke ŝi ne plu povas elporti sian edzon. Ŝi pakas sian valizon kaj sen scii kien iri, ekstiras sian aŭton. Ŝi retroviĝas dum nokto, sub pluvo, sur eta dezerta vojo, kiam subite ŝia antaŭa vitraĵo eksplodas... Antaŭ ŝi troviĝas bieno; je la ekstremo de enirvojo, granda kaj malnova domego, kie stilplena servisto, Colas, akceptas ŝin kaj enkondukas al la domestro, Sinjoro Vergennes kiu, post vespermanĝo gastigas ŝin por la nokto, eĉ promesante riparigi ŝian antaŭan vitraĵon. En sia dormoĉambro, Alice estas vekita de terura bruego. Ŝi alrapidas al la fenestro kaj sentante misteran ĉeeston en la parko, nenion vidas... Matene, ŝi malkovras, ke ŝi estas sola en la domo. Strangaj fenomenoj tiam estas okazontaj; Antaŭ ĉirkaŭa muro sen aperto, Alice renkontas ridetantan junulon, kiu rifuzas respondi al ŝiaj demandoj, poste knabon kun birdoj en kaĝo kaj pli aĝan viron, kiu atentigas ŝin: oni primokas ŝin, ŝi estas nura ludilo... Alice finfine sukcesas retrovi sian aŭton, kies antaŭa vitraĵo estas riparita. Tamen, kiu estas tiu mistera dungito en tiu benzin-stacio? Kio estas tiu restoracio kie okazas enteriga bankedo, kies partoprenantoj provas altiri Alice en frenezan bakĥanalion? Kaj tiu nokto, kiu trofruiĝas... Dum ekpluvas, Alice komprenis. Ŝi denove ekstiras la aŭton. Ŝi scias, ke iom poste, ŝia antaŭa vitraĵo eksplodos kaj ŝi retroviĝos en la bieno, kie Sinjoro Vergennes akceptos ŝin... Tamen lumo montriĝos pli timiga ol mallumo, vero pli angoriga ol mistero, ĉar trans malgranda nigra pordo, Alice renkontos sian morton...

Teĥnikaĵoj
----------

* Titolo: *Alice ou la dernière fugue*
* Reĝisoro: Claude Chabrol
* Scenaro: Claude Chabrol
* Produkto: Pierre Gauchet, Patrick Hildebrand, Eugène Lépicier
* Bildo: Jean Rabier
* Muziko: Pierre Jansen
* Sono: Alain Sempé
* Aperdato: 19-a de januaro 1977
* Daŭro: 93 minutoj

Rolularo
--------

* Sylvia Kristel: Alice Carroll
* Charles Vanel: Henri Vergennes
* André Dussollier: Junulo en la parko / Benzin-stacia dungito
* Bernard Rousselet: Edzo
* Fernand Ledoux: Maljuna kuracisto
* Jean Carmet: Colas
* François Perrot: 40-jara viro
* Thomas Chabrol: 13-jara knabo

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

* Alice ou la dernière fugue en IMDb Arkivigite je 2016-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
**SZENDREY Zsigmond** (sendrei) estis hungara etnografo naskita en Satmaro la 28-an de februaro 1879 kaj mortinta en Balatonfenyves la 28-an de majo en 1943. Li estis la patro de Ákos Szendrey.

Kariero
-------

Zsigmond Szendrey havigis diplomon de instruisto pri hungara kaj latina lingvoj en 1903. Li instruis en Peĉo, Gyöngyös, Bártfa, Makó, inter 1912 kaj 1918 en Nagyszalonta kaj en Budapeŝto. Post siaj komencaj lingvistikaj laboraĵoj en Nagyszalonta li komencis etnografiajn esplorojn kaj dum ses jaroj li gvidis la lokan kolektadon de *Folklore Fellows*. La enciklopedio *Magyar néphit és népszokás* (Hungara popolkredo kaj popolkutimo) redaktita kun lia filo Ákos restis en manuskripto.

Verkoj
------

* *Katonanóták a fogságból* (Bp. 1923);
* *Nagyszalontai gyűjtés* (Szerk. Magy. Néprajzi Gyűjt. Bp. 1924);
* *Oktató és alkalmi hagyományok* (Bp. 1935);
* *Jeles napok* (Bp. 1937);
* *A magyar népszokások ősi elemei* (Bp. 1940).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Zsigmond Szendrey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cuilápam de Guerrero** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako *(Oaxaca)*. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Cuilapam de Guerrero*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 023.

Geografio
---------

**Cuilápam de Guerrero** apartenas al la distrikto Centro al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15041 loĝantojn. El tiuj estis 7223 viroj kaj 7818 virinoj. La komunumo havas surfacon de 49.75 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1560 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 260 indiĝenoj. El tiuj 172 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 172 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cuilápam de Guerrero Arkivigite je 2007-03-24 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Alice OZY**, denaske **Julie Justine Pilloy**, 6a de aŭgusto 1820, Parizo - 3a de marto 1893, Parizo, estis franca aktorino.

Ŝi trapasis malfacilan infanaĝon: separitaj gepatroj, patro kiu ne helpis ilin, sekvado de la aktorina kariero de la patrino, nomadeco, metilernantino de brodado sed suferanta seksajn atakojn estante ankoraŭ 12jaraĝa ktp. Estante 17jaraĝa, ŝi ekkarieris kiel akorino en vodevilo.

