recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dursztyn**, hungare **Dercsény**, germane **Durchstein**, slovake **Durštín** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Durstin**.

Dursztyn troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo:  km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 25' N, 20° 12' E

Situo
-----

La vilaĝo situas en Karpatoj, fine de sakovojo. Spišská Stará Ves troviĝas 10 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1317. En 1589 familio Horváth aĉetis la kampojn. La loĝantaro okupiĝis precipe pri bredado de ŝafoj. En 1910 loĝis tie 219 slovakoj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio. Ankaŭ nun grandaj ŝafaroj paŝtadas sur la herbejoj.

* Kategorio Dursztyn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Valdecarros** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Tierras del Tormes. *Valdecarros* estas tradukebla etimologie al *Valo de ĉaroj*. Ĉaro videblas en la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 27,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 363 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 33 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753499
* LCCN: n95044466
* VIAF: 139715283
 |
Animacio de dutakta motoro
**Dutakta motoro** estas piŝtomotoro (tipo de eksplodmotoro) kiu liveras laboron dum ĉiu movo malsupren de la piŝto en la cilindroj. Kontraŭe al kvartakta motoro, de kiu la piŝtoj liveras laboron dum ĉiu 
*dua* movo malsupren.

Ĝenerala principo
-----------------

Malglate oni povas kompari dutaktaktan motoron kun kvartakta motoro, kun la diferenco ke tio kio ĉe la kvartakta motor estas separita en tempo, ĉe dutakta motor estas separita en spaco. La krankŝaftujo dum la duono de la tempo tranprenas la rolon de la cilindrospaco.
Tio tuj montras la malavantaĝon de tiu tipo motoro: la krankŝaftujo ne povas esti uzata por la lubrikado. Oni bezonas alian lubrikadon, interalie mikslubrikadon (miksado de fuelo kun oleo). La avantaĝo de la dutakta motoro estas ke dum la sama tempo ĝi liveras pli da laboro. La povumo estas por la sama maso ankaŭ pli granda, aŭ alie esprimata (plej ofte pli grava) dutakta motoro povas liveri la saman povumon per pli malgranda maso kiel kvartakta motoro.

* Kategorio Dutakta motoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Martin Schongauer: *Elefanto*. kuprogravuraĵo, ĉirkaŭ 1485; 107 × 146 mm; ŝtata desegna kolekto Munkeno
La **elefanto de Schongauer** (ĉirkaŭ 1483) estis afrikdevena kaj diplomatia donaco de Johano la 2-a de Portugalujo al la imperiestro Frederiko la 3-a. Ĝi estis prezentita de Martin Schongauer kaj de ties frato Ludoviko per du kuprogravuraĵoj.
Kronikaj raportas pri malsamaj kaj spektaklecaj mortoj.

Elefanta vojaĝo
---------------

Lignogravuraĵo el *Hortus sanitatis*, presita de Johann Prüss en Strasburgo en 1497
La elefanto, verŝajne sendita perŝipe de Portugalujo al Nederlando atingis unue Kolonjon kaj poste Frankfurt am Main. 
Ĝi estis kondukita de Hans Filßhover kaj havis akompanan leteron de la markografo Albrecht de Baden, kiu indikis, ke Filßhover estis *servisto kaj kara fidela* de la imperiestro kaj ke oni honori lin kaj la *elefanton, la fremdan gaston*. 
En Frankfurt ĝi estis ekspoziciita en la strateto *Gallus* kaj pentrita vivgranda sur muron de proksima domo. Por la sama jaro estas menciita en la *kroniko de Memming* de 1660 (*Memminger Chronik*) de Christoph Schorer la restado de la elefanto en la urbo.
Pri la sekva restado de la elefanto nenio konatas. 

La elefanto estis post Abul Abbas, la elefanto de Karolo la Granda post ĉirkaŭ 700 jaroj la unua elefanto en germanlingva regiono. La elefanto de Cremona de Frederiko la 2-a ne transiris tiujn limojn en la 13-a jarcento, kiel ankaŭ ne la elefanto de Ludoviko la 9-a, unua afrikdevena elefanto. Afrikaj elefantoj estis ege maloftaj en Eŭropo. 
Post la elefanto de Ludoviko la 14-a en la 17-a jarcento, la kvara ĝis tiam konata afrika elefanto estis nur Jumbo en la jaro 1861.

Kuprogravuraĵoj de Schongauer
-----------------------------

L+S: *Elefanto*. kuprogravuraĵo, antaŭ 1494; 104 × 151 mm; Albertina, Vieno
La kuprogravuraĵo subskribita de "L+S" estas agnoskata al Ludwig Schongauer (naskiĝis ĉirkaŭ 1440; mortis en 1494). 
La besto ŝajnas malaltkreska kaj malpli realisma ol la lignogravuraĵo en *Hortus sanitatis* de Johann Prüss el la jaro 1497. 
Same kiel sur la lignogravuraĵo estas la grandaj oreloj kaj la relative krute starigitaj dentegoj, kiu pro tiu bildigo videblas en postaj bildoj pri elefantoj. La presaĵo de la kuprogravuraĵo konservita en la Albertina en Vieno, montras, ke ĝi estis farita el jam presuzita plato, kaj tiel supozigas, ke okazis alta eldonkvanto kiel memorigfolio. 
La versio de Martin Schongauer verŝajne estis farita samcele. Li prezentis la beston kiel turŝarĝitan militelefanton, kiel tamen oni vidis nur ĉe la lernemaj aziaj hindaj elefantoj.

Fontosituacio
-------------

Bibliografio
------------

* Stephan Oettermann: *Die Schaulust am Elefanten. Eine Elephantographia Curiosa*. Syndikat, Frankfurt am Main 1982, ISBN 3-8108-0203-4

Referencoj
----------

1. ↑  Germane: *diener und lieben getrewen*
2. ↑  Germane: *hellfandt*, den *frömde[r]n gast*
3. ↑  Oettermann (1980) p. 102–104; p. 102 la teksto de la akompanletero
4. ↑  E. Flechsig: *Martin Schongauer*. Strasburgo 1946, p. 77; laŭ Oettermann (1982), p. 104

Eksteraj ligiloj
----------------

* Elefanto de Schongauer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La elefanto de Ludoviko la 9-a. El la *Chronica majora* de Matthäus Paris, 13-a jarcento
La elefanto de Ludoviko la 9-a. El la *Liber additamentorum* de Matthäus Paris, 1255
La **elefanto de Ludoviko la 9-a** (mortis en 1258) estis donacita de Ludoviko la 9-a de Francujo al Henriko la 3-a de Anglujo en la jaro 1255 kaj estis la unua elefanto en Londono.

Vivo
----

Ludoviko la 9-a, la sankta, de Francujo venigis en 1255 elefanton el la sankta lando post perdo de la sesa krucmilito. Ankoraŭ en la sama jaro li sendis la beston kun ties flegisto (*magister bestiae*), Henricus de Flor, kiel donaco al Henriko la 3-a. La elefanto mortis en la menaĝerio de la turo de Londono.

