recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Hirundovosta abelmanĝulo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Meropedoj *Meropidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Merops* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. hirundineus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Merops hirundineus****(Lichtenstein, 1793) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Hirundovosta abelmanĝulo  |

 |
| v • d • r |

La **Hirundovosta abelmanĝulo** (*Merops hirundineus*) estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Ĝi reproduktiĝas en savanaj arbaroj de subsahara Afriko. Ĝi estas parte migranta, translokiĝante depende de pluvokvanto.

Tiu ĉi specio, kiel ĉe aliaj abelmanĝuloj, estas bele kolora, svelta birdo. Ties koloroj kaj facile videbla **forkoforma vosto** faras tiun specion nekonfuzebla. Ĝi estas **ĉefe verda kun flava gorĝo**, blua mentonostrio kaj **nigraj traokula strio kaj beko**, kiel ĉe plej parto de abelmanĝuloj. Ĝi povas atingi longon de 20 ĝis 22 cm, inkludante la longajn forkoformajn verdajn aŭ bluajn vostoplumojn. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Hirundovosta abelmanĝulo
Tiu ĉi estas specio kiu preferas pli arbaran kamparon ol plej parto de abelmanĝuloj. Tiu bela kaj alloga birdo estas facile alproksimigebla. Kiel la nomo sugestas, abelmanĝuloj manĝas ĉefe insektojn, ĉefe abelojn, vespojn kaj krabrojn, kiuj estas kaptitaj per atakoj el malferma gvatejo. La **Hirundovosta abelmanĝulo** preferas mielabelojn.

Tiuj abelmanĝuloj nestumas en tre etaj kolonioj en sablaj bordoj, aŭ similaj ebenaj grundoj. Ili elfosas relative longan tunelon, kie la ino demetas 2 al 4 sferecajn, blankajn ovojn. Tiuj birdoj manĝas kaj ripozas komunume.

La agnoskitaj subspecioj estas jenaj:

* *Merops hirundineus hirundineus*
* *Merops hirundineus chrysolaimus*
* *Merops hirundineus furcatus*
* *Merops hirundineus heuglini*
* *Merops hirundineus strenuus*

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Merops hirundineus*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 10a Majo 2006. Ne minacata

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hirundovosta abelmanĝulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hirundovosta abelmanĝulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hirundovosta abelmanĝulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* En la franca
**Lajos Heiner** [lajoŝ hejner], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Heiner Lajos** estis hungara haŭtkuracisto, venerologo.

Lajos Heiner naskiĝis la  30-an de julio 1889(nun 1889-07-30) (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 9-a) en Felsőszakony, li mortis la 23-an de marto 1943 en Szeged.

Biografio
---------

Lajos Heiner akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1914. Post la diplomo li estis asistanto en la universitato, sed li estis armea hospitalestro dum la 1-a mondmilito. Inter 1919–1921 li kuracadis nur private en Cluj (tiam jam en Rumanio). Intertempe la universitato translokiĝis al Szeged kaj Heiner denove instruis en la universitato en pli alta instrua rango. Li ankaŭ kuracadis kaj private kaj en kuracejo. Lia edzino naskis solan filon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Novatropin jó hatása hátsó gonorrhoea kezelésénél.* (1922)
* *A gonorrhoea kórtana és gyógyítása. Orvostanhallgatók és szigorló orvosok részére.* (monografio, 1925)
* *A syphilis gyógyítása bismuttal* (monografio, 1928)
* *A Wassermann-reaktio jelentősége a syphilis kórtanában és gyógyításában* (1932).

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867662
 |


* Portalo pri Biografio
**Engelberger Aa** estas rivero en la kantonoj Obvaldo kaj Nidvaldo en Centra Svislando.

Fonto
-----

Engelberger Aa fontas el Titlis-Glaĉero okcidente de *Surenenpasejo* sur alteco de 2291 m s.m. ĉe la koordinatoj 46° 49′ 20″ N 8° 30′ 44″ O﻿ / ﻿46.82222 °N, 8.51222 °O﻿ / 46.82222; 8.51222 (mapo)Koordinatoj: 46° 49′ 20″ N 8° 30′ 44″ O﻿ / ﻿46.82222 °N, 8.51222 °O﻿ / 46.82222; 8.51222 (mapo).

Fluo
----

Ĝia supra fluo situas ĉefe en Kantono Obvaldo sur la tereno de la komunumo Engelberg, norde de la montmasivo de Titlis, de kie al ĝi alfluas la plej granda parto de ĝia akvo. La rivero tiam direktiĝas en Engelberg norden kaj trafluas ek de Wolfenschiessen tra Kantono Nidvaldo tra la komunumoj Oberdorf kaj Buochs al la Kvarkantona Lago sur alteco de 434 m s.m.

La alikonduko de Engelberger Aa en la jaro 1471
-----------------------------------------------

La rivero Engelberger Aa jam en mezepoko estis konata pro ĝia inundoj. Antaŭ la jaro 1471 la rivero dividiĝis inter Stans kaj Oberdorf en tri brakojn, unu fluis al la Kvarkantona Lago apud Stansstad, alia en Buochs, la tria nutris marĉon en *Ächerli*. Regule alta akvo inundis la ebenaĵon inter Stans kaj Buochs. Oni diskutis diversajn solvojn, unu propono estis profundigi ĉiujn tri brakojn, alia propono diris fortigi nur la brakon al Buochs. La proponoj kaŭzis multajn disputojn, ĝis dum inundo la rivero en la jaro 1471 komplete turniĝis al Buochs kaj ŝtopis la aliajn brakojn. Oni nun interkonsentis fortigi tiun brakon. Tiu-ĉi provizora solvo estis en la jaro 1487 konfirmita per provizora kontrakto, kiu en la jaro 1501 estis deklarita definitiva.

Inundo de 2005
--------------

La 23-an de aŭgusto 2005 Engelberger Aa inundis la komunumon Engelberg, la kantonan ĉefvojon kaj la fervojlinion kaj tranĉis la vilaĝon dum 17 semajnoj komplete de la resto de la mondo. Engelberg estis dum tiu atingebla sole per la helikopteroj de la svisa armeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj riveroj kun la nomo Aa

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Auswertungen zum Gewässernetz (XLSX) (2013-12).
2. ↑  Fonto: Hidrodatoj de Engelberger Aa en la retejo de BAFU
3. 1 2  Geoserver der Schweizer Bundesverwaltung (Hinweise)
4. ↑  Fonto: Daniel L. Vischer: *Die Geschichte des Hochwasserschutzes in der Schweiz* (La historio de la inundoprotekto en Svislando), ĉapitro 5.6, paĝo 54 *Die situative Umleitung der Engelberger Aa von 1471* (La situeca alikonduko de Engberberger Aa de 1471) Arkivigite je 2010-05-09 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Engelberger Aa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hidrologiaj datumoj de Engelberger Aa en la retejo de la Svisa Federaciaj Oficeo por Medio Arkivigite je 2010-05-09 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 48° 08′ 32″ N 17° 06′ 00″ O﻿ / ﻿48.14222 °N, 17.10000 °O﻿ / 48.14222; 17.10000 (mapo)

Historia desegnaĵo de Bratislava burgo
La burgo kun remparoj
Krona turo de la palaco
**Bratislava burgo** estas la plej grava burgo en Bratislava, ĉefurbo de Slovakio. Ĝi troviĝas sur suda terlango de Malgrandaj Karpatoj, sur la terlango elstaranta sur la maldekstra bordo 85 metroj super Danubo sur vojkruciĝo de eŭropaj longdistancaj vojoj.

