recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Luthern** estas rivero en Kantono Lucerno en Svislando. Ĝia longeco estas proksimume 30 kilometroj kaj ĝia akvokolekta regiono etendiĝas sur areo de 108 km².

Fonto
-----

Ĝia fonto situas sur alteco de proksimume 1300 m s.m. norde de la montmasivo Napf en la samnoma komunumo Luthern en distrikto Willisau ĉe la koordinatoj 47° 0′ 20″ N 7° 56′ 10″ O﻿ / ﻿47.00556 °N, 7.93611 °O﻿ / 47.00556; 7.93611 (mapo)Koordinatoj: 47° 0′ 20″ N 7° 56′ 10″ O﻿ / ﻿47.00556 °N, 7.93611 °O﻿ / 47.00556; 7.93611 (mapo).

Rivervojo
---------

Post ĝia fonto sub la kulmino de la antaŭalpa monto Napf la rivero sur siaj unuaj 2,5 kilometroj pasas kiel montara rivereto altecodiferencon de 450 metroj ĝis ĝi atingas fluante ĉiam norden sur alteco de 855 m s.m. la unuan pli ampleksan setlejon Luthern-Bad. La rivero nun malpli deklive fluas tra la vilaĝo Luthern, kiun ĝi atingas post 4 km. Sekvas la vilaĝo Hofstatt kaj tiam la rivero forlasas la teritorion de la komunumo Luthern. Ĝi pasas nun tra la setlejo Ruefswil, kiu apartenas al la komunumo Ufhusen. En Hüswil (komunumo Zell) la rivero turniĝas orienten tra la vilaĝocentro de Zell al Gettnau sur alteco de 545 m s.m. kie ĝi denove orientiĝas norde. Sur ĝiaj lastaj 9 kilometroj ĝis Nebikon la rivero pasas nur ankoraŭ modestan altecodiferencon de 60 metroj tra la teritorio de la komunumo Schötz, kie ĝia fluo en la jaro 2010 estis per protektomuroj korektita.

Alfluejo
--------

En Nebikon sur alteco de 485 m s.m. Luthern fine alfluas al Wigger, kiu siavice alfluas al Aro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hidrologiaj datumoj pri Luthern en la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Medio, Trafiko, Energio kaj Komunikado Arkivigite je 2010-09-24 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Luthern (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **ministerio pri informado** estas malaperinta franca ministerio.
Ĝi aperis por la unua fojo en la 3-a Respubliko, en marto 1938 (dua asistantaro de Blum). Pluekzistanta en la Reĝimo de Vichy, la ministerio plu ekzistis en la 4-a Respubliko. En 1958, la Charles de Gaulle revenas ĉe la kapo de la lando kaj starigas la 5-an Respublikon. Li donis al la ministerio pri informado la sekvantan komision : reformi kaj organizi la ŝtatan radiotelevidon. Starigita kiel ministerio, aŭ kiel subministro, tiu informservo ludis ĉefan rolon - en la jardeko de 1960 - en la regado de la televidaj ondoj. La ministerio estis forigita en 1968 kaj la subministerio en 1969, tiu ministerio ne plu estis en la unua registaro de la prezido de Georges Pompidou, sed restarigita en aprilo 1973 en la la tri registaroj de Pierre Messmer, kaj poste definitive malaperis en majo 1974.

Bibliografio
------------

* Aude Vassallo, *La télévision sous de Gaulle. Le contrôle gouvernemental de l'information. 1958/1969*, INA-De Boeck, 2005, 2-a ĉapitro : « Le grand cicerone : le ministère de l’Information »

Eksteraj ligiloj
----------------

* france *Le ministère de l'Information : un ministère de la censure ?* Artikolo pri la atribuoj kaj agantoj de la ministerio pri informado sub de Gaulle

Notoj kaj referencoj
--------------------

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de francaj ministroj pri informado
Dr. László Buga (1958)
**László BUGA** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Buga László** estis hungara kuracisto, higienisto. Lia origina familia nomo estis *Bukovszky*.

Memortabulo pri László Buga: Municipo de Ebed salutas memore al famulo de la vilaĝo D-ro Ladislao Buga per tiu ĉi memortabulo okaze de la naskiĝo antaŭ cent jaroj; oni digne nomumas lin kuracisto de la nacio.
„Mi gardas la sanon laŭ nomo de la sano, aŭ restaĵon de la sano, eĉ ruinojn de la sano" László Buga Ebed 2006
László Buga  naskiĝis la 7-an de februaro 1906 en Ebed (nuntempa Obid en Slovakio)). Li mortis la 9-an de januaro 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Buga akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1938. Post siaj studoj li kuracadis province. Inter 1951 kaj 1957 li laboris en la ministerio pri sano, poste li denove kuracadis. Li atingis la rangon ĉefkuracisto en 1959. Li pensiuliĝis en 1969.

Komence li verkis ankaŭ poemojn kaj novelojn, tamen li atingis tutlandan konatecon pro artikoloj en gazetoj (ekde 1962), eĉ li havis konstantan rubrikon "Kuracistaj konsiloj" en Hungara Radio dum 35 jaroj. Li ricevis premion en 1978.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Dalol az orvos, mesél a kórház* (Kantas la kuracisto, fabelas la hospitalo*, (1941) - poemoj*
* *Riadalom* (1944) - novelaro
* *Engedd megszületni gyermeked!* (1952)
* *A jó egészség könyve* (Libro de la bona sano), (1961)
* *Gyógyító szó* (Saniga vorto), (1969) - elektitaj paroladoj en la radio
* *Orvosnaplóm még mindig írom* (1983) - elektitaj kontribuoj, rememoroj

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Ebed

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre, sed la naskiĝloko estas erera)
* hungarlingva biografio kun foto, sed la naskiĝloko estas erera


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



* Kategorio László Buga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Domahidy** [lAslO domahidi] (pli juna), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Domahidy László** estas hungara operkantisto (baso). Lia patro estis la samnoma László Domahidy (pli aĝa).

László Domahidy naskiĝis la 21-an de oktobro 1958 en Debrecen.

Biografio
---------

László Domahidy frekventis bazlernejon kaj muziklernejon samtempe, poste muzikartan mezlernejon en Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1977. Post la diplomo li aliĝis al la tutlanda filharmonio, kiu peris lin kiel opero- kaj oratorio-kantisto. En 1979 li ekhavis membrecon en la armea vira koruso, kie li estis ankaŭ solisto, kantoinstruisto, krome li kantis ankaŭ popolkantojn, muzikalojn, operetojn. Li kantis en la plej gravaj operejoj de Germanio, Italio, Svislando. Li ricevis germanajn premiojn.

