recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ibolya NAGY** [iboja nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Ibolya** estis hungara aktoro.

Ibolya Nagy
Ibolya Nagy en 1902
Ibolya Nagy  naskiĝis la 9-an de februaro 1864 en Szentes, ŝi mortis la 22-an de aŭgusto 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ibolya Nagy akiris diplomon en Teatra Altlernejo. Post siaj studoj ŝi ricevis rolojn en *Popolteatro* en 1884. Post 2 jaroj ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1914 ŝi pensiuliĝis kaj plene retiriĝis, sed post 4 jaroj ŝi denove estis aktiva. En 1923 ŝi estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro, en la sekva jaro ŝi ricevis oran ringon kiel distingon.

Elektitaj roloj
---------------

* Molière:
	+ *La malsanulo pro imago* - Toinette
	+ *Tartufo* - Dorine
* Johann Wolfgang von Goethe: Fausto - Marta
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Kamilla

Filma rolo
----------

* *A becsapott újságíró* (1914)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ibolya Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sankta Benedikto riparas brokanta kolandero tra preĝo (с. 1502), Granda Klostro, teritoria abejo of Monte Oliveto Maggiore
Detalo de Roxanne ricevanta la kronon de ŝia edzo
Sankta Familio kun juna Sankta Johano
***La Sodomianto*** (itale *Il Sodoma*; naskiĝis **Giovanni Antonio Bazzi**; 1477 - 14-an de februaro 1549 en Sieno) estis itala pentristo kiu verkis ĉe la pinto de la itala renesanca pentrarto. Li evoluigis la pentrostilon de la Siena skolo kaj estis influita fare de la artistoj de Romo.

Vivo
----

Li estis naskita al la Batzi-familio en la urbo Verĉelo en la provinco de Piemonto. Lia unua instruisto estis Giovanni Martino Spanzotti kaj post li li studis kun Gerolamo Giovenone, ambaŭ de norda Italio. Li eble studis kun Leonardo da Vinci aŭ pasigis iom da tempo kun li en Milano. Li vojaĝis al Sieno kaj komencis tie okupiĝi pri la monaĥejo de Monte Olivato Maggiore de la benediktina ordeno pri kreado de fresko prezentanta la vivon de Sankta Benedikto, sekvante la ĉitieaj verkojn de Luca Signorelli, kiuj komenciĝis en 1498. Li pentris en fresko sian memportreton, kun du meloj ĉe siaj piedoj, kaj finis ĝin en 1502.

Kune kun Pinturicchio, li estis unu el la unuaj reprezentantoj de la Renesanca pinto en Sieno.

En 1508 li estis invitita al Romo fare de Agostino Chigi kaj dungita tie de papo Julio la 2-a kune kun Rafaelo en ornamado de ĉambroj de la papa palaco. Laŭ la akceptita hipotezo, Rafaelo pentris Il Sodoma en sia pentraĵo *La lernejo de Ateno*, apud la memportreto de Rafaelo. Li poste revenis al Sieno kaj okupiĝis pri la ornamado de la Chigi Palaco en la urbo. Liaj verkoj de tiu periodo montras influojn de la florenca skolo [] kaj precipe de Fra Bartolomeo. Li revenis al Romo por ornami la chigian familian hejmon Villa Farnesina-n, kie li laboris kune kun Baldassare Peruzzi kaj pentris bildojn de la vivo de Aleksandro la Granda.

Ĉe la kronado de Leono la 10-a, Il Sodoma donacis pentraĵon prezentantan la mortscenon de Lucretia (aŭ Kleopatro, laŭ aliaj versioj). La papo pagis al li grandan monsumon kaj honoris lin per rango de kavaliro. Li vivis kaj verkis ankaŭ en Pizo, Volterra kaj Luko.

Giorgio Vasari asertis ke li ricevis lian moknomon ĉar li estis samseksema (laŭ la ago de sodomio). Tamen ŝajnas, ke Vasari ne ŝatis lin kaj ke la kromnomo estis kreita el ŝerco kaj la artisto mem uzis ĝin.  La biografio de Il Sodoma estas inkludita en la libro *Vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj* de Vasari.

Liaj verkoj estas elmontritaj en la plej bonaj muzeoj en la mondo, inkluzive de la itala nacia galerio de antikva arto, la galerio Uffizi, la Nacia Galerio en Londono, la Muzeo de Belartoj en Budapeŝto, la Muzeo Ermitejo kaj la Galerio Borghese.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Il Sodoma** en Vikimedia Komunejo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772429
* GND: 118797859
* LCCN: n82097595
* VIAF: 125158790735238852393 76586951, 125158790735238852393
* ISNI: 0000 0001 1827 6513
* SUDOC: 074319418
* BNF: 14965466r
* ULAN: 500015183
* MBA: 99a5bdef-f265-42c1-b545-78669d0784d1
* RKD: 73738
* NKC: ola2004235326
* ICCU: NAPV039310
* BNE: XX4841953
 |
De 1961 ĝis 1980 estis E-feriejo sur duoninsulo apud la kroata urbeto Primoŝten. Tie miloj da esperantistoj feriis el diversaj landoj.
D-ro Gabrijel Divjanoviĉ iniciatis la E-feriejon kaj Hugo Kraus verkis fotolibron pri ĝi nomatan "Feliĉigaj Ferioj".
Rade Petković (delegito de Ŝibenik) laboris por la kampadejo dum multaj jaroj.
Nuntempe ne multe restas de la feriejo kaj Hotelo *Zora* okupas la plej grandan parton de la duoninsulo.
Nur unu konstruaĵo kaj du muelŝtonoj el Vallon-Pont-d'Arc (Francio) rememorigas pri la kampadejo.

Insuleto "Smokvica" (insuleto de la amo) vidata de la antaŭa E-feriejo ĉe Primoŝten
Primoŝten vidata ekde la antaŭa E-feriejo (hotelo Zora)
Frontpaĝo de la libro de Hugo Kraus
Sciuro sur la antaŭa E-feriejo ĉe Primoŝten
Muelŝtono el Vallon-Pont-d'Arc sur la antaŭa E-feriejo ĉe Primoŝten

Eksteraj ligiloj
----------------

* Telestirite dronea vidaĵo de Primoŝten
* Filmo (kroate)
* Historio de la kampadejo Arkivigite je 2016-12-26 per la retarkivo Wayback Machine (esperante/kroate)
Irena Szewińska en 2007
**Irena SZEWIŃSKA**, fraŭline **Irena KIRSZENSTEIN** (naskiĝis la 24-an de majo 1946 en Leningrado, mortis la 29-an de junio 2018) estis pola atletikistino, specialiĝinta pri kurtadistancaj kuroj. Sepfoja medalistino de la Olimpiaj Ludoj. Damo de la Ordeno de la Blanka Aglo.

