recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉizaĵo de John Everett Millais: pri la *Parabolo de la atvalora ŝtono.*
La **Agoj de Petro kaj de la Dekdu** (apostoloj) estas apokrifo de la Nova Testamento koncernanta Petron apostolon, verkitan inter la duono de la 2-a jarcento kaj la komenco de la 3-a. Origine agnostika, perdiĝinta laŭlonge de jarcentoj, ĝi estis retrovita en 1945 inter Kodeksoj de Nag Hammadi.

La tekso estas alegoria rakonto pri perlokomercisto, kiu isnpiriĝas al la kanonika parabolo de Mateo (13,45-46) kiu recita: "45 Cetere, la regno de la ĉielo similas al komercisto, serĉanta belajn perlojn; 46 kaj trovinte unu multevaloran perlon, li iris kaj vendis ĉion, kion li posedis, kaj aĉetis ĝin.".

La alegorio priskribas la historion, similan al la parabolo de la Evangelio: perlokomrcisto elmetas al vento perlon altprezan. Sed al la malriĉuloj lin atendantaj por ĝuj de la supozita riĉa profito, li anoncas la lokon kie la altvalora Perlo troviĝas: fine klare aperas ke la komercisto estas la Jesuo mem, pliprecize la komercisto mem estas la Perlo.

La malfrua epoko kaj la stilo tro fabele impregnita igas la apokrifon senfundamenta historia raporto, kvankam ĝi povus esti, almenaŭ parte, eĥo de antikvaj buŝaj memoraĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Apokrifoj de la Nova Testamento
* sankta Petro apostolo
* Agoj de Petro
* Agoj de Paŭlo
* Agoj de Petro kaj Andreo
* Agoj de Petro kaj Paŭlo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angleVoĉo el la retejo earlychristianwritings.com
* angleTraduko zorge de Douglas M. Parrott e R. McL.Wilson el la retejo gnosis.org
* Anglalingva teksto de la verko
**Agogiko** (greke ἄγειν (ágein) = gvidi) signifas la arton de la tempoŝanĝo kadre de muzika prezentado. La ŝanĝoj situas ekster la mekanikaj tempovaloroj (metronomo) kaj estas eroj de la muzika interpretado per dirigento aŭ solisto.

Tio koncernas precipe fajnaj temponuancigoj ene de muzikaj frazoj ĉe melodiaj aŭ harmoniaj kulminoj, kiuj organizas kaj vivigas la prezentadon esprimplene. Tiel grandaj intervaloj bezonas iomete pli da tempo ol malgrandaj, harmoniaj apoĝaturoj aŭ la unua tono de duoligaturo estas iomete dilatataj.

La doktrinon pri tiuj ĉi temoŝanĝoj oni nomas laŭ Hugo Riemann agogiko. Riemann enkondukis la nocion en la muzikan lingvaĵon en la jaro 1884.

Ekzemplo por agogiko: la supra linio montras la ludendan melodion, la malsupra linio montras ĝian interpretadon per agogikaj rimedoj
Grandajn temoŝanĝojn komponisto povas marki en la partituro, ekz.:

* accel. (accelerando) - akcela
* string. (stringendo) - urĝa
* ritard. (ritardando) - malakcela
* rall. (rallentando) - larĝiĝa
* rit. (ritenuto) - tuj plimalrapidi
* smorz. (smorzando) - mortanta
* mosso - mova

evtl. ankaŭ kun la aldono "poco a poco", iom post iom

La arte kondiĉitaj tempoŝanĝoj povas paraleli kun ŝanĝoj en la dinamiko. Ambaŭ kune formas la kernon de la prezentarto de muzikisto kaj per ilia plej efika utiligo tiu ĉi pruvas sian artan spritecon kaj sentan maturecon.

Accelerando
-----------

**Accelerando**, itale: *akcela*, estas en la muziko koncertadinstrukcio en nototekstoj por muzikistoj kaj dirigentoj.

Ekzistas variaj specoj de accelerando, ofte komponistoj skribas aldone *poco a poco* (iom post iom). Tamen ĉiam accelerando havu elirtempon (malnovan tempon) indikatan per metronomo kaj enkonduki en novan tempon. Kelkaj komponistoj malpreferas tiun ĉi klarecon, kaj ĉikaze la tempo de accelerando estas afero de interpretado.

La malo de accelerando estas *ritardando* (*malakcela*), kiu estas distingenda de la *ritenuto* (retenata), "mallonga persistado". Ĉi tiu diferenco ofte kondukas en miskomprenojn kaj diskutojn je la realigo de muzikaĵo, ĉar ambaŭ terminoj estas mallongigeblaj per **rit.**.

Ritardando
----------

**Ritardando** (itale: bremsa, malakcela) estas koncertinstrukcio en la muzikdoktrino kaj postulas – male al *accelerando* – la bremsadon de la tempo dum muzikaĵo. En la moderna popmuziko ĝi aperas preskaŭ nure je la fino de peco, dum kiam la klasika muziko vigle uzas ĝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Rubato

Eksteraj ligiloj
----------------
Pentraĵa priskribo de la disputo inter Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo kaj Simon Magus (de Avanzino Nucci).
La **agoj de Petro kaj Paŭlo** aŭ **pasiono de Petro kaj Paŭlo** estas apokrifo de la Nova Testamento rilate la apostolojn Petron kaj Paŭlon, verkita greklingve post la 4-a jarcento.

La teksto priskribas la alvenon de Petro kaj Paŭlo al Romo. 

La kruelega Simon Magus kaŝinstigas Neronon kontraŭ la du apostoloj. La dokumento aparte priskribas longan disputon inter la tri antaŭ la imperiestro. Simon Magus promesas al la imperiestro ke mem supreniras al la ĉielo sub liaj okuloj; li efektive ekflugas kaj Nerono konvinkiĝas pri la sincereco de Simon Magus, sed Petro ekpreĝas kaj Simon falas teren kaj mortas.

Nerono enprizonigas Petron kaj Paŭlon kaj ilin mortokondamnas. Paŭlo estas senkapigita laŭlonge de la ostia vojo, kaj antaŭ morti sanigas okulon de virino Perpetua. Oni pretas krucumi Petron sed tiu ekdiras: ""Mi ne indas esti krucumita kiel mia Sinjoro"", kaj oni lin krucumas kun la kapo al malalto.