El lia repertuaro
-----------------

* *Katoj*
* Violonisto sur la tegmento
* Jesus Christ Superstar

Lia filma rolo
--------------

* *Evita* (1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-08-15. Alirita 2019-08-15.

* Kategorio László Domahidy (pli juna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653997
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Nia Historio. KELI 1911-1961***, eldonita en 1964 de Kristana Esperantista Ligo Internacia, estas superrigardo de la unuaj 50 jaroj de la historio de tiu organizaĵo, verkita de Hendrik Arie de Hoog. La libro unue priskribas la estiĝo de KELI post tiu de la gazeto Dia Regno kiu estis aperanta ekde 1908; la Ligo mem estis starigata en 1911 dum la Universala Kongreso de Esperanto en Antverpeno.

Ĝenerale la libro tre detale priskribas la personajn travivaĵojn de la precipaj agintoj de KELI kaj tiel Esperant-historie kaj eĉ mond-historie gravas, speciale por la periodo de la Dua Mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* KELI-kongresoj

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Historio |
| Portala ikono | Portalo pri Religio |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
**László Rudas** [lAslO rudaŝ], hungare **Rudas László** estis hungara filozofo, politikisto, ĵurnalisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

László Rudas naskiĝis kiel *Róth Adolf* la 21-an de februaro 1885 en Sárvár. Li mortis la 29-an de aprilo 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Rudas frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li interesiĝis ankaŭ pri politiko. En 1907 li vojaĝis al Parizo. Hejmenveninta li estis unu el la fondintoj de komunista partio kaj li redaktis ties periodaĵon. En 1919 kiel hungara delegito li kontaktiĝis kun Lenino en Moskvo. Post fiasko de Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis al Vieno, poste al Sovetunio. En Moskvo li instruis en universitato kaj li havis diversajn postenojn. Dum la 2-a mondmilito li agitis inter hungaraj militkaptitoj. Hejmenveninta li iĝis parlamentano inter 1945–1950 kiel fidelulo de Mátyás Rákosi, sed li instruis ankaŭ en universitato havanta gravan postenon. Li ricevis premion Kossuth en 1949.

Liaj tradukaĵoj (selekto)
-------------------------

* Lenino: *Ŝtato kaj revolucio* 1919
* gravaj verkoj de Friedrich Engels, Karl Marx kaj Lenino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio László Rudas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 415392
* GND: 123116384
* LCCN: no2002104286
* VIAF: 912476
* ISNI: 0000 0001 0862 1408
* NDL: 00551137
* NKC: xx0024234
 |
**Léh** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szikszó.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Alto super marnivelo: 136 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2920/20.9819
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 3832
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Léh situas en Cserehát en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Szikszó troviĝas 15, Miskolc 30, Budapeŝto 200 kilometrojn  Arkivigite je 2016-10-18 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1281 en formo *"terra Loh"*. En 1638 la turkoj okupis la vilaĝon. En 2002 granda inundo okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo de 1826
* kastelo de Hegyi [hedji] de 1911

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu

* Kategorio Léh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Edgar Wilmar FROESE** (Tilsit, 6a de junio 1944 - Vieno, 20a de januaro 2015), konata kiel *Edgar Froese*, estis germana artisto kaj muzikisto. Li estis fondinto kaj ĉefa membro de la grupo pionira de elektronika muziko nome Tangerine Dream. Oni konsideras lin pioniro en la uzado de sinteziloj por la muzika kreiveco kaj elstara influo en la elektronika muziko,​ la etosmuziko kaj la *krautrock*.

Li studis en Okcidenta Berlino. En 1965 li formis bandon nomitan *The Ones* kun kiu li ludis muzikpecojn de stiloj rok-muziko kaj ritmenbluso en muzikkluboj; la bando disiĝis en 1967, publikigante nur unu unuopaĵon. Reveninte al Berlino, Froese fondis kun Conrad Schnitzler kaj Klaus Schulze la grupon de elektronika muziko Tangerine Dream. Froese estis la nura artisto kiu restis en ĉiuj komponoj de la grupo, kiu ofte ŝanĝis unu anon por alia. Ekde tiam la grupo registris pli ol cent studialbumojn kaj multan muzikon por kino, televido kaj videoludoj.

En 1970 li edziĝis al Monique Froese (m. 2000) kiu zorgis pri la prilaborado de kelkaj kovriloj de la registraĵoj de Tangerine Dream ĉefe en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.

Albumoj kiel soloisto
---------------------

* *Aqua* (1974)
* *Epsilon in Malaysian Pale* (1975)
* *Macula Transfer* (1976)
* *Ages* (1978)
* *Stuntman* (1979)
* *Kamikaze 1989* (por la filmo reĝisorita de Wolf Gremm) (1982)
* *Pinnacles* (1983)
* *Dalinetopia* (2005)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bio en Allmusic.com
* Diskaro soloa
* oficiala retejo de Edgar Froese
* oficiala retejo de Tangerine Dream

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Edgar Froese en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837031
* GND: 134378989
* LCCN: n96009020
* VIAF: 120173304
* ISNI: 0000 0000 8189 1554
* SUDOC: 183303059
* BNF: 13979526t
* MBA: 610a62e8-541b-42e4-a3fe-8dd595be93a8
* BIBSYS: 1062737
* NKC: xx0081417
 |
La organizaĵo **Euregio Rejno-Waal** aŭ pli longe **eŭropa regiono Rejno-Waal** - germane *Euregio Rhein-Waal*, nederlande *Euregio Rijn-Waal* - estas translima eŭropregiona asocio, en kiu kunlaboras pluraj urbaj kaj neurbaj komunumoj plus distriktoj el regiono parte en orienta Nederlando, parte en nordokcidenta Germanio. En ĝi membras 51 germaniaj kaj nederlandaj urbaj kaj neurbaj komunumoj, aldone du germaniaj distriktoj kaj plia regiona ligo, kaj fine ankaŭ po nederlanda kaj germana komercaj ĉambroj. La regiono celata per la kunlaboriga asocio pejzaĝe dominiĝas per la tri riveroj Rejno, Waal kaj Mozo, kaj havas sume 3,7 milionojn da loĝantoj. Tamen ja multaj, sed ne ĉiuj komunumoj de la regiono membras kaj kunlaboras en la iniciato:

Administre, la regiono laŭ asocia difino konsistas el la germaniaj distriktoj Kleve kaj Wesel kaj la eksterdistrikta urbo Duisburg, kaj el granda parto de la nederlanda provinco Gelderlando, nome la urba regiono Arnhem-Nijmegen, la regiono sudokcidenta Gelderlando, la regiono okcidenta *Veluwe* kaj la regioneto *Achterhoek*, plus la nordorienton de la provinco Norda Brabanto kaj la ekstreman nordon de la nederlanda provinco Limburgo.

