recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Japanese wagyu bullJapana Ŭagju-a virbovo el farmo norde de Kobeo.
**Viandobovoj** estas bovoj bredataj por viando-produktado (distinge el laktobovinoj, uzitaj por laktoproduktado). La viando de maturaj bovoj estas konata ĉefe kiel bovaĵo. Ĉe produktado de bovaĵo estas tri ĉefaj stadioj: produktado de bovinoj kaj bovidoj, nutrado, kaj dikigo. La produkta ciklo de la animaloj startas per bovin-bovidaj operacioj; tiu operacio estas desegnita specife por bredi bovinojn por ilia idaro. El tie la bovidoj estas nutrataj por dikigo. Animaloj specife bredataj por dikigo estas konataj kiel manĝobovoj (kastritoj aŭ bovinoj kiuj ne patriniĝis), kies celo estas dikiĝo. Animaloj ne bredataj por dikigo estas tipe inaj kaj estas ofte konataj kiel anstataŭantaj bovinoj. Kvankam la ĉefa uzado de viandobovoj estas viando-produktado, aliaj uzoj estas por produktado de ledo, kaj de krom-produktoj uzitaj por bombonoj, ŝampuo, kosmetikaĵoj, insulino kaj spiriloj.

Ekzemploj de rasoj de viandobovoj estas Galloway, Kianina, Hereford, Shorthorn, Ĉarola kaj Limoĝia.

* Kategorio Viandobovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vicksburg** estas historia urbo kaj ĉefurbo en la kantono Warren, Misisipio, Usono. Ties populacio en la popolnombrado de 2010 estis de 23 856 loĝantoj.

Ĝi kuŝas sur monteto de la orienta bordo de la rivero Misisipo kiu venas el Luiziano; Vicksburg estis konstruita de francaj kolonoj en 1719, kaj poste rezistis atakon el la lokaj indiĝenoj Naĉezoj. Ĝi estis aligita kiel Vicksburg en 1825 kun nomo laŭ metodista misiisto Newitt Vick. En la Usona Enlanda Milito, ĝi estis ŝlosila river-haveno por la Konfederaciaj Ŝtatoj, knj ties kapitulaco en Julio 1863 al Ulysses S. Grant, kun la samtempa Batalo de Gettysburg, markis la turno-punkton de la milito. La urbo estas hejmo de tri grandaj instalaĵoj de la Usonarmea Korpuso de Inĝenieroj, kiu ofte devas zorgi pri loka inundokontrolo kaj krome estas grava bazo de la loka ekonomio. 

Konstruaĵo de la Misisipa Riverkommisiono, konstruita en 1884.
Vicksburg estas la nura urbo kaj sidejo de la kantono Warren. Ĝi estas je 234 mejloj (377 km) nordokcidente de Nov-Orleano sur la kunfluejo de la riveroj Misisipo kaj Yazoo, kaj je 40 mejloj (64 km) okcidente de Jackson, la ŝtata ĉefurbo. 

La urbo pliiĝis en populacio ekde 1900, kiam 14 834 personoj loĝis tie. La populacio estis de 26 407 en la censo de 2000. En 2010, ĝi estis deklarita ĉefa urbo de la Mikropola Statistika Areo kun totala populacio de 49 644, kio inkludas la tutan kantonon Warren. 

La filmo *O Brother, Where Art Thou?* de kaj Joel Coen kaj Ethan Coen estis filmita en Vicksburg kaj la kampanja vespermanĝo de Stokes estis filmita en la spektaklejo de la Southern Cultural Heritage Center.

Bibliografio
------------

* Rothman, Joshua D.: Flush Times and Fever Dreams: A Story of Capitalism and Slavery in the Age of Jackson. Athens: University of Georgia Press, 2010.
* Gilman, D. C.; Peck, H. T.; Colby, F. M. eld. (1905). New International Encyclopedia (1a eld.). New York: Dodd, Mead.
* Cox, James L. The Mississippi Almanac. (2001). ISBN 0-9643545-2-7.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723051
* GND: 4348057-3
* LCCN: n79042035
* VIAF: 155500267
* BNF: 13737109g
* NKC: ge775017
 |
La **vicreĝlando de Nova Granado** (hispane *Virreinato de Nueva Granada*) estis vicreĝlando de la Hispana Reĝlando en Sudameriko: la vicreĝlando ampleksis la teritoriojn de la nuntempaj ŝtatoj Venezuelo, Kolombio, Panamo kaj Ekvadoro. Krome ĝi postulis la Miskitan Marbordon kontrolitan fare de la Reĝlando Anglio respektive Reĝlando Britio. Ĉefurbo de la vicreĝlando komence estis Cartagena de Indias kaj poste Santa Fé de Bogotá (nuntempa Kolombio). La teritorio konstruiĝis el partoj de la jam antaŭe ekzistintaj vicreĝlandoj Nova Hispanio kaj Peruo: ĝi la 29-an de majo 1717 fondiĝis je la *Virreinato de Santa Fé del Nuevo Reino de Granada*. Post malfondo en 1723, ĝi en 1739 refondiĝis je la nomo *Virreinato de Nueva Granada* (Nova Granado).
La teritorio estis la tria vicreĝlando de la Hispana Reĝlando en Ameriko: Nova Hispanio konsistis el granda parto de la nuntempa ŝtato Usono, el Meksiko, la karibia insularo, el Centra Ameriko escepte de Panamo, kaj el la Filipinoj, el Norda Borneo kaj el iuj insuloj de la Pacifika Oceano. Krome ĝi ĝis la fondo de aparta vicreĝlando de Nova Granado ankaŭ ampleksis Venezuelon. Peruo origine escepte de Venezuelo ampleksis la tutan parton de Sudameriko, kiun laŭ la traktato de Tordesillas ricevis la Hispana Reĝlando, krome al ĝi apartenis ankaŭ Panama kaj la Miskita Marbordo, kiu en 1655 estis cedita al Anglio respektive Britio.

la Miskita Marbordo (ruĝe)
Necesis fondo de plia vicreĝlando, post kiam montriĝis ke tiom vastega teritorio kolonie ne bone regeblis. Ekzemple ĉiuj varoj sendindaj al Hispanio devis esti transportataj tra la istmo de Panamo al la vicreĝlanda ĉefurbo Limo, kie necesis pagi impostojn kaj nur poste la varoj povis pluvoji al Eŭropo. Tiu centrisma sistemo tre favorigis koruptecon.

La nova vicreĝlanda ĉefurbo Bogoto tamen rapide montriĝis trafike malfervora: la urbo en alteco de 2600 metroj super la marnivelo nur pene atingeblis ŝipe per la rivero *Río Magdalena*, aŭ simile malfacile atingeblis je malakva vojo ekde la urbo Honda.

Pli poste, en 1776, fondiĝis ankoraŭ kvara vicreĝlando, Río de la Plata, kiu ampleksis la teritoriojn de la nuntempaj ŝtatoj Argentino, Bolivio, Urugvajo kaj Paragvajo.

Post la ŝtata sendependiĝo de la vicreĝlando ekde la jaro 1810 la nuntempa respubliko Kolombio unue adoptis la nomon de Nova Granado, ĝis en 1819 ĝi iĝis parto de Granda Kolombio. Post la malfondo de tiu ŝtato per la disbranĉiĝo de la nunaj ŝtatoj Venezuelo kaj Ekvadoro, la ŝtato Kolombio ankoraŭ ĝis la jaro 1861 havis la nomon de la eksa vicreĝlando.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekspedicio Balmis

* Kategorio Vicreĝlando de Nova Granado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ŝipo *Victoria* sur mapo de Abraham Ortelius de 1589.
Kopio de la *nao* *Victoria* en la Muzeo Nao Victoria de Punta Arenas (Ĉilio).
La ŝipo ***Victoria*** estis boato de alta bordo (nome oceana bordo super la ferdeko) de la unua ŝiparo, kiu la hispana monarkio, kaj pli precize la Regno Kastilio, antaŭvidis por iri al la Molukoj, tiam nomitaj «insuloj de la spicoj», kondiĉe ke tio okazu ene de la marakvo atribuita al la Krono de Kastilio per la Traktato de Tordesillas sen eniri en "portugalaj" marakvoj. Tiu ekspedicio, kiu celis ĉefe komercajn profitojn, fakte iĝis la unua ĉirkaŭnavigado al la planedo estrita dekomce de Magelano (kiu estis mortigita de lokanoj dum la ekspedicio) kaj finkompletigita per tiu nura ŝipo kapitanigita de Juan Sebastián Elcano (1519-1522), dum la aliaj kvar ŝipoj de la ekspedicio detruiĝis aŭ abandonis ĝin pro tre diversaj tialoj, inter kiuj insurekcio de malkontentoj pro la tiam konsiderita malsukceso. 

Oni konstruis diversajn kopiojn de la historia ŝipo laŭlonge de la jaroj.

La hispanlingva vorto *Victoria* signifas "Venkon", kio iĝis iom antaŭvida, konsiderante, ke ĝi estis la nura kiu sukcesis reveni al Hispanio kaj kompletigi la celitan veturadon.

Bibliografio
------------

* Appell, Claude; Ballester, Rafael (1968). Grandes aventureros. Barcelona: Plaza & Janés.
* De Arteche Aramburu, José (1972). Elcano. Madrid: Espasa-Calpe. ISBN 9788423915040.
* Fernández de Navarrete, Martín (1837). Expediciones al Maluco, viage de Magallanes y de Elcano. Imprenta Nacional.
* Bernal, Cristóbal (17a de Januaro 2015). «Relación de varios acaecimientos sucedidos a la armada de Magallanes cuando iba a la Especiería, y vuelta de la nao San António el 8 de mayo de 1521, que surgió en el puerto de las Muelas». Arkivigite je 2020-11-12 per la retarkivo Wayback Machine Sevilla 2019-2022.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726826
 |
**Vidor Kassai** [kaŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kassai Vidor** estis hungara aktoro, pentristo. Lia origina familia nomo estis *Kossitzki*  [koŝicki] ĝis 1861, lia edzino estis Mari Jászai.

Loĝdomo de Vidor Kassai en Vác
Portreto pri József László fare de Vidor Kassai
Vidor Kossitzki  naskiĝis la 16-an de februaro 1840 en Gyála (Hungara reĝlando, nuntempa Djala en Serbio), li mortis la 30-an de julio 1928 (laŭ alia informo la mortotago estas la 29-a) en Vác.

Biografio
---------

Vidor Kassai frekventis mezlernejon en Makó, poste li estis komercisto, preĝeja pentristo pro la familia financa problemo. Li komencis sian aktoran karieron en Buda en koruso de György Molnár en 1861. Inter 1864 kaj 1867 li havis rolojn en pluraj regionaj teatroj, inter 1867-1869 li denove estis jam aktoro en Buda. Tie li konatiĝis kun Mari Jászai, ili geedziĝis en 1869, poste ili iris al Nacia Teatro (Kolozsvár). Post 2 jaroj ili eksgeedziĝis. Kassai en la sekvaj jaroj apartenis al pluraj regionaj teatroj, en 1878 li estis en Svislando, Londono kaj Parizo. Inter 1880 kaj 1898 li estis signifa aktoro de Népszínház, poste li pensiuliĝis. Li pentris portretojn pri kvardeko da aktoroj.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* József Gaál: *A peleskei nótárius* - germano
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Gonosz Pista
* Jacques Offenbach:
	+ *Szép Heléna* - Menelaos
	+ *Kofák* - S-ino Mados
* Hervé: *Lili* - Saint Hypothése

Liaj libroj
-----------

* *A bankban* (Budapeŝto, 1889)
* *Hullámok* (Budapeŝto, 1890, poemoj)
* Furcsaságok (Vác, 1927)

Liaj elektitaj pentraĵoj
------------------------

* *Kislány rózsával*
* *Portreto pri József László* (vidu la foton!)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Vác
* busto en Vác (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

* Kategorio Vidor Kassai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vieux-Mesnil** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 500 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Vieux-Mesnil estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Aulnoye-Aymeries, kiu estas mezgrava fervojcentro de tiu regiono. La areo de Aulnoye-Aymeries situas sude de Maubeuge kaj oriente de la arbaro Mormal, en la suda parto de la natura baseno de la rivero Sambre.

La vilaĝo Vieux-Mesnil troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas kerne de natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Vieux-Mesnil etendiĝas sur 5,95 km².

Historio
--------

Kune kun la domareto Manissart kaj la vilaĝo Hargnies, Vieux-Mesnil malnovtempe estis parto de paroĥo de la abatejo Sankta-Petro de Hautmont.

Vidindaĵoj
----------

En Vieux-Mesnil ankoraŭ videblas la ruinoj de granda akvedukto konstruita de la romianoj por konduki akvon ekde Floursies ĝis Bavay (kiam ĝi estis la granda romia urbo Bagacum).

Administrado
------------

Vieux-Mesnil apartenas al la kantono de Berlaimont, kies ĉefurbo estas Berlaimont. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Berlaimont
**Vigeville** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 136 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Vigeville etendiĝas sur 7,27 km², kaj havis 136 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 18 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Vigeville situas je alteco de 541 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Vigeville apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Thérèse Lemoine, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Vigeville apartenas al la kantono de Ahun, kies ĉefurbo estas Ahun. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Ahun
Pri la komunumo
---------------

**Vignogn** (malnova germanlingva kaj ĝis 1983 oficiala nomo estis **Vigens**) estas komunumo de la komunumaro Lumnezia/Lugnez kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 178 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Vignogn situas en la valo Lumnezia. La teritorio de la komunumo etendiĝas ambaŭflanke de la rivero Glogn (germanlingve *Glenner*). La teritorio de la komunumo havas areon de 7,91 km², de kiuj proksimume triono, nome 2,47 km² estas kovritaj de arbaro, 4,55 km² servas por agrikulturo kaj 0,21 km² por setlado, la resto estas dezerta nome en la altmontaro. Krom la vilaĝo Vignon al la komunumo apartenas la setlejoj Prau Veder, Sumaseras, Sogn Gudegn, Seglias kaj diversaj izolitaj bienoj. La teritorio oriente de la rivero Glogn estas la valo *Val Gronda*, arbara kaj montara teritorio neloĝata.

Loĝantaro kaj lingvoj
---------------------

Laŭ enketo de la jaro 2004 ĉiuj de la tiam 187 loĝantoj estis svisaj civitanoj. 89% parolis denaske la sursilvanan dialekton de la romanĉa lingvo kaj 10% la germanan.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumoVignogn limas en nordo al Degen, en oriento al Suraua, en sudsudoriento al Sankt Martin, en sudo al Lumbrein, kaj en okcidento al Obersaxen.

Trafiko
-------

Vignogn situas ĉe la vojo de Ilanz al Vrin, sur kiu kondukas poŝtaŭtolinio, per kiu la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Vignogn datiĝas el la jaro 1325 kiel *Vinanne*. Dum frua mezepoko Vignogn estis reĝa bieno kaj dum meza mezepoko la sidejo de la episkopaj vasaloj de Viggon. La feŭdo poste transiris al la Senjoroj de Belmont kaj en la jaro 1371 al la Senjoroj de Sax-Misox. En la jaro 1538 la loĝantoj de Vignogn sin liberaĉetis de la episkopa feŭdo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Adolf Collenberg*: *Vignogn* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-02-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Vignogn
* Vignogn en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Vignogn** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Surselva |
| --- |
| 
**Komunumaro Cadi/Disentis:** Breil/Brigels  •  **Disentis/Mustér**  •  Medel (Lukomagno)  •  Schlans  •  Sumvitg  •  Trun  •  Tujetsch

**Komunumaro Ilanz:** Castrisch  •  Falera  •  **Ilanz**  •  Laax  •  Ladir  •  Luven  •  Mundaun  •  Pitasch  •  Riein  •  Ruschein  •  Sagogn  •  Schluein  •  Schnaus  •  Sevgein  •  Valendas  •  Versam

**Komunumaro Lumnezia/Lugnez:** Cumbel  •  Degen  •  Duvin  •  Lumbrein  •  Morissen  •  Sankt Martin  •  Suraua  •  **Vals**  •  Vella  •  Vignogn  •  Vrin

**Komunumaro Ruis:** Andiast  •  Obersaxen  •  Pigniu  •  **Rueun**  •  Siat  •  Waltensburg/Vuorz

**Komunumaro Safien:** Safien  •  **Tenna** |  |

 |
**Vignoles** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. 

BlazonoBlazono

Geografio
---------

Limoj de la komunumo
La komunumo enhavas la vilaĝon Vignoles kaj la vilaĝeto Chevignerot.

La kastelo de Vignoles apartenas al la komunumo de Beaune.

En la komunumo estas grava industria zono apud Beaune. Tie estas la sidejo de la burgonja federacio pri defendo de kulturoj.

Loĝantara evoluo| 1876 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 349 | 268 | 276 | 309 | 411 | 552 | 727 | 735 | 729 | 770 | 864 | 883 | 877 |

Historio
--------

Oni trovis spurojn de neolitikaj homoj.

Alfred de Vergnette de Lamotte vivis en la kastelo de Vignoles.

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 0 voĉdonon en 2004, kaj 1 voĉdonon (0,42%) en 2009, kaj 1 voĉdonon (0,35%) en 2014.

Vidindaĵoj
----------

La preĝejo estas romanika sed la eksteraĵo estas pli nova. Apud urbo estas ankaŭ nova arboreto.

Kuriozaĵoj
----------

En Parizo estas strateto nomita tiele, tio estas *Rue des Vignoles*, kie estas sidejaro de diversaj asocioj, sed kiu estis ĉefe administrata dum la dua duono de la 20a jarcento de hispanaj anarkiistoj, kaj tiele ĝi estis (kaj ankoraŭ estas) la sidejo de la francia branĉo de la hispana organizaĵo CNT (ekziliitoj) kaj poste la francia branxco de la internacia AIT, tio estas la franca *CNT*, kiu poste disiĝis tiele ke unu el la branĉoj plurestis en AIT aŭ ILA, dum tiu kiu sidejis ĉe Vignoles apartiĝis. Tiele en liberecana eŭropa ĵargono *Vignoles* estas sinonimo de tiu organizaĵo, kiu restis en tiu sidejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

Bilda galerio
-------------

* Kastelo de ChevignerotKastelo de Chevignerot
* Dipatrino en la preĝejoDipatrino en la preĝejo
* KolombejoKolombejo
* UrbodomoUrbodomo

Notoj kaj referencoj
--------------------

 
* Retpaĝaro de la komunumo
* TTT-ejo de la paroko
**Vigántpetend** [vigAntpetend] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca.

Rojo ĉe Vigántpetend
Preĝejo de Vigántpetend

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 8294
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

Vigántpetend situas en iama kratero, nun baseno *Káli*, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

En la frua historio formiĝis 2 vilaĝoj **Vigánt** kaj **Petend**. Ili unuiĝis en 1938.

Vilaĝservoj estas akvodukto, gasodukto, telefona reto, migra poŝto.

### Vigánt

La unua mencio devenis el 1236. La kampoj apartenis al kapitulo de Veszprém (urbo). La vilaĝo disiĝis al komunumoj por nobeloj kaj por kapitulo. La turkoj senhomigis ilin en 1672, ĉirkaŭ en 1750 ĝi refondiĝis.

### Petend

La unua mencio devenis el 1333. La kampoj apartenis al kapitulo de Veszprém (urbo), poste al diversaj familioj. La turkoj senhomigis la vilaĝon ne tro longe.

Festivalo
---------

La vilaĝo nuntempe partoprenas en festivalo Valo de Artoj, kies centro estas Kapolcs. Ĉiujare somere okazas aranĝaĵo pri teatraĵoj, koncertoj, spektakloj ekde 1988. La partoprenantaj komunumoj estas:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Kapolcs | Monostorapáti | Nagyvázsony |
| Öcs | Pula | Taliándörögd |
| Vigántpetend |  |  |

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1760
* sonorilstablo
* muzeo
**Aleksander Borejko Chodźko**, blazono Kościesza (naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1804 en Krzywicze (Belorusio), mortis la 27-an de decembro 1891 en Noisy-le-Sec en Francio) – pola poeto, orientalisto kaj slavisto.

La filo de Jan kaj Klara Korsak. En gimnazio edukito de Tomasz Zan. En la jaroj 1820-1823 studis en Universitato Vilno. En kuntuŝo de la jaroj 1823-24 malliberigita pro partopreno en organizo Asocio de Filaretoj. En 1824 forveturis studi orientajn lingvojn kaj literaturojn al Sankt-Peterburgo kaj de 1830 restadis en rusaj konsulejoj en Teherano kaj Raŝto (Gilano) esplorante la persan kulturon. En 1842 ekloĝis en Parizo komence laborante en franca ministerio pri eksterlandaj aferoj. En la jaroj 1857-1883 estis profesoro de slavaj literaturoj en Kolegio de Francio transprenante katedron antaŭe okupatan de Adam Mickiewicz.

Li estis amiko de Adam Mickiewicz pere de kiu subiĝis al influoj de Andrzej Towiański.

Eldonis *Poezje* (Poezioj) kun fama balado *Maliny* (Framboj), konata kanto *Stach mi pierścionek przyniósł z jarmarku* (Staĉjo fingroringon kunportis al mi el foiro) kaj oriento-romantika poemo *Derar*. Poste jam en la angla kaj franca lingvoj publikigis multajn disertaĵojn pri orienta kaj slava filologioj. Li tradukis la persan romanon *Ŝahanŝaho kaj kvar derviŝoj* (1859). Ankaŭ skribis multe da verkoj pri lingvoscienco, etnografio, kaj literaturo de Mezoriento.

Kun la edzino Helena Dunin-Jundziłł, havis kvar infanojn (filojn - Wiktor, Adam, Aleksander kaj filinon – Maria).

Enterigita en Montmorency-tombaro.

* Kategorio Aleksander Chodźko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333252
* GND: 11650630X
* LCCN: no89016953
* VIAF: 69066012
* ISNI: 0000 0000 8148 8829
* SUDOC: 067065775
* BNF: 13075665g
* NKC: js2006342123
 |
**Ariwara (no) NARIHIRA** (japane 在原業平, ĉirkaŭ 825 ĝis 880) estis japana poeto kaj kortegano de la frua Heian-epoko. Narihira estis la pranepo de la imperatoro kaj filio de princo. Li estas tre probable la aŭtoro kaj la heroo de la kortega eposo Ise monogatari (ĉirkaŭ 980). Ĝi rakontas la legendajn travivaĵojn de anonima viro. Liatempe li estis konsiderita la plej bona kaj sperta verkisto de la unua imperia antologio *Kokinŝu* (905, Kantoj el la olda kaj nuna tempo). 

Epizodo el la Ise monogatari en kiu Ariwara no Narihira renkontas spektron. Gravuraĵo, 1891.Kvankam li estis el alta deveno aristokrata, lia politika vivo, precipe sub la regado de la imperiestro Montuko, ne estas vere rimarkinda. Li okupis kortegan oficon sen avancado. Kiel kaŭzo pro tio estas konsiderataj amaferojn kun klase superaj kortegaj damoj. Ili estas menciitaj ene de la Ise monogatari.

Lia vivo, lia postmorta gloro kaj lia verko inspiris longtempe la japanan literaturon kaj donis ankaŭ impulson por la figuro de la Genĵi, la ideala kortegano en la verko de Murasaki Shikibu.

* Kategorio Ariwara no Narihira en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209683
* GND: 136763480
* LCCN: n81047188
* VIAF: 117181478
* ISNI: 0000 0000 8327 922X
* BNF: 148708640
* NDL: 00269238
* BIBSYS: 99041832
* NKC: ola2018993011
 |
*Diagonala Simfonio* (1924)
**Viking EGGELING** (21-a de oktobro, 1880 - 19-a de majo, 1925) estis sveda, dadaista artisto kaj filmisto.

Lia verko estas signifoplena en la areo de eksperimenta filmo, kaj estas priskribita kiel *absoluta filmo* kaj *videbla muziko*.

En 1918, li kaj Hans Richter prezentiĝis unu al la alia fare de Tristan Tzara. Richter skribis, ke, "La kontrasto inter ni, kiu estis tiu inter metodo kaj spontaneco, nur servis plifortigi nian reciprokan atrakcion (...) dum tri jaroj ni marŝis flank-al-flanke, kvankam ni batalis sur apartaj frontoj" (Richter, "Dada: Arto kaj Malarto"). En 1920 ili ekeksperimentis kun filmo. Eggeling faris filmon, kiu nomiĝis *Diagonala Simfonio*, kaj kompletiĝis en 1924, ĵus antaŭ sia morto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141704
* GND: 118529048
* LCCN: n82139147
* VIAF: 7692181
* ISNI: 0000 0001 2119 7146
* LIBRIS: 185806
* SUDOC: 073916609
* BNF: 15504478q
* ULAN: 500070703
* BIBSYS: 4018663
* RKD: 255750
* NKC: xx0157448
 |
Montro de svarmo de klientoj el kiu oni el- kaj alŝutas.
**Samtavola komunikado** (angle *peer to peer*) estas modelo surbaze de komputila reto kies elementoj (nodoj) ne rolas ekskluzive kiel klientoj aŭ serviloj, sed funkcias laŭ du manieroj, estante kaj klientoj kaj serviloj de aliaj retaj nodoj, male al sistemo tia, kia kliento-servilo, laŭ la kutima signifo de la termino.

La samtavolaj retoj ebligas komuniki kaj elsendflue partumi facile informojn, plej ofte dosierojn, sed ankaŭ kalkulojn, aŭdvidaĵojn, ktp... per Interreto. La inter-paraj teknologioj cetere montriĝis tiel efikaj ke *inter-para komunikado* estas konsiderata de kelkaj kiel fina ŝtupo al "libero kaj demokratio" ĉe interreto. Sen tion tiom alte taksi, oni ofte konsideras ke inter-para komunikado enhavas filozofion pri partumado kaj profundan komunuman spiritstaton.

Teknike, samtavola komunikado malaperigas gravan restrikton de la centraj komputiloj: antaŭ ol ĝia apero, ju pli enhavo fariĝis populara, des malpli la servilo estis alirebla pro saturaj kialoj. Per inter-para komunikado, la kreskado de enhavo-sukceso havas kiel konsekvencon kreskadon de ties elŝut-facilecon.

Aliro al inter-para reto bezonas uzadon de aparta programo, kiu plenumas kaj klientan kaj servilan funkciojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Samtavola komunikado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Samtavola komunikado en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Kategorio Samtavola komunikado en la Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

* eMule
* BitTorento
* BitChute
* Jamendo
* Reta kunsido

Samtavolaj dosierpartumaj klientoj
----------------------------------

Jen kelkaj konata samtavoloj dosierpartumaj klientoj:

* Ares[*rompita ligilo*]
* Blubster
* FileSpree
* Gnutella
* DirectConnect
* eDonkey2000 Arkivigite je 2006-10-26 per la retarkivo Wayback Machine
* FastTrack Arkivigite je 2012-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Piolet
* WASTE
* AquaLime, BearShare, FileNavigator, FreeWire, Gnucleus, LimeWire, Phex,
* Shareaza, Xolox Ultra, eMule, Morpheus, KaZaA, KaZaA Lite, Grokster, iMesh
La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas sakrala historia monumento (deklarita en 1998) en urbo Zalalövő (Hungario).

Historio
--------

La unua mencio pri kirko en la iama "Lövő" okazis en 1366. Laŭ priskriboj el 1697 kaj 1748 ĝi estis ruina, la turo detruita. La turo estis rekonstruita en 1761. La paroĥo estis fondita en 1912. La nun videbla preĝejo estis konstruita inter 1924-1927, dum la malnova estis malkonstruita en 1925. La orgeno estis kreita en 1981.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola, sed maldekstre krucifikso videblas. La fasado estas simetria, meze la turo parte reliefas. La turo flanke havas po unu flankoturojn kaj en la turo 4 sonoriloj loĝas. La kirko havas ŝtupajn apogpilierojn. La enirejo funkcias tra la turo. Ronda fenestro estas videbla super la enirejo.

Kermesoj okazas la 27-an de junio.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun foto
* datenoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**La serba ortodoksa preĝejo** oficiale *preĝejo Transporto de relikvoj de Sankta Nikolao* estas signifa eklezia historia monumento en urbo Dunaújváros (Hungario).

Historio
--------

En la 17-a jarcento rifuĝintoj serbaj alvenis ankaŭ en la iama Dunapentele. La unua mencio okazis pri ilia kirko en 1665. Paroĥo estis fondita en 1696. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1786. La ikonostazo kaj altaro estis faritaj en la 18-a jarcento, la pentritaj mebloj en la sekva jarcento. Dum la socialismo ĝi ne estis uzata, tial oni liveris la valoraĵojn al la serba ortodoksa muzeo en Szentendre. Baldaŭ la kirko denove funkciis kaj ekstre ĝi estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en sola sur malalta monteto. En mezo de la fasado altiĝas la kvadrata turo, malsupre la enirejo funkcias. La navo havas ankoraŭ 2 enirejojn. La absido estas arka (duonronda) kaj havas 3 fenestrojn. La navo estas alta, la turo malalta. La interna parto ne diferencas de la ceteraj ortodoksaj preĝejoj.

Ikonostazo
----------

La centra ikono prezentas Sanktan Triunuon. En la dua vico la apostoloj troviĝas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* Arkivigite je 2021-07-28 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 

* AbsidoAbsido
* Flanka pordoFlanka pordo
* EnirejoEnirejo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mirĵakip Dulatuli** aŭ **Mir-Jakub Dulatov** (kazaĥe *Міржақып Дулатұлы*, ruse *Миржакып Дулатов*; 25-an de novembro 1885 en vilaĝo Sarikopa, distrikto Kostanai - 1935) estis kazaĥa poeto, verkisto kaj gvidanto de la kazaĥa naciisma registaro Alaŝ Orda (dec 1917-majo 1919). Li estas konata sub nomoj *Madijar* (Madiar) kaj *Argin*.

Li venis el la Meza hordo *(orta jüz)*, tribo *Argin*, klano de la madiaroj. Li perdis sian patrinon (Demeŝ) en aĝo de 2 jaroj kaj sian patron (Dulat) en aĝo de 12. Li eklernis en 1897 en kazaĥa-rusa altlernejo kaj iĝis en 1902 vilaĝa instruisto. En 1904, li renkontiĝis kun Aĥmed Bajtursunuli kaj Alikhan Bukejkhanov en Karkarali. Tiuj personoj influis lin al kontraŭkolonia, kontraŭrusa, naciisma vidpunkto.

Li translokiĝis en 1907 al Sankt-Peterburgo kiel delegato de la Kazaĥa Konstitucia Demokrata Partio. Tie li publikigis sian unuan poemon en la kazaĥa ĵurnalo "Serke" (aperis unufoje). Li preparis artikolojn por la dua numero.

Politika aktivado
-----------------

Mirĵakip unua libro titolis *Oyan! Qazaq,* "Vekiĝu! Kazaĥo" kaj aperis en 1909. La libro estis konfiskita, sed li aperigis ĝin en 1911 denove kaj veturis al distrikto Turgaj, post ties publikigo.

En la fruaj 1910-aj jaroj, Dulatuli aperis kiel gvidanto de la kazaĥa reformisma kaj naciisma movado. Baldaŭ li estis arestita en Semej (1911) kaj oni punis lin je unu kaj duonjara prizono. Post lia liberiĝo, li kontribuis al la kazaĥaj ĵurnaloj Ayqap kaj Qazaq ĝis 1917-18?.

Dulatuli laboris dum la bolŝevika registaro kiel eldonisto kaj instruisto. Li estis arestita en 1928 pro naciisma agado kaj estis mortpafita (?) en 1935. Alia fonto diras , ke li estis arestita en 1930, estis juĝita je dekjara trudlaboro. Li laboris ĉe konstruo de la Blank-mara kanalo aŭ plenumis la punon en la Solovecki-insuloj. Li mortis laŭ tiu fonto pro malfortiĝo, malsaniĝo. Li estis entombigita en Karelio.

Oni rehabilitis lin en 1988 (aŭ 1990) kaj lokigis la restaĵojn en maŭzoleo de la Torgaj-baseno (1993).

Verkoj
------

* *Oyan! Qazaq, Almati: Altyn Orda (1991)*
* *Shigharmalari, Mirjaqip Dulatuli; Z A Akhmetov; Almati: Jazushi Baspasi, 1991*
* *Baqitsiz Jamal, 1910* (*Malbonŝanca Ĝamal*) (unua novelo en la kazaka lingvo)
* *Azamat, 1913*
* *Terme, 1915*
* *Esep Kurali, 1922*
* *Kiyragat Kitabi, 1924*

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mirĵakip Dulatuli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 212569
* GND: 133271102
* LCCN: no93016604
* VIAF: 6117991
* ISNI: 0000 0000 5043 2048
 |
**Viktor Andrijoviĉ Kravĉenko,** originale **Ві́ктор Андрі́йович Кра́вченко** (n. la 11-an de oktobro 1905, m. la 25-an de februaro1966) estis ukraina inĝeniero, sovetia ŝtatoficisto, kiu akiris politikan azilon en Usono kaj kiu atingis internacian famon danke al polemika proceso de francaj komunistoj, kiun li venkis. 

Li estas ankaŭ aŭtoro de memuaroj pri la vivo en Sovetunio, en kiuj li priskribis subpremojn kaj la holodomoron.

Mi elektis liberecon
--------------------

Lia libro "*I choose freedom*" (*Mi elektis lliberecon*), en 1946 originala eldonita en la angla, fariĝis monda furorlibro tradukita al deko da lingvoj, en kiu li priskribis la kolektivigon en la Stalina Sovetunio, la gulagajn tendarojn kaj la kunlaboron de la registaroj de Stalino kaj Hitlero, same kiel la Holodomoro. Stalin ordonis la "ekstermon de la kulakoj kiel klaso", kaj Kravĉenko vidis per siaj propraj okuloj kiel la politiko estis efektivigita. Dum ĉi tiu misio, Kravĉenko ankaŭ venis por la unua fojo en la ungegoj de la sekureca servo NKVD. Kiel juna viro, Kravĉenko frekventis agrikulturan lernejon, kaj li ekkomprenis ke unu el la problemoj estis ke homoj malsatas tiom multe ke ili ne povas rikolti la kultivaĵojn. 

La libro daŭre estas populara. Ĝi estis represita multfoje, eĉ jardekoj post la unua publikigo, almenaŭ en 1988  kaj 2007. 

### Tradukoj

Tradukoj ekzistas en jenaj lingvoj:

* franca
* germana
* hispana
* portugala
* itala
* hungara
* pola
* ĉina
* turka
* hinda
* tagaloga
* birma
* urduo
* japana
* araba

Publikaĵoj
----------

* *I Chose Freedom: The Personal and Political Life of a Soviet Official*, Charles Scribner, New York, 1946.

* *I Chose Justice*, Charles Scribner, New York, 1950.

Referencoj
----------

1. ↑  (es) Kravchenko, Victor (1946). *Yo escogí la libertad; vida ínitima y política de un alto funcionario soviético fugado de la Embajada de la U.R.S.S. Washington,* World Cat, Madrid: OCLC 21958815,
2. ↑  (hu) Balázs, *Viktoro Kravĉenko: Mi Elektis Liberecon,* www.maladype.hu, arkivita de la originalo, la 16-an de oktobro 2020.
3. ↑  (pl) Wybrałem wolność : *życie prywatne i polityczne radzieckiego funkcjonariusza*, 2009, Worldcat.

Vidu ankaŭ
----------

Gulago

János Rózsás
**Viktor Jacobi** [jakobi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jacobi Viktor** estis hungara komponisto.

Viktor Jacobi
Viktor Jacobi  naskiĝis la 22-an de oktobro 1883 en Budapeŝto, li mortis la 10-an de decembro 1921 en Novjorko.

Biografio
---------

Viktor Jacobi devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis 2 jarojn en la Muzikakademio ĝis 1905. Jam dum la studentaj jaroj li komponis la unuan opereton sub la hungareco nomo "Jakabfi Viktor". Ĝis la 1-a mondmilito ĝenerale li ĉiujare komponis operetojn, poste li translokiĝis al Usono. Lastfoje en 1920 li vizitis Eŭropon.

Elektitaj (ĉefe operetaj) komponaĵoj
------------------------------------

* *A rátartós királykisasszony* (1904) - debuta muzika teatraĵo
* *Leányvásár* (1911) - el tio filmoj en 1918, 1941, 1982
* *Szibill* (1914)
* *Apple Blossoms* (1918)
* *The Half Moon* (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573459
* GND: 126676607
* LCCN: no88006249
* VIAF: 39573276
* ISNI: 0000 0001 0890 271X
* BNF: 14002846q
* MBA: 204b2873-a430-49ac-836f-0744c038c321
* NKC: mzk2013768151
* BNE: XX1208651
 |
Viktor Knorre (naskiĝis la 4-an de oktobro 1840 en Mikolajivo, mortis la 25-an de aŭgusto 1919 en Berlino) estis germandevena rusa astronomo kaj ŝakisto. 

Li naskis en familio da astronomoj de tri generacioj. Lia avo, Ernst Friedrich Knorre (1759 - 1810) foriris el Germanio por labori en la observatorio de Dorpat, parto de la tiam germanlingva universitato de Dorpat (hodiaŭ, Tartu en Estonio). Lia patro Karl Friedrich Knorre (1801 - 1883) estis direktoro de la astronoma observatorio de Mikolajivo ekde 1827.

Astronomo
---------

en 1862, Viktor Knorre iris studi pri astronomio en Berlinon, kun Wilhelm Julius Förster. Li laboris kiel kalkulisto en 1867 en la observatorio Pulkovo, kaj poste en la observatorio de Berlino, parto de la universitato de Berlino, kie lia patro jam iris proksimume en 1871.

En Berlino, li malkovris kvar asteroidojn.

**Malkovritaj asteroidoj : 4**| 158 Koronis | 4-a de januaro 1876 |
| 215 Oenone | 7-a de aprilo 1880 |
| 238 Hypatia | 1-a de julio 1884 |
| 271 Penthesilea | 31-a de oktobro 1887 |

Ŝakludisto
----------

Viktor Knorre estis konata kiel bona ŝakludisto. Li partoprenis je pluraj ŝakturniroj en la 1860-aj jaroj.

Li donis sian nomon al la *Varianto Knorre* de la defensivo de la du ĉevaloj kaj al la *Varianto Knorre* de la hispana malfermo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 330316
* GND: 116260882
* VIAF: 77062594
* ISNI: 0000 0000 1066 6448
 |
**Viktor Kulakov** (ruse *Виктор Александрович Кулаков*) estas sovetia kaj ruslanda esperantisto. Naskiĝis 25-an de februaro 1958 en Jekaterinburg (tiam Sverdlovsk). Esperantistiĝis en 1982 per gazeta kurso Esperanto en 16 tagoj. Ekspres-kurso. de Boris Kolker. Partoprenis en multaj esperantistaj renkontoj, ofte kiel (kun)organizanto. Sekretario de sverdlovska esperanto klubo dum kelkaj jaroj.
Viktor estas unu el la ruslandaj pioniroj de "komputiligo" de Esperantujo. Li kunlaboris en la eldonejoj Sezonoj kaj Ural-Sovety por kiuj li produktis esperantajn tiparojn kaj pelilojn laŭ la kodigo, rekonita de Komputika leksikono kiel "la rusa esperantigo de Kulakov". Ekde la fondo de Ruslanda Esperantisto ĝis 1994 li pasigis multajn centojn da horojn enpaĝigante ĝin.
En 1995 li disponigis sian oficejan ret-adreson por la E-Centro Jekaterinburg, kaj ekfunkciigo de hejmpaĝo de La Ondo de Esperanto kaj Sezonoj estas lia merito. Eks-redakciano de La Ondo de Esperanto pri komputilaj aferoj. Eks-membro de TEĴA, UEA. Eks-gvidanto de la Komputista Sekcio de REU.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kunorganizanto kaj teksestro de REK-2005
* "La Ondo de Esperanto" kaj eldonejo "Sezonoj"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 294655
 |
**Viktor Lőrincz** [lOrinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrincz Viktor** estas hungara luktisto, dufoja olimpiano, trejnisto. Lia frato estis Tamás Lőrincz.

Viktor Lőrincz naskiĝis la 28-an de aprilo 1990 en Cegléd.

Biografio
---------

Viktor Lőrincz ricevis ŝtatajn premiojn en 2016 kaj 2021. Li edziĝis en 2017, lia edzino naskis filinon en 2020.

### Sporta kariero

Viktor Lőrincz inter 1997-2017 estis luktisto en sia naskiĝurbo, poste en ĉefurba sportklubo ĝis 2022 en klasik-stila luktado. Li estis hungara ĉampiono sesfoje inter 2014-2019 en pezkatogirioj 85-98 kg. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun arĝenta medalo, krome en mondĉampionumo same li estis la dua en 2019. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2022, poste li estis trejnisto.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* informo kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* rezultoj
* hungarlingva biografio legebla laste

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Viktor Lőrincz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816879
 |


* Portalo pri Biografio
**Viktor Tardos Krenner** [tardoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tardos Krenner Viktor** estis hungara pentristo, dramisto, altlerneja instruisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Tardos-Krenner* aŭ *Tardos (Krenner)*. Lia patro estis József Sándor Krenner.

Portreto pri Gábor Baross fare de Viktor Tardos Krenner
Viktor Krenner  naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1866 (aŭ 12-a?) en Buda, li mortis la 28-an de decembro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Viktor Krenner komence lernis desegnadon hejme. Li frekventis gimnazion jam en Budapeŝto, poste li plulernis en Reĝa Desegnista Edukejo, fine li lernis jaron en Munkeno. Hejmenveninta li helpis pentradi murpentraĵojn de Bertalan Székely kaj Károly Lotz. Inter 1903 kaj 1924 li instruis en la menciita Desegnista Edukejo, kiu dumtempe iĝis altlernejo. Li pentris plej ofte freskojn. Arthalo Budapeŝto aranĝis postmortan ekspozicion en 1928. Li verkis ankaŭ dramojn:

* *Spiritistische Selbstschau Böcklins* (Budapeŝto, 1898)
* *Nero anyja* (Budapeŝto, 1903)
* *György barát* (Budapeŝto, 1907) - kun literatura premio

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* sankteja bildo en Baziliko-ĉefkatedralo de Eger (1894); pluraj murpentraĵoj en la 1910-aj jaroj
* unu el la plafonaj freskoj en Preĝejo Sankta Petro (Belváros)
* freskoj en Preĝejo apostolo Bartolomeo (Gyöngyös) (1920-aj jaroj)
* freskoj en Preĝejo Vizito de Maria (Gyöngyös) (1920-aj jaroj)
* diversaj portretoj kaj pentraĵoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo T, poste serĉu la nomon)
Kuŝherbejo kun la nacia monumento fone.
La **Viktorioparko** (germane *Viktoriapark*) estas 12,8 hektarojn granda publika parko en Kreuzberg (Berlino). Troviĝas en ĝi promenvojetoj, kuŝherbejoj, ludejo, sportejo, gastejoj kaj, en aparta sekcio, bestoĝardeneto. La ripozumzono estas ĝardena monumento kaj faritis de 1888-94 fare de la pejzaĝarkitekto Hermann Mächtig; etendigis la tuton de 1914-16 Albert Brodersen.

Historio
--------

Sterniĝas la Viktorioparko laŭlonge la deklivojn de la Kreuzberg-monteto, kiu estas la plej alta en la tuta urbo (66 m de alteco). Jam meze de la 16-a jarcento oni faris vitkultivadon sur la menciita monteto. 

Memore al la Kontraŭnapoleonaj militoj (1813-15) starigitis en la 1821-a jaro sur ties pinto nacia monumento planita de Karl Friedrich Schinkel en formo de katedrala spajro. La alta kruco supre donis la nomon al la monteto kaj poste ankaŭ al la urbokvartalo. De tie oni povas ĝui ravigan belvidon al la urbo. De 1888-94 la ĝis tiam kalva monteto ŝanĝiĝis en parkon kun montosimila karaktero fare de la urba ĝardendirektoro Hermann Mächtig.

Priskribo
---------

Karakterizaj estas pro la kruteco tre densmaŝa voja retaro, la roka Lupofaŭko kun fontoj kaj etaj akvofaloj kiel ankaŭ la granda akvofalo kiu alvalen fluas kun 24 m de profundeco en la direkto de Großbeeren-strato. Inter 1913-16 iĝis sentebla pligrandiĝo uesten. Tie ĉi aranĝis Albert Brodersen sur nur iomete montoza zono pejzaĝparkon kun abundaj herbejoj. Poste aldonitis ludejego kaj ĉirkaŭbaraĵeto por bestoj je la granda ŝato de infanoj. Nuntempe en la parko oni rajtas ankaŭ ludi boŭlon. La gastejo "Golgotha" kun granda bierĝardeno situanta ĉe la Duden-strato estas precipe dumsomere tre ŝatata renkontiĝloko.

Esperantooficejo apuda
----------------------

Tre proksime de la parko troviĝas ekde februaro 2015 la ĉefa oficejo de la Germana Esperanto-Asocio, nome en Katzbachstraße nr 25.

Literaturo
----------

* Folkwin Wendland: *Berlins Gärten und Parke von der Gründung der Stadt bis zum ausgehenden neunzehnten Jahrhundert* (Das klassische Berlin). Propyläen: Berlin 1979; p. 197–200; ISBN 3-549-06645-7.
* Clemens Alexander Wimmer: *Parks und Gärten in Berlin und Potsdam*. ed. Senator für Stadtentwicklung und Umweltschutz, Abt. III – Gartendenkmalpflege; Nicolaische Verlagsbuchhandlung: 3. Aufl. Berlin 1989; ISBN 3-87584-267-7; p. 42–44.
* Rike Fischer: *Auf dem Gipfel von Berlin – Ein Spaziergang durch den Viktoriapark in Kreuzberg*. September 2007, 112 Seiten, ISBN 978-3-935810-07-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Viktorioparko (Berlino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj far Urboevoluado Berlino.
* Filmeto pri la Viktorioparko. Arkivigite je 2014-12-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Josef TAUBMANN** (1883-1961), ankaŭ konata kiel *Lehrer Taubmann* (t. e. *Instruisto Taubmann*), estis ĉeĥ-germana esperantisto. Li verkis lernolibrojn por germanaj gimnazioj (1913, 1920), kiu atingis pli ol 20 000 ekzemplerojn kaj multaj reedonojn, kaj Esperantan Krestomation (1921). Krome li estis redaktoro de la revuo „Marto".

Post la 2-a Mondmilito li loĝis en la germana urbo Schriesheim, kie li aktivis en la restarigo de la germana Esperanto-movado, ekzemple kiel aŭtoro de informiloj kaj gazetartikoloj. En 1960 li ricevis honorinsignon de Germana Esperanto-Asocio.

Lia filo Horst Taubmann (1934-2017) estis ĵurnalisto kaj kompilis en 1987 okaze de la 100-jara jubileo de Esperanto tre favoran, kortuŝan 90-minutan radioelsendon, kiun dissendis multaj germanaj radiostacioj.

Instrumetodo
------------

El la dupaĝa germana antaŭparolo de lia instrulibro li sciigas, kiel li lernigis Esperanton: :„La lernanto devas depost la unua horo legi, skribi kaj paroli nur en la fremda lingvo ne pri ĝi". 

La lecionoj enkondukiĝis laŭ jena ordo: 

* Demandaj vortoj *ki-u, -o, -a, -e*, *kiom da*; *ĉu*, *jes*, *ne*;
* personaj pronomoj;
* komplementoj;
* En la 6-a leciono interparolado;
* En la 7-a: kalkulprocedoj.
* En la 9.a jam estas skribata letero pri la grupa vivo.

Tiel Taubmann per 15 tripaĝaj lecionoj havigas la lingvan materialon por la ĉiutaga vivo.

Verkoj
------

* „Esperanto-Leitfaden mit Sprechübungen", mit Erlaß d. Min. für Schulwesen und Volkskultur vom 7. XII. 1921 zum Unterrichtsgebrauch an Bürgerschulen mit deutscher Unterrichtssprache zulässig erklärt. 1. Aufl. 1920 120 pĝ.

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Tiu-ĉi broŝuro estas la germana traduko de la bonega, ĉie konata « Brochure rouge» de la firmo Hachette & Cie. **"** |
| — Belga Esperantisto n.023-024 (sep-okt 1910) |

 |

* „Uebungsbuch zum Esperanto-Leitfaden mit Sprechübungen", 1924, 75 pĝ.


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Tanĝavur** (tamile தஞ்சாவூர்) estas urbego, grava centro de sudhinda religio en subŝtato Tamilnado (kie estas distrikta sidejo) en sudorienta Barato. La loknomo signifas nomon de la fondinta reĝo. La historia angla loknomo estas *Tanjore*.

Palaco en Tanĝavur

Geografio
---------

Tanĝavur situas en averaĝa alteco de 57 metrojn inter 2 kanaloj. Tiruĉirapali troviĝas 4, Salem (Barato) 144, Maduraj 147, Erode 165, Koimbatore 238, subŝtata ĉefurbo Ĉenajo 280, Bengaluro 297, Majsuro 319, Mumbajo 1135, Kolkato 1637, tutlanda ĉefurbo Delhio 1995 kilometrojn (aere) .

Templo en Tanĝavur

Demografio
----------

En 2021 Tanĝavur havis 398 853 da loĝantoj. Ĉirkaŭ 1950 Tanĝavur atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda, ol cent mil).

Historio
--------

Tanĝavur estis sidejo de la Ĉola dinastio inter la 9-a kaj 11-a jarcentoj. Ties templo estas konsiderita, kiel unu el la plej bonaj specimenoj de la tamila arkitekturo. Baldaŭ la urbo apartenis al pluraj reĝlandoj aŭ sultanlandoj. La lasta barata regno estis absorbita en britan Hindion en 1855.

Ekonomio
--------

La plej grava okupo de la loĝantoj estas la turismo, dum la tradicia okupo estas la agrikulturo. Tanĝavur estas konata kiel la "riza bovlo de Tamilnado". Krom la rizoj oni kultivas bananojn, kokosojn, sukerkanojn kaj maizojn. Menciindas la silka teksado kaj bankado.

Religio kaj lingvoj
-------------------

La ĉefa religio en Tanĝavur estas hinduismo (82.87%), poste kristanoj (8.58%) kaj islamo (8.34%). La Templo Brihadisvara estas Monda heredaĵo. La tamila estas la vaste parolata lingvo, krome la telugua.

Eduko
-----

Tanĝavur estas hejmo de 4 universitatoj, krome ekzistas instituto, kolegio kaj altlernejo. Kristanaj misiistoj ludis elstaran rolon en la angla edukado.

Stacidomo en Tanĝavur

Trafiko
-------

Tanĝavur estas bone ligita voje kaj fervoje al la subŝtataj areoj. La plej proksima havenurbo estas Nagapattinam 84 km oriente. La plej proksima internacia flughaveno estas en Tiruĉirapali.

Klimato
-------

Tanĝavur havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen kun musonoj. Jare pluvas averaĝe 1000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en la dua jarparto pli ofte. La averaĝa temperaturo varias inter 24-35 °C.

Fortikaĵa turo

Vidindaĵoj
----------

* Templo Brihadisvara estas Monda heredaĵo ekde 1987
* palaco de regantoj kun la ĉirkaŭa fortikaĵo
* biblioteko establita ĉirkaŭ 1700 havanta pli ol 30 mil hindajn kaj eŭropajn manuskriptojn skribitajn sur palmfolio kaj papero
* kvin muzeoj
* artgalerio pri ŝtonaj kaj bronzaj bildoj de la naŭa ĝis 12-a jarcentoj
* bestoĝardeno
* horloĝa turo
* katolika kirko (1779)
* festivaloj

Fontoj
------

* WikiTrans

* BibliotekoBiblioteko
* UniversitatoUniversitato
* Horloĝa turoHorloĝa turo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
La **Stacidomo Tiszai** estas signifa fervoja stacidomo en Hungario en urbego Miskolc. Malgraŭ ĝia nomo, la stacidomo ne estas proksima al la rivero Tisza; ĝi estis nomita laŭ la firmao, kiu konstruis ĝin. En Miskolc ĝi estas la ĉefa stacidomo kaj ĝi estas ankaŭ historia monumento.

Historio
--------

Stacidomo Tiszai en 1908
La fervoja linio estis konstruita nur post longaj hezitadoj en 1857. Malkonsentoj estiĝis inter la firmao kaj la municipo, tial la firmao ne ricevis senpagan lokon, aliparte la stacidomo situis for de la urbo, fine en 1859 alvenis la unua trajno sen oficiala inaŭguro. La stacio estis simple nomita "Miskolc stacidomo" komence, ĝi ricevis sian nunan nomon en 1959. En 1860 la reloj estis plukonstruitaj al Kassa, en 1870 pli nova linio konstruiĝis, do Miskolc iĝis fervoja nodo. La nun videbla konstruaĵo estis konstruita en 1901. Dum la 2-a mondmilito Usono bombardis la stacidomon. Ĝi estis modernigita en 2003.

Bildoj pri Stacidomo TiszaiAtenda ĉambrego de la stacidomo
Stacidomo Tiszai kaj parto de la placo kun la subirejo
 Trajnoj en la stacidomo
Memortabulo pri arkitekto de la stacidomo

Konstruaĵo
----------

La stacidomo situas laŭ granda placo nomata pri Kálmán Kandó. Subirejo pri piedirantoj ligas la placon kaj la stacidomon. La placo mem estas grava trafika nodo kun tramoj kaj aŭtobusoj. La stacidoma konstruaĵo estas plene unuetaĝa. En mezo de la fasado estas la ĉefenirejo.

La stacidomo funkcias en trairanta sistemo.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2015-03-29 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

* Kategorio Stacidomo Tiszai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)