recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la antikva plukinstrumento **liro**. Aparte de tio ekzistas moderna greka popolmuzika arĉinstrumento, kiu ankaŭ nomatas Liro, kaj krome ekzistas kromaj signifoj de la vorto Liro. |

Apolono kun liro
La antikva kordinstrumento **liro** (greke lύρα) originas el la 9-a jarcento a.K.. Kontraste al la citro, kun kiu ĝi parencas kaj foje malfacile diferencigeblas, ĝi tendence pli malgrandas kaj ne havas "piedon" (bazon) por mem stari, se ne ludate. La nombro de kordoj de la liro ŝanĝiĝis dum la jarcentoj de komence 3 ĝis 4 al poste 7 aŭ malofte 8 kordoj.

Liroj ekzistis en du diversaj konstrumanieroj:

* La "ĥelis" aŭ "testuda liro" havis sonkorpon en formo de testuda karapaco kaj brakojn en la formo de kapraj kornoj.
* La "barbitos" havis longajn, supre proksimiĝantajn brakojn kaj precipe ludiĝis fare de proksimuloj de la dio Dionizo, ekzemple de satirusoj.

La liro en antikva Grekio konsideriĝis inventaĵo de la dio Hermeso, kiu donacis ĝin al sia dia frato Apolono. En la helenismo ĝi estis simbolo de la poetoj kaj filozofoj, el kio poste ekestis la vorto "liriko".

El la antikvaj muzikiloj liro kaj citro poste ekestis diversaj formoj de harpoj. Ambaŭ muzikilojn, kaj liro kaj citro, do eblas konsideri "pra-harpo".

En la nuntempa popola muziko de Grekio kaj Dalmatio oni donis la nomon liro al arĉinstrumento, iom simila al violino, kun 3 aŭ 4 kordoj. Dum la muzikado la instrumento ne teniĝas kiel violino inter mandiblo, ŝultro kaj mano: aŭ la sonkorpo de la moderna liro ripozas sur la femuroj de la sidanta muzikisto, dum la instrumenta "kolo" troviĝas apud la kolo de la muzikisto, aŭ la instrumento kuŝas sur la femuroj kaj la instrumenta "kolo" montras flanken. Dum la antikvan liron oni sonigis per plukado de la kordoj, la modernan nomparencon - kiel klare indikas la kategorio arĉinstrumento - oni sonigas per muzikila arĉo.

Referencoj
----------

1. ↑   Datumbazo de kordinstrumentoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Liro (muzikilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝo anglalingva kun multaj bildoj diferenciga inter antikva liro, antikva citro (kithara), inter "barbitos" kaj "forminks"
* ampleksa germanlingva paĝo pri muzikiloj de antikva Grekio
Koordinatoj: 50° 08′ 08″ N 16° 34′ 20″ O﻿ / ﻿50.13556 °N, 16.57222 °O﻿ / 50.13556; 16.57222 (mapo)

Landa pordego kaj ŝtona ponto
**Landa pordego** (ĉeĥe: *Zemská brána*) estas naturrezervejo situanta en Ĉeĥio en Orlica montaro, en katastro de municipoj Klášterec nad Orlicí kaj Bartošovice v Orlických horách. La naturrezervejo troviĝas en ambaŭ bordoj de rivero Divoká Orlice, kiu fontas en Pollando proksime de ŝtatlimo al Ĉeĥio. Proksimume post 2 kilometroj ĝi alkroĉas sin al la ŝtatlimo, kiun ĝi postsekvas proksimume 25 km. En loko, kie enfluas en ĝin rivereto *Ruĝa rojo* (ĉeĥe Červený potok) (proksime de vilaĝo Čihák), ĝi forlasas la ŝtatlimon kaj preskaŭ perpendikle al devena direkto ĝi turniĝas al la enlando. Tiu ĉi sektoro estas proksimume 2 km longa kaj ĝi finas senpere en limo de la natur-rezervejo. La fluo de Divoká Orlice daŭrigas de tie al sudo. Ĝuste tiu ĉi sektoro portas trafan nomon Landa Pordego. Geologian fundon ĉi tie kreas migmatitoj kaj ortoruloj, kiuj atingas longecon 20 m. La plej monumenta estas tute perpendikla rokmuro, kiu en longeco de kelke da centoj da metroj tiriĝas ekde ŝtonponto el la jaro 1900 al ***Pašerácká louka (Kontrabandista herbejo)***, kie estas 8 m alta ***Pašerácká skála (Kontrabandista roko)***. La tuta teritorio estas arbarkovrita, nur escepte troviĝas malgrandaj herbejoj. La teritorio estas alirebla por turistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Orlica montaro
* Čihák

Fotogalerio
-----------

* Vido el ponto de Landa pordego al Divoká OrliceVido el ponto de Landa pordego al Divoká Orlice
* Kontrabandista pontetoKontrabandista ponteto
* Suda rando de la natura rezervejoSuda rando de la natura rezervejo
* Landa pordegoLanda pordego
* Landa pordegoLanda pordego
* Landa pordegoLanda pordego


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Büron-Bad Knutwil (stacidomo) kaj St. Erhard-Knutwil (stacidomo). |


**Knutwil** estas komunumo en la distrikto Sursee en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1697 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Knutwil situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Suro. La komunumo Knutwil konsistas el la partoj Bad Knutwil, Eriswil, Hitzligen, Knutwil-Dorf, Sankt-Erhard, Schaubern kaj Wolen. Sankt-Erhard situas ĉe la suda bordo de la Lago de Mauensee.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,74 km², de kiuj 20,0% estas kovritaj de arbaro, 69,0% servas por agrikulturo kaj 10,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Knutwil limas en nordo al Triengen, en nordoriento al Büron, en oriento al Geuensee, en sudoriento al Sursee, en sudo al Mauensee, kaj en oriento al Dagmersellen.

Trafiko
-------

La stacidomo St. Erhard-Knutwil situas for de la centro de Knutwil inter Mauensee kaj Sankt-Erhard. La vilaĝoj mem atingeblas per la buslinio de Sursee al Uffikon dumtage kaj dumnokte per laŭmenda buso. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2, kiu pasas tra la teritorio de la komunumo, troviĝas sudoriente en Sursee en distanco de 9 kilometroj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Knutwil datiĝas el la jaro 1050 kiel *Gnuthwilare*.

