*La Mastro de l' Ringoj* de J. R. R. Tolkien, verkita originale en la angla, poste estis tradukita, kun diversaj gradoj de sukceso, en dekojn da aliaj lingvoj. Tolkien, fakulo pri ĝermana filologio, ekzameninta tiujn tradukojn, kiuj estis sub preparo dum lia vivdaŭro, havis rimarkojn kiuj reflektas ambaŭ la tradukan procezon kaj lian laboron. Por helpi tradukistojn, kaj ĉar li estis malkontenta pri kelkaj elektoj faritaj de fruaj tradukistoj kiel Åke Ohlmarks, Tolkien skribis sian ***Gvidilon al la Nomoj en La Mastro de l' Ringoj*** (1967).

Fruaj tradukoj
--------------

La unuaj tradukoj de *La Mastro de l' Ringoj* estis tiuj en la nederlandan (1956-7, Max Schuchart) kaj svedan (1959–60, Åke Ohlmarks) lingvojn. Ambaŭ uzis konsiderindajn liberecojn kun ilia materialo, evidenta jam de la interpretado de la titolo, *In de Ban van de Ring* "Sub la Sorĉo de la Ringo" kaj *Härskarringen* "La Reganta Ringo", respektive. Plejmulto de pli lastaj tradukoj, komencanta kun la pola *Władca Pierścieni* en 1961, faris la titolon en laŭvortaj tradukoj. Cetere ne-laŭvortaj titolaj tradukoj post la pola traduko estas la japana 指輪物語　(ゆびわものがたり) "Legendo de la Ringo", finna *Taru Sormusten Herrasta* "Legendo de la Mastro de l' Ringoj", la unua norvega traduko *Krigen om ringen* "La Milito de la Ringo" kaj Okcidenta Frisian, *Mastra fervorulo Alle Ringen* "Mastro de Ĉiuj Ringoj".

Tolkien en ambaŭ kazoj de la nederlanda kaj la sveda kontraŭargumentis forte dum la tradukoj estis en progreso,  aparte koncerne al la adapto de konvenaj nomoj.

Malgraŭ longa korespondado, Tolkien ne sukcesis en konvinkado de la nederlanda tradukisto por liaj kontraŭstaroj kaj estis simile ĉagreniĝita en la sveda kazo.

### Nederlanda traduko (Schuchart)

Koncerne al la nederlanda versio, li skribis

> Tamen, se oni legas la nederlandan version, oni vidos, ke malmulto ŝanĝiĝis krom la nomoj de certaj karakteroj. 
> 
> 

### Sveda traduko (Ohlmarks)

ÅKe Ohlmarks (1911–1984) estis tre produktema tradukisto, kiu dum sia kariero krom Tolkien-aj verkoj, aperigis ankaŭ svedajn versiojn de Shakespeare, Dante kaj la Nobla Korano. Tolkien ege malŝatis la tradukon de Ohlmarks de *La Mastro de l' Ringoj*, tamen, ne pli ol tiom, kiom li malŝatis la nederlandan tradukon de Schuchart.

### Esperanto

Tolkien foje skribis:

> Mia konsilo al ĉiuj, kiuj havas la tempon aŭ inklinon koncerni sin mem kun la movado de internacia lingvo  estus: "Subtenu Esperanton lojale."
> 
> 

William Auld (1924 –2006), skota poeto, aŭtoro, tradukisto kaj revua redaktoro kiu verkis ĉefe en Esperanto, tradukis la verkojn de Tolkien kiel sekvas:

* *La kunularo de l' ringo*, de J.R.R. Tolkien (1995)
* *La du turegoj*, de J.R.R. Tolkien (1996)
* *La reveno de la reĝo*, de J.R.R. Tolkien (1997)
* *La hobito*, de J.R.R. Tolkien (poemoj kaj kantoj; kun Christopher Gledhill, 2000)
* La Hobito, aŭ Tien kaj Reen, de J.R.R. Tolkien (poemoj kaj kantoj; kun Christopher Gledhill, Evertype 2015, ISBN 9781782011101, ISBN 9781782011095)

Listo de tradukoj
-----------------

La nombro de lingvoj en kiujn la verkoj de Tolkien estis tradukitaj estas submetata al  debato. HarperCollins eksplicite enlistigas 38 (aŭ 39) lingvojn en kiuj tradukoj de "*La Hobito* kaj/aŭ *La Mastro de l' Ringoj*" ekzistas:

Baska, bretona, bulgara, kataluna, ĉinaj (Simpligita kaj Tradicia), kroata, ĉeĥa, dana, nederlanda, estona, finna, franca, galicia, germaa, greka, hebrea, hungara, Islanda, indonezia, itala, japana, korea, latva, litova, marata, norvega, pola, portugalaj (eŭropa, brazila), rumana, rusa, serba, slovaka, slovena, hispana, sveda, taja, turka, ukraina, vjetnama.
Por kelkaj de ĉi tiuj lingvoj, estas traduko de *La Hobito*, sed ne de *La Mastro de l' Ringoj.* Por kelkaj lingvoj, estas pli ol unu traduko de *La Mastro de l' Ringoj.* Ĉi tiuj precipe inkluzivas rusan, cetere sveda, norvega, germana, pola kaj slovena.

Krom lingvoj menciitaj supre, estas eldonitaj tradukoj de la Hobito en albana, araba, armena, belorusa, Esperanto, faroesa, kartvela, irlanda, luksemburga, makedona, moldavia kaj persa.

Vidu ankaŭ (angle)
------------------

* Translations of *The Lord of the Rings* into Russian
* Translation of *The Lord of the Rings* into Swedish
* Bibliography of J. R. R. Tolkien
* International reception of Tolkien
* Translations of *The Hobbit*

Bibliografio
------------

* Wayne G. Hammond and Christina Scull, *The Lord of the Rings: A Reader's Companion* (2005), ISBN 0-618-64267-6, 750-782.
* Allan Turner, *Translating Tolkien: Philological Elements in "The Lord of the Rings,"* Frankfurt: Peter Lang, 2005. ISBN 3-631-53517-1. Duisburger Arbeiten zur Sprach– und Kulturwissenschaft no. 59.
* Mark T. Hooker, *Tolkien Through Russian Eyes,* Walking Tree Publishers, 2003. ISBN 3-9521424-7-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Complete list of translations of The Lord of the Rings (with all bibliographical details) Arkivigite je 2020-10-13 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • r*La Mastro de l' Ringoj* de J.R.R. Tolkien |
| --- |
| *La Kunularo de l' Ringo* • *La Du Turegoj* • *La Reveno de la Reĝo* |
| Roluloj | 

|  |  |
| --- | --- |
| La Kunularo de l' Ringo | Frodo Baginzo • Samsaĝo Vato • Gajadoko Brandoboko • Peregrino Tjuko • Gandalfo • Aragorno • Legolaso • Gimlio • Boromiro |
| Aliaj | Arbobarbo • Arvena • Bilbo Baginzo • Denetoro • Elrondo • Eomero • Eovina • Faramiro • Galadriela • Glorfindelo • Golumo • Sarumano • Saŭrono • Teodeno • Tom Bombadiljo • Vermlango |

 |
| Geografio | Eriadoro (Brio • Malnova Arbaro • Rivendelo • La Provinco (Bag-Endo)) • Gondoro • Harado • Lotlorieno • Mornarbaro (Dol Gulduro) • Morio • Mordoro (Baraduro • Monto de Sorto) • Rohano • Isengardo |
| Objektoj | mitrilo • palantiroj • Piko • Unu Ringo |
| Filmaj adaptoj | *La Mastro de l' Ringoj* (*La Mastro de l' Ringoj: La Kunularo de l' Ringo* • *La Mastro de l' Ringoj: La Du Turoj* • *La Mastro de l' Ringoj: La Reveno de l' Reĝo*) |
| Tradukoj de La Mastro de l' Ringoj |

 |