Kvankam ne ĉiuj, sed nur 20 germanaj kaj 31 nederlandaj komunumoj individue membras en la eŭropregiona asocio, per la membreco de la Kleve kaj Wesel kaj de la regiona ligo Rejnlando tamen ĉiuj germanaj komunumoj de la regiono havas almenaŭ ne-rektan membrecon. Aldone membras la komercaj ĉambroj *Industrie- und Handelskammer Duisburg-Wesel-Kleve* kaj *Kamer van Koophandel Centraal-Gelderland*.

la teritorio de la eŭropregiona asocio (ne ĉiuj bildigitaj komunumoj estas individuaj membroj)
La 20 germaniaj komunumoj kun rekta membreco en la eŭropregiona asocio estas :

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Alpen
* Bedburg-Hau
* Duisburg
* Emmerich am Rhein
* Goch
 | * Hamminkeln
* Hünxe
* Kalkar
* Kevelaer
* Kleve
 | * Kranenburg
* Moers
* Rees
* Rheinberg
* Schermbeck
 | * Sonsbeck
* Uedem
* Weeze
* Wesel
* Xanten
 |

La 26 nederlandaj komunumoj kun rekta membreco en la eŭropregiona asocio estas :

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Apeldoorn
* Arnhem
* Berg en Dal
* Bergen
* Beuningen
* Doesburg
* Doetinchem
 | * Druten
* Duiven
* Ede
* Gennep
* Heumen
* Land van Cuijk
* Lingewaard
 | * Montferland
* Mook en Middelaar
* Nijmegen
* Oude IJsselstreek
* Overbetuwe
* Renkum
 | * Rheden
* Wageningen
* West Maas en Waal
* Westervoort
* Wijchen
* Zevenaar
 |

* Kategorio Euregio Rejno-Waal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kvarlanda punkto Vaalserberg
Kvarlanda punkto Vaalserberg
**Kvarlanda punkto** estas punkto, kie la limoj de kvar landoj kuniĝas. Tia punkto troviĝas nenie en la mondo, kvankam diversaj lokoj pretendas tiel.

La plej konata "kvarlanda punkto" situas okcidente de la Viktoriaj Akvofaloj. Tie Zambio, Zimbabvo kaj Bocvano formas trilandan punkton. Kvankam Namibio havas longforman orientan ŝvelaĵon, la Caprivi-strekon, ĝi ne havas tanĝopunkton kun ĉi tiu trilanda punkto. Pro la akvoriĉa areo kelkaj homoj situigas kvarlandan punkton en la rivero Zambezo.

Kvarlanda punkto Belgio, Prusio/Germanio, Nederlando kaj Moresnet
-----------------------------------------------------------------

Pro la sendependeco de Belgio en 1839 la trilanda punkto je la Neutraleweg apud Ottersum estis nuligata kaj ekestis sur la Vaalserberg kvarlanda punkto inter Belgio, unue Prusio kaj poste Germanio, Nederlando kaj Moresnet. Ĉi tiu estis la ununura kvarlanda punkto kiu iam ekzistis.[*mankas fonto*] En 1919 Moresnet fariĝis parto de Belgio kaj la punkto malaperis. Ĉe la Trilanda punkto en Vaals ankoraŭ videblas tortopinto en la pavimo, kiu indikas la parton de Moresnet.

La kvarlanda punkto norde de Neŭtrala Moresnet
La pretendo *kvarlanda punkto* estas disputebla. La difino de kvarlanda punkto estas, ke ĉiuj kvar landoj estu samrangaj. En la kazo de Moresnet tiel ne estis, ĉar la 'lando' ne havis ŝtatestron, ne havis senaton kaj ankaŭ ne parlamenton. En la senco de la Kongreso de Vieno Moresnet estis Kunsuvereneco, kio daŭris ĝis 1919.

Sur la mapo la numeroj signifas jenajn landojn aŭ teritoriojn: 1 = Nederlando (Limburgo), 2 = Belgio (Lieĝo), 3 = Neŭtrala Moresnet, la unua Esperanta regno, nomata "Amikejo" 4 = Prusio (Rejnlando).

Kvar-teritoriaj punktoj
-----------------------

En Norda Ameriko, kie oni difinis kelkajn limojn per strekoj sur mapo, ekzistas punktoj, kie renkontiĝas kvar administraj teritorioj:

* la usonaj subŝtatoj Arizono, Koloradio, Nov-Meksiko kaj Utaho,
* la kanadaj teritorioj Nunavuto, Nordokcidentaj Teritorioj, Manitobo kaj Saskaĉevano.

Ĉar kelkaj landoj pretendas formalan suverenecon pri partoj de Antarkto, je la suda poluso kunvenas la pretendataj limoj de ok "landoj":

* Aŭstralio (du partoj)
* Francio
* Nov-Zelando
* Ĉilio
* Britio
* Argentino
* Brazilo
* Norvegio

* Kategorio Kvarlanda punkto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sekreta lingvo**, **kriptolekto** aŭ **kaŝlingvo** estas metodo manipuli parolatajn tekston tiel, ke ĝi fariĝu nekomprenebla por ekstera, neinicita aŭskultanto. Sekretajn lingvojn uzas grupoj, parolularoj, kiuj volas kaŝi la enhavon de siaj konversacioj de eksteruloj. Ekzemplo estas t.n **Pig Latin** (porka latino), sekreta lingvo uzata en la angla kaj aliaj lingvoj (la unua silabo pasas al la fino de la vorto sekvita de "ay"). Alia ekzemplo estas la Verlan, kiu estas uzata en la franca (ŝanĝante la ordon de silaboj kaj kreante anagramojn).

Ĉiu tia lingvo uzas transformon, kutime simplan, por ĉifri la originalan tekston. Lerta parolanto kapablas kodi sian lingvon al la sekreta lingvo kaj deĉifri paroladon en ĝi, laŭ la kutima parolrapideco. Aŭskultantoj, kiuj ne konas la ĉifran ŝlosilon aŭ ne scipovas la sekretan lingvon, perceptas nur sensencaĵojn.

Sekretaj lingvoj kutime estas transdonataj parole. Ilia skribado eblas, sed ofte tio ne estas praktika, malfacilas decifri ĉar la mesaĝo povas esti malegale literumita, en diversaj literumoj.

Sekretaj lingvoj estas plejparte uzataj de infanoj kaj junuloj, kiel rimedo de grupa apartiĝo kaj kiel ludo de parolkapablo. Vortoj kreitaj en la sekreta lingvo povas esti asimilitaj en slangon de la fonta lingvo. 