Dum mezepoko la alta jurisdikcio apartenis al la Habsburgoj kaj la malalta al ties vasaloj, la senjoroj de Froburgo. Grafo *Hartmann de Froburgo* vendis en 1280 la privilegiojn de la Froburgoj al *Markwart de Ifenthal*, kiu ilin donacis en la sama jaro al la Abatejo de Zofingo. En la jaro 1407 la urbo Lucerno aĉetis la altan jurisdikcion de la Habsburgoj, kaj en la jaro 1579 Lucerno akiris en la kadro de tereninterŝango inter Berno kaj la Monaĥejo Sankt-Urbano ankaŭ la malaltan jurisdikcion. La urbo Lucerno tiam kreis la kamparvoktejon Knutwil, al kiu siatempe apartenis ankaŭ la hodiaŭa komunumo Mauensee. Per la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la lucernaj kamparvoktejoj estis dissovitaj. Dum kvin jaroj Knutwil nun apartenis al la helveta distrikto Sursee, kiu fariĝs en 1803 ofica distrikto de Kantono Lucerno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo sur la kantona retejo Arkivigite je 2005-05-26 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Büron-Bad Knutwil (stacidomo)
* St. Erhard-Knutwil (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Knutwil
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo Arkivigite je 2005-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Knutwil en la Historia Leksikono de Svislando

| Distrikto Sursee |
| --- |
|  |  |
| Beromünster - Büron - Buttisholz - Eich - Geuensee - Grosswangen - Hildisrieden - Knutwil - Mauensee - Neudorf - Neuenkirch - Nottwil - Oberkirch - Pfeffikon - Rickenbach - Ruswil - Schenkon - Schlierbach - Sempach - Sursee - Triengen - Wolhusen

* Kategorio Knutwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 321416
* GND: 4197528-5
* LCCN: n85278679
* VIAF: 129931902
 |

 |
Koordinatoj: 50° 46′ 10″ N 14° 29′ 05″ O﻿ / ﻿50.76944 °N, 14.48472 °O﻿ / 50.76944; 14.48472 (mapo)

**Panská skála** (germane: *Herrnhausfelsen*) estas nacia naturmemorindaĵo, geologia loko, sur kiu troviĝas *ŝtona orgeno* estiĝinta pro kolona malligiteco de bazalto dum solidigado de magmo. Panská skála troviĝas sur teritorio de vilaĝo Prácheň.

Historio
--------

Estiĝo de Panská skála estas kunigita kun kunpuŝiĝo de kontinenta afrika litosfera plato en la eŭropan, kio gvidis en mezozoiko kaj terciaro al alpa orogenezo kaj reaktivigado de vulkanismo en tiu ĉi regiono influe de estiĝo de novaj rompiĝoj. Tra tiuj ĉi ropiĝoj povis denove flui magmo al la surfaco. En regiono de Panská skála supren premiĝis proksimume antaŭ 30 milionoj da jaroj magmo de bazalta konsisto, sed kiu restis en diatremo aŭ alkonduka kanalo kaj neniam ĝi venis sur surfacon. La malliberigita magmo komenciĝis tre malrapide malvarmiĝi, per kio komencis estiĝi tipa malligiteco, kiun eblas hodiaŭ observi.

Uzo en filmo
------------

Ekzistadon de la memorindaĵo estis popularigita per ĉeĥa fabela filmo Pyšná princezna el la jaro 1952.
Ankaŭ dum filmado de franca filmo pri sorĉisto Merlin en la jaro 2011. Urbo Kamenický Šenov akiris kiel donaco parton de kulisoj, kiuj estis konsisto de sorĉa enirejo - en Panská skála. Ankaŭ ĝi estas kaptita en muzikaĵo de Paulie Garand – Zázrak. Ĝi aperis ankaŭ en ĉeĥa filmo Hodinářův učeň el la jaro 2020.

Pluaj fotoj
-----------

* Panská skálaPanská skála
* Panská skálaPanská skála
* Panská skálaPanská skála
* Panská skálaPanská skála
* Vido el Panská skálaVido el Panská skála

Panoramoj
---------

Naturmemorindaĵo Panská skálaNaturmemorindaĵo Panská skála
Naturmemorindaĵo Panská skálaNaturmemorindaĵo Panská skála

Ĉirkaŭaĵo
---------

* Roka teatro Prysk
Koordinatoj: 49° 40′ 05″ N 16° 54′ 38″ O﻿ / ﻿49.66806 °N, 16.91056 °O﻿ / 49.66806; 16.91056 (mapo)

**Špraněk** estas nacia naturrezervejo en Ĉeĥio kun registra numero 440 situanta proksime de municipo Luká en distrikto Olomouc. La regionon administras Agentejo de protekto de la naturo kaj pejzaĝo de Ĉeĥio - regiona laborejo Olomouc.

Kaŭzo de la protekto
--------------------

La kaŭzo de la protekto estas karsta teritorio kun kavernoj kun riĉa ornamaĵo (parto de karsto de Javoříčko), en kiu troviĝas kavernoj en Javoříčko.

Historio
--------

En la jaro 2013 okazis reproklamo de la nacia naturrezervejo, kiam estis pligrandigita areo de la protektita teritorio rilate al kreskanta ekkono pri apero de karstaj formacioj.

Pluaj fotoj
-----------

* Eksa vojo al la kavernojEksa vojo al la kavernoj
* Vido de orientoVido de oriento
* Vido de nordoVido de nordo
* Turisma markigo interne de NNRTurisma markigo interne de NNR
* Kalkoŝtonaj rokojKalkoŝtonaj rokoj
* DolinoDolino
* Zona markigo de la protektita teritorio, tabuloj kaj turisma markigoZona markigo de la protektita teritorio, tabuloj kaj turisma markigo

### Panoramo

Panorama vido al nacia naturrezervejo Špraněk el vojo inter Javoříčko kaj BřezinaPanorama vido al nacia naturrezervejo Špraněk el vojo inter Javoříčko kaj Březina
Teoctist Arăpașu
**Teoctist ARĂPAȘU** (naskiĝis la 7-an de februaro 1915 en Tocileni, distrikto Botoșani; mortis la 30-an de julio 2007 en Bukareŝto) estis rumana episkopo. De 1986 ĝis sia morto li estis la kvina patriarĥo de la Rumana Ortodoksa Eklezio.

