recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 50° 20′ 55″ N 17° 11′ 52″ O﻿ / ﻿50.34861 °N, 17.19778 °O﻿ / 50.34861; 17.19778 (mapo)

**Dolní Červená Voda**, (germane: *Nieder Rothwasser*, *Nieder-Rothwasser*, *Niederrothwasser*, pole: *Dolna Czerwona Woda*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto (baza sidej-unuuo) de municipo Stará Červená Voda kun propra katastro. Ĝi ligas al Stará Červená Voda al ties norda fino kaj kondukas tra ĝi ŝoseo tra Stachlovice al Vidnava.

Historio
--------

Dolní Červená Voda memstare estas unuafoje menciata en la jaro 1722. Antaŭe ĝi kreis parton de vilaĝo Červená Voda, resp. Stará Červená Voda, kaj ĝia nomo estas derivita de la tn. Dolní dvůr. Dume plimulto de Stará Červená Voda apartenis al senjorujo Jánský Vrch apartenanta al ĉefdiocezo vroclava, Dolní dvůr kaj la ĉirkaŭaj grundoj - la nuna Dolní Červená Voda - kreis memstaran tutaĵon apartenanta al vokto el Stará Červená Voda.

Dolní Červená Voda jam ekde la enkonduko de municipa establo en la jaro 1850 estis kunigita kun Stará Červená Voda, unue kiel domaro, ekde la 1950-a jaroj nur kiel loka parto.

En Dolní Červená Voda jam komence de la 19-a jarcento estis minita ceramika argilo. Ĉi tiea kaolino estis uzata en ceramika fabriko en Vidnava. Restaĵo de la minado estas hodiaŭ inundigita minejo nomata "Kaolinka".

Ĉirkaŭ la jaro 1750 estis oriente de Dolní Červená Voda, rekte ĉe limo kun Prusio, fondita domaro **Johanka** (ger. *Johannaburg*), nomita laŭ Marie Johanna naskita Falkenhaynová el Glošek, edzino de Franz Urban Mikusch, tiama posedanto de la senjorujo. En la jaro 1836 ĉi tie estis 9 domoj, en la jaro 1930 estis da ili 10, post la jaro 1945 la domaro pereis.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2021 | 24 |

Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 7 domoj, el tio 5 daŭre loĝigitaj.

*Johanka*

| Jaro | 1836 | 1900 | 1930 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 66 | 42 | 52 | 0 |

1. ↑  el tio: 49 germanoj; ĉiuj rom. kat.

Fotogalerio
-----------

* Aŭtobusa haltejoAŭtobusa haltejo
* Granda domoGranda domo
* DomoDomo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Stará Červená Voda (2) |
| --- |
| Nová Červená Voda ~ Stará Červená Voda ~ Dolní Červená Voda (*baza sidejunuo*) |

 |
**Gyula Hegedűs** [djula hegedUŝ], hungare **Hegedűs Gyula,** Esperante **Julio Hegedűs** estis hungara aktoro. Lia edzino estis Ilona Berzétey.

Gyula Hegedűs naskiĝis, kiel *Heckmann Gyula* la 3-an de februaro 1870 en Kéty - mortis la 21-an de septembro 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Hegedűs komencis sian aktoran karieron en 1889 en migra teatro. En la sama jaro li ekfrekventis aktoran lernejon. Baldaŭe li havis sukcesojn en tiuj teatraĵoj, kies aŭtoroj estis samtempuloj. Lia nomo ligiĝas al *Vígszínház*, kiun teatron li fondis kune kun aliaj. Li estis ankaŭ framasono .

Memorigiloj
-----------

Memortabulo de Gyula Hegedűs
* memorringo "Hegedűs Gyula" fondita en 1971
* strato en Budapeŝto
* memortabulo en Budapeŝto

Liaj roloj (elekto)
-------------------

* 3 mutaj filmoj
* diversaj teatraj roloj, ekzemple en teatraĵoj de Ferenc Herczeg kaj Ferenc Molnár

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Gyula Hegedűs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 401823
* LCCN: n80029231
* VIAF: 30831613
* ISNI: 0000 0000 2466 5155
* NKC: hka2015896552
 |
Koordinatoj: 49° 49′ 15″ N 12° 32′ 53″ O﻿ / ﻿49.82083 °N, 12.54806 °O﻿ / 49.82083; 12.54806 (mapo)

**Dolní Výšina** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Obora, troviĝanta en distrikto Tachov proksimume 4 km nordoriente de Obora. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/199. Vivas ĉi tie 19 loĝantoj (2021).kaj estas ĉi tie registritaj 9 adresoj.

Dolní Výšina situas en katastra teritorio **Obora u Tachova** kun areo 13,48 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1713. Devene temis pri memstara municipo kun nomo *Ringelberg*. Post la dua mondmilito ĝi estis domaro de municipo Obora kaj okazis ties dividigo al Dolní Výšina kaj Horní Výšina, dum kio Horní Výšina transiris en la jaro 1961 sub municipon Halže kaj Dolní Výšina sub municipon Lučina. Post ties inundigo ĝi denove falis sub municipon Halže, sed ekde la jaro 1990 ĝi revenis al municipo Obora.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 0 |
| 1880 | 0 |
| 1890 | 0 |
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1921 | 0 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 0 |
| 1950 | 0 |
| 1961 | 19 |
| 1970 | 18 |
| 1980 | 40 |
| 1991 | 25 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 12 |
| 2021 | 19 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Obora (2) |
| --- |
| Dolní Výšina ~ Obora ~ *pereintaj vilaĝoj* Pavlova Huť ~ Pavlův Studenec 2 |

 |
**Gyula Jáki** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jáki Gyula** estis hungara kuracisto, profesoro, kirurgo. Lia origina nomo estis *Jack Gyula* ĝis 1916.

Gyula Jáki  naskiĝis la 6-an de majo 1898 en Győr. Li mortis la 18-an de marto 1958 en Szentes (sed li estis entombigita en Szeged).

Biografio
---------

Gyula Jáki akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1922, kirurgian fakdiplomon en 1929. Li estis asistanto en instituto de Sciencuniversitato Tisza István (Debrecen) ekde 1922, post jaroj li instruis ankaŭ en la universitato. Tiutempe li esploris helpe de stipendio en Vieno (1924), en Berlino (1933–1934). En 1937 li estis nomumita privata profesoro en Debrecen, en 1947 publika ordinara profesoro kaj katedrestro en Scienca Universitato de Szeged. Li estis ankaŭ dekano, poste rektoro en la studjaro 1957.

