recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Papamobilo sur la Placo de Sankta Petro en 2004
**Papamobilo** (**Papa** aŭto**mobilo**) (latine Patro + moviĝo) signifas tiun veturilon, kiun la papo Johano Paŭlo la 2-a uzis dum siaj multaj publikaj aperoj.

Papamobilo estas specife trakonstruita diversa aŭtomobilmarko, kiu havas plej ofte tri gravajn proprecojn kune:

* La spaco, kie la Papo sidas kaj la sidloko estas (Sankta Seĝo) altigita kaj estas ekipita per sekura vitro post atenco kontraŭ Johano Paŭlo en 1981, tiel la publiko povas bone alrigarndi la Papon.
* La movilo estas plej ofte specifa produktaĵo por malrapida veturo, por zorge trakti la motoron kaj kluĉilon.
* La sidaĵo de la Papo ĝenerale ne estas fikse enkonstruita sidloko, sed specifa seĝo, sur kiu la Papo estas veturigebla en la *Papamobilo*. Ĉar *Johano Paŭlo la 2-a* suferis en siaj lastaj jaroj inter aliaj je grava Parkinson-malsano, li sidis plej ofte en rulseĝo.

Oni elektas kiel bazon por Papamobilo malpezajn ajngrundajn aŭtomobilojn, et-ŝarĝaŭton, etbuson kaj ankaŭ pezajn limuzinojn.   

La *Papamobilo* estas novigo dum pontifiko de **Johano Paŭlo la 2-a.**.
Lia antaŭulo apenaŭ havis kontakton al publiko kaj apenaŭ faris mondan vojaĝon. Se ili montris sin publike, tiem en la tradicia Sedia gestatoria, kvankam ili posedis jam aŭtojn jam ekde la papo Pio la 9-a, kiuj havis ne la tipan konstruformon kaj oni ne nomis ilin *Papamobilo*, sed estis nur tipa regna kaleŝo.   

Dum la 104 oficialaj eksterlandaj vojaĝoj de Johano Paŭlo de la 2-a, la uzitaj *Papamobiloj* restis en la vojaĝ-cela lando kaj estis denove uzitaj dum la sekva vizito. La meksika *Papamobilo* estis okaze de la entombigo de Papo denove reaktivita kaj montrita publike.

La unue uzita *Papamobilo* estis konstruita por la vojaĝo en 1979 al Pollando kaj por tio la bazo estis la etkamiono de la pola marko *Star* el la urbo Starachowice.

### Uzitaj markoj

* Fiat
* Land Rover
* Mercedes Benz
* Star (veturilo)

* Kategorio Papamobilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Infanvilaĝo Pestalozzi en Trogen
**Infanvilaĝo Pestalozzi** (germane *Kinderdorf Pestalozzi*) estas konata infanvilaĝo nomita laŭ Johann Heinrich Pestalozzi en Trogen, Kantono Apencelo Ekstera, Svisio. Ĝin funkciigas la *Fondumo Infanvilaĝo Pestalozzi* (germane: *Stiftung Kinderdorf Pestalozzi*).

Historio
--------

En la jaro 1944 Walter Corti lanĉis en la monata revuo *Du* la alvokon krei vilaĝon por militviktimaj infanoj. En la jaro 1945 estis fondita la Asocio Infanvilaĝo, kaj en la jaro 1946 estis komencita en Trogen la konstruado de la infanvilaĝo. Jam samjare infanoj el militviktimaj vilaĝoj povis ekloĝi en la domoj. Ek de 1960 krom eŭropaj infanoj en la vilaĝo ankaŭ vivis militorfoj el Koreio, Tunizio, Etiopio, Vietnamio, Kamboĝo kaj Libano, kaj ek de 1983 ankaŭ orfoj el Svislando.

Internacia rekono
-----------------

La vilaĝo rapide akiris internacian agnoskon kaj allogis multnombrajn vizitantojn el la tuta mondo. Inter la vizitantoj troviĝis Konrad Lorenz, la Dalai-lamao, Auguste Piccard, Henri Guisan, Josephine Baker, Pablo Casals, Martin Buber, Gustav Wyneken, Werner Bergengruen, Carl Jacob Burckhardt, Hermann Gmeiner kaj multaj aliaj.

En 1949 Hermann Gmeiner fondis laŭ la modelo de la Infanvilaĝo Pestalozzi en Aŭstrio la SOS-Infanvilaĝojn, kiu hodiaŭ funkciigas infanvilaĝojn en la tuta mondo.

Nuntempa evoluo
---------------

Muzeo en Pestalozzi vilaĝo Trogen (CH). Fotis Mireille Grosjean en oktobro 2013
Venis la ideo krei en la mondo taŭgajn vivkondiĉojn, por eviti al la infanoj migradon al alia loko. Pro tio la gvidantoj de la vilaĝo havas diversajn evoluprogramojn en divesaj landoj de la mondo (en 12 landoj)

En la jaro 2006 kreiĝis edukprogramo „emPower - Intercultural Leadership Programme for Young Adults" pri interkultura edukado. Junuloj el la 12 elektitaj landoj povas partopreni. Samjare konstruiĝis en Trogen akceptodomo por vizitantoj kun diversaj informoj pri la temoj de la vilaĝo; tiu "muzeo" ricevis premion pro la kvalito de sia koncepto kaj prezento.

Esperanto en la infanvilaĝo
---------------------------

En la jaro 1947 Julia Isbrücker gvidis Esperanto-kursojn en la infanvilaĝo. (Fonto: Andreas E. Künzli: *Universalaj Lingvoj en Svislando* p 192)

Vidu ankaŭ
----------

* SOS-Infanvilaĝo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Infanvilaĝo Pestalozzi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Infanvilaĝo Pestalozzi
* Retejo de la vizitantarcentro de la infanvilaĝo Arkivigite je 2009-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* La Infanvilaĝo Pestalozzi en la Historia Leksikono de Svislando


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277226
* GND: 18512-7
* LCCN: n98102877
* VIAF: 155359005
* ISNI: 0000 0001 0945 8243
 |
**Imre Kátai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kátai Imre** estis hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1979, ordinara en 1985) de Hungara Scienca Akademio.

Imre Kátai  naskiĝis la 13-an de majo 1938 en Kiskunlacháza.

