recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **hominenoj** (*Hominina*) estas subtribo de homedaj primatoj karakterizitaj per la stara sinteno kaj la dupieda piedirado. Antaŭe ili estis konsiderataj kiel familio (*Hominidae*), kaj aktuale kiel subtribo (*Hominina*), de kiu aktuale survivas nur *Homo sapiens*. Se oni akceptas *Orrorin tugenensis* kaj *Sahelanthropus tchadensis* kiel hominenoj, tiuj povus esti datitaj el ĉirkaŭ 6 milionoj da jaroj, kaj estus inter antaŭ 6 kaj 7 milionoj da jaroj kiam devis ekzisti la komuna praulo inter la ĉimpanzo kaj la homo.

Temas pri primatoj adaptitaj al vivo sugrunda, al stara piedirado en dupieda sinteno, kun kranio same vertikaligita. La piedoj jam ne estas premkapablaj diference de la cetero de la primatoj, ĉar la unua fingro estas pli fortika kaj restas liniigita kun la kvar ceteraj. La manoj havas disvolvigitan dikfingron kaj estas pli konvenaj por manipuli objektojn.

Bibliografio
------------

* Mann, Alan kaj Mark Weiss 1996: "Hominoid Phylogeny and Taxonomy: a consideration of the molecular and Fossil Evidence in an Historical Perspective." Molecular Phylogenetics and Evolution 5(1): 169-181.
* SPOTORNO AE. 2014b. Capítulo 15 "Genética y Evolución". p. 215 en S. Berríos (eld.), "Genética Humana¨. 2014. Ed. Mediterráneo, Santiago de Chile

* Kategorio Hominina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hominina en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696826
* NKC: ph194823
 |
Flago de ADIC, kun la koloroj verdo, grizo kaj bluo reprezente de la valoj, montoj kaj maro de Kantabrio.
La **Asocio por la Defendo de la Interesoj de Kantabrio** (hispane: *Asociación para la Defensa de los Intereses de Cantabria* aŭ mallongige **ADIC**) estas civitana, kultura kaj socia organizaĵo en Kantabrio. Ĝi estis fondita de Miguel Ángel Revilla en printempo de 1976 kaj ties celo estas protekto kaj vigligo de la interesoj kulturaj, historiaj, politikaj, ktp. de Kantabrio.

Ĝi organizas diversspecajn kulturajn kaj libertempajn aranĝojn rilate al tradicioj kaj folkloro de Kantabrio. Ĝi ankaŭ stimulas tradicie kantabrajn sportojn kaj la reviviĝon, protekton kaj lernigon de la kantabra lingvo. Ĝi aktive agadas en la aŭtonoma komunumo Kantabrio kaj ties kunlimaj areoj, kiuj historie kaj kulture rilatas al ĝi.

En la 1970-aj jaroj oni proponis, ke ties flago iĝu tiu oficiala de Kantabrio, kune de la kantabra labaro kaj la nuna oficiala flago.

En la jaro 2006 la organizaĵo publike disponigis propran proponon de reformo de la Statuto de Aŭtonomeco de Kantabrio. Per tiu ĉi reformo, oni celas ŝanĝi la sistemon de financado, akiri pliajn rajtojn pri memstareco kaj emfazi la trajtojn tipajn al kantabra identeco. Ekzemple, oni proponis reuzon de la antikvaj nomoj de la politikaj organoj de Kantabrio, ekzemple anstataŭigi la nunan nomon de la aŭtonoma komunumo per *Junta de los Valles de Cantabria* (*Unio de la Valoj de Kantabrio*) aŭ de la municipoj (de nuna *municipio* al *concejo*). Ĝi ankaŭ apogas la oficialiĝon de la kantabra labaro kaj ebligi, ke apudprovincaj municipoj aliĝu al Kantabrio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kantabrismo
* Regionisma Partio de Kantabrio

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de ADIC

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Dokumento de ADIC
2. ↑  ADIC plantea un Estatuto sin límites, con más financiación y autogobierno, en *El Diario Montañés*
Rekonstruaĵo de la kranio KNM-ER 1470.
Homo rudolfensis.jpgRekonstruita kranio de Homo rudolfensis
***Homo rudolfensis*** estas specio de arkaika homo, nome membro el la genro *Homo* de frua Pleistoceno de Orienta Afriko de antaŭ ĉirkaŭ 2 milionoj da jaroj. Ĉar *H. rudolfensis* kunekzistis kun kelkaj aliaj homedoj, oni debatis pri kiuj specimenoj povas esti fidinde atribuitaj al tiu specio pere de la lektotipa kranio KNM-ER 1470 kaj de aliaj partaj kraniaspektoj. Neniu restaĵo estas definitive atribuita al *H. rudolfensis*. Sekve kaj ties genra klasigo kaj ties valideco estas debatita sen ampleksa interkonsento, kaj kelkaj rekomendas, ke la specio fakte apartenu al la genro *Australopithecus* kiel *A. rudolfensis* aŭ al la genro *Kenyanthropus* kiel *K. rudolfensis*, aŭ ke ĝi estu sinonima kun la tiutempa kaj anatomie simila *H. habilis*.

*H. rudolfensis* estas distingita el *H. habilis* pro sia pli granda grando, sed oni argumentis, ke tiu specio fakte konsistas el masklaj specimenoj de *H. habilis*, supozante, ke *H. habilis* estis sekse dimorfa kaj maskloj estis multe pli grandaj ol femaloj. Ĉar neniu korpa restaĵo estis definitive identigitaj, la korpograndaj ĉirkaŭkalkuloj estis tre bazitaj sur la korpoalto de *H. habilis*. Uzante tion, oni sugestis, ke maskloj de *H. rudolfensis* povis averaĝe estis ĉirkaŭ 160 cm altaj kaj 60 kg pezaj, kaj femaloj estus 150 cm altaj kaj 51 kg pezaj. KNM-ER 1470 havis cerbovolumon de ĉirkaŭ 750 cc. Kiel aliaj fruaj anoj de la genro *Homo*, *H. rudolfensis* havis grandajn vangodentojn kaj dikan emajlon.

Fruaj specioj de la genro *Homo* montras markitajn cerbokreskon kompare kun la prauloj de *Australopithecus*, kio estas tipe klarigita kiel ŝanĝo en dieto kun kalori-riĉa manĝofonto, nome viando. Kvankam ne asocia kun iloj, la denta anatomio sugestas iom da procezado de plantoj aŭ viando antaŭ konsumado, kvankam la buŝo povus ankaŭ efektive maĉadi, indikante ke la iloj povus ne grave tuŝi la dieton.

* Kategorio Homo rudolfensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Homo rudolfensis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701055
 |
Mapo de la komunumoj respektive distriktoj de Kantono Apencelo Interna
En Kantono Apencelo Interna, Svisio, la komunumoj nomiĝas distriktoj. La kantono konsistas el 6 distriktoj respektive komunumoj, kies limoj parte ne kongruas kun la limoj de la setlolokoj. Tiel ekzemple la teritorio de la setloloko Apencelo estas dividita inter tri distrikoj.

