recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Marianne Adelaide **Hedwig DOHM**, origine: SCHLESINGER (naskiĝis la 20-an de septembro 1831, mortis la 1-an de junio 1919) estis germana verkistino kaj pionirino de la virina movado en Germanio.

Kiel filino de tabak-fabrikanto ŝi naskiĝis en Berlino. Ŝiaj gepatroj en la jaro 1817 transiris de la judismo al la protestantismo. Ili havis 18 idojn, kaj la patrino ofte batis la infanojn. En sia romano *Schicksale einer Seele* (1899) Hedwig Dohm priskribis siajn suferojn dum tiu ĉi tempo.

Kiel junulino Hedwig ege multe legis – plej ofte kaŝite, ĉar la familio postulis, ke ŝi koncentriĝu al la dommastrumado. Kiam ŝi havis 18 jarojn, ŝi fine rajtis viziti seminarion por instruistinoj. Tamen ŝi post ioma tempo ĉesigis la studadon por edziniĝi al Ernst Dohm, ĉefredaktoro de la satira ĵurnalo *Kladderadatsch*.

Ili havis kvin idojn: La sola filo mortis en la aĝo de 11 jaroj, sed Hedwig Dohm ebligis al siaj kvar filinoj bonan klerigon. La geedzoj havis viglajn rilatojn al la Berlina intelektularo, krome Hedwig aŭtodidakte lernis ĉion necesan por verki sian unuan publikaxjon: *Die spanische Nationalliteratur in ihrer geschichtlichen Entwicklung* (= La hispana nacia literaturo en sia historia evoluo), kiu aperis en 1867.

Komence de la 1870-aj jaroj Hedwig Dohm ekokupiĝis pli profunde pri la rajtoj de la virinoj. Ŝiaj idealoj estis pli radikalaj ol tiuj de la tiutempa virina movado, kaj ŝiaj unuaj kvar verkoj rikoltis aŭ malatenton aŭ akran kritikon.

En la jaro 1883 Ernst Dohm mortis. Dum pluraj jaroj Hedwig Dohm nenion publikigis, nur ekde 1890 ŝi denove verkis: ĉefe romanojn, teatraĵojn kaj rakontojn. En 1888 ŝi estis unu el la fondintinoj de la virina asocio *Reform*, kiu interalie postulis, ke virinoj rajtu studi en universitatoj.

Ŝi publikigis du pliajn verkojn: En *Die Antifeministen* (= La kontraŭfeministoj), kiu aperis en 1902, ŝi humure komentis la ideologion de siaj kontraŭuloj. *Die Mütter* (= La patrinoj), el ja jaro 1903, temis pri patrina amo, kiu laŭ Hedwig Dohm ne estas natura instinkto, sed konduto edukata al la virinoj. Ŝi proponis, ke por ebligi al la patrinoj labori profesie, la endomajn laborojn kaj la infanvartadon transprenu institucioj. Ŝi estis konvinkita, ke ekonomia sendependeco de la virinoj estas la sola vojo al samrajta partnereco. Krome ŝi postulis la balotrajton por virinoj.

Dum la Unua Mondmilito ŝi iĝis fervora pacifistino. Ŝia verko *Der Missbrauch des Todes* (=La misuzo de la morto) esprimis profundan pesimismon kauzatan de la milita kruelo.

Hedwig Dohm mortis en Berlino. El ŝiaj posteuloj menciindas ŝia nepino Katharina Mann, kiu en la jaro 1905 edziniĝis al la verkisto Thomas Mann.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hedwig Dohm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germanlingva retejo pri la vivo kaj la verkaro de Hedwig Dohm


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 115864
* GND: 11852643X
* LCCN: n86049520
* VIAF: 209292312 27226737, 209292312
* ISNI: 0000 0001 0882 2883
* LIBRIS: 281547
* SUDOC: 050442058
* BNF: 135293763
* NLA: 35713391
* NKC: hka20191028451
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Hedingen (stacidomo). |



**Hedingen** estas komunumo en la distrikto Affoltern, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 3318 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 3404 ĝis decembro 2009.

Geografio
---------

Hedigen situas okcidente de la montoĉeno Albis en la tiel nomita *Porko-Prefektujo*, nome la distrikto Affoltern. La orienta parto de la komunumo troviĝas en la valo de la rivero Reppisch dum ĝia okcidenta flanko situas alflanke de la akvodislimo inter Limato kaj Reuss. En okcidento la rivereto *Höfibach*, kiu fluas de nordo al sudo kaj en Affoltern alfluas al la rivereto Jonenbach, senakvigas la komunuman teritorion.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,53 km², de kiuj 32,6% estas kovritaj de arbaro, 46,6% servas por agrikulturo kaj 19,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hedingen limas en nordoriento al Bonnstetten, en oriento al Stallikon, en sudo al Affoltern ĉe Albis, okcidento al Jonen, nordokcidento al Arni kaj en nordo al Islisberg.

Trafiko
-------

Hedigen posedas stacidomon ĉe la linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Affoltern ĉe Albis kaj Zugo, kiu estas haltejo de la regionaj trajnlinioj S5/S14 de la Zurika Trafik-Unio. Ek de novembro 2009 Hedingen disponas ankaŭ pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A4. Tra la nova Uetlibergtunelo cirkulas ek de novembro 2009 ankaŭ la nova buslinio 200, kiu konektas la vilaĝocentron rekte kun la stacidomo Zuriko-Enge en la centro de la urbo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hedingen datiĝas el la jaro 1116. Hedingen estis en mezepoko posedaĵo habsburo kaj transiris en la 15-a jarcento al la urbo Zuriko kaj fariĝis parto de la voktdistrikto aŭ prefektujo Knonaŭo. Por la ekonomia disvolviĝo de la komunumo estis grava la konstruo de la fervojo en la jaro 1864. Estas antaŭvideble nova evoluo dum la venontaj jaroj pro la Uetlibergtunelo, tra kiu de la vilaĝocentro la centro de Zuriko nun atingeblas en 10 minutoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Martin Illi*: *Hedingen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-08-23)

Vidu ankaŭ
----------

* Hedingen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hedingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Hedingen
* Hedingen en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Affoltern |
| --- |
| Aeugst ĉe Albis • **Affoltern ĉe Albis** • Bonstetten ZH • Hausen ĉe Albis • Hedingen • Kappel ĉe Albis • Knonau • Maschwanden • Mettmenstetten • Obfelden • Ottenbach ZH • Rifferswil • Stallikon • Wettswil ĉe Albis |  |

 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Joe SINDUHIJE** (naskita la 20-a de aprilo 1997) estas burunda-nederlanda aktoro.

Vivo
----

Sinduhije estis naskita kaj edukita en Buĵumburo. Li studentiĝis ĉe la Akademio de Kinaj Aktoroj de Amsterdamo en 2017. Li estas konata pro sia ĉefrolo en *SpangaS* en kiu li pozis kiel Jip Baltus. Nuntempe Joe povas esti vidita en Outsiders, la prezento en la klasĉambro de Teatro Utrecht.