Alice Ozy fare de Théodore Chassériau, en 1849.
Dum la 1840-aj jaroj ŝi sukcesis en tre diversaj roloj kiel aktorino, dancistino kaj kantistino. Samtempe ŝi riĉiĝis kaj entreprenis diversajn amaferojn kun gravuloj, kiel la estonta imperiestro Louis-Napoléon Bonaparte, la pentristoj Théodore Chassériau kaj Thomas Couture, la verkisto Edmond About, kaj Gustave Doré. Ekde 1843 ŝi amikiĝis kaj kunlaboris kun Théophile Gautier. En tiu epoko ŝi foje pozis nuda por pentristoj kaj aperis iom nudece dum ludado, kio estas iom skandala por la epoko. Sed ŝiaj riĉo kaj gravaj amikoj protektis ŝin.

En 1847, Victor Hugo klopodis seksallogi ŝin kaj proponis al ŝi eniri en la *Comédie-Française* por ludi Maguelonne en *Le roi s'amuse*, sed ŝi malakceptis kaj anstataŭ kun la patro entreprenis rilaton trimonatan kun lia filo Charles Hugo.

Ekde 1855 ŝi retiriĝis el la etoso de teatro kaj vivis kiel negocistino, kun rilatoj al gravaj bankistoj. Nur inter 1864 kaj 1867 ŝi denove revenis al teatro sed jam por ludi rolojn de aĝulinoj.

Notoj
-----

1. ↑   Napoléon III ou l’Empire des sens, Paris, Belfond, 2008 (ISBN 978-2-71444-849-1).
2. ↑  Louis Loviot, Alice Ozy, Paris, Les Bibliophiles fantaisistes, 1910, 123 p. p. 15.
3. ↑  Jules Bertaut, Napoléon III secret, Paris, Bernard Grasset, 1939, p. 106.
4. ↑  Louis Loviot, Alice Ozy, pp. 37-40.
5. ↑  Louis Loviot, Alice Ozy.

Bibliografio
------------

* Lucy Augé, Une muse romantique, Alice Ozy et Théodore Chassériau, Paris, 1925.
* Louis Loviot, Alice Ozy, Paris, Les Bibliophiles fantaisistes, 1910, 123 p. 1 vol. (4 pl.) in-8°.
* Jean-Louis Vaudoyer, Alice Ozy ou l’Aspasie Moderne, vol. 8, Paris, Trémois, coll. « La Galerie des Grandes Courtisanes », 1930, 111 p. 8 portraits ; 20 cm (OCLC 9850425).

* Kategorio Alice Ozy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701346
* VIAF: 34719288
* ISNI: 0000 0000 0186 6069
* SUDOC: 156050226
* BNF: 14693984p
 |
En geometrio, **afina transformo** aŭ **afina mapo** (de la latina, *affinis* - "koneksa kun") inter du vektoraj spacoj estas transformo kiu konsistas el lineara transformo sekvita per movo:

{\displaystyle x\mapsto Ax+b.}
En la finidimensia okazo ĉiu afina transformo estas donita per matrico A kaj vektoro *b*, kiu povas esti skribita kiel la matrico A kun superflua kolumno *b*.

Se homogenaj koordinatoj estas uzataj do la afina transformo korespondas al multipliko de matrico kaj vektoro, kaj komponaĵo de afinaj transformoj korespondas al ordinara matrica multipliko, se superflua linio (0, 0, ... 0, 1) estas aldonita je la malsupro de la matrico:

{\displaystyle {\begin{bmatrix}A&b\\0..0&1\end{bmatrix}}}
kaj ero 1 estas aldonita je la malsupro al ĉiu kolumna vektoro:

{\displaystyle {\begin{bmatrix}x\\1\end{bmatrix}}}
Afina transformo estas inversigebla se kaj nur se A estas inversigebla. La inversigeblaj afinaj transformoj formas la afinan grupon, kiu havas ĝeneralan linearan grupon de ordo *n* kiel subgrupo kaj mem estas subgrupo de ĝenerala lineara grupo de ordo *n+1*.

Afina transformo de ebeno
-------------------------

Estu eŭklida ebeno, estu du paralelogramoj *ABCD* kaj *A′B′C′D′*. Se neniuj el al punktoj *A*, *B*, *C*, *D* koincidas do estas afina transformo *T* de la ebeno traformanto na *ABCD* al 'A′B′C′D′*.*

Afina transformo konservas rilatumojn de longoj se ili estas je paralelaj linioj.
Afina transformo ĝenerale ne konservas longojn kaj angulojn.
Areoj estas multiplikataj per konstanta koeficiento egala al

areo de *A′B′C′D′*/areo de *ABCD*.

Vidu ankaŭ
----------

* Matrica prezento de movo
* Afina grupo
* Afina geometrio
* Homotetia transformo
* Lineara funkcio (en senco de *afina funkcio*) (kiu estas afina transformo en 1 dimensio)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |

* Kategorio Afina transformo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sud-Brazila Esperantistigilo** estis societo, kiu laŭ ĝia stranga, sed logika nomo, sin proponis esti "ilo por esperantistigi" en la sudo de Brazilo. Ĝia nomo estas inspirita el 10-kajera verko de William S. Benson Universala Esperantistigilo.

