recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tamiahua** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tamiahua. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 151.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 23984 loĝantojn. El tiuj estis 12046 viroj kaj 11938 virinoj. La komunumo havas surfacon de 985.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 21 gradoj kaj 17 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 41 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 27398 personoj. En la jaro 2000 temis pri 26306, do temis pri kresko / malkresko je -0.81 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 23356 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 365 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tamiahua en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-04-03 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**La Svisa nordorienta fervojo** (germane: **Schweizerische Nordostbahn** (**NOB**) estis frua fervoja societo en Svisujo.

Historio
--------

Ekde 1-an julio 1853 la svisa norda fervojo (SNB) (germane: *Schweizerische Nordbahn (SNB)* kunigis kun la Zuriĥo-Bodenlagofervojo Zürich-Bodenseebahn al nova societo: Svisa nordorienta fervojo (germane: *Schweizerische Nordostbahn (NOB)*. 

La ĉefa entreprenisto estis Alfred Escher, li estis frue ankaŭ estro de Zuriĥo-Bodenlagofervojo (*Zürich-Bodenseebahn*). La nova societo *NOB* volas la direktan linion de Zuriĥo al Bodenlago kun la stacio Romanshorn. La NOB estis la nova direkta rivalo de la sukcesa alia fervojo kun la nomo Kunigitaj svisaj fervojoj (germane: Vereinigte Schweizerbahnen (VSB) kun seĝo en Sankt-Galo.

Funkciado
---------

La linoj estas hodiaŭ en funkciado. Vidu la oficalan horaron de SBB kaj de svisaj fervojoj;.

Eksteraj ligiloj
----------------

* horaro de sivsaj fervojoj, busoj, ŝipoj

Referencoj
----------

1. ↑  Schleich, H.: *Die bauliche Entwicklung des Bahnhofes Winterthur.* In: *Schweizerische Bauzeitung.* Bd. 23/24, 1894, [*rompita ligilo*], S. 121 ff (PDF; 4,8 MB[*rompita ligilo*]).(en germana lingvo pri la konstrua evoluo de la stacio en Vinterturo kaj la historio de fervojoj en nordoriento de la Svisujo)
**Tamina** estas alfluanto de Alpa Rejno en la elektodistrikto Sarganslando, Kantono Sankt-Galo.

Priskribo
---------

La fonto de Tamina situas sub la pinto de Eggerhorn en alteco de 2600 m. Ĝia ĉefa alfluanto estas la rivero Calfeis, kiu fontas el Sardona-Glaĉero sub Piz Sardona.

La rivero unue fluas de nordo al sudo tra la *March-Valo*, ĉe kies fino ĝi turniĝas orienten kaj nutras la Gigerwald-Lagon kun freŝa akvo, kaj poste denove elfluas el ĝi kaj trafluas nun la **Tamina-Valon**, kiu nomiĝas laŭ la municipo Vättis ankaŭ **Vättis-Valo** respektive germane **Vättnertal**. La akvokolekta regiono de Tamina estas praktike identa kun la teritorio de la komunumo Pfäfers, al kiu aldoniĝas la lasta riverpeceto en Bad Ragaz.

Municipoj laŭlonge de Tamina
----------------------------

Laŭlonge de la rivero situas la municipoj respektive vilaĝoj **Pfäfers**, **Sankt-Margrethenberg**, **Vadura**, **Valens**, **Vasön** kaj **Vättis**, kiuj ĉiuj apartenas al la politika komunumo Pfäfers, kaj tiam nature la komunumo Bad Ragaz, ĉe la alfluo al Rejno.

Kuracbanejo en la Tamina-Ravino
-------------------------------

Apud Pfäfers la rivero pasas impresan ravinon, en kiu ekzistas varamakvaj fontoj, kies sanigan efikon oni jam en mezepoko konis. La Monaĥejo Pfäfers en la **Tamina-Ravino** (germane **Taminaschlucht**) funkciigis de mezepoko kaj ĝis la 19-a jarcento bankuracejon. Hodiaŭ la kuraciga varma akvo estas kondukita per tuboj al la fama kuracloko Bad Ragaz.

En Bad Ragaz Tamina alfluas 18 kilometrojn post ĝia fonto la riveron Rejno.

* Kategorio Tamina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tamtamo en orkestro
Tamtamfrapiloj
**Tamtamo** estas metala frapinstrumento, pendigita en aero, simila al gongo.

Priskribo
---------

La tamtamo estas origine Azia frapinstrumento, konsistanta el granda metala disko, pendigita en aero per ŝnuro. Ĝi estas frapata per granda frapilo.

La tamtamo aspektas simile al la gongo. Tamen, la sono de la tamtamo konsistas el kontinua gamo de frekvencoj, tiel ke la tono ne estas certa, malsimile al la gongo..

La nomo *tamtamo* estas ankaŭ kelkfoje uzata kiel ĝenerala nomo de diversaj Afrikaj frapinstrumentoj, kiuj ne estas metalaj, uzataj por sendi mesaĝojn foren.

Historio
--------

La metala tamtamo devenas de Azio. François-Joseph Gossec estis la unua Eŭropa komponisto, kiu uzis la tamtamon; li uzis ĝin en 1791, por la *Funebra marŝo* (france *Marche funèbre*) komponita por la morto de Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau. Post Gossec, aliaj komponistoj (Luigi Cherubini, Daniel Steibelt, Gaspare Spontini ktp.) ekuzis la tamtamon en Eŭropa klasika orkestra muziko.

Referencoj
----------

1. 1 2  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: tamtam/o
2. ↑  Thomas, Olivier.  Analyse et modélisation de vibrations non-linéaires demilieux minces élastiques - Application aux instrumentsde percussion (france). Universitato Pierre kaj Marie Curie (2001).
Koordinatoj: 49° 02′ 46″ N 18° 01′ 48″ O﻿ / ﻿49.04611 °N, 18.03000 °O﻿ / 49.04611; 18.03000 (mapo)

**Svatý Štěpán** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Brumov-Bylnice en distrikto Zlín. Ĝi troviĝas en valo de rivero Vlára proksimume 3 km de Vlara montpasejo, limo kun Slovakio. Estas ĉi tie registritaj 120 adresoj kaj vivas ĉi tie 276 loĝantoj (2021).