Estas tiel nomataj sekretaj lingvoj, kies uzo estas tiel ofta, ke praktike ili ne povas esti uzataj por kaŝado, ĉar preskaŭ ĉiu parolanto de la fonta lingvo, eĉ se ne lerta paroli la sekretan lingvon, komprenas ĝian principon de ĉifrado, ekzemple la jida en germana parolmedio.

Eksteraj ligoj
--------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726191
* GND: 4019464-4
* LCCN: sh85019776
 |
dekstra

La fusilo (per milita nomo) **M16** de kalibro 5,56 mm estas la renomo milita de la fusilo AR-15 rekreata por pafado duonaŭtomata kaj aŭtomata. **Colt** aĉetis la rajtojn por la fusilo AR-15 de ArmaLite, kiu uzas tiun nomon por fusiloj duonaŭtomataj sole. La M16 uzas la kuglojn da 5,56 je 45 milimetroj de Nord-Atlantika Traktat-Organizo (NATO).

La fusilo utilkomencatis por la Soldataro de la Usona Armeo por ĝangalbatalo en Sud-Vjetnamio en 1963, kaj iĝis la norma fusilo en 1969, anstaŭigante la M14 fusilon. La M14 konservatis en CONUS, Eŭropo je 1970. De la Milito de Vjetnamio, la M16 fusilfamilio estis la norma fusilo de Usono.

La M16- uzatas de multaj landoj tra la mondo. Suma nombro de fusiloj kreitaj estas ok milionoj, kio igas ĝin la plej kreita fusilo de ĝia kalibro. Je 2010, ĝin malkonservatas kaj anstataŭigotas de la M4 karabino, kiu estas la karabino de la M16 fusilofamilio.

La M16 estas malpeza, aeromalhejtata, gasoperata, kuglujomanĝigata aŭtomata fusilo kun ĉirkaŭanta bolto, kaj movatas rekte per gaso. Ĝi ŝtala, 7075 aluminie aloja, kompozite plastaj, kaj alie polimeraj.

En la 1960-j, la fusilo de la aerarmeo, la M16, kaj la fusilo XM16E1, estis la unuajn versiojn batalprovatajn. Baldaŭ la Usona Armeo normigis la fusilon XM16E1 je la M16A1, versio kun antaŭenhelpilo kaj aliaj bonigoj demandataj por la Armeo. Tuta la eldonojn ĉambratis kun la kuglospeco M193/M196. Ĵus, la Armeo ĝin eldonis en jaro 1964. Fusilojn AR-15 komercajn eldonitis al soldatoj en 1963.
La M16A2 eniris servon en la 1980j, aĉetis en grandaj nombroj je ĵus 1987. Ilin ĉambritis kun la norma kuglo de NATO, la Belgio-kreata M855/856. La M16A1 estas selekta-fajra, (tri-kuglo krevo) aldonanta bonigojn demandatajn por la UKM.

* M16 (fusilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio M16 (fusilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Macenta** estas grandurbo en Gvineo. Ĝi estas administra centro de la samnoma prefektejo (gubernio).

Loko de Macenta en Gvineo

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 08° 33′ N 09° 28′ U﻿ / ﻿8.550 °N, 9.467 °U﻿ / 8.550; -9.467 (mapo)Koordinatoj: 08° 33′ N 09° 28′ U﻿ / ﻿8.550 °N, 9.467 °U﻿ / 8.550; -9.467 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 106.039 en 2012 (takso)
* Supermara alteco: 620 m
* Horzono: UTC

Geografio
---------

Macenta situas sur altebenaĵo laŭ rivero Makonda en la sudorienta parto de la lando. Landlimo de Liberio estas proksime.

Historio
--------

Loka tribo fondis Macenta-on. Baldaŭe la urbo estis parte agrikultura, parte komerca tereno. Oni okupiĝis pri kafoj, teoj, nuksoj, rizoj, maniokoj. Pro la proksima limo ankaŭ kontrabandistoj profitis la urbeton. Liberio atakis la urbon en 1906. Inter 1983-2008 pro konflikto en Liberio alvenis multe da rifuĝintoj. Ekde 1981 svisa misio batalas kontraŭ lepro, tuberkulozo kaj aidoso.

Trafiko
-------

Macenta havas flughavenon kaj trairan landovojon inter Nzérékoré kaj Guéckédougou.

Klimato
-------

En Macenta tropika klimato regas. 2 sezonoj estas: la seka inter decembro-februaro kaj la pluva inter marto-novembro.

Fontoj
------

* Angla kaj franca Vikipedioj
muskatnukso kun ruĝa arilo
maciso
**Maciso** estas en la kuirarto uzata spico kun sufiĉe milda gusto.
Ĝi estas la sekiĝinta arilo de la muskato, *(Myristica fragrans)*. La arilo ne estas tute fermita, sed konsistas el neregule formitaj strioj, ĉirkaŭ la semo. Tiu semo estas pli bone konata kiel muskato: la historio kaj produktado de maciso do estas forte ligita al tiu de la muskato.

Ekde la mezepokoj maciso apartenas la la plej ŝatataj spicoj. La nederlanda Orient-hinda Kompanio (VOC) dum longa periodo havis la monopolon je la produktado kaj komercado de maciso kaj muskato, per kaŭzado ke la muskatarboj nur kreskis sur la Molukoj. La angloj sukcesis kultivi muskatarbojn sur Grenado kaj tiel rompis tiun monopolon. Kiam la franco Pierre Poivre kontrabandis la semojn kaj ekis kultivi ilin, ankaŭ la angloj perdis sian pozicion.

Dum la rikolto ĝi estas karminruĝa, sed post sekigado la koloro estas oranĝeca. La maciso el Grenado tamen estas oranĝeflava. Dum la sekigado la maciso estas spruĉakvumita per salakvo. Tuta peco da maciso longas proksimume tri centimetrojn kaj havas dikecon de unu milimetro.