Biografio
---------

Imre Kátai frekventis universitatojn en Szeged kaj Budapeŝto inter 1956-1961. Li eklaboris tuj en Universitato de Budapeŝto, kie li iĝis katedrestro en 1970. En 1969 li doktoriĝis. Li instruis ankaŭ en Pécs, krome li estis gastoprofesoro en Usono, Germanio, Egipto, Kanado, Francio. Li fondis periodaĵon *Annales Universitatis ELTE Sectio Computatorica*, krome li redaktis matematikajn fakrevuojn. Li okupiĝis precipe pri nombroteorio. Li ricevis 4 premiojn inter 1977-2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Számelméleti függvények* (1977)
* *Szabályos viselkedésű aritmetikai függvények* (1989)

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445333
* LCCN: n81061092
* VIAF: 16091497
* ISNI: 0000 0001 0873 6352
* NKC: uk20211097854
 |
**Frigyes Nagy** [fridjeŝ nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Frigyes** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, agronomo.

Frigyes Nagy  naskiĝis la 6-an de junio 1939 en Magyaróvár (nun urboparto de Mosonmagyaróvár).

Biografio
---------

Frigyes Nagy frekventis baz- kaj mezlernejojn en sia naskiĝurbo (li lernis ankaŭ muzikon), poste samloke agrikulturan altlernejon inter 1957 kaj 1961. En 1962 li aliĝis al la komunistoj, poste en 1989 li forlasis ilin. Post lernado li laboris unu jaron en kolĥozo apud Gyõr kiel agronomo, poste ĝis 1967 li instruis en la supre menciita altlernejo. En 1967 li doktoriĝis en Gödöllő, krome li plulernis en Ekonomia Universitato pri Marx Károly inter 1963 kaj 1968 laŭ koresponda lernado, kie li akiris plian diplomon. Depost 1968 li laboris en ŝtata bieno. Tiutempe li laboris 2 jarojn en Tanzanio kiel agrikultura spertulo. Ekde 1973 li ankaŭ instruis en la altlernejo (kiel titulara docento), kie li atingis la instruan rangon titulara universitata profesoro en 1992. Li finis la instruadon, kiam li aĝis 70. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 1998, li estis nomumita ministro pri agrikulturo en 1996.

Li ricevis premiojn aŭ medalojn en inter 1987 kaj 2009. En 1962 li edziĝis, en 1966 filino naskiĝis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Papajo** |
| --- |
|  |
| Papajo (papaja planto) kun nematuraj papajfruktojPapajo (papaja planto) kun nematuraj papajfruktoj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Brasikaloj *Brassicales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Caricaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Carica* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. papaya*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Carica papaya****L. |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Papajo  |

 |
| v • d • r |

Carica papaya - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-029.jpgCarica papaya - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-029
**Papajo** (*Carica papaya*, ankaŭ melonarbo) estas molatrunka arbedo, kiu apartenas al la planta familio de melonarbacoj. La arbedo originas el malaltebenaĵo kaj marbordaj regionoj de tropika Ameriko. La hispanoj provis jam en la 16-a jarcento transplanti tiun neotropisan vegetaĵon al la Antiloj kaj la Filipinoj. Hodiaŭ ĝi estas kultivata dise en la tropikoj kaj subtropikoj.

Frukto
------

La maturaj papajfruktoj
La papaja frukto estas long-ovala aŭ ronda, ĉirkaŭ 25 cm granda kaj povas pezi 3 ĝis 6 kg. En Eŭropo aperas surmarkete nur la selektita variaĵo nomata havaja papajo, kies ekzempleroj pezas pli malpli 0,5 kg.

Filmo
-----

* la odoro de la verda papajo, Vjetnamo/Francio 1993, Reĝisoro: Tran Anh Hung

* 
* 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Golgota Kapelo** estas romkatolika historia monumento, la plej malnova konstruaĵo en en urbo Makó, sur iama kurgano.

Historio
--------

Preposto konstruis tiu ĉi kapelon en 1734. Ĝi estis renovigita en 1797 kaj oni supozas, ke tiam konstruiĝis la kriptoj. La ĝardenmuro estis farita en 1815. En 1821 inundo okazis kaj la loĝantoj trovis tie rifuĝejon. En 1824 kaj 1852 la kapelo denove renoviĝis, en 1844 la ĝardenomuro renoviĝis. En 1869 kruco antaŭ la kapelo estis farita. En 1989 arkeologia esploro, poste renovigo okazis.

Konstruaĵo
----------

La simpla konstruaĵo situas sola en korto. Sur la fasado meze situas la enirejo, apude estas videblaj 2 malplenaj niĉoj. Super la enirejo kvadrata malalta turo estis konstruita, supre estas piramido. Proksimume en la mezo de la turo estas ovala fenestrorozo. Interne la benkoj venis en 1880. Sakralaj trezoroj estas skulptaĵo pri Sankta Maria kaj 2 lignaj soldatoj.

Kermeso okazas la 16-a de julio.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Golgota kapelo de Makó

* Kategorio Golgota kapelo (Makó) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Satelita foto de la Golfo de Kadizo.
Mapo de la Golfo de Kadizo.
La **Golfo de Kadizo** aŭ en hispana **golfo de Cádiz** estas golfo de la Atlantika Oceano en la marbordo de la sudokcidento de la Iberia Duoninsulo, kiu troviĝas inter la Kabo de Sankta Vincento, en Portugalio, kaj la Ĝibraltara Markolo, pro kio ĝiaj akvoj bordas la sudan marbordon de Algarve, de la provinco Onubo kaj la atlantikan marbordon de la provinco Kadizo.

Ene de la Golfo de Kadizo estas la pli malgranda Kadiza Golfeto aŭ en hispana *Bahia de Cádiz*.

Riveroj
-------

La plej gravaj riveroj kiuj elfluas en la golfon, de okcidento orienten, estas la jenaj:

* rivero Guadiana, kun longo de 742 km;
* rivero Piedras;
* rivero Odiel (kun la rivero Tinto);
* rivero Guadalquivir, kun longo de 666 km;
* rivero Guadalete, kun longo de 157 km;

Flecha de El Rompido.

Ekonomio
--------

En ĝi estas diversaj gravaj areoj kun diferencaj ekonomifontoj: en Algarve turismo, ĉe Onubo industrio kaj agrikulturo, el tie al Kadizo turismo kaj fiŝkaptado, en Kadizo industrio kaj sude denove turismo kaj agrikulturo. En fiŝkaptado estas diversaj maraj specioj de komerca intereso, ĝis 314, inter kiuj salikokoj, konkoj, *chirla*, anĉovoj, salmetoj, *acedia* kaj tinuso. Tinuso ĉefe gravas, kaj ekonomie kaj kulture, ĉar ĝi postulas specifajn teknikojn de fiŝkaptado kiaj estas *almadraba*.

Referencoj
----------

1. ↑  A. M. Arias, M. de la Torre, M. I. Fijo (CSIC). «BASE DE DATOS TERMINOLÓGICOS Y DE IDENTIFICACIÓN DE ESPECIES PESQUERAS DE LAS COSTAS DE CÁDIZ Y HUELVA».  Konsultita la 20an de Aŭgusto 2016.

* Kategorio Golfo de Kadizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Joachim** [joahim], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Joachim Ferenc** estis hungara pentristo. Lia nobela antaŭnomo estis *Csejtei* [ĉejtei].

Memportreto de Ferenc Joachim en 1958
Ferenc Joachim [*rompita ligilo*] naskiĝis la 21-an de majo 1882 en Szeged, li mortis la 1-an de septembro 1964 en Gyula.

Biografio
---------

Ferenc Joachim studis laŭvice en Budapeŝto, Vieno, Munkeno (de Simon Hollósy) kaj Parizo (helpe de stipendio). Post siaj studoj li parte pentradis en suda Francio, parte en Hungarlando. En sia naskiĝlando li pentradis en Artistkolonio (Nagybánya), Budapeŝto, Szeged kaj Gyula. Li ŝatis pentradi portretojn kaj pejzaĝojn. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Önarckép (1958, vidu la bildon dekstre!)
* Kőbánya Albániában
* Selmecbányai tájkép
* Tavaszi virágzás
* Téli erdő
* Vitorláskikötő (ĉ. 1913)
* Arborétum
* Magyar nemes képmása
* Olasz tájkép

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-05-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Familio JoachimFamilio Joachim
* Virina portretoVirina portreto

* Kategorio Ferenc Joachim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612008
* RKD: 127499
 |
Loko de la Golfo de Mannar inter Barato kaj Srilanko.
Golfo de Mannar.
La **Golfo de Mannar** estas granda neprofunda golfo kiu formas parton de la Lakadiva Maro en la Hinda Oceano kun almenaŭa profundeco de 5.8 m. Ĝi kuŝas inter la okcidenta marbordo de Srilanko kaj la sudorienta pinto de Barato, en la regiono de la Koromandela Marbordo. La ĉeno de malaltaj insuloj kaj rifoj konata kiel Rama Setu, kiu inkludas la insulon Mannar, separas la Golfo de Mannar el Palka Markolo, kiu kuŝas norde inter Barato kaj Srilanko. La rivero Malvatu de Srilanko kaj la estuaroj de la riveroj Tamirabarani kaj Vaipar de Suda Barato drenas en la Golfo. La dugongo vivas tie.

La Golfo de Mannar estas fama pro sia produktado de perloj en *Pinctada radiata* kaj *Pinctada fucata* dum almenaŭ du jarmiloj. Plinio la Maljuna (23–79) jam laŭdis la perlo-kaptadon en la golfo kiel unu el la plej produktivaj en la mondo. Kvankam la elprenado de naturaj perloj jam estas konsiderata teo multekosta en plej partoj de la mondo, ĝi estas ankoraŭ realigata en la golfo.

Notoj
-----

1. ↑  Gulf of Mannar (SE India), Sea-Seek.
2. ↑  Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta Sastri. (1979). South India and South-East Asia: studies in their history and culture. Geetha Book House.
3. ↑  R. Raghu Prasad and P. V. Ramachandran Nair (1973). "India and the Indian Ocean Fisheries", *Journal of the Marine Biological Association of India* **15**, p. 1–19.
4. ↑  Arnold Wright.  (1999) *Twentieth century impressions of Ceylon: its history, people, commerce, industries, and resources*, p. 227. ISBN 81-206-1335-X.
5. ↑  James Hornell.  (2009) *The Indian Pearl Fisheries of the Gulf of Manar and Palk Bay*. BiblioBazaar, p. 6. ISBN 1-110-87096-5.
6. ↑  Michael O'Donoghue.  (2006) *Gems: their sources, descriptions and identification*. Butterworth-Heinemann, p. 566. ISBN 0-7506-5856-8.

* Kategorio Golfo de Mannar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699585
* GND: 4559252-4
* VIAF: 249395458
* SUDOC: 107947455
 |
Maldon
Antikva preĝejo de Sankta Petro, Maldon
**Maldon** estas urbo de Essex, Anglio. Ĝi situas ĉe la estuaro de la rivero Blackwater. Ĝi enhavas ĉ. 15,500 loĝantojn.

Dum la anglosaksa epoko ĝi iĝis grava haveno. Eduardo la pli aĝa uzis ĝin kiel bazo kiam li kontraŭis vikingajn invadantajn en 924. En 958 estiĝis reĝa monfarejo kiu daŭris dum la regadoj de la unuaj normandoj reĝoj de Britio.

La urbo famas ĉefe pro batalo la 10-an de aŭgusto 991, kiam la danoj venkis la anglosaksojn kaj mortigis ilian generalon Byrhtnoth kaj multajn liajn soldatojn. Anglosaksa poemo, *La batalo de Maldon*, pritraktas la katastrofon.

Laŭ la Domesday Book en 1086 estis 180 loĝantoj. Dum la mezepoko estiĝis gildoj kiuj aranĝis religiajn teatraĵojn: la puritanoj subpremis la teatraĵojn en 1578. Poste ensceniĝis nereligiaj teatraĵoj, ĝis 1630, kiam denove la puritanoj subpremis ilin.

En marto 1629 estis tumultoj post katastrofa grenrikolto. "Kapitano" Ann Carter, edzino de buĉisto, kun aliaj virinoj kaj infanoj, eniris flandran grenŝipon kaj forprenis grenon. Tiutempe estis ofte kredite ke virinoj estas sekuraj kontraŭ procesoj, kaj ke la instancoj rajtas persekuti nur viron kiu respondecas la agojn de virino. Ann Carter kunigis pli da subtenantoj el la ĉirkaŭa regiono. La 22-an de majo okazis plua tumulto kiu altiris la atenton de la reĝa konsilio. Tiu estigis enketan komisionon, kaj Ann estis pendumita.

* Kategorio Maldon (Essex) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 282129
* GND: 4037206-6
* LCCN: n85100367
* VIAF: 126732315
 |
Marko sur bildo

**Golfo de  
Sirto**
**Libio**
Niĝero
Ĉado

La **Golfo de Sirto** (arabe خليج سرت, latinliterigo *Ĝûnel Kebrit*, foje ankaŭ nomata *Golfo de Sidra*), baptita laŭ la urbo Sirto, estas vasta golfo de la Mediteranea Maro ĉe la norda marbordo de Libio. Temas pri la plej suda parto de la Mediteranea Maro.

La golfo etendiĝas inter la urbo Tripolo okcidente kaj la urboj Bengazi kaj Al Bajda oriente. La maksimuma larĝo de la golfo estas 440 kilometroj.

Krom la jam menciataj urboj, borde de la golfo situas interalie la urboj Misrata, Ras Lanuf kaj Brega. En pluraj el tiuj golfaj havenurboj, nafto el la centro de la lando estas pumpata el naftoduktoj en cisternoŝipojn kaj de tie transportata eksterlanden.

Historie la golfo ofte nomatis "Granda Sirto" aŭ "Maĵora Sirto", kontraste al la pli okcidenta golfo "Minora Sirto" (nun Golfo de Gabes) ĉe la orienta marbordo de Tunizio.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de maraj ekoregionoj

* Golfo de Sirto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Golfo de Sirto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rejnlando-Palatinato kun sendistriktaj urboj kaj la distriktoj kolorigitaj partoj estas Vorderpfalz
**Vorderpfalz** aŭ Antaŭpalatinato kun suda Palatinato la palatinata parto de la Malaltebenaĵo de Supra Rejno. Krom tiu Palatinata Arbaro, Nordpalatinata montolando kaj okcidenta Palatinato la grandaj pejzaĝoj de Palatinato.

En la ĉiutaga lingvo ekzistas „Vorderpfalz" kontraste al „okcidenta Palatinato". „Orienta Palatinato "neniam estis uzata. La dum la 19a jarcento de la reĝlando Bavario ekestanta termino „Hinterpfalz" (malantaŭa Palatinato nur estas malofte uzata.

Geografio
---------

### Limoj

Naturaj limoj de de la Vorderpfalz estas en okcidento la Haardt (kiel orienta rando de la Palatinata Arbaro) kaj en oriento la Rejno. En la nordo allimas Rejnhesio, en la sudo Südpfalz.

### Strukturo

La Vorderpfalz dividiĝas en la montetolando apud la Germana vinstrato, la Rejna ebenaĵo kaj apudrivera Rejnebenaĵo.

La apudrejna regiono etas la regiono, kie la Rejno iam havis la riverajn meandrojn, antaŭ ol ĝi estas regulita. La transira regiono estas ofte bone videbla kiel alta riverbordo de 7 m alteco. En la apudrejna regiono fluas la meandroj de la malnova Rejno. Tie oni fosis gravelojn kaj sablon. Hodiaŭ tie troviĝas multaj elkavatoraj lagoj. Partoj de la apudriveraj ebenaĵoj staras sub naturprotekto. 

### Alteco

La regiono Vorderpfalz situas en alteco inter 90 m super marnivelo ĉe la Rejno kaj en oriento kaj altoj de 150 m apud la Germana vinstrato en okcidento.

### Akvejoj

De oriento al okcidento la regionon trafluas riveretoj kiuj ĉiuj estas maldekstraj flankriveroj de la Rejno. Ili estas (de sudo al nordo) :

* Speyerbach: Neustadt–Speyer
	+ ekde Winzinger Wassergescheid ( akvodislimo de Winzingen) ĝis la enbuŝiĝo en la maldekstran flankan branĉon Rehbach: Neustadt–Schifferstadt–Ludwigshafen
	+ ekde Hanhofer Wassergescheid (akvodislimo de Hahnhofen) ĝis antaŭ la enbuŝiĝo de la Woogbach, kiu nomiĝas apud Speyer ankaŭ *Nonnenbach*
	+ trans Speyer *Gießhübelbach*, kiu enfluas en la malnova kvartalo de Speyer en la riverton Nonnenbach
* Isenach: Bad Dürkheim–Frankenthal–Bobenheim-Roxheim/Worms
* Eckbach: Kleinkarlbach–Dirmstein–Worms
* Eisbach: Grünstadt–Obrigheim–Worms

Politika divido
---------------

Distriktoj kaj sendistriktaj urboj en Vorderpfalz estas:

* distrikto Bad Dürkheim
* urbo Frankenthal (Palatinato)
* distrikto Rhein-Pfalz(antaŭe: distrikto Ludwigshafen
* urbo Ludwigshafen ĉe Rejno
* urbo Neustadt ĉe la Vinstrato
* urbo Speyer

La regionoj de la distrikto *Bad Dürkheim* kaj la urboj *Landau* kaj *Neustadt* etendiĝs en la okcidento trans la geografiaj limoj de la Antaŭpalatinato

Literaturo
----------

* Georg Heeger: Die germanische Besiedlung der Vorderpfalz an der Hand der Ortsnamen. Landau. 1900. 0128-1-17589 dilibri Rheinland-Pfalz Arkivigite je 2016-12-20 per la retarkivo Wayback Machine}}
**Ferenc Hudecz** [hudec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hudecz Ferenc** estas hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta (2010), ordinara (2010)), de Hungara Scienca Akademio.

Ferenc Hudecz  naskiĝis la 12-an de septembro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Hudecz ricevis diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1977, poste li samloke esploris. En 1979 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filojn. En 1996 li habilitiĝis en Universitato Eötvös Loránd kaj li iĝis rektoro en 2006, katedrestro en 2010. Ekde la 1980-aj jaroj li esploris ankaŭ en Usono, Britio, Germanio, Japanio. Li okupiĝis precipe pri peptidoj. Li ricevis premiojn kaj memormedalon inter 1986-2011.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Polimer terapeutikumok* (1998)
* *Design of synthetic branched chain polymeric polypeptides for targeting/delivering bioactive molecules* (2001)
* *Peptid-út* (Peptida vojo), (2012)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungara biografio kun foto
* hungara biografio kun foto
* hungara biografio kun foto

* Kategorio Ferenc Hudecz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ernő Gyarmati** [ernO djarmati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyarmati Ernő** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Ernő Gyarmati naskiĝis la 10-an de marto 1916 (laŭ alia informo la 15-an de julio 1915) en Budapeŝto, li mortis la 17-an de marto 1989 en Novjorko.

Biografio
---------

Ernő Gyarmati maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1934, poste li akiris bestokuracistan diplomon en veterinara fakultato de Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1938, en la sekva jaro li doktoriĝis, en 1941 magistratan diplomon. Post la unua diplomo li estis asistanto en la fakultato, iom poste lektoro. Intertempe en 1941 li estis hospitalestro pri malgrandaj bestoj. En 1948 li iĝis klinikestro kaj ambulancestro, post 4 jaroj li akiris ankaŭ medicinan diplomon. En 1952 li estis altrangigita docento (samtempe la Hungara Scienca Akademio aŭtomate akceptis lin kandidato), post 2 jaroj profesoro kaj katedrestro. Depost fiasko de la hungara revolucio de 1956 li disidis al Usono. En Novjorko lia medicina diplomo estis akceptita kaj laboris en hospitalo. Li emeritiĝis en 1987 havanta jam altan hospitalan statuson.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Klinikai elektrokardiográfos vizsgálatok kutyákon* (disertaĵo, 1939)
* *Állatorvosi belgyógyászati diagnosztika* (studenta lernolibro, 1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-01-30 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714649
 |
La societo **Harcaj etŝpuraj fervojoj** - germane ***Harzer Schmalspurbahnen GmbH***, mallonge *HSB* - estas fervoja kompanio, kiu havas reton de proksimume 140 kilometroj da etŝpuraj fervojaj linioj en la mezalta montaro Harco en centra Germanio - plejparto el la trajnoj de la reto moviĝas per tradiciaj vaporlokomotivoj. Administra centro de la societo estas la urbeto Wernigerode [vernigerRO:de]. Laŭ la stato de 2017 temas pri la plej longa kontinua fervoja reto de vaporlokomotivaj trajnoj en Eŭropo. La reto de fervoja ŝpuro de unu metro konsistas el la linioj *Harzquerbahn* [HARCkverba:n] ("fervojo trans la montaro Harco"), *Selketalbahn* [ZELketa:lba:n] ("fervojo de la valo *Selke*" ) kaj *Brockenbahn* [BROk'nba:n] ("fervojo de la monto Brocken"). Ankaŭ la komencaj literoj de la tri fervojaj linioj konsistigas la mallongigon *HSB*. La fervojaj linioj servas grandparte al turistoj, sed ne nur funkcias en somero, kiam estas aparte multaj da turistaj migrantoj en la regiono, sed dum la tuta jaro.

vaporlokomotivo de la reto forlasas la tunelon *Thumkuhlental*Tri el la ses finstacioj de la fervoja reto - *Nordhausen Nord, Quedlinburg* kaj *Wernigerode* - ankaŭ estas stacidomoj de la normalŝpura trajnreto de la nacia fervoja kompanio *Deutsche Bahn*. En Germanio laŭ la stato de 2017 nur estas du aliaj restintaj etŝpuraj fervojaj linioj, kiuj transportas kaj personojn kaj varojn: la aliaj du estas *Brohltalbahn* inter la montaro *Eifel* okcidente kaj la urbeto *Brohl* borde de la rivero Rejno okcidente, kaj *Wangerooger Inselbahn* sur la orientfrisa insulo *Wangerooge* en la Norda Maro.

* Kategorio Harcaj etŝpuraj fervojoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587907
* GND: 5232653-6
* LCCN: nb2008016256
* VIAF: 124021435
 |
**Ernő Kardos** [kardoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kardos Ernő** estis hungara kemiisto, inspektoro de la luterana eklezio.

Ernő Kardos  naskiĝis la 8-an de decembro 1907 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 4-an de januaro 2003 en Budapeŝto.

Biografio
---------

La familio Kardos rifuĝis al Budapeŝto pro Traktato de Trianon. Ernő akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1931, post 3 jaroj li doktoriĝis. Inter 1931–1934 li instruis en mezlernejo en Budapeŝto, poste li laboris en diversaj kemiaj institutoj. Li estis institutestro inter 1960–1968, poste emerita konsilisto ĝis 1985. Li daŭre esploris konservadon de la nutraĵoj. Nur depost la socialismo en 1994 li ricevis premion.

En 1940 li edziĝis baldaŭe havanta 5 gefilojn. Dum sia plena vivo li agadis multe por la luteranoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A kazein frakcionálása fenolos közegben* (1934)
* *A szabványosítás és jelentősége a vegyi iparban* (1942)
* *Élelmiszerek kémiai változásai* (1953)
* *Tartósító- és húsipari technológia. I–III. köt.* (1954–1960) - kunlaboranto
* *Tartósítóipari anyag- és gyártásismeret. I–III.* (1962, 1964, 1973) - lernolibro
* *Üditőital-gyártás* (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 546000
* GND: 127020152
* VIAF: 100957886
* ISNI: 0000 0000 7980 3279
* BNF: 10861663k
* NKC: xx0071183
 |
**JENDRASSIK Ernő** (jendraŝik) estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj kaj neŭrologo, universitata profesoro, membro de MTA naskita en Koloĵvaro la 7-an de junio 1858 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de decembro 1921. Li estis la filo de fiziologo Jenő Jendrassik.

Biografio
---------

Ernő Jendrassik diplomitiĝis en 1880 en la universitato de Budapeŝto, poste eksterlande kvalifigis sin (1883: Lepsiko kaj Munkeno, 1884: Vieno en 1885 en Parizo ĉe Charcot. En 1887 li iĝis privatprofesoro pri neŭreologio, de 1893 publika, ordinara profesoro pri neŭropatologio, inter 1908–21 publika ordinara profesoro pri la internaj malsanoj de la Universitato de Budapeŝto, direktoro de la internkliniko 4-a.

Verkoj
------

* *A szervi szívbajok kórtana és orvoslása* (Bp. 1891);
* *A belorvostan tankönyve* (Bp. 1910–1914);
* *Belorvosi diagnosztika* (Bp. 1921).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Ernő Jendrassik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 352466
* GND: 117615021
* VIAF: 84813884
* ISNI: 0000 0000 8398 1633
* NKC: nlk20000091463
 |
**Ernő Király** [kirAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Király Ernő** estis hungara instruisto, turisto. Lia nobela antaŭnomo estis *barcsfai* [barĉfai], lia patro estis József Pál Király.

Ernő Király  naskiĝis la 12-an de marto 1855 en Sopron, li mortis la 29-an de aprilo 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Király frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis juron en Universitato de Vieno, poste filozofion en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li eklaboris en tutlanda luterana orfejo, poste li estis familia edukisto en Budapeŝto. Jam tiam li estis ankaŭ turisto (ne nur enlande), li vojaĝis al Germanio. En 1878 li estis soldato en Bosnio. Inter 1885 kaj 1913 li instruis en luterana liceo de Selmecbánya, kie li estis lernejestro ekde 1903. En tiu periodo li estis tre aktiva en la regiona turista vivo. En 1919 la alvenanta ĉeĥa armeo deportis lin, sed iom da tempo li povis translokiĝi al Budapeŝto. Li instruis unu jaron, poste li pensiuliĝis, sed li daŭre faris turismajn vojaĝojn aŭ ekskursojn. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Világtörténelem Augustustól napjainkig Magyarország történelmével kapcsolatosan tárgyalva* (1894)
* *A selmeczbányai ág. hitv. ev. kerületi lyceum története* (Historio de la luterana distrikta liceo en Selmecbánya), (1896)
* *A Habsburg-monarchia* (1906)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 98-a paĝo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-01-08 per la retarkivo Wayback Machine
* (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Osztróvszky** [jOĵef ostrOvski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Osztróvszky József** estis hungara juĝisto, parlamenta deputito, urbestro. Lia familia nomo malĝuste estis *Osztrovszky*.

József Osztróvszky naskiĝis la 12-an de januaro 1818 en Szeged, li mortis la 22-an de aprilo 1899 en Budapeŝto.

Busto pri József Osztróvszky
Strato Osztróvszky en Szeged

Biografio
---------

József Osztróvszky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris advokatan diplomon en Reĝa Jura Akademio (Pozono) en 1840. Post la diplomo li malfermis advokatan atelieron en Szeged. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis parlamentano kaj havis ankaŭ aliajn postenojn. Post fiasko de la revolucio li estis kondamnita, depost prizono li ricevis amnestion en 1855. Tamen li ne povis esti advokato, tial li laboris en asekura societo en Pest (urbo). Post kelkaj jaroj li revenis al Szeged kaj li estis advokato sub falsa nomo. En la jaro 1861 (tiam ne estis politika subpremo) li estis urbestro de Szeged, ekde 1867 li estis ĉefjuĝisto. Li pensiuliĝis en 1897. Li ricevis unufoje premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az elemi biztosítás Magyarországon* (1858)
* *Alkotmány-zsebkönyv magyar publicisták számára* (1861)

Memorigiloj
-----------

* busto en Szeged fare de Jenő Ferenc Kiss (vidu la foton!)
* strato en Szeged (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* koncerna teksto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705784
* LCCN: n95005527
* VIAF: 12722572
* ISNI: 0000 0000 7855 1284
* NKC: jn20010602014
 |
**János Pentelei Molnár** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pentelei Molnár János** estis hungara pentristo, unua prezidanto de Societo Benczúr. Lia nobela antaŭnomo estis *pentelei*.

János Pentelei Molnár: La 30 arĝentoj
János Pentelei Molnár  naskiĝis la 8-an de majo 1878 en Dunapentele (nuntempa Dunaújváros), li mortis la 10-an de novembro 1924 en Gyula.

Biografio
---------

János Pentelei Molnár post lernado estis simpla oficisto. Li edziĝis, poste li havis sufiĉan monon por lerni pentradon unue private duonjaron en Munkeno de Simon Hollósy, poste en Parizo en Akademio Julian en 1903 de Jean-Paul Laurens. Post 2 jaroj li pentradis en ateliero de Gyula Benczúr. Liaj pentraĵoj havis sukcesojn en Berlino kaj Vieno. Li vivis en Budapeŝto, aŭ Dunapentele aŭ Orosháza. En 1908 li studvojaĝis al Nederlando por studi teknikon de Rembrandt. Li ricevis stipendiojn aŭ premiojn inter 1905-1915. Li pentradis pejzaĝojn, aĵpentraĵojn, ĝenrojn, Bibliajn temojn.

Eleltitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1904, 1906)
* Budapeŝto (1907, 1920)
* Dunaújváros (1962)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* ArbarinternoArbarinterno
* Vira portretoVira portreto
* IdiloIdilo
* TerpomrikoltoTerpomrikolto
* BovaroBovaro

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto
* faklernejo (2013) kaj memortabulo (1940) en Dunaújváros

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Aĵpentraĵoj
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Kategorio János Pentelei Molnár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615180
* VIAF: 96117085
* ULAN: 500063803
* RKD: 62588
 |
**Ernő Kolczonay** [kolconai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolczonay Ernő** estis hungara skermisto (spadisto, rapiristo), olimpiano, mondĉampiono, trejnisto.

Memortabulo pri Ernő Kolczonay
Ernő Kolczonay naskiĝis la 15-an de majo 1953 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de oktobro 2009 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Kolczonay maturiĝis en 1973, dum li estis naĝisto ekde 1964, pli poste li skermis inter 1969–1995. En universiado li akiris po unu ormedalojn individue, respektive teame en 1979. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1980, Somera Olimpiko 1988 kaj Somera Olimpiko 1992 kun 2 arĝentaj medaloj (en 1984 li venkis individue inter la bojkotantoj), krome en mondĉampionumo en 1978 li estis la unua. Same en 1978 li akiris trejnistan diplomon, baldaŭ li estis trejnisto. En 1991 li establis la unuan privatan hungaran skermolernejon. Li edziĝis en 1975, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1979 kaj 1981. Li ricevis 2 premiojn en 1992 kaj 2014 (la lastan postmorte). Li frue mortis pro hepatomalsano.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en 2010 (vidu la bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Ernő Kolczonay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803460
 |



* Portalo pri Biografio
**Ernő Király** [ernO kirAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Király Ernő** estis jugoslaviana hungara avangarda komponisto, trumpetisto, redaktoro, kolektanto de popolmuzikoj, membro de Hungara Belarta Akademio (1992).

Ernő Király  naskiĝis la 16-an de marto 1919 en Subotica (Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, nuntempe en Serbio), li mortis la 14-an de decembro 2007 en Novi Sad (Vojvodino, Serbio).

Biografio
---------

Ernő Király apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Li finis la muziklernejon en 1953 en sia naskiĝurbo, poste li estis trumpetisto en la urbaj orkestro kaj teatro. Jam pli frue ekde 1949 li komponadis, el liaj verkoj renkontiĝis la avangardo kaj popolmuziko. Inter 1954 kaj 1983 li estis muzika redaktoro de Hungarlingva dissendo de radio en Novi Sad, sed li kontribuis ankaŭ en la urba hungarlingva gazeto. Li inventis 2 muzikilojn en 1974 kaj 1976, kun ili li faris koncertojn tutmonde. Li studis historiojn de la muzikaj instrumentoj kaj publikigis studon pri sia preferata instrumento: la citro. Li ricevis jugoslavian kaj 2 hungarajn premiojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A szlavóniai szigetmagyarság ősi népzenéje* (1941, 1973)
* *Pokladni običaji kod Mađara u Vojvodini* (1962)
* *Gyöngykaláris I.-VI.* (1972, 1973, 1991)
* *Örökségünk - A Drávaszög népzenéje I-IV* (1976)
* *Gombos és Doroszló népzenéje*(1982)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *A Telhetetlen gömböc* (infanoper, 1963)
* *Pontok és vonalak* (1972)
* *Ikebana* (baleto, 1980–1994)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* france, angle

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646538
* GND: 123468833
* LCCN: n95029270
* VIAF: 25078946
* ISNI: 0000 0000 8084 4780
* SUDOC: 07337833X
* NKC: jx20080424001
 |
**József O. Vértes** [jOĵef vErteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vértes O. József** estis hungara psikologo, profesoro, instruisto, pedagogo pri intelektaj malkapabluloj. Lia filo estis András O. Vértes.

József O. Vértes  naskiĝis la 24-an de marto 1881 en Törökszentmiklós. Li mortis la 3-an de decembro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József O. Vértes akiris 2 diplomojn en Universitato de Budapeŝto en 1904. Li eklaboris en psikologia instituto apud Pál Ranschburg. En 1909 li establis instituton-edukejon pri nervozaj geinfanoj. Dum la Kalistefa revolucio li havis pedagogian postenon. En 1920 pro falsaj akuzoj li estis deportita, post 2 jaroj li trudemeritiĝis. En 1932 li estis nomumita privata profesoro, en 1949 titulara eksterordinara profesoro en Scienca Universitato Ferenc József. Post la 2-a mondmilito li ĉefe instruis en speciala pedagogia altlernejo, kiu estis filio de ELTE.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Iskolás gyermekek emlékezete* (Memoroj de la lernantoj), (1909)
* *A gyógyító pedagógia fogalma és köre* (1915, germane (1918)
* *Az ideges gyermek* (La nervoza infano) (1922 germane 1934)
* *Milieu és gyermeki lélek. Egy új milieupszichológia vázlata.* (1935 germane 1937)
* *Az ingerlékeny gyermek* (1941)
* *A magyar gyógyító pedagógia 1848-ban és ma* (1948)
* *Grundriss der gesamten Heilpaedagogik (auf psychologischer Grundlage)* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-06-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
**Anthony Franciosa** (25a de oktobro 1928 - 19a de januaro 2006), ĉefe nomata **Tony Franciosa** dum la pinto de sia kariero, estis usona kina, televida kaj teatra aktoro. Li faris kelkajn rolulaktorajn filmojn, kiaj *Career* (1959) pro kiu li ricevis Oran Globon al plej bonkvalita aktoro kaj *A Face in the Crowd* (1957). En televido, krom multaj minoraj partoj, li faris ĉefajn rolojn en kvin ĉefaj televidserioj: nome la situacia komedio *Valentine's Day* (1964–65), dramo *The Name of the Game* (1968–71), *Search* (1972–73), *Matt Helm* (1975) kaj *Finder of Lost Loves* (1984). Tamen, li ekkarieris kiel sukcesa teatra aktoro, atingante nomumon por Premio Tony pro la teatraĵo pri droga dependeco *A Hatful of Rain*.

Li edziĝis kvar fojojn. Lia lasta edzeco — kun Rita Theil — estis sia plej longdaŭra. Ĝi daŭris 36 jarojn. Li estis edzo dum 1957–1960 de la Oskar-premiita aktorino Shelley Winters, kiu mortiĝis kvin tagojn antaŭ li.

* Kategorio Anthony Franciosa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535042
* GND: 13764454X
* LCCN: n85273943
* VIAF: 5133442
* ISNI: 0000 0000 5951 8833, 0000 0003 6840 3773
* SUDOC: 110452240
* BNF: 140432731
* MBA: e4dbf6e6-f7c5-4503-b210-2217bc22a74b
* BIBSYS: 6012957
* NKC: xx0167316
* BNE: XX951650
 |
**Géza RADVÁNYI** [radvAnji], hungare **Radványi Géza** estis hungara reĝisoro, scenaristo kaj profesoro. Lia patro estis Géza Grosschmid, li estis la edzo de aktorino Mária Tasnády Fekete

Géza Radványi naskiĝis, kiel *Grosschmid Géza* la 26-an de septembro 1907 en Kassa (tiam en Hungario, nun Košice en Slovakio) - mortis la 26-an de novembro 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Radványi komence li ĵurnaladis precipe eksterlande. Ekde 1933 li apartenis al staboj de diversaj filmoj. En 1937 li edziĝis kaj ili vivis en Budapeŝto dum la 2-a mondmilito. Poste li instruis en la aktora akademio. En 1947 li iris al Italio, baldaŭe al Francio kaj Germanio. En Munkeno en la altlernejo li instruis. De 1977 ĝis la morto li denove vivis en Budapeŝto. Li ricevis premion Kossuth en 1948.

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* diversaj kinejaj (ne nur hungaraj) filmoj inter 19-19, ekzemple *Erdélyi kastély* (Transilvania kastelo), 1940; **En Eŭropo ie**, 1947; *Dass Schloss in Tirol*, 1957; *Es muss nicht immer Kaviar sein* (germana-franca filmo), 1961; Donne senza nome, 1950

Framasonismo
------------

Géza Radványi estis framasono apartenanta al Martinovics-loĝio laŭ  Arkivigite je 2012-09-08 per la retarkivo Wayback Machine.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Géza Radványi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 405952
* GND: 140510168
* LCCN: no2009093056
* VIAF: 10034394
* ISNI: 0000 0000 7824 3556
* SUDOC: 154028142
* BNF: 138987716
* BNE: XX1612055
 |
Eŭropa omaro kun siaj ruĝaj antenoj
La **antenoj** estas sensaj organoj de iuj Artropodoj, per kiuj ili tuŝas, gustas kaj flaras. Tiuj estas segmentaj membroj situantaj sur la kapo aŭ sur la cefalotorako. Ili povas esti unubranĉaj aŭ dubranĉaj.

Diversaj formoj de la insekta anteno
La Krustacoj povas havi du parojn da antenoj, en tiu okazo la pli malgrandaj antenoj estas dirata *antenetoj*. La Insektoj havas nur unu paron da antenoj. El la Artropodoj, nur la Chelicerata kaj la Proturoj estas sen anteno.

La antenoj konsistigas el tri segmentoj: la **fusto** (fiksita ĉe la kapo) la **pedunklo** kaj la *flagelo* (ofte dividita el
multaj segmentoj nomataj **flagelomeroj**). La Vostsaltuloj kaj Dipluroj havas muskolojn en ĉiuj segmentoj de ilia antenoj, tiu, kiu permesas al ili ĉiujn movigi. Ĉe la aliaj Artropodoj, nur la du unuaj segmentoj havas muskolojn.

La antenoj tre gravas en la seksa vivo de Papilioj. Dank'al tiuj, ili kapablas flari la feromonojn de seksa partenero al pli de 10 kilometroj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La membroj de la artropodoj origine dividiĝas en du branĉoj, sed, ĉe iuj, unu branĉo malaperis dum la evoluo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anteno (biologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Superfilumo Arthropodoj (angle) Arkivigite je 2007-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Pedro A. ZURITA** (naskiĝis en Sotu Cangues (Asturio), Hispanio) estas hispana esperantisto kiu dum pluraj jaroj estis ĝenerala sekretario de la Tutmonda Unuiĝo de Blinduloj (TUB).

Kiam li estis ankoraŭ mezlernejano en porblindula lernejo de ONCE (la Nacia Blindulunuiĝo de Hispanio) en Madrido, tiea instruisto, Angel Figuerola, konvinkis lin lerni Esperanton. En la mezlernejo li jam lernis ankaŭ la francan kaj la anglan. Li vizitis vesperajn kursojn en la Centra Nacia Fremdlingva Lernejo kaj ricevis instruadon de privata instruistino pri angla lingvo. En tiu nacia lernejo li daŭrigis la lernadon de la franca kaj angla lingvoj, kaj eklernis ankaŭ la germanan, rusan kaj italan. Kiam li komencis universitatan edukadon, li jam sufiĉe bone posedis tiujn lingvojn. Dum la universitata studperiodo li lernis sufiĉe bone la portugalan kaj la katalunan kaj iomete la modernan grekan, la japanan, la serban kaj la polan, ekstiudis la ĉinan, kaj perfektiĝis en la pola, rumana kaj bulgara. Li ankaŭ klopodis lerni la asturian lingvon, kiun oni volas antaŭenigi kiel veran regionan lingvon, uzatan por ĉiutaga komunikado, ne nur en popolkantoj. Li pluperfektiĝis lingvojn ankaŭ dum someraj kursoj en multaj divesaj landoj. 

Ekde 1968, kiam li ĉeestis la universalan esperantan kongreson en Madrido, komenciĝis liaj vojaĝoj por partopreni internaciajn esperantistajn aranĝojn, precipe tiujn de la blindula esperantista movado. Kiel ano de la hispana delegitaro en 1973 li unuafoje partoprenis eŭropan konferencon pri brajlo en Oslo. Poste sekvis internaciaj simpozioj en Svedio, Greklando, Nederlando, Francio, Germanio, Brazilo, Italio, Panamo, Rusio, Nederlandaj Antiloj, Kenjo, Saŭda Arabio. Oni nomumis min membro

En 1986 la Plenumkomitato de Tutmonda Unuiĝo de Blinduloj (TUB) elektis lin ĝenerala sekretario de tiu monda organizaĵo. Post dekkvarjara deĵorado kiel ĝenerala sekretario de TUB li estis en 1997 trafita de grava aŭtomobila akcidento en Maroko, post kiam li rezeignis pri tiu posteno.

Ekde 1966 kiel instruisto pri angla kaj franca lingvoj en la fizioterapia blindullernejo de ONCE kaj unu jaron poste kiel instruisto pri angla lingvo en ties madrida blindullernejo. 

En 1973 mi estis oficiale komisiita kiel fakestro pri internaciaj rilatoj de la centra oficejo ĉe ONCE, kaj dum oktobro 1985 - junio 1986 li deĵoris tie kiel estro de la fako pri socia agado. Poste li denove eklaboris tempoplene ĉe ONCE kaj ekde 2001 ĉe CIDAT, la teknologia centro de ONCE kaj en marto 2004 ĉe la fako pri edukado de ĝia plenumdirektoraro. 

En ambaŭ oficejoj li kunlaboris kiel tradukisto ĝis lia emeritiĝo fine de aprilo 2005.

Poligloteco
-----------

nekredebla poligloteco. Pedro Zurita uzas ankaŭ kelkajn slavajn lingvojn – rusan, serban, bulgaran, polan k. a.

Honoroj
-------

Li ricevis multajn honorojn.
**Géza Raskó** [raŝkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Raskó Géza István** estis hungara operetkantisto, (baritono).

Géza Raskó  naskiĝis la 3-an de oktobro 1870 en Pest (urbo), li mortis la 18-an de februaro 1950 en Birmingham (Alabamo) (Usono).

Biografio
---------

Géza Raskó akiris operkantistan diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto en 1891, samtempe li studis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi. Post la diplomo li aliĝis al trupo de Pál Rakodczay. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* Hungara Teatro en Kassa (1892)
* Népszínház (1893, 1896-1908)
* trupo de Ignác Krecsányi (1894-1896 en Temeŝvaro)
* *Teatro Király* (1908).

Li plurfoje estis gastokantisto en trupo de Kálmán Balla en Pozsony kaj li longe estis membro de Teatro Király kaj Teatro Magyar ĝis (1908-1933. Li edziĝis en 1900. La geedza paro translokiĝis al Usono en 1938, kie baldaŭ ili mortis.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Varney: *A kék asszony* — Pierre
* Barna–Faragó: *Casanova* – titolrolo
* Imre Kálmán: *Cirkuszhercegnő* - Rasumovsky
* Robert Planquette: *Les cloches de Corneville* – markizo (1893)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Géza Raskó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Anthony COMSTOCK** (n. la 7-an de marto 1844 - m. la 21-an de septembro 1915) estis usona inspektisto de la Usona Poŝta Servo kaj sekretario de la Novjorka Societo pri Forigo de Malvirto ( *New York Society for the Suppression of Vice* aŭ NYSSV). Li estis dum sia tuta vivo defendanto de la strikta moralo de la viktoria periodo. Li ĉefe batalis kontraŭ malvirta literaturo, hazardludo, prostituado kaj ĉarlatanismo.

La anglalingvaj vortoj *comstockery* kaj *comstockism* referencas al liaj vastaj kampanjoj de cenzuro kontraŭ ĉio, kion li konsideris obscenan, tio estas ĉia publika aludo al sekso, inkluzive de dokumentoj rilate al naskiĝkontrolo senditaj poŝte. Li kontribuis persone al la redakto de la Comstock Act, aŭ Leĝo Comstock.

Li uzis sian potencon ene de la poŝta servo kaj de NYSSV, kunlabore kun la novjorka polico, por okazigi multnombrajn arestojn pro obscenaĵoj aŭ hazardludo.

* Kategorio Anthony Comstock en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699440
* GND: 119456079
* LCCN: no93029061
* VIAF: 18032271
* ISNI: 0000 0000 4024 0106
* SUDOC: 076033708
 |
**Géza Szvacsina** [svaĉina], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szvacsina Géza** estis hungara notario, urbestro.

Géza Szvacsina naskiĝis la en 1849 aŭ 1850 en Mezőpanit (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Pănet en Rumanio), li mortis la 16-an de aprilo 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Szvacsina maturiĝis en piarista gimnazio en Kolozsvár, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Akademia Liceo. Li eklaboris en 1880 en municipo de Kolozsvár kiel notario. Inter 1898 kaj 1913 li estis urbestro de Kolozsvár. En tiu periodo la urbo travivis imponan evoluon. En 1913 li malsaniĝis, tial li pensiuliĝis. Li ricevis reĝan premion en 1894, titolojn reĝa konsilisto en 1900, reĝa kortega konsilisto en 1910.

Liaj kontribuoj
---------------

* *A siketnémák államilag segélyezett kolozsvári intézetének ismertetése* (1900)
* *Jelentés a vakok kolozsvári országos intézetének 1-ső évi működéséről* (1901)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Géza Szvacsina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708900
 |