Sinduhije trejnis kiel kinaktoro ĉe la "Media College" de Amsterdamo, en la grandurbo kie li vivas.

Sinduhije komencis sian aktoran karieron en 2016, kie li ludis la rolon de Jip Baltus en la junulserio *SpangaS*. En 2019, li ludis la rolon de Kenneth en la televidserialo *Vermist!*. Li ankaŭ ludis la rolon de Maikel en la televidserialo *NOOD*.

Filmaro
-------

* *SpangaS* (2016-2020) - Jip Baltus
* *Spangas op Zomervakantie* (2018-2019) - Jip Baltus
* *Vermist!* (2019) - Kenneth
* *Niet Gegumd* (2020) - Leo (Mallonga filmo)
* *NOOD* (2021) - Maikel

Eksteraj ligiloj
----------------

* Joe Sinduhije ĉe IMDb
* Joe Sinduhije sur Instagram
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Bluvizaĝa malkohao** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Phaenicophaeus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Ph. viridirostris*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Phaenicophaeus viridirostris****(Jerdon, 1840) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
|  |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Bluvizaĝa malkohao  |

 |
| v • d • r |

La **Bluvizaĝa malkohao**, *Phaenicophaeus viridirostris* , estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

Pentraĵo de la bluvizaĝa malkohao fare de Lady Elizabeth Gwillim (1763-1807), farita antaŭ ol la birdo ricevis sian sciencan nomon
Ĝi estas endemismo de Srilanko kaj suda Barato. La bluvizaĝa malkohao estas birdo de malferma arbaro kaj arbusta ĝangalo. Ili nestumas en dorna arbusto, kie la ino demetas kutime du, foje tri, ovojn.

La naztruoformoj kutime estas uzataj apartigi *Rhopodytes* kaj *Phaenicophaeus*
La bluvizaĝa malkohao estas grandeca specio 39 cm longa. La dorso kaj kapo estas malhelverdaj kaj la supra vosto estas verda bordita de blanko. La gorĝo kaj ventro estas pli helverdaj. Estas granda blua makulo ĉirkaŭ la okulo (kio nomigas la specion) kaj ankaŭ la beko estas verda. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli senkoloraj kaj striitaj supre.

La bluvizaĝa malkohao manĝas varion de insektoj, raŭpoj kaj etaj vertebruloj. Ĝi eventiale manĝas berojn.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Phaenicophaeus viridirostris*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
**Emil Baré,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baré Emil** estis aŭstria hungara violonisto, koncertmajstro, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Barach* ĝis 1886.

Emil Barach  naskiĝis la 8-an de septembro 1870 en Vieno, li mortis la 29-an de marto 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emil Baré devenis el hungara juda familio, sed en 1886 li kristaniĝis. Li studis en konservatorio en sia naskiĝurbo, lia ĉefinstruisto estis en:Joseph Hellmesberger Jr.. Li plulernis en simila lernejo en Parizo de en:Lambert Massart. Ekde 1892 li estis ano en pluraj francaj aŭ germanaj orkestroj, iom poste li estis koncertmajstro en Parizo, inter 1897-1902 en Ĉikago. Li translokiĝis al Budapeŝto, kie li estis koncertmajstro de Reĝa Operejo ĝis 1933, samtempe li instruis en muziklernejo (nuntempa konservatorio) ĝis 1935.

Li edziĝis en 1906.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Licco Amar

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Emil Baré en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636659
* VIAF: 144805519
* ISNI: 0000 0000 9783 4108
 |
**Joel VILKKI** (naskiĝis la 8-an de Aŭgusto 1899, mortis la 14-an de Julio 1976) estis suoma rektoro de mezgrada lernejo kaj unu el la plej elstaraj figuroj en la suoma Esperanto-movado post la milito.

Li estis ĉefo-delegito de UEA (IEL) de 1937 ĝis 1971, dumviva membro, kaj en la lastaj 15 jaroj membro-subtenanto. Kiel estro de mezlernejo li ebligis kaj gvidis eksperimentan instruadon de Esperanto en la urbo Somero (1958-1963). La eksperimento celis studi la pedagogian kaj lernofaciligan valoron de la Internacia Lingvo (vidu revuon Esperanto 1974, p. 43). Dum parto de tiu periodo, la instruado de Esperanto estis deviga kaj ĝin oficiale inspektis la Centra Administrejo de Lernejoj.

En la 1930-aj jaroj Vilkki interesiĝis ankaŭ pri Novial kaj tradukis lernolibron de la lingvo en la suoman. Li mem priskribis sian rilaton al la du planlingvoj dirante, ke li, kun alia esperantisto samurba, simple konstatis, ke "Esperanto funkcias".

Li verkis artikolojn kaj informajn broŝurojn pri Esperanto. Lia vortaro *Suomi-Esperanto-Suomi* aperis en 1963. Ĝian duan eldonon, kiu aperis post lia morto en 1982, reviziis lia filino Heljä Favén (449 p.). Ĝi estas plu uzata kiel la precipa vortaro inter la suoma kaj Esperanto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 35730
* GND: 1238715311
* VIAF: 5759152563115615560004
 |
Sankta **Frato André** aŭ **Alfred Bessette** (naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1845 en Saint-Grégoire-le-Grand, Kebekio kaj mortis la 6-an de januaro 1937 en Montrealo) estis religia frato, membro de la Kongregacio de Sainte-Croix, al kiu estis atribuitaj plurajn miraklojn. Li estas agnokita kiel sankto de la Katolika Eklezio, ĉar li estis sankproklamita la 17-an de oktobro 2010 de la papo Benedikto la 16-a. Sia liturgia tago estas la 7-a de januaro.

Ekde sia infanaĝo, Alfred Bessette estas fragilaspekta kaj ofte malsana. Malgraŭ ke li estas tre pia, oni ne pensis ke li vivus longtempe kaj ke li iĝus la plej fama religia homo en Kebekio. Je le fino de la 1870-aj jaroj, malgraŭ ke li preskaŭ estis analfabeta, sia reputacio de sanktulo kreskiĝis.

Sia fameco trapasis la landlimojn por etendiĝi ĉie en Ameriko, poste en Eŭropo kaj la resto de la mondo. En Montrealo, li sukcesis konstruigi grandan bazilikon dediĉita Sankta Jozefo kaj nomata Oratorio Sankta Jozefo.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Frère André en la franca Vikipedio.* 

* Kategorio André Bessette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527008
* GND: 118662589
* LCCN: n82063443
* VIAF: 268974950
* ISNI: 0000 0001 0801 8377
* SUDOC: 027561003
* BNF: 13505228k
 |
La komenco de la literaturo foje akompanis la militvivon.

