recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cook Inlet, montrante Knik kaj Turnagain branĉojn.
Riverdelto je malalta tajdo en Kaĉemaka Golfo.
**Cook Inlet** (en denaina lingvo: **Tikahtnu**) estas golfo-fjordeto kiu etendiĝas 180 mejlojn (290 km) el la Golfo de Alasko al Anchorage en sud-centra Alasko. Cook Inlet disbranĉiĝas en la Knik Arm kaj la Turnagain Arm je sia norda pinto, preskaŭ ĉirkaŭ Anchorage. Sude ĝi kuniĝas kun la markolo Shelikof, la Enirejoj Stevenson kaj Kennedy kaj la Marpasejo Chugach.

Tiu akvejo kovras ĉirkaŭ 100,000 km² de suda Alasko, oriente de la Aleuta Montaro, sude kaj oriente de la Alaska Montaro, kaj ricevas akvon el siaj alfluantoj nome Knik, Malgranda Susitna, Susitna kaj Matanuska. Tiu akvobaseno inkludas drenejajn areojn de Denali (iam nomita Monto McKinley). Ene de la akvejo estas kelkaj naciaj parkoj kaj la aktiva vulkano nome Monto Redoubt, kun tri aliaj historie aktivaj vulkanoj. Cook Inlet havigas navigeblan aliron al la haveno de Anchorage je la norda pinto, kaj al la pli malgranda haveno Homer iom pli sude. Antaŭ la kresko de Anchorage, Knik estis la celo de plej el la martrafiko en supro de Cook Inlet. Proksimume 400,000 personoj loĝas ene de la akvobaseno de Cook Inlet.

*Cook Inlet* tiel nomiĝas laŭ James Cook kiu navigis la areon.

Koordinatoj: 60° 20′ 16″ N 151° 52′ 30″ U﻿ / ﻿60.33778 °N, 151.87500 °U﻿ / 60.33778; -151.87500 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   "Cook Inlet, Alaska". Arkivita el la originalo la 11an de Junio, 2007.  Alirita la 26an de oktobro 2018.
2. ↑  United States Coast Pilot 9. "Coast Pilot 9 – 33rd Edition, 2015". Arkivigite je 2018-10-15 per la retarkivo Wayback Machine Office of Coast Survey. paĝo 182. Alirita la 28an de Novembro 2015.
3. ↑  "Cook Inlet-South Central Alaska map and volcano list". Arkivigite je 2019-01-20 per la retarkivo Wayback Machine Alaska Volcano Observatory. Alirita la 3an de Februaro 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cook Inlet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cook Inlet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* United States, Alaska South Coast, Barren Islands National Ocean Service
* United States, Alaska South Coast, Cook Inlet, Anchor Point to Kalgin Island National Ocean Service
* Map of Cook Inlet oil and gas activity Alaska Department of Natural Resources


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621853
* GND: 4342144-1
* LCCN: sh85031765
* VIAF: 243163375
 |
***Corpus iuris civilis*** estas resumo de la plej gravaj leĝolibroj de la romiaj leĝoj. Laŭ komisio de Justiniano la 1-a ili faritis. Sed la nomo estas nur de 1583.

Eldono de la Pandectae

Priskribo
---------

Temas pri la plej grava enkodeksigo de romia leĝaro; ĝi iĝis modelo por multaj landoj enhavante ĉefe privatajn leĝojn. Jen la diversaj partoj de ĝi:

* *Institutiones* (lernolibro kvarparta kun leĝa aŭtoritato)
* *Digesta* aŭ *Pandectae* (kolektitaj tekstoj gravaj de juristoj, en 50 libroj)
* *Codex Iustinianus*
* *Novellae* (postaj aldonitaĵoj)

Ĉefkompilinto estis Triboniano, ministro pri justico. Li ne nur elektis la kunlaborantojn sed ankaŭ ege influis la enhavon de la verko. La ĉefa parto (=Digesta/Pandectae) refaritis fare de komisiono konsistanta el 17 membroj ene de nur tri jaroj, de 530-533. Ilia ĉefa tasko estis editori resumitaĵojn de klasikaj juristoj. Sendube ankaŭ nuntempe ili estas la ĉefa fonto pri romia juro por ni.

Prilaboro de la tuto iĝis ekde la 12-a kaj la 13-a jarcentoj fare de italoj, kiuj ankaŭ adoptis multon al modernaj tempoj; finfine en la 14-a jarcento faritis granda revizio (i.a. far Bartolo kaj Baldo) por taŭgigi ĉion denove. Nur tia versio iĝis modeldona por ŝtatoj norde de la Alpoj.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |

* Kodo de Justiniano
* Romia juro

Literaturo (germane)
--------------------

* Mario Bretone: *Geschichte des Römischen Rechts. Von den Anfängen bis Justinian.* Beck, München 1992, ISBN 3-406-36589-2.
* Heumann/Seckel: Handlexikon zu den Quellen des römischen Rechts, 10. Auflage, Graz 1958 surrete
* Paul Koschaker: *Europa und das römische Recht.* 4. unveränderte Auflage. Beck, München u. a. 1966.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Corpus iuris civilis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Angla traduko
* Bona superrigardo pri romia juro kaj *Corpus iuris civilis* Arkivigite je 2012-06-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 561171
* GND: 4113244-0
* LCCN: n80104777
* VIAF: 185086370
* SUDOC: 030250196
* NKC: unn2008451137
 |
**Dana Rosemary Scallon**, naskiĝis kiel **Rosemary Brown** je la 30-a de aŭgusto 1951 en Londono, Unuiĝinta Reĝlando, estas artisto kaj antaŭa politikistino. Ŝi elkreskis en Derry, Norda Irlando kaj partoprenis je la Eŭrovido-Kantokonkurso en 1970, kie ŝi gajnis kaj startis sian artistan karieron. De ŝia gajninta kanto, *All Kinds of Everything* (Ĉiaj Specoj de Ĉio), vendiĝis proksimume du miliononoj ekzempleroj. Ŝi eldonis pli ol tridek albumojn kaj nuntempe antaŭ ĉio religiajn kantojn.

Inter 1999 kaj 2004 ŝi estis reprezentantino de la Irlanda Respubliko (elektita en la tiama elektodistrikto de Connacht-Ulster) en la Eŭropa Parlamento .

Dana kantas
Dana dum alveno je Schiphol por la Eŭrovido-Kantokonkurso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Diskoj

* Kategorio Dana (kantisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649392
* GND: 118904833
* LCCN: n93106929
* VIAF: 60763710
* ISNI: 0000000055394108
* MBA: e0d70573-a721-489f-8ccb-824fcee4fb51
 |
La t.n. *Cranach-domo* en la centro de Gotha, iomete malsupre de Kastelo Friedenstein
La **Cranach-domo** (germane: *Cranachhaus mit historischem Pumpwerk*) troviĝas ĉe la sudorienta angulo de la Supera centra bazarplaco en la direkto al Lucas-Cranach-strato en Gotha, Hauptmarkt nr 17. Ĝi posedas historian pumpilaron. Sian nomon ĝi ricevis en 1872 okaze de la 400-a datreveno naskiĝtaga de Lucas Cranach la Maljuna.

