recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Emília Lemouton** [lemuton], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lemouton Emília** estis hungara tradukisto. Ŝia geedziĝa nomo estis *Adorján Boldizsárné* (ŝia edzo estis Boldizsár Adorján).

Kopiaĵo el pentraĵo de Miklós Barabás pri Emília Lemouton
Emília Lemouton naskiĝis la 22-an de marto 1824 en Pest (urbo), ŝi mortis la 22-an de januaro 1869 en Gortvakisfalud.

Biografio
---------

Patro de Emília Lemouton estis franca instruisto en Reĝa Universitato de Pest. Emília estis edukita en sia naskiĝurbo. Ŝi komencis kontribui en gazeto *Pesti Divatlap* en 1844, krome ŝi komencis eldoni tradukaĵojn el verkoj de Ŝekspiro. Post 2 jaroj ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi vivis plu province, kie ŝi jam ne okupiĝis pri literaturo. Ŝi naskis 3 gefilojn inter 1852-1854, ŝi vidviĝis en 1867.

Ŝiaj Ŝekspir-tradukaĵoj
-----------------------

* *A szélvész* (1845)
* *A két veronai nemes* (1845)
* *A windsori víg nők* (1845)
* *Viola* (1845)
* *Szeget szeggel* (1845)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Emília Lemouton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711173
* GND: 122014758
* VIAF: 42708963
 |
Belga gasmasko ĉirkaŭ la jaro 1930
**Gasmasko** (ankaŭ **ŝirma masko**) servas por ŝirmado de vizaĝo, okuloj kaj spirorganoj de portanto ĝenerale antaŭ toksaj materioj. Tiuj povas esti en stato aŭ firma (polvaj partikloj), fluida (aerosoloj) aŭ gasa (diversaj batalgasoj).

La gasmasko konsistas el kelke da bazaj partoj:

**Vangoparto** - ĝi estas kutime fabrikita el gumizita teksaĵo, la armeaj masko tipe el forta tavolo de speciala porkemie rezista gumo. Ties funkcio estas ŝirmi la vizaĝon de la portanto antaŭ kotakto kun danĝeraj partikloj kaj samtempe estas en ĝi lokigitaj travidejoj, travideblaj vitraj aŭ plastaj aperturoj servantaj por observi la ĉirkaŭaĵon, ĉe la armeaj maskoj kutime duobligita kiel ŝirmo kontraŭ trabato, ekz. per ŝtono ks. Plu estas en la vangoparto enspira kaj elspira filtrilo aŭ kunigilo kun la filtrilo en formo de tubo.

**Kapta sistemo** - ĝi estas alfiksita al la vangoparto kaj ĝi servas al firma kapto de la masko al la vizaĝo.

Ŝirmaj filtriloj - ili estas konstruitaj el kelkde da vidpunktoj. aŭ sia kapacito, celo kaj universaleco de uzo. Tipe validas, ke armeaj ŝirmaj filtriloj havas proporcie grandan kapaciton kaj spektron de kaptataj partikuloj celitaj por armeaj venenaj materioj, sed por industriaj damaĝigiloj estas ilia efiko malpli granda, kaj kontraŭe al tio la civilaj industriaj ŝirmaj filtriloj estas kutime specialigitaj por konkreta damaĝigilo, kiun ili ligas kun alta efikeco eĉ dum longa tempo, sed la ceterajn damaĝigilojn ili ligas malforte aŭ entute.

**Divido de industriaj filtriloj laŭ kaptitaj damaĝaj materioj.**

**Tipo de filtrilo**---**Kolora marko**---**Materioj, kiujn la filtrilo plej bone ligas**

**A** -**bruna** - organikaj gasoj kaj vaporoj, solviloj, ekz. butanolo, tetraklormetano, kloroformo, tolueno, diklormetano, cikloheksanolo, propanolo, benzeno, vinilacetato ktp.

**B**  - **griza** - anorganikaj gasoj kaj vaporoj, ekz. kloro, kianido ktp.

**E** - **flava** - sulfura dioksido, hidrogenklorida acido nitrata acido, sulfata acido

**K** - **verda**- amoniako, hidrogena sulfido, metilamino, etilendiamino ktp.

**Hg** - **nigra**- vaporoj de hidrargo

**NOx** - **malhele blua**- nitrozaj gasoj

**Reaktoro** - **oranĝa** - radioaktiva jodo inkluzive de radioaktiva metiljodido

* Gasmasko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gasmasko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Emília Nirschy** [nirŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nirschy Emília** estis hungara baletisto, baletinstruisto.

Emília Nirschy  naskiĝis la 26-an de majo 1889 en Budapeŝto, ŝi mortis la 6-an de oktobro 1976 en Francio en Grasse.

Biografio
---------

Emília Nirschy komence lernis baleton hejme, poste en Baleta Instituto. Ŝi aliĝis al baleta trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1901, kie ŝi debutis post 5 jaroj. Inter 1906-1920 ŝi estis la unua balerino. En la jaro 1911 ŝi dancadis en Londono. En 1917 ŝi establis propran baletlernejon, kie ŝi instruis ĝis 1928. En 1920 ŝi dancadis en Berlino, kie ŝi suferis akcidenton. Escepte ŝi dufoje dancadis en 1923 en Budapeŝto kaj en la sekva jaro en Vieno. En 1923 ŝi edziniĝis en la dua fojo, en 1937 ŝi sekvis sian edzon, kiu estis franca diplomato en diversaj landoj. Ekde 1955 ĝismorte ili vivis en Francio.

Elektitaj baletaj roloj
-----------------------

* Guerra: *Magyar táncegyveleg* (1906) - debuto
* Guerra: *Művészfurfang* - Tiktek
* Zöbisch: *A rózsa lelke* - junulino
* Campilli-Léo Delibes: *Coppélia* - Swanilda
* Zöbisch-Béla Bartók: *A fából faragott királyfi* (Reĝido skulptita el ligno, 1917) - reĝidino (ĉefrolo)

Elektitaj lernantoj de Nirschy
------------------------------

* Sára Berczik
* Flóra Korb
* Bea Egerváry

Ŝia libro
---------

* *A művészi tánc. 10 képpel* (Budapeŝto, 1918) - la unua hubgara baleta libro

Memorigiloj
-----------

* ĉambro en Baleta Instituto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Okcitanio
La **Gaskona** estas dialekto de la Okcitana lingvo, parolata plejparte en la franciaj *departementoj* Pyrénées-Atlantiques, Hautes-Pyrénées, Landes, Gers, Gironde, parto de Lot-et-Garonne, parto de Haute-Garonne, kaj parto de Ariège) - kaj aldone en la eta hispania valo *Val d'Aran*, en nord-okcidenta Katalunio. Entute ĝi estas parolata de iom pli ol kvaronmiliono da homoj. Iuj lingvistoj konsideras ĝin aparta lingvo.
La gaskona havas kvar subdialektojn:

* *Landeza* (okcitane: Landés, france: Landais)
* *Bearna* (okcitane: Bearnés, france: Béarnais)
* *Arieĝa* (okcitane: Ariejés, france: Ariégeois)
* *Arana* (okcitane: Aranés, france: Aranais)

El tiuj, nur la arana estas parolata en Arana valo (Katalunio, Hispanio). Tiu subdialekto esti forte influita de la kataluna kaj aragona lingvoj. Tiuj influoj diferencigas ĝin de la gaskonaj subdialektoj parolataj en Francio. La okcitana, la hispana kaj kataluna lingvoj kune estas oficialaj en Katalunio.