Historio
--------

En 1923, post parolado pri Esperanto farita de Inĝeniero Everardo Backheuser, ĉe Sociedade Leopoldina, en Porto Alegre, Viterbo de Carvalho organizis la Grêmio Esperantista Everardo Bacheuser (Esperanto-Klubo Everardo Bacheuser), kies ĉefgividanto estis Christiano Kraemer. En junio 1923, Kraemer mortis kaj la animo de aliaj samideanoj malvigliĝis kaj la societo malaperis.

Kelkajn jarojn poste, la 6-an de oktobro 1927, Carvalho organizis kunsidon ĉe Clube Caixeral de Porto Alegre, kiun partoprenis ĉirkaŭ 100 homoj. Oni decidis fondi la esperantistan societon "Sud-Brazila Esperantistigilo".

Ĝia unua prezidanto estis la dentisto kaj filatelisto Benjamin Celestino Camosato, la vicprezidanto estis Viterbo de Carvalho. En la estraro estis ankaŭ Majoro José de Carvalho Lima (unua sekretario), Nayr de Paula (dua sekretariino), Ary Zamora (kasisto), Jozefo Joels (bibliotekisto) kaj Júlio Bibel Jr. (filatela direktoro).

Multaj esperanto-kursoj estis gvidataj de Viterbo. Tiam, estis malfacile trovi esperantajn lernilojn en la portugala. Tial Viterbo de Carvalho decidis en 1932 prepari metodon por instrui Esperanton.

La grava komerca presejo Globo de Porto Alegre eldonis la libron kun 158 paĝoj kaj la titolo: "Estudo do Esperanto - Divastigado de tutmonda lingvo en Brazilo". La aŭtoro prezentiĝis sub plumnomo KVERKO (traduko de lia familinomo, CARVALHO). La libro, malgraŭ kelkaj tipografiaj eraroj, estas bone farita.

Malgraŭ la organizado de kursoj, kaj la intensa informado pri la lingvo Esperanto pere de la ĵurnaloj de Porto Alegre (Correio do Povo, Diário de Notícias, A Federação), la **Sud-Brazila Esperantistigilo** ne survivis al la Granda depresio, kiu afektis ankaŭ Brazilon. Inĝeniero Viterbo de Carvalho bezonis translokiĝi al Rio-de-Ĵanejro, kaj sen lia entuziasma gvidado, la afero malvigliĝis kaj la societo ekdormis por ĉiam.

Kiel rememoro kaj postsigno, dum multaj jaroj, restis fiksita sur la fronta parto de la domo n-ro 1431 de strato Andradas, la ŝildeto kun kurioza nomo "Sud-Brazila Esperantistigilo", tuj apud alia ŝildo kun kolora dentaro, kiu montris la konsultejon de Benjamin Camosato, ĝia ununura prezidinto.
La du turoj de Corso Donati en Florenco.
**Corso DONATI** estis estro de la Nigraj Gelfoj en Florenco fine de la 13-a kaj komence de la 14-a jarcento.

En literaturo
-------------

Li aperas studita elstare en kelkaj tiutempaj historioj: nome en la verko de Niccolò Machiavelli nome *Historio de Florenco*, en la *Nuova Cronica* de Giovanni Villani, kaj en la *Cronica delle cose occorrenti ne' tempi suoi* de Dino Compagni.

Dante en sia Dia Komedio, kiu estis verkita post la morto de Donati sed okazas antaŭ ĝi en 1300, inkludas scenon en kiu la frato de Corso nome Forese nerekte priskribas Corso kiel "tiu kiu portas la plej grandan kulpon" pro la falo de Florenco kaj antaŭvidas ke li estas trenita de besto en la inferon. En la Dia Komedio, la frtino de Corso nome Piccarda estas la unua persono kiun Dante trafas en Paradizo. Corso Donati estas ankaŭ la temo de teatraĵo de la verkisto de la 19a jarcento nome Carlo Marenco, kiu estis inspirita de la verkoj de Dante.

Referencoj
----------

1. ↑  *Purgatorio* XXIV 79–87. Tiu kanto ne mencias Corso laŭnome, sed li estas menciita kiel temo en la resumoj de la kanto kaj el The Princeton Dante Project Arkivigite je 2019-04-29 per la retarkivo Wayback Machine kaj ĉe la Harvard Classics eldono de Dante.

* Kategorio Corso Donati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Averoo** |
| --- |
|  |
| Averoo kun fruktojAveroo kun fruktoj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Oksalidaloj *Oxalidales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Oksalidacoj *Oxilidacaeae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Averoo** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | A. carombola |
|

 |
| Dunomo |
| ***Averrhoa carombola***L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Averoo  |

 |
| v • d • r |

**Averoo** aŭ **karambolarbo** (*Averrhoa carambola*), estas planto el la familio de la Oksalidacoj (*Oxalidaceae*). Ĝi estas parenca al la pli malgranda Blimbingo (*Averrhoa bilimbi*). Ĝi estas ĝis 12 m alta arbo kun mallonga trunko kaj sternitaj branĉoj, kiuj en malsekaj tempoj povas perdi siajn foliojn. La ĝis 20 cm longaj folioj estas alterne lokitaj kaj nepare plumhavaj. La sep ĝis dekunu, ĝis 8 x 3,7 cm grandaj partfolietoj estas glatrandaj, ovalaj, brilaj kaj glataj je la supra flanko kaj malbrilaj malsupre. La ruĝaj ĝis violaj floroj staras en disbranĉiĝintaj grapoloj kun ruĝaj branĉoj en la foliakseloj.