Ekzemple se paroli pri la praeŭropa literaturo, jam en la greka literaturo elstaris *Anabasis* de **Ksenofono** kiu rakontas militan aventuron de grekoj kontraŭ persoj sed eĉ pli konata estas *Iliado* de **Homero**, kio rakontas la fikcia milito de grekoj kontraŭ trojanoj enhavante tre konatajn epizodojn kiuj poste estos uzataj en tutmonda literaturo.

Ankaŭ en la latina literaturo oni konsideris **Julion Cezaron** kiel leginda verkisto eĉ kiam nur verkis biografiajn rakontojn de siaj militaj aventuroj en *De bello gallico* (Pri la gaŭla milito) kaj *De bello civile* (Pri intercivitana milito).

Dum la Mezepoko la milita naskiĝo de naciaj ŝtatoj respeguliĝis en respektivaj majstroverkoj de tiuj ŝtatoj kiel *La chanson de Roland* en Francio kaj *Cantar de mio Cid* en Hispanio aŭ Kastilio.

En pli aktualaj epokoj milito eĉ aperas en titoloj de signifaj verkoj kiel pruvo de ties graveco en la teksto kiel *Milito kaj Paco* de **Tolstoi**, *La milito de la fino de la mondo* de **Vargas Llosa**, *La guerra de nuestros antepasados* de Miguel Delibes, ktp.

Plej grava kontribuo de literaturo rilate militon estas la kontraŭmilita literaturo kies mejloŝtono pli konata eble estas *Sen novaĵo en la fronto* de la austra verkisto E. M. Remarque pri nehoma vivkondiĉoj en la Unua mondmilito.
La **Golf-Milita sindromo** estas grupo de suferoj kiuj montriĝis en nombraj eks-batalantoj de la Golfa Milito.

Tiu malsano karakteriziĝas per nespecifaj kaj varieblaj simptomoj kiel laceco, muskolaj kaj artiklaj doloroj, migreno, memorperdo kaj posttraŭmata streĉa perturbo. Ties kaŭzo estas nekonata kaj la malordo mem ne estas mortiga,​ sed ĝi povas esti asocia kun la angoro kaj la troa malkapablo, impreso esti mortiginta, perfortinta maljuste, kvankam oni kredigis, ke temas pri justa milito aŭ sankta milito, kaj ĝenerale estas konsiderata kiel mensa malsano.

Oni indikis foje kiel ebla kaŭzo aŭ malbonigilo la eksponon al kemiaj kombinaĵoj, ĉu intenca ĉu nedezirita; kaj ankaŭ foje oni rekomendis kognajn kondutoterapiojn, sed neniu el ambaŭ indikoj estis klare konfirmitaj.

Notoj
-----

1. ↑  «Gulf War Syndrome Is Real, But Causes Unclear: Report». Arkivigite je 2017-10-08 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 17an de julio 2012.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730467
* LCCN: sh98000483
 |
La **Johannes-Passion (SWV 481)**, eo: Johano-Pasiono, plena titolo: *Historia des Leidens und Sterbens unseres Herrn und Heilands Jesu Christi nach dem Evangelisten St. Johannes*, estas religia ĥorverko, kiun komponis Heinrich Schütz. Frua versio ekestinta proksimume 1665 havas en la Schütz-Werke-Verzeichnis (registro de la verkaro de Schütz) la numeron 481a. La nun kutima fina versio devenas el la jaro 1666, kiam Schütz ankaŭ komponis la pasionon laŭ Mateo.

La dum pli ol 200 jaroj ne plu estis prezentata. Nur komence de la 1880-aj jaroj Arnold Mendelssohn laŭ instigo de Friedrich Spitta denove prezentis ĝin en Bonn.

La muzikantaro estas, malsame al la pli konataj pasionoj de Johann Sebastian Bach, pure kanta. Ekzistas tamen priverkaĵo de Arnold Mendelssohn kun akompano de orgeno aŭ piano.

Literaturo
----------

* Friedrich Spitta: *Die Passionen nach den vier Evangelisten von Heinrich Schutz*, 1886, Noveldono: Kessinger Publishing (2010), ISBN 978-1-168-86359-1

Vidu ankaŭ
----------

* Johannespassion (Bach)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Publikhavaĵa notoj de la Johannes-Passion Arkivigite je 2012-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
La unua eldonaĵo de *Seitō* en Septembro de 1911.
***Bluŝtrumpeto*** (*Seitō*; 青鞜) estis japana inismana ĵurnalo fondita en 1911 de Raiĉo Hiracuka kaj produktita de ŝi kaj aliaj anoj de la Bluŝtrump-Societo (*Seitō-sha*； 青鞜社). Kiam Hiracuka laciĝis, ŝi transdonis la produktadon al Noe Itō en 1915. Itō produktis la ĵurnalon per malgranda helpo de aliaj dum preskaŭ unu jaro plu. Ĝia lasta eldonaĵo estis eldonita en februaro de 1916. Multaj anoj estis nomitaj *Novaj Virinoj*. Origine, ĝi estis enfokusita al ina literaturo, sed baldaŭ ŝanĝis fokuson al ina liberado. Hiracuka malfermis la unuan eldonaĵon per la vortoj, „Eke, la virino estis la suno." (「原始、女性は太陽であった」) – reference al la ŝintoa mito pri kreado. Inter la kontribuantoj estis konataj poeto kaj virinrajt-protektanto, Josano Akiko kaj verkisto Joŝija Nobuko inter aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑  
S.L.Sievers, "The Bluestockings", *Meiji Japan*,
2. ↑  
Lévy Christine (ed) (2012): Naissance d'une revue féministe au Japon : Seitô (1911-1916), Ebisu, études Japonaises n°48.
3. ↑  
Jan Bardsley.  (2007) *The Bluestockings of Japan: New Woman Essays and Fiction from Seitô, 1911–16*. University of Michigan Press. ISBN 978-1-929280-45-2.
4. ↑  
Dina Lowy.  (2007) *The Japanese "New Woman": Images of Gender and Modernity*. New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press. ISBN 0-8135-4046-1.
5. ↑  
Suzuki, Michiko.  (2009) *Becoming Modern Women: Love and Female Identity in Prewar Japanese Literature and Culture*. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-6198-7.
6. ↑  
Fukuda, Atsuko "Japan's Literary Feminists: The "Seito" Group" pages 280-292 from *Signs* Volume 2, No. 1, Autumn 1976 page 284.
La **Batalo de Las Navas de Tolosa**, nomata en la araba historistudoj *Batalo de Al-Uqab* (معركة العقاب), kaj konata simple kiel «La Batalo» en la kronikoj de la epoko, estis batalo inter la armeoj de la kristanaj nordaj regnoj kaj sudaj islamaj regnoj de la tiama Hispanio kaj okazis la 16-an de julio de 1212 ĉe la vilaĝo de la Provinco de Ĥaeno nome Las Navas de Tolosa (La Carolina). La kristana venko permesis etendi la kristanajn regnojn, ĉefe tiu de Kastilio, al la sudo de la Iberia Duoninsulo, kie tiam hegemoniis islamanoj.