En 1952 li kandidatiĝis. Li ricevis memormedalojn en 1941 kaj 1955. Li multe okupiĝis pri kancero, krome li ofte fotadis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az elektrochirurgia alkalmazása az urológiai sebészetben* (1934)
* *Csapás* (1935) - escepte novelo
* *A féregnyúlvány-gyulladás és az időjárás* (1942, germane: 1943)
* *A rákbetegség és a rákellenes küzdelem* (1949)
* *A szabadságharcos magyar orvosok* (1955)
* *A vegetatív idegrendszer működését gátló gyógyszerek hatása a hypothalamus neurosecretiójára fehérpatkányban* (1958)

Memorigiloj
-----------

* kalkŝtona memortabulo en kliniko de Szeged

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
La Sankta Kruco de la Strato La Fontano survoje dum la procesio de dimanĉo matene en la Plaza de España de Rociana del Condado, (Huelva).
La **Festo de la Kruco**, nomita ankaŭ **Festo de la Krucoj** aŭ **Maja Kruco**, estas celebrata en kelkaj katolikaj landoj la 3-an de majo.

Deveno
------

La Festo de la Maja Kruco havas antaŭaĵojn en la prakristana celebro konata kiel *Festo de Majo* (aŭ *Majobastono*, el la angla *maypole*), en kiu oni festis la mezan tempon de la printempo kultante al la naturo. Speciale oni festis per ornamado de arbo aŭ starigante trunkon aŭ totemon al kiu oni surmetis ornamaĵojn aŭ florojn, dum oni faris ritajn dancojn kaj oni kantis aŭ deklamis. Je la alveno de la kristanismo, tiu festo estis adaptita al la nova religio, kaj oni anstataŭis la totemon per la kristana kruco. En kelkaj landoj oni plufaras paralele la festojn de la Maja Kruco kaj de la Majobastono.

Alia interpreto ŝajne havas devenon en la supozita trovo fare de Sankta Helena de la kruco kie supozeble mortiĝis Kristo. La historia rakontas kiel la imperiestro Konstantino la Granda, en la sesa jaro de sia regado, militis kontraŭ la barbaroj borde de la rivero Danubo, en batalo kies venko super pli granda malamika armeo estas ŝuldata al mirakla apero de kruco.

Aktuale, la kristana liturgia forigis tiun feston el la oficiala kalendaro, kaj ĝi restis kunigita kun la festo de la Laŭdego de la Sankta Kruco, celebrata la 14-an de Septembro. Tamen restas kiel tre populara festo en multaj lokoj de Italio, Hispanio kaj Hispanameriko.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Festo de la Kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Laŭdego de la Sankta Kruco
* Adorado de Kruco
* Vera Kruco

Eksteraj ligiloj
----------------

(En la hispana)

* Oficiala retejo, kaj nacia kaj internacia de la festo de Kordovo en junio (Hispanio) Arkivigite je 2020-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Reportaje de canal evangélico sobre la fiesta de las cruces de Tacna
* 3 de Mayo-Festividad de la Santísima Cruz de Hospicio en Tacna
* Reportaje de la festividad de la Santísima Cruz en Tacna
* Cruces de mayo en Andalucía (España). Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
**Gyula Kajner** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kajner Gyula** estas hungara kajakisto, mondĉampiono, entreprenisto.

Gyula Kajner naskiĝis la 4-an de januaro 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Kajner depost fino de sia aktiva sporta kariero li estis komence produktoro de kajakoj, baldaŭ de kuirejaĵoj. Lia edzino naskis trifoje en Szeged.

### Sporta kariero

Gyula Kajner inter 1977-1989 estis kajakisto en ĉefurba sportklubo sur Danubo, pli poste en Szeged, kie li atingis jam sukcesojn ekde 1990. Li estis hungara ĉampiono 8-foje inter 1989-2000 ĉiam teame. Li estis la unua en mondĉampionumoj trifoje (1995, 1998, 1999) kvarope en distanco 200 m, krome li estis ankaŭ la unua en eŭropa ĉampionumo en 1997 same kvarope en distanco 200 m. Tio ne sufiĉis esti olimpiano.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812631
 |



* Portalo pri Biografio
**József Czakó** [jOĵef cakO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czakó József** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

József Czakó naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1923 en Mezőberény, li mortis la 4-an de aprilo 1990 (laŭ alia informo la mortotago estas la 10-a) en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Czakó akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Debrecen), poste en agrikultura fakultato Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1944. Post siaj studoj li faris praktikajn laborojn en diversaj lokoj, ekde 1950 li laboris en esplora instituto. Li okupiĝis pri bovinoj kaj ties laktoj. En 1958 li doktoriĝis en Agronomia Universitato de Gödöllő kaj ekde 1967 li instruis en la sama loko. Li kandidatiĝis en 1967, doktoriĝis en 1975 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn inter 1965-1982.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Állattenyésztéstan* (1964)
* *Borjúnevelési abc.* (1967)
* *Gazdasági állatok viselkedése* (1974, 1978)
* *Állattenyésztési kísérletek tervezése és értékelése* (1982)
* *Etológia* (kunaŭtoro, 1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718505
* VIAF: 70286760
* ISNI: 0000 0000 8001 7419
 |
**Calamocha** [kalaMOĉa] estas urbo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo ĝi estas. La loknomo *Calamocha* estas etimologie komprenebla kiel devena el Qal'at Musa (قلعة موسى), kiu signifas "fortikaĵo de Musa", plej verŝajne reference al araba fondinto Musa ibn Musa.

Geografio
---------

Ĝi estas je 73 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Krom la ĉefa urbokerno Calamocha estas submunicipoj Collados, Cuencabuena, Cutanda, Lechago, Luco de Jiloca, Navarrete del Río, Nueros, Olalla, El Poyo del Cid, Valverde kaj Villarejo de los Olmos. La urba kerno staras je 884 m super marnivelo.

Ĝi estas atingebla ĉefa laŭ la aŭtoŝoseo A-23 kaj la nacia ŝoseo N-234, okcidente de submunicipo Navarrete del Río kaj norde de Fuentes Claras, Caminreal kaj Torrijo del Campo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Burbáguena | *Norde:* Ferreruela de Huerva kaj Lagueruela | *Nordoriente:* Bea kaj Fonfría |
| *Okcidente:* Tornos |  | *Oriente:* Torrecilla del Rebollar kaj Barrachina |
| *Sudokcidente:* Torralba de los Sisones | *Sude:* Fuentes Claras kaj Bañón | *Sudoriente:* Cosa |

Historio
--------

Panoramo.
Estis romiaj ŝoseoj kaj fortikaĵo en epoko de Al Andalus. En tiu epoko ŝajne Cido havis tie tendaron.

