recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Jesuo, Maria kaj Anna sur pentraĵo de Caravaggio.
Sankta **Anna** (respektive Sankta *Anno*) estis laŭ kristana tradicio la patrino de Maria kaj do la avino de Jesuo.

Laŭ apokrifaĵo de 2-a jarcento la patrino de Maria nomiĝis **Anna** kaj la patro estis Joakimo.

Laŭ la legendo la gepatroj de Anna estis Stolanus kaj Emerencia, ili vivis en Betlehemo sen infanoj. Tiutempe la seninfaneco estis honto. Tial Joakimo forlasis la urbon kaj iĝis paŝtisto. Poste anĝelo aperis antaŭ li kaj diris, ke Anna naskos inan bebon havantan ankaŭ Sanktan Spiriton. Ŝi nomiĝu Maria.

Anna naskis Maria-n, baldaŭe Joakimo mortis. Anna elektis novan edzon Kleofas, sekve ŝi denove naskis inan bebon Maria. Baldaŭe Kleofas mortis. Anna denove elektis novan edzon Solomon, sekve ŝi denove naskis inan bebon Maria.

Laŭ la legendo Anna vivis kaj vidis Jesuon, kiam la Sankta Familio revenis el Egiptujo. Poste Anna ĉieliris.

Lingvaj variaĵoj
----------------

En multaj lingvoj la persona nomo literumiĝas Anna aŭ Ana, foje malgrandigita al la karesformo Aneta aŭ hispane Anita. En la litova lingvo la noma variaĵo estas Ona, en la germana estas Annette kaj en la latva simile Anete.

Vidu ankaŭ
----------

* Anna Triopa
* Profetino Anna

* Anna (patrino de Maria) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Anna (patrino de Maria) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237035
* GND: 118649418
* LCCN: n81096009
* VIAF: 120155150
* ISNI: 0000 0001 0788 3393
* NKC: jn20021030001
 |
Pri la komunumo
---------------

 **Staufen** (prononcu *ŝtaŭfn*) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2586 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Staufen situas okte de la distriktĉefurbo Lencburgo. La vilaĝo estas konstruita ĉirkaŭ la monto de Staufen sur kies pinto fiere tronas la preĝejeto, kiu de fore videblas kiel karakteriza rekonilo de Staufen.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Staufen limas en nordo kaj oriento al la distriktĉefurbo Lencburgo, en sudo al Seon, en okcidento al Schafisheim, kaj en nordokcidento al Rupperswil.

Trafiko
-------

Kvankam Staufen situas flanke de la transirtrafiko, la komunumo tamen bone atingeblas. Per urba buso de Lencburgo oni en malmultaj minutoj atingas la stacidomon kaj urbocentron de la distriktĉefurbo.

La plej proksima alveturejo al la nacia aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de nur 3 km ankaŭ en Lencburgo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Staufen datiĝas el la jaro 1036 kiel *Stouffen*.

En mezepoko en Staufen regis la Grafoj de Lencburgo kaj ek de 1173 la Grafoj de Kiburgo, kies heredantoj estis la Habsburgoj. Inter 1244 ĝis la 2-a duono de la 13-a jarcento la *Senjoroj de Staufen* estis menciitaj kiel la posedanto de la malalta jurisdikcio pri Staufen. Tamen ilia kastelo neniam estis trovita kaj iliaj spuroj perdiĝis. En la 14-a jarcento la Monaĥejo de Königsfelden aĉetis la vilaĝon de la Abatejo de Beromünster. En la jaro 1415 Argovio estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo kaj Staufen fariĝis servuto de Berno. Dum la reformacio en la jaro 1528 la urbo Berno malfondis la monaĥejon Königsberg, konfiskis ties havaĵon kaj atribuis la vilaĝon Staufen al la voktejo Lencburgo. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Staufen apartenis dum kvin jaroj al la Kantono Baden, kiu en la jaro 1803 estis integrita al Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de la nocio Staufen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Staufen

  


| Distrikto Lencburgo |
| --- |
|  |  |
| Ammerswil - Boniswil - Brunegg - Dintikon - Egliswil - Fahrwangen - Hallwil - Hendschiken - Holderbank - Hunzenschwil - **Lencburgo** - Meisterschwanden - Möriken-Wildegg - Niederlenz - Othmarsingen - Rupperswil - Schafisheim - Seengen - Seon - Staufen |


* Kategorio Staufen AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

Syndyoceras BW.jpgSyndyoceras BW
Skeleto
Syndyoceras range
***Syndyoceras*** estas malgranda formortinta genro de parhufuloj el la *Protoceratidae* familio. Ĝi estis indiĝena al Nordameriko kaj vivis ekde 24,8 Ma ĝis 20,6 Ma, dum la frua Mioceno, por ĉirkaŭ 4,2 miliono da jaroj, en nuntempaj Nebrasko kaj Vajomingo en la Grandaj Ebenaĵoj.

Nomo
----

Ĝia nomo significas "du kunaj kornoj".

Taksonomio
----------

*Syndyoceras* nomiĝis de Barbour (1905). Ĝia tipa specio estas *Syndyoceras cooki*. Ĝi asigniĝis al la *Protoceratidae* de Barbour (1905) kaj Carroll (1988) kaj al *Kyptoceratini* de Webb (1981), Prothero (1998), Webb et al. (2003) kaj Prothero kaj Ludtke (2007).

Ĝiaj plej proksimaj nunaj parencoj estas la kameledoj: la kameloj, la vikunoj kaj la lamoj.

Morfologio
----------

La krania dekoracio de *Syndyoceras* malsimilis la cerva. Ĝi havis du parojn de kornoj, la unua estis V-forma paro sur la muzelo, fuzeata ĉe la bazo, la dua paro situis inter la okuloj kaj la oreloj kaj estis kurbita internen kaj ete malantaŭen, la kornoj alfrontantaj unu la alian en duoncirkla formo. Kiel ĝirafaj ostokornetoj, tiuj etendaĵoj kovriĝis per haŭto, do ili ne estis veraj kornoj. Ili verŝajne uziĝis por elmontrado kaj batalado.

Krom la kornoj, *Syndyoceras* ankaŭ havis denteg-similajn kaninojn, kiujn ĝi eble uzis por elnradikigi tra gruno kaj plantetaro por nutro, similkiel nuntempa moskulo. La krania formo ankaŭ suggestias, ke ĝi povus esti havinta plenblovitan muzelon, samkiel tio de moderna altnaza antilopo.

*Syndyoceras* havis brunan felon.

La 1,6 m (5,2 cole) longa estulo similas cervon, havanta du hufajn piedfingrojn. Ĝi povis pezi super 60 kg. Kiel fruaj ĉevaloj, kiel *Merychippus*, ĝi havis po du vestiĝiaj eksteraj piedfingroj ĉiupiede, kiuj ne tuŝis la teron.

Ĝia alteco estis ĉirkaŭe unu metro.
Stanislava Chrdlová
**Stanislava** aŭ Stanjo **CHRDLOVÁ** (1-an de oktobro 1954 en Vracov - 28-a de januaro 2000 en Prago) estis ĉeĥa esperantistino, edzino de esperantisto kaj eldonisto Petr Chrdle.