La gaskona kaj eŭska lingvoj havis multajn influojn unu sur la alian. La eŭska subtavolo de la gaskona kaŭzas ties plej elstarajn malsimilaĵojn kun la aliaj okcitanaj dialektoj, ekzemple la ŝanĝo de komenca /f/ en la ĝenerala okcitana al /h/ (langedoke: *fuec*, gaskone: *huec*; langedoke: *farina*, gaskone: *haria*).

Uzo de la lingvo
----------------

Enketo dum 1982 en Bearno indikis, ke 51% de la loĝantoj parolis gaskone, 70% komprenis ĝin, kaj 85% esprimis favoran opinion rilate al la protekto de la lingvo.

Ekzemplaj vortoj
----------------

| esperante | gaskone |
| --- | --- |
| tero | tèrra |
| ĉielo | cèu |
| akvo | aiga |
| fajro | huec |
| viro | òmi / òme |
| virino | hemna |
| manĝi | minjar / manjar |
| trinki | béver |
| granda | gran |
| eta | petit |
| nokto | nueit / net |
| tago | dia / jorn |

Ligoj
-----

* etnologa raporto por Gaskonio
* paĝo pri la lingvokontaktoj inter la eŭska kaj gaskona lingvoj Arkivigite je 2007-05-15 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Gaskona lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Gasosaturiĝo de rokaĵoj** estas grado de la pleneco de malplenaj lokoj (poroj, kavernaĵojru, fendoj) en rokaĵoj je tergaso.

Koeficiento
-----------

Ĝi dependas de la rokaĵaj poreco, absorba kapacito, fendeco kaj gasopremo. Oni taksas ĝin per la koeficiento de gasosaturiĝo Kg, kiu estas kalkulata kiel rilatumo de la volumeno de tergaso pleniganta rokaĵon, al la volumeno de malfermaj poroj kaj malplenaĵoj en la rokaĵo.

Rilate gaskuŝejojn Kg karakterizas parton de la volumeno de la malfermaj rokaĵaj poroj, okupitaj je libera gaso en termobaraj tavolkondiĉoj. La koeficiento de la rokaĵa gasosaturiĝo Kg estas kalkulata laŭ ĝia akvosaturiĝo Ka surbaze de la bilanco de neintermikseblaj fluaĵoj en la rokaĵo: Kg = (1 — Ka). Kaze de akvokresko kaj akvumiĝo de la tavolo formiĝas la postlasa gasosaturiĝo, kiu difinas kvanton de la nemovebla gaso (disigita aŭ ŝtopita en la poroj). 

Kg estas kalkulata en la puto surbaze de:

* geofizikaj metodoj (ĉefe laŭ datumoj de la elektra karotadofr) kun uzado de informoj pri la petrofizikaj ecoj de la rokaĵoj;
* datumoj de la detala gasometrio dum la borado;
* rokaĵerojen — per esplorado de balancitaj kaj postlasaj akvosaturiĝoj.

Oni esploras la gasosaturiĝon por pritaksi la rokaĵon kiel hidrokarbonan kolektujon, kalkuli gasoresursojn kaj kontroli la ekspluatadon de la gasminejo.

Literaturo
----------

* [2004] Р. И. Вяхирев: *Газонасыщенность // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 105. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Tergaso
|  |
| --- |
| Parto pri la Naftogasa geologio |
| Naftogasaj regionaj unuoj |
| 
Grandskala niveloHidrokarbona sfero Naftogasa zono
 |
| 
Regiona niveloNaftogasa provinco • Naftogasa baseno Naftogasa distrikto Naftogasa sektoro Naftogasa zono
 |
| 
Loka nivelo**Hidrokarbona minejo** Gasminejo • Gasohidrata minejo • Gasokondensata minejo • Gasokondensato-nafta minejo • Gasonafta minejo • Naftogasa minejo • Naftogasokondensata minejo • Naftominejo**Hidrokarbona kuŝejo**Gaskuŝejo • Gasohidrata kuŝejo • Gasokondensata kuŝejo • Gasokondensato-nafta kuŝejo • Gasonafta kuŝejo • Naftogasa kuŝejo • Naftogasokondensata kuŝejo
 |
| v • d • r |

**Gasonafta minejo** estas la tuto de naftaj kaj gasaj kuŝejoj, kiujn kontrolas unueca struktura elemento kaj en kiu volumeno de gaso superas tiun de nafto.

Strukturo
---------

Foje tio povas esti nura gasonafta kuŝejo. En la sekco de la gasonafta minejo plej ofte en la supra parto troviĝas gaskuŝejoj, sub ili estas gasonaftaj kuŝjeoj, kaj en la malsupra parto situas tiuj naftaj. Tiuj kuŝejoj havas gasakvajn, gasnaftajn kaj akvonaftajn kontaktojn. La kuŝejoj neegale distribuiĝas laŭ la sekco de la minejo. La ĉefaj amasiĝoj de hidrokarbonoj estas ligitaj al certaj litologio-stratigrafiaj kompleksoj. Tiuj ligoj dependas de specifaĵoj de la geologia strukturo de la minejo kaj de kondiĉoj en kiuj formiĝis naftogasa distrikto aŭ provinco, kies parto estas la minejo. Gasonaftaj minejoj kutime grupiĝas en gasonaftaj zonoj.

Ene de la sama minejo povas esti strukturaj, litologiaj kaj aliaj tipoj de kuŝejoj. La gasonaftaj tavoloj kutime estas reprezentataj de la intergranolaj, kavernaj kaj fendaj kolektujoj. Ekspluatado de la gasaj kaj naftaj kuŝejoj okazas aparte. Kuŝejoj similaj laŭ strukturo kaj gasonafta enhavo estas kunigataj en unuecaj ekspluataj objektoj por laŭeble uzi la unuecan putoreton.

