recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
portala tombo de Bree.
la du specoj de portaltombo – skemo.
dolmeno Kilclooney More Dolmen 1 apud Ardara (Dún na nGall ) kun portaltombo tipe ultradimensia kovroŝtono.
**Portaltombo** (ankaŭ **portaldolmeno** aŭ **druida altaro**) estas la nomo de megalita instalaĵo sur la Britaj insuloj, kiu konsistas el du samaltaj vertikale starantaj ŝtonoj kiuj estas la antaŭa flanko de kamero kaj kun pordoŝtono kaj vertikale staranta kovroŝtono (Browneshill-Dolmeno en la Graflando Carlow: 100 t) estas la „pordokadro" en formo de *H*. Ofte nur duonalta, t.n. pordoŝtono staras respektive staris inter la ortostato ĉe la enirejo. La plej multaj de tiuj instalaĵoj troviĝas en la oriento de Irlando. Okcidente de la linio Dún nanGall–Corcaigh estas nur ĉirkaŭ du dudekoj el la ĉirkaŭ 175 konataj instalaĵoj.

Tripiedaj dolmenoj kaj *quoits*
-------------------------------

Portaltomboj troviĝas (ankaŭ kiel tiel nomataj tripied-dolmenoj) kaj en la oriento de Irlando (Legananny en la graflando An Dún, Proleek en la graflando Lú), kaj en Kornvalo kaj [Kimrujo]]. (Bosporthennis Quoit, Carreg Coetan Arthur aŭ Pentre Ifan). En Kornvalo kaj Kimrujo tiuj instalaĵoj nomiĝas *quoit*. La plej fama estas Lanyon Quoit.

Vidu ankaŭ
----------

* megalitaj instalaĵoj en Irlando
* listo de portaltomboj en Irlando

Literaturo
----------

* Frances M. Lynch: *Towards a Chronology of Megalithic Tombs in Wales.* In: George C. Boon, John M. Lewis (Hrsg.): *Welsh Antiquity. Essays mainly on Prehistoric Topics presented to H. N. Savory upon his retirement as Keeper of Archaeology.* Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Cardiff 1976, ISBN 0-7200-0096-3, S. 63–79.
* Frances M. Lynch: *Megalithic Tombs and Long Barrows in Britain* (= *Shire Archaeology;* Bd. 73). Shire Archaeology, Princes Risborough 1997, ISBN 0-7478-0341-2.
* Elizabeth Shee Twohig: *Irish Megalithic tombs* (= *Shire Archaeology;* Bd. 63). Shire Archaeology, Princes Risborough 1990, ISBN 0-7478-0094-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

*

Referencoj
----------

1. ↑  Johannes Müller: *Neolithische Monumente und neolithische Gesellschaften.* In: Hans-Jürgen Beier (Eld.): *Varia neolithica, Bd. 6: Neolithische Monumente und neolithische Gesellschaften* (= *Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas;* Bd. 56). Beier & Beran, Langenweissbach 2009, ISBN 978-3-941171-28-2, S. 7–16, hier S. 15.
**Prihistoria falsado** signifas la malĝusta prezentado aŭ interpretado de historio, vole, kun science neadekvataj rimedoj.

Specoj
------

 La "Fera virgulino" (dekstre), laŭaserte torturilo el mezepoko, fakte estas fantaziaĵo el la 19-a jarcento.
Plej profunda estas la materia falsado, do la produktado de objekto, kiun la falsanto aŭ liaj taskumigantoj prezentas kiel malnovan fonton. Ekzemplo estas malnova dokumento. Falsado signifas ke la laŭaserta kreanto de la dokumento fakte ne kreis ĝin, sed alia persono.

Ne temas pri falsado, se oni ne asertas ke la objekto estas malnova. Ekzemplo estas rekonstruaĵo por muzeo.

La plej multaj prihistoriaj falsadoj okazas per laŭvola misinterpreto de la fontomaterialo, plej facile per la ellaso aŭ neglektado de nedezirataj fontoj.

Motivoj
-------

Prihistoria falsado ĉiam necesigas certan, ofte eĉ grandan laboron. Tial la falsantoj havas unu aŭ plurajn motivojn:

* Kelkaj falsantoj volas provi, ĉu ili kapablas trompi la sciencularon.
* Sciencan orientiĝon havas la motivo, se la falsanto volas subteni sian propran historian interpretadon kompare al kolegoj.
* Politika estas la motivo, se la falsanto volas ŝanĝi la historian bildon pri persono aŭ personaro:
	+ Pravigo aŭ bagateligo de perfortregadoj, krimoj ktp.
	+ Pligrandigi prestiĝon.
	+ Malfamigi.
* Juraj pozicioj.
* Fari monon.

Delimigoj
---------

Temas pri prihistoria falsado nur, kiam oni provas manipule ŝanĝi historian bildon. Tial ne estas falsado se temas simple pri malnoviĝinta stato de esploro, nur devia opinio, aŭ eraro. Ĝenerale, ĉiu teorio estas plisimpligo de la realeco.

Ne temas pri prihistoria falsado kiam oni provas vendi materiajn falsaĵojn sen ŝanĝi la historian bildon. Ekzemple la falsado de poŝtmarkoj kopias nur jam konatajn grafikaĵojn. Fikciaj verkoj kiuj pritraktas historian temon, ofte faras ŝanĝojn favore al drameco. Kritiko indas precipe tiam, kiam aŭtoro aŭ filmfaristo emfazas la laŭasertan historian faktecon aŭ kial li influas historian bildon preter la unuopa kazo.
**Prado** [PRAdo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Campos, en plej nordoriento de la provinco, angule kun la Provincoj Leono kaj Valadolido. *Prado* estas etimologie tradukebla al Herbejo aŭ Paŝtejo. 

Municipoj de la komarko de *Tierra de Campos* en la provinco Zamora.
Preĝejo.
Urbodomo.
Panoramo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 10,95 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 48 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 250 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 60 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Estas atestaĵoj de prahistoria loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de la 10-a jarcento kiel "Pratum" kun murego kaj kastelo. Ĝi apartenis al Burgoso.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755809
 |
La **provinco Batken** (aŭ *regiono* respektive *oblasto Batken*, komparu la artikolon pri la neologismo oblasto - kirgize *Баткен областы* ["Batken oblasti"], ruse *Баткенская область* [Batkenskaja oblast"]) estas unu el sep provincoj, kiuj aldone al la du eksterprovincaj urboj Biŝkeko kaj Oŝ administre dividas la teritorion de la ŝtato Kirgizio. La provinca areo kovras 16 995 kvadratajn kilometrojn, kaj en 2009 en la provinco vivis 428 800 konstantaj loĝantoj. Ĉefa urbo - administre, komerce kaj kulture - estas la samnoma urbo Batken. La provinco najbaras (laŭ horloĝa direkto) norde, okcidente kaj sude al Taĝikio, oriente al la kirgizia provinco Oŝ kaj nordoriente al Uzbekio.