Antaŭaĵoj
---------

Tiu decida batalo estis sekvo de la Krucmilito organizata en Hispanio de la Reĝo Alfonso la 8-a de Kastilio, la Arkiepiskopo de Toledo Rodrigo Ximénez de Rada kaj la Papo Inocento la 3-a kontraŭ la islamaj almohadoj kiuj hegemoniis en Al-Andalus ekde la mezo de la 12-a jarcento, post la malvenko de la kastilia reĝo en la batalo de Alarcos (1195), kiu havis kiel konsekvenco nordigi la landlimon ĝis la Montoj de Toledo, kaj minaci la urbon de Toledo kaj la valo de la rivero Taĵo.

La trupoj de la almohadoj estis estritaj de la propra ĥalifo Mohamedo An-Nasir, nomita de la kristanoj *Miramamolín* kiel fonetika adapto de la araba esprimo «Komandoro de Kredantoj».

Konsekvencoj
------------

Nova blazono de Navaro, kun la ĉenoj de araboj.
Kiel sekvo de tiu batalo, la islama povo en la Iberia Duoninsulo ekdekadencis definitive kaj la konkera militaro nomata Reconquista ekakceliĝis dum la venontaj kvardek jaroj per historia procezo dum kiu la kristanaj nordaj regnoj konkeris preskaŭ ĉiujn sudajn teritoriojn sub islama hegemonio. Tija sekvo estis la konkero de Baeza, kiu tamen poste estis rekonkerita de almohadoj. La venko estus estinta multe pli efika kaj definitiva se ne estus tiame terura malsatego kiu bremsis la *reconquista*. Tiu malsatego daŭris ĝis 1225.

Memore de la venko, la reĝo de Navaro enmetis la de li rompitajn ĉenojn kiuj protektis la tendon de la araba reĝo al sia blazono kiu ankoraŭ estas la blazono de Navaro kaj aperas en la blazono de Hispanio.

La fortikaĵo de Calatrava la Nova, proksime de Almagro, estis konstruita de la Ordeno de Calatrava, uzante islamajn prizonulojn el la batalo de Las Navas de Tolosa, de 1213 a 1217.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Batalo de Las Navas de Tolosa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aglo nigra
En la **Batalo de Kabo Finisterre** (22a de Julio 1805) ĉe Galegio, Hispanio, la Brita ŝiparo estrita de Admiralo Robert Calder luktis nedecidan marbatalon kontraŭ kombinita Franc-Hispana ŝiparo kiu estis revene el Karibio. Malsukcesinta eviti la kunigon de la ŝiparo de la Franca Admiralo Pierre de Villeneuve al la floteto de Ferrol kaj frapi la detruan minacon kio estus liberiginta Grandan Brition el la danĝero de invado, Calder estis poste juĝita kaj akre skoldita pro sia malsukceso kaj ĉar evitis la renovigon de la engaĝiĝo la 23an kaj 24an de Julio. Samtempe, iom poste Villeneuve elektis ne resti en Brest, kie lia floto povus esti kuniĝinta kun aliaj Francaj ŝipoj por klarigi la Manikan Markolon el invado fare de Granda Britio.

El la brita flanko estis 15 ŝipoj, kiuj luktis kontraŭ 20 el la kombinaĵo franc-hispana. El la brita flanko oni perdis 198 homojn ĉu mortintaj aŭ vunditaj, dum el la kombnita flanko oni perids 647 homojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Brytant p. 154
2. ↑   Tucker, p. 1039

Bibliografio
------------

* Arthur Brytant, Years of Victory 1802 - 1812 Harper & Brothers, London (1945).
* Tucker, Spencer, A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East ABC-CLIO 2007. ISBN 978-1851096671

* Kategorio Batalo de Kabo Finisterre (1805) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Batalo de Junín** [ĥuNIN] estis unu el lastaj kunfrontoj inter la armeoj de reĝistoj kaj sendependentistoj en la procezo de la Sendependigo de Peruo kiu okazis en la 6-a de aŭgusto de 1824. Ties rezulto estis la venko de la sendependentistoj.

Simón Bolívar, *Libertador* kaj Prezidento de la Granda Kolombio pluis la liberigan militon de Peruo. En 1824 la monarkistoj rezistis ĉe la centra montaro kaj ĉe la Alta Peruo. Bolívar havis pli ol 8.000 homojn, simile laŭnombre al la monarkista armeo, sed la reĝaj trupoj estis dise inter la valo de la Mantaro kaj la Alta Peruo, ĉar ties estis okazinta la insurekcio de la hispana generalo Pedro Antonio Olañeta, kio devigis la vicreĝon sendi tien gravan parton de sia armeo estre de Jerónimo Valdés, nome ĉirkaŭ 5.000 soldatoj kun bazo en Puno.

Bolívar, koninta tion profitis la oportunon, kaj en junio de 1824 sendis sian armeon al la centra montaro de Peruo por izoligi la jam solecajn trupojn de la hispana generalo José de Canterac, situantaj norde.

La batalo okazis en la pampo de Junín aŭ altebenaĵo *Meseta de Bombón*, ĉe la centro de Peruo en la aktuala departemento de Junín borde de la lago nomita Junín aŭ Ĉinĉajkoĉa ĉe 4000 msm. La altebenaĵo estas en la natura regiono de la punao altanda, inter la distriktoj Junín, Ondores kaj Karhuamajo de la regiono Junín kaj la distrikto Ninakaka de la regiono Pasko.

La batalo
---------

La 6-a de aŭgusto la armeo de Canterac, formita de 1.300 kavalerianoj, 7.000 infanterianoj kaj 9 armiloj de artilerio, urĝe iris ĉirkaŭ la lago Junín klopode eviti la batalon kontraŭ Bolívar. Tiu sendis sian kavalerion por haltigi la retiriĝon kaj la hispanoj kontraŭatakis same per kavalerio dum la infanterio pluretiriĝis. Dekomence la hispanoj venkis kaj persekutis la miksitan perua-kolombian armeon iom senorde. Tiele ili lasis senprotekte sian flankon per kiu atakis la parto de la sendependista kavalerio kiu ankoraŭ ne eniris en batalon. La lukto okazis per sabroj kaj lancoj, sen pafi. La hispanoj pluigis sian retiradon. Ĉio daŭris malpli ol unu horo. La rezulto de tiu batalo estis de 254 mortintoj aŭ vunditoj krom 80 prizonuloj inter la monarkistoj, dum 148 soldatoj mortintoj aŭ vunditoj ĉe la sendependentistoj.

Notoj
-----

1. ↑  Carlos Dellepiane (1964) [1931]. "Historia Militar del Perú", Tomo I, paĝoj 210-211

Bibliografio
------------

* Basadre Grohmann, Jorge (?). Historia de la República del Perú. Lima: Diario La República. Octava edición ISBN 9972-205-62-2.
* Liévano Aguirre, Indalecio (1983). Bolívar. Madrid: Cultura Hispánica del Instituto de Cooperación Iberoaméricana. ISBN 84-7232-311-0.

