recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hermann BERGHAUS** (naskiĝinta en la 16-a de novembro 1828 en Herford, mortinta en la 3-a de decembro 1890 en Gotha) estis germana kartografo.

Vivo kaj agado
--------------

Polusa azimutalprojekcio
*Geographische Mitteilungen*: kovrilpaĝo de la unua eldono el la 1855-a jaro
Estante filo de pastoro li frekventis gimnaziojn en Herford kaj Halle. Dum la libera tempo li ofte okupiĝis pri desegnado. Lia onklo Heinrich Berghaus estis fondinta en Potsdam *Geografian Artlernejon*, kie li ricevis trejnadon kartografon en 1842-45. Tie ĉi li lernis ekster teknikaĵojn ankaŭ diversajn mapajn projekcimetodojn. Post la trejnado Berghaus iĝis kunlaboranto de la Perthes-eldonejo en Gotha, kiu estis tiutempe mondfama entrepreno.

La ĉefa tasko de Berghaus estis modernigi jam ekzistantajn maparojn. Ekde la fondo de la gazeto de August Petermann *Petermanns Geographische Mitteilungen* Berghaus responsis pri la aneksitaj mapoj kiuj elstaris per detalemo (ekz. por reprezenti al terenreliefojn). Ankaŭ al Berghaus la eldonejo Perthes do ŝuldis dankegon. El multaj landoj venis mendoj pri lernejaj atlasoj kaj pendigmapoj. Sekve en multaj klasĉambroj de la mondo tiam troviĝis produktoj el Gotha respektive de Berghaus.

Nombriĝas inter liaj plej konataj verkoj la nova prilaborado de la *Fizika poŝatlaso*. La unuaj folioj jam estis desegnitaj en 1886, tamen Berghaus ne plu patroprenis ĉe ties eldono. En 1888 li iĝis blindulo.

Honoroj
-------

* 1868: honora doktoreco ĉe la universitato de Kenigsbergo
* 1881: ormedalo aljuĝita dum la kartografa kongreso en Venecio
* 1885: profesoreca titolo fare de la duka moŝto Ernesto la 2-a (Saksio-Coburg-Gotha)
* 1883: membro de la Akademio Leopoldina (Halle)

Verkoj (elekto)
---------------

Berghaus desegnis multajn foliojn por la atlasoj de Adolf Stieler kaj Emil von Sydow:

* *Karte des Ötztaler Gletschergebiets* (Gotha 1861)
* *Allgemeine Weltkarte in Mercators Projektion* (2. Aufl. Gotha 1869, 4 Blatt)
* *Chart of the world* (10. Aufl. Gotha 1882, 8 Bl.)
* *Physikalische Karte der Erde* (Gotha 1874, 8 Bl.)
* *Physikalische Wandkarte von Europa* (Gotha 1875, 9 Bl.)
* *Karte der Alpen" (Gotha 1878, 8 Bl.)*
* *Physikalische Wandkarte von Afrika* (Gotha. 1881, 6 Bl.)

Pietnotoj
---------

1. ↑  [ Geographie Infothek: Gothaer Geowissenschaftler

Literaturo
----------

Biografio ĉe *ADB*

* Kategorio Hermann Berghaus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515626
* GND: 116132469
* LCCN: n88080868
* VIAF: 19982764
* ISNI: 0000 0001 1022 2350
* SUDOC: 094605629
* BNF: 153434183
* NDL: 00766507
* NKC: ola2015883844
* ICCU: VEAV037837
 |
**MÁTYÁS Mátyás** (ma:tja:ŝ) estis rumanuja hungara kuracisto. Li naskiĝis en Borszék en 1888 kaj li mortis en Târgu Mureş la 31-an de decembro 1956.

Biografio
---------

Mátyás Mátyás la mezlernejon finis en Braŝovo kaj Koloĵvaro. Li akiris kuracistan diplomon en la Ferenc József Tudományegyetem (1910). Li komencis sian karieron en kliniko de universitato, ekde 1919 li gvidis por iom de tempo kirurgian klinikon. Li fondis sanatorion. En 1945 li prelegis ginekologion en la Bolyai Tudományegyetem pli poste en 1948 li prelegis kirurgion en la *Medicina kaj Farmacia Instituto* en Târgu Mureş. Li estis fondintano de *Medicina Asocio Paul Ehrlich* en Kluĵo. Li publikis en Erdélyi Orvosi Lap, en la budapeŝta *Gyógyászat*, *Tudomány és Haladás*, *Archiv für klinische Chirurgie*, *Zentralblatt für Gynäkologie*. Li verkis ankaŭ teatraĵon por popularigi la medicinajn sciojn.

Verkoj
------

* *Kórházi életkép* (teatraĵo, Mv. 1949);
* *Sebészet* (Mv. 1950);
* *Az általános sebészet alapvonalai* (universitata notlibro, Mv. 1950);
* *Általános sebészeti pathologia és sebészeti propedeutika*, Mv. 1953);
* *Részletes sebészet: a szívburok, a szív és a nagy erek sebészete* (egyetemi jegyzet, Mv. 1954);
* *A hasüreg sebészete* (egyetemi jegyzet, Mv. 1956).

Bibliografio
------------

* Dr. M. M. Orvosi Szemle 1956/4.
* Maros Tibor: M. M. Tájékoztató, Mv. 1957/1.
* Kovács István: Dr. M. M. professzor, az író. Népújság, Mv. 1990. szept. 21.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Mátyás Mátyás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hryhir Tjutjunnyk** (1937-1980), ukraine **Григір Тютюнник**, naskiĝis en kamparula familio. Laboris en kolĥozo, tanka uzino, minejo, central-konstruado, servis en armeo. Post diplomiĝo en Ĥarkiva Universitato laboris kiel instruisto, poste en redakcioj de gazetoj, literaturaj revuoj, ĉe Kijiva Dovĵenka kinostudio. Li estas aŭtoro de multaj noveloj kaj rakontoj pri vivo de la ukrainaj kamparanoj en la 20-a jarcento. Pro la cenzuraj limigoj la verkisto ne sukcesis eldiri ĉion, kio dolorigis lian koron. Atentema leganto divenas mem pri kio temas. Kaj temas efektive pri tragediaj 30-40-aj jaroj de XX jc. en ukraina vilaĝo.

Tradukis de la rusa.

Sinmortiginto.

Laŭreato de la Ŝevĉenka ŝtata premio (1989, postmorte). Liaj verkoj tradukitaj aperis en lingvoj estona, angla k.a.

Olga Kerzjuk esperantigis novelojn de H. Tjutjunnyk:

* *Tri kukoloj kun salutkliniĝo* (Laŭte!, 71, 1987)
* *Sovaĝulo* (Fonto, 104)
* *Acera ŝoso* (Fonto, 123)
* *Medalo* (Fonto, 129; Ukraina Stelo, 8, 1991)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Reĝa Akademio Hispana** (hispane *Real Academia Española*, [real' akademja espanjola], akronime **RAE**) fondiĝis en 1713 pro iniciato de Juan Manuel Fernández Pacheco kun celo "fiksi la vortojn de la kastilia lingvo en ties plej granda kvalito, eleganto kaj pureco", laŭ modelo de *Académie française*. RAE baziĝas en Madrido sed havas filiojn en 21 hispanparolantaj landoj.