Li naskiĝis kiel deka infano de la Arăpașu-familio. Li iĝis monaĥo jam en aĝo de 13 jaroj en la Vorona-monaĥejo, iĝis membro de la ortodoksaj monaĥoj en aŭgusto de 1935. Li ekstudis en 1940 en la Bukareŝta Teologia Universitato, kiun li finis en 1945 kun la noto *magna cum laude.* Li servis ekde 1945 en la katedralo de Iași kiel pastro. Li iĝis komence episkopa helpanto (1950–1962), poste episkopo de Arad (1962–1973), ĉefepiskopo de Craiova kaj metropolito de Oltenio (1973–1977), episkopo de Iași, metropolito de Moldvo kaj Suceava (1977–1986). Dumtempe li akiris diplomon pri filozofio en Universitato de Iași. Li estis elektita en 1986 – post la morto de Iustin Moisescu – episkopo de Bukareŝto, metropolito de Valaĥio kaj Dobruĝo, ĉefo de la Rumana Ortodoksa eklezio.

Agado
-----

Oni diskutis lian agadon, ĉar Teoctist kaj lia eklezio plenumis dezirojn de la Ceaușescu-reĝimo, ili laŭris la diktatoron. En 1989, li por mallonga tempo retiriĝis, sed baldaŭ reokupis la oficon. Li – kiel teologa studento – en 1941 partoprenis en detruado de sinagogo en Bukareŝto, en strato Antim (Ronetti-Roman).

Li konservis unuecon de la eklezio, riĉigis ĝin per 400 novaj monaĥejoj kaj 2000 preĝejoj. Li persone estis malferma al la ekumenismo, li unuafoje invitis papon Johanon Paŭlon la 2-an (1999) kaj li mem preĝis komune kun li en 2002, en Romo. Li estis multfoje distingita.

Li mortis pro koratako.

* Kategorio Teoctist Arăpașu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 213172
* GND: 118015192
* LCCN: nb2008008745
* VIAF: 79207203
* ISNI: 0000000083969888
* SUDOC: 244348006
* BNF: 150710743
 |
La **Premio Diana Aitai** estas esperanto-movada premio, kiun starigis UEA el fondaĵo per donaco de la estona esperantisto Peeter Aitai omaĝe al la memoro de lia filino Diana, kiu forpasis 22-jaraĝa en akcidento. La premio celas rekoni kaj kuraĝigi la plej junan aktivan anon de la Internacia Koruso en Universala Kongreso de Esperanto laŭ la rekomendo de ĝia dirigento. Diana Aitai mem estis korusano en la UK-oj de Roterdamo (2008) kaj Bjalistoko (2009).

En julio 2012, la premio unuafoje atribuiĝis, al la 22-jaraĝa ĉino Zhao Wenqi, studento de filozofio en la urbo Harbin. En julio 2013, la honorigo estis duafoje atribuita, al la finna esperantistino Siru Laine, kiu studis en Islando, ne nur kantis en la Internacia Koruso de la tiujara Universala Kongreso en Rejkjaviko, sed krome estis membro de la Loka Kongresa Komitato, helpis kiel interpretisto kaj ĉiĉerono, kaj dum la UK instruis la islandan lingvon en la kadro de "la Islanda Eksprese".

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo "La unua premio Diana Aitai al Zhao Wenqi" en aŭgusto 2012 en la retejo de Arkivigite je 2013-05-14 per la retarkivo Wayback Machine Ĉina Radio Internacia
2. ↑  artikolo "Premio Diana Aitai al Siru Laine "en julio 2013 en la retejo Libera Folio
**Arun Manilal Gandhi** (naskiĝis en 1934 en Sud-Afriko - 2-an de majo 2023) estis barata-usona socipolitika aktivulo. Li estas la kvina nepo de la renoma pacaktivulo Mahatmo Gandhi**.** Arun Manial Gandhi estas emerita ĵurnalisto, kiu laboris por la Times of India dum 30 jaroj. Li estas senlaca aktivulo pri paco, konfliktosolvado kaj  rajtoj de enkarceruloj.

Li konsideras sin mem hinduo esprimante universalismajn vidpunktojn.

Arun Gandhi proksime kunlaboris kun kristanaj pastroj kaj liaj filozofiaj ideoj estas forte influitaj de budaismaj, hinduaj, islamaj kaj kristanaj ideoj.

En 2003 Arun Gandhi estis unu el la subskribintoj de *Humanismo kaj Ties Aspiroj* (Humanista Manifesta III).

En 1996, li kunfondis la *Season for Nonviolence* (Sezono por Senperforto) kiel ĉiujara festado de la filozofioj kaj vivoj de Mohandas Gandhi kaj Martin Luther King. Li ankaŭ fondis la Gandhi Tutmondan Edukan Centron. Depost 2016 li loĝas en Novjorko.

Gandhi faris multajn prelegojn pri neperforto en multaj landoj. Dum sia rondvojaĝo al Israelo, li instigis la palestinanojn rezisti israelan okupadon pace por certigi sian liberecon. En aŭgusto 2004, Gandhi proponis al la palestina parlamento pacan marŝon de 50 000 rifuĝintoj trans la rivero Jordano por reveni al sia hejmo, kaj diris, ke parlamentanoj devas konduki la vojon. Gandhi ankaŭ asertis, ke la sorto de palestinanoj estas dekoble pli malbona ol tiu de nigruloj estis dum la sudafrika apartismo. Li demandis: "Kio okazos? Eble la israela armeo mortpafos kaj mortigos plurajn. Ili eble mortigos 100. Ili eble mortigos 200 virojn, virinojn kaj infanojn. Kaj tio ŝokus la mondon. La mondo leviĝos kaj diros, 'Kio okazas?'

Li verkis libron kiun oni jam tradukis en almenaŭ 30 lingvoj: "*The Gift of Anger: And Other Lessons From My Grandfather Mahatma Gandhi*" (La donaco de kolero kaj aliaj lecionoj de mia avo Mahatmo Gandhi).