* Kategorio Maciso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La diversaj marzonoj laŭ la Konvencio de la Unuiĝintaj Nacioj pri Marjuro aprobita en 1982. Plej fore, fora maro, plej malhele; pli interne, kontinenta ŝildo; poste, ekskluziva ekonomia zono (200 mejloj); pli interne, apuda zono (12 mejloj); pli interne, teritoria maro (12 mejloj); pli interne kaj plej malhelaj, internaj akvoj.
**Ekskluziva ekonomia zono** (EEZ) estas marzono preskribita fare de la Konvencio pri Marjuro de Unuiĝintaj Nacioj super kiu ŝtato havas specialan rajtojn pri la esplorado kaj uzado de maraj resursoj, inkluzive de energiproduktado de akvo kaj vento. Ĝi etendas de la baslinio eksteren ĝis 200 marmejloj de sia marbordo. En konversacia uzo, la esprimo povas inkludi la Kontinentbreton. La esprimo ne inkludas aŭ la teritorian maron aŭ la Kontinentbreton preter la limo de la 200 marmejloj. La diferenco inter la teritoria maro kaj la ekskluziva ekonomia zono estas ke la unua transigas plenan suverenecon super la akvoj, dum la dua estas simple "suverena rajto" kiu rilatas al la marborda ŝtatrajtoj sub la surfaco de la maro. La surfacaj akvoj, kiel povas esti viditaj en la mapo, estas internaciaj akvoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Insulo
* Listo de maraj ekoregionoj
* Terponto
* Teritoriaj akvoj
* Nerita zono
* Kontinentbreto

Notoj
-----

1. ↑   Part V - Exclusive Economic Zone, Article 56. *Law of the Sea*. United Nations. Alirita 2011-08-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ekonomia ekskluda zono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* United Nations Convention on the Law of the Sea - Part V
* Sea Around Us Project - View the EEZ of all nations Arkivigite je 2011-03-22 per la retarkivo Wayback Machine
* The USA zone since 1977 Arkivigite je 2003-01-12 per la retarkivo Wayback Machine
* GIS data: VLIZ.be
* Foreign Military Activities in Asian EEZs: Conflict Ahead? de Mark J. Valencia (Majo 2011)
* EEZ Management


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 472333
* GND: 4132791-3
* LCCN: sh85040848
* BNF: 12147751z
* NDL: 00565460
 |
**Lökösháza** (lOkoŝhAza) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Gyula. La nomo signifas domo-de-Lőkös (Laŭrenco).

Blazono de Lökösháza
* Areo: 52 km²
* Loĝantaro: 2040
* Poŝtkodo: 5743
* Telefonprefikso: 66

Geografio
---------

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Arad, laŭ la hungara-rumana ŝtatlimo. La vilaĝo estas fervoja limotrapasejo, kontraŭe estas Kürtös, voje ne estas trapasejo. Urbo Elek estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1418. La turkoj inter 1552-1680 faris senhoma la vilaĝon. Poste farmoj formiĝis. La kampoj apartenis al Elek. En 1810 kastelo de Vásárhelyi (vAŝArheji) konstruiĝis. En 1949 tiu ekstera parto iĝis memstara vilaĝo. Dum la socialismo kolĥozo pri Progreso formiĝis. En 2007 oni komencis konstrui novan preĝejon omaĝe al Fatima Sankta Virga Maria. La loĝantaro okupiĝas pri terkultivo kaj bestbredado, krome estas grava la fervoja limpasejo.

Vilaĝservoj estas poŝto, preĝejo, sportejo, kulturdomo, biblioteko, lernejo, infanĝardeno, apoteko, kuracejo, dentokuracejo.

* Kategorio Lőkösháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La kastelo de Macue
Ninomaru
Ruinoj de la Ote-pordego
**Macue-ĝo** aŭ la **kastelo de Macue** (japane 松江城 [macue-ĝō]) estas japana kastelo, kiu situas en la urbo Macue, Japanio. Ĝi estis konstruita en la jaro 1611 laŭ ordono de la loka daimio Horio Joŝiharu. En 1638, la kastelo estis transdonita al la klano Macudajra.

La kastelo de Macue estas kromnomita la *"nigra kastelo"* aŭ ankaŭ la *"kastelo de la pluvio"*.

Ĝi estas unu el la malmultnombraj japanaj kasteloj, kiuj rezistis al tertremoj, incendioj kaj militoj, kaj do estis neniam detruita nek rekonstruita.

Historio
--------

El la dek du malnovaj kasteloj de Japanio, tiu ĉi estas la nura de la regiono Sanin. La kastelo estas la dua plej granda, la tria plej alta (30 metrojn) kaj la sesa plej malnova de tiuj kasteloj. Ĝi estis konstruata dum kvin jaroj laŭ ordono de la daimio de Macue en la provinco Izumo, Horio Joŝiharu, kaj estis finkonstruita en la jaro 1611.

Post Horio Tadaharu kaj Kjogoku Tadataka, Macudajra Maomasa, nepo de Tokugaŭa Iejasu, iĝis estro de la kastelo. Post sia transloĝiĝo de Macumoto en la provinco Shinshu, li komencis estrecon, kiu daŭris dum dek generacioj de la klano Macudaira, t.e. dum 234 jaroj.

En 1875 ĉiuj konstruaĵoj ene de la kastelo estis detruitaj, krom la kastelo mem. Inter 1950 kaj 1955 ĝi estis komplete rekonstruita.

La kastelo estas kompleksa konstruaĵo, laŭ stilo de gvatturo, kiu de ekstere ŝajnas havi kvin etaĝojn, sed fakte havas ses. La plej multaj muroj de la kastelo estas nigraj. La arkitekturo havas solidan strukturon por rezisti fortajn atakojn, sed tamen estas samtempe majesta kaj festa kaj alvokas memoron pri la momojama-stilo.

Bibliografio
------------

* Morton S. Schmorleitz: *Castles in Japan*. Charles E. Tuttle, Tokio 1974, ISBN 0-8084-1102-4
* Hinago Motoo: *Japanese Castles*. Kodansha, Tokio 1986, ISBN 0-87011-766-1

* Kategorio Macue (kastelo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Magdalenejeno** (PIV: **Magdalenio**, france: **Magdalénien**) estas la plej malnova el la periodoj de la supera ŝtonepoko (paleolitiko).

Ĝin karakterizas seka malvarma klimato, multiĝo de la rangiferoj en Eŭropo kaj florado de la skulpta kaj pentra arto de la magdalenia kulturo.

La epoko (de ĉirkaŭ -22000 ĝis -127000 jaroj) estis nomita laŭ la duonkaverno *La Madeleine* ĉe Tursac en la franca departemento Dordogne. La nocion Magdalenio kreis la franca prahistoriisto Gabriel de Mortillet en 1869.

