recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Arealo de verdkrura galinolo
**Zoogeografio**, **bestogeografio** aŭ **geozoologio** estas branĉo de biogeografio kiu rilatas al geografia distribuo de bestospecioj kaj iliaj karakterizaĵoj. Tio igas de la zoogeografio la studadon de la variado de modeloj de besta biodiverseco laŭ spaco kaj laŭ tempo.

Superrigardo
------------

Zoogeografio estas la studado de modeloj de estinta, estanta kaj estonta distribuo de bestoj en la naturo, kaj de procezoj kiuj reguligas tiujn distribuojn. Zoogeografio integras informojn pri la historiaj kaj nuntempaj ekologio, genetiko, kaj fiziologio de organismoj kaj ilia reciproka influo sur vivmediaj procezoj ( kontinenta drivo, klimato ) koncerne reguligado de geografiaj distribuoj de bestoj. Sciencistoj uzas priskribaj kaj analizaj aliroj kiuj utilas por testi hipotezojn pri zoogeografio kaj kiuj montras la aplikadajn aspektojn de zoogeografio ( ekzemple rifuĝejaj konceptoj en naturprotekto ). 

La arealo estas baza koncepto en zoogeografio kaj konstituas la areon kiun specio okupas. La arealo ampleksas la reproduktadan vivareon kaj la diferencajn areojn kiujn la specio regule okupas, sezone aŭ migrade. La arealoj povas esti kontinuaj, do esti seninterrompe okupataj de la koncerna specio, aŭ malkontinuaj, konsistante el du aŭ pli da diferencaj zonoj kiuj estas apartigitaj de gravaj barieroj.

Oni parolas pri *biogeografia relikvo* kiam okazas forta redukto kaj fragmentado de la origina arealo de specio, kaj pri *filogenetika relikvo* kiam certa grupo de parencaj bestospecioj postvivas al ĝenerala formorto de taksono.

Specio aŭ klado nomiĝas *endemia* se ĝi nur en certa areo, plejofte limigita, postvivas. La specio estas nomata *kosmopolita* se ĝi vivas en plejparto da la konvenaj vivmedioj de la planedo.

Branĉoj de zoogeografio
-----------------------

Zoogeografio ofte estas subdividata en du ĉefajn branĉojn : **ekologia zoogeografio** ekzamenas la rolon de la nuntempaj biotaj kaj abiotaj reciprokaj influoj kiuj reguligas bestajn distribuojn; **historia zoogeografio** koncernas historian rekonstruadon de origino, disvastiĝo kaj formorto de kladoj. Faŭnistiko estas studado de la faŭno de iu teritorio aŭ areo.

Branĉoj de biologio kiuj koncernas zoogeografion
------------------------------------------------

Zoogeografio estas parto de pli ĝenerala scienco konata kiel biogeografio. Fitogeografio pritraktas modelojn kaj procezojn de planta disvastiĝo. Plejparto de la problemoj, kaj aliroj por solvi ilin, estas komunaj al fitogeografio kaj al zoogeografio.

Literaturo
----------

* Brown, J.H. & Lomolino, M.V. 1998 : Biogeography. 2nd edition. Chapter 1. angle
* Enkonduko al zoogeografio, Dr. Eric B. (Rick) Taylor, Department of Zoology, University of British Columbia angle

Vidu ankaŭ
----------

* Ekozono
* Ekoprovinco
* Ekoregiono
* Zoologio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zoogeografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* Biology 413: A course outline and collection of Web resources by Dr. Taylor, UBC angle
**Éjeme** [Eĥeme] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Tierras del Tormes.

La rivero Tormes en Éjeme.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Éjeme, Martín Vicente kaj Portillo, okupas totalan areon de 17,46 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 130 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 350 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 29 km de Salamanko, provinca ĉefurbo.

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753145
 |
**Élysées La Défense** estas aborta projekto de konstruado de stacio de la Metroo de Parizo.

Historio
--------

Dum la 1970-aj jaroj, kiel rezulto de la konstruado de kelkaj konstruaĵoj en La Défense, la "Établissement public pour l'aménagement de la région de la Défense" (EPAD) planis plilongigon okcidenten de linio 1. Tial ĝi rezervis spacon sub la fundamentoj de iuj konstruaĵoj kio ebligus la konstruadon de du stacioj, *La Défense - Michelet* kaj *Élysées La Défense*.

En 1992, kiam RATP plilongigis la metrolinion, ĝi forĵetis trapason sub la Sejno, planitan de EPAD 20-kelk jarojn pli frue. Ĝi preferis anstataŭe plilongigi la linion super la Sejno, specife uzante la Ponton de Neuilly.

La nova vojo uzata hodiaŭ uzas la stacion *La Défense*, proksimume 100 metrojn nordokcidente de *Élysées La Défense*.

Neniu alirejo iam estis konstruita al la stacio kaj hodiaŭ ĝi estas nur kavo el betono alirebla nur tra luko kvin nivelojn sub la konstruaĵo "Élysées La Défense".

La stacio eble povus esti uzata en la plilongigo okcidenten de RER E.

Vidu ankaŭ
----------

* Metroo de Parizo
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo
* La Défense
* La Défense (pariza metrostacio)
* La Défense - Michelet (pariza metrostacio)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Elysées La Défense (Paris Métro) en la angla Vikipedio.* 

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* 

* M01
* M02
* M03
* M03bis
* M04
* M05
* M06
* M07
* M07bis
* M08
* M09
* M10
* M11
* M12
* M13
* M14
* FUN
* (eksa 14)
* 

 |
| 
* M15
* M16
* M17
* M18
* M19

 |
|  |

 |
Enirejo al la fazanejo La **Zoologia ĝardeno de Arnstadt** (germane: *Tierpark Fasanerie Arnstadt*) troviĝas en romantika pejzaĝo en la suda parto de Arnstadt, Germanio. Ĝi estas 2,5 hektarojn granda kaj gastigas ĉirkaŭ 50 antaŭ ĉio enlandajn bestospeciojn. Tre proksime situas la ruinoj de la eksa Valpurgo-klostro. Dekstre de la ĉefa enirejo estas memorigŝtono por la poeto Valerius Wilhelm Neubeck.

Historio kaj perspektivoj
-------------------------

La fazanejo *(Heimattierpark Fasanerie)* malfermiĝis dimanĉe la 7-an de oktobro en 1956, nacia festotago de GDR, ja la horo 11:30.

En junio 1992 ekestris la bestoparkon la arnstadt-anino Annegret Voigt; ŝi posteulis s-on Dietrich Krone kiu ĉefis inter 1960 kaj 1991. En 1986 oni okazigis inter la 31.5. kaj la 1.6. la kvinan zoo-feston okaze de la 30-a datreveno malfermiĝa.
Sur ĝia areo ja estas ankaŭ infana ludparko kaj herbejo por aranĝi festojn por la junuloj. Dum la lastaj jaroj la tuto plejparte renoviĝis. Estas projektita nova konstruo de la ĉirkaŭaĵo de la fazanoj. Estro de la bestoĝardeneto estas s-ro Maik Wedemann, posteulo de Wolfgang Büchner.