Vidu ankaŭ
----------

* Naftogasa baseno
* Naftogasa distrikto
* Naftogasa provinco
* Naftogasa zono

Literaturo
----------

* [2004] Р. И. Вяхирев: *Газонефтяное месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 106. ISBN 5-85270-327-3.
**Gergely Szabó** [gergej sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Gergely** estis hungara politikisto, ministro, kemiisto.

Gergely Szabó  naskiĝis la 2-an de septembro 1921 en Kisújszállás. Li mortis la 6-an de decembro 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gergely Szabó akiris kemian diplomon en Teknikuniversitato József Nádor en 1946. Li pli frue jam en 1945 li aliĝis al komunistoj, kie li frekventis trisemajnan partian kurson, poste li ricevis partiajn postenojn. Li lernis-instruis en Moskvo pli ol jaron en 1947. hejmenveninta li ricevis paŝo post paŝo pli signifajn postenojn en la kemia industrio. En 1952 li iĝis ministro pri kemio, en la sekva jaro ministro pri malpeza industrio. Post kuntirado de ministerioj li estis subministro pri kemio kaj energio. En 1956 li denove estis ministro pri kemio 3 monatojn. Post Hungara revolucio de 1956 li havis diversajn postenojn en la kemia industrio.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana kirko** estas eklezia signifa historia monumento en Hungario, en vilaĝo Beregsurány.

Historio
--------

Kirko de Beregsurány estis menciita 1363, arkeologoj supozas, ke la gotika kirko estis konstruita ne pli frue, ol 1335. Same laŭ la arkeologoj en la malfrua 15-a jarcento trakonstruo okazis. En la sekva jarcento la sakristio estis malkonstruita, ĉar jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. La navo estis pligrandigita en 1715, en 1828 ankaŭ kripto kreiĝis. La turo estis konstruita en 1893. Renovigaj laboroj okazis en 1930 kaj en la 1970-aj jaroj, arkeologiaj esploroj okazis en 2001.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, kiu kuŝas en mezo de la vilaĝo. En mezo de la fasado la turo reliefas, ĉe la piedo la enirejo funkcias. La navo estas pli larĝa, ol la turo kaj ol la plurlatera absido. Ekstere pilieroj apogas kaj la absidon kaj la turon. Interne menciindas niĉo por sidi el la 14-a jarcento. La predikejo estis skulptita el ŝtono.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2016-08-28 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun multe da fotoj
Gerhard Gundermann en 1989
**Gerhard Rüdiger Gundermann** - naskiĝis la 21-an de februaro 1955 en Weimar, GDR; mortis la 21-an de junio 1998 en Spreetal, Germanio - estis germanlingva kantaŭtoro kaj rokmuzikisto.

Antaŭ la reunuiĝo de la du germaniaj ŝtatoj en 1990, Gerhard Gunderman precipe kantis pri la luzacia lignita regiono kaj donis publikan voĉon al la tie vivantaj homoj. Liaj tekstoj en GDR ofte malsamopinie diskutiĝis, ĉar ili kritike temigis la ĉiutagajn problemojn de la regionaj homoj kaj la mediomalpurigon kaj fortan mediosanĝon per la lignitominado. Post la germania reunuiĝo li ankoraŭ pli akcentis la temojn mediprotekto kaj socia evoluo en la orienta parto de Germanio. Kvankam plej malfrue ekde 1990 li povintus vivi kiel profesia muzikisto, li ĝis la fermo de sia subĉiela minejo en 1997 laboris kiel lignitomina fosmaŝinisto. Sekve li energie komencis lerni la metion de ĉarpentiston, sed pro sia subita morto ne sukcesis eklabori en la dua profesio. Lia ideo estis kiel kantisto nepre ne esti ekonomie dependa de iuj financantoj, kaj tial nepre ne esti profesia kantisto, sed salajrata laboristo. Sed pro la duobla profesia vivo li tre streĉadis sian korpon, ofte tute malsufiĉe dormis post kantaj koncertoj kaj antaŭ la sekva laborista skipo, kaj probable tiu streĉo kontribuis al la frua morto en aĝo de nur 43 jaroj. En 1995 konatiĝis, ke li estis informanto de la GDR-a interna sekreta servo *Stasi*. Li esprimis sian honton ke li ne pli frue publikigis sian agadon por la sekreta servo, kaj konfirmis la informon. Tiu fakto tamen ne malplipopularigis lin: liaj ofte melankoliaj kanzonoj daŭre al multaj aŭskultantoj impresas aparte aŭtentaj kaj personaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Gundermann (filmo)

* Gerhard Gundermann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gerhard Gundermann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526281
* GND: 119336553
* LCCN: nr99023793
* VIAF: 25410374
* ISNI: 0000 0000 5537 5214
* SUDOC: 129317055
* MBA: 4fd3d905-8324-40b0-bc25-d8a666d67793
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia ekde 2004 en urbo Biatorbágy (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio pri kalvinanoj okazis en iam vilaĝo Bia en 1626. (En la alia vilaĝo Torbágy katolikoj vivis.) En 1710 kalvinana kirko estis konstruita, en 1811 la apuda paroĥo bruldetruiĝis. En 1870 la preĝejo estis trakonstruita kaj pligrandigita, sed similaj laboroj okazis ankaŭ en aliaj tempoj, sed pri tio mankas datenoj. Ŝajnas, la orgeno alvenis en 1880. Ŝtormo detruis la preĝejturon en 1924. Nova paroĥejo estis konstruita en 2003, nova kunvena domo en 2005, poste mem la kirko estis plene renovigita. Intertempe en urboparto Torbágy estas kalvinana grupo, sed ili ne atingas la nivelon paroĥo.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, la fasado estas simetria. Meze la turo nur iomete reliefas kaj estas oklatera. La ĉefenirejo funkcias tra la turo, sed estas 2 enirejoj ankaŭ en aliaj lokoj. Super la ĉefenirejo estas duobla fenestro, apud la enirejo ambaŭflanke po unu altaj kaj mallarĝaj fenestroj. La navo finiĝas en plurlatera absido.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* Arkivigite je 2021-05-13 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* AbsidoAbsido
* Nova kunvena domoNova kunvena domo
* MemorŝtonoMemorŝtono
**Castrillo-Tejeriego** [kasTRIljo-teĥeRJEgo] estas municipo en la oriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Páramos del Esgueva* en la nordoriento de la provinco. 

Castrillo-Tejeriego en la provinco Valadolido.
La komarko *Páramos del Esgueva* de la provinco Valadolido, ruĝe, nordoriente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 35,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 162 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 35 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Piña de Esgueva, Esguevillas de Esgueva kaj Villafuerte. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria Magdala.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766292
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Bicălatu (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyarbikal).

