recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pumprezerva akvoenergia centralo
**Pumprezerva akvoenergia centralo** aŭ mallonge "pumpcentralo", estas akvoenergia centralo, kiu helpas la reguligon de la kurenta provizado, ĉar ĝi povas fordoni (rezerva funkcio) aŭ akcepti (pumpila funkcio) elektran energion.

La pumpcentraloj rezervas potencialan energion en formo de akvo, deponita en pli alte situanta baraĵlago.

Oni jam konstruas pumpcentralojn ekde la 1920-aj jaroj. La unua granda pumprezerva akvoenergia centralo estis ekfunkciigita en 1930 – evoluigita far Arthur Koepchen – Pumpcentralo Koepchenwerk de RWE en Herdecke ĉe Ruhr.

Specifaĵoj
----------

Male al la normalaj akvoenergiaj centraloj, pumprezervaj centraloj produktas nur escepte *"puran kurenton"*, se oni plenumis jam la energibezonon de la pumpiloj. Ili estas traktitaj en la leĝoj de Germanio kiel *"konvenciaj energiocentraloj"*.

Ecoj:

* dudirekta funkcio (unu turbino funkcias ĉe malalta energioprezo la generatoro kiel energiokonsumanta motoro kaj pumpas la akvon supren kaj male, kiam la kurenta prezo altiĝas. Tiel la pumpilcentralo eluzas la prezodiferencon inter la pinta kaj malalta kurentobezonoj.

*legu:* premaera pumpilcentralo

Funkciado
---------

Kiel skribite, la sistemo funkcias kiel reŝargebla baterio, akumulatoro.

La instalaĵa konstruo de akvoenergiaj pumpilcentraloj similas al tiu de normalaj **akvoenergiaj centraloj**, sed ili ne havas naturan akvoalfluon el la supra loko. Ili devas unue pumpi la necesan akvomason supren, tiel kreante gravitan energion.

Oni eluzas la ofte nokte rezervitan (gravitan) energion, se okazas abrupta bezono dumtage. Tiam la akvo fluas tra la turbinoj suben.

Ĉar la rezervita energio dependas de la alto, tiel bone eluzeblas tiucele la krutaj partoj de Alpoj.

Ekonomio kontraŭ Ekologio
-------------------------

La pumpilcentraloj redonas nur ĉ. 70–80 % de la foruzita energio, tiel ili ŝajnas el ekologia vidpunkto sensencaj, sed fakte ili bone eluzas la prezodiferencon inter la pinto- kaj noktokonsumo.

Signifo
-------

Dum la tradiciaj energiocentraloj produktas daŭre, senĉese la energion,
ĝi povas reguli la nebezonatan kurentan kvanton en la landa elektra sistemo, ĝi regulas tiel ankaŭ la ekonomiajn riskojn. Oni antaŭvidas kreskon de ties signifo kun kresko de produkto de renoviĝantaj energioj, kiuj estas produktataj neantaŭkalkuleble (vento, suno, biomaso).

Ekzistas ankaŭ pumpcentraloj, kiuj laboras per aerpremo aŭ marakvo.

  

* Kategorio Pumprezerva akvoenergia centralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En matematiko, la **preciza supra rando** de orda aro *S* estas la plej malgranda elemento, kiu estas pli granda ol aŭ egala al ĉiu ero de *S*. Ĝi estas ankaŭ nomata **supremo** (notacio: **sup**). La preciza supra rando povas aparteni aŭ ne aparteni al la aro *S*. Se *S* enhavas la plej grandan elementon, tiam tiu estas la preciza supra rando; kaj se ne, tiam la preciza supra rando ne apartenas al la aro.

Precizaj supraj randoj estas ofte konsiderataj por subaroj de reelaj nombroj, racionalaj nombroj, aŭ iuj aliaj konataj matematikaj strukturoj por kiu estas klara kio ĉu iu ero estas "pli granda ol aŭ egala" al alia ero. Sed la difino povas esti ĝeneraligita facile al la pli abstrakta opcio de orda teorio kie oni konsideras ajnan parte ordajn arojn.

Ĉiukaze, precizaj supraj randoj devas ne esti konfuzitaj kun *minimumaj* superaj baroj, aŭ kun maksimuma aŭ plej granda eroj.

Preciza supra rando de aro de reelaj nombroj
--------------------------------------------

En analitiko la **preciza supra rando** aŭ **supremo** de aro *S* de reelaj nombroj estas signifita per sup(*S*) kaj estas difinita kiel la plej malgranda reela nombra kiu estas pli granda ol aŭ egala al ĉiu nombro en *S*. Grava propraĵo de la reelaj nombroj estas ĝia kompleteco: ĉiu nemalplena subaro de reelaj nombraj kiu estas barita desupre havas precizan supran randon. Se, aldone, oni difinas sup(*S*) = −∞ kiam *S* estas malplena kaj sup(*S*) = +∞ kiam *S* estas ne barita desupre, do *ĉiu* subaro de reelaj nombroj havas precizan supran randon (vidu artikolon etendita reela nombra linio).

Ekzemploj:

{\displaystyle \sup\{1,2,3\}=3}
{\displaystyle \sup\{x\in \mathbb {R} :0<x<1\}=\sup\{x\in \mathbb {R} :0\leq x\leq 1\}=1}
{\displaystyle \sup\{x\in \mathbb {Q} :x^{2}<2\}={\sqrt {2}}}
{\displaystyle \sup \left\{(-1)^{n}-{\frac {1}{n}}:n=1,2,3,\ldots \right\}=1}
{\displaystyle \sup \mathbb {Z} =\infty }
{\displaystyle \sup\{a+b:a\in A{\mbox{ and }}b\in B\}=\sup(A)+\sup(B)}
La preciza supra rando de *S* povas aparteni aŭ ne aparteni al *S*. Aparte, en la tria ekzemplo la preciza supra rando de aro de racionalaj nombroj estas malracionala (kio signifas ke la racionaloj estas ne kompleta metrika spaco). Tamen, se la preciza supra randa valoro apartenas al la aro tiam ĝi estas la plej granda ero en la aro. La termino *maksimuma ero* estas ankaŭ sinonima se temas pri reelaj nombroj aŭ iu alia tute orda aro.

Vidu ankaŭ
----------

* Preciza malsupra rando
* Maksimumo kaj minimumo

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |

* Kategorio Preciza supra rando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Punch; aŭ, The London Charivari*** estis brita ĉiusemajna gazeto de humuro kaj satiro establita en 1841 fare de Henry Mayhew kaj la gravuristo Ebenezer Landells. Historie, ĝi estis plej influa en la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj, kiam ĝi helpis stampi la termino "cartoon" (kartuno) en sia moderna senso kiel humura ilustraĵo.

"True Humility" de George du Maurier, originale publikigita en 1895.Post la 1940-aj jaroj, kiam ties cirkulado pintis, ĝi venis en longdaŭran dekadencon, kaj fermiĝis en 1992. Ĝi estis revivigita en 1996, sed refermiĝis en 2002.