La maturaj karambolfruktoj estas verdecaj ĝis malhelflavaj. La ĝis 9 x 15 cm grandaj, konture ovala frukto havas kvin aŭ ses akraj, angulaj eĝoj; transversa tranĉo de la averoo similas je stelo. La ŝelo estas glata kaj vakseca. La sarkokarpo estas firma kaj suka kaj la koloro estas hel- ĝis malhelflava. La fruktoj estas sengrajnaj aŭ havas 12 mm grandajn semojn. La averoo havas acidan ĝis dolĉacidan guston.

La averoo de nature troviĝas en Sudorienta Azio kaj estas mondvaste kultivata en la (sub)tropikoj.

Averoo (frukto)
Oni manĝas la frukton kun la maldika ŝelo.
La manĝado de la frukto povus havi fatalan efikon je renpacientoj pro la alta koncentriĝo de okzalata acido kaj kalio.

* Fruktoj en la arboFruktoj en la arbo
* FruktojFruktoj
* Folioj de averooFolioj de averoo

* Averoo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Averoo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Averoo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Ekde sia komenco, anarkiismo interesiĝis pri kulturo, lernado, edukado kaj instruado de la membroj de ties organizoj, ĉefe en la branĉo de la anarki-sindikatismo, laŭ la ideo, ke kulturon povas profiti la simplaj laboristoj por plibonigi sian labor- kaj vivkondiĉon ĉu per plialtigo de la posteno ĉu per ŝanĝo de laboro ĉu per pli efika kontraŭstaro kontraŭ ekspluatantoj. Ĉe la laborismaj organizoj en Okcidenta Eŭropo -kie antaŭe komencis la industria revolucio- kaj ĉefe en latinidaj landoj, kiel Francio, Hispanio aŭ Italio, kie la anarkiisma tendenco estis sufiĉe grava, oni organizis aktivadon cele tiuj eblecoj, kiel prelegoj, kursoj, bibliotekoj, ktp. Foje la celo estis baza: instrui legad- kaj kalkulkapablon. 

Je la komenco de la 20-a jarcento tiu agado estis jam tradicia kaj en multaj urboj de industriaj regionoj (kaj aliaj) fondiĝis specifaj kulturaj aŭ edukaj organizaĵoj, kiel ateneoj, vesperlernejoj, gazetoj, alternativaj bazlernejoj, babillernejoj, ktp. Tiele eĉ ekzistis forta interinfluo de la laborisma (ĉefe liberecana aŭ anarkiisma) kulturo kun la intelekta kaj arta kulturo de gravuloj kaj burĝaj artistoj konitaj kaj agnoskitaj de la ĝenerala publiko. En la anarkiismaj medioj estis sufiĉe konataj la verkoj kaj signifo de verkistoj, kiel Ibsen, Wilde, Tostoi, Niĉeo, ktp. Dume kelkaj el tiuj intelektuloj (ne nur en literaturo, ankaŭ en pentrarto, muziko, ktp.) ricevis influojn de la pensmanieron de tiu kulturgrundo liberecana. En kelkaj landoj eĉ la anarkiisma kulturbazo markis iamaniere la naskon kaj disvolvigon de kelkaj skoloj, kiel en Hispanio ĉe la Generacio de 98.

Dum la plej aktivaj jardekoj de la 20-a jarcento, nome 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, la aktivado en la kulturaj liberecanaj organizoj daŭris kaj same la interrilatoj kun la burĝa aŭ ĝenerala kulturo. Polemikoj estis oftaj en la medioj kaj komunikiloj de ambaŭ tendencoj. Tiele modiĝis en tiuj polemikoj temoj kiel naturismo, historio kaj aktuala rolo de la eklezioj, religio ĝenerale, konsideroj de la tiamaj politiksistemoj, konsideroj pri milito, instrusistemo, ktp... eĉ Esperanto, kiu estis grava temo en la du flankoj de la tiama kulturagado.

(Tiu ĉi artikolo temas pri rilatoj inter kulturo kaj anarkiismo kaj inverse; pri la konstruo de specifa kulturo ene de la anarkiismaj -aŭ liberecanaj medioj- vidu la artikolon Anarkiisma kulturo.)

Vidu ankaŭ
----------

* Anarkiisma kulturo
* Anarkiismo
* La Revista Blanca
* Anarkiismo kaj Esperanto
Koordinatoj: 49° 34′ 06″ N 16° 18′ 30″ O﻿ / ﻿49.56833 °N, 16.30833 °O﻿ / 49.56833; 16.30833 (mapo)

**Vír I** estas akvobaraĵo kun digo kun alteco 76,5 m sur rivero Svratka super municipo Vír. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1947 ĝis 1957. Ties konstruado kaŭzis pereon de municipo Chudobín ĉe Dalečín kaj pereon de parto de municipo Korouhvice.

Indikoj
-------

La konstruado de la akva rezervujo estis komencita en la jaro 1947 kaj en la jaro 1958 ĝi estis donita en plenan trafikon. Per konstruo de 71 metroj alta digo estiĝis lago, kies maksimuma areo atingas 223,5 ha.

