recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni proponas alinomi la artikolon «Refreno» al «Rekantaĵo».****Kialo:** Uzu plimulte kiel eble ekzistantajn radikojn (vidu ) kaj konforma al Diskuto:Refreno**Atentu:** la celpaĝo «Rekantaĵo» jam ekzistas. Nur administrantoj povas forigi ĝin, por ke alinomado eblu.

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

**Refreno** estas **rekantaĵo**, kiu ofte aperas en poemoj kaj kantoj: La reveno de tekste/muzike (almenaŭ plejparte) identaj linioj je la fino de strofo aŭ inter la strofoj kiel okulfrapa struktura karakterizaĵo.

La formo de la refreno kaj ĝia lokado en la tuta poemo/kanto subas neniun regulon. Do eblas varii iomete ĉiun aperadon de la refreno, por adapti ĝin pli individue al la ĉirkaŭaj strofoj. Aliaflanke en la rondeloformo laŭforme la strofoj diferenĉigas klare, tiel ke la refreno jen alprenas faskigan, rekondukan funkcion. Alia tekniko de forma intensigo estas la prokrastado de refrenkomenco per interpartoj enigitaj en ĉertajn lokojn.

La uzado de refreno generas do ankaŭ revenon en pli ĝenerala senco ol kiel nura poezia rimedo, ekz. la konscian revenon de certa streĉo, situacio ktp, kiuj plifortigas „intencan" poezian bildon. 

Specialformo de refreno estas la *ĉenrekantaĵo*, je kiu la rekantaĵo estas plilongigita post ĉiu strofo per unu elemento (ekz. linio). Se ĉi tiu ĉenigo iras maldirekten, oni parolas pri *retroira ĉenrekantaĵo*, kiu ekzistas ekz. en la kanto *Jan Hinnerk*.

En la popmuziko la refreno estas la fakte ĉefa parto, ĉirkaŭ kiu la kanto ofte estas ĉirkaŭkomponita. Ne malofte okazas, ke muzikaĵo en sia dua duono konsistas nur el daŭraj ripetadoj de la refreno, kiu eble cele al lasta intesigo estas ŝovata duontonon pli alten, antaŭ ol ĝi estas diafragmata.

Vidu ankaŭ
----------

* Homeoteleŭto
**Pál Ligeti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ligeti Pál** estis hungara arkitekto, grafikisto.

Pál Ligeti  naskiĝis la 29-an de majo 1885 en Budapeŝto, li mortis la 23-an de junio 1941 en Budapeŝto.

Planita domo de Ligeti en 1931

Biografio
---------

Pál Ligeti devenis el juda familio. Li studis pentradon en libera lernejo de Artistkolonio (Nagybánya) en 1903, poste li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József. En 1911 li jam estis memstara arkitekto kun propra firmao. Li estis pioniro de la moderna arkitekturo, eĉ avangardo. Li longe laboris kune kun Farkas Molnár kaj Máté Major. Li ofte faris prelegojn kaj ankaŭ kontribuis en revuoj. Li havis filozofian teorion.

Filozofio de Ligeti
-------------------

La disvolviĝo de kulturoj povas esti priskribita per po unu ondo. La arkitekturo situas en la suprenira branĉo de ĉi tiuj ondoj, ĉe la kulmino situas la skulptoarto, en la malsuprenira branĉo la pentroarto regas. Hodiaŭ ni vivas en erao de arkitektura renoviĝo, tio estas erao de la ordo.

Lia sola ekspozicio
-------------------

* Budapeŝto (1903, grafikaĵoj)

Menciindaj kontribuoj
---------------------

* *Új Pantheon felé* (1926)
* *Durch die Kunstgeschichte zur Neuen Architektur* (1930)
* *Der Weg aus dem Chaos* (1931)
* *A művészettörténelmen keresztül az új építészethez* (1934)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-06-16 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613594
* GND: 1055262105
* LCCN: nb2018001665
* VIAF: 309677607
* ISNI: 0000 0003 9793 4303
 |
**Péter Treitz** [trejc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Treitz Péter** estis hungara agrogeologo. Li estis fondinto de la hungara agrogeologio.

Péter Treitz
Péter Treitz  naskiĝis la 16-an de novembro 1866 en Kisszállás. Li mortis la 20-an de februaro 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Treitz studis iom en teknikuniversitato de Vieno, poste en ekonomia akademio de Magyaróvár. En 1890 li eklaboris en geologia instituto, kie li atingis la rangojn geologo en 1893, ĉefgeologo en 1909, ĉefkonsilisto pri minejoj en 1917. Li studvojaĝis al Germanio, Rusio kaj Balkano, kie li riĉiĝis je spertoj. Li aranĝis aliĝon de Hungario al internacia agrogeologia asocio. Li kreis mapojn pri la hungaraj grundoj, depost 1909 lia sistemo estis akceptita tutmonde. En 1926 li kreis grundomapon pri (kaj por) Hispanio. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szikes talajok Magyarországon (Bp. 1898)*
* *La détermination du calcaire dans les terraines á vignobles* (1903)
* *Megfigyelések a meszes talajok és meszes talajokra alkalmas szől6fajokról* (1905; germane 1906) - kun iu alia
* *Az agrogeológia feladatai* (1919)
* *Gazdasági ásványtan és talajismeret* (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Péter Treitz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Péter Tölgyessy** [toldjeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tölgyessy Péter** estas hungara parlamenta deputito, politologo.

Péter Tölgyessy naskiĝis la 15-an de septembro 1957 en Esztergom.

Biografio
---------

Péter Tölgyessy maturiĝis en mezlernejo en 1975, poste li soldatiĝis, pli poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1981. Post la diplomo li havis juran postenon en akademia instituto. Dum agonio de la socialismo li faris jurajn laborojn al la opozicio kaj li estis tre aktiva en la politika vivo. Inter 1990 kaj 2006 li estis parlamentano, en tiu periodo dum pli mallongaj tempoj li estis ankaŭ partiestro kaj frakciestro. Depost 2006 li forlasis la aktivan politikadon, sed en artikoloj li kontribuis pri la aktuala politika vivo. Li ricevis premion en 2009. Li edziĝis dufoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gazdasági érdekképviseletek Magyarországon* (1988)
* *Elégedetlenségek egyensúlya. Válogatott írások* (elektitaj kontribuoj, 1999)
* *Értelmiség és a rendszerváltás* (2008)
* *Restitution of constitutionalism in Hungary* (2009)
* *Válság idején teremtett mozdíthatatlanság* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Péter Tölgyessy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709436
* LCCN: n90712017
* VIAF: 36083860
* ISNI: 0000 0001 1054 4341
* NKC: xx0147287
 |
---

**Przecznica** [elparolu: *pŝeĉnica*]; (germane: *Querbach* ĝis 1945) estas ĉena vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówek Śląski en Komunumo Mirsk en Izera Montaro.