Priskribo
---------

Sur pli malnova kelo kun gotika volbaĵo staras duetaĝa baroka konstruaĵo kun mansarda tegmento. Ĝi faritis post la granda incendio de 1632. La ununura viviga elemento surfasade estas la rondarka portalo kiun enkadras grejsa arko kun liona kapo kiel pinta ŝtono. Supre troviĝas du oblikvaj elipsaj fenestroj. Atestas la antaŭulajn konstruaĵon ankaŭ du blazonoj super la kela soklo. Videblas sako kaj serpento kun flugiloj. La sako estas signo por la el Würzburg origininta juristo kaj urbokonsiliano Georg Tash (Dasch), kiu edzinigis en 1544 Ursulon, filino de Cranach. Antaŭe, ĉirkaŭ la jaro 1500-a, la domon posedis la urbestro Jobst Brengebier (Brengbier), kies filino Barbara edziniĝis tie ĉi al la pentristo Lucas Cranach.

La baroka konstruaĵo servis post 1852 kiel Supera lernejo por knabinoj kaj pli malfrue kiel edukejo por infanoj kun lernadomalfacilaĵoj. Tiun ĉi funkcion la ejo havis ĝis 1964, kiam oni aranĝis surloke novan *Domon de servoj* por restaŭradoj en la ĉirkaŭaĵo. Ankoraŭ nuntempe estas tie ĉi la sidejo de la kultur- kaj klerigsocieto *Urania e.V.*.

Pumpilaro historia
------------------

Speciala afero estas en la historia kelo. Tie ĉi instalitis en 1895 fare de inĝeniero Hugo Mairich pumpilaro kun turbinoj por la paralela konstruaĵo de *Wasserkunst* (tradukite: *Akvoarto*) meze de la bazarplaco antaŭ la enirejo. Helpu la tuto movigi la akvon el la rivero Leina tra la fontanoj kaj kaskadoj de la fortimpresa mekanismo. Verŝajne la grandaj kaskadoj en la Monta parko de Kastelo Wilhelmshöhe modelis por la multe malpli granda versio en Gotha.
La maŝinaron liveris la maŝinkonstruada fabriko *Briegleb, Hansen & Co.* el Gotha. En 1987/88 la monumentprotektita tuto restaŭritis. Hodiaŭ aparta plusa pumpilo zorgas pri la kontinua funkcio de akvofluo de printempo ĝis aŭtuno.

Vidu ankaŭ
----------

* Cranach-domo (Vajmaro)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cranach-domo (Gotha) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo gazeta pri la spuroj de Cranach en Gotha.[*rompita ligilo*]
**Dafne** estos opero (paŝtistokomedio) de komponisto Heinrich Schütz, kies libreton verkis la germana poeto Martin Opitz. Ĝi estis la unua germanlingva opero kaj perdiĝis dum la malordo de la Tridekjara Milito.

Heinrich Schütz en 1627, jaro de la ekesto de lia opero *Dafne*

Historio
--------

Komence de la jaro 1626 lia dunginto elektoprinco Johano Georgo la 1-a de Saksujo bezonis geedziĝfestan muzikon, ĉar lia dekkvinjara filino estis edziniĝonta komence de la venonta jaro. Schütz tamen ne rigardis sin kapabla verki por tio; tro freŝa estis la perdo de lia edzino Anna Magdalena, kaj tial la elektoprinco petis laŭ rekomendo de Schütz la muzikon de la opero "Dafne" de Jacopo Peri. Ties teksto ja estas en la itala lingvo, kaj Schütz montris sur poeton Martin Opitz, kiu ankaŭ povas traduki ĝin. Martin Opitz siaflanke ne nur tradukis la tekston, sed novverkis ĝin komplete, tiel ke Schütz finfine tamen devis verki muzikon pri la opica teksto. Li finfaris la komponaĵon kaj supozeble unuafoje prezentis ĝin en 1627 sur Kastelo Osterstein en Gera. La komponaĵo forbrulis dum la Tridekjara Milito. Tamen ne estas certe, ĉu je *Dafne* temas pri trakomponita opero aŭ pri teatraĵo kun muziko.

Provoj de rekonstruo
--------------------

La faktoj, ke „Dafne" estas la unua germana opero kaj ĝia perdo dum la katastrofo de la Tridekjara Milito faras la operon objekto de fantazio kaj instigis al kreemo:

* La *Heinrich-Schütz-Festivalon* je Gera en 2011 malfermis per la oper „Dafne" la muzikensemblo *Batzdorfer Hofkapelle* kun la kantistoj Birte Kulawik, Heidi Maria Taubert, Benjamin Glaubitz, Michael Schaffrath kaj Johannes G. Schmidt.. Ili prezentis kompilaĵon de antaŭe ekzistaj muzikpecoj el la tempo de Schütz.
* Lernantoj de la *Jacob-Grimm-Gimnazio* je Kassel muzikigis la tekston de Opitz laŭ la stilo de Heinrich Schütz kaj verkis per tio prezenteblan modelon. La verkadon observis kaj kontrolis Jochen Faulhammer, kantoro de la Kruco-Preĝejo Kassel kaj estra membro de la Ĉambropero je Kassel. La projekton subtenis Joachim Arndt, barokmuzika fakulo kaj estro de la muziklernejo je Baunatal. La operon prezentis la ensemblo de la ĉambropero kaj la teatro-kurso de la gimnazio

Referencoj
----------

1. ↑  Martin Schlu 2005: Heinrich Schütz 1619 – 1627 Glück, Unglück und Krieg
2. ↑   Dafne – Eine Tragicomoedia. Arkivita el la originalo je 2014-05-02. Alirita 2013-08-25.
3. ↑  OTZ pri la Heinrich-Schütz-Festivalon je Gera en 2011[*rompita ligilo*]
4. ↑   Dafne – Eine Tragicomoedia. Arkivita el la originalo je 2014-05-02. Alirita 2013-08-25.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2014-05-02 per la retarkivo Wayback Machine
*
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Włodzimierz OPOKA** (naskiĝis en 1953 en Busko-Zdrój) estas pola esperantisto, profesoro pri farmaciaj sciencoj, profesoro de Jagelona Universitato en Krakovo, gvidanto de UMEA, verkisto.