Vidu ankaŭ
----------

* Azilio
* Vercors (montomasivo)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPlejstocenaj kulturoj |
| --- |
| Frua paleolitiko (2600–200 mil jaroj) | Olduvejeno • Aŝelejeno • Klaktonejeno | H. heidelbergensis |
| Meza paleolitiko (300–30 mil jaroj) | Musterejeno • Aterejeno |
| Malfrua paleolitiko (50-10 mil jaroj) | Baradostejeno • Ŝatelperonejeno • Aŭrinjakejeno • Gravetejeno • Solutrejeno • Magdalenejeno • Hamburgejeno • Arensburgejeno • Sviderejeno |

 |

* Kategorio Magdalenio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Magyarnádalja** [madjarnAdalja] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend. La loknomo signifas hungare: hungara-kano-subaĵo.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9909
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 4  km²
* Loĝantaro: 190

Situo
-----

Magyarnádalja situas inter Körmend kaj aŭstra landlimo, kiun tuŝas la ĉefvojo kaj fervojo inter Körmend kaj Szentgotthárd. Körmend troviĝas 5, Vasvár 25, Szentgotthárd 26 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1391. En 1920 Magyarnádalja trovis sin apud la nova landlimo de Aŭstrio. Fera kurteno baris la trafikon inter 1947 kaj 1989. La ĉeesto povis esti nur per permesilo. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve oni trapasas la limon ie ajn senkontrole. En Magyarnádalja migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* sonorilostablo
* monumento pri 1000 jaroj

* Kategorio Magyarnádalja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Mein liebster Feind - Klaus Kinski***, laŭvorte *Mia kara malamiko - Klaus Kinski*) estas germana dokumenta filmo de 1999 verkita kaj reĝisorita de Werner Herzog, pri sia tumulta kvankam produktiva rilato kun la germana aktoro Klaus Kinski. Ĝi estis publikigita per DVD en 2000 fare de Anchor Bay.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La filmo startas montrante Klaus Kinski ludante la rolon de Jesuo. Kinski akre riproĉas la publikon malatenti lin. Poste Kinski aperas en la filmo de Herzog nome Aguirre, der Zorn Gottes (1972). Tiu estis la unua el kvin filmoj kiujn ili faris kune, dum la aliaj estis Nosferatu (1978); Woyzeck (1978); Fitzcarraldo (1982); kaj Cobra Verde (1987).

Poste, Herzog montras apartamenton kiun li kunhavis kun sia familio, Kinski kaj aliaj teamanoj. Herzog poste veturas al kelkaj el la landoj en kiuj li kaj Kinski filmis. Li montras la unuan filmaĵon kiun li iam vidis pri Kinski kaj prezentas filmejojn de variaj siaj filmoj. Li memorigas la ardajn kaj foje violentajn kverelojn inter ili. Li montras ankaŭ scenojn de *Burden of Dreams* (1982), dokumenta filmo pri la farado de *Fitzcarraldo*, kiu estis aparte malfacile filmata pro ilia rilato.

Tamen Herzog ankaŭ esprimas sian profundan respekton por la aktortalento de Kinski. Intervjuoj kun du el la virinoj kiuj stelulis kun Kinsky, nome Eva Mattes (ĉe *Woyzeck*) kaj Claudia Cardinale (ĉe *Fitzcarraldo*), sugestas, ke la aktoro havis ankaŭ pli trankvilan faceton. Herzog ankaŭ kunsidas kun Beat Presser, fotisto kiu montris multajn fotojn de Herzog kaj Kinski. Unu el tiuj fotoj estis uzita kiel la filma afiŝo. La final sekvenco en la filmo montras Kinski ludanta kun papilio en la perua ĝangalo.

Herzog priskribas la morton de Kinski kiel rezulto de vivo elĉerpiga kaj plena, priskribante lin "kiel kometo". Lia voĉo estas aŭdita super la fina sceno de Cobra Verde, en kiu Kinski kolapsas en la maro dum li klopodas por elteni boaton al maro. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Referencoj
----------

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo My Best Fiend en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836951
 |
Moderna meretrico.
Laŭ PIV **meretrico** estas amoristino. Dume *meretrici* estas praktiki la profesion de meretrico.

**Meretrico** estas la romia nomo uzita en la aktualo kiel sinonimo de prostituitino. Pli proksime al la etimologio de la vorto kaj por pli ampleksigita senco, meretrico estas la virino kiu, sen amo, edziniĝas al viro pro ekonomia aŭ socia intereso.

La ŝanĝo de signifo de la vorto *meretrico* okazis jam dum la Romia Imperio. La vera prostitutino de bordelo estis nomita dekomence *Quastuosa*. Kaj tiuj, kaj ne la meretricoj, dediĉis sin profesie al prostituado.

Apud tiuj ekzistis ankaŭ pastrinoj de diversaj temploj kaj diversaj nomoj kiuj dediĉis sin al la praktikado de seksaj rilatoj pro religiemo (kiel la originaj bakĥantinoj) aŭ kiel rimedo por vivtenado de ties kulto, per kontribuo de siaj seksaj servoj ŝanĝe de mono kaj maskigante la komercatrakto pere de religia rito (unu el tiuj temploj estis precize de la adorantinoj de la egipta diino Iziso).

Estis precize la fraulinoj sen intenco prostituiĝi, sed kiuj provizore prostituiĝis, kiuj origine estis nomitaj *meretricoj*. Tiu distingo aperis klare en la juraj tekstoj de Pompejo. Eblas diri, adapte al la aktualo, ke meretrico estis ia prostitutino «amatora» en kies agado ne nepre ekzistis ekonomia trakto.

Kliento kaj prostituitino en bildo de *kilikso* de antikva Grekio.
Precize la karaktero *amatora* de la meretrico permesis laŭ la tempopaso la malfermon de bordeloj kie ili proponis sin kiel falsaj meretricoj kiel sinonimo de neprofesiulinoj, kontribue al la konfuzo de la vorto.

Krome, la meretrico havis volontan karacteron kaj, almenaŭ teorie, ili ne vidiĝis pelitaj al la prostituado kiel formo de sklaveco aŭ pro ia kaŭzo malvolonta. Precize, la unuaj meretricoj estis simplaj virinoj kiuj volis lerni pri sekso, estis allogitaj de tiu kaj eniris en temploj por iniciatiĝi. Ankaŭ kelkaj imperiestrinoj romiaj estis meretricoj; Teodora aŭ Mesalina estis romiaj imperiestrinoj kiuj ne kaŝis sian emon meretriciĝi. Kaze de Mesalina, tiu eniris pli malpli regule en la templo/bordelo sub la pseŭdonimo de Liciska.

La alveno de la kristanismo kaj de ties nova seksa moralo finmetis en la sama konsidero ambaŭ tipojn de virinoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Prostituado
* Bordelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Virinoj kiuj pagas por sekso Arkivigite je 2010-04-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Las de vida alegre Arkivigite je 2006-08-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Mujeres distintas Arkivigite je 2006-07-18 per la retarkivo Wayback Machine
* El mercado del placer Arkivigite je 2006-07-18 per la retarkivo Wayback Machine
* El pluriempleo sexual: actrices que son meretrices Arkivigite je 2015-02-18 per la retarkivo Wayback Machine
La iama gastejo "Roter Hirsch" en Saalfeld La **Magistratejo Ruĝa Cervo** (germane *Bürger- und Behördenhaus Roter Hirsch*) estas historia domo en la urbocentro de Saalfeld, Germanio, Markt nr 6.