**Svatý Štěpán** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 11,2 km².

Historio
--------

Svatý Štěpán estis verŝajne fondita en la jaro 1815, kiam posedanto de senjorujo Brumov, grafo Štěpán Ilešházy (filo de Jan Iléšházy, fondinto de Sidonie) ĉi tie fondis vitrofaristan gisejon, kiun li nomis Svatý Štěpán. La domaro tiam nombris 146 loĝantojn. En la jaro 1935 luiganto Vincenc Schreiber proklamis al la gisejo bankroton, en la jaro 1936 la produktado en la gisejo sekve de ekonomia krizo haltigita. Ekde la jaro 1947 estas en la areo de la eksa gisejo lignoprilaboranta produktado. Al la 1-a de januaro 1954 la municipo memstariĝis de Bylnice, en la jaro 1976 ĝi denove aliĝis reen al Brumov-Bylnice.

Memorindaĵoj
------------

* Kapelo de sankta Johano Nepomuka konstruita en la jaro 1815

Pluaj fotoj
-----------

* Herbejoj super la vilaĝoHerbejoj super la vilaĝo
* Ŝoseo I/57Ŝoseo I/57
* Sonorilejo kaj krucoSonorilejo kaj kruco

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Brumov-Bylnice (4) |
| --- |
| Brumov ~ Bylnice ~ Sidonie ~ Svatý Štěpán |

 |
**Svitava** estas rivero en Moravio (Ĉeĥa Respubliko).

Svitava fontas en Třebovská montetaro apud Javorník en regiono Pardubice kaj fluas suden tra la Bohemia-Moravia montetaro. Laŭ la rivero Svitava nomiĝas la urbo Svitavy, kiun la rivero trafluas kaj kiu situas proksime de ĝia fonto. Ĉefdirekto de la rivero estas al sudo. Apud Březová nad Svitavou oni el ĝia baseno deprenas ĉirkaŭ 1000 l/sec da subtera bonkvalita trinkebla akvo kaj per tubaro provizas per ĝi urbon Brno. Malgraŭ tiu ĉi dioplaĉa uza celo la akvo en fluejo kompreneble mankas. En supra parto ĝis Letovice ĝi estas nur mallarĝa rivereto kun multaj kluzoj. En centra parto ĝis Brno ĝi fluas trans bela profunda valo inter krutaj deklivoj. En Brno sur Svitava estas kelkaj altaj kluzoj kaj ene de la urbo la rivero fluas nur tra neinteresa ebena ĉirkaŭaĵo. La maldekstra enfluejo de Svitava en Svratkan troviĝas sude de Brno. La rivero estas navigebla de Moravská Chrastavá en longeco 72 km. Praktike plej multe oni navigas la riveron en ĉirkaŭaĵo de Blansko kaj Adamov.

**Svitava** fluas tra vilaĝo Javorník, urbo Svitavy, vilaĝoj Hradec nad Svitavou, Radiměř, urbo Březová nad Svitavou, vilaĝoj Brněnec, Rozhraní, Stvolová, Skrchov, urbo Letovice, kampurbo Svitávka, urbo Boskovice, vilaĝoj Skalice nad Svitavou, Lhota Rapotina, Doubravice nad Svitavou, urbo Rájec-Jestřebí, vilaĝoj Spešov, Ráječko, urboj Blansko, Adamov, vilaĝo Bílovice nad Svitavou kaj urbo Brno.

Bibliografio
------------

* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř – Baset, 2008

Proksimaj turismaj celoj
------------------------

* urbo Svitavy
* urbo Letovice
* urbo Blansko
* urbo Brno

* Svitava ĉe AdamovSvitava ĉe Adamov
* Svitava inter Bílovice kaj BrnoSvitava inter Bílovice kaj Brno
* Enfluo de Svitava (dekstre) en SvratkanEnfluo de Svitava (dekstre) en Svratkan

* Kategorio Svitava en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Raportprofiloj de inundservo ĉeĥe
* Mapo de fonta regiono apud Javorník
* Mapo de enfluejo en Brno - Přízřenice
La supersekundo

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Jaro | 30-a de junio23:59:60 | 31-a de decembro23:59:60 |
| --- | --- | --- |
| 1972 | +1 sekundo | +1 sekundo |
| 1973 |   | +1 sekundo |
| 1974 |   | +1 sekundo |
| 1975 |   | +1 sekundo |
| 1976 |   | +1 sekundo |
| 1977 |   | +1 sekundo |
| 1978 |   | +1 sekundo |
| 1979 |   | +1 sekundo |
| 1981 | +1 sekundo |   |
| 1982 | +1 sekundo |   |
| 1983 | +1 sekundo |   |
| 1985 | +1 sekundo |   |
| 1987 |   | +1 sekundo |
| 1989 |   | +1 sekundo |
| 1990 |   | +1 sekundo |
| 1992 | +1 sekundo |   |
| 1993 | +1 sekundo |   |
| 1994 | +1 sekundo |   |
| 1995 |   | +1 sekundo |
| 1997 | +1 sekundo |   |
| 1998 |   | +1 sekundo |
| 2005 |   | +1 sekundo |
| 2008 |   | +1 sekundo |
| 2012 | +1 sekundo |   |
| 2015 | +1 sekundo |   |

 |

La **supersekundo** aŭ **aldona sekundo** estas sekundo aldonita al la jaro por kunordigi la tempon de atomaj horloĝoj kun la tempo de la Tero. La unua supersekundo estis aldonita je la 30-a de junio 1972. La supersekundo kutime estas aldonita al la fino de la 30-a de junio aŭ la 31-a de decembro.

La supersekundo estas anoncita per Bulletin C de la IERS, kies observatorio en Parizo atentas pri la rotacio de la Tero.

Laŭ la origina difino de la sekundo, unu tago havas 86.400 sekundojn. Sed la rotacio de la Tero laŭgrade malrapidiĝas pro la bremsa efiko de la Luno per tajdoj. Laŭ la atomaj horloĝoj, la tago ne jam estas 86400 sekundojn longa, sed 86400,002 sekundojn. Tial en la fino de la jaro 2005, ĝi estis 0,785 sekundon pli longa. Do, por sinkronigi la atomajn horloĝojn kun la rotacio de la Tero, la supersekundo estis enkondukita.

En 1967, la sekundo estis difinita laŭ atoma tempo kiel "la tempodaŭro de 9192631770 cikloj de la radiado kiun alportas la transiro inter du niveloj de la cezio-133 atomo". Sed tiu 9192631770 estis bazita sur astronomiaj observoj el 1750-1892, do la nova atoma sekundo precize kongruis kun la rotacio de la Tero ne en 1967, sed en 1821. (Simile, la jaro de la gregoria kalendaro estis bazita sur la astronomiaj observoj de Koperniko).

Pro la malrapidiĝo de la rotacio de la Tero, ĉiu tago plilongiĝas 38 nanosekundojn[*mankas fonto*].