Biografio
---------

Prof. d-ro hab. Włodzimierz Opoka estas estro de la Akademia Fako pri Neorganika kaj Analitika Kemio en la Fakultato de Farmacio ĉe la *Collegium Medicum* de la Jagelona Universitato, gvidanto de pola sekcio de Universala Medicina Esperanto-Asocio (UMEA) .

Li estas populariganto de la tradicia metodo de Yumeiho-terapio, kiu utilas ekz. en kuracado de malsanoj de la osteoartikularo kaj muskolaj sistemoj. Gajninto de la Shinoda-Premio. Kunorganizanto de la 16-a "Internacia Medicina Esperanto-Kongreso" (IMEK) je la temo "La plej novaj atingoj de medicinaj kaj farmaciaj sciencoj" okazinta en Krakovo en 2008j, dum la 100-jara jubileo de UMEA. Li estis eldonanto de "Medicina Internacia Revuo".

Instruisto de Esperanto-lingvo ĉe *Collegium Medicum*, kontribuanto al "Esperantaj Tagoj de Krakovo", la evento de Krakova Societo ESPERANTO, dum kiu li prezentis i.a. masaĝajn teknikojn, historion de la Shinoda-kuracejo kaj prelegon pri Esperanto kaj elstaraj medicinistoj.

Verkaro
-------

Li estas kunaŭtoro kaj redaktoro de la "Esperanta-angla medicina terminaro" kaj "Vivo kaj agado de d-ro Hideo Shinoda - patro de UMEA". Aŭtoro de la lernolibro "Bazoj de Esperanto".

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815373
* VIAF: 11209649
* ISNI: 0000000061307015
* ORCID: 0000-0003-3921-8632
 |
simpla surmura ligna breto
librobretaro.
**Breto** estas horizontala tabulo aŭ plato, por surmeti objektojn. Ĝi estas pli larĝa kaj pli dika ol lato, okaze de lignobreto. El la unuopaj bretoj oni povas formi bretaron.

Bretoj (bretaro) estas kutime faritaj kun fortaj materialoj tiaj ligno aŭ ŝtalo, kvankam ankaŭ ekzistas vitraj aŭ plastaj por teni malpezajn objektojn. Ili estas uzataj en hejmo, komerco, vendejo aŭ aliloke por teni erojn, kiuj estas montritaj, konservitaj aŭ proponataj por vendi. La bretaro estas ofte levita de la grundo kaj kutime ankrita/apogita sur ĝiaj pli mallongaj flankoj per fiksiloj. Ĝi ankaŭ povas esti tenata de kolonoj.

Bretaro povas esti alligita al muro aŭ alia vertikala surfaco, esti suspendita de plafono, esti parto de memstara kadro-unuo, aŭ ĝi povas esti parto de meblo kiel en kabineto, librejo, distra centro. Kutime du ĝis ses bretoj konsistigas unuon, ĉiu breto estas ligita kutime al la vertikalaj aŭ diagonalaj subtenoj kaj poziciigita paralele unu super la alia. Breto kun kaŝitaj internaj krampoj estas nomata flosanta breto.

La longeco de la breto baziĝas je la spacaj limigoj de ties sidloko kaj la kvanto de pezo, kiun ĝi devas teni. La vertikala distanco inter la bretoj baziĝas sur la spacaj limigoj de la sidloko de la unuo kaj la alteco de la objektoj; alĝustigeblaj bretaj sistemoj permesas ŝanĝi la vertikalan distancon. La bretaro povas esti lok-ligita aŭ esti ia formo de movebla bretaro. La plej grandajn pezojn povas porti la paled-bretaro.

Laŭ Francisko Azorín **breto** estas *Horizontala tabulo por surmeti objektojn.* Li indikas etimologion el latina *fretus* (subtenaĵo). Kaj aldonas terminojn bretaro, nome "Meblo konsistanta el pluraj bretoj. Etaĝero".

Laŭ Francisko Azorín **tabulo** estas *Peco de ligno el trunko laŭlonge segita, plata k. sufiĉe larĝa. Simila plataĵo el ŝtono.* Li indikas etimologion el la latina *tabula* (tabulo). Kaj li aldonas la terminojn *tabularo*, por planko, podio formita per kunigitaj tabuloj; *memortabulo*, por tabulo, plataĵo dediĉita je memoro de homo aŭ jaro; *tabuli*, por kovri per tabuloj ion; *tabulaĵo*, por io farita eñ tabuloj; *tabuleto*, *tabulego*.

Vidu ankaŭ
----------

* Tabulo
* "Bretaro", projekto de kelkaj esperantistoj, kiuj provas establi "superkatalogon" pri ĉiuj libroj en aŭ pri Esperanto.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 40.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 196.
4. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Breto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacidemokrata partio de Germanio** (germane **Nationaldemokratische Partei Deutschlands**, mallongigo **NPD**; nova nomo de junio 2023 *Die Heimat*) estas malgranda, ekstreme naciisma politika partio en Germanio. Ĝi fondiĝis la 28-an de novembro 1964 en Hanovro kaj havas nuntempe 6000 membrojn. Ĝia nuntempa prezidanto estas Udo Voigt. La *Jungen Nationaldemokraten* kun 350 membroj estas la junulara organizado de la partio.

La NPD ne havas deputitojn en la federacia parlamento de Germanio (Bundestag). Ĉe la federaciaj balotoj de 2005 ĝi ricevis kun 1,6 % de la voĉoj sian plej bonan rezulton depost 1969. La partio havas 8 deputitojn en la parlamento de la federacia lando Saksio kaj 6 deputitojn en la parlamento de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝi ankaŭ estas reprezentata en kelkaj germanaj komunumaj parlamentoj.

La germana *Verfassungsschutz* (informservo pri protektado de la konstitucio) rigardas la partion kiel ekstreme dekstra kaj ksenofobia kaj daŭre observas ĝin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nacidemokrata partio de Germanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacidemokrata partio de Germanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


1. ↑  [ Bundeswahlleitung}
**GenBank** estas la datumbazo de genetikaj sekvencoj de la usona NIS (Nacia Instituto pri Sano), nome kolekto de publika disponeblo de sekvencoj de DNA. Ĝi disdatiĝas ĉiun duan monaton.​

GenBank estas parto de *International Nucleotide Sequence Database Collaboration*, kiu estas formita per la datumbazo de DNA de Japanio, la Eŭropa Laboratorio de Molekula Biologio (Eŭropa Molekulbiologia Laboratorio (EMBL)), kaj GenBank en la *National Center for Biotechnology Information* (NCBI). Tiuj organizoj interŝanĝas datumojn ĉiutage. GenBank kaj iliaj kunlaborantoj ricevas genetikajn sekvencojn produktitajn en laboratorioj de la tuta mondo, devenaj de pli ol 500 000 specioj formale priskribitaj.​ GenBank plue kreskiĝas eksponencie, duobligante la kvanton de informaro enhavata ĉiun 18an monaton.​ Laŭ la dokumentaro de la versio 250.0 de GenBank, je junio 2022, la datumbazo enhavas pli ol 2 450 milionojn de sekvencoj, enhavante pli ol 17 mil milionojn de bazoj de nukleotidoj.