Signifo
-------

Abul Abbas, la elefanto de Karolo la Granda, estis ĉirkaŭ la jaro 800 la unua elefanto dokumentita en Eŭropo. Ankaŭ Frederiko la 2-a posedis tian beston. En la 16-a jarcento elefantoj, kaj inter ili ĉefe la aziaj iĝis ŝatataj donacideoj, inter kiuj ekzemple Hanno kaj Soliman estis eĉ nome konataj.

Ĉu per la sendo de la elefanto Ludoviko celis politikajn interesojn, tio nur supozeblas nuntempe.

Fontoj
------

Matthäus Paris notis en sia *Chronica majora* la alvenon de la besto en Anglujo.
Fonto el la jaro 1844 citas la latinan ordonon de la reĝo al la ŝerifo de Londono.

La ilustraĵo de la *Chronica*, kiun oni supozas de Matthäus Paris, estas la ĝis nun plej malnova realisma desegnaĵo de elefanto en Eŭropo. La formo de la oreloj montras la afrikan devenon de la besto. Por evidentigi la grandecon de la besto estis aldonita ĝia flegisto, Henricus de Flor.

Bibliografio
------------

* Stephan Oettermann: *Die Schaulust am Elefanten. Eine Elephantographia Curiosa*. Syndikat, Frankfurt am Main 1982, ISBN 3-8108-0203-4, p. 100f.

Referencoj
----------

1. ↑  Parker Library (Corpus Christi College, Cambridge), MS 16, 4r
2. ↑  British Library, MS Cotton Nero D.I. 169v
3. ↑  Vidu Oettermann p. 100
4. ↑  Oettermann S. 100: Mathew Paris, *Chronica majora*. London (= Rolls series; 57), 1872–1883
5. ↑  Anonymus (James Rennie?): *The Elephant, principally reviewed in relation to Man. A new edition, rev. by the Author with engravings*. (= Knight’s Weekly Volume; Vol. 15). Charles Knight & Co. London 1844; n. Oettermann S. 100
6. ↑  Oettermann p. 101

* Kategorio Elefanto de Ludoviko la 9-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
**Elegio** en la klasika Helena kaj Latina estis poemo, kiun karakterizas la alternado de heksametroj kaj pentametroj; la t.n. elegiaj versoj.

La esprimo devenas de la greka *elegeia* (funebra kanto) kaj signifas en ĝia moderna akcepto poemo en ĝema tono, elvokante foreston de karuloj, pro morto, ama disiĝo aŭ aliaj kialoj. Ĝi estas grava ĝenro de lirika poezio.

Elegio ankaŭ estas muzikĝenro, distingebla per sia trista kaj morna emo.

Historio
--------

Origine en tiu formo oni verkis tekstojn por tombomonumentoj aŭ aliajn epigramojn. Grava elegia aŭtoro en la Greka fariĝis Teogniso, en kies ĉ 1400 versoj renkontiĝas pluraj temoj - plej famaj estas liaj ampoemoj al lia juna amanto Kirno, filo de Polipao.

En la Latina la ĝenron oni larĝe ekuzis por ama poezio, en kiu la aŭtoro traktas "personajn" spertojn. La vera florada periodo ne estis longa: jam Katulo (ĉ 84-54 a.Kr.) verkis kelkajn elegiojn, sed la unua vere pure elegia poeto estis Gallo (69-26 a.Kr.), kies arton kaj memoron kondamnis imperiestro Aŭgusto. Famas krom tio elegie Propercio (ĉ 49-ĉ 15 a.Kr.), Ovidio (43 a.Kr. - ĉ 17 p.Kr.) kaj Tibulo. Eventuale oni aldonu la manplenon da parte anonimaj aŭtoroj el la tiel nomata *Kolekto Tibula* (inter kiuj ankaŭ la unua Latina poetino, Sulpicia).

Poste oni ankoraŭ ofte verkis elegiojn Latine, sed ĝenerale oni tiujn ne opinias vere gravaj.

Elegioj en Esperanto
--------------------

Famaj ekzemploj de Elegioj en Esperanto estas

* la Romaj Elegioj de Goethe, en traduko de Kálmán Kalocsay, kiu uzis en la Germana la originan formon de heksametroj kaj pentametroj, kaj
* la Elegioj de Tibulo, en traduko de Gerrit Berveling

Vidu ankaŭ
----------

* Lamento

* Kategorio Elegio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rajgarh,** estas urbego kaj municipo en Barato, en subŝtato Ĉatisgaro, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La urbego ankaŭ estas kultura kaj industria ĉefurbo de Ĉatisgaro.

Placo en Rajgarh

Demografio
----------

Rajgarh havis populacion de 137 126 en 2011 kun legopovo 71%.

Geografio
---------

Rajgarh situas sur montetaro laŭ rivero 212 metrojn super la marnivelo en meza parto de la lando. Korba troviĝas 86, Sambalpur 77, Bilaspur 127, Ambikapur 137, Rourkela 154, subŝtata ĉefurbo Rajpuro 195, Kolkato 518, tutlanda ĉefurbo Delhio 973, Mumbajo 1148 kilometrojn (aere) .

Rivero ĉe Rajgarh

Historio
--------

Antaŭ la sendependeco Rajgarh estis ĉefurbo de Princa Ŝtato. La reĝa familio daŭre loĝis ĉi tie. La reĝa palaco estas tutlanda heredaĵo.

Ekonomio
--------

Rajgarh estas konata pro ĝiaj karborezervoj, elektroproduktado, ŝtalindustrio. La urbego estas rapide kreskanta industria loko kaj hejmo de malnova muelejo. Raigarh ankaŭ estas grava produktanto de ŝtalo kaj fererco, krome oni okupiĝas pri silkofarado, la aglomeraĵo pri rizkultivado.

Lingvoj
-------

En Rajgarh la ĉefa lingvo estas la ĉatisgara, sed oni uzas ankaŭ plurajn lingvojn.

Religioj
--------

Proksimume 80% de la populacio estas hinduoj, 15% kristanoj kaj restantaj 5% estas aliaj religioj.

Trafiko
-------

Rajgarh havas trairan fervojan linion kaj alvenintajn vojojn el ĉiuj direktoj. La flughaveno troviĝas 9 kilomterojn de la urbego.

Klimato
-------

Rajgarh havas tropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas 1395 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter junio-septembro. En decembro apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 21-33 °C.

Vidindaĵoj
----------

Stacidomo
* temploj
* arkeologia muzeo
* reĝa palaco

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796112
* GND: 7747243-3
 |
**Rajmund Rapaics** [rapaiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rapaics Rajmund** estis hungara pastro, kanoniko, abato, profesoro, instruisto.

Rajmund Rapaics  naskiĝis la 1-an de januaro 1845 en Milano. Li mortis la 25-an de septembro 1909 en Eger.

Biografio
---------

Rajmund Rapaics frekventis mezlernejon en Eger, poste li studis teologion en Pest (urbo) kaj Vieno. Li pastriĝis en 1868, li doktoriĝis en la sekva jaro. Komence li instruis en Nyíregyháza, inter 1870 kaj 1880 en la ĉefepiskopa liceo en Eger. Li estis viclernejestro en 1875, post 4 jaroj li ricevis la titolon "kortuma pastro". Li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto en 1880, li estis dekano en la studjaroj 1884 kaj 1885, rektoro en 1900. post 3 jaroj li estis nomumita kanoniko, en 1906 abato. Li estas entombigita en Baziliko de Eger.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Egyetemes egyháztörténelem* (Universala eklezia historio), (1879-1889)
* *Beszéd, melyet az 1884-85. egyetemi tanév megnyitásakor mondott* (1884)
* *Egyháztörténelmi emlékek a magyarországi hitújítás korából* (1902)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri muzika stilo de la 19-a jarcento. Vidu ankaŭ la stilon salono (muziko), el la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. |

**Salonmuziko** estas nocio por facile komprenebla, ofte virtuozega aŭ sentimentala muziko. 

Krom la literatura salono ekzistis ankaŭ muzika salono, kiu ekde la komenco de la 19-a jarcento pligraviĝis. En la „salono" troviĝis privata, plejparte grandburĝa societo, kiu sekvis la muzikajn prezentadojn – diference al koncerto – pli supraĵe. Iamaniere salonmuziko estas la burĝa daŭrigo de la ĉambromuziko de la nobelaro en la 17-a kaj 18-a jarcentoj.

Salonmuziko kiel ĝenro konsistas plejparte el aranĝaĵoj de operaj kaj operetaj arioj samkiel de societaj dancoj. Krome ĝi konsistas el „poeziaj" instrumentaĵoj, kiuj rakontu historion aŭ kreu certan etoson. Franz Schubert skribis muzikon por la burĝaj salonoj de la Vienaj salonoj, kiun ankoraŭ nuntempe oni akceptas kiel koncertmuzikon. Kun la kreska komerciigo de la dommuziko meze de la 19-a jarcento ekestis ĝenro de salonmuziko, kiun oni ne plu prenis serioze kaj kiun kritikistoj kiel Robert Schumann aŭ *Adolf Bernhard Marx* atakis kaj nomis kiĉon. 

Prototipoj de salonpeco estas la *Gebet einer Jungfrau* (preĝo de virgulino, 1856) de *Tekla Bądarzewska*, iam ege ŝatata de la pianolernantinoj, aŭ de Charles François Gounod *Méditation sur le 1er prélude de Bach* (Ave Maria, 1852). Krom la muzikaj diletantoj, kiuj sindediĉis al la salonaĵoj, estis ankaŭ profesiuloj, kiuj ludis precipe akrobatan salonmuzikon: La komponisto Jacques Offenbach ekz. komencis sian karieron en la Parizaj salonoj kiel virtuozo de la vviolonĉelo; Franz Liszt brilis kiel pianovirtuozo en la salonoj.

Ekde la fino de la 19-a jarcento la salonmuziko fariĝis pli kaj pli etburĝa kaj publika kaj estis aŭdebla en multnombraj kafeoj kaj hotelhaloj. Krom la dancbandoj ekestis salonorkestroj kun aparta instrumentaro. La piano tenis sian dominan rangon. Per la evoluo de radio kaj gramofono la salonmuziko pli kaj pli malaperis kaj cedis lokon al pli novaj variantoj de la distra muziko.

Ekde 1980 la historia salonmuziko estas revalorigata kaj reludata de multaj ensembloj kiel ekz. la *Bremer Kaffeehaus-Orchester*, la *Salonorchester Köln* kaj *I Salonisti*. Muzikistoj kiel la *Palast Orchester*, *André Rieu* aŭ *Richard Clayderman* prezentas modernajn variantojn de salonmuziko.

Literaturo
----------

* Peter E. Gradenwitz: *Literatur und Musik in geselligem Kreise. Geschmackbildung, Gesprächsstoff und musikalische Unterhaltung in der bürgerlichen Salongesellschaft.* Stuttgart: Franz Steiner Verlag 1991. ISBN 3-515-05336-0
* Irmgard Keldány-Mohr: *Unterhaltungsmusik als soziokulturelles Phänomen des 19. Jahrhunderts.* Regensburg: Gustav Bosse Verlag 1977. ISBN 3-7649-2115-3
Strukturo de dekstrometorfano**Dekstrometorfano** (aŭ enantiomero de levometorfano) estas opieca analgeziko uzata kiel kontraŭtusilo. Ĝi ankaŭ estas uzata ekster kuracaj celoj kiel disocia drogo.

Historio
--------

Dekstrometorfano unue uziĝas kiel kontraŭtusa medikamento en 1958 en Usono kaj poste en la resto de la mondo. Ĝi tiam estis bona kromsolvo kontraŭ tusado kontraŭ kodeino, kiu estas opiido dependiga kaj anesteza. Origine produktata en pastela formo, dekstrometorfano tamen estas deprenita de libera komerco pro sia kromuzado kiel drogo. Oni tiam havis ideon disponigi ĝin nur kiel siropo, kun espero malkuraĝigo drogan uzon de ĝi (sed piloloj kaj pasteloj de ĝi reproduktiĝis en la 1990-aj jaroj).

La medikamento nun estas libere disponebla senpreskribe en multaj landoj (krom Danio, i.a.) kiel medikamento kontraŭ tuso.

Ĝia uzo kiel drogo estas ĝenerale nemulte disvastigata.

Vidu ankaŭ
----------

* Kodeino
* Drogo

* Dekstrometorfano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dekstrometorfano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kovrilpaĝo de la Dekretoj de Nueva Planta.
La **Dekretoj de Nueva Planta** okazigis la abolon fakte de la katalunaj polotikaj rajtoj de 1535).
Inter 1707 kaj 1716, la *Dekretoj de Nueva Planta* estis serio de dekretoj de Filipo la 5-a nuligis aŭ malpliigis la foruojn kaj morojn de la regnoj kaj teritorioj de Hispanio kiuj batalis kontraŭ li en la Milito de hispana sukcedo. Tiele malaperis la politikaj rajtoj kiujn havis la Regno de Aragono (ĝis tiam validaj en Aragonio kaj Katalunio) kiuj survivis dum la regado de la reĝoj de la dinastio de Habsburgoj en Hispanio. Ĝenerale ŝanĝis la politika kaj administra situacio de la lando kaj pro tio malaperis ankaŭ la rajtoj de la municipoj de la Regno de Kastilio. La ĝeneralaj institucioj de Kastilio etendiĝis al la orientaj teritorioj hispanaj nome Regno de Aragono. Fakte triumfis antikvaj planoj kiaj tiu de la Grafduko de Olivares.