* 
*

Historio
--------

La vilaĝo Przecznica estis setlita probable fine de la 15-a jarcento. Komencoj de la kobalta minado datumas de la 16-a jarcento. Ankaŭ oni malkovris ĉi tie malgrandajn gangojn de kupro kaj arseno. Pro tio, ke en la 18-a jarcento prosperis teksa metio kaj ceramiko metio estis bezonita multe da kobalta farbo. Schaffgotsch en 1769 prosperigis al alta nivelo la minadon de la kobalta erco. Li funkciigis minejon "Anna Maria", kiu troviĝis okcidente de la vilaĝo sub la deklivo de monto "Prochowa" (595 m super la mara nivelo) kaj funkciis ĝis 1844. Ĝiaj minejgalerioj kaj koridoroj troviĝis profunde 110 m. Aliaj minejoj "Karlo" kaj "Johano Nepomuka" funkciis mallonge. Prilaboraj fabrikoj produktis en la jaroj 1793 – 1806 ĉirkaŭ 50-70 tunoj da kobalta farbo, tiam tio estis 10% da eŭropa produktaĵo. Ĝis hodiaŭ restis postsignoj de minejo "Anna Maria" kaj pluraj malnovaj lignaj kabanoj el la 19-a jarcento. En suda parto de Przecznica – Radoszków - fine de la dua mondmilito estis ĉi tie filio de koncentrejo Gross-Rosen, kie malliberuloj laboris en arbaro.

* Kategorio Przecznica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bibliografio kaj fontaĵo
------------------------

* (pole)
* (pole)

---

**Vilaĝoj de Komunumo Mirsk**:  

Brzeziniec • Gajówka • Giebułtów • Gierczyn • Grudza • Kamień • Karłowiec • Kłopotnica • Kotlina • Krobica • Kwieciszowice • Mlądz • Mroczkowice • Orłowice • Proszowa • **Przecznica** • Rębiszów
**Péter Ágoston** [Agoŝton], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ágoston Péter** estis hungara aktoro, infanaktoro, voĉoaktoro. Lia fratino estas Katalin Ágoston.

Péter Ágoston naskiĝis la 22-an de februaro 1990 en Eger.

Biografio
---------

Péter Ágoston maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, sed ekde 2002 li estis infanaktoro en Teatro Gárdonyi Géza. Li akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2013. Liaj plej gravaj instruistoj estis Eszter Novák kaj György Selmeczi. En la teatra jaro 2013 li apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen), poste kvar jarojn al Teatro Magyar. Inter 2018-2020 li ne apartenas al teatroj, sed kiel gasto li havas rolojn en diversaj lokoj, pli poste li ricevis membrecon en Nacia Teatro (Szeged). Li ricevis premion en 2018.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* En Eŭropo ie (subĉiela teatro en Szeged, 2011) - Szeplős
* *Lovakat lelövik, ugye?* (Gaja Teatro) - Bodor Feri
* *Csókos asszony* (Teatro Attila József) - Ibolya Ede
* *Mágnás Miska* (Nacia Teatro (Szeged)) - Baracs István

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Aranyélet* (2016)
* *Egynyári kaland* (2017)
* *Drága örökösök* (2019)

Li estis hungaraj voĉoj de Garrett Hedlund, Andy Samberg, Taron Egerton, Joseph Cross ktp .

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2021-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726888
 |
**Prosenjakovci**, hungare **Pártosfalva** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en municipo de Moravske Toplice. La historia hungara loknomo estis **Prosznyákfa**, poste pro la hungariga politiko la komunumo ricevis hungarecan nomon.

Municipo Moravske Toplice en Slovenio, kie Prosenjakovci troviĝas
Vido al Prosenjakovci
* Areo: 7  km²
* Alto super marnivelo: 230 m
* Koordinatoj: 46° 44′ N 16° 18′ O﻿ / ﻿46.733 °N, 16.300 °O﻿ / 46.733; 16.300 (mapo)Koordinatoj: 46° 44′ N 16° 18′ O﻿ / ﻿46.733 °N, 16.300 °O﻿ / 46.733; 16.300 (mapo)
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Prosenjakovci situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ flankovojoj, ankaŭ al Magyarszombatfa. Inter la 2 vilaĝoj limpasejo funkciis ĝis 2008.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.

Famuloj
-------

En la iama Pártosfalva naskiĝis pastro, monaĥo Flóris Kühár.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* www.ms.sik.si
* www.geopedia.si

* Kategorio Prosenjakovci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Prádanos de Bureba** [PRAdanos debuREba] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Prádanos de Bureba* povas esti komprenebla etimologie kiel Herbejanoj de Bureba, alude al paŝtejoj kaj al la komarkonomo.

Geografio
---------

Prádanos de Bureba.
La sonorilmuro.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,79 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 56 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 39 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Briviesca, Reinoso, Castil de Peones, Alcocero de Mola kaj Carrias.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Ĝi estis iam nomita Prádano, en la kvaropo *Cuadrilla de Prádano*, unu el sep dividaĵoj de la *Merindad de Bureba* apartenanta al la *partido de Bureba*, de reĝa​ jurisdikcio kun propra vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Pedro Carasa, *Historia de Prádanos de Bureba*. Ayuntamiento de Prádanos. 1999


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774079
* VIAF: 316734301
* SUDOC: 137164920
 |

.
**Pál Réthy** [rEti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Réthy Pál** estis hungara kuracisto. Lia familia nomo estis *Schlotterbeck* [ŝloterbek] ĝis 1844.

Hospitalo de Békéscsaba portas la nomon Réthy Pál
Pál Réthy  Arkivigite je 2016-12-24 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 17-an de januaro 1809 en Szarvas, li mortis la 20-an de aprilo 1896 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Pál Réthy frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Mezőberény, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1836. Post siaj studoj li estis asistanto 2 jarojn, poste kuracisto en Békéscsaba. En 1854 li fondis la urban hospitalon. Post jardeko li fondis jam pli modernan hospitalon en nova konstruaĵo. En 1869 li establis domegon por gemalriĉuloj. Ili estis konstruitaj laŭ planoj de Ernő Sztraka. En 1873 li multe strebis kontraŭ la epidemio de ĥolero, tial li estis altrangigita ĉefkuracisto, en 1882 li ricevis reĝan premion. En 1891 li pensiuliĝis. Post la morto li estis entombigita en ĝardeno de la hospitalo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szegényeket ápoló és kórintézet felállításáról Békéscsabán* (Szarvas. 1847)
* *Az önnemzés. A növények, állatok és emberek őseredeti keletkezése.* (Pest. 1869)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Békéscsaba
* hospitalo de Békéscsaba (1989)
* strato en Békéscsaba (1910-1949)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 78-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Pál Réthy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pál Somogyvári** [ŝomodjvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somogyvári Pál** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.