Ĝia konstitucio estis aprobita la 3-an de oktobro 1714 de Filipo la 5-a, kiu akceptis ĝin sub sia reĝa protekto.

Ĝia emblemo estas krisolo en fajro. Ĝin akompanas slogano *"Limpia, fija y da esplendor"* ("Ĝi purigas, fiksigas kaj donas splendon").

Laŭ la unua artikolo de ĝiaj statutoj, la Akademio havas kiel ĉefan mision atenti ke la ŝanĝoj, kiujn spertas la hispana lingvo en sia konstanta adaptado al la nepraĵoj de siaj parolantoj, ne minacu la esencan unuecon kiu kuntenas la hispanparolantaron.

RAE apartenas al la *Asociación de Academias de la Lengua Española* (Asocio de Akademioj de Hispana lingvo).

RAE celas konservadon kaj kontinuecon de la hispana lingvo kaj, pro tio, estas konsiderata kiel konservativa. Unu priskribo de ĝiaj celoj estas "garantii, ke hispanparolantoj povu ĉiam legi Cervantes," sed ĝi ankaŭ penas iom post iom influi, ke la ĉiutaga lingvo aktualu. Ekzemple, ĝi antaŭnelonge decidis, laŭ peto de Unesko, ke la hispanaj konsonantoj **ch**, **ll** kaj **rr** estu internacie alfabete ordigitaj, kaj ne aparte kiel estis antaŭe.

RAE havas formalan procedon por akcepti novajn vortojn kaj publikigas vortarojn, ĉefe *Diccionario de la Real Academia Española* (DRAE), kaj gramatikojn.

Novaj eldonoj estas ofte diskutataj pro elpensitaj vortoj, popolaĵojn, arĥaikaĵojn aŭ amerikhispanaĵojn. Tamen difinoj de DRAE oficialas ĉe tribunalo kaj prestiĝas.

Ĝiaj retpaĝoj entenas retan vortaron kaj multajn aliajn ilojn (ĉio hispanlingve). Ampleksa projekto celas krei korpusojn pri nuntempa kaj trahistoria hispana lingvo.

Akademianoj ne ricevas salajron, kaj novaj estas elektitaj de akademianoj mem inter prestiĝaj lingvuzantoj, verkistoj kaj lingvistoj. La akademianoj de la Hispana Akademio kongruas kun la literoj de la hispana alfabeto (kaj ties koncerna fotelo), nome estas akademiano por la majuskla a, alia por la minuskla a, alia por la majuskla bo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* *Diccionario panhispánico de dudas*

Eksteraj ligiloj
----------------



* Oficiala TTT-ejo de RAE


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9779
 |
**Gunda NIEMANN-STIRNEMANN** (naskiĝinta la 7-an de septembro 1966 en Sondershausen) estas germana rapid-sketistino.

Sportista vivo emininenta
-------------------------

Ŝi estis i.a. venkintino ĉe la Olimpiaj ludoj en 1992 ((3000, 5000 m) kaj en 1998 (3000 m), ok fojojn mondĉampionino (inter 1991-99) kaj sep fojojn eŭropa ĉampionino (inter 1989-2001) en la sportspeco Granda samalogo. Ne malpli ofte ol 11 fojoj ŝi fariĝis mondĉampionino sur la unuopaj distancoj (inter 1996-2001).

Ŝia sportista karieto estis komenciĝinta tamen en la sekcio de malpeza atletiko kiel hurdokuristino je 400 metroj. Nur en 1983 ŝi ekkoncentriĝis pri rapid-sketado. Dum la sezono 1996/97 ŝi prenis - kiel ŝiaj konkurencantinoj jam antaŭe - la novajn klapsketilojn.

Post la dua edzinigo en 1997 (al sia iama svisa manaĝero Oliver Stirnemann) li portis dupartan familian nomon. En 2000 ŝi publikigis sian aŭtobiografian libron *Ich will. Traumkarriere mit Tränen und Triumphen*.

Dum la Vintraj Olimpikoj 2002 en Sallaga Urbo ŝi laboris por la kanalo ZDF kiel fakkomentistino, havante forpermeson patrinecan. Kiel 37-jaraĝulino ŝi reaperis en la sportarenoj en oktobro de 2003 kaj gajnis sian 34-an oran medalon dum nacia konkurso. Pro dorsodoloregoj ŝi devis retiriĝi en oktobro 2005. Sume ŝi gajnis 98 venkojn inernaciajn kaj posedis 19 rekordojn.

Honoroj
-------

En 1999 li estis honorita eĉ kiel la "rapid-sketadistino de la jarcento"! En Erfurto oni nomis omaĝe al ŝi sportohalon Gunda-Niemann-Stirnemann-halo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gunda Niemann-Stirnemann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la sportistino Arkivigite je 2010-03-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Statistiko sur la retpaĝo *Speedskatingnews*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462833
* GND: 122000439
* LCCN: n2003111558
* VIAF: 103610045
* NKC: hka2009552131
 |
**Nyársapát** (njArŝapAt) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykőrös. La loknomo laŭvorte signifas rostostango-abato, ŝajnas, la vera signifo estas poplo-abato.

Preĝejo en Nyársapáti

Bazaj informoj
--------------

* Areo:54 km²
* Loĝantaro:1750
* Poŝtkodo: 2712
* Telefonprefikso: 53

Situo
-----

Nyársapát situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Cegléd-Szeged inter Cegléd kaj Nagykőrös.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko. Tataroj en 1241 detruis la hungaran setlejon, kumanoj refondis ĝin. Ŝtonfortikaĵo konstruiĝis antaŭ la turkoj, sed la loĝantaro fuĝis al la proksimaj urboj. Poste farmoj fondiĝis. En 1875 la fervojo ekfunkcias. En 1948 kolĥozo pri **Progreso** formiĝis. En 1955 vilaĝdomo, en 2004 katolika preĝejo konstruiĝis.

Vidindaĵoj
----------

* nobeldomo de Szarka [sarka]
* preĝejo

Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsónemesapáti | Apátfalva | Apáthegyalja | Apáti | Apátistvánfalva | Apátka |
| Apátkeresztúr | Apátlévna | Apátmarót | Apátújfalu | Apátvarasd | Aranyosapáti |
| Bajmócapáti | Bátaapáti | Bélapátfalva | Dobrácsapáti | Gagyapáti | Gencsapáti |
| Jászapáti | Kisapáti | Kisbárapáti | Körösszegapáti | Monostorapáti | Nemesapáti |
| Nyársapát | Oláhapáti | Olcsvaapáti | Pornóapáti | Pusztaapáti | Somogyapáti |
| Szászapátfalva | Széplakapáti | Vágapáti | Vicsápapáti | Zalaapáti | Zsitvaapáti |

Famuloj
-------

En Nyársapát naskiĝis subministro Miklós Zsolt Kis.

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Nyársapát en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Home of the Underdogs*** (ofte mallongitita **HotU**) estas retejo kaj videoluda virtuala arkivejo fondita de Sarinee Achavanuntakul en oktobro 1998.

  

Antaŭ la fermo de sia originala versio en 2009, la retejo entenis recenzojn pri pli ol 5 300 videoludoj. Ĝi cetere proponis liberan elŝutadon de programoj aŭ manlibroj por certaj ludoj, kiuj ne plu estis komercigataj. Tio ebligis ĝin fariĝi altvalora fonto por ludantoj, kiuj perdis siajn originalajn diskojn aŭ dokumentojn.