La rektaj komunikoj kun GenBank fariĝas uzante BankIt, kiu estas formato bazita sur la reto, aŭ la sendependa programo Sequin. Ricevinte sekvencon, la personaro de GenBank atribuas alirnumeron al la sekvenco kaj realigas kvalitkontrolojn. Poste, oni publikigas la prezentaĵojn en la publika datumbazo, kie oni povas rekuperi la informojn per Entrez aŭ oni povas elŝuti per FTP. La plimulto de la prezentaĵoj de Expressed Sequence Tag (EST), Sequence Tagged Site (STB), Genome Survey Sequence (SSG) kaj High-Throughput Genome Sequence (HTGS) estas prezentataj per la grandaj sekvenc-centroj. La grupo de rektaj prezentaĵoj de GenBank procezas ankaŭ la kompletajn sekvencojn de la mikrobia genaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* GenBank
* Ekzemplo de registro de sekvenco de beta hemoglobino
* BankIt
* Sequin
* Emboss
* GenBank, RefSeq, TPA and UniProt: What’s in a Name?


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856595
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo GenBank en la hispana Vikipedio.*
**Onomatopeoj** estas grupo da vortoj, per kiuj homoj ene de sialingva fonologio celas imiti aŭ redoni sonojn el la ĉirkaŭanta mondo. Ili do baze malhavas ajnan gramatikan funkcion krom interjekcian.

Ekzemploj: *bum*, *kvivit-*, *kvak-*, *ŭa*, *tsss*, *tiktak-*, *miaŭ* ktp.

Onomatopeoj povas aparteni al diversaj vortogrupoj: *kviviti*, *kvivito*, *buma sono* ks. Ili estas ofte uzataj en poezio, en bildliteraturo, kaj en beba lingvaĵo.

Lingvaj problemoj
-----------------

Sed parolantoj de malsamaj kulturoj kaj lingvoj ofte havas malsamajn opiniojn kiel reprezenti bestajn sonojn kiel vortojn. Ekzemple, iuj Esperantistoj uzas *boj* por hundoj (kiu estas logika derivaĵo de la oficiala verbo *boji*). Aliaj lingvoj uzas eĉ pli aliajn vortojn por reprezenti bestajn sonojn. (Malhelpas ke malsamaj bestoj el la sama specio povas bleki malsame.)

Alia afero estas ke diversaj specioj de iu besto sonas malsame. Ekzemple, en Usono oni diras, ke rano diras "ribbit ribbit", sed tio rilatas nur al la rano *Pseudacris regilla* kiu troviĝas en la regiono de Holivudo. Aliaj specioj havas diversajn sonojn. En landoj ĉirkaŭ kie loĝis Zamenhof, ekzemple Rusio, Latvio, Litovio, oni diras ke la sono de rano estas "kva". (Vidu ĉe en:Cross-linguistic\_onomatopoeias)

La japana lingvo eble estas la plej onomatopea lingvo de l' mondo, ĉar onomatopeoj estas baza parto de la ĉiutaga parolo kaj oni uzas ilin kaj por priskribi sonojn, figurojn kaj agojn. Ekzemple ekzistas ĉirkaŭ dek sep onomatopeoj priskribantaj promenadon, ekde la paŝetoj de bebo ĝis rapida kureto kaj iro kun trenataj piedoj.

Laŭ Dick Higgins, "tri bazaj tipoj de sonoj en poezio el la pasinteco revenas al la menso subite: folkloraj varioj, onomatopeaj tipoj kaj sensencaj poemoj. La popola radiko de sona poezio povas esti vidata en la enhavo de certaj folkloraj sonoj, kiel la ĉevalaj kantoj de Navahoj aŭ la Mongolaj materialoj kolektitaj de la esploristo Sven Hedin." (Prafonto: Henning Haslund-Christiansen, "The Music of the Mongols: Eastern Mongolia" 1943:New York, Da Capo Press:1971; Kroma fonto: "A TAXONOMY OF SOUND POETRY" de Dick Higgins, el "PRECISELY: TEN ELEVEN TWELVE" (1981), Cetera utilaĵo: *Dick Higgins' Audio Works on UbuWeb Sound Poetry*, ttt-ejo  ).

Vidu ankaŭ
----------

* Onomatopeoj en Esperanto
* Fanopeo
* Melopeo

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2011-02-17 per la retarkivo Wayback Machine Animal sounds
2. ↑   The frog that says "ribbit"

* Kategorio Onomatopeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Anunciacio,** origine hungare *Gyümölcsoltó Boldogasszony-templom* estas sakrala konstruaĵo en urbo Pannonhalma (Hungario).

Historio
--------

La konstruaĵo estis konstruita origine en la 12-a jarcento, ĉirkaŭe tombejo etendiĝis laŭ la tiutempaj kutimoj. En 1338 mem la pastro estis menciita. Dum la kontraŭturkaj bataloj ĝi ruiniĝis, la plena rekonstruo de la fundamentoj okazis inter 1732-1734, sed poste ofte okazis pluraj riparoj, trakonstruoj. Inter 1875-1878 krucnavo estis konstruita kune kun novaj turo kaj sakristio. La nun videblaj altaro kaj bildo estis kreita en 1959, post 2 jaroj ankaŭ nova flanka altaro.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas malantaŭ la fortikaĵmuroj. Longaj kaj krudaj ŝtupoj kuras al la simetria fasado. Meze la enirejo estas videbla, pli supre fenestro, la plej supre ronda fenestro. La fasado havas ankaŭ 4 malplenajn niĉojn. Sub la kirko en kripotoj troviĝas tombejoj de la monaĥoj. La turo havas 3 sonorilojn.

Kermeso okazas en la 25-an de marto.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare *Magyarok Nagyasszonya-templom*) estas sakrala konstruaĵo en urbo Pécel (Hungario).

Historio
--------

Laŭ eklezia fonto en tiu loĝloko jam en 1338 paroĥo funkciis. La loĝantoj prenis la kalvinismon ĉirkaŭ komenco de la 17-a jarcento. La sporadaj katolikoj eklezie apartenis al Isaszeg, ekde 1762 al Rákoscsaba (nuntempa urboparto en Budapeŝto. En Pécel en 1788 la katolikoj konstruis lernejon, unu el ties ĉambro estis loko de diservoj. Estis ankaŭ sonorilostablo kun sonoriloj. En 1871 oni aĉetis domon, kiu estis transformita preĝdomo. Post jaroj la lernejo estis vendita. La nun videbla kirko konstruiĝis inter 1897-1899. La orgeno estis farita en 1899 kaj trakonstruita en 1949. La matrikulado komenciĝis en 1915, la paroĥa rajto alvenis en 1922. István Takács (pentristo) faris la freskojn en 1955. La kirko estis renovigita inter 1973-1975.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, sed en la korto ankaŭ krucifikso estas videbla. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas cepoforma. Sakristio aliĝas al la absido.