* Kategorio Batalo de Junín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri geografio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Marto 2015)* |

Situo de Merka en Somalio ĉe Mogadiŝo.
**Merka** (somale *Marka*, arabe مركا) estas havena urbo en suda Somalio ĉe la Hinda Oceano. Ĝi estas la ĉefa urbo de la regiono de Malsupra Shabele kaj situas proksimume nur je 70 km sudokcidente de la ĉefurbo Mogadiŝo laŭ la marbordo en direkto al Kenjo.

Merka estas antikva Islama centro.
La urbon setligis en la 7-a jarcento la klano 'Biimaal' (aŭ Bijomal). la unuaj somaloj alvenis al la urbon en la 6-a jarcento kaj kontrolis ĝin kaj la komercon en la regiono ĝis la 21-a jarcento.

La Bijomaloj de Merka luktis kontraŭ la italaj koloniaj regantoj de la Italia Somalio dum dudekjara milito konata kiel la Bijomala Insurekcio dum kiuj la Diroj murdis kelkajn italajn guberniestrojn. Dum la Bijomala Insurekcio oni murdis ankaŭ elstarajn estrojn, kies memormonumentoj povas ankoraŭ troviĝi en Merka kaj en la regiono de Shabeellaha Hoose.

En malfrua 20-a jarcento, la urbo iĝis konata kiel stranda altiraĵo, kvankam ĝi estis akre damaĝita dum la Somalia Enlanda Milito. La 13-an de novembro 2008 ĝin kaptis sen rezisto Al-Shabaab, juna movado ligita al la Islamaj Kortumoj kio alportis pacon al kelkaj regionoj de Somalio 2 jarojn antaŭ la invado de usonhelpitaj trupoj de Etiopio.

1° 42.89′ N 44° 46.2′ O﻿ / ﻿1.71483 °N, 44.7700 °O﻿ / 1.71483; 44.7700 (mapo)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHinda Oceano |
| --- |
| Maroj | Andamana Maro • Araba Maro • Ruĝa Maro | Mapo de Hinda Oceano |
| Golfoj | Adena Golfo • Akaba Golfo • Bengala Golfo • Omana Golfo • Persa Golfo • Sueza Golfo |
| Markoloj | Bab al-Mandab • Hormuza Markolo • Lomboka Markolo • Malaka Markolo • Moluka Markolo • Mozambika Markolo |
| Marfluoj | Antila Marfluo • Antarkta Ĉirkaŭpolusa Marfluo |

 |
Merkata prezo estas tiu prezo, kiu elformiĝas laŭ la rilato de ofertoj kaj bezonoj (debito, aĉetpovo) sur la merkato. La merkatan prezon influas ankaŭ la ŝtata prezopolitiko ekz. apogo de venda prezo de politike gravaj varoj (pano, gaso, kurento), nivelo de dogano, imposto ktp.. Tiel la merkata prezo de iu lando, landogrupo (dogana unio kiel Eŭropa unio) diferencas de tiu sur mondmerkato. Ekzemple en Eŭropo la interna merkata prezo de sukero estas trioblo de la mondmerkata prezo.

En la iamaj socialismaj landoj oni neglektis la merkatajn rilatojn kaj arbitre, ŝtate dekretis prezon por preskaŭ ĉiuj varoj. Ankaŭ en tiuj landoj ekzistis fakte la merkata prezo, ĉar la mankantajn varojn oni povis aĉeti sur la nigra merkato je merkata prezo aŭ oni donis kaŝmonon por bezonataj varoj, tiam la ŝtata prezo kaj la kaŝmono kune montris la veran valoron de la varo.

La merkata prezo laŭ marksa terminologio: la merkata prezo estas tiu prezo, kiu elformiĝas je sekvo de la konkurenco-batalo en la industria branĉo kaj kiu fluktuas ĉirkaŭ la merkata valoro.
La kroatia provinco **Dubrovnik-Neretva** (*Dubravačko-Neretvanska županija*) laŭ la stato de 2021 havis 115 862 loĝantojn.

Surfaco: 8 172 km²

La ĉefurbo estas Dubrovnik (55 mil).

Aliaj urboj: Korĉula, Metkoviĉ, Opuzen kaj Ploĉe.

La distrikto estas la plej suda kroata distrikto, etendiĝas de la valo de rivero Neretva (NOk) ĝis la Prevlaka (SOr). Ĝia marbordo estas rompita per 4-kilometra parto, kiu apartenas al la teritorio de Federacio Bosnio kaj Hercegovino. Tiu teritorio estas restaĵo de tempo de Turka imperio, per kiu Turkoj defendis sin de atakoj de l' nordaj malamikoj.

La tuta regiono plenas je malnovaj urbaj kernoj: Dubrovnik, Korĉula,sur samnoma insulo Korčula, Ston, kiu situas sur la duoninsulo Pelješac, kaj aliaj.
La urba kerno de Dubrovnik estas enskribita en registro de Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

En distrikto ankaŭ estas Nacia parko Mljet, kiu estas parto de la insulo Mljet.

aerfoto de la haveno Polace kaj la insulo Mljet kun vido de la insuletoj Kobrava, Ovrata kaj Moracnik fone

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Dubrovnik-Neretva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Litografio de Julien Léopold Boilly: *Cortège de l'empereur de Chine* (Akompanantaro de la imperiestro de Ĉinio). 1869
**Julien-Léopold Boilly** (30‑a de aŭgusto 1796, Parizo – 14‑a de junio 1874), konata ankaŭ kiel **Jules Boilly**, estis franca artisto fama pro sia albumo de litografioj nome *Iconographie de l’Institut Royal de France* (1820–1821) kaj sia libreto *Album de 73 Portraits-Changés Aquarelles des Membres de l’Institute* (1820) enhavanta akvarelajn karikaturojn de 73 famaj matematikistoj, partikulare franca matematikisto Adrien-Marie Legendre, la nura konata portreto de li.

Li estis filo de la genia pentristo-gravuristo Louis-Léopold Boilly. Akceptita en la lernejo ĉe Versajlo la 15‑an de decembro 1806:33, li pentris portretojn kaj ilustraciitajn librojn kun lithografioj. Li ankaŭ kolektis aŭtografojn:44.

Referencoj
----------

1. 1 2  Henry Harrisse.  (1898) *L.‑L. Boilly: peintre, dessinateur et lithographe: sa vie et son œuvre 1761–1845*, p. 33.

* Kategorio Julien-Léopold Boilly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552373
* GND: 104148187
* LCCN: no2009081826
* VIAF: 29796606
* ISNI: 0000 0000 6657 3355
* SUDOC: 111697301
* BNF: 14796455m
* ULAN: 500010736
* RKD: 10007
* BNE: XX5389964
 |
**Piedratajada** [pjedrataĤAda] (aragone *Piedratallada*) estas hispana municipo en la jurisdikcia distrikto de Ejea de los Caballeros, en provinco Zaragozo. Ĝi apartenas al komarko Cinco Villas, en la regiono Aragono, Hispanio.

Loknomo
-------

La loknomo estas etimologie kompreneble kiel "Trnĉita Ŝtono", kaj tiukadre aperas flava simbolo en la municipa blazono.

Dum la lastaj jardekoj de la 19-a jarcento kaj la plej granda parto de la 20-a jarcento, tiu municipo inkludis la nunan municipon Marracos.

Geografio
---------

La urbo Piedratallada havas alton de 423 metroj super la marnivelo, kaj ĝi distas 50 km al Zaragozo, kiu estas ĉefurbo de la provinco kaj de la regiono Aragono. La etendo de la komunumo estas 39,6 kvadrataj kilometroj. 

En 1940 ĝi havis 849 loĝantojn, sed ekde tiam ĝi ne ĉesis malpliiĝi kun rapideco de ĉirkaŭ cent homoj ĉiun jardekon: 


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2016 |
| 722 | 656 | 533 | 315 | 231 | 152 | 133 | 130 |

Historio
--------

Tiu ĉi municipo estis ligita dum jaroj al la ŝtonlaboro kaj ankaŭ al la vitejoj, konservante multajn malnovajn vinkelojn elfositajn en la roko. Tiuj keloj ebligis konservi la vinon, ĉar, estante fosita subtere, la temperaturo estis konstanta, io ideala por la fermentado de la mosto.

Monumentoj
----------

* **Preĝejo Sankta Sebastiano**.:

Ĝi estas antikva preĝejo konstruita laŭ romanika kaj gotika stiloj kaj dediĉita al la martiro Sankta Sebastiano, kiu dependas de la diocezo de Jaca. 
La loka paroĥa preĝejo havas romanikan planon el la 14-a jarcento, kaj orient-gotikan absidon el la 16-a jarcento, kiu enhavas retablon de Sankta Sebastiano, pentritan en la 15-a jarcento. Dum reestigado de ĝia ĉefenirejo, tri krucoj estis inkluditaj kiel Kalvario, kiu iam ekzistis ĉirkaŭ la preĝejo.

Estas menciinde
---------------

* **Peirón de San Isidro**. (Kruco sur kolono dediĉita al Sankta Isidro).
* **Pozo de hielo**. (Glaciputo: kovrita per ŝtonkonstruaĵo en formo de duona ovo, kiu estis plenigita per neĝo vintre, por havi glacion en la varma sezono)
* **Bodegas viejas**. (Malnovaj keloj)
* **Mina de cobre "San Jorge"**. (Forlasita kuprominejo "Sankta Georgo").
* **Yacimiento arqueológico de "San Melorge"**. (Arkeologia loko "Sankta Melorge").

Festoj
------

* *San Sebastián*, la 20-an de januaro (*Sankta Sebastiano*).
* *San Ramón Nonato*, la 31-an de aŭgusto (*Sankta Ramono*).

Vidu ankaŭ
----------

* Aragona regioneto Cinco Villas.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. 1 2
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Piedratajada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Piedratajada ĉe YouTube
* Nokto de mortintoj en Piedratajada ĉe YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805028
 |
La **piemonta lingvo** (piemonte *Piemontèis*, itale *Piemontese*) estas latinida lingvo tradicie konsiderata dialekto de la itala lingvo, kiun parolas proksimume 2 milionoj da homoj en la regiono Piemonto en nordokcidenta Italio. Ekde la jaro 1981 ĝi estas de la Konsilio de Eŭropo oficiale agnoskita kiel malplimulta lingvo kaj troviĝas en la ruĝa listo de endanĝerigitaj lingvoj de Unesko. La lingvo apartenas al la okcidentlatinidaj lingvoj kaj listiĝas inter la gaŭlo-latinidaj lingvoj: fakte ĝi pli similas al la franca aŭ okcitana lingvoj ol al la norma itala lingvo, kiu apartenas al la orientlatinidaj lingvoj. Pralingvo de la piemonta estas la mezepoka vulgara latino, kiu miksiĝis kun lokaj keltaj lingvoinfluoj. Multaj vortoj venis el la arpitana lingvo, el keltaj kaj ĝermanaj lingvoj.

Kiel skriba lingvo la piemonta uziĝas ekde la fino de la 12-a jarcento. Dum la 16-a jarcento evoluis vasta literaturo kun nacilingva karaktero, kiu ampleksis ĉiujn literarajn formojn, poemojn samkiel romanojn, dramojn kaj epopeojn. Ekde la 19-a jarcento ankaŭ ekestis natursciencaj, lingvistikaj kaj literaturkritikaj tekstoj.

Ekzistas aparta vikipedia branĉo en la piemonta lingvo, kaj inter la kleruloj estis la ĵurnalisto Tavo Burat.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Piemonta lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de "Gioventura Piemontèisa", movado por la lingva identeco piemonta (paĝoj piemontlingvaj)

|  |
| --- |
| **La Patro Nia** |
| 
Pare nòst, ch'it ses ant ij Cej,
ch'a sia fàit sant tò nòm,
ch'a ven-a tò regn,
ch'a sia fàit tò vorèj,
coma 'n cel parèj an tèra.
Dane ancheuj nòst pan ëd mincadì,
e gavne nòstri débit,
'me noi i-j gavoma a nòsti debitor.
E lassne nen an tentassion,
ma liber-ne dal mal.
Àmen. |

Mapo pri la piemonta lingvo
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Formulo de Bernoulli** estas formulo en probablokalkulo, permisata retrovas probablo aperon eventon {\displaystyle A}. Formulo de Bernoulli permisas eviti grandampleksajn kalkuladojn ĉe grandaj nombroj provojn.

Integro
-------

Se probablo {\displaystyle p} aperon eventon {\displaystyle A} en ciun provon estas konstanta, do probablo {\displaystyle P\_{k,n}} ties, ke evento {\displaystyle A} venas {\displaystyle k} fojoj en {\displaystyle n} nedependajn provojn egalas

{\displaystyle P\_{k,n}=C\_{n}^{k}\cdot p^{k}\cdot q^{n-k},}
kie
{\displaystyle q=1-p.}

Pruvo
-----

Se estas {\displaystyle n} nedependajn provojn. Konate, ke en rezulto de ĉiuj provoj evento {\displaystyle A} aperas kun probablon {\displaystyle P\left(A\right)=p} kaj, do, ne aperas kunprobablon {\displaystyle P\left({\bar {A}}\right)=1-p=q.} Se same probabloj {\displaystyle p} kaj {\displaystyle q} estas konstantaj. Kia estas la probablo ties, ke en ruzulto {\displaystyle n} nedependajn provojn, evento {\displaystyle A} apras {\displaystyle k} fojoj?

Ni eblas elkalkuli nombroj de «sukcesaj» kombinaĵo en eliroj, por kioma evento {\displaystyle A} aperas {\displaystyle k} fojoj en {\displaystyle n} nedependaj provoj kiel binoma koeficiento:

{\displaystyle C\_{n}(k)={\frac {n!}{k!\left(n-k\right)!}}}.

Ĉar ĉiuj provoj estas nedependaj, kaj ilin eliro estas nekuna (evento {\displaystyle A} aŭ aperas, aŭ ne aperas), de probablo ricevon «sukcesan» kombinaĵon egalas: {\displaystyle p^{k}\cdot q^{n-k}}.

Finofara, por radikkalkulon ties, ke en {\displaystyle n} nedependaj provoj evento {\displaystyle A} aperas {\displaystyle k} fojoj, necese aicias probabloj ĉiuj sukcesajn kombinaĵojn. Probabloj ĉiuj «sukcesaj» kombinaĵojn estas egala kaj egalas {\displaystyle p^{k}\cdot q^{n-k}}, nombroj de «sukcesaj» kombinaĵoj egalas {\displaystyle C\_{n}(k)},

do
{\displaystyle P\_{k,n}=C\_{n}^{k}\cdot p^{k}\cdot q^{n-k}=C\_{n}^{k}\cdot p^{k}\cdot (1-p)^{n-k}}.
Tio estas formulo de Bernoulli.

Q.E.D.

Vidu ankaŭ
----------

* Provo de Bernoulli
* Faktorialo
* Binoma koeficiento

Eksternaj ligiloj
-----------------

* Formulo de Bernoulli
Dinosaŭromodelo
Salikopreĝejo ĉe "Kaiserberg"
La Ĝardena ekspozicio en Kaiserslautern (germane **Gartenschau Kaiserslautern**) oficiale malfermiĝis en 2000 preskaŭ samtempe kun la Japana Ĝardeno Kaiserslautern. La du ĝardenoj kune estis la unua Rejnland-palatinata landa ĝardenekspozicio.

Parte ĝi situas sur la tereno de la iama industria ŝpinejo *Kammgarnspinnerei* kaj la iama brutbuĉejo. Ĝi inkluzivas la apudan monton "Kaiserberg". La tereno estas dividita en diversaj temoj, ekzemple "akvo- kaj kultur-ĝardeno".

Post la fino de la ekspozicia jaro en 2000 aldoniĝis novaj elementoj. Krom golfejeto kaj granda infanludejo ekde 2002 dise tra la tereno estis starigataj realgrandaj dinosaŭraj modeloj. La ekspozicio estas konstante pligrandigata. Nun ĝi jam estas la plej granda ekspozicio de dinosaŭro-modeloj en Eŭropo. Sur *Kaiserberg* staras preĝejo el salikaj branĉoj.

La tereno kaj la konstruaĵo "Kammgarnspinnerei" servas hodiaŭ kiel ejo por diversaj kultur-eventoj.

* Ĝardena ekspozicio Kaiserslautern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Universitato de Antverpeno** (UA) estas mezgranda universitata instruadinstituto, kiu troviĝas en Antverpeno, Flandrio, Belgio.

Historio
--------

La Universitato de Antverpeno estas en sia nuna formo la plej juna de Flandrio. Ĝi estiĝis el la tri universitatoj, kiujn antaŭe posedis Antverpeno: *Ufsia, Ruca* kaj *UIA*. Inter ĉi tiuj institucioj longtempe ekzistis kunlabora ligo, sed ekde oktobro 2003 ili estis reformitaj ĝis unu granda universitato.

La estonteco de la UA
---------------------

Dum sia historio la UA donas multe da aŭtonomio al la institucioj, se temas pri instruado. La kunfando estas unika en sia speco, ĉar la – en Belgio tre kutima – sektismo ne estas sekvata. Ĉi tio rezultas en la elekto de la UA por la aktiva plurismo: multe atenti pri vivkoncepto kaj senco kun respekto por ĉiuj eblaj tendencoj.

* Kategorio Universitato de Antverpeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47041
* GND: 5017340-6
* LCCN: nb2006022660
* VIAF: 140972936
* ISNI: 0000 0001 0790 3681
* SUDOC: 085535311
* BNF: 144028708
* NKC: kn20081112012
 |
**LÁM Béla** (la:m) estis rumanuja hungara verkisto, inĝeniero pri mekaniko naskita en Medgyes la 18-an de februaro 1892 kaj mortinta en Kluĵo la 29-an de aŭgusto 1973. Li estis la patro de fakverkistino pri geografio Irén Hantz-Lám.

Biografio
---------

Béla Lám havigis diplomon de inĝeniero en 1913 kaj laboris en Budapeŝto kaj Kolozsvár ĉe la ŝtata fervojo. Li amikiĝis kun Berta Boncza kaj li fianĉigis, sed pro interveno de Endre Ady, malligis tiun. Dum la unua mondmilito li vundiĝis en Galicio kaj iĝis rusa militkaptito. Li pasigis ses jarojn en Siberio. Li verkis pri sia vivo ekde 1911 ĝis 1922 en via aŭtoboigrafia romano *Körön kívül* (1967). Ekde 1921 li denove laboris ĉe la ŝtata fervojo en Kluĵo. Li publikis en revuoj Erdélyi Helikon kaj Pásztortűz inter 1933–1935, pli poste en Utunk.

Verkoj
------

* *Mezőgazdasági traktorok* (Bukarest, 1961);
* *Körön kívül* (romano, Bukarest, 1967);
* *Körön belül* (rakontoj, Bukarest, 1974).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

* Kategorio Béla Lám en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Béla Komjádi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komjádi Béla** estis hungara akvopilkisto (defendisto), naĝisto, trejnisto, grava figuro de la frua akvopilka vivo.

Béla Komjádi naskiĝis la 15-an de marto 1892 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de marto 1933 (laŭ alia informo la mortotago estas la 6-a) en Budapeŝto.

Naĝejo pri Komjádi
Busto pri Komjádi

Biografio
---------

Béla Komjádi devenis el juda familio. Pri la lernejaj jaroj informoj ne estis trovitaj, sed fakte li estis oficisto, dum li kontribuis pri sportoj en gazetoj. En 1913 li soldatiĝis kaj komence li batalis dum la 1-a mondmilito. Li vundiĝis, tial li estis forigita el la armeo. Li ricevis plurajn premiojn inter 1915-1932.

### Sporta kariero

Béla Komjádi ekde 1910 estis naĝisto en signifa ĉefurba sportklubo. Li venkis kelkfoje, tamen li ne havis gravajn rezultojn. Post kvar jaroj li aliĝis al la akvopilkistoj. Li finis sian aktivan akvopilkistan karieron en 1919, sed ekde 1916 li estis trejnisto. Lia sportkluba teamo estis hungara ĉampiono dufoje (1923, 1924), lia nacia hungara teamo estis olimpika ĉamiono en 1932 eŭropa ĉampiono en 1926, 1927 kaj 1931. Li havis signifan postenon en la hungara akvasporta asocio. Li enkondukis pli efikan trejnadon kaj sisteman okupiĝon pri la junuloj.

Liaj kontribuoj
---------------

* *Vízipóló* (1925)
* *Kezdő vízipólójátékos tréningje* (artikolo, 1928)
* *A magyar vízipólócsapat a X. olimpián* (artikolo, 1932)

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto (1976)
* strato kaj naĝejo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Béla Komjádi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805215
* VIAF: 121483111
* ISNI: 0000 0000 7932 0007
 |



* Portalo pri Biografio
**Béla Lukács** [lukAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lukács Béla** estas hungara teoria fizikisto.

Béla Lukács  naskiĝis la 2-an de aprilo 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Lukács frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en  Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1970 li aliĝis al centra fizika esplora instituto en Budapeŝto, kie li laboris ĝis la emeritiĝo. Li okupiĝis plej ofte pri la teorio de la relativeco. En 1988 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis tutlande konata pro prelegoj en diversaj televizioj, sed li ankaŭ ofte kontribuis en fizikaj revuoj. Li ricevis premiojn en 1983, 1995 kaj 2009. Li havas edzinon, sed dum la emeritiĝo.

Elektitaj televiziaj kontribuoj
-------------------------------

* *Fizikus és polihisztor* (2006)
* *Lyukak az égbolton* (2007)
* *Sötétebb a sötétnél* (2008)

Fontoj
------

* oficiala anglalingva paĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607640
* GND: 137587015
* LCCN: nr94029438
* VIAF: 27766818
* ISNI: 0000 0000 7987 9433
* SUDOC: 16313118X
 |
Deformilo Boss DS-1
**Deformaĵo** (angle *overdrive*) estas sona efekto, kiun oni atingas per akra limigo laŭ amplitudo. Rilata aparato por produkti deformitan sonon nomiĝas deformilo.

Blue prezentita la origina sinusoido, flava estas superŝarĝo, ruĝa estas deformaĵo

Principo
--------

Superŝarĝo kaj deformaĵo funkcias simile: ambaŭ estas limigo de sona signalo laŭ amplitudo. Ĉe superŝarĝo tiu limigo estas milda. Tio signifas, ke la pintoj de sinusoido oni tranĉas ne per rekta linio, sed per pli glata rondaĵo. Ĉe deformaĵo la limigo estas akra, oni simple fortranĉas la pintojn.

Historie la deformaĵo aperis kiam la eniro de amplifilo ricevis signalon kun tro alta amplitudo. Kaj transistoraj, kaj valvaj amplifiloj fortanĉas la pintojn de sinusoido, kiam ricevas tro fortan signalon. La sono tiam fariĝas "deformita" ("metala" kaj "raŭka"). En modernaj muzikiloj tiun efekton faras specialaj aparatoj.

Plej ofte oni uzas superŝarĝon kaj deformadon por transformo de elektrogitara sono.

Pro «milda» limigo ĉe superŝarĝo la eliga signalo ŝanĝiĝas depende de nivelo de la eniga signalo. Do dum uzo de superŝarĝo ĉe gitaro la ŝanĝo de sono dependas de forto de frapo de kordoj. La deformado ŝanĝas la signalon sendepende de ĝia amplitudo.

Aparataro
---------

Oni faras Gitaraj «deformiloj» plej ofte kiel pedalo de efektoj:

* Pro Co Rat
* Boss DS-1 Distortion
* Boss DS-2 Turbo Distortion
* Boss MT-2 MetalZone
* Marshall Guv’nor
* Line 6 Dr. Distorto
* T-Rex Engineering’s Bloody Mary
* DigiTech Screamin' Blues
* Danelectro FAB Distortion
* Yerasov Red Scorpion RS-1
* AMT British Sound

Vidu ankaŭ
----------

* Superŝarĝo (sona efekto)

* Kategorio Deformaĵo (sona efekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Degersheim (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Degersheim** (en la alemana lingvo **Tëgersche**) estas komunumo en la elektodistrikto Wil, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3861 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Degersheim situas en monteta kamparo norde de la Togenburgo. Al Degersheim apartenas krom la municipo Degersheim mem ankaŭ la municipoj Magdenau kun la Monaĥejo Magendau, Wolfertswil, Hinterschwil, la eksklavon Obergampen kaj multnombrajn izolitaj bienoj kaj malgrandaj setlejoj. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,46 km², de kiuj 35,3% estas kovritaj de arbaro, 52.8% servas por agrikulturo kaj 11,1% por setlado.

Trafiko
-------

Degersheim situas ĉe la trajnlinio de la Svisaj Sudorientaj Fervojoj de Sankt-Galo tra Wattwil kaj Rapperswil al Lucerno.

Historio
--------

Protestanta preĝejo de Degersheim
La unua dokumenta mencio de Degersheim kiel *Tegerascai* datiĝas el la jaro 837, de Wolfertswil sub *Wolfridenswilare* el la 838. En la 13-a jarcento estis ekkonstruita la Monaĥejo Magdenaŭ, kiu situas en la triangulo inter Degersheim, Flawil kaj Uzwil. En la 17-a jarcento la monaĥejo ricevis la infrastukturon, kiu ankoraŭ hodiaŭ ekzistas. En la 17-a jarcento estis fondita la protestanta eklezia komunumo de Degersheim kaj en la jaro 1763 la katolika. Ek de 1803 Degersheim estas politika komunumo en Kantono Sankt-Galo. En 1804 la komunumoj *Magdenau* kaj *Degersheim* kuniĝis. En 1818 inscendio detruis 40 domojn, 15 garbejojn kaj la preĝejon. 200 pesonoj perdis sian hejmon.

Ekonomio
--------

En mezepoko la popolo de Degersheim vivis ĉefe de la bovbredado kaj agrikulturo. En la jaro 1447 estis menciita muelejo. En de la mezo de la 18-a jarcento en Degersheim ekzistas kotonŝpinindustrio. Ek de la jaro 1860 Degersheim spertis ekonomian progreson dank al la brodaĵindustrio, en kiu laboris dumtempe ĝis 900 personoj. En la jaro 1910 estis malfermita la trajnlinio de Sankt-Galo al Wattwil. Post krizo de la brodaĵindustrio en la 30-aj jaroj de la 20-a jarcentro la ĉefa industrio de Degersheim fariĝis la metal- kaj lingoindustrio.

Famuloj
-------

Mortis en Degersheim hungara grafo János Teleki (pli juna).

Komunuma Partnereco
-------------------

La komunumo Degersheim havas komunuman partnerecon kun Chamoson en Kantono Valezo en Svislando.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011

Vidu ankaŭ
----------

* Degersheim (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Degersheim
* Degersheim en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Degersheim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Wil |
| --- |
| Degersheim • Flawil • Jonschwil • Niederbüren • Niederhelfenschwil • Oberbüren • Oberuzwil • Uzwil • Wil (Bronschhofen, ek de 2013 parto de Wil) • Zuzwil |  |

 |