Vidu ankaŭ
----------

* Mahatmo Gandhi
* Israela-palestina konflikto
* Listo de paco-aktivuloj (angla vikipedio)

Ekstera ligilo
--------------

(en) Gandhi Worldwide Education Institute

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Gandhi Legacy & Development Tour*, la 5-an de marto 2015
2. ↑  Arun Gandhi reaches beyond Hindu religious traditions
3. ↑   Human Manifesto III Signers, la 8-an de majo 2018.
4. ↑  (en) Housden, R. (1999) *Sacred America: The emerging spirit of the people.* Simon & Schuster. paĝo 201.
5. ↑  (en) Morrissey, M.M. (2003) *New Thought: A Practical Spirituality.* Penguin.
6. ↑  (en) *Gandhi Worldwide Education Institute*
7. ↑  (en) Hewitt, Scott, "*Gandhi’s grandson urges change from within*", The Columbian, la 18-an de januaro 2015.
8. ↑  (en) "*March home, urges Gandhi grandson*" ('marŝu hejmen' instigis la nepo de Gandhi), la 31-an de aŭgusto 2004.

* Kategorio Arun Manilal Gandhi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672994
* GND: 121036375
* LCCN: n85047852
* VIAF: 14804098
* ISNI: 0000000121215148
* SUDOC: 059224134
* BNF: 121269646
* NLA: 58981115
* NKC: xx0225758
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Hazarda** aŭ **senintenca esperantaĵo** estas identigita kiam esperantisto neplanite renkontas elmontritan skribitan signon, varnomon aŭ markon en la neesperanta, do nacia lingva, publika spaco, kaj tiu nomo ankaŭ havas sencon en esperanto, verŝajne neintence de la skribinto kaj la montranto. Kutime la esperantaĵo temas pri unuvorta okazaĵo, kiu povas representas sin en ajna gramatika kazo.

Eble ĉar komerco kaj merkatiko ĝenerale emas uzi pli facile legeblajn nomojn al iliaj varoj, por pli bone identigi kaj vendi ilin, tial la nomo hazarde estas trafita kun senco en esperanto. La fakto ke multe de la esperantlingvaj radikoj jam devenas de internacia vortprovizo, kaj ke la prefiksoj kaj sufiksoj estas pleparte mallongaj kaj trafantaj al la orelo, tial la laŭvorta lingva kolizio, iom kiel ĉe falsaj amikoj, okazas sufiĉe ofte. Inter internaciaj varmarkoj kun signifo en Esperanto mencieblas sportaj varoj Beko kaj Leki, japanaj dolĉaĵoj Peko, sveda kafo Fika, aŭtomodeloj Baleno, Terrano, Montero, ktp. kaj cent aliaj.

La naturo de esperanta vortfarado havi sinsekvajn kunmetaĵojn de konsonanto kaj vokalo ankaŭ donas trafan valoron al la vortprovizo de komercaj nomoj, kiuj intence estas trafaj kaj facile prononceblaj.

Kontraste kelkajn fojojn, negocistoj trafas por siaj varoj intence serĉitajn kaj trovitajn esperantlingvajn vortojn, eĉ se ili mem estas nek esperantistoj nek esperantoparolantoj. Foje eĉ la internacia vorto "esperanto" mem estas uzata kun la intenco aludi al internacieco, interkulturo, toleremo ktp.

En esperanto kulturo oni emas celebri tiujn okazaĵojn, eble kiel sekreta varbado al la lingvo, aŭ simple kiel ridetigaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Senintencaj esperantaĵoj Arkivigite je 2021-07-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Hazardaj esperantaĵoj
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Neuenhof |

Pri la komunumo
---------------

 **Neuenhof** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 7998 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Preĝejo de Neuenhof
Neuenhof situas sude de la distriktĉefurbo Baden, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas, ĉe la sudokcidenta bordo de la rivero Limato kaj la orienta deklivo de la montoĉeno *Heitersberg*. La svisa aŭtovojo A1 tranĉas la komunumon al du partoj.

La teritorio de la komunumo entendiĝas sur areo de 5,37 km², de kiuj 2,77 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,42 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas en alteco de 702 m s.m. sur la kresto de Heitersberg, la plej malalta punkto ĉe la brodo de Limato je alteco de 360 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Neuenhof limas en nordo al Vetingo, en nordoriento al Würenlos, en sudoriento al Killwangen, en sudokcidento al Oberrohrdorf, en okcidento al Fislisbach, kaj en nordokcdento al Baden.

Trafiko
-------

Ek de 1990 Neuenhof disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Baden al Zuriko kaj estas servata de la regiona trajnlinio S12. Krome la komunumo estas konektita al la loka busreto de la regiono Baden.

La komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu pasas meze tra la ĝi, kaj pasas tra ĝi ankaŭ la kantona ĉefvojo de Baden al Zuriko.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Neuenhof datiĝas el la jaro 1393 kiel *ob dem nuiwem Hof*. 

En mezepoko Neuenhof troviĝis sub habsburga regado. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Neuenhof estis atribuita al la voktejo Vetingo de la Grafejo Baden. Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio Argovio estis kun helpo de francaj trupoj liberigita de la ĵurkomunuma servuteco, Neuenhof dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la restaŭracio de la jaro 1803 Neuenhof fariĝis komunumo de la distrikto Baden en la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Neuenhof
* Neuenhof (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Neuenhof
* Neuenhof en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Neuenhof AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Baden |
| --- |
| **Baden** • Bellikon • Bergdietikon • Birmenstorf • Ehrendingen • Ennetbaden • Fislisbach • Freienwil • Gebenstorf • Killwangen • Künten • Mellingen • Mägenwil • Neuenhof • Niederrohrdorf • Oberrohrdorf • Obersiggenthal • Remetschwil • Spreitenbach • Stetten • Turgi • Untersiggenthal • Vetingo • Wohlenschwil • Würenlingen • Würenlos |  |

 |
**Dirija** (arabe: الدِرْعِيّة), (aliaj internaciaj nomformoj estas *Diriyah, Dereyeh, Dariyya*) estas urbo kaj gubernio en Saud-Arabio, situanta ĉe la nordokcidenta periferio de la saud-arabia ĉefurbo, Rijado. Dirija estis la origina hejmo de la saud-arabia reĝa familio, kaj funkciis kiel la ĉefurbo de la Emirlando de Dirija sub la unua saud-arabia dinastio de 1727 ĝis 1818. Hodiaŭ, la urbo estas la sidejo de la Gubernio Dirija - kiu ankaŭ inkludas la vilaĝojn de Uyayna, Jubayla kaj Al-Ammariyyah, inter aliaj - kaj estas parto de Provinco Rijado. La distrikto Turaif, la unua ĉefurbo de saudaraboj en Dirija, estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 2010. La aranĝo de la urbo mem povas esti facile studita en la Nacia Muzeo de Saud-Arabio kun la helpo de grandskala detala modelo de la urbo prezentita tie. Dirija ankaŭ gastigas la aŭtomobilan konkurson Dirija ePrix de la Formulo E.

