recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Risto Pekka KASKILAHTI** (n. la 29-an de januaro 1963 Viitasaari) estas finna aktoro.

Kaskilahti, kiu laboris ĉe la Municipa teatro de Helsinko ekde 2001, estas konata al la ĝenerala publiko kiel regula konkursanto ("la membro R") de la *Se on siinä* sportkvizo, kaj li ankaŭ skribis la programon. Li ankaŭ aperis en kelkaj filmoj kaj televidserioj.

En 2005, Kaskilahti ricevis sian duan Telvis-premion. Li praktikis skiadon kun la nacia teamo kiel parto de la televidprogramo Elixir. Li estis la veterknabo de Nelonen. Kaskilahti aperis en multaj teatraĵoj, inkluzive de *Viivi kaj Wagner* (Urba teatrejo de Helsinko), *Viulunsoittaja katolla*, "violona ludanto sur tegmento" (Somera teatrejo de Samppa), *Kaunotar ja hirviö*, "belino kaj monstro" (Urbteatrejo de Helsinko), *Väärennetty morsian*, "falsita fianĉino" (Urbteatrejo de Helsinko). En la televida serio *Seitsemän* li aktoris Vesa Salakarin. La serio rakontas pri en sama envicdoma entrepreno loĝanta grupo, kiu ricevas ĉefan loterian gajnon.

Kaskilahti partoprenis la 7-an produktsezonon de la programo *Tanssii tähtien kanssa* en la aŭtuno de 2012 kiel dancpartnero kun dancinstruisto Susa Matson. Ili estis eliminitaj en la 6-a elimino la 11-an de novembro 2012.

Risto Kaskilahti estas edziĝinta al aktorino Sari Puumalainen. Ili havas du filinojn, Saara kaj Siiri.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856849
 |
Pordego en Labná - desegnaĵo de Catherwood 1843
**Labná** estas ruina majaurbo en Meksiko. Ĝi troviĝas sur la duoninsulo Jukatano, ĉirkaŭ 10 km okcidente de Sayil, alia majaa urbo.

La signifo de la nomo *Labná* estas *"lasta domo"* aŭ *"malnova domo"*. Tiun nomon la urbo ricevis nur post retrovo, oni ne scias la originan nomon. La kulmino estis verŝajne eb ka 7-a jarcento, kaj oni supozas ke 2.000 homoj loĝis tie. La plej gravaj konstruaĵoj estis konstruitaj inter 750 kaj 1000. Per la tiel nomata *"majaa rapidvojo"* (Sacbé) estis ligita al la urboj Kabah, Sayil kaj Ŭmal.

Retrovis la urbon en la jaro 1842 John Lloyd Stephens kaj Frederick Catherwood. La desegnaĵoj de Catherwood el tiu tempo estis inter la plej fame konataj motivoj de la majaa kulturo.

La plej gravaj konstruaĵoj en Labná estas la palaco, templo, pordego kaj kolonara halo. La konstruaĵoj estas de Puuc-stilo.

La palaco (Gran Palacio)
------------------------

La duetaĝa palaco estas ĉirkaŭ 120 metrojn longa kaj enhavis 67 ĉambrojn kaj plurajn enajn kortojn kaj terasojn. Granda nombro de pentraĵoj kaj reliefoj de la pluvdio Chaac kaj grandega serpentkapa masko troviĝas sur la konstruaĵo.

Templo (El Mirador)
-------------------

La templo estas preskaŭ 6 metrojn alta kaj troviĝas sur 13 metrojn alta piramido. Ĝi enhavas kvar ĉamrbojn kaj estas ornamita de stuko kaj figuroj.

Pordego en Labná

Pordego (Arco Triunfal)
-----------------------

La ĉirkaŭ 14 metrojn larĝa kaj 7 metrojn alta prodego estas konstruita kiel falsa volbo kaj oni taksas ĝin unu el la plej grava arkitekturaj atingoj de la majaoj. Komence ĝi estis parto de fortikaĵmuro kaj pasejo. La du flankoj de la pordego estas tute malsamaj: unu flanko estas riĉe ornamita, kaj la alia tre sobra.

Kolonara halo (Edificio de las Columnitas)
------------------------------------------

La L-forma kolonara halo staras sur ĉirkaŭ du metrojn alta subkonstruaĵo kaj estis verŝajne loĝejo por nobeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de majaaj ruinoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Labná en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Labná en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Labná ĉe Yucatan-Guide.de
* Labná ĉe Indianer-Welt.de

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMajaaj arkeologiejoj |
| --- |
| Belizo | Altún Ha | El Caracol | Cahal Pech | Cuello | Lamanai | Lubaantun | Nim Li Punit | Xunantunich

---

 |  |
| Gvatemalo | Dos Pilas | El Baul | El Mirador | Iximche | Ixkun | Kaminaljuyu | Naachtun | Nakbé | Naranjo | Piedras Negras | Quiriguá | Zaculeu | San Bartolo | Seibal | Tayasal | Takalik Abaj | Tikal | Uaxactun | Waka' | Yaxha

---

 |
| Honduro | Copán

---

 |
| Meksiko | Balamkú | Becan | Bonampak | Cacaxtla | Kalakmulo | Chacchoben | Chicanna | Chinkultic | Chichén Itzá | Chunchucmil | Coba | Comalcalco | Dzibilchaltún | Eixequil | Ek' Balam | Edzna | Jaina | Kabah | Kohunlich | Labná | Mayapan | Maní | Oxkintok | Palenque | Rio Bec | Sayil | Tancah | Toniná | Tulum | Uxmal | Xlapak | Xpuhil | Yaxchilán | Zacpeten

---

 |
| Salvadoro | Joya de Cerén | San Andrés | Tazumal |

 |
Frostigitaj manĝaĵoj en superbazaro
**Frostigita manĝaĵo** estas manĝaĵo konservita per frostigo en la nutraĵindustrio. La frostigo malhelpas plimultiĝon de la bakterioj kaj - kompare al alt-temperaturaj konservadaj metodoj (konfitado)- rezervas ankaŭ necesajn elementojn vitaminojn en la manĝaĵoj, ĉefe en la vegetaĵoj.

Oni uzas la manĝaĵ-frostigon en malvarmaj regionoj ekde jarcentoj. La frostigo disvastiĝis nur post apero de la meĥanikaj frostigaj metodoj, kaj aparatoj. En 1880 - hazarde - frostis ŝipkargo da viando, kiun oni liveris de Aŭstralio al Britio. La konservado sukcesis tiel bone, ke oni tuj ekuzis la metodon por la longdistancaj transportoj.

Oni eksperimentis la frostigan metodon por pluaj manĝaĵoj. Plej avantaĝa temperaturo estas la −18 ℃ aŭ malpli, kio okazas en *hejmaj frostigujoj*. Oni "frostigas" la frukton ofte en siropon aŭ per solida sukerkovraĵo, por fermi de la aero tiel protekti ĝin de la oksidado kaj de la sekiĝo.

En la frostiga industrio, oni frostigas la manĝaĵojn per ventolilo-cirkuligita malvarma aero, aŭ per meto sur frostigitan surfacon (pri enpakita manĝaĵo).

La **liofilizado** de manĝaĵo signifas ties sekigon per frostigo kaj dehidratigo pro la sublimado de la enhava akvo.