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

Fontoj
------

* priskribo
* priskribo Arkivigite je 2022-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* katolika leksikono

Diservo en la preĝejo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Raudfjorden (**k**) situas ĉe la nordokcidenta bordo de Spicbergo.
**Raudfjorden** (esperante "Ruĝa fjordo") estas fjordo ĉe la nordokcidenta marbordo de Spicbergo, en la insularo Svalbardo. Ĝi longas 20 kilometrojn kaj larĝas 5 kilometrojn. Ĝi havas du sudajn branĉojn, la Klinckowströmfjorden kaj la Ayerfjorden.

Raudfjorden estis nomita *Red-cliff Sound* de Robert Fotherby, angla esploristo kaj balenkaptisto, en 1614. Ĝi estis renomita *Monier Bay* la saman jaron de la nederlandoj, laŭ la tiutempa estro de la nederlanda balenŝiparo, Anthonie Monier.

Literaturo kaj eksteraj ligiloj
-------------------------------

* Kategorio Raudfjorden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Conway, W. M. 1906. No Man's Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press.
* Norwegian Polar Institute Place Names of Svalbard Database

Koordinatoj: 79° 40′ N 12° 00′ O﻿ / ﻿79.667 °N, 12.000 °O﻿ / 79.667; 12.000 (mapo)
Centra placo de la Tuapse
  



**Tuapseo** (ruse *Туапсе*) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03432.

La urbo estis fondita en jaro 1838.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1916.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Veljaminovskij (Вельяминовский) ĝis 1896.

La interurba telefona kodo estas 86167, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur bordo de la Nigra maro.

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1916) kaj mara haveno (ekde 1896 ... 1898).

En 1959 la urbo havis 36,7 mil loĝantojn, en 2002 estis 64,2 mil loĝantoj.

Referencoj
----------


* Kategorio Tuapseo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk 

 

 Rusio: Urbo de armea gloro

Arĥangelsko | Belgorodo | Velikije Luki | Velikij Novgorod | Vladikavkaz | Voroneĵ | Vjazma | Dmitrov | Jelec | Jelnja | Kozelsk | Kronŝtadt | Kursk | Luga | Malgobek | Naro-Fominsk | Orjol | Polarnij | Pskovo | Rĵev | Rostov-na-Donu | Tuapse
**László Gyimesi** [lAslO djimeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyimesi László** estas hungara pianisto, altlerneja instruisto.

László Gyimesi  naskiĝis la 17-an de junio 1948 en Szentes.

Biografio
---------

László Gyimesi studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, kie li akiris diplomon kun akademia premio en 1971. Liaj plej gravaj instruistoj estis Péter Solymos kaj Albert Simon. Li daŭris la lernadon ĉe Géza Anda en Zuriko, ĉe György Sebők en Bloomington kaj ĉe Stefan Askenase en Bonn. Li ricevis premiojn en pluraj internaciaj pianaj konkursoj: Leeds, Budapeŝto, Venecio. Li faris koncertojn sola en Hungario, Usono, Kanado, Kubo, Ĉeĥio, Germanio, Nederlando, Italio, Japanio, Rumanio, Hispanio kaj Svislando. Gyimesi instruis en muzikaj altlernejoj de Stuttgart, Karlsruhe, Freiburg, ekde 1986 en Bazelo, krome li gvidis majstrokursojn en pluraj urboj.

Fontoj
------

* germanlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-02-23. Alirita 2019-02-23.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632874
* GND: 1123591946
* LCCN: n89624344
* VIAF: 64182699
* ISNI: 0000000109094689
* BNF: 13623698z
 |
La firmaa ĉefsidejo en 30 Hudson Yards, en Manhatano, Novjorko 
2019–2022 logoo de WarnerMedia 
**2018–2022 logoo de Discovey, Inc.**
**Warner Bros. Discovery, Inc.** (**WarnerMedia** ĝis la 7-a de aprilo 2022, **Time Warner** ĝis junio 2018) estas usona amaskomunikila konglomerato establita post fuzio inter WarnerMedia kaj Discovery, Inc. kiu estis kompletigita la 8-an de aprilo 2022. 

La firmao estas publike komercita,  kaj la posedantoj de AT&T havas 71% investon kaj nomumis sep direktorojn, dum la posedantoj de Discovery havas 29% investon kaj nomumis ses direktorojn. AT&T ricevis 40.4 miliardojn USD en kontantmono kaj ŝuldo de la vendo. 

Warner Bros. Discovery inkludas, inter aliaj, la filmo- kaj televidstudion Warner Bros. Entertainment, la pagtelevida kanalo Home Box Office (HBO), la novaĵkanalo CNN, la Time Inc. libro- kaj revuoeldonejoj, Discovery Communications, kaj la komiksoeldonisto DC, kiu, interalie, estas la origina eldonisto de la superheroaj bildstrioj pri Superman kaj Batman.

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854802
 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Ĉarto 08** estas manifesto komence subskribita de 303 ĉinaj disidentaj intelektuloj kaj aktivuloj pri homaj rajtoj. Ĝi estis publikigita la 10-an de decembro 2008, la 60-a datreveno de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, adoptante sian nomon kaj stilon de la kontraŭsovetia Ĉarto 77 eldonita de disidentoj en Ĉeĥoslovakio.

Ekde ĝia publikigo, pli ol 10 000 homoj en kaj ekster Ĉinio subskribis la ĉarton. Post malsukcesaj reformaj klopodoj en 1989 kaj 1998 de la ĉina demokratia movado pri la politika sistemo de la Popola Respubliko de Ĉinio, Ĉarto 08 estis la unua defio al unupartia regado, kiu deklaris la finon de unupartia regado kiel ĝia celo. Ĝi estis priskribita kiel la unua politika deklaracio kun unuigita strategio.

En 2009, unu el la verkintoj de Ĉarto 08, Liu Xiaobo, estis kondamnita al dekunu-jara malliberigo por "instigado al subfosado de la ŝtata povo" pro sia implikiĝo. En 2010, Liu ricevis la Nobel-premion pri paco. Sep jarojn poste, en julio 2017, li mortis pro terminala hepata kancero en la malliberejo post kiam medicina provliberigo estis koncedita al li.

* Kategorio Ĉarto 08 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Okcidenta Transdanubio,** origine hungare *Nyugat-Dunántúl* estas unu el la 7 regionoj de Hungario.

Geografio
---------

Regiono Okcidenta Transdanubio situas en la okcidenta parto de Transdanubio (aŭ de la lando). Ĝi konsistas el departementoj Győr-Moson-Sopron, Vas (Hungario) kaj Zala. Ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo estas Győr. Aliaj pli gravaj urboj estas Szombathely, Zalaegerszeg, Nagykanizsa kaj Sopron. La teritorio konsistas ĉefe el montetaroj. krome el montaroj, montoj, fine el ebenaĵo. Norde la Danubo fluas, alfluanto estas Rába, Zala (rivero) fluas al Balatono.

Historio
--------

La regionoj (pli frue nekonataj en Hungario) estis kreitaj post la aliĝo de Eŭropa Unio. Ĝi estis postulo, sed ankaŭ nun la regionoj havas rolojn nur en la statistiko. Tiu landoparto evoluis jam dum la Romia Imperio. Post la mezepoko la regiono estis batalejo kontraŭ la turkoj dum pli ol jarcento. Pro la montetoj en Zala ofte nur vilaĝetoj kreiĝis. La agrikulturo evoluis en ĉirkaŭaĵo de Győr, kie ankaŭ la industrio establiĝis, nuntempe oni produktas aŭtojn.

Marko sur bildo

**Okcidenta**
**Trans-**
**danubio**

Trafiko
-------

Aŭtovojo kaj fervojo trairas la regionon el Budapeŝto al Vieno tra Győr. Pli sude aŭtovojo kaj fervojo atingas urbon Nagykanizsa el Budapeŝto.

Fontoj
------

* oficiala hompaĝo Arkivigite je 2018-09-02 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Okcidenta Transdanubio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **paroĥa preĝejo Koro de Jesuo** estas romkatolika historia monumento (deklarita en 1999) en urbo Dunakeszi (Hungario).

Historio
--------

Ĉe Dunakeszi oni konstruis fabrikon kune kun loĝkolonio dum la 1-a mondmilito. La laboristoj havis diservojn en la kolonia lernejo, eĉ orgeno alvenis en 1928. La sonorilostablo havis 2 sonorilojn same el 1928. Inter 1942-1944 estis estis konstruita la nun videbla kolonia kirko kun la alportitaj orgeno kaj sonoriloj. Post monatoj la kirko jam suferis pro pafoj kaj bomboj, sed la laboristoj tuj riparis ilin. La paroĥa rajto alvenis en 1957. La nova altara bildo estis preta en 1962. Renovigaj laboroj okazis ekstere en 1980 kaj en 1996 la preĝejo estis pligrandigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola, la fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. La navo finiĝas en kvarangula absido, kiu estas pli mallarĝa kaj pli malalta, ol la navo.

Kermeso okazas en tago de Koro de Jesuo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj

Malantaŭa parto
La **preĝejo Sankta Triunuo** estas sakrala monumento historia en urbo Kunhegyes (Hungario). Ĝi estas la unusola romkatolika preĝejo de la urbo.

Historio
--------

La unua mencio pri kirko en tiu komunumo okazis en 1311. Ĉirkaŭ 1570 la loĝantaro prenis la kalvinismon, poste la katolikoj vivis ĉi tie nur sporade. Depost 1779 ili konstruis kapelon, paroĥejon en 1820, ankaŭ la paroĥo estis refondita. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1832. En 1903 nova paroĥejo kaj katolika lernejo konstruiĝis. La orgeno estis kreita en 1913.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, kie ankaŭ ŝtona kruco estas videbla. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene altiĝas. En la turo 3 sonoriloj loĝas. La enirejo troviĝas meze, super la enirejo estas duonronda fenestro. La navo finiĝas en rektangula absido, sed apude etendiĝas la sakristio. La absido estas nur iomete mallarĝa, ol la navo. La ĉefaltara bildo prezentas la Sanktan Triunuon. La mebloj estis faritaj en dua duono de la 19-a jarcento. La vitraloj prezentas la hungarajn sanktulojn.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Linhares** estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato Espirito-Santo. Ĝi troviĝas en mikroregiono de Linhares.

Blazono de Linhares
Flago de Linhares

Bazaj informoj
--------------

Linhares en la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 163,662 (en 2015)
* Supermara alteco: 33 m
* Areo: 9502 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: 29900 – 29916
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 19° 23′ 22″ S 40° 04′ 04″ U﻿ / ﻿19.38944 °S, 40.06778 °U﻿ / -19.38944; -40.06778 (mapo)

Geografio
---------

Linhares situas en sudorienta parto de la lando laŭ la marborda ebenaĵo (la urbo mem laŭ maldekstra bordo de rivero). La municipo etendiĝas laŭ la Atlantiko. Belo Horizonte troviĝas 409, **Rio-de-Ĵanejro** 508, Nova Iguaçu 511, Salvador de Bahio 734, Guarulhos 807, San-Paŭlo (urbo) 818, Campinas 824, **Braziljo** 925, Goiânia 1020, Curitiba 1156, Maceió 1281, Recife 1382, Campo Grande 1525, Natalo (Brazilo) 1605, Teresina 1622, Porto Alegre 1629, São Luís 1934, Belém 2198, Manaus 2827 km.

Desegnaĵo de Petro la 2-a (Brazilo) pri Linhares en 1860
Domo en Linhares

Historio
--------

Oroserĉantoj fondis vilaĝon Linhares en 1800. La vilaĝo estis detruita fare de indiĝenoj, tial la portugaloj apud la vilaĝo fondis ankaŭ kazernon. En 1919 kirko estis konstruita. En 1833 Linhares urbiĝis.

Ekonomio
--------

En municipo Linhares la plej granda produktajo estas la papajoj (la plej granda produktanto de Brazilo). Menciindas ankaŭ produktadoj de mebloj, petroloj, gasoj, alkoholoj, kakaoj.

Trafiko
-------

Urbo Linhares havas ponton tra la rivero. La plej grava vojo sekvas la marbordon, tamen iom interne, ne laŭ la oceano.

Klimato
-------

Linhares situas en tropika klimato. La someroj estas pluvaj kaj varmaj, la vintroj sekaj kaj mildaj. Jare pluvas po 1157 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen en novembro pluvas la plej ofte. La averaĝa jara temperaturo estas 24 °C, la averaĝa jara temperaturo varias inter 20-29 °C.

Vido al lageto apud Linhares

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Linhares en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Espirito-Santo

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo Arkivigite je 2020-08-25 per la retarkivo Wayback Machine
* portugale Asocio de Municipoj de Espirito-Santo
* mapo, distancoj
La **preĝejo Sankta Nikolao** estas sakrala historia monumento en urbo Kunszentmiklós (Hungario).

Historio
--------

La komunumo ricevis sian loknomon ĝuste pri patrono de la kirko, kiu ekzistis jam en 1300. Dum dominado de la turkoj ĝi ruiniĝis, la loĝantoj prenis la kalvinismon. La paroĥo estis refondita en 1779, nova kirko estis konstruita en 1787. En la sama loko plene nova kaj pli granda preĝejo konstruiĝis en 1906. La orgeno estis farita en 1891, sed ĝi estis metita en tiun kirkon en 1906, ĝi estis renovigita en 2008.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola laŭ placo en korto, sed antaŭe statuo pri Sankta Maria videblas ekde 2000. En la korto ligna skulptaĵo pri Sankta Nikolao troviĝas (1998). La fasado estas malsimetria, ĉe la dekstra angulo kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas plurlatera pinta piramido. La ĉefnavo havas krucnavon. La ĉefaltaro estas baroka kaj inter ili statuo pri Sankta Nikolao estas videbla. 2 el la vitraloj estis faritaj en metiejo de Miksa Róth. Miklós Somos pentris la sekpentraĵojn. 

Kermeso okazas en dimanĉo antaŭ la 6-an de decembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

*
**Xalapa** aŭ **Xalapa-Enríquez** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **Xalapa-Enríquez**. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 087.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 413136 loĝantojn. El tiuj estis 191837 viroj kaj 221299 virinoj. La komunumo havas surfacon de 118.5 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 32 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 55 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1460 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 336632 personoj. En la jaro 2000 temis pri 390590, do temis pri kresko / malkresko je 3.02 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 349823 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 2776 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Vidu ankaŭ
----------

* Ĥalapenjokapsiko

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Profesoro** estas universitata instruisto de la plej alta grado. Do temas pri speco de altlerneja instruisto, pli altranga ol docento de universitato (altlernejo de ĉiuj fakoj) aŭ de alia altlernejo. Profesoreco estas scienca titolo, kiun atribuas ŝtatestro je propono de la universitato aŭ en landoj kie la universitatoj havas plenan aŭtonomion, de la universitato mem. Tamen en kelkaj kazoj universitatoj liberigas unuopajn profesorojn de instrutaskoj, por ke ili povu dediĉi sin ekskluzive al scienca esplorado.

En kelkaj landoj, precipe latinidlingvaj, oni donas ankaŭ la titolon profesoro al la mezlernejaj instruistoj kaj en Francio, ekde kelkaj jaroj, eĉ al tiuj, kiuj laboras en elementaj lernejoj; sed estas atentinde, ke tiu maniero tute ne estas internacia kaj povas esti kaŭzo de gravaj miskomprenoj. Oni imagu mezlernejan instruiston akceptita en monduma kunveno en Anglio aŭ Germanio, prezentita kiel profesoro kaj demandita, en kiu universitato li instruas. Tial, por eviti ĉian konfuzon, instruisto ĉiam precizigu: «Mi estas instruisto».

Por individuaj profesoroj, rigardu la kategorion Profesoroj.

### Distingigita profesoro (de esplorado/instruado)

Ofte specifaj por unu institucio, titoloj kiel "profesoro de prezidanto", "universitata profesoro", "distingigita profesoro", "distingigita esplorprofesoro", "distingigita docenta profesoro", aŭ "distingigita universitata profesoro" estas donitaj al malgranda procento de la plej alta oficistoj kiuj estas rigarditaj kiel precipe gravaj en siaj respektivaj esplorkampoj. Kelkaj institucioj donas pli universitatspecifajn titolojn, kiel ekzemple "Instituto-Profesoro" de MIT, "Sterling Professor" de Universitato Yale aŭ Universitato Duke.

Kelkaj akademiaj kaj/aŭ sciencaj organizoj ankaŭ povas doni la titolon "distingigita profesoro" en rekono de atingo dum la kurso de akademia kariero. Ekzemple, la Unuiĝo de Kolegiaj Lernejoj de Arkitekturo ĉiujare rekonas ĝis kvin fakultatojn en arkitekturlernejoj en Usono kaj Kanado kun la ACSA Distinguished Professor Award.

Vidi ankaŭ
----------

* Kategorio Profesoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Profesoro en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Dekano
* Dojeno
* Doktoro
* Fakultato
* Masakro de Lvovaj Profesoroj
La **Or-kulturo de Sankta Aŭgusteno** estas unu el la indiĝenaj or-kulturoj de Kolombio.

La regiono de **Sankta Aŭgusteno** en Kolombio situas en la t.n. **Kolombia Montmasivaĵo**, (hispanlingve: *"Macizo Colombiano"*), kie la monto-ĉeno Andoj disiĝas en du branĉojn, kaj ankaŭ kie naskiĝas la riveroj Kaŭko kaj Magdaleno.

La loko estas pli fama pro siaj homoidaj skulptaĵoj (Vidu →) faritaj, el vulkana magmo, de kulturo malaperinta jam ok jarcentojn antaŭ la alveno de la hispanaj konkeristoj.

Ekde pli ol du mil jarojn antaŭ la nuntempo, nomadantaj terkulturistoj disvastiĝis tra tiea areo de 500 kvadratkilometroj. Terasoj kaj kanaloj de ilia terkulturisma vivo alternas kun artefaritaj montetoj, kiuj kovras iliajn monumentajn tombejojn "garditajn" de skulptaĵoj.

La gravulojn ili entombigis akompanitajn de oferaĵoj el argilo (ceramikaĵoj) kaj el oro, en mita etoso imagita kun: Estaĵoj havantaj buŝojn de jaguaro kaj agreseman mienon, gardistoj kun armiloj, rabobirdoj, serpentoj kaj aliaj bestoj.

La figuro de Kajmano-Homo respondas al ŝamano, religia gvidanto, kiu – laŭ ilia kredo – havas la kapablon aliformiĝi en felisulon por konservi ekvilibron inter kontraŭaj fortoj de la kosmo.

### Vidu ankaŭ

* Sankta-Aŭgustena Arkeologiejo

* Kategorio Sankta Aŭgusteno (or-kulturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dirk KOLLMAR** (naskiĝinta la 6-an de septembro 1963 en Oettingen in Bayern, mortinta la 3-an de majo 2014 en Gotha) estis germana managero ekonomia, funkciulo de korbopilkado kaj ilustranto de porinfanaj libroj.

Vivo
----

Kollmar frekventis internulejon kun sporta fokuso en Munkeno kaj trapasis la ekzamenon abiturientan, sekcio korbopilkado. Li aktivis kiel ludisto i.a. en Nördlingen. Post militservo en paraŝuta taĉmento li studis de 1988-91 teknologiojn bierfarejan kaj trinkaĵfaradan en Weihenstephan ĉe la Teknologia Universitato Munkeno.