Historio
--------

La burga altaĵo estis loĝigita ekde eneolitiko. Estis ĉi tie kelta opidumo, apogpunkto de antikva romia limo, fortikigita sidejo de slavoj - mastruma, politika kaj soldata centro de Grandmoravia regno. La ŝtona burgo estis konstruita en la 10-a jarcento, kiam la regiono estis parto de Hungara reĝlando, rekonstruita en la 15-a jarcento en gotika, en la 16-a jarcento en renesanca kaj en la 17-a jarcento en baroka stiloj. En tempo de regado de Maria Teresia la burgo estis sidejo en la hungara parto de Habsburga dinastio. En la jaro 1811 la burgo forbrulis ĝis la fundamentoj kaj restis en ruinoj ĝis la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento, kiam ĝi estis en la jaroj 1953-1968 rekonstruita plimulte en la baroka stilo. Pri ties savo meritis signifa ĉeĥa arkitekto Alfréd Piffl. En la jaro 1961 la burgo estis proklamita kiel ĉeĥoslovaka nacia kultura memorigaĵo, nuntempe ĝi estas nacia kultura memorigaĵo de Slovakio.

Nuntempo
--------

Ekde la jaro 2008 okazas rekonstruo de la burgo, kiu estas finigota en la jaro 2013. Ties celo estas redoni al la objekto la aspekton el la 18-a jarcento. Dum la tempoj de riparoj estis transloĝigita ekspozicio de Slovaka nacia muzeo. Somere de la 2009 estis finita riparo de tegmento, eksteraj fasadoj kaj instalita nova lumigo inkluzive de subburgejo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Aktuálně.cz - Rigardu: Bratislava burgo en la nova, blanka vesto, la 31-an de aŭgusto 2009

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bratislava burgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bratislava burgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* zamky.sk
* slovenskehrady.sk


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319454
* GND: 4243842-1
* VIAF: 311277185
* NKC: kn20060121027
 |
**BALÁS Jenő** (bala:ĵ) estis hungara inĝeniero pri minado. Li naskiĝis en Gyergyóremete decembro 1882 kaj mortis en Budapeŝto la 6-an de marto 1938.

Biografio
---------

Jenő Balás havigis la diplomon en 1907 en Selmecbánya. En 1912 li malfermis en Kolozsvár privatinĝenieran oficejon kaj la malgrandajn ercminejojn de Transilvanujo li koncentrigis en kooperativon. Pli poste li havis propran minejentreprenon. Li havis grandajn meritojn en la malkovro de baŭksito de Vértes kaj Bakony. Li ellaboris la aranĝplanon de Lago Velence. En 1936 li ellaboris pli novajn planojn por ĉesigo de mortterenoj de Balaton kaj por fari ŝipebla Sió.

Verkoj
------

* *„Budapest fürdőváros„ alapjai* (Székesfehérvár, 1936).

Literaturo
----------

* B. J. emlékezete (Bány. és Koh. L. 1938);
* Egy álmodozó bányamérnök (Népszabadság, 1961);
* Környei Elek: Egy álmodozónak hitt bányamérnök a magyar baŭitbányászat születésénél (Magy. Nemzet, 1963).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Jenő Balás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Saŭhaĝo,** laŭ egipta arabe **سوهاج** estas la ĉefurbo de la Provinco Saŭhaĝ en Alta Egiptio, en Egiptio.

Strato en Saŭhaĝo

Demografio
----------

En Saŭhaĝo loĝis 266 944 homoj en 2021.

Geografio
---------

Saŭhaĝo troviĝas en fekunda valo laŭ la maldekstra (okcidenta) bordo de Nilo 67 metrojn super la marnivelo. La urbego inkluzivas du insulojn. Ahmim troviĝas nur 5 (ne kontraŭe, sed en la alia riverbordo), Kenao 113, Luksoro 136, Hurghada 224, Asuano 301, ĉefurbo Kairo 390, Ismailio 452 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En tiu loko estis kelkaj sensignifaj vilaĝoj en tempo de la romia regado. Dum la koptaj tempoj monaĥoj vivis en la tielnomita "Blanka Monaĥejo". Ekde 1960 Saŭhaĝo iĝis ĉefurbo de la samnoma provinco.

Ekonomio
--------

Ekonomio de Saŭhaĝo konsistas el komercado kaj hejma industrio (tapiŝoj). La urba industrio produktas meblojn kaj teksaĵojn, krome helpas la agrikulturo el la najbareco (sukerprodukto). La turismo nur iomete aldoniĝas, ĉar ekzistas nur kelkaj arkeologiaj lokoj.

Religio
-------

En Saŭhaĝo vivas islamanoj (75%) kaj koptaj kristanoj (25%).

Edukado
-------

En Saŭhaĝo universitato funkcias ekde 2006, pli frue nur kampuso.
קוד פתוחEmblemo de malfermitkoda programaro
Emblemo de FOSS kaj malfermitkoda programaro
**Malfermitkoda programaro** (angle *open source software*) estas komputila programaro, kiu plenumas la sekvajn kriteriojn:

* libera distribuado
* disponebla fontkodo
* rajto fari derivaĵojn

Disponi pri la fontoteksto de la programo ne sufiĉas; necesas kontroli ankaŭ ĝian uzpermesilon.

**Malfermita kodo** estas tipo de komputila programo en kiu la fonta kodo estas disponebla por ĝenerala publika uzado aŭ ŝanĝado el sia originala formo. Kelkaj programoj tiel Linukso aŭ Androido estas ekzemploj de malfermitkodaj programoj.

Terminologio: libera programaro kaj malfermita kodo
---------------------------------------------------

Ofte oni parolas pri *libera programaro* kaj *malfermita kodo* kiel pri sinonimoj, kaj kelkaj kreintoj de *malfermita kodo* tiel intencis, sed por multaj (t. e. por tiuj, kiuj konsideras MK-n kiel memstaran movadon) la celoj de la movadoj estas malsamaj.

La movado por *malfermita kodo* originis kiel redifino de libera programaro, unu el kaŭzoj de kiu estis parta samnomeco de "libera programaro" kaj "senpaga programaro" en la angla lingvo (*"free software*").

*Libera programado* emfazas la liberecon de la uzantoj (kaj, do, la kvar liberaĵojn), dum la movado por malfermita kodo nur volas ke la kodo estu malfermita kaj videbla por ke la aŭtoro kaj la programo povu profiti de helpo de aliuloj, kiuj volas ŝanĝi la programon. Do, oni povas konkludi ke libera programado estas socia movado kaj malfermita kodo estas teknika movado.

Kelkaj senpagaj programoj rekomenditaj en 2020
----------------------------------------------

* Tutanota, pli sekura retpoŝto kun enkriptado
* Signal, tujmesaĝilo kun enkriptado
* Telegram, tujmesaĝilo kun enkriptado

Ĉefa malfermitkoda programaro rekomendita en 2019 (por Vindozo)
---------------------------------------------------------------

* KeepasXC, mastrumado de pasvortoj:
* LibreOffice, ofica programaro
* Notepad++, tekstoredaktilo
* Sumatra PDF, pdf-legilo
* QGIS, geografia informsistemo
* Scribus, perkomputila eldonado (PAO)
* VLC Media Player, legilo multmedia
* Avidemux, filmredaktilo
* Audacity, registrado kaj eldono de sonoj
* Inkscape, vektora bildigilo
* GIMP, bildredaktilo
* Thunderbird, retpoŝtilo
* Jitsi, tujmesaĝilo kaj reta kunsidilo
* Mozilla Fajrovulpo, retumilo (TTT-legilo)
* UBlock Origin, blokigilo de reklamo kaj spurado
* Qwant, serĉilo
* Freeplane, mensomapado:
* ProjectLibre, projektmastrumado
* 7-Zip, datumkompaktigo
* Greenshot, ekrankopiilo
* Ultradefrag, malfragmentigilo
* DVDStyler, DVD-filmregistrado

Vidu ankaŭ
----------

* Linukso
* Programaro
* Libera programaro
* Senpaga programaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* (angla) Communication and Safety Guidelines (Komumnikado kaj gvidlinioj pri reta sekureco)
* Tutanota senpaga kaj forta sekureco inter du uzantoj de la sama retpoŝtilo
* Signal por rapida mesaĝilo kaj voĉapo (voĉa apleto)
* KeepasXC
* 
* 
* *(angle)*
* La difino de libera programaro Arkivigite je 2014-04-22 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------
32° 0′ 34″ N 34° 52′ 37″ O﻿ / ﻿32.00944 °N, 34.87694 °O﻿ / 32.00944; 34.87694 (mapo)
**Internacia Flughaveno Ben Gurion** (hebree נמל התעופה בן גוריון, Nemal HaTe'ūfa Ben Gurion; angle *Ben Gurion International Airport*) estas internacia flughaveno en Israelo. Tiu flughaveno estas la ĉefa internacia kaj la plej granda flughaveno en Israelo. Ĝi situas en la centro de la lando do proksima al la urbo Lud kaj en la regiono de Tel Aviv. 

Nomata honore al David Ben-Gurion, la fondinto de la ŝtata kaj la unua ĉefministro, ĝi estis la ununura internacia fluĝaveno en la lando, do ricevanta flugojn de eksterlande, sed ekde 2019 malfermiĝis la Ramon internacia fluĝaveno proksima al la urbo Eilat ĉe la pleg suda punkto de la lando. 

Laŭ statistikoj de 2018, okazis flugoj al kal el de 137 aliaj fluĝavenoj tra la mondo, per 157,312 flugoj, transportintaj pli ol 22 milionoj da pasaĝeroj, kaj enirintaj kaj elirintaj, 

Kiam okazas armita konflikto inter Israelo kaj unu el ŝiaj najbaroj, ekzemple je 2021 la pafo de raketoj per la Hamaso ĉe la Gaza Stiro, tiam tiu ĉi fluĝaveno estas fermita kaj internaciaj flugoj estas direktantaj al la alia plinova fluĝaveno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Internacia Flughaveno Ben Gurion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Internacia Flughaveno Ben Gurion en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ben Gurion International Airport, iaa.gov.il
* Israeli Aviation Charts for flight simulation (including Ben Gurion) Arkivigite je 2015-04-29 per la retarkivo Wayback Machine, vatil.or


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530679
* LCCN: n2008020387
* VIAF: 128067534
* BNF: 16768858w
 |
**Hornillos del Camino** [orNIljos delkaMIno] estas loĝloko kaj municipo en la centrokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Alfoz de Burgos*. La loknomo *Hornillos del Camino* estas etimologie komprenebla kiel *Fornetoj de la Vojo*, alude al la Jakoba Vojo. En 2005 la loko estis aligita kiel asocvia elemnto al la nordo de la Jakoba Vojo.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Alfoz de Burgos, centre kaj malhelverde.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 14,078 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 56 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 30 loĝantojn ankoraŭ el 1991.

Ĝi distas 27 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la maldekstra bordo de la rivero Pisuerga apud Palacios fronte de la vilaĝo Lantadilla kiu apartenas al Palencio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La plej frua mencio de la loĝloko aperis en dokumentoj de la 9-a jarcento, rilate al defenda linio de fortikaj turoj de tiu pra-Kastilio. Tiam la loknomo estis literumita Forniellos, kun la signifo de fornetoj, en kiuj oni bakis tegolojn.

Rilate al la Jakoba Vojo oni kreis tri hospitalojn: tiu de Sankta Lazaro por lepruloj kaj pilgrimantoj; tiu de la Sankta Spirito por pilgrimantoj; kaj alia plia. Ĉiuj el ili malaperis.

En 1936 aperis tomnoj de visigotoj, en kiuj oni trovis ceramikajojn kaj aliajn valorajns metalaĵojn.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Romano.

Bildoj
------

* Centra strato.Centra strato.
* Popola arkitekturo.Popola arkitekturo.
* Monolito pro kokolegnedo, rilate al francaj trupoj kiuj rabadis la kokinarojn de la loĝloko.Monolito pro kokolegnedo, rilate al francaj trupoj kiuj rabadis la kokinarojn de la loĝloko.
* Preĝejo de Sankta Romano.Preĝejo de Sankta Romano.
* Preĝejo de Sankta Romano - Retablo.Preĝejo de Sankta Romano - Retablo.
* Preĝejo de Sankta Romano - Krucvolboj.Preĝejo de Sankta Romano - Krucvolboj.
* Preĝejo de Sankta Romano - Baptujo.Preĝejo de Sankta Romano - Baptujo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775560
 |
kipao
**Kipao** (hebree כִּפָּה, *Kipa* aŭ *Kipah*, plurale *Kipot*, jide יאַרמלקע, jarmulke aŭ קאפל, Kapel) estas tradicia ĉapo, kiun viraj judoj kutimas porti aparte dum la plenumo de religiaj ritoj.

kipao kaj la tradicia juda sepbraka kandelingo "Menora"
Oni metas tion kiam oni kantas Mao Cur aux aliaj stultaj kantachoj temas pri malgranda cirkla peco de ŝtofo aŭ foje ledo, kiu povas esti riĉe ornamita kaj kovras la malantaŭan parton de la kapo. Ofte kipaoj estas fiksitaj al la hararo per metala fiksigilo. Portado de la kipao estas kutima dum ĉiu speco de preĝoj, sed ankaŭ krome dum ĉiaspecaj vizitoj de judaj religiaj lokoj kiel sinagogoj aŭ judaj tombejoj. Multaj ortodoksaj judoj ankaŭ portas kipaon dum la ĉiutaga vivo, tamen ne dum dormado.