Je la konsidero ke la kompilado multe malfruas kaj la stilo odoras tro fabele, la apokrifo ne povas esti taksata fidela historia raporto, malgraŭ ke oni ne povas ekskludi ke ĝi povas repreni antaŭajn buŝajn tradiciojn kvankam enplektitajn en fabeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Apokrifoj de la Nova Testamento
* Petro apostolo
* Ago de Petro
* Agoj de Petro
* Agoj de Petro kaj Andreo
* Agoj de Petro kaj de la dekdu
* Historio de la virino en kristanismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle  Anglalingvaj Agoj de Petro kaj Paŭlo.
* angle  el la retejo Christian Classics Ethereal Library
* angle  el la retejo gnosis.org


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 514716
 |
Skeleto de braĥiosaŭro en Ĉikago
Braĥiosaŭro
Komparo de grandecoj de homo kaj braĥiosaŭro
**Braĥiosaŭro** (*Brachiosaurus*) apartenas al la plej grandaj konataj saŭropodaj dinosaŭroj (kaj per tio ankaŭ al la plej grandaj surteraj animaloj de ĉiuj tempoj). Tiu ĉi grandegulo vivis fine de la ĵurasia periodo antaŭ proksimume 150 milionoj da jaroj sur teritorioj de Usono (Colorado, Wyoming, Utah) kaj Eŭropo (Portugalio). Braĥiosaŭro estis preskaŭ 20-22 metroj longa, 12-13 metroj alta kaj ĝi povus pezi ĉirkaŭ 30 ĝis 50 tunoj.

Tenantoj de rekordo
-------------------

Ĝis la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento tiu ĉi saŭropodo estis la plej granda bone konata dinosaŭro, sed poste superis ĝis kelkaj nove malkovritaj specioj de grandegulaj saŭropodoj (*Supersaurus vivianae*), *Sauroposeidon proteles*, *Argentinosaurus huinculensis* kaj *Puertasaurus reuili*).

Populareco
----------

Braĥiosaŭro apartenas al la plej konataj kaj la plej popularaj dinosaŭroj en filmo Ĵurasia parko, danke al kiu ĝi fariĝis konata. Skeleto de "*Brachiosaurus*" *brancai* (nun *Giraffatitan brancai*) en berlina muzeo de Humboldt estas senĉese la plej alta kunmuntita skeleto de dinosaŭro en la mondo.

Interesaĵoj
-----------

* La pezo de cerbo de tiu ĉi dinosaŭro ne superis unu centmilonon de la pezo de korpo (ĉe mezproksima homo tio estas unu kvindekono).


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Dinosaŭroj |

* Braĥiosaŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Braĥiosaŭro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Braĥiosaŭro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Agorio** (sanskrite अघोर, *aghorī*) estas miljara radikala, religia komunumo, sekto de ŝivisma tantra hinduismo en Barato. Ĉar ĝi rompas la tradiciajn, sociajn, sociologiajn tabuojn, konvenciojn de la hindua socio, plimulto de la indua socio rifuzas ĝiajn vivstilon, kutimojn. Ĝia nomo baziĝas sur *Aghora*, kromnomo de Ŝivo. Ĝiaj membroj estas traktataj kiel saduoj.

La sekto estas posteulo de fifama tantra sekto de la kapalikoj, la sekto mem ligas sian originaon al Kina Rama, vivinta verŝajne en la 18-a jarcento.

Agorioj estas konataj pro sia tre forta asketismo, pro kio la nombro de ĝiaj sekvantoj estas eta, ĉirkaŭ mil, kies plimulto vivas en Varanasio, kie troviĝas tombo de Kina Rama.

Ili vivas proksime al kadavro-forbruligejoj kaj ili rimarkeblas pri uzo de kranio kiel almozpeta ujo, kiu devas konstante memorigi pri la forpaso. Ili intence esprimas sin kiel "frenezuloj" en lingvaĵo kaj konduto. Ili manĝas do partojn de kadavroj (tiel do krudan karnon aŭ viandon), ĉar ili taksas ilin senspirita materialo. Ili ankaŭ konsumas alkoholaĵojn, uzas cindron de kadavroj, praktikas sekson.

* Kategorio Agorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Por aliaj uzoj, vidu la paĝon Benito Juárez (apartigilo).*

**Benito Pablo JUÁREZ GARCÍA** [Ĥŭares Garsia] (naskiĝis la 21-an de marto 1806 en San Pablo Guelatao (Oaxaca), mortis la 18-an de julio 1872 en la nacia palaco en Meksikurbo) estis prezidanto de Meksiko inter 1858 kaj 1872.

Juárez estis indiĝena meksikano deveninta de la zapotekoj kaj lernis la hispanan lingvon nur en la aĝo de 12 jaroj. Kiel guberniestro de la provinco Oaxaca li distingis sin per progresema agado. Sub la prezidanteco de Santa Anna li estis arestita kaj deportita al Havano; li sukcesis fuĝi al Nov-Orleano, kie li vivis ĝis 1855.

Dum la regado de Juan Álvarez li estis ministro pri justico kaj publika klerigo. Li instigis progresemajn leĝojn, kiuj preparis la konstitucion de 1857, kiam li estis nomumita prezidanto de la Plej Supera Tribunalo.

Konservativula ribelo ekigis la reforman militon, dum kiu Juárez en 1858 senbalote alprenis la prezidantecon de la respubliko kaj unu jaron poste proklamis reforman leĝaron. Tiu leĝaro konsistigas la bazon de la moderna meksika ŝtato; ĝi konfiskis la bienojn de la klerikaro, ŝtatigis la terenon kaj deklaris la disecon de eklezio kaj ŝtato.

Post iro en Meksikurbon en 1860 li estis en 1861 konfirmita kiel prezidanto. Pro la malfacila fiska situacio li suspendis la pagon de eksterlandaj ŝuldoj, kontraŭ kio protestis Francio, Hispanio kaj Britio. Sekvis invado de francaj trupoj, kun la konsento de la malvenkintoj de la reforma milito
kaj la proklamado de Maksimiliano de Habsburgo kiel imperiestro de Meksiko, kiu formale regis de 1864 ĝis 1867.

Apogate de la burĝaro kaj granda parto de la kamparanaro Juárez sukcesis organizi reziston al la invadintoj.
Kvankam li devis retiriĝi ĝis la ekstrema nordo de la lando, li fine ricevis helpon de Usono, kiu esperis tiel malgrandigi la influon de la eŭropaj ŝtatoj.
Tiel Juárez sukcesis rekonkeri la ĉefurbon kaj iĝis reelektita kiel prezidanto en 1867. Li regis en tiu periodo tre aŭtoritatece kaj frontis pli kaj pli grandajn financajn problemojn.

En 1871 li estis reelektita, sed lia sano jam estis malforta. En 1872 li mortis, laŭ iuj pro angino, laŭ aliaj pro apopleksio aŭ koratako.

Benito Juárez estas konsiderata nacia heroo de Meksiko. La germana verkisto Karl May priskribas lian agadon en sia romano *Das Waldröschen* (la arbara rozeto), en kiu li tamen iom unuflanke prezentas la historiajn detalojn.