Rapidoj de frostigado
---------------------

La kvalito de frostigita produkto dependas de la rapido, laŭ kiu ĝi estas frostigita. Ju pli rapida estas la frostigo, des pli malgrandaj estas la frostigitaj kristaloj, des pli bona estas la kvalito, kaj des pli longtempe konservebla estas la aĵo en frostujo. Tia rapido difiniĝas per minimuma distanco inter surfaco kaj la interna sojla punkto, pri kiu la temperaturo pasas de 0 ℃ al −15 ℃ dum specifa tempo:

* **malrapida**: < 1 cm/h, ekzemple en hejma frostigujo per senmova aero je temperaturo malalta ol −18 ℃;
* **meza**: 1–5 cm/h, en tunelo de frida aero (−40 ℃) cirkulanta je 20 km/h;
* **rapida**: > 5 cm/h, per dronigo en likvan azoton (−196 ℃).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Frostigita manĝaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Frostoĉeno
* Frostujo
* Nutraĵ-konservado
La **Kalvinana-luterana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Rácalmás (Hungario), kiun uzas ambaŭ eklezioj.

Historio
--------

La unua mencio pri luteranoj en Rácalmás okazis en 1859. Ili luis ĉambron por aranĝi diservojn. En 1861 oni aĉetis loĝdomon, kiu iĝis preĝdomo, lernejo kaj instruista loĝejo. Ekde tiam religiaj vivoj de kalvinanoj kaj luteranoj kunplektiĝis, ili uzis la domon komune. En 1918 la preĝdomo ricevis altaron el Dunaföldvár. En 1949 estis konstruita la nun videbla kirko, poste la preĝdomo estis forvendita kaj estis aĉetita la kirka harmoniumo kaj motoro por la pastro. En 1994 la tegmento estis riparita, post 4 jaroj la turo. La orgeno alvenis donace en 2003 el Germanio, en la sama jaro la preĝejo plene estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur malalta monteto. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, kiun pluvŝirmilo defendas. La plej supre la turo altiĝas kun piramida tegmento. Inter la enirejo kaj turo estas ankaŭ malgranda ronda fenestro.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zugspitze** estas 2962 m alta monto en Germanio kaj ties plej alta punkto.
Ĝi apartenas al Wetterstein-montaro en la nordaj alpoj kaj ĝi estas lima monto al Aŭstrio.

**Situo:** 47° 25′ N 10° 59′ O﻿ / ﻿47.417 °N, 10.983 °O﻿ / 47.417; 10.983 (mapo)

 
*Zugspitze* estas la ĉefa pinto de **Zugspitz-masivo**, kie troviĝas du el la tri germaniaj glaĉeroj (nome: *Schneeferner* kaj *Höllentalferner*).
En la aŭstria flanko *Zugspitze* estas 0,27 m pli alta ol en la germania flanko, ĉar la mezuradoj havas kiel nul-linion la marnivelon ĉe Triesto (aŭstria) aŭ ĉe Amsterdamo (germania). La monto estas fifama pro siaj abrupte komenciĝantaj fortegaj fulmotondroj.

*Zugspitze* nur en 1590 ricevis sian unuan mencion, nur en la 19-a jarcento vekiĝis la intereso pri ĝi. La pinto estis parte krevigita en 1931 pro konstruado de la telfero. La unuan dokumentitan grimpon faris Josef Naus la 27-an de aŭgusto 1820, pli frua grimpado far lokanoj je ĉ. 1770 povas esti konjektata. En 1853 Karoline Pitzner kiel unua virino grimpis la monton. La unua vintra grimpo okazis la 7-an de januaro 1882 far Ferdinand Kilger, H. kaj J. Zametzer kaj Heinrich Schwaiger.

Zugspitze vidata de *Hohe Munde*
Elaera vido
En 1898 komenciĝis la veterobservado sur la monto. La observatorio hodiaŭ estas mastrumata de Germana veterservo (DWD), ĉiam persone prizorgata, kaj ĝi ankaŭ kontribuas datenojn por la GAW-programo. Sur la aŭstria flanko troviĝas aŭtomata veterstacio.

La montopinto estas atingebla per tri transportiloj: la bavara dentrada *Zugspitz-fervojo* (1928–1930), *Eibsee-telfero* (1962) kaj la *Tirola Zugspitz-telfero* (1926, rekonstruita 1989-1991). La transportiloj estas uzataj ĉefe de turistoj (vintre multaj skiantoj sur *Zugspitzplatt*).

Radiostacio sur *Zugspitze* dissendas programon de *Antenne Bayern* kaj funkcias por Amatora radio en la frekvencoj 2m, 70cm und 23cm.

### Eksteraj ligiloj

* Zugspitze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zugspitze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* de - *Zugspitze* – kun multaj fotoj Arkivigite je 2006-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* de - Grimpi al *Zugspitze*
* de - Priskribo de grimpoj kun profilo

### Fontoj

1. ↑   de – gazetara komuniko de Deutscher Alpenverein pri la unua grimpo. Arkivita el la originalo je 2008-12-05. Alirita 2007-08-08.
2. ↑  de – wissen.de: de - *Zugspitze – Drähte, Gleise, Wetterfrösche* Arkivigite je 2011-07-19 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri montaro en sudokcidenta Azio. Por regiono ĉirkaŭ la montaro rigardu la paĝon Kaŭkazio.* |


**Kaŭkazo** (kartvele კავკასიონი, Kavkasioni, ruse *Кавказ*, Kafk**a**s) estas montara sistemo inter la Nigra kaj Kaspia maroj, kiu dividas Kaŭkazian regionon en du partojn: norda kaj suda. La antikvaj araboj nomis la Kaŭkazon *djabal al-asun* aŭ 'monto de lingvoj', ĉar Kaŭkazo estas ne nur loko, kie oni parolas la plej multajn lingvojn proporcie al la areo, sed ankaŭ unu el la lokoj, kie loĝas la plej multaj popoloj en la mondo.

Deveno de la nomo
-----------------

La nomo "Kaŭkazo" devenas el greka vorto "kaŭkasos". Supozeble, mem la greka termino originas de malnovirana "kapkah", kio signifas "granda monto", aŭ de hetita "kazkaz" — nomo de tribo, kiu loĝis ĉe la suda bordo de la Nigra Maro.

Ekzistas ankaŭ aliaj etimologiaj provoj, aparte multaj — la amatoraj surbaze de lokaj lingvoj.

Granda kaj Malgranda Kaŭkazo
----------------------------

Kaŭkazo dividiĝas je du partoj: Granda Kaŭkazo kaj Malgranda Kaŭkazo. Ofte per *Kaŭkazo* oni subkomprenas nur la *Grandan Kaŭkazon*.

**Granda Kaŭkazo** havas longon pli ol 1100 km, larĝon ĝis 180 km. Ĝian akson konsistigas Ĉefa aŭ Akvodivida Montoĉeno kaj Flanka Montoĉeno, kiujn akompanas multaj laŭlongaj kaj laŭlarĝaj montoj kun alteco 4000-5000 m. La plej alta monto estas Elbruso kun 5 642 m s. m. ĝi estas konsiderata ankaŭ la plej alta monto de Eŭropo. Grandan Kaŭkazon oni dividas en tri partojn: okcidenta — de marzono ĝis Elbruso, centra — inter montoj Elbruso kaj Kazbek, orienta — orienten de Kazbek. Ĝi havas gravan modernan glaciadon — areo ĉirkaŭ 1430 km.

Granda Kaŭkazo estas ofte konsiderata la natura limo inter Azio kaj Eŭropo (la alia malofte renkontata en literaturo limo estas pli norde, en Kuma-Maniĉa valo).

**Malgranda Kaŭkazo** situas en Suda Kaŭkazio, norde de Armena plataĵo. Kuniĝas kun Granda Kaŭkazo per Surami (Liĥi) montoĉeno. Longeco ĉirkaŭ 600 km. Alteco ĝis 3724 m (monto Gjamiŝ).

Bildgalerio
-----------

* Montaro KaŭkazoMontaro Kaŭkazo
* Somere en montara regiono Svanetio (Kartvelio)Somere en montara regiono Svanetio (Kartvelio)
* Vilaĝo SoliVilaĝo Soli

* Kategorio Kaŭkazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kaŭkazo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

Referencoj
----------

1. ↑  (nl) Erika Fatland, *De Grens* (La landlimo), p. 344, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando).
Urbodomo de Tres Cantos
**Tres Cantos**  estas hispana urbo de la Madrida Regiono, situanta 22 kilometrojn norde de la ĉefurbo, en la metropola areo, sur la akso de la M-607. Ĝi estas urbo ĉe privilegiita loko kaj havas altkvalitan medion kaj altan ekologian valoron, ĉar ĝi limas kun Monte del Pardo, sude, kaj Viñuelas, sudoriente.

Ĝi estis parto de Colmenar Viejo, ĝis ĝia apartigo en 1991. Ĝi nomiĝas Tres Cantos per la nomo de geodezia vertico proksime al la regiono kie la urbo estis kreita. Pro ĝia proksimeco al la urbo Madrido, ĝi elstaras kiel la "dormejo" de la ĉefurbo, sed ankaŭ kiel komerca urbo, ĉar multaj kompanioj havas sian sidejon en Tres Cantos.

Tres Cantos estas ekzemplo de planita urbo, kun multaj verdaj areoj kaj urbaj parkoj. Ĝi estas moderna urbo, kun alta vivkvalito kaj kun tre forta demografio en la junularo de ĝiaj loĝantoj. Ĝi havas multajn sociajn aktivaĵojn kaj servojn, kiel kulturajn kaj distrajn centrojn kiel la Domo de la Kulturo aŭ Domo de la Junularo, kaj ankaŭ la kinejojn en la butikcentro. En 2018 ĝi havis 46 750 loĝantojn.

* Tres Cantos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tres Cantos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **paroĥa preĝejo Nomo de Sankta Maria**, origine hungare *Szűz Mária Neve-templom* estas sakrala historia monumento (deklarita en 1996) en Rákóczifalva (Hungario).

Historio
--------

En tiu loĝloko jam ekzistis paroĥo en 1332 laŭ eklazia listo. La loĝantoj prenis la kalvinismon ĉirkaŭ 1600. La nun videbla kirko estis konstruita en 1893 kune kun la orgeno, kiu estis trakonstruita en 1927. La paroĥa rajto alvenis en 1904. Signifaj preĝejaj renovigaj laboroj okazis en 2022.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto kontraŭ la Kalvinana preĝejo (Rákóczifalva), sed la enirejo tra la turo rekte kontaktiĝas kun la trotuaro. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. En la turo 3 sonoriloj loĝas. La turpinto estas piramideca. Interne statuo pri Sankta Maria estas videbla, kiu pli frue estis en la loka ĉaskastelo.

Kermeso okazas en 12-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungara leksikono


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kastelo en Disneyland
**Disneyland** (esperante: **Diznilando**) estas tiuj amuzparkoj, kiuj konstruiĝas laŭ la ideoj de Walt Disney (prononco [wɔːlt ˈdɪzni]). La unua Diznilando kiu ekzistis, malfermiĝis en 1955 far de Disney mem en kalifornia Anaheim, sekvis similaj amuzparkoj sur aliaj kontinentoj. Por la planado kaj konstruado de Disneyland-parkoj respondecas la branĉo *Walt Disney Parks and Resorts* de *Walt Disney Company*.

Disneyland-parkoj
-----------------

Vidu: *Walt Disney World Resort*

### Disneyland Resort en Kalifornio (1955)

La originala Disneyland estis malfermita en Kalifornio en 1955 en Anaheim. Post 30 jaroj, la 24-an de aŭgusto de 1985, oni salutis la 250-milionan vizitanton.

### Walt Disney World Resort en Florido (1971)

La plej granda Disneyland estas Walt Disney World Resort proksime al Orlando, Florido, Usono, kies surfaco estas pli ol 12.000 hektaroj. Tiel, ĝi estas ankaŭ la plej granda amuzparko de la mondo. Disney World estiĝis en oktobro de 1971 kaj kostis ĉ. 400 milionojn da USD.

* *vidu: Walt Disney World Resort*

### Tokyo Disney Resort (1983)

La plej vizitata amuzparko de la tuta mondo Disneylanda troviĝas en Tokio, kiu allogis en la jaro 1997 17,83 milionojn da homoj. Disneyland en Tokio malfermiĝis la 15-an de aprilo de 1983 kaj havas la surfacon de 46,25 ha.

### Disneyland Resort Paris (1992-1993)

La sola eŭropa Disneyland estis konstruita en la departemento Seine-et-Marne ĉe Parizo kaj malfermita en 1992, 1993.

### Hong Kong Disneyland (2005)

La dua azia Disneyland malfermiĝis en Honkongo la 22-an de majo 2005, dato kiu, laŭ ĉinaj astrologoj, estis aparte bona tago por komenco de nova entrepreno.

Referencoj
----------

1. ↑  la formo "Diznilando" uzatas interalie en El Popola Ĉinio, 10 1992, p. 12 (esperante)

* Kategorio Disneyland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Disneyland en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Bagrationovsk** (ruse *Багратионовск*) estas urbo en la Kaliningrada provinco de Rusio. Kiel la cetero de la kaliningrada provinco, ĝi ĝis la jaro 1945 estis parto de la germanlingva regno Prusio kaj de ties regiono Orienta Prusio. La urbo estis fondita en jaro 1336, kiel parto de la regno de la Ordeno de germanaj kavaliroj. Almenaŭ ekde 1585, kiam ĝi ricevis germaniajn urborajtojn, ĝi havis la germanan nomon **Preußisch Eylau**, prononco [projsiŝ AJlaŭ]. Post la aneksiĝo de Orienta Prusio fare de Sovetunio, la urbo unu jaron ruse nomiĝis **Прёйсиш-Элау** [Prjojsiŝ-Elau], ĝis oni inventis novan rusan nomon por ĝi, kaj donis al ĝi urban statuson laŭ la administra sistemo de Sovetunio. La germana loĝantaro en 1945 estis komplete forigita, kaj kompense estis venigitaj novaj loĝantoj precipe el Rusia SFSR, Belorusa SSR kaj Ukraina SSR. Post la disfalo de Sovetunio en 1991, la urbo transiris al la Rusia Federacio. La germana urbo ĝis 1946 krome litove nomiĝis *Ylava* aŭ *Prūsų Ylava*, pole *Pruska Iława* aŭ *Iławka* - ankaŭ tiuj nomoj en Sovetunio ne plu permesiĝis. En la germanlingva provinco Orienta Prusio ekzistis dua urbo nomata *Eylau*, kiu post 1945 doniĝis al Pollando kaj ricevis la polan nomon Iława.