Laŭ la lastaj censoj, iom pli ol kvarono de la loĝantaro vivas en la kvar urboj de la provinco kaj la sekvaj iom malpli ol tri kvaronoj en la malurbaj regionoj inter tiuj centroj. Laŭ la stato de 1999, proksimume 74 procentaĵoj de la loĝantaro etne estis kirgizoj, 14 procentaĵoj uzbekoj kaj 7 procentaĵoj taĝikoj, krome 2 procentaĵoj da rusoj, 1 procentaĵo da tataroj kaj triona procentaĵo turkoj.

La provinco estis kreita en oktobro 1999, el la plej okcienta parto de la provinco Oŝ. Tiu paŝo estis kaŭzita parte responde al la aktivcoj de la Islama Movado por Uzbekio (IMU), kiu baziĝas en Taĝikio. En 1999 ili forkaptis grupon da japanaj geologoj kaj en 2000 plurajn usonajn montgrimpistojn. En tiuj du jaroj, 49 kirzigiaj soldatoj estis mortigitaj. Ekde tiam (ĝis la stato de somero 2010) ne estis signifaj teroraj eventoj, escepte de atako al taĝikia limgardejo en majo 2006, kiu probable kaŭziĝis per neleĝa drogotrafiko kaj ne per politike motivigita terorismo.

Divido de la provinco
---------------------

La provinco dividiĝas en tri distriktojn:

| distrikto | ĉefurbo | situo |
| --- | --- | --- |
| distrikto Kadamĝaj | Pülgön | oriento |
| distrikto Batken | Batken | centro |
| distrikto Lejlek | Isfana | okcidento |
|

Estas kvar urboj en la provinco: krom la ĉefurbo Batken la urboj *Isfana, Kizil-Kija* kaj *Suljukta*. Krome estas kvin urbotipaj loĝlokoj - *Ĉauvaj, Ĥaidarkan, Sovjetskij, Kadamĝaj* kaj *Vostoĉnij*.

Vidu ankaŭ
----------

* Eliraĵo (geografio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* provincaj informoj en la retejo *welcome.kg* (ruse) Arkivigite je 2015-05-21 per la retarkivo Wayback Machine

Provincoj de Kirgizio

Batken |
Ĉuj |
Isik-Köl |
Ĵalalabat |
Narin |
Oŝ |
Talas
**Portato** (itale: portate, portade) signifas en la muziko artikulaciado, kiu preskribas la neligatan ludadon aŭ kantadon de tonserio. Je tio oni klare apartigas, tamen ne dehakite (stakato), la tonojn sekvajn unu la aliajn.

Pianisto realigas la portaton kiel frapmaniero ĉe la piano per tio, ke ĉiuj fingroj same kiel je stakato restas momenteton en la aero, sed ili suben premas la klavojn la fingroj pli longe kaj peze ol ĉe stakato.

Grafike portato aperas kiel miksaĵo inter legato kaj stakato: pokaze la notoj estas markitaj per punkto kaj samtempe ligitaj per ligarko. Sama estas ankaŭ la notado de portato per ligarkoj kaj punktoj. Ekzemplo por tio estas la tria movimento el la arĉkvarteto op.18 de Ludwig van Beethoven. En la temo la portato estas ankaŭ markita per ligarkoj kaj punktoj.

Ofte oni notas la portaton en ĝia lud- kaj sonmaniero krome per (skribita) "flugante", ĉar oni imagas portaton kiel "kvieta salto" aŭ "flugo" de tono al tono. Ekzemple gravas precipe por la piano, ludi la *portaton* ne tiom laŭte kaj forte kiel la non legato, sed krei "glitan" impreson. Pro la ĉi-supre nomitaj ecoj de la portato ĝi aperas ofte kiel transirejo inter du motivoj aŭ frazoj.

* Kategorio Portato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La primara strukturo de proteino estas ĉeno de aminoacidoj.
La primara strukturo signifas la ordon aŭ sinsekvon de aminoacidoj en proteina ĉeno, rezulto de la peptidaj ligoj inter aminoacidoj.

Ekz: H2N-Leu-Leu-His-Arg-Val-Gln-Gln-Gln-Gln-Met-Gly-Pro-Gly-Val-Ala-Trp-Ala-Tyr-COOH

De ĝi dependas la aliaj strukturaj niveloj, kiel la sekundara, terciara aŭ kvaternara strukturoj.

Ne estas atestoj ke iu ajn specifa ordo de aminoacidoj estas preferata aŭ
superrega en proteinaj ĉenoj. La sinsekvo de aminoacidoj por iu ajn specifa
proteino estas, tamen, ĉiam la sama; la plej eta devio foje havas gravajn
sekvojn. Bona ekzemplo estas la hereda afekcio nomata falĉilforma anemio
aŭ drepanocitemio. La hemoglobino de trafita persono enhavas valinan unuon
en pozicio de proteina ĉeno kiun normale okupas glutam-acida unuo. Ĉi tiu
substituo, en kiu partoprenas nur unu aminoacido inter 150 aminoacidaj
unuoj de hemoglobino, kaŭzas drastan ŝanĝiĝon en la ecoj de la proteino.

Nenormala hemoglobino emas precipitiĝi en la ruĝaj globuloj, misformante
ilin en karakterizan lunarkan formon - la kialo por la nomo falĉilforma
anemio. La misformitaj ĉeloj kunbuliĝas kaj ofte ŝtopas
kapilarojn, ĉesigante la provizon de oksigen-portanta sango al la histoj.
Serpoĉela anemio, kiu estas ĝenerale mortiga, limiĝas preskaŭ senescepte
al homoj de afrika deveno.

Rilato kun la nukleotida sinsekvo
---------------------------------

Eblas dedukti la primaran strukturon de la vicordo de la nukleotidoj en la DNA, pere de la genetika kodo. Tiel, ekzemple, per komputila programo, oni povas ligi genon al teoria proteino. Tiamaniere, ekzemple, se oni scias, ke la nukleotida sinsekvo de geno estas *atggccctgtggatgcgcctcctgccc...*, oni povas dedukti, ke la proteino estos sinsekvo de:

* atg > Met
* gcc > Ala
* ctg > Leu
* tgg > Trp
* atg > Met
* cgc > Arg
* ctc > Leu
* ctg > Leu
* ccc > Pro

ktp

Kiu fakte, estas ekzemplo elĉerpita de ambaŭ la gena kaj proteina sinsekvoj de la homa insulino.

Referencoj
----------

1. ↑  , uzita por la proteina aminoacid-sinsekvo, pere de la datumbazo UniProt
2. ↑  [*rompita ligilo*], uzita por la gena nukleotid-sinsekvo, pere de la datumbazo de la Eŭropa Bioinformatika Instituto (European Bioinformatics Institute)

* Kategorio Primara strukturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rekonstruitaj palafitoj el la bronza epoko en la Bodenlago, komunumo Uhldingen-Mühlhofen, Germanio
**Prahistoriaj palafitoj ĉirkaŭ la Alpoj** estas serio de prahistoriaj ssetlejoj el palafitoj aŭ surfostaj respektive surpalisaj lignaj domoj en kaj ĉirkaŭ la Alpoj konstruitaj de proksimume 5000 ĝis 500 a.K. sur la randoj de lagoj, riveroj aŭ malsekejoj. En 2011, 111 ejoj situantaj diverse en Svislando (56), Italio (19), Germanio (18), Francio (11), Aŭstrio (5) kaj Slovenio (2) estis aldonitaj al la listo de la Monda Heredaĵo de Unesko. En Slovenio, tiuj estis la unuaj Mondaj Heredaĵoj kiuj estis listigitaj pro sia kultura valoro.[2]

Elfosadoj faritaj ĉe kelkaj el la lokoj donis indicon koncerne prahistorian vivon kaj la manieron kiel komunumoj interagis kun sia medio dum la Neolitiko kaj Bronzepoko en Alpa Eŭropo. Tiuj setlejoj estas unika grupo de escepte bone konservitaj kaj kulture riĉaj arkeologiaj lokoj, kiuj konsistigas unu el la plej gravaj fontoj por la studo de fruaj agrikulturaj socioj en la regiono.

Kontraŭe al popola kredo, la loĝejoj ne estis starigitaj super akvo, sed sur proksima marĉa tero. Ili estis metitaj sur fostoj aŭ palisoojn por protekti ilin kontraŭ foja inundado. Ĉar la lagoj kreskis en grandeco dum paso de la tempo, multaj el la originaj amasoj nun estas sub akvo, donante al modernaj observantoj la malveran impreson ke la setlejoj ĉiam estis tiel.

* Kategorio Prahistoriaj palafitoj ĉirkaŭ la Alpoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kuressaare** (germane *Arensburg*) estas la plej granda urbo sur la estona insulo Saaremaa.

La burgo Arensburg

Historio
--------

La urbo estiĝis ĉirkaŭ episkopejo kaj estis unuafoje menciita en 1381 kaj estis nomata laŭ la urbo Arensburg (malaltgermane por "agloburgo"). La insulon kaj la lokon aĉetis Danio en 1559, la loko akiris urbajn rajtojn en 1563 laŭ ekzemplo de Rigo. En 1645 akiris ĝin la svedoj, en 1710 rusoj bruligis ĝin en kadro de la Granda Nordia Milito. Laŭ Paco de Nystad (1721), ĝi iĝis posedaĵo de la cara Rusio.

Dum la 19-a jarcento, la urbo evoluis al ŝatata kurac-ripozejo. La urbeton okupis la germanoj en 1917-1918 kaj 1941-44. En 1918, ĝi iĝis parto de la sendependa Estonio kaj estis alinomata oficiale al Kuressaare. En 1939-40 kaj de 1944 ĝis 1990, la urbo estis sub soveta regado. La urbo havis la nomon (1952-88) „Kingissepa" laŭ la bolŝeviko Viktor Kingissepp, kiu naskiĝis tie.

Kuressaare estis en 1990 la unua urbo de Estonio, kiu reakiris la rajton por la komunuma memadministrado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Kuressaare

* Kuressaare en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kuressaare en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Primavera*** (esperante *Printempo*) estas tempera panelpentraĵo far la itala Renesanca pentristo Sandro Botticelli, proksimume je la jaroj 1470-1480. Ĝi estis priskribita kiel unu el la plej pridiskutitaj kaj polemikaj pentraĵoj el la tuta historio, kaj ankaŭ kiel unu el la plej famaj pentraĵoj el la Okcidenta arto. Centre de la pentraĵo sub Kupido staras Venuso apud kiu dancas la tri Gracioj.

La pentraĵo portretas aron de personaĵoj el la klasika mitologio ene de ĝardeno, sed nenia historio estis trovita en kiu ĉi tiuj specifaj mitologiuloj troviĝu ĉiuj kune. Plejmulto el la kritikoj konsentas, ke la pentraĵo temas pri alegorio baziĝita je la burĝono el Printempo, kvankam multaj homoj apudmetas la influon el la Renesanca Novplatonismo, kiu mirigis la tiamajn intelektulajn cirklojn el Florenco. La artaĵo estis priskribita unue kiel *Primavera* fare de la arta historiisto Giorgio Vasari.

Referencoj
----------

1. ↑  Cunningham & Reich 2009.

* Kategorio Primavera (pentraĵo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616165
* GND: 4069615-7
* LCCN: n98084192
* VIAF: 173901874
* SUDOC: 140798617
* BNF: 11958504k
 |
Migrado de la prahungaroj
La hungaroj nomas sin *magyar* (plurale *magyarok* = madjaroj). La nomo *magyar* venas el kunmeto de *magy* (kiu aperas en memnomigo de voguloj kaj ostjakoj), la dua parto estas la *er*, kiu estas nomo de alia finnugra popolo. Tiel oni supozas, ke la madjaroj estiĝis per unuiĝo de du finnugraj popoloj.

La prahungaroj - nomitaj madjaroj - vivis en okcidenta Siberio, de kiu ili devis migri pro stepa militserio, kaŭzita ekde 552 per naskiĝo de tjurka imperio. La madjaroj migris okcidenten kaj trapasis la Uralon, setlis en areo de la hodiaŭa Baŝkirio, inter rivero Volga kaj la montaro Ural. Tie ankaŭ nun troviĝas 15-20 vilaĝoj, kiuj rezervis iun hungaran popolnomon.

Oni jam trovis tie arĥeologiajn restaĵojn de la prahungaroj, la arĥeologoj parolas pri la kuŝnarenkova kulturo. Oni elfosis tombejon ĉe la baskiria urbo Sterlitamak, la alian ĉe la tatarlanda vilaĝo Bolŝije Tigani. La tomboj montras similecon kun tomboj de la landokupaj hungaroj en Hungario: tiel la arĝentaj kaj oraj tombejaj okulkovriloj, la parte kunĉevalaj entombigoj (oni entombigis nur kranion kaj krurojn kun felo de la oferita ĉevalo), la uzitaj objektoj.

Oni trovis en 1986 araban tombejan surskribon en la tombejo de Ĉistapol. Sur la tombeja ŝtono estas ĉizita, ke la islamano mortis en 1311, nomiĝis Izmail kaj lia patro estis *Madĵar*.

El Baŝkirio plumigris la madjaroj en ĉ. 750 en sudokidentan direkton kaj setlis en areo de la Kazara Kaganato, en areo de Don-Donec-Azova-maro. Oni nomis tiun areon Levedio, post la unua tribestro Levedi. Tiam madjaroj venis en konflikton kun la volgaj bulgaroj kaj granda parto migris plu, dum alia malgranda parto restis tie. Tiujn restintajn madjarojn trovis Anonymus kaj sciigis pri ili en la kroniko datita je ĉ. 1200 (*Dentuemodjer*).

La madjaroj forlasis Levedion en post 850, kiam la prahungaroj akceptis la kabarojn, kiuj ribelis kontraŭ la kazara kagano. Ili migris okcidente kaj setlis en areo de riveroj Dneper-Dnester-Prut, kiun areon nomis la bizanca imperiestro Purpurnaskiĝinta Konstantino Interriverejo (hungare *Etelköz*). El tiu areo, la madjaroj ofte militiris en la Karpat-basenon kaj eĉ pli okcidenten (unuafoje menciita en 862). Kiam oriente aperis la peĉenegoj, Arpado kaj aliaj estroj decidis migri en la Karpat-basenon, kio okazis en 895. Dum la migrado daŭre atakis ilin
neatendite peĉenegoj, bulgaroj.

* Kategorio Prahistorio de la hungaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **prahobojo** aŭ **bombardo** estas ligna blovinstrumento kun duopa anĉo kaj konusa boraĵo, disvolvita komence de la 15a jarcento el la ŝalmo kaj samgrade ludita en arto- kiel popola muziko. Ĝi havas ses ĝis sep tontruojn, krome ĝis kvar klapetojn protektatajn de barelforma ujo, la t.n. fontanelo. La basa prahobojo havas S-forman ekblovotubon komparebla kun tiu de la moderna fagoto, pli altaj prahobojoj disponas pri anĉingo.

La plej kutimaj tonampleksoj estis

* etdiskanto (b’–b’’)
* diskanto (d’–a’’)
* etaldo (g–d’’)
* grandaldo resp. Nikolo (c–g’)
* tenoro (G–g’)
* baso (C–h)

La diskant-instrumentoj plejparte tenis la nomon ŝalmo.

La kontrumaniero kun nefleksita sontubo unupeca (la kontrabas-prahobojo longis sen ekblovotubo ĉ. 340 cm) ne prosperigis ĝian popularecon; analoge konstruite laŭ la principo de orgenfajfilo, la muzikilo de la urbofajfistoj kaj kortegomuzikstoj estas ne plibone transportebla ol alpokorno. Malgraŭe ĝia forta, akra tono restis ŝatata ĝis la frua 17a jarcento precipe por subĉiela muziko kaj precipe en Francio.

La hobojo, disvolvigita ĉefe de Jean de Hotteterre el la diskanta prahobojo, dum la baroko finfine anstataŭis la prahobojon. Por la koncertado de muziko el la renesanco hodiaŭ oni ludas kopikonstruaĵojn.

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Prahobojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* capella-de-la-torre.de: *Priskribo de la prahobojo*
Kavo de Lascaux, galerio de taŭroj
La unuaj prahomoj, kiuj okupiĝis pri ĉasado kaj kolektado, vivantaj en okcidenta Eŭropo dum la Paleolitiko aŭ Praŝtonepoko, pentradis animalojn sur la muroj de kavernoj. Ni ne scias bone, kion signifas ilia arto, sed ili certe estas parto de ilia religio.

La brilaj pentraĵoj de animaloj, faritaj de ĉasistoj dum prahistorio sur la muroj de kavernoj estis trovitaj en multaj regionoj de la mondo. Plej ofte sur la pentraĵoj aperadis ĉevaloj, bizonoj, rangiferoj kaj mamutoj. La mamutoj similis al konataj por ni elefantoj, sed ili estis kovritaj per hararo. La pentraĵoj estis plenumita per t.n. *silikoj*, ŝtonoj facile ĉizeblaj, kies splitoj estas tre akraj. La ĉasistoj de prahistorio uzis ĝin por fari armilojn kaj laborilojn.

La kavernaj desegnaĵoj eltrovitaj en kaverno Altamira en norda Hispanio en 1879 kaj en la groto Lascaux apud Montignac, Francio, en 1940, estas mirigaj specimenoj de arto. Ili montras ke, fruaj homoj kapablis desegni bestajn kaj homajn figurojn. Datigo laŭ Karbono-14 sugestas, ke la pentraĵoj de Lascaux povus esti inter 16,000 kaj 14,000 jaraĝaj.
Multe de la pentraĵoj, similaj al tiuj de Lascaux, estas brile koloritaj kaj sugestas, ke la fruaj artistoj volis rakonti historiojn per siaj desegnaĵoj.

* Kategorio Prahomaj pentraĵoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Roka arto
* Rokpentraĵo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***Primus inter pares*** (en antikva greka: Πρῶτος μεταξὺ ἴσων, prōtos metaxỳ ísōn) estas latinlingva esprimo kiu signifas ion kia *la unua inter egaluloj*. Ĝi estas tipe uzata kiel honora titolo por tiuj kiuj estas formale egalaj al aliaj membroj de sia grupo sed ricevas interkonsentitan neoficialan respekton, tradicie pro antikveco en la posteno. Historie, la *princeps senatus* de la Romia senato estis tia figuro kaj dekomence portis nur la distingon ke li rajtis paroli la unua dum la debato. Ankaŭ, Konstantino la Granda ricevis la rolon de *primus inter pares*. Tamen, la termino estas ankaŭ ofte uzata ironie aŭ mem-pejorative fare de estroj kun multe pli alta statuso kiel formo de respekto, kamaradeco, aŭ propagando. Post la falo de la Respubliko, Romiaj imperiestroj dekomence referencis sin mem nur kiel *princeps* spite havi povon sur la vivo kaj morto de siaj "samcivitanoj".

En la epoko de la feŭdismo en la Mezepoko, foje oni uzis tiun esprimon *primus inter pares* por aludi al plej alta nobelulo (teorie reĝo) al kiuj aliaj montris omaĝon sed kiu ne havis realan povon sur la teritorioj de la aliaj *egaluloj*.

Variaj modernaj figuroj kiaj la Prezidanto de la usona centra banko, la ĉefministro de parlamentaj reĝimoj, la Federacia Prezidento de Svisio, la Prezidanto de la Supera Kortumo de Usono, kaj la Patriarko de la Ortodoksa Kristana Eklezio kongruas kun ambaŭ sencoj: porti pli altan statuson kaj variajn aldonajn povojn dum oni restas ankoraŭ simple egala al siaj egaluloj en gravaj aferoj.

Notoj
-----

1. ↑   Gramatike, la esprimo referencas al unusola maskla figuro. Ino estus *prima inter pares* kaj la pluraloj de ambaŭ formoj estus *primi inter pares* kaj *primæ inter pares* en la nominativo kaj *primos inter pares* kaj *primas inter pares* en la akuzativo. Ĉiuj tiuj formoj estas tre raraj en plej da lingvoj, tamen.
2. ↑   Hutchinson Encyclopedia. "Primus inter pares". 2007. Hosted at Tiscali. Arkivita la 29an de Novembro, 2005, ĉe Wayback Machine.  Alirita la 6an de Majo 2018.
La jezuita Altlernejo "Sankt Georgen" en Frankfurto, kie Leers studis kaj arestitis
**Kurt Mathias von LEERS** (naskiĝinta la 22-an de julio 1912 en Geudertheim/Bas-Rhin, mortinta la 3-an de aŭgusto 1945 en Todtmoos) estis germana katolika studento pri teologio kaj kandidato je ordino pastra. Li mortis pro la sekvoj de la interniĝo en nazia koncentrejo; li taksatas martiro.

Vivo
----

Kurt Mathias estis la plej juna filo de Kurt Alfred August Constantin Leopold Heino von Leers el Schönfeld (Mühlen Eichsen) kaj de Elisabeth Ida Auguste *fraŭline* Buch; la nazia kaj antisemitisma publicisto Johann von Leers estis lia frato.

Post la frua morto de la patro dum la Unua mondmilito (1917) Kurt Mathias venis al parencoj ĉe bieno en Lübow-Schimm. Jam frue li allogitis de katolikismo kaj konvertiĝis en la 22.8.1930 en Rostock. Unue li laboris kiel privata lernigisto de lingvoj kaj honorofice en la katolika junulara prizorgado. Kelkan tempon li estis prefekto de la Katolika junularo en la Dekanujo Mecklenburg, kiu tiutempe apartenis al la Episkopujo de Osnabrück.

En 1938 li komencis studon pri teologio - kun la celo iĝi pastro por la Episkopujo Osnabrück - ĉe la Universitato de Monastero kaj ekde 1939 ĉe la Filozofia-teologia altlernejo Sankt Georgen de la jezuitoj en Frankfurto ĉe Majno. Suspektite esti mem jezuito kaj esti farinta paroladojn kontraŭŝtatajn li arestitis kune kun la jezuita patro Kurt Dehen kaj la studento Mainulf von Mallinckrodt; oni internigis ilin en la prizono de Gestapo en Frankfurto. Torture esplordemandite la kaŝpolicanoj volis havi de li informojn tiklajn pri la gvidantaro de la menciita altlernejo. La turmentintoj malsukcesis. Malfirmigite per la torturoj von Leers malsaniĝis je tuberkulozo. En la 19.2.1943 li senditis al la koncentrejo Dachau. Lia frato Johann provis peri lian liberigon, kondiĉe ke li apostatu de la katolika Eklezio. Tiaĵojn Kurt von Leers ne volis fari. Liberigite en aŭgusto 1943 li devis tamen resti lazarete ĝis oktobro 1943.

Episkopo Hermann Wilhelm Berning venigis lin en sanatorion al Todtmoos (verŝajne temis pri la nuna *Wehrawaldklinik*) kie la sanstato - post mallonga pliboniĝo - ree mapliboniĝis. Samloke li mortis en aŭgusto 1945 sen atingo de sia plej granda celo - la ordinon pastran.

Ĉar li iĝis prizonulo kaŝpoliceja kaj koncentreja pro sia pledo por la katolika kredo kaj mortis konsekvence li konsideratas martiro. En 1999 lia nomo eniris la *Germanan martirolibron de la 20-a jarcento*, kiu estiĝis laŭ iniciato de la Germana episkoparo.

Referencoj
----------

1. ↑  Tiel ĉe *Zeugen für Christus*; en la idarolisto de la Leers-oj Arkivigite je 2020-09-30 per la retarkivo Wayback Machine (PDF; 181 kB) *Matthias*

Literaturo
----------

* Renate Krüger, Art.: *Kurt Mathias Von Leers*, ĉe: Helmut Moll: *Zeugen für Christus. Das deutsche Martyrologium des 20. Jahrhunderts*, Paderborn i.a. 1999, 7-a eldono 2019, ISBN 978-3-506-78012-6, volumo 1, p. 333-334


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699453
* GND: 1075598915
* VIAF: 317277946
 |

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kurt Mathias von Leers en la germana Vikipedio.*
Smart, Böblingen
**smart GmbH** estas fabrikanto de precipe urba veturilo de Daimler AG. La sidejo estas en Böblingen Germanio kun fabriko en Hambach, Loreno, Francio.

Historio
--------

Swatch

Modeloj
-------

smart fortwo
smart forfour
* city-coupé kaj cabrio kaj k
* fortwo (*por du*) de 1998 kun tri cilindra turbo dizela motoro. Longo 2,50 m, alto 1,55 m e larĝo 1,55 m. benzinujo 22 litroj.
* crossblade
* forfour
* formore
* roadster kaj roadster-coupé

### smart Nova Generacio

En 2007 venis nova generacio de smart. Ĉi tiuj aŭtomobiloj estas 20 centimetroj pli longaj ol la 2,5 metro pro kio la stabileco ege pliboniĝas speciale sur malebenaĵoj kaj klinkervojoj. La internaĵo estas plibonigita kaj aspektas pli afereca. La kofrujo ĉ. 50% pligrandiĝis, la maksimuma rapideco plialtiĝis de 140 al 145 kilometroj en horo. Ankaŭ la nova generacio de smart ricevis nombron da plibonigoj per kiuj la sekureco perfektiĝis. Inter aliaj lum- kaj pluvsensoroj kaj flank-aersakoj. smart ricevis en novembro 2007 ĉe la Euro NCAP 4 stelojn.

### smart ED

La nova generacio de smart ED (electric drive=elektra propulso) estos uzata en la projekto "e-mobility Berlin" (e-mobileco Berlino).

smart ED estos vendata en la EU ekde la 1-a de julio 2010.

Vidu ankaŭ
----------

* Smart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Smart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Renault Twingo#Tria generacio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 296334
 |
situo
**Postkolo** estas tiu parto de la trunko ĉe kelkaj bestoj, kies ostan bazon donas la spina apofizo de la dorsa vertebro kaj la du skapolaj kartilagoj.

La bazo de la ĉevala postkolo estas la spina apofizo de la 7–12-a dorsaj vertebroj. Oni pretendas ĉe la moviĝemaj, rapidaj ĉevalaj specoj altan, muskolozan kaj longan postkolon. Tio kunestas kun la bona skapola situo kaj spacokaptaj paŝoj. Inter la longoj de la postkolo kaj sternumo havas pozitivan rilaton. La breditaj trankvilaj bestoj havas pli malaltan, mallongan postkolon, kiu estas so riĉe muskulozita.

Sur la postkolo adheriĝas gravaj dorsaj muskoloj, kiuj prefere influas la moviĝon.

La mallonga, alta, la t.n. ĝiba postkolo; la muskolmalriĉa, tranĉa postkolo ne estas bonvena. Ĉe ensinkita postkolo, la eĝo de la vertebraro sinkis inter la skapolajn kartilagojn.

La mamsuĉa kaj juna ĉevalido havas ofte ensinkitan postkolon, kiu estas forigebla per konvenaj movoj, paŝtado.

La kvalifikado de la bred- kaj tirbestoj, oni priatentas la longon, larĝon, alton kaj muskolriĉecon de la postkolo.

Postkola alto
-------------

La postkola alto estas la distanco inter la grundo kaj la postkolo de iu vertebrulo. Kiam ĝi estas karakteriza por besto (brutoj, ursoj, vulpo ktp.), oni ofte aldonas tion ĉe biologiaj priskriboj.

* Kategorio Postkolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Provinco Grandduklando Malsupra Rejno** estis unu el komence dek provincoj de Prusio, en kiujn la Reĝlando Prusio post la Viena Kongreso de 1815 estis subdividata per la *dekreto pri plibonigota instalo de la provincaj administrejoj* de la 30-a de aprilo 1815. Kun la nun konata regiono Malsupra Rejno ĝi ne kongruis.

La provinco ampleksis esence certajn regionojn situantaj sude kaj okcidente de Kolonjo, elektoprinclandon Treviro, partojn de Luksemburgio kaj Limburgo, Manderscheid, Malmedy, bienegojn en Palatinato, de la Rejngrafoj, de Duklando Jülich, la urbon Akeno same kiel pluajn landetojn. Post fino de la Napoleonaj Militoj komence oni formis la ĝeneralguberniojn Meza Rejno kaj Malsupra Rejno, el kiuj poste ekestis la provinco Duklando Malsupra Rejno.

Sidejo de la provinca registaro de la provinco Grandduklando Malsupra Rejno estis Koblenco. Prezidantoj estis de 1815 ĝis la 28-a de marto 1816 Johann August Sack kaj de 1816 ĝis la 27-a de junio 1822 Karl von Ingersleben.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • r Provincoj de Prusio (Reĝlando Prusio) |
| --- |
| ĝis 1866: | Brandenburgio • Orienta Prusio • Okcidenta Prusio • Pomerio • Silezio • Poznano • Rejna Provinco (kreita en 1822 el: Provinco Jülich-Kleve-Berg kaj Provinco Grandduklando Malsupra Rejno) • Provinco Vestfalio • Saksio | Mapo de Prusio |
| ekde 1866aldone ankaŭ: | Hanovro • Hesio-Nasaŭo • Ŝlesvigo-Holstinio |

 |

Literaturo
----------

* Georg Mölich/Veit Veltzke/Bernd Walter: *Rheinland, Westfalen und Preußen - eine Beziehungsgeschichte*, Aschendorff-Verlag Monastero, 2011, ISBN 978-3-402-12793-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Provinco Grandduklando Malsupra Rejno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Evoluo de la subdivido en provincoj je 1815/1816
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Princ-rupreĥta lariko** |
| --- |
|  |
| Princ-ruprecĥtaj larikoj en Tajhang-Montaro (Norda Ĉinujo).Princ-ruprecĥtaj larikoj en Tajhang-Montaro (Norda Ĉinujo). |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Pinofitoj *Pinophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pinopsidoj *Pinopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pinaloj *Pinales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pinacoj *Pinaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Lariko *Larix* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Larix principis-rupprechtii***Mayr |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Princ-rupreĥta lariko  |

 |
| v • d • r |

La **princ-rupreĥta lariko** (*Larix principis-rupprechtii*), estas specio de pingloarbo en la genro lariko. Ĝi estas indiĝena en la montaraj regionoj de la provincoj Ŝanŝio kaj Hebejo en norda Ĉinujo. La princ-rupreĥta lariko estas parenca al la daura lariko.

Tiu palearktisa specio estas traktata kiel vario de la daura lariko (*L. gmelinii* var. *principis-rupprechtii*) fare de multaj botanikistoj. Ĝi estas apartigita de la tipa *L. gmelinii* je proksimume 1000 da kilometroj, kaj malsamas pri posedo de pli grandaj (2-4 cm) strobiloj kun pli da skvamoj.

Referencoj
----------

Aŭtunkoloraj larikoj apud Tajfeng-Lago, Ŝtata Arbaro San-Han-Ba, Hebejo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

1. ↑  Datumbazo de Usona Departemento de Agrikulturo. Arkivigite je 2009-05-08 per la retarkivo Wayback Machine angle
**Porzellanmanufactur Plaue** estis porcelano-fabriko fondita en 1817 en Plaue, Germanujo.

Historio
--------

La pereinta fabriko
Famiĝis tiu ĉi turingia manufakturo danke al ĝia ekde 1849 laŭ instito de Gottfried Henklein kreo de litofanioj. Ili tiam sub formo de fenestrobildoj kaj lampoŝirmoj, hodiaŭ kiel *litofaniaj lumigiloj* (Lithophanie-Leuchten) fabrikatas.

En la 1930-aj jaroj dizajnadis Bruno Schäfer por tiu ĉi fabriko. Post la Turniĝo transprenis en 1995 la porcelanaĵfabriko de Tettau, elcenta filio de la firmao *Seltmann* el Weiden (Supra Palatinato). Ĝis nun estas produktado en la ejo de malnova fabriko en Rudolstadt-Volkstedt.

Produktoj
---------

La gamo de skatoloj, pelvetoj, speguloj, lampoj ktp. tre ŝatatas en cirkloj de kolektistoj. La produktado per nura manlaboro realiĝas kaj la aŭtentikeco de permanaj modlado kaj pentrado laŭ originalaj modeloj memkompreneblas.

Literaturo
----------

* Ekkehardt Kraemer (eld.): *Sächsisch-thüringisches Manufakturporzellan.* Glas Keramik. Volkseigener Außenhandelsbetrieb der Deutschen Demokratischen Republik, Berlin 1985. 3-a eldono, 1987 (p. 18–23).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Porcelanmanufakturo de Plaue en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie ĉe 'Die Porzellanmanufakturen' Arkivigite je 2020-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Prie sur porarta paĝaro

50.7759210.89581Koordinatoj: 50° 46′ 33″ N, 10° 53′ 45″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699096
* GND: 5118727-9
* VIAF: 146226342
 |
La **Ĉilkot-intermonto** aŭ **Ĉilkot-montpasejo** (angle: ***Chilkoot Pass*** estas 1140 m alta intermonto en la *Boundary Ranges* de la *Coast Mountains* ĉe la landlimo inter Alasko kaj la kanada Brita Kolumbio kaj parto de la *Klondike Gold Rush National Historical Park* (nacia historia parko de la Klondike-orimpetego). 

La pado tra la Ĉilkot-intermonto estis jam komercvojo de la Atapaskoj kaj Na-Dené antaŭ la alveno de blankuloj. Ili komercis de jarcentoj pri marproduktoj kaj peltoj. Ĉilkot devenas de *Ĉilkatoj*, nomo de etno de la Tlingitoj. Nur en la 1870-aj jaroj transiris la intermonton ne-indiĝeno, George Holt.

Vico de orserĉistoj sur la *oraj ŝtupoj* (*Golden Stairs*) ĉe la Ĉilkot-intermonto, vintre 1897–98
Landlimo inter Alasko kaj Brita Kolumbio sur la intermonto

Bibliografio
------------

* Archie Satterfield: *Chilkoot Pass, the Most Famous Trail in the North*. Alaska Northwest Books, 1980, ISBN 0882401092.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉilkot-intermonto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉilkot-intermonto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Klondike Gold Rush National Historic Park (angle)
* Chilkoot Trail National Historic Site of Canada (angle)
**Postpulso** estas la nomo por stilrimedo en la muziko, aparte je la ludado de frapinstrumentaro, kiu en okcidentuma populara muziko, aparte en rokmuziko male al ĉefe surpulsa popmuziko intertempe normiĝis. Je tio la paraj taktotempoj (en 4/4-takto do 2 kaj 4) estas aparte akcentataj per knartamburo (malgranda tamburo) aŭ per fermiĝanta pedalcimbalaro.

Baza ritmo
----------

La baza ritmo plejofte estas jena:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | + | 2 | + | 3 | + | 4 | + |
| pedalcimbaloj | x | x | x | x | x | x | x | x |
| knartamburo |  |  | x |  |  |  | x |  |
| bastamburo | x |  |  |  | x |  |  |  |

Evoluo
------

Ĉi tiu speco de akcentado verŝajne venis trans bugio (Harry James, *Back Beat Boogie* aŭ Pete Johnson kaj Big Joe Turner, *Roll 'Em Pete*, ambaŭ 1939) kaj ties influo sur ritmenbluso en la popularmuzikon. Ĝi anstataŭis tie iom post iom la svingostilon, venis trans kontreoroka muziko (ekz. Bill Haley & The Comets *Rock the Joint*) en la rokenrolon kaj superregis ekde tiam la okazadon en populara (danc-)muziko.

Vidu ankaŭ
----------

* ritmo
* pulso
* interpulso
* sinkopo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Drum Lesson - Rock Backbeat Basics (ilustras la strukturon de simpla postpulso)

Referencoj
----------

1. ↑  The Ultimate Jazz Archive – Set 17/42
2. ↑  The Rock and Roll Hall of Fame – Big Joe Turner

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Backbeat » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3463795 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
***Princeps*** (plurale: *principes*) estas latinlingva esprimo kiu signifas "unua laŭ vico aŭ ordo; la unua, estro, ĉefo, plej elstara, distinga, aŭ nobela; la unua homo, unua persono." Kiel titolo, "princeps" originiĝis en la Roma Respubliko kie la ĉefa membro de la Senato estis nomumita *princeps senatus* (unua en la senato). Ĝi estas unuarange asocia kun la Romiaj imperiestroj kiel neoficiala titolo unuafoje adoptita de Aŭgusto en la jaro 23 a.n.e. Ties uzo en tiu kunteksto pluis ĝis la regado de Diokleciano fine de la tria jarcento. Li preferis la titolon *dominus*, signife "senjoro" aŭ "mastro". Kiel rezulto, la Romia Imperio el Aŭgusto al Diokleciano uzis la terminon "princlando" (*principatus*) kaj el Diokleciano antaŭen "dominlando" (*dominatus*). La mezepoka titolo "princo" estas derivata el *princeps*.

Unua Civitano
-------------

**Unua Civitano** (latine *Princeps civitatis*) estis oficiala titolo de roma imperiestro kiel la ĉefe komence de la Romia Imperio. Ĝi unue estis uzita kiel titolo de Aŭgusto Cezaro en 27 aK, kiu pensis ke uzo de la titoloj *rex* (reĝo) aŭ diktatoro kreus indignon inter senatanoj kaj aliaj influaj viroj, kiuj pli frue pruvis sian malaprobon apogante la murdo de Julio Cezaro. Malgraŭ Aŭgusto havis politikan kaj armean superecon, li bezonis la helpon de siaj samranganoj por administri.

Heredo laŭ pliaĝeco
-------------------

En la Mezepoko, kelkaj landoj en orienta Eŭropo aplikis la principon de heredo laŭ pliaĝeco. (En pluraj lingvoj nomata *seniorat* aŭ simile, laŭ la latina por "pliaĝeco".) Pluraj parencoj regis apartajn princlandojn; unu el ili, kutime la plej aĝa, regis aparte povan kaj prestiĝan princlandon, kaj havis gvidan rolon super siaj kunprincoj, kaj apartan titolon. En mezepokaj Pollando, Hungario kaj Bohemio, tiu ĉefa princo nomiĝis latine *senior* ("pli aĝa") aŭ latine *princeps* ("princo").

Notoj
-----

1. ↑   Simpson, D.P. (1968). Cassell's Latin Dictionary, Latin-English, English-Latin. London: Cassell Publishers Limited. p. 713. ISBN 9780826453785.
2. ↑   Charlton T. Lewis, Charles Short (1897). "princeps, cĭpis, adj". A Latin Dictionary. Alirita la 6an de Majo 2018.
3. ↑   Encyclopædia Britannica – Princeps Alirita la 6an de Majo 2018.
4. ↑  Encyclopædia Britannica
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: VAL |

**VAL** -- **Vehiklo Aŭtomata Leĝera** (france *véhicule automatique léger* (ankaŭ mallongigo de *Villeneuve-d'Ascq - Lille*) estas tute aŭtomata metroo sur pneŭoj, destinita al urba transporto aŭ priservo de flughaveno. Temas pri la unua projekto de vehiklo aŭtomata leĝera en la mondo.

Deveninta de esploroj de laboratorioj de Universitato Lille-I kaj de Institut industriel du Nord kaj de patento pri aŭtomatismoj de metroo sen stiristo deponita la 31-an de julio 1971 de profesoro Robert Gabillard de Universitato Lille-I, ĝi estis konstruita de Matra (hodiaŭ Siemens Mobility France) por ekipi la Metroon de Lillo. La centro de studo kaj prizorgo de VAL de Lillo situas apud la stacio *Quatre Cantons - Stade Pierre-Mauroy* proksime al "École centrale de Lille" sur kampuso de Universitato Lille-I.

Bildgalerio
-----------

* CDGVALCDGVAL
* OrlyvalOrlyval
* Metroo de Lillo: unua metroo aŭtomata leĝera (VAL) en la mondo (1983)Metroo de Lillo: unua metroo aŭtomata leĝera (VAL) en la mondo (1983)
* Supertera parto de Metroo de RennesSupertera parto de Metroo de Rennes
* VAL 208 de Metroo de TorinoVAL 208 de Metroo de Torino
* VAL 208 de Metroo de TuluzoVAL 208 de Metroo de Tuluzo
* VAL 208 en UjĝonbuVAL 208 en Ujĝonbu

Referencoj
----------

1. ↑   Histoire d'un métro. *Autour de l'école*. Arkivita el la originalo je 2019-04-03. Alirita 18 februaro 2009.
2. ↑   Recherches sur le métro automatique à l'Université de Lille. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2016-07-29.
3. ↑  Brevet FR2151440

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Vehiklo Aŭtomata Leĝera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Homtransportilo
* CDGVAL
* Orlyval
* Metroo de Lillo
* Metroo de Rennes
* Metroo de Tajpeo
* Metroo de Torino
* Metroo de Tuluzo
* Linio U (Metroo de Seulo)
* Metroo sur pneŭoj
**Postmodernismo** estas iu ajn de larĝe-atingopova serio da evoluoj en kritika teorio, filozofio, arĥitekturo, arto, literaturo, historio, kaj kulturo, kiuj ĝenerale estas karakterizataj tiel aperantaj el, reagantaj al, aŭ anstataŭigantaj la modernismon.

Ĝi povas turni sin al artaj movadoj, al signifi stilajn evoluojn kiel kolaĝo, la reveno de ornama kaj historia referenco, kaj ankaŭ malversacio de popolaj komunikiloj. En sociologio, postmodernismo estas la ekonomia kaj kultura ŝanĝo kiu venas de la ĉieesteco de amasproduktado kaj amaskomunikiloj. Filozofie, ĝi rilatas al la movadoj kiuj ĉirkaŭas post-strukturismon kaj aliajn kritikojn de pozitivismo. Postmodernismo ankaŭ povas esti utilizata kiel malpliboniganta termino por ataki ŝanĝojn en socio kiu estas maldezireblaj kiel ili rilatas al demandado de absolute valora sistemoj kaj aliaj tipoj de fundamentismo.

Kiel kun multaj aliaj divizoj, la uzo de la termino estas debatebla. Iuj utilizas tre malgrandajn kaj ekzaktajn difinojn, kaj iuj negas la ekziston de "postmodernismo," kaj kiuj preferas diri "malfrua modernismo", ĉar ĝi aperis dum la lasta kvarono de la 20-a jarcento.

La movado havas diversajn politikajn evoluojn: ĝia kontraŭ-ideologiaj ideoj aspektas similie, kaj forte interrilatas kun, la feminisma movado, rase egalecaj movadoj, movadoj por gejaj rajtoj, malfrua dudekjarcenta anarkiismo, kaj eĉ la paca movado kaj pluraj hibridoj de tiuj movadoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Jean-François Lyotard
* Postmoderneco
* Postmoderna arto
* Postmoderna literaturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Postmodernismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Raŭmismo kaj postmodernismo (el Retarkivo 2010), artikolo de Djémil Kessous
Tipega placeto (en la regiono *Alentejo* ĉiu domo estas farbita blanke kun blua plinto
Situo de Porto Covo
**Porto Covo** estas eta vilaĝo en Portugalio kaj unu de la du freguesias de la municipo de Sines, kun 48,73 km² de teritorio kaj nur 1 116 loĝantoj en 2001 (denseco: 22,9 hab/km²). Ĝi situas ĉe la marbordo sude de Lisbono kaj Setubalo. Ĝi estas tre vizitata de multaj turistoj somere, kvankam temas pri tre eta vilaĝo.

La Ilha do Pessegueiro (Insulo de la Persikarbo), kun sia fortikaĵo, formas geografie parton de la teritorio de la freguesia de Porto Covo.

La freguesia de Porto Covo estis fondata la 31an de decembro de 1984, pro sendependiĝo de la freguesia de Sines, kiu ĝis tiam estis la ununura de la municipo samnoma (kiu ĉesis esti tiele el la sep portugalaj municipoj kiuj havis nur unu freguesia en sia teritorio).

Estas kanto de Rui Veloso, kiu ricevis la nomon de tiu freguesia kaj iĝis tre konata inter portugaloj.

Interesaĵoj
-----------

* Fortikaĵo de Pessegueiro, ene de la Ilha do Pessegueiro.
* Herdade do Pessegueiro.
* Placo Markizo de Pombal
* Natura Parko de "Sudoeste Alentejano" kaj "Costa Vicentina"

Strandoj de Porto Covo
----------------------

Granda Strando
Ĉe la vilaĝo de Porto Covo ekzistas la *Granda Strando* situa je ĉirkaŭ 160 km sude de Lisbono unu el la plej vizitataj de lokanoj kaj turistoj, konsiderata de multaj kiel la urba strando de la turistoj de Lisbono. Temas pri zorgita kaj senproblema strando.

Krome estas aliaj etaj plaĝoj kiel la *Praia do Espingardeiro*, *Praia Pequena* kaj *Praia dos Buizinhos* etaj sablaj strandoj en la marbordo limigita de klifoj kaj klifetoj, tre agrabla por restado kaj vizitado.

* Kategorio Porto Covo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Panoramo de Kuzma
**Kuzma** (ankaŭ hungare) estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono Pomurska.

Administre apartenas al Kuzma ankoraŭ la jenaj 4 vilaĝoj: Dolič (Kuzma), Gornji Slaveči, Matjaševci, Trdkova. La vilaĝo ricevis sian nomon de la preĝejo omaĝe al Sankta Cosma.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23  km²
* Alto super marnivelo: 265 m
* Loĝantaro: 1680
* Poŝtkodo:
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ landlimo de Aŭstrio, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj trnsdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 2008 Aŭstrio kaj Slovenio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj estas ĉie senkontrole trapaseblaj.

Vidindaĵo
---------

luterana preĝejo


* Kategorio Kuzma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapoj (laŭhorloĝe) de Ekvadoro, de la provinco Manabí en Ekvadoro kaj de la kantono Portoviejo en la provinco Manabí
Oficiale **San Gregorio de Portoviejo**, fondita kiel **Villa Nueva de San Gregorio de Puerto Viejo**, **Portoviejo** (signife Malnova Haveno, prononce [portovjEĥo] aŭ **Portovjeĥo** en Esperanto, estas la kantona ĉefurbo de la samnoma kantono, Portoviejo, kaj ankaŭ la ĉefurbo de la provinco Manabí, en Ekvadoro. Ĝi estas konata kiel la unua ekvadora urbo plej antikva setlita en la Marborda Regiono de Ekvadoro kaj unu de la unuaj koloniaj hispanaj urboj fonditaj en la kunteksto etendiga de la Vicreĝlando de Peruo.

En ĝi troviĝas la regionaj centroj de preskaŭ ĉiuj ŝtataj institucioj, kaj tiele estas la publika dungado ties ĉefa ekonomia fonto.

Historio
--------

La urbo estis fondita la 12-a de marto de 1535 fare de la kapitano Francisco Pacheco, laŭ ordenoj de Diego de Almagro laŭ la nomo de **Villa Nueva de San Gregorio de Portoviejo** kaj oni ĵuris fidelon al la reĝo Karlo la 1-a de Hispanio, kiu poste eksciis, ke la vilaĝo estis fondita je lia nomo, kaj li havigis blazonon por ĝi nur en 1540. La urbo estis fondita originale je ĉirkaŭ 25 km el la aktuala loko nome ĉe la nuna El Higuerón (figarbejo), kaj utilis kiel avancejo de la hispanaj konkernatoj por bremsi la atakojn de la indiĝenaj nacioj de la zono kiaj mantaoj kaj pikoazaoj. Tiu origina setlejo de Portoviejo estis atakita kaj incendiita ripetfoje fare de piratoj ĉu anglaj ĉu francaj, pro kio ĝi translokiĝis iom post iom al sia aktuala loko.