En tiu direkto ekestis deviga la uzado de la kastilia lingvo kiel administra lingvo en preskaŭ ĉiuj institucioj kiuj ĝis tiam ne estis uzanta ĝin, laŭ la modelo centrisma de la Burbonoj kiun la absolutisma franca monarkio estis adoptinta ekde la epoko de Francisko la 1-a.

Notoj
-----

1. ↑  *Historia de España*, Alfaguara. Tomo IV. El Antiguo Régimen: Los Borbones ‘’Gonzalo Anes’’. (Aianza Editorial. Madrid 1978)ISBN 84-206-2998-7
**Aŭgmentita kvintsesta akordo** aŭ **aŭgmentita kvintsestakordo** estas kvarvoĉa akordo, kiu konsistas el maĵora trisono kun aŭgmentita sesto. La akordo egalas sone al dominantseptakordo, estas tamen traktata kaj dissolvata fundamente alie. La ĵaza harmoniscienco interpretas ĝin ankaŭ kiel tritono-anstataŭanto.

**Ekzemplo 1**: dominantseptakordo kun dissolvo:

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1. Dominantseptakordo sur C-maĵoro
2. Toniko F-maĵoro
 |

**Ekzemplo 2**: aŭgmentita kvintsestakordo kun dissolvo:

|  |  |
| --- | --- |
|  | 1. duobla dominanto F♯-maĵoro
2. dominanta kvarsesta fremdnoto
3. dominanto B-maĵoro
4. toniko E-maĵoro
 |

Dum kiam dominantseptakordo havas simplan dominantan funkcion, aŭgmentita kvintsesta akordo estas uzata duoble dominanta kaj per tio progresigita en la dominanton. Ĝi tamen ofte ne estas rekte kondukata en la dominanton, ĉar je tio ekestas problemoj kun la kontrapunkte ĝusta voĉkondukado (malkaŝaj kvintparaleloj). Kelkaj komponistoj, antaŭ ĉiuj Mozart, malatentis tamem en ĉi tiu speciala kazo la kvintparalelan malpermeson. Pro tio la Mozart-kvintoj, kiuj ekestas je rekta dissolvo de aŭgmentita kvintsesta akordo en la dominanton, validas kiel permesata escepto de la regulo.

La supraj notekzemploj bone montras, ke la septo de dominantseptakordo strebas supren, la aŭgmentita sesto tamen malsupren.

La funkciteorio interpretas la aŭgmentitan kvintsestan akordon kiel inversigo de dominanta septnaŭtakordo kun diminuita kvinto, eta naŭto kaj sen bazotono. En la supra ekzemplo la baza strukturo de la akordo estus jena:

|  |  |
| --- | --- |
|  | g – eta naŭto
e – eta septo
c – diminuita kvinto
a♯ – ega trito
(f♯) – pensata/manka bazotono |

Per tio ankaŭ fariĝas klare, ke la ekzempla akordo **ne** rilatas al la najbara C-maĵoro, sed al F♯-maĵoro. Pro la ebleco de enharmonia elŝanĝo romantismaj komponistoj uzis la aŭgmentitan kvintsestan akordon prefere por moduladoj.
**Perfektiga vojo (mistika pasio)** estas romano verkita en la hispana en 1902 de la hispana verkisto Pío Baroja. Ĝi konsistas el 60 titolitaj ĉapitroj kaj situas en unu el la aŭtoraj serioj aŭ trilogioj nomitaj *La vida fantástica* (La fantasta vivo), kiu ankaŭ inkludis: *Aventuras, inventos y mixtificaciones de Silvestre Paradox* kaj *Paradox rey*. Ĝi estas unu el la romanoj grupigitaj sub la etikedo de romanoj de 1902 kiu renovigis la hispanan literaturon de la komenco de la dudeka jarcento.

La romano estas specimeno de la hispana socio de la komenco de la 20a jarcento, ĝi portretas sociologiajn elementojn, kiel la malriĉeco, kaj la ĝenerala situacio de la tiea kaj tiama socio tiel ekonomia kiel kultura, la barbareco kaj la malkontento de la popolo. La ĉeesto de la filozofio de Schopenhauer kaj Nietzsche estas evidenta, precipe en estetikaj kaj mistikaj aŭ religiaj aludoj.

Intrigo
-------

La ĉefrolulo, *Fernando Ossorio*, estas konfuzita junulo kun turmentita animo, pro forta ekzistadismo, ĉar liaj spertoj ĉiam estis ligitaj al morto. La rolulojn kiujn li renkontas estas ĝenerale ideoj, aŭ reprezentas la socian aŭ profesian kategorion pri kiu Baroja havas ion por diri. Fernando entreprenas vojaĝon kun celo, sufiĉe puriga, de Madrido al *Levante*, nome la orienta parto de Hispanio, dum kiu li provas venki siajn mensajn malekvilibrojn kaj sian maldiligenton, orientigi sin al volo kaj ago kaj reakiri perditan kontakton kun la naturo. Kvankam li ne emas esti atinginta ĝin, estas fine kie li rimarkas, ke ĉio, kio okazis, lia tuta vojaĝo, helpis lin kompreni, ke li estas decidita atingi tion, kion li volas kaj ke li havas la forton por fini sian vojaĝon. Daŭrigante ĉi tiun kontraŭreligian sintenon, en Madrido, estante kun Laura (ŝia onklino), ŝi proponas kisi kaj karesi lin ene de la preĝejo de Sankta Andreo, Laura faras skandalon kaj atentigas la ĉeeston de Kristo. Fernando nokte havas halucinon kaj komencas vidi Kriston, kiu rigardis lin: "Li ne estis vivanta Kristo el karno, nek bildo de Kristo; li estis mumio Kristo (…), kiu ŝajnis esti resurektita el la mortintoj, kun pruntita karno, ostoj kaj haroj".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746820
 |
**Deksep momentoj de printempo** (ruse: *Семнадцать мгновений весны*) estas la fama sovetia spiona filmserio reĝisorita de Tatjana Lioznova baze de unu el romanoj pri *Ŝtirlic* de Julio Semjonov. Ĝi estas 12-parta kaj rakontas pri sovetia spiono *Ŝtirlic* (*Max Otto von Stierlitz* kaj *Maksim Maksimoviĉ Isajev*) montrante 17 tagojn el lia vivo dum lastaj monatoj de la dua mondmilito.

Enhavo
------

Kelkaj naziaj estroj, komprenante, ke Hitlero baldaŭe malvenkos, provas amikiĝi kun Usono kaj Britio sen sciigi Sovetunion pri ĉi tiu ideo. La soveta spiono *Ŝtirlic* scias pri ĝi kaj provas malamikigi diferencajn naziajn estrarojn per ĉi tiu afero.