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. 

La 16an de decembro 1706 okazis batalo inter la trupoj de la arkiduko Karolo kaj la partianoj de le estonta Filipo la 5-a dum la Milito de hispana sukcedo. Tiam venkis la aŭstriistoj, kvankam la militon venkis la franciistoj. 

Komence de la 20-a jarcento venis fervojo kaj estis ĝis du stacioj; nun retsas nur unu kaj unu linio Zaragoza-Sagunto.

Aktualo
-------

Belega baroka pordego de la preĝejo.
Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, betoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento sed en Calamocha male ĉar ricevis loĝantaron el apudaj loĝlokoj kaj tiel supreniris el 1 600 loĝantoj en la komenco ĝis nunaj 4 300.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, urba kerno, pluraj blazondomoj, unuarka romia ponto, rivermuelejoj, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj (Lageto Gallocanta), al mudeĥaraj turoj, Daroca, kastelo de Peracense ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Municipo Calamocha


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800932
* GND: 4743906-3
* LCCN: n93028461
* VIAF: 140868152
* SUDOC: 14674425X
* BNF: 15098066k
 |
Gnathostomula paradoxa Sylt.tifGnathostomula paradoxa Sylt
***Gnathostomulida***, aŭ *Gnatostomuledoj*, estas malgranda filumo de preskaŭ mikroskopaj maraj animaloj. Ili loĝas en sablo kaj koto ĉe neprofundaj marbordaj tajdaj akvoj kaj povas survivi en medioj kun relative malalta kvanto da oksigeno. Ili estis por la unua fojo rekonataj kaj priskribitaj en 1956.

Plej gnatostomuledoj estas 0.5 al 1 milimetrojn longaj. Ili estas ofte sveltaj al fadenformaj vermoj, kun ĝenerale travidebla korpo. Ĉe multaj *Bursovaginoidea*, unu el la ĉefaj grupo de gnatostomuledoj, la kolregiono estas iomete pli mallarĝa ol la cetero de la korpo, kio havigas al ili distingan kapon.

Ordoj kaj subordoj
------------------

* *Filospermoidea*
* *Bursovaginoidea*
	+ *Conophoralia*
	+ *Scleroperalia*

Notoj
-----

1. ↑   Ax, P. (1956). "Die Gnathostomulida, eine rätselhafte Wurmgruppe aus dem Meeressand". Abhandl. Akad. Wiss. U. Lit. Mainz, math. - naturwiss. 8: 1–32.
2. ↑   Barnes, Robert D. (1982). Invertebrate Zoology. Philadelphia, PA: Holt-Saunders International. pp. 311–312. ISBN 0-03-056747-5.

* Kategorio Gnathostomulida en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gnathostomulida en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
En diferenciala geometrio, **rimana sternaĵo** estas glata sternaĵo, ekipita per dulineara metriko je ĉiu punkto (la **rimana metriko**).

Difino
------

Se {\displaystyle M} estas glata sternaĵo, do **rimana metriko** sur {\displaystyle M} estas glata sekcio

{\displaystyle g\in \Gamma (\mathrm {T} ^{\*}M\otimes \_{M}\mathrm {T} ^{\*}M)}
de la vektora fasko

{\displaystyle \mathrm {T} ^{\*}M\otimes \_{M}\mathrm {T} ^{\*}M},
la tensora kvadrato de la kotanĝa fasko, kiu plenumas la jenajn aksiomojn.

* (Simetrio) Pri ĉiu ajn paro de vektoraj kampoj {\displaystyle X,Y\in \Gamma (\mathrm {T} M)}, {\displaystyle g(X,Y)=g(Y,X)}.
* (Pozitiva difiniteco) Pri ĉiu ajn vektora kampo {\displaystyle X\in \Gamma (\mathrm {T} M)}, {\displaystyle g(X,X)\geq 0}. Plue, se {\displaystyle g(X,X)=0}, do {\displaystyle X=0}.

Se oni malfortigas la duan aksiomon al la jena, do oni difinas la koncepton de **duonrimana metriko**.

* (Difiniteco) Pri ĉiu ajn vektora kampo {\displaystyle X\in \Gamma (\mathrm {T} M)}, se {\displaystyle g(X,X)=0}, do {\displaystyle X=0}.

**Rimana sternaĵo** {\displaystyle (M,g)} estas orda paro de glata sternaĵo {\displaystyle M} kaj rimana metriko {\displaystyle g} sur ĝi. **Duonrimana sternaĵo** {\displaystyle (M,g)} estas orda paro de glata sternaĵo {\displaystyle M} kaj duonrimana metriko {\displaystyle g}.

Propraĵoj
---------

Ĉiu koneksa rimana sternaĵo {\displaystyle (M,g)} estas metrika spaco, kies metriko estas la jena. Se {\displaystyle x,y\in M}, kaj {\displaystyle \gamma \colon [0,1]\to M} estas glata kurbo inter la du,

{\displaystyle \gamma (0)=x}
{\displaystyle \gamma (1)=y}
do la **longo** de {\displaystyle \gamma } estas la jena integralo.

{\displaystyle \ell (\gamma )=\int \_{0}^{1}{\sqrt {g|\_{\gamma (t)}({\dot {\gamma }}(t),{\dot {\gamma }}(t))}}\,\mathrm {d} t}
La **distanco** inter du punktoj estas la infimo de la longoj de la glataj kurboj inter la du punktoj. La distanco-funkcio plenumas la aksiomojn de metrika funkcio.

Historio
--------

La rimana sternaĵo nomiĝas laŭ la germana matematikisto Bernhard Riemann (Esperante Rimano), kiu studis tiun specon de sternaĵo kiel ĝeneraligon de la strukturo de Eŭklida spaco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Riemannian manifold* en MathWorld.
La gramatika artikolo en la danaj dialektoj. En la insulo Sjælland ĝis la dua duono de la 20-a jarcento ankoraŭ uziĝis tri gramatikaj artikoloj. Okcidente de la ruĝa linio la artikolo metiĝas antaŭ la substantivon, oriente de ĝi ĝi laŭ la modelo de la norma dana lingvo aŭ de la sveda kaj norvega sufikse aldoniĝas post la substantivo.
La **sudjutlanda lingvo** - propralingve *Synnejysk*, dane *Sønderjysk*, germane **Südjütisch** aŭ *Südjütländisch* - estas dialekto de la dana lingvo, kiu parolatas en la kaj german- kaj danlingva teritorio de la eksa duklando Ŝlesvigo norde kaj sude de la nuntempa ŝtata limo inter Danio kaj Germanio, do en la plej suda parto de Jutlando. La sudjutlanda parolatas respektive historie parolatis en pluraj variaĵoj. Apartan rolon ekzemple havis la lingvaĵo de la du duoninsuloj *Angeln* (dane *Angel*, latine *Anglia*) kaj *Schwansen* (dane *Svans* aŭ *Svansø*) en la pleja sudoriento de la lingvoregiono. 

Linvgoscience la sudjutlanda apartenas al la jutlanda dialektaro ene de la dana lingvo. Ene de tiu grupo ĝi plej proksime parencas al la okcidenta jutlanda, sed ankaŭ havas karakterizaĵojn de la dialektoj de la sudaj insuloj de Danlando. La vortaro tre influiĝis pere de la platgermana lingvo, kaj tiu influo certagrade ankaŭ koncernas la prononcon.

Vidu ankaŭ
----------

* norma dana lingvo
Kovrilpaĝo de Lerneja Esprimaro Esperanta; HEA 1966 (por hungaroj)
 

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

**Lernejoj**. La plej ampleksaj laboroj estas faritaj por sukcesigi Esperanton en la lernejoj. Sukcesoj montriĝis en la plimulto de evoluintaj landoj. E-n oni jam instruis en multegaj, ne facile kalkuleblaj lernejoj diversgradaj. Sed nur en maloftaj kazoj la instruado de E havis daŭran karakteron, kaj nur en kelkaj landoj en nemultaj lernejoj oni instruis E-n en deviga formo. Estu menciataj kelkaj kaŭzoj de la ŝajne malrapida progreso. La lernejo estas konservativa institucio, kiu - eĉ en progresemaj landoj - pli atentas la tradiciojn ol la postulon de la modernaj bezonoj. Estas ĝenerala plendo pro la troŝarĝo de la lerneja programo, do enkondukon de nova fako - aŭ E aŭ alia - ne konsentas plimulto de la kompetentaj faktoroj. Preskaŭ ĉie en la mezgradaj lernejoj oni instruas kelkajn lingvojn kaj kvankam la universala akcepto de E estus la solvo ankaŭ de la lingva instruado, la transiron malfaciligas i. a. ĝuste la ampleksa instruado de la antikvaj kaj modernaj lingvoj. En diversaj landoj sekve de registar- aŭ reĝimŝanĝo perdiĝis antaŭe jam uzitaj permesoj aŭ favoroj. Pri la stato de la E-a instruado orientas la artikoloj laŭlandaj, la koncernajn paĝojn montras la Indekso. (v. Instruistoj; Ligo de Nacioj; Pedagogia valoro de E; Studentoj; Universitataj katedroj.)
Turo de Mendoza, en Alavo; tipa fortikaĵo rezulto de la militoj de partioj.
**Militoj de partioj** aŭ **luktoj de partioj**, en hispana *guerras de bandos*, *guerras banderizas*, *luchas de bandos* aŭ *luchas banderizas*, estis serio de militaj konfliktoj kiuj okazis en la teritorio de tio kio estas nuntempe Eŭskio kaj Kantabrio (Hispanio) fine de la Mezepoko en la lasta kvarono de la 14-a jarcento. La epidemio de pesto de 1350 generis krizon de la agrikultura produktado, sekve malsategon kaj sekve senloĝigadon de multaj ruraj zonoj, kiuj estis «loĝendaj»: tio estas, oni devis restaŭri feŭdan socian ordon personigitan ĉe parenco de la stirpo dominanta en la zono, kiu establiĝis en la koncerna loĝloko, kio rezultis en tiaj menciitaj konfliktoj. Ĝi estis ankaŭ rezulto de la kastilia enlanda milito, interfratra milito inter la reĝo Petro la 1-a kaj lia frato kaj rivalo Henriko la 2-a. La dispartigo de teritorioj de Eŭskio, nordo de Kastilio kaj *merindad de Trasmiera* inter la feŭdaj senjoroj iniciatita de Petro la 1-a per la fama registro *Becerro de las Behetrías de Castilla* en 1366, ne povis esti plenumita pro lia murdo kaj ne restis klaraj la atribuoj de la teritorioj al la diversaj senjoroj. Tiu konfuzo rezultis en serio de militaj kvereloj solvitaj nur per la leĝo de la plej forta, la fekundeco de la nobelaj stirpoj kaj la politikaj aliancoj inter klanoj. Tiaj konfliktoj finiĝis nur per la entrudo de forta reĝa aŭtoritato fare de Fernando la 22-a de Aragono kaj Isabel de Kastilio, nome la Katolikaj Gereĝoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783346
 |
La mezoregiono **Sudo de Bahio** (portugale *Sul Baiano*) estas unu de sume sep mezoregionoj de la brazila subŝtato de Bahio. Ĝi enhavas 70 municipojn kuniĝantaj en 3 mikroregionoj. Formale la mezo- kaj mikroregionoj nur ekzistis inter la jaroj 1989 kaj 2017, sed neformale ili daŭre uzatas por priskribi situon de urbaj kaj neurbaj municipoj kaj aliajn geografiajn lokojn, kiel montoj, lagoj, riveroj, akvobaraĵoj, minejoj kaj simile. Laŭ la stato de 2010 en la mezoregiono vivis 2 011 740 loĝantoj sur areo de 54 642,35 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 37 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun Metropola areo de Salvadoro kaj Suda centro de Bahio.

Mikroregionoj
-------------

Esperantlingvaj tekstoj pri ĉiuj tri mikroregionoj ĝis nun ne ekzistas, tial alidirektiloj provizore montras ĉi tien kaj la mikroregionaj nomoj skribiĝas *klinite*.

maldekstra
* 
* ﻿ *Valença* (la nordo) kun ĉefurbo Valença
* 
* ﻿ *Ilhéus-Itabuna* (la centro) kun ĉefurbo Ilhéus
* 
* ﻿ *Porto Seguro* (la sudo) kun ĉefurbo Porto Seguro

Vidu ankaŭ
----------

* Mezoregionoj de Bahio
* Mikroregionoj de Bahio
*Eble vi serĉas Sudetion.*

**Sudetoj** (ĉeĥe *Sudety*, *Krkonošsko-jesenická subprovincie*, pole *Sudety*, pole *Sudeten*) estas montaro en Eŭropo.

Deveno de la nomo **Sudetoj** ne estas unusignifa. La plej ofta klarigo asertas, ke la devena geografia termino *Sudéta* estas vorto de kelta deveno, kunmetita el la gramatika bazo *Sud-* (apro) kaj sufikso *-éta* (arbaro), sume do „Arbaro de aproj". Iam oni notas alian klarigon, ekz. helpe de malnovĝermana vorto „Sudtha", tradukata kiel „arbaro". La termino estas dokumentita jam en malnovtempo ĉe Klaudius Ptolemeo.

Sudetoj de komence evidente ensumigis sole montarojn en sudokcidento de Silezio, sed baldaŭ ĝi markis la tutan sistemon de la montaro ekde la malsupra fluo de rivero Elbo ĝis rivero Odro, do nordan parton de montaroj Luzacia Montaro, Jizerské hory, Gigantmontaro (Karkonoŝe), Rudawy Janowickie, montĉenoj: Kaczawskie, Walbrzyskie, Kamienne(Ŝtonmontaroj), Sowie (Strigmontaro), Bardzkie, Stolowe (ĉeĥe *Stieny*), Bystrzyckie, Zlote (ĉeĥe *Rychlebské hory*), Masivo de Snieznik (ĉeĥe *Králický Sněžník*) Orlické hory, kaj Jeseníky. En la pola lingvo la nomo Sudetoj markas ankaŭ zonon de valo de Elbo ĝis Moravia pordego.

Vidu ankaŭ
----------

* Sudetio
**Condado de Castilnovo** [konDAdo dekastilNObo] estas municipo en la centroriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. La loknomo *Condado de Castilnovo* estas komprenebla etimologie kiel Graflando de Nova Kastelo. Tiu nomo devenas el la Kastelo de Castilnovo (Nova Kastelo), kiu estas ĉe la limoj de la municipo, kiu siavice estas formata de la submunicipoj La Nava del Condado, Torrecilla del Condado, Valdesaz kaj Villafranca del Condado (sidejo de la urbodomo). 

Condado de Castilnovo en la provinco Segovio.
La kastelo.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 23,85 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 85 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 51 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Aldealcorvo, Sepúlveda, San Pedro de Gaillos, Valleruela de Sepúlveda kaj Castroserna de Abajo.

Loĝlokoj
--------

Villafranca (libera urbo) nomiĝas tiel pro la privilegio esti libera de impostopagoj kaj devigoj, pro aparteno al la *Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda*. La novklasika preĝejo de Villafranca estas dediĉita al *Nuestra Señora de la Serna*. En 2010 ĝi havis 60 loĝantojn.

En Valdesaz estas la romanika preĝejo de Sankta Kristina, de unusola navo, duoncirkla absido kaj simpla pordego romanika. En 2010 estis 21 loĝantoj.

La nomo Torrecilla (Tureto) referencas al ebla fortikigita tureto en epoko de la reloĝado. En tiu submunicipo estas la preĝejo de Sankta Bartolomeo. En 2010 estis 13 loĝantoj.

En La Nava puede estas la preĝejo de Sankta Johano. En 2010 estis 14 loĝantoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

La nomo de Nova Kastelo devenas el la fakto ke iama araba turo (eble de la 8-a al 10-a jarcentoj) estis rekonstruita en la 12-a jarcento post la konkero fare de la Regno Kastilio, ricevante la nomon Castel Nuovo aŭ Castilnovo. Ĝi havis diversajn senjorojn inter iuj la konestablo Álvaro de Luna kaj don Juan Pacheco, markizo de Villena. Fernando la Katolika akiris la kastelon kaj la ĉirkaŭajn loĝlokojn el la markizo de Villena, kaj donis tion kiel doto al sia ekstergeedzeca filino doña Juana de Aragón, por sekurigi ŝian edzinecon al la konestablo don Bernardino de Velasco, 1a duko de Frías. Poste la tuto estis posedaĵo de diversaj senjoroj ĝis la nuligo de tiu sistemo en la 19-a jarcento, kiam heredantoj vendis la kastelon kaj aliajn posedaĵojn al diversaj posedantoj ekde tiam.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj kaj la kastelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768206
* VIAF: 316735495
 |
**Abajas** [aBAĥas] estas submunicipo kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la nordokcidento de la komarko *La Bureba*.

Geografio
---------

Preĝejo de Sankta Maria.
Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas du loĝlokojn nome Abajas kaj Bárcena de Bureba (nun senhoma), okupas totalan areon de 35,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 29 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 275 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. Ĝi distas 37 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Poza de la Sal, Carcedo de Bureba kaj Merindad de Río Ubierna.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

La plej frua mencio de Abajas estas dokumento de la monaĥejo de San Millán de la Cogolla de la 6a de julio 1068 per kiu la navara nobelo don Aznar Sánchez kaj lia edzino Gontroda donas al tiu monaĥejo havaĵojn de tiu komarko: nome Moscadero, Carcedo de Bureba, Castil de Lences, Arconada, Bárcena de Bureba kaj Abalgas, tiama nomo de Abajas. Alia mencio estas de 1094 per kiu doña Mayor donas al la episkopo de Burgoso, don Gómez, havaĵojn en Ablias, alia tiama literumado de Abajas. Per alia dokumento de la 14a de februaro de 1150, Alfonso la 7-a donas la lokon Cernégula al la monaĥejo de Quintanajuar kaj tiukadre referencas limojn kun Avagiis, alia tiama literumado de Abajas.

Estas referencoj ankaŭ al kvar setlejoj kiuj estis absorbitaj de Abajas, nome nuntempa Corrales, San Pedro de Cañucar, Nava en nuntempa Morocales kaj Quintanilla de Abajas. Komence de la 12-a jarcento oni ekkonstruis novan preĝejon, nome de Sankta Kruco, sur restaĵoj de iama konstruaĵo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Maria.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773774
* VIAF: 7707154198376720230008
 |
**Abadon** venas el la hebrea lingvo **אבדון** *`avad·dohn*, "detruo".
En la Apokalipso de Sankta Johano 9:11 tiun vorton oni transskribas al teksto Esperanta kiel "Abadon"; en tiu peco oni parolas pri simbola plago de akridoj kiu havas "reĝon, la anĝelon de la abismo; lia nomo estas en la Hebrea lingvo Abadon, kaj en la greka lingvo li havas la nomon Apolion".