Post monatoj de financaj malfacilaĵoj kaj manko de merkata sukceso, Punch iĝis esenca por la Britaj salonoj pro sia rafinita humuro kaj foresto de ofenda materialo, ĉefe rigardite kontraŭ la tiama satira gazetaro. *The Times* kaj la dimanĉaj eldonoj de *News of the World* uzis malgrandajn pecojn el Punch kiel kolumnaj plenigaĵoj, havigante al la gazeto senpagan reklamadon kaj nerekte garantiante gradon de respektendeco, privilegio ne atingita de aliaj ilustritaj publikaĵoj. Punch pluhavos amikan rilaton ne nur kun *The Times* sed ankaŭ kun ĵurnaloj kiuj celis intelektajn publikojn kiel *Westminster Review*, kiu publikigis 53-paĝan ilustritan artikolon pri la unuaj du volumoj de Punch.

Hegemonie en legantonombro kaj populareco tra la cetero de la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj, *Punch* estis la sukcesa historio de tripenca ĉiusemajna gazeto kiu iĝis unu el la plej paroligaj kaj ĝuitaj periodaĵoj. *Punch* ĝuis publikon kiel Elizabeth Barrett, Robert Browning, Thomas Carlyle, Edward FitzGerald, Charlotte Brontë, la reĝino Viktoria, la princo Alberto, Ralph Waldo Emerson, Emily Dickinson, Herman Melville, Henry Wadsworth Longfellow, kaj James Russell Lowell. *Punch* havigis kelkajn frazojn al la Angla lingvo, kiel *The Crystal Palace* (vitra palaco) kaj "Curate's egg" (pastra ovo, unuafoje vidita en kartuno de 1895: vidu bildon). Kelkaj Britaj humuraj klasikaĵoj estis unuafoje seriigitaj en *Punch*, kiel *Diary of a Nobody* kaj *1066 and All That*. Ĉirkaŭ la fino de la 19-a jarcento, la artistaro de la gazeto inkludis homojn kiel Harry Furniss, Linley Sambourne, Francis Carruthers Gould kaj Phil May. Inter la elstaraj kartunistoj de la 20-a jarcento estis Bernard Partridge, H. M. Bateman, Bernard Hollowood kiu ankaŭ eldonis la gazeton el 1957 al 1968, Kenneth Mahood kaj Norman Thelwell.

Notoj
-----

1. ↑  Punch, or the London Charivari (1841-1992) — A British Institution, Philip V. Allingham; Contributing Editor, Victorian Web; Faculty of Education, Lakehead University, Thunder Bay, Ontario.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Punch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Punch Cartoon-Archiv angle
* "Punch" pri projekto Gutenberg angle
* reta-arĥivo de kartunoj (*Cartoons*) de John Leech, 1840-1860John Leech
La lagranĵaj punktoj
**Punkto de Lagrange** aŭ **Lagrange-punkto** aŭ **Lagranĵa punkto** estas en astronomio tiuj punktoj de orbito, en kiu malgranda korpo restas en ripozo pro komuna gravita efiko de du pli grandaj korpoj (suno, planedo, luno, ktp).

La ekziston de tiuj punktoj pruvis la franca-itala astronomo kaj matematikisto Joseph-Louis de Lagrange en 1772. Oni malkovris la unuajn etplanedojn, (Trojanaj etplanedoj), en 1906 sur la orbito de Jupitero en tiuj punktoj de la orbito kalkulitaj de Lagrange kie la konsekvencoj de la gravitaj efikoj de la Suno kaj de Jupitero restigas ilin en la sama loko aŭ en ties ĉirkaŭaĵo.

En ĉiu sistemo, konsistanta el du grandaj korpoj (ekz. Suno–Jupitero aŭ Tero-Luno), ekzistas teorie kvin Lagranĵaj punktoj, sed el tiuj kvin nur du estas stabilaj, do tiaj, ke la malgrandaj korpoj lokrestas spite al la gravitaj perturbaj efikoj. Tiuj stabilaj punktoj formas kun la du grandaj korpoj egalflankajn triangulojn, kies unu pinto estas la Lagranĵa punkto, en la du aliaj pintoj troviĝas la du grand-masaj korpoj. La kvin punktojn oni numeras jene (ni nomu la du grandajn korpojn: "suno" kaj "planedo"):

1. L1 estas inter la suno kaj la planedo je la loko, kie la gravitaj efikoj de la du nuligas unu la alian, do proksime de la planedo.
2. L2 estas, vide de la suno, malantaŭ la planedo; tie la orbita rapido ĉirkaŭ la suno estus malpli ol tiu de la planedo, sed ties aldona gravito plialtigas ĝin. L2 situas tie, kie tiu pliigita rapido atingas la rapidon de la planedo.
3. L3 estas, vide de la planedo, malantaŭ la suno en distanco iom pli granda ol tiu inter la suno kaj la planedo. Ankaŭ tie la orbita rapido ĉirkaŭ la suno estus malpli ol tiu de la planedo, sed ties aldona gravito pliigas ĝin.
4. L4 estas proksimume sur la orbito de la planedo, sed je sesona plenangulo (60°) antaŭe.
5. L5 estas proksimume sur la orbito de la planedo, sed je sesona plenangulo malantaŭe.

NASA kaj aliaj kosmoesploraj agentejoj ofte planas satelitojn, teleskopojn (interalie Kosma Teleskopo James Webb en la Lagranĵa punkto L2 ) kaj eĉ kosmostaciojn en unu el la Lagranĵaj punktoj de la orbita sistemo Tero - Luno nome la Lagranĵa punkto L1 .

La Lagranĵa punkto L1 inter la tero kaj la suno situas ĉirkaŭ 1,5 milionoj da kilometroj de la tero kaj utilas kiel oportuna vidpunkto al la suno, ĉar la suno tie neniam estas kaŝita nek de la tero nek de la luno. Ĉe tiu punkto estas, interalie, la SOHO-Kosmosondilo uzita por sunobservado kaj la veterteleskopo DSCOVR.

* Kategorio Punkto de Lagrange en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gersi Alfredo BAYS** [ĴerSI alFREdo bai'] (naskiĝis la 2-an de majo 1934) estas brazila esperantisto. Li eklernis Esperanton en 1947. Li estas eldonisto de la literatura revuo *Fonto* kaj eldonejo Fonto en Ŝapekoo, Santa Catarina - suda Brazilo. Li estis unu el la unuaj konstantaj kunlaborantoj de la internacia magazino *Monato*. Li verkis la originalan romanon *La Profeto el Pedras*.

Naskiĝinta en Itá (en ŝtato Santa Catarina (Sankta Katarina) ĉe la Brazila bordo de la rivero Uruguai); li estis lernanto en kolegio de franciskanoj de germana tradicio, de Rio Negro. Li ekkonis Esperanton pere de la lecionoj de la revuo O Eco. Tio okazis dum la kurso de la jaro 1947, kiel li mem historiis en sia teksto publikigita poste, en la kolektiva verko "Não só Idealistas mas também Realizadores, coletânea de depoimentos de esperantistas", 1995 (paĝoj 10 – 11).

Bays establiĝis en Ŝapekoo, precipa urbo de la fora okcidento de ŝtato Santa Catarina en la sudo de Brazilo, kie li kreis, en 1980, esperantistan eldonejon Fonto. En 1996 lia eldonejo Fonto ricevis la prestiĝan FAME-kulturpremion.