Historio
--------

En 1400 la papo permesis konstruadon de katolika kirko en tiun lokon, kiu estis preta post 2 jaroj. En la 16-a jarcento la kalvinanoj transprenis la preĝejon. La turkoj en 1669 faris iom ruina la preĝejon kaj en 1693 (poste en 1746) tertremoj okazis. En 1697 Lorenco Umling faris la pentradon. En 1792 la vilaĝanoj faris pli granda la preĝejon kaj ankaŭ ili faris la necesajn riparojn. Tiam familio de Lorenco Umling faris pentradojn. La konstruaĵo renoviĝis en 1843, 1861 kaj en 1923.

Konstruaĵo
----------

La kvadrata turo pretiĝis post la mezepoko.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* La pentrita kasona plafono fare de János Gyalui AsztalosLa pentrita kasona plafono fare de János Gyalui Asztalos
* La pentrita galerioLa pentrita galerio
* Orgeno de la preĝejoOrgeno de la preĝejo
* Predikejo de la preĝejoPredikejo de la preĝejo
|  |
| --- |
| Parto pri la Naftogasa geologio |
| Naftogasaj regionaj unuoj |
| 
Grandskala niveloHidrokarbona sfero Naftogasa zono
 |
| 
Regiona niveloNaftogasa provinco • Naftogasa baseno Naftogasa distrikto Naftogasa sektoro Naftogasa zono
 |
| 
Loka nivelo**Hidrokarbona minejo** Gasminejo • Gasohidrata minejo • Gasokondensata minejo • Gasokondensato-nafta minejo • Gasonafta minejo • Naftogasa minejo • Naftogasokondensata minejo • Naftominejo**Hidrokarbona kuŝejo**Gaskuŝejo • Gasohidrata kuŝejo • Gasokondensata kuŝejo • Gasokondensato-nafta kuŝejo • Gasonafta kuŝejo • Naftogasa kuŝejo • Naftogasokondensata kuŝejo
 |
| v • d • r |

**Gasonafta kuŝejo** estas kuŝejo, en kiu libera gaso okupas la tutan supron de la hidrokarbona kaptujo kaj senpere kontaktas nafton, dum la volumeno de la nafto estas malpli granda ol tiu de gasĉapo.

Karakterizoj
------------

Nafto okupas la malsupran parton de la kaptujo forme de naftomarĝeno aŭ tute sterniĝas sub la gasa parto de la kuŝejo. Depende la formiĝokondiĉoj de la kuŝejo la gasĉapo povas esti ankaŭ gasokondensata. Kovrilon de la gasonafta kuŝejo kutime formas malmulte penetreblaj rokaĵoj (argilaj, salohavaj ktp), sub la nafta parto kutime sterniĝas plandumakvoj. Produktohavaj tavoloj de la gasonaftaj kuŝejoj konsistas el intergranulaj, kavernecaj kaj fendaj kolektujoj. Tiaj kuŝejoj povas esti ligitaj al шг ajn tipo de la kolektujoj.

Ekspluatado
-----------

La ĉefa problemo dum la ekspluatado de la gasonaftaj kuŝejoj estas interago de la gasa kaj nafta partoj. Do oni klopodas limigi tiun interagon kaj pligrandigi rolon de la akvo en forpremo de la nafto.

Literaturo
----------

* [2004] Р. И. Вяхирев: *Газонефтяная залежь // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 106. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Naftogasa kuŝejo
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Biharugra (Hungario).

Historio
--------

Laŭ arkeologoj kaj historiistoj en tiu loko estis kirko konstruita ĉirkaŭ 1090. La unua mencio pri monaĥejo en la sama loko okazis en 1214, lastfoje menciita en 1329. La sekvantaj jarcentoj kaj precipe la turka erao faris ruinon el la preĝejo. Oni konjektas, ke en la 16-a jarcento la vilaĝo kalviniĝis, jam ili uzis la restintajn murojn, pli precize ili konstruis lignan kirkon en la sama loko. En 1772 oni konstruis la nun videblan konstruaĵon, nature ili profitis la restintajn fundamentojn kaj murojn, eĉ oni portis ŝtonojn el proksimaj preĝejruinoj. La turo estis preta en 1800. Ŝtormo faris detruojn en la preĝejturo en 1831, ekde tiam la turoalto estas pli malalta. Inter 1888 kaj 1890 la kirko ricevis novajn meblojn kaj predikejon. En 1914 la turo ricevis horloĝon. La milito faris detruojn en 1944, la riparoj okazis en 1946 kaj 1947. En la 1980-aj jaroj la plena kirko estis renovigita, la turopinto nur en 2003. La aktuala arkeologia esploro ne okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo en korto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* [*rompita ligilo*]
* [*rompita ligilo*]
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Iama gasejo vajmara, Schwansee-strato 92
La **Gasfabriko** (germane: *Gaswerk*) en Vajmaro, Germanujo, estiĝis en 1855 kiel unu el la fruaj industriaj ejoj ĉe Ettersburger-ŝoseo, ĉe la iama varstacidomo. Najbaris ankaŭ la en 1926 konstruita aŭkcivendohalo por brutoj.

Gasfabrikoj ĉe la Vara stacidomo kaj ĉe Schwansee-strato
--------------------------------------------------------

Konstruiĝo eblis danke al antaŭiniciato de la vajmara ĉefurbestro Wilhelm Christian Friedrich Bock kiu fondis la societon *Gasbereitungs-Gesellschaft* por provizadi stratlanternojn kaj privatajn apartamentojn gase. Ĝi movis la unuan vapormaŝinon de Vajmaro kun povo de 1,5 ĈP. Fine de la 1855-a jaro lumis en Vajmaro la unuaj gaslamoj. Kvankam la gasfabriko plurfoje pligrandigitis la kapacito ne povis plenumi la kreskantan demandon kaj sevke dua brulgaskreejo alvenis ĉe Schwansee-strato 92 en la 1908-a jaro. Tuj ĉesis la funkcio de la malnova de ĉe Vara stacidomo. La nova gasfabriko agis oficonplenumante ĝis 1964. Ĝia gasujo malkonstruitis en 1987. La unua teleprovizado per aldona gaso estis en 1941 el Böhlen (la nuna centralo Lippendorf, Neukieritzsch).

Tamen jam en 1924 pripensitis tutkovranta teleprovizado per gaso en Germanujo. La Schwanseestrat-gasfabriko iĝis, post la transpreno de la elektrejo ĉe Kirschberg en 1920 antaŭenpuŝis la tuton al grava ero de la samjare fondita municipa organizaĵo *Städtische Gas- Wasser- und Elektrizitätswerke Weimar*.