Citaĵo
------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Entre las personas, como entre las naciones, el respeto al derecho ajeno es la paz. **"** |   | **„** Inter homoj, kiel inter nacioj, respekto al alies rajto estas paco. **"** |
| — Benito Juárez |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Benito Juárez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Benito Juárez en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Historio de Meksiko
* meksik-usona milito
* Benito Juárez (Komunumo en Veracruz)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30175
* GND: 118640046
* LCCN: n50038833
* VIAF: 86911170
* ISNI: 0000 0001 2142 4505
* SUDOC: 028431871
* BNF: 12026848h
* NLA: 35492040
* BIBSYS: 90758840
* NKC: jo20000080567
* BNE: XX1161786
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Grenatbrusta grundokolombo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Claravis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. mondetoura*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Claravis mondetoura****(Bonaparte, 1856) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Grenatbrusta grundokolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Grenatbrusta grundokolombo** (iam *Claravis mondetoura* kaj nun *Paraclaravis mondetoura*) estas specio de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.

Disvastigo
----------

Ĝi troviĝas el suda Meksikio tra Salvadoro, Gvatemalo, Honduraso, Kostariko, Panamo, Kolombio, Ekvadoro kaj Venezuelo ĝis Peruo kaj Bolivio.

Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj montetoj.

Aspekto
-------

Plenkreskuloj masklaj havas blugrizajn suprajn partojn kaj pli palajn grizajn subajn partojn, iĝante blankeca en vizaĝo kaj tute grenatkolora en brusto (de kie venas la nomo). La flugilplumoj estas nigrecaj, la vosto estas malhela kun grizaj centroplumoj kaj la flugiloj estas markitaj je nigro kun du flugilstrioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* BirdLife International 2004. Claravis mondetoura. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  24a Julio 2007.
**Brazuelo** [braZŬElo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Astorga (Tero Astorga), en la centro de la provinco, ene de la tradicia areo La Maragatería. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan. *Brazuelo* estas komprenebla etimologie kiel Braketo.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de Astorga* (Tero Astorga) centre, verdecgriza.
Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Bonillos, Brazuelo, Combarros, El Ganso, Pradorrey, Quintanilla de Combarros, Requejo de Pradorrey, Rodrigatos de la Obispalía kaj Veldedo, okupas totalan areon de 98,13 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 306 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 62 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Torre del Bierzo, Villagatón, Magaz de Cepeda, Santa Colomba de Somoza, Villaobispo de Otero kaj Astorga.

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758264
* VIAF: 316735697
 |
La **kapelo Ĉieliro de Maria** estas romkatolika monumento historia en vilaĝo Hédervár (Hungario). Ĝi estis dum la historio ankaŭ paroĥa preĝejo kaj tombeja preĝejo de magnata familio Héderváry.

Historio
--------

La konstruaĵo estis konstruita inter 1296 kaj 1303. En la 17-a jarcento jam elĉerpiĝis la tombaj lokoj, tial la familio konstruis barokan flankan kapelon kun kripto. En 1808 la tomblokoj denove elĉerpiĝis, tial la familio konstruis plian urnon kaj samtempe la plena kapelo renoviĝis. En la 19-a jarcento ĝi ricevis novgotikan fasonon kaj en 1994 restaŭraj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en protektita tombejo. Antaŭ la kapelo kreskas kverko, laŭ la biologoj almenaŭ sep cent jaraĝa. En la fasado la kvadrata turo preskaŭ plene reliefas. La enirado estas tra la turo. La turopinto estas piramida. La navo finiĝas en rektangula absido, kiu estis pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. Arkeologoj supozas, ke fenestro de la absido estas romanika. Interne krom la urnoj kaj tomboj menciindas ligna statuo pri Sankta Maria.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* la koncerna hungara teksto estas legebla pli malsupre



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
aŭtotrafilko kaŭzas disvastiĝon de plantsemoj.
**Agoĥorio** estas ka nekonscia disvastigo de plantoj (disvastigmeĥanismoj de planto) fare de la homo. Agoĥorio estas apud la eteloĥorio kaj speiroĥorio subformo de la r hemeroĥorio, la disvastigo de plantoj fare de la homo.

Sur tero agroĥoriaj plantoj aperis ofte en havenoj, stacidomoj aŭ laŭlonge de la reloj. Intertempe montriĝas, ke hodiaŭ aŭtoj grave partoprenas en la disvastigo de plantoj.

Pere de agoĥorio antaŭ ĉio disvastiĝas akvoplantoj. Precipe la balastakvo de grandaj ŝipoj kulpas pri la disvastigado. Agoĥorie transportataj plantoj havas precipe negativan efikon al la marborda faŭno kaj flaŭro..

Literaturo
----------

* Alfred Crosby: *Die Früchte des weißen Mannes.* Campus, Frankfurt am Main 1991, ISBN 3-593-34418-1.
* Bernhard Kegel: *Die Ameise als Tramp. Von biologischen Invasoren.* Heyne, München 2002, ISBN 3-453-18439-4.
* Tim Low: *Feral Future. The untold story of Australia’s exotic invaders.* Penguin Books Australia, Ringwood, 2001, ISBN 0-14-029825-8.
* Angelika Lüttig, Juliane Kasten: *Hagebutte & Co - Blüten, Früchte und Ausbreitung europäischer Pflanzen.* Fauna, Nottuln 2003, ISBN 3-93-598090-6.
Monumento en Krefeld. **Karl WILHELM**, ankaŭ *Carl Wilhelm* (naskiĝinta en la 5-a de septembro 1815 en Schmalkalden, mortinta samloke en la 26-a de aŭgusto 1873) estis germana korusdirektoro. Li estas plej konata kiel la komponisto de la kanto *Die Wacht am Rhein*, la neoficiala nacia himno (krom: *Heil dir, im Siegerkranz*) post 1871.

Vivo
----

Wilhelm studis en Kassel ĉe Louis Spohr, kaj poste en Frankfurto ĉe Majno kun Aloys Schmitt kaj A. André. De 1841 ĝis 1864 li estis la direktoro de la kantista rondo *Liedertafel* en Krefeld, por kiu li komponis multajn virajn refrenkorusaĵojn. En Krefeld en 1854 li muzikigis la vortojn de poemo de Max Schneckenburger - "Die Wacht am Rhein" (1840).
En rekono de la sukceso kaj la nacia graveco de tiu kanto, li ricevis la titolon de *Reĝa prusa muzikdirektoro* en 1860 por havigi al si kvar jarojn poste oran medalon de reĝino (pli posta imperiestrino) Augusta.