Historio
--------

Ĉe la okcidenta flanko de la bazarplaco de Saalfeld dominas ekde 1615 pluretaĝa domo nominata *Je la Ruĝa Cervo*, iama gastejo kaj hotelo. Ĝin konstruigis laŭ barokstilo la financdirektoro Johann Georg Straubel.
Ĉirkaŭ la jaro 1690 sidis surloke financadministradejo de la Duklando Sachsen-Saalfeld, ekde 1689 ĝi disponiĝis ĝenerale al administradantoj. En la 18-a jarcento troviĝis ene ateliero de faristoj de arĝentaj kaj oraj galonoj. Dum la Sepjara milito kaj la Napoleonaj Militoj la ejo estas ĉefa ejo de gvardistaroj.

Nur en 1851 Ferdinand Hutschenreuter translokis sian gastejon *Ĉe la Ruĝa Cervo* el la Blankenburga strato tien ĉi komenconte la gastejan tradicion de la ensemblo. Sekve multaj elstaruloj tranoktis surloke, ekz. en la 1908-a jaro la tronheredanta paro Wilhelm kaj Cecilie.

Modernigo kaj sorto postmilita
------------------------------

Inter 1919 kaj 1922 la tiama *Mauxion-hotelo* moderniĝis laŭ instigo de la ĉokoladfabrikestro Karl Ernst Hüther fare de la dresdena arkitekto Max Hans Kühne: li kaj konservis la fasadon barokan kaj ŝanĝis la tuton en veran hotelon aldonante balkonegon. La rezulto laŭditis ĝenerale kiel modelo bona de moderna hotelkonstruarto. La fasadon en la interna korto kovras pentrado: en la unua korto de sume du troviĝis restoracio, la dua estis provizeja.

Post la Dua mondmilito uzis la domon diversaj administrantoj, unue la Sovetia armea administrado en Germanlando (SMAD), en 1963 la komunisma sindikataro FDGB. Samloke fonditis en 1945 la saafelda filio de la Kontraŭfaŝisma komitato kaj en 1946 la filio loka de Kulturligo de GDR. Post la Turniĝo gastis ene vojaĝagentejo kaj informcentro.

Nova rolo ekde 1998
-------------------

En 1998 luprenantoj novaj estis urbodomanoj pro restaŭralaboroj necesaj en la historioza urbestro antaŭ la urbojubileo de la 1100-a datreveno unuamencia. En 2002 deciditis ke la transloĝiĝo estu daŭra pro ke ofertis sin ŝanco centrigi multajn administradojn en unu multspacdonantan lokon. Post ampleksaj aranĝoj ĉefe fare de la arkitektoj Junk & Reich novinaŭguritis la tuto en 2005. Aldonitis oriente variaj ĉambroj kaj la du superaj etaĝoj ankaŭ tute novfaritis.

Fontoj
------

* Informoj arkitekturaj
La **Lütschine** estas rivero en la berna regiono Oberland de Svislando. La Lütschine fluas de Zweilütschinen, kie ĝiaj du alfluantoj aliĝas, al Brienz ĉe Bönigen. La *Schwarze Lütschine*, aŭ Nigra Lütschine, fluas de Grindelwald al Zweilütschinen. La *Weisse Lütschine*, aŭ Blanka Lütschine, fluas el Lauterbrunnen al Zweilütschinen. La komuna fako de la rivero havas longecon de 8.6 kilometroj (5.3 mi), dum la *Schwarze Lütschine* estas 12.3 kilometrojn (7.6 mi) longa kaj la *Weisse Lütschine* estas 13.1 kilometrojn (8.1 mi) longa.

La montopasejo Kleine Scheidegg estas akvodivido inter la du branĉoj de la rivero Lütschine.

Rakonto preterpasis buŝe montrante vilaĝan amikeman ŝercon inter kiuj loĝis ĉe la du riveroj, laŭ kiu la popolo ĉe la *Weisse Lütschine* diras, ke la aliaj estas tiel malpuraj ke igis la riveron nigra kaj la vilaĝanoj en la *Schwarze Lütschine* asertas, ke la aliaj neniam eĉ laviĝis tiele ke la alia alfluanto restas tiel perfekte blanka.

* Kategorio Lütschine en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La deĉifrilo Enigma
**Henryk Zygalski** (naskiĝis la 15-an de julio 1908 en Poznań, mortis la 30-an de aŭgusto 1978 en Liss, Anglio) – pola matematikisto kaj kriptologo.

Vivo
----

Edukito de Gimnazio Mario Magdaleno en Poznań, laboristo de Universitato de Poznań kaj de armea kontraŭspionejo (Ĉifr-Oficejo).

Skipo konsistanta el Marian Rejewski, Jerzy Różycki kaj Henryk Zygalski januare 1933 rompis kodon de la germana ĉifranta maŝino Enigma kaj konstruis ties kopion.

Li estas inventinto de la koncepto pri t.n. toloj de Zygalski, tre laborpostulaj dum pretigado de perforataj folioj, helpantaj fiksi laŭvicon de kodigantaj rotaciiloj de Enigma.

La monumento de tri polaj kriptologoj:Marian Rejewski, Henryk Zygalski kaj Jerzy Różycki en Poznano
Post la dua mondmilito li restis inter pola enmigrantaro de Grand-Britio, kie li instruis matematikon en provinca lernejo. Li ricevis honoran doktorecon de Pola Universitato en Ekzilo. Postmorte honorigita per Granda Kruco de la Ordeno de Renaskiĝo de Pollando. Enterigita en Londono.

Memorigo
--------

Memoraĵojn pri Henryk Zygalski oni povas rigardi en *Wielkopolskie Muzeum Wojskowe* (Grandpollanda Armea Muzeo) en la Malnova Foirejo en Poznań. Antaŭ Imperiestra Kastelo en 2007 oni starigis monumenton de kriptologoj en la formo de obelisko

Pola Poŝto por omaĝi atingojn de poloj en la mondo enkondukis en 2009 kvar poŝtmarkojn. Sur unu kun valoro 1,95 zlotoj estas bildo de Henryk Zygalski en ĉirkaŭo de la ceteraj rekreintoj de Enigma.