Ordeno de la Blanka Aglo sur blua rubando
Irena Szewińska en 2012
La kopioj de medalo kun aŭtografo de I. Szewińska en la *Aleo de Steloj de Sporto en Dziwnów*
Irena Kirszenstein en la jaro 1964
Irena Szewińska kun Konstanty Dombrowicz, urbestro de Bydgoszcz, esperantisto, kiu enmanigas al ŝi la titolon Honora Civitano de Bydgoszcz, 2005

Premioj kaj distingoj
---------------------

En 1974 en la plebiscito de novaĵagentejo *United Press International* iĝis la plej bona sportistino de la mondo. En 1977 elektiĝis la plej bona atletikistino de la mondo laŭ la revuo "Track & Field News".
En 1981 membriĝis al International Jewish Sports Hall of Fame – internacia galerio de famuloj juddevenaj. En plebiscito de "Polityka" (Politiko), "Przegląd Sportowy" (Sporta Revuo) kaj "Tempo" konsiderita en 1998 numero 1 en la pola sporto de la 20-a jarcento.
Distingita per Komandora Kruco kun Stelo de la Ordeno *Polonia Restituta* (1998).
En 2005 iĝis Honora Civitano de Bydgoszcz. Septembre 2007 ricevis honoran doktorecon de la Akademio de Korpa Disvolvo kaj Sporto en Gdańsk.
En Pułtusk troviĝas publika fundamenta lernejo je la nomo de ŝi.
En la jaro 2015 Prezidento de Pollando Andrzej Duda distingis ŝin per la plej alta ŝtata ordeno:
la Ordeno de la Blanka Aglo.

Rekordoj
--------

* 100-metra kuro: 11,13 s (1974)
* 200-metra kuro: 22.21 (1974, iama nova mondrekordo)
* 400-metra kuro: 49,28 s (1976, iama nova mondrekordo)
* longosalto: 6,67 s (1968)

* Kategorio Irena Szewińska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 403716
* GND: 1062430247
* VIAF: 311428048
* ISNI: 0000 0004 3957 6357
* NDL: 00621535
 |
**Ila Schütz** [ŝuc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schütz Ila** estis hungara aktorino, voĉoaktoro.

Ila Schütz naskiĝis la 5-an de januaro 1944, Budapeŝto - mortis la 11-an de decembro 2002, Budapeŝto.

Biografio
---------

Ila Schütz komencis labori en malsanulejo. En 1965 ŝi aliĝis al trupo de universitata teatro kaj frekventis aktoran akademion. En 1969 ŝi komencis sian aktoran karieron, post unu jaro ŝi aliĝis al trupo de Teatro Madách. Ŝi ofte ludis kune kun István Sztankay, la publiko supozis ilin geedza paro, kiu nature ne estis vera. Ili ludis kune en spektaklo Bernard Slade: *Same Time, Next Year* (En sama tempo en venonta jaro) prezentita, pli, ol 300-foje. Ŝi ricevis kelkajn premiojn, fine ŝi mortis sin.

Roloj (elekto)
--------------

* 25 filmoj inter 1967-2001
* 47 televiziaj filmoj inter 1968-2002, ekzemple *Bors* serio, 1968; *Rózsa Sándor* (Sándor Rózsa), 1972
* diversaj teatraĵoj, ekzemple Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* (Estu bona ĝismorte); Molière: *Tartuffe*
* hungaraj voĉoj en eksterlandaj filmoj

Fontoj
------

* 

* Kategorio Ila Schütz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Internacia Flughaveno Murtala Muhammed.
La **Internacia Flughaveno Murtala Muhammed**, en angla *Murtala Muhammed International Airport* (**MMIA**) (IATA: LOS, ICAO: DNMM) estas internacia flughaveno en Ikeja, Ŝtato Lagoso, Niĝerio, kaj estas la ĉefa flughaveno en la tuta ŝtato. La flughaveno estis dekomence konstruita dum la Dua Mondmilito kaj estas nomita laŭ militistestro Murtala Muhammed, nome la kvara militista reganto de Niĝerio.

29 flugkompanioj de pasaĝeroj funkcias el tiu flughaveno al 34 urboj en Afriko kaj al 11 aliaj urboj el aliaj kontinentoj. En 2017 estis 5 367 234 pasaĝeroj. Dek flugkompanioj funkciigas kargo-servojn.

Notoj
-----

1. ↑  "Murtala Muhammed International Airport, Lagos". Faanigeria.org. Arkivita el la originalo la 16an de Novembro 2016. Alirita la 20an de Marto 2021.

Bibliografio
------------

* Gradidge, Jennifer (2006). The DC-3 The First Seventy Years. Air-Britain (Historians) Ltd. ISBN 0-85130-332-3.
* Sykes, Terry (1973). The DH.104 Dove and DH.114 Heron. Air-Britain (Historians) Ltd. ISBN 0-85130-033-2.

* Kategorio Internacia Flughaveno Murtala Muhammed en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718871
 |
La **Islama Savofronto** (arabe: الجبهة الإسلامية للإنقاذ, *al-Jabhah al-Islāmiyah lil-Inqādh*; france *Front Islamique du Salut* (FIS)) estis Sunaisma islamisma politika partio en Alĝerio. Tiu partio havis du ĉefajn estrojn kiuj reprezentis siajn du bazajn subtenantarojn. Abbassi Madani allogis religiemajn malgrandajn negocistojn, kaj Ali Belhadj alllogis koleremajn, ofte nedungitajn junulojn de Alĝerio.

Oificiale ili iĝis laŭleĝa kiel politika partio en Septembro 1989, malpli ol unu jaron poste la FIS ricevis pli ol la duono de la validaj voĉdonoj en la loka balotado de 1990. Kiam ĝi aspektis venkonto en la ĝenerala balotado de Januaro 1992, militista puĉo dismuntis la partion sendante milojn da ties estroj al Saharo. Ĝi estis oficiale malpermesita du monatojn poste.

Post tio multaj FIS-anoj kaj aliaj alĝerianoj foriris al la montetoj kaj aliĝis al geriloj. La lando eniris en enlandan militon kiu okazigos pli ol 250,000 mortoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Dalacoura, Katerina.  (2011) *Islamist Terrorism and Democracy in the Middle East*. Cambridge University Press..

* Kepel, Gilles.  (2002) *Jihad: The Trail of Political Islam*. Harvard University Press..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Islama Savofronto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Algerian Islamists' conception of democracy
La konstruaĵoj kiuj konsistigas la sanktejon estas ankaŭ konstruitaj en la akvo



**Icukuŝima-Sanktejo** (japane 厳島神社, icukŝima ĝinĵa) estas ŝintoa Sanktejo en Icukuŝima en Hacukaiĉi-urbo en la gubernio Hiroŝima en Japanio.

La ĉefaj konstruaĵoj troviĝas antaŭ la insulo sur plialtigita platformo, kies pilieroj troviĝas enakve dum la alta tajdo. Tiel la tuta sanktejo ŝajnas surakva. 280 metrojn longa tegmentita koridoro ligas la konstruaĵojn.

Famega estas la torijo el la jaro 1875, la plej granda tia. Ĝi estas unu el la plej fotitaj simboloj de Japanio. Tia torijo simbolas la limon inter la reala kaj la spirita mondoj. Ĉar la torijo troviĝas je ĉirkaŭ 160 metroj antaŭ la insulo, evidentiĝas, ke ne nur la insulo mem, sed ankaŭ la ĉirkaŭa akvo estis sakrala.