Pál Somogyvári  naskiĝis la 19-an de oktobro 1924 en Pakod, li mortis la 1-an de oktobro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pál Somogyvári akiris diplomon en Teatra Akademio en 1947. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de la Nacia Teatro (Budapeŝto). Interrompoj okazis en la teatrojaro 1955, tiam li apartenis al Teatro Szigligeti (Szolnok); inter 1958 kaj 1960 al Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Li estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro en 1989. Li havis rolojn ankaŭ en kinejaj kaj televiziaj filmoj.

Elektitaj roloj teatraj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ *La Tragedio de Reĝo Lear* - titolrolo
	+ *Hamleto* - titolrolo, Laertes
	+ *Rikardo la 3-a* - Lord Grey
	+ *Somermeznokta sonĝo* - Demetrius
* Friedrich Schiller: *Maria Stuart* - Melvil

Elektitaj roloj kinejaj/televiziaj
----------------------------------

* *Fáklyaláng* (1963)
* *A 0416-os szökevény* (1970)
* *Szomszédok* (1987-1992) - serio

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Pál Somogyvári en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Prosper Garnot** (13a Januaro 1794 en Brest – 8a Oktobro 1838 en Parizo) estis franca kirurgo kaj naturalisto.

Garnot naskiĝis en Brest. Li estis helpokuracisto kun Louis Isidore Duperrey ĉe la ŝipo *La Coquille* dum ties cirkaŭnavigado de la mondo (1822-25). Kun Rene Primevere Lesson li kolektis nombrajn naturhistoriajn specimenojn en Sudameriko kaj Pacifiko. Garnot suferis drastan atakon de disenterio kaj estis sendita reen kun iome de la kolekto sur la ŝipo *Castle Forbes*. La specimenoj perdiĝis kiam la ŝipo vrakis ĉe la Kabo de Bona Espero Julie de 1824. Kun Lesson li verkis la zoologian sekcion de la veturinformo, nome *Voyage autour du monde exécuté par order du roi sur la corvette La Coquille* (1828-32).

Literaturo
----------

* Prosper Jean Levot, *Biographie de Proser Garnot*, Revue des provinces de l'Ouest, Vol. 4, 1856, pp 466-467 rete



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431330
* GND: 1034238043
* LCCN: nb2007025589
* VIAF: 17612241
* ISNI: 0000 0000 6312 5987
* SUDOC: 128643498
* BNF: 10499724t
 |
La Turoj de La Pedriza estas la plej alta pinto de ĉi loko, kun pli ol 2.000 m alte.
Ĝenerala panorama vido de La Pedriza, la natura loko plej vizitata de la parko.
La **Regiona Parko de la Alta Baseno de Manzanaro** (hispane *Parque Regional de la Cuenca Alta del Manzanares*), kreita en 1985, estas la plej granda natura areo protektita de la Madrida Regiono (Hispanio) kaj unu el la plej valoraj el ekologia kaj pejzaĝa vidpunkto. Ĝi situas en la nordokcidento de la regiono kaj etendiĝas ĉirkaŭ la alta trairo de la rivero Manzanaro, laŭlonge de 52.796 hektaroj, kiuj reprezentas ĉ. 6,6% de la madrida teritorio. Unesko deklaris ĝin Biosfera rezervejo en 1993.

Ĝi troviĝas en la Gvadarama Montaro, kun la escepto de la Monto El Pardo. Ĝia plej elstara loko estas La Pedriza, la granita komplekso plej grava de Europo.

En ĝi troviĝas entute aŭ nur parte 18 municipoj. Ili estas laŭalfabeta ordo: Alcobendas, Becerril de la Sierra, Cercediljo, Collado Villalba , Colmenar Viejo, El Boalo, Galapagar, Hoyo de Manzanares, Las Rozas, Madrido, Manzanares el Real, Miraflores de la Sierra, Moralzarzal, Navacerrada, San Sebastián de los Reyes, Soto del Real, Torrelodones kaj Tres Cantos.

Vidu ankaŭ
----------

* Soto de Viñuelas

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informo pri la Regiona Parko de la Alta Baseno de Manzanaro en la retejo de la Madrida Regiono
* Gvidilo pri la Regiona Parko
* Virtuala flugo super la nordo de la Parko kaj ĝia komarko Arkivigite je 2014-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
Lageto Porcal kaj, fone ravinoj de montetoj Marañosa. Lagetoj kaj montetoj estas reprezentaj pejzaĝoj de la Regiona Parko de la Madrida Sudoriento.
Elfluo de la rivero Manzanares en Jarama en la Regiona Parko de la Madrida Sudoriento.
Ravinoj de Marañosa kaj cerealaj ebenoj.
La Regiona Parko de la Madrida Sudoriento (oficiale hispane *Parque Regional en torno a los ejes de los cursos bajos de los ríos Manzanares y Jarama* (Regiona Parko ĉirkaŭ la aksoj de la malsupraj fluejoj de la riveroj Manzanares kaj Jarama), populare konata kiel hispane *Parque Regional del Sureste* (Regiona Parko de la Sudoriento)) estas protektita areo de 31 552 hektaroj situanta laŭlonge de la mez-malsupraj fluejoj de la riveroj Jarama kaj Manzanares, en la Sudoriento (de tie ties nomo) de la Madrida Komunumo (Hispanio).

Ĉe Rivas-Vaciamadrid.
Estas regiona parko kiu etendas de nordo al sudo laŭlonge de Jarama, kie hegemonias riverbordaj ebenaĵoj kaj kelkaj montetoj, sed la natura riĉo de tiu spaco kuŝas sur la fruktodonaj cerealproduktaj ebenaĵoj, la gipsaj ravinoj de montetoj, riverbordoj kaj nombraj humidejoj kaj lagetoj. Grava loko estas la montetoj Marañosa, kie alto maksimume estas de 698 m. En la zono estas ankaŭ arkeologiaj kaj paleontologiaj kuŝejoj. 

Tiu protektita loko estas ene de la municipaj teritorioj de Velilla de San Antonio, Ciempozuelos, Titulcia, Rivas-Vaciamadrid, San Martín de la Vega, Morata de Tajuña, Arganda del Rey, San Fernando de Henares, Pinto, Mejorada del Campo, Getafe, Valdemoro, Aranjuez, Chinchón, Torrejón de Ardoz, Coslada kaj Madrido.

40° 17′ N 3° 30′ O﻿ / ﻿40.283 °N, 3.500 °O﻿ / 40.283; 3.500 (mapo)
Skulptaĵo pri Pál Vásárhelyi en Szeged
**Pál Vásárhelyi** [vAŝArheji], laŭ la hungara skribmaniero **Vásárhelyi Pál** estis hungara inĝeniero pri hidrologio, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio.