Al la akva rezervujo apartenas hidroelektra centralo kun du turbinoj kaj stacio por reguligo de trinkakvo. Mezproksima produkto de la trinkakvo moviĝas inter 50 – 60 litroj dum sekundo, maksimunme ĝis 200 litroj dum sekundo. Dum normala potaga trafiko do eblas doni pli ol 5000 metroj da kubaj metroj de trinkakvo.

Uzo
---

Akvobaraĵa digo
Dank' al tiu ĉi konstruaĵo estas provizataj de trinkakvo regionoj de Nové Město na Moravě, Bystřice nad Pernštejnem kaj parto de regiono de Žďár nad Sázavou, kaj plu ankaŭ Brno kaj ties ĉirkaŭaĵo (Víra regiona akvokondukilo). Pro tio la loko estas nealireblla al refreŝigado kaj por fiŝkaptado, ĉar por ties ĉirkaŭaĵo validas proklamilo de la I-a zono de higiena protekto. Tamen entrepreno Povodí Moravy faris malpli grandan cedon kaj sur la maldekstra bordo estis konstruita asfalta vojo servanta kiel biciklovojo, kiu kondukas ĝis Dalečín. Plu estis malfermita akvomastruma instruiga vojo.

La akva rezervujo ankaŭ servas por kapti inundojn.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Vír
* Akva rezervujo Vír II
* Chudobín u Dalečína
Wu Zhihui, Zhang Jingzhang, kaj Li Ju-Jing, estroj de la Xin Shijie Societo.
**Anarkiismo en Ĉinio** estis grava intelekta forto en la reformismaj kaj revoluciaj movadoj en la komenco de la 20-a jarcento. En la jaroj antaŭ kaj post la renverso de la dinastio Qing anarkiistoj insistis, ke vera revolucio ne estu politika, anstataŭante unu registaron per alia, sed devas renversi tradician kulturon kaj krei novajn sociajn praktikojn, speciale en la familio. La termino "anarkiismo" estis tradukita en ĉina lingvo kiel 無政府主義 (wúzhèngfǔ zhǔyì) laŭvorte, "la doktrino de neregistaro."

Ĉinaj studentoj en Japanio kaj Francio entuziasme serĉis anarkiistajn doktrinojn por unue kompreni sian hejmlandon kaj poste ŝanĝi ĝin. Tiuj grupoj fidis je edukado por krei kulturon en kiu forta registaro ne estu necesa ĉar viroj kaj virinoj estas homaj en siaj rilatoj unuj kun aliaj kaj en la familio kaj en la socio. Grupoj en Parizo kaj Tokio publikigis gazetojn kaj tradukojn kiuj estis entuziasme legataj en Ĉinio kaj la Pariza grupo organizis la Labor-Studajn Programojn kiuj portis studentojn al Francio. Fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcentoj la nihilisma movado kaj la anarki-komunismo en Rusio, kiu havis longegajn limojn kun Ĉiio, estis gravaj influoj por la Ĉina naciismo. La uzado de murdoj kiel rimedo estis promociita de grupoj kiel la Ĉina Murdokorpuso, simila al la memmortigaj teroratakoj fare de la rusa kontraŭcarismaj grupoj, kiel Najoradna Volia kaj la tutslava naciismo de la grupo Nigra Mano. Ĉirkaŭ la 1920-aj jaroj, tamen, la Ĉina Naciisma Partio kaj la Ĉina Komunista Partio proponis organizan forton kaj politikan ŝanĝon kio ricevis subtenon de multaj anarkiistoj.

* Kategorio Anarkiismo en Ĉinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Estona Soveta Socialisma Respubliko** (mallonge **Estona SSR**, estone *Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik*, ruse *Эстонская Советская Социалистическая Республика* [Es**tons**kaja Sav**jets**kaja Sacialis**ti**ĉeskaja Ris**pu**blika], mallonge estone *Eesti NSV* kaj ruse *Эстонская ССР*) inter la jaroj 1940 kaj 1991 estis unia respubliko de la Unio de Sovetaj Socialismaj Respublikoj (Sovetunio).

La nomon oni donis dum julio 1940 al marioneta ŝtato kreita dum la Dua Mondmilito: la teritorio de Estona SSR kongruis kun tiu de la antaŭe sendependa Respubliko de Estonio, antaŭ la ekokupo de la baltaj ŝtatoj fare de Sovetunio la 17-an de junio 1940 (konforme al la pakto Molotov-Ribbentrop. La Estona SSR estis oficiale aneksita de Sovetunio dum aŭgusto 1940, paralele al la same perforte konkeritaj aliaj du baltiaj demokratioj Litovio kaj Latvio, kaj la tri ŝtatoj estis deklaritaj la 13-a ĝis 15-a respubliko de Sovetunio.

El la hodiaŭ vidpunkto de internacia juro kaj laŭ tiu de la nuna estona respublika registaro, Estonio jure neniam apartenis al Sovetunio, ĉar ĝi estis armee konkerita kaj perforte aneksita. Inter la jaroj 1941 ĝis 1944 Estonio estis konkerita fare de la armeo de Nazia Germanio kaj apartenis al la imperia komisariejo *Ostland* (orienta lando) de Nazia Germanio. Sekve la Ruĝa Armeo rekonkeris la landon kaj oficiale plufunkciis la Estona SSR.