Parto de la sanktejo estas la plej malnova noscenejo en la mondo. Tiu scenejo konsistis el tegmentita scenejo, ponto kaj ejo por la aktoroj.

La sanktejo estas unu el la plej ŝatataj (kaj plej altekostaj) ejoj por tradiciaj japanaj geedziĝoj. Malofte oni montras tradiciajn ceremoniajn dancojn (Kagura) akompanataj de tradiciaj muzikiloj.

La sanktejo kultas Munakata Sanjojin.

Historio
--------

La Itsukushima-sanktejon kreis Saeki no Kuramoto, en la jaro 593. Ĉirkaŭ 1168 la nuna konstruaĵo estis konstruita de Taira no Kiyomori. Ankaŭ post la falo de Heike-Familio, la sanktejo estis honorita de la Minamoto-klano. Tamen, dum la Sengoku-epoko la sanktejo perdis sian prosperon. En 1555 Mori Motonari venkis je la batalo de Icukuŝima, li subtenis kaj riparis ĝin.

UNESKO deklaris la sanktejon kaj la torijon monda kultura heredaĵo en 1996.

Komence de septembro 2004 granda tajfuno detruis parton de la sanktejo, kiu estis rapide riparita.

Transporto
----------

* Pramŝipo
	+ JR Miyajima Pramŝipo de JR Okcidenta Japanio
	+ Miyajima Matsudai Kisen

Estas 10 minutoj ŝipe de Miyajima-guchi ĝis Mijajima-Ĝetkajo.
Estas 5 minutoj piede de Mijajima-guchi ĝis Miyajima-Stacio aŭ Hiroden-Miyajima-guchi-Stacio.

Externaj ligiloj
----------------

* Ligilo de UNESCO
* Situs Sanktejo (Japana lingvo)

* Icukuŝima-Sanktejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Icukuŝima-Sanktejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La nocion **invencio** oni uzas kvazaŭ ĝi signifus muzikan formon, tamen **invencio** (de la latina *invenire* – inventi resp. *inventio* - ideo) ne estas klare difinita. Ĝi estas kutima ekde la mezo de la 16-a jarcento kaj havas jenajn signifojn:

* anstataŭa nomo por muzikaĵoj, kies ĝenronomo ne estas indikata ;
* unua publikado de aperintaj muzikpecoj;
* pecoj, kiujn oni opinias speciale ideriĉaj, invenciaj aŭ novspecaj.

Muzika aplikado
---------------

El unu muzika ideo (temo) komponisto evoluas la tutan muzikaĵon. Je tio li diversmaniere prilaboras la temon, ekz. laŭ la principo de la imitado (imitado de temo en alia voĉo), sekvenco (ripetado de temo sur alia tonŝtupo), transponado (temo aperas sur aliatonŝtupo en alia tonalo), invertado, aŭgmentado (pligrandigo de la notvaloroj), diminuado (plimalgrandigo de la notvaloroj), dispartigo (nur parto de la temo estas uzata). Antagonisme aperas kontraŭ la temo la t.n. kontrapunkto. Invencio kutime estas duvoĉa.

Ĉe Johann Sebastian Bach la invencio estas du- aŭ trivoĉa klavarila muzikaĵo, en kiu la komponisto prilaboras la muzikan ideon polifonie.

* Kategorio Invencio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Irja KLEMOLA** (naskiĝis la 13-an de januaro 1898 – mortis la 13-an de novembro 1995 en Piikkiö, Finnlando) estis finna instruisto, rektoro, esperantisto, amatora astronomisto kaj verkisto de infanlibroj. Ŝi estis prezidanto inter 1966 kaj 1973 de Esperanto-Asocio de Finnlando, kaj plej malfrue ties honora prezidanto. Ŝi estis dumviva membro, Honora Membro de UEA. La asteroido 1723 Klemola estas nomigita honore kaj Irja Klemola kaj la usona astronomisto Arnold Richard Klemola.

Post studoj en Helsinko pri matematiko, fiziko, kemio kaj pedagogio, ŝi instruis de 1926 ĝis 1962 en la knabina lernejo de Turku, kaj fariĝis ties vicrektoro (1927–1939), poste rektoro 1939–1959. Ŝi aktivis en la skolta movado, kaj estis sekretario de la Turkua branĉo de la astronoma societo Ursa 1936–1956. En la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj ŝi aperigis kvar finnlingvajn infanlibrojn.

Klemola lernis Esperanton en kurso por studentoj en Helsinko 1920, sed precipe aktivis post sia emeritiĝo. Ŝi gvidis klubon por lernantinoj en Turku 1959–1962, prezidis la Esperanto-societon de Turku 1962–1966 kaj Esperanto-Asocion de Finnlando 1966–1973, kaj estis estrarano de Esperanto-Ligo de Finnlandaj Instruistoj.

Estante membro de Universala Esperanto-Asocio ekde 1951, ŝi funkciis kiel delegito pri instruado de 1962 ĝis 1994, fine kiel plej aĝa membro de la Delegita Reto. Ŝi malavare mecenatis multajn movadajn fondaĵojn. Ŝi verkis lernolibron por finnoj, *Planlingvo Esperanto* en 1980, kaj adaptis la Zagreban metodon al la finna 1989. Ŝia plej kara laborkampo estis informado: ŝi verkis broŝurojn, tradukis Esperanto-artikolojn por finnaj revuoj, interpretis okaze de vizitprelegoj.

Klemola partoprenis jam la 14-an UK-on en Helsinko 1922, kaj vicprezidis la LKK-on de la 54-a UK 1969 en la sama urbo. Je 90-jara aĝo ŝi veturis trajne al la Roterdama UK 1988, sed en 1995 ŝia sanstato ne plu permesis al ŝi veni al la Tamperea UK, kie salono portis la nomon Irja Klemola. Tamen, por la esperantistoj de Finnlando ŝi restos – kiel ili ĉiam kutimis nomi ŝin – nur "Avinjo". Ŝi mortis en novembro 1995, kaj havis 75 vivjarojn kiel esperantisto.

Fontoj
------

1. 1 2  NASA Jet Propulsion Laboratory Small-Body Database Browser (arkiva kopio)
2. ↑  Estraro de EAF
3. ↑  Irja Klemola en la katalogo de UEA

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 42035
* GND: 1141603071
* LCCN: nb2014015119
* VIAF: 309834565
 |
**Islama reformismo** aŭ ankaŭ kiel **islama modernismo** kaj **modernisma salafismo** estas movado kiu estis priskribita kiel "la unua islama ideologia respondo al la okcidenta kultura defia" kaj kiu celis konformigi la islaman kredon al modernaj okcidentaj valoroj kiel naciismo, demokratio, homaj rajtoj, racio, egaleco kaj socia progreso. Ĝi enhavas kritikan reekzamenon de klasikaj konceptoj kaj metodoj de jurisprudenco kaj novan aliron al islama teologio kaj la ekzegezo de la Korano.

Ĝi estis la unua el pluraj islamaj movadoj - inkluzive de islama sekularismo, islamismo (politika islamo) kaj salafismo - aperintaj meze de la 19-a jarcento responde al la tiutempaj rapidaj ŝanĝoj, precipe la perceptita disvastiĝo de okcidenta civilizo kaj koloniismo en la islama mondo.Fondintoj inkluzivas Muhamad Abduh, ŝejko de la Al-Azhar Universitato dum mallonga periodo antaŭ lia morto en 1905, Ĝamal ad-Din al-Afghani kaj Mahometo Raŝid Rida.

Islama moderneco diferencas de sekularismo per tio, ke ĝi emfazas la gravecon de religio en la publika vivo, dum ĝi diferencas de salafismo. La fruaj islamaj modernistoj (Al-Afgani kaj Muhammad Abdu) uzis la esprimon "salafija" por referenci al siaj provoj renovigi islaman pensaron, kaj ĉi tiu "salafija movado" estas ofte konata en Okcidento kiel "islama modernismo", kvankam ĝi estas tre malsama de tio, kio nuntempe nomiĝas Salafisma Movado, kiu ĝenerale signifas "ideologioj kiel la ŭahabismo".

Vidu ankaŭ
----------

* IslamOnline
* Islama respubliko

Noto kaj referencoj
-------------------

Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la artikolo Islamic Modernism en la angla vikipedio, listo de aŭtoroj.

1. 1 2  *Encyclopedia of Islam and the Muslim World*, Thompson Gale (2004)
2. ↑  (en) Mansoor Moaddel. *Islamic Modernism, Nationalism, and Fundamentalism: Episode and Discourse,* University of Chicago Press. p. 2.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701408
 |
**Ilesa,** jorube **Iléṣà** estas grandurbo kaj universitata urbo en Niĝerio.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 07° 34′ N 04° 43′ O﻿ / ﻿7.567 °N, 4.717 °O﻿ / 7.567; 4.717 (mapo)Koordinatoj: 07° 34′ N 04° 43′ O﻿ / ﻿7.567 °N, 4.717 °O﻿ / 7.567; 4.717 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 409.168 en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC +1

Geografio
---------

Ilesa situas en la sudokcidenta sekcio de la lando.

Historio
--------

Ilesa supozeble estis fondita ĉ. en 1350, tial tiu urbo estas la plej malnova urbo de joruboj. Ĝi estas ankaŭ nomo de la historia ŝtato (ankaŭ konata kiel *Ijesha* aŭ *Ijesa*), kiu etendiĝis ĉirkaŭ la urbo. Monarko regis en la ŝtato. En 1854 brita vojaĝisto skribis pri Ilesa: "Por ĝia pureco, reguleco en spiro kaj larĝo, kaj la svelteco de ĝiaj stratoj, la pratempa urbo de Ilesa longe superas ajnan naskiĝurbojn, kiun mi vidis en nigra Afriko."

Ekonomio
--------

Ilesa estas komerca centro de la regiono.

Klimato
-------

Ilesa situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 10 kaj 40 °C. Jare pluvas ĉ. 1000 mm.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
*
**Invertita kruco** estas tre grava simbolo en romkatolikismo, ĉar ĝi estas simbolo de Sankta Petro.

Ĝi ankaŭ uziĝis kiel kontraŭkristana simbolo en ekzemple satanismo.

Romkatolikismo
--------------

Lau Origeno Petro krucumiĝis invertite. La tradicio unue aperas en la "Martirio de Petro", fragmenta teksto trovita en, sed eble antaŭ ol, la apokrifaj Petro-aktoj. Oni kredas laŭ tradicio ke Petro petis ĉi tiun formon de krucumado ĉar li sentis ke li estis malinda por esti krucumita samkiel Jesuo. Tial iuj romkatolikanoj uzas la krucon de Petro kiel simbolo de malfiero kaj malindeco komparata al Jesuo.

La papo estas la postsekvanto de Petro kiel episkopo de Romo laŭ romkatolikismo kaj ortodoksismo. Tial la papeco ofte signifiĝas per simboloj kiuj ankaŭ simbolas Petron — ekzemple la ŝlosiloj de ĉielo, aliekzemple la petra kruco.

Satanismo
---------

Oni kredas en satanismo ke la invertita kruco estas simbolo de Satano. Kelkaj satanismanoj uzas la signon sincere, sed ĝi ankaŭ uziĝas kiel provo por ofendi. Multaj evangelianoj nur konas la signon kiel kontraŭkristanan simbolon kaj malŝatas la simbolon, eĉ se katolikoj uzas ĝin.

* Kategorio Invertita kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Irlanda hedero** |
| --- |
|  |
| Burĝonoj kaj florbutonojBurĝonoj kaj florbutonoj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apialoj *Apiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Araliacoj *Araliaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Hedero *Hedera* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Irlanda hedero**, *Hedera hibernica*(G.Kirchn.) Bean |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Irlanda hedero  |

 |
| v • d • r |

**Irlanda hedero**, *Hedera hibernica*, ankaŭ **Atlantika hedero**, estas specio de florplanto de la genro *Hedera* de la familio Araliacoj. La epiteto *hibernica* aludas al *Hibernia*, nome latinlingva nomo kiun la romianoj uzis por la nuna Irlando, kaj de tie la traduka nomo Irlanda hedero, eĉ se la specio ekzistas ankaŭ en multaj aliaj landoj.

Ĝi estas indiĝena en la marbordo de Atlantiko en Eŭropo. Ĝi estis kultivata kaj povas aperi en naturaj areoj for de sia origina zono, laŭlonge de la Atlantika marbordo el Portugalio, Hispanio, Francio, Brita Insularo, Germanio, Skandinavio kaj Baltaj landoj.

Priskribo
---------

Ĝi estas daŭrfolia ĉiamverda arbedo, nome rebo kaj pli precize liano, kiu rampas aŭ grimpas 20 al 30 m per kroĉradiketoj sur arbojn, murojn kaj similajn (ili ne estas parazitaj plantoj). En malvarmaj klimatoj, ĝi kreskas pli malrapide kaj establiĝas pli malrapide ol la rilata *H. helix*.

Ili havas manforme lobajn kaj forkoformajn foliojn kaj kvinnombrajn, epiginajn, verdecajn florojn en umbelo. La fruktoj estas bulformaj kaj blu-nigraj se maturaj.

La ŝelo estas dekomence verda, sed baldaŭ ĝi iĝos griza. Malnovaj branĉoj estas helgrizaj kun fajne truita ŝelo. Burĝonoj estas preskaŭ kaŝitaj ĉe la folibazo, ovoformaj kaj brilverdaj. La folioj havas kompletajn bordojn kaj estas ovoformaj kun kvin triangulaj loboj. La surfaco estas brile malhelverda kun helaj nervoj, dum la subo estas helverda. La folioj de florbutonoj estas ovoformaj kun kompletaj bordoj. Florado okazas en septembro–oktobro. La tuta planto kaj ankaŭ la beroj estas iome venenaj.

Notoj
-----


* Irlanda hedero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Irlanda hedero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Irlanda hedero en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Memortabulo festante la paroladon de usona prezidanto Kennedy. La plakedo estas fiksita proksime de la antaŭa enirejo de la urbodomo "Rathaus Schönberg", de kie Kennedy faris la paroladon al granda amaso da berlinanoj.
Prezidanto Kennedy faris sian paroladon al amaso da berlinanoj.
Post la ekkonstruo de la Berlina Muro usona prezidento John F. Kennedy en junio 1963 vojaĝis al Berlino kaj faris aklamaciatan paroladon (en la angla lingvo) el la Urbodomo de Schöneberg (Berlino), en kiu li dufoje diris en la germana lingvo "Ich bin ein Berliner." [ɪç bɪn aɪ̯n bɛʁˈliːnɐ] ("Mi estas Berlinano.") La frazo estis aplaŭdegata de la berlinanoj, timigitaj pro la murkonstruado.

Laŭdire Kennedy havis la ideon dum la aviado al Germanio, kiam li pensis pri la antikva romia civitaneco, kiu garantiis privilegiojn en la tuta romia imperio (latine *Civis Romanus sum.* = Mi estas Romia civitano.). Li petis kunlaboranton formuli analogan frazon en la germana kaj skribi ĝin en (angle) prononcebla formo kaj ricevis slipon kun la vortoj "ish bin ine bear-LEAN-ar".

Jen la kunteksto de la citaĵo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Antaŭ du mil jaroj la plej fiera singloro estis *Civis Romanus sum*. Hodiaŭ, en mondo de libereco, la plej fiera singloro estas *Ich bin ein Berliner* ... ĉiuj liberaj homoj, kie ajn ili vivas, estas civitanoj de Berlino, kaj tial, estante libera homo, mi fieras pri la vortoj *Ich bin ein Berliner*. **"** |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ich bin ein Berliner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2007-07-01 per la retarkivo Wayback Machine
* teksto de la parolado (Wikisource)
* registraĵo de la parolado
Ne miskomprenu kun komunumo Ináncs!

**Inárcs** (inArĉ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Dabas.

Centra parto de Inárcs
Kirko de Inárcs

Bazaj informoj
--------------

* Areo:23 km²
* Loĝantaro: 4170
* Poŝtkodo: 2365
* Telefonprefikso: 29

Situo
-----

Inárcs situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Lajosmizse-Kecskemét. Aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged preteriras, havanta aliĝon. Urboj Dabas kaj Ócsa estas proksime. Budapeŝto troviĝas je 35 km-oj.

Historio
--------

Dum la bronzepoko la komunumo jam estis loĝata. La unua skriba mencio pri la preĝejo devenas el 1263. Dum erao de la turkoj la loĝantoj rifuĝis al la proksimaj urboj. En 1889 la fervojo ekfunkciis, en 1897 Lajos Tolnay (inĝeniero) konstruigis lernejon kaj kastelon. En 1945 la komunumo memstariĝis, sed poste iĝis kunvilaĝo de Kakucs. Ekde 1990 Inárcs estas memstara vilaĝo (municipo).

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas 2 preĝejoj. La romkatolika omaĝe al (Dipatrino) en 1962 konstruiĝis, sed la turo 17 m-ojn alta nur poste en 1980.

Famuloj
-------

En ekstra parto de Inárcs naskiĝis arkitekto Dezső Zrumeczky.

* Kategorio Inárcs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Iljuŝin Il-86** (NATO raportnomo: **Camber**) estas soveta pasaĝeraviadilo. La Il-86 estas unua soveta larĝkorpa pasaĝeraviadilo.

Historio
--------

Dum la 1960-jaroj, la granda sukceso de jetmotoraj pasaĝer-aviadiloj en Usono kaj Eŭropo impresis sovetan aviadindustrion. La soveta aviada ĉefeco deziris konkursi kun tiuj aviadiloj, tial decidis fabriki novan *Aerobus* (La karesnomo por larĝkorpa pasaĝeraviadilo en tiu tempo) por sovetiaj aerlinioj kiel Aeroflot. Unue OKB Antonov proponis pasaĝeraviadilan version de transportaviadilo An-22 kun 724 seĝoj. Tamen pro la "malnova fasonado" kaj politika konekto inter konstruaj burooj kaj partia ĉefeco, Tiu versio estis ne realigita.

Dum la prilaboro de larĝkorpaj pasaĝeraviadiloj, multaj landoj sciiĝis ke por larĝkorpaj pasaĝeraviadiloj kiel Boeing 747 bezonas pli grandaj terminaloj en flughaveno. En okcidentaj landoj solvis tiun problemon kun aldono de aŭtomata pakaĵa mastruma sistemo kaj ekspansio de flughaveno. En Sovetunio anstataŭe konstrui novan sistemon en flughaveno, oni decidis ke pasaĝeroj devis eniri kun siaj pakaĵoj, tiam permane ŝarĝi siajn pakaĵojn. Tiu metodo nomis kiel "Pakaĵo en manoj". Il-86 ne havas centran superkapan stivadan kupeon kaj pasaĝera serva ento (angle Passenger Service Unit, PSU).

Kiel Tu-144, Il-86 ankaŭ suferis teknikan problemon pro la malbona rendimento de motoroj. Laŭ estro de potencplanta buroo de Antonov, V. G. Aniŝenko, Originale la ministerio pri aviada industrio de Sovetunio (MAP) deziris aĉeti jetmotoron RB.211-22 el Rolls-Royce, tamen pro la malabundeco de sufiĉa financo tiu plano estis nuligita. Por solvi motoran problemon, ekde 1980-jaroj MAP multfoje kontaktis kun eksterlandaj ĉefaj motorfabrikantoj kiel Rolls-Royce, CFM International, International Aero Engines (IAE) por aĉeti novan jetmotoron, tamen pro la malbona ekonomio de Sovetunio tiuj planoj estis ne realigita.

Ekde Aprilo 2002, la Eŭropunio kaj Usono strikte ŝangis regularon de aviadila bruo, kune kun revizio de ICAO normo. Tiu sanĝo rezultis malpermeson de Il-86 en internacia flugo pro la bruo de motoroj. Nuntempe Il-86 estas uzita nur en Rusia aerarmeo.

Referencoj
----------

1. ↑  Informatio pri fabrikado
2. ↑  En tiu tempo, Kievo-bazita buroo kiel Antonov havis malbonan politikan pozicion ol aliaj burooj pro la forigo de Nikita Ĥruŝĉov.
3. ↑  La PSS (angle Passenger Service System) estas vida informa sistemo kun ekrano kaj laŭtparolilo.

* Iljuŝin Il-86 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iljuŝin Il-86 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Iljuŝin Il-86 en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
rigardo de Idarkopf trans iamaj skikurejoj kaj Stipshausen al sudoriento – preskaŭ direketo Kirn
La **Idarkopf** apud Stipshausen en la mezmontaro Hunsrück estas 745,7m alta monto de la Idarwald en la distriktoj Birkenfeld kaj Bernkastel-Wittlich. Ĝi estas unu el la plej altaj montoj de Rejnlando-Palatinato.