Listo de la komunumoj respektive distriktoj
-------------------------------------------

Jen la listo de la komunumoj respektive distriktoj kun la ciferoj laŭ la stato de la 31-a de decembro 2009:


| Blazono | Nomo | Loĝantoj(2008-12-31) | Areoen km² | Komunumkodo |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Appenzell | **Apencelo** | 5801 | 16,88 | 3101 |
| Gonten | Gonten | 1433 | 24,73 | 3102 |
| Oberegg | Oberegg | 1904 | 14,61 | 3111 |
| Rüte | Rüte | 3296 | 40,82 | 3103 |
| Schlatt-Haslen | Schlatt-Haslen | 1143 | 17,93 | 3104 |
| Schwende | Schwende | 2104 | 57,50 | 3105 |
|
| **Totale** | 6 | 15681 | 172,47 | 0211 |

* Kategorio Distriktoj de Kantono Apencelo Interna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Holocena formorto** estas la ampleksa, ankoraŭ okazanta formorto de biologiaj specioj dum la nuna geologia epoko nome Holoceno.

Tiuj formortoj tuŝas multenombrajn familiojn da plantoj kaj bestoj, ĉefe en la insuloj kaj kontinentoj konkeritaj de Homo Sapiens.

Ĝi estas tiel nomata ***Sesa Formorto***, ĉar la nombro da formortintaj specioj estas komparebla kun tiu, de la *kvin grandaj* amasaj formortoj, kiuj markis la geologian historion de Tero.

Kialoj
------

Kvankam aliaj faktoroj povus influi, plejparto el la indikaĵoj montras la homajn agadojn kiel
pera aŭ senpera kaŭzo de la holocenaj formortoj.
Tiuj agadoj estas, por la prahistoria epoko:

* Formortigo pro troa ĉasado de la grandaj bestoj,
* Aliformigo de la vivmedio (antropizado), detruo de arbaroj per brulo (fajra senveprigo) por terkultivado, tio, kiu pligravigas la erozion,
* Enkonduko de specioj en novan medioj, tie, kie iĝas en konkurenco kun ĉelokaj specioj kaj estigas formorton de tiuj-ĉi.

La agadoj dum la moderna epoko estas pli diversaj.

* Kategorio Holocena amasa formorto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Internacia Flughaveno Sibiu** (rumane *Aeroportul Internațional Sibiu*) situas okcidente de Sibiu, ĉe la vojo al Sebeș kaj Alba Iulia (str. Alba Iulia n-ro 73, Eŭropa ŝoseo E81).

Historio
--------

Sibiu ricevis sian unuan flughavenon en 1940 ĉe Șura Mică. En 1943 ĝi estis translokita al la nuna loko kaj komence uzata nur por armeaj celoj. En 1944 estis enkondukitaj civilaj flugoj al Bukareŝto, Brașov, Deva, Oradea kaj Târgu Mureș.

Nova flughavena konstruaĵo estis ekuzita en 1959. En 1970 estis konstruita betona kurejo. En 1971 estis instalita la aparataro necesa por noktaj flugoj kaj en 1975 radaro.

En 1992 komenciĝis la internacia trafiko, unue al Germanio.

En 2007 estis malfermita nova, pli ampleksa flughavena konstruaĵo apud la malnova; la kurejo estis transmetita okcidenten.

Flugkompanioj
-------------

* Austrian Airlines
* Carpatair
* Lufthansa
* TAROM

Servoj
------

De Sibiu estas regulaj flugoj al pluraj urboj de Rumanio kaj al Aŭstrio, Germanio, Francio kaj Italio.

En 2006 oni decidis pligrandigi la flughavenon; la Eŭropa Investa Banko donis por tio krediton de 40 milionoj da eŭroj. Oni plilongigos la kurejon al 2.800 metroj. Dumtempe oni konsideras eĉ la konstruon de dua kurejo.

Aŭtobusaj (iam ankaŭ trolebusa) linioj ligas la flughavenon al la urbo. Biletoj riceveblas de aŭtomata vendilo.

Ĉe la flughaveno evoluis la "industria zono okcidenta", en kiu sidas pluraj en- kaj eksterlandaj entreprenoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flughaveno Sibiu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Flughavena retejo
* Urba retejo Arkivigite je 2012-09-07 per la retarkivo Wayback Machine pri la flughaveno
* World Aero Data[*rompita ligilo*]
Municipa teritorio de Penagos, norde de Kantabrio.
**Penagos** [PeNAgos] estas municipo en norda Kantabrio, Hispanio, en la Komarko Santandero.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun Villaescusa, oriente kun Liérganes kaj sude kaj okcidente kun Santa María de Cayón. 

Ĝi estas ĉe la suda deklivo de Peña Cabarga, kaj parto de ties teritorio formas la Naturparkon Cabárceno, kies instalado rekuperis medion tre degradita pro minado, en kiu pli ol mil naturaj bestoj el kvin kontinentoj kunvivas en duonlibereco. Tra la municipo iras la ŝoseo N-634 kaj sektoro de la elektra linio alttensia Soto de Ribera (Asturio)-Güeñes (Biskajo).

Demografio
----------

Por areo de 31,67 km² estas 2 168 loĝantoj (laŭ censo de 2021). La 2 168 loĝantoj (2010) estas distribuataj en jenaj loĝlokoj: Arenal, Cabárceno, Llanos, Penagos (ĉefurbo) kaj Sobarzo.

Penagos kreskiĝis en la lastaj lastaj jaroj, ĉar la municipo estas ene de la ĉirkaŭurbaro de Santandero kaj ties loĝejoj estas pli malmultekostaj. Tamen antaŭe perdis loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento.

Demografia evoluo| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1746 | 1974 | 2565 | 2650 | 2563 | 2352 | 2191 | 2059 | 1953 | 1819 | 1633 | 1833 |

Fonto: INE

Historio
--------

Alfonso la 8-a de Kastilio dankema pro ricevita helpo en la fama Batalo de las Navas de Tolosa, en 1212 havigis al la loko honoran titolon *Real y Leal Valle*. En kroniko de 1342 pri Alfonso la 11-a de Kastilio simile oni registris helpon por la Batalo de Salado. Filipo la 5-a kaj poste Fernando la 6-a en 1717 havigis al la loko honoran titolon *Fiel* (fidela), kio liberigis ĝin el salimposto, tiam tro alta. En 1778 Penagos estis unu de la Naŭ Valoj kiuj formis la Provincon Kantabrion kaj en 1822 iĝis moderna municipo.

Ekonomio
--------

Ĉirkaŭ 17,8 % de la laboristaro de la municipo dediĉas sin al la unuaranga sektoro, 10,5 % al la konstruado, 24,2 % al industrio kaj 47,6 % al triaranga sektoro, kiu hegemonias. En la municipo la dungiteco estas de 48,4 % kaj sendungeco de 9,8 %, dum averaĝoj en Kantabrio estas ĉirkaŭ 52,5 % kaj 14,2 % respektive. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Georgo, Havaĵo de Loka Intereso, kaj la ponto super Búmbaro, en Llanos. En la foto de la tabelo videblas ludejo de tradicia kegloludo.

Bildoj
------

* Naturparko Cabárceno.Naturparko Cabárceno.
* Ursoj en la Naturparko Cabárceno.Ursoj en la Naturparko Cabárceno.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784109
* VIAF: 84144648425783611022
 |
**András Kappanyos** [andrAŝ kappanjoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kappanyos András** estas hungara tradukisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Magdolna Jákfalvi.

András Kappanyos naskiĝis la  10-an de oktobro 1962(nun 1962-10-10) en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Kappanyos maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1991, kie lia ĉefinstruisto estis László Lator. Intertempe inter 1991-1995 li estis ankaŭ asistanto en Scienca Universitato Janus Pannonius ĉe Ernő Kulcsár Szabó. En 1992 kun stipendio li pasigis jaron en Universitato de Oksfordo. Li akiris sciencajn gradojn Ph.D. en 1999, DSc en 2015, dum lia habilitiĝo okazis en 2006. Ekde 2005 li estis docento, poste profesoro en Universitato de Miskolc. En la studjaro 2016 li instruis en Indiania Universitato Bloomington. Lia edzino naskis du filinojn. Li ricevis stipendiojn kaj premiojn inter 1988 2015.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Kétséges egység – Az átokföldje, és amit tehetünk vele* (2001)
* *Hová tűnt a huszadik század?* (2013)
* *Bajuszbögre, lefordítatlan – Műfordítás, adaptáció, kulturális transzfer* (2015)
* *Túl a sövényen* (2021)

Elektitaj tradukaĵoj
--------------------

* Kurt Vonnegut: *Kékszakáll* (1991)
* T. S. Eliot: *Elveszett költemények* (1997)
* James Joyce: *Száműzöttek* (2001)
* James Joyce: Ulysses (kuntradukisto, 2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831018
* GND: 1012328333
* LCCN: nb2008018964
* VIAF: 6926407
* ISNI: 0000 0001 1932 0694
* SUDOC: 149502192
 |



* Portalo pri Biografio
Petro-kirko en Büßleben
Interno kirka
La **Preĝejo Sankta Petro** (germane: *St. Petri Büßleben*; adreso: Am Peterbach 15) estas protestantisma vilaĝa kirko en la erfurta urboparto Büßleben, Germanio.

Konstruaĵo
----------

La plej malnova kirkero estas la dika turo eosta, kiu datumas je la malfrua mezepoko. La tuto estas okangula centra konstruaĵo el la jaro 1174 havante mansardan tegmenton kaj grandajn juntojn ĉe la anguloj. Ueste troviĝas portalo kun timpano. Interne konserviĝis unueca kaj harmoniamalfrubaroka ekipaĵo, i.a. galerio kaj en 1770 konstruita ambonaltaro belege ornamita kaj kun altaj kolonoj.

Inter la plej altvaloraj aferoj enviciĝas la orgeno de la orgenfaristo Georg Christoph Stertzing kun riĉe ornamita orgenfasado. La en 1702 farita instrumento estas la plej malnova origina orgeno de la urbo Erfurto destinite je la komenco por la Petrokirko monakeja de sur Petersberg. Ekde 1811 la instrumento estas tie ĉi en Büßleben. Ĉar la komunumo Büßleben aĉetis ĝin fare de la napoleona okupadarmeo kontraŭ la sumo de 900 taleroj. En la regiono de Erfurto tiu ĉi orgeno estas la ununura orgeno el la tempo ĉirkaŭ 1700. En tuta Turingio temas eĉ pli la plej malnova siasgrandece. La amikara societo *Förderkreis Sterzingorgel in Büßleben* okupiĝas pri la vivo eklezimuzika en la urboparto. Ili sukcesis lasi restaŭri la orgenon fare de la konata potsdama firmao Schuke en la jaroj 1998 kaj inter 2002-2005.

En somero 2010 la kirko enlistiĝis en la programon *Kulturaĵkonservado en Eosta Germanlando* de la Zeit-fondaĵo Ebelin kaj Gerd Bucerius por novigi la tegmenton kaj protekti la altvalorajn internaĵojn kontraŭ akvodamaĝoj.

Ekde 2016 okazas enpreĝeje koncertoj de *Sommerkonzerte in Erfurter Dorfkirchen* sub la egido de Ĉambromuzika societo de Erfurto.

Weisselberg kaj Cassel
----------------------

Sur la kirkkampo troviĝas la tombo de la iama paroĥestro Roland Weisselberg (1933-2006), kiu forbruligis sin en la reformaciotago 2006 antaŭ la Aŭgustenana monaĥejo de Erfurto por protesti kontraŭ laŭ sia opinio minaceganta islamigo en Eŭropo kaj hezitema sinteno de sia eklezio je tio.

En la kirko baptitis la renomita historiisto kaj eksa rabeno Paulus Stephanus Cassel.

Referencoj
----------

1. ↑  Orgenhistorio

Literaturo
----------

* Dehio-Vereinigung e. V.: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen.* Bearb. von Achim Hubel und Stephanie Eißing. Dt. Kunstverlag, Berlin 1998, ISBN 3-422-03050-6, p. 171.
* Wilhelm Johann Albert von Tettau: *Beschreibende Darstellung der älteren Bau- und Kunstdenkmäler der Stadt Erfurt und des Erfurter Landkreises.* Hendel-Verlag, Halle (Saale) 1890.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Petro (Büßleben) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo Evangelisches Kirchspiel Windischholzhausen-Büßleben
* weitere Informoj kromaj pri la Stertzing-orgeno

50.96155311.113808Koordinatoj: 50° 57′ 42″ N, 11° 6′ 50″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614454
* GND: 4784508-9
 |
Enterigisto en tombejo en Sarajevo kun ŝoveliloj, liaj laboriloj.
Funebraj direktoroj veturantaj ĉerkveturilon en funebra procesio
La prepariloj de mortisto, Muzeo de Funebra Dogano, Springfield, Ilinojso
**Enterigisto** aŭ **Entombigisto** estas homo, kiu provizas servojn por la prizorgado de la entombigo de mortintoj kaj traktas iliajn kadavrojn laŭ higienaj kaj medicinaj gvidlinioj, sed ankaŭ religiaj kaj kulturaj. La enterigistoj kaj **funebraj direktoroj** ankaŭ prizorgas la parencojn de la mortinto. En kelkaj kulturoj ekzistas distingo inter la persono fosanta la tombojn, kaj tiu kiu faras la entombigon, malsuprenirigas la ĉerkon, aŭ laŭ aliaj kulturoj la kadavron mem, en la tombon. La preciza rolo de la enterigisto varias de kulturo al kulturo. En kelkaj okcidentaj kulturoj, ekzemple, estas kutime ŝminkigi la mortintojn kaj prezenti ilin al la funebrantoj antaŭ entombigo. Aliaj kulturoj emas publike kaj rite bruligi la kadavrojn.

Dum la antikveco kaj la mezepoko la profesio estis traktita kiel "malrespekta" kaj "malhonesta", kaj socie, homoj el la malsuperaj klasoj laboris en ĝi. Ekzistas kultura referenco al la enterigisto ankaŭ kiel metaforo, persono kiu kaŭzas iun detruon.

En kulturo estas multaj referencoj al enterigistoj - en multaj kazoj, kiel en "Hamleto" de Ŝekspiro, la verkisto metis referencojn al morto en la alparoloj de liaj roluloj. Je la komenco de la 21-a jarcento, la dramserio "Ses futojn sub tero" temigas familion prizorganta funebran domon, kaj la filmo "Life.After" de 2009 temigas la tagperiodo inter morto kaj entombigo mem, dum kiuj la korpo estas pretita por eterna ripozo.

En spektakla luktado, estas konata la rolulo de *The Undertaker* (angle La Enterigisto), interpretita de Mark Callaway, kiu prezentas timiga luktiston kaj baziĝas sur motivoj de entombigo, morto, gotiko kaj supernatura teruro. La Enterigisto estas konsiderita unu el la plej bonaj kaj plej respektataj luktistoj en la historio de la industrio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Entombigisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Entombigo de vivanto** estas okazaĵo kiam vivanta persono estas kovrita de tero, kaj poste pro tio mortas. Tio povas okazi rekte intence kiel metodo de ekzekuto, laŭ atestoj uzata dum la romia epoko, kiel akcidento ekzemple dum terglito, aŭ kiel mispaŝo de entombiga sistemo kiam oni entombigas ŝajne senvivan korpon, kredante ke la persono jam estas morta, sen poste ri vekiĝas ene de la tombo kaj malrapide vere mortas. La morton kaŭzas plej ofte manko de aero, sufoko, asfiksio, dehidratiĝo. Ĝin gravigas paniko kaj ekstrema klaŭstrofobio.

Ĉar oni kelkfoje trovis skrapajn spurojn sur interna flanko de ĉerko, oni ĉiam timas la entombigon de vivanto. Por eviti neintencan entombigon de vivanta homo, oni kelkfoje metis fadenon en la ĉerkon, ligitan al tintilo por averti eksterulojn, ke ankoraŭ estas vivo en la supozita mortinto. Oni rakontis ankaŭ ke en antikva Egiptio kelkaj faraonoj ordonis mortigan sistemon por tiuj kazoj, por ke la "reviviĝinta" mortinto eventuale povu enpace esti "remortigita".

La plej longan tempon en tombo vivante estinta persono estas finna Veli-Matti "Fakiiri-Veltsu" Lehtikangas. Li estis en tombo 21-a – 29-a septembro 2000. Li estis ankaŭ en 1992 farinta la rekordon.

* Kategorio Entombigo de vivanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Municipa teritorio de Cabuérniga, okcidente de Kantabrio.
**Cabuérniga** [KaBŬERniga] estas municipo en okcidenta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Saja-Nansa kaj precize en la Valo Cabuérniga.

Geografio
---------

Valle.
San Pedro ĉe Carmona.
Carmona.
Renedo.
Ĝi limas norde kun la municipoj Ruente kaj Valdáliga, sude kun Los Tojos kaj la Mancomunidad Campoo-Cabuérniga, okcidente kun Rionansa kaj Tudanca kaj oriente denove kun Ruente kaj Los Tojos. Plej alta altaĵo estas Alto de Cahorra de 1187,2 metroj de altitudo kaj la plej malalta punkto estas iom malsupre al 221,3 metroj.

La municipa ĉefurbo estas loĝloko Valle, sur ebenaĵo, ĉe du grandaj altaĵoj. Ĝi distas dek unu kilometrojn disde Cabezón de la Sal kaj 57 km disde la regiona ĉefurbo, Santandero.

Demografio
----------

Por areo de 86,44 km² estas 985 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Pro la perdo de loĝantoj pro rura amasmigrado la municipo perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento.

La 985 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Carmona, 175 loĝ.
* Fresneda, 28 loĝ.
* Renedo, 143 loĝ.
* Selores, 74 loĝ.
* Sopeña, 234 loĝ.
* Terán, 189 loĝ.
* Valle (ĉefurbo), 148 loĝ.
* Viaña, 55 loĝ.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado, sed translokiĝis al turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la apuda Nacia Parko Picos de Europa kaj la kuirarta turismo. Tradicie estis metia dediĉo al ĉarpentado, ĉefe por ĉarfarado kaj fabrikado de tipaj lignoŝuoj, kio pluas pli por ornamado ol por ĝusta uzado.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783106
* VIAF: 316732864
 |
Sankta **Emeterio** (mortis la 3-an de marto 298) estis romia soldato kiu estis senkapigita pro sia kredo en kristanismo. Li estas konsiderita martiro fare de la Katolika Eklezio kaj, kun Sankta Celedonio, patrono de la urbo Santandero (Kantabrio) kaj de Calahorra, en Rioĥo, kie eble li mortis.

Emeterio kaj Celedonio, eble fratoj, servis en tiu rioĥa urbo fine de la 3-a jarcento; ĉu dum la persekutado fare de Diokleciano ĉu en tiu de Valeriano ili estis enprizonigitaj kaj devigitaj ĉu rezigni sian fidon ĉu abandoni la militservon. Ili estis torturitaj kaj finfine senkapigitaj en la sablejo de la rivero Cidacos ekster Calahorra, kie poste oni konstruis la nunan katedralon en Calahorra; pro tio ĝia stranga loko ekster la muregoj de la urbo. La legenda rakonto asertas, ke la kapoj de la sanktuloj alvenis al la urbo Santandero (Kantabrio) pere de ŝtona boato (ofta legendo) kaj ili estis garditaj fare de tiea komunumo de monaĥoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783259
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**"La fluga poŝto"** (dane "*Den flyvende post*") estas humura amnovelo de la dana verkisto Meïr Aron Goldschmidt, publikigita en 1868 en la kolekto *Malgrandaj Rakontoj*.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En la fenestron de Fritz Bagger, juna kopenhaga juristo, hazarde bloviĝas fragmento de papero kun la vorto "kara" kaj la literoj "geb" el la subskribo. Li laŭimpulse kaj duonserioze skribas amleteron promesantan lin al la ricevinto kaj ĵetas ĝin en la venton. Post ses jaroj li rakontas la anekdoton en geedziĝa festo. Alia gasto, f-ino Brandt, rerakontas ĝin al sia amikino, f-ino Ingeborg Hjelm. Hjelm malkaŝas, ke ŝi ricevis la leteron de Bagger kaj ĝis nun ne sciis kiu skribis ĝin. Ŝi sentas tian embarason pri la afero ke ŝi transdonas la leteron al Brandt. Brandt komencas sendi notojn al Bagger subskribitajn "Geb" kaj aranĝas renkontiĝon kun li. Bagger, veninte tro frue, hazarde renkontas Hjelm ĉe la aranĝita loko. Supozante ke Hjelm estas "Geb", Bagger tuj konatiĝas kun ŝi kaj ili enamiĝas. Dume Brandt sendas noton, kiun Bagger supozas sendita de Hjelm, por aranĝi novan renkontiĝon. Hjelm komprenas la situacion kaj sukcese ordonas al Brandt, ke ŝi ĉesu siajn komunikojn al Bagger kaj redonu la vente alportitan leteron. Hjelm montras la leteron al Bagger, proklamas sin la ricevinto, kaj rimarkigas ke "geb" estas fragmento de ŝia nomo, Ingeborg.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Pritaksoj
---------

Post kiam "La fluga poŝto" estis tradukita en la anglan, la revuo *Literary World* rimarkigis ĝian simplan intrigon kaj spritan stilon. Ankaŭ *The Atlantic* laŭdis ĝian spriton kaj komentis, ke la natura karaktero de la rolantoj sukcesigas riske malverŝajnan intrigosituacion. Frue en la 20-a jarcento ĝi estis represita en anglalingva kolekto de la "mil plej bonaj noveloj de la mondo", la Masterpiece Library of Short Stories, kies ĉefredaktinto priskribis ĝin "tute konforma al niaj nocioj de la bone rakontita novelo". Hjalmar Hjorth Boyesen tamen komentis kelkajn jarojn pli frue ke "ĝi altiris nenian specialan atenton" kaj Kenneth H. Ober en 1976 taksis ĝin "bagatelo, esprimanta ankoraŭfoje la tezon de Goldschmidt, ke ne ekzistas pura hazardo".

Referencoj
----------

1. ↑  *The Literary World*. 1-a de oktobro 1870. "Some Scandinavian Stories". 67.
2. ↑  *The Atlantic Monthly* 27. 1870. "Reviews and Literary Notices". 638.
3. ↑  Hammerton, J.A. s.d. "Scandinavian Story-Tellers". En Hammerton, J.A. (red.), *The Masterpiece Library of Short Stories*. Vol. 19. London: The Educational Book Company. 4.
4. ↑  Boyesen, Hjalmar Hjorth. 1911 [1972]. "Contemporary Danish Literature". En *Essays on Scandinavian Literature*. New York: Benjamin Blom. 186.
5. ↑  Ober, Kennneth H. 1976. *Meïr Goldschmidt*. Boston: Twayne Publishers. 110.
Pri la komunumo
---------------

**Hohenrain** estas komunumo en la distrikto Hochdorf en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 2379 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Hochenrain situas en la valo *Seetal* ĉe la okcidenta deklivo de la monto *Lindenberg* sur alteco de 609 m s.m.. La okcidenta pinto de la komunumo tuŝas la bordon de la Lago de Baldegg. Ek de la 1-a de januaro 2007 al Hochdorf apartenas ankaŭ la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Lieli, kaj dieversaj malgrandaj setlejoj kaj izolitaj bienoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hohenrain limas en nordoriento al Hitzkirch, en oriento al Beinwil (Freiamt), Auw kaj Sins (ĉiuj tri en Kantono Argovio), en sudoriento al Abtwil (Kantono Argovio), en sudo al Ballwil, kaj en onkcidento al Hochdorf kaj Römerswil.

Trafiko
-------

La Hohenrain situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per aŭtobuslinio al Hochdorf. La plej proksima alveturejo al la nacia svisa aŭtovojo A2 situas en Sempach en distanco de 12 km.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hohenrain datiĝas el la jaro 1182 aŭ 1183 kiel *Hohenrein*.

Apud la setlejo *Oberillau* estis malkovrita armilstokejo el la bronzepoko kaj en *Oberebersol* tombejoj el la ferepoka La-Tène-kulturo. En *Ottenhusen* estis elfositaj la fundamento de romia vilao kaj bronza statuo de la dio Merkuro el la tempo de imperiestro Trajano.

En la jaro 1182 aŭ 1183 estis fondita la johanita komandejo Hohenrein. Ĉiuj hodiaŭ komunumpartoj estis servutoj de la komandejo, kiu ĝis la jaro 1413 troviĝis sub la suvereneco de la Habsburgoj. En tiu jaro la komandejo kontraktis civitanecan interkonsenton kun la urbo Lucerno kaj troviĝis ek de tiam sub ties suvereneco. En la jaro 1798 la komandejo estis integrita al la helveta distrikto Hochdorf, kiu en 1803 estis transformita al la nuna distrikto Hochdorf de Kantono Lucerno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hohenrain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Hohenrain
* Hohenrain en la Historia Leksikono de Svislando
* Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Hochdorf** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Hochdorf |
| --- |
| Aesch  •  Altwis  •  Ballwil  •  Emmen  •  Ermensee  •  Eschenbach  •  Hitzkirch  •  **Hochdorf**  •  Hohenrain  •  Inwil  •  Rain  •  Römerswil  •  Rothenburg  •  Schongau |  |

 |
Municipa teritorio de Los Tojos, okcidente de Kantabrio.
**Los Tojos** [losTOĥos] estas municipo en centra Kantabrio, Hispanio, en la komarko Saja-Nansa, kie ĝi estas unu el la tri municipoj kiuj formas parton el la Valo Cabuérniga, en la okcidenta zono de la regiono.

Geografio
---------

Tradicia arkitekturo ĉe Bárcena Mayor.
Preĝejo de Santa Águeda en Saja.
Saja.
Rivero Saja en Saja.
El Tojo.
Ĝi limas norde kun la municipoj Cabuérniga kaj Ruente, oriente kun Molledo kaj Bárcena de Pie de Concha, okcidente kun Cabuérniga kaj la Mancomunidad Campoo-Cabuérniga kaj sude kun la Mancomunidad Campoo-Cabuérniga kaj kun la Hermandad de Campoo de Suso. 

La maksimuma altaĵo, sude de la municipo, estas de 1320,7 metroj kaj, la plej malalta punkto apenaŭ superas 340 metrojn s.m.

La municipa ĉefurbo estas loĝloko Los Tojos. Ĝi distas 62 km disde la regiona ĉefurbo, Santandero.

Demografio
----------

Por areo de 89,5 km² estas 397 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Pro la perdo de loĝantoj pro rura amasmigrado la municipo perdis 400 loĝantojn dum la 20-a jarcento.

La 397 loĝantoj (2021) estas distribuataj en:​

* Bárcena Mayor (historia komplekso), 86 loĝ. el kiuj 17 loĝas dise.
* Correpoco, 51 loĝ.
* Saja, 104 loĝ. el kiuj 1 loĝas dise.
* El Tojo, 88 loĝ. el kiuj 45 loĝas dise.
* Los Tojos (ĉefurbo), 120 loĝ. el kiuj 17 loĝas dise.

Historio
--------

La plej fruaj mencioj al loĝlokoj de tiu teritorio estas dokumentoj rilataj al ekleziaj institucioj. Tiel, en la 9-a jarcento oni menciis la preĝejon de Santa Águeda de Bárcena Mayor, apartenanta al la monaĥejo de Sankta Maria de Yermo.

En dokumento de la reĝo Alfonso la 8-a el Monzón, de 4a de julio 1168, aperas donaco de la senjorlando de «Bárcena la Mayor» al la Monaĥejo de Sankta Petro de Kardenjo, pro kio oni mencias starigon de limoj. 

Los Tojos estis zono de *behetría* (ili rajtis nomumi siajn senjorojn) kiu iĝis poste parto de la senjorlando de la Casa de la Vega. Tiuj sukcesis haltigi la senjorecon per la nomita Proceso de la Kvin Vilaĝoj. Tra la areo pasis la tradicia vojo el la Kantabra Maro al Reinosa kaj Kastilio, kiu laŭiris la fluejon de la rivero Saja, el kiuj unu el plej gravaj veturantoj estis la imperiestro Karolo la 5-a reveninte el Flandrio. Poste dekadencis kiam oni malfermis en la 18-a jarcento la Reĝan Vojon laŭ la valo de la rivero Besaya.

Ekonomio
--------

Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado de bovinoj, sed translokiĝis al turismo. Ĉefaj altiraĵoj estas la loĝloko Bárcena Mayor, kiu estas Havaĵo de Kultura Intereso kun kategorio de historia komplekso.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783550
* VIAF: 316734963
 |
**Bernard Comrie** (elp. bɜːnəd kɒmriː/, n. la 23-an de majo 1947 en Sunderland) estas brita ĝenerala lingvisto, kiu loĝas en Usono kaj longe laboris en Germanio. Li estas unu el la plej grandaj kaj famaj modernaj lingvistoj (tipologoj), poligloto, flua en multaj eŭropaj kaj ne-eŭropaj lingvoj, kiu ankaŭ kompare pritaksis la lingvojn Esperanto kaj la angla.

Biografio
---------

La komenca periodo de la scienca agado de Comrie rilatas al la Universitato de Kembriĝo ĉe kiu li diplomiĝis en 1968 kaj kie li poste defendis sian Ph.D. De 1978 ĝis 1998 li laboris en Usono, instruante en la Universitato de Suda Kalifornio. En 1997, li gvidis la fakon lingvistiko ĉe la Instituto Max Planck pri Evolua Antropologio en Leipzig, kiu, sub la gvidado de Comrie, fariĝis la plej granda esplorcentro pri lingva tipologio en Eŭropo (kaj unu el la plej signifaj en la mondo) .La branĉo fermiĝis en 2015 pro la emeritiĝo de Comrie.

Li estis ankaŭ prezidanto de la *Societas Linguistica Europaea* (Eŭropa Lingva Societo) en 2007-2008.

Referencoj
----------

1. ↑  (eo) Jouko Lindstedt, *Lingvo – rimedo aŭ resurso?*, En: Detlev Blanke & Ulrich Lins (red.), *La arto labori kune. Festlibro por Humphrey Tonkin*. Rotterdam, 2010, Universala Esperanto-Asocio, Academia.edu

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona paĝo en la retejo de la IEA en Leipzig
* Persona paĝo en la retejo de Universitato de Santa Barbara
**Hopkinson SMITH** (naskiĝis la 7-an de decembro 1946 en New York) estas fama muzikludisto je renesancaj kaj barokaj kordmuzikiloj - inter aliaj vihuelao kaj liuto - kaj estis inter la fondintoj de fama muzikgrupo Hesperion XX kune kun Jordi Savall  unu el la plej elstaraj membroj de la tiel nomata Historiema koncertado.

Li naskiĝis en 1946 kaj studis muzikosciencon en Universitato Harvard akirante diplomon per la plej altaj notoj en 1972. Poste li translokiĝis al Europo kie li daŭrigis sian lernadon kun Eugene Dombois en Svisujo kaj Emilio Pujol en Katalunio.

Inter liaj plej famaj interpretaĵoj estas tiuj je la muziko de renesancaj hispanaj vihuelakomponistoj Mudarra, Narváez kaj Milán, kaj barokaj muzikpecoj de Bach kaj Kapsberger. Laŭ la altrekonita muzikrevuo *Gramophone* lia versio pri la violonsonatoj de Bach estas "la plej bona surdiskado por tiuj transkriboj iam faritaj por iu ajn muzikilo".

Li estas nuntempe unu el la plej laŭditaj reprezentantoj en la interpreto je antikva muziko kaj instruas en la fama muziklernejo Schola Cantorum Basiliensis.

Notoj
-----

1. ↑   ca:Jordi Savall i Bernadet es:Jordi Savall

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2008-09-06 per la retarkivo Wayback Machine
* angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 300840
* GND: 134524489
* LCCN: n82063646
* VIAF: 10034736
* ISNI: 0000 0001 1437 7093
* SUDOC: 059667656
* BNF: 138998664
* MBA: dfa6d053-2bd8-4119-9b17-7bb39af0a5a5
* NKC: xx0012793
* BNE: XX1051345
 |
**Woyzeck** (IFA ˈvɔʏtsɛk) estas teatraĵo de Georg Bichner (1813-1837), kiu estis publikigita nur post lia morto, en 1879, kaj estis prezentita unuafoje la 8-an de novembro 1913 en la urbo Munkeno .

Por enscenigi la teatraĵon, estis necese fari ampleksajn ŝanĝojn al la multaj scenaraj manuskriptoj de la teatraĵo, ĉar Bichner mortis 23-jaraĝa pro tifo antaŭ kompletigi sian verkaĵon. La skizo de la manuskripto malaperis kaj estis trovita nur en 1879 .

Intrigo
-------

La teatraĵo prezentas eltiraĵojn el la vivo de la simpla soldato nomata Franz Woyzeck, kiu faras ĉion kion li povas por subteni sian amatinon Maria kaj ilian komunan filon de ekstergeedzeco. Tiucele li gajnas ekstran monon por sia familio elfarante malgravajn laborlokojn por la kapitano kaj jesante partopreni en medicinaj eksperimentoj kaj esti uzata kiel kobajo de kruela sciencisto. Maria malfidelas al li kun alia soldato, kun la rango de kapitano. La suspekto de Woyzeck estas vekita per la malvarma sinteno de liaj amikoj, ĝis li rimarkas Maria kaj ŝian amanton danci en la gastejo. Post malvenko al la altranga kaj pli forta amanto, la halucinoj de kiuj li suferis eĉ pli frue fariĝas murdaj ambicioj. Finfine li ricevas tranĉilon, kaj post disigo de ĉiuj liaj havaĵoj li mortpikas Maria.

Laŭ la nuna scienca esplorado, la intrigo de la teatraĵo reflektas almenaŭ unu realan kriman kazon aŭ kunplektas plurajn tiajn kazojn. Bichner adaptis faktojn de realaj krimprocesoj en sian teatraĵon kaj eĉ adoptis la nomon Woyzeck por la teatraĵo laŭ la nomo de Johann Christian Woyzeck, kiu en konvulsio de ĵaluzo murdis Christiane Woost, vidvinon kun kiu li vivis kaj estis la lasta persono estanta ekzekutita en la foirejo de Lepsiko .

"Woyzeck" estas konsiderata kiel "malferma dramo" kaj tio kontrastas al la "fermita dramo" strukturo de Aristotelo, kiel ekzemple en la teatraĵo "Mary Stewart "de Schiller. La malferma dramo estas libera kolekto de individuaj scenoj, malhavante programan aŭ precizan kronologian dependecon inter ili. La klasika strukturo de kvin sistemoj ankaŭ ne estas sekvata.

La teatraĵo estis utiligita kiel bazo por la similnoma opero **Wozzeck** de Alban Berg. La premiero de la opero okazis en Berlino en 1925.

En Esperanto aperis
-------------------

* Vojceko (Woyzeck) elgermanigis Vilhelmo Lutermano: Vojceko

Referencoj
----------

1. 1 2   (Fall 2019) "Woyzeck or Wozzeck? Karl-Emil Franzos and Border Lines between Eastern Europe and German Culture", *Jewish Social Studies* **25**, p. 2,17. doi:10.2979/jewisocistud.25.1.05.
2. ↑  Richards, David G. (2001). *Georg Büchner's Woyzeck: A History of Its Criticism*. Rochester, NY: Camden House. p. 2-3. (ISBN 9781571132208).
3. ↑  George Perle *The Operas of Alban Berg: Volume I/Wozzeck*, University of California Press, Berkeley and Los Angeles, 1980, pp. 25-31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Woyzeck ĉe Projekto Gutenberg


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 830178
* GND: 4099152-0
* LCCN: n2005094192
* VIAF: 181602618
* SUDOC: 050646583
* BNF: 13516925x
* NLA: 35305723
 |
naturŝtona kirko en Rabenstein-Zixdorf
La pejzaĝo **Fläming** [FLE:mi*ng*] estas historia regiono en la orienta parto de la nuna federacia lando Saksio-Anhalto kaj la sudokcidenta parto de la nuna federacia lando Brandenburgio de Germanio, plurdek kilometrojn sudokcidente kaj sude de la urbego Berlino. Ĝi havas sian nomon de samnoma sabla altejo, kiu kiel moreno ekestis dum la lasta glaciepoko, kaj etendiĝas de iom oriente de Magdeburg en la okcidenta parto tra pli ol 100 kilometroj orienten ĝis la rivereto *Dahme*, alfluanto de la rivero Spree, kiu pasas interalie tra la samnoma urbo Dahme. La sabla altejo larĝas inter 30 kaj 50 kilometrojn.

"tura nederlanda ventomuelejo" (*Turmholländermühle*) kaj fruktoarba herbejo ĉe la loĝloko Haseloff oriente de Niemegk
Bad Belzig kun la mezepoka burgo *Eisenhardt*
Sian nomon la maldense loĝata pejzaĝo havas laŭ la flandroj, kiuj kadre de la germana setligo de la regiono en la 12-a kaj 13-a jarcentoj grandparte alvenis tien. Tra jarcentoj la pejzaĝo estis limregiono en la orienta parto de la germanlingva Sankta Romia Imperio; ĝi dividiĝis inter la katolikaj diocezoj Magdeburg kaj Brandenburg, kiuj samtempe estis politikaj regnoj, kaj inter la graflandoj Brehna kaj Meißen, kiu poste iĝis la elektoprinclando Saksio. La margraflando Brandenburgio ĝis la reformacio posedis praktike neniun parton de la regiono, sed poste iom post iom pliampleksigis sian teritorion tien. Post la napoleonaj militoj, en kiu la elektoprinclando Saksio batalis kaj malvenkis flanke de la napoleona armeo, la tuta regiono aldoniĝis al la reĝlando Prusio.

Mezepokaj naturŝtonaj kirkoj dominas la aspekton de multaj vilaĝoj, kaj multloke ankoraŭ videblas ventomuelejoj konstruitaj laŭ la modeloj de la flandraj setlintoj. La agrikultura regiono ekde la 1990-aj jaroj pli kaj pli orientiĝis al feriaj ofertoj por turistoj, kaj ekde la 2000-aj jaroj multaj biciklaj, migraj kaj rajdaj vojoj pasas tra la novaj, aparte ekologie protektataj, naturparkoj *Fläming* kaj *Hoher Fläming*.

* Kategorio Fläming en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588425
* GND: 4092969-3
* LCCN: sh90002567
* VIAF: 243006841
* NKC: ge369098
 |
La **horloĝfabriko Petrodvorec** (ruse *Петродворцовый часовой завод*) estas unu el la plej malnovaj fabrikoj en Rusio. Fondita de Petro la Granda en 1721 kiel la Peterhof Lapidary Fabriko. Ekde 1962 ĝi fabrikas la sovetian **Raketa** horloĝon. En preskaŭ 300 jaroj da historio, la fabriko ŝanĝis nomon plurfoje. Petrodvorec troviĝas en Sankt-Petersburgo.

Komence, la fabriko produktis luksajnn objektojn kaj gemojn por la palacoj de la Caroj. Oni trovas ĉi tiujn objektojn hodiaŭ en la Ermiteja Muzeo en Sankta Petersburgo, sed ankaŭ en la plimulto de la palacoj de Eŭropo, kiel Versajlo, la Louvre aŭ Sanssouci.

En sovetiaj tempoj, la fabriko ankoraŭ prilaboradis gemojn. Ĉi tiu fabriko estis produktinta inter aliaj, la Maŭzoleon de Lenino en 1924 kaj la Kremlostelojn en 1935.

En la antaŭmilitaj jaroj, la kvalifikitaj laboristoj komencis fabriki precizecajn kaj mezurajn instrumentojn por la Ruĝa Armeo kaj la nova industrio de rusa horloĝo.

Detruita de naziaj soldatoj dum la sieĝo de Leningrado, la fabriko estis rekonstruita de 1944 ĉe la liberigo de la urbo. En 1945 Stalino - kiu volis redukti sovetunian dependecon el importaĵoj de la Okcidenta Mondo - donis ordonon al la fabriko fabriki brakhorloĝojn. La unua horloĝo estis produktita en la fabriko en 1949 sub la markoj Pobeda kaj Zvezda. En 1961, honore al la unua kosmonaŭto Jurij Gagarin, la fabriko kreis ĝian novan markon, Raketa, kiu faris ĝian reputacion tutmonde pere de komunista influo.

En siaj gloraj jaroj post la milito, la fabriko utiligis 8,000 homojn, produktis 4.5 milionojn da horloĝoj ĉiun jaron por sovetiaj civitanoj kaj la bezonoj de la Ruĝa Armeo. La fabriko estas ekipita per du kontraŭatomaj bunkroj kiu povas loĝigi 8,000 homojn en la kazo de okcidenta atoma atako, havis siajn proprajn lernejojn, universitaton, hospitalon, feriejojn sur la Nigra Maro, tendaroj por Komunista Junularo Pionirorganizaĵo kaj Komsomolo kaj siaj orkestroj.

Hodiaŭ, la fabriko havas draste limigitan produktadon sekve de la ĝenataj jaroj de senŝtatigo kaj la disfalo de la Sovetunio. Malgraŭ grandegaj malfacilaĵoj en adaptiĝo al la kapitalista sistemo, estas la sola rusa brakhorloĝa marko kiu estas ankoraŭ produktita en sia fabriko de deveno.

Referencoj
----------

* Sukhorukova E. / Horloĝo : La Kazo de Mastroj, Eldonejo: Det. SOVETUNIO 1983. 108 paĝoj;
* Tioutenkova G. / Fari la Tempon, Eldonejo: Lenizdat, SOVETUNION 1986, 181 paĝoj

* Kategorio Horloĝfabriko Petrodvorec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vulkana konuso de la parko.
La **Nacia Parko Timanfaya** estas natura protektita areo en la municipoj Yaiza kaj Tinajo, en la insulo Lanzarote, Kanariaj insuloj, Hispanio. En 2021 ĝi ricevis 803 625 vizitantoj, pro kio ĝi estis la dua plej vizitata nacia parko en Kanarioj, post la Nacia Parko de Teide en Tenerife, kaj la kvara de Hispanio, post tiuj de Teide, de Sierra de Guadarrama (pro proksimeco al Madrido) kaj la Nacia Parko Picos de Europa.​

Priskribo
---------

Ĝi estis deklarita nacia parko la 9an de aŭgusto 1974,​ pro kio ĝi estas la tria natura areo protektita de Kanarioj kiel nacia parko, same kiel la unua kaj nura en la provinco Las Palmas.

Ĝi okupas etendon de 51,07 km² de la sudokcidento de la insulo. Ĝia perimetro estas de ĉirkaŭ 30 km kaj ĝia maksimuma alteco estas de 540 m. Temas pri parko de vulkana deveno. La lastaj erupcioj okazis en 1824. Ĝi enhavas pli ol 25 vulkanoj, kiel Montañas del Fuego, Montaña Rajada kaj Caldera del Corazoncillo. Ankoraŭ estas vulkana aktiveco, kun varmaj lokoj en la surfaco kiuj atingas 100-120 C kaj 600 C je 13 m de profondeco.​

Erupcioj
--------

En la 1a de septembro 1730 okazis vulkana erupcio, kiu enterigis naŭ vilaĝojn (Tingafa, Mancha Blanca, Las Maretas, Santa Catalina, Jaretas, San Juan, Peña de Plomos, Testeina kaj Rodeos) kaj dum ses jaroj la lafo etendiĝis tra la suda zono de la insulo kovrante unu kvaronon de la insulo kaj plenigante las valojn je vulkanaj cindroj. En 1824 okazis novaj erupcioj en Timanfaya, kiuj kreis la vulkanojn Tinguatón, Tao kaj Fuego. Tio rezultis en terura malsatego kaj granda parto de la loĝantaro devis formigri. Ekde tiam la pejzaĝo transformiĝis pere de la kultivaj teknikoj sur vulkana gruzeto kiujn la lokanoj uzas por kapti la humidecon de la elmaraj pasataj ventoj.

Referencoj
----------

1. ↑  «Red de Parques Nacionales: Visitantes». www.miteco.gob.es. Konsultita la 17an de majo 2023.
2. ↑  «Timanfaya: Historia». miteco.gob.es.
3. ↑  «Lanzarote.com - Parque Nacional de Timanfaya».
4. ↑  «Ficha técnica del Parque». www.gobiernodecanarias.org. Konsultita la 11an de oktobro 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Kategorio Nacia Parko Timanfaya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la parko Timanfaya - Red de Parques Nacionales
* Parque nacional de Timanfaya en la retejo de la regiona registaro Gobierno de Canarias.
* Agustín Pallarés Padilla: *Nuevas aportaciones al conocimiento de la erupción de Timanfaya, Lanzarote* (Academia de Ciencias e Ingenierías de Lanzarote)
* Rincones de Canarias-parque nacional de Timanfaya
* Centro de Arte, Cultura y Turismo de Lanzarote

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Parque nacional de Timanfaya en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827830
* GND: 4495839-0
* VIAF: 246275839
 |
**Hombrug** estas komunumo en la distrikto Frauenfeld (ĝis la 31-a de decembro 2010 de la distrikto Steckborn) de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1 433 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro modeste kreskis al 1 458 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Homburg estas kun 21,1 km² laŭ areo la 3-a plej granda komunumo de la Kantono Turgovio. Ĝi situas sur la montoĉeno Seerücken kaj ofertas belan vidon al la Turvalo kaj al Bodenlago. La komunumo konsistas el la municipoj Homburg, Gündelhart, Hörhausen kaj Salen-Reutenen.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Homburg limas en nordo al Steckborn, en nordokcidento al Mammern, en okcidento al Herdern, en sudokcidento al Pfyn, en sudo al Müllheim, en sudoriento en unu punkto al Wigoltingen, kaj en oriento al Raperswilen.

Kastelo Klingenberg
-------------------

En Homburg ĉe la suda flanko de Seerücken troviĝas la Kastelo Klingenberg, kiu estis konstruita en la 13-a jarcento. Post bruliĝo en la 18-a jarcento la kastelo estis rekonstruita.

Trafiko
-------

Homburg situas flanke de la gravaj trafikkonektoj. Per la publikaj trafikiloj la komunumo atingeblas per poŝtaŭto ek de la stacidomo Müllheim-Wigoltingen. En Müllheim ankaŭ troviĝas la plej proksima aliro al la nacia aŭtoŝo A7 de Kreuzlingen al Vinterturo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Homburg datiĝas el la jaro 899 kiel *Hohenperc*. Ek de 1870 ĝis 1998 Homburg formis kun la municipo Hörstetten unuecan komunumon.

Gündelhart estis en la jaro 880 por la unua fojo dokumente menciita kiel *Gundelinhart*. Gündelhart kaj Hörhausen formis ek de 1803 ĝis 1998 lokkomunumoj de la municipkomunomo Steckborn.

La nuna politika komunumo Homburg estis kreita la 1-an de januaro 1999 kadre de la turgovia komunumreformo per kunigo kun la antaŭaj lokkomunumoj Gündelhart-Hörhausen kaj Salen-Reutenen.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Homburg

* Kategorio Homburg TG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Homburg
* Homburg en la Historia Leksikono de Svislando
* Gündelhart-Hörhausen en la Historia Leksikono de Svislando
* Kastelo Klingenberg en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Frauenfeld |
| --- |
| Basadingen-Schlattingen • Berlingen • Diessenhofen • Eschenz • Felben-Wellhausen • Frauenfeld • Gachnang • Herdern • Homburg • Hüttlingen • Hüttwilen • Mammern • Matzingen • Müllheim • Neunforn • Pfyn • Schlatt • Steckborn • Stettfurt • Thundorf • Uesslingen-Buch • Wagenhausen • Warth-Weiningen |  |

 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Steckborn |
| --- |
| Berlingen • Eschenz • Herdern • Homburg • Hüttwilen • Mammern • Müllheim • Pfyn • Raperswilen • Salenstein • **Steckborn** • Wagenhausen |  |

 |
**Vunjo** (ᚹ) estas la oka litero de la runaj alfabetoj. Ĝia sonvaloro estis [w]. Ĝia nomo estas rekonstruata kiel praĝermana \*wunjō («laboro», «okupo»; aŭ, laŭ iuj aŭtoroj, «perfekteco»); anglosakse *Wynn* («gajeco», «ĝojo»).

En la mezepoka latina alfabeto mankis letero por la sono [w]; tial, post la kristaniĝo de Anglio kaj ties adopto de la latina alfabeto anstataŭ la runa, la latinalfabeta skribo retenis vunjon estkiel kroman literon, konservante ĝiajn formon (Ƿ) kaj la nomon (*wynn* aŭ *wen*). Post la Normanda konkero de Anglio la francaj skribistoj anstataŭigis en la meza angla lingvo ĉi tiun por ili nekonatan runon per ‹uu›, kiu fine transformiĝis en la modernan vuon (W).

* Latininigita vunjo en la mezangla alfabeto, majuskle (Ƿ) kaj minuskle (ƿ)Latininigita vunjo en la mezangla alfabeto, majuskle (Ƿ) kaj minuskle (ƿ)
* La unua paĝo de Beovulfo (Cotton MS Vitellius A XV f. 132r), kiu komenciĝas per HǷÆT ǷE GARDE[NA]…La unua paĝo de *Beovulfo* (Cotton MS Vitellius A XV f. 132r), kiu komenciĝas per HǷÆT ǷE GARDE[NA]…
* Vunjo ‹ƿ› kaj po ‹p› en Beowulf Cotton MS Vitellius A XV f. 132r, linio 17ªVunjo ‹ƿ› kaj po ‹p› en *Beowulf Cotton MS Vitellius A XV f. 132r,* linio 17ª