La 24an de junio 1871, li ricevis personan agnoskon de Otto von Bismarck. En la sama jaro, li ricevis ĉiujaran donacon de la registaro de 3.000 markoj pojare, egale al kvaroblo de averaĝa laborista salajro.

De 1865, Wilhelm laboris kiel la direktoro de la muzikkunularo en Schmalkalden.

Literaturo
----------

Landeszentralen für politische Bildung Hamburg und Schleswig-Holstein (eld.): *Historische Lieder aus acht Jahrhunderten*, Hamburg 1989, ISBN 3-87474-851-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl Wilhelm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Karl Wilhelm en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Teksto de *Die Wacht am Rhein*.
* Notoj kaj verkoj de Wilhelm.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 487375
* GND: 117380970
* LCCN: no98133590
* VIAF: 3247114
* ISNI: 0000 0001 1872 3846
* BNF: 16268923n
* MBA: 2b5490ba-c5e5-4114-876f-2ccd61bd2057
* NKC: mzk2010594608
* BNE: XX1497989
 |
la ruino de la kastelo Veldenz, 2005
kastelo Veldenz, 2007
**kastelo Veldenz** proksime al la valo de la rivero Mozelo estas ruino de burgo ĉ. 1,5 km sudoriente de la komunumo Veldenz. La vorto kastelo ne estas tre prciza, pli bone estus burgo.

Situo
-----

La burgo troviĝas en la distrikto Bernkastel-Wittlich, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi troviĝas sur 320 m alta montsprono 180 m super la akvonivelo de la Mozelo. Ĝi situas ĉe la deklivoj de la mezmontaro Hunsrück.

Historio
--------

Hodiaŭ
------

 la ĵetmaŝino (rekonstruo) ĵetas kukurbon

Literaturo
----------

* Alexander Thon, Stefan Ulrich: *„Von den Schauern der Vorwelt umweht ...". Burgen und Schlösser an der Mosel.* Schnell & Steiner, Regensburg 2007, p. 148–153.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Veldenz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Homepage des Schlosses
* Weitere Informationen
* Interessengemeinschaft zur Darstellung eines Haushaltes um 1462 Arkivigite je 2008-02-19 per la retarkivo Wayback Machine

49.8836111111117.0394444444445Koordinatoj: 49° 53′ 1″ N, 7° 2′ 22″ O (mapo)
La **Monda Konserveja Observa Centro** ( angla mallongigo  : **UNEP-WCMC** ) estas agentejo de la Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj (angla mallongigo : UNEP ), starigita en Kembriĝo en Britujo. UNEP-WCMC estas parto de la koncerna mediprogramo ekde 2000, kaj ĝi prirespondas de biodiverseca taksado kaj de subtenado al politika disvolviĝo kaj plenumado. La Monda Konserveja Observa Centro antaŭe estis sendependa organizaĵo kune kondukita de IUCN, UNEP kaj Monda Natur-Fonduso, starigita en 1988. Ankoraŭ pli antaŭe, la Centro estis parto de la Sekretariejo de IUCN.

La aktivecoj de UNEP-WCMC inkluzivas taksadon de biodiverseco, subtenadon de internaciaj konvencioj kiel la Biodiverseca Konvencio ( angla mallongigo CBD) kaj la Vaŝingtona Speciprotekta Konvencio ( angla mallongigo : CITES ), registradon kaj mastrumadon de spacaj kaj nespacaj datumoj pri specioj kaj habitatoj.

Agadoj
------

UNEP-WCMC estas komisiita per la liverado de mondaj indikatoroj pri la skalo de perdoj de biodiverseco kadre la atingendaj celoj por la Biodiverseca Konvencio. Ĝi ankaŭ mastrumas la Mondan Datumbazon pri Protektitaj Areoj kunlabore kun la Internacia Unio por la Konservo de Naturo ( angla mallongigo : IUCN ). Serio de mondaj atlasoj pri biodiversecaj temoj estas publikigitaj fare de UNEP-WCMC kaj eldonitaj de *University of California Press*.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia parko Los Glaciares
* Nacia parko Noel-Kempff-Mercado
* Naturprotektejoj en Sieraleono

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj - Monda Konserveja Observa Centro angle
Enspezimposto laŭ landoj en 2005
Maksimuma enspezimposto laŭ landoj en 2008 
**Enspezimposto** estas tiu imposto, kiun alŝarĝas iu publika instanco je enspezo de la personoj aŭ kompanioj. Tiu imposto kutime estas progresiva, signifante ke ju pli granda la salajro des pli granda la imposto. Enkondukita dum la unua mondmilito, en la evoluintaj landoj la enspezimposto estas la ĉefa enspeza fonto de la ŝtato. Kutime laŭleĝe de la ŝtata jurisprudenca impostsistemo, ĉiuj enspezoj kaj ankaŭ mongajnoj, foje eĉ heredo, estas imposteblaj, do ne nur salaruloj pagas la imposton sed ankaŭ entreprenoj.

Kompaniimposto
--------------

Oni kalkulas el la pura profito, varias laŭ landoj. Ĝi estis enkondukita en 1909 en Usono.

La kompaniimpostoj plej ofte estas konstantaj, ne progresivaj.

Persona enspezimposto
---------------------

Ĝi estas rekta imposto de personoj, plej ofte progresiva, diversa laŭ landoj.

Ĝin unuafoje enkondukis Britio en 1799 per leĝo por financi militon kontraŭ Napoleono. Poste oni foje uzis, foje ne uzis ĝin.

Enkonduko okazis en Hungario en 1850, en Usono en 1913.

Enspezimposto ne estis alŝarĝita en la t.n. socialismaj landoj. Ĝin anstataŭis en tiu epoko pli alta vendimposto.

Negativa
--------

Negativa enspezimposto (ankaŭ konata kiel "laborsubvencio") estas subvencio, kiun la ŝtato regule pagas al malriĉaj laboristoj, por suplementi iliajn enspezojn kaj tiel instigi partoprenon en la labormerkato. La bezono de subvencio fontas el la fakto, ke je malaltaj enspezaj niveloj, senimpostigo ne gravas, ĉar ili eĉ ne atingas la impostan sojlon. Negativa enspezimposto kuniĝas al aliaj iloj, kiuj venis por certigi minimuman enspezon, inkluzive de minimuma salajro kaj enspezkomplemento. Negativa enspezimposto estas konsiderata de ĝiaj propagandantoj kiel alternativa ideo al senkondiĉaj stipendioj.

La ideo de negativa enspezimposto estis disvolvita en la 1940-aj jaroj de brita politikisto Juliette Reese-Williams, kaj en 1962 la ekonomikisto Milton Friedman daŭre faris tion en sia libro *Capitalism and Liberty*.