Bibliografio
------------

* Władysław Kozaczuk & Jerzy Straszak. *Enigma ; How the Poles Broke the Nazi Code*, New York 2004 wyd.Hyppocrene Books ISBN 0-7818-0941-X
* Marian Rejewski, *An Application of the Theory of Permutations in Breaking the Enigma Cipher*, Applicationes Mathematicae, 16 (4), 1980, s. 543 - 559 (PDF).
* Gordon Welchman, *From Polish Bomba to British Bombe: the Birth of Ultra*, Intelligence and National Security, 1986.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Henryk Zygalski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Henryk Zygalski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Enigma Code Breach by Jan Bury: an account of the Polish role Arkivigite je 2005-09-23 per la retarkivo Wayback Machine
* The Breaking of Enigma by the Polish Mathematicians by Tony Sale
* How Mathematicians Helped Win WWII - National Security Agency[*rompita ligilo*]
* Enigma documents


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333253
* GND: 1091571104
* LCCN: nb2016020176
* VIAF: 325144783016075817988
* ISNI: 0000 0004 5625 9767
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Malabara vanelo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ĥaradriedoj *Charadriidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Vanellus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***V. malabaricus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Vanellus malabaricus****(Boddaert, 1783) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Charadrius malabaricus* Boddaert, 1783
*Charadrius malarbaricus* (*lapsus*)
*Hoplopterus malabaricus* (Boddaert, 1783)
*Lobipluvia malabarica* (Boddaert, 1783)
*Lobipluria malabarica* (*lapsus*) |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Malabara vanelo  |

 |
| v • d • r |

Yellow-wattled Lapwing1 (Vanellus malabaricus).jpgYellow-wattled Lapwing1 (Vanellus malabaricus)
La **Flavbrida vanelo** aŭ **Malabara vanelo** (*Vanellus malabaricus*) estas birdo de la genro *Vanellus*, grupo de grandaj vadbirdoj de la familio de ĥaradriedoj. Ĝi estas loĝanta reproduktanto en Hindio aŭ Barato. Kvankam ĝi estas loĝanta, ĝi povas ankaŭ moviĝi dum sezono de musono al pli sekaj regionoj. Krome povas reproduktiĝi ekde printempo ĝis post somero en marbordo de Pakistano; poste ili revenas al Barato. Eventuale povas resti tie familiaj grupoj.

Aspekto
-------

Ili estas facile videblaj kaj rekoneblaj birdoj. Ili estas mezgrandaj vadbirdoj, helbrunaj kun nigra krono. Krome estas blanka okulstrio kaj flava brido kiu pendas. La vosto estas blanka kaj ties pinto nigra. La dorso estas helgrizbruna kaj la ventro blanka. La longaj kruroj estas flavaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Dumfluge estas videbla blanka strio inter nigraj bordaj plumoj kaj brunaj korpaj supre. Sube estas blankaj.

Kutimoj
-------

Tiu orientalisa specio estas komuna en plej granda parto de Barato, kaj povas esti vidata en malferma kamparo, kutime en pli sekaj medioj ol Ruĝbeka vanelo aŭ Hindia vanelo, *Vanellus indicus*. Ĝi demetas kvar ovojn en surplanka skrapotruo.

Ĝi ofte manĝas en sekaj medioj, manĝoplukante insektojn kaj aliajn senvertebrulojn el la planko.

La Malabara vanelo havas laŭtan alvokon *ĉituii*.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Malabaro
* Malabar-marbordaj humidaj arbaroj
* Sudokcident-ghataj humidaj deciduaj arbaroj
* Sudokcident-ghataj montaraj pluvarbaroj

Referenco
---------

*Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

* Malabara vanelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Malabara vanelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Malabara vanelo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**László Heszky** [lAslO heski], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Heszky László Emil** estis hungara inĝeniero, agronomo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

László Heszky  naskiĝis la 16-an de januaro 1945 en Győr.

Biografio
---------

László Heszky frekventis universitaton en Gödöllő inter 1963-1967. Li eklaboris en botanika instituto, kie li esploradis. En 1980 li ekhavis postenon en la ministerio. Li ankaŭ instruis en la universitato, kie li estis katedrestro. Li redaktas fakrevuojn *Acta Biologica Hungarica*, *Hungarian Agricultural Research*, *Növénytermelés*. Li okupiĝas pri bioteknologio kaj genoteknologio. Li ricevis memormedalojn kaj premiojn inter 2002-2009.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Another Culture Investigations in cereal Gene Bank Collection* (1976)
* *Increase of Green Plant Regeneration Effifiency by Callus Selection in Puccinellia limosa (Schur.)Holmbg* (1989)
* *Molecular Identification of Commercial Apple Cultivars With Microsatellite Markers* (2005)
* *Növénybiotechnológia* (1990)
* *Genetika alapjai* (Fundamentoj de la genetiko), (2007)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio László Heszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László András Alföldi** [lAslO andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alföldi László András** estas hungara pentristo, altlerneja instruisto. Lia pli mallonga nomo estis *László Alföldi*.

László András Alföldi  naskiĝis la 20-an de februaro 1948 en Budaörs.

Biografio
---------

László András Alföldi studis pentroarton en libera lernejo de László Moholy-Nagy (1968-18969), baldaŭ en pedagogia arta studio (1984-1995). Li kreas plej ofte kolaĝojn, kiujn li faras laŭ pli nova metodo.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* 1993 • Budaörs
* 2001 • Szentendre • Budapeŝto
* 2013 • Scienca Universitato de Szeged

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* 1999 • Szekszárd
* 2005 • Kaposvár
* 2011 • Balatonalmádi

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

Vidu la bildgalerion!

Fontoj
------

* Arkivigite je 2015-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* No1No1
* No2No2
* No3No3
* No4No4

* Kategorio László András Alföldi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Maisprach** estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 933 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La vilaĝo Maisprach situas en valo de la rivereto *Buuserbach*, alfluanto de *Magdenerbach*, kiu en Rheinfelden alfluas al Rejno. Maisprach estas la plej norda komunumo de la distrikto Sissach.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Maisprach limas en nordo al Möhlin (Kantono Argovio), en oriento al Zeiningen (Kantono Argovio), en sudoriento al Buus, en sudokcidento al Wintersingen, kaj en okcidento al Magden (Kantono Argovio).

Trafiko
-------

La komunumo Maisprach situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika trafikreto per la buslinio n-ro 17 al Gelterkinden respektive al Rheinfelden.

Historio
--------

Preghejo de Maisprach
La unua dokumenta mencio de Maisprach datiĝas el la jaro 1247 kiel *Mesbache*.

Oni trovis sur la teritorio de la komunumo setlejrestaĵojn el la neolitiko, restaĵoj de romia vilao el la 2-a jarcento kaj du ŝtondomoj el la mezepoko. En la 14-a jarcento en Maipsrach regis la senjoroj de Thierstein. En la jaro 1461 la urbo Bazelo akiris la vilaĝon. En la jaro 1546 Maisprach komplete bruliĝis. Dum la Rapenmilito en la jaro 1594 la vilaĝo luktis flanke de la ribeloj. Okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798kaj dum la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 la vilaĝo tamen luktis flanke de la urbo. Malgraŭ tio la vilago estis integrita en la jaro 1833 al la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejon de la komunumo Maisprach
* Maisprach en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Maisprach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |