recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**William Cranch Bond** (naskiĝis la 9-an de septembro 1789 en Portland (Majno), mortis la 29-an de januaro 1859 en Kembriĝo (Masaĉuseco)) estis usona astronomo Li estis la unua direktoro de la observatorio de la Universitato Harvard.

Vivo
----

Li estis horloĝisto, repreninte la metion de sia patro. En 1806 li
spektis suneklipson kaj iĝis amatora astronomo; kiam li konstruigis sian unuan domon, li faris de tiu observatorion por observi la ĉielon per
teleskopo de sia salono.

Astronomio
----------

Liaj observoj vekis la intereson de la universitato Harvard, en kiu li estis
enoficigita kiel direktoro de ĝia observatorio, kiu ĵus malfermiĝis en 1839.

### Malkovro de Hiperiono

Tie, helpata de sia filo George Phillips Bond, li malkovris novan
sateliton de Saturno la 16-an de septembro 1848. Du tagoj poste William Lassell malkovris ĝin sendepende kaj nomis ĝin Hiperiono.

### Astrofotografio

Inspirita de la laboroj Edmond Becquerel, kiu sukcesis fari
dagerotipion de la suna spektro, li ekkonsciis, ke
la fotarto povus esti grava helpo al la astronomio. La nokton de la
18-a de decembro 1849 li sukesas fari tre detalan foton de Lunon, kun
eksponperiodo de 20 minutoj dank al aŭtomata sistemo de
sekvado. En 1850, kunlaborante kun John Adams Whipple, li fotis Vegan
kaj en 1857, Mizaron (ζ de la Granda Ursino), per la teleskopo
de 38 cm de la observatorio de Harvard.

Per ĉi tiu instrumento li faris studojn pri la sunmakuloj, Orion-nebulo kaj
Saturno, kies la ringon C li malkovris.

Honoroj
-------

Li estis la unua usonano, kiu estis akceptita en la Royal Astronomical Society de Londono, en 1857.

Post lia morto, ricevis lian nomon:

* La luna alfrapa kratero W. Bond,
* Regiono de Hiperono nomata "Bond-Lassell Dorsum",
* La asteroido 767 Bondia,
* La Malpleno de Bond en la saturna ringo C.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  Paĝaro pri planeda nomenklaturo ĉe la retejo de la usona geologia agentejo USGS (angle)
2. ↑  Hiperiono, netipa satelito (el "*Le club d'Astronomie de la réserve naturelle Hettange-Grande*")[*rompita ligilo*] (france)

Eksteraj ligiloj
----------------

* William Cranch Bond en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio William Cranch Bond en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Malkovro de nova saturna satelito
* angle La observatorio de Harvard


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319158
* GND: 117618187
* LCCN: n79135018
* VIAF: 50007771
* ISNI: 0000 0000 2512 2937
* SUDOC: 074018965
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Parrotia persica** |
| --- |
|  |
| Arbo dum aŭtunoArbo dum aŭtuno
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantae |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Magnoliophyta |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Magnoliopsida |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Saxifragales |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Hamamelidaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Parrotia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Parrotia persica***(DC.) C.A.Mey. 1831 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Parrotia persica  |

 |
| v • d • r |

***Parrotia persica*** ankaŭ **parotio**, **persa ferligna arbo**, **persa ferligno** kaj kiel multaj aliaj plantospecioj nomata ankaŭ ferligno, estas la sola specio de genro ***Parrotia*** kaj apartenas al la familio (*Hamamelidaceae*). La genronomo estis donita pro estimo al la germana kuracisto kaj botanikisto Friedrich W. Parrot (1792–1841).

Priskribo
---------

*Parrotia persica* estas somerverda arbusto aŭ malgranda arbo, kiu povas atingi kreskoalton de ĝis 10 m. Ĝiaj trunkoj havas defoliiĝintajn skvamajn trunkoŝelojn. La arboŝelo de junaj branĉoj estas stelharaj. La vintra burĝono estas tenila kaj kovrita per burĝonaj skvamoj. Unutrunkaj specoj estas plej ofte malaltaj kaj disbranĉiĝas jam proksime al la grundo.

La folioj estas male ovoformaj ĝis eliptaj, longaj de 6 ĝis 10 cm, ilia pinto estas ronda. La folioj estas duflanke haraj, la folia tenilo longas 2 ĝis 6 mm. La grandaj stipuloj estas vantaj. La aŭtuna koloro de la laŭbo estas flava, oranĝa aŭ oranĝe ruĝa.

La floroj formas 8-10-floran kapoforman infloreskon. Ĝi floras de januro ĝis marto. La infloreskojn ĉirkaŭas brunaj brakteoj longaj 1 ĝis 1,5 cm. La floroj estas unuseksaj, androceaj. La kalikoj (5-7) longas 1 ĝis 1,5 mm estas verdaj kaj pinte brunaj. La koroloj mankas, la 14 stamenoj longas sur 1,5 cm longaj filamentoj kun ruĝaj anteroj.

La dugrajna kapsula frukto malfermiĝas du- aŭ kvarparte. La longete eliptaj grajnoj brilas helbrune.

Disvastiĝo kaj uzo
------------------

La parotio kreskas indiĝene en norda Irano kaj en la Kaŭkazo. Oni povas vidi ĝin kiel ornamplanton dismonde en parkoj, botanikaj ĝardenoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kaŭkaza biodiverseco-varmpunkto

* Parrotia persica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Parrotia persica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Parrotia persica en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
*Ne miskomprenu urbojn Goma kaj Boma!*

**Boma** estas grandurbo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio). Laŭ la indiĝenaj lingvoj la loknomo signifas: fortikaĵo.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 05° 51′ S 13° 03′ O﻿ / ﻿5.850 °S, 13.050 °O﻿ / -5.850; 13.050 (mapo)Koordinatoj: 05° 51′ S 13° 03′ O﻿ / ﻿5.850 °S, 13.050 °O﻿ / -5.850; 13.050 (mapo)
* Areo: 65 km²
* Loĝantaro: 162.521 en 2012
* Supermara alteco: 61 m
* Horzono: UTC +1

Geografio
---------

Boma situas sur ebenaĵo en la okcidenta sekcio de la lando. Teorie la urbo kuŝas laŭ dekstra bordo de Kongo, tamen ĝi estas ankaŭ marhaveno. Atlantiko situas 100, Kinŝaso 303, Lubumbashi 1711 km.

La iama stacidomo aŭ atendejo de la koloniestro en Boma

Historio
--------

Sklavokomercistoj fondis la urbon en la 16-a jarcento. Inter 1886-1929 ĝi estis ĉefurbo de la lando, tiam nomataj Kongo Liberŝtato kaj Belga Kongo. Boma nuntempe estas la plej grava havenurbo de la lando, kiun profitas ankaŭ la maraj ŝipoj.