Vidu ankaŭ
----------

* Juda ĉapelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kipao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝoj de asocio de liberalaj judoj pri kipaoj (germane) Arkivigite je 2008-06-06 per la retarkivo Wayback Machine
* german- kaj anglalingva retejo (kaj retvendejo) aparte pri kipaoj
**Simonetta SOMMARUGA** (naskiĝis la 14-an de majo 1960 en Zugo, civitanino de Lugano kaj Eggiwil) estas svisa politikistino kaj membro de la Socialisma Partio de Svislando. La 22-an de septembro 2010 ŝi elektiĝis kiel posteulino de Moritz Leuenberger kun efiko de la 1-a de oktobro 2010 al la Federacia Konsilio de Svislando. Kun la elektiĝo de Sommaruga unuan fojon en la historio de Svislando la lando estas regata de plimulto da virinoj.

Vivo
----

Sommaruga kreskis kun du fratoj kaj fratino en Sins en Kantono Argovio. Ŝi vizitis la gimnazion en Immensee en Kantono Ŝvico, kiu ĝi finis per la federacia abituro. Poste ŝi edukiĝis en Lucerno, Kalifornio kaj Romo kiel pianistino. De 1988 ĝis 1991 ŝi studis en la Universitato de Friburgo anglistikon kaj romanistikon.

Sian politika karieron ŝi komencis per sia laboro kiel afergvidantino de la Svisa fondumo por la protekto de la konsumantoj de 1993 ĝis 1999, per kiu aktiveco ŝi fariĝis famkonata en Svislando. Sommaruga en tiu pozicio multe pledis por la rajtoj de la konsumantoj. Ŝi luktis por komprenebla deklaro de la enhavo sur produktoj por klara prezostrukturo ktp. Tiu aktiveco alportis al ŝi multe da amikoj en la popolo. De ŝiaj politikaj kontraŭuloj aliflanke ŝi estas timata. Nuntempe ŝi estas prezidantino de la fondumo por la protekto de la konsumantoj kaj de la evoluhelporganizaĵo Swissaid.

De 1998 ĝis 2005 Simonetta Sommaruga apartenis al la komunuma konsilio (registaro) de la urbo Köniz en Kantono Berno. De 1999 ĝis 2003 ŝi estis membro de la Svisa Nacia Konsilio. Ek de 2003 ŝi estas membro de la Konsilio de la Kantonoj kiel reprezentantino de Kantono Berno.

Sommaruga estas edziginta kun la verkisto Lukas Hartmann kaj loĝas en Spiegel.

Dum la jaro 2015 ŝi oficis kiel prezidantino de la Federacia Konsilio.

Referencoj
----------

1. ↑  Ĉi-tiu artikolo baziĝas grandparte sur traduko el la germanlingva vikipedio.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Simonetta Sommaruga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Simonetta Sommaruga en la retejo de la Federacia Asembleo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 335895
* GND: 128902302
* LCCN: no2006034173
* VIAF: 37983439
* ISNI: 0000000108890974
* SUDOC: 25357336X
* MBA: 32436183-b1bf-4712-8732-33f6350d5be5
 |
**Molekula Mekaniko** estas metodaro kiun oni kelkfoje kvalifikas kiel branĉo kaj de Teoria Kemio kaj de Komputika Kemio. Ĝi, per uzo de la Klasika Mekaniko klopodas modelumi molekulajn sistemojn. La Potencialan energion de ĉiu ajn sistemo oni kalkulas per fortokampoj. Molekula Mekaniko povas esti uzata por pristudi kaj malgrandajn molekulojn kaj gradegajn biologiajn sistemojn.

Ĉiu Molekula Mekaniko-Metodo havas la jenajn ecojn:

* Ĉiu atomo estas modelumata kvazaŭ ĝi estu simpla partikulo.
* Ĉiun partikulon oni asignas radiuson (ofte la Radiuso de van der Waals) kaj konstantan netan ŝargon (ĝenerale atingataj el kvantumaj kalkuloj kaj/aŭ eksperimentoj).
* Kemiajn ligojn oni vidas kiel "risortaro" kies ekvilibra distanco egalas al la eksperimenta aŭ kalkulita ligolongo.

Oni uzas fortokampon por minimumigi la ligan plilongigan energion de ĉi tiu etana molekulo.

Potenciala Energio-Funkcio
--------------------------

La jenan matematikan esprimon oni konas en la Komputika Kemia fako kiel ***Potenciala Energio-Funkcio*** aŭ ***Fortokampo***:

{\displaystyle \ E=E\_{\text{kovalenta}}+E\_{\text{nekovalenta}}\,}

kie la kontribuoj **kovalenta** kaj **nekovalenta** samtempe egalas al:

{\displaystyle \ E\_{\text{kovalenta}}=E\_{\text{ligo}}+E\_{\text{ligoangulo}}+E\_{\text{duedrangulo}}\,}

{\displaystyle \ E\_{\text{nekovalenta}}=E\_{\text{kulomba}}+E\_{\text{van der Waals}}\,}

Ĉi tial, oni havas entute la jenan Fortokampon:

{\displaystyle \ E=E\_{\text{ligo}}+E\_{\text{ligoangulo}}+E\_{\text{duedrangulo}}+E\_{\text{kulomba}}+E\_{\text{van der Waals}}\,}
Fekanta viro sur mezepoka bildigo. Notu la naturan pozicion de la korpo, ne uzante necesejon.
Video de bovino fekanta
**Fekado** estas faro de eliminigo de densa aŭ duondensa forfalaĵa materialo el digesta sistemo. Ĝia frekvenco ĉe homo estas alta dum lakso, dum kutimaj cirkonstancoj 3foje tage preskaŭ 3 foje semajne. Kiel ofte oni iradas feki estas individua. Ondoj de muskolaj kontrakcoj en muroj de la dika intesto, kiuj nomiĝas peristaltikoj, ŝovas ekskrementojn tra digesta vojo al rektumo. Per tiu ĉi maniero povas esti ankaŭ eliminita ankaŭ nedigestita nutraĵo.

Kutime homoj kontrolas la momenton de fekado, sed diversaj simptomoj de diversaj malsanoj povas kompliki aŭ malhelpi tiun kontrolon. Same infanoj lernas kontroli kaj regi tiun agadon el la 1-a aŭ 2-a jaro de la vivo, sed ankaŭ iom poste, depende de la kulturoj, klimato, familiaj kutimoj, individuoj ktp.