Laŭ la stato de 2016, la OKATO-kodo de la urbo estas 27203501, la poŝtkodo 238420, la interurba telefona kodo estas 01156 kaj la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas -1 horo. Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 54°23' norde, longitudo 20°38' oriente. En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 4 400 loĝantojn. Ĝis la jaro 2002 tiu nombro kreskis ĝis 7 200 loĝantoj.

la historia kastelo de *Preußisch Eylau*, el la 14-a jarcento
Olympus Mons fotita de satelito
**Olympus Mons**, latina nomo de monto Olimpo, estas ŝilda vulkano sur planedo Marso. Alta je 27 km supre de la meza nivelo de la ebeno, ĝi estas unu el la plej altaj montoj el la sunsistemo.

Toponimio
---------

La unua nomo de tiu vulkano, malkovrita de la itala astronomo Giovanni Schiaparelli, estis "*Nix Olympica*" (*la neĝoj de Olimpo*). Ĉar ĝi estas loko kun granda albedo, oni supozis ke tie estis neĝo. Oni nun scias ke la albedo venas ne de neĝo sed de nuboj.

Geografio
---------

### Lokalizo

Olympus Mons situas nord-oriente de la nord-okcidenta rando de la kupolo de Tarsis, grandega ŝvelaĵo de la marsa supraĵo, entenante pluraj vulkanojn : Arsia Mons, Pavonis Mons kaj Ascraeus Mons.

Ĝi estas ĉirkaŭigita de regiono nomata "aŭreolo de Olympus Mons" en kiu estas krestoj kaj egaj blokoj

### Topografio

Kaldero ĉe la supro de Olympus Mons. Foto NASA(*la lumo venas de dekstre*)
Olympus Mons leviĝas al 27 km supre de la ĉirkaŭanta ebenaĵo, ĝia diametro ĉe la bazo estas proksimume 550 kilometroj kaj, preskaŭ tute ĉirkaŭanta ĝia bazo estas krutaĵo alta je 2 ĝis 6 km. La origino de la krutaĵo estas malbone konata. Oni teorias, ke terglitoj estigis ĝin, kaj la glitintaj materioj formis la "aŭreolon". La terglitoj estus ŝuldataj al rapida fondo de subtera glacio, aŭ tektonika movo. Alia hipotezo estas ke la vulkano estis origine sub-glacia kaj formiĝis sub glaĉero dika je du ĝis tri kilometroj da glacio.

En kulmino de la vulkano estas kaldero larĝa je 60 km kaj longa je 80 km, formita de unuiĝo de kvin krateroj.

En 2004, la kosmosondilo Mars Express fotis sur la deklivo de Olympus Mons fluojn da lafo maljunaj de malpli ol du milionoj da jaroj.

La grandego de la vulkano Olympus Mons povus esti ŝuldata al la fakto, ke Marso ne havas tektonajn platojn. Do, la lafo, kiu supreniras el varma makulo fluas al la surfaco ĉiam ĉe la sama punkto dum milionoj da jaroj.

Aliaj projektoj
---------------

* Olympus Mons en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olympus Mons en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉi tiu artikolo legita esperante ĉe YouTube
* La okcidenta flanko de Olimpo angle
* Pri vulkanoj sur Marso Arkivigite je 2004-06-03 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Pri vulkanoj sur Marso france
* Ĉu Marso ankoraŭ aktiva ? Arkivigite je 2009-08-31 per la retarkivo Wayback Machinefrance

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  25 km supre de la *meza marsa nivelo*, ĉar la vulkano situas en kavaĵo profunda je 2km.
|  |
| --- |
| **Šilutė** |
| blazono de Šilutė | situo en Litovio |
| Bazaj datumoj |
| ŝtato: | Litovio |
| distrikto: | Klaipėda (ĝis julio 2010) |
| administra centro: | Šilutė |
| nombro de loĝantoj: | 38 514 (en 2023) |
| en la urbo mem: | 14 968 (stato 2020) |
| internacia telefona prefikso: | (+370) 441 |
| koordinatoj: | 54° 24' norde, 24° 02' oriente |

**Šilutė** (litove; germana nomo *Heydekrug*) estas subdistrikta komunumo en la okcidento de Litovio, proksime de la bordo al la balta maro - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Šilutė*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Klaipėda kaj situas inter la urbo Klaipėda norde kaj la rusia regiono Kaliningrado sude. En 2023 en la komunumo vivis 38 514 loĝantoj, el tio komence de 2020 en la urbo mem 14 968.

Geografio
---------

Šilutė situas en apenaŭ industriigita regiono. Iom okcidente de la urbo, ĉe la loko Rusnė, la rivero Nemunas enfluas la Kuronan Lagunon.

Historio
--------

La loko ekestis el "Krug", tio estas malnova germana nomo por gastejo, sur erikejo (germane "Heide"), kiu baldaŭ iĝis la plej signifa loĝloko kaj merkata centro en la mezepoke germanlingva norda regiono de Prusio - inter la (tiam german-nomaj) urboj Memel (la nuna litova *Klaipėda*) kaj Tilsit (la nuna kaliningrada *Sovetsk*).

Ekde 1871 la teritorio kiel la cetero de Prusio apartenis al la *Germana Regno*, kaj post la pac-kontrakto de Versailles dum la jaro 1920 iĝis internacie neŭtrala zono, ricevante la germanan nomon *Landkreis Heydekrug*. Ekde 1923 Litovio transprenis la kontrolon pri la regiono, kaj la urbo oficiale eknomiĝis laŭ sia litova nomo. Nur dum 1941 la urbeto ricevis formalajn urbajn rajtojn.

La mezepoka aspekto de la giganta merkata placo ankoraŭ hodiaŭ grandparte rekoneblas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Komunumo Šilutė en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝoj de la komunumo (litovaj) Arkivigite je 2021-02-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Ernest G. Dodge** (elp. Daĝ) naskiĝis en 1870, en la usona ŝtato Michigan. Li estas usonano de frukolonia deveno, kies patro longtempe estis profesoro en malgranda misia kolegio en la ŝtato Kentucky, 200 km sudoriente de la urbo Louisville.

S-ro Dodge studis en du kolegioj kaj du universitatoj, kaj diplomiĝis Magistro (artium magister) de la Universitato de Chicago pro studado de la klasika greka lingvo. En 1899 li vizitis 13 (nun 15) landojn de Eŭropo. En 1901 li eldonis private volumon de originalaj poemoj (anglalingvaj).

Plurajn jarojn li laboris kiel instruisto, ne nur de antikvaj lingvoj, sed okaze ankaŭ de diversaj aliaj temoj, inkluzive de fizika geografio kaj elementa astronomio. Nun de multaj jaroj li havas postenon en fako de la usona registaro en Washington.

S-ro Dodge estas nomata la „Rip Van Winkle" (fabela persono kiu dormis dum 20 jaroj) de la usona esperantistaro; ĉar li esperantistiĝis kiel izolulo en 1912 sed pro la tiama Ido-disputado li endubiĝis kaj „dormis" ĝis 1933. De 1934, li estras la Administran Komitaton de la Esperanto-Asocio de Nord-Ameriko.