Ekonomio
--------

Boma eksportas tropikajn lignojn, bananojn, kakaojn, kaj oleojn de palmoj.

Trafiko
-------

Boma havas flughavenon kaj havenon. Ĉefvojoj kuras al Kinŝaso kaj al la maro, krome estas malpli grava vojo norden. Fervoja kontakto estas al Kinŝaso.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* iama stacidomo aŭ atendejo de la koloniestro

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* 
* Arkivigite je 2014-02-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408126
* GND: 4586676-4
* LCCN: n89123018
* VIAF: 133812041
 |
**Androgeo** estas la nomo de diversaj roluloj de la greka mitologio:

Androgeo el Kreto
-----------------

Egeo, kiu ordonis la morton de Androgeo, kaj Tezeo, tiu kiu liberigis Atenon el la tributo altrudita de Minoo pro la morto de lia filo. Kratero el 410-400 a.K. Brita Muzeo.
Li estis filo de Minoo, reĝo de Kreto, kaj Pazifao (aŭ Kreto, laŭ aliaj versioj). Li havis du filojn: Alceo kaj Estenelo. Elstara kaj mult-faka atleto, li vojaĝis al Ateno por partopreni la panatenajn ludojn, kaj venkis ĉiujn konkurantojn, kiuj venĝeme murdis lin per embusko kiam li intencis vojaĝi al Tebo por partopreni solenan eventon. Lian morton la dioj venĝis per pluvo-manko kaj tertremoj, kiuj ruinigis la tutan Grekion kaj nur haltis post la obstina preĝado de la religiema reĝo Eako.

Sed laŭ kroma versio, lia venko vekigis la envion de Egeo, reĝo de tiu urbo, aŭ eble li timis la apogon de Androgeo al la ribelemaj filoj de Palanto. Ĉiamaniere, Egeo defiis lin mortigi la taŭron de Maratono, terura monstra bovo, kiun Heraklo portis el Kreto dum unu el liaj laboroj. Androgeo akceptis, sed estis mortigita de la besto. Pro tio, lia patro Minoo invadis Atikon kaj devigis la atenanojn tributon de sep knaboj kaj sep knabinoj, ĉiun naŭan jaron, oferotaj al Minotaŭro en la fama labirinto. La filo de Egeo, Tezeo, finis tiun kruelan tributon post kelkaj jaroj, danke al la helpo de Ariadno, filino de Minoo enamiĝita de li. Tria versio asertas ke li supervivis ĝis la milito inter sia patro kaj Egeo, kaj mortis defendante Kreton en ĝi.

La fama kuracisto Asklepio revivigis Androgeon, kiu de tiam ricevis kultadon kiel heroo en Atiko. Oni starigis altaron dediĉitan al li en Falero kaj honorigajn ludojn en Ceramiko. Li estis ankaŭ kultata laŭ la nomo *Evpvydris* (*tiu, kiu plugas aŭ posedas vastan kampon*), el kio oni deduktas ke oni konsideris lin la inicianto de agrikulturo en la regiono.

Androgeo, batalanto en la Troja milito
--------------------------------------

Laŭ la *Eneido* de Vergilio, Androgeo estis greka soldato, kiu nokte konfuzis Eneon kaj aliajn trojajn defendantojn kun grekaj sieĝantoj de la urbo, kaj estis mortigita de ili. Koroebo, kunbatalanto de Eneo ekportis la armaĵojn de Androgeo por konfuzigi pliajn atakantojn.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Apolodoro, *Mitologia Biblioteko*, 2.5.9.
2. ↑  Paŭzanio, *Priskribo de Grekio*, 1.27.
3. ↑  Higeno, *Fabloj*, 41.
4. ↑  Propertio, II.1.54.
5. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 1.1.4.
6. ↑  Vergilio, *Eneido*. Libro II.
7. ↑  Vergilio, *Eneido*, Libro VI, Linio 20. Arkivigite je 2014-03-31 per la retarkivo Wayback Machine.

Vidu ankaŭ
----------

* 5027 Androgeo
**Parsac** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 592 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Parsac etendiĝas sur 38,99 km², kaj havis 592 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Parsac situas je alteco de 503 metroj. La komunumo situas laŭlonge de la vojo RN145.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Parsac apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Françoise Riva, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Parsac apartenas al la kantono de Jarnages, kies ĉefurbo estas Jarnages. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Jarnages
* Parsac - Gouzon (stacidomo)
**Pilar** estas urbo en la provinco de Kordobo, en Argentino

Pilar estas malgranda kunurbo kun Río Segundo, kaj situas trans la rivero Segundo. En ĝi estas areoj por piknikoj kaj tendumadoj, sufiĉa ombro, ekipaĵo, provizejoj, ktp.

Je 1 km suden estas raporto pri Kapelo Del Pilar, konstruita je la 17ª jarcento de Jose de Sobradiel, naskita en Zaragoza, Hispanio, de tiam lia pieco je la virgulino del Pilar, kies figuraĵo estis ŝtofita ligno kun arĝenta krono, kaj prezentita al la publiko en la jaro 1714, kies nomo estas ankaŭ ties nuntempa urbeto. La kapelo kaj la tereno apartenis al multaj mastroj, ĝis la jaro 1976 kiam, la familio Lassen donacis ilin al la provinco por rekonstruigi la kapelon. En 1978 denove estas malfermita al la publiko kaj en 1979, la zaragozaj aŭtoritatoj surtronigis novan figuron de la Virgulino Del Pilar. En ĝi estas Belgrana Instituto kun biblioteko pri diversaj fakoj. 

Proksime de la kapelo Del Pilar estas la Geofizika Observatorio, depende de la Nacia Meteologia Servo, kie oni studas meteologiajn observadojn, sismografiajn mezuradojn kaj magnetismon.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sebastian Knüpfer** (baptita je la 6-a de septembro 1633 en Asch, m. 10-an de oktobro 1676 en Lepsiko) estis germana komponisto kaj eklezimuzikisto.

La filo de la orgenisto Thomas Knüpfer ricevis sian unuan muzikan edukadon je sia patro. Ekde 1646 ĝis 1654 li lernis ĉe la gimnazio en Regensburg. Li iris al Lepsiko, kie li en 1657 iĝis posteulo de Tobias Michael en la posteno de Thomas-kantoro. Ĉirkaŭ Knüpfer formiĝis cirklo de renomaj muzikistoj (i.a. la Nikolai-kantoro Elias Nathusius, la Thomas-orgenistoj Gerhard Preisensin kaj Jakob Weckmann kaj la kuracisto Johann Kaspar Horn), kiu famigis Lepsikon kiel elstara muzika centro. En la laŭdado okaze de la morto de Knüpfers tekstas jene: „La elekto de Knüpfer gracigas la muzikan vivon de Lepsiko kaj benas la Thomas-kantorejon."

En Asch oni nomis en 1925 placon laŭ li.

La plejmulto el la verkoj de Knüpfer neniam estis presitaj. Li skribis motetojn, sakralajn konĉertojn, kantatojn kaj mesojn. Li komponis por la imperiestra kronado de Leopoldo la 1-a en 1658 kaj por la traktato de Akeno de 1668. En 1663 aperis kolekto da madrigaloj kaj kanzonetoj. Unu el liaj plej konataj komponaĵoj estas la kantato „Machet die Tore weit".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sebastian Knüpfer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Sebastian Knüpfer en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 194176
* GND: 124411037
* LCCN: no91018733
* VIAF: 44566430
* ISNI: 0000 0000 8123 4298
* LIBRIS: 290979
* SUDOC: 170622916
* BNF: 14808793s
* MBA: e555989d-19c0-4cdc-8da4-679eda83e908
* NKC: jx20100223004
* BNE: XX1779902
 |
La ponto trans la rivereto Heubach en Dülmen estas ero de la Hellweg
**Hellweg** nomiĝis en la mezepoko granda reĝa aŭ armea vojo aŭ grava strato por la granddistanca komerco, kiu estis daŭre tenenda libera de surkreskaĵo je larĝo da pli malpli tri metroj. Se la literaturo diras nur Hellweg sen klariga adjektivo, ĝi kutime celas la Vestfalan Hellweg.

Nomklarigo
----------

Laŭ vaste disvastiĝinta interpreto la nomo „Hellweg" devenas de la platgermana vorto *helwech*, kiu signifas larĝan helan vojon, kiu donas al vojaĝantaj komercistoj la eblecon atingi la celon pli rapide kaj pli bone protektate kontraŭ rabatakoj.

Alia interpretaĵo de la nomo Hellweg estas tiu de salovojo, baziĝanta sur la greka resp. kelta nomo *hals* resp. *hal* por salo (komparu la nomojn de la salproduktaj urboj Halle aŭ Bad Reichenhall), kio tamen validas nur por certa parto de la Hellweg.

Pli malnova interpretaĵo estas tiu de mortintovojo. La Hellweg estas laŭ la germana Vortaro de Grimm unue la vojo, sur kiu oni veturis la kadavrojn. Helvegr estas la vojo al la subtera mondo, al kiu konvenas la Vestfala Hellweg, mortintovojo, skribis Wolfgang Golther, germanisto de la finiĝanta 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, kiu okupiĝis esplore pri ĝermana mitaro. En la silabo Hel respeguliĝas, laŭ tiamaj supozoj, la nomo de la nordĝermana diino de la mortintoj kaj de la infero. Restas neklare, kian realan rilaton tiu-ĉi nominterpreto havas kun la strato.

Vidu ankaŭ
----------

* Vestfala Hellweg

Literaturo
----------

* Ferdinand Seibt (eld.): *Transit Brügge-Novgorod: eine Straße durch die europäische Geschichte.* Ausstellungskatalog. Bottrop/ Essen 1997, ISBN 3-89355-148-4.
* Wolfgang Golther: *Handbuch der Germanischen Mythologie*. Novkompostita kaj priverkita eldono laŭ la eldono Lepsiko 1895. Marix Verlag, Wiesbaden 2004, ISBN 3-937715-38-X.

Referencoj
----------

1. ↑  Komparu ekzemple. Ferdinand Seibt (eld.): *Transit Brügge-Novgorod: eine Straße durch die europäische Geschichte.* 1997.
2. ↑  Wolfgang Golther: *Handbuch der Germanischen Mythologie.* 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hellweg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*Hellweg*-Mapoj:

* Hellwege Arkivigite je 2013-04-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Hellenwege, Hellstraßen, Hellenstraßen ktp. Arkivigite je 2009-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
Dresen kun Sinha Laksmiswar, 1930

* Kategorio Helmi Dresen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

**Helmi Marie DRESEN** [drezen] (naskita la 22-an de junio[jul.]/ 4-an de julio 1892[greg.] en Kolga; ekzekutita de la germanoj la 25-an de septembro 1941) estis estona esperantistino. Esperantisto de 1912. Fratino de Hilda Dresen. Membro de la Lingva Komitato minimume en 1929.

En la 1920-aj ŝi gvidis Vortaran Komisionon ("Vo-Ko") de la loka klubo de Talino, kiu verkis vortaron Esperanto-Estonan
*(Esperanto-eesti sõnastik)* kun ĉ. 12.000 kapvortoj (Tallinn (Reval): Esperanto-Asocio de Estonio, 1927, 240 p. presis M. Tamverk, Haapsalu, 18x12cm).

Per tradukoj ŝi kontribuis al la *Estona Antologio* aperinta en 1932.

Post sovietigo de Estonio Helmi Dresen iĝis urbestraranino de Tallinn. La 22-an de junio 1941 Tria Regno atakis Sovetion kaj baldaŭ ekokupis la regurbon de Estonio. Helmi Dresen, Neeme Ruus kaj aliaj esperantistoj estis arestitaj kaj mortigitaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Datumoj de Helmi Dresen ĉe geni.com
2. ↑  Hans Jakob: *Universala Esperanto-Asocio dum la tutmonda milito 1939–1945.* En: *Esperanto* 39 (1946), n-ro 493 (januaro-februaro 1946), paĝoj 2–3.
3. ↑  UEA-Jarlibro 1929, p. 31.
4. ↑  Lins, Ulrich: *La Danĝera Lingvo*, p. 398

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Parazitaj vermoj**, ofte menciataj kiel **helmintoj** estas divido de eŭkariotaj parazitoj. Ili estas vermecaj organismoj kiuj loĝas kaj manĝas el vivantaj gastigantoj, ricevante nutradon kaj protekton dum profitas el la nutraĵo de la gastiganto, al kiu oni kaŭzas malfortigon kaj malsanojn. Tiuj kiuj loĝas en la interno de la digesta sistemo estas nomataj intestaj parazitoj. Ili povas vivi ene de homoj same kiel ĉe aliaj animaloj.

Helmintologio estas la studo de parazitaj vermoj kaj ties efikoj sur iliaj gastigantoj. La vorto *helminto* devenas el la greka *hélmins* (ἡ ἕλμινς), malfruhelena vorto por vermo. 

Necator Americanus L3.

Notoj
-----

1. ↑  Maizels RM, Yazdanbakhsh M (2003). "842/465/1/Maizels\_%26\_Yazdanbakhsh.pdf Immune regulation by helminth parasites: cellular and molecular mechanisms", *Nat. Rev. Immunol.* **3** (9), p. 733–44. doi:10.1038/nri1183. 