Pál Vásárhelyi naskiĝis la 25-an de marto 1795 en Hungara reĝlando, en Szepesolaszi (nuntempa Spišské Vlachy en Slovakio). Li mortis la 8-an de aprilo 1846 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Pál Vásárhelyi frekventis gimnazion en Miskolc, universitaton en Pest. En 1829 li okupiĝis pri Danubo. Li tutlande konatiĝis pro laboro en Fera Pordo, li eksplodis la rifojn, tial la Danubo iĝis navigebla en tiu etapo. Li finis tiun laboron en 1837. Lia sekva laboro estis kanalo inter Fertő kaj Danubo, kiu ebligis la agrikulturon en tiu regiono. En 1846 li komencis labori en reguligo de Tiso, sed abrupte li mortis pro kormalsano.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Introductio in praxim triangulationis* 1827
* *A buda pesti állóhíd tárgyában* (Pri stabila ponto inter Buda kaj Pest) 1838
* *Néhány figyelmeztető szó a vaskapui ügyben* 1838
* *A sebesség fokozatáról folyóvizeknél, felvilágosítva egy a Dunán mért keresztmetszés és abban talált sebességék által* 1845

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419698
* GND: 1021401498
* VIAF: 121469631
* ISNI: 0000 0000 7967 2993
 |
Administracia divido de Grekio laŭ la reformo "Kallikratis": ĉiu koloro markas regionon, regionaj unuoj estas markitaj nigre, kaj municipoj blanke.
La **74 regionaj distriktoj** aŭ **regionaj unuoj** (en greka: περιφερειακές ενότητες, perifereiakés enóti̱tes, sing. περιφερειακή ενότητα, perifereiakí̱ enóti̱ta) estas administraciaj unuoj de Grekio. Ili estas subdividaĵoj de la 13 regionoj de la lando, siavice subdividitaj en municipoj. Ili estis enkondukitaj kiel parto de la administracia reformo "Kallikratis" fare la 1an de Januaro 2011 kaj estas kompareblaj laŭgrande kaj, en la kontinenta teritorio, samtermina kun la antaŭ-"Kallikratis" prefekturoj de Grekio.

Regionaj unuoj de Grekio (kelkaj)
---------------------------------

* Centra Ateno
* Evroso
* Insuloj
* Norda Ateno
* Okcidenta Ateno
* Pireo
* Suda Ateno

Referencoj
----------

1. ↑  "Teksto de Greka Juro 3852/2010: Kallikratis reformo" (PDF) (en greka). 11a de Aŭgusto 2010.  Arkivigite je 2011-05-15 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 2an de Junio 2017.

* Kategorio Regionaj distriktoj de Grekio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Protektita Geografia Indiko** (**PGI**) estas indiko de la origino kaj la kvalito, kiuj ebligas konservi la geografiajn nomojn kaj identigi la originon de nutra, agra varo, kiam ĝi havas sian apartecon ligitan al la loko de produktado, prilaborado aŭ preparado, sed kies ingrediencoj ne nepre devenas de ĉi tiu geografia areo.

Marko de la Eŭropa Komunumo
---------------------------

PGI estas marko de la Eŭropa Komunumo, kreita en 1992. Komence metita al apartaj nutraj varoj kun geografia nomo kaj ligitaj al ilia geografia origino, ĝi estis etendita al vinoj ekde 2009 (sed ne al brandoj). La nomoj PGI estas protektitaj en la tuta Eŭropa Unio.

Logotipo pri PGI (en hispana lingvo)
### Difino en la reglamento EK n° 510/2006

Konsistigas PGI : « La nomo de difinita regiono, loko aŭ, en esceptaj kazoj, lando, kiu utilias por indiki agran varon aŭ nutraĵon :

1. originantan el tiu difinita regiono, loko aŭ lando, kaj
2. kun difinita kvalito, fameco aŭ alia karakterizo, kiu povas estis atribuita al tiu geografia origino, kaj
3. kies produktado aŭ transformado aŭ preparado okazis en tiu limigita geografia areo. »

Marko en Francio
----------------

PGI estas por la grupoj de produktantoj, transformantoj aŭ aliaj, interesataj per la protektado de aparta varo kun geografia nomo. Ilin regas la franca Nacia Instituto pri Nomoj de Origino (franclingve *INAO : Institut national des Appellations d'Origine*). De la 1-a de januaro 2007, tiu indiko ne plu estas devige ligita al *Label Rouge* (Ruĝa Atesto) nek al produkta konformlegitimilo (franclingve *CCP : certification de conformité produit*).

### Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ
----------

### Vidu ankaŭ

* Kategorio Protektita Geografia Indiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kontrolita Nomo de Origino
* Protektita Nomo de Origino

### Eksteraj ligiloj

* france Interretejo de la franca Nacia Instituto pri Nomoj de Origino


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Eŭropa Unio |
| Portala ikono | Portalo pri nutrado kaj gastronomio |
| Portala ikono | Portalo pri agrikulturo kaj agronomio |
**Pálmajor** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. La loknomo signifas: Paŭlo-biencentro.

Blazono de Pálmajor

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6 km²
* Koordinatoj: 46° 23′ N 17° 34′ O﻿ / ﻿46.39 °N, 17.56 °O﻿ / 46.39; 17.56 (mapo)Koordinatoj: 46° 23′ N 17° 34′ O﻿ / ﻿46.39 °N, 17.56 °O﻿ / 46.39; 17.56 (mapo)
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 7561
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Pálmajor situas sur tre mildaj deklivoj, fine de mallonga sakovojo. Kadarkút kaj Kaposvár troviĝas po 21 km-ojn.

Historio
--------

La municipo formiĝis en 1993. Pli frue la loko apartenis al Nagybajom. Vilaĝservoj - escepte la municipan administracion kaj migran poŝton mankas en Pálmajor.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Altara Sanktaĵo de 1923
* romkatolika preĝejo konstruita en 2009
* fiŝkaptista lago

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
**Psefito** (greka lingvo: *psẽphos* „ŝtoneto") estas la nomo por malfajnklastaj sedimentrokaĵoj de grajngrandecoj super 2 mm. Tio egalas al la ŝtongrandecoj de gravelo, konglomerato kaj brekciojn. La esprimo estas uzebla sendepende de la materialo, ekzemple ne nur por klastaj silikatrokaĵoj, sed ankaŭ por klastaj kalkoŝtonoj. Tamen la esprimo kalksefito apenaŭ estas uzata. En la karbopetrografio kalkŝtono de tiu grajngrandeco nomiĝas kalkrudito. Se temas pri metamorfozo psefitoj ricevas la prefikson *Meta*-, do ili fariĝas **metapsefitoj**.

La malfajna krudmaterialo venas de mekanika disiĝ de aliaj rokaĵoj. Tio okazas ekzemple per frostkreviĝo ĉe rokvandoj aŭ -blokoj, tiel ke la rompitaĵoj kolektiĝas kiel ŝtonŝutaĵo en talusoj aŭ ŝutmontoj. Pere de transporto en akvejoj la akraj eĝoj forŝliviĝas kaj ekestas rulŝtonaĵo.

Apud la malfajnklastika psefito ekzistas ankaŭ fajnklastikaj pelitoj (kun grajngrandecoj sub 0,02 mm, ekzemple argilo) kaj mezklastikaj sedimentaĵoj (psamitoj), kies grajngrandecoj estas 0,02–2 mm (malfajna silto ĝis malfajna sablo). Alternative al la nomigado laŭ la skemo pelito/psamito/psefito estas uzata argilŝtono/siltŝtono/sabloŝtono/konglomerato aŭ brekcio. Oni ankaŭ uzas la esprimojn lutito/arenito/rudito por nomi rokaĵojn laŭ ilia grajngrandeco.

Literaturo
----------

* Hans Murawski, k.a.: Geologisches Wörterbuch. 11a eldono, Elsevier, Spektrum Akademischer Verlag. München. 2004, p. 112, 118 kaj Tab. VI 1–12. ISBN= 3-8274-1445-8
* Hans Füchtbauer: *Sandsteine.* In: Hans Füchtbauer (Hrsg.): *Sedimente und Sedimentgesteine* (= *Sediment-Petrologie.* Bd. 2). 4. gänzlich neubearbeitete Auflage. Schweizerbart, Stuttgart 1988, ISBN 3-510-65138-3, S. 97–183.

Referencoj
----------

1. ↑  gravelo: meza diametro de la ŝtonoj 2–63 mm
2019 Iranian fuel protests Fars News (1).jpg
Protests against Ukraine International Airlines Flight 752 shot down by Sepah in Tehran 7.jpg
En novembro 2019, perfortaj tumultoj eksplodis en la tuta Irano en protesto kontraŭ la akra kresko de la prezo de benzino. Laŭ komencaj taksoj, pli ol 300 homoj estis mortigitaj dum la subpremado de la protesta ondo kiu daŭris malpli ol du semajnojn, sed en la monato post la eventoj, fontoj en la irana Ministerio pri Interno raportis, ke la nombro da mortintoj estis ĉirkaŭ 1 500, inkluzive de kelkaj membroj de la sekurecaj taĉmentoj. Laŭ Amnestio Internacia, inter la mortintoj estis almenaŭ 23 infanoj. La organizo raportis ke la nombro de la arestitaj post la tumultoj atingis proksimume 7 000 kaj ke multaj el ili estis torturitaj. Kelkaj el la partoprenantoj en la tumultoj estis mortkondamnitaj.

Ĉi tiuj manifestacioj estis parto de serio de protestoj kiuj komenciĝis en decembro 2017 kaj daŭris en la somero de 2018, sur la fono de la daŭra krizo en la ekonomio de Irano.

Vidu ankaŭ
----------

* 2009 irana prezidenta balotado protestoj
* Protestado en Irano 2017–2018
* Protestado en Irano (2018–2019)
* Protestado en Irano (2022)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 809445
 |
Sunpordo en Madrido
La **protestoj de majo 2011 en Hispanio**, nomitaj de iuj hispanaj amaskomunikiloj Movimiento 15-M (Movado 15-M) kaj Indignados laŭ la verko *¡Indignaos!* (Indignu!) de Stefano Heselo, kaj Spanish revolution en la internaciaj, estas serio de spontaneaj civitanaj protestoj generitaj en la sociaj kaj virtualaj retoj komencita de la civila kaj cifereca platformo ¡Democracia Real Ya! (Reala Demokratio Jam!), kiu akiris komence la apogon de pli ol 200 malgrandaj asocioj. Ĝi komencis la 15an de majo 2011 kun kunvoko en 58 hispanaj urboj.

La protestoj organiziĝis laŭ asembleoj okazantaj en la centraj placoj de ĉiu urbo, ekzemple en la Puerta del Sol de Madrido. En ĉefaj urboj krome oni organizis kampadejojn por pludaŭrigi la asembleojn. En Madrido okazis perforto fare de la polico kiu klopodis solvi la kampadejon, sed tiu perforto sukcesis allogi multajn pliajn apogantojn kaj de tiam jam ne oni klopodis finigi la proteston, eĉ la tagon antaŭ la municipaj kaj regionaj balotoj okazintaj la 22an de majo 2011, kvankam laŭ la hispana leĝo tiun tagon oni ne rajtas agi politike kaj fakte ankaŭ la koncerna juĝistaro malpermesis la asembleojn; tamen la madrida polico ne intervenis, okazis la balotado kaj la asembleoj pluis.

Post kelkaj tagoj la kataluna polico forigis perforte la asembleanojn de centra barcelona placo, laŭdire por permesi eventualajn celebrojn de la barcelona futbala teamo; denove la polica perforto allogis pliajn asembleanojn kaj la kampadejo pluis, dum la celebro futbala okazis apude.

La soci-politika programo disvastiĝis tra la tuta lando, ĉefe tiu de 16 punktoj. La protesto okazis ankaŭ antaŭ hispanaj ambasadejoj tutmonde antaŭ la balotado kaj en Francio poste.

Vidu ankaŭ
----------

* 15-M
* Podemos

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rubriko dediĉita al la eventoj[*rompita ligilo*] sur la retejo de Sennacieca Asocio Tutmonda
* 15Mpedia[*rompita ligilo*], libera enciklopedio pri la 15M movado

* Protestoj de majo 2011 en Hispanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Protestoj de majo 2011 en Hispanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
situo de la provinco en Angolo
La **provinco Cuanza Norte** aŭ **Kwanza Norte** ("norde de la rivero *Cuanza*") estas unu el 18 administraj unuoj, kiuj dividas la ŝtaton Angolo en sudokcidenta Afriko. Ĝi kovras areon de 24 110 kvadrataj kilometroj kaj laŭ takso pri la stato de 2006 havis proksimume 400 000 loĝantojn. Administra centro de la provinco estas la samnoma urbo N'Dalantando. La teritorio situas en la okcidento de la lando, oriente de la nacia ĉefurbo Luando kaj de la provinco Bengo ĉirkaŭanta tiun urbon. 

La regiono estas malurba: Laŭ la stato de 1988 el la tiam pli ol 365 000 nur 18 000 vivis en urboj. Ĉefa etno en la provinco estas la ambundoj.

Ekde administra reorganizado de 2014 la provinco donis ioman parton en la nordoriento de sia teritorio al la nuna provinco Bengo. La provincaj mapoj en Vikipedio ankoraŭ ne montras tiun novan situacion, sed la de ekstere enplektita ŝanĝebla mapo tute sube de la informkesto jes jam grize montras la areo de la tuta nova provinco.

Vidu ankaŭ
----------

* la najbaran provincon Cuanza Sul
* kaj atentu ke la vorto *Cuanza* respektive *Kwanza*, en Esperanto angola kvanzo, ankaŭ uziĝas por la ŝtata valuto

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rProvincoj de Angolo |
| --- |
| Bengo  •  Benguela  •  Bié  •  Kabindo (Cabinda)  •  Cuando Cubango  •  Cuanza Norte  •  Cuanza Sul  •  Cunene  •  Huambo  •  Huíla  •  Luanda  •  Lunda Norte  •  Lunda Sul  •  Malanje  •  Moxico  •  Namibe  •  Uíge  •  Zaire |  |

 |
**Püspökhatvan** (Puŝpokhatvan) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Vác. La nomo signifas episkopo-sesdek. La nomo signifas tion, ke proksime estas urbo Hatvan (=sesdek).

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 25 km²
* Loĝantaro: 1540
* Poŝtkodo: 2682
* Telefonprefikso: 27

Situo
-----

Püspökhatvan situas en monto Cserhát (ĉerhAt), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Aszód-Balassagyarmat.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1462. Laŭ la nomo ĝi estis episkopa bieno. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste slovakoj kaj germanoj refondis ĝin.

Vidindaĵo estas katolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco.

Komunumoj pri *püspök* (=episkopo) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Pozsonypüspöki | Püspökfalu | Püspökhatvan | Püspökladány | Püspökmolnári |
| Püspökszilágy | Sajópüspöki | Szurdokpüspöki | Tiszapüspöki |  |
|
Fosilia specimeno de *Protorosaurus speneri*, Teylers Museum.
**Protorosauria** estas formortinta plurfiletikaj grupo de arkosaŭromorfaj reptilioj el lasta Meza Permio (Kapitanio) ĝis la fino de la Triaso (Retio) de Azio, Eŭropo kaj Nordameriko. Ĝi estis nomita de la angla anatomiisto kaj paleontologo Thomas Henry Huxley en 1871 kiel ordo, origine por enhavi nur la genron *Protorosaurus*. Aliaj nomoj kiuj estis iam konsiderata samvalora al *Protorosauria* estas **Prolacertiformes** kaj **Prolacertilia**.

Protorosaŭroj estas distingitaj pro siaj longaj koloj formitaj de longaj kolvertebroj, kiuj havas ripojn kiuj etendiĝas reen al la vertebroj malantaŭ ili. Protorosaŭroj havas ankaŭ vakuon inter la kvadrataj kaj la zigomaj ostoj en la malantaŭo de la kranio ĉe la makzela junto, kio faras, ke iliaj kranioj similas al tiuj de lacertoj. Kvankam dekomence oni pensis, ke ĝi estas monofiletika, nuntempe oni pensas, ke la grupo konsistas el variaj grupoj de bazaj arkosaŭromorfaj reptiloj kiuj estas ekster *Crocopoda*.

Subtaksonoj
-----------

* †*Czatkowiella*
* †*Exilisuchus*?
* †*Jesairosaurus*
* †*Malerisaurus*?
* †*Malutinisuchus*
* †*Mecistotrachelos*?
* †*Megacnemus*
* †*Microcnemus*
* †*Protorosaurus*
* †*Rhombopholis*
* †*Trachelosaurus*
* †*Sharovipterygidae*
* †*Dinocephalosauridae*
* †*Tanystropheidae*

Referencoj
----------

1. 1 2  Sues, H.-D..  (2010) "Early and early Middle Triassic in Gondwana", *Triassic Life on Land: The Great Transition*. New York: Columbia University Press. ISBN 9780231135221.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Protorosauria en la angla Vikipedio.*

* Kategorio Protorosauria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Protorosauria en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821395
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ptilogonatedoj** |
| --- |
|  |
| Phainopepla nitens*Phainopepla nitens* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aves |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Passeriformes |
|
|
|
|
|
|
| Familio: |  **Ptilogonatidae**  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ptilogonatedoj  |

 |
| v • d • r |

La **Ptilogonatedoj** (*Ptilogonatidae*) estas malgranda familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeroformes*). Ili troviĝas precipe en Centra Ameriko, kvankam la troviĝejo de unu specio, la Brila fajnopeplo (*Phainopepla nitens*), etendiĝas al la sudokcidenta Usono.

Ili estas parencaj kun Bombiciledoj, kaj simile al tiu familio ili havas molan, silkan plumaron, kutime grizan aŭ pale flavan. Ili havas malgrandan kreston.

Tiuj birdoj manĝas fruktojn aŭ insektojn, kaj la Fajnopeplo estas precipe dependa de la Dezerta visko (*Phoradendron californicum*).

Ili loĝas en diversaj tipoj de arbara pejzaĝo (duondezerta kun arboj por la Fajnopeploj) kaj ili nestas en arboj.

Tiun familion oni antaŭe kunprenis kun la Bombiciloj (*Bombicillae*) kaj la Hipokolioj (*Hypokolius*) en la familio Bombiciledoj (*Bombicillidae).*

Genroj kai Specioj
------------------

* Fajnoptilo (*Phainoptila*)
	+ Nigraflava fajnoptilo (*Phainoptila melanoxantha*), ankaŭ: Nigraflava ptilogonato
* Ptilogonato (*Ptilogonys*)
	+ Cindra ptilogonato (*Ptilogonys cinereus*)
	+ Vosta ptilogonato (*Ptilogonys caudatus*)
* Fajnopeplo (*Phainopepla*)
	+ Brila fajnopeplo (*Phainopepla nitens*), ankaŭ: Nigra ptilogonato
**Péter Baczakó** [bacakO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baczakó Péter** estis hungara halterlevisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto, sportinstruisto.

Péter Baczakó naskiĝis la 27-an de septembro 1951 en Ercsi, li mortis la 1-an de aprilo 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Baczakó akiris licencon pri elektristo en 1969, post jardeko li maturiĝis, li akiris trejnistan diplomon en instituto de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1984.

### Sporta kariero

Péter Baczakó inter 1963-1984 estis halterlevisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 1974-1983 en tri pezkategorioj. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun ora medalo (en 1980), krome en mondĉampionumo li estis la unua trifoje en 1980 en ŝiro, puŝo kaj kompleksa branĉoj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1984, poste li estis trejnisto, samtempe sportinstruisto en gimnazio.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en 2008 en sportejo de Budapeŝto

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* olimpika venko en video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Péter Baczakó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813706
 |



* Portalo pri Biografio
**BOROSS Péter** (naskiĝis en Nagybajom 27-an de aŭgusto 1928) estas hungara konservativa politikisto kaj ĉefministro inter 1993-1994.

Li studis juron en inter 1947-1951, poste laboris kiel oficisto ĉe la ĉefurbo (1951-1957). Li partoprenis en la hungara revolucio en 1956, pro tio li estis maldungita kaj staris sub polica observado 1957-1959. Li laboris poste kiel fizika laboristo, pentraĵ-agento, spilisto (vendis alkoholaĵojn en drinkejo), gvidanto de restoracio.Li estis vicprezidanto de Sud-Budapeŝta Restoracia Entrepreno (1965-1971), poste (1971-1989)ties prezidanto, emerito (1989-1990).

Post la venko de la dekstraj partioj en Hungario, li ekpolitikumis kaj decembre 1990 li elektiĝis Ministro pri Internaj Aferoj. 1993, post morto de la tiama ĉefministro József Antall, li iĝis ĉefministro (1993-1994).

Li aktivis ĉiam en la konservativa Hungara Demokrata Forumo (MDF), li estis eĉ vic-prezidanto de la partio. Post 1994 li aktivis en diversaj parlamentaj laborsekcioj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20340
* GND: 119403668
* LCCN: nb2008003446
* VIAF: 68460535
* ISNI: 0000 0000 7860 8121
* SUDOC: 120244365
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tigrajo** aŭ **Tigreo** (ትግራይ *Təgərayə*) estas la plej norda el la naŭ etnaj regionoj (aŭ *kililoĉoj*) de Etiopio, antaŭe konata kiel Regiono 1. Ĝi estas la hejmo de la tigrajoj, kaj la ĉefurbo estas Mekele. La regiono havas landlimon norde kun Eritreo (sendependa de Etiopio ekde 1993), okcidente kun Sudano (ŝtato Gadarifo), oriente kun la regiono Afaro, kaj sude de la regiono Amhario.

En Tigrajo loĝas ĉ. 4 314 456 personoj en 50 078,64 km². La reganta etno estas la tigrajoj (96,5 %), kun ĉeesto de aliaj grupoj kiel amharoj (1,63 %), sahoj (0,71 %), Afar (0,29 %), agaŭoj (0,19 %), oromoj (0,17 %) kaj la kunamaoj (0,07 %). Religie, 95,6 % de la loĝantaro apartenas al la Etiopia Ortodoksa Eklezio, 4,0 % estas islamanoj, 0,4 % estas katolikoj kaj 0,1 % estas *pentajoj* (protestantaj etiopaj kristanoj).

Ĉirkaŭ meze de novembro 2021 dum la ribeluloj el Tigrajo alproksimiĝis al Adisabebo, ĉefurbo de Etiopio, tie okazis tajdo de arestoj de tigrajanoj pro etna deveno.

* Kategorio Regiono Tigrajo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 368357
* GND: 1144196167
 |
**Péter Gallai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gallai Péter** estis hungara ŝlagromuzikisto (klavaristo, kantisto, komponisto, tekstopoeto).

Ŝlagrorkestro Piramis en 2006 (Péter Gallai maldekstre la 2-a)
Péter Gallai  naskiĝis la 5-an de oktobro 1953 en Budapeŝto, li mortis la 16-an de septembro 2019.

Biografio
---------

Péter Gallai finis la konservatorion en sia naskiĝurbo en 1974, sed jam dum la lernejaj jaroj en 1971 li fondis ŝlagrorkestron. Laŭ la kutimoj li estis ano en pluraj ŝlagrorkestroj, el tio la plej menciinda estas "Piramis" inter 1974–1982 (vidu la foton!). En la orkestroj laŭ la necesoj li komponis, verkis ŝlagrotekstojn, kantis, muzikis per klavarinstrumentoj.

Elektitaj verkoj
----------------

* *Orrom krumpli, hajam kóc!* (televizia porinfana serio, sintezilisto, 1988)
* "Kolombusz" (muzikalo, kunverkinto, 1992)

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2018-09-17 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644952
* MBA: c36ae5d0-4bb4-48d8-8f86-850efb15ab29
 |
QBZ-95 (*tipo 95*) estas ĉina sturmofusilo. Ĝi estis prezentita en 1995 kaj anstataŭis la *tipon 87* kiel standarda fusilo de la armilaj fortoj de Popola Respubliko Ĉinio.

Evolugio kaj la konstruaĵo
--------------------------

Meze de la 1990-aj jaroj, la ĉinaj armilaj fortoj serĉis modernan alternativon de la siatempe sukcesa sturmofusilo *tipo 87*. Dum la evoluigo estis same uzata la patrono 5,8 x 42 mm, kiu egalas en konstruaĵo kaj efiko al la Nato-patrono kun 5,56 x 45 mm. La *QBZ-95* estas gaspreme ŝarĝata en Bullpup-disajno kaj similas en tekniko kaj konstruo akl brita SA80 kaj al franca FAMAS. La armilo konsistas grandparte el polimera plasto, tiel ĝi havas relative malgrandan pezon kompare al aliaj armiloj (vidu ankaŭ Heckler & Koch G36).

La armilon evoluigis Norinco, la tipo estas produktita ekde 1995. Ĝi havas la longon de 746mm, malplenan pezon de 3,25. La magazino povas akcepti 30 pafaĵojn, oni povas efike pafi ĝis je 400m, la maksimuma pafdistanco estas ĉ. 750 m.

Variantoj
---------

Krom la standarda fusilo Tipo 95 ekzistas ankaŭ tri pluaj tipoj

* *Tipo 97* - eksporta versio kun 5,56-mm-NATO-kalibro
* *Tipo 95 SMG (**S**quad **M**achine **G**un) - versio kies maŝinfusilo kun 75-pafa magazino*
* *Tipo 88* - duonaŭtomata varianto, konata kiel QBU88

Eksteraj ligiloj
----------------

* QBZ-95 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio QBZ-95 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tipo 95 ĉe sinodefence.com (angle)
**QST** estas ĉiumonata revuo por radioamatoraj entuziasmuloj, publikigitaj de la Amerika Radio-Relajsa Ligo (ARRL). Ĝi estas ĵurnalo inkludita kun membreco en la ARRL, kiu temas pri ekipaĵoj, recensoj, teknikaj konsiloj, konkursoj, projektoj ks. Kvankam preciza nombro por cirkulado ne estas publikigita fare de la ARRL, la organizo informis pri havo de 154 627 membrojn ĉe la fino de 2008, preskaŭ ĉiuj ricevas la revuon ĉiumonate, aldone al ekzempleroj liveritaj al bibliotekoj kaj gazetbudoj.  

La nomo de la revuo venas el la Q-kodo, QST signifas "voki ĉiujn staciojn". La unua numero estis publikigita en decembro 1915, kaj daŭre publikigita ekde majo 1919. Suplemento al la revuo estas havebla sur la ARRL-retejo, inkluzive de kompleta arkivo en PDF-formato havebla al membroj.

Historio
--------

La revuo unue estis publikigita en decembro 1915, kun ĝiaj unuaj tri temoj financitaj de ARRL-fondinto Hiram Percy Maxim kaj sekretario Clarence D. Tuska, kun espero ke pliaj membroj financus daŭran ekziston. En oktobro 1916, la redaktistoj informis pri kreon de la Firmaon QST Eldonejo, plejparte por eviti leĝajn problemojn.  

Publikigo de QST provizore estis haltigita post septembro 1917. En aprilo 1917 Usono post eniro en la unua mondmilito la regitaro malpermesis ĉiujn radioamatorajn aktivecojn kaj la revuo perdis grandan procenton de la abonantoj el kiuj multaj militservis. La malpermeso de radioamatoroj estis ĉesigita post la fino de la milito. QST revenis en majo 1919 kiel "ARRL speciala bulteno" kaj nur 8 paĝe. Post renkontiĝo en Novjorko la 29an de marto, grupo kiu inkludis Percy Maxim, Tuska kaj naŭ aliaj decidis financi ĝian reaperigon en tiu formo kaj fari pledon por membreco kaj abonrenovigoj. La temo de junio 1919, sciigis ke la milita tempomalpermeso estis ĉesigita. Finfine en julio 1919 QST rehavis sian antaŭan formaton, kvankam radioamatoroj ne estis permesitaj reen en la etero ĝis tiu aŭtuno, kiam aldono al la oktobra numero proklamis "*BAN OFF*". Antaŭ septembro 1920, QST eldonis ĝis 100 paĝoj, grandeco ne vidita ekde aprilo 1917.  

Publikigo daŭrigis dum la dua mondmilito, malgraŭ la halton de amatora radioaktivado per ordono de la usona registaro. Dum ambaŭ militoj, radioamatoroj estis tre bezonataj kiel armeaj radiokomunikistoj.  

Kiel parto de ĝia centjara jubileo en 2014 ARRL publikigis du volumojn de QST-represaĵoj de 1915 ĝis 2013: unu pri Radioamatora teknologio kaj la aliaj pri reklamadoj.

Enhavo
------

Nuntempe QST inkludas projektojn por la radioamatoraj entuziasmuloj, bildojn, artikolojn, kolonojn, kaj raportojn pri ARRL-temoj. Speciala intereso ricevas la rolon de amatora radio en krizaj komunikadoj kiel ekzemple en la horoj post la Atencoj de la 11-a de septembro kaj en Uragano Katrina.

* Kategorio QST en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  Priskribo de la revuo ĉe ARRL.org
2. ↑  jara indekso

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de radioamatoraj revuoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio QST en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**QWERTY** (elparolata *kŭerti*) estas nomo de la plej ofte uzata speco de komputila klavarfasono. La nomo venas de la literoj de la ses klavoj je la supra, maldekstra parto de la aboca klavaro - Q W E R T Y:

```
q  w  e  r  t  y  u  i  o  p  [  ]
 a  s  d  f  g  h  j  k  l  ;  '
  z  x  c  v  b  n  m  , .  /

```

```
Q  W  E  R  T  Y  U  I  O  P  {  }
 A  S  D  F  G  H  J  K  L  :  "
  Z  X  C  V  B  N  M  <  >  ?

```

La punkciiloj ktp povas varii. La klavaro QWERTY estis desegnita por eviti ŝtopiĝon pro samtempa uzado de apudaj klavoj dum la epoko de la maŝinskribilo.

Oftaj variaĵoj de QWERTY estas AZERTY, uzata en Francio, kaj QWERTZ, uzata en Germanio.

En Slovakio oni iam interŝanĝas literojn "y" kaj "z" (kaj ankaŭ "Y" kaj "Z") kaj anstataŭ "[" "]" ";" "'" estas specialaj literoj de la lingvo.

Alia ne malofta klavaro estas la klavaro simpligita de Dvorak, intencita por esti pli efika por angla teksto.

Esperanta QWERTY (ŜĴERTĜ)
-------------------------

Iuj komputiloj linuksaj uzas normalan klavaron, kun iuj klavoj de la neesperantaj literoj por la specialaj esperantaj literoj.

```
ŝ ĵ e r t ĝ u i o p [ ]
 a s d f g h j k l ŭ ĥ
  z ĉ c v b n m ,. /

```

```
Ŝ Ĵ E R T Ĝ U I O P { }
 A S D F G H J K L Ŭ Ĥ
  Z Ĉ C V B N M ; : ?

```

Vidu ankaŭ
----------

* Klavarfasono
* AZERTY
* QWERTZ
* Klavaro Dvorak

* Kategorio QWERTY en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Muzea enirejo en 2008, iama enireja konstruaĵo Oriento/Oriento de konstruparto 1 supre de Ahrweiler
La tielnomata **registara bunkro** ĉe Ahrweiler estas 17,3 km longa bunkro ĉ. 25 km sude de Bonn, en valo de Ahr inter Ahrweiler kaj Dernau, nemalproksime al la iama ŝtata vinberejo Marienthal.

La bunkro estis konstruita en tuta sekreto de la 1960-aj jaroj ĝis 1972 en fervoja tunelo, konstruita en komence de la 20-a jarcento. La bunkro estis destinita por civilaj instancoj, precipe por tiuj de la federacia ĉefurbo, de Bonn. Ĝi povis servi por 30 tagoj por 3.000 homoj.

La enirejon kovris 25-tunaj ŝoveblaj ŝtal-betonaj. Oni establis 897 buro- kaj 936 dormoĉabrojn. La komplekso havis 25.000 pordojn. La NATO tejnis en la komplekso ĉiun duan jaron de 1966 ĝis 1989. Fine de la 1990-aj ajroj, oni komencis malplenigi la ĉambrojn kaj fermi la bunkron. La laboroj finiĝis en 2006 kaj postrestis nur eta parto de la bunkro.

Hodiaŭ, oni establis muzeon en la eta, 203 metrojn longa parto de la bunkro.

Fotoj
-----

* Komanda centraloKomanda centralo
* MalsanulejoMalsanulejo
* KuirejoKuirejo
* PrezidejoPrezidejo
* Supra koridoroSupra koridoro
* DormoĉambroDormoĉambro
* Elektra centraloElektra centralo
* Atentigo ĉe la 25-tuna pordoAtentigo ĉe la 25-tuna pordo