Plejmultaj ludoj operaciis per MS-DOS aŭ Microsoft Windows, sed la retejo ankaŭ entenis apartan sekcion pri aliaj videoludaj platformoj. Kiam elŝuto estis proponita, la ludoj kutime inkludis imitilojn. La retejo cetere disponigis skanojn de pluraj, ofte kompletaj serioj de ludolibroj. Krom komercaj ludoj, la retejo entenis centojn da senpagaj programoj.

1. ↑ .  Flashbacks For Free: The Skinny On Abandonware. gamespot.com (2002). Arkivita el la originalo je 2005-12-14. Alirita 2012-12-29. "By day, 28-year-old Sarinee Achavanuntakul is an investment banker in Hong Kong, but by night, she runs the infamous Home of the Underdogs, a Web site she founded three and a half years ago, and receives an average of more than 30,000 unique visitors per day. According to Achavanuntakul, the purpose of starting Home of the Underdogs was simple: to preserve out-of-print games that publishers no longer support, to keep them from falling into oblivion, and to honor other underrated games, including freeware games and recent commercial titles that might have been poor sellers.".
Wezel-tombosteleo en Sondershausen
**Johann Karl WEZEL** (naskiĝinta la 31-an de oktobro 1747 en Sondershausen, mortinta samloke la 28-an de januaro 1819) estis germana verkisto, dramisto, lirikisto, pedagogo kaj filozofo.

Vivo
----

Estante el ne tro riĉa origino - la patro estis duka kuiristo - li verkis en 1763 laŭdaĵon je la Paco. Wezel frekventis inter 1755-64 la gimnazion en Sondershausen, kies lernejestro estis tiam la poeto Nikolaus Dietrich Giseke, amiko de Friedrich Gottlieb Klopstock kaj kunlaboranto de la grava literaturfakgazeto Bremer Beiträge. Li malkovris la talenton de Wezel kaj peris specialan lingvan ekukon ĉe la viclernejestro kaj verkisto Gottfried Konrad Böttger. Li estis bonega violono-ludanto. Pri la teatra uzo de muziko li skribis en la antaŭparoloj al la muzika komedio *Zelmor und Ermide* (1779). Lia instruisto Giseke loĝigis lin ĉe la amiko Christian Fürchtegott Gellert en Lepsiko. Tie Wezel ekstudentis pri teologio estante 17-jara. Sed baldaŭ li turniĝis al jurscienco, filozofio kaj filologio. Dum tiuj studentaj jaroj Wezel pli kaj pli kritike taksis la reformindan docentadan sistemon kaj ĉerpis inspiron ĉe empirismuloj kaj klerismuloj kiel Locke, Voltaire, Holbach, Hélvetius respektive La Mettrie kaj Rousseau.

Post deĵoroj kiel privata instruisto en Bautzen kaj Berlino li volis memstariĝi. Vojaĝoj kondukis lin al Peterburgo, Parizo, Londono. Inter 1782-1784 li estis teatra verkisto en Vieno. Poste li estis denove en Lepsiko kaj en 1793 li revenis en sian naskiĝurbon.

Graveco
-------

Kiel liberprofesiulo li verkis inter 1772-85 kvazaŭ ĉiujn librojn de li. Krom la provo priskribi la homajn konojn en kvin volumoj sisteme, li plej gravis kiel rakontisto per biografioj kaj komedioj, sed ankaŭ per interesaj romanoj: *Hermann und Ulrike* (en tiu ĉi komika romano geamantoj malgraŭ malhelpanta ĉirkaŭaĵo sukcesis feliĉe vivi) aŭ *Belphegor oder die wahrscheinlichste Geschichte unter der Sonne* (malentuziasmiĝromano pri nesukceso dumviva).

Verkoj (elekto)
---------------

* 1776 Lebensgeschichte Tobias Knauts, des Weisen
* 1776 Belphegor
* 1778 Satirische Erzählungen
* 1780 Robinson Krusoe
* 1780 Hermann und Ulrike
* 1782 Wilhelmine Arend
* 1784 Kakerlak
* 1787 diversaj komedioj

Fonto
-----

Eta biografio ĉe gutenberg.spiegel.de

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Karl Wezel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la Wezel-societo Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Verkoj surrete


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 551627
* GND: 118632108
* LCCN: n80070789
* VIAF: 32038963
* ISNI: 0000 0001 2100 4025
* LIBRIS: 281670
* SUDOC: 030315360
* BNF: 12175639z
* NLA: 35888439
* NKC: jn20040212002
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri bulgara urbo. Pri ĉeĥa urbo de la simila nomo temas artikolo Mělník.*

Koordinatoj: 41° 31′ 00″ N 23° 24′ 00″ O﻿ / ﻿41.51667 °N, 23.40000 °O﻿ / 41.51667; 23.40000 (mapo)

**Melnik** (bulgare *Мелник*, greke *Μελένικο*, Meleniko) estas urbo en Provinco Blagoevgrad sur sudokcidento de Bulgario en regiono de montaro Pirin. La urbo, situanta proksimume 20 km de ŝtatlimo kun Grekio, estas arkitektura rezervejo kun 96 domoj proklamitaj kiel kultura memorindaĵo. Proksimume antaŭ 100 jaroj ĝi estis hejmo de proksimume 20 mil homoj, sed hodiaŭ ĝi estas kun siaj 366 loĝantoj la plej malgranda urbo en Bulgario. Statuson de urbo ĝi tenas ĝis nun pro historiaj kaŭzoj.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1998 | 262 |
| 1999 | 258 |
| 2000 | 266 |
| 2001 | 256 |
| 2002 | 248 |
| 2003 | 287 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2004 | 282 |
| 2005 | 273 |
| 2006 | 260 |
| 2007 | 251 |
| 2008 | 250 |
| 2009 | 239 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2010 | 236 |
| 2011 | 230 |
| 2012 | 224 |
| 2013 | 215 |
| 2014 | 211 |
| 2015 | 205 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2016 | 204 |
| 2017 | 202 |
| 2018 | 197 |
| 2019 | 201 |
| 2020 | 185 |
| 2021 | 180 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2022 | 179 |

Memorindaĵoj kaj vinberaferoj
-----------------------------

Dank' al sia unika arkitekturo kaj proksima Roĵena monaĥejo, malproksima nur 6 km en sudokcidenta direkto de la urbo, Melnik estas ŝatata celo de bulgaraj kaj eksterlandaj turistoj. Ĝi estas ankaŭ kunigata kun efika natur sabloŝtonaj piramidoj, kiuj similigas grandegajn fungojn, praepokajn turojn kaj obeliskojn kaj troviĝantaj sur teritorio kun areo 17 km2 inter Melnik, Kurlanovo kaj Roĵen. Melnik estas ankaŭ fama pro sia vinbera tradicio tuŝanta ĝis la jaro 1346.

Al memorindaĵoj de la urbo apartenas Bizanca domo, unu el la plej malnovaj civilaj konstruaĵoj sur Balkano konstruita verŝajne en la 12-a jarcento aŭ la 13-a jarcento kiel bulgara fortikaĵo. Domo de Kordopulov nomita laŭ komercisto Manol Kordopulov, al kiu ĝi foje apartenis.