La 20-an de aŭgusto 1991 la parlamento de Estonio deklaris restarigon de la ŝtata sendependeco kaj suvereneco, kion la ŝtato Sovetunio agnoskis la 21-an de aŭgusto 1991 (mallonge post tio, la 26-an de decembro 1991, la ŝtato Sovetunio entute ĉesis ekzisti). Gravan kontribon lige al la reakiro de la ŝtata suvereneco havis la "Kantanta Revolucio", la senperforta rezisto kaj amasa demonstrado de granda plimulto de la loĝantaro el ĉiuj tri baltiaj ŝtatoj ekde la jaro 1988 pri malaliĝo el la konkera ŝtato Sovetunio kaj pri re-demokratiigo de la baltiaj landoj.

Sovetunia arkitekturo en la estona urbo Kohtla-Järve

Vidu ankaŭ
----------

la paĝojn pri

* la Himno de la Estona SSR,
* la unuopaj Respublikoj de Sovetunio kaj
* la nuntempa suverena ŝtato Estonio.

* Kategorio Estona Soveta Socialisma Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Teatro Rustaveli kaj Hotelo Marriott Tbilisi en la avenuo.
**Avenuo Rustaveli** kartvele *Rustavelis Gamziri* — (antaŭe konata kiel *Strato Golovin*) estas avenuo kiu troviĝas en la centro de Tbiliso (ĉefurbo de Kartvelio), tiel nomata honore al la kartvela mezepoka poeto Ŝota Rustaveli. La avenuo ekas en la placo de la Libereco kaj etendiĝas ĉirkaŭ 1,5 kilometrojn antaŭ la kuniĝo kun branĉo de la strato Kostava. La Avenuo Rustaveli estas konsiderata la plej grava strato de Tbiliso ĉar tie troviĝas la plejmulto de la registaraj, publikaj, kulturaj kaj entreprenaj konstruaĵoj kiuj situas laŭlonge de la avenuo. La Parlamentejo de Kartvelio, la Preĝejo Kaŝveti, la Nacia Muzeo de Kartvelio, la Opero Paliaŝvili, la Ŝtata Akademio de Teatro Rustaveli kaj la Akademio de Sciencoj de Kartvelio, inter aliaj, troviĝas en la avenuo Rustaveli. La avenuo ricevas la servojn de pluraj buslinioj kaj la metroo de Tbiliso.

* Kategorio Avenuo Rustaveli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311525
* VIAF: 156345391
 |
Emajla procesiokruco (*Senkschmelzen-Kreuz*), iama Abatinejo Essen, ĉirkaŭ la jaro 1000.
La **Otida renesanco** estis renesanco de bizanca kaj malfruantikva arto en Centra kaj Suda Eŭropo kiu akompanis la regadojn de la unuaj tri Sanktromiaj Imperiestroj de la Otida (aŭ Saksia) dinastio: Oto la 1-a (936–973), Oto la 2-a (973–983), kaj Oto la 3-a (983–1002), kaj kiu grandparte dependis el ilia patronado. La ĉefaj figuroj en tiu movado estis la papo Silvestro la 2-a kaj Abbo de Fleury.

Referencoj
----------

1. ↑  Pierre Riché kaj Jacques Verger, *Des nains sur des épaules de géants. Maîtres et élèves au Moyen Âge*, Paris, Tallandier, 2006, ĉ. IV, "The Third Carolingian Renaissance", p. 59 sqq

Literaturo
----------

* Harlie Kay Gallatin, "Western Europe in the High Middle Ages: An Overview From c. 900 to c. 1300": "Ottonian Renaissance"
* Hermann Aubin, *Otto der Grosse und die Erneuerung des abendländischen Kaisertums im Jahre 962* (1962)

Vidu ankaŭ
----------

* Otida arto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820967
 |
**Avenuo Andrássy** estas la plej impona vojo de Budapeŝto, ekde 2002 ĝi estas monda heredaĵo. Gyula Andrássy estis ministro.

Historio
--------

Vido al komenca parto de la avenuo
En la konstante pligrandiĝanta Budapeŝto mankis vasta avenuo el la urbocentro. En 1870 oni planis ĝin kune kun Granda Bulvardo. La 2 vojoj renkontiĝis en placo nomata *Oktogon*, ĉar la placo formas okangulon. Komence la vojo ne estis tro larĝa, sed tio pli kaj pli vastiĝas. Jam ĉe la komenco estas aleoj ĉe la trotuaroj, kiam la vojo vastiĝas, aldoniĝas pli novaj aleoj. Apud la avenuo imponaj palacoj (proksime de Placo de Herooj jam vilaoj konstruiĝis. En 1876 la avenuo pretiĝis. La vojo kovriĝis per lignaĵo pro la ĉevaloj. Fine de la 19-a jarcento la publiko ne permesis konstrui tramon, tial oni faris subkrustan metroon.

La avenuo estas 2310 m-ojn longa. Ĝi startas de fino de la malgranda bulvardo, trairas la grandan bulvardon kaj finiĝas ĉe Placo de Herooj. La avenuo pli frue nomiĝis vojo Sugár (=duondiametro), ekde 1886 vojo Andrássy, ekde 1950 vojo Stalin, ekde 1956 vojo de Hungara Junularo, ekde 1957 vojo Konstitucio, ekde 1990 denove vojo Andrássy.