Ekde 2003 en la Unuiĝinta Reĝlando estis donita subvencio nomata Working tax credit, Laborimposta kredito, kiun la ŝtato pagas al malaltaj salajruloj, kaj ĝiaj principoj similas al tiuj de negativa enspezimposto.

* Kategorio Enspezimposto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124913
* GND: 4070938-3
* LCCN: sh85064772
* BNF: 11934237b
* NDL: 00572313
* NKC: ph117180
 |
***Entamoeba histolytica*** estas anaeroba parazita protozoo kun formo de amebo, kiel ĝia nomo indikas, ene de la genro *Entamoeba*. Estas patogena kaj por homoj kaj por kanisedoj, kaŭzante amebiazon inklude ameban kojliton kaj hepatan absceson. La infekto per *E. histolytica* povas disvolviĝi sensimptome aŭ povas produkti kelkajn de la menciitaj malsanoj. La plej parto de infektoj produktitaj estas sensimptomaj, sed kiam okazas invadaj infektoj, tiuj okazigas tre gravajn konsekvencojn por la gastiganto. Por ekzemplo, la ameba kojlito estas unu de la ĉefaj kaŭzoj de diareo en la mondo, ĉefe en evoluiĝantaj landoj kie ĝi estas la 15a plej ĉefa kaŭzo de diareo dum la unuaj du vivojaroj. Krome, tiu patogeno okazigis ankaŭ eksterintestajn infektojn, ĉefe hepatajn abscesojn, kio siavice okazigis komplikojn multe pli gravajn kiuj povas eĉ iĝi mortiga. Pro tio, kaj pro ties facileco de disvastiĝo kaj kontaĝo, ĝi estas klasita ene de la kategorio B de patogeno de prioritato de biodefendo fare de la *National Institute of Allergy and Infectious Diseases* (NIAID).

Notoj
-----

1. ↑   Shirley, Debbie-Ann T; Farr, Laura; Watanabe, Koji; Moonah, Shannon (1a de julio 2018). «A Review of the Global Burden, New Diagnostics, and Current Therapeutics for Amebiasis». Open Forum Infectious Diseases 5 (7). ISSN 2328-8957. doi:10.1093/ofid/ofy161. Konsultita la 29an de julio 2020.
2. ↑   Kantor, Micaella; Abrantes, Anarella; Estevez, Andrea; Schiller, Alan; Torrent, Jose; Gascon, Jose; Hernandez, Robert; Ochner, Christopher (2a de decembro 2018). «Entamoeba Histolytica: Updates in Clinical Manifestation, Pathogenesis, and Vaccine Development». Canadian Journal of Gastroenterology and Hepatology 2018: 1-6. ISSN 2291-2789. doi:10.1155/2018/4601420. Konsultita la 29an de julio 2020.

* Kategorio Entamoeba histolytica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Entamoeba histolytica en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697879
* GND: 4280086-9
* LCCN: sh86001988
* BNF: 12482755g
 |
Ero de Mnustripto de Nag Hammadi en kiu estas entenataj multaj apokrifaj tekstoj.
La **Agoj de Petro kaj Andreo** estas mallonga apokrifo de la Nova Testamento koncernanta la apostolojn Petron apostolon kaj Andrean apostolon, greklingve verkitan post la 5-a jarcento. Temis pri apendico de la apokrifo Agoj de Mateo kaj Matiaso, poste kondensita kiel aŭtonoma rakonto

La teksto rakontas miraklojn koncernantajn la du apostolojn: interalie Andreo rajdas nubon kaj Petro sukcesas enirigi kamelon tra kudriltruo! Tiu lasta fabela miraklo referencas al la subaj tekstoj

*"24 Kaj cetere mi diras al vi: Estas pli facile por kamelo iri tra trueton de kudrilo, ol por riĉulo eniri en la regnon de Dio. (Mateo 19,24)."*

*""Estas pli facile por kamelo iri tra trueton de kudrilo, ol por riĉulo eniri en la regnon de Dio. (Marko 10,25)."*

Esploristoj taksis de tuj malrealisma la rakontaro, siavice impregnita de gnostikeco.

Vidu ankaŭ
----------

* Apokrifoj de la Nova Testamento
* Petro apostolo
* Agoj de Petro
* Agoj de Petro kaj Paŭlo
* Agoj de Petro kaj de la Dekdu
* Ago de Petro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Agoj de Petro kaj Andreo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Anglalingva teksto de la Adoj de Petro kaj Andreo
* angleTraduzione inglese Arkivigite je 2007-09-05 per la retarkivo Wayback Machine a cura di M.R. James el la retejo Wesley Center Online


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 514970
* VIAF: 2140159477638127990009 7726159478220727990002, 2140159477638127990009
 |
**Francés Fontan** (Parizo, 1929 - Cuneo, 1979) fondinto de la Okcitana Naciisma Partio. 
Filo de fervojisto devenanta el Gaskonio, Fontan estis elfruaĝa memlernanto. Studis lingvojn en Parizo kaj politikon en Tuluzo. 
Malgraŭ ke li devenis el monarkista familio, li militis ĉe la trockiisma grupo *Socialisme et Barbarie*. Pli malfrue li translokiĝis al Nico, kie li militis ĉe la Franca Komunista Partio kaj la *Parti socialiste unifié* (Socialisma Unueca Partio). Post pripensado pri la malkoloniigo de Alĝerio, Vjetnamio kaj Maroko, li fondis la jaron 1959 la Okcitana Naciisma Partio (nuntempe, Partio de la Okcitana Nacio *Partit de la Nacion Occitana*).
Persekutita de la Nicaj aŭtoritatoj akuzita pri samseksemo kaj pri helpo al Fronto por la Nacia Liberigo de Alĝerio, li translokiĝis al la Okcitanaj Valoj de Italio, kie li dum 1967 kunlaboris je la fondiĝo de la Moviment Autonomista Occità (Okcitana Movado Aŭtonomisma). Li loĝis en Frassino, ĉe la Valo Varacha (Piemonto) ĝis sia morto.

Verkoj
------

* *Ethnisme, vers un nationalisme humaniste* (1961)
* *La nation occitane, ses frontières, ses régions* (1969)
* *Orientation politique du nationalisme occitan* (1970)
* *Nationalisme révolutionnaire, religion marxiste et voie scientifique du progrès* (1972)
* *Nationalisme, fédéralisme, internationalisme* (1976)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio de Francés Fontan, TTT-ejo de PNO Arkivigite je 2008-07-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305071
* VIAF: 34577713
* ISNI: 0000 0000 0022 7417
* SUDOC: 08571383X
* BNF: 126062652
 |
La **entjeroj** (aŭ **plenaj nombroj**) konsistas el la naturaj nombroj (1, 2, 3, …), la respondaj negativaj nombroj (−1, −2, −3, …) kaj 0 (nulo). Matematikistoj kutime signas la aron de la entjeroj per {\displaystyle \mathbb {Z} } aŭ **Z**. La naturaj nombroj estas subaro de la entjeroj, kion oni signas per {\displaystyle \mathbb {N} } ⊂ {\displaystyle \mathbb {Z} }.