En Esperanto li verkis plurajn artikolojn por „Scienca Gazeto", el kiuj la plej gravaj estas: „Mezurado de l’ universo" kaj „Plibonigo de la muzika skalo". Li tamen zorge klarigas ke li ne estas sciencisto, sed nur filozofa sciencemulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Flugado alimonden (Vikifontaro)
Blazono de la vilaĝo
Pejzaĝo de la vilaĝo
**Hornachos** [ornAĉos] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *Hornachegos*. La censita populacio en 2007 estis de 3.829 loĝantoj.

Situo
-----

Hornachos estas situa en la suda parto de Ekstremaduro, je altitudo de 538 m; je 99 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 295,9 km².

Hornachos pli precize situaa en la sudorienta parto de Ekstremaduro. La vilaĝo troviĝas ĉe la sudo de la *Sierra Grande* (Granda montetoĉeno), inter du valoj, tiu de *Los Moros* (La Maŭroj) kaj tiu de *Los Cristianos* (La Kristanoj), kio rememorigas pri la kunvivado de ambaŭ etnoj ĉefe post la Rekonkero. Ĝi estas proksime de Villafranca de los Barros do ene de la distrikto Tierra de Barros.

Historio
--------

Estis iam romia setlejo trapasa al *Augusta Emerita* (Mérida) kaj Alange, kie troviĝis distraj romiaj balokoj. En tiu epoko, ĝi ricevis la nomon de *Fornacis*.

Majoritata parto de la populacio de tiu vilaĝo ekziliiĝis en la 17a jarcento pro la dekreto de Forpelo de la moriskoj fare de Filipo la 3-a. Tiu ĉi estis ĝis tiam socio klare islama kiel la cetero de la lokoj de la provinco partenantaj al la Ordeno de Santiago ĉar ĝis la 16a jarcento estis *encomienda* (lokanoj devis labori por la senjoro, sed povis vivi laŭ sia kutimaro). Post la forpelo la vilaĝo ruiniĝis, estis postlasitaj moriskoj kiuj nur teorie kristaniĝis kaj la vilaĝo kaj la apuda montetaro iĝis rifuĝejo de ŝtelistoj kaj deliktuloj.

La forpelitaj moriskoj fondis piratan respublikon kiu ĉikanis kaj la hispanian kaj la francan flotojn en la Mediteraneo, tiom ke la moriskoj eĉ ĉantaĝis al la hispanaj monarkoj por revenoi al Hornachos, sed sensukcese. Kelkaj fondis lakvartalon de Salé, kiu estis kerno de la aktuala ĉefurbo de Maroko nome Rabato. Multaj el tiuj familioj konservis en Maroko kutimojn aŭ eĉ nomojn kaj tiel oni povas konstati, ke la hispanaj familioj Carrion kaj Vargas en Maroko alinomiĝis kiel Karioun kaj Bargach respektive. Lastatempe oni organizas aktivadon de rekunigo de tiuj eksvilaĝanoj kaj kongresoj pro tiu historiero.

Ekonomio
--------

Sektoro de servoj, ĉefe, kun ekpliiĝanta industrio de kampa turismo pro la natura medio. Aktivaĵo kaj agrikultura kaj bredista, ĉefe de iberia porko.

Vidindaĵoj
----------

* La turo de la preĝejo estas de bela stilo mudeĥara, konstruita orname el briko, kiel tiuj de aliaj ĉirkaŭaj vilaĝoj.
* ESta interesa loko la Sierra Grande de Hornachos ekde 1998 deklarita kiel *Zona de especial protección para las aves* (ZEPA) (Birdoprotektejo).

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de natural lokoj de Ekstremaduro
* Tierra de Barros

Eksteraj ligiloj
----------------

* Akvobaraĵo de Los Molinos
* Asocio de *hornachegos* en Madrido - Festo de Hornachos en Madrido Arkivigite je 2008-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
Panorama vido de Niagara akvofalaro el KanadoPanorama vido de Niagara akvofalaro el Kanado
Koordinatoj: 43° 05′ 00″ N 79° 04′ 00″ U﻿ / ﻿43.08333 °N, 79.06667 °U﻿ / 43.08333; -79.06667 (mapo)

Niagara Akvofalaro, (Hufofera akvofalo, de la Kanada flanko)
Ĉielarko super la Hufofera Akvofalo kun la Ĉielarka Ponto fone
**Niagaraj Akvofaloj** (aŭ pli precize dirite, **Niagara Akvofalaro**) situas en la Rivero Niagaro en orienta Nordameriko, ĉe la landlimo inter Usono kaj Kanado (Niagara Falls (Kanado)). La nomo rilatas al tri apartaj akvofaloj: la Hufofera, Ĉielarka, kaj Luna Akvofaloj.

La akvofaloj de Niagaro viditaj de sur la usona bordo
* Huffera Akvofalo (pro ĝia formo) aŭ la Kanada Akvofalo; kresto 670 metrojn larĝa, 53 metrojn alta. La akvo falas po 600.000 galjonoj en sekundo (varias laŭ la horo de la tago), kaj fluas 32 kilometrojn en horo je la kresto.

* Ĉielarka Akvofalo aŭ la Usona Akvofalo; kresto 290 metrojn larĝa, 56 metrojn alta. La akvo falas po 150.000 galjonoj en sekundo. Sur la bazo de ĉi tiu akvofalo estas taluso.

* Luna Akvofalo (pro Luna Insulo) aŭ la Nuptvuala Akvofalo; kresto 17 metrojn larĝa.

La Insulo de la Kaproj (angle: Goat Island) apartigas la Kanadan Akvofalon de la Usonaj Akvofaloj. Luna Insulo (angle: Luna Island) apartigas la du usonajn akvofalojn. La krestoj de la akvofaloj estas 152 metrojn super marnivelo.

Niagara Akvofalo ne estas speciale alta, sed tre larĝa, kaj granda volumeno da akvo pasas ĝin, pro kio kreiĝas spektaklaj ĉielarkoj kaj konstanta tondro.

Du urboj situas flanke de la Niagara Akvofalaro: la urbo Niagara Falls (Ontario) estas granda turisma urbo en Ontario, sed la urbo Niagara Falls (Novjorkio) ankaŭ havas multajn vidindaĵojn. La du urbojn ligas du pontojn, de kiu la Ĉielarka Ponto estas la ĉefa.

La vidinda pejzaĝo altiras milionojn da vizitantoj, precipe dum la somero.
Oni diras ke la nomo "Niagara" devenas de irokeza vorto, tradukebla per "Tondro de Akvoj". La esploristo, Louis Hennepin, kiu ankaŭ malkovris la *Akvofalon de Sankta Antonio* de la rivero Misisipi, tiris la atenton de la mondo al la Niagara Akvofalo dum la 17-a jarcento.

La akvo falas proksimume 52 metrojn, kvankam la Nupto-vuala Falo havas rektan subenvojon de nur 21 metroj super konfuzaj ŝtonamasoj ĉe ĝia fundo. La Nupto-vuala Falo estas 323 metrojn larĝa kaj la Huffera Falo estas ĉirkaŭ 792 metrojn larĝa. Ĉiuj akvofaloj estas lumigitaj de la kanada flanko.