La ĉefa nazia estro, kiun *Ŝtirlic* uzas por malamikigi germanan estraron, estas Martin Bormann. Kun *Ŝtirlic* alianci volas ankaŭe la gestapano Heinrich Müller, kiu donas al *Ŝtirlic* longan lecionon pri tio, kiel luktos nazia ideo sub estro de Bormann post malvenko de Hitlero. Antaŭ Bormann mesaĝu al Hitlero pri malfidelo la malfidelantoj mensogas al Hitlero, ke ilia celo estus alia, kaj la teamo de Bormann malvenkis.

Sed Stalino ricevas pruvojn pri la afero kaj insultas Usonon kaj Brition pri ilia ideo. La ideo malsukcesas. La naziaj estroj, kiuj estis aliancoj de *Ŝtirlic* (Bormann kaj Müller), eskapas punon, kaj ne estas sciata, kien ili malaperas (same okazis reale).

Interese
--------

La filmo estas senkolora. Ĉi tio helpis al aŭtoroj meti en filmon realajn videojn anstataŭ aktori (saman manieron oni uzis, ekzemple, en la filmo Hundoj, ĉu vi volas vivi senmorte?).

"Vera arjo" Heinrich Müller estas aktorita de Leonido Bronevoj, kiu estas judo. Dum verko aŭtoroj ne havis foton de reala Müller. Poste okazis, ke li aspektas tute alie. Ne tre ĝuste aspektas ankaŭ Karl Friedrich Otto Wolff (aktorita de Vasilijo Lanovoj. Sed kelkaj gravaj nazioj aspektas ĝuste, kaj familianoj de ili laŭdis aŭtorojn pro ĉi tio (ekzemple, ĉe Walter Schellenberg aktorita de Olego Tabakov).

Bormann estas aktorita de fama sovetia poeziisto-kantisto Georgo Vizbor.

*Ŝtirlic* estas nereala persono, sed la provo de nazioj amikiĝi kun Usono kaj Britio sen Sovetunio vere ekzistis. Vere apartenis ĝin Karl Wolff.

La filmo estis tre populara en Sovetunio, kaj dum oni ĝin montru per televido eĉ kriminalaĵoj maloftiĝis.

Oni kreis koloran version de filmo per modernaj komputiloj. Sed ne ĉiu ŝatas la aferon. La aktoro Vjaĉeslavo Tiĥonov (filma *Ŝtirlic*) nomis la aferon *insulto*. La versio estas iom malpli longa ol originalo (oni opinias, ke originalo enhavis multon da negravaĵoj) kaj imaga kadro estas aliigita por modernaj komputilaj ekranoj (la aliigo iom pereigis imagon).

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Deksep momentoj de printempo* ĉe IMDb (angle)
Camilo Torres Tenorio
**Camilo TORRES** (Popajano, Nova Granado, 22a de novembro de 1766 - Santafé de Bogotá, 5a de oktobro de 1816) estis advokato, intelektulo, politikisto, estro kaj martiro kiu estris la movadon por la unua sendependo Nova Granado, nune Kolombio. Pro sia enorma kapablo oratora, pasis al historio kiel *El Verbo de la revolución* (la revolucia vorto). Jam en 1793 suferis persekutadon ĉar havis en sia biblioteko librojn en franca, kiuj estis alportitaj al la Inkvizicio. En 1809 li sendis plendan dokumenton (pri maljusta situacio de krioloj) al la hispana registaro kiu tiam estis konfuze inter la diversaj Juntoj, kaj flate ĝi ne alvenis al ricevonto.

La 15an de novembro de 1815 li estis elektita Prezidento de la Unuiĝintaj Provincoj de Nova Granado. La 12an de marto de 1816, post la parta malvenko de la trupoj de Custodio García Rovira en Cachirí kaj tiu definitiva en El Socorro, rezignis al la posteno kun la guberniestro de Kundinamarko, nome José María García Hevia. Tiam li defendis federalan sistemon.

La hispana generalo Pablo Morillo persekutis la sendependistojn kaj en julio de 1816 Torres estis kaptita kaj mortpafita 5an de oktobro de tiu jaro. La hispanoj krome dispecigis la kadavron por terurigi la loĝantaron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Camilo Torres Tenorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kategorio Camilo Torres Tenorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Camilo Torres Tenorio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Biografio de Camilo Torres Arkivigite je 2007-10-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Camilo Torres en la retejo de la Biblioteca Luis Ángel Arango Arkivigite je 2012-07-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 482005
* GND: 137960883
* LCCN: no00093489
* VIAF: 48779388
* ISNI: 0000 0000 0055 6149
* SUDOC: 159709563
* BNF: 124160045
* BNE: XX1634203
 |
Komputila ŝajnigado: deklivglitado en la kantono San Mateo apud San Francisco, 1997
**Deklivglitado**, **teramasmoviĝo** aŭ  **deklivmoviĝo** estas geomorfologia procezo, ĉe kio la grundoj, regolito kaj rokoj sub enfluo de la gravito glitas alvalen. La glitado de la teramasoj povas okazi en formo de malrapida glitado, aŭ pli rapida fluado, sed ankaŭ la teramasoj povas fali aŭ renversigi. La proceso povas daŭri sekundojn aŭ jarojn. Tiu amasa moviĝado povas okazi ĉe la tera surfaco aŭ ĉe submara tereno. Eĉ sur Marso kaj Venuso oni povis observi similajn okazaĵojn.

Terglitado en Salvadoro.

Okazoj
------

Oni distingas jenajn surfacajn eroziojn (denudacio):

* + faligadoj
		- ŝtonfalo,
		- rokfalo
		- montfalo
	+ glitado
		- slumpo (rotacia bloka glitado)
		- terglitado, montoglitado
		- vulkana rokfrakasaĵa lavango
	+ fluado
		- ŝlimfluo
		- laharo, ŝlimfluo de vulkana aliviaĵo
		- grundfluado
		- grundrampado,
		- vegetaĵglito
		- moviĝo de ŝtonaĵhaldo
		- blokglaĉero

La signifo de akvo en amasmoviĝo
--------------------------------

Deklivglitado post altakvo.
Isfjorden, Spicbergo, Norvegio.
Akvo povas pligrandigi la stabilecon de deklivo aŭ malpligrandigi. Tio dependas de la akvoamaso. Malgrandaj amasoj povas pligrandigi la stabilecon de grundo pro la surfaca tensio de la akvo.

Se estas tro da akvo, la akvo fariĝas glitrimedon kiu pligrandigas la procezojn de la erozio. Oni povas kompari tion kun sablejo. Oni povas konstrui sablejon nur el humida sablo. Tro da akvo kaŭzas la forfluon de la sablo kaj se estas tro seka sablo ĝi ne povas teni la formon.