Situo
-----

La ruinoj de la malnova grandurbo de Dirija situas ambaŭflanke de la mallarĝa valo konata kiel Uedo Hanifa, kiu daŭras suden tra Rijado kaj pretere. Konsistante preskaŭ tute el adobaj strukturoj, la ruinoj estas dividitaj en tri distriktojn, Ghussaibah, Al-Mulaybeed kaj Turaif situante pinte de montetoj preteratentantaj la valon. El la tri, Turaif estas la plej alta, kaj ĝia fundo estas facile atingebla por turistoj perpiede. Parto de la urbomuro, kuranta laŭ la randoj de la ŭedo kaj ankaŭ farita el adobo, daŭre pluekzistas kune kun kelkaj malaltaj observaj turoj. La moderna grandurbo estas konstruita en pli malalta altitudo ĉe la piedo de la monteto sur kiu Turaif situas. Al la nordo de la urbo, ene de la valo, estas kelkaj ĝardenoj, palmo-arbaretoj, malgrandaj bienoj kaj biendomoj. Digo konata kiel Al-Ilb situas pli norde.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860273
* GND: 4560305-4
* LCCN: n78078677
* VIAF: 128986655
 |

Dosiero:Urboj de Sauda Arabio
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Andapa** (malagase: *kaominina*) estas urbo en la nordoriento de Madagaskaro. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma andapa distrikto. La distrikto estas parto de la Sava regiono (*Sambava-Vohémar-Andapa*) en la provinco Antsiranana. Andapa estas ĉirkaŭita de montetoj kaj montoj, la tieaj domoj el lignaĵoj kaj brikoj formas interplektiĝantajn loĝejojn meze de la rizkampoj kaj provizas apartan ĉarmon al la urbo.

Etimologio
----------

La nomo de la urbo Andapa signifas «en la palaco» kiu estas unu el la rizgrenejoj de Malagasio

Historio
--------

Andapa originas el vulkano, kiu transformiĝis en lagon kaj poste en marĉoj dum la alveno de la unuaj loĝantoj tie en la 19a jarcento.

La unuaj spuroj de la francaj koloniigantoj aperis nur en 1910-1920. La plimulto de ili, el Reunio, establiĝis tie por starigi firmaojn pri agrikulturo, ĉefe pri kultivado de kafo, vanilo kaj aliaj eksportindaĵo. Por tiuj celoj tuta parto de la arbaroj estis kulturebligitaj.

Loĝantaro
---------

La urbo havis 27 618 loĝantojn en 2001. Ĉirkaŭ 88% de ĝiaj loĝantoj estas farmistoj kaj la ĉefaj varoj krom rizo, estas faboj, tomatoj kaj vanilo.

Klimato
-------

La mikroklimato, malpli pluvema kaj pli freŝa je la marbordo, la eksterordinara fekundeco de riĉe ŝlima baseno alportas vivkomforton.

Ekologio
--------

De pluraj jardekoj, la arbara areo etiĝas kaŭze de la demografia premo kaj de la peza heredaĵo de la kultivado sur bruligita grundo, profunde ankrita tradicio, kiu estas malfacile forigebla. Tamen, la protektitaj areoj kiel la nacia parko de Marojejy (je 40 km de Andapa), la speciala naturrezervejo de la suda Anjanaharibe kie vivas la *propithecus diadema candidus*, unu el la plej minacataj specioj en la mondo, la koridoro de Betaolana kaj ankaŭ la futura granda projekto de Makira iom pli sude devas ebligi la konservadon de eksterordinara spuro ekologia. La regiono ja havas biodiversecon kun rara komplekseco kaj diverseco.

### Monda heredaĵo de Unesko

La parko de Marojejy estis antaŭe rezervita nur al sciencaj esploristoj sed de 1998, ĝi alireblas al turistoj. Klasifikita kiel monda heredaĵo de UNESKO, la parko de Marojejy estas unika loko en la mondo: tropikaj arbaroj , plantaĵoj kaj bestoj nenie videblaj aliloke en la mondo. Situata en la nordoriento de Malagasio, inter la urboj de Andapa kaj Sambava, la nacia parko de Marojejy etendiĝas sur 55.885 ha kaj protektas la tuton de la montaro de Marojejy.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) "ILO census data". Cornell University. 2002.
2. 1 2  (eo) Panoramo de la granda insulo, n-ro 3, 2024, p. 17, eldonita en Malagasio.

Vidu ankaŭ
----------

Madagaskaro
La **Dekjara Kampanjo** (*Ten Year World Crusade*, 1953-1963) estis lanĉita de *Shoghi Effendi* por kiel bone organizita ekspansio de la Bahaa Kredo tra la tuta mondo. Li urĝe kaj insiste alvokis ĉiujn bahaanojn, precipe persajn kaj usonajn, multnombre disiri tra la tuta mondo kiel pioniroj cele al pli vasta diskonigo kaj pli firma disvolviĝo de la Kredo.

En siaj mesaĝoj al la bahaa mondo *Shoghi Effendi* listigis  la celojn de tiu "Dekjara Kampanjo", inter kiuj la kvar ĉefaj estis :

* la pluevoluigo de la institucioj de la Bahaa Mondcentro;
* la firmigo de la Kredo en la dek-du landoj, kie ĝi ĝis tiam estis jam bone establiĝinta;
* la firmigo de la Kredo en la aliaj teritorioj, kie oni jam konigis ĝin;
* la diskonigo de la Kredo al ĉiuj aliaj landoj kaj teritorioj "ankoraŭ netuŝitaj" tra la tuta mondo.