En 1991 li komisiitis far la patro Günther Kollmar serĉi en la eksa GDR taŭgajn fabrikejojn kaj deponejojn por la bierfarejo *Oettinger*. Li trovis en Gotha la popolproprietan entreprenon *VEB Gothaer Brauerei*. LI pligrandigis tiun ĉi firmaon. Oferton labori ĉe la usona konzerno *Anheuser-Busch* li rifuzis kaj ekestris la Oettinger-bierfarejon kune kun la patro en la 1994-a jaro.

Kun samepensantoj li fondis en 1998 la sportklubon *Basketball in Gotha e.V.* (BiG) kiun li subtenadis kiel prezidanto kaj kies unua vira teamo sukcesis suprenrangiĝi al la dua federacia ligao *ProA*. Ekde 2009 Kollmar estis ĉefo de la Turingia Korbopilkada Ligo. En la loĝurbo Luisenthal li krome tenadis gastejon kun bierfarejo-muzeo.

Post la forpaso de la patro en 2013 Kollmar havis pli ol 80% de la kompanianaj kaj voĉdonrajtaj eroj. En 2014 li mortis pro apopleksio.

Premioj
-------

* 2011 Bundesverdienstkreuz am Bande für soziales Engagement
* 2011 Myconius-Medaille der Stadt Gotha

Verkoj
------

* *Paul Piranha und das Blauteil*, Gotha 2012.
* *Paul Piranha und der Blubbersee*, Gotha 2010, ISBN 978-3-00-032539-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kollmar en la Munzinger-leksikono pri personuloj
* La bierfareja muzeo en Luisenthal Arkivigite je 2015-01-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Korbopilkado en Gotha

Piednotoj
---------

1. ↑   Nekrologo en gazeto TA. Arkivita el la originalo je 2014-05-06. Alirita 2015-01-07.
La **Metropola urbo Venecio** (itale *Città Metropolitana di Venezia*, ĝis 2014 *provincia di Venezia*) estas fakta provinco en Italio, kiu la 1-an de januaro 2015 ricevis la statuson de metropola urbo. Ĝi situas en la historia regiono Veneto, nordoriente de la Adriatika Maro. Ĉefurbo de la teritorio estas la samnoma urbo Venecio.

Ĝi najbaras nord-oriente al regiono Friulo-Venecio Julia kun ties provincoj Udine kaj Pordenone, okcidente kun provinco Padova kaj provinco Treviso kaj sude kun provinco Rovigo. Oriente situas la Adria Maro.

Al la provinco apartenas la insuloj de la Laguno de Venecio.

Historio
--------

La provincon Venecio kreis la aŭstria imperio post la malvenko de Napoleono Bonaparte, en la limoj de la adria departemento, kiu siavice estis kreita de la regantoj de la napoleona regno italia. Tiu departemento ampleksis la teritorion de Dogado, al kiu laŭvice aldoniĝis la friulaj kantonoj de Aquileia, Latisana kaj Portogruaro. Aŭstrio kreis el ĝi la provincon Venecio, tamen forprenante la friulajn distriktojn, kiujn ĝi metis en la provincon Friulo, escepte de distrikto Portogruaro, kiu restis venecia.

Situo de la provinco de Venecio kaj de la aliaj provincoj de la regiono Veneto

Gravaj municipoj
----------------

* Venecio (Venezia) - 271.251 loĝantoj
* Chioggia - 51.336 loĝantoj
* San Donà di Piave - 38.072 loĝantoj
* Mira - 37.672 loĝantoj
* Mirano - 26.123 loĝantoj
* Portogruaro - 25.158 loĝantoj
* Jesolo - 23.465 loĝantoj

Aliaj geografiaj elementoj
--------------------------

* Laguna del Mort

Vidu ankaŭ
----------

* Regionoj kaj provincoj de Italio

  


|  |  |
| --- | --- |
|   Regionoj kaj provincoj de Italio
    → Provincoj de **Veneto** | Flago de Italio
Flago de Veneto |
| BL Beluno - PD Padovo - RO Rovigo - TV Trevizo 
VE Venecio - VR Verono - VI Viĉenco |

* Metropola urbo Venecio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Metropola urbo Venecio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Metropola urbo Venecio en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
La grafiko de la koeficiento de Gini
Mondmapo montranta de enspezmalegaleco inter la loĝantaro ene de la landoj mem uzanta Gini-koeficientoj laŭ lando. Surbaze de datumoj de la Monda Banko, kiuj iras de 1992 ĝis 2018. 
Mondmapo montranta de riĉecmalegaleco inter la loĝantaro ene de la landoj mem uzanta Gini-koeficientojn laŭ landoj por 2019.  
**Koeficiento de Gini** mezuras malekvivalentecon de enspezoj en la ekonomio de iu populacio (ŝtato, popolo, regiono ktp.). Tiun koeficienton enkondukis la itala ekonomikisto Corrado Gini [korRAdo ĜIni].

La koeficiento de Gini estas nombro inter 0 kaj 1. 0 signifas la tutan ekvivalentecon (ĉiu mastrumaĵo havas la saman enspezon) kaj 1 signifas la tutan malekvivalentecon (unu persono havas la tutan enspezon kaj aliaj havas nulan enspezon).

La koeficiento estas mezurita helpe de areoj sur la Kurbo de Lorenzo.
Tiu indikas por ĉiu parto *x* de la populacio, kiun parton de la enspezoj havas la *x* malplej enspezantaj anoj.
Se estas plena egaleco, la kurbo de Lorenzo estas diagonalo inter la punktoj (0,0) kaj (1,1).
Pro sia difino la kurbo de Lorenzo ne povas superi la diagonalon.
La Gini-koeficiento estas la rilato de la areo inter la kurbo de Lorenzo kaj la diagonalo kaj la areo sub la diagonalo (tiu areo egalas al 1/2).

La difino de la Gini-koeficiento estas aplikebla ne nur al enspezoj, sed ankaŭ al posedo (se neniu havas negativan posedon, t. e. ŝuldoj) aŭ aliaj sociaj ecoj.

Ekzemplaj valoroj de la koeficiento de Gini estas:

* Aŭstrio 0,313 (2002)
* Britio 0,360 (1999)
* Danio 0,247 (2004)
* Francio 0,327 (1995)
* Germanio 0,283 (2000)
* Italio 0,360 (2004)
* Japanio 0,249 (1993)
* Usono 0,408 (2000)

Referencoj
----------

1. ↑  "GINI index (World Bank estimate) | Data". *data.worldbank.org*. Retrieved 23 July 2020.
2. ↑  "Global wealth databook 2019" (PDF). *Credit Suisse*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Koeficiento de Gini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* CHEN Lina: ĈINIO: Granda distanco inter riĉeco kaj malriĉeco el *Monato*