La eksa Schwanseestrat-gasfabriko staras memkompreneble sur la listo de la monumentprotektota aferoj vajmaraj. Nuntempe oni okazigas tie kulturajn eventojn.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Axel Stefek (eld.): *Energie in Weimar: Vom Mittelalter bis in die Neuere Zeit* (= *Energiegeschichte der Stadt Weimar.* Bd. 1). Eldonis Stadtwerke Weimar Stadtversorgungs-GmbH durch Axel Stefek. Weimar 2016, p. 199–209.
3. ↑  Art: *Gaswerk*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte*, Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 136.
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2021-12-04 per la retarkivo Wayback Machine

50.9842711.30378Koordinatoj: 50° 59′ 3″ N, 11° 18′ 14″ O (mapo)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia Monumento historia en Hungario, en urbo Csenger.

Historio
--------

La preĝejo konstruiĝis en la 14-a jarcento. Kelkfoje sinodoj okazis en la preĝejo, inter ili la plej konata okazis en 1576 fare de Péter Méliusz Juhász. En 1713 la preĝejo parte barokiĝis. En la 18-a jarcento ĝi pligrandiĝis. En 1745 la ligna baldakeno ricevis ornamajn pentraĵojn kun popolaj motivoj. La galerio estis farita en 1840.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola. La konstruaĵo havas laŭvice 3 partojn: (parte okangulan renesancan) turon, navon kaj sanktejon, krome flanke estas kvadratforma sakristio. La absido estas okangula, el tio 5 anguloj formas finaĵon por la konstruaĵo.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare Arkivigite je 2010-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare Arkivigite je 2011-11-23 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Csenger) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Castrejón de la Peña*** [kastreĤON delaPEnja] estas municipo en la nordo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Montaña Palentina*. La loknomo *Castrejón de la Peña* estas komprenebla etimologie kiel Fortikaĵeto de la Roko.

Geografio
---------

Preĝejo de Castrejón.
Boedo de Castrejón 001.JPG.
Preĝejo de Pisón de Castrejón.
Traspeña de la Peña.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 106,40 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 346 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte ĉirkaŭ 1 100 el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 110 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio enhavas ankaŭ la jenajn loĝlokojn:

* Boedo de Castrejón
* Cantoral de la Peña
* Cubillo de Castrejón
* Loma de Castrejón
* Pisón de Castrejón
* Recueva de la Peña
* Roscales de la Peña
* Traspeña de la Peña
* Villanueva de la Peña

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

La ekonomia kaj demografia disvolvigo de la zono estis helpita de la fervojo de La Robla komence de la 20-a jarcento, rilate al karbominado. Iniciatita ĉirkaŭ 1900, la minagado de Castrejón floris ĉirkaŭ 1950. Poste pli kaj pli dekandecis.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis minado, agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la industriaj instalaĵoj (industria arkeologio), gotik-renesanca preĝejo en Castrejón, aliaj preĝejoj kaj la ermitejoj. Estas Abelbredada Muzeo por diskonigi didaktike la mondon de la mielabeloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770092
* VIAF: 316734987
 |
**Hermann BEHRMANN**, kiu mem esperantigis sian nomon al **Hermano Bermano** (naskiĝis la 12-an de julio 1935 en Zeven, mortis la 29-an de junio 2013 en Bad Kissingen) estis germana pedagogo, lerneja instruisto kaj estro de Esperanto-eldonejo.

Vivo
----

Behrmann studis pedagogion ĉe la Pedagogia Altlernejo en Bielefeld kaj laboris poste kiel instruisto en elementa lernejo unue en Löhne, poste en Paderborno. Por sia unua ŝtata ekzameno de instruisto, li prezentis kiel laboraĵon novstilan Esperanto-kurson, kiu fariĝis bazo de la kurso Esperanto Programita.

Esperanto
---------

Li fondis ĉirkaŭ la jaro 1969 Esperanto-eldonejon en Löhne. Post lia translokiĝo al Paderborno, estiĝis el ĝi la Esperanto-Centro Paderborn, kiu registriĝis kiel asocio laŭ germana juro en 1977. Tiu ĉi centro – ĉiam gvidata de Hermann Behrmann – startigis la kampanjon "Testo 5000": Oni serĉis 5000 homojn, kiuj pretis "testi" Esperanton, lernante la lingvon pere de "Esperanto Programita". La partoprenantoj povis senpage pruntepreni la lernokajerojn kaj la diskojn. Kvankam la nombro de lernintoj kaj lernantoj superis 5000 jam en 1980, la "testo" estis daŭrigata ĝis ĉ. la jaro 1988, kiam Hermann Behrmann – kiel plej proksima kunlaboranto de Rikardo Ŝulco – komencis dediĉi sian energion ĉefe al la disvastigo de la Analiza Skolo. Tamen la libroservo daŭrigis la vendadon de la kurso "Esperanto Programita" (kiu nuntempe aspektas eksmoda, ĉar la kajeroj estas tajpitaj per simpla skribmaŝino). Bela 351-paĝa eldonaĵo de "Esperanto Programita" por nederlandlingvanoj, tradukita de Paul Peeraerts, aperis ĉe Flandra Esperanto-Ligo en 1986.

En 1995 Germana Esperanto-Asocio (GEA) agnoskis liajn atingojn per meritmedalo de GEA.

Ĉirkaŭ la jaro 1998 Hermann Behrmann (kaj kun li la Esperanto-Centro) translokiĝis al Berlino. La Esperanto-Centro en 2003 kuniĝis kun la asocio **EsperantoLand**, kiu organizas internaciajn renkontiĝojn, vendas librojn kaj funkciigas ampleksan retejon. La retejon iniciatis en 2001 laborgrupo fondita de Lu Wunsch-Rolshoven. Post la kuniĝo la asocio ŝanĝis sian nomon al *EsperantoLand*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Esperanto-Centro der Hermann Behrmann en Berlino
Antonello da Messina, *Krucumado* 1475
Tristanga kruco (la malsupra stango reprezentas la Bonan Ŝteliston)
**Dimas** aŭ **Sankta Dimas**, ankaŭ konata kiel la **Bona Ŝtelisto**, estas la nomo en la apokrifaj evangelioj de unu el la ŝtelistoj kiu laŭ la Evangelio laŭ Sankta Luko estis krucumita je la dekstro de Jesuo Kristo. Li pentis pro siaj pekoj kaj petis al Jesuo ne forgesi lin kiam li regos en la paradizo.

Kvankam li neniam estis sanktigita de la katolika, ortodoksa aŭ monofizitaj eklezioj, oni konsideras lin kiel la solan personon, kiu estis rekte agnoskata kiel sanktulo fare de Jesuo mem. "*Kaj li (Jesuo) diris al li (la ŝtelisto): Vere mi diras al vi: Hodiaŭ vi estos kun mi en Paradizo*".

Laŭ la tradicio kaj la Evangelio laŭ Nikodemo (apokrifa evangelio), la Bona Ŝtelisto estis krucumita dekstre de Jesuo kaj la Malbona Ŝtelisto, nomata Gestas, maldekstre. Pro tiu motivo, ofte la bildoj pri la krucumado montras la kapon de Jesuo klinata dekstraflanke.

En la Araba Evangelio de la Infanaĝo la nomo estis "Tito"

23-a "Kaj la Sinjoro-Jesuo respondis, kaj diris al lia patrino: Tridek jarojn tial, O mia patrino, la Judoj krucumos min ĉe Jerusalemo, kaj tiuj du rabistoj estos krucumitaj kun mi. Tito sur mia dekstra flanko, kaj Dumacho sur mia maldekstra flanko, kaj poste tiu tago Tito devas iri antaŭ mi en paradizon"
En la Rusa Ortodoksa Eklezio, la krucoj kaj la krucifiksoj estas reprezentataj per tri horizontalaj stangoj, la plej alta estas la *titulus crucis* (la enskribo kiun Poncio Pilato ordonis meti sur la kapon de Kristo en la lingvoj latina, greka kaj hebrea: "Jesuo el Nazareto, Reĝo de la judoj"), la dua plej longa reprezentas la stangon kie estis najlitaj la manoj de Jesuo, kaj la plej malalta, oblikva, reprezentas la Bonan Ŝteliston supren, kaj malsupren la Malbona Ŝtelisto.

Oni kultas lin la 25-an de marto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ikonaro de Sankta Dimas
* Evangelio laŭ Nikodemo

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Evangelio laŭ Sankta Luko Ĉapitro 23, verso 43.
 

* Dimas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dimas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 310569
* GND: 120162520
* LCCN: nr91025514
* VIAF: 5755058
* ISNI: 0000 0000 4714 9938
* SUDOC: 028648277
* BNF: 12044044v
* NKC: mzk2006343370
* BNE: XX3727313
 |
**Dimbokro** estas urbeto en sudcentra Ebur-Bordo. Ĝi estas la ĉefurbo de kaj la Distrikto Lacs kaj la Regiono N'Zi. Ĝi estas ankaŭ kaj la ĉefurbo de kaj subprefektujo de Dimbokro Departemento. Dimbokro estas ankaŭ komunumo (*commune*).

La urbeto troviĝas apud la rivero N'Zi, je proksimume 50 km sudoriente for de la oficiala ĉefurbo de Ebur-Bordo, Jamusukro. Dimbokro konektiĝas per kaj ŝoseo kaj fervojo al la komerca ĉefurbo de la lando kaj la efektiva politika ĉefurbo Abiĝano ĉe la marbordo. Krom fabrikejo de ŝtofo, la grandeco kaj graveco de la urbeto estas malmultaj. Dimbokro estas alie konata kiel la loko de naskiĝo de la nuna prezidanto de la lando, Alassane Ouattara, kaj de la famega muzikisto de afrika regeo, Alpha Blondy.

Transporto
----------

Servas Dimbokron Flughaveno de Dimbokro kaj stacio de la landa fervojo.

Fervoja ponto super la Rivero N'Zi proksime de Dimbokro disfalis je la 6a de septembro 2016.

Je 2014, 64 957 homoj loĝis en la subprefektujo Dimbokro.

Vilaĝoj
-------

La 24 vilaĝoj de la subprefektujo Dimbokro kaj iliaj loĝantaroj je 2014 estas:
 

1. Ahouniassou (596)
2. Ahua (2,218)
3. Akessemossou (401)
4. Alloko-Kouakoukro (78)
5. Andianou (300)
6. Bassa-Yobouébo (541)
7. Dimbokro (48,860)
8. Ebimolossou (2,022)
9. Faiteassou (201)
10. Kangrassou-Eluibo (945)
11. Kangrassou-M'brizuénouan (104)
12. Kangrassou-Yobouébo (230)
13. Koffi-Ahoussouko (418)
14. Koffi-Kouadiokro (36)
15. Kolibo (268)
16. Krokokro (560)
17. Niamassou (544)
18. Sokro (92)
19. Soungassou (1,833)
20. Tangoumanssou (1,486)
21. Troumabo (1,486)
22. Kadjabo (488)
23. Soungassi (573)
24. Wawérénou (677)

Referencoj
----------

1. ↑  Foto de la stacio
2. ↑  Railways Africa Nzi River bridge
3. ↑   RGPH 2014, Répertoire des localités, Région N'Zi. Alirita 5a de Aŭgusto 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725718
* LCCN: n89667475
* VIAF: 131476264
* SUDOC: 029580668
 |
Hermann Bonitz, 1857
**Hermann BONITZ** (naskiĝinta la 19-an de julio 1814 en Bad Langensalza, mortinta la 25-an de julio 1888 en Berlino) estis germana klasika filologo kaj pedagogo. En 1843 li edzinigis Bertha Semmel el Gera.

Vivo
----

Estante filo de superintendanto li eklernantis ĉe Landesschule Pforta en 1825. En Berlino li studis ĉe August Boeckh. Liaj publikigitaj skribaĵoj verkitaj paralele al gimnazidejoro en Dresdeno (1836), Berlino (1838) kaj Szczecin (1842) kaŭzigis vokiĝon al la Universitato de Vieno en 1849. Tie li meritis pri la novorganizo lernejsistema kaj la plialtigo de la nivelo de filologiaj studoj en la tuta lando. Organo por liaj ideoj iĝis "Zeitschrift für die österreichischen Gymnasien" (ekde 1850).

En 1867 li revenis patrujen kaj nomumitis lernejestro de Graues Kloster. Ekde 1875 li estis preleganta konsilisto en la Prusia ministerio pri edukado kaj kreis en 1882 novan ekzamenordon por la superaj lernejoj prusiaj.

Graveco
-------

Krom siaj temporabaj publikaj deĵoroj Bonitz neniam ĉesigis sciencan aktivecon. Li taksitis unu el la plej bonaj fakuloj de Aristotelo kaj verkis eseojn pri Platono, Sofoklo kaj diversaj demandoj rilate al Homero. Tie ĉi li ne nur subtenis la teoriojn de Karl Lachmann pri komenca konsisto de la homeraj epopeoj el unuopaj kantoj sed eĉ inteligente kompletigis kaj kontinuigis ilin.

Li membris ĉe akademioj de Vieno, Munkeno kaj Berlino.

Verkoj (elekto)
---------------

* Disputationes Platonicae, 1837 (progr.)
* Ausg. d. Commentars d. Alex. Aphrodisias, 1847
* Aristotelis opera, du volumoj, 1848/49
* Btr. z. Erklärung d. Thukydides, ĉe: SB d. Ak. d. Wiss. Wien, 1854
* Btr. z. Erklärung d. Sophokles, samloke, 1856-67
* Specilegium criticum philologis et paedagogis Germaniae obtulerunt B. Exner, Hofmann, Linder, Wien 1858
* Aristoteles-Stud. 5 T. ĉe: SB d. Ak. d. Wiss. Wien, 1862–67
* Index Aristotelicus, 1870
* Üb. d. Ursprung d. homer. Gedichte, ³1872
* Zur Erklärung d. platon. Dialogs Phaidros, 1874
* Platon. Stud. ²1875

Fonto
-----

Scharold, Hans, "Bonitz, Hermann" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 2 (1955), p. 447 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hermann Bonitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ligiloj ĉe DDB
* biografio ĉe Teuchos/Hamburgo
**Notaĵo de Ŝelepin** – ekzakte sekreta dokumento skribita la 3-an de marto 1959 de Aleksandr Ŝelepin, prezidanto de KGB, adresita al Nikita Ĥruŝĉov, la unua sekretario de Komunista Partio de Sovetunio, kun la propono nuligi 21 857 personajn dokumentujojn de la viktimoj de la Masakro de Katin, murditaj de soveta NKVD en 1940 kun sola konservo de la protokoloj de tiel nomata triopo de NKVD kune kun konfirmoj pri plenumo de la decido de triopo, entenitaj en la aparta dokumentujo.

Notaĵo de Ŝelepin estas ĝis hodiaŭ grava konfirmo de la fakta nombro de poloj kun tuta certeco murditaj laŭ decido de Politburoo de Komunista Partio de Sovetunio de la 5-a de marto 1940 (tn. decido pri Katin). Krome ĝi estas la plej grava ĝis nun fonto pri historio de dokumentado kreata de NKVD lige al la masakro de Katin.

Formo kaj enhavo
----------------

Oni erare informis, ke polaj militkaptitoj estis pafekzekutataj en internigejoj de Starobilsk kaj Ostaŝkov; reale la ekzekutojn de la militkaptitoj de Starobilsk oni faris en keloj de Provinca NKVD-Estraro en Ĥarkivo, kaj militkaptitojn de Ostaŝkov en keloj de Provinca NKVD-Estraro en Kalinin (nun Tverj).

Historio
--------

La notaĵo de Ŝelepin estis dum kelkdeko da jaroj konservata kune kun aliaj dokumentoj pri la masakro de Katin en t.n. speciala dokumentujo n-ro 1, deponita en sektoro n-ro 6 en sekreta parto de la Arkivo de Komunista Partio de Sovetunio. Aliron al tiuj ĉi materialoj havis nur ĉefo de la soveta ŝtato kaj ĉefo de la arkivo.
Kopio de la notaĵo estis transdonita al la pola flanko la 14-an de oktobro 1992, kiam laŭ rekomendo de prezidento de Rusio Boris Jelcin la ŝtata ĉefarkivisto de Rusio Rudolf Piĥoja enmanigis al prezidento de Pollando Lech Wałęsa konfirmitan kopion de la dokumentoj de speciala dokumentujo n-ro 1, en tio kopion de la notaĵo de Ŝelepin. La dokumentoj aperis en Pollando en 1992 en la Kolekto Katyń. Dokumentoj de genocido, eldonitaj de Instituto pri Politikaj Studoj de Pola Scienca Akademio. La notaĵo de Ŝelepin estis inter la dokumentoj unusola skribita permane.
En la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento dum rusa enketado de la Katina murdo Ĉefa Armea Prokuristaro enketis Aleksandron Ŝelepin, kiu konfirmis aŭtentikecon de sia notaĵo kaj donitaj en ĝi faktoj.
La 28-an de aprilo 2010 la notaĵo de Ŝelepin estis publikigita interrete de la Federacia Arkiva Servo kune kun aliaj dokumentoj de la speciala dokumentujo n-ro 1.

Bibliografio
------------

* *Katyń. Dokumenty ludobójstwa: dokumenty i materiały archiwalne przekazane Polsce 14 października 1992 r.* (Katin. Dokumentoj pri genocido: dokumentoj kaj arkivaj materialoj transdonitaj al Pollando la 14-an de oktobro 1992), Warszawa 1992, ISBN 8385479198
* Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska, *Katyń. Zbrodnia, prawda, pamięć* (Katin. Krimo, vero, memoro), Warszawa 2010, p. 406–408, ISBN 978-83-247-2036-1
* Witold Wasilewski: *Zagadka notatki Szelepina* (Enigmo de la notaĵo de Ŝelepin), [en:] Nasz Dziennik, n-ro 56 (4291), la 7-an de marto 2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Skano de la notaĵo de Ŝelepin sur paĝoj de la rusa Federacia Arkiva Servo Arkivigite je 2012-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
Statuo de Johan de Witt lokita en Dordrecht.
**Johan DE WITT** (naskiĝis la 24-an de septembro 1625 en Dordrecht - mortis la 20-an de aŭgusto 1672 en Hago) estis grava politikisto de Nederlando dum la dua duono de la 17-a jarcento.

Li naskiĝis en 1625 en aristokrata familio de Dordrecht, kaj restis la Granda Pensionano (la plej grava ŝtatoficisto de Nederlando) ekde 1653 ĝis 1672. Li ĉefe plifortigis kaj plivastigis la fundamentajn liberojn de la nederlandaj urboj. Li traktadis pacon kun la Anglio de Oliver Cromwell en 1654. Post nova milito en 1665-66 kaj konforme al la traktato de Breda, li devis cedi Novan Amsterdamon al Anglio.

En 1668, li kreis aliancon kontraŭ la franca reĝo Ludoviko la 14-a kun Svedio kaj Anglio. Tio plifaciligis la ellaboradon de la traktato de Aachen. En 1672, Johan de Witt tamen ne povis preventi francan invadon de Nederlando dum la Franca-Nederlanda milito. Je la 20-a de aŭgusto, li estis murdita kune kun sia frato Cornelis de kelkaj anoj de Vilhelmo la 3-a de Oranje.

Vidu ankaŭ
----------

* Johano de Witt (1565–1622), nederlanda humanisto

* Kategorio Johan de Witt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 106071
* GND: 118807714
* LCCN: n50048488
* VIAF: 14944172
* ISNI: 0000 0001 1021 6110
* LIBRIS: 268653
* SUDOC: 05264457X
* BNF: 13598046j
* BPN: 05352355 45013103, 05352355
* NLA: 35615800
* BIBSYS: 90814891
* NKC: mzk2009533516
* BNE: XX1353142
 |
**Johan Vaaler** (Aurskog, 15-an de marto 1866 – Kristiania, 14-an de marto 1910) estis norvega inventisto. en 1899 li akiris patenton por la paperklipo. Li ofte estas konsiderata kiel la inventisto de la paperklipo, kvankam dum la momento de la patentakiro jam ekzistis paperklipoj.

Tamen, la ligo inter Vaaler kaj la "invento" de la paperklipo rezultis finfine en nacia simbolo de Norvegio. Dum la rezistbatalo kontraŭ la okupacio de la nazioj en la Dua Mondmilito, post malpermeso porti insignojn kun naciaj simboloj aŭ la inicialojn de la fuĝinta Reĝo Haakon VII, multaj norvegoj portis paperklipojn kiel anstataŭaĵo de la pli malkaŝaj naciaj simboloj. La praktiko de la portado de paperklipoj evoluis" ĉar la paperklipo estis norvega invento kies origina funkcio estis kunligi la norvegojn". Nuntempe la portado de paperklipo estas konsiderata kiel patriotisma simbolo en Norvegio.

Statuo de giganta paperklipo en Oslo servas kiel honoro al Vaaler, kiu ankaŭ estas konata kiel la paperklip-miliardulo.

Statuo de paperklipo en Oslo (tamen ne estas la Vaalera varianto)
La paperklipo de Vaaler

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644032
 |
Ĝenerale **komplekso** signifas tutaĵon el pluraj malsamaj elementoj (aŭ faktoroj) kiuj interrilatas en nesimpla maniero.

En psikologio, **komplekso** estas koncepto kaj termino enkondukita de Alfred Adler, sed multe prilaborita de Carl Jung, kiu faris ĝin la centra koncepto de sia branĉo de psikanalizo.

Laŭ Jung, komplekso estas aro da kunlikigitaj psikaĵoj [=mensaĵoj] kiuj kune formas kvazaŭaŭtonoman unuon, kaj povas esti aŭ fariĝi konscia. La ĉefa komplekso en normala homo estas la Mio [= germanlingve: *das Ich*; anglalingve: *the Ego*; ruslingve: *Я*], pli-malpli kohera amaso da mensaj procedoj, konceptoj, pensoj, memoroj, spertoj, kiuj estas laŭvole elvokeblaj en la konscion. Kutime homo opinias la Mion esti lia memo, t.e. la sumo de lia/ŝia menso aŭ psiko. Sed efektive multaj spertoj, konceptoj, memoroj, kc. estas subpremitaj kaj senkonsciigitaj aŭ malkonsciigitaj pro diversaj kialoj -- plejofte pro inhibicioj trudataj de la socio en kiu oni vivas (ekz. seksaĵoj), aŭ pro dolorego netolerebla (ekz. spertoj de militintoj, personoj suferintaj severajn katastrofojn, hontego). Krome, multe spertoj, inklinoj, kc. laŭ sia naturo povus esti parto de onia konscio, sed pro iu kialo restas sub la konscia nivelo. Ekzemple, multaj personoj havas artotalenton kiu diverskiale neniam estis kuraĝigita kaj kiun oni ial neniam provis nek fortigis. Alfred Adler atentigis pri la "komplekso de nesufiĉa kapablo"; Sigmund Freud popularigis la koncepton pri la "edipa komplekso" (kiun Jung konsideris parto de pli ĝenerala sekskompleksaro).

Kompleksoj kutime estas pli-malpli facile konsciigeblaj, forpuŝitaj nur pro nekonveneco. Sed kelkfoje ili estas multe severaj kaj povas mem estiĝi "kvazaŭpersonoj": psikiatriaj kazoj de homoj kiuj kelkfoje opinias sin unu persono, alifoje opinias sin alia persono kun tre malsimilaj karaktero, sperto, kapablo, kredoj, kc. estas rimarkindaj ekzemploj de personoj en kiuj la Mio neniam sukcesis plene koheriĝi, kaj kvazaŭ dividiĝis en partojn kiuj alterne ekkaptas la konscion kaj memor+parolkapablon de la individuo. Tradicie oni rigardis tiajn kazojn kiel subspecon de skizofrenio. Sed Jung montris ke ankaŭ per eksperimentoj eblas konsciigi kvazaŭajn "submiojn". Liaj studoj pri la Vort-asocia Eksperimento, pri kiu li multe verkis dum la unua jardeko de la 20-a jarcento, indikas la eksperimentan bazon de la teorio pri kompleksoj.

Ĉiu normala homo havas multajn kompleksojn en sia psiko -- kutime ili estas relative malfortaj, ne tre gravaj, ne tre influhavaj. Sed sub kondiĉoj kiuj iel elvokas ilin, ili povas fariĝi neŭrozaj, kaj kelkfoje psikozaj. Tial estas tre malsaĝe ludi pri konsciigo de kompleksoj, ekzemple per uzado de *ouija*-tabulo, "aŭtomata skribado", "direktata imagado", kc. ĉar kvankam plejofte tia ago estas relative sendanĝera, ĝi tamen povas elvoki psikozon -- ofte nekuraceblan.

La populara parolado ofte misuzas la vorton "komplekso" kun multe pli ĝenerala senco, kaj gravas ne konfuzi tiun kun la psikologia/psikiatria signifo de la termino.

Ekzistas rilatoj inter komplekso kaj arketipo, kvankam Jung mem neniam detale esploris tiun interrilaton.

* Komplekso (psikologio) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
La **komputa logiko** estas la matematika logiko aplikita al la kunteksto de la komputoscienco. Ties uzo estas fundamenta en variaj niveloj: en la komputaj cirkvitoj, en la logika programaro kaj en la analizo kaj optimigo (de tempaj kaj spacaj rimedoj) de algoritmoj.

La logiko etendiĝas al la kerno de la informadiko dum ĝi aperas kiel fako: nome la verko de Alan Turing pri la *Entscheidungsproblem* (decidproblemo) sekve de la laboro de Kurt Gödel pri nekompletaj teoremoj. La nocio de la komputilo de ĝenerala uzado kiu aperis el tiu laboro estis ege grava por la desegnistoj de la informadika maŝinaro en la 1940-aj jaroj.

En la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, esploroj antaŭdiris, ke, kiam la homa sciaro povu esprimi sin uzante la logikon kun matematikaj notacioj, estus eble krei maŝinon kapablan rezoni nome artefarita intelekto. Tio rezultis pli malfacila ol esperita pro la komplekseco de la homa rezonado. En la logiko de programaro, programo konsistas en kolekto de aksiomoj kaj reguloj. La sistemoj de logika programaro (kiel Prolog) kalkulas la konsekvencojn de la aksiomoj kaj de la reguloj organizitaj por respondi konsulton.

Aktuale, la logiko estas etende aplikita en la kampoj de artefarita intelekto kaj de sciencoj de komputiko, kaj tiuj kampoj havigas riĉan fonton de problemoj en la formala kaj neformala logikoj. La teorio de la argumentado estas bona ekzemplo de kiel la logiko estas aplikata al la artefarita intelekto.