Vidu ankaŭ: 1,3,5-Trimetilbenzeno, 1,3,5-Trietilbenzeno, 1,3,5-Tripropilbenzeno, 1,3,5-Triizopropilbenzeno, 1,3,5-Tributilbenzeno, kaj 1,3,5-Triizobutilbenzeno

|  |
| --- |
| Tri-t-Butilbenzeno |
| Kemia formulo |  **C18H30** |
| 1,3,5-Tri-t-butilbenzeno |
| **Bastona kemia strukturo de la Tri-t-butilbenzeno** |
| 1,3,5-Tri-t-butilbenzeno |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Tri-t-butilbenzeno** |
| CAS-numero-kodo | 1460-02-2 |
| ChemSpider kodo | 14361 |
| PubChem-kodo | 15089 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka aŭ malhela solidaĵo |
| Molmaso | 246,4362 g mol−1 |
| Denseco | 0,851 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 71,5°C  |
| Bolpunkto | 248°C  |
| Refrakta indico | n\_{{761}}^{{20}} 1,4948 |
| Ekflama temperaturo | 99,1°C  |
| Solvebleco | Akvo:nesolvebla |
| Mortiga dozo (LD50) | >2000 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |
| --- |
| 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Averto |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H302, H312, H315, H319, H332, H335, H413 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P261, P264, P264+265, P270, P271, P273, P280, P301+317, P302+352, P304+340, P305+351+338, P317, P319, P321, P330, P332+317, P337+317, P362+364, P403+233, P405, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**1,3,5-Tri-t-butilbenzeno** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **benzeno** kaj **t-butila bromido**. Ĝi estas blanka aŭ malhela solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. 1,3,5-Tri-t-butilbenzeno posedas 18 karbonatomojn kaj 30 hidrogenatomojn.

1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno (TBB) estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de aromataj hidrokarbonidoj, kiuj estas karakterizitaj per ringo de ses karbonatomoj kun alternaj duoblaj ligoj. TBB estas senkolora likvaĵo kun dolĉa, akra odoro, kaj estas uzata en diversaj industriaj kaj komercaj produktoj. Tributilbenzenoj ankaŭ estas konataj kiel aliaj izomeroj, kiel ekzemple terciara-butilbenzeno, 1,3,5-trimetilbenzeno, 1,3,5-trietilbenzeno kaj 1,3,5-triepropilbenzeno, krom aliaj. TBB estas volatila organika substanco (VOC) kaj konsiderata kiel ebla vivmedia malpurigaĵo.

1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno estas uzata en diversaj sciencaj esploraj aplikoj. Ĝi estas uzata kiel solvanto en organika sintezo, kiel solvanto por la preparado de polimeroj, kaj kiel reakcia medio en la sintezo de organikaj substancoj. 1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno ankaŭ estas uzata en la preparado de metalaj saloj kaj metalaj kompleksoj, kaj kiel reakciaĵo en la sintezo de farmaciaĵoj.

La mekanismo de ago de 1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno ne estas bone komprenita. Oni kredas, ke la kombinaĵo estas metaboligata en la hepato kaj konvertata al diversaj metabolitoj, inkluzive de terc-butilbenzena sulfonato kaj terc-butilbenzena sulfoksido. Tiuj metabolitoj tiam estas plu metaboligitaj por formi aliajn kunmetaĵojn, kiel ekzemple terc-butilbenzenosulfonata acido kaj terc-butilbenzena sulfonamido.

1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno pruviĝis havi diversajn biokemiajn kaj fiziologiajn efikojn. En bestaj studoj, 1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno estas konsiderata indukti citokromon P450-enzimojn, kiuj estas implicitaj en la metabolo de drogoj, hormonoj kaj aliaj kombinaĵoj. Oni ankaŭ trovis, ke ĝi malhelpas la aktivecon de citokromo P450-enzimoj, kiuj povas konduki al pliigo de la niveloj de drogoj kaj aliaj kombinaĵoj en la korpo. 1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno ankaŭ estas konsiderata havi toksan efikon al la hepato, renoj kaj koro, kaj estas konsiderata kancerogena en bestoj-studoj.

1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno havas plurajn avantaĝojn kaj limigojn kiam uzata en laboratoriaj eksperimentoj. La avantaĝoj de uzado de 1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno inkluzivas ĝian malaltan koston, malaltan toksecon kaj ĝian kapablon agi kiel solvanto por multaj organikaj kombinaĵoj. La limigoj de uzado de 1,3,5-Tri-t-Butilbenzeno inkluzivas ĝian volatilon, kiu povas konduki al perdo de la kunmetaĵo dum eksperimentoj, kaj ĝia malalta solvebleco en akvo.

Sintezoj
--------

### Sintezo 1

* Preparado de la **1,3,5-Tri-t-butilbenzeno** per traktado de **benzeno** kaj **t-butila bromido** en ĉeesto de **aluminia klorido**:

|  |
| --- |
| benzeno +numero 3t-butila bromido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}1,3,5-Tri-t-butilbenzeno +numero 3bromida acido |
|

  

### Sintezo 2

* Preparado de la **1,3,5-Tri-t-butilbenzeno** per traktado de **1,3-duetilbenzeno** kaj **t-butila klorido**:

|  |
| --- |
| 1,3-Dut-butilbenzeno +t-butila klorido {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}1,3,5-Tri-t-butilbenzeno +klorida acido |
|

  

### Sintezo 3

* Preparado de la **1,3,5-Tri-t-butilbenzeno** per traktado de **1,3,5-triklorobenzeno** kaj **t-butila klorido** en ĉeesto de **zinko**:

|  |
| --- |
| 1,3,5-Triklorobenzeno +numero 3t-butila klorido+zinko {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}1,3,5-Tri-t-butilbenzeno +numero 3zinka klorido |
|

### Sintezo 4

* Preparado de la **1,3,5-Tri-t-butilbenzeno** per trimerigo de la **t-butilacetileno**:

|  |
| --- |
| numero 3t-butilacetileno {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}1,3,5-Tri-t-butilbenzeno |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Hidrokarbonido

Referencoj
----------

1. ↑  Chemical Book
2. ↑  GuideChem
3. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
4. ↑  Chemsrc
5. ↑  Chemnet
6. ↑  Fisher Scientific