De 2001 ĝis 2010 li estis membro de la Akademio de Esperanto.

Dum la Universala Kongreso de Esperanto en Bonaero, la 26-an de julio 2014, la komitato de UEA elektis lin honora membro de UEA.

Verkoj
------

* *La Profeto el Pedras*. Romano originala. Ŝapekoo : Fonto, 2000.
* *Instrumentos Gramaticais do Esperanto* de André Cherpillod. Traduko el la franca. Ŝapekoo : Fonto, 2012.

Referencoj
----------

1. ↑  Gazetaraj Komunikoj de UEA, N-ro 549, 2014-07-28

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gersi Alfredo Bays en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Verkoj de kaj pri Gersi Alfredo Bays[*rompita ligilo*] en la Kolekto por Planlingvo kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2016-08-02 per la retarkivo Wayback Machine
cemento
**Germana Cementa Ligo** (germane: *Deutscher Zement-Bund*; mallongigo: *DZB*) fondiĝis en la 1917-a jaro en Berlino. Ĝia antaŭula organizo datumas de 1877 nome *Verein Deutscher Portland-Cement-Fabrikanten*. Temas pri unuiĝo de germanaj cementproduktantoj. Esplortemaro ĝia estis ĉio koncerne cementfaron kaj -utiligon.

Por la ligo kunlaboris tri cementsindikatoj nome *Norddeutscher Zementverbund*, *Rheinisch-Westfälischer Zementverbund* kaj *Süddeutsche Zementverkaufsstelle*.

Heinrich Julius Müller (1862–1927) estis ĝia unua prezidanto kiun postenulis en 1927 Bernhard Averbeck (1874–1930). Ekzistis ankaŭ organo titole "Die Betonstraße" respektive "Die Straße", por kies redaktado respondecis Friedrich August Finger. Temis i.a. pri la betonstrato-kreo, do de tiam modernegaj aŭtoŝoseoj. Krome ĉiujare aĉeteblis la kalendaro "Zement-Kalender" kiun eldonis *Zement-Verlag Berlin*. De 1926 ĝis 1940 aperis Berline samdeldoneje la periodaĵo "Betonstraßenbau in Deutschland". 

Nuntempe la ligo nomiĝas germane *Verein Deutscher Zementwerke e.V.* kun sidejo en Düsseldorf kun pluraj eldonoserioj. La nombro de la membroj ne tro ŝanĝiĝis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Deutscher Zement-Bund (eld.): "Betonstraßenbau in Deutschland." - Berlino 1933
* informejoj pri betona/cemeta konstruado en Germanujo

Notoj
-----

1. ↑  Verein Deutscher Zementwerke (eld.): *Verein Deutscher Zementwerke e.V.: 125 Jahre Forschung für Qualität und Fortschritt*, Verlag Bau und Technik, 2002, ISBN 978-3-7640-0439-2 (tie ĉi interrete)
2. ↑  "Forschungs- und Kompetenzzentrum für Zement, Beton und Umweltschutz"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840425
 |
**Logiko de la unua ordo**, nomata ankaŭ **predikatlogiko** aŭ **predikatkalkulo**, estas formala sistemo konstruita por studi la inferencon en *lingvo de la unua ordo*.​ La logikaj lingvoj de la unua ordo estas, siavice, formalaj lingvoj kun kvantoroj aplikataj al nur objektaj variabloj kaj kun predikatoj kaj funkcioj, kies argumentoj estas nur objektaj konstantoj aŭ objektaj variabloj.

La logiko de la unua ordo havas esprim-povon superan al tiu de la propozicia logiko.

Logiko de supera ordo estas formo de predikatkalkulo kiu estas distingata de la unuaranga logiko pere de aldonaj kvantigiloj (de supera ordo) kaj, foje, per pli forta semantiko.

Notoj
-----

1. ↑   Simon Blackburn (eld.). «first-order logic». The Oxford Dictionary of Philosophy. Oxford University Press. Konsultita la 13an de Majo 2021.
2. ↑   Simon Blackburn (eld.). «first-order language». The Oxford Dictionary of Philosophy. Oxford University Press. Konsultita la 13an de Majo 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724955
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: ECO |

**Eco** estas la nomo de projekto de monunuo por la dek kvin landoj de la Komunumo Ekonomia de Okcidentafrikaj Ŝtatoj (CEDEAO), kiu datiĝas el la 1960-aj jaroj. Ĝia efektivigo estas planita por la tria kvaronjaro de 2020 por anstataŭigi la CFA-frankon en la ok membroŝtatoj de la Okcident-Afrika Ekonomia kaj Mona Unio,.

La vastigo al la okcident-afrika mona zono estas diskutata ene de la instancoj de Afrika Unio. Ĉi tiu projekto estus unu el la praktikaj modalecoj de granda unika afrika merkato ene de la Afrika Mona Unio.

En septembro 2020, Alassane Ouattara, prezidanto de Ebur-Bordo, anoncis la decidon de la 57-a ordinara sesio de la Konferenco de Ŝtatestroj kaj Registaroj de ECOWAS daŭrigi la efektivigon de la "ECO» ene de tri ĝis kvin jaroj.

En decembro 2020, francaj deputitoj alvokas al forigo de la CFA-franko en Afriko. La deputitoj ankaŭ denuncas la frankon CFA funkcianta kiel kolonia valuto.

En majo 2021, Francio komencis la procezon transdoni 5 miliardojn da eŭroj al la kontoj de la Centra Banko de Okcidentafrikaj Ŝtatoj (BCEAO). La decido de Parizo enkadriĝas en la kadro de la reformo de la CFA Franko, vokita fariĝi ekologia.

En junio 2021, la ŝtatestroj de la Komunumo Ekonomia de Okcidentafrikaj Ŝtatoj (CEDEAO) adoptis vojmapon por la lanĉo de la komuna "Eco"-valuto en 2027, anoncas la fina gazetara komuniko de la 59-a ordinara sesio de la Asembleo de Ŝtatestroj kaj Registaro de CEDEAO.

En julio 2021, la Eburborda Nacia Asembleo ĉi-semajne adoptis la kunlaboran interkonsenton kun Francio por efektivigo de eko, la estonta okcidentafrika monero. Sed la dispozicioj de ĉi tiu valuto supozata anstataŭigi la frankon CFA daŭre diskutatas. Precipe pri ĝia fiksa egaleco kun la eŭro garantiita de Francio.

En septembro 2023, la Ekonomia Komunumo de Okcidentafrikaj Ŝtatoj (ECOWAS) ripetis sian devontigon lanĉi la komunan Eco-moneron antaŭ 2027. La Komisiono de ECOWAS diras, ke ĝi farus ĉion eblan por certigi, ke la procezoj kaj programoj skizitaj en la vojmapo por la lanĉo de la komuna Eco-valuto restu laŭvoje kaj laŭhoraro. La komisiono por akceli la starigon de la Okcidenta Afrika Centra Banko kaj aliaj koncernaj instancoj necesaj por la sukceso de mona integriĝo en la subregiono..

Referencoj
----------

1. ↑   À Abidjan, conférence de presse du Président Emmanuel Macron avec Alassane Ouattara, Président de la République de Côte d'Ivoire (france). elysee.fr (21 decembro 2019). Alirita 22 decembro 2019.
2. ↑   Ouattara annonce le remplacement du franc CFA par l'éco en Afrique de l'Ouest (france). rfi.fr (21 decembro 2019). Alirita 22 decembro 2019.
3. ↑   La CEDEAO réitère son engagement à lancer une monnaie commune d’ici 2027 (france). Maroc Diplomatique (2023-09-15). Alirita 2023-10-23.
**Proteo**, (helene *Πρωτεύς*, latine *Proteus*) estas en la helena mitologio mara dio, filo de la dio de maroj Pozidono kaj mara nimfo Naido.

En mitoj li aperas nur kiel maljunulo, grumblema kaj malafabla. Li estis nekontestebla divenisto, sed li orakolis malkompleze, pli eble pro devigo. Terurigis per siaj majstraj metamorfozoj. Servis al sia patro - paŝtis liajn gregojn da fokoj. Rezidis sur insulo Faro.

Lignopgravuraĵo de Jörg Breu el la jaro 1531Kiam la sparta reĝo Menelao estis revenanta el la troja milito, fortaj tempestoj erarigis lin el vojo hejmen, grave damaĝis lian ŝiparon kaj kaŭzis perdojn en vicoj de liaj batalantoj. Fine la tempestoj pelis lin en buŝon de Nilo, Menelao vojeraris tra Egiptio kaj Libio ĝis venis reen al la buŝo de Nilo. Tie al li helpis Eidotea, filino de la dio Proteo. Ŝi konsilis al li kiel emigi Proteon al orakolo por sukcesa reenvojaĝo hejmen. Menelao surprizis Proteon dormetanta, kaptis lin kaj ne malkaptis. La maljunulo turniĝadis sin en leonon, drakon, panteron, en teruran apron. Poste en akvon, en fajron kaj en grandan arbon. Lacega Proteo fine prenis sur sin veran maljunulecan figuron kaj konsilis al Menelao.
 

Proteo havis kun sia edzino nereidino Psamato tri filojn. Ili nomiĝis Teoklimeno, Poligono kaj Telegono. La junuloj defiis al batalo eĉ la plej grandan heroon Heraklon kaj tiu en pugnobatalo mortigis ilin.

Iuj mitoj sciigas, ke Proteo plej frue estis egiptia reĝo, nur pli malfrue fariĝis mara dio, al kiu Pozidono pruntedonis divenistan arton kaj saĝecon. En la egiptiaj mitoj pri tio estas neniu mencio.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Próteus en la ĉeĥa Vikipedio.*
**La protestoj en Irano** estas serio de protestoj kaj manifestacioj en Irano, kiuj komenciĝis la 28-an de decembro 2017 kaj finiĝis fine de januaro 2018. La protestoj estis renovigitaj sur la fono de severa inflacio en la lando, altaj procentoj de senlaboreco, registara korupto kaj implikiĝo en regionaj konfliktoj en Mezoriento. La manifestaciintoj postulis ke la registaro ĉesigu la intevenon de la ŝtato en aliaj landoj kaj la demisiigo de la irana prezidento Hasan Ruhani. Almenaŭ 30 homoj estis mortigitaj en la protestoj, kaj centoj estis arestitaj. Ĉi tiuj estas la plej grandaj manifestacioj en Irano ekde la ondo de manifestacioj en 2009. Sekvo de ĉi tiuj manifestacioj estas la protesto, kiu estiĝis en junio 2018.

Bildaro
-------

* NajafabadNajafabad
* NajafabadNajafabad
* QomQom
* IsfahanIsfahan
* BojnordBojnord
* RashtRasht
* MashhadMashhad
* KhorramabadKhorramabad

Vidu ankaŭ
----------

* 2009 irana prezidenta balotado protestoj
* Protestado en Irano (2018–2019)
* Protestado en Irano (2019-2020)
* Protestado en Irano (2022)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Protestado en Irano 2017–2018** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
Prusiblua pigmento.
**Prusia bluo** estas malhelblua pigmento produktita per oksidigo de feraj fercianidaj saloj. Ĝi havas la kemian formulon FeIII  
4[FeII  
(CN)  
6]  
3. Alia nomo por la koloro estas **Berlina bluo** aŭ, en pentrarto, **Pariza** aŭ **Pariza bluo**. **Bluo de Turnbull** estas la sama substanco, sed estas farita el diferencaj reagiloj, kaj estas iom diferencaj kolornuancoj derivitaj el diversaj malpuraĵoj.

Prusia bluo estis la unua moderna sinteza pigmento. Ĝi estas preparita kiel tre fajna Koloida disigo, ĉar la komponaĵo ne esta solvebla en akvo. Ĝi enhavas varieblajn kvantojn da aliaj jonoj kaj ties aspekto ege dependas el la grando de la koloidaj partikloj. La pigmento estas uzata en pentraĵoj, kaj estas la tradicia "bluo" en teknikaj bludesegnoj kaj "aizuri-e" (藍摺り絵) nome japanaj lignopresaĵoj.

Notoj
-----

1. ↑   Dunbar, K. R. & Heintz, R. A. (1997). Chemistry of Transition Metal Cyanide Compounds: Modern Perspectives. Progress in Inorganic Chemistry. 45. pp. 283–391. doi:10.1002/9780470166468.ch4. ISBN 9780470166468.

* Kategorio Prusia bluo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 674206
* GND: 4272287-1
* LCCN: sh85108099
 |
Sitong Ponto en 2003
La **Protesto sur la Sitong-Ponto** estis protesto en Pekino, Ĉinio dum la 20a Nacia Kongreso de la Ĉina Komunista Partio. En la 13-a de oktobro 2022, protestanto pendigis standardojn kontraŭ Ĝenerala Sekretario Xi Jinping sur la Sitong-Ponto en Haidian-Distrikto, Pekino.

Polico arestis lin post kiam li vokis, ke la popolo forigu Xi Jinping de la posteno de Ĝenerala Sekretario, balote elektu ĉinan prezidanton kaj protestu kontraŭ la nul-COVID politikon. Amaskomunikiloj kaj disidentoj nomis la protestanton "Pontoviro", en referenco al "Tankviro".

Protesto
--------

  



[mi] Ne volas nukleatacidajn [testojn], [mi] volas manĝaĵon;   

[mi] Ne volas enfermadon, [mi] volas liberecon;   

[mi] Ne volas mensogon, [mi] volas dignon;   

[mi] Ne volas Kulturan Revolucion, [mi] volas reformon;   

[mi] Ne volas [diktatoran] gvidanton, [mi] volas baloton;   

[mi] Ne volas esti sklavo, [mi] volas esti civitano.   

  
(不要核酸要吃饭 不要封控要自由 不要谎言要尊严  
不要文革要改革 不要领袖要选票 不做奴才做公民)

Enhavo de la maldekstra standardo

Komencu strikojn en lernejoj kaj oficejoj, forigi diktatoran perfidulon Xi Jinping  
Leviĝu! Popol' ne volanta sklavi! Kontraŭstaru diktatorecon, kontraŭstaru aŭtoritatismon, kaj savu Ĉinion!   
 Unu persono, Unu baloto, Por elekti la prezidanton!!!  

(罢课罢工罢免独裁国贼习近平  
起来不愿意做奴隶的人们！ 反独裁反专制救中国 一人一票选主席！！！)

Enhavo de la ĝusta standardo

[mi] Volas manĝaĵon, [mi] Volas liberecon, [mi] Volas baloton!   
Komencu strikojn en lernejoj kaj oficejoj, forigu diktatoran perfidulon Xi Jinping!   
(要吃饭，要自由，要选票！  
罢课，罢工，罢免独裁国贼习近平！)

Enhavo ludata per laŭtparolilo

  

Afiŝoj apogintaj la proteston en Universitato Stanford.
La protestanto, alivestinte sin kiel konstrulaboristo, vidigis du standardojn sur la ponto kaj produktis fumon bruligante pneŭojn. 

La identeco de la protestanto ne estis konfirmita, sed kelkaj personoj kredas, ke la identeco estas de Peng Lifa, ankaŭ konata kiel Peng Zaizhou, 48-jaraĝa fizika entuziasmulo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803343
 |
premia statueto
La **Premioj Emmy** estas dediĉataj al usonaj televidaj produktaĵoj, precipe en la amuza sektoro.

La premiojn aljuĝas tri disaj organizaĵoj:

* La Akademio pri Televidaj Artoj kaj Sciencoj (*Academy of Television Arts & Sciences*, Los-Anĝeleso) premias pri la usona amuz-prezento kern-tempa (escepte de sportaĵoj).
* La Nacia Akademio pri Televidaj Artoj kaj Sciencoj (*National Academy of Television Arts & Sciences*, Novjorko) premias novaĵajn kaj sportajn programojn escepte de dokumentaj produktaĵoj.
* La Internacia Akademio pri Televidaj Artoj kaj Sciencoj (*International Academy of Television Arts & Sciences*, Novjorko) premias produktaĵojn el landoj ekster Usono.

Elstaraj premiitoj
------------------

Everything Stays in the Family (CBS) - Komedio-Premio (1971, 1972, 1973, 1978) 

Taxi (ABC) - Komedio-Premio (1979, 1980, 1981) 

Cheers (NBC) - Komedio-Premio (1983, 1984, 1989, 1991)

Golden Girls (NBC) - Komedio-Premio (1986, 1987) 

LA Attorney (NBC) - Drama Premio (1987, 1989, 1990, 1991) 

Murphy Brown (CBS) - Komedio-Premio (1990, 1992)

Fraser (NBC) - Komedio-Premio (1994, 1995, 1996, 1997, 1998) 

La Advokatoj (ABC) - Drama Premio (1998, 1999) 

Everyone Loves Raymond (CBS) - Komedio-Premio (2003, 2005) 

La Blanka Domo (NBC) - Drama Premio (2000, 2001, 2002, 2003)

La Sopranoj (HBO) - Drama Premio (2004, 2007) 

The Amazing Race (CBS) - Reality Show Award (2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2014) 

Roko 30 (NBC) - Komedio-Premio (2007, 2008, 2009) 

Meter Man (AMC) - Drama Premio (2008, 2009, 2010, 2011)

Modern Family (ABC) - Komedio-Premio (2010, 2011, 2012, 2013, 2014) 

Breaking Bad (AMC) - Drama Premio (2013, 2014) 

Viola Davis - Ĉefaktorino en la Drama Serio (2015), por ŝia rolo en "The Killer's Guide" (ABC) - la unua afro-usonana virino kiu gajnis ĉi tiun kategorion.

Internacia Premio Emmy
----------------------

Internacia Premio Emmy-ceremonio (**International Emmy Award**) estas aparta ceremonio okazigita en rekono de plejboneco en eksterlandaj televidprogramoj produktitaj ekster Usono. Ili estas tenitaj ĉiujare ekde 1973 fare de la Internacia Akademio de Televido, Artoj kaj Sciencoj (IATAS). La ceremonio estas kutime okazigita en novembro en Novjorko.
Ekstero de man-konstruita usona pupohejmo.
Ĉambro en pupdomo
Akcesoraĵoj de pupdomo
**Pupohejmo**, **pupodomo** aŭ **pupejo** estas ludila domo farita en miniaturo. Dum la lasta jarcento, pupohejmoj estis ĉefe afero de infanoj (ĉefe infaninoj) sed ties kolekto kaj manfarado estas ankaŭ serioza hobio por multaj plenkreskuloj.

Nuntempaj pupohejmoj markas sian historion reen ĉirkaŭ kvarcent jarojn al *bebodomoj* kiuj montris idealigitajn internojn. Pli malgrandaj pupohejmoj kun pli realismaj eksteroj aperis en Eŭropo en la 18a jarcento. Fruaj pupohejmo estis ĉiuj manfaritaj, sed sekve de la Industria Revolucio kaj de la Dua Mondmilito, ili estis pliige amasproduktitaj kaj iĝis pli standardigitaj kaj akireblaj. Pupohejmoj povas gami el simplaj skatoloj kune stokitaj uzataj kiel ĉambroj por ludado, ĝis mult-miliondolaraj strukturoj montritaj en muzeoj.

Nuntempaj infanaj ludilaj pupohejmoj estas ĉefe en 1:18 (aŭ 2/3") skalo, dum 1:12 (aŭ 1") skalo estas ofta por pupohejmoj faritaj por plenkreskaj kolektistoj. Pupdomoj por infanludado estas kutime sur skalo de 1:6. Pupdomoj kutime estas faritaj el ligno, kartono aŭ plasto. Interesa muzeo pripupohejma estas la Muzeo pri pupdomoj en Erfurto.

Vidu ankaŭ
----------

* Pupo (ludilo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pupohejmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dollhouse Miniatures ĉe la Projekto por Malferma Katalogo
* Dolls' houses ĉe V&A Museum of Childhood
* Kruger Collection - kolekto de miniaturaj pupohejmoj ĉe la Universitato de Nebrasko-Lincoln
* National Museum of Australia 1930s doll's house modelled on a house in a children's novel.
La ***Protokoloj de cionaj saĝuloj*** estas antisemitisma politika pamfleto bazita sur falsaj kaj plagiatitaj tekstoj. Ĝi estiĝis komence de la 20-a jarcento fare de nekonataj redaktintoj surbaze de pluraj fikciaj tekstoj kaj estas konsiderata kiel influhava gvida verko de antisemitisma konspirteoria pensado. La "Protokoloj" provas aserti mondan hegemonion de la judoj.

Kovrilo de usona eldono de la "Protokoloj" de 1934 fare de la *Patriotic Publishing Co.* en Chicago. Ĝi asertas ke en Sovetunio la posedo de tiuj dokumentoj estas punota per tuja mortigo.Estis malkovrite de la Londona ĵurnalo The Times en 1921, ke la plejparto de la enhavo estis plagiatita el la literaturaj verkoj de Eugène Sue and Alexandre Dumas. Interalie, internacie konata "Proceso de Berno" en 1933–1935 elmontris la falsecon de la dokumentoj. Malgraŭ tio, ankoraŭ hodiaŭ tutmonde ekzistas antisemitoj kaj kredantoj de konspiraj teorioj, precipe en islamaj landoj kaj en Rusio, kiuj kredas verecon de la "Protokoloj"

Ĝeneralaĵoj
-----------

La protokoloj okupas 80 paĝojn, dividitajn je 24 ĉapitroj. Ĝi laŭ konspira teorio, entenas (fakte fikciajn) tekstojn de paroloj de juda gvidanto antaŭ la „Saĝuloj de Ciono".

Ĝi estiĝis komence de la 20-a jarcento kaj estas grava kontraŭjudisma libro.

Historio
--------

La plej frua versio de la *Protokoloj* estis eldonita en aŭgusto kaj septembro de 1903 en la Sankta-Peterburga gazeto *Znamia*, sed la fina varianto venas el la dua eldono de libro de Sergej Nilus (1862-1929) aperinta en 1905.

La libro grave disvastiĝis nur post la Oktobra Revolucio tra tuta Eŭropo, ĉefe per la rusaj elmigrantoj. Post la Dua Mondmilito, en multaj landoj oni malpermesis ĝian publikigon kaj vendon.

Oni traktas en kelkaj islamaj landoj kaj en ekstremdekstrulaj rondoj la Protokolon kiel veran dokumenton de la cionismo eĉ hodiaŭ.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Protokoloj de cionaj saĝuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rosa-Luxemburg-Bildungswerk: Hamburger Skripte 3, Juni 2002: Michael Weh: *Gefährliche Fiktion: Die „Protokolle der Weisen von Zion"* (PDF; 179 kB)
* Nicole Heroven & Rochus Wolff: *Geschichte einer Fälschung. Die „PdWvZ" als antisemitische Verschwörungstheorie in Gesellschaft und Presse der Weimarer Republik* (Berlin 2000) Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine (PDF; 443 kB)
* Michael Hagemeister: *The Protocols of the Elders of Zion: Between History and Fiction* (2008) (PDF; 3,9 MB)
* Dokumente online zum Berner Prozess 1933–1937 über die „Protokolle der Weisen von Zion"
* Niklas Nau: *Die Protokolle der Weisen von Zion - Geschichte einer Fälschung* Radiokanalo *Bayern 2*, "Radiowissen". Sendita 2019-11-18 (Podcast)
* Michael Hagemeister: *Die Protokolle der Weisen von Zion. Der Mythos der jüdischen Weltverschwörung*. magazin.wienmuseum.at, 2021-02-23
Aktuala disvastiĝo de la purepeĉa en la ŝtato de Miĉoakano.
ISO-lingvokodo :

|  |  |
| --- | --- |
| 639-1 = | mankas |
| 639-3 = | **tsz** |

La **purepeĉa lingvo**, ankaŭ nomata **taraska** aŭ **miĉoakana**, nomata ***p'orhépecha*** (\*AFI: [\*pʰaŭˈɽ\*epeʧal]) de siaj parolantoj, estas lingvo de indiĝena popolo de la okcidento de Meksiko, la purepeĉoj aŭ taraskoj. Ĝi estas izolita lingvo kun tri dialektaj variantoj: tiu de la laga regiono, de la centra kaj de la montara. Laŭ 12a Ĝenerala Censo de Loĝantaro kaj Loĝejo de 2000 ekzistas ĉirkaŭ 121 409 parolantoj de la lingvo en 22 komunumoj kaj nur 10- 25% el ili estas unulingvanoj.

De 1980 komenciĝis movado de apogo fare de la Akademio de la Lingvo Purepeĉa (*P'urhe Uandakueri Juramukua*) por la fortigo kaj disvastigo de ĉi tiu lingvo.

La purepeĉa estas nuntempe literatura lingvo pro la granda disvastigo kiun havis la Regionaj Konkursoj de Fabelo en Lingvoj Indiĝenaj kunordigitaj de la Ĝenerala Direktoraro de Popularaj Kulturoj kaj Indiĝenoj kaj la ŝtatoj de Hidalgo, Querétaro, Michoacán kaj Estado de México, kiuj fortigis ankaŭ la literaturan karakteron de la lingvoj naŭatla, otomia kaj mazahua.

Referenco
---------

1. ↑  Aŭtoritato kaj indiĝena regado en Michoacán

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Kulturo de Meksiko


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **William Prym GmbH & Co. KG** estas la plej maljuna industrientrepreno de Germanio. La ĉefkompanio havas sian sidejon en Stolberg, Rejnlando, ĉe Akeno.

Historio
--------

Prym-fabriko ĉe la *Zweifallerstraße* en Stolberg
La entrepreno estis kreita en 1530 de la oraĵisto Wilhelm Prym en Akeno kiel familia entrepreno por produkti latunon kaj kupron. En 1642, en la katolika Akeno oni rifuzis al la protestanta familio la korporacirajton, tial Christian Prym translokiĝis al Stolberg, kie ĝis nun situas la estrarsidejo de la entrepreno.

Komence de la 19-a jarcento Prym produktis unuajn aĵojn el latuno, fero kaj ŝtalo, tre baldaŭ ankaŭ maŝine. En 1859 William Prym kaj ties filo Gustav Wilhelm vastigis la produktaron al vesteroj, kiuj iom post iom iĝis la plimulto de la produktado. Unu el tiuj eroj estis la de Heribert Bauer en 1885 inventita prembutono, kiu estis plibonigita en 1903 de Hans Prym per en la superan parton enmetita risorto (*Kronenfeder-Druckknopf*).

En 2001 la entrepreno *Prymetall* (Prymetall GmbH & Co. KG, kun gisfabrikoj kaj rulfabrikoj, unu el la plej grandaj eŭropaj produktantoj de duonpretaj produktoj el kupro kaj kupraj alojoj) estis disigita de la entreprenaro kaj vendita al la entreprenaro *Norddeutsche Affinerie*.

Nuntempe
--------

Nuntempe la entrepreno produktas tage ĉirkaŭ 15 milionoj da prembutonoj. Aldone al vesteroj kiel prembutonoj kaj trikiloj, Prym nuntempe ankaŭ produktas kontaktilojn por elektraj ligiloj kaj elektronikajn konstruerojn. Kun ĉirkaŭ 40 produktejoj kaj distribuejoj la entrepreno mondskale disvastiĝis.

Sub la ĉefa entrepreno, tri apartaj filioj zorgas pri specifaj aĵoj:

* *Consumer*: iloj por kudri, triki ktp, akcesoraĵoj
* *Fashion*: fermiloj por vestaĵoj kaj ŝtofoj
* *Inovan*: materialtekniko kaj surfactekniko, kontaktiloj

En 2006 la jara spezo de la Prym GmbH estis 352 milionoj da eŭroj kaj la nombro de dungitoj 3800. La entrepreno estas ankoraŭ nuntempe 100% familia posedaĵo, de entute 50 societanoj. Ĝis oktobro 2005 la estraro estis daŭre familia.

Aliaj
-----

Pro la financa engaĝiĝo de la familio Prym estis fondita en Stolberg urba biblioteko kaj naĝejo, sociaj loĝejoj kaj unu el la unuaj germanaj entreprenaj malsanasekuroj (nuntempe parto de la *BKK Anker-Lynen-Prym*).

Bibliografio
------------

* Bert Fröndhoff: *Erst die Firma, dann die Familie*; Artikolo en *Handelsblatt* de la 6-a de aŭgusto 2007.
* Andrea Prym-Bruck (Hrsg.): *I need you: 100 Jahre Prym`s Druckknopf*, laŭ ekspozicio en Akeno 2003. Prym, Stolberg 2003, ISBN 3-00-011603-6
* Joachim Kornelius, Bernd van Boeckel, Erwin Otto (Bearb.): *Fingerhüte der William-Prym-Werke: die Geschichte einer alten Fingerhutproduktion mit Bildern des Warenkatalogs von 1934*, Wissenschaftlicher Verlag Trier (WVT), Trier, 1988, ISBN 3-922031-96-X

Eksteraj ligiloj
----------------

* Wiliam Prym GmbH & Co. KG
* Divizio Prym Fashion de Prym Inovan GmbH & Co. KG[*rompita ligilo*]
* Divizio INOVAN der Prym Inovan GmbH & Co. KG
* Prym Consumer GmbH & Co. KG[*rompita ligilo*]

Referencoj

---

1. ↑  Laŭ indikoj de Bert Fröndhoff en artikolo de *Handelsblatt* temis pri 356 milionoj da eŭroj kaj 3.891 dungitoj.
**We Shall Overcome** (en libera traduko: "Ni superiĝos") estas protesta kanto usona, kiu fariĝis unu el la himnoj de la Afrikusona Civilrajta Movado.

La kanto gajnis ĝeneraligitan publikecon kiam popola kantistino Pete Seeger aranĝis melodion por ĝi kaj ŝanĝis ĝian kantotekston. La versio de Seeger estas la konata versio de la kanto, kiun ankaŭ prezentis Joan Baez, Peter, Paul kaj Mary, Mahalia Jackson kaj Bruce Springsteen (kiuj publikigis tutan diskon de sia prezentado de la kantoj de Seeger).

La originoj de la kanto estas en gospela himno verkita de pastro Charles Tindley el Filadelfio en 1901. Tindley estis pastro en la Afrika Metodista-Episkopa-Preĝejo, laŭ frazoj kaj psalmaj pasejoj popularaj inter lia parokanaro (posteuloj de sklavoj, kiuj fuĝis norden); kaj eĉ la sloganoj en la unuaj kunvenoj inter blankaj ministoj kaj afrik-usonanoj jam en la 19a jarcento. En 1946 ĝin kantis la strikantaj virinaj laboristoj de la American Tobacco Company (plej multaj el ili estis afrik-usonanoj) dum sia striko en Charleston, Suda Karolino. Tamen Seeger ŝanĝis la kantotekston kaj adaptis la melodion.

En la 2000-aj jaroj, la kanto estis uzata por plua protesto, preter la lukto por egalrajtigoj por afrik-usonanoj. Ekzemple, Baez aperis en 2006 kaj kantis la faman kanton, proteste kontraŭ provo detrui legomĝardenon en Kalifornio. 

Post jura diskuto pri la kopirajto de la kanto en 2018, la distribuanto de la kopirajto liberigis ĝin de kopirajto pro kortuma kompromiso.

Esperantigo
-----------

La kanto estis tradukita en Esperanton de Wouter PILGER kun la titolo, "Venkos ni en gloro". Ĝi spekteblas en YouTube.

Referencoj
----------

1. ↑  Karr, Rick, "Federal Judge Rules First Verse Of 'We Shall Overcome' Public Domain",  *NPR*, 11a de Septembro, 2017.
2. ↑   Wolf Haldenstein Frees the Copyright to we Shall Overcome, the US's Most Powerful Song. *Wolf Haldenstein*. Arkivita el la originalo je 2020-09-22. Alirita 3a de Februaro 2018.

Eksteraj ligoj
--------------

 **We Shall Overcome** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737671
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

*P. parvum*, Mikrofotografioj
*P. parvum*, Ilustraĵo
***Prymnesium parvum***, aŭ **ora** aŭ **ruĝa algo**, estas haptofito el la filumo *Prymnesiophyta*. La specio estas flagela algo, kiu produktas toksinon, kiu povas mortigi fiŝojn, sed havas apenaŭ efikon je brutoj kaj homo.

Tiu algospecio aperas ĉie en akvoj, kie miksiĝas la rivera kaj la mara akvo. Ĝin priskribis unuafoje N. Carter en 1937, en Anglio. Pri la venena akvoflorado de Prynesium parvum aperis la unuaj informoj en komenco de la 20-a jarcento, kiam en kelkaj partoj de la anglia rivero Thurne okazis orbruniĝo de la akvo, poste okazis amasa fiŝsmortado.

Biologio
--------

*Prymnesium parvum* kreskas en saleco de 0,1 % ĝis 10 % kun optimumo ĉe 0,3 % ĝis 6 %. La algo produktas dimetilsulfoniopropionaton (DMSP) kaj aliajn, ankoraŭ nekonatajn, poliolojn. Ĝia medio devas havi temperaturon inter 2 °C kaj 30 °C. Oni observis kreskon je pH-valoro de 5,8, sed la tipa ĉelo preferas pli altajn pH-valorojn. La organismo ŝatas la tre lumajn mediojn, sed tro forta lumo povas obstakli la kreskadon (fotoinhibicio). La organismo kapablas kreski heterotrofe en mallumo, en ĉeesto de glicerolo kaj trafo je bakterio, specife, se fosfato estas limigita. Oni pli frue starigis hipotezon, ke *Prymnesium parvum* akceptas fosfaton per konsumado per bakterio. *Prymnesium parvum* povas uzi diversajn tipojn de la nitrogenfontoj, inkluzive amonion, nitraton, aminoacidojn (kio evidente dependas de la pH), kreatinon, sed ĝi ne kapablas uzi urinon. La algo bezonas la vitaminojn B12 kaj B1 por kreski, ĝi povas toleri akvon ĝis klorenteno de 25 ĝis 625 mg/kg.

La veneno, produktita de la algo, detruas ĉelmembranon de unuĉeluloj: la ĉelo iĝas malmoviĝema, poste perdas sian formon kaj malkonstruiĝas.

La toksinproduktado de la algo komenciĝas okaze de media streso. La toksino kaŭzas internan sangumadon de la fiŝoj ĉe la brankioj.

La plej granda damaĝo de la algo okazis en 1985, en rivero Pecos en Teksaso. Oni notis morton de pli ol 100.000 fiŝoj, entute mortis 17,5 milionoj.

Protektado
----------

Oni povas protekti la fiŝojn kontraŭ la algo *Prymnesium parvum* en malgrandaj lagoj per likva amonio, amonia sulfato kaj kupra sulfato. La proponita kvanto ekzemple el amonia sulfato estas 10 mg/kg. Se la temperaturo kaj la pH-valoro estas altaj, la amonio detruas la algojn.

La apliko de la kupra sulfato ne dependas de la temperaturo nek de pH-valoro.

Vidu ankaŭ
----------

* algokulturo
**Muelejvalo ajzenberga** (germane *Eisenberger Mühltal*) estas valo formita per la rojo Rauda en la Lignolando Turingia en Germanio.

Priskribo
---------

Ĝi etendiĝas je longeco de 12 kilometro disde Weißenborn ĝis Eisenberg-Kursdorf. Situas la valo en arbarriĉa regino estante hodiaŭ kaj ripozumregiono kaj naturprotektita areo. Laŭlonge de la torento troviĝas la ĉefa pado kiu estis siavice ĝis 2018 parto de la 410 km longa (intertempe forigita) *Turingia vojo* (Thüringenweg); tie alikonstruitaj historiaj muelejoj ofertas vere grandan gamon da restoriaciaj kaj loĝaj servoj al naturkvietserĉantaj migristoj.

Milos-arbardomo (maldekstre) kaj Meuschkens-muelejo (dekstre)
* Milos-arbardomo (iama loĝejo de Milo Barus, la plej forta ulo de la mondo)
* Meuschkens-muelejo
* Naupolds-muelejo
* Frosch-muelejo (junulargastejo)
* Pfarr-muelejo
* Walk-muelejo
* Amtsschreiber-muelejo
* Schösser-muelejo
* Roberts-muelejo

Sur la asfaltita vojo kondukas ankaŭ la longa biciklovojo *Thüringer Städtekette* (ĝi estas inter Eisenach okcidente kaj Altenburg oriente). Regule okazas ekz. la kura konkurso *Mühltallauf* kaj *Weihnachtstal*.

Maketaĵoj *Miniaturenpark Eisenberger Mühltal*
----------------------------------------------

En la 19.5.2007 inaŭguritis skalmodelaro ĉe Roberts-muelejo ĉe la komenciĝo de la valo. Montratas muelejoj laŭ la stato de 1900 kiam ili ankoraŭ funkciis ekonomike. La ideon fari tion havis anoj de la societo *Ländliche Kerne e.V.* post la jaro 2000-a.

Referencoj
----------

1. ↑  Mühltallauf
2. ↑  Weihnachtstal Mühltal
3. ↑   Miniaturenpark Eisenberger Mühltal. Arkivita el la originalo je 2018-09-23. Alirita 2019-04-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Muelejvalo ajzenberga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eisenberger Mühltal kaj Nonnenstein
* Muelejvalo ajzenberga kaj siaj muelejoj

50.95027777777811.887777777778Koordinatoj: 50° 57′ 1″ N, 11° 53′ 16″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638729
* GND: 7857938-7
* VIAF: 233966739
 |
La **Metroo de Torino** estas sistemo de publika transporto kiu funkcias en la urbo Torino, Italio kaj ligas ĝin kun la urbo Collegno.

Male al multaj aliaj metrooj la stacioj de la torina havas barilojn inter la kajoj kaj la trakoj. La pordoj en tiuj bariloj malfermiĝas nur post halto de trajno kaj tiel malhelpas, ke iu falu sur la trakojn.

La unua fazo de la metroo, konata kiel Linio 1, havas 15 staciojn kaj ekiĝas en la metrostacio "Fermi" en Collegno ĝis la stacio "Porta Nuova FS" proksime de la fervoja stacidomo Torino Porta Nuova en la urbocentro de Torino. La linio malfermiĝis je la 4-a de februaro 2006, kelkajn tagojn antaŭ la Vintra Olimpiko 2006, kun ampleksiĝoj en 2007, kiam estis malfermita la parto inter *XVIII Dicembre* kaj *Porta Nuova*.

Estas konstruata plilongigo direkte al placo Bengasi; laŭ plano en 2011 estos malfermitaj la novaj stacioj Marconi, Nizza, Dante, Carducci-Molinette, Spezia kaj Lingotto. Same en 2011 sur la funkcianta linio malfermiĝu nova stacio, Porta Susa, kiel ligilo al la nova subtera stacio de la Itala Fervojo. En 2013 sekvu plilongigo al la stacioj Italia 61 kaj Bengasi. La tuta linio estas subtera, escepte de la vagon-deponejo en Collegno.

  

Plano de linio 1

Vidu ankaŭ
----------

* Gruppo Torinese Trasporti
* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo
* Tramtransporto en Torino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Metroo de Torino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Metroo de Torino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (GTT)
* Metrotorino
* Fotoj
* UrbanRail.net
* cartometro.com
* Linio 1 ĉe "Structurae"
* Linio 2 ĉe "Structurae"

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMetrooj kaj tramoj en Italio |
| --- |
|  | 
* Brescia
* Ĝenovo
* Katanio
* Milano
* Napolo
* Romo
* Torino
 |
|  | 
* Bolonjo
* Torino (+ SU)
 |

 |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rStacioj de la metroo de Torino |
| --- |
|  1  | 
* Fermi
* Paradiso
* Marche
* Massaua
* Pozzo Strada
* Monte Grappa
* Rivoli
* Racconigi
* Bernini
* Principi d'Acaja
* XVIII Dicembre
* Porta Susa
* Vinzaglio
* Re Umberto
* Porta Nuova
* Marconi
* Nizza
* Dante
* Carducci-Molinette
* Spezia
* Lingotto
* Italia 61
* Bengasi
 |
|  |

 |
Koordinatoj: 47° 58′ 05″ N 3° 14′ 54″ O﻿ / ﻿47.96806 °N, 3.24833 °O﻿ / 47.96806; 3.24833 (mapo)

**Précy-sur-Vrin** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 483 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Précy-sur-Vrin etendiĝas sur 21.16 km², kaj havis 483 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 22 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Lionel Boutin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Précy-sur-Vrin apartenas al la kantono de Saint-Julien-du-Sault, kies ĉefurbo estas Saint-Julien-du-Sault. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Saint-Julien-du-Sault

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Précy-sur-Vrin[*rompita ligilo*]
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Purpura orobanko** |
| --- |
|  |
| Orobanche purpurea*Orobanche purpurea* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliofitoj* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Verdukotiledonoj Eŭdikotoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Orobankacoj *Orobanchaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Orobanko** *Orobanche*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Orobanche purpurea*, JACQ. 1762 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Purpura orobanko  |

 |
| v • d • r |

La **purpura orobanko**, *Orobanche purpurea*, estas planto-specio de la familio de orobankoj nome Orobankacoj (*Orobanchaceae*). La nomo devenas el la fakto ke ĝiaj floroj estas purpuraj. Temas pri parazita planto. Ĝi ekzistas en granda parto de Eŭropo.

Priskribo
---------

Floro de purpura orobanko - Haute-Maurienne, 2012.
*Orobanche purpurea* estas unujara planto, kiu distingiĝas ekzemple el *Orobanche ramosa* pro siaj blu-violaj floroj eĉ pli grandaj, kun malhelviolaj vejnoj, 1,8-2,5 cm aŭ plie. La tigo estas 15 al 40 cm alta sed ĝis 60 cm aŭ eĉ plie, kaj pli granda en la bazo; la folioj estas mallarĝaj kaj lanĉoformaj. La infloresko estas densa, de ĝis 20 cm de longo; la korolo estas iome sonorilforma, kaj malsupraj loboj iome ovoformaj kun rondeca kaj fajna pinto. Ĝi floras fine de printempo kaj dum somero. Ĝi estas parazita de *Achillea millefolium* kaj de *Artemisia campestris*.