Antaŭ la kompletiĝo de tiu plano *Shoghi Effendi* neatendite mortis la 4an de novembro 1957 kaj la Manoj de la Afero daŭrigis la kampanjon laŭ la instrukcioj jam skizitaj de li ĝis la unua elekto de la Universala Domo de Justeco la 21an de aprilo 1963. Tiu-ĉi grava evento signis la finon de la dua epoko de la Formiĝa aŭ Fera Aĝo de la Bahaa Kredo.

En siaj unuaj mesaĝoj la Universala Domo de Justeco anoncis, ke estos lanĉotaj aliaj plurjaraj planoj sinsekvaj por daŭre disvolvi plu la Kredon, kaj bilancis de la "Dekjara Kompanjo" i.a. jenajn rezultojn: dum tiuj dek jaroj da eksterordinara sindonemo la nombro de la Naciaj Spiritaj Asembleoj kreskis de 12 al 56, kaj tiu de la Lokaj Spiritaj Asembleoj de iom pli ol 600 (precipe en Irano, Eŭropo kaj Nord-Ameriko) al preskaŭ 4600 tra la tuta mondo .

Al tiuj bahaanoj, kiuj sian hejmon forlasis por diskonigi sian kredon tra novaj landoj dum la "Dekjara Kampanjo", t.e. estas kiuj de la komenco de la kampanjo kiel la unuaj bahaanoj setlis en iu lando, estis donita la distingo Kavaliroj de *Bahá'u'lláh*.

Notoj
-----

1. ↑  Mesaĝoj de *Shoghi Effendi* al la Bahaa Mondo
2. ↑  Mesaĝoj de *Shoghi Effendi* al la Bahaa Mondo
3. ↑  Mesaĝo de la Universala Domo de Justeco en la franca lingvo por la lanĉo de la Naŭjara Plano (14-9) en 1964

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Fotaĵoj de la "Rulo de Honoro" enhavanta ĉiujn nomojn de la Kavaliroj de *Bahá'u'lláh*, kiuj partoprenis la "Dekjaran Kampanjon". Publikigita en "The Baha'i World 1986-1992 XX" (Ĥajfo : Bahaa Mondcentro, 1998).

* Mapo Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine de la novaj teritorioj malfermitaj al la Kredo de la Kavaliroj de *Bahá'u'lláh* (1953-1990). Publikigita en "The Baha'i World 1986-1992 XX" (Ĥajfo : Bahaa Mondcentro, 1998-08-31).

* Mapo Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine de la celoj por la "Dekjara Kompanjo" de Shoghi Effendi, kompilita de John W. Conkling kaj publikigita en "Baha'i World 12" (April 1950-1954) de "Baha'i Publishing Trust" (Wilmette, Ilinoso, Usono, 1956)
**Pierre LOUIS**, poeto kaj romanisto plej konata kiel **Pierre Louÿs**, naskiĝis en Gento, (Belgio), la 10-an de Decembro 1870 kaj mortis en Parizo la 6-an de Junio 1925.

Li fondis en 1891 la beletran revuon *La Conque*, kie li publikigis siajn verkojn kaj verkojn de renomaj parnasaj kaj simbolismaj verkistoj, kiel Mallarmé, Leconte de Lisle kaj Verlaine sed ankaŭ de junaj poetoj kiel Paul Valéry kaj André Gide.

Al lia unua poemkolekto, *Astarté* (1893) sekvis la *Kanzonoj de Bilitis*, lia plej konata verko. Li ŝajnigis ĝin tradukaĵo de greka poetino samtempa al Sapfo. Bukolikaj kaj naturaj bildoj apudas ardajn erotikajn scenojn. Tiuj poemoj inspiris Claude Debussy.

Lia unua romano, *Aphrodite (mœurs antiques)*, Afrodito (antikvaj moroj), publikiĝis unuafoje en 1896. Lia sekva romano, *La femme et le pantin* (La virino kaj la marioneto), el 1898, estas ofte konsiderata lia ĉefverko. Ĝi inspiris muzikistojn kaj plurajn filmistojn, kiel Luis Buñuel por *Ese oscuro objeto del deseo*.

Dum sia vivo li verkis parodiojn de siaj verkoj, per erotikaj versioj. Ankaŭ por seriozaj verkoj kiel *Manlibro pri civilizeco por knabinoj por uzado en lernejaj institutoj*. Li rakontis pri siaj komplikaj rilatoj kun la tri filinoj de la verkisto José-Maria de Heredia kaj la patrino en *Trois Filles de leur mère* ("Tri filinoj de ilia patrino"), postmorte eldonita. Louÿs estis edzo de unu el la filinoj kaj havis alian kiel amorantinon, de kiu li havis filon.

Oni konsideras, ke malgraŭ lia famiĝo pro aŭdaca erotikismo, lia ĉefa celo estis kritiki la regantan severmorecon kaj defendi la rajton je libereco ankaŭ por la virinoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pierre Louÿs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pierre Louÿs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pierre Louÿs en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* - "Dialogo ĉe l' subiranta suno", esperantigita de Daniel Luez


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 234454
* GND: 118780557
* LCCN: n79089178
* VIAF: 49228364
* ISNI: 0000000121318323, 0000000368641456, 0000000368641472, 0000000368641464, 0000000069227765, 0000000454052113
* LIBRIS: 313554
* SUDOC: 026996367
* BNF: 11913504j
* ULAN: 500080166
* MBA: a79ed611-16f1-46c0-af17-a6171a1957e6
* NLA: 35313851
* NDL: 00448077
* BIBSYS: 90116909
* RKD: 380869
* NKC: jn19990005188
* ICCU: RMSV105470 CFIV008172, RMSV105470
* BNE: XX935801
 |
Panoramo de la nacia parko Karuo.
**Karuo** (angle *Karoo*, afrikanse *Karoo*) estas duondezerta regiono en la centra altebenaĵo de Sud-Afriko, la t. n. Highveld. Oni distingas Malgrandan Karuon, Grandan Karuon kaj Supran Karuon. Etendiĝante je 500.000 km² la Karuo ampleksas preskaŭ trionon de la teritorio de la Sud-Afrika Respubliko.

La nomo Karuo devenas de kurú (*seka*) el la lingvo de la boŝmanoj (*san*), kiuj iam ĉasis en la regiono.