La nocio de negativa nombro aperis pro la bezonoj de evoluo de algebro, kiu donis komunajn principojn solvi aritmetikajn problemojn, sendepende de ilia konkreta enhavo kaj valoroj de originaj nombrosignifoj. Probable, negativa respondo povas esti komprenita kiel grando de inversa direkto, ekz. movo en iu aŭ en ĝia inversa direkto, posedi havaĵon aŭ havi ŝuldon, ktp. Ankoraŭ en 6-11 jarcentoj en Hindio, oni regule uzis negativajn nombrojn ĝuste en tiu senco, kion ili havas en nuntempo. Sed en Eŭropa scienco ĝi eniris difinitive nur de tempoj de Kartezio (17 jc), kiu donis al negativaj nombroj la signifon de direktitaj eltranĉoj.

Entjeroj povas esti paraj kaj neparaj. *Paraj nombroj* oni konsideras tiujn, kiuj dividiĝas je la nombro 2 sen resto, ekz. −4, −2, 0, 2, 4; la aliajn nombrojn el la nefinia vico de entjeroj oni nomas *neparaj nombroj*, ekz-e −5, −3, −1, 1, 3, 5. Por konstati la parecon de grandaj nombroj, ni rigardas al la fina cifero; se ĝi estas 0, 2, 4, 6, 8 (ekz. 3843924), ĝi estas para nombro, kontraŭokaze (1991) ĝi estas nepara.

La entjero *m* estas nomata divizoro de la entjero *n*, se la kvociento de n per m ankaŭ estas entjero. Ekz-e 3 estas divizoro de 9, kaj 1, 2, 3, 4, 6, 12 estas ĉiuj pozitivaj divizoroj de 12.

Alia grava koncepto estas plej granda komuna divizoro (pgkd) de du nombroj. Ekzemple pgkd(12,16)=4, ĉar 4 estas la plej granda entjero, kiu estas kaj divizoro de 12 kaj divizoro de 16.

* Kategorio Entjero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 1032
* GND: 4134668-3
* NDL: 00570428
* NKC: ph135364
 |
**István HARGITTAI** [iŝtvAn hargitai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hargittai István** estas hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1993), membro de Norvega Scienca Akademio (1988), membro de Academia Europaea (1994).

István Hargittai  naskiĝis kiel *Wilhelm István* la 11-an de aŭgusto 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Hargittai frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Moskvo. Li diplomitiĝis en 1965, li doktoriĝis en 1972. Li eklaboris en laboratorio, kie baldaŭe li estis direktoro. En 1991 li ekinstruis en la universitato, kie baldaŭe li estis katedrestro. Li instruis 7 jarojn en diversaj universitatoj de Usono, krome li instruis ankaŭ en Norvegio, Svedio, Israelo, Svislando, Japanio. En 1977 li doktoriĝis antaŭ MTA. Li partoprenis en redaktadoj de *Structural Chemistry*, *The Chemical Intelligencer*, *Methods in Stereochemical Analysis*, *Leonardo*, *Journal of Biological Systems*, *A kémia újabb eredményei*. Li okupiĝis precipe pri kristalografio. Lia edzino Magdolna Hargittai same estas kemiisto kaj akademiano. István Hargittai ricevis diversajn premiojn.

Memorigiloj
-----------

* satelito 192155 Hargittai

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az elektrondiffrakciós atomtávolság* (1974)
* *Szimmetria egy kémikus szemével* (Simetrio laŭ okulo de kemiisto) (kune kun Nagdolna Hargittai), (1983), angle: (1986), (1995)
* *Visual Symmetry* (társszerző, 2008)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio István Hargittai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440077
* GND: 124457207
* LCCN: n80115777
* VIAF: 108961538
* ISNI: 0000 0001 0932 3306
* SUDOC: 031590837
* BNF: 12277580s
* NDL: 01110528
* BIBSYS: 90071092
* NKC: mzk2015859985
* ICCU: MILV045874
 |
**Gábor Balogh** [balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balogh Gábor** estas hungara pentatlonisto, trifoja olimpiano, okfoja mondĉampiono.

Gábor Balogh naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Balogh estis moderna pentatlonisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ekde 1995 li atingis signifajn internaciajn rezultojn en junularaj kategorioj. Li estis hungara ĉampiono 13-foje sole, teame aŭ stafete inter 1966-2006. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2000, Hungario en la Somera Olimpiko 2004 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2008 kun arĝenta medalo sole en 2000, krome en mondĉampionumoj li estis la unua okfoje inter 1999-2003 sole, teame aŭ stafete. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2009, poste li havis plurajn postenojn en la hungara sporta vivo. Li ricevis signifajn premiojn inter 2000-2015.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj hungare
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814649
 |



* Portalo pri Biografio
Vido de la monaĥejo komence de la 19a jarcento.
Moderna vido de la *Lavra*.
La **Monaĥejo Aleksandro Nevski** aŭ **Monaĥejo Sankta Aleksandro Nevski** estis fondita de Petro la Granda en 1710 ĉe la orienta pinto de la Nevski Prospekt, nome ĉefa strato en Sankt-Peterburgo, Rusio, supozinte ke tiu estas la loko kie okazis la Neva Batalo en 1240 kiam Aleksandro Nevskij, nome princo, venkis super la svedoj; tamen, tiu batalo fakte okazis ĉirkaŭ 12 mejloj (19 km) for el tiu loko. "La 5an de Aprilo, 1713, en Sankt-Peterburgo, en esto de Petro la 1-a, la ligna preĝejo de la Anonco estis konsekrita. Tiu tago estas konsiderata la oficiala fondodato de la Monaĥejo Aleksandro Nevski."

La Tiĥvina Tombejo (en rusa: Тихвинское кладбище) estas historia tombejo kaj parto de la Monaĥejo Aleksandro Nevski, kaj estas unu el la kvar tombejoj de la komplekso. Ekde 1932 ĝi estis parto de la Ŝtata Muzeo de Urba Skulptarto, kiu referencas ĝin kiel Nekropolo de Artomajstroj (en rusa: Некрополь мастеров искусств).

Notoj
-----

1. ↑   "Alexander Nevsky Monastery, St. Petersburg", alirita 2011-07-17
2. ↑   Imperia Rusio. Arkivita el la originalo je 2016-10-05. Alirita 2016-03-22.