Panoramo de MelnikPanoramo de Melnik

Galerio
-------

* Fotoj el Melnik
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotografioj de Melnik (bulgara paĝo)
* Fotografioj el Melnik (angla teksto)
* Fotoj el botanika ekspedicio Bulgario[*rompita ligilo*]
* Melnik el Travel Guide Tours Arkivigite je 2012-07-17 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Melnik en Geocities angle
* Mapo de Bulgario Arkivigite je 2007-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Stefanie KEYSER** (naskiĝinta en la 30-a de marto 1847 en Sondershausen, mortinta samloke en la 30-a de januaro 1926) estis germana furorverkistino kaj aktorino. Ŝi skribis antaŭ ĉio por la gazeto *Die Gartenlaube*. Ŝia patrino Friederike (nask. Busch) originis de Arnstadt .

Vivo
----

La posta verkistino pasigis la junajn jarojn en Keula, Ebeleben kaj Sondershausen, kien la patro vokitis estante oficisto de la duklando de Schwarzburg-Sondershausen. De 1852-61 ŝi vizitis tie la Superan lernejon por knabinoj kie ŝi faris la unuajn provojn verki. Ŝiaj plej grandaj interesoj temis pri muziko, historio, pentrado kaj natursciencoj. Ŝi vizitis la avon en Eisenach sur la Wartburgo kie Moritz von Schwind ĝuste pentris siajn freskojn. Ankaŭ post la lernejo ŝi okupiĝis pri botaniko vojaĝante tra Svislando kaj Germanlando kaj skribis la unuajn plantofabelojn.

La intereso pri poetikaj temoj pli kaj pli kreskis subtenata per la vizito de muzeoj kaj galerioj. Kiel 35-jaraĝulino (en 1882) Keyser publikigis la unuan fojon en la gazeto *DIe Gartenlaube*, nome la novelon kulturhistorian *Der Krieg um die Haube*. En la membiografia skizo *Wie ich Schriftstellerin wurde*, verkita je instigo de la Gartenlaube-eldonisto okaze de la 50-a numero (1882), ŝi eksplikis sian kompletan personan identigon en la verkistinado.

Graveco
-------

Ŝia verkaro konsistas en ne tute 50 noveloj, rakontoj ka romanoj, inter ili la en Arnstadt ludantaj verkoj *Glockenstimmen* (burĝa rakonto el la 17-a jarcento; aperinta en 1882) kaj *Sturm im Wasserglas* (romano; Leipzig 1895). Ili nombriĝas, kun kelkaj kulturhistoriaj rakontoj, inter ŝiaj plej bonaj skribaĵoj.

Pri la privata vivo apenaŭ io konatas. Ŝi restis senedza kaj aktive kunlaboris en la en 1853 fondita literatura societo *Sondershäuser Verein für deutsche Geschichts- und Altertumskunde*.

Honoroj
-------

1921: Honora membriĝo al *Sondershäuser Verein für deutsche Geschichts- und Altertumskunde*

Literaturo
----------

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 311

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stefanie Keyser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Verkoj surretaj
La **Internacia Federacio de Tradukistoj** (angle *International Federation of Translators*, akronime **FIT**) estis fondita en Parizo en 1953 fare de Pierre-François Caille. Ĝi federas asociojn de tradukistoj el la tuta mondo kaj festas la internacian tradukan tagon.

En 1963, kunveninte en tradukista kongreso en Dubrovnik, ĝi adoptis la tiel nomatan *Translator's Charter* (Ĉarto de Tradukistoj), teksto kiu celas gvidi la tradukistojn en la praktiko de ilia profesio (la teksto estis modifita en Oslo la 9-an de julio 1994). 

La FIT eldonas revuon kies nomo estas BABEL. Tekstoj kutime estas en la angla, sed aperis ankaŭ en la franca, hispana, germana, rusa aŭ itala.

Statuso
-------

FIT estas neregistara organizo en oficiala partnereco kun UNESKO. Kontraste al PEN Internacia, la FIT sole akceptas landajn asociojn de tradukistoj, tiel ke tradukistaj asocioj el malplimultoj ne estas videblaj ol sub nacia vesto.

Eksteraj ligiloj
----------------

Devoj kaj rajtoj de la tradukisto laŭ la ĉarto de la internacia federacio de la tradukistoj (FIT)

Oficlala retejo de FIT/IFT

Vidu ankaŭ
----------

* Tradukistoj sen landlimoj
* Internacia tago pri tradukado
* Tradukisto
* Projekto Lingua
* IATIS

Referencoj
----------

1. ↑  (eo) Tradukista organo BABEL, *Interlingvista Informa Servo*, p.8, n-ro 1 (22-a jaro), 1973.
2. ↑  (fr) Listo de ne-registaraj organizaĵoj en oficiala partnereco kun Unesko (pdf).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630239
* GND: 1015547-8
* LCCN: n83051883
* VIAF: 129807540
* ISNI: 0000000110340656
* SUDOC: 028072804
* BNF: 11998088w
* NLA: 35230908
* BIBSYS: 90387321
* BNE: XX5839224
 |
**HORVÁTH Miklós** [horva:t] estis rumanuja kuracisto, universitata profesoro. Li naskiĝis la 4-an de majo 1906 en Dálnok kaj mortis la 10-an de januaro 1982 en Târgu Mureş.

Biografio
---------

Miklós Horváth abiturientiĝis en Sfântu Gheorghe 1924 kaj li diplomitiĝis pri medicino en Budapeŝto en 1931. Ĝis 1948 li laboris en Sfântu Gheorghe, kiam oni nomumis lin lektoro por publiksanafero al Universitatea de Medicină și Farmacie din Târgu Mureș (OGYI). Ekde 1950 li direktis ankaŭ la katedron pri publiksanafero. Ekde 1957 li estis universitata profesoro. Li pensiuliĝis en 1968. Li partoprenis en la distrikta gvido de la Magyar Népi Szövetség kaj kune kun László Szabédi, Ferenc Szemlér li redaktis la ĵurnalon Népi Egység (1945-49). Sian valoran pentraĵkolekton li donacis al Székely Nemzeti Múzeum. Li estis kunlaboranto de la fakrevuoj Orvosi Szemle-Revista medicală, *Igiena*, *Communicationes*.

Pli gravaj verkoj
-----------------

* *Általános közegészségtan* (1931);
* *Közegészségtan* (1934);
* *Részletes közegészségtan'*(1952);
* *Munkaegészségtan* (1955, pli nova eldono kun Sándor Diénes, 1961);
* *Általános és telep lég-közegészségtan* (kun József Steinmetz kaj Károly Bedő, 1957).
* *Igiena generală şi comunală* unueca lernolibro (kunlaboranto) (1969).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
La **Kirko Sankta Kruco** (germane: *Cruciskirche*) estas eksa protestantisma preĝejo en Sondershausen, Germanio, Planplatz nr 9. Hodiaŭ ĝi estas renkontiĝloko publika sekulara. Ĝi estas la plej malnova konstruaĵo de la urbo. 