La Karuo estas ĉirkaŭita de la montoĉenoj de l' Rand-montaro. La malsekaj mar-ventoj portas pluvon nur ĝis la lofa flanko de la montaro, tiel ke la lando malantaŭ ĝi restas grandaparte seka. La klimato pro tio estas arida, kun precipitaĵoj de malpli ol 500 milimetroj jare kaj malpli ol 200 milimetroj en la dezerta nordoriento. En la orienta parto la malmulta precipitaĵo falas precipe dum somero, en la pli okcidentaj kaj nordaj regionoj precipe dum vintro. La Karuo havas tre varmajn somerojn kaj malvarmegajn vintrojn.

La Karuo estas konata pro sia flaŭra diverseco. Se falas sufiĉe da pluvo, la ebenaĵoj estas kovritaj per florantaj plant-"tapiŝoj".

Parto de la Karuo apud la urbo Beaufort West estas protektita kiel nacia parko de 1979.
  

  

* apud Laingsburgapud Laingsburg
* apud Laingsburgapud Laingsburg
* apud Laingsburgapud Laingsburg
* apud Laingsburgapud Laingsburg
* apud Laingsburgapud Laingsburg
* apud Willowmoreapud Willowmore
* apud Willowmoreapud Willowmore

Vidu ankaŭ
----------

* Karua turdo
* Namibo-Karuo-Kaoko-Dezertoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Karuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biodiverseco-riĉaĵejo Sukulenta Karuo (Naturprotekto Internacie) (angle)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Meyrin (stacidomo). |



**Meyrin** estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de 2017 en la urbo vivis 24 144 loĝantoj sur areo de 9,94 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 2 429 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Meyrin situas 3 kilometrojn nordoriente de Ĝenevo, ĉe la landlimo al Francio. Al Meyrin apartenas krom la vilaĝo Meyrin mem la lokon Cointrin kaj Mategnin.

En Meyrin situas la plej multaj konstruaĵoj de la eŭropa esplorcentro CERN kaj granda parto de la Flughaveno Ĝenevo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La urbo limas en nordo al Ferney-Voltaire kaj Prévessin-Moëns (ambaŭ en Francio-Ain), en oriento al Le Grand-Saconnex, en sudo al Vernier, kaj en okcidento al Satigny.

Trafiko
-------

Meyrin disponas pri maksimuma konekto al la publika trafikreto. Unuflanke en la urbo situas la interkontinenta Flughaveno Ĝenevo, kiun ĝi dividas kun la najbara urbo Le Grand-Saconnex kaj kiu disponas ankaŭ pri interurba stacidomo de Svisaj Federaciaj Fervojoj kun rektaj trajnoj al la ĉefa stacidomo de Ĝenevo, al Laŭzano, Berno, Zuriko, Bazelo kaj aliaj urboj. Kaj pasas tra Meyrin ankaŭ la internacia trajnlinio de Ĝenevo al Bellegarde kaj Liono.

Ankaŭ pasas tra la urbo la nacia aŭtoŝoseo A1 de Ĝenevo al Sankt-Margreto.

Ekonomio
--------

La servoentreprenoj kaj industrio, kiu troviĝas en Meyrin disponigas pli ol 26000 laborlokojn, do laboras en la urbo pli da homoj ol tie loĝas. Gravaj labordonantoj estas la flughaveno kaj CERN.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Meyrin datiĝas el la jaro 1153 kiel *Mairin*.

Vidu ankaŭ
----------

* Meyrin (stacidomo)
* Vernier-Meyrin Cargo (stacidomo)
* Zimeysa (stacidomo)
* Flughaveno Ĝenevo
* Tramtransporto en Ĝenevo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Meyrin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Meyrin
* Meyrin en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |
**Puplinge**  estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 2 465 loĝantoj sur areo de 2,66 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 927 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Puplinge situas en oriento de la kantono ĉe la franca landlimo en distanco de naŭ kilometroj nordoriente de la kantonĉefurbo Ĝenevo. De Publinge oni havas mirindan belvidon al la masivo de Monto Blanka.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,64 km², de kiuj 4,5% estas kovritaj de arbaro, 74,6% servas por agrikulturo kaj 20,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Puplinge limas en nordo al Choulex, en oriento al Presinge, en sudoriento al Ville-la-Grand (Francio), en sudokcidento al Ambilly (Francio),
kaj en okcidento al Thônex.

Trafiko
-------

La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Presinge estas konektita al la publika transportreto de Ĝenevo per la buslinio n-ro C. La plej proksima stacidomo situas en distanco de nur kelcent metroj aliflanke de la landlimo en Ville-la-Grand ĉe la franca trajnlino de Ĝenevo al Thonon-les-Bains.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Puplinge datiĝas el la jaro 1573.

Dum mezepoko Puplinge estis parto de la savoja urbo Ville-la-Grand. De 1536 ĝis 1567 Puplinge estis okupita de Berno. Dum la berna okupado Puplinge alprenis la reformitan kristanan religion, por poste denove sub savoja regado ĝi devis realiĝi al katolikismo. Inter 1792 ĝis 1816 Puplinge apartenis al Francio, tiam per la kontrakto de Torino ĝi fariĝis parto de la Respubliko Ĝenevo kaj kune kun ĝi de Svislando. Ĝis 1851 ĝi formis unu nuran komunumon kune kun Presinge. Tiam Presinge fariĝis memstara.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Fabia Christen*: *Puplinge* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-12-17)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Puplinge
* Puplinge en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Puplinge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |
**Avully**  estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 1 756 loĝantoj sur areo de 4,61 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 381 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Avully situas ĉe la suda bordo de la rivero Rodano tute en la okcidento de Svislando. Rodano post kurbiĝo en nordokcidento de la komunumo turniĝas suden kaj tiam formas la landlimon inter Svislando kaj Francio. Al la komunumo apartenas la vilaĝetoj Avully-Village, Epeisses, Eaumorte kaj Gennecy. La komunumo apartenas al la regiono *Ĝeneva Ĉampanio*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,64 km², de kiuj 14,9% estas kovritaj de arbaro, 63,8% servas por agrikulturo kaj 14,7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Avully limas en nordo al Dardagny, en nordoriento al Russin, en oriento al Cartigny, en sudoriento al Laconnex, en sudo al Avusy, en sudokcidento al Chancy, kaj en okcidento al Challex (Francio).