Ŝi naskiĝis en Vracov sub familia nomo Moresová, en la unua edzineco ŝi estis Vrbová (du infanoj), en la dua edzineco Chrdlová. La infanaĝon ŝi travivis en Vlkoš, post studado de pedagogio en Olomouc ŝi fariĝis instruistino. Ŝi mortis pro kancero en sia 45-a jaro.

En 1969 ŝi esperantistiĝis, sukcesis en la ekzameno de ĈEA pri kapablo instrui en 1972. Ŝi instruis Esperanton precipe en la formo de mallongaj intensaj kursoj ne nur en Ĉeĥio, sed per Ĉe-metodo ankaŭ eksterlande, interalie en San Marino kaj ankaŭ interalie en Koreio (post sia tuttaga instruado de la ĉeĥa lingvo al universitataj studentoj).

Kunverkinto de la *Baza ĉeĥa konversacio* (konversacia parto, dum Miroslav Malovec verkis gramatikaĵojn kaj ĉapitron pri la prononco) kaj de lernolibro de Esperanto por Ĉeĥoj *Esperantem za tři měsíce* (ankaŭ en ĝi ŝi verkis la konversaciajn partojn).

Al ŝia Esperanto-agado apartenis prelegoj en Esperanto ĉe AIS (en San Marino) pri sia fako pedagogio, dum UK en Prago ŝi gvidis la kurson de la ĉeĥa eksprese, prelegis pri Prago kaj memstare preparis la nacian folkloran vesperon. En 1999, jam sciante pri sia sorto kaj malesperiga prognozo ŝi prelegis pri Historio de kuracado en okcidentbohemiaj banlokoj dum la SAT-kongreso en Karlovy Vary kaj partoprenis la organizajn laborojn de SAT-kongreso kaj ILEI-konferenco. Ekde la jaro 1995 ŝi plenumis taskon de ĉefdelegito de UEA kaj UK-peranto por Ĉeĥio.

Verkoj
------

* *Esperantem za tři mêsice* (Esperante en tri monatoj, kun Petr Chrdle - KAVA-PECH, 1995,)
* *Baza ĉeĥa konversacio* (kun Miroslav Malovec - KAVA-PECH 1996)
* *Kantoj por ĝojo* (KAVA-PECH)
**Dongfeng Motora Kompanio Ltd** (ĉine 东风汽车集团股份有限公司, pinjine Dōngfēng Qìchē Jítuán Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī; angle *Dongfeng Motor Corporation*) estas ĉina ŝtat-posedita aŭtan fabrikiston kun ĉefsidejo en Vuhano, Hubejo. Fondita en 1969, ĝi estas nuntempe la tria plej granda de la "Kvar Grandaj" ŝtat-posedita aŭtajn fabrikistojn de Ĉinio, nome: SAIC Motor, FAW Group, ĝi mem, kaj Changan Automobile, kun aŭtaj vendado de 5.37 milionoj, 3.50 milionoj, 3.28 milionoj kaj 2.30 milionoj en 2021 respektive .

La firmao evoluigas kaj merkataj veturiloj sub ties propra marko, kiel Venucia, Fengdu, Voyah, Aeolus, Forthing, tiel kiel sub fremda-marko de komunajn entreprenojn kiel Dongfeng-Honda, Dongfeng-Nissan kaj Dongfeng-Peugeot Citroën. En 2021, fremd-markitajn aŭtojn prenis 79% el vendado. Ĝi ankaŭ produktas elektrajn veturilojn sub kelkaj de la antaŭe enlistigitaj markoj.

Aldone al komerca kaj konsumantaj veturiloj, ĝi ankaŭ fabrikas aŭtopartojn kaj kunlaboras kun fremdaj firmaoj.

La firmao estis fondita en 1969. La nomo signifas *orienta vento*, inspirita per la nacia komunista himno *Orienta Ruĝo* (Dōngfāng Hóng).

Referencoj
----------

1. ↑   Dongfeng Motor Corporation 东风汽车集团有限公司 - Dongfeng Motor Corporation 东风汽车集团有限公司.
2. ↑   2021全年汽车销量出炉，上汽卫冕，三家民营车企挤入前十\_腾讯新闻.
3. ↑   2021年，东风集团汽车销量为327.5\_车家号\_发现车生活\_汽车之家.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836891
* ISNI: 0000 0004 1766 1948
 |
**Clinton Drew "Clint" Dempsey** /ˈdɛmpsi/ (naskita la 9-an de marto 1983) estas usona futballudisto, kiu ludas por Seattle Sounders en Grandliga Futbalo kaj servis kiel la kapitano de Usona nacia teamo de futbalo. Li ankaŭ ludis por New England Revolution, Fulham kaj Tottenham Hotspur.

Kreskinta en Nacogdoches, Teksaso, Dempsey ludis por unu el la pintaj junularaj futbalaj kluboj en la ŝtato, la Dallas Texans, antaŭ ol ludi por Furman futbalteamo de viroj de la universitato. En 2004, Dempsey elektiĝis de Grandliga Futbalo el New England Revolution, kie li rapide integriĝis mem en la komencanta kandidataro. Malhelpita komence de makzela vundo, li poste trafus 25 celojn en 71 aperoj kun la *Revolution*. Inter 2007 kaj 2012, Dempsey ludis por Superega Liga teamo Fulham kaj estas plej alta Superega Ligo de la klubo golinto de ĉiuj tempoj. Dempsey fariĝis la unua usona ludisto kiu trafis tri celojn en la angla Superega Ligo, en la 5–2 gajno super Newcastle United en januaro 2012.

Dempsey unue reprezentis Usonon ĉe la FIFA Monda Junulara Ĉampioneco 2003 kaj faris sian unuan aperon kun la altranga teamo la 17-an de novembro 2004, kontraŭ Jamajko. Li gajnis super 100 kaskedoj kaj trafis 48 internaciajn celojn, farante lin la landa sesa plej atinginta ludisto kaj dua supra golinto de ĉiuj tempoj. Li reprezentis la nacion ĉe kvar Ora Pokalo (gajnante du), helpis ilin al la finalo de la FIFA Konfederacioj Pokalo 2009 kaj ludinta ĉe tri Futbala Mondpokalo, fariĝanta la unua usona viro kiu trafis en tri Mondpokaloj.

Referencoj
----------

1. ↑  "Clint Dempsey will captain U.S. national team moving forward", *Goal.com*, 28a de Majo, 2013. Kontrolita 5a de Junio, 2013.
2. ↑  "Tottenham make 11th-hour swoop for Fulham's Clint Dempsey to add to their earlier signing of Hugo Lloris", 1a de Septembro, 2012. Kontrolita 8a de Septembro, 2012.
3. ↑  "Fulham 5–2 Newcastle",  *BBC Sport*, *British Broadcasting Corporation*, 12a de Januaro, 2012. Kontrolita 9a de Aprilo, 2012.
4. ↑  "Team USA's Clint Dempsey Scores 5th-Fastest Goal in World Cup History", *Bleacher Report*, 17a de Junio 2014.
5. ↑  "Clint Dempsey becomes first American to score in three World Cups, has nose broken",  *Seattle Times*, 16a de Junio, 2014. Kontrolita 23a de Julio, 2015.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2015-07-23. Alirita 2015-11-12.

* Kategorio Clint Dempsey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 539565
 |
**Stavne,** ukraine **Ставне,** ruse **Ставное** [stavnoje], hungare **Fenyvesvölgy** [fenjveŝvoldj] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 59′ 12″ N 22° 42′ 16″ O﻿ / ﻿48.98667 °N, 22.70444 °O﻿ / 48.98667; 22.70444 (mapo)Koordinatoj: 48° 59′ 12″ N 22° 42′ 16″ O﻿ / ﻿48.98667 °N, 22.70444 °O﻿ / 48.98667; 22.70444 (mapo)
* Areo: 36 km²
* Alto super marnivelo: 403 m
* Loĝantaro: 1620
* Poŝtkodo: 89014
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Stavne situas laŭ Uĵ, laŭ fervojo. Velikij Bereznij troviĝas je 27, Uĵhorodo je 70 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1551 en formo *"Zthawna"*. En 1904 pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon Fenyvesvölgy. En 1910 vivis tie 1128 loĝantoj, (894 rutenoj, 131 germanoj, 100 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Stavne/Fenyvesvölgy. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo
Fortikaĵturo en SzabadbattyánKatolika preĝejo en Szabadbattyán
**Szabadbattyán** (sabadbatjAn) estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Székesfehérvár. Szabad signifas hungare: libera.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 34  km²
* Loĝantaro: 4540
* Poŝtkodo: 8151
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo inter Budapeŝto kaj Balatono, laŭ la (malnova) ĉefvojo inter Budapeŝto kaj Balatono, aŭtoŝoseo M7 estas proksime.

Historio
--------

Pli frue loĝis tie en la bronzepoko, avaroj, romianoj. En la mezepoko la regiono estis marĉa, sed tie estis trapasejo. Oni profitis tion doganistoj, por la kontrolado fortikaĵo konstruiĝis.
Inter 1543-1688 la setlejo estis sultana bieno, kie la vivado estis pli bona, ol la aliaj regionoj okupitaj de turkoj. Post la liberiĝo la bienoj apartenis al familio **Batthyány** (batjani).

La vilaĝego havas preĝejojn katolikan kaj kalvinanan el 1748, krome kapelon omaĝe al Sankta Vendelo. En la menciita fortikaĵrestaĵo nomata turo **Kula** (=turo turke) funkcias muzeo. Ne tro for troviĝas malnova parko nomata **Cifra**, kvazaŭ arboreto.

Apud la setlejo oni trovis imponan romian vilaon. Oni supozas, ke tie estis Trezoroj Seuso.

* Kategorio Szabadbattyán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Aleksej Grigorieviĉ Staĥanov kun kolega ministo.
Soveta Medalo por Laborvaloro.
En soveta historio kaj ikonografio, **Staĥanovito** (ruse *стахановец*) sekvas la ekzemplon de Aleksej Grigorjeviĉ Staĥanov, uzante fortan laboron aŭ tajlorismajn efikojn por super-plenumi laboron. Li prenas nomon de Aleksej Staĥanov kiu laŭdire produktis 102 tunojn da karbo en unu skipo, la 31-an de aŭgusto 1935 en karbomino kiel minhakisto en Donecka baseno. Tiel li troplenumis 13-oble la validan labornormon.

*Staĥanovismo* estas tendenco labori super la normalaj laborniveloj.

*Staĥanovisto* estis tia laboristo, kiu laboris super la normalaj laborniveloj.

Literaturo
----------

* Overy, Richard.  (2004) *The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia*. Nov-Jorko: W.W. Norton. ISBN 0-393-02030-4.
* Siegelbaum, Lewis.  (2000) *Stalinism as a Way of Life*. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 0-300-08480-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Staĥanov-movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Staĥanov-movado en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Tajlorismo
* Aleksej Staĥanov


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555389
* GND: 4227934-3
* LCCN: sh85127269
* SUDOC: 029913004
* BNF: 12143790w
* NDL: 00571506
* BNE: XX529122
 |
Skemo de ŝipo kaj ĝia ankro
Ankro de fiŝista ŝipo
**Ankro** estas uzata por ligi ŝipon al fundo je specifa loko por malebligi drivon pro fluo. Permanenta ankro estas malofta; provizora estas portata de ŝipo. Ankro uzas du sistemojn por elteni la ŝipon: jen simple per ago de ĝia ganda pezo, jen per alkroĉiĝo de hoko en la fundo.

Ŝajnas ke vento kaj fluo estas la plej grandaj fortoj, kiun ankro devas elteni, sed fakte la vertikala movado de ondoj estas pli grandaj, kaj modernaj ankroj estas konceptitaj por rezisti al ĉiuj fortoj.

Flosanta ankro estas flosanta konuso, ligita al boatoj per ŝnuro. La celo estas limigi la drivadon de boato pro vento, kun helpo de akva viskozeco. Evidente la fluo devas esti malforta aŭ nula.

**Ŝtoko** estas tiu fera vergo transversa, kiu faras, ke la ĵetita ankro kuŝiĝas kaj la ŝpato(j) enkroĉiĝas en la grundon.

Vidu ankaŭ
----------

* Ankro (arkitekturo)
* Graplo

* Ankro (ŝipo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ankro (ŝipo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 8010
* GND: 4142507-8
* NDL: 00564015
* NKC: ph242463
 |
peoniofloro –peonioj ne manku en kamparana ĝardeno
delfinioj ankaŭ apartenas al la klasika staŭdobedo
**Staŭdobedo** estas hortikultura termino por bedo kie kreskas nur aŭ plejparte staŭdoj. Staŭdoj estas herbaj kaj plujaraj plantoj, kies supergrundaj partoj parte aŭ tute formortas en aŭtuno. Ili stokas nutraĵojn kaj akvon en la subteraj rezervorganoj. Ankaŭ bulbo kaj tuberoj apartenas al la staŭdoj. En hortikulturo ili estas geofitoj.

En staŭdobedo oni flegas striktesence nur staŭdojn. La celo estas, ke sur la bedoj dum la tuta kreskoperiodo iuj staŭdoj floras. Tipaj staŭdoj estas novbelgaj asteroj, delfinioj, peonioj kaj staŭda flokso. Ankaŭ rokĝardenoj apartenas al staŭobedoj. Oni flegas tie interalie speciojn de etionemo, aliso, aŭbrietio, karpata kampanulo kaj sempervivo.

Ĝardenistoj distingas la staŭdojn en diversaj grupoj depende de iliaj naturaj kreskolokoj.:

* arbaraj staŭdoj
* arbarrandaj staŭdoj
* senarbaraj staŭdoj
* rokĝardenaj staŭdoj
* alpaj staŭdoj
* pompaj staŭdoj
* akvobordaj staŭdoj

Literaturo
----------

* Bernd Hertle, Peter Kiermeier, Marion Nickig: *Gartenblumen - Porträts und Pflegeanleitungen beliebter Gartenblumen und attraktiver Grünpflanzen*, Verlag Gräfe und Unzer, München 1993, ISBN 3-7742-1796-3
**Hemulo** (esperanta traduko el Sten Johansson; svede *hemul*, finne *hemuli*) estas la nomo de fikcia rolulo kaj de ties fikcia specio en Mumin-libroj kaj bildliteraturoj de Tove Jansson kaj en animaciaj serioj, kiuj rakontas pri Mumintroloj. Ordinare *la hemulo* (svede *hemulen*) signifas nur najbaron de la Mumin-familio, kiu estas plantosciencisto kaj ornitologo, antaŭe filatelisto. Tamen en la libroj, bildliteraturoj kaj animacioj estas ankaŭ aliaj figuroj de specio *hemulo*. Hemuloj ordinare estas trankvilaj figuroj, kiuj estas stresataj pro iuj malmultaj aferoj. Kutime ĉiu hemulo okupiĝas pri unusola intereso, ekz-e kolekti florojn, aŭ poŝtmarkojn, aŭ papiliojn, kaj ignoras ĉion alian. Multaj hemuloj estas viraj, sed surhavas longan vestaĵon kiu similas al virina robo. Ankaŭ la policisto de Muminvalo estas hemulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ĈAPELO DE SORĈISTO Arkivigite je 2021-08-05 per la retarkivo Wayback Machine, esperantigis Sten Johansson, alirita 2021-08-05

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** ĝuste nun mi melankolias. ... Mia poŝtmarka kolekto estas kompleta. Nenio mankas en ĝi.

(...)

Plantoj! kriis la hemulo. Mi botanikos! **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La hemulo ĉiam estis vestita per robo kiun li heredis de sia onklino. **"** |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731404
 |
**SZILVA Szabolcs** estas hungara esperantisto, lingvoinstruisto kaj tradukisto loĝanta en Varsovio, Pollando. 

Szilva eklernis Esperanton en 2007 kaj ekde 2009 partoprenas en Esperanto-aranĝoj. Li partoprenis Instruistan Trejnadon en Poznano kaj estas membro de la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj. Interalie li plurfoje instruis en Somera Esperanto-Studado. En 2012 kaj 2013 li redaktis la rubrikon TEJO Tutmonde de la internacia magazino *Kontakto.*

De 2009 ĝis 2013 li studis turisman ekonomion en la Altlernejo János Kodolányi en Székesfehérvár; lia diplomlaboraĵo temis pri Esperanto-turismo. Poste li ĝis 2015 studis finnugristikon en la Universitato de Varsovio kaj magistriĝis. Sekvis doktoraj studoj pri finnugristiko en Varsovio. Krome de 2011 ĝis 2014 li partoprenis Interlingvistikajn Studojn en la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano.

Szabolcs Szilva ekde 2015 gvidas propran firmaeton *Lingve* en Varsovio. Tie li laboras kiel instruisto de Esperanto kaj de la pola kaj hungara lingvoj, krome li estas tradukisto por la menciitaj lingvoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de *Lingve*

Referencoj
----------

1. ↑  Internacia Rajtigita Ekzamenantaro
La ŝipo *Prince of Wales* elirante el Singapuro la 8an de Decembro 1941.
La **sinkigo de la ŝipoj *Prince of Wales* kaj *Repulse*** estis ŝipbatalo okazinta en la Dua Mondmilito, parto de la Pacifika Fronto, kiu okazis norde de Singapuro, ĉe la orienta marbordo de Malajzio, ĉe Kuantan, Pahango, kie la britaj batalŝipoj de la Reĝa Ŝiparo *Prince of Wales* kaj la batalkrozŝipo *Repulse* estis sinkigitaj de bombaviadiloj kun bazo en tero kaj de torpedo-bombaviadiloj de la Imperijapana Ŝipararmeo la 10an de Decembro 1941. En japana lingvo, tiu batalo estis referencata kiel la Ŝipbatalo de Malajzio (マレー沖海戦 Marē-oki kaisen).

La celo de la Forto Z, kiu konsistis el unu batalŝipo, unu batalkrozŝipo kaj kvar destrojeroj, estis haltigi la japanan invadofloton norde de Malajzio. Tiu forto navigis sen aviadila subteno. Kvankam la Britoj havis bataleton kontraŭ la japanaj pezaj surfacaj unuoj, la forto malsukcesis trovi kaj detrui la ĉefan konvojon. Je ilia reveno al Singapuro ili estis atakitaj en malfermaj akvoj kaj sinkigitaj fare de long-atingaj torpedo-bombaviadiloj. La komandanto de Force Z, Admiralo Siro Tom Phillips, malsukcesis alvoki aviadilan subtenon favore al radiosilento.

Kun la atako al Pearl Harbor nur kelkajn tagojn antaŭe, la Malajzia batalo bildigis la efektivecon de la aviadilaj atakoj kontraŭ eĉ la plej pezaj el ŝipaj unuoj se ili estas sen aviadila protekto. Tio aldoniĝis al la gravo por la Aliancanoj de la kvar usonaj aviadilŝipoj en la Pacifiko. La sinkigo de la du ŝipoj ege malfortigis la Britan Orientan Floton en Singapuro, kaj la japaninvada floto estis nur atakita de submarŝipoj ĝis la Batalo ĉe Endau en la 27a de Januaro 1942.

Notoj
-----

1. ↑  "Tim Vigors – Telegraph". The Telegraph. 19a de Novembro 2003. Alirita la 2an de Decembro 2018.

* Kategorio Sinkigo de la ŝipoj Prince of Wales kaj Repulse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Emilia Wojtyła**, el la domo Kaczorowska (naskiĝis la 26-an de marto 1884 en Krakovo, mortis la 13-an de aprilo 1929 en Wadowice) – patrino de Karol Wojtyła, la posta papo Johano Paŭlo la 2-a.

Vivo
----

Filino de Anna Maria Scholz (interŝanĝe Szolc) (1853–1897) kaj Feliks Kaczorowski (1849–1908). Ŝi devenis de modesta metia familio. Estis la kvina el 13 infanoj. Membroj de ŝia familio devenis de Biała, nun la parto de Bielsko-Biała, de kie translokiĝis al Krakovo. Ŝia nevo estis oficiro de Pola Soldataro Aleksander Florkowski (edzigita al la filino de Franciszek Stok). Emilia Kaczorowska finis 8-jaran monaĥejan lernejon gvidatan de la Fratinoj de Dia Amo kaj estis praktikanta katolikino.

Edziniĝis al Karol Wojtyła (patro). Ilia nupto-dato, nelonge trovita de Milena Kindziuk, okazis la 10-an de februaro 1906 en Krakovo en tiutempa garnizona preĝejo al Sanktaj Petro kaj Paŭlo. Post geedziĝo de tempo al tempo okupiĝis kiel tajloristino.

Ili havis trion da infanoj:

* Edmund Wojtyła, kiu naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1906; estis kuracisto en malsanulejo en Bielsko, mortis dum la epidemio de skarlatino en 1932,
* Olga Maria Wojtyła, kiu naskiĝis kaj mortis la 7-an de julio 1916,
* Karol Józef Wojtyła, la posta papo.

Emilia Wojtyła mortis en 1929 rezulte de korinflamo kaj laceco de renoj, kiel oni skribis en morto-matrikulo. 

Ŝianome estis nomita voja tunelo en Silezia provinco, konstruita marte 2010 en distrikto Żywiecki (Tunelo Emilia)

Vidu ankaŭ
----------

* Familia domo de la papo Johano Paŭlo la 2-a en Wadowice (muzeo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lokigo de la familia tombo de Wojtyła, OpenStreetMap
* "Dane metrykalne-Emilia Kaczorowska"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 608674
* GND: 1028640587
* LCCN: no2012146046
* VIAF: 284355126
* ISNI: 0000 0003 9065 1423
 |
Sapŝtonskulptaĵo *La pensanto* de Ruth Kopp
**Steatito** aŭ **Sapŝtono** estas magnezio-silikato (Mg3Si4O10(OH)2), estas ekspluatataj preskaŭ ĉie en la mondo. La ŝtonoj malsimilas regione laŭ malmoleco kaj rompeblemo, ĝi povas esti kompakta aŭ fajngrajna.

La mezepoka nomo de la steatito estis *talcus*.

La kunmetaĵo de sapŝtonoj povas esti tre varia laŭ la geografa deveno. Ĉefaj komponantoj estas kutime la mineraloj talko, klorito, magnezito kaj serpentino.

Trovlokoj
---------

Aŭstrio, Brazilo, Ĉinio, Egiptio, Francio, Finnlando, Germanio, Hindio, Italio, Kanado, Norvegio, Rusio, Ukraino, Sudafriko.

Uzo
---

### Industrio

En la industrio kiel talko, uzita en la vitro-, farbo- kaj papero-industrioj, por ŝmiraĵoj, bazo de kosmetiko, pudro por beboj, por korpoj, en la nutraĵindustrio kaj plasto-, ceramiko-, porcelano- kaj aŭto-industrioj.

### Arto

Por skulptado oni preferas kompaktajn, kolorajn ŝtonojn. Ili estas facile prilaboreblaj kaj bone polureblaj. Ĝi estas ankaŭ uzita kiel gemo en malmultkostaj juveloj.

### Metiartoj

El finna steatito oni prefere fabrikas la tiel nomataj sapŝtonfornoj, kiuj ekstreme longe konservas la varmon. Tiuj sapŝtonoj estas multe pli malmolaj kaj ne facile uzeblas por artaĵoj. Pro la bona konservo de varmo, jam dum la antikvo oni uzis sapŝtonojn por fabriki manĝilaron. La hititoj uzis sapŝtonon por fabriki rulsigeloj.

Ecoj
----

### Fizikaj ecoj

Dureco: 1 (laŭ la Mohs-skalo)

Denseco: 2,75 kg/dm³

### Koloroj

blanka, viola, roza, verda, griza, nigra, bruna, blua

Enhavo
------

Pura steatito estas ĝis 100%-a talko kaj facile gratebla per ungo.
Reiner Speckstein besteht bis zu 100 % aus Talk und ist einfach mit dem Fingernagel ritzbar.
Variaĵoj enhavas de 40 ĝis 50 % da talko, de 40 ĝis 50 % da magnezito, de 5 ĝis 8 % da *penninit* (finna steatito) kaj ne grateblas per ungo.

Danĝeroj
--------

Ŝajnas ke steatito enhavas asbestofibrojn. Kutime talktrovejoj de karbona deveno estas senasbestoj. Serpentinaj trovejoj povas enhavi asbeston, sed tiujn oni tutmonde ne plu ekspluatas. La finna fornosteatito kaj sapŝtono por skulptaĵoj kaj industriproduktoj ne enhavas asbestofibrojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Uni-Leipzig: *Sapŝtono en la malnova Egiptio*[*rompita ligilo*] (germane)
* Mineralienatlas: Informotabelo pri mineraloj (germane)
*Ne konfuzu pri Szatmár!*

**Szakmár** [sakmAr] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa.

Blazono de Szakmár

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 75 km²
* Loĝantaro: 1350
* Poŝtkodo: 6336
* Telefonprefikso: 78

Geografio
---------

Szakmár situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kalocsa troviĝas je 9, Kecskemét je 80, Budapeŝto je 118 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1299 en formo *Zathmar*, kiu apartenis tiam al abatejo de Szekszárd. La turkoj faris senhoma la regionon. La Habsburgoj forpelis la turkojn en 1686. Formiĝis senfina vico da farmoj. La vilaĝoĝermo estis la preĝejo, kiu konstruiĝis en 1831. Tiu altiris homojn por vivi en tiu centra loko. Szakmár fondiĝis en 1897, tiam elektiĝis la municipo.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika paroĥa preĝejo de 1831 sur holmo, la turo estas 34 m-ojn alta
* fiŝkaptista lago
* impona popolarto

Famuloj
-------

En Szakmár naskiĝis:

* ekonomikisto József Vörös
* pentristo Zoltán Szegedi.
blazono de KMV
**Mineralaj akvejoj de Kaŭkazo (Rusio)** (ruse Кавказские Минеральные Воды, Кавминводы, КМВ) aŭ KMV situas en Nord-Kaŭkazia federacia regiono sur teritorioj de Kabardio-Balkario, Karaĉajio-Ĉerkesio kaj Stavropola regiono. Entute ili okupas ĉ 500 000 hektarojn. Pli ol 130 fontoj de mineralaj akvoj de 30 specoj estis identigitaj.

Ĉefa kuracilo de tiuj fontoj, nome kuraclokoj, estas subtera akvo (malvarma, varma kaj varmeta), kiun oni trinkas kaj en kiu oni banas. Ankaŭ oni konsumas puregan akvon de glaciaroj. Tre efektiva por kuracado de kelkaj malsanoj estas loka ŝlimo saturigita per utilaj mineralaĵoj.

Mapo de Kaŭkazo

Historio
--------

Tieaj aborigenoj delonge ekkonis efikajn rezultojn por sano de tiea akvo. Ĝi mem, freŝa monta aero, naturaj nutraĵoj kaj ceteraj utilaj kondiĉoj aperigis esprimon "la kaŭkaza longviveco". Bona gloro pri ĝi atingis caron Petro la Granda, kiu komisiis en 1717 al kuracisto *Georg Schobel* esplori ĝin.

La historia dekreto de imperiestro Aleksandro la Unua subskribita la 24-an de aprilo 1803 aprobis la reglamenton por KMV kaj oficiale ordigis ĝian ekziston kiel ferieja areo.

Klimato
-------

La klimato de la regiono KMV estas sukcese uzata kiel medicina faktoro. La ĉefaj avantaĝoj asocias plurajn sunplenajn tagojn. Ĝi estas relative seka tie, la malsekaj aeraj masoj de la Nigra Maro ne atingas la areon.

La aera temperaturo dependas de alteco de la loko kaj jara sezono. Januare averaĝe okazas -4,0 °C, julie +22°C.

Kaŭkazaj Mineralnije Vodi — aglomeraĵo
--------------------------------------

La kerno de la regiono KMV estas urba aglomeraĵo, kiun konsistigas banurboj Jessentuki, Ĵeleznovodsk, Kislovodsk, Lermontov, Mineralnije Vodi kaj Pjatigorsk. La plej granda urbo Pjatigorsk estas la administrativa centro de la aglomeraĵo ekde 2010. Ĝia transporta centro estas la urbo Mineralnije Vodi.

* Kategorio Mineralaj akvejoj de Kaŭkazo (Rusio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Miĥail Lermontov Fama rusa verkisto militservis tie kaj pereis en Pjatigorsk
* "Dek du seĝoj" Kelkaj epizodoj de la romano okazas en Pjatigorsk, kie oni establis monumentojn al la protagonistoj *Ostap Bender* kaj *Kisa Vorobjaninov*. La libro estas esperantigita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo ruse
* informo pri KMV ruse
* Eventoj en la novelo *"Princidino Mary"* far M.Lermontov okazas ĉefe en Pjatigorsk komence de la 10-a jarcento esperante
* videoekskurso tra Pjatigorsk
* Halina Horecka rakontas pri Jessentuki en Radio Esperanto (N 40)-dec.2016 (elŝutebla)
**Stanley** estas aŭtonoma veturilo kreita fare de Stanford Racing Team de Stanford University. Ĝi estas normala Volkswagen-Touareg (SUV), modifita por stirado de komputilo. Ĝi konkuris kaj venkis en la DARPA Grand Challenge de 2005 kaj gajnis 2 milionojn da usona dolaro. La Stanley plenumis la 212-kilometran etapon dum 6 horoj, 53 minutoj kaj 58 sekundoj, tra la Mojave-dezerto.

La sensilo, uzataj ĉe Stanley entenas 5 LIDAR-laser-direktitajn unuojn, paron el RADAR-unuoj, kaj monoklan vidsistemon. La poziciigo okazis per GPS-ricevilo, GPS-kompaso, inercia gvidsistemo, kaj pendigopoziciaj sensiloj. La komputila sistemo konsistis el 6 Pentium M (1,6 gigahercoj) kun linuksa operacia sistemo.

Stanley estis karakterizita per maŝina lernado por rekoni la obstaklojn. Tion helpis la datoj alvenantaj el LIDAR-oj, kiujn la sistemo kunfandigis kun tiuj el la vidssitemo por prezenti la distancon. Se la veturebla tereno ne estis rekonebla ene de 40 metroj antaŭ veturilo, la rapido malakceliĝis kaj la LIDARoj serĉis la sekuran pasejon.

La projekton gvidis profesoro Sebastian THRUN, direktoro de la Stanford-a Artificial Intelligence Lab.

Vidu: Oshkosh

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stanley (veturilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanford Racing Team Arkivigite je 2004-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigraventra ŝterno** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ŝternedoj *Sternidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Sterna *Sterna* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Nigraventra ŝterno** '**Sterna acuticauda'**John Edward Gray 1832 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigraventra ŝterno  |

 |
| v • d • r |

La **Nigraventra ŝterno** (*Sterna acuticauda*) estas ŝterno, tio estas birdo de la familio de Ŝternedoj.

Disvastiĝo
----------

Ĝi troviĝas ĉe gandaj riveroj de Suda Azio, pli precize en suda Ĉinio, Pakistano, Barato (tre komuna), Nepalo, Bangla Deŝo, Birmo (malpliigita), Tajlando (eble jam ne bredanta), kaj tre malpliigita kaj eble malaperinta en Hindoĉinio. Tutmonda loĝantaro povas esti ĉirkaŭ **10,000**, tio estas malmulte. Malpliigon kaŭzis detruo de medio kaj ovokolektado por homomanĝado. Ĝi reproduktiĝas en sablejoj, insuloj kaj marĉoj en malaltaj lokoj, sed ne marborde.

Se konsideri, ke la analizo per DNA movigis la similan parencon, nome Nigrafrunta ŝterno (*"Sterna" albostriata*) al genro *Chlidonias* kiel *Chlidonias albostriatus*, tiu ĉi specio eble devus esti lokata en tiu sama genro, sed la pristudoj tiudirekten ankoraŭ ne finis.

Aspekto
-------

Tiu estas malgranda ŝterno, 33 cm longa, kun malhelgrizaj supraj partoj, blankaj vizaĝo kaj subflugiloj kun griza nuanco, longaj pintaj flugiloj kaj tre forkoforma vosto. La beko estas mezlonga, akrapinta, fortika kaj oranĝflava kaj la kruroj estas mallongaj kaj ruĝoranĝaj. Ĝi havas **nigrajn kronon** ĝis sub la okulo kaj nukon en reprodukta plumaro. Vintre la krono estas grizecblanka kaj punktita kaj striata je nigro; restas malhela masko tra la okulo kaj la bekopinto iĝas malhela. Sed la plej rimarkinda eco kiu diferencigas la specion disde la aliaj ŝternoj estas, ke ĝi havas **nigran ventron** somere. Pro tio ĝi ofte povas aspekti simila al la Blankvanga ŝterno, sed la pli forkoforma vosto kaj la nigro en nur ventro diferencigas ĝin el la ne tiom profunda forko kaj la nigro ĝis la brusto ĉe la Blankvanga ŝterno.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2006). *Sterna acuticauda*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006. Ne minacata
* Bridge, E. S.; Jones, A. W. & Baker, A. J. (2005): A phylogenetic framework for the terns (Sternini) inferred from mtDNA sequences: implications for taxonomy and plumage evolution. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **35**: 459–469. PDF plena teksto Arkivigite je 2006-07-20 per la retarkivo Wayback Machine.
**Szalmatercs** [salmaterĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Szécsény.

Blazono de Szalmatercs

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1238/19.6374
* Loĝantaro: 510
* Poŝtkodo: 3163
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Szalmatercs situas sur ebenaĵo kaj sur tre mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Salgótarján-Balassagyarmat. La lasta urbo troviĝas 36, Szécsény 12, Salgótarján 22, Bátonyterenye 25 kilometrojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1337. En la dua parto de la 16-a jarcento Szalmatercs apartenis al la Osmana Imperio. Ŝajnas, la vilaĝo restis viva. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo (kie ankaŭ katolika preĝloko funkcias), biblioteko, kulturdomo, kuracejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* statuo pri Dipatrino kaj Sankta Bernadeto
* kruco de 1906
* nobeldomo de Ruttkay (rutkai)

Famuloj
-------

En Szalmatercs naskiĝis pentristo Ernő Bánk.
**Stefan Amsterdamski** (naskiĝis la 15-an de januaro 1929 en Varsovio, mortis la 19-an de julio 2005 samloke) – pola filozofo juddevena, laŭ edukteco kemiisto, specialiĝis pri metodologio de filozofio kaj historio de scienco, kaj ankaŭ pri sociologio de scio. Tradukisto de filozofiaj verkoj. 

La tombo de Stefan Amsterdamski

Vivo
----

En 1959 ricevis gradon de doktoro en Varsovia Universitato, kaj en 1963 doktoro habilita. Dum sia profesia laboro, scienca kaj didaktika estis en la jaroj 1954–1968 laŭvice asistanto, adjunkto kaj docento en Filozofi-Historia Fakultato de Lodza Universitato, poste dum du jaroj estis dekano de la fakultato. En 1968 forigita de la altlernejo pro komunista kontraŭjudisma kampanjo, kiel sekvo de la eventoj de Marto 68. Poste laboris – de 1970 – kiel docento en Instituto pri Historio de Scienco ĉe Pola Scienca Akademio (PAN).

En 1989 ricevis la titolon profesoro. Tiupostene laboris de 1991 en Instituto de Filozofio kaj Sociologio de PAN.

Koncepto de idealoj de scio – skizo de filozofia starpunkto
-----------------------------------------------------------

Filozofion de scienco de Amsterdamski oni povas klasifiki al historia fluo de la filozofio de scienco. En lia filozofia kreado du filozofoj ludis aparte gravan rolon: Karl Popper kaj Thomas Kuhn. 

Stefan Amsterdamski serĉante karakterizajn momentojn de la procedo de sciencistoj enkondukis la koncepton pri ideoj de la scienco, kiel kontraŭproponon al la alpaŝo de Kuhn.

Publikaĵoj (el pli ol cento de eldonitaj)
-----------------------------------------

* *Filozoficzne interpretacje pojęcia prawdopodobieństwa* (Filozofiaj interpretadoj de la nocio de probablo) (1965)
* *Między doświadczeniem a metafizyką* (Inter sperto kaj metafiziko) (1974)
* *Między historią a metodą* (Inter historio kaj metodo) (1983)
* *Nauka a porządek świata* (Scienco kaj ordo de la mondo) (1983)

Bibliografio
------------

* Nota biograficzna w *Encyklopedii Solidarności* Arkivigite je 2018-03-06 per la retarkivo Wayback Machine Biografia noto en Enciklopedio de Solidareco

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614977
* GND: 130498491
* LCCN: n84168599
* VIAF: 64084451
* ISNI: 0000 0000 8143 2921
* SUDOC: 032691866
* BNF: 12367291k
* NKC: kup20000000001850
* ICCU: RAVV007528
 |
200-jara stanpesta monero.
**Stanpesto** estas tiu fenomeno, kiam sur surfaco de objektoj el stano aperas makuloj, kiuj iĝas pli kaj pli grandaj dum paso de la tempo kaj fine la tuta objekto disiĝas. Pri tiu objekto diras oni, ke ĝi estas stanpesta. Kiam stanpesta objekto aŭ ties pulvoro tuŝas sendifektan stanan objekton, tiel aperas la karakterizaj makuloj de la stanpesto sur la stana objekto, komenciĝante de la tuŝita loko. Tiel ĝi ŝajnas disvastiĝi, do la stanpesta objekto aŭ ties pulvoro kapablas infekti la sanan stanobjekton. Oni povas konsideri, ke la procezo post la „infektado" estas pli rapida ol tiu de la spontana stanpesto.

Material-struktura klarigo
--------------------------

La fenomenon de la stanpesto kaŭzas la kristalstruktura transformiĝo inter la du alotropoj de la stano: la ĉiutage uzata, metalbrila, bone formebla, tetragonale kristalstruktura *blanka stano* *(kvadrata stano, β-stano)* dum atmosfera premo kaj sub temperaturo de 13,2 °C iĝas nestabila kaj transformiĝas al pli stabila, pulvor-forma, regule kristalstruktura *griza stano* *(α-stano)*. La transformiĝo estas malrapida, grando de la rapido ŝanĝiĝas male al la ŝanĝiĝo de la temperaturo (ju pli malvarma, des pli rapide). La stanpesto (do la transformiĝo) estas pli rapida, kiam la sendifekta, blanka stano interagas kun griza stano. La transfomiĝon katalizas grandkvanta griza stano, okazas memkatalizo, do la estiĝanta materialo – griza stano – katalizas la transformiĝon. La procezo ne okazas alidirekte.

* Kategorio Stanpesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sedo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sedo  |

 |
| v • d • r |

La sedo (*Sedum kamtschaticum*)
La sedo (*Sedum spectabilum*)
La sedo (*Sedum fabaria*)
Terburdo sur larĝfolia sedo
La sedo (*Sedum oreganum*)
Fleksita sedo
*Sedum alpestre*
La **sedo blanka** (*Sedum album*)
*Sedum atratum*
*Sedum telephium ssp maximum*
**Sedo**, **gras-burĝono** *(science: Sedum)* estas genro de plantoj en la familio krasulacoj *(Crassulaceae)*, kiu entenas dismonde pli ol 500 specioj, multaj el ili estas sukulentaj plantoj. Ĝi estas indiĝena genro en ĉie, krom Aŭstralio, kien oni enportis kelkajn speciojn.

Priskribo
---------

Ĝiaj radikoj etendiĝas proksime sub la surfaco. Male al aliaj genroj de krasulacoj, ties specioj ne havas rozeton. La tigo estas plej ofte kuŝanta – malofte staranta – kaj sur tiu lokiĝas la folioj kruce kontraŭae. La folioj estas malgandaj, dikiĝintaj, ofte cilindraj, malofte plataj. Ili ĝenerale ne havas folitigon.

La floroj havas radian simetrion kaj floras plej ofte en umbela paniklo. La floroj havas 5-5 (malofte 6-6) sepaloj kaj petaloj; la nombro de la stamenoj estas sama aŭ duobla. La pinto de la petaloj estas akrapinta, la floro estas stelforma desupre.

Plimulto de la specioj estas moltiga, folisukulenta krasula planto, tio estas ili bone toleras la sekecon. Ili multiĝas per folioj, kiuj bone radikiĝas.

Uzado
-----

La specioj estas oftaj ornamplantoj, protektaj plantoj en rokĝardenoj, sur sunaj, etgrundaj surfacoj.

Specioj
-------

| esperanta nomo | scienca nomo |
| --- | --- |
| larĝfolia sedo | *Sedum telephium* |
| sedo akra | *Sedum acre* |
| sedo rozkolora | *Sedum spurium* |
| sedo blanka | *Sedum album* (vidu la apudan foton) |
| sedo flekita; fleksita sedo | *Sedum reflexum* |
|  | *Sedum iwarenge* |
|  | *Sedum roseum* |
|  | *Sedum spectabile* (vidu la apudan foton) |
| sedo borda | *Sedum villosum* |
|  | *Sedum anacampseros* |
|  | *Sedum dasyphylum* |
|  | *Sedum cepaea* |
| sedo finfolia | *Sedum forsterianum* |
| sedo milda | *Sedum sexangulare* |
| sedo monta | *Sedum alpestre* (vidu la apudan foton) |
| sedo angla | *Sedum anglicum* |
| sedo dikfolia | *Sedum dasyphyllum* |
| sedo ruĝa | *Sedum rubens* |
| sedo sekema | *Sedum hirsutum* |
| sedo kalva | *Sedum andegavense* |
| sedo hispana | *Sedum hispanicum* |
| sedo unujara | *Sedum annuum* |

Referencoj
----------

1. ↑  sedo en vortaro.net
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Provizora Privata Listo de Komunlingvaj Nomoj de Plantoj de Nord-Okcidenta Eŭropo

* Sedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sedo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Evgenij Viktoroviĉ Prigoĵin** (ruse *Евгений Викторович Пригожин*, scienca transliterumo Evgenij Viktorovič Prigožin, prononco [Jevgenij Viktoroviĉ Prigoĵin]; naskiĝis la 1-an de junio 1961 en Sankt-Peterburgo, Rusa SFSR, Sovetunio — mortis la 23-a de aŭgusto 2023 en Bologoje distrikto, Tverja provinco, Rusio) estis rusia entreprenisto kaj privatmilitisto, estro de la Grupo Wagner. Krom sia manĝoservo *Konkord*, li administris la solan privatan restoracion en la konstruaĵo de la Rusia Parlamento; ĝia ekonomia sukceso estis rilata al patroneco fare de la prezidanto Vladimir Putin. Li estis akuzita je implikiĝo en sekretaj propagandaj agadoj de la rusa registaro; li ankaŭ estis la estro de la grupo Wagner, paramilitista (aŭ kvazaŭarmea) rusia organizaĵo fondita en 2014 de *Dmitrij Utkin*, do konsideriĝas gvida soldulo aŭ dungosoldato.

En la invado de Rusio en Ukrainion dum 2022-2023, en kiu Prigoĵin estis implikita kun siaj Wagner-trupoj, li venis en konflikton kun la ministerio pri Defendo de la Rusia Federacio. La 23-an de junio 2023 li alvokis al ribelo kontraŭ la armea gvidado kaj baldaŭ post noktomezo marŝis kun la Wagner-trupoj en la urbojn Rostovo ĉe Dono kaj Voroneĵ; vespere de la 24-a de junio li interrompis la ribelon de la Wagner-grupo supoze post la mediacio de la belorusa prezidento Aleksandro Lukaŝenko.

Morto
-----

Laŭ datumoj de TASS, Prigoĵin pereis dum aviadila akcidento la 23-an de aŭgusto de 2023 jaro en Tverja provinco de Rusio.

Referencoj
----------

1. ↑  Maksim Kirejev: artikolo "Evgenij Prigoĵin - fariĝas streĉe por la militestro de Putin" germanlingve en la gazeto *Die Zeit*, la 16-an de junio 2023
2. ↑  Seddon  (08 2023). Yevgeny Prigozhin in fatal plane crash, Russian officials say. *Financial Times*.

* Kategorio Evgenij Prigoĵin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Evgenij Prigoĵin en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

  

En unua versio de tiu teksto la 26-an de junio 2023 uziĝis traduko de la komenco de la koncerna germanlingva vikipedia teksto.
En la Stefan-Fadinger-muzeo en St. Agatha, Supra Aŭstrio. **Stefan FADINGER** (naskiĝinta ĉ. 1585 en St. Agatha-Parz, mortinta la 5-an de julio 1626 en Linz-Ebelsberg) estis gvidanto de kamparanaj ribeloj en Supra Aŭstrio.

Biografio
---------

La kamparano Fadinger premitis per monŝuldoj. Kontraŭ la bavara okupo sub la guberniestro Adam von Herberstein kaj kontraŭ la de li antaŭenpusita kontraŭreformacio li instigis ribelon. La kamparanoj evangeliaj konvertiĝu ĝis pentekosto de 1626. Oni konspiris sur la bieno de Fadinger kaj la ribelo eksplodis la 17-an de majo.

Fadinger kaj lia bofrato Christoph Zeller, gastejestro en Sankt Agatha, iĝis la estroj kaj elektitis, post la unuaj sukcesoj proksime de Peuerbach, ĉefkapitanoj. Fadinger gvidis la taĉmentojn de la distriktoj Hausruckviertel kaj Traunviertel kaj okupis la urbojn Eferding, Wels, Kremsmünster kaj Steyr. Dum la sieĝo de Linz li vunditis (28-a de junio). Unu el la subkapiranoj estis Christoph Zeller.

Graveco
-------

Pri la karaktero de Fadinger malmulto konatas. Ŝajne li havis kvaliton persvadi kaj gvidi sed ankaŭ deteni la kamparanojn de troa brutaleco. Tuj post lia morto la ribelo eklamis. Post la fino lia kadavro eksentombigitis kaj enterigitis sub pendumilo; lia familio devis forlasi la landon.

Sendubo Fadinger estis de bona volo sentante sin vokita gvidanto sed li ankaŭ akceptis la konsilojn de aliaj. Kiel la kamparanoj en 1525 li volis restarigi malnovajn leĝojn kaj kredis servi al la imperiestro Ferdinando la 2-a.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stefan Fadinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la Fadinger-muzeo.
* Biografio ĉe *NDB*.
* Pri la t.n. *Frankenburger Würfelspiel*, kiam kaptitaj ribeloj povis duope ludi per ĵetkuboj pro sia vivo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501563
* GND: 129066524
* LCCN: n2003071554
* VIAF: 78155794
* ISNI: 0000 0000 7871 7969
 |
**Szank** [sank] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskunmajsa.

Blazono de Szank

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 75 km²
* Loĝantaro: 2550
* Poŝtkodo: 6131
* Telefonprefikso: 77

Situo
-----

Szank situas fine de sakovojo, laŭ etŝpura fervojo Kiskunmajsa-Kecskemét. Troviĝas Kiskunmajsa 8 km-ojn for.

Historio
--------

La komunumo estis unuafoje menciita en la jaro 1451 en formo "Zank szállása", tiam ĝi havis jam kirkon. Post dominado de turkoj Kunszentmiklós luis kaj profitis la bienojn. En la 1800-aj jaroj rehomiĝo okazis. Ĝi iĝis sendependa municipo ekde 1874. La etŝpura fervojo konstruiĝis en 1928. En 1964 oni malkovris nafton.

Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, sportejo.

VIdindaĵoj
----------

* katolika kirko omaĝe al Dipatrino de Hungaroj de 1898
* kalvinana preĝejo el 1907
* kolektaĵo Szabó Béla

Famuloj
-------

En Szank naskiĝis Ferenc Fülöp (kemiisto).

Testvértelepülések
------------------

* Rumanio Porumbenii Mari Rumanio
* Finnlando Mauru Suomio
* Serbio Baĉka Topola Serbio
* Italio Quindici Italio
* Estonio Hiiumaa Estonio

Fontoj
------

situo en Hungario[*rompita ligilo*]