Vidu ankaŭ
----------

* GMT
* Kalendaro
* SI
* TAI
* UTC
* Superjaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Supersekundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La Supersekundo kaj tempo-mezuriloj, Kontakto, 2015:1

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ la franca *seconde additionnelle*, vidu fr:Seconde intercalaire
**Tamás Freund** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Freund Tamás** estis hungara biologo, profesoro, membro (korespondanta en 1998, ordinara en 2004) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea, membro de Germana Scienca Akademio.

Tamás Freund  Arkivigite je 2006-04-26 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 14-an de junio 1959 en Zirc.

Biografio
---------

Tamás Freund frekventis universitatojn en Szeged kaj Budapeŝto inter 1978-1983. Post la diplomo li eklaboris en la anatomia instituto en Budapeŝto. En la 1980-aj jaroj li esploris en Oksfordo, baldaŭe en aliaj famaj universitatoj. En 1990 li havis postenon en akademia medicina instituto, kie li iĝis direktoro en 2002. Krom tiu posteno li iĝis katedrestro en la katolika universitato en 2003. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1986, li doktoriĝis en 1992 antaŭ la akademio. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li okupiĝis precipe pri memorado en la cerbo. Li ricevis premiojn inter 1991-2013.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Tyrosine Hydroxylase-immunoreactive Boutons in Synaptic Contact with Identified Striatonigral Neurons, with Particular Reference to Dendritic Spines* (1984)
* *Hippocampal Pyramidal Cells Excite Inhibitory Neurons Via Single Release Sites* (1993)
* *Endocannabinoid Signaling as a Synaptic Circuit Breaker in Neurological Disease* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio Arkivigite je 2006-04-26 per la retarkivo Wayback Machine angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476997
* LCCN: n2006181089
* VIAF: 121474425
* ISNI: 0000 0000 7943 6528
* SUDOC: 254641032
* ORCID: 0000-0002-9139-8370
 |
**Orlando E. RAOLA** (Havano, 1955) estas kemiisto kaj esperantisto de kuba deveno, vivanta en Greenbrae, kantono Sonoma, Kalifornio, Usono. Li estas doktoro pri kemio (Universitato de Kalifornio, Santa Barbara, 2005) kaj profesoro pri kemio ĉe *Santa Rosa Junior College*.

Esperanto
---------

Orlando Raola esperantistiĝis en 1984, ekaktivis en la kuba movado kaj dum kvar jaroj laboris profesie por Esperanto. Samtempe li ankaŭ ekagadis internacie: ekzemple li estis LKK-ano kaj preleganto en la 75-a UK dum somero 1990 en Havano, kaj poste preleganto en la Internacia Kongresa Universitato de la 88-a UK dum somero 2001 en Gotenburgo. En 1994 li ekloĝis en Usono, kaj tuj ekaktivis en la loka (San-Franciska golfo), Kalifornia kaj tutlanda Esperanto-movadoj. Ekzemple, li estis prezidanto de la LKK por la 47-a Kongreso de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko (ELNA, nun ankaŭ nomata *Esperanto-USA*) en San-Francisko (1997). Estrarano de ELNA inter la jaroj 1988 kaj 2007, li en 2009 kandidatis kaj servis la Asocion Esperanto-USA kiel prezidanto inter 2011 kaj 2017. Daŭre li internacie science laboras per Esperanto. Interalie li aktivis en la tema propramo de la 85-a UK en sia hejmurbo Havano kaj kunordigas la teman programon de la UK 2013 en Rejkjaviko. Ofta preleganto en la Internacia Kongresa Universitato (IKU). Elektiĝis al la Akademio de Esperanto en 2016, kie li estas estro de la Sekcio pri Faka Lingvo.

Privata vivo
------------

Li havas edzinon nome Elsa Torres kaj filon nome Abel naskiĝinta en 1987.

Referencoj
----------

1. 1 2   Dr. Orlando E. Raola (angle). Santa Rosa Junior College. Alirita 2023-11-27.
2. ↑   Kandidatoj por estrarano/ Candidates for Board of Directors (esperante). Esperanto USA. Arkivita el la originalo je 2013-08-02. esperante
3. ↑   (februaro 2013) "Orlando Raola reĝisoros la kongresan temon de Rejkjaviko", *Gazetara Komuniko de UEA* (eo) (489).  Alirita 2023-11-27..

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Orlando Raola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* anglalingve publikigita - origine esperantlingva - intervjuo kun li pri Esperanto en la retejo *resilience.org* (en 2013)
* hispanlingva intervjuo kun li pri Esperanto en la retejo *cubanet.org* (en 2002)
* Dokumentfilmo "Trans la Florida Markolo" kun Orlando Raola. Okaze de la 52-a Malferma Tago de UEA.
* Interesa prelego pri arkivado (Orlando Raola) "Kio perdiĝas, perdiĝas porĉiam"
* Intervjuo kun Orlando Raola fare de la jutuba kanalo EsKu - Esperanto-Kulturo, aperigita en septembro 2022 esperante


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446095
* GND: 1136677895
* LCCN: nb2016007174
* VIAF: 47146094286900332182
* NKC: xx0220895
 |
**Tamás Gyenes** [tamAŝ djeneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyenes Tamás** estis hungara skulptisto.

Hungara Ruĝa Armeo fare de Tamás Gyenes
Tamás Gyenes  naskiĝis la 20-an de januaro 1920 en Pécsvárad (Hungara reĝlando), li mortis la 27-an de junio 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Gyenes studis en Belarta Akademio/Altlernejo inter 1941-1942 kaj 1945-1949, poste en Belarta Akademio Repin en Leningrado (1950-1953). Liaj plej gravaj instruistoj estis unue Ferenc Sidló, poste Pál Pátzay, fine Vsevolod Liŝev. En la Sovetunio li kandidatiĝis. En 1953 li fondis artiskolonion en Hódmezővásárhely. Inter 1953-1956 li instruis en la Belarta Altlernejo, inter 1956 kaj 1963 en Teknikuniversitato de Budapeŝto jam kiel docento. Inter 1955-1963 li vivis en Artistkolonio (Budapeŝto), sed ekde 1959 somere en Lovászpatona. Li ricevis premiojn en 1946 kaj 1956. Depost la socialismo kekaj skulptaĵoj estis movitaj al Memento Parko.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1953, 1966)
* Lovászpatona (1959, 1960)
* Pécsvárad (1965, 1967)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1953-1955, 1959, 1962, 1965)
* Arthalo Budapeŝto (1955, 1957)
* Hódmezővásárhely (1958, 1962)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Tamás Kosutány (Mosonmagyaróvár, 1957)Tamás Kosutány (Mosonmagyaróvár, 1957)
* Alegorio (Dunaújváros, 1952)Alegorio (Dunaújváros, 1952)
* József Kalamár (Memento Parko, 1957)József Kalamár (Memento Parko, 1957)
* János Hunyadi (Kalocsa)János Hunyadi (Kalocsa)
* Mór Jókai (Balatonfüred)Mór Jókai (Balatonfüred)
* Bertalan Pór (Budapeŝto)Bertalan Pór (Budapeŝto)
* Gyula KrúdyGyula Krúdy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622886
* GND: 139985670
* LCCN: no2012026778
* VIAF: 96691906
* ISNI: 0000 0000 7331 3690
* SUDOC: 17826265X
* ULAN: 500193662
* RKD: 340271
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Tekstaro de Esperanto** estas tekstaro (aŭ *korpuso*) de Esperanto, tio estas granda kolekto de tre diversaj tekstoj destinita al lingvistika esplorado pri Esperanto. En marto 2019, la Tekstaro de Esperanto enhavas tekstojn kun entute 9.159.328 vortoj.

Historio
--------

En 2002 Esperantic Studies Foundation (ESF) iniciatis projekton por starigi elektronikan lingvosciencan tekstaron de Esperanto. ESF kontraktis kun Bertilo Wennergren por plani kaj efektivigi la unuan projektofazon, kiu pretiĝis fine de aprilo 2003. Helpis al Bertilo Wennergren "Korpusa konsila komitato" konsistanta el Ilona Koutny, Jouko Lindstedt, Carlo Minnaja, Christopher Gledhill kaj Mauro La Torre.

En 2006 komenciĝis planado de Parola tekstaro de Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tekstaro de Esperanto
* Intervjuo pri la Tekstaro de Esperanto kun Bertilo Wennergren, en *Libera Folio*
**Tamás Kiss** [tamAŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Tamás** estis hungara arkitekto, urbanizisto.

Tamás Kiss naskiĝis la 19-an de marto 1936 en Iván.

Biografio
---------

Tamás Kiss frekventis gimnaziojn en Budapeŝto kaj Sopron, poste li faris diversajn laborojn (1954-1957). Li akiris arkitekturan diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1961, sed dum la studentaj jaroj li ankaŭ laboris en filmstudio. Post la diplomo li estis arkitekto en Zalaegerszeg, poste atelierestro (1969-1974), fine ĉefarkitekto de Zala. Intertempe en 1967 li edziĝis, baldaŭ 2 gefiloj naskiĝis. Inter 1977 kaj 1982 ili vivis en Debrecen, kie Tamás Kiss okupiĝis pri urboplanado. Inter 1982-1992 li laboris en Veszprém, poste li estis ministeria ĉefkonsilisto. Li pensiuliĝis en 1996, tamen li kaj lia edzino laboris plu en arkitekta firmao.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* restaŭradoj de popolaj domoj por subĉiela muzeo en Zalaegerszeg (1964)
* Y-formaj domoj en Tapolca (1969)

Elektitaj urbanizistaj projektoj
--------------------------------

* verdazona urboparto en Zalaegerszeg (1975)
* por la novaj urboj: Körmend, Lenti, Zalaszentgrót, Püspökladány, Mátészalka, Enying
* por loĝkolonioj en Nagykanizsa, Zalaegerszeg, Debrecen, Mátészalka, Veszprém (urbo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 688389
 |



* Popolaj domoj por subĉiela muzeo en Zalaegerszeg (1964)Popolaj domoj por subĉiela muzeo en Zalaegerszeg (1964)
* Verdazona urboparto en Zalaegerszeg (1975)Verdazona urboparto en Zalaegerszeg (1975)
* Y-formaj domoj en Tapolca (1969)Y-formaj domoj en Tapolca (1969)
**Tamás Kopasz** [tamAŝ kopas], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kopasz Tamás** estas hungara avangarda pentristo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Tamás Kopasz: Fém-Jelzés (pentraĵo, 1999)
Tamás Kopasz  naskiĝis la 26-an de julio 1958 en Szeged.

Biografio
---------

Tamás Kopasz akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1981. Lia ĉefinstruisto estis Simon Sarkantyu. Post siaj studoj li ofte havis stipendiojn (1987–1990, 1993, 1995–1996, 2003, 2005, 2006). En 1993 li fondis ekspoziciejon kaj gvidis ĝin ĝis 1999. Li instruis pentroarton en libera lernejo inter 1994-2009, en la somera periodo same instruis inter 1998-2005 en artistkolonio de Zebegény. Inter 2000-2011 li instruis en arta mezlernejo de Győr, ekde 2009 li estas docento de Pedagogia Altlernejo de Eger. Inter 2010-2014 li gvidis artistkolonion en Zalaegerszeg. Li kreas ankaŭ grafikaĵojn kaj skulptaĵojn, krome li agadas ankaŭ en la muziko. Li ricevis premiojn inter 1990-2015.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Szeged (1983. 1995)
* Budapeŝto (1985, 1994, 2004, 2014)
* Okcidenta Berlino (1987)
* Pécs (1999)
* Szentendre (2008)
* Eger (2012)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1982, 1988, 1993, 1997, 2001, 2007)
* Hódmezővásárhely (1983)
* Budapeŝto (1983, 1987, 1992, 2003, 2008, 2014)
* Prago (1984)
* Varsovio (1987)
* Eger (2000, 2014)
* Novjorko (2000)
* Moskvo (2005)
* Teherano (2012)

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* Kétszépzuhanás
* Fém-Jelzés (1999)
* Absztrakt kompozíció

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* ReneszánszReneszánsz
* J.S.Bach, BWV 80 No.1J.S.Bach, BWV 80 No.1


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613048
* GND: 1035842114
* VIAF: 304264294
* ISNI: 0000 0004 0993 2621
 |
**Tamás Kőszegi** [tamAŝ kOsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőszegi Tamás** estas hungara reĝisoro.

Tamás Kőszegi naskiĝis la 21-an de junio 1989 en Miskolc.

Biografio
---------

Tamás Kőszegi frekventis bazlernejon jam en Budapeŝto inter 1995-1999, poste li maturiĝis en gimnazio en 2007. Dum la mezlernejaj jaroj li praktikadis en ŝtata televizio. Li akiris bakalaŭron en Katolika Universitato Péter Pázmány en 2010, magistron en Scienca Universitato Loránd Eötvös post 3 jaroj. Intertempe en 2010 li finis kurson pri reĝisoraj kaj kameraista laboroj. Post siaj studoj li partoprenis en fondo de filma studio, kie li kreis reklamojn kaj mallongajn filmojn. Li ricevis premiojn inter 2005-2015.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *W - a hatodik napon* (animacio, 2007)
* *Béla Bá* (2008)
* *Vihar* (animacio, kunreĝisoro, 2014)
* *The Copyist* (mallonga filmo, 2016) (la unua filmo en la mondo pere de kopiilo)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva membiografio kun foto
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tamás Kőszegi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775672
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
nuntempa teritorio de la supragermanaj dialektoj: ruĝe la frankonaj dialektoj, blue la dialektoj de la bavara lingvo, verde tiuj de la alemana lingvo
La **supragermanaj dialektoj** - germane *Oberdeutsche Dialekte* - estas grupo de dialektoj de la germana lingvo en la sudo de la teritorio de Germanlingvio. Al la grupo apartenas la dialektoj de la frankona lingvo, parolata ne nur en la nordo de la federacia lando Bavario, krome tiuj de la bavara lingvo parolataj en la plejparto de Bavario, la plejparto de Aŭstrio kaj la regiono Sudtirolo kaj iuj pliaj regionetoj en norda Italio, kaj la variaĵoj de la alemana lingvo, parolataj en la germana federacia lando Baden-Virtembergo kaj la pleja oriento de Bavario, la aŭstra plej okcidenta federacia lando Vorarlberg, la germanlingva parto de Svislando (vidu la apartan artikolon pri la svisgermana lingvo kaj en la regiono Alzaco de okcidenta Francio. Krome al la grupo de supragermanaj dialektoj teorie apartenas la formortinta langobarda lingvo.

Vidu ankaŭ
----------

* vikipedia branĉo en la alemana lingvo
* vikipedia branĉo en la bavara lingvo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Supragermanaj dialektoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germanlingvaj informoj interalie pri la germanaj nuntempaj dialektoj
* atlaso pri la germana lingvo
**Cristovam Ricardo Cavalcanti BUARQUE** (naskiĝinta la 20-an de februaro 1944 en Recife, Brazilo) estas brazila politikisto, edukisto kaj profesoro, membro de la Demokrata Laborista Partio (PDT).

Diplomito pri Mekanika Inĝenierarto en 1966 ĉe la Federacia Universitato de Pernambuco, li en tiuj jaroj engaĝiĝis en la studenta movado kiel aktivulo de *Ação Popular* (Popola Agado), maldekstra grupo ligita al la katolika eklezio. Post la militista puĉo en 1964, li ekziliĝis en Francio, kie li doktoriĝis pri Ekonomiko ĉe Sorbonne en Parizo, 1973.

Li laboris ĉe Interamerika Banko por Disvolvado (BID) inter la jaroj 1973 kaj 1979, kun postenoj en Ekvadoro, Honduro kaj Usono. Li estis rektoro de UnB, Universitato de Braziljo, guberniestro de la brazila Federacia Distrikto, ministro pri edukado kaj nun (2009) estas senatano, por kio li ricevis la plej grandan voĉdonadon, kiun politikisto de la brazila Federacia Distrikto iam ricevis.

Aŭtoro de multaj libroj kaj artikoloj, li estis konsultisto de diversaj naciaj kaj internaciaj organizoj ligitaj al Unuiĝintaj Nacioj. Li prezidis la Packonsilion de UN kaj estas membro de Instituto pri Edukado de Unesko. En 1995 oni aljuĝis al li la prestiĝan brazilan Premion Jabuti pri Literaturo, branĉo Homaj Sciencoj. Lia intenco "fari revolucion per edukado" estas ideo komuna al gravaj brazilaj intelektuloj kiel Anísio Teixeira, Darcy Ribeiro kaj Paulo Freire.

Li estis kandidato al brazila prezidento en 2006 kaj atingis la kvaran lokon kun 2.538.834 voĉoj, 2,64% de la validaj voĉoj.

Leĝo-amendo pri instruado de Esperanto
--------------------------------------

En 2008 li prezentis al la brazila senato leĝoproponon pri amendo al la ĉefa federacia leĝo pri edukado. Se aprobita, oni permesos kaj instigos, laŭ la lokaj kondiĉoj kaj petoj, ke mezgradaj lernejoj instruu Esperanton; tio okazos post enkonduka fazo de ĉ. tri jaroj, do ekde proksimume 2012. En la pravigo li i.a. asertis, ke la lernado de tia lingvo estus konkreta antaŭenigo de la packulturo. En la komisiono pri kulturo la raportanto, senatano Marcelo Crivella, fine de 2008 rekomendis la akcepton de la amenda leĝpropono.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Teksto de la propono kun motivigo (pdf)  
Traduko[*rompita ligilo*] de la amenda leĝpropono kaj motivigo
2. ↑  Komisiona raporto de senatano Crivella

* Kategorio Cristovam Buarque en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 275878
* GND: 105629101X
* LCCN: n82048201
* VIAF: 73868143
* ISNI: 0000 0001 0915 2244
* SUDOC: 108916189
* BNF: 120302625
* BIBSYS: 90268566
 |
**Tamás Lőrincz** [tamAŝ lOrinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrincz Tamás** estas hungara luktisto, kvarfoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono. Lia frato estis Viktor Lőrincz.

Tamás Lőrincz naskiĝis la 20-an de decembro 1986 en Cegléd.

Biografio
---------

Tamás Lőrincz ricevis premiojn inter 2007-2021. Lia edzino naskis du gefilojn en 2017 kaj 2019.

### Sporta kariero

Tamás Lőrincz estis luktisto en klasik-stila luktado komence en sia naskiĝurbo, poste en ĉefurba sportklubo. Li atingis rezultojn en junularaj konkursoj eksterlande ekde 2002, post 4 jaroj li estis jam hungara ĉampiono. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008, Hungario en la Somera Olimpiko 2012, Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun ora kaj arĝenta medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 2019, la dua en 2017 kaj 2018. Lia plej konata trejnisto estis István Majoros. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2022.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816874
 |



* Portalo pri Biografio
**Swiss Travel System** estas komerca marko de biletoj de Svisaj Federaciaj Fervojoj proponataj al eksterlandaj turistoj. Ĉiuj biletoj estas ne transdoneblaj kaj dum kontrolo oni devas ĉiam montri ankaŭ personan identigilon.

Tipoj de biletoj
----------------

Ekzistas pluraj tipoj de biletoj.

### Swiss Pass

Bileto, kiu ebligas senliman vojaĝadon dum 4, 8, 15 aŭ 22 tagoj (aŭ eĉ por unu tuta monato) en multaj trajnoj, ŝipoj, busoj kaj ankaŭ en urba transporto (tramoj, trolebusoj, busoj, urbaj funikularoj). Samtempe ĝi donas senpagan aŭ rabatitan eniron en multaj muzeoj. Ĉiu, kiu aĉetas tiun ĉi bileton, povas samtempe uzi montarajn trajnojn aŭ busojn kaj telferojn kun rabato 50 % aŭ 25 % (por kelkaj ŝipoj estas ankaŭ rabato maksimume 50 %).
Eblas ĝin aĉeti por dua klaso aŭ por unua klaso. Por grupo de minimuje 2 homoj estas rabato 15 %.

#### Swiss Youth Pass

Versio de Swiss Pass por junuloj sub 26 jaroj kun rabato 25 %.

### Swiss Flexi Pass

Bileto, kun kiu oni povas elekti 3, 4, 5 aŭ 6 tagojn en unu monato kaj dum tiuj tagoj senlime vojaĝi. Inter la unua kaj lasta tagoj oni povas senlime aĉeti biletojn kun rabato 50 %. Eblas ĝin aĉeti por dua klaso aŭ por unua klaso. Ekzistas ankaŭ rabato por grupoj de minimuje 2 homoj - 15 %.

### Swiss Transfer Ticket

Bileto, kiu validas dum unu monato kaj oni povas kun ĝi vojaĝi de la landlimo aŭ de la flughaveno ĝis iu konkreta loko, ekzemple de vintra feriumado. Ĉiu el tiuj du vojaĝoj devas daŭri maksimume unu tagon kaj oni rajtas uzi nur la plej mallongan vojon. Eblas ĝin aĉeti por dua klaso aŭ por unua klaso. 

### Swiss Card

Funkcias simile kiel Swiss Transfer Ticket, sed aldone eblas inter la unua kaj lasta tagoj (maksimume dum unu monato) aĉeti senlime biletojn kun rabato 50 %.

### Swiss Half Fare Card

Tiu ĉi bileto validas maksimume unu monaton kaj ebligas dum unu monato aĉeti senlime biletoj kun rabato 50 %. Tiu ĉi bileto plej utilas por turistoj, kiuj ĉefe volas uzi montarajn trajnojn aŭ telferojn.

### Swiss Family Card

Oferto por familioj. Se la turisto vojaĝas ankaŭ siaj gefiloj sub 16 jaroj, gefiloj psote vojaĝas senpage. Kondiĉo estas ja havi senpagan dokumenton Swiss Family Card, en kiu estas la infanoj enskribitaj.

Interesaĵoj
-----------

Kun Swiss Pass biletoj eblas per buso viziti Liĥtenŝtejnon kaj trajne aŭ buse ankaŭ Italion.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
Surfacaj projekcioj de la ĉefaj organoj de la torso, uzante la vertebraron kaj la rip-aron kiel ĉefa referencpunktoj de la supraĵa anatomio.
**Anatomio de surfaco** (nomita ankaŭ **supraĵa anatomio** aŭ **laŭvida anatomio**) estas la studo de la eksteraj trajtoj aŭ surfaco de la korpo rilata al la anatomiaj elstaraĵoj de la korpo kun la projekcio de la organoj kaj elementoj enhavataj en la korpo mem. Temas pri anatomiaj trajtoj studeblaj per rigardo, sen neceso de dissekco.

Studo de la Universitato de Toronto trovis, ke la idealaj vizaĝaj proporcioj de Jessica Alba  estas proksimaj al la averaĝo de ĉiuj inaj profiloj.
Tiele, ĝi estas branĉo de la makroskopia anatomio, kun la endoskopia kaj radiologia anatomioj. La supraĵa anatomio estas priskriba scienco. Partikulare, en la okazo de la supraĵa anatomio de la homa korpo, temas pri la formo, proporcioj kaj referencpunktoj de la surfaco kiu korespondas al pli profundaj strukturoj kaŝitaj for el la vidatingo, ĉu senmove ĉu dummove.

Krome, la scienco pri la supraĵa anatomio inkludas la teoriojn kaj sistemojn de la proporcioj de la korpo kaj artaj kanonoj tiurilate. La studo de la supraĵa anatomio estas la bazo por reprezenti la homan korpon en la klasika arto.

Kelkaj falsaj sciencoj kiaj la fiziognomio, la frenologio kaj la kiromancio baziĝas sur la supraĵa anatomio.

Referencoj
----------

1. ↑  Seeley (2003) ĉap. 1 p.2
2. ↑   (2010) "New "Golden" Ratios for Facial Beauty", *Vision Research* **50** (2), p. 149–54. doi:10.1016/j.visres.2009.11.003.
3. ↑   (2013) "The golden ratio in facial symmetry", *Rhinology* **51** (1), p. 18–21. doi:10.4193/Rhino12.111.
4. ↑  Fiona Macrae. "Skin deep: Beautiful faces have Miss Average proportions", '**Daily Mail'**, 27a de Decembro 2009. Kontrolita 2011-07-31.
5. ↑  Standring (2008) Introduction, Anatomical nomenclature, p. 2

Literaturo
----------

* Drake, Richard; Vogl, A. Wayne; Mitchell, Adam W. M. (2009). Gray's Anatomy for Students (2a eld.). Elsevier Health Sciences. pp. 157–164, 311–320, 538–547, 686–694, 882–892, 1097–1110, 1514–1524. ISBN 9781437720556. Alirita la 2an de Novembro 2018.
* Seeley, Rod R.; Stephens, Trent D.; Tate, Philip (2002). Anatomy & physiology (6a eld.). McGraw & Hill. ISBN 978-0-07-235113-2.
* Standring, Susan (2008) Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice, 39a Eldono. ISBN 978-0-443-07168-3. Fotoj de homa supraĵa anatomio ĉe pp. 947, 1406-1410 Bildoj 56.3, 110.12, 110.13, 110.15, 110.22

Vidu ankaŭ
----------

* Anatomio
La **Stadiono *Geoffroy Guichard***, aŭ france *Stade Geoffroy-Guichard*, estas la plej granda stadiono en la urbo Sankta-Stefano (*Saint-Étienne*) de Francio: ekde la jaro 1998 ĝi povas gastigi 42 000 spektantojn dum futbalaj aŭ rugbeaj maĉoj. La stadiono estis inaŭgurita la 13-an de septembro 1931, kaj poste renovigita kaj ampleksigita en 1938, 1957, 1986, 1984 kaj 1998. Ĝi interalie gastigis matĉojn de la Eŭropa Futbala Ĉampionado 1984 kaj de la Futbala Mondpokalo 1998, kaj aktuale estas unu el dek eventejoj de la Eŭropa Futbala Ĉampionado 2016.

Kutime la stadiono gastigas la hejmajn matĉojn de la loka futbalklubo *AS Saint-Étienne*. Sian nomon la stadiono havas pro la komercisto *Geoffroy Guichard*, kiu fondis la vendejaron *Casino*. La futbalklubo origine estis sportejo por dungitoj de la vendeja ĉeno, kaj la stadiono situas sur tereno kiu antaŭ estis posedaĵo de la vendeja konzerno.

Krom futbalo, la stadiono kapablas enteni aliajn sportajn konkuradojn, kaj povas okazigi koncertojn kaj grandajn spektaklojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo pri la en 2016 renovigita stadiono (france)
* kompleta stadiona retejo (same france)

ekstera aspekto en 2013

* Kategorio Stadiono Geoffroy Guichard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tamás Molnár** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Tamás** estis hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto, orkestrestro).

Tamás Molnár naskiĝis la 2-an de decembro 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pri lernojaroj de Tamás Molnár plene mankas informoj. Li fondis ŝlagrorkestron jam en aĝo 14, kiu ekzistis ĝis 2015. En la sekva jaro li fondis similan, pli novan orkestron. Ekde 2008 li verkas ŝlagrotekstojn ankaŭ al aliaj kantistoj aŭ orkestroj. Kun la menciitaj orkestroj li ofte koncertis kaj iliaj registritan sonbendoj estis aŭedeblaj en radioj. Li ricevis muzikpremiojn ekde 2008.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Mennyország (2012, kun teksto)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Dobog a színpad
* Kötéltánc
* Viszlát

Lia libro
---------

* notacia libro pri la plej sukcesaj ŝlagroj (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tamás Molnár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654408
* VIAF: 287269944
 |
Ruĝe la elventa Suprenfluo.
**Suprenfluo** estas oceanografa fenomeno kiu implikas vento-movitan moviĝon de densa, pli malvarma, kaj kutime nutraĵ-riĉa akvo direkte al la oceana surfaco, anstataŭigante la pli varman, kutime nutraĵ-malplenigitan surfacan akvon. La pliigita havebleco en suprenfluaj regionoj kondukas al altaj niveloj de primara produktiveco kaj tiel de fiŝkaptado produktata. Ĉirkaŭ 25% el la totalaj tutmondaj maraj fiŝokaptaĵoj venas de kvin Suprenfluoj kiuj okupas nur 5% el la totala oceana areo.[1] Suprenfluoj kiuj estas movitaj de marbordaj fluoj aŭ diverĝado el malferma oceano havas la plej grandan efikon al plinutrantaj akvoj kaj tutmondaj fiŝkaptadaj rendimentoj.[1][2]

Mekanismoj
----------

Tipoj
-----

Variado
-------

Produktiveco
------------

Minacoj
-------

Vidu ankaŭ
----------

* Antarkta Konverĝareo

Notoj
-----

1. 1 2  Jennings, S. Kaiser, M.J. Reynolds, J.D. (2001) "Marine Fisheries Ecology." Oxford: Blackwell Science Ltd. ISBN 0-632-05098-5
2. ↑  Mann, K.H. Lazier, J.R.N. (2006) *Dynamics of Marine Ecosystems: Biological-Physical Interactions in the Oceans*. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. ISBN 1-4051-1118-6

]]
**Tamás Raj** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Raj Tamás** estis hungara ĉefrabeno, altlerneja instruisto.

Tamás Raj naskiĝis la 9-an de februaro 1940 en Budapeŝto, li mortis la 8-an de marto 2010 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Raj devenis el juda familio, kiu restis viva dum la holokaŭsto. Tamás Raj akiris diplomojn en Tutlanda Rabena Instituto en 1964 kaj en Universitato Attila József en 1968. Inter 1964-1970 li estis rabeno de Szeged, inter 1971 kaj 1985 li estis redaktoro en libroeldonejo en Budapeŝto, poste li denove estis rabeno, ekde 1996 jam ĉefrabeno. En tiu periodo li instruis en Universitato Janus Pannonius (1986-1991), Tutlanda Rabena Instituto (1986-1995) kaj Universitato de Miskolc (1991-1999). Depost kolapso de la socialismo li estis parlamenta deputito (1990-1994). Baldaŭ li estis eldonejestro ĝismorte. Li ricevis 2 premiojn. Li havis edzinon, kiu naskis plurfoje.

Elektitaj libroj
----------------

* *Budapest, a Dohány utcai zsinagóga* (1984)
* *Amit tudni kell a zsidóságról* (1995)
* *A héber betűk misztikája* (2006)
* *A kabbala tankönyve. Életmód és tudomány* (2016)

Liaj filmaj roloj
-----------------

* *Tutajosok* (1990)
* *Ébredés* (1995)
* *A napfény íze* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* Arkivigite je 2011-05-09 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tamás Raj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681812
* LCCN: nr91037841
* VIAF: 36955
* ISNI: 0000 0001 0854 4852
* SUDOC: 029181208
* BNF: 120861553
* BIBSYS: 4026743
* NKC: xx0015819
 |
**Syens** estas komunumo en la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 132 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Syens situas en la Vaŭda Mezlano, ĉe la bordo de la rivero Bressonne, alfluanto de Brojo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Syens kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,52 km², de kiuj 33,3% estas kovritaj de arbaro, 55,2% servas por agrikulturo kaj 11,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Syens limas en nordo al Rossenges, en nordoriento al Moudon, en oriento al Vuillens, en sudo al Vucherens, kaj en okcidento al Hermenches.

Trafiko
-------

Tra Syens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Ĝenevo. De ĝi en la vilaĝocentro de Syens deflankiĝas la kantona ĉefvojo n-ro 140 al Vevey. La plej proksima alveturejo al la sivsa aŭtovojo A9 situas proksimume 20 kilometrojn sude de la komunumo apud Chexbres. Pere de la laŭzana buslinio n-ro 62 de Moudon al Laŭzano la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 1018 kiel *Ciens*. Dum mezepoko Syens estis parto de Senjorujo, kiu konsistis el Syens, Bresonnaz kaj Rossenges. Sub la berna regado ek de 1536 Syens apartenis al la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio fariĝis distrikto kaj en la jaro 2006 surbaze de la administracia reformo de Kantono Vaŭdo estis integrita al la nova Distrikto Brojo-Vully.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Nicole Meystre-Schaeren*: *Syens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-07-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Syens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Syens

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Syens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo-Vully |
| --- |
| Avenches • Brenles • Bussy-sur-Moudon • Carrouge • Champtauroz • Chavannes-sur-Moudon • Chesalles-sur-Moudon • Chevroux • Corcelles-le-Jorat • Corcelles-près-Payerne • Cremin • Cudrefin • Curtilles • Dompierre • Faoug • Forel-sur-Lucens • Grandcour • Henniez • Hermenches • Lovatens • Lucens • Missy • Moudon • **Payerne** • Prévonloup • Ropraz • Rossenges • Sarzens • Syens • Trey • Treytorrens (Payerne) • Valbroye • Villars-le-Comte • Villarzel • Vucherens • Vulliens • Vully-les-Lacs |  |

 |
**Stadtwerke Essen AG** estas komunuma entrepreno de la urbo Essen, kiu provizas la urbanojn per gaso kaj akvo, malpurakvon same kiel tenas la urban havenon de Essen.

Ĝin antaŭis la gasproviza entrepreno *Essener Gasgesellschaft*, fondita la 30-an de januaro 1855, kaj la akvodistribuejo por la urbo Essen, kiu la 20-an de oktobro 1864 ekfunkciis. Per la kunligo de ĉi tiuj du entreprenoj marton de 1867 ekestis la nunaj *Stadtwerke* sub la nomo *Städtisches Gas- und Wasserwerk* [urba gas- kaj akvodistribuejo]. La iama akvodistribuejo de la urbo Essen apartenis ĝis fine de 2012 al la Itinero de la Industrikulturo.

Posedanto de la entrepreno estas nun je 51 elcentoj la urbaj provizejo kaj publiktrafika entrepreno *Essener Versorgungs- und Verkehrsgesellschaft mbH* (kiel 100-elcenta filio de la urbo) same kiel je 29 elcentoj al la elektroprovizejo *RWE Rheinland Westfalen Netz AG* kaj je 20 elcentoj al *Thüga*, plej granda urba kaj komunuma provizanto per akvo kaj energio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.trinkwasserverbundsystem.de


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453471
* LCCN: n93004644
* VIAF: 135554568
 |

51.4415637.00711Koordinatoj: 51° 26′ 30″ N, 7° 0′ 26″ O (mapo)
La **Stadiono *Pierre Mauroy***, aŭ france *Stade Pierre-Mauroy*, estas la plej granda stadiono en la metropola regiono Lille en Francio: ĝi povas gastigi iom pli ol 50 000 spektantojn dum futbalaj aŭ rugbeaj maĉoj. La stadiono situas en la municipo Villeneuve-d’Ascq kaj estis inaŭgurita je la 12-a de aŭgusto 2012. Sian nomon ĝi havas pro *Pierre Mauroy*, kiu preskaŭ tri jardekojn estis la ĉefurbestro de Lille.

Krom futbalo aŭ rugbeo, la stadiono kapablas enteni aliajn sportajn konkuradojn kaj okazigi koncertojn aŭ grandajn spektaklojn. Interalie ĝi ekde 2014 estas eventejo de la motorcikla konkuro *Supercross Paris-Bercy*, en 2014 okazigis la finalon de la tenisa ĉampionado *Davis Cup* kaj en 2015 la Eŭropan Korbopilkan Ĉampionadon. Inter la 10-a de junio kaj 10-a de julio 2016 ĝi estas unu el dek eventejoj de la Eŭropa Futbala Ĉampionado 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

la inaŭgura futbala matĉo en 2012

* Kategorio Stadiono Pierre-Mauroy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sur la vojo de Swann** (france *Du côté de chez Swann*) estas la unua parto de la verko de Marcel Proust, Reserĉe al la perdita tempo (*À la recherche du temps perdu*), publikigita en sep volumoj. Tiu unua volumo, *Du côté de chez Swann*, estis publikigita en 1913, fare de Grasset, post malakcepto fare de kelkaj eldonistoj.

La libro estas dividita siavice en tri partoj: nome ‘Combray’, kiu temas pri la infanaĝo kaj unua adolesko de la rakontisto, kies figuro estas tre ligita al tiu de la aŭtoro; ‘Amo de Swann’, kiu povas esti legata kiel sendependa verko, centrata en la amafero inter Charles Swann, rolulo rilata kun Combray kaj kun la alta socio de Parizo, kaj *cocotte* nomita Odette; kaj ‘Nomoj de lokoj: la nomo’, de tre interesa enhavo, kaj laŭforme tre proksima al proza poemo.

En la unua parto aperas unu el la plej famaj scenoj de la literaturo, kiam la rakontisto manĝas magdalenkukon trempitan en teo, kio malfermas serion de memoroj de infanaĝo.

Enhavo
------

La unuan libron enkondukas impresoj de duon-dorma animstato, kiam la rakontanto memoras diversajn ĉambrojn, en kiuj dum sia vivo li dormis. Ĝi poste priskribas lian infanaĝon dum ferioj en franca vilaĝo Combray, lian tiaman rilaton al la patrino kaj al aliaj familianoj, liajn unuajn legaĵojn, la vizitojn de Charles Swann, kiu ankaŭ havas tie someran domon.

(Sekvas la memstara romaneto "Unu amo de Swann", kiun oni ofte eldonas aparte. Ĝi retroiras al tempo antaŭ la naskiĝo de la rakontanto, kiam Charles Swann, art-amatoro kaj dando, enamiĝis al duonmonduma virino, Odette de Crécy. Por renkonti ŝin, li vizitas la burĝan rondon de gesinjoroj Verdurin, kie li aŭdas parton de la sonato de Vinteuil. Ĉi tiu muziko parte konsolas lin de lia amo, kiu pro lia ĵaluzo kaj pro la efektiva frivoleco de Odette lin malfeliĉigas.)

La rakontanto revas pri vojaĝoj al okcidenta Francio aŭ al Italio, ĉion imagante laŭ la loknomoj, sed pro malforta sano li restas en Parizo. Li ludas en la ĝardeno de Champs-élysées kaj ekkonas Gilberte-on, la filinon de Charles kaj Odette Swann, kiuj fine geedziĝis.

Notoj
-----

1. ↑   Schmid, M. (2014). Annick Bouillaguet, Brian G. Rogers, eld. Dictionnaire Marcel Proust, ‘Du côté de chez Swann’ (en franca). Parizo: Champion Classiques. p. 316.
2. ↑  Marcel Proust, Por el lado de Swann

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Sur la Vojo de Svan"

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVerkoj de Marcel Proust |
| --- |
| *Reserĉe al la perdita tempo* | 
* *Sur la vojo de Swann*
* *En ombro de florantaj junulinoj*
* *La vojo de Guermantes*
* *Sodomo kaj Gomoro*
* *La kaptitino*
* *Albertine disparue*
* *Tempo retrovita*
 |
| Romanoj kaj eseoj | 
* *Plezuroj kaj tagoj*
* *Pastiĉoj kaj artikoloj*
* *Kontraŭ Sainte-Beuve*
* *Jean Santeuil*
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795032
* GND: 4231368-5
* LCCN: no2014089266
* VIAF: 316309707
* SUDOC: 028230469
* BNF: 12010842s
* NLA: 35766339
* BNE: XX3384462
 |