[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Helmintoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Parasitic Roundworm Diseases
* WHO
La **karibia guldeno** estas planata nova valuto de la karibia insulo Curaçao kaj de Sint-Maarten, la nederlanda suda parto de la insulo Sankta Marteno. Ĝi principe validu ekde la 1-a de januaro 2012, sed laŭ la stato de februaro 2012 ĝi tamen ankoraŭ ne praktike enkondukiĝis. Unu guldeno estu dividita je cent *cendoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estu CMG. 

La 10-an de oktobro 2010 oni malfondis la politikan teritorion Nederlandaj Antiloj, kaj sekve principe malfondiĝu ankaŭ la antaŭa valuto, la nederlandantila guldeno: Por la pli etaj insuloj de la insularo jam ekde la jaro 2011 uziĝas la usona dolaro anstataŭ la ĝisnuna valuto, kaj por Sint-Maarten kaj Curaçao, la nederlandantila guldeno principe restu en uzo nur ĝis la fino de 2011 kaj tiam estu anstataŭata per la karibia guldeno, kvankam la dato de praktika enkonduko de la nova valuto nun tamen plu prokrastiĝas.

La insuloj de la teritorio cetere restas parto de la eŭropa ŝtato Nederlando, kvankam la valuto eŭro oficiala en Nederlando ne estas oficiala pagilo en la insularo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la centra banko de Curaçao kaj Sint-Maarten Arkivigite je 2008-11-07 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  Onzekerheid funest voor economische groei
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Azia hirundo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Hirundedoj *Hirundinidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Delichon* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***D. dasypus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Delichon dasypus****(Bonaparte, 1850) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Azia hirundo  |

 |
| v • d • r |

La **Azia hirundo** aŭ **Azia murhirundo** (*Delichon dasypus*) estas eta migranta paserina birdo el la familio de hirundedoj (*Hirundinidae*).

Ĝi havas tri subspeciojn:

* *D. d. dasypus* en sudorienta Rusio, la Kurilaj insuloj kaj Japanio
* *D. d. cashmiriensis* en Himalajo
* *D. d. nigrimentalis* en sudorienta Ĉinio

Nomiga *dasypus* vintrumas en Sudorienta Azio, kvankam kelkaj restas ĉirkaŭ varmaj printempoj en Japanio, sed *cashmiriensis* nur moviĝas al malaltaj niveloj de montaroj. La vintra teritorio de *nigrimentalis* estas nekonata.

Priskribo
---------

Plenkreskulo de Azia hirundo estas 12 cm longa, **brilmetale malhelblua supre kun blanka pugo, kaj kun blankaj subaj partoj**. Ili diferenciĝas el Murhirundo pro tio, ke ĝi havas **grizan gorĝon kaj grizbrunaj, ne blankaj, subflugiloj**. La Nepala hirundo havas nigran gorĝon, nigran subvoston, blankajn subflugilojn kaj pli kvadratan voston. Junuloj estas pli senkoloraj kun grizaj subaj partoj.

La voĉo de tiu specio estas fajfeca trilado, kaj la maskla kanto estas rapida *za-za-za*.

Kutimaro
--------

Azia hirundo estas klifonestumanto, kiu reproduktiĝas en kolonioj sub kornico aŭ vertikala klifo. Ĝi ofte nestumas en grandaj konstruaĵoj kiel temploj kaj pontoj. La nesto estas profunda elkota preskaŭsfero kovrita el herberoj aŭ plumoj. La ino demetas kutime 3 aŭ 4 ovojn kaj ofte postan duan ovodemetadon. Ambaŭ seksoj konstruas la neston, kovas la ovojn kaj manĝigas la idojn.

Tiu murhirundo manĝas insektojn kaptitajn dumfluge.

Referencoj
----------

* Turner, Angela K; Rose, Chris.  (1989) *A handbook to the swallows and martins of the world*. Christopher Helm. ISBN 0-7470-3202-5.

* Azia hirundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Azia hirundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Azia hirundo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Azia leono** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Karnovoroj *Carnivora* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Felisedoj *Felidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Panthera* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Leono *Panthera leo* |
| Subspecio: | Azia leono |

 |
| Dunomo |
| ****Panthera leo persica****(Meyer, 1826) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| CR |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Azia leono  |

 |
| v • d • r |

La **azia leono** (*Panthera leo persica*), ankaŭ nomata **persa leono**, estas la ununura subspecio de leonoj, kiu hodiaŭ troveblas ekster Afriko. Temas pri unu el la felisedaj subspecioj plej minacataj en la mondo, ĉar ties loĝantaro en naturo ampleksas nur ĉirkaŭ 360 bestojn (en la jaro 2006) en la Gir-Arbaro, protektita zono de 1 412 kvadrataj kilometroj en la sudo de la barata provinco Guĝarato. Tie dum la britia koloniado, la specio suferis troan ĉasadon pro sporto, kaj restis nur 20 ekzempleroj. Tiam la nababo de Gir protektis la specion, ĝis kiam ekestis konfliktoj kun la homa loĝantaro, kiu suferis perdon de gregoj.

Pro ties malabundo en libero, tiu orientalisa leono estas tre valora ero en bestoĝardenoj, kie oni klopodas ties bredadon en kaptiveco. Oni supozas, ke ekzistas ĉirkaŭ milo de aziaj leonoj en la zooj tutmonde.

Aspekto
-------

La **azia leono** estas similaj al la afrikaj parencoj, sed estas kelkaj diferencoj, pro kiuj kelkaj fakuloj parolas pri diferenca specio. Tiu estas iom pli malgranda kaj malpli fortika ol la afrikaj, ĉirkaŭ 160 - 190 kg ĉe maskloj kaj 110 – 120 kg ĉe inoj. Maskloj estas ĉirkaŭ 1.70 - 1.80 m longaj kaj la inoj estas nur ĉirkaŭ 1.40 - 1.60 m longaj sen kalkuli la voston.

La **azia leono** havas **pli helan haŭton** kaj la **hararon multe pli mallongan** ol la afrikaj; pro tio la oreloj de maskloj videblas. La **hartufo en kubutoj** estas pli videbla. Krome estas laŭlonga **falto blanka en la ventro**. Plej similaj estas la leonoj de Atlaso aŭ de Nordafriko (*Panthera leo leo*), kiuj estas formortintaj en la sovaĝejoj ekde la 1930-aj jaroj.

Kutimoj
-------

Reproduktado okazas plej ofte vintre, sed ankaŭ la tutan jaron. Okazas **ceremonioj** ĉe kiuj la maskloj pisas, montras dentojn antaŭ pariĝado. Ofte okazas kvereloj inter maskloj, foje tre danĝeraj kaj vundigaj; tiele maskloj vivas nur averaĝe ĝis 12 jaroj.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Katiavaro
* Mediteraneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj

* Azia leono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Azia leono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Azia leono en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**E. Szilveszter VIZI** [silvester], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vizi E. Szilveszter,** sen mallongigo *Vizi Elek Szilveszter* estas hungara kuracisto, farmakologo, profesoro, membro (korespondanta en 1985, ordinara en 1990) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea (1992).
E. Szilveszter Vizi  naskiĝis la 31-an de decembro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

E. Szilveszter Vizi frekventis universitatojn en Pécs kaj sia naskiĝurbo inter 1955-1961. Post la diplomo li eklaboris en farmacia instituto en Budapeŝto. Li profesoriĝis en 1977, krome en 1977 li ricevis postenon ankaŭ en la ministerio. En 1981 li estis jam vicdirektoro en akademia instituto, en 1989 ĉefdirektoro. Ekde 1982 li estis katedrestro en la medicina universitato. Li aĝis 29, kiam li esploris en Oksfordo helpe de stipendio. En 1984 li estis gastoprofesoro en Novjorko. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1969, li doktoriĝis en 1977 antaŭ la akademio. Inter 2002-2008 li estis prezidanto de la akademio. Li okupiĝis precipe pri la nerva sistemo. Lia edzino estas Veronika Ádám, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis ofte premiojn kaj memormedalojn (ankaŭ eksterlandajn).

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Phenylisopropylmethylpropynylamine (E-250), a monoaminoxidase inhibitor antagonising the effect of tyramin* (1968)
* *The Inhibitory Effect of Adenosine and Related Nulceotids on the Release of Acetylcholine* (1976)
* *Non-Synaptic Interactions between Neurons* (1984)
* *Science in the Future of Europe* (1994)
* *A tudás hídjai* (Pontoj de la scio), (2005) - elektitaj artikoloj, intervjuoj
* *Non-synaptic receptors and transporters involved in brain functions and targets of drug treatment* (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio Arkivigite je 2014-02-22 per la retarkivo Wayback Machine angle

* Kategorio E. Szilveszter Vizi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 470908
* GND: 171150708
* LCCN: n80163812
* VIAF: 79221373
* ISNI: 0000 0001 0992 008X
* SUDOC: 127504621
* BNF: 15961480g
* BIBSYS: 90205224
* NKC: mzk2002112051
 |
**Erland Myles Standish, Jr.** (5an de marto 1939) estas matematika astronomo kaj iama profesoro ĉe Universitato Yale. Li laboris por la *Jet Propulsion Laboratory* de Caltech (Kalifornia Instituto de Teknologio). Li estis publikigiinta ĉirkaŭ 300 artikolojn, ĉefe en la kampo de la sunsistema dinamiko kaj ĉiela mekaniko.

E. Myles Standish ludis gravan rolon en la polemiko pri la vereco aŭ falseco de la postuloj de Robert Peary kiu asertis esti atinginta la geografian Nordan Poluson per sia ekspedicio la 6an de aprilo 1909. Baze sur kalkuloj pri la propraj registroj de Peary, la brita polusesploristo Wally Herbert konkludis en libro de 1989 ke Peary ne atingis la poluson, kvankam li povus esti tiom proksima kiom ĝis je 60 mejloj (97 km). Liaj konkludoj estis amplekse akceptitaj.

Alia malaprobo de la aserto de Peary alvenis en 2009, kiam E. Myles Standish, sperta arbitraciisto de sciencaj asertoj, raportis multajn kvazaŭajn lakunojn kaj faktkonfliktojn.

Notoj
-----

1. ↑  American Polar Society: Sir Wally Herbert
2. ↑  Roald Amundsen First to Each Pole – Three Prior North Pole Claims: Each Unproven & Highly Suspect. Dioi.org. Alirita la 4an de julio 2012.
**Engelmar Hubert Unzeitig**, CMM (la 1-an de marto 1911 Hradec nad Svitavou – la 2-an de marto 1945 Koncentrejo Dachau) estis romkatolika sacerdoto kaj ordenulo el la vico de Sudetaj germanoj kaj oponanto de naziismo. Li mortis nelonge antaŭ liberigo en la koncentrejo Dachau, kie kelkaj samprizonuloj konsideris lin sanktulo kaj nomis lin ***Anĝelo el Dachau***.

Biografio
---------

Hubert Unzeitig naskiĝis en *Hradec nad Svitavou* (germane *Greifendorf*, en distrikto *Svitavy*, germane *Zwittau*). Li studis en gimnazio de Kongregacio de marianhillaj misiistoj en Reimlingen kaj poste (post noviciĝo en Nederlando) ankaŭ ĉe universitato en Würzburg. Enirinte la ordenon, li akceptis nomon Engelmar. Pastrigan ordinon li ricevis la 6-an de aŭgusto 1939. Aŭtune 1940 la Kongregacio disponigis lin kiel helpanton al ĉefepiskopo de Linz por paroĥa administrado de Sudetoj. La ĉefepiskopo nomumis lin paroĥestro en Zvonková

Unzeitig en siaj predikoj ripete atakadis naziismon kaj persekutadon de judoj kaj de la katolika eklezio. En aprilo 1941 lin arestis Gestapo, kaj post nelonga prizonado en Linz oni sendis lin al la koncentrejo Dachau. Tie li lernis la rusan por povi helpi al rusaj kaptitoj. Per sia ekzempla vivo li plurajn eĉ konvertis al kristanismo. Fine de 1944 en la koncentrejo eksplodis epidemio de ekzentema tifo kaj pastro Unzeitig partoprenis en flegado de la infektitoj, al kiuj li donis viatikon. Li mem infektiĝis kaj mortis.

Kanonizo
--------

La 26-an de junio 1991 en Würzburg estis komencita kanoniza procedo pri Unzeitig. Ĝia dua fazo, beatigo, estis oficiale komencita en Vatikano en majo 1999. En decembro 2009 papo Benedikto la 16-a konfirmis heroajn virtojn de Unzeitig, kio estis premiso por lia kanonizo.
La 21-an de januaro 2016 papo Francisko agnoskis lian martirecon, kio malfermis la vojon por lia kononizo.
La 24-an de septembro 2016 li estis beatigita en la bavaria Würzburg.

Fonto
-----

* ĉeĥa Vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Engelmar Hubert Unzeitig en Vikimedia Komunejo

* Kandidatoj por kanonizo Arkivigite je 2014-02-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Anĝelo el Dachau


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 576499
* GND: 118763822
* LCCN: n92055412
* VIAF: 15565390
* ISNI: 0000 0000 5533 5044
* SUDOC: 184745926
* NKC: jn20000720309
 |
**Teréz Szemereki** [semereki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemereki Teréz** estas hungara ceramikisto.

Teréz Szemereki naskiĝis la 11-an de septembro 1947 en Tata (Hungario).

Biografio
---------

Teréz Szemereki maturiĝis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1966, poste ŝi akiris diplomon en Industriarta Universitato de Budapeŝto en 1972. Intertempe ŝi lernis ceramikan teknikon en arta rondo de Ferenc Laborcz ekde 1967. Ŝiaj plej gravaj universitataj instruistoj estis Árpád Csekovszky Imre Schrammel, György Jánossy (arkitekto), Ferenc Kovács (skulptisto) kaj József Litkei. Ŝi ofte laboris en artistaj kolonioj ofte kun stipendioj (Siklós (1978, 1994, 1997), Kecskemét (1980, 1994, 1997), Suomio (1989, 1994), Barato (1994), Japanio (1995)). Ŝi ricevis ŝtatan premion en 2008.

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* memortabulo pri Kunó Klebelsberg (Budapeŝto)
* ornamskulptaĵo Sankta Florano
* reliefo (1976, Komárom)
* kolono (1979, Körmend)
* 3 kalvariaj stacioj (1994, Budakeszi)
* Madár (1994, Budakeszi)

* MemortabuloMemortabulo
* Ornamskulptaĵo Sankta FloranoOrnamskulptaĵo Sankta Florano
* ReliefoReliefo

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Győr (1978, 1980)
* Avignon (1979)
* Tata (1981, 2001)
* Budapeŝto (1983, 1986, 1993, 1996, 1999)
* Talino (1997)
* Parizo (2000)

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Salgótarján (1973)
* Budapeŝto (1975, 1980, 1995, 1998)
* Faenza (1978, 1980)
* Pécs (1978-1980, 1986-1996)
* Arthalo Budapeŝto (1980, 1983, 1988, 2001)
* Auckland (1995)
* Kairo (1996)

Memorigiloj
-----------

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696598
 |
**Teruzado**, aŭ *uzado de la tero*, enhavas "la agojn, aktivecojn kaj intervenojn kiujn faras la personoj sur difinita tipo de areo por produkti, modifi aŭ elteni ĝin" (FAO, 1997a; FAO/UNEP, 1999).

La uzado de la grundo enhavas la administradon kaj modifon de la natura medio por fari ĝin agrikultura tereno: kultiveblaj kampoj, paŝtejoj; aŭ homaj setlejoj. La esprimo *uzado de la tero* estas uzata ankaŭ por referenci al diversaj uzoj de la tereno en zonigo.

La praktikoj de teruzado varias konsiderinde en diversaj partoj de la mondo. La Divizio de Disvolvigo de Akvo de la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo de Unuiĝintaj Nacioj klarigas, ke "La uzado de la tero enhavas la produktojn kaj/aŭ profitojn kiujn oni akiras el la uzado de la tero same kiel la agadon de administrado de la tero (aktivecoj) faritan de homoj por produkti produktojn kaj profitojn."​ Komence de la 1990-aj jaroj, proksimume 13% de la areo de la Tero estis konsiderata plugebla tero, kun 26% de paŝtejoj, 32% de arbaroj, kaj 1,5% de urbaj zonoj.

Notoj
-----

1. ↑  IPCC Special Report on Land Use, Land-Use Change And Forestry, 2.2.1.1 Land Use
2. ↑  FAO Land and Water Division Konsultita la 7an de decembro 2013

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807005
* GND: 4259046-2
* LCCN: sh85074345
* BNF: 119511592
* NDL: 00573432
* NKC: ph561145
 |
**Vivel del Río Martín** [biBEL delriomarTIN] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la okcidento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas. La loknomero *del Río Martín* estas aludo al la rivero Martín. En la municipa teritorio estas ankaŭ la loĝloko Armillas.

Geografio
---------

Ĝi estas je 73 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Villanueva del Rebollar de la Sierra (okcidente laŭ la ŝoseo A-1508) kaj Martín del Río (oriente laŭ la nacia ŝoseo N-211). La urba kerno estas sur 970 msm, pro kio estas malvarma klimato. La altitudo de la municipa teritorio gamas inter 1260 msm norde kaj 950 msm borde de la rivero Vivel. 

Ĝi estas en montara Iberia Sistemo en areo kie ekfluas diversaj rojoj, nome Vivel kaj Segura, kiuj poste unuiĝas kaj kontribuas al fluado de la rivero Martín, jam en la municipo Martín del Río. 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Segura de los Baños | *Norde:* Segura de los Baños kaj La Hoz de la Vieja | *Nordoriente:* La Hoz de la Vieja |
| *Okcidente:* Villanueva del Rebollar de la Sierra kaj Fuenferrada |  | *Oriente:* Montalbán |
| *Sudokcidente:* Pancrudo | *Sude:* Martín del Río | *Sudoriente:* Martín del Río |

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Vivel del Río Martín kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 75 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801059
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri komunumo en kantono Zuriko. Por komunumo en kantono Sankt-Galo rigardu la paĝon Buchs SG. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Buchs.* |

Pri la komunumo
---------------

**Buchs ZH** estas komunumo en la distrikto Dielsdorf, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 5097 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Buchs situas en la Fortvalo ĉe la piedo de la montoĉeno Lägern, proksime de la urbo Zuriko. La najbarkomunumoj de Buchs estas Otelfingen, Regensdorf, Dällikon, Boppelsen, kaj la distriktĉefloko Dielsdorf ZH.

Trafiko
-------

Per buslinioj la komunumo estas bone ligita al la reto de la Zurika Trafik-Unio. La stacidomo *Buchs-Dällikon* de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, kie haltas la regiona trajnlinio S6, situas sur la teritorio de la najbarkomunumo Dällikon. Komence de la 19-a jarcento Buchs disponis pri propra trajnlinio, kiu post longa lukto estis fermita.

Historio
--------

La unua mencio de Buchs datiĝas de la jaro 870 sub la nomo *Puhsaha*, kio signifas rivereto apud Buchs. Per tiu dokumenteo la bienestro *Landeloh* donacis siajn havaĵojn en la Limatvalo kaj Furtvalo, inter kiuj troviĝis ankaŭ Buchs, al la Monaĥejo Sankt-Galo.

En la jaro 1409 la vilaĝo fariĝis kiel parto de la habsburgaregteritorio posedaĵo de Regensberg, al kiu ĝi apartenis ĝis la jaro 1798.

Vidu ankaŭ
----------

* Buchs-Dällikon (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Buchs ZH
* Buchs ZH en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Buchs ZH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dielsdorf |
| --- |
| Bachs • Boppelsen • Buchs ZH • Dällikon • Dänikon • **Dielsdorf** • Hüttikon • Neerach • Niederglatt • Niederhasli • Niederweningen • Oberglatt • Oberweningen • Otelfingen • Regensberg • Regensdorf • Rümlang • Schleinikon • Schöfflisdorf • Stadel ĉe Niederglatt • Steinmauer • Weiach |  |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Cebrennus rechenbergi*** |
| --- |
|  |
| C. rechenbergi dum moviĝo*C. rechenbergi* dum moviĝo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animalia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Arthropoda |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Arachnida |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Araneae |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sparassidae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cebrennus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Cebrennus rechenbergi***Peter Jäger, 2014 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Cebrennus rechenbergi*  |

 |
| v • d • r |

***Cebrennus rechenbergi***, konata kiel **Maroka cirklosalta araneo**, estas specio de familio Sparassidae, hejma en Maroko. Ĝi vivas en la sablaj dunoj de la dezerto Erg Ŝebbi. Se ĝi estas provokata aŭ minacata, ĝi povas eskapi per cirklosalto (do per aktiva moviĝo), kio estas duoble pli rapida moviĝo ol ties kutima promenado. ***C. rechenbergi*** estas la sola konata araneo, kiu uzas tiun ĉi moviĝoformon. Ĝia malkovro antaŭhelpis eksperimentojn por evoluigo novtipajn robotojn.

Ĝin malkovris en 2006 Ingo Rechenberg, bionika profesoro de la Teknika Universitato de Berlino. Li kolektis la unuan ekzempleron en 2008. Ĝi estis komence taksata kiel tunizia araneo *Cebrennus villosus*, sed oni pli poste rekonis, ke temas pri aparta specio. Ĝin priskribis unuafoje Peter Jäger, germana araneisto.

La maskloj longas 13,8 ĝis 19,0 mm, la femaloj 19 ĝis 19,5 mm. Ambaŭ seksoj estas simile koloraj, blanke, nigre, flave. La araneo konstruas *loĝ-turojn* (tubojn) el sablo kaj aranea silko.
**CP1252** (de la anglaj vortoj respondaj al «KodPaĝo n-ro 1252»), aŭ **Kodpaĝo 1252a**, aŭ **Windows-1252**, **Vindozo-1252** estas proprieta kodo de Majkrosofto por prezenti en komputilo literojn de okcidenteŭropaj lingvoj kaj aliajn signojn.

CP1251 uzas po 8 bitojn por ĉiu signo. La signokodoj 0x00 ... 0x7F estas samsignifaj kiel en Askio.

CP1252 diferencas de ISO-8859-1 per tio ke la signonumeroj 128–159 (deksesume 80–9F) estas uzataj ne por stirsignoj, sed por diversaj signoj printeblaj. Tamen la komunaĵo estas tre granda, kaj koncernas la plej gravajn signojn, tial praktike oni ofte konfuzas la kodojn ISO-8859-1 kaj CP1252.

En la unua varianto de CP1252 forestis signoj: eŭro € (0x80), ˆ (0x88), ˜ (0x98), Ž (0x8E), ž (0x9E).

La kodotabelo
-------------

Deksesumaj nombroj sub la signobildoj estas signonumeroj laŭ Unikodo. Ili estas egalaj por ambaŭ kodoj, krom en la linioj 8. kaj 9.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | .0 | .1 | .2 | .3 | .4 | .5 | .6 | .7 | .8 | .9 | .A | .B | .C | .D | .E | .F |
|  8.  | €20AC |   | ‚201A | ƒ192 | „201E | …2026 | †2020 | ‡2021 | ˆ2C6 | ‰2030 | Š160 | ‹2039 | Œ152 |   | Ž17D |   |
|  9.  |   | ‘2018 | ’2019 | "201C | "201D | •2022 | –2013 | —2014 | ˜2DC | ™2122 | š161 | ›203A | œ153 |   | ž17E | Ÿ178 |
|  A.  |  A0 | ¡A1 | ¢A2 | £A3 | ¤A4 | ¥A5 | ¦A6 | §A7 | ¨A8 | ©A9 | ªAA | «AB | ¬AC | ­AD | ®AE | ¯AF |
|  B.  | °B0 | ±B1 | ²B2 | ³B3 | ´B4 | µB5 | ¶B6 | ·B7 | ¸B8 | ¹B9 | ºBA | »BB | ¼BC | ½BD | ¾BE | ¿BF |
|  C.  | ÀC0 | ÁC1 | ÂC2 | ÃC3 | ÄC4 | ÅC5 | ÆC6 | ÇC7 | ÈC8 | ÉC9 | ÊCA | ËCB | ÌCC | ÍCD | ÎCE | ÏCF |
|  D.  | ÐD0 | ÑD1 | ÒD2 | ÓD3 | ÔD4 | ÕD5 | ÖD6 | ×D7 | ØD8 | ÙD9 | ÚDA | ÛDB | ÜDC | ÝDD | ÞDE | ßDF |
|  E.  | àE0 | áE1 | âE2 | ãE3 | äE4 | åE5 | æE6 | çE7 | èE8 | éE9 | êEA | ëEB | ìEC | íED | îEE | ïEF |
|  F.  | ðF0 | ñF1 | òF2 | óF3 | ôF4 | õF5 | öF6 | ÷F7 | øF8 | ùF9 | úFA | ûFB | üFC | ýFD | þFE | ÿFF |
Baletaj ŝuoj sur piedoj estantaj en la tria pozicio.
**Baletaj ŝuoj** estas malpezaj ŝuoj dizajnitaj speciale por baleta dancado. Ili estas farita el mola ledo, kanvaso aŭ atlaso, kaj havas flekseblajn maldikajn plandumojn. Baletaj ŝuoj estas tipe haveblaj en rozkolora, nigra, griza kaj blanka koloroj. Tradicie, virinoj vestas rozkolorajn ŝuojn kaj viroj vestas blankajn. En la alia tradicio, viroj vestas nigrajn ŝuojn kaj virinoj vestas blankajn aŭ nigrajn ŝuojn. Karne aŭ flavo-brune kolorigita ŝuoj, estas modestaj kaj tial donas aspekton de dancado nudpiede, ili estas uzataj de ambaŭ viroj kaj virinoj.

Komencantaj baletistinoj, kaj baletistinoj pli junaj ol proksimume dek du jaroj de aĝo, vestas nur baletajn ŝuojn dum trejnado kaj plenumado, dum kiam pli plibonigitaj inaj dancistoj povas vesti baletajn ŝuojn aŭ surfingrebligajn ŝuojn depende de la situacio. Junaj dancistoj estas tipe limigitaj al baletaj ŝuoj ĝis kiam iliaj ostoj estas ostiĝintaj kaj iliaj muskoloj estas sufiĉe fortaj por dancado surfingre. Virdancistoj preskaŭ ĉiam vestas molajn baletajn ŝuoj, ĉar ili malofte dancas surfingre.

Baletaj lernejoj tipe gvidas teknikajn klasojn, en kiuj dancistoj vestas nur baletajn ŝuojn, kaj surfingrajn klasojn en kiuj dancistoj unue vestas baletajn ŝuojn por varmiĝi je la manrelo, kaj poste ŝanĝas ilin al surfingrebligajn ŝuojn por la centraj ekzercoj. Multaj baletaj lernejoj postulas minimume kvin jarojn de trejnado antaŭ permeso al iliaj dancistoj al iri surfingre.

Konstruo
--------

Simile al multaj aliaj specoj de dancaj ŝuoj, baletaj ŝuoj povas havi fendo-planduman aŭ pleno-planduman konstruon. La fendita plandumo konsistas el du apartaj partoj, unu sub fingroj kaj la alia sub kalkano, por pli granda fleksebleco. La pleno-planduma konstruo estas pli simila al tiu de la kutimaj, ne-dancaj ŝuoj.

Baletaj ŝuoj estas kutime farataj el mola ledo, kanvaso aŭ atlaso:

* Ledaj ŝuoj estas longdaŭre uzeblaj kaj helpas konservi la piedojn varmajn. Grand-grajnaj ledaj ŝuoj estas tipe la plej flekseblaj kaj komfortaj, kaj ankaŭ la plej multekostaj.
* Kanvasaj ŝuoj estas tipe uzataj de viroj. Ili kostas malpli multe ol ledaj baletaj ŝuoj kaj la kanvaso kapabligas al la piedo al spiri sed ĝi eluziĝas pli rapide ol ledo.
* Atlasaj ŝuoj estas tipe uzataj de virinoj. Ili estas facile farbataj por agordi la ŝuan koloron.

Elastaj rubandoj estas uzataj por helpi fiksi baletajn ŝuojn al la piedoj. Ĉiu ŝuo povas esti fiksita per sola rubando trans la arko de la piedo, aŭ per du rubandoj kiuj kruciĝas je "X" formo je la supro de la arko. Fendo-plandumaj ŝuoj tipe havas du rubandoj, dum kiam pleno-plandumaj ŝuoj kutime havas nur unu rubandon. Ĉe solo-rubandaj ŝuoj, plejparto de fabrikantoj de baletaj ŝuoj alfiksas la rubandojn al la ŝuoj dum la fabrikada procezo. Ĉe duopo-rubandaj ŝuoj, fabrikantoj tipe alfiksas unu finon de ĉiu rubando al la ŝuo kaj lasas al la aĉetanto alfiksi la liberajn finojn de la rubandoj por optimala adapto.

Vidu ankaŭ
----------

* Surfingrebligaj ŝuoj
* Malmolaj dancaj ŝuoj
* Dancaj ŝuoj
* Piedvesto
* Baleto

* Kategorio Baletaj ŝuoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Embrazuro ĉe la Princoportalo (ca. 1225) de la katedralo de Bamberg
**Embrazuro** estas la flanka limigo de portalo, fenestro aŭ pafbreĉo tajlita oblikve en la masonaĵon. Male al tio la kadroj de arkoj, de ŝtonaj pordaj aŭ fenestraj fostoj staras rektangule al la fasado.

Embrazuro limigas malregule formitajn minŝtonojn kaj aliajn materialojn en la masonaĵo, akcentas la muromalfermaĵon kaj plibonigas en dikmuraj konstruaĵoj la lumenfluon, dum kiam rektangule sekcitaj malfermaĵoj priombras fenestrojn kaj pordojn kaj aperigas ilin kiel truojn en la fasado.

Per embrazuroj estas produkteblaj precize tajlitaj kaj limigaj pordaj kaj fenestraj malfermaĵoj. La dikmura minŝtona masonaĵo romanikaj kaj gotikaj konstruaĵoj ofte estas plurfoje ŝtupigita kaj profilita, okupita per duonkolonoj aŭ kolonoj. La unuaj embrazuraj figuroj firme ligita kun la portanta strukturo, la tiel nomataj kolonofiguroj, estis kreataj antaŭ 1140 por la frugotika okcidenta fasado de la iama abatopreĝejo de Sankta Denizo (Seine-Saint-Denis). Ili perdiĝis en la 18-a jarcento. Similaj embrazurfiguroj troviĝas en la okcidentaj portaloj (1145/55) de la katedralo de Chartres. Ekde la 13-a jarcento la embrazuroj aparte de preĝejportaloj estis pli kaj pli akcentataj, dum kiam la kolonostatuoj evoluis al memstaraj fondfiguroj starantaj libere antaŭ la embrazuroj.

* Embrazuro ĉe la portalo de la monaĥopreĝejo Ĉieliro de Maria (12./13. Jh.) en WindbergEmbrazuro ĉe la portalo de la monaĥopreĝejo Ĉieliro de Maria (12./13. Jh.) en Windberg
* Embrazurfiguroj ĉe la preĝejo (12-a/13-a jc.) de Candes-Saint-Martin, Francujo.Embrazurfiguroj ĉe la preĝejo (12-a/13-a jc.) de Candes-Saint-Martin, Francujo.
* Embrazuraj figuroj (13-a jarcento) ĉe la nordokcidenta portalo de la katedralo de AmiensEmbrazuraj figuroj (13-a jarcento) ĉe la nordokcidenta portalo de la katedralo de Amiens
* Embrazuro ĉe la malfruromanika giganta pordego de la viena katedralo (13-a jarcento)Embrazuro ĉe la malfruromanika giganta pordego de la viena katedralo (13-a jarcento)

Vidu ankaŭ
----------

* Embrazuro (fortikaĵo)

Referencoj
----------

1. ↑  Wilfried Koch: *Baustilkunde. Europäische Baukunst von der Antike bis zur Gegenwart.* Sonderausgabe. Orbis-Verlag, Munkeno 1988, ISBN 3-572-05927-5.
2. ↑  Johannes Jahn, Wolfgang Haubenreisser: *Wörterbuch der Kunst* (= *Kröners Taschenausgabe.* vol. 165). 10-a reviziita kaj pliampleksita eldono. Kröner, Stutgarto 1983, ISBN 3-520-16510-4, p. 270.
3. ↑  Georges Duby, Jean-Luc Duval: *La Sculpture. De l'antiquité au moyen âge. Du VIIIe siècle avant J.-C. au XVe siècle.* Deŭième partie: *Le grand art du moyen-âge, du Ve au XVe siècle.* Bénédikt Taschen Verlag, Kolonjo k. a. 1999, ISBN 3-8228-7102-8, p. 350.

* Kategorio Embrazuro (arĥitekturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)