Geografio
---------

La monto situas en la nordoriento de la Idarwald en la Naturparko Saar-Hunsrück. Ĝia pinto troviĝas ĉ. 2 km nordokcidente de la komunumo Stipshausen (distrikto Birkenfeld) kaj 4 km sudoriente de la komunumo Hochscheid (distrikto Bernkastel-Wittlich). Nordoriente preter la monto fluas la rivereton Idarbach.

Turoj
-----

Ĉirkaŭ 200 m nordokcidente de la pinto staras sur alteco de 744,2m la elrigardturo Idarkopfturm, de kie onui povas rigardi ĝis Taunus, kaj Donnersberg trans la Hunsrück, al la Eifel kaj Westerwald. Ĉirkaŭ 300 m nordoriente de la pinto staras sur preskaŭ 738 m alteco elsendoturo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Idarkopf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Wintersportregion Idarkopf

Referencoj
----------
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ilria gladiolo** |
| --- |
|  |
| Gladiolus illyricus*Gladiolus illyricus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonaj *Liliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asparagaloj *Asparagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Iridacoj *Iridaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Gladiolo *Gladiolus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Gladiolus illyricus* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| vidu tekston |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ilria gladiolo  |

 |
| v • d • r |

La ***Ilira gladiolo*** (*Gladiolus illyricus*) estas plurjara specio el genro gladiolo, familio iridacoj.

*Gladiolus palustris*
*Gladiolus italicus*
*Gladiolus klattianus*
*Gladiolus illyricus* - Muzeo de Tuluzo
Ĝi formas tuberon por la travintrumo. La tigoj estas 20 – 60 cm altaj, folihavaj. La folioj estas lancetformaj, 10 – 40 cm longaj kaj 4 – 10 mm larĝaj.

La floroj kreskas po tri- ĝis dekope en spikoj. La floroj ĝenerale kreskas al unu flanko, havas du brakteojn. Ili havas kurban flortubon kiu estas 1 – 1,5 cm longa. La korollipoj estas roze ruĝaj, 2 – 4 cm longaj kaj de malsama longo. La floro havas en la mezo okulfrapajn, roze ruĝajn stamenojn. La planto floras en sia natura areo de aprilo ĝis en junio.

*Gladiolus illyricus* troviĝas en suda kaj okcidenta Eŭropo kaj Malgranda Azio. La planto precipe troviĝas en rokaj kampoj, makiso kaj maldensaj arbaroj.

* Ilira gladiolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ilira gladiolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ilira gladiolo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
la monto „Idarkopf"
La mezmontaro **Idarwald** (Kelta lingvo: "id ar" – arbara altaĵo super la lando) estas ĝis 766,2 m alta parto de la mezmontaro Hunsrück en la federacia lando Rejnlando-Palatinato, Germanio.

Geografio
---------

La Idarwald situas en la distriktoj Bernkastel-Wittlich kaj Birkenfeld en la nordoriento de la Naturparko Saar-Hunsrück. Ĝi situas en la komunuma triangulo de Morbach (en la nordokcidento), Rhaunen (nordoriento) kaj Idar-Oberstein (sudoriento). La Idarkopf apud Stipshausen en la mezmontaro Hunsrück estas 745,7m alta monto de la Idarwald en la distriktoj Birkenfeld kaj Bernkastel-Wittlich. Ĝi estas unu el la plej altaj montoj de Rejnlando-Palatinato.

La subgrundo ĉefe konsistas el devonaj kvarcitoj.

Montoj
------

La montoj estas – ordigitaj la alteco:

* An den zwei Steinen (alteco 766,2 m)
* Kahlheid (alteco 766,0 m ) – kun teleradia turo Kahlheid
* Steingerüttelkopf (alteco 756,6 m)
* Idarkopf (alteco 745,7 m ) – kun turo Idarkopfturm
* Usarkopf (alteco 725,4 m)
* Wildenburger Kopf (alteco 664 m)
* Mörschieder Burr (646 m)

Akvejoj
-------

### Riveroj

En la Idarwald respektive rande de la arbaro fontas i.a. jenaj riveroj:

* Dhron
* Idarbach (Nahe) – fontas inter Erbeskopf kaj Kahlheid
* Idarbach (Hahnenbach) – fontas norde de la Idarkopf apud Hochscheid
* Rhaunelbach
* Steinbach

### Lagoj

Jenaj lagoj troviĝas en aŭ rande de la Idarwald:

* Steinbachstausee ĉe Steinbach

Vidindaĵoj
----------

* Turo *Idarkopfturm*

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Uwe Anhäuser: *Heimat am Idarwald.* Literaturverlag Dr. Gebhardt und Hilden, Idar-Oberstein 2001, ISBN 3-932515-30-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Idarkopf
**Marcelin Albèrt**, (naskiĝis en Argeliers, 1851 - mortis la 21-an de decembro 1921), estis vit-kulturisto kaj politikisto, konsiderata kiel ĉefgvidanto de la ribelo de la vitkulturistoj de Aude en la jaro 1907.

Biografio
---------

Senpatra infano, estis vartata de la patrino kaj la avo. Li studis en gimnazio de Karkasuno, forlasante ĝin je la 16jariĝo por iri labori en la vitejoj de la familio.

En 1870, kun 19 jaroj aĝa, eniris en regimenton de la zuavoj kun kiuj batalis en Kabilo. En 1873 geedziĝis kaj estis elektita magistratano de Argeliers en 1881.

En 1900, aliĝis al la lukto por la defendo de la natura vino kontraŭ la fraŭda vino; kontraŭ la tiamaj restriktoj en la rajtoj de la rikoltistoj destilistoj unue, kontraŭ la rabatoj super la prezo de la sukero poste.

Li estis ĉefgvidanto kaj iniciatinto de la ribelo de la vitkulturistoj en Langvedoko kiu komenciĝis la 11-an de marto 1907.

Diskreditigita de la ministro de la registaro Georges Clemenceau, li estis malliberigita kaj fifamigita. Marcelin mortis en la mizero kaj forgeso.

Surnomita **lo Cigal** de Ernest Ferroul, Marcelin estas konsiderata heroo, speciale en la franca regiono Langvedoko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marcelin Albèrt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Amancio Tenaguillo y Cortázar, *Le vin sur la scène de l'histoire. 1, 1907 : la révolte des vignerons dans le Midi*, en *Le vin social et politique*, Cepdivin.org, mars 2005 (en la franca)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 487953
* VIAF: 61770132
* ISNI: 0000 0000 0121 5856
* SUDOC: 081996950
* BNF: 144613372
 |
**ICARUS, International Journal of Solar System Studies**, (Icarus, Internacia revuo pri sunsistema studo), aŭ mallonge **Icarus** estas anglalingva priscienca revuo dediĉita al la planedologio. Fondita en 1962 kaj tiam eldonita de Academic Press, ĝi estas mastrumita de 1974 far de la Division for Planetary Sciences de la American Astronomical Society.

La revuo prezentas esplorojn pri planedologio, astronomio, geologio, meteologio, fiziko kaj biologio.

Carl Sagan estis eldonisto de la revuo de 1968 ĝis 1979, liaj posteuloj estis Joseph A. Burns (1980 - 1997) kaj Phil Nicholson, depost 1988.

Subtenita de la Universitato Cornell, la revuo estas nomita laŭ la mitologia Ikaro. La frontispico de ĉiu numero portas citaĵon de Arthur Eddington, kiu komparas la aventuron de Ikaro kun tiu de scienca esploristo, kiu "eltordu sian teorion ĝis rompo por ke la malfortaj lokoj fendiĝu".

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  "strains his theories to the breaking-point till the weak joints gape"

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle La oficiala paĝo de "Icarus"
**Irén Biller,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Biller Irén** estis hungara-usonana aktoro, operetkantisto, primadono. Ŝia nomo estis en Usono *Irene Biller Stanley*.

Irén Biller en 1926
Irén Biller  naskiĝis la 27-an de januaro 1897 en Budapeŝto, ŝi mortis la 8-an de junio 1989 en Carmel-by-the-Sea (Monterey, Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Irén Biller frekventis studion de Gaja Teatro, poste ŝi akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo en 1914. Ŝi debutis en la sama jaro en Székesfehérvár, en la sekva jaro ŝi aliĝis al trupo de Ödön Faragó (en 1917 eĉ ŝi edziniĝis al la ĵus menciita teatrestro). En 1921 ŝi havis rolojn en Teatro Városi, poste en *Teatro Király* (1922), Operetoteatro (Budapeŝto) (1923-1926), Gaja Teatro (1925–1926) fine en similaj ĉefurbaj teatroj aŭ en la jam menciitaj teatroj. En 1931 ŝi edziniĝis al usonano, post jaroj al alia usonano, en tiu geedziĝo ŝi naskis filinon en 1951. En 1933 ŝi translokiĝis al Holivudo, sed en la sekva jaro ŝi estis filmaktoro en sia naskiĝurbo. Escepte en 1938 ŝi revenis al Budapeŝto kaj ŝi havis rolojn en Teatro Magyar, poste ŝi retiriĝis en Holivudo. Lastfoje ŝi vizitis Hungarion en 1967.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Lehár: *A három grácia* – Marietta (rolo 300-foje kun sukcesoj)
* Jenő Huszka: *Bob herceg* – Denise
* Hervé: *Mam'zelle Nitouche* - Denise
* Leo Fall: *Pompadour* – Belotte
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - titolrolo

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Biller Irén mulat* – (1929)
* *Egy férfi, aki mer* (usona filmo, 1933)
* *Lila ákác* – (1934) - dancistino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Irén Biller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ismary LEZCANO GARCÍA** (naskiĝis la  6-an de decembro 1973(nun 1973-12-06) en San Juan y Martínez, Pinar del Río) estas kuba esperantisto, studis la hispanan en la Pedagogia Universitato Varona. Ŝi estis profesia sekretariino de KEA. Ŝi instruas esperanton kaj aktive partoprenas en la artaj aranĝoj kaj festivaloj de KEA kiel parto de la amatoraj artistoj, ŝi deklamas, korusas kaj originale verkas poemojn kaj rakontojn en Esperanto el kio ŝi gajnis premiojn en naciaj eo-konkursoj. Ismari estis pondeculo pri ILEI-sekcio en Havano. Ismari estas radioamatoro (CL2TNT) kaj membro de la Speciala Radio-Klubo de KEA (CO9BNN).

Referencoj
----------

1. ↑  Ismary ĉe Edukado.net
2. ↑   (2014-05-12) "Mia kontribuo al Kuba Esperanto-Asocio", *Esperanto.cu* (eo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ismary Lezcano García ĉe Facebook
* Ismary Lezcano García ĉe Telegram

* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Esperanto

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803436
 |
Persastila danco
***Iranstila danco*** (perse: **رقص به سبک ایرانی**, 'Raghs esti Sabke Irani') el la jaro 2015 estas sendependa nederlanda-irana filmo en falsdokumenta stilo, pri neleĝa rifuĝinto en Amsterdamo (Nederlando), verkita kaj produktita de Nafiss Nia kaj reĝisorita de Farshad Aria.

Intrigo
-------

La filmo malfermiĝas per mallonga intervjua sceno, aŭdanta rifuĝintojn el malsamaj landoj kiuj ne ricevis permeson por resti en Nederlando. Roya, juna knabino el Irano estas la nura inter ili kiu atendas ankoraŭ por la decido de la enmigrada servo. Post kiam ŝia rifuĝinta aserto estas neniigita de la nederlanda enmigrada servo, Roya eniras kontraŭleĝan vivon sur la stratoj de Amsterdamo. Provanta kapti la spertojn de kontraŭleĝa rifuĝinto, la skipo de ĉi tiu dokumentofilmo sekvas Roya je iu distanco.

Rolantaro
---------

Sarah Montazeri - [Roya]

Sahand Sahebdivani - [rakontanto]

Edon Rizvanolli - [Strata dancanto]

Skipo
-----

Reĝisoro: Farshad Aria

Scenaristo / Produktisto: Nafiss Nia

Produktora manaĝero: Noëmi Vilchez

Kunhelpa direktoro: Saskia Kamphuis

DOP: Stefano Bertacchini

Filmisto: Stefano Bertacchini / Zeb Ngobese

Kunhelpa filmisto : Diederik Hijmans

Eldonisto : Mohammad Shirvani / Farshad Aria

Sono: Gerben Kokmeijer

Re-registranta miksisto: Jaim Sahuleka

Kolorigado : Marco De Stefanis

Muziko: Farid Sheek / Pejman Zahedian

Produktado
----------

Post la unuaj montradoj kaj bazite sur la reagoj de la spektantaro la direktoro skribas:

> "Unu el la plej oftaj demandoj kiujn homoj havis post rigardado de la filmo estis ĉu certaj partoj en la filmo estis fikcia rakonto aŭ dokumenta filmo. Sed mi ne havis alian elekton ol diri ke ĝi estas demando al kiu mi ne povas respondi, ĝuste ĉar ĝi estas io kio la spektantaro estas supozata ke ĝi pricerbumu mem. La dubo ĉirkaŭ la naturo de la filmo estas fakte integra parto de la spektosperto kiun ni provis krei en la filmo. Ĉu vero aŭ fikcio? Ĝi estas reflekto de la esencaj demandoj kiujn rifuĝintoj devas regule alfronti, pro la fakto ke iu ajn malfacile kredas iliajn rakontojn. Rifuĝinto estas ofte devigata diri la rakonton de lia aŭ ŝia pasinteco, ne nur al la aŭtoritatoj sed ankaŭ al ordinaraj homoj, eĉ jaroj post kiam ili akiris loĝejan permesilon kaj setlis. Sed ĉiufoje ke ili rakontas pri la pasinteco, ili vidas dubon en la vizaĝo de la aŭskultanto: ĉu tiu ĉi estas la vero aŭ fikcio? Lasante la decidon respondi al ĉi tiu demando al la spektantantoj mem, ni fakte provas alfronti ilin kun iliaj antaŭjuĝoj."
> 
>

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) *Iranstila danco*  en Interreta filma datumbazo (angle)

(angla) Oficiala retejo

(nederlanda) Blogo de Nafiss Nia

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropa rifuĝinta krizo

Referencoj
----------

1. ↑   The SCENECS International Debut Film Festival. Alirita 2016-01-04.
**Irén Lovász** [lovAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lovász Irén** estis hungara popolkantisto, muzeologo, altlerneja instruisto.

Irén Lovász naskiĝis la 11-an de aprilo 1961 en Karcag.

Irén Lovász en 2014
Irén Lovász

Biografio
---------

Irén Lovász komencis kantadi popolkantojn jam en la familio. Ŝi maturiĝis en gimnazio en Siófok en 1979, poste ŝi akiris diplomon (MA) en Universitato Attila József en 1984. Dum la studentaj jaroj ŝi kolektis hungarajn popolkantojn. Post la diplomo ŝi laboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi kvar jarojn, sed libertempe ŝi estis kantistino. Inter 1986 kaj 1995 ŝi estis asistanto en Universitato de Pécs, sed preskaŭ samtempe ŝi estis muzeologo en etnografia muzeo, kie ŝi okupiĝis pri popolkantoj. Inter 1989-1995 ŝi ricevis ankaŭ stipendiojn kaj en 1995 ŝi kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Baldaŭ ŝi estis docento en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Ŝi ricevis premiojn ekde 1981, premion Kossuth en 2021. Ŝi naskis 3 gefilojn inter 1994-1996.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A szakrális kommunikáció. Népi imádságok pragmatikai, antropológiai megközelítése* (disertaĵo, 1995)
* *Szakrális kommunikáció* (monografio, 2002; 2011)

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-10-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Irén Lovász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718946
* GND: 134987268
* LCCN: no2004041368
* VIAF: 39085087
* ISNI: 0000 0000 5517 4383
* MBA: ec80e185-b3d6-4922-8904-918399037f2e
* NKC: osa2010587014
* ICCU: UM1V010693
 |
**Ilona Banga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Banga Ilona,** laŭ edzina nomo *Baló Józsefné* estis hungara biokemiisto.
Ilona Banga naskiĝis la 3-an de februaro 1906 en Hódmezővásárhely. Ŝi mortis la 11-an de marto 1998 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Banga frekventis universitatojn en Szeged kaj Vieno inter 1924-1929. Ŝi estis la ĉefa kunlaboranto de Albert Szent-Györgyi inter 1931-1945, sed ŝi tiutempe faris ankaŭ studvojaĝojn en Vieno, Napolo, Liège, Oxford. Post la 2-a mondmilito ŝi havis postenojn en Budapeŝto. En 1952 ŝi iĝis kandidato, post 3 jaroj ŝi doktoriĝis. En 1957 ŝi studvojaĝis al Bazelo. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1955 (kune kun ŝia edzo József Baló), inter 1975-1986 ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Structure and function of elastin and collagen* 1966
* *Új tropasav-származékok* 1929
* *Elasztin és elasztáz az atherosclerosiskutatásban* 1978
* diversaj artikoloj en fakrevuoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare

Albert Szent-Györgyi kaj Ilona Banga

* Kategorio Ilona Banga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**BENCZÉDI Ilona** (bence:di) estas hungara skulptistino naskita en Corund (Harghita) la 6-an de januaro 1948. Ŝi estas la filino de skulptisto Sándor Benczédi, kaj fratino de aktoro Sándor Benczédi.

Biografio
---------

La familio de Ilona Benczédi baldaŭ post ŝia naskiĝo translokiĝis Kluĵon. Ŝi ricevis maturecatestilon en sportlernejo. Pro akcidento ne kapablis plu sporti kaj en 1973 finis la skulptofakon de Akademio Ion Andreescu. De 1987 ŝi vivas en Svedio en Östersund. Ekde 1990 ŝi gvidis privatan galerion en Stockholm ĝis 1995. Ŝia favorata labortereno estas la ceramiko, malgrandplastiko, sed laboris ankaŭ per bronzo, ŝtono, ligno. Ŝi estas filino de skulptisto Sándor Benczédi kaj fratino de aktoro Sándor Benczédi.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1978, Kolozsvár.
* 1988, Stockholm

Biblografio
-----------

* SZÉPRÉTI L.: Két szobrász egy családban, Új Élet, 1976/2.

Fonto
-----

* Artportal.hu

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ilona Benczédi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Híradó
**Ilona Nagykovácsi** [nadjkovAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagykovácsi Ilona** estis hungara aktoro, kantisto. Ŝia origina, plena nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Kovács Ilona Mária*, ŝia geedziĝa nomo (hungarsisteme) estis *Polgár Tiborné*.

Ilona Kovács  naskiĝis la 27-an de januaro 1910 en Jászárokszállás, ŝi mortis la 10-an de junio 1995 en Toronto (Kanado).

Ilona Nagykovácsi (dekstre)

Biografio
---------

Ilona Nagykovácsi komencis sian karieron kiel cirkisto-revuisto, sed ŝi lernadis ankaŭ kantadon, fine ŝi frekventis privatan aktorlernejon de Szidi Rákosi. En 1933 ŝi ricevis rolojn en Teatro Magyar kaj pluraj teatroj, kabaredoj, revuoj, kie ŝi ĉefe kantadis. Ŝi famiĝis pro kantadoj de signifaj poemoj, ili estis aŭdeblaj ankaŭ en Hungara Radio. En la fruaj 1940-aj jaroj ŝi apartenis precipe al Teatro Madách, ŝi faris koncertojn ekzemple en la Muzikakademio kaj Palaco Vigadó. Dum la nazia erao ŝi nenie prezentis sin. Post la 2-a mondmilito ŝi denove havis eblecojn kantadi kaj roladi en pluraj teatroj, kabaredoj, revuoj. En la fruaj 1960-aj jaroj ŝi kun sia dua edzo disidis al Okcidenta Germanio, ekde 1964 ili vivis en Toronto.

Ŝi edziniĝis en 1936, eksedziniĝis post dek jaroj, ŝi denove edziniĝis al Tibor Polgár en 1947.

Elektitaj kanzonoj
------------------

* Losonczy–Szenes: *Egy kis tüzet kérek*
* Losonczy–Zseni Várnai: *Ezüstróka*
* aliaj kanzonoj

Ŝiaj filmaj roloj
-----------------

* *Maga lesz a férjem* (1937) - kantistino
* *Gyurkovics fiúk* (1940-41) - kantistino
* *Fény és árnyék* (1943) - ĉefrolo

Ŝia libro
---------

* *Fény és árnyék* (membiografio, 1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-08-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-08-05 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ilona Nagykovácsi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)