De januaro 1999 la zoo apartenas, kune kun la Kastela Muzeo (kun enkorpigita urbohistoria sekcio) kaj la urba biblioteko al kulturkooperativo *Kulturbetrieb*.

Dume en 2003 nur ĉirkaŭ 7000 vizitantojn la ĝardeno nombris, en 2012 ne malpli ol 22.456 homoj estis ĝiaj vizitantoj

Bestaro
-------

Inter la bestospecioj de la fazanejo indas mencii la jenajn: damao, muflono, pendventra porko, hejma kapro, ŝafo, azeno, lamo, poneo, kobajo, kuniklo, lemuredoj. En volieroj povas esti observataj multaj birdoj kaj kaptobirdoj. Fazenoj, kortbirdoj sed ankaŭ endanĝerigitaj bestoj kiel la eŭropa gufo havas sian hejmon ĉi tie.

Aranĝoj ĉiujaraj
----------------

En la zoo doniĝas regule multaj festoj kaj fariĝas specialaj aranĝoj. En la monato julio okazadas granda fazaneja festo kun fabelistoj, marioneta teatro kaj klaŭnaĵoj. Dum la paska tempo oni invitas la infanojn serĉi ĉie ajn sur la areo kaŝitajn paskajn ovojn.

La verda klasĉambro
-------------------

Por lernantoj estas oferto de la "verda klasĉambro", kie ili lernas per tuŝado kaj praktikaj ekzercoj interesajn aferojn pri la naturo kaj ties faŭno. Ili estas prizorgitaj de la amikoj de la societo "Tierparkverein Arnstadt e.V.", fondita en 2005.

Vidu ankaŭ
----------

* Alexisstein

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zoologia ĝardeno de Arnstadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo ĉe fejsbuko.

Subnotoj
--------

1. ↑  *Thüringer Allgemeine* de la 9-a de marto 2013, p. 1 (AR).

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĝirafoj
Flamengoj
La **Zoologia ĝardeno de Jerusalemo** (nomata ankaŭ *biblia zooĝardeno*) estis establita en 1928 de profesoro A. Ŝulov el Hebrea Universitato en Jerusalemo. Nun la zooparko okupas 25-hektaran terenon en belega valo, ĉirkaŭita de ĉarmaj verdaj montetoj, de kiuj rigardas vin novaj urbodistriktoj. Ĉe la ĉefenirejo de la ĝardeno vin renkontas negranda glata spegulo de lago, loĝata de kelkaj specioj de cignoj.

Meze de la lageto vi vidas la simian insulon: por simioj akvospaco estas ne trairebla baro, do tio ebligas vidi ilin loĝantaj sen kutimaj keloj kaj kradoj, kvazaŭ nature.

La lagon plenigas kelkaj rojoj kaj akvofaloj, kiujn eblas plezure spekti sur la parkaj vastaĵoj. Ombraj herbejo kaj pergolaj padoj inter florantaj deklivoj ebligas ĝui la zooĝardenon eĉ dum la plej varma somertempo.

La ĉeftemo de la parka kolekto estas duflanka:
- Ĝi prezentas ĉiujn bestojn, menciitajn en bibliaj tekstoj,
kaj due - partoprenas en savi malaperantajn bestospecojn de la tuta mondo.

Por ĉiu bestofamilio estas disponigita laŭeble multe da libera spaco, kaj la kondiĉoj maksimume proksimiĝas al tiuj de la vivo en la naturo:
ekz. loĝantoj de humidaj tropikoj ricevis grandajn pavilonojn kun zorge elektitaj kaj subtenataj klimataj ecoj.

Ĝojaspekta trameto sur gumaj radoj malrapide ĉirkaŭiras la tutan parkan terenon, akompanante la ravajn vidaĵojn per sonigo de koncerna rakonto. La tramo havas kelkajn haltejojn ĉe la ĉefaj punktoj de la ekspozicio. Vi povas eliri por poste daŭrigi la veturadon al sekva punkto.

Butikoj kaj infanludejoj, piknikaj anguletoj kun tabloj, molaj herbaj tapiŝoj ĉe rojaj bordoj, multaj benkoj vid-al-vide de bestaj kortoj - ĉio faras vian tutatagan ripozon agrabla kaj interesa, plezura kaj nelaciga, eĉ por etuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotopromeno laŭ la ĝardeno, kun kelkaj noticoj pri la bestoj Arkivigite je 2007-10-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Turismo** > **Gvidlibro pri Pekino** > **Zoologia ĝardeno de Pekino**  

enirejo de Zoologia ĝardeno de Pekino
La **Zoologia ĝardeno de Pekino** sin trovas en la okcidenta parto de la ĉina ĉefurbo Pekino, kun pli ol 5,000 bestoj de ĉirkaŭ 500 specoj.

Malgrandaj bestoj, kiaj zibeloj, lutroj k.a. loĝas en la *malgranda bestoĝardeno* oriente de la ĉefa enirejo. Se oni rondiras de oriente okcidenten, oni povas viziti laŭvice la enfermejojn de simioj, elefantoj, ursoj, tigroj, leonoj, resusoj, akvobirdoj (en pitoreska lageto), hipopotamoj, rinoceroj kaj cervoj. Ĉe la lasta vidiĝas *milu* (*Elaphurus davidianus*), rara indiĝena besto de Ĉinio, kun vosto iom simila al la azena, hufoj al la bovaj, kolo al la kamela kaj korno al la cerva, kaj tial ĝi estas konata en Ĉinio kiel *Kvarobla Malsimilaĵo*.

En la okcidenta parto de la ĝardeno estas enfermejoj de ĝirafoj, maraj bestoj, manatoj, ĉimpanzoj, goriloj kaj reptilioj. Tie oni povas vidi interalie orharajn simiojn kaj blankkapajn folisimiojn -- rarajn apartaĵojn de Ĉinio.

Proksime al la elirejo de la ĝardeno staras domo ĉirkaŭita de verda bambuaro. En ĝi loĝas monde famaj kaj raraj bestoj de Ĉinio -- grandaj pandoj.

En Ĉing-dinastio la loko estis privata ĝardeno de princo. En 1908 ĝi fariĝis menaĝerio nomata Ŭanŝengjŭan (Ĝardeno de Dek Miloj da Bestoj). Post la Liberiĝo ĝi multe disvolviĝis kaj nun prezentas sin kiel vere granda zoologia ĝardeno. 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Émile Nouguier** (17a de februaro 1840 – 23a de novembro 1897) estis franca civila inĝeniero kaj arkitekto. Le estas fama kiel kundesegnisto de la Eiffel Turo, kiu estis konstruita en 1887–1889 por la Universala Ekspozicio de Parizo de 1889, por la Garabita viadukto, nome la plej alta en la mondo tiam, ĉe Ruynes-en-Margeride, Cantal, Francio, kaj la Ponto Faidherbe Bridge super la rivero Senegalo en Senegalo. 

En 1861 li ĉeestis kaj gradiĝis en la Franca Politeknika Lernejo en Parizo, en 1862 li aliĝis al la *École nationale supérieure des mines* de Parizo kie li gradiĝis en 1865 kun la titolo de minkonstrua inĝeniero. 

En 1867 Émile Nouguier estis dungita de *Eiffel et Cie*, poste *Compagnie des Establissments Eiffel* posedata de Gustave Eiffel kaj inter 1867 kaj 1893 li kontribuis al multaj konstruprojektoj.

Émile Nouguier estas ĉefa rolulo en la romano de 2016 *To Capture What We Cannot Keep* de la brita verkisto Beatrice Colin.

Notoj
-----

1. ↑

* Kategorio Émile Nouguier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664752
* LCCN: no2016010481
* VIAF: 158145541776696601259
 |
**Hano la Granda** estis riĉa aristokrato el Kartago de la 3-a jarcento a.K. Li posedis grandajn teritoriojn en Magrebo kaj gvidis la kartagan frakcion, kiu kontraŭis daŭrigi la batalon kontraŭ Romo dum la unua punika milito. Li preferis daŭre konkeri terojn en Nordafriko anstataŭ efektivigi ŝipan militon kontraŭ Romo, kiu ne havigus al li personajn avantaĝojn. Liaj interesoj rekte alfrontis tiujn de la kartaga generalo Hamilkar Barka. Hano elmuntis la maran kartagan floton en la jaro -244, Donante tempo al Romo por rekonstrui sian floton kaj fine venki super Kartago en la jaro -241.

Post la milito li rifuzis pagi la militsoldulojn dungitajn de Hamilkar. Ribelo ekis, konata kiel la Milito de la solduloj, kaj Hano ekkomandis la armeo npor sufoki ĝin. Lia provo ne sukcesis kaj li redonis la komandon al Hamilka. Fine, ambaŭ kunlaboris por venki la ribelulojn en la Bagradas Rivero en -238. 

Lia kromnomo, "La Granda", ŝajne estis atribuita al li pro siaj konkeroj en Afriko. Li daŭre kontraŭis la konflikton kun Romo, kiu nepre engaĝigis marameajn koliziojn. Dum la Dua Punika Milito, li gvidis la por-romian frakcion en Kartago, kio malfaciligis sendi plifortikigojn al la filo de Amilkar, Hanibalo, post lia venko ĉe la Batalo de Cannas.

Post la kartaga malvenko ĉe la batalo de Zama (-202), li estis inter la senditaj ambasadoroj por negoci pacon kun Romo. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636752
* GND: 118720228
* VIAF: 20475255
 |
**Dumbrava** (hungare **Gyerővásárhely**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Kluĵo, administre apartenanta al la komunumo Căpușu Mare.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 877 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 419 (rumanoj, 51% hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua mencio estas en 1288. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Kolozs.

Kalvinana preĝejo de Dumbrava

Vidindaĵoj
----------

* Kalvinana preĝejo (Dumbrava)

Fontoj
------

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj pri "vásárhely" (=bazarejo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Drávavásárhely | Hódmezővásárhely | Gyerővásárhely | Kézdivásárhely | Kisvásárhely |
| Marosvásárhely | Somlóvásárhely | Torontálvásárhely | Vásárhely |  |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dumbrava (Cluj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
*Oni ne devas konfuzi tiun **pedologion** pri **terscienco** kun la **pedologio (edukado)** pri **psikologio**.*
Skema grundoprofilo
La **Pedologio**, de la greka *pedon* = grundo, do **grundoscienco**, kiu okupas sin pri la ekesto, evoluo, eroj, ecoj kaj la klasifikado de organikaj grundoj.
Estas ankaŭ edafologio (de la greka 'edafos = tero'), kiu okupas sin pri la tero kiel loĝejo de vivuloj.

Historio kaj difino
-------------------

La patro de la pedologio estas Vasilij Vasiljeviĉ Dokuĉajev (ruse Докучаев, Василий Васильевич), kiu agnoskis ĝin kiel aŭtonoman sciencon en 1883.

Grundo naskiĝis el patrina ŝtonmaso, sed grundo havas sian propran strukturon kaj siajn proprajn mineralojn pro la evoluo dum tempo. En grundo estas vivuloj, kiuj partoprenas al ĝia evoluo.

Grundosciencoj
--------------

Pri grundoj interesiĝas diversaj sciencoj, kiuj apartenas al pedologio. Inter ili apartenas ĉefe:

* Pedofiziko
* Pedokemio
* Pedomineralogio
* Edafologio
* Pedogeografio
* Environmenta pedologio
* Paleopedologio

kaj aliaj. Diversaj specialaj sciencoj interesiĝantaj pri grundoj estas evoluataj por agrikulturo kaj por arbaristoj. En hodiaŭa epoko, la plej granda parto de grundo-sciencistoj interesiĝas ĵu pri environmenta pedologio, pri rolo de grundo en vivmedio, pri ŝanĝoj de grundaj kvalitoj pro influo de homo, pri rilato de grundoj kaj klimata ŝanĝo, kaj simile.

Graveco por la mediprotektado
-----------------------------

Famaj pedologiistoj
-------------------

* Olivier de Serres
* Bernard Palissy
* Vasilij V. Dokuĉajev
* Eugene W. Hilgard
* Hans Jenny
* Charles E. Kellogg
* Curtis F. Marbut

Vidu ankaŭ
----------

* Grundprotektado,

Indikplanto,
Grundhorizonto,
Grundekzamenado

* Agrikultura kemio

Bundesanstalt für Geowissenschaften und Rohstoffe,
International Union of Soil Sciences

Literaturo
----------

Introduction à la science du sol. Sol, végétation, environnement, 6ème édition de l'Abrégé de pédologie, Philippe Duchaufour, 2001 , Dunod - ISBN : 2-10-005440-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pedologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germane Deutsche Bodenkundliche Gesellschaft[*rompita ligilo*]
* germane Masterstudiengang Bodennutzung und Bodenschutz an der Fachhochschule Osnabrück
* germane Skripte des Institutes für Bodenkunde der Universität Kiel[*rompita ligilo*]
* germane Ampleksa liglisto al institutoj kaj organizoj de la Pedologio
* germane Bodenmagazin
**Đorđe BALAŠEVIĆ** (serbe *Ђорђе Балашевић*; naskiĝis la 11-an de majo 1953 en Novi Sad, mortis la 19-an de februaro 2021 samloke) estis jugoslava kaj serba kantaŭtoro kaj poeto. Li estis membro de la grupoj Rikolto kaj Frua Frosto, kaj en 1982 li komencis sian solokarieron. Li publikigis entute 12 albumojn. Li agis en pluraj televidserioj, por kiuj li ankaŭ skribis muzikon.

La unuopaĵo *Kalkulu sur ni*, de la periodo kiam ĝi estis membro de la Frua Frosto, atingis grandan popularecon en socialisma Jugoslavio kaj restis tre populara inter ĉiuj popoloj de la iama Jugoslavio. Dum la 1990-aj jaroj, li estis grava kritikisto de la politikoj de Slobodan Milosevic. Li estas konsiderata unu el la plej grandaj kantverkistoj en la antaŭa Jugoslavio, kiu lasis senmezure profundan markon en la muziko kaj poezio de tiu ĉi regiono.

Biografio
---------

Đorđe Balašević naskiĝis la 11-an de majo 1953, en Novi Sad, en la familio de patro Jovan Balašević kaj Veronika Dolenec, el Rasinja apud Koprivnica en la hodiaŭa Kroatio. Laŭ la kroata revuo "Moljac", la familia nomo de la avo Đoka de Balašević estis Balašev, sed en 1941, dum la dua mondmilito, pro timo ke "la hungaroj hungarigus lin", li aldonis la sufikson "ić", karakterizan por Serbaj familiaj nomoj. Tio vere okazis, sed pli frue - ĉirkaŭ 1935, kiel estas skribite en la "Oficiala Gazeto de la Reĝlando Jugoslavio".

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771425
* GND: 1227809549
* LCCN: n94058216
* VIAF: 55843656
* ISNI: 0000 0000 6391 082X
* SUDOC: 078032474
* MBA: 7e411606-59b6-4214-a12f-2798d2e4c683
* NLA: 40448586
* NKC: js20221156487
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Moga,** panĝabe: **ਮੋਗਾ** estas urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en meza parto de subŝtato Panĝabo (Barato), en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.

Hotelo en Moga

Etimologio
----------

La loknomo Moga povas esti derivita de reĝo en:Maues, kiu invadis kaj regis la areon en la unua jarcento antaŭ Kristo.

Demografio
----------

En 2011 Moga havis 159 897 (laŭ la Germanlingva Vikipedio 150 411 kun la aglomeraĵo 163 397) da loĝantoj kun legoscio 81%, pli alta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Moga situas sur montetaro en averaĝa alteco de 217 (laŭ alia informo 243) metrojn laŭ la marnivelo. Firozpur troviĝas 55, Barnala 61, Ludiana kaj Kapurthala po 66, Ĝalandar 69, Batinda 71, Sri Muktsar Sahib 74, Malerkotla 75 Ĥanna 101, subŝtata ĉefurbo Ĉandigaro 154, tutlanda ĉefurbo Delhio 313, Mumbajo 1339, Kolkato 1598 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ankaŭ Moga apartenis al la Mogola Imperio, sed arkeologoj trovis restaĵojn en la ĉirkaŭaĵo de Moga el la antikvaj tempoj. En 1973 ĉe la kinejo sanga okazintaĵo okazis, poste granda studentaa movado komenciĝis, pli poste oni konstruis bibliotekon anstataŭ la kinejo kiel monumento al la martiritaj studentoj. Moga iĝis sidejo en 1995.
50-jaraĝa arbo *Sequoia gigantea* kun sia plantinto, Klein-Flottbek (1892)
**Germana Dendrologia Societo** (germane: *Deutsche Dendrologische Gesellschaft*, mallongigo: *DDG*) estas klubo en Germanujo por arbemuloj; ĝi havas ĉ. 1300 membrojn.

La okupiĝo pri dendrologio kaj la konservado de granda gamo da hejmaj arboj kaj arbustoj en kiel ankaŭ la kono de ekzotikaj kreskaĵoj, ĝenerale la (protektota) naturo estas la celaro de ĝi. Tion oni volas atingi per jaraj kunvenoj, pluklerigoj, ekskursoj, studvojaĝoj - ene kaj ekstere de Germanujo - kaj publikaj lernigoj al ekstersocietanoj.

Po kvar numerojn de kluborgano por jaro ĝuas la membroj, kies titolo estas *Ginkgoblätter*. La jarlibroj nomiĝas *Mitteilungen der Deutschen Dendrologischen Gesellschaft* havante enhavon pli sciencan.

Ĉiun jaron oni aljuĝas por junaj talentitoj la premion *Camillo-Schneider-Preis*. En 2016 kaj 2017 DDG organizas nacian antaŭkonkurson pri la plej impona arbo por trovi kandidaton por la eŭropa arbo de la jaro. Por tio oni elektis al ĉiumonataj proponoj (Champion Trees) en la internacia arbotago (la 25-an de aprilo) la jaran gajnanton. Ĝi la sekvan jaron partprenis la eŭropan konkurson. En 2016 ĝi estis giganta tilio en Heede kaj en 2017 fago de Hoppenrade (Plattenburg). 

De 2019 DDG ankaŭ strebas pligrandigi la intereson pri malnovaj arboj. Unua arbo kiu iĝis nacia naturheredaĵo estis la inter ses kaj ok jarcentojn aĝa giganga tilio de Heede.

La monografia posedaro de DDG povas inspektiĝi kaj foliumiĝi en la sekcio forstscienca/arbarekologia de la universitata biblioteko de Göttingen. Inter 1902 kaj 1934 grafo Fritz von Schwerin prezidantis, inter 2008 kaj 2017 Peter Adam Schmidt. Prezidanto en 2023 estas Eike Jörn Jablonski.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vikifontaro pri la jarlibro *Mitteilungen*

* Kategorio Germana Dendrologia Societo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo

Notoj
-----

1. ↑  "Über uns - Deutsche Dendrologische Gesellschaft."
2. ↑  "Champion Trees im Porträt."
3. ↑  "Millennial Lime Tree of Heede."
4. ↑  "Climbing Beech in Hoppenrade."
5. ↑  "DDG-Initiative startet erfolgreich: Heeder Linde ist „Nationalerbe-Baŭm" Nummer 1.", oktobro 2019.
6. ↑  aŭtora prezento de Schmidt[*rompita ligilo*] sur eldoneja hejmpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846879
* GND: 1004094-8
* LCCN: n88680414
* VIAF: 128459699
* ISNI: 0000000110336892
* SUDOC: 184141443
 |
urba panoramourba panoramo

**Ĝajsalmer** (angle kaj ankaŭ raĝastane kaj hindie la kutima latinliterigo, raĝastane **बिकाणो**, hindie जैसलमेर, noma signifo "la suna urbo") estas urbo en la subŝtato Raĝastano de la federacia ŝtato Barato.

Geografio
---------

Ĝajsalmer situas en la okcidento de la subŝtato, meze de la dezerto Tar. Barmer troviĝas 138, Ĝodpur 220, Nagaŭr 229, Bikaner 266, Pali (Raĝastano) 270, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 483 (voje 575), tutlanda ĉefurbo Delhio 648, Mumbajo 904, Kolkato 1825 kilometrojn (aere) .

Priskribo
---------

Laŭ la nombro de loĝantoj en komparo al aliaj barataj metropoloj malgranda urbeto, la urbo tamen internacie konatas pro la impresa arkitekturo de multaj historiaj konstruaĵoj el flaveca sabloŝtono: la urbo kroniĝas fare de fortikaĵo, kiu enhavas la palacon kaj plurajn templojn, sed ankaŭ en la ĉirkaŭaj urbopartoj estas multaj pitoreskaj temploj, privataj domoj kaj pordegoj.

Aparte gravaj lokoj por la lokuloj pro la dezerta situo de la urbo estas la ĉirkaŭaj pluvakvaj lagoj, kiuj historie provizis la loĝantojn per vivnecesa akvo kaj kiuj estas ĉirkaŭataj per templetoj. En la urbo la precipa lago nomiĝas *Gadsisar*, elfosita en 1367, sed en la ĉirkaŭaĵo estas pluraj pliaj, ekzemple la pitoreska *Amar Sagar*.

Trafiko
-------

La fervoja linio finiĝas en Ĝajsalmer, krome 4 ĉefvojoj kaj 2 flankovojoj kuras al la urbego. Ekzistas ankaŭ flughaveno. 

lago *Gadsisar* dum sunleviĝo
templa lago *Amar Sagar* en la urba ĉirkaŭaĵo
  

* Ĝajsalmer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĝajsalmer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416439
* GND: 4375378-4
* VIAF: 140829470
* BNF: 150313325
 |
Charles Churchill (satiristo)
**Charles CHURCHILL** (naskiĝinta en februaro 1731 en Westminster, mortinta la 4-an de novembro 1764 en Boulogne-sur-Mer) estis brita verkisto.

Vivo
----

Estante filo de predikisto li frekventis lernejojn en Westminster sed ne rajtis, malgraŭ enmatrikuliĝo, ekstudenti ĉe universitato de Oksfordo pro geedziĝo en la aĝo de 17 jaroj. Post la morto de la patro li iĝis ties posteulo. Malriĉiĝinte pro nesaĝa agado li ekverkis satirojn: por la unua titolita »The bard«, en Hudibras-versoj, ne troviĝis eldonisto. Jes ja por »Rosciad« (1761), en kiu li ege primokis ĉiujn aktorojn krom David Garrick kaj ties trupon. De »Dunciad« de Alexander Pope neniu alia satiro tiom estis furorinta. Estis la idoloj de Churchill kaj Pope kaj John Dryden.

Churchill iĝis fama kaj timenda fare de kritikotoj. Bonege salajrate li iĝis tro petola, divorcis kun sia edzo kaj havis vivon senbridan. Suspektite de politikaj krimoj li fuĝis al Franclando kie li mortis baldaŭ poste.

Jen aliaj gravaj satiroj »Apology to the critical reviewers« (kontraŭ tro kritikemaj recenzo-verkintoj), »The ghost«, »The farewell«, »The conference«, »The author« kaj »The prophecy of famine« (pri la influo de ministro John Stuart sur la reĝon Georgo la 3-a.

La stilo de Churchill estas akra kaj bona se temas pri persona atako. La eroj kun ĝenerala satirumado estas neimponaj. La unua kolekto de la verkaro estis »Works«, en 1763. Aldine-eldonejo publikigis la unuan biografion pri Churchill.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, tomus 4. Lipsiae 1906, p. 141 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio ĉe *Encyclopedia Britannica* de 1911
* Vikifontaro
**Épinac** estas franca komunumo, kiu situas en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Blazono

Geografio
---------

Épinac etendiĝas sur 25.77 km², kaj havis 2 341 loĝantojn laŭ la oficiala censo de 2010, tiel ke la loka loĝdenso estas 91 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Saône-et-Loire, en la sudorienta parto de Burgonjo-Franĉkonteo.

Historio
--------

La malnova nomo de la urbo estis Monestoy.

Nicolas Rolin en hospicoj de Bono
Busto de Gaspard de Clermont-Tonnerre en hospicoj de Bono
La kastelo apartenis al Nicolas Rolin. Lia posteulo Gaspard de Clermont-Tonnerre malkovris terkarbon.

La departemento Saône-et-Loire estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Inter Épinac kaj Pont-d'Ouche trafikis la trajnoj de karbominejo. Oni konstruis ĝin de 1830 ĝis 1836.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-François Nicolas, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Épinac estas la ĉefurbo de la kantono Épinac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Autun, unu el la kvin arondismentoj de la departemento Saône-et-Loire.

Esperantio
----------

Okaze de la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,15 % de voĉoj).

Notoj kaj referencoj
--------------------

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Saône-et-Loire

* Kategorio Épinac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Barataj soldatoj
Komence de la milito
Barata monumento por la milito
La **Kargila Milito**, konata ankaŭ kiel **Kargila konflikto**, estis armita konflikto inter Barato kaj Pakistano kiu okazis inter majo kaj julio 1999 en la Kargila distrikto de Kaŝmiro kaj aliloke en la Linio de Kontrolo (LK). En Barato, la konflikto estas referencata kiel Operaco Vijaj (Hinda: विजय, laŭvorte "Venko") kiu estis la nomo de la barata operaco organizita por kontroli la Kargilan sektoron.

La tialo de la milito estis la enfiltrigo de Pakistanaj soldatoj maskitaj kiel Kaŝmiraj aktivuloj en poziciojn en la barata flanko de la LK, kiu utilis kiel *de facto* limo inter ambaŭ ŝtatoj. Dum la komencaj stadioj de la milito, Pakistano plendis, ke la lukto estis tute el sendependaj Kaŝmiraj insurekciantoj, sed dokumentoj lasitaj de "perdoj" (mortintoj, vunditoj kaj militprizonuloj) kaj postaj asertoj de la Pakistana Ĉefministro kaj Ĉefa Armea Stabanaro montris implikon de Pakistanan paramilitistaj fortoj, estritaj de la Generalo Aŝraf Raŝid. La Barata Armeo, poste apogita de la Barata Aerforto, rekonkeris la majoritaton de lokoj de la barata flanko de la LK enfiltrita de Pakistanaj trupoj kaj aktivuloj. Fronte al internacia diplomata opozicio, la Pakistanaj fortoj retiriĝis el la ceteraj barataj bazoj laŭlonge de la LK.

Tiu milito estas unu el la plej ĵusaj ekzemploj de alt-altituda milito en montara tereno, kio okazigis gravajn loĝistikajn problemojn por la batalantaj flankoj. Ĝi estas ankaŭ unu el la tre malmultaj ekzemploj de rekta, konvencia milito inter ŝtatoj kun nukleaj armiloj (t.e. tiuj kiuj havas atombombojn). Barato estis plenumante sian unuan sukcesan teston en 1974; Pakistano, kiu estis disvolvigante sian atombomban kapablon sekrete ekde ĉirkaŭ la sama epoko, faris siajn unuajn konatajn testojn en 1998, ĝuste du semajnojn post dua serio de testoj fare de Barato.

Notoj
-----

1. ↑   Ĝi estas foje menciita kiel Operaco Vijaj Kargila por distingi ĝin el la Operaco Vijaj, nome operaco de la Armeo de Barato kiu kondukis al la konkero de Goa, Daman kaj Diu kaj la Anjidivaj Insuloj.
2. ↑  "1999 Kargil Conflict". GlobalSecurity.org. Alirita la 11an de junio 2019.
3. ↑   Tom Clancy; Tony Zinni; Tony Koltz (2004). Battle Ready. Grosset & Dunlap. ISBN 0-399-15176-1.
4. ↑  "Pak commander blows the lid on Islamabad's Kargil plot". 12a de junio 2009. Alirita la 11an de junio 2019.
5. ↑  "Sharif admits he let down Vajpayee on Kargil conflict". The Hindu. Ĉenajo, Barato. 10a de septembro 2007. Alirita la 11an de junio 2019.
6. ↑   Nawaz, Shuja, Crossed Swords: Pakistan, Its Army, and the Wars Within, p. 420 (2007)

* Kategorio Kargila Milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĝalabo
**Ĝalabo** (arabe جلاب, latinliterigo laŭ sistemo DMG *ǧallāb*, angle kaj france ofte latinliterigata *Jallab*, germane *Dschallab*, ruse Джалляб, en aliaj lingvoj simile laŭ la lingvaj kutimoj transskribi la sonon "ĝ") estas tradicia trinkaĵo el la islamaj landoj de meza Oriento. Ĝi nuntempe produktatas el daktiloj, vinbersuka siropo kaj roza akvo, origine uziĝis precipe karobo. Kutime nuntempe ĝi estas fumaĵata kun arabaj incensoj, kaj en iuj nunaj preparaĵoj aldoniĝas artefaritaj aromoj. Aparte ŝatata la trinkaĵo estas en Libano, en Palestino kaj en Sirio, kie ĝi servatas kun flosantaj pinsemoj aŭ kun sekvinberoj kaj kutime kun glacikuboj. Pro kontaktoj al islamanoj en aliaj landoj ĝi en la lastaj jaroj populariĝis ankaŭ en norda Afriko kaj inter (ne nepre mezorientaj) islamanoj translokiĝintaj al Eŭropo.

Referencoj
----------

1. ↑  Mayssam Samaha: *Jallab – A Refreshingly Sweet Summer Drink*, „Honest Cooking", 2011 (angle)
2. ↑   Emily Han: *Wild Drinks & Cocktails: Handcrafted Squashes, Shrubs, Switchels, Tonics, and Infusions to Mix at Home*, eldonejo *Fair Winds Press*, 2015, paĝo 82, ISBN 9781592337071 (angle)
3. ↑  mencio en la kuirlibro "Simply Lebanese" de *Ina'am Atalla* (angle)
4. ↑  kaj mencio en la vojaĝlibro "Syria & Lebanon" de *Terry Carter, Lara Dunston* kaj *Amelia Thomas*, eldonejo *Lonely Planet* 2008, paĝo 49, ISBN 9781741046090 (same angle)
5. ↑  Laŭ interalie personaj indikoj de la esperantlingva psikologiino Remigija Rudaitytė, multe laboranta kun islamaj psikoterapiaj pacientoj el nordafrikaj islamaj landoj en Eŭropo.

* Kategorio Ĝalabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fotokunmetaĵo
La **Rif-milito** (1920–26) estis milito de Hispanio kontraŭ la marokaj rifaj kaj ĝibalaj triboj de la Rif-montaro.

Laŭ traktato de Fez (1912), Hispanio ricevis la montarajn regionojn ĉirkaŭ la maroka Melilla kaj Ceuta. La du reginojn dividis la Alhucema-golfon, en ili apenaŭ ekzistis konstruitaj vojoj, kiu prokrastis ties ekspluaton.

Dámaso Berenguer hispana generalo decidis en 1920 militiri kontraŭ la ĝibala tribo en la orient ties teritoriojn al Hispanio. Li samtempe ordonis al komandanto de la okcidenta regiono (Manuel Fernández Silvestre) por subigi la rifajn tribojn kaj ties gvidanton Abdel-Krim. Berenguer volis poste unuigi la du teritoriojn.

La armeo de Abdel-Krim decide venkis super la hispanaj taĉmentoj kaj repuŝis ilin al rando de Melilla (batalo de Annual). En la sekvaj 5 jaroj okazis interbataloj, la hispanoj ne povis superi la tribojn pro nekapabla milita gvidantaro kaj nekonvena armilaro. La triboj unuiĝis en 1923 kaj deklaris la t.n. Rif-Respublikon.

Francio ekhelpis Hispanion en 1925 kaj ekatakis de la sudo (la francoj volis eviti precedento de sendependiĝo). La franca-hispana armeo havis entute 250.000 soldatojn, gvidante de marŝalo Henri Philippe Pétain. La hispana floto ekkontrolis la Alhucemas-golfon kaj ekatakis de nordo. La aliancanoj uzis mustardan gason por superi la kontraŭstaron, tiel ofendante internacian hagan traktaton.

Abdel-Krim - tiam gvidanto de ambaŭ triboj - demetis la armilon. La Hispana Saharo reiris en 1926 al Hispanio.

En la rif-milito elstaris la hispana generalo Francisco Franco.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana Legio

* Kategorio Rif-milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ateneo**, nomita laŭ la antikva lernejo fondita de la romia imperiestro Hadriano, estas la formala nomo de la ĉefa eduka pado de la nederlanda mezlernejo. Ĝi estas sesjara kurso kaj sukcesa trapaso permesas al la kandidato aliron en nederlanda universitato. Ĝi diferencas de ĝia kontraŭparto la Gimnazio ke ĝi ne enhavas la antikvajn lingvojn latina kaj greka. Tiu nomigo ene de la eduka sistemo estas uzata ankaŭ en Belgio.

**Ateneo** estas ankaŭ tre disvastigata vorto en diversaj landoj uzataj por kulturaj institucioj kiuj funkcias aparte de la regula eduksistemo regata de la ŝtataj niveloj, nome zorge de asocioj, sindikatoj, kulturaj kluboj ktp. Ekzemple ege prestiĝa Ateneo de Madrido kiu funkciigas bibliotekon, kunvenejoj, kursejoj ktp.

Laŭ Francisko Azorín **ateneo** estas *Sanktejo de Atena. Kleriga institucio.*

Modernaj ateneoj
----------------

* Ateneo de Madrido
* Ateneo de Sevilo

Vidu ankaŭ
----------

* Ateneo el Naŭkrato

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 25.
Ĝamala en Stokholmo ((2016)
Ĝamala en Stokholmo ((2016)
Ĝamala en Odeso-Muzik-festivalo 2012
**Ĝamala** (ukraine *Джамала*, armene Սուսաննա Ջամալադինովա, krime-tatare *Camala*, vere: *Susana Alimivna Ĝamalidinova/Суса́на Алі́мівна Джамаладі́нова*; naskiĝinta la 27-an de aŭgusto 1983 en Oŝ) estas ukraina kantistino de Krime-tatara kaj armena devenoj. Ŝi gajnis en majo 2016 la Eŭrovido-Kantokonkurson en Stokholmo ().

Vivo
----

Ŝi pasigis la junulajn jarojn kaj en Oŝ kaj en Aluŝto (Krimeo). En 1944 ŝiaj krimetataraj prapatroj estis forpelitaj de la diktatoro Stalino disde Krimeo en Centran Azion. Post la malapero de Sovetio en 1991 ŝiaj gepatroj finfine rajtis reveni en Krimeon (Ukrainio). Ŝia patro estas islama tataro, ŝia patrino armena kristanino.

Ĝamala estas lirika sopranulino kaj aktivas en la ĝenroj muzikaj ĵazo, soulo, ritmenbluso kaj monda muziko kun multaj klasikaj respektive gospelaj elementoj. 

Gravegis kariere ŝia apero ĉe la festivalo New Wave Festival en Jūrmala en 2009, kie ŝi gajnis specialan premion pri eksterordinara voĉa kapablaro kaj ŝanĝo interĝenra. 

En 2011 ŝi unuafoje kandidatis ĉe la antaŭkonkurso eŭrovida en Düsseldorf kaj gajnis la trian rangon post Zlata Ogneviĉ kaj Mika Newton. Ekzistas kelkaj malklaraĵoj voĉdonadaj.

En 2016 ŝi denove partoprenis kaj gajnis per la muzikaĵo titolita *1944*, aludante la forpelon de la krimeaj tataroj, kio vekis polemikon pri politikigo de la Festivalo, ĉar iel la situacio de 1944 havas ian paralelismon kun nuntempa situacio de la tataroj en Ruslanda Krimeo.

Diskaro
-------

### Albumoj

* *For Every Heart* (2011)
* *Live at Arena Concert Plaza* (concert DVD, 2012)
* *All or Nothing* (2013)
* *Thank You (EP)* (2014)
* *Подих* (respiro) (2015)

### Unuopaĵoj

* *1944* (2016)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jamala en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĝamala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝaro oficiala Arkivigite je 2016-02-19 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558783
* GND: 1100357025
* LCCN: no2019053937
* VIAF: 121146462561427770627
* ISNI: 0000 0004 6299 5218
* MBA: 3d264dc4-b1f2-409f-8ab4-3d17d8b42b02
 |
**Érsekcsanád** (ErŝekĉanAd) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Baja. Érsek signifas ĉefepiskopo, Csanád estis kuzo de Stefano la 1-a (Hungario).

Skulptaĵo pri anĝelo
Skulptaĵo de Csanád

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 59 km²
* Loĝantaro: 2950
* Poŝtkodo: 6347
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Baja. La lasta troviĝas 13 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1391 en formo *Chanad*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste formiĝis longa vico de farmoj, la kampoj apartenis al Baja.

Vilaĝservo estas biblioteko.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1892
* kalvinana preĝejo de 1810
* skulptaĵoj pri anĝelo de 2001 kaj pri Csanád

Famuloj
-------

* en Érsekcsanád naskiĝis:
	+ en 1917-1957 martira revoluciulo Géza Losonczy
	+ arkitekto Zsigmond Herczegh

Komunumoj pri *érsek* (=ĉefepiskopo) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Érsekcsanád | Érsekhalma | Érsekkéty | Érsekújvár | Érsekvadkert |

Nomportantoj de Csanád
----------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csanád | Csanádalberti | Csanádapáca | Csanádpalota | Érsekcsanád |
**Silva Gunbardhi (**naskiĝis en 1980 en Vlorë) estas albana kantaŭtoro, pop- kaj popolkantistino. Ŝia plej granda sukceso estas la kanto "<i>Të ka lali sût</i>", kiun ŝi prezentis kune kun la du albanaj artistoj Mandi Nishtulla kaj Dafi Derti eldonita en 2013. Tiu kanto rapide populariĝis kaj estas unu el la plej spektitaj albanaj kantoj iam ajn en Jutubo.

Biografio
---------

Gunbardhi naskiĝis en 1980 en la sudo de Albanio, en la marborda urbo de Vlorë. En la aĝo de ses jaroj ŝi unuafoje partoprenis muzikan konkurson por infanoj. 

Ŝi unue studis edukadon kaj poste juron. Kiam ŝi ankoraŭ vivis en Vlorë, ŝi laboris ĉe la teatro "Petro Marko", poste ŝi translokiĝis al Tirano por daŭrigi sian muzikan karieron. 

La unua kanto kiun ŝi komponis estis "Mi sentas la vortojn de la luno" kun kiu ŝi partoprenis la festivalon "*Këngët e Stinës*" ( Kantoj de la Sezono).

  

En 2001 ŝi partoprenis la Festivali i Këngës kaj en 2008 la konkurson Kënga Magjike, en kiu ŝi atingis la finalon per la debuta unuopaĵo *Të doja shume* por kiu ŝi gajnis ankaŭ la premion por la *plej bona balado*. En 2009, Gunbardhi surbendigis la kanton *Pyet zemrën* kune kun la albana kantisto Kelly. Ŝi gajnis la premion por la *plej bona interpreto.*

Verkaro
-------

En 2014, dua versio de la kanto *Të ka lali shpirt* estis publikigita sub la bulgara nomo *Pusni go pak* fare de du bulgaraj artistoj Desislava kaj Ustata en dueto kun Mandi Nishtulla.

Du jarojn poste, la unua turklingva unuopaĵo de Gunbardhi *Bebeğim* ("Bebo") estis publikigita kune kun turka kantisto kaj komponisto Serkan Kaya kaj Dafi Derti. *Bebeğim* estas alia versio de la albanlingva kanto *E kam pas,* kiun Dafi Derti publikigis kune kun Mandi Nishtulla kaj kantisto Sabina Dana en 2013.

En junio 2017, la unuopaĵo *I love you* estis publikigita, sur kiu Gunbardhi kantas en dueto kun Dafi Derti en la angla kaj albana.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

Multlingveco en muziko

Eksteraj ligiloj
----------------

* (albana) Silva Gunbardhi sur Tekteshqip
* (albana) Kanto *Te ka lali shpirt*, YouTube
Ĝanendra de Nepalo
**Ĝanendra de Nepalo** (ankaŭ **Gjanendra** aŭ **Gyanendra Bir Bikram Shah Dev**, naskita la 7-an de julio 1947) estis la lasta reĝo de Nepalo, inter junio 2001 kaj majo 2008.

Evoluo
------

La reĝo Ĝanendra sidiĝis sur la reĝa trono post la reĝa masakro de 2001. Dum masakro, laŭ la oficiala raporto, la Princo Dipendra mortigis siajn patron, la antaŭlastan popularan reĝon Birendra, patrinon, gefratojn kaj aliajn kaj poste mortigis sin mem. Tiu epizodo estas konfuza: la kadavroj rapide estis bruligitaj, eliris onidiroj, ke la kadavro de Dipendra havis kuglotruojn dorse kaj Ĝanendra dum la masakro estis eksterlande.

Ekde la komenco li atingis la popolan malŝaton, ĉar li malakceptis klarigi ĉu li iel intervenis en la masakro. Fakte li estis la ununura kiu profitis el ĝi. Male, lia nura respondo estis subpremado, kio plifortigis la lukton de la maŭista gerilo, kiu agadis ekde 1996. La reĝo Ĝanendra reĝis senpere, ekde februaro 2005. Ne estis parlamento kaj li mem elektis homojn por igi ilin ministroj.

En 2003 li mildigis sian premon por klopodi intertraktadi kun la gerilanoj, sed en 2005 li reiĝis absolutisma kaj malkontento kreskiĝis. En 2006 li estis devigita akcepti forlasi la absolutan povon. En aprilo 2006, dum la Dua Popola Movado (जन अन्दोलन २), li forlasis la rektan reĝadon kaj reregis la parlamento. La nova registaro forprenis ĉiujn politikajn rajtojn de la reĝo. Baldaŭ kreiĝis granda okpartia registaro kun partopreno de la Maŭistoj.

Fino
----

Liaj povoj malpliiĝis serioze post la 18-a de majo 2006 kaj jam ne estis konsiderata la ŝtatestro kaj nur ĝuis honoran statuson; li loĝis preskaŭ enfermita en sia palaco jam naciigita. La 28an de decembro 2007 la provizora parlamento antaŭvidis la abolon de la monarkio kio finfine estis decidita la 28an de majo 2008 krom la elpostenigo de la reĝo. La regno de Ĝanendra kaj de la dinastio Ŝah finiĝis tiun tagon por esti anstataŭigita de respublika reĝimo.

La okpartia registaro planis asembleon de elektitoj por diskutite formi la novan landan konstitucion. La Maŭistoj proponas krei federalan respublikon de Nepalo kie estos ĉirkaŭ 9 - 13 ŝtatoj kun aŭtonomaj rajtoj al ĉefaj gentoj. Pro disputo inter la Maoistoj kaj la aliaj sep partioj, la proponita elekto de novembro 2007 prokrastigis.

La proponita elekto fine okazis la 10-an de aprilo, 2008. La Maŭistoj gajnis la plejmulton da parlamentaj seĝoj, nome 220 el 601. La 28an de majo 2008 la Parlamento voĉdonis la proponon **aboli la monarkion** post 240 jaroj de tia regado; nur 4 deputitoj el eta monarkia partio voĉdonis kontraŭe.

Notoj
-----

1. ↑  , Georgina Higueras, "La encarnación de Vishnu se va"
2. ↑  El País, 29a majo 2008, Georgina Higueras, "Nepal se declara república federal después de 240 años de monarquía".

| Antaŭe: | reĝo de Nepalo | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Dipendra de Nepalo | 2001 - 2008 | - |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 246768
* GND: 1231146222
* VIAF: 119141009
 |
**Karolo la 10-a Gustavo**, svede *Karl X. Gustav* (8-a de novembro 1622 en Nyköping – 13-a de februaro 1660 en Gotenburgo) de la dinastio Vitelsbaĥoj estis reĝo de Svedio ekde la abdiko de lia kuzino Kristina ĝis sia morto. Li ankaŭ estis ano de la *Fruktodona Societo*.

Vivo
----

Karolo Gustavo estis dum princaj jaroj konata sub la nomo *der Pfalzgraf*. Inter 1642–46 li soldatis sub Lennart Torstensson en la Tridekjara milito kaj nomumitis mallonge antaŭ la packontrakto (Vestfalia Paco) ĉefgeneralo de la sveda armeo en Germanlando fare de sia duonkuzino Christine. Ŝin li iam eĉ volis edzinigi. En 1650 li nomumitis reprezentanto de Svedujo dum la Packontrakta realigintertraktoj en Nurenbergo (germane: *Nürnberger Exekutionstag*) En 1649 li elektis reĝo sveda kaj en 1654, post kiam Christine libervole rezignis je surtroniĝo, li kronitis reĝo.

En 1655 li atakis Polujon kiun li post kelkaj semajnoj komplete konkeris. En januaro 1656 li perfortis Frederikon Vilhelmon Brandenburgio ekfeŭduli en la Duklando Prusio laŭ lia graco. En la Kontrakto de Polessk Karlo Gustavo agnoskis lin oficiale suverenan moŝton dukan de Prusio, ĉar per ties helpo li estis venkinta la polan reĝon Johanon la 2-an Kazimiro en tri tagajn daŭrinta Batalo de Varsovio (28.-30.6.).

Kampanjoj skandinaviaj
----------------------

Kiam baldaŭ poste formiĝis danĝera kontraŭsveda koalicio de poloj, aŭstroj, danoj, holandoj, rusoj kaj brandenburgianoj li tuj ekmilitis kontraŭ Danio, konkeris la firman teron, konkeris vintre ankaŭ Fyn kaj Zelandon. En la 8.3. Frederiko la 3-a (Danio-Norvegio) devis cedi okaze de la Traktato de Roskilde la teritoriojn Skanion, Blekinge kaj Halland, Bohus (fortikaĵo en Västra Götalands län), Bornholm kaj la Konventejon Trondheim. Pro neplenumo de ĉiuj packontraktkondiĉoj la militema svedo denove agresis kontraŭ Danio. La sieĝon de Kopenhago li devis finfine haltigi pro la alveno de helptrupoj holandaj, brandenburgiaj, imperiestraj. Li mortis ankoraŭ antaŭ la fino de tiu ĉi malfavora milito. La Traktato de Kopenhago (1660) malkomencigis la militon inter la du ŝtatoj.

Literaturo
----------

* S. Pufendorf, De rebus a Carolo Gustavo gestis (Nürnberg 1696
* Lundblad, Karl X. Gustafs historia (Stockholm 1825)
* Ignatius, Finlands historia under Karl X. Gustafs regering (Helsinki 1865)
* Ellen Fries, Bidrag till kännedomen om Sveriges och Nederländernas diplomatiska förbindelser under Karl X. Gustafs regering (Upsala 1883)
* Wibling, Karl X. Gustaf och Georg Rakoczy II. (Lund 1891)
* G. Jones, The diplomatic relations between Cromwell and Charles X. Gustavus (Heidelberg/ Lincoln 1897)

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 10. Leipzig 1907, p. 647-648, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Karolo la 10-a Gustavo (Svedio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karolo la 10-a Gustavo (Svedio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228386
* GND: 118720945
* LCCN: n50077540
* VIAF: 29524809
* ISNI: 0000000121257604
* LIBRIS: 220715
* SUDOC: 050567659
* BNF: 10680274z
* ULAN: 500354079
* RKD: 492979
* NKC: jn20040130006
* ICCU: BVEV225989
 |