Koordinatoj: 59° 55′ 16″ Nordo 30° 23′ 17″ Oriento﻿ / ﻿59.921 °N, 30.388 °O﻿ / 59.921; 30.388 (mapo)

* Monaĥejo Aleksandro Nevski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monaĥejo Aleksandro Nevski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554931
* LCCN: n86030470
* VIAF: 152525694
* SUDOC: 16239120X
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

D-ro **BÁLINT Gábor,** (naskiĝis la 13-an de marto 1844 en Szentkatolna, tiama Hungario, kaj mortis la 25-an de majo 1913 en Temesvár (Timişoara)) estis hungara universitata profesoro pri kompara lingvistiko kaj esperantisto. Li estis la unua hungara pioniro de Esperanto.

Bálint estis universitata profesoro pri kompara lingvistiko de la ural-altajaj lingvoj en Kolozsvár (Cluj-Napoca), kaj parolis 21 lingvojn. En 1898 li partoprenis en esplorvojaĝo al Azio de Jenő Zichy. Li ankaŭ kreis teorion pri la prahistorio de la hungaroj, kiu ekde tiam pruviĝis erara.[*mankas fonto*]

Bálint konis, sed ne akceptis la lingvon Volapuko. Pro lingvistikaj interesoj li konatiĝis, laŭ EdE en 1897, kun Esperanto en Kolozsvár, kaj oni konsideras lin kiel la unua hungara esperantisto. Laŭ EdE, li verŝajne estis varbita per la propaganda laboro de Louis de Beaufront. En 1897 li ankaŭ eldonis litografie la regulojn de Esperanto kaj gvidis kurson por universitataj studentoj en Kolozsvár. Inter ili estis Ábel Barabás, kiu en 1898 verkis la unuan hungarlingvan lernolibron de Esperanto, *Esperanto világnyelv.*

Bálint verkis la antaŭparolon, en kiu li sprite kaj energie defendis Esperanto-n de atakoj kaj mokoj, dirante inter alie, ke "manion havas tiu, kiu ne kredas la progreson de la homaro kaj kiu preferas la disigon de la homaro per [ĉ]inaj muroj".

En 1903 li kontaktis la organizon *Délégation pour l'adoption d'une langue internationale,* organizitan de la francaj profesoroj Louis Couturat kaj Leopold Leau, kaj en 1907 li iĝis adepto de Ido. En 1909 li kandidatiĝis por la Ido-akademio, sed ne elektiĝis. Post tiu ĉi malsukceso li kabeiĝis el ambaŭ movadoj.[*mankas fonto*]

* 
* Memortabulo pri Gábor BélintMemortabulo pri Gábor Bélint

Fontoj
------

* Kategorio Gábor Bálint en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Bálint *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*

* *Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur la artikolo* Hungarujo *el la **Enciklopedio de Esperanto**.*



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9707
* GND: 119468433
* LCCN: n88010269
* VIAF: 46749758
* ISNI: 0000 0001 0895 4165
* SUDOC: 157277739
* BNF: 10264348j
* NKC: jx20100611005
* ICCU: IEIV044201
 |
**Artledo** estas laŭ NPIV „substanco, konsistanta el diversaj materialoj, prilaboritaj por ricevi la aspekton kaj kelkajn ecojn de ledo. Aliaj nomoj estas **pseŭdoledo** aŭ **ledoimitaĵo**. Ĝi estas materialo, kiu konsistas el kombinaĵo de tekstila baza tavolo (ekzemple teksaĵo) kaj plastotavolo (ekzemple polivenilklorido). La teksaĵoj estas naturfibroj kemifibroj aŭ miksfibroj kiu estas kiuj estas ofte kovritaj de maldika tavolo de mola-PVC. Tiu sutavoligado povas esti kompakta aŭ ŝaŭma. Ofte la surfaco ricevas strukturon kiu similas al tiu de ledo.

ekzemploj de faradpaŝoj por atingi poliretan artledon: 1) kotonteksaĵo, 2) koagulado el dumetilformamido (DMF), 3) + 4) kovrado per poliuretana- kovraĵo kaj finiŝo

Aplikado
--------

ŝuoj el artledo
kovraĵo el artledo por poŝtelefonoj.
La artledo estas aplikata por fari jakojn, zonojn, ŝuojn, poŝojn pilkojn (ekzemple piedpilkoj), faldtegmenoj kaj aliaj kovraĵoj por aŭtomobiloj, krome seĝokonvraĵojn kaj sofoj. Moderna artledo estas kovrata ne per PVC sed per poliuretano. Por ricevi certan molecon kaj taŭgan agrablan senton la kovrado ricevis saŭmecan strukturon. Por atingi tion oni aldonaskemian substancon, kiu faras gasveziketojn

Vidu ankaŭ
----------

* tekstilkovraĵo

Literaturo
----------

* Andreas Giessmann: *Substrat- und Textilbeschichtung*, Springer, Berlin, 2003. ISBN 3540434267
* Marc Van Parys: *Coating* Eurotex (engl.) Industriele Hogeschol Van Het, Belgium 1994
* Harro Träubel: *New Materials permeable to Water Vapor* (engl.), Springer Verlag Berlin Heidelberg New York 1999
* Ulrich Meier-Westhues: *Polyurethane: Lacke, Kleb- und Dichtstoffe*, Vincentz Network, Hanno ver, 2. Auflage 2007, ISBN 3-86630-896-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Artledo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 546556
* GND: 4137836-2
* LCCN: sh85075577
* NKC: ph602145
 |
**József Kiss** [jOĵef kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss József** estis hungara hidrologo, armeinĝeniero.

József Kiss  naskiĝis la 19-an de marto 1748 en Buda. Li mortis la 13-an de marto 1813 en Zombor (nuntempa Sombor en Serbio).

Biografio
---------

József Kiss akiris inĝenieran diplomon pri armeo en akademio en Vieno. Komence li okupiĝis pri pontoj por la armeo, poste pri hidrologiaĵoj laŭ la hungara etapo de Danubo. En 1788 li estis nomumita ĉambelana inĝeniero de Zombor. Li faris projektojn pri ĉesigoj de marĉoj. Li ekvidis konstrui navigeblan kanalon inter Danubo kaj Tiso (nun parto de Kanalo Danubo-Tiso-Danubo). Li fondis akcian societon, kiu komencis la laboron en 1793. Post 4 jaroj la societo eksigis lin kaj li mortis malriĉa.