Trafiko
-------

La komunumo Avully situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika transportreto per loka buso de la urbo Ĝenevo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Avully datiĝas el la jaro 1220 kiel *Avulie*.

En la jaro 1220 la Grafoj de Ĝenevo koncedis bienojn en Avully al la ĝeneva paroĥaro *Saint-Victor*, sed ili konservis la altan jurisdikcio, kiun en la jaro 1402 akiris la Grafoj de Savojo. De 1536 ĝis 1567 la regiono estis okupita de Berno, poste la regadon denove akiris la Savojoj. Per la kontraktoj de Liono de 1601 finiĝis la milito inter Savojo kaj Francio kaj Avully kune kun Chancy kaj Aire-la-Ville fariĝis parto de Francio. En la jaro 1604 la reĝo Henriko la 4-a donacis Avully al Ĝenevo, sed ĉar la parlamento de Burgonjo rifuzis sian konsenton, la vilaĝo ĝis la kontrakto de Parizo de la jaro 1749 per kiu ĝi definitive fariĝis ĝeneva posedaĵo, restis havaĵo de *Saint-Victor*. 1816 Avully kun Ĝenevo fariĝis parto de Svislando.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Catherine Santschi*: *Avully* en la *Historia Leksikono de Svislando* (2009-09-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Avully
* Avully en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |

* Kategorio Avully en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gy** estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de 2018 en la komunumo vivis 477 loĝantoj sur areo de 3,28 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 145 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Gy situas en nordoriento de Kantono Ĝenevo en distanco de proksimume 10 km de la kantonĉefurbo. Tra la komunumo fluas la rivereto *Seymaz*, kiu parte ankaŭ formas la limon inter la komunumo kaj Francio. La vilaĝo mem situas sur tavolo iomete super la ĉirkaŭo kaj tial ofertas mirindan belvidon al la montopintoj de la Antaŭalpoj, Alpoj kaj Ĵuraso, kiuj ĉirkaŭas la kantonon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,21 km², de kiuj 30,8% estas kovritaj de arbaro, 59,2% servas por agrikulturo kaj 8,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

Gy limas en nordo al Veigy-Foncenex (Francio), en oriento al Machilly (Francio), en sudo al Jussy, en okcidento al Meinier, kaj en nordokcidento al Corsier.

Trafiko
-------

Gy estas konektita al la loka transportreto de Ĝenevo la buso n-ro A. La vilaĝo Gy mem situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĉe la suda limo de la komunumo pasas la kantona ĉevojo de Ĝenevo tra Meinier al Jussy.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gy datiĝas el la jaro 1227 kiel *Gyez*. Ĝis 1544 Gy apartenis al la bienoj de la priorejo *Saint-Victor* en Ĝenevo. Tiam Berno kadre de la reformacio aneksis ties privilegiojn. Gy estis parto de la voktejo Jussy, pri kiu la kontrakto de Torino de 1754 ĉiujn privilegiojn atribuis al la urbo Ĝenevo. En la jaro 1798 Jussy fariĝis komunumo de la Respubliko Ĝenevo, kiu en 1816 estiĝis svisa kantono, pro kio Gy tiam fariĝis parto de Svislando. Gy fariĝis memstara komunumo per disiĝo de Jussy, al kiu ĝi apartenis ĝis 1850.

Ĝis la 1990-aj jaroj Gy laŭ loĝantaro estis la plej malgranda komunumo de la kantono kun relative konstanta loĝantaro de proksimume 200 personoj. En la lastaj du jardekoj la loĝantaro pli ol duobliĝis al 415 personoj en la jaro 2010.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Gy

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Gy
* Gy en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Gy GE en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ĝenevo |
| --- |
| Aire-la-Ville • Anières • Avully • Avusy • Bardonnex • Bellevue • Bernex • Carouge • Cartigny • Céligny • Chancy • Chêne-Bougeries • Chêne-Bourg • Choulex • Collex-Bossy • Collonge-Bellerive • Cologny • Confignon • Corsier • Dardagny • Ĝenevo • Genthod • Gy • Hermance • Jussy • Laconnex • Lancy • Le Grand-Saconnex • Meinier • Meyrin • Onex • Perly-Certoux • Plan-les-Ouates • Pregny-Chambésy • Presinge • Puplinge • Russin • Satigny • Soral • Thônex • Troinex • Vandœuvres • Vernier • Versoix • Veyrier | Komunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono ĜenevoKomunumoj de Kantono Ĝenevo |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Aloo*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonaj plantoj *Liliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asparagaloj *Asparagales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asfodelacoj *Asphodelaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Aloo* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Aloo*  |

 |
| v • d • r |

*Aloe vera* - MHNT
**Aloo** (*Aloe*) estas afrotropisa genro de florantaj, sukulentaj plantoj kiuj konsistas el pli ol kvarcent specioj. La natura regiono de disvastiĝo estas limigita al Afriko: de Suda Afriko al tropika Afriko, kaj najbaroj regionoj kiel Madagaskaro, la Araba Duoninsulo kaj diversaj afrikaj insuloj.

La plantoj estas rigidaj kaj raspecaj, ĉefe konsistanta el rozeto de grandaj, dikaj, karnecaj folioj. La folioj ĝenerale estas sufiĉe akrapintaj kun dornecaj randoj. 
La koloro varias de griza al helverda. La floroj de la plantoj estas malgrandaj kaj tubaj kaj troviĝas sur simplaj aŭ branĉigitaj senfoliaj tigoj.

Granda nombro da specioj de ĉi tiu genro estas kultivataj kiel ĝarden- kaj ornamplantoj.

La planto *Aloo vera* ankaŭ estas uzata pro ĝia kuracaj ecoj kiuj oni atribuas al ĝi. La ĝeleca suko kiu troviĝas en la dikaj folioj, povas esti uzata kiel unua helpilo ĉe brulvundoj aŭ kiel laksigilo. En Azio oni uzas la planton en ĉiaj refreŝigaj trinkaĵoj aŭ kiel aldonaĵo por teo.

Specioj
-------

*Por plena listo, vidu: Listo de specioj de la genro Aloo.*
* Saguja arbo (*Aloe dichotoma*)
* Aloo vera (*Aloe vera*)

Vidu ankaŭ
----------

* Drakensbergoj
* Etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj
* Finboso


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |