Je metriko, la **pentametro** (antikve-greke *πεντάμετρος*, latine *pentameter*) estas klasika metro, laŭ kiu ĉiu verso konsistas el ses piedoj.

Etimologio
----------

Etimologie, la nomo "pentametro" devenas de la helena vorto *pente* πέντε "kvin", kiu estas la nombro de piedoj; tamen, fakte la metroj nomitaj pentametro ofte havas unu kroman piedon (inkluzive de la originala klasika pentametro).

Pentametro en klasikaj lingvoj
------------------------------

La **daktila pentametro** estis la originala pentametro de la klasikaj Eŭropaj lingvoj (latino, antikva greka lingvo). La metriko de la klasikaj Eŭropaj lingvoj estas kalkulata laŭ la silaba longo: ĉu longa (—) aŭ mallonga (◡).

Jen la skemo de la antikva pentametro:

—⏕ —⏕ — ‖ —⏕ —⏕ ⏓
La daktila pentametra verso konsistas el du hemistikoj dividitaj per cezuro (‖). Ĉiu hemistiko konsistas el du daktiloj (—◡◡), sekvita de longa silabo. Ajna daktilo estas anstataŭigebla per spondeo (——); la lasta longa silabo en la verso estas anstataŭigebla per mallonga silabo, laŭ la regulo de mallongaĵo anstataŭ longaĵo (latine *brevis in longo*).

Malgraŭ la etimologio de la nomo, la klasika daktila pentametro fakte konsistas el ses piedoj: kvar daktiloj kaj du longvaj silaboj. Tio estas ĉar la du hemistikfinaj piedoj estas tiel longa kiel duono de la aliaj piedoj (daktiloj), kaj estas kalkulataj kiel "piedoduonoj".

Ekzemple:

Nec volo quod cruciat, nec volo quod satiat.
—◡◡ —◡◡ — ‖ —◡◡ —◡◡ —
"Mi volas nek tion, kio krucumas, nek tion, kio satigas."
(El la *Epigramoj* de Marcialo)

Pentametro en modernaj lingvoj
------------------------------

En multaj modernaj Eŭropaj lingvoj, ekzemple en la germana, la angla, kaj Esperanto, la metriko estas kalkulata laŭ la akcenteco de silaboj: ĉu akcenta (—) aŭ senakcenta (◡). Poetoj en tiuj modernaj Eŭropaj lingvoj, kies metriko estis akcenta, ne silablonga, imitis la klasikan metron analoge. Ekzemple, germanlingve, la pentametro adaptiĝis jene:

—◡(◡) —◡(◡) — ‖ —◡◡ —◡◡ —
La daktiloj estas antataŭigeblaj per simplaj trokeoj en la unua hemistiko (sed ne en la dua).

Ekzemple,

Hoch in heiterer Luft siehet der Falke sich um.
—◡ —◡◡ — ‖ —◡◡ —◡◡ —
"Alte en klara aero rigardas la falko ĉirkaŭ si."
(el *La Vaganto* [germane *Der Wanderer*] far Friedrich Hölderlin)

Aliaj metroj nomitaj pentametro
-------------------------------

En naciaj lingvoj, metroj enhavantaj kvin piedojn (malsimile al la vera pentametro) nomiĝas pentametroj; tamen, laŭ la Nova Plena Ilustrita Vortaro, tiuj metroj ne nomĝias "pentametro" en Esperanto, sed "kvinjambo", "kvintrokeo", "kvinanapesto" ktp. laŭ siaj enhavoj.

### Kvinjambo

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Kvinjambo.
Laŭ la kvinjambo, ĉiu verso konsistas el kvin jamboj (◡—):

◡— ◡— ◡— ◡— ◡— (◡)
Kelkfoje, eblas kroma fina mallonga silabo.

### Kvintrokeo

Laŭ la kvintrokeo, ĉiu verso konsistas el kvin trokeoj (—◡):

—◡ —◡ —◡ —◡ —◡
Kelke da trokeoj estas anstataŭigeblaj per 

Ekzemple:

En la mondon venis nova sento,
◡◡ —◡ —◡ —◡ —◡
Tra la mondo iras forta voko;
◡◡ —◡ —◡ —◡ —◡
Per flugiloj de facila vento
◡◡ —◡ ◡◡ —◡ —◡
Nun de loko flugu ĝi al loko.
◡◡ —◡ —◡ ◡◡ —◡
(El "La Espero" far L. L. Zamenhof)

Referencoj
----------

1. 1 2  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: pentametr/o

Bibliografio
------------

* Kalocsay, Kálmán. "La klasika metriko kaj Esperanto Ⅱ", *La nica literatura revuo* (eo) **4** (6), p. 208–219.
* Kalocsay, Kalman; Gaston Waringhien, Roger Bernard.  (1968) *Parnasa Gvidlibro* (esperante).