La vorto hebrea signifas "detruo", kaj ankaŭ povas esti "loko de detruo". Ĝi aperas en la hebrea teksto de Malnova testamento kvinfoje; en kvar kazoj, oni uzas ĝin paralele al "tombo", "Ŝeol" kaj "morto". (Psalmo 88:11; Ijob 26:6; 28:22; Sentencoj 15:11.) En ĉi tiuj versikloj la vorto *`avad·dohn* aludas al procesoj detruaj kiuj sekvas al morto homa, kaj la tekstoj indikas ke la putrigo aŭ la detruo okazas en Ŝeol, la tombo komuna de l' homaro. En Ijob 31:12 *`avad·dohn* estas la efiko malbona de l' agado adulta. Ijob diris: "Tiu [la agado adulta] estas fajro, kiu ekstermas ĝis la abismo [`adh-'avad·dohn], kaj mian tutan akiritaĵon ĝi elradikigus" (komparu al: Sentencoj 6:26-28, 32; 7:26, 27.)

Kontraste, en Apokalipso 9:11 la vorto "Abadon" estas uzata kiel nomo de l' "anĝelo de la abismo". La nomo greka koresponda, "Apolion", signifas "Detruanto". Dum la 19-a jarcento oni pruvis montri ke tiu teksto diris profete pri homoj kiel la Imperiestro Vespasiano, Muhammad kaj eĉ Napoléon Bonaparte, kaj, ĝenerale, oni kredis ke tiu estis anĝelo "Satanana". Sed oni devas pripensi ke en Apokalipso 20:1-3 oni prezentas al anĝelo kiu havas "la ŝlosilon de la abismo" kiel reprezentanto de Dio venante de l' ĉielo, kaj, anstataŭ esti "Satanana", li arestis Satanon kaj lin ĵeti en abismon.

Utilaj ligiloj (aŭtomataj tradukoj esperante)
---------------------------------------------

* Vikilingvoj Abadon, aŭtomata traduko de Wikilingue el la hispana
* Gramtrans Abaddon, aŭtomata traduko de WikiTrans el la angla artikolo : Abaddon

* Kategorio Abadon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Henri Farman (Tramtransporto en Parizo). |

**Henri FARMAN** (26-a de majo, 1874 - 18-a de julio, 1958) estis aviadisto.

Naskita en Parizo, Francio. Li estis la filo de korespondanto de angla ĵurnalisto laboranta en Parizo. Farman lernis pentrarton ĉe *École des Beaux Arts*, sed rapide obsediĝis de novaj meĥanikaj inventoj kiuj rapide aperadis en la fino de la 19a jarcento. Ĉar lia familio havis sufiĉajn monajn rimedojn, li povis pluflegi siajn ŝatokupojn kiel amatora sportisto. En la jaroj 1890-aj li iĝis ĉampiona ciklisto, kaj je la jarcentŝanĝo li malkovris la motoran konkuradon.

Reklamafiŝo por aviadprezento de Farman
Kiam Charles Voisin ekproduktis vendendan motoraviadilon en 1907, Henri Farman estis inter la unuaj aĉetintoj. Li atingis la rekordon de plej longa flugo en Eŭropo, kaj en 1908 daŭrigis partoprenante la unuan flugkonkuradon en Eŭropo. Elpensinte sian propran aviadilon je la 29-a de majo, 1908, li flugigis la unuan pasaĝeron en Eŭropo. Partnere kun siaj du fratoj li ekkonstruis ege sukcesan kaj novelpensitan aviadilfabrikon. Ilia 1914-a modelo estis abunde uzata por milita observado dum la Unua mondmilito. La aviadilkonstrua firmao de Farman *Goliath* estis la unua aertransporta kompanio sur longa distanco, ekante regulajn flugojn Parizo-Londono je la 8-a de februaro 1919.

Li estis nomita kavaliro de la *Légion d'honneur* (Franca honora legio, oficala ŝtata meritularo) en 1919 kaj emeritiĝis en 1937 kiam la franca registaro ŝtatigis la aviadan industrion.

Henri Farman mortis en Parizo je la 18-a de julio 1958 kaj estas entombigita en *Cimetière de Passy*, Parizo, Francio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Henri Farman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Henri Farman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Henri Farman en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Henri Farman »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* Pri la gefratoj Farman angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10767
* GND: 135955696
* LCCN: n2007086367
* VIAF: 56598466
* ISNI: 0000 0000 5509 5386
* SUDOC: 164531408
* BNF: 10269486k
 |
**Balys Tarvydas** (naskiĝis la 27-a de aprilo 1897 en vilaĝo Užpaliai, distrikto Utena, mortis la 15-a de majo 1980 en Šiauliai) estis muzeisto, arkeologo kaj esperantisto.

Vivo
----

En 1928, post fino de historiaj studoj en Kaunasa universitato, B. Tarvydas venis al Šiauliai kaj eklaboris en Instruista Seminario, kie li iĝis la jaro 1945 instruis historion. En 1932 B. Tarvydas iĝis membro de Litova Landesplora Societo, sistemigis kaj priskribis eksponaĵojn en loka muzeo "Aušra", esploradis subteraĵojn de preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai, gvidis arkelogiajn ekspediciojn en multaj kastelmontoj de Ĵemajtio, litovigis kronikojn de krucmilitistoj.

Esperantista agado
------------------

En 1934 B.Tarvydas finis superan E-kurson en Šiauliai, kiun organizis Klerigministerio (gvidanto Ch. Tokeris), kaj aliĝis al loka societo de esperantistoj, prelegis pri la internacia lingvo, organizis E-kursojn en Instruita Seminario. Dum la jaroj 1937-1940 li estis vicprezidanto de loka E-societo. Tiamaj prezidantoj de la Societo estis Č. Liutikas (1903-1984) kaj V.Zdzichauskis (1903-1980).
En 1940 soveta reĝimo malpermesis agadon de Landesplora kaj de Esperanta societoj. En 1943 estis fermita muzeo "Aušra". En 1944 B.Tarvydas organizis restarigon de Instruista Seminario kaj estris ĝin ĝis 1945, tamen pro siaj politikaj konvinkiĝoj li estis eksigita. En 1945 li gvidis restarigon de muzeo "Aušra", sed ankaŭ de ĉi tie li estis forpelita. Do ekde 1946 ĝis 1957 B. Tarvydas devis forlasi pedagogian kaj esploran laboron, kaj ekofici kiel librotenisto. Nur en 1957 B.Tarvydas jam pensiulo, li povis reveni en la muzeon kaj laboris tie preskaŭ senpage ĝis la jaro 1975.
Kiam en 1957 en Šiauliai renaskiĝis E-movado, B.Tarvydas partoprenis en agado de Esperanto-rondeto, sed lia malsano kaj malsano de lia edzino malhelpis agi pli aktive.
B.Tarvydas estis tre klera homo, kapablis paroli sep fremdajn lingvojn. Li mortis en 1980, lia tombo en malnova tombejo de urbo Šiauliai (str. Donelaičio).

Fontoj
------

* Romualdas Rutkauskas, *Esperantisto kaj kulturesploristo de distrikto Šiauliai*, Litova Stelo, n-ro 3, 1998, p. 21.
Domo tute rekonstruita *Zum Sonneborn* en Erfurto Tra la Arche-korto en la urbokerno de Erfurto, kiu plibeliĝas per fontano de la *Bremenaj urbmuzikantoj*, oni atingas la strateton *Große Arche*, kies ĉefa domo nomiĝas **Haus zum Sonneborn** (1536).

Historio
--------

Ĝin farigis anoj de la Ludolf-klano, kies plej konataj idoj estis la lingvistikoj Hiob Ludolf kaj Heinrich Wilhelm Ludolf. 

Salo por la geedziĝaj ceremoniojAntaŭe tie ĉi estis bierfarejo, restoracio kaj buĉejo. Ekde la 1.12.1988 ĝi estas registrejo pri civila stato. Finrekonstruante ĝin en 1988, oni ne povis savi multajn partojn de la origina domo. Nur la impona portalo kaj interne ĉambro kun diloj kun renesancaj vandpentraĵoj konserviĝis, krom kelkaj trabfakaĵoj. Sgrafitoj el la 16-a jarcento personigas justecon kaj vantecon/koketecon.

Artaĵo
------

La nomo *Sonneborn* referencis puton aŭ fonton. Sur la loko de la puto videblas hodiaŭ ŝtala artaĵo. Tiun forĝitan putujon faris la artisto Günther Reichert.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haus zum Sonneborn (Erfurt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la historio de la domo
**Henri Wilhelm August DETERDING** (la 19-an de aprilo 1866, Amsterdam - la 4-an de februaro 1939, St Moritz) estis dum multaj jaroj gvidanto de *Royal Dutch Petroleum Company* kaj poste Royal Dutch/Shell, unu el la plej grandaj naftokompanioj.

Oni nomis lin "Napoleono de la nafto", Deterding estis respondeca pri evoluigo de cisterna ŝiparo de Royal Dutch por konkuri kun Shell de Marcus Samuel. Li aĉetis naftokampojn en Rusio de la Rothschild-familio en 1911. Deterding helpis en 1935 la naziojn per vendo de nafto je kredito. Pro tio li devis forlasi la entreprenon.

Li estis honore distingita per kavalireco en 1920 pro naftoliveroj pro la aliancanoj dum la unua mondmilito (oficiale pro la plibonigo de la angla-nederlandaj rilatoj).

* Kategorio Henri Deterding en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136542
* GND: 119481707
* LCCN: n84166657
* VIAF: 54881976
* ISNI: 0000 0000 8134 3048
* SUDOC: 243017286
* BNF: 13513160h
* BPN: 13352586
* RKD: 437003
 |
**Balázs Baji** [balAĵ baji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baji Balázs** estas hungara barierkuristo, kuristo, bestokuracisto.

Balázs Baji naskiĝis la 9-an de junio 1989 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Balázs Baji dum lernado provis diversajn sportojn sia naskiĝurbo, fine li iĝis atleto. Li estis unue hungara ĉampiono 2007 en barierkuro pri 110 m. Resume li estis ĉampiono en tiu branĉo 12-foje ĝis 2020. En kovrita stadiono inter 2009-2020 li estis hungara ĉampiono pri kuro en 60 m. Li estis partoprenanto en la Somera Olimpiko 2012 sen rezultoj, sed li akiris medalojn en pluraj internaciaj konkursoj. Li akiris diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 2017, poste li estas profesia bestokuracisto. Same ekde 2017 lia sportoklubo estas Budapest Honvéd FC. Li ricevis sportajn kaj ŝtatajn premiojn inter 2013-2018.

Elektitaj sportaj rezultoj
--------------------------

* Atletika Monda Ĉampioneco; 2017; bronzo; barierkuro 110 m
* Atletika Eŭropa Ĉampioneco; 2016; arĝento; barierkuro 110 m
* Universiado; 2017; oro; barierkuro 110 m

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-08-15 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Balázs Baji en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713333
 |
**Balástya** [balAŝtja] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Kistelek. La nomo ne havas sencon en la hungara.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 110  km²
* Loĝantaro: 3600
* Poŝtkodo: 6764
* Telefonprefikso: 62

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged. La lasta troviĝas 28, Kistelek 6, Ópusztaszer 18 km-ojn for.

Historio
--------

La turkoj faris senhoma la regionon. Ekde 1725 la kampoj apartenis al Szeged. Baldaŭe formiĝis farmoj. Oni fondis farmocentron en 1891 sub nomo Szeged-Felsőközpont (=Szeged-Supra centro). En 1903 katolika preĝejo konstruiĝis, sed en la centro troviĝis ankaŭ paroĥo, lernejo, kuracejo, bestkuracejo, polico. La vilaĝo naskiĝis en 1950. Apud la vilaĝo natura lago troviĝas. Nuntempe okazis, ke hororulo murdis preskaŭ 10 fraŭlinojn, ĝis la polico trovis lin.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, interretejo, aranĝejo, poŝto, apoteko, 2 kuracejoj.

* Kategorio Balástya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Abarao
**Abarao** (portugale *Abará*) estas buleto de sentegumentitaj muelitaj semoj el nigraokula vigno kuiritaj en akva bano envolvita en bananfolio. Ĝi estas tipa plado de afrika kuirarto kaj bahia (Bahio, Brazila ŝtato) kuirarto. Ĝi ankaŭ estas parto de la rita manĝaĵo de Kandombleo. Ĝi estas farita per la sama pasto kiel tiu de la akaraĵeo: la sola diferenco estas, ke la abarao estas kuirita, dum la akaraĵeo estas fritita en varma palmoleo.

Etimologio
----------

La portugalingva "Abará" devenas de la joruba lingva termino *aba'ra*.

Preparado
---------

La preparado de la pasto estas farita per nigraokulaj semoj, kiuj devas esti dispecigitaj en muelejo en grandajn pecojn kaj trempitaj en akvo por malfiksi la ŝelon. Post forigo de la tuta ŝelo, ĝi denove pasas en la muelejo. Ĉi-foje oni obtenas tre maldikan paston. Al ĉi tiu pasto aldoniĝas kradrita cepo, salo, sekigita salikoko kaj palmoleo.

Kiam ĝi estas rita manĝaĵo, iom da salikoka pulvoro estas aldonita, kaj kiam ĝi estas parto de bahia kuirarto, sekaj fumaĵitaj salikokoj antaŭe brogitaj por forigi la salon estas metitaj.

Ĉi tiu pasto devas esti envolvita per malgrandaj pecoj de bananuja folio, simile al la procezo uzata por fari *acaçá*, kaj ĝi devas esti vaporumita en akva bano. Ĝi povas esti manĝata pura, sed kutime oni manĝas ĝin kun salikoko, karuruo, vatapao kaj tomata salato, kaj, por tiuj, kiuj ŝatas ĝin, kapsiketa saŭco, tiu normale tre akra.

Referencoj kaj notoj
--------------------

1. ↑  Enciclopédia Nordeste — "Dicionário do Folclore Brasileiro, Câmara Cascudo, Ediouro
2. ↑  CUNHA, A. G. *Dicionário etimológico Nova Fronteira da língua portuguesa*. Rio de Janeiro. Nova Fronteira. p. 2.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Abará en la portugala Vikipedio.*

* Kategorio Abarao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Michelle Wie
**Michelle WIE** [miŝel vi:] (11-an de oktobro 1989 en Honolulu, Havajo; fakte *Wie Sung-mi*, koree 위성미) estas usona golfludistino. Ŝi apartenas al la plej grandaj talentoj de la sporta branĉo. Ŝi jam gajnis en aĝo de 10 jaroj golf-ĉampionon en sia distrikto. Kiel 13-jaraĝa ŝi akiris la usonan ĉampionadon de la amatoraj golfistoj, en sia aĝoklaso.

Ŝiaj ĝisnunaj klopodoj, tri provoj akiri pri *Cut* en la vira *PGA*-turniro, ankoraŭ ne sukcesis. Ekde sia 16-a naskiĝtago, ŝi ludas inter la profesiuloj, sed ano de *LPGA Tour* povas ŝi iĝi nur en aĝo de 18 jaroj. Ŝi jam kontraktis pri reklamapero, per kiu ŝi enspezas ĉiujare 35 milionojn da eŭroj, tiel ŝi iĝis plej riĉa sportistino de la mondo.

La 5-an de majo 2006 ŝi sukcesis akiri pri *Cut*, kiel unua virino en la 61-jara historio de la vira turniro.

of. p.

* Kategorio Michelle Wie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 106280
* GND: 137547722
* LCCN: n2005035246
* VIAF: 28938725
* ISNI: 0000 0001 1489 2917
 |
**Kastelo Dunnottar** - skotgaele *Dùn Fhoithear*, "fortikaĵo sur la bretardeklivo" - estas ruino de historia kastelo en la tradicia graflando *Aberdeenshire* de Skotlando. Ĝi situas sur roka montsprono borde de la Norda Maro, proksimume 3 kilometrojn sude de la havenurbeto Stonehaven.

La diversaj konstruaĵoj ene de la kastelkomplekso ankaŭ inkludas 14-jarcentan turdomon kaj 16-jarcentan palacan konstruaĵon.

La plej multaj el la konstruaĵoj kiuj daŭre povas esti viditaj hodiaŭ originas de la 15-a kaj 16-a jarcentoj, kvankam oni supozas ke fortikaĵ-simila komplekso staris sur ilia loko longe antaŭ tio. Pro ĝia signifa strategia loko, la kastelo ludis gravan rolon en skota historio, precipe de la frua mezepoko ĝis la jakobita ribelo de la 18-a jarcento.

Dum la angla enlanda milito, la skotaj kronjuveloj estis kaŝitaj en kastelo for de la soldatoj de Oliver Cromwell invadantaj Skotlandon, ĉar tiu jam detruis la la pli malnovajn anglajn kronjuvelojn.

pado de la havenurbeto Stonehaven al la kastelo, laŭlonge de la marbordo

* Kastelo Dunnottar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kastelo Dunnottar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rkasteloj de Aberdeenshire |
| --- |
| Kastelo Balmoral | kastelo Huntly | kastelo Crathes | kastelo Drum | kastelo Dunnottar | kastelo Slains | blazono de Aberdeenshire |

 |
**Abaliget**, germane **Abaling** estas malgranda vilaĝo kaj ŝatata feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs. Liget signifas: bosko.

Fiŝkaptista lago en Abaliget

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 16 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.1431/18.1176
* Alto super marnivelo: 219 m (ĉe la kavo)
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 7678
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Pécs. La lasta urbo, Komló kaj Sásd troviĝas po 16 km-ojn.

Historio
--------

Ŝajnas, antaŭ la hungaroj keltoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1332 en formo *"Abaligete"*. Fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1748 hungaroj kaj germanoj refondis Abaliget. Dum la popolnombrado en 1910 vivis tie 727 homoj, (551 germanoj, 176 hungaroj). Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, interretejo, vartejo por maljunuloj, kampadejo, biblioteko, restoracio, 2 etrestoracioj, 2 vendejoj, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Pentofaranta Sankta Maria Magdalena de 1796
* muzeo de vespertoj
* fiŝkaptista lago
* kavo trovita en 1768, 1380 m-ojn longa, el tio 500 m estas vizitebla, interne estas aerkuracloka ĉambrego por pulmomalsanuloj

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Svislando Knonau, Svislando de 1993
* Germanio Dannenfels, Germanio de 2002
* Finnlando Sievi, Finnlando de 2005

Esperanto
---------

En Abaliget longe okazis renkontiĝo de turistaj esperantistoj.
**Margit Potyondi** [potjondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Potyondi Margit** estis hungara arkitekto pri internaj spacoj, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis *Fehérvári Sándorné*.

Margit Potyondi naskiĝis la 9-an de junio 1928 en Tolna (urbo), ŝi mortis la 18-an de julio 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Margit Potyondi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1952. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Kaesz, Lajos Gádoros kaj Miklós Borsos. Inter 1952 kaj 1983 li laboris en ŝtata laborejo, poste ŝi laboris kiel privato. Inter 1958-1997 ŝi studvojaĝis en multe da landoj, inter 1960-1963 ŝi ricevis stipendion. Ŝi ankaŭ instruis en la Teknikuniversitato de Budapeŝto. Ŝi ricevis premiojn inter 1972-1980. Ŝi havis edzon.

Kelkaj kreitaj internaj spacoj en
---------------------------------

* hotelo Gellért
* Tutlanda Biblioteko Széchényi
* Palaco Vigadó
* Palaco Vigadó de Buda
* Teatro Katona József

Elektitaj ekspozicioj sole
--------------------------

* Budapeŝto 1952, 1986

Elektitaj ekspozicioj grupe
---------------------------

* Budapeŝto 1952, 1970, 1985
* Arthalo Budapeŝto 1978, 1983

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Tibor Farkas (arkitekto pri internaj spacoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692795
 |