La avenuo havas 3 partojn. La unua estas inter la malgranda bulvardo ĝis *Oktogon*. Tie la larĝo estas nur 34 m. Tie troviĝas Muzikakademio Franz Liszt, Pupteatro (Budapeŝto) kaj Budapeŝta Ŝtata Operejo. La sekva parto etendiĝas ĝis placo Zoltán Kodály. Tio larĝas 46 m-ojn. La domoj estas iom malaltaj. La lasta parto same tiel larĝas 46 m-ojn, sed laŭ la vojo estas apartaj vilaoj kaj palacoj.

Vidindaĵoj
----------

Krom la supre menciitaj konstruaĵoj nepre estas menciinda "Muzeo de teroro". En la 1930-aj jaroj ĝi estis palaco de juda riĉulo. Dum la faŝisma erao la Gestapo havis ĝin kaj profitis fifama malliberejo. Dum la frua socialismo neniu ŝanĝiĝis, mur la estroj estis komunistoj. Post fino de la socialismo la palaco prezentas la tiaman teroron.

Skulptaĵoj laŭ la avenuo estas pri Mór Jókai, Endre Ady, Bálint Balassi, György Szondy, Miklós Zrínyi kaj János Bottyán (generalo).

* Kategorio Avenuo Andrássy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ŝtala skulptaĵo "Trees" [Arboj] sur Avenuo Stephen
**Avenuo Stephen** (angle: Stephen Avenue) estas grava butikuma korso en urbocentra Kalgario (Alberto, Kanado). La korso fakte estas parto de 8-a Avenuo SOk inter 4-a Strato SOk kaj 1-a Strato SOr. Aŭtoj kaj kamionoj povas veturi en ĝi nur post la 6-a horo ptm kaj antaŭ la 6-a horo atm. La strato finiĝas ĉe Olimpika Placo kaj la Kalgaria urbodomo. Transiras ĝin ankaŭ **Korso Barclay** (3-a Strato SOk), alia korso kiu ligas Avenuon Stephen kun Placo Eau Claire.

La strato estas konata pro siaj restoracioj, multekostaj butikoj, artkinejoj kaj drinkejoj. Avenuo Stephen ankaŭ apudas la ĉefan kovritan butikokomplekson de urbocentra Kalgario, kiun konsistigas Kalgaria Centro Eaton, Centro TD, Bankista Domo kaj Centro Scotia. La ĉefaj butikoj de la butikokomplekso estas Sears kaj The Bay. Inter la plej gravaj butikoj de luksaĵoj sur Avenuo Stephen estas Holt Renfrew (kun butikoj de Chanel, Louis Vuitton kaj Tiffany & Co.), librovendejo McNally Robinson, Aveda kaj Bang k Olufsen.

Ĉe Avenuo Stephen ankaŭ estas la ĉefa kongresejo kaj ekspoziciejo de urbocentra Kalgario, Kongresejo TELUS, kaj du el la plej luksaj hoteloj de la urbo, la Hyatt Regency Kalgario, kiu enkorpigis plurajn historiajn konstruaĵojn en sia fasado, kaj la Kalgaria Marriott.

Malkiel la 17-a Avenuo, Avenuo Stephen neniam estis grava loko de nokta vivo en la urbo, kvankam estas kelkaj noktokluboj proksime al ĝi.

Historio
--------

Vintra lumigado sur Avenuo Stephen
Historiaj konstruaĵoj sur Avenuo Stephen
La strato nomiĝas laŭ Lordo Lord George Mount Stephen, la unua prezidanto de la Kanad-Pacifika Fervojo. Kiel unu el la plej malnovaj stratoj de Kalgario, laŭ ĝi verŝajne estas la plej alta koncentriĝo de registritaj historiaj konstruaĵoj en Kalgario; oni sekve deklaris ĝin kanada historiejo en 1992. La plimulto de ĉi tiuj historiaj konstruaĵoj estis konstruitaj de sabloŝtono; oni elektis ĉi tiun konstrumaterialon por konstrui fajro-rezistantajn konstruaĵojn post fajro en 1886 kiu detruis grandan parton de la urbo.

Referencoj
----------

1. ↑   Glenbow Archives. Arkivita el la originalo je 2007-09-27. Alirita 2007-10-13.
2. ↑   Calgary Downtown Association. Arkivita el la originalo je 2007-10-10. Alirita 2007-10-13.

* Kategorio Avenuo Stephen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Lago Averno** aŭ *Lago de Averno* (itale *Lago d'Averno*) estas kratera lago en la komunumo de Pozzuoli apud Napolo.

Nomdeveno kaj mitologio
-----------------------

La lago Averno en pentraĵo de 1765
La nomo *Avernus* devenas el la greka ἄορνος ('sen birdoj'). Oni rakontas ke la kaŭzo estis gasoj eliĝantaj el la akvo.

La lago Averno kuŝas en malaktiva vulkana kratero, ekaperinta antaŭ 4000 jaroj. Laŭ la greka religio kaj poste la romia ĝi estis eniro al Submondo, reĝlando de la dio Plutono. Pro tiu kialo la romia infero (la *Hadeso* greka) nomiĝas ankaŭ Averno. La poeto Vergilio en la sesa libro de Eneado lokas apud tiu lago la mistika eniro de la Infero, kien la heroo Eneo devas iri (*scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris* VI, 238).