La eksa kirko, belege restaŭrita, en 2010

Historio
--------

Supre de la portalo de la en 1392 kiel antaŭurba kaj hospitala kirko konstruita ejero estis iam la skulptaĵo de viro kun hakilo, kio referencis al la legenda kialo de la kirkofondo kaj la patroneco de la kirko. Laŭ tiu ĉi legendo sur la monteto Frauenberg paŝtisto certa, dehakante disde arbusto bastonon, rimarkis verdan krucon sur ĝi. Tamen li, post mallonga hezito, finis la dehakadon, kaj tuj la kruceto komenciĝis sangi. La informita klerularo ordonis enkadri la miraklo-kruceton per oraĵo kaj konstrui je ties honoro kirkon - la preĝejon de la Sankta Kruco. La orumita kruco laŭdire forŝtelitis en 1525 fare de marodantaj kamparanoj.

Priskribo
---------

La muroj de la navo kaj la malsupra parto de la turo ankoraŭ datumas de la origina tempo de gotika halokirko. Ankaŭ de tiam estas kelkaj ogivaj vitraloj, la blazona ŝtono (suda vando) de la konstruintaj dinastianoj de Schwarzburg-Käfernburg, la fina ŝtono de la kruca volbaĵo de la kripto kaj kelkaj aliaj detalaĵoj en la altarejo, ĉe la turo kaj en la kripto. La historio konstrua kaj uza de la kirko estas en intima konekso kun hospitalo apuda el la sama tempo. Post la incendio de 1621 ĝi anstataŭigitis per trietaĝa trabfakaĵo, kiu servis kiel orfejo, post 1798 kiel prizono kaj punlaborejo. Do la Kruco-kirko servis sinsekve kiel hospitala, orfeja kaj finfine prizona kirko. Post la fajrego ĝi estis, inter 1621-1691, eĉ ĉefa preĝejo de la urbo! Inter 1861-1921 la proksimega trabfakaĵo gastigis la porlernigontan seminarion de la duklando. Sed la najbara Kruco-kirko pli kaj pli kadukiĝis; lasta eklezia uzo estis en 1932. En 1937 ĝi venditis al la urbo uzonta ĝin kiel deponejon. La kreskanta kadukiĝo (en 1973 necesis forpreni la tegmentan trabaron kaj la turospajron) nur post la Turniĝo finitis. En 1991 la urbo mem komencis sekurigajn mezurojn kaj por la turo kaj por la muroj. Nova elano venis post 2001, kiam fonditis amikara societo, kies tasko estis ŝanĝi la komplekson en renkontiĝlokon por ĉiuj civitanoj. En 2006 turospajro revenis kun belvidejo al kiu kondukas nova helika ŝtuparo.

Fonto
-----

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 1*, 2009, ISBN 978-3-7954-2249-3, p. 200-201

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Kruco (Sondershausen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la amikara societo[*rompita ligilo*]
La **Waalbrug** (Waal-ponto) estas ponto trans la rivero Waal ĉe Nijmegen (Nimego) en Nederlando. La ponto transiras la riveron inter la centro de Nijmegen kaj la vilaĝo Lent, kiu ankaŭ estas parto de la municipo de Nijmegen. La ponto estas parto de la vojo el Nijmegen norden, al la urbo Arnhem. La sekva ponto okcidente estas la ponto ĉe Ewijk (10 km) kaj la sekva ponto oriente estas la rejna ponto ĉe Emmerich en Germanio (30 km).

Faktoj
------

La ponto havas totalan longecon de 604 metroj. La ĉefa transarkado de la ponto estas la arko, kiu estas 244,10 metrojn longa. Kiam oni finkonstruis la ponton en 1936, la ponto havis la plej longan transarkadon de Eŭropo.

La ponto enhavas kvar koridorojn por aŭtoj en la arko kaj ekster la arko unu koridoron por busoj al Nijmegen kaj du koridorojn por bicikloj en ambaŭ direktoj.

Historio
--------

Ĝis 1936 Nijmegen ne havis ponton trans la rivero por netrajna trafiko. Ekde 1879 jes jam ekzistis la fervojponto, sed la alia trafiko devis ankoraŭ uzi la pramon nomitan "Zeldenrust". En 1906 la komitato Nijmegen Vooruit (*Nimego Antaŭen*) komencis fari planojn por ponto trans la riveron. Bedaŭrinde la unua mondmilito (1914-1918) ege malhelpis la komitaton. En 1927 la planoj finfine estis pretaj, kaj je la 23-a de oktobro 1931 komenciĝis la konstruado, laŭ projekto de arĥitekto G. Schoorl.

Je la komenco de la dua mondmilito, en 1940 la nederlanda armeo eksplodigis la ponton por malhelpi la rapidan germanan antaŭiron. Dum la milito la germanoj rekonstruis la ponton kaj en 1943 ĝi repretis. Je la fino de la milito la germanoj volis denove eksplodigi la ponton, sed civitano de Nijmegen Jan VAN HOOF malpretigis la eksplodaĵojn. Li nun estas fama kiel la "savinto de la Waal-ponto" kaj statuo de li staras apud la ponto.

Nova ponto
----------

Jam dum multaj jaroj la nuna ponto ne plu povas pritrakti ĉiun trafikon, kaj tial ĉiutage ekzistas longaj aŭtovicoj antaŭ la ponto. La urbo Nijmegen jam planas konstrui novan kroman ponton proksimume 2 kilometrojn okcidente de la nuna ponto. Oni ankoraŭ ne decidis pri tio, tamen.
Ukraina stratmuzikisto kun banduro
Bandura
La banduro (ukraine: *бандура*) estas ukraina korda plukinstrumento kun pluraj dek kordoj. Ĉiu tono havas propran kordon. Oni plukas ĝin per ambaŭ manoj kaj tenas ĝin same kiel harpon.

Bandura devenas el la Oriento de kie ĝi dum la mezepoko disvastiĝis al suda Eŭropo, kaj dum la 15-a jarcento disvastiĝis al Orienta Eŭropo.

La instrumentoj populariĝis ĉe la orienteŭropa nobelaro kaj estas multloke mencioj de ukrainaj banduristoj en ambaŭ Rusio kaj Pollando. Imperiestrino Elizabeto de Rusio (filino de Petro la Granda) estis sekrete edziĝinta al sia ukraina kortega muzikisto, Aleksej Razumovsky.

La uzo de la instrumento malkreskis ĉe la nobelaro kun la enkonduko de okcidentaj muzikiloj kaj okcidentaj muzikaj modoj, sed ĝi restis ŝatata instrumento. inter la ukrainaj kozakoj.

Bandura spertis gravajn ŝanĝojn dum la 20-a jarcento paralela al la evoluo de la etna libereco de la ukraina popolo. Sankcioj truditaj de la rusa registaro en 1876 severe limigis la uzadon de la ukraina lingvo, kun la rezulto, ke ankaŭ la uzo de la bandura kiel koncertinstrumento malkreskis. 

Dum la 20-a jarcento la bandura havis renesancon kaj la intereso kreskis, ne laste inter studentojkaj intelektuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  (sv) Carlquist, Gunnar, red (1929). *Sveda konsultlibro. Bd 2*. Malmö: Svensk upslagsboks förlag AB. paĝo 1262
2. ↑  (en) Bandura | Difino, Historio, & Faktoj | Britannica». *www.britannica.com*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Banduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Banduro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jutuba kanalo de bandura ludistino
* (ukraina) Klarigo pri la instrumento
* Paĝo de ukraina bandurista koruso Arkivigite je 2010-03-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Anglalingva blogo pri banduro-farado de Andrij Birko
**Belga Esperanto Fervojista Asocio (BEFA), landa asocio de IFEF**

Unua mencio de 2 belgaj anoj en la internacia fervojista movado estas registrita en 1929, unu el ili pri la landa reprezentanto Gustaaf BEIRENS. 

En 1951 BEFA ekĝermis pro vizito de suomaj kolegoj en Bruselo. El tio evoluis kursoj, kaj la 4an de septembro 1952 okazis la fondkunveno en la suda stacio de Bruselo. 29 membroj aliĝis al IFEF.

BEFA organizis la IFEF-kongresojn de 1964 (en Bruselo kaj 1983 (en Ostendo).

Ĝi eldonis ekde 1959 la revueton *TAMEN* (ankaŭ nomita *Belga Fervojisto*).

Konataj aktivuloj de BEFA estas Leo De Bruyne (1924-1994), Raimond Steenhout (1925-2018), Yolande Steyaert (1944-2016) kaj Lucien De Sutter (1924-2021).

BAFE
----

BEFA ĉesis funkcii la 31.12.2016. En 2019 fondiĝis BAFE kiu estis akceptita de IFEF en 2020. BAFE (Belga Amikaro de Fervojistoj Esperantistaj) estas do la posteulo de BEFA. BEFA mortis kaj en 2019 naskiĝis nova organizo por ke amikoj de fervojoj en Belgio povu membriĝi en la internacia organizo IFEF (Internacia Fervojista Esperanto-Federacio). En la printempo de 2020 BAFE estis akceptita de IFEF kiel la landa asocio de Belgio. En 2023 BAFE intencas organizi IFEF-kongreson en Loveno.

Referencoj
----------

1. ↑  el la kajero de la historio de IFEF
*La informkesto prezentas malĝustan mortodatenon!*

**Jenő Kerpely** [jenO kerpej?, kerpeli?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kerpely Jenő** estis hungara violonĉelisto, altlerneja instruisto.

Jenő Kerpely  naskiĝis la 1-an de decembro 1885 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de januaro 1955 en Los Anĝeleso.

Jenő Kerpely violonĉelas dum la 1-a mondmilito
La menciita arĉkvarteto (starantaj) en 1910

Biografio
---------

Jenő Kerpely devenis en aristokrata familio. Li komence lernis violonludi, poste violonĉelludi. Li studis en Hungara Reĝa Muzikakademio inter 1901 - 1905. Liaj ĉefinstruisto estis David Popper. Jam dum la studentaj jaroj li partoprenis en koncertoj. Post siaj studoj li vojaĝis al Parizo, kie li amikiĝis kun same juna Pablo Casals. Li koncertis precipe en Londono, pli malofte en Germanio kaj Nederlando. En 1908 li hejmenvenis. Iom poste li partoprenis en legenda arĉkvarteto *Waldbauer – Kerpely*. Inter 1913-1919 kaj 1929-1948 Kerpely instruis en la Muzikakademio (intertempe jam altlernejo). Li instruis plu dum la Hungara Sovetrespubliko, tial li ne rajtis instrui inter 1919-1929. Intertempe li batalis dum la 1-a mondmilito. En 1948 pro la alvenanta socialismo li rifuĝis al Usono.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ede Banda
* Vera Dénes
* Gábor Magyar

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jenő Kerpely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635788
* VIAF: 315949281
* BNF: 163741842
 |
**Wahlen** estas komunumo en la distrikto Laufen en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 1370 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Wahlen situas en la sudo de Laufenvalo ĉe la bordo de la vilaĝa rivereto *Wahlenbach*, kiu en Laufen alfluas al Birs.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Wahlen limas en nordokcidento al la distriktĉefurbo Laufen, en nordo al Brislach, en nordoriento al Breitenbach (Kantono Soloturno), en oriento al Büsserach (Kantono Soloturno), kaj en sudo al Grindel (Kantono Soloturno).

Trafiko
-------

Wahlen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio al Laufen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Wahlen datiĝas el la jaro 1166 kiel *Waltenen*.

En mezepoko Wahlen estis posedaĵo de la baronoj de Ramstein, la sinjoroj de Zwingen kaj kun la tuta baronejo fariĝis en la 15-a jarcento posedaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1789, en 1792 la vilaĝo unue aliĝis al la Raŭraĥa Respubliko kaj poste estis integrita al la departemento Mont Terrible de Francio. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis ĝin al Kantono Berno. En la jaro 1994 la komunumo kune kun la distrikto Laufen transiris al Kantono Bazelo Kampara.

Vidu ankaŭ
----------

* Wahlen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wahlen BL en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Wahlen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Laufen |
| --- |
| LaufenBlauen  •  Brislach  •  Burg im Leimental  •  Dittingen  •  Duggingen  •  Grellingen  •  **Laufen**  •  Liesberg  •  Nenzlingen  •  Roggenburg  •  Röschenz  •  Wahlen  •  Zwingen | Laufen |

 |
La lejdena botelo
La baterio de 4 lejdenaj boteloj ligitaj paralele, Muzeo en w Lejdeno
La baterio de multaj lejdenaj boteloj ligitaj paralele
La **botelo de Leiden** aŭ **lejdena botelo**, estas elektra ilo realigita kun botelo de vitro kiu permesas stoki elektrajn ŝargojn. Historie la botelo de Lejdeno estis la unua tipo de elektra kondensilo / kondensatoro.

Historio
--------

Estis malkovrita sendepende de la germana scienculo Ewald Georg von Kleist (de 1722 al 1747 li estis dekano de la katedralo de Kamień Pomorski (germane: Cammin) kaj poste prezidento de la korta tribunalo en Koszalin), kaj la nederlanda Pieter van Musschenbroek. Ĉilasta laboris en la Universitato de Leiden kaj en 1746 efektivigis eksperimenton por kontroli ĉu botelo plena de akvo povis konservi elektrajn ŝargojn. La botelo konsistis el ujo kun ŝtopilo trairata de metala vergeto kiu estis mergita en la akvo. La  parto pli alta de la vergeto estis konektita al elektrostatika generatoro. Kiam poste li eltiris la vergeton, li suferis fortan elektran ŝokon. Kleist estis farinta la saman sperton.

Pluraj scienculoj refaris la eksperimenton kaj variis la aranĝanĵon.

En 1748 la brita William Watson malkovris, ke la malŝargo pliiĝis, kiam li envolvis la botelon kun stanfolio. Sekvante la novajn malkovrojn, Jean Antoine Nollet havis la ideon anstataŭi la likvaĵon en la botelo per stanfolio kovranta la internan surfacon. Ek de tiam, tiu estas la aranĝo de la botelo, kiun oni uzas por eksperimentoj.

La fizikisto Daniel Gralath el Danzig estis la unua kiu konektis plurajn botelojn en serio kaj tiel pligrandigis la efikon.

La boteloj de Leyden estis uzataj en publikaj prezentadoj de la povo de la elektro. En ili oni produktis potencajn elektrajn malŝargojn kiuj kapablis mortigi malgrandajn musojn kaj birdojn.

Aparte ŝatata estis eksperimento, dum kiu ĉeno de pluraj homoj estis submetitaj al elektra ŝoko el botelo de Leiden. La eksperimentoj estis daŭrigataj ankaŭ post la jaro 1750, kiam la matematikisto kaj astronomo Johann Gabriel Doppelmayr el Nurenbergo mortis pro ŝoko el serio de boteloj de Leiden.

Funkciado
---------

La botelo de Leyden estas aranĝaĵo kiu permesas stoki elektrajn ŝargojn. Fakte la metala vergeto konektita al la interna stanfolio kaj la ekstera stanfolio separitaj per la vitro de la botelo konsistigas elektran kondensilon. La vitro estas la dielektriko kaj la kapacitanco dependas de la diko de la vitro kaj la grando de la metalaj  surfacoj.
Tipaj boteloj de Leiden nuntempe uzataj por eksperimentoj havas kapacitancon egalan al 10−9 bis 10−8 Farado.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektro
* Historio de elektro
* Kulomba leĝo / Leĝo de Coulomb

Referencoj
----------

* Kategorio Botelo de Leiden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑   Waltet Conrad (eld.): ''Geschichte der Technik in Schlaglichtern'', 1997, Meyers Lexikonverlag, p. 58.
2. ↑  S. Grosser: ''Der Briefwechsel zwischen Peter Christian Wagner und Christoph Jacob Trew. Analyse und kommentierte Edition'', 2015, Walter de Gruyter GmbH, p. 493.
Nacia Biblioteko de Argentino.
La **Nacia Biblioteko de Argentino**, aŭ en hispana oficiale *Biblioteca Nacional de la República Argentina*, estas la nacia biblioteko, nome la biblioteko plej grava de Argentino. Kreita en 1810 en la institucio nomita *Cabildo de Buenos Aires*, aktuale troviĝas situa en la bonaera kvartalo Rekoleta.

La plej longa administristo estre de la Biblioteko estis la argentina verkisto Gustavo Adolfo Martínez Zuviría, inter 1931 kaj 1955. De naciismaj tendencoj, la verkisto havis bonan rilaton kun Juan Domingo Perón kaj ĝuis tiam de granda populareco.

Menciindas ankaŭ la administrado fare de la prestiĝa verkisto Jorge Luis Borges, kiu plenumis la postenon de Direktoro el 1955 al 1973. Dum sia administrado oni instigis la konstruon de nova sidejo (la aktuala), kiu estis necesa pro la ampleksa havaĵo kiun estis akumulinta la Biblioteko. En 1958, la Prezidento Arturo Frondizi subskribis la dekreton 5512/58, atribuante buĝeton por la vorko kaj kreita de Honora Komitato prezidita de Borges, kiu devis verki la programon de neceson por la estonta edifico.

La aktuala edifico de la Nacia Biblioteko estas granda ekzemplo je internacia nivelo de desegno brutalisma, nome stilo aperinta en la 1950-aj jaroj kiu karakteriziĝas pro la hegemonio de la strukturoj de ŝtalbetono videblaj kaj traktataj skulptece, kaj ĉefe pro la loko de la parko lasita en la grunda nivelo kaj la legejo kiel rigardejo al la haveno kaj al la Plata-Rivero.

* Kategorio Nacia Biblioteko de Argentino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 599851
* GND: 118299-7
* LCCN: n82122511
* VIAF: 271687809
* ISNI: 0000 0004 0639 0249
* SUDOC: 031739350
* BNF: 12289865d
* BIBSYS: 90949072
* NKC: kn20130905002 ko2004238719, kn20130905002
* BNE: XX116561
 |
**Wakaf Bharu** estas urbeto en Tumpat distrikto, Kelantan, Malajzio.

Historio
--------

Geografio-Loko
--------------

Wakaf Bharu stacidomo ĉe la Orienta Marbordo-Linio situas ĉi tie. Apud la moskeo estas pluraj *suraŭ* (eta moskeo en malaja). Estas ankaŭ kristana preĝejo en Wakaf Bharu.

Wakaf Bharu viglas kun homoj vendrede pro la fama bazaro kiu nomiĝas "Pasar Jumaat" aŭ "Friday Market" 'vendreda bazaro', proksime de "Pasar Besar Wakaf Bharu" aŭ "Wakaf Bharu Big Market" 'granda bazaro de Wakaf Bharu'.

Demografio
----------

Pli ol 90 procentoj de la loĝantoj ĉe tiu loko estas malajanoj kaj kompreneble ili estas islamanoj.

Edukado
-------

**Baz-Lernejoj**

* Sekolah Kebangsaan Wakaf Bharu
* Sekolah Sri Wakaf Bharu

**Mez-Lernejoj**

* Sekolah Menengah Kebangsaan Wakaf Bharu

Dom-Loĝejoj
-----------

* Kawasan Perumahan SBJ (Koordinatoj: 6°6'44" N 102°11'47" E)
* Taman Sri Palas (Koordinatoj: 6°7'29" N 102°12'32" E)
* Taman Sri Delima (Koordinatoj: 6°7'0" N 102°11'23" E)

**Poŝkodo**

* 16250 Wakaf Bharu Kelantan.

Esperanto kaj Wakaf Bharu
-------------------------

Referencoj
----------

Eksteraj Ligiloj
----------------

* Kategorio Wakaf Bharu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Irving** estas antaŭurbo de Dallas, universitata urbo, grandurbo de Teksaso en Usono. Ĝi apartenas al distrikto de Dallas kaj al la urbara statistika areo Dallas-Fort-Worth.

Situo de Irving en Teksaso kaj en distrikto de Dallas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 175 km²
* Loĝantaro: 216 290 (en 2010)
* Supermara alteco: 147 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodo: 75000-75099
* Telefonkodo: 972, 817, 469, 214

Geografio
---------

Irving situas sur ebenaĵo en la suda landparto de Usono, en la nordorienta parto de Teksaso.

Historio
--------

En la 19-a jarcento tie funkciis preĝejo, kampoj pri kotonoj, forĝejo kaj vilaĝobutiko. Tiu areo unue nomiĝis *Gorbit*, kiu ŝanĝiĝis al *Ekipi* en 1894, fine al Irving en 1903. Ĝi ricevis urban statuson en 1914. Baldaŭe la urbo evoluis (precipe ekde la 1930-aj jaroj), kiel antaŭurbo de Dallas. La universitato ekfunkciis en 1956.
De 1964 troviĝas en Irving la porpastra seminario de Sankta Triunuo kie iam disĉiplis ankaŭ Joseph Edward Strickland.

Ekonomio
--------

En Irving estas la sidejo de la farmacia pograndisto McKesson Corporation.

Trafiko
-------

Irving profitas ĉiujn trafikilojn de Dallas. La internacia flughaveno kaj aŭtoŝoseoj estas proksime.

Klimato
-------

Hotelo en Irving
Konstruaĵo kun skulptaĵo en Irving
Irving havas humidan subtropikan klimaton. La varmo kulminas en julio, la malvarmo kulminas en januaro. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en majo.

Vidindaĵoj
----------

* kovrita stadiono de 1971

Servoj
------

* Seminario de Sankta Triunuo

Ĝemelurboj
----------

* Unuiĝinta Reĝlando Anglio Merton, Britio, Anglio
* Finnlando Espoo, Finnlando
* Francio Boulogne-Billancourt, Francio
* Italio Marino, Italio
* Meksiko León (komunumo), Meksiko
* Mongolio Darhan, Mongolio

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva kaj franclingva Vikipedioj

* Kategorio Irving (Teksaso) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉefa biblioteko de la Nacia Dieta Biblioteko en Tokio
Branĉo *Kansaj-kan* de la Nacia Biblioteko de Dieto
La **Nacia Biblioteko de Dieto** aŭ **nacia parlamenta biblioteko** (japane 国立国会図書館[kokuricu kokkaj toŝokan] ;Hepburn: *Kokuritsu Kokkai Toshokan*), establita en 1948 por helpi al membroj de la Nacia Dieto de Japanio (japane 国会 *Kokkaj*), t.e. la parlamentanoj, esplori aferojn pri la publika politiko, estas la nura nacia biblioteko en Japanio.

La Nacia Biblioteko de Dieto konsistas el du ĉefaj konstruaĵoj, unu en Nagataĉō en Ĉijoda-kvartalo en Tokia Metropolo kaj la alia en la Seika-urbeto en Soraku-distrikto en Kioto, plus aliaj branĉaj bibliotekoj.

Kiel la nacia biblioteko de Japanio, NBD kolektas kopiojn de ĉiuj publikaĵoj eldonitaj en Japanio. Plue, ĉar NBD servas kiel esplorbiblioteko por parlamentanoj, iliaj dungitoj, kaj la ĝenerala publiko, ĝi havas ankaŭ grandan kolekton da materialoj publikigitaj en fremdaj lingvoj pri vasta aro da temoj.

Sekvante la tradicion establitan en la Imperia Biblioteko, la Nacia Dieta Biblioteko kolektas materialojn en fremdaj lingvoj pri Japanio, inkluzive de antikvaj kaj maloftaj dokumentoj kiel ekzemple raportoj de eŭropaj misiistoj kiuj vizitis Japanion ekde la 16-a jarcento.

Historio
--------

La Nacia Biblioteko de Dieto originas eltri memstaraj bibliotekoj: La Biblioteko de Ĉambro de Reprezentantoj, La Biblioteko de Ĉambroj de Nobeloj, kiuj establiĝis ĉe la kreo de Imperia Dieto en 1980; kaj Imperia Biblioteko (Ueno-Biblioteko) kiu estas establita de ministraro pri edukado.

La potenco de la Dieto en Japanio antaŭ Dua Mondmilito estas limigita, kaj ĝia neceso de informoj estis malgranda.

Post malvenko en la Dua Mondmilito, la GHQ/SCAP konsideris, ke reformo de la sistemo de Biblioteko de Dieto estos grava parto de demokratiigo de Japanio. En 1947 establiĝis la Konstitucio de Japanio kiu havas pli demokratiajn karakterizaĵojn ol la Meiji-Konstitucio. Samtempe kiel la konstitucio, establiĝis la Leĝo pri Dieto kiu difinas establadon de Biblioteko de Dieto. Tamen ĝia kapablo ne sufiĉis por ke ĝi helpu al parlamentanoj esplori.

La Dieto adoptis konsilon de sendito el Usono, kaj kreis la Leĝon pri Nacia Biblioteko de Dieto. Do, la biblioteko havas similan celon al la usona Biblioteko de Kongreso.

Je 25-a de februaro 1948 komenciĝis Nacia Biblioteko de Dieto. Kanamori Tokujiro kiu estis La Ministro pri Konstitucio, iĝis la unua estro de la biblioteko. Nakai Masakazu kiu estis la estro de urba biblioteko de Onomiĉi, iĝis la 1-a vicestro de la biblioteko.
Je 5-a de junio la Nacia Biblioteko de Dieto oficiale komenciĝis.

* Kategorio Nacia Biblioteko de Dieto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244159
* GND: 2015822-1
* LCCN: n80004161
* VIAF: 313010548
* ISNI: 0000 0001 2184 6214, 0000 0004 1764 5956
* SUDOC: 027540316
* BNF: 12060848w
* ULAN: 500309711
* NLA: 36529317
* NDL: 00288347
* BIBSYS: 90592064
* NKC: kn20010710556
* BNE: XX90878
 |
La bibliotekkonstruaĵo en Ĝafna dum la lasta restarigo estis farita
La **bruligo de la ĝafna biblioteko** ( tamile: யாழ் பொது நூலகம் எரிப்பு) estis grava historia okazaĵo en la historio de la srilanka enlanda milito. Dum la okazaĵo, membroj de la sinhala malplimulto tumultis en la nokto de la 31-an de majo 1981 en la norda srilanka urbo Ĝafna. 

La okazaĵo estis unu el la plej gravaj etne-bazitaj perfortaj okazaĵoj de librobrulado dum la 20-a jarcento. La biblioteko en Ĝafna enhavis 97 000 librojn kaj manuskriptojn.

Historia fono
-------------

La biblioteko estis establita en multaj stadioj ekde 1933, de la komenco kiel privata kolekto. Poste kun la helpo de civitanoj kiuj estis plejparte lokuloj ĝis la konstruado kaj malfermo de la biblioteka konstruaĵo en 1959 kiu estis starigita en hinda arkitektura stilo. La biblioteko enhavis gravajn historiajn dokumentojn de Sri-Lanko kaj gazetojn kiuj markis gravajn okazaĵojn en la historio de la politika historio de Sri-Lanko. La biblioteko ankaŭ estis fonto de informoj por baratanoj kaj loĝantoj de aliaj landoj kiuj venis al ĝi por akademiaj esplorceloj.

Rehabilito kaj remalfermo
-------------------------

En 1982, jaron post la incendio, la komunumo en Ĝafna komencis kolekti librojn, kaj la ĝafna municipo komencis riparojn al la konstruaĵo kaj renovigadoj, sed la konstruaĵo estis bruligita plurajn fojojn dum la jaroj de batalado. En 1983 alia perforta konflikto komenciĝis kiam la bibliotekkonstruaĵo estis trafita per pafkugloj kaj bomboj. En 1985, alia kazo de fajro ekis en la biblioteko-konstruaĵo kiam soldatoj de la tamila terora organizo Nigra Julio enrompis la konstruaĵon kaj vandaligis la bibliotekon. 

En 1998, srilanka prezidento Chandrika Kumaratunga penis por regajni la fidon de la popolo, inkluzive de la tamila malplimulto, kaj akordigi ilin kun la helpo de internacia publika opinio por la restarigo de la biblioteko kun donacoj el la tuta lando de proksimume 1 miliono USD kaj kolektado de pli ol 25 000 libroj.

Ĝis 2001, la biblioteko-konstruaĵo estis tute restaŭrita, sed la remalfermo okazis nur en 2003. Malgraŭ opozicio de la tamiloj, la biblioteko estis malfermita. Kiel rezulto, ĉiuj membroj de la urba konsilio, inkluzive de la urbestro, eksiĝis pro timo de siaj vivoj kaj post kiam premo estis penita por malhelpi la remalfermon de la biblioteko.

Vidu ankaŭ
----------

* Kultura genocido
* Nālandā
* Biblioteko de Aleksandrio
* Burning of books and burying of scholars

Eksteraj ligiloj
----------------



1. ↑  Wilson, A.J. Sri Lankan Tamil Nationalism: Its Origins and Development in the Nineteenth and Twentieth Centuries, p.125