Vidu ankaŭ
----------

* Iguacuo
* Grandaj Lagoj (Nordameriko)
* Whirlpool Aero Car

Eksteraj ligiloj
----------------

* Niagara Akvofalaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Niagara Akvofalaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Niagara Falls at Thunder Alley
* Niagara Falls - History of Power Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Fotoj de Niagara Akvofalo Arkivigite je 2005-02-14 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17714
* GND: 4117863-4
* LCCN: sh85091701
* VIAF: 63144814433030518574
* BNF: 11958980s
 |
Ritter rulsketiloj (ĉ. 1898)
Rulsketiloj
**Rulsketilo** aŭ **rulŝuo** estas ŝuo kun radoj, per kiu oni povas antaŭenmovi farante sketmovoj. La rulsketilo por la unua fojo estis montrita al la granda publiko en 1863 fare de ĝia inventisto James Plimpton. Tiu invento tamen estas serioze pridiskutebla. Plimpton estis la unua persono kiu akiris patenton. Antaŭaĵo de la rulsketilo estis envica rulsketilo, en 1743 inventita de Jean-Joseph Merlin el Huy en Valonio. Ankaŭ la francoj Vanlede kaj Garcin kreis rulsketilon en respektive 1790 kaj 1815. En 1823 la brito Tyerin ankaŭ jam aperis kun rulsketilo. En 1824 Londono jam posedis kovritajn rulsketejojn. La malfermo de la rulsketejo en Cincinnati en 1867 enkondukis por Usono floradan periodon.

Ekzistas du specoj de rulsketiloj:

* La normala rulsketilo, du radoj antaŭe kaj du radoj malantaŭe.
* La envica rulsketilo, ĉe kiu pluraj radoj situas envice unu post la alia. La avantaĝo de tio estas ke oni povas ankaŭ oblikve teni la piedon por antaŭenpuŝi la korpon.

Referencoj
----------

1. ↑  Historiek, James Plimpton (1828-1911)
2. ↑  La unua frisa sketmuzeo, rolschaatsen Arkivigite je 2014-10-23 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Arta rulsketado
* Sketilo
* Envica rulsketilo

* Kategorio Rulsketilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mioveni** [miovenj] estas urbo en la distrikto Argeș. La urbo havis 31 998 loĝantojn en 2011. En Mioveni situas la Dacia-fabriko. Apude estas la urbo Pitești.

Antaŭe la urbo nomiĝis *Colibași*.

* Dormition 2012 en Piscani (en la fono Mioveni)Dormition 2012 en Piscani (en la fono Mioveni)
* Stadiono de MioveniStadiono de Mioveni

Dacia-aŭtofabriko
-----------------

La fabriko malfermiĝis en 1966. Ĝi komence produktis francajn Renault-veturilojn laŭ licenco. Tiuj personaŭtoj ne plenumis la okcidentajn kvalitpostulojn kaj vendiĝis antaŭ ĉio en Rumanio. En 1989 la fabriko havis ĉ. 28 000 dungitojn kaj produktis pli ol 100 000 veturilojn jare.

En 1999 Renault transprenis la fabrikon. Renault volis profiti de la malaltaj salajroj kaj celis produkti malmultekostajn personaŭtomobilojn de malpli ol 5 000 eŭroj. Tio lasta ne tute realiĝis, sed Renault proksimis la celon kaj en 2004 enkondukiĝis la Dacia Logan por prezo de 6 400 eŭroj. La produktado rapide altiĝis kaj en 2013 produktiĝis 343 000 veturiloj kaj 14 000 homoj laboris en la fabriko. Krom eta parto ĉiuj veturiloj eksportiĝis. La fabriko havas kapaciton de 350 000 veturiloj jare kaj tio preskaŭ tute estas utiligata. Je la 6-a de majo 2014 la 5-miliona veturilo rulis de la muntoĉeno kaj forlasis la fabrikon. La dungitoj ricevis meze de 2014 ĉ. $ 1 200 en monato, tio estas unu triono de la salajro de dungitoj de Renault en Francio, sed ili apartenas al la plej bone salajrataj dungitoj en Rumanio.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Dacia Group Dacia vehicle plant produced 5 million cars, 8 mei 2014, konsultita je la 10-a de oktobro 2014
2. 1 2 3 4 5  angle Bloomberg Businessweek, Can Renault Keep Dacia Cheap ?, 6-an de oktobro 2014, p. 27

* Kategorio Mioveni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Magrebo, okcidenta parto de la araba mondo.
**Kuskuso** (plej ofta ingredienco de la magreba kuirarto), kun kikeroj kaj legomoj.
La **Magreba kuirarto** rilatas al la kuirartaj praktikoj de la landoj kaj etnoj kiuj vivas kaj konsistigas la tiel nomatan: *Magrebo* (en la araba المغرب) en geografia opozicio al la Maŝreko. Magrebaj kuirartoj havas, en sia plej norda parto, karakterizaĵojn de mediteranea kuirarto, dum ili estas parto de afrikaj kuirartoj. Ĝi havas grandajn influojn de la indiĝenaj berberoj, de la araboj, kaj el la otomana kuirarto kaj turka kuirarto (kun la escepto de maroka kuirarto) pro la disvastiĝo de la Otomana Imperio kaj tial oni povas vidi la dolmojn kaj baklavojn en multaj el ĝiaj regionoj.

La manĝaĵoj uzataj estas markitaj per la halalaj normoj de Islamo, tial la porkaĵo ne estas manĝataj, sed estas ŝafidaĵo kaj kokaĵo kiel komuna baza plado por ĉiuj ĉi kuirartoj. La plej fama kaj komuna el la magrebaj ingrediencoj estas: kuskuso. Iuj el la plej komunaj kondimentoj de Magrebo estas la hariso kaj la marinitaj fiŝaĵoj, kiu havas la ĉermulon kiel baza ingredienco en ĉiuj regionoj. La uzo de mento en pladoj kun viando estas tre ofta en maroka kuirarto, same kiel en la oriento de Alĝerio kaj Tunizio. La tri landoj, Maroko, Alĝerio kaj Tunizio, adoptis la teknikon de konservado kaj sekigita viando nomata *Gedîd*, en kiu la spicoj estas miksitaj kun viando kaj salo, kaj ĉio ĉi estas sekigita sub la suno.

La komuna ingredienco por la magrebaj lokaj kuirartoj estas sezampasto, ĉie en ĉiuj manĝoĉambroj, restoracioj kaj manĝejoj. La uzo de kuskuso signifas, ke ankaŭ la kuskuso ĉeestas en multaj kuirartoj en Magrebo. Ankaŭ estas komune uzi oleon el Arganio.

Vidu ankaŭ
----------

* Alĝeria kuirarto
* Libia kuirarto
* Maroka kuirarto
* Tunizia kuirarto

* Kategorio Magreba kuirarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La rivero **Albarregas**, nomita ankaŭ (hispane *arroyo de la Albarrega*), estas rivero de la okcidento de Iberio apartenanta al la hidrografia baseno de Guadiana, kiu je mallonga fina parto de fluejo trapasas la nordon de la urbo Merido, Ekstremaduro, Hispanio.

Ĝi ekfluas en la montaro *Bermeja y Cornalvo*, en la natura parko Kornalvo. Fluas tra la teritorio de Trujillanos, kaj enfluas en la dekstra bordo de la rivero Guadiana, en la urba kerno de Merido. Dum la plej granda parto de la jaro la akvokvanto estas malabunda kaj somere foje sekiĝas, sed dum pluvsezono povas enhavi sufiĉe da akvo kaj foje eĉ okazigis inundojn aŭ elbordiĝojn.

La nomo de la rivero rilatas al diversaj popoloj kiuj vivis en la areo: romianoj nomis ĝin *Fluminus Barraeca* kaj araboj transformis la vorton per aldono de la artikolo Al.​ Tra Merido, la rivero trairas du gravajn vorkojn de inĝenierado de la Antikva Romio, nome la Akvedukto Milagros kaj romia ponto, fakte en urba parko lastatempe ĝardenigita.

Referencoj
----------

1. ↑  Artikolo pri la nomo Albarregas (Barraeca)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Río Albarregas (España) en la hispana Vikipedio.*

* Kategorio Albarregas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825517
 |
| Karakterizaĵoj |
| --- |
| **latitudo** | 84,9° S. |
| **longitudo** | 35,5° Okc. |
| **Diametro** | 98 km |
| **Profundo** | *nekonata* |
| **Selenografia longo** | 45° ĉe sunleviĝo |
| **Nomata laŭ** | Niccolo Cabeo |

**Kabeus** (alternativoj *Cabeus, Cabeo, Kabeo*) estas nomo de kratero sur la Luno, proksime al la suda poluso. En tiu pozicio, la kratero estas videbla de la Tero nur flanke. Pro manko de sunlumo, en ĝi ĉiam regas ombro. Ĝi situas okcidente de la lunkratero Malapert kaj sud-sudokcidente de lunkratero Newton.

Kabeus estis celo de enbato la 9-an de oktobro 2009, de la Lunar Crater Observation and Sensing Satellite. Oni tiel malkovris gravan kvanton de frostita akvo.

Apudaj krateroj
---------------

Sur la lunmapoj, oni povas vidi du apudajn kraterojn, signitaj per litero A kaj B.

| Kabeus | Latitudo | Longitudo | Diametro |
| --- | --- | --- | --- |
| A | 82,2° S | 39,1° Okc. | 48 km |
|
| B | 82,4° S | 53,0° Okc. | 61 km |
|

* Kategorio Kabeus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la rivero Moselotte ĉe La Bresse
La **Moselotte** estas rivero de la franca regiono Loreno kaj la Departemento Vogezoj. Ĝi fontas en la Vogeoj, en la regiona naturparko *Ballons des Vosges*. Ĝia fonto situas ĉe Hohneck („Fontaine de la Duchesse"), en la komunumo La Bresse. La Moselotte fluas okcidenten kaj post 48 km en la komunumo Saint-Étienne-lès-Remiremont, apud la urbeto Remiremont ĝi fluas en la Mozelon. Kun ĝia akvovolumo de 13,7 m³/s ĝi estas je 40 % pli granda ol la Mozelo tie. Ĝi estas hidrologie la ĉefa alfluanto de la Mozela riversistemo. Ĝia akvokolekta areo estas eĉ 60 % pli granda.

Lokoj ĉe la rivero
------------------

* La Bresse
* Cornimont
* Saulxures-sur-Moselotte
* Thiéfosse
* Vagney
* Bréhavillers, komunumo Le Syndicat
* Saint-Amé

Vidindaĵoj
----------

De la monteto Chèvre Roche (826 m) estas elrigardo super la valo de la Moselotte kaj al la montopinto Haut du Roc (1014 m).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Moselotte en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝaro de Saulxures
* Elfluokvanto de Moselotte Arkivigite je 2013-09-27 per la retarkivo Wayback Machine (französisch; PDF; 16 kB)

Referencoj
----------

1. ↑   Die Angaben zur Flusslänge beruhen auf den Informationen über die Moselotte en sandre.eaufrance.fr france, abgerufen am 22. Januar 2012, gerundet auf volle Kilometer.
2. ↑  Débits caractéristiques de la Moselle amont Arkivigite je 2013-09-27 per la retarkivo Wayback Machine (französisch; PDF; 38 kB)

Vidu ankaŭ
----------

Listo de flankriveroj al la Mozelo
Marko sur bildo

**Osumi-insularo:**
**Tane-**
**gaŝima**
**≈ Pacifiko ≈**
**Jakuŝima**
**Kuĉinoerabu**
situo ene de la insularo

la insulo vidata de monto *Nagatadake* sur la najbara insulo Jakuŝima
**Kuĉinoerabu** respektive plene **Kuĉinoerabu-ĝima**, japane 口永良部島 *[Kuchinoerabu-jima]*, laŭ areo estas la tria plej granda el la Osumi-insuloj, japane 大隅諸島 *[Ōsumi-shotō]*, en la norda parto de la Rjukju-insularo de Japanio. La insulo same kiel la cetero de la insularo situas sude de la plej suda punko de la insulo Kjuŝuo kaj apartenas al la gubernio Kagoŝima. Kuĉinoerabu kovras areon de 38,04 km² kaj havas loĝantaron de 147 personoj. Ĝi ne havas flughavenon kaj povas nur esti atingata per boato. Ekzistas regula prama servo al la najbara insulo Jakuŝima, situanta ĉirkaŭ 15 kilometrojn oriente. Vojaĝa tempo estas proksimume 1 horo. La insulanoj estas dependaj ĉefe je fiŝkaptado, agrikulturo kaj sezona turismo. La tuta insulo troviĝas ene de la limoj de la Nacia Parko *Kiriŝima-Jaku*.

Geografio
---------

Kuĉinoerabu situas 130 kilometrojn sude de Kagoŝima. La insulo estas de vulkana origino, kaj ĝi havas areon de proksimume 38 kvadrataj kilometroj kun longeco de 12 kilometroj kaj larĝeco de 5 kilometroj. La plej altaj punktoj de la insulo estas 古岳 *[**Furudake**]*, kun alteco de 657 metroj, kaj 新岳 *[**Ŝindake**]*, kun alteco de 640 metroj super la marnivelo. Ekzistas multnombraj termofontoj sur la insulo.

la insula vilaĝo *Hon-Mura*
La insulo estas aktiva vulkano kiu erupciis plurfoje dum la moderna periodo, inkluzive de la 24-a de decembro 1933, kiam pluraj personoj estis mortigitaj kiam lafaj masoj entombigis plurajn vilaĝojn. En 1980, multnombraj eksplodaj krateroj aperis kune kun 800-metra nord-suda fendeto sur la deklivo oriente de Ŝindake. Ŝindake erupciis denove la 4-an de aŭgusto 2014, sen ke homoj vundiĝis aŭ mortiĝis. La ĉefa kratero erupciis en la mateno de la 29-a de majo 2015. Oni provis evakui ĉiujn personojn de la insulo.

La insula klimato estas klasifikita kiel subtropika, kun pluvsezono de majo ĝis septembro.