Monumentoj kaj interesaĵoj
--------------------------

Apud la lago estas la Templo de Apolono, la Antro de la Kumana Sibilo kaj la Groto de Coccejus, tunelo fosita de la Romiaj por militaj celoj inter la lago kaj Kumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Flegreaj Kampoj

* Kategorio Averno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Adolf Oberschall** [oberŝal], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oberschall Adolf** estis hungara advokato, juĝisto. Lia filo estis Pál Oberschall.

Adolf Oberschall naskiĝis la 17-an de aprilo 1839 en Rosenberg (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Ružomberok en Slovakio), li mortis la 9-an de septembro 1908 en Rózsahegy (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Ružomberok en Slovakio).

Biografio
---------

Adolf Oberschall studis juron en Reĝa Jura Akademio (Pozono), poste li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1862. Li estis advokato ĝis 1870, poste vicjuĝisto en Pest (urbo), post 2 jaroj jam ordinara juĝisto. En la jaro 1885 li laboris en la ĉefjuĝejo, poste en diversaj urboj, fine en 1901 en la tutlanda ĉefjuĝejo en Budapeŝto (samptempe li estis senatano). En 1903 li ricevis la reĝan titolon sekreta interna konsilisto. Inter 1906-1908 li estis gvidanto de la tutlanda ĉefjuĝejo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Észrevételek a polgári perrendtartásról készült törvényjavaslat előadói tervezetére* (1897)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo O, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 630-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Adolf Oberschall en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705543
* GND: 1024702375
* VIAF: 252221363
 |
Alice Schwarzer, 2009
**Alice SCHWARZER** (Elis ŝvArcer) (naskiĝis la 3-an de decembro 1942 en Wuppertal, Germanujo) estas la plej konata feministo en Germanio. Ŝi verkis plurajn librojn kaj eldonas la revuon EMMA.

Biografio
---------

Ekde 1959 ŝi edukiĝis kaj laboris kelkajn jarojn pri komerco. En 1966 ŝi komencis labori kiel ĵurnalisto.

De 1970 ĝis 1974 Alice Schwarzer laboris en Parizo por gazetoj, radio kaj televido. Krome ŝi studis psikologion kaj sociologion, interalie ĉe Michel Foucault. En Parizo ŝi kunfondis la porvirinan movadon MLF, Mouvement de libération des femmes, kaj alportis ĝiajn ideojn ankaŭ al (Okcidenta) Germanio.

En 1971 ŝi iniciatis kampanjon "Ni abortigis!" de 374 famulinoj kontraŭ la tiama leĝa malpermeso de abortigo. Pri tiu temo aperis en 1971 ŝia unua libro: *Frauen gegen den § 218 (Virinoj kontraŭ § 218).*

En 1975 aperis *Der kleine Unterschied und seine großen Folgen (La eta diferenco kaj ĝiaj egaj sekvoj).* Tiu ĉi libro fariĝis tre populara kaj famigis sian aŭtoron. Ĝi temas pri la funkcioj de amo kaj amorado en patriarkisma socio.

Ekde 1977 aperas la feminisma revuo EMMA, kiun Alice Schwarzer fondis kaj ĝis nun estras. Ĝi estas la ĉefa porvirina revuo en Germanio, per kiu lanĉiĝs kelkaj propagandaj atakoj, ekzemple la PorNO-kampanjo ekde 1987.

Krom sia laboro pri EMMA Alice Schwarzer verkis kaj eldonis dekojn da libroj, ekzemple biografiojn pri Simone de Beauvoir kaj Romy Schneider. Ofte ŝi partoprenas amuzaĵojn en germanlingva televido.

Ideoj kaj celoj
---------------

Alice Schwarzer pledas por egaliga feminismo laŭ la tradicio de Simone de Beauvoir. Tio signifas: ŝi kontestas diferencon inter seksoj kaj rifuzas laŭseksajn sociajn rolojn (kontraŭe al feministoj, kiuj klarigas la sociajn rolojn per biologiaj diferencoj).

Pri amoro ŝi publikigis triangulan modelon el aliseksamo, samseksamo kaj memseksumemo, asertante egalvaloron kaj denaskan inklinon al ĉiuj tri praktikoj. La socia preferigo de aliseksamo devenas de patriarkismo.

Politike ŝi aktivis por ĉiuj tradiciaj celoj de feministoj, sed precipe por libera abortigo, leĝa sendependeco de edzinoj de siaj edzoj kaj financa sendependeco de virinoj.

Kritikoj
--------

Plej ofta kritiko kontraŭ Alice Schwarzer estas la kutima maĉisma stultumado kontraŭ ĉiuj feministinoj: aserto de malbeleco.

Kelkaj feministoj kritikas, ke Alice Schwarzer monopoligas la feminisman diskurson en Germanio, ĉar ŝi daŭre aperas en amaskomunikiloj kaj jam de jardekoj stiras la revuon EMMA.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alice Schwarzer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.aliceschwarzer.de
* www.emma.de


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141536
* GND: 118612077
* LCCN: n82154008
* VIAF: 27187763
* ISNI: 0000 0000 8105 9987
* SUDOC: 069673888
* BNF: 126384829
* MBA: 57d60a72-1642-4080-b15e-7c519c0d57be
* NLA: 35484598
* NDL: 00455891
* BIBSYS: 90062304
* NKC: jn20020404007
 |