Socie temas pri agado kiu en plej parto de kulturo realigiĝas tute private for de la rigardo, aŭdo kaj ĉefe flarado de aliuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Sylva Šebková: Zácpa, www.ordinace.cz, 14.5.2004

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Fekado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Purigado de anuso
* Furzo
La Ciriako-preĝejo en Azmannsdorf
La evangelia vilaĝa *preĝejo Sankta Ciriako* (germane: *Kirche St. Cyriakus*) troviĝas en Azmannsdorf, urbokvartalo de Erfurto, Germanio.

Historio
--------

Konserviĝis granda parto de la originalo kaj de la preĝejo kaj de la tombejo. La preĝejo mem konstruitis en 1769–1771 nove en baroka stilo kun nefinfarita turo; ĝi staras sur iu mezepoka horizontala projekciaĵo - tamen la antaŭula preĝejo troviĝis alie.

En 1788 pentritis la interno, en 1802 instalitis la galerioj kun marmoraj imitaĵoj. La balustrado galeria kompletigitis per malnovaj pentritaj bretoj. Ĉe la duopa galerio faritis ankaŭ konstruo de loĝio. En 1827 ricevis la turo spajron. La tuto estas laŭ la stilo de kampara baroko. La orgenfasado brilas per tre plastikaj skulptaĵoj. La barelvolbo estas unukolora. La baptopelva anĝelfiguro estas el la 18-a jarcento, la benkaro el 1650. Ĉe la norda flanko de la turo kondukas ŝtuparo al turo kaj kampanilo. La bronzaj sonoriloj fandiĝis dum la Unua mondmilito; ili anstataŭitis per tri gisferaj. Surtombejo estas kelkaj barokaj tomboŝtonoj.

En 1990 komenciĝis laŭetapa restaŭrado, al kio kontribuis multe la fondaĵo *Deutsche Stiftung Denkmalschutz*. La orgeno ankoraŭ ne finrestaŭrita estas.

Notoj
-----

1. ↑  Prie sur la retpaĝoj de www.kirchenkreis-weimar.de

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo St. Cyriakus (Azmannsdorf) en la germana Vikipedio.* 

* Kategorio Preĝejo Sankta Ciriako (Azmannsdorf) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kastelo de Blankenhain** (germane: *Blankenhainer Schloß*) troviĝas en Blankenhain, Germanujo, sude de Vajmaro. La urbo kun sia kastelo troviĝas bone protektikte en la valo de Schwarza-rivero ĉirkaŭite de altebenaĵoj inter Saale kaj Ilm. Iam temis pri grava komercvoja nodo en ĉiuj direktoj.

Historio
--------

La kastelo estas samloke kiel mezepoka burgo kiu starigitis en 1150 sur altigita ebenaĵo urbokerne. Jam en 1147 menciitis en tiu ĉi kunteksto Gottfried von Blankenhain. La senjoroj de Blankenhain estis tre verŝajne flanka linio de la senjoroj de Mellingen kiuj estis ekde la 13-a jarcento vasaloj de la arkiepiskopoj majencaj suverenante surloke ekde 1256. Post kiam Henriko, la lasta de la malnovaj senjoroj de Blankenhain, mortis en 1416 ekposedis la fratoj Ernesto la 10-a kaj Ludoviko la 1-a el la dinastio de Gleichen. La burgo tre fortikigitis ĉirkaŭ la jaro 1500. Belfredo forigitis dum la Tridekjara milito.

Ekde 1639 Blankenhain posedantis en Blankenhain la grafoj de Hatzfeld post akiro fare de Melchior von Hatzfeld, komandanto dum la Tridekjara milito (krom Kastelo Gleichen, Wandersleben, Malsupra kastelo de Kranichfeld, aministradujo Erfurt-Hochheim kaj Żmigród). Post fajrego en 1667 la kastelo gajnis sian nunan aspekton ĉefe inter 1680 kaj 1690. Krom la mezepokaj volboj estis la plej malnovaj eroj el la tempo de ĉirkaŭ 1500.

Post kiam estis mortinta grafo Karl Friedrich venis Blankenhain en la jaro 1793-a kiel redonota feŭdaĵo al la majencanoj. En 1802 transprenis la tuton Prusio; ilian regadon interrompis por tri jaroj (1811-13) la francoj ĉar tiam Blankenhain apartenis al la Princlando Erfurto. Pro ŝtatkontratkoj de Parizo kaj la Viena kongreso ekregis en 1815 la grandduko de Saksio-Vajmaro-Eisenach.

Inter 1861 kaj 1880 konstruitis la centra konstruaĵaro kiu anstataŭas kvazaŭ la kastelan muron.

Uzoj
----

Dum la Dua mondmilito ene estis la lernejo *Adolf-Hitler-Schule* sub la lernejestreco de Herbert Reiher. Hodiaŭ okazas surloke geedziĝoj, bazaroj, festoj kaj kulturaĵoj. Eblas eĉ lupreni la salonojn por privataj konferencoj/festoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo de Blankenhain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj prikastelaj[*rompita ligilo*]

Notoj
-----

1. ↑  Michael Köhler: *Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze*. Jenzig-Verlag, 2001, ISBN 3-910141-43-9, p. 268-269
2. ↑  Thomas Bienert: *Mittelalterliche Burgen in Thüringen*. Wartberg-Verlag, 2000, ISBN 3-86134-631-1, p. 343

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 787247
 |
Sceno desegnita de Alexandre Benois
***La Najtingalo*** (ruse *Соловей*, *Solovjei*; france Le rossignol) estas rusa *lirika rakonto* triakta de Igor Stravinski. La libreto, bazita sur la rakonto de *La Najtingalo* de Hans Christian Andersen, estis verkita de la komponisto kaj de Stepan Mitussov. Ĝi estis unuafoje ludata la 26an de majo 1914 fare de la Rusaj Baletoj ĉe la Operejo Garnier en Parizo.

Stravinski eklaboris por opero en 1908, sed haltiĝis dum kelkaj jaroj ĉar li estis ricevinte mendon el Sergej Djagilev por la baleto *La Fajrbirdo*. Li kompletiĝis ĝin en 1914, post li estis kompletiginta sian aliajn du ĉefajn baletojn por Djagilev, nome *Petruŝka* kaj *La konsekro de la printempo*. Ĉar la tempo inter la verkado de la unua kaj dua aktoj etendis al ĉirkaŭ ses jaroj, laŭstile la verko respegulas la gravan ŝanĝitan alproksimiĝon de Stravinski al komponado, kaj tio povas klare esti detektata kiam okazas ludoj. Stravinski sekve revenis el grandaj produktaĵoj por koncentriĝi al ĉambra muziko kaj al piano.

Referencoj
----------

**Notoj**

**Fontoj**

* Taruskin, Richard, (1998), "*The Nightingale*" en Stanley Sadie, (Eld.), *The New Grove Dictionary of Opera*, Vol. Three, pp. 604—605. London: MacMillan Publishers, Inc. ISBN 0-333-73432-7 ISBN 1-56159-228-5
* Walsh, Stephen, "*The Nightingale*", en Amanda Holden (Eld.), *The New Penguin Opera Guide*, New York: Penguin Putnam. pp. 906—907. ISBN 0-14-029312-4

* Kategorio La Najtingalo (opero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mizuno Tadakuni** (naskiĝis la 19-an de julio 1794, mortis la 12-an de marto 1851) estis daimio dum la malfrua Edo-periodo de Japanio, kiu pli poste agadis kiel ĉefa maljuna konsilisto en servo al la Ŝoguna reĝimo de Tokugawa. Li estas rememorigita kiel establinto de la Tenpo-reformoj.

Biografio
---------

Mizuno Tadakuni estis la dua filo de Mizuno Tadaaki, daimio de Karacu-domo. Post kiam lia pli maljuna frato mortis fruaĝe, Tadakuni iĝis posteulo en 1805 kaj estis prezentita al ŝoguno Tokugava Ienari kaj estonta ŝoguno Tokugava Iejoŝi en formala aŭdienco en 1807. En 1812, pro retiriĝo de lia patro, li iĝis gvidanto de la Mizuno-klano kaj damimio de Karacu. Li ekis servadon de ŝoguna reĝimo Tokugava kiel *Sōshaban* (Majstro de la ceremonioj) ĉe la Edo-kastelo en 1816. Do, rimarkante la kreskantajn problemojn pri la eksterlandana komerca haveno de Nagasaki, en 1817, Tadakuni petis sian transigon de la Karacu-domo al la pli malgranda Hamamacu-domo en Provinco Tōtōmi. Kvankam ambaŭ domoj havis oficiale la enspezon de 70.000 *koku*oj, Karatsu-domo havis fakte 253.000 *koku*oj male al nura 153.000 *koku*oj de Hamamatsu. Kiel sekvo, lia translokiĝo kaŭzis malbonfaron kaj malplaĉon al liaj maljunaj servantoj, rezultante en *seppuku* de la maljuna konsilanto, sed Tadakuni ne ŝanceliĝis. La saman jaron, li ricevis la postenon *Jisha-bugyō* (Komissito de Sanktejoj kaj Temploj) en la ŝoguna registaro.

En 1825, Tadakuni ricevis la postenon de *Osaka jōdai* (kapitano de la kastelo Osaka), la sekvan jaron (1826), li iĝis Kjoto Ŝoŝidai, oficiala reprezentanto de la ŝoguna reĝimo al la kortego en Kyoto. Lia kortega titolo estis ŝanĝita de *Izumi-no-kami* al *Echizen-no-kami*. En 1828, Tadakuni iĝis *Rōju* (gvidanta pozicio en la ŝoguna registaro). Li iĝis el simpla *Rōjū* al maljuna *Rōjū* en 1839.

Kiel *Rōjū*, Mizuno Tadakuni havis gravan politikan potencon kaj klopodis trapaŝi la financajn kaj sociajn kontrolojn de la ŝoguna reĝimo, ellasante multajn „luksajn leĝojn" post la Granda Tempo-Malsatego de 1832-36. Tiuj leĝoj estis konataj kiel Tenpo-reformoj. The reformo celis stabilizi la ekonomion per realveno al modereco, simpleco, kaj disciplino, kio estis karakteriza ekde la frua Edo-periodo per malpermeso de multaj amuzaĵoj kaj paradigo de la riĉeco.

La ĝenerala malpopulareco de la reformoj kondukis al perdo de influo, reputacio de Tadakuni. Por kompliki la situacion, la en majo de 1844, la Edo-kastelo brulis ĝisgrunde. La 22-an de februaro, 1845, li estis forigita el sia registara pozicio kaj la 2-an de septembro 1845, li estis ekzilita al Jamagata-domo en Provinco Deva, kie li restis en ekzilo ĝis lia morto en 1851. Li mortis la 12-an de marto 1851, kvin tagojn antaŭ ol atingintus lin vortoj pri mal-ekziligo. Lin posteulis lia filo Mizuno Tadakijo, kiu estis same grava persono en la Tokugawa-regado.

Mizuno Tadakuni geedziĝis kun filino de Sakai Tadajuki, *wakadoshiyori* (juna maljunulo) kaj daimio de la Obama-domo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 464539
* LCCN: nr95005687
* VIAF: 34344043
* ISNI: 0000000052965075
* NDL: 00270914
 |
**Jean Wyllys de Matos Santos** (naskiĝis en Alagoinhas, la 10-an de marto 1974), pli konata kiel **Jean Wyllys**, estas brazila verkisto kaj federacia deputito por la subŝtato Rio-de-Ĵanejro, de la Partio Socialismo kaj Libereco (PSOL), en la periodo 2011-2014. En 2005 li fariĝis fama en Brazilo post sia partopreno kaj venko en la 5-a brazila eldono de la realeca televidprogramo *Big Brother*.

Vivo
----

Jean Wyllys naskiĝis en Alagoinhas, urbo de la brazila subŝtato Bahio. Jean Wyllys estas ĵurnalisto magistriĝinta pri beletro kaj lingvistiko el la Federacia Universitato de Bahio, Salvadoro. En 2004, li helpis pri la kreo de la postbakalaŭra kurso pri ĵurnalismo kaj homaj rajtoj en la Universitato Jorge Amado, en la sama urbo.

En 2005 li partoprenis la 5-an eldonon de la brazila versio de la televidprogramo *Big Brother*, en Brazilo nomita *Big Brother Brasil* kaj sufiĉe famiĝis. Dum la programo li deklaris sin samseksema kaj instigis diskuton pri tiu temo en la brazila televido. Estis la unua fojo, ke partoprenanto elŝrankiĝis tiel en brazila eldono de la programo. Li finis la programon kiel gajninto, ĝuante la premion je unu miliono da realoj.

Li estas profesoro pri Brazila Kulturo kaj Teorio pri Komunikado en la Supera Lernejo de Propagando kaj Merkatiko en la Universitato Veiga de Almeida, ambaŭ en Rio-de-Ĵanejro. Li ankaŭ estas verkisto.

Fine de 2010, li estis elektita federacia deputito por la subŝtato Rio-de-Ĵanejro por la jarkvaro 2011-2014. Malferma samseksemulo, li asertas gvidi sian politikan agadon favore al la homaj rajtoj.

En januaro de 2019, li anoncis sian eksiĝon dum la daŭro de la mandato de Jair Bolsonaro post ricevi multajn mortminacojn pro sia samseksemo.

Verko
-----

* *Aflitos: crônicas e contos* (Afliktaj: kronikoj kaj rakontoj): venkis la Premion *Copene* de Literaturo (nuntempa Premio *Braskem*), eldonita de *Casa de Palavras* (Fondaĵo *Casa de Jorge Amado*)
* *Ainda Lembro: crônicas e experiências vividas no BBB5* (Mi daŭre memoras: kronikoj kaj spertoj travivitaj en la programo *Big Brother Brasil 5*): eldonita de *Editora Globo*.
* *Tudo ao mesmo tempo agora: contos e crônicas* (Ĉio samtempe nun: kronikoj kaj rakontoj): eldonita de *Giostro Editora*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jean Wyllys en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo Arkivigite je 2020-11-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Deputita paĝo
* Kolunista paĝo Arkivigite je 2012-06-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 399507
* GND: 1057393789
* LCCN: nr2002006026
* VIAF: 22075548
* ISNI: 0000000052625353
* SUDOC: 194102211
 |
La **Morschenberg** (prononcu: mOrŝenberk) estas 608,3 m alta monto en la meza Palatinata Arbaro, parto de la Palatinata Arbaro. Ĝi situas sur la teritorio de la komunumo Kirrweiler en la distrikto Südliche Weinstraße en Rejnlando-Palatinato. Ĝi apartenas al la 16 montoj en la Palatinata Arbaro, kies alteco superas 600 m.

### Situo

La Morschenberg situas en la biosfera rezervejo Pfälzerwald-Vosges du Nord kaj en la Naturparko Pfälzerwald. Ĝia pinto estas 3,5 km (aerlinie) sudokcidente de la Kalmit-pintol (alteco 672,6 m)Ŝablono:GeoQuelle, kaj 4,7 km okcidente de Sankt Martin, 6,7 km okcidente de Maikammer kaj 8,9 okcidente de Kirrweiler. La Morschenberg formas kun la Schafkopf (alteco 616 m) kaj la Rotsohlberg (607,1m) okcidente de la Haardt. La altaĵĉeno de la monto Rotsohlberg estas limata de nordo fare de la pasejo Hüttenhohl kaj Totenkopf. En la sudo la monto estas limita de pasejo Lolosruhe. La monto estas komplete kovrata de miksarbaro je la pinto. La monto estas komplete kovrata de miksarbaro, precipe de pino kaj fago.

Bildgalerio
-----------

* servuta arbo de Sankt Martinservuta arbo de Sankt Martin
* fonto Morschenbergfonto Morschenberg

Vidu ankaŭ
----------

* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Referencoj
----------

<references>

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Morschenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

```
[[
```

Vidu ankaŭ
----------

* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato
**Erik (Erkki) Karppinen**, ankaŭ konata sub la kromnomo *Talas-Eera* (10-a de januaro 1859 Paltamo - 2-a de junio 1903 Paltamo) estis finna fortulo el Paltamo, pri kiu multaj rakontoj estis konservitaj en folkloro.

Naskita sur Talas-bieno en Pehkolanlahti, alta por sia tempo (alteco 190 centimetroj, pezo 150 kilogramoj), Talas-Eera plenumis tri jarojn da militservo en Oulu, kaj eĉ tiam lia granda fizika forto altiris atenton. Post sia militservo, li plejparte vivis en sia bieneto kaj laboris, interalie, kiel merkatpolicano en Kajaani kaj remis gudrobarelojn al Oulu. Talas-Eera povis facile manipuli gudrotamburojn pezantajn ĝis 150 kilogramojn. Same, kiel merkatpolicano, liaj grandaj potencoj helpis en tenado de ordo.

Justa ludo, preskaŭ neniu venkis Eera en luktado. En 1896, li estis petita veni al la turnirklubo en Sankt-Peterburgo kun plena subteno, sed li ne respondis. Eera ricevis luktadlecionojn de Kajaani soldato Samuli Mustose. La matĉo inter cirka luktisto Charles Jackson, kiu naskiĝis en Latvio en 1862 kaj estis instruita de D-ro V. Krajevski en Peterburgo, kaj Talas-Eera en franca luktado la 6-an de decembro 1901 en Kajaani finiĝis per remizo, sed Jackson trompis; li tiom oleis sian haŭton, ke Talas-Eera ne povis bone ekteni lin.

La manko de gajnita enspezo kaj deca manĝaĵo igis Talas-Eera morti en la aĝo de nur 44 pro malsato aŭ malsano kaŭzita de difektita greno.

En la 1860-aj jaroj, la pli maljunaj duonfratoj de Talas-Eera Heikki (nask. 1843) kaj Samuelo (nask. 1846) estis parto de la Kives-banditoj kiuj prirabis gudro remistojn sur Lago Oulujärvi. Patju-Heikki ankaŭ estis escepte forta. Laŭ tradicio, nur lia frato Eera venkis lin en batalo. Foje la prefikso patju (Patju-Eera) estis aldonita al la nomo de Eera, sed tiu ĉi sufikso apartenas pli al la nomo de Heikki. En 1972, Paltamo-Seura konstruis monumenton al Talas-Eera sur sia tombo ĉe la malnova tombejo de Paltaniemi. Poste, memortabulo por Talas-Eera ankaŭ estis rivelita ĉe la loko de Talas-bieno en Pehkolanniemi.
**István Káldor** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Káldor István** estis hungara haŭtkuracisto, venerologo, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Kaufmann*.

István Káldor naskiĝis la  9-an de februaro 1914(nun 1914-02-09) en Debrecen, li mortis la 12-an de decembro 1966 (laŭ alia informo la 24-an de novembro 1966) en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Káldor maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato István Tisza en 1938. Post la diplomo li laboris en kliniko en Budapeŝto ĝis 1942, poste pro la milito en la armeo. Ekde 1946 li praktikadis en universitata kliniko en Budapeŝto, kie li ricevis la instruan rangon asistanto post 2 jaroj. Li havis postenon en la ministerio inter 1951–1956, baldaŭ li revenis al la kliniko jam kiel lektoro (1958–1966). Li edziĝis en 1945 kaj li ricevis premion en 1962.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Salvarsan-resistens syphilidekről.* (1946)
* *Antivenereás küzdelmünk helyzete és legközelebbi feladatai.* (kunaŭtoro, 1953)
* *Syphilis szűrőreakciók.* (1959)
* *Makroglobulinaemia esete átmenetileg reversibilis tünetekkel.* (kunaŭtoro, 1964)
* *Az immunelektroforézis alkalmazása a dermatológiában.* (disertaĵo, 1966).

Fontoj
------

* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867891
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 38° 15′ 00″ N 21° 44′ 00″ O﻿ / ﻿38.25000 °N, 21.73333 °O﻿ / 38.25000; 21.73333 (mapo)

la romia konstruaĵo *Odeum* en Patraso
Patraso vidata el fortreso
**Patraso** (greke: **Πάτρα**, malnovgreke: Πάτραι Pátrai, latine Patrae, otomana turka lingvo: *Ballıbadra*) estas la tria plej granda urbo de Grekio, en la nordookcidento de la preskaŭinsulo Peloponezo. Dum antikvaj tempoj, ĝi estis la ĉefurbo de la regiono kaj - dum la romia epoko de Grekio - romia provinco Achaea. La urbo troviĝas 215 kilometrojn okcidente de la nacia ĉefurbo Ateno. Patraso konstruiĝis piede de la monto *Panachaikon*, borde de la Golfo de Patraso.

En 2011 la tuta komunumo de Patraso, pligrandigita dum la antaŭaj jaroj, enhavis 213984 loĝantojn en ĉirkaŭ 335 km2.

Historio
--------

Laŭ la helena mitologio, Patraso estis fondita de la aĥajo Patreo (Πατρεύς, elp. *Patreus*), kiu fuĝis el Sparto, iĝis reĝo de la urbeto *Aroe* kaj unuigis ĝin kun du apudaj vilaĝoj, donante al la nova urbo sian nomon.

Historie, Patraso estis aĥaja urbeto kaj estas ankaŭ verŝajne ke ĝi formiĝis pro la unuiĝo de pluraj vilaĝoj.

En la 2-a jarcento a.K. la tuta Heleno falis sub la Romianoj. Patraso iĝis grava urbo en la areo, kun la nomo *Patrae*.

Ĉirkaŭ 1210 Vilhelmo de Champlitte konkeris la urbon, kiu apartenis al la Bizanca Imperio, kaj kreis la Aĥajan Princlandon. En la 15-a jarcento la urbo apartenis mallonge al la Venecia respubliko kaj poste al la Moreja despotlando; en 1458 la Otomana Imperio kaptis ĝin kaj tenis ĝin ĝis 1828, krom dum la jaroj de 1687 al 1715, kiam ĝi estis denove sub la Venecia respubliko.

Post 1828 Patraso estis ĉiam parto de Grekio.

Vidindaĵoj
----------

600px

Servoj
------

* Malferma Universitato Helena

Famuloj
-------

En Patraso naskiĝis:

* en 1856 Matilde Serao itala verkistino kaj ĵurnalistino
* en 1859 Kostis Palamas greka poeto
* en 1913 Memos Makris greka-hungara skulptisto

kaj mortis:

* en la jaro 60 Sankta Andreo apostolo, martiro sub Nerono

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas ankaŭ

* Rumanio Focșani / Fokschan / Foksány / פֿאָקשאַן [fokŝan] en Rumanio

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  greke Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας Arkivigite je 2017-05-17 per la retarkivo Wayback Machine, 28.12.2012.
2. ↑  antikve-greke Paŭzanio - *Priskribo de Grekio* - 1-a jarcento p.K. - 7.18.5. La vilaĝoj estis sep laŭ Strabono.

* Patraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Patraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Patraso en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Cuba (apartigilo). |


**Cuba** [KUba] estas portugala urbo kaj municipo apartenanta al la Distrikto Beja, regiono Alentejo kaj municiparo Baixo Alentejo, kun ĉirkaŭ 3000 loĝantoj en la urbo mem.

Geografio
---------

Ĝi estas sidejo de municipo kun 171,32 km² de areo kaj 4994 loĝantoj (2001), subdividita en 4 *freguesías* (submunicipoj). La municipo limas norde kun la municipo Portel, oriente kun Vidigueira, sude kun Beja kaj okcidente kun Ferreira do Alentejo kaj kun Alvito.

### *Freguesias*

La submunicipoj *freguesias* de Beja estas la jenaj:​

* Cuba
* Faro do Alentejo
* Vila Alva
* Vila Ruiva

Historio
--------

En la 1980-aj jaroj la urbestro estis pro ampleksa majoritato komunista, poste en la ŝanĝo de jarcento socialista; poste ili alternas.

Romia ponto en Vila Ruiva.
Estas hipotezoj pri tio ke Kristoforo Kolumbo naskiĝis en tiu ĉi municipo kaj poste li estus portanta la nomon Cuba kiam li alvenis al la insulo Kubo.

La bazo de la ekonomio dependis de la agrikulturo (ĉefe de cerealoj, sed ankaŭ de sunfloroj, kotono, lino, sojo, iom da olivarboj kaj vitejoj). En industrio elstaras nutrindustrio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717039
* GND: 4403292-4
* LCCN: n97117564
* VIAF: 126842485
* SUDOC: 170839397
 |
Koordinatoj: 48° 55′ 00″ N 17° 46′ 57″ O﻿ / ﻿48.91667 °N, 17.78250 °O﻿ / 48.91667; 17.78250 (mapo)

**Granda Lopeniko** (ĉeĥe *Velký Lopeník*, slovake *Veľký Lopeník*) estas monto alta 911 m troviĝanta en Blankaj Karpatoj sur limoj de Ĉeĥio kaj Slovakio sur dislimejo de distrikto Uherské Hradiště kaj distrikto Nové Mesto nad Váhom. La monto elstaras 3 km sudoriente de municipo Březová situanta en sudorienta Moravio, proksimume 13 km de Uherský Brod. Ĝi estas la plej alta monto de Lopenika montetaro.

Granda Lopeniko situas sur teritorio de Protektita pejzaĝa regiono Blankaj Karpatoj kaj la ĉeĥa PPR Blankaj Karpatoj, kiu estas ekde la jaro 1996 envicigita inter biosferajn rezervejojn de UNESCO.

Turismo
-------

### Aliro

* verda turisma marko tra verde markita turisma vojo kondukanta el Granda Javorino tra la ĉeĥa flanko, tra valoj de municipoj Strání kaj Březová al Granda Lopeniko kaj plu tra Malgranda Lopeniko al Mikulčin Vrch.
* blua turisma marko tra blue markita turisma marko kondukanta vertikale al ĉefa montodorso el municipo Nová Bošáca tra ĝiaj kampokultivejoj al Granda Lopeniko.

Belvedero
---------

Belvedero sur Granda Lopeniko
Sur la montopinto estis konstruitaj jam tri lignaj belvederoj. La unua estis konstruita en la jaro 1944, sed je du jaroj pli poste ĝi forbrulis. En la sama jaro ili konstruis ĝian replikaĵoj, kiu estis neniigita nur en la 1970-aj jaroj.

La nuntempa belvedero estis konstruita sur la ĉeĥa flanko en la jaroj 2004 ĝis 2005, dum kio la fundamenta ŝtono estis metita jam en junio de 2002. La belvedero estis alta 22 metroj, la konstruo estas farita el kverka ligno kun masonita bazo 

Proksimume 100 metroj okcidente de la belvedero troviĝas *fontejo Velký Lopeník*.

Temas pri unu el la plej alte situantaj fontejoj en Blankaj Karpatoj, en kiu la akvo fontas rekte el roko. La fontejo estas en zorgo de municipo Lopeník.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Mravcové
* Lopeník

Bildaro
-------

### Panoramoj

Panorama vido al Velký Lopeník (meze) de okcidento, en antaŭaĵo municipo StráníPanorama vido al Velký Lopeník (meze) de okcidento, en antaŭaĵo municipo Strání
Panorama vido al Blankaj Karpatoj - de dekstre Granda Javorino, Jelenec, Nová Hora kaj Granda kaj Malgranda LopenikojPanorama vido al Blankaj Karpatoj - de dekstre Granda Javorino, Jelenec, Nová Hora kaj Granda kaj Malgranda Lopenikoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732177
* NKC: xx0047662
 |