* Kategorio Kuĉinoerabu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  informo pri la erupcio de la 4-a de aŭgusto 2014 en la retejo *volcanodiscovery.com* (angle)
2. ↑  artikoloj pri la erupcio de la 29-a de majo 2015 jen ekzemple en la gazeto kaj retejo *Japan Times* (angle)
3. ↑  kaj en la internacia amaskomunikilaro kaj retejo Deutsche Welle (germane)

  

* insulonoma indikiloinsulonoma indikilo
* vulkana kraterovulkana kratero
* insula herbejoinsula herbejo
* marborda impreso inter la vilaĝoj Tategami kaj Nemaĉimarborda impreso inter la vilaĝoj Tategami kaj Nemaĉi
Vizoj por Laoso, Tajlando, and Srilanko
Usona vizo eldonita en 2014
Brazila plur-enira vizo en usona pasporto, kun enmigradaj poŝtmarkoj de Brazilo, Francio kaj Usono
Turisma eniro-vizo al la Ĉina Popola Respubliko.
Elektronikaj vizoj tra la mondo. Blua: Landoj donantaj elektronikajn vizojn universale Landoj donantaj elektronikajn vizojn por elekti naciecojn

Helblue: Landoj postulantaj elektronikan registradon de plej multaj vizaj sendevigitaj vizitantoj (ekskluzive de aŭstralia eVisitor)

Grize: Landoj, kiuj planas enkonduki eVizojn en la estonteco
**Vizo** (mallongigo por la latina *carta visa*, "dokumento vidita") estas dokumento eldonita de lando, kiu donas al iu persono la rajton eniri en la koncernan landon dum konkreta periodo de tempo por difinita celo.

Kutime oni ricevas la vizon antaŭ la planata vojaĝo ĉe la konsulejo aŭ ambasadejo de la koncerna lando, kelkfoje ankaŭ ĉe la landlimo dum enveturado. Kelkfoje landlima oficialulo konfirmas la eniron apud aŭ en la vizo (ekzemple por kontroli la daŭron de la restado).

Ofte la vizo estas stampata aŭ gluata en la pasporton de la petanto. Kelkfoje oni transdonas ĝin sur aparta folio.

Multaj landoj havas reciprokan interkonsenton, kiu forigas la bezonon de vizo, por la eniro de civitanoj de la lando. Estas ankaŭ landoj, kiuj subskribas la Schengen-Konvencion, kaj ili agnoskas vizojn eldonitajn de unu lando al tiuj, kiuj eniras ĝiajn limenirejojn, do translokiĝi al tria lando ne bezonas vizon. Plej multaj EU-landoj subskribas ĉi tiun traktaton.

Krom baza enirigebla vizo, kiu permesas eniron en la landon kiel turisto, aliaj tipoj de vizoj estas uzataj, kiel laborvizo, kiu permesas labori en la lando, aŭ studvizon, kiu permesas studi en la lando. Kutime, laborvizoj konvertiĝos al laborpermesoj post eniro en la landon, kaj ili estos plilongigitaj ĉiujare.

Ruĝe: Landoj, kiuj donas vizojn aŭ permesojn al alveno kiel ĝenerala regulo por ĉiuj alvenantaj vizitantoj Oranĝe: Landoj, kiuj donas vizojn aŭ permesojn al alveno al elektita grupo de naciecoj (pli ol 10)

Vidu ankaŭ
----------

* Ambasadoro
* Konsulo (diplomatio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vizo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

* LAST: LITOVIO: Vizoj reviziitaj Monato (gazeto) (2008/02, p. 11)
* Vietnam vizo Arkivigite je 2018-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
Santandero.
Torrelavega.
La **Metropola areo Santandero-Torrelavega** estas metropola areo konsistanta el pluraj municipoj en Kantabrio. Tiuj plej loĝataj estas Santandero (284.962) kaj Torrelavega (114.849). Sume, ĝia tuta loĝantaro en 2012 estis 399.811 homoj, en areo 664,3 km².

La aglomeraĵo enhavas du ĉefajn urbojn: Santandero kaj Torrelavega. Santandero estas la ĉefurbo de la aŭtonoma komunumo Kantabrio kaj ties serva sektoro estas plej aktiva, kun grava turismo. Torrelavega estas industria urbo kun grava duaranga sektoro kaj ankaŭ kun grava komerco.

La plej gravaj satelitaj municipoj estas Camargo, El Astillero kaj Santa Cruz de Bezana rilate al Santandero; kaj Reocín, Suances, Los Corrales de Buelna kaj Cabezón de la Sal rilate al Torrelavega.

Municipoj apartenantaj al aglomeraĵo
------------------------------------

Ekzistas diversaj kriterioj por konsideri municipon apartenanta al aglomeraĵo. Jen oni markas per kursiva tipo tiujn municipojn kies aparteneco estas disputa.

Municipoj apartenantaj al la Aglomeraĵo Santandero-Torrelavega en Kantabrio.
- ﻿ **Santandero**

- ﻿ Municipoj de la sub-areo de Santandero

- ﻿ Municipoj foje inkluzivitaj

- ﻿ **Torrelavega**

- ﻿ Municipoj de la sub-areo de Torrelavega

- ﻿ Municipoj foje inkluzivitaj

* **Santandero**:
	+ Camargo
	+ Santa Cruz de Bezana
	+ El Astillero
	+ Piélagos (nordoriento)
	+ Marina de Cudeyo
	+ Villaescusa
	+ *Medio Cudeyo*
	+ *Ribamontán al Mar*
* **Torrelavega**:
	+ Cartes
	+ Los Corrales de Buelna
	+ Reocín
	+ Polanco
	+ Miengo
	+ Piélagos (sudokcidento)
	+ Puente Viesgo
	+ Suances
	+ Santillana del Mar
	+ *Castañeda*
	+ *Alfoz de Lloredo*
	+ *Cabezón de la Sal*

Referencoj
----------

1. ↑  Aglomeraĵoj en 2010 laŭ la projekto AUDES5
2. ↑  Aglomeraĵoj en 2008 laŭ la projekto AUDES5

Vidu ankaŭ
----------

* Santandero
* Torrelavega
* Administra divido de Kantabrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Esploro de la Universitato de Kantabrio pri la aglomeraĵo Santandero-Torrelavega Artikolo en la ĵurnalo El Diario Montañés.
Vido de la distrikto ekde Beletrejo.
**Centro** estas la nomo de unu el la 21 distriktoj de la municipo kaj urbo Madrido (Hispanio). Ĝi havas areon de 5,23 km² kie loĝas 149.718 personojn. La distrikto Centro de Madrido estas la plej antikva zono de la urbo. La unua atesto de la ekzistado de stabile loĝata setlejo venas de la muzulmana epoko.

Nuntempe en la distrikto troviĝas la konstruaĵo de la Madrida Urbodomo en la placo de la Vilaĝo, kvankam baldaŭ ĝi estos translokata al la Palaco de Komunikaĵoj, kiu apartenas al la distrikto Retiro. Ankaŭ ĝi gastigas la sidejon de la registaro de la Madrida Regiono, en la Pordo de la Suno.

Vizitindaj lokoj
----------------

La Placo Hispanio kaj fone la Turo Madrido kaj la Konstruaĵo Hispanio.
* La Pordo de la Suno
* La Placo de Oriento
* La Plejgranda Placo
* La Granda Vojo
* La Placo Hispanio
* La Placo Kolumbo
* La Avenuo Prado
* La Placo de la Lojaleco
* La Fontano Cibelo
* La Placo Sankta Ana
* La Kvartalo La Latina
* Madrido de la Habsburgoj
* La Placo de la Vilaĝo Parizo