Liaj skribaĵoj
--------------

Restis manuskriptoj kaj projektoj en hidrologiaj temoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 28-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2016-04-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Dusnok** (duŝnok), kroate **Dušnok** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kalocsa.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 58 km²
* Loĝantaro: 3350
* Poŝtkodo: 6353
* Telefonprefikso: 78

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, ĉefvojo Budapeŝto-Baja preteriras. La Danubo troviĝas 5, Budapeŝto 135 km-ojn for.

Historio
--------

Dum regado de Béla la 3-a menciiĝas unue Dusnok. La turkoj faris senhoma la regionon. En la 17-a jarcento alvenis diversaj sudslavoj. La loĝantoj okupiĝas pri agrikulturo kaj bredado.

Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de ciganoj, kroatoj kaj germanoj, lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, 2 kuracejoj, infankuracejo, dentokuracejo, klubo de maljunuloj, familihelpa servo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Filipo kaj Sankta Jakobo de 1744, en 1844 rekonstruita
* arbaro kun ĉasista domo

* Kategorio Dusnok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Blaskó** [blaŝkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Blaskó Gábor** estas hungara kemiisto, farmaciisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

Gábor Blaskó  naskiĝis la 8-an de marto 1950 en Szombathely.

Biografio
---------

Gábor Blaskó frekventis mezlernejon en Kazincbarcika, poste universitaton en Budapeŝto inter 1968-1973. Post lernado li eklaboris en la universitato. Inter 1980–1981 li havis eblecon esplori en Pensilvanio. Hejmenveninta li havis postenon en esplora instituto de MTA. Baldaŭe li estis gastprofesoro en universitato de Chicago. En 1989 li estis vicdirektoro de medikamenta fabriko "Egis" dum 18 jaroj. Li daŭre okupiĝas pri organika kemio, precipe pri alkaloidoj por produkti pli bonajn medikamentojn. Li ricevis diversajn premiojn inter 1976-2009.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Synthesis of Yohimbines I–V.* (1973–1986)
* *Trequisin and Analogues* (1989)
* *A gyógyszerfejlesztés folyamata a kutatástól a regisztrációig* (Procezo de la medikamento-evoluado de la esploro ĝis la registrado) (2006)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare
**Gábor Báthory** [bAtori], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Báthory Gábor** estas hungara televidparolisto, ĵurnalisto. Lia patro estis József Báthory.

Gábor Báthory kiel radioparolisto
Gábor Báthory naskiĝis la 29-an de januaro 1959 en Veszprém (urbo), li mortis la 19 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Báthory maturiĝis en benediktana gimnazio en Pannonhalma en 1977, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Post la diplomo li estis komencanta ĵurnalisto en uzinaj gazetoj, iom poste en Hungara Radio. Li estis en plena proksimeco de la grandaj tiutempaj historiaj okazintaĵoj (ĉeso de Fera Kurteno, fino de socialismoj kun revolucioj). Inter 1992-2003 li estis televidparolisto kaj redaktoro en tiutempe fondita nova kanalo, krome li redaktis ankaŭ radioprogramojn. En la sekvaj jaroj li havis plurajn, tre variajn profesiojn, pli malofte li havis ankaŭ radiajn kaj televidajn taskojn.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823634
 |



* Portalo pri Biografio
**Carlos María de Castro** (Estepa, Sevilo, 24an de septembro de 1810 - Madrido, 2an de novembro de 1893) estis arĥitekto, inĝeniero kaj urbanizadisto hispana.

Biografio
---------

Li estis arkitekto ekde 1833 kaj dum la 1840-aj jaroj li dediĉis sin al la publikaj verkoj tra Hispanio, kiaj ŝoseoj, pontoj, montopasejoj, kanaloj, ktp. Dum la 1840-aj jaroj li dediĉis sin al la publikaj verkoj en Madrido, kiaj kanaloj, aranĝoj de la Puerta del Sol, ktp.

Plilarĝigo de Madrido
---------------------

Dum la unua duono de la 19a jarcento Madrido pasis el 200,000 al 300,000 loĝantoj kaj la murego de la 17a jarcento ne helpis la facilan vivadon de la loĝantaro. La ministro Claudio Moyano planis projekton de plilarĝigon de la urbo. La ministro mendis al Castro la projekton, kiu estis finata en majo de 1859. La reĝino Isabel la 2-a aprobis ĝin la 19an de julio de 1860.

La Plano Castro konsideris la plilarĝigon de Madrido el 800 al 2.300 hektaroj ĉefe en nordo, oriento kaj sudo. Oni dividis la terenojn laŭ celo nome por rezido, industrio, militista, distra kaj agrikultura. La realigado estis malrapida, el 1860 al 1930. Dum tiu epoko la origina plano suferis multajn ŝanĝojn, foje pro spekulaj interesoj.

Post la falo de la reĝino en 1868, Castro perdis sian postenon kaj ekdediĉis sin al konstruo de fervojo el Madrido al Ekstremaduro kaj Portugalio.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Carlos María de Castro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Carlos María de Castro Arkivigite je 2009-12-31 per la retarkivo Wayback Machine, de Eduardo Saavedra Moragas, *Revista de Obras Públicas*, 1895, 43, tomo I (10): 73-77.
* Biografio de Carlos María de Castro en *Madrid Histórico* en hispana.
* Plilarĝigo de Madrido en *Aula Virtual de la ciudad de Madrid*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309147
* LCCN: n80126967
* VIAF: 2551969
* ISNI: 0000 0000 7688 9492
* SUDOC: 032810334
* BNF: 12376736s
* BNE: XX883217
 |
La Granda Salto Antaŭen produktis signifan pikilon en la tutmonda nombro da mortoj (1950-2017)
Saltego Antaŭen formas parton de la Historio de la Popola Respubliko Ĉinio
La **Saltego Antaŭen** (simpligita ĉina:大跃进, tradicia ĉina:大躍進, Pinyin:Dà yuè jìn) estis serio de ekonomikaj, socialaj kaj politikaj decidoj realigitaj en la Popola Respubliko Ĉinio fare de la registaro de la Komunista Partio de Ĉinio (KPĈ) fine de la 1950-aj jaroj kaj komenco de la 1960-aj jaroj intence profiti la enorman homokapitalon de la lando por industriiĝo. Malsukceso en la preparado de tiuj decidoj, kun serio de naturaj katastrofoj kaj veterproblemoj, produktis malsategon kiu, laŭ la registaro, okazigis la morton de 15 milionoj de personoj. Laŭ neoficiala informisto, Yang Jisheng, la malsatego okazigis eble 36 milionojn da mortoj. Multan manĝon la registaro donis al Sovetunio por pagi sian ŝtatan ŝuldon.

Vidu ankaŭ
----------

* Granda paserkampanjo
* Movado Alkamparena
* Kultura Revolucio

* Saltego Antaŭen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Saltego Antaŭen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)