Kialoj de amasmoviĝoj
---------------------

Grundoj kaj regolitoj restas sur la deklivo, tiom longe kiam la gravito estas malpli forta ol la frota potenco. Faktoroj, kiuj povas malgrandigi la froton povas esti:

* sisma  aktiveco
* troŝarĝado pro konstruaĵoj
* pli alta grunda humideco
* malpli da radikoj
* veterdisfalo pro frostaltiĝo
* bioturbado
* submaraj gashidratoj

Fontoj
------

* Monroe, Wicander: The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution. eldonejoThomson Brooks, Cole, 2005, ISBN 0-495-01020-0
* Selby, M.J.:Hillslope Materials and Processes, dua eldono, eldonejo Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-874183-9
* A. H. Strahler und A. N. Strahler: *Physische Geographie*, 3. Auflage. UTB, Stuttgart, 2005, ISBN 3-8252-8159-0
* Sebastian Krastel: *Submarine Hangrutschungen: eine (unterschätzte) Naturgefahr?*, IFM Geomar, Leibniz-Institut für Meereswissenschaften an der Universität Kiel, 15. März 2011,

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Deklivglitado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Projekt *Rutschungsdatenbank Rheinland-Pfalz* des Landesamts für Geologie und Bergbau Arkivigite je 2016-01-07 per la retarkivo Wayback Machine (abgerufen am 12. Mai 2014)
**Erzsébet Tusa** [erĵEbet tuŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tusa Erzsébet** estis hungara pianisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Ernő Lendvai.

Erzsébet Tusa  naskiĝis la 5-an de januaro 1928 en Budapeŝto, ŝi mortis la 24-an de aŭgusto 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erzsébet Tusa frekventis kalvinanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1948. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Pál Kadosa kaj Ernő Dániel (pianisto). Inter 1949 kaj 1954 ŝi instruis en muziklernejo de Szombathely, inter 1954-1957 en muziklernejo de Győr, inter 1957-1961 en muzika mezlernejo de Szeged, inter 1961-1970 en muzika mezlernejo de Budapeŝto. Intertempe ekde 1967 ŝi apartenis ankaŭ al la hungara filharmonio, helpe de tio ŝi faris pianistajn turneojn ankaŭ eksterlande. Inter 1976-1983 ŝi instruis en la Muzikarta Altlernejo, inter 1989-2004 en Tokio. Ŝi ricevis 6 premiojn inter 1968 - 2012.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* Megtervezett véletlenek (1989)
* …szigetre mentett magvak… ( 1990)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* István Lantos

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Erzsébet Tusa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607182
* GND: 173696899
* LCCN: n85367777
* VIAF: 24799745
* ISNI: 0000 0000 2452 4280
* SUDOC: 172585279
* BNF: 14016421f
* MBA: a7b368d2-4b3f-4127-b121-82f788f26a9a
* NKC: xx0181540
 |
***Ludovic Rodo*** estas la artnomo de **Ludovic Rodolphe Pissarro** (1878-1952), franca pentristo, esperantisto, filo de la pli konata Camille Pissarro.

Ludovic lernis la pentrarton pere de sia patro, kaj ricevis influon ankaŭ de diversaj kolegoj kaj lernantoj de tiu ĉi. Li ankaŭ estis tre proksima al la patro, kaj estis la ununura el la filoj kiuj ĉeestis dum ties morto, en 1903. Post tio li foriris kun sia frato Lucien al Londono kie ili klopodis mem elstari kiel artistoj.

En 1915, li organizis propran klubon, la *Grupon de Monarro*.

Li rilatis al anarĥiistaj rondoj. Ludovic kontribuis per desegnaĵoj al numeroj de la humur-gazeto *La Pirato*, redaktita de Raymond Schwartz inter 1933 kaj 1935.

Li ankaŭ aktivis en la esperantista laborista movado. Li prezentis bruston de Zamenhof en la Salono de Parizo de 1935 kaj pentritan portreton en la Salono de Rueno (fr. Rouen) de 1934.

Li estis la aǔtoro de «Vivo de Pissaro» eldonita de la Portugala Eldona Rondo, Porto, 1948.

Poŝtkarto desegnita de Rodo por la unua Laborista E-Kongreso en 1914, kiu ne okazis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ludovic Rodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artaĵoj de Ludovic Rodo kun rilato al Esperanto
* Analizo pri li kiel pentristo Arkivigite je 2007-09-11 per la retarkivo Wayback Machine (en la angla)
* Liberpensuloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 199146
* GND: 1081906618 188470891, 1081906618
* LCCN: n90610028
* VIAF: 234145542558396640234 110995989, 234145542558396640234
* ISNI: 0000 0001 1690 3739, 0000 0000 8466 7224
* SUDOC: 058412867
* BNF: 12013409k 149663808, 12013409k
* ULAN: 500006518
* RKD: 51221
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ambaŭ vivoj de onklino Mici,** origine hungare *Mici néni két élete* estas sukcesa filmo en Hungario.

*Onkl(in)o estas en la hungara lingvo pli vaste uzata: se iu havas jam la aĝon, laŭ kio li/ŝi povas esti onkl(in)o, tiam la gejunuloj uzas la vorton onkl(in)o, kiel estima vorto. En Esperanto Károly Bodó uzis unue tiun formon en la tradukaĵoj.*

Rolantoj
--------

* Manyi Kiss, titolrolo (en teatra versio Judit Tóth)
* Antal Páger, amindumanto de Mici
* György Győrffy, kuracisto
* Gellért Raksányi, Zoltán Gera (aktoro), Gábor Agárdy, Mária Sulyok, Flórián Kaló, Mária Mezey, József Szendrő, Ilona Kállay, László Keleti (aktoro), Mária Keresztessy, László Kozák, László Misoga, Nusi Somogyi, Ottó Szokolay, József Zsudi kaj aliaj

Historio
--------

La historio okazas en la fruaj 1960-aj jaroj. La filmo estas senpolitika kaj spegulas la tiutempan hungaran vivon.

Mici, la iama kantistino vivas sola kaj kiel maljunulino, aperas problemo pri memzorgado. Tial ŝi serĉas kaj trovas junan geedzan seninfanan paron, kun kiuj ŝi faras kontrakton. Unuparte la gejunuloj rajtas loĝadi ĉe Mici, aliparte ili devas zorgadi, eĉ flegi Mici-n. Tiu stato ne daŭras longe, ĉar aperas Antal Páger, kiu komencas amindumadi al Mici, ĉar li bone rememoras pri la iama talentulino. Mici tute ŝanĝiĝas, rejuniĝas. Aliparte la junulino estas graveda, kion ŝi ne volas konfesi. Okazas, ke Mici kaj la amato vespere iras dancadi en amuzejon. Hazarde ankaŭ la geedza paro tie amuziĝas. Dum mallonga tempo ili vidas unu la alian, sed neniu kredas al la okuloj. Ili supozas, ke tio estis optika trompiĝo aŭ estis nur similulo. Mici hejmenvenas pli frue, ol la geedza paro kaj tuj enlitiĝas. La alvenanta paro spertas, ke Mici estas hejme...

La historio mem estis tiel sukcesa, ke oni faris el la historio ankaŭ teatraĵon en 2010 en Teatro József Attila.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Amatora radioastronomio** estas parto de la amatora astronomio, kiu okupiĝas pri observado de astronomaj objektoj sur radio-frekvencoj.

Instrumentoj
------------

Amatoraj-Radioastronomoj produktas siajn instrumentojn plej ofte mem. Ili ofte uzas haveblajn komponentojn el aliaj teknikaj kampoj, kiel satelito-parabolantenoj, LNB-konvertiloj aŭ riceviloj.

Observadoj
----------

Pro la relative malgrandaj antenoj de la amatoroj, kiuj malofte estas pli grandaj ol 3 metrojn longaj, kaj pro la tial malalta sensitiveco kaj diserigebleco la amatoroj plej ofte devas sin limigi al observado de objektoj en nia sunsistemo kaj pli fortaj radiofontoj en nia galaksio. Kelkaj amatoroj sukcesis jam, observi pulsarojn.

Observado de la suno
--------------------

Jam el simplaj komponentoj oni povas kunmeti radioteleskopon por observado de la Suno. 

Observita estis ekzemple erupcio de la Suno la 30-an de aŭgusto 2002. Observita estis je du frekvencoj samtempe. En la diagramo aperas en blua koloro la frekvenco 430 MHz (70cm), en ruĝa la frekvenco 2400 MHz (13 cm). La rezultoj koincidas bone kun tiuj de la satelitoj GOES 8 kaj 10.

Uzataj estis je 430MHz kvar-etaĝa Yagi-Uda-Anteno kun 21 db antena gajno (amplifa faktoro) de 21 dbi kaj por 13 cm parabolanteno (parabolforma lada spegulo) kun diametro 136 cm kaj gajno de 25 dbi. La antenoj estis turnigitaj daŭre en direkton de la suno per paŝmotoroj.

Riceviloj estis radio-amatoraj, kiuj estis modifitaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amatora radioastronomio Arkivigite je 2011-07-17 per la retarkivo Wayback Machine
La retejo **h2g2** estas kunlaborata retenciklopedia projekto kun sidejo en Britio. Ĝi priskribas sin mem kiel "nekonvencia gvidilo al vivo, la universo, kaj ĉio", en la spirito de la fikcia verko *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* el la sciencfikcia serio de samnoma bildoliteraturo de Douglas Adams. Ĝi estis fondita de Adams en 1999 kaj administrata de BBC inter 2001 kaj 2011.

La intenco estis krei gvidilon fokusite al Tero kiu ebligi la membrojn kunhavi informaron pri sia geografia areo kaj lokaj lokoj, agadoj kaj negocoj, por helpi homojn decidi kien ili iru kaj kion ili trovu tie. Ĝi kreskiĝis el enhavo de temoj kiel restoracioj kaj receptoj, al kvantuma teorio kaj historio. Eksplicita reklamado de negocoj estis malpermesata kiam la retejo estis administrata de BBC, sed rezencoj de klientoj estis permesitaj.

La enhavo de la projekto estas verkita de registritaj "Researchers" (esploristoj) en ties retejo. Artikoloj verkitaj de esploristoj formas la gvidilon "Guide" kiel tuto, kun "Edited Guide" (eldonita gvidilo) konstante kreita el faktaj artikoloj kiuj jam estis reviziitaj per la sistemo de "Kolega reviziado". La eldonita gvidilo inkludas kaj tradiciajn enciklopediajn temojn kaj pli idiosinkraziajn proponojn, kaj artikoloj en la eldonita gvidilo foje celas iom pli humoran stilon.

Notoj
-----

1. ↑  "Web watch; New favourites", 7a de majo 2005, paĝoj 5.
2. ↑  Jackson, Andrew, "Web wonder", Majo 2009, paĝoj 19.
3. ↑  "Hitchhiker's Guide web site moves to BBC". Telecomworldwire. 23a de februaro 2001.
4. ↑  Tomlinson, Heather (4a de marto 2001). "Hitchhiker's Website Goes Home To Auntie".[*rompita ligilo*] Independent (UK). London. pp. 3 (Business section).
5. ↑   House Rules for h2g2 (28 Jun 2013). Alirita 21a de aprilo 2015. – *No Spitting. The lawyers wanted to know what rules we needed, and we said 'The usual ones, plus "No spitting" please.' So there you go: no spitting. Many thanks. Oh, and beware of the Leopard.*
6. ↑  Hurrell, Nick, "Nick Hurrell, the Chief Executive of M&C Saatchi and the Chairman of EMCSAATCHI, looks at the Hitchhiker's Guide to the Galaxy Online", 13a de oktobro 2000, paĝoj 14 (Private Surf section).
7. ↑  McMurray, Sandy, "Sites for Beginners, Students and Clones", 15a de aŭgusto 2001, paĝoj 53 (Connect section).

 – *Another site, created by Douglas Adams, comes at the encyclopedia idea from a different, funnier angle.*
**Amatitán** estas unu el la 124 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Amatitán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 005.

Geografio
---------

**Amatitán** apartenas al la regiono Valles. Al la regiono Valles entute apartenas 14 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13435 loĝantojn. El tiuj estis 6616 viroj kaj 6819 virinoj. La komunumo havas surfacon de 207,44 km². La meza alteco estas 1260 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 26,1 C. En la komunumo estas 951,7 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3435 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3143 estis alfabetoj kaj 280 analfabetoj. Do 8.15 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 3536 virinoj. El tiuj estis 3159 alfabetoj kaj 368 analfabetoj. Do 10,41 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Amatitán vivis 9775 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 3 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,031 %en la koncerna jaro de la loĝantaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amatitán Arkivigite je 2007-05-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Loko de la komarko *Cuencas Mineras* en la nordo de la provinco Teruelo en sudo de Aragono.
***Cuencas Mineras*** [KŬENkas miNEras] (Minbasenoj) estas komarko de Aragono (Hispanio) en la nordo de la provinco Teruelo. Ties administracia ĉefurbo estas Utrillas kaj la ĉefurbo histori-kultura estas Montalbán. Ĝi havas areon de 1407,60 km² kaj populacion de 7 960 loĝantoj.

La komarko enhavas 30 municipojn kaj 43 loĝlokojn, ĉiuj el ili apartenantaj al la provinco Teruel kaj al la regiono Aragono. La plej gravaj kaj loĝataj municipoj de la komarko estas Utrillas (2978 loĝ.) kaj Montalbán (1233 loĝ.).

Municipoj
---------

Municipoj de la komarko *Cuencas Mineras*.
La komarko enhavas la jenajn 30 municipojn:

* Alcaine
* Aliaga
* Anadón
* Blesa
* Cañizar del Olivar
* Castel de Cabra
* Cortes de Aragón
* Cuevas de Almudén
* Escucha
* Fuenferrada
* Hinojosa de Jarque
* La Hoz de la Vieja
* Huesa del Común
* Jarque de la Val
* Josa
* Maicas
* Martín del Río
* Mezquita de Jarque
* Montalbán
* Muniesa
* Obón
* Palomar de Arroyos
* Plou
* Salcedillo
* Segura de los Baños
* Torre de las Arcas
* Utrillas
* Villanueva del Rebollar de la Sierra
* Vivel del Río Martín
* La Zoma

Geografio
---------

La komarko limas norde kun *Campo de Belchite*, okcidente kun Jiloca, sude kun Maestrazgo kaj *Comunidad de Teruel* kaj oriente kun *Bajo Martín* kaj Andorra-Sierra de Arcos. Tri riveroj fluas tra la teritorio: nome Aguasvivas, Martín kaj Guadalope, ĉiuj el ili alfluantoj de Ebro.

Ekonomio
--------

Stratoj de la historia urbo Montalbán.
Kiel sugestas la nomo, la komarko estis tradicie minenhava, kun minoj de karbo (en variaĵo konata kiel lignito), fero, gipso, plumbo kaj salo. Ekde komenco de la 20-a jarcento kun la disvolvigo de la minsektoro, la ekonomia aktiveco pri minado estis la ĉefa enspezofonto.

La fermo de la lasta karbomino en 2003 rezultis en neceso de industria transformado. La instalado de kelkaj entreprenoj en la industria zono *Cuencas Mineras* en Montalbán (inter kiuj *Casting Ros*, por fabrikado de pecoj por la aŭtomobila industrio) klopodas reaktivigi la komarkan ekonomion. La komarko tamen suferis la perdon de 15 000 loĝantoj laŭlonge de la lasta jarcento.

Pri agrikulturo, la ekstremaj temperaturoj kaj la malmulta profundeco de la kultivebla grundo malhelpas la disvolvigon de tiu sektoro, limigitan al kultivoj sen irigacio. Pro tiu, tiu teritorio neniam havis fortan agrikulturon, tute duaranga kompare kun la minado. En 2004, tiu sektoro kontribuis nur per 10% al la komarka malneta valoro.

Vidu ankaŭ
----------

* Provinco Teruelo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cuencas Mineras en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Comarca Cuencas Mineras, en comarcaacomarca.com
* Comarcalización de Aragón, Cuencas Mineras


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801029
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankagorĝa kosifo** |
| --- |
|  |
| Blankagorĝa kosifoBlankagorĝa kosifo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cossypha* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. humeralis'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cossypha humeralis****(Smith, 1836) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankagorĝa kosifo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankagorĝa kosifo** (***Cossypha humeralis***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro *Cossypha* kiu enhavas afrikajn insektomanĝantajn speciojn kun nigraj kaj helaj zonoj en vizaĝo kaj oranĝecaj subaj partoj.

Plenkreskulo de tiu specio havas grizajn suprajn partojn kun tre rimarkindan nigran vizaĝon el la beko al la orelzono, multe pli larĝa ol ĉe aliaj kosifoj kaj tre kontrasta inter du blankaj areoj nome la superokula strio, komuna en aliaj samgenranoj, kaj tre **blanka gorĝo**, kio nomigas la specion kaj etendiĝas al supra brusto, dum pli sube nuanciĝas al heloranĝa en flankoj kaj ventro. La flugiloj estas nigrecaj kun blanka centra zono kiu videblas el ŝultroj kiel subena strio. Estas oranĝaj la pugo kaj eksteraj vostoplumoj en bazo dum la centraj kaj anguloj estas malhelbrunecaj al nigrecaj. La beko estas nigreca kaj kruroj kaj piedoj el malhelbrunecaj al nigrecaj.

Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome en Bocvano, Mozambiko, Sudafriko, Svazilando kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas seka savano kaj subtropika aŭ tropika seka arbustaro.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cossypha humeralis[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**Amaterasu** estas la sundiino de la ŝintoismo, plej grava el la Dioj *kami*, ĉar de ŝi devenas - laŭ la japana mitologio - la japana imperiestra familio. Fratoj de Amaterasu estas la Luna Dio Cukujomi (kiu estis ŝia edzo kaj estro de la nokto) kaj la Tempesta dio Susanoo. Originale, Amaterasu dividis la regadon de la ĉielo kun Cukujomi, lia edzo kaj frato, ĝis kiam li murdis la diinon de la manĝaĵo, Uke Moĉi. Ŝi ofertis al li manĝaĵon abomenindan, pro kio Cukujomi murdis ŝin, konfuzite Amaterasu. Cukujomi estis etikedita kiel fi-dio, ŝi disiĝis de li kaj same disiĝis tiel la nokto kaj tago.

La plej malnovaj rakontoj aperas pri Amaterasu en la du plej malnovaj japanaj tekstoj el la 8-a jarcento, Kojiki kaj Nihon Ŝoki. Amaterasu estiĝis de maldekstra okulo de Dio Izanagi, kiu donacis al ŝi juvelŝtonan kolĉenon kaj komisiis la prizorgadon de Takamagahara, rezidejon de la Dioj.

Oni sendis ŝian fraton Susanoo por regi la marsurfacon. Li misuzis la donitan potencon kaj detruis rizkampojn, loĝejon de la fratino, fine li ĵetis senmfeligitan ĉevalon en ŝian teksadejon. Amaterasu indigniĝis kaj retiriĝis en kavon, pro kio la Tero iĝis malhela. La dioj decidis allogi ŝin el la kavo, pro tio la diino Ama no Uzume prezentis sufiĉe obscenan, komikan dancon. Amaterasu iĝis scivolema pri la bruo kaj la ridado kaj iomete deŝovas la fermantan ŝtonon, tiam ŝi ekvidas sian spegulan bildon, ĉar la aliaj dioj metis tien spegulon.

La ĉefa kultejo de Amaterasu estas la Ise-Sanktejo, kie ŝin reprezentas spegulo kiel unu el la tri Japanaj imperiestraj trezoroj (la pliaj du estas juvelo kaj glavo).

Post kiam infano de Susanoo transprenas la regadon sur la Tero, Amaterasu sendas sian nepon Ninigi el la ĉielo, por regi la japanan insulon. Tio sukcesas kaj la prapranepo de Ninigi iĝas Ĝimmu, unua estro de Japanio. Tiel ĉiu imperiestro de Japanio devenas de Amaterasu, laŭ la mitologio.

* Kategorio Amaterasu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390358
* LCCN: no2015098225
* VIAF: 5979154983550967860005
* SUDOC: 078601703
* BNF: 12105901n
* NDL: 00956394
 |