recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aladár Fenyő** [fenjO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyő Aladár** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Fried* ĝis 1925, lia frato estis Emil Fenyő.

Aladár Ábrahám Fried  naskiĝis la 11-an de julio 1891 (laŭ hungara Vikipedio la naskiĝjaro estis 1881) en Magyarkanizsa (nuntempa Kanjiĵa en Serbio), li mortis la 3-an de aŭgusto 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Aladár Fried devenis el juda familio. Li akiris aktoran diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1912. Li debutis en Makó, poste li havis rolojn en Szabadka, poste en Székesfehérvár. Inter 1916 kaj 1922 li havis rolojn en Gaja Teatro, poste en Teatro Thália (Budapeŝto), denove en Gaja Teatro, fine en Operetoteatro (Budapeŝto). En 1920 li prenis la unitarismon. Inter 1929-1945 li havis nur laŭokazajn rolojn. En 1932 pro duelo li estis kondamnita. Post la 2-a mondmilito li havis postenon en la aktora sindikato. Inter 1952–1954 li estis membro de Teatro Madách, poste denove de Teatro Thália.

Li edziĝis dufoje, lia unua edzino estis Erzsi Mátray.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Otelo - Jago
	+ Hamleto - Mercutio
	+ La Venecia Komercisto - Shylock
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer (unu el la ĉefroloj)
* Molière: La Avarulo - Harpagon
* Dezső Szomory: *Györgyike drága gyermek* - Hübner

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Nővérek* (1912) - bankestro
* *A bánya titka* (1918)
* *A kőszívű ember fiai* (1965)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Hans Leibelt

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Endre Mistéth** [miŝtEt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mistéth Endre** estis hungara inĝeniero, profesoro, ministro, framasono , 
.

Ponto Kossuth en 1955 (jam malkonstruita)
Endre Mistéth  Arkivigite je 2012-08-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 10-an de septembro 1912 en Hungara reĝlando en Buziásfürdő (nuntempa Buziaș en Rumanio). Li mortis la 12-an de julio 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

La familio Mistéth translokiĝis al rest-Hungario en 1922. Endre frekventis armean lernejon en Kőszeg, kie lia samklasano estis Géza Ottlik. Li daŭris la lernadon en Budapeŝto en armea lernejo, fine li akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1935. Ĝis la 2-a mondmilito li laboris en diversaj lokoj, eĉ en ministerio pri trafiko. En 1940 li iĝis privata inĝeniero. Dum dominado de la nazioj li partoprenis en la rezista movado. Depost sieĝo de Budapeŝto li projektis provizoran ponton tra la Danubo. Tiutempe li estis nomumita subministro, poste ministro pri konstruo kaj laboro. Inter 1947 - 1955 li estis en malliberejo pro falsaj akuzoj. En 1969 li kandidatiĝis, en 1978 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1983 li instruis en universitato. Li ricevis 5 premiojn inter 1991-2006.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Erőtani méretezés valószínűségelméleti alapon* (1974)
* *A vízépítési kockázatvállalás néhány alkalmazása* (1975)
* *Építőmérnöki szerkezetek tervezésének néhány kérdése* (1982)

Elektitaj projektoj
-------------------

* provizora ponto "Manci" (Budapeŝto)
* ponto "Kossuth" (Budapeŝto), jam malkonstruita
* digo de Tiso (lago) (kunlaboranto)
* Erzsébet-ponto (kunlaboranto)
* pontoj en Egipto, Sirio, Irako

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552572
* VIAF: 121405814
* ISNI: 0000 0000 7960 8027
 |
**István Feuer** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Feuer István** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto. Lia unua edzino estis hu:Tóth Rózsa.

István Feuer naskiĝis la 9-an de januaro 1928 en Szentes, li mortis la 12-an de septembro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Feuer maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1946, post kvar jaroj li akiris kemian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1950 li eklaboris en uzino pri farboj, kie li specialiĝis pri farboj kaj paŝo post paŝo li ricevis pli altajn postenojn. Baldaŭ li laboris en aliaj uzinoj, laboratorio, instituto kaj trusto. Li instruis 3 jarojn en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Üzemi vegyészek zsebkönyve* (kunaŭtoro, 1962)
* *Falfestékek, homlokzatfestékek* (kunaŭtoro, 1978)
* *Falfestékek - homlokzatfesték* (kunaŭtoro, 1978, 1987)
* *Nyílászárók festése* (1984)
* *Műemlékvédelem festéssel* (1996)
* *A csodálatos Firenze. Firenze történelme és műemlékei.* (2015, 2017)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Referencoj
----------

1. ↑   datenoj angle

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823728
 |


* Portalo pri Biografio
**Endre Mokry** [mokri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mokry Endre** estis hungara hidrologo. Lia frato estis Sámuel Mokry.

Endre Mokry [*rompita ligilo*] naskiĝis la 26-an de aprilo 1827 en Hungara reĝlando en Monostorszeg (nuntempa Baĉki Monoŝtor en Serbio), li mortis la 15-an de januaro 1889 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Mokry studis en teknologia universitato en Vieno inter 1845-1848, poste li akiris diplomon en Industria Lernejo palatino József. Post siaj studoj li eklaboris en Kanalo Ferenc, sed en septembro li aliĝis al la ĵus fondita memstara hungara armeo. Li batalis en pluraj lokoj kiel ĉefleŭtenanto. Post falo de la liberecbatalo li estis trudsoldato (nur serĝento) en armeo de Habsburgoj. En 1851 li hejmenvenis kaj daŭris la laboron ĉe la kanalo. Inter 1854–1870 li estis inĝeniero de Kanalo Bega, poste ties ĉefinĝeniero. En 1873 li havis postenon en ministerio pri laboro kaj trafiko, kie li respondecis pri ĉiuj kanaloj en suda parto de Hungarlando, baldaŭ li respondecis pri la Danubo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A bánáti vizek szabályozásának történeti ismertetése* (1880)
* *Hajózás a szárazföldi vizeken* (1888) - tradukaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 576733
* GND: 102382650X
* VIAF: 250676574
* ISNI: 0000 0003 7119 7077
 |
La **Konstitucia Asembleo de Guáimaro** okazis je la 10-a de aprilo 1869, en la samnoma loko de la provinco Camagüey, Kubo. Estis la unua Konstitucia Asembleo en la historio de Kubo, kaj ĝia ĉefa celo estis la redaktado de la unua Kuba Konstitucio, kiu estis balotita samtage, la 10-an de aprilo. Post tiu asembleo la Ĉe-Milita Respubliko estis agnoskita de kelkaj registaroj kaj estis decidiga por la evolua proceso de la kuba pensmaniero.

En la Asembleo, organizita sub la prezido de Carlos Manuel de Céspedes, estro de portempa registaro de Oriento, la ĉefa akordo de la redaktado de la Konstitucio, kiu devis esti obeata dum la daŭro de la milito por la sendependiĝo. La konstitucio estis vigla ekde ĝia aprobo (10-an de aprilo 1869), ĝis la 15-a de marto 1878.

Partoprenantoj de la Asembleo
-----------------------------

 Statuo de Ignacio Agramonte, redaktinto de la Konstitucio de Guáimaro.
* Oriento: Carlos Manuel de Céspedes, Vicente Aguilera, Antonio Alcalá, Jesús Rodriguez kaj José Maria Izaguirre.
* Camagüey: Ignacio Agramonte, Salvador Cisneros Betancourt kaj Miguel Betancourt.
* Okcidento: Antonio Zambrana kaj Francisco Sánchez.
* Las Villas: Miguel Gerónimo Gutiérrez, Eduardo Machado, Antonio Lorda, Arcadio García, Honorato del Castillo kaj Tranquilino Valdés.

La 24-a artikolo de la konstitucio establiĝs ke ĉiuj loĝantoj de la Respubliko estas tute liberaj kaj pledis por la libereco de ĉiuj sklavoj.

la 12-an de aprilo finiĝis la Asembleo kaj estis nomumitaj: Carlos Manuel de Céspedes kiel prezidanto de la Ĉemilita Respubliko, Salvador Cisneros Betancourt kiel prezidanto de la Ĉambro de Reprezentantoj kaj Ignacio Agramonte kiel Sekretario pri Milito.
La AOB-angulo estas centra angulo
En cirklo, centra angulo estas angulo kies apekso (vertico) estas en la centro de la cirklo kaj kies du flankoj estas du radiusoj de cirklo. La grando de la angulo en radianoj egalas al la longo de la arko, kiun ĉi tiu angulo intersekcas de cirklo kies radiuso egalas 1. La grando de la centra angulo Θ estas 0° < Θ < 360 ° (notita en gradoj) aŭ 0 < Θ < 2π radianoj.

Laŭ difino de centra angulo, kiu ripozas sur punktoj A kaj B, kiuj estas sur la cirklo, oni devas determini ĉu ĉi tiu estas la konveksa angulo ( < 180 °) aŭ la konkava > 180 °). Ĉi tiuj du anguloj estas egalaj laŭ grando kiam la centra angulo estas 180 ° (kaj la centra angulo estas fakte diametro).

Kiam la malgranda arko limigita inter la flankoj de la centra angulo estas L, la radiuso de la cirklo estas R, la cirkonferenco de la cirklo estas 2πR kaj la arko L estas la parto {\displaystyle {\frac {\Theta }{2\pi }}} De la tuto, do:

{\displaystyle L={\frac {\Theta }{2\pi }}\cdot 2\pi R\,\Rightarrow \,\Theta ={\frac {L}{R}}}
Fakto: Kiam la tanĝanto al la cirklo ĉe punkto A kaj la tanĝanto al la cirklo ĉe punkto B renkontiĝas ĉe punkto P ekster la cirklo, tiam ∠BOA (konveksa) kaj ∠BPA kompletigas unu la alian ĝis 180 °.

Fakto: La grandeco de la ĉirkaŭa angulo, kiu ripozas sur la sama arko, sur kiu ripozas la centra angulo, egalas al duono de la grandeco de la centra angulo.

La flankoj de la centra angulo kaj la arko barita inter ili formas sektoron. La proporcio inter la areo de la sektoro kaj la tuta areo de la cirklo egalas al la proporcio inter la centra angulo kaj kompleta rotacio, kaj egala al la proporcio inter la arka longo de la sektoro kaj la cirkonferenco de la tuta rondo. Tio signifas ke la areo de la sektoro estas: {\displaystyle S={\frac {\theta \cdot r^{2}}{2}}={\frac {L\cdot r}{2}}} kiam {\displaystyle L} estas la longo de la arko kaj la anguloj estas mezuritaj per radianoj.

Centra angulo en regula plurangulo
----------------------------------

Regula plurangulo kun n lateroj havas Cirkaŭskribitan cirklon, kiu trapasas ĉiujn verticojn de la plurlatero. La centro de la cirklo ankaŭ estas la centro de la plurlatero, kaj la grandeco de centra angulo ripozanta sur du apudaj verticoj estas {\displaystyle 2\pi /n} .

Vidu ankaŭ
----------

* Cirkla sektoro
* Luno (geometrio) estas simila figuro sed barita ne per rekta segmento kaj cirkla arko sed per du cirklaj arkoj.
* Arko (geometrio)
* Ĥordo (geometrio)
* Disko (matematiko)
* Cirklo
* Rekta segmento

eksteraj ligoj
--------------
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Fajrero (bulteno)** estis informilo de junaj esperantistoj de Ostrava-regiono en la jaroj 1959-1961. Eldonis Esperanto-fako de sindikata klubo de ferfabriko Třinec. Redaktis Jan Werner, administris Vlastimil Kočvara.

La bulteno anstataŭis la antaŭan cirkuleron **Tagiĝo** (1952-1958), kiu post malfondo de la tutŝtata esperantista organizo en 1952 (sub premo de la komunista reĝimo) sukcese aktivigis la junularon en Ĉeĥoslovakio, pro kio ĝi estus ankaŭ nuligita sub preteksto, ke ĝi estas kluba bulteno, kiu ne rajtas fari tutŝtatan agadon.

En la bultenoj aperadis artikoloj, poemoj, rakontoj, invitiloj al someraj kursoj, konkursoj pri legado de Esperanto-libroj ktp. La originaloj estas stencilitaj, sed la konservitaj numeroj estis ciferecigitaj,

Eksteraj ligoj
--------------

* Ciferecigitaj bultenoj, sub titolo Junularo estas Tagiĝo kaj Fajrero


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736963
 |
**PUKY Endre** (puki) estis hungara politikisto, ministro por eksterlandaj aferoj de Hungario naskita en Kassa la 20-an de februaro 1871 kaj mortinta en Szováta la 20-an de julio 1941.

Biografio
---------

Ekde 1906 Endre Puky estis vicdepartementestro de departemento Abaúj-Torna, ekde 1920 leĝaŭtoritata komisaro de departementoj Borsod, Gömör kaj Kis-Hont, ekde 1922 li estis ĉefprefekto de Abaúj-Torna kaj de urbo Miskolc. Ekde 1924 ĝis 1933 li estis deputito laŭ porregistarpartia programo. Ekde 1926 li estis prezidanto de landkunveno. Inter 1-a de oktobro 1932 kaj 7-a de januaro 1933 li estis en la registaro de Gyula Gömbös ministro por eksterlandaj aferoj, pli poste prezidanto de la Administracia Juĝejo kaj ano de la alta ĉambro. Pluraj liaj artikoloj politikaj kaj ekonomiaj aperis en la enlandaj kaj italaj, amerikaj gazetoj.

Fontoj
------

* *Magyar Életrajzi Lexikon*
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Endre Puky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254022
* VIAF: 121482996
* ISNI: 0000 0000 7943 7133
 |
**Cirusstratuso** aŭ **cirostratuso** (latine *cirrostrātus*, mallonge **Cs**) estas genro de travideblaj maldikaj nuboj troveblaj en grandaj altitudoj.

Aspekto
-------

La cirusstratuso estas tre maldika kaj aspektas kiel blakneca sentrajta tavolo kovranta la ĉielon. Ĝi konsistas el kristaloj de glacio. Ofte ĝi estigas haloon ĉirkaŭ la suno.

Cirusstratusoj troviĝas inter 6 kaj 13 kilometroj super marnivelo.

Klasifiko
---------

Jen la du speciojn de la genro cirusstratuso.

* La **fibra cirusstratuso** (latine *cirrostrātus fibrātus*, mallonge **Cs fib**) montras iom da fibreco, simile al la ciruso, sed la fibroj estas duonsolvitaj aŭ duonkunfanditaj.
* La **nebuleca cirusstratuso** (latine *cirrostrātus nebulosus*, mallonge **Cs neb**) estas sentrajta vualo kovranta la tutan ĉielon.

Jen la du variojn de la genro cirusstratuso.

* La **duobla cirusstratuso** (latine *cirrostrātus duplicātus*, mallonge **Cs du**) konsistas el pluraj tavoloj.
* La **ondoforma cirusstratuso** (latine *cirrostrātus undulātus*, mallonge **Cs un**) montras iom da ondeco.

La genro ne montras ajnajn suplementajn trajtojn.

* Nebuleca cirusstratuso kun 22-grada haloo Nebuleca cirusstratuso kun 22-grada haloo
* Ondoforma fibra cirusstratuso Ondoforma fibra cirusstratuso
* Duobla fibra cirostratuso kun haloo Duobla fibra cirostratuso kun haloo

Historio
--------

La cirusstratuso estas unu el la sep originalaj nubgenroj proponitaj de Luke Howard en 1803, kune kun la kumuluso, la stratuso, la ciruso, la ciruskumuluso, kaj du ne plu uzataj genroj (kumulusstratuso, nimbuso). "Cirusstratuso" estas kunmetitaĵo de ciruso kaj stratuso.

Referencoj
----------

1. ↑  Howard, Luke.  (1803) *Essay on the Modification of Clouds* (angle). John Churchill & Sons.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cirusstratuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cirusstratuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cirrostratus (Cs) (Howard 1803; Renou 1855) (angle). *International Cloud Atlas*.

Genroj de nuboj laŭ la Internacia Nubatlaso

Ciruso |
Ciruskumuluso |
Cirusstratuso |
Altokumuluso |
Altostratuso |
Kumuluso |
Stratokumuluso |
Stratuso |
Kumulonimbuso |
Nimbostratuso
**Centra banko** estas banko, kiu havas monopolajn taskojn difinitajn de la ŝtato por reguligi la fluon de mono.

Kutime ĉiu banko en la koncerna lando havas konton ĉe la centra banko. Tiel enlandaj ĝiroj bezonas maksimume unu peradon. La kontonumero povas samtempe servi kiel bankokodo, ekz. en Germanio.

En ŝtatoj, kiuj havas propran valuton, la centra banko eldonas ĝin kaj do havas tre rektan influon al la monkvanto per la kondiĉoj (precipe interezoj), je kiuj mono estas ricevebla resp. deponebla. Tiel ĝi klopodas agi kontraŭ inflacio kaj samtempe disponigi sufiĉe da mono bezonata de la ekonomio - almenaŭ en landoj, kie la centra banko agas sendepende de la ŝtato. En kelkaj landoj la ŝtata registaro rekte estras la centran bankon. Tio havas la avantaĝon, ke ĝi povas harmoniigi la mono-politikon de la centra banko kun la cetera politiko. Sed estas granda tento eldoni tro da mono, ĉar tio plialtigas la gajnon de la centra banko, kiu fluas en la ŝtatan kason. Tio kaŭzas altan, foje ekstreme altan, inflacion.

Kaze de monunio ekzistas ankaŭ centraj bankoj sur plurŝtata nivelo, ekzemple la Eŭropa Centra Banko, kiu respondecas pri eŭro kaj Federacia Rezerva Sistemo kiu respondecas pri usona dolaro.

La taskoj de centraj bankoj varias. Ekzemple ili povas kolekti datumojn pri internacia komerco kaj fari el tio statistikojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de centraj bankoj
* Orbazo

* Centra banko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Centra banko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Centra banko en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**IHÁSZ Aladár** [pr. iha:s] estis rumanuja hungara aktoro, reĝisoro, dramverkisto naskiĝinta en Kiskunfélegyháza en 1886 kaj mortinta en Oradea en 1960. Lia frato estis Lajos Ihász, li estis la patro de aktorino Klári Ihász (1945- en Oradea).

Aladár Ihász (dekstre)

Kariero
-------

Inter 1908 kaj 1916 li estis ano de Nacia Teatro de Koloĵvaro, poste li ludis en Budapeŝto en la Teatro Magyar kaj Teatro Művész, inter 1924 kaj 1936 denove en Kluĵo, inter 1936 kaj 1940 en Nacia Teatro (Szeged), ekde 1940 ĝis 1947 en la Operetoteatro (Budapeŝto), inter 1947 kaj 1960 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Li reĝisoris plurajn spektaklojn en la Segedaj Liberaeraj Ludoj. Li verkis infanteatraĵon titolitan *Árva kislány karácsonya* (Kristnasko de orfa knabino), kiun prezentis la trupo de Kluĵo en 1929.

Premioj, distingoj
------------------

* 1957-Meritartisto

El liaj roloj
-------------

* Miska (Szirmai A.: Mágnás Miska);
* Mercutio (Shakespeare: Romeo kaj Julieto);
* Zsiga (Ede Szigligeti: Cigány);
* Arnolphe (Molière: A nők iskolája);
* Trahanache (Caragiale: Az elveszett levél);
* Öreg Nagy (Sándor Bródy: A tanítónő);
* Lichtenberg (Dendrino: Szálljon a dal);
* Szilvai professzor (Ede Szigligeti: Liliomfi).

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Aladár Ihász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Endre Kubányi** [kubAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kubányi Endre** estis hungara kuracisto, profesoro, kirurgo.

Endre Kubányi  naskiĝis la 18-an de oktobro 1893 en Hungara reĝlando en Perlő (nuntempa Brebu en Rumanio). Li mortis la 29-an de aŭgusto 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Kubányi frekventis gimnazion en Temeŝvaro, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1918, sed dum la 1-a mondmilito li batalis. Post siaj studoj li laboris en kirurgia kliniko en Budapeŝto. En 1923 li studis la sangotransfuzon en Usono helpe de stipendio. Reveninta li aranĝis transfuzan stacion en Pécs, en 1935 ankaŭ en Budapeŝto. En 1928 li estis nomumita privata profesoro. Inter 1933 kaj 1938 li estis ĉefkuracisto en hospitalo pri infanoj, poste ĝis 1970 en Malsanulejo Rókus. En 1959 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn en 1929 kaj 1969.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vérátömlesztés* (Sangotransfuzo), (1926, ankaŭ germane)
* *A rákbetegségek korai felismerése* (Frua diagnozo de kancero), (1934)
* *Trigeminusneuralgie* (1956)
* *Transplantation von Mensch auf Mensch aus dem Lebendem und aus der Leiche* (1948)
* *Az arteria carotis com¬munis resectiója* (1958)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 548743
* VIAF: 121445008
* ISNI: 0000 0000 8020 8995
* NKC: xx0205058
 |
**Asea**, (ĝis 1977 *Allmänna Svenska Elektriska AB*, de tiam **Asea AB**), estis sveda elektroteknika entrepreno kun ĉefoficejo en Västerås. La entrepreno funkciis de 1883 ĝis 1987 kaj celis liveri sistemojn kaj produktojn pro generado, transmisio kaj uzado de elektro. En 1988 la plejparto de Asea kuniĝis kun la svisa entrepreno Brown Boveri Ltd (fondita 1891) kaj fariĝis parto de la nova entrepreno ABB Asea Brown Boveri Ltd, posedata de ambaŭ Asea AB kaj Brown Boveri Ltd. Nova ĉefoficejo lokiĝis en Zuriko. En 1999 la nomo fariĝis ABB Ltd. En 1987, la lasta jaro de funkciado de Asea kiel propra entrepreno, la debito estis 52 miliardoj da SEK (36.5 ekster Svedio) kaj ĝi havis 73000 dungitojn (37000 ekster Svedio).

Asea havis decidigan gravecon por la evoluo de la sveda elektroteknika industrio, kaj por la strukturo de ĝi. Frue ebliĝis evolui alta kompetenco en transmisio de elektro je longaj distancoj, dank' al la geografiaj kondiĉoj de Svedio. En tiu kampo Asea monde gvidis la evoluon, interalie per la evoluo de la tekniko de transmisio per altpotenca rekta kurento HVDC fondita de Uno Lamm en Ludvika, Svedio.

Dum la 1950-aj jaroj Asea setlis en la kampo de atomenergio. En 1968 konstruiĝis AB Asea-Atom per kuniĝo kun projekto de la sveda ŝtato. Ankaŭ produktado de elektro en aliaj formoj, kiel en karbonaj brulejoj, pligraviĝis pro Asea.

* Kategorio Asea AB en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 345338
* LCCN: n83825862
* VIAF: 315073998
* NKC: ko2002105709
 |
**Aladár Fodor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor Aladár** estis hungara ĵurnalisto, produktoro, filmreĝisoro.

Aladár Fodor  naskiĝis la 14-an de oktobro 1878 en Gyömrő, li mortis la 3-an de julio 1918 en Vieno (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Aladár Fodor post lernado estis ĵurnalisto, li okupiĝis ĉefe pri krimaj-policaj temoj. Ekde 1912 li interesiĝis pri filmoj, en la sekva jaro li aliĝis al János Fröhlich. Ili fondis filman entreprenon, kiu estis la unua hungarlingva kinoĵurnalo. Dum la 1-a mondmilito la kinoĵurnalo okupiĝis pri la bataloj. Post la militego la entrepreno faris ankaŭ aliajn filmojn. Li vojaĝis al Vieno, kie li malsaniĝis kaj mortis. Li estis entombigita en Budapeŝto.

Elektitaj produktitaj filmoj
----------------------------

* *Tüzet kérek!* (1912, ankaŭ reĝisoro)
* *Magyarország a világháborúban* (1916)
* *Árvák imája* (1922)

Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* *Pufi (Hogyan lett ünnepelt hős egy jámbor pesti férjből?)* (1914, ankaŭ produktoro)
* *IV. Károly megkoronázása* (1916, ankaŭ kameraisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Aladár Fodor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Endre Németh** [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Endre** estis hungara inĝeniero pri hidrologio, profesoro.

Endre Németh  naskiĝis la 19-an de novembro 1891 en Pécs. Li mortis la 3-an de junio 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Németh akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1913. Supozeble li soldatiĝis dum la 1-a mondmilito. Inter 1918 kaj 1922 li projektis konstruaĵojn, fervojojn kaj li faris geodeziajn laborojn, poste li havis postenon en la agrikultura ministerio. Inter 1932 kaj 1935 li laboris en hidrologia oficejo, kie li okupiĝis pri irigacio. Li studis tiun teknologion en Francio kaj Italio. Inter 1940 kaj 1962 li estis katedrestro en la menciita universitato. Li estis dekano dufoje (1946-1948, 1950-1952). Li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio en 1952. Li ricevis premiojn en 1965, 1974, 1975.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vízépítési enciklopédia* (sen eldonjaro)
* *A korszerű mezőgazdaság vízi feladatai* (1941)
* *Hidrológia és hidrometria* (1954)
* *Les recherches hydrologiques en Hongrie 1957–1959* (1960)
* *Vízgazdálkodás és vízügyi államigazgatás* (1963)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en lernejo de Göd

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Endre Németh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Meczner** [jAnoŝ mecner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Meczner János** estas hungara reĝisoro, teatrestro, universitata instruisto.

János Meczner  naskiĝis la 3-an de januaro 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Meczner frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967, poste reĝisoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1973. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Kisfaludy, post 2 jaroj li estis nomumita ĉefreĝisoro. Ekde 1980 li reĝisoradis en malgranda ĉefurba teatro. Post 9 jaroj li estis nomumita teatrestro de alia teatro, en 1994 de Pupteatro (Budapeŝto). Inter 1997-2009 li estis ankaŭ arta gvidanto de Teatro Thália (Budapeŝto). Li instruas ankaŭ en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Li ricevis 5 premiojn inter 1998-2015. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn en la fruaj 1980-aj jaroj.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta (1977)
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* (1982, 1999)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte (1995)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Antos Gémes
* Mátyás Tóth

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-07-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


* Portalo pri Biografio
**Ferenc Papcsák** [papĉAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Papcsák Ferenc** estas hungara advokato, parlamenta deputito, urbestro.

Ferenc Papcsák naskiĝis la 19-an de februaro 1966 en Nyíregyháza.

Biografio
---------

Ferenc Papcsák pasigis sian infanaĝon en Demecser. Li finis industrian faklernejon pri kemiaĵoj kaj drogproduktado en 1983, poste li laboris en uzino pri medikamentoj en Budapeŝto ĝis 1987. Intertempe li maturiĝis en gimnazio en 1986, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1993. Post la diplomo li estis advokato-kandidato tri jarojn, poste li malfermis propran atelieron. En 1997 li membriĝis en Fidesz. Inter 2002–2006 kaj 2010–2018 li estis parlamentano, inter 2010-2014 li estis ankaŭ urbestro de Zugló. Kelkaj skandaloj akompanis lian politikan karieron. Li ricevis premion en 2012. Lia edzino naskis 2 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706244
 |
***Lord of War*** *(Estro de milito)* estas usona filmo de Andrew Niccol, kiu aperis la 16-an de septembro 2005.

Titolo
------

La filmotitolo "Lord of War" estas nur la aparta maniero diri la koncepton "warlord" fare de unu el la protagonistoj, duonfikcia diktatoro de afrika regno. Se oni ekiras de la esperanta "militestro", bona traduko de la titolo estas "Estro de milito".

Rakonto
-------

Yuri Orlov [juri orlof] estas juda junulo loĝanta en Novjorko. Antaŭ lia naskiĝo, la familio Orlov transloĝiĝis de Ukrainio al Usono, por malfermi restoracion. Yuri kreskiĝis en Little Odessa, malpacema novjorka kvartalo kie pafadoj estis tre oftaj. Sed, kurioze, li fakte ĉeestis unu nur kiam li estis fariĝita plenkreskulo.

Post tiu pafado en banko, la sencela junulo ekkomprenis ke, se nutri popolon estas baza profesio de l' homaro, armi popolon estas samvalora rimedo por riĉiĝi. Multe riĉiĝi. Ĉar se dekduono de la tutmonda homaro posedas pafilon, estas ankoraŭ multaj homoj por armi. Tiel, sekrete kaj profesie, Yuri dum jardekoj spektis kaj provizis konfliktojn kiel la fino de la Malvarma milito, aŭ la 60 bataloj kiu okazis en Afriko dum la naŭdekaj jaroj. Ĉio ĉi dum vivante normalan vivon kun sia edzino kaj filo en Usono.

Kiam oni akuzas lin esti buĉisto kaj usona perfidulo provizante malamikoj de lia nacio, li kviete respondas ke cigared- aŭ veturil-vendistoj provizas la popolon per pli mortigaj iloj ol liaj, aldonante ke almenaŭ pafiloj kunhavas sekurbutonon! Eĉ se polica agento daŭre provas malliberigi lin, li perfekte scias ke ĉiam estos oficialaj superuloj por protekti lin, ne forgesante ke la plej granda armilkomercisto en la mondo estas lia propra prezidento.

Opinio
------

Andrew Niccol [andru nikol] emas reĝisori politike tiklajn filmojn. Post Gattaca kaj S1mOne, li sin turnas al la pafila mondkomerco. Tiun delikatan temon li prezentas tre cinike. Efektive, kiel pli bone tuŝi spektantajn konsciencojn ol montri tiun negocon kiel tutnormalan kaj banalan aferon?

Post la filmo, kie li prezentas malheroon farantan sian specialan komercon, Niccol provas skui nin afiŝante ke lia filmo estas farita laŭ veraj faktoj. Li bone scias ke ĉion ĉi oni konfuze scias sed ne vere konscias. *Lord of War* fakte estas agadfilmo sed precipe estas akuzo kontraŭ tiu situacio, ke la kvin daŭraj regnoj en la Konsilio de Sekureco de UN estas la plej grandaj armilŝakristoj en la mondo. Lia maniero, kiam oni parolas pri armilo de amasa detruo (AAD) estas simpla kaj efika.

Ĉefrolantoj
-----------

* Nicolas Cage - Yuri ORLOV
* Bridget Moynahan - Ava CORDOVA
* Jared Leto - Brat ORLOV
* Shake Tukhmanian - Irina ORLOV
* Jean-Pierre Nshanian - Anatoly ORLOV
* Jasper Lenz - Gregor
* Kobus Marx - Boris
* Stephan De ABREU - Liev
* Ian Holm - Simeon Weisz
* Tanya Finch - Ingrid
* Lize Jooste - Natasha
* Donald Sutherland - Pułkownik Oliver Southern
* Ethan Hawke - VALENTINE

Vidu ankaŭ
----------

Viktor But

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Oficiala TTT-ejo (angle)
* Prezento de la filmo (pole)
* Prezento de la filmo (france) Arkivigite je 2006-01-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Aladár PEGE,** hungare **Pege Aladár** estis mondfama hungara kontrabasisto kaj komponisto. Oni nomis lin *Niccolò Paganini de kontrabaso* aŭ ŝerce **Pegenini**.

Memortabulo pri Aladár Pege
Aladár Pege naskiĝis la 8-an de oktobro 1939 en Budapeŝto - mortis la 23-an de septembro 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Aladár Pege devenis el cigana muzikista familio. Li frekventis Muzikakademion de Budapeŝto, poste li plulernis en Okcidenta Berlino inter 1975-1978. Tie li ludis en orkestro de Herbert von Karajan, kiel ĉefa kontrabasisto. Lia vera kariero komenciĝis en Bled jam en 1963. Ekde 1978 li havis postenon en Muzikakademio de Budapeŝto. Li ofte gastroladis ekzemple en Montreux, Bombay. Aparte menciindas koncerto en Novjorko (Carnegie Hall), kie li kune muzikadis kun Herbie Hancock kaj li ricevis kontrabason de Charles Mingus. Li ricevis premion Kossuth en 2002, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Li eldonis diversajn diskojn inter 1970-2001 kaj li havis diversajn taskojn en 3 filmoj.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto de 2009
* memorkomitato ekde 2008, kiu donacas memoropremion al muzikistoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Aladár Pege en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409166
* GND: 13256663X
* LCCN: n86090168
* VIAF: 222524
* ISNI: 0000 0000 7839 9200
* BNF: 142146884
* MBA: 78461772-6c18-4c05-8f8e-24089b9f8ae2
 |
**Endre Lőrinczy** [lOrinci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőrinczy Endre** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Endre Lőrinczy  naskiĝis la 6-an de marto 1891 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de decembro 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Lőrinczy akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1918. Post siaj studoj li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, kie li atingis la rangojn ĉefinĝeniero en 1935, teknika konsilisto en 1939. Post 3 jaroj li havis postenon en ministerio pri komerco en rango teknika ĉefkonsilisto. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruoj de detruaj fervojoj kaj pontoj. Ekde 1951 li instruis en la jam menciita universitato. Post 2 jaroj li partoprenis en establo de firmao pri planado de fervojoj, poste li tie laboris. Li ricevis premion Kossuth en 1953. Li pensiuliĝis en 1957.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vágánykapcsolások* (1951) - studenta lernolibro
* *Állomások tervezésének műszaki feltételei* (1953)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Matolcsi** [jAnoŝ matolĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Matolcsi János** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano.

János Matolcsi  naskiĝis la 20-an de novembro 1923 en Berettyóújfalu. Li mortis la 3-an de januaro 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Matolcsi frekventis bazlernejon, poste li eklaboris en presejo ekde 1942. Li tuj aliĝis al la sindikato, en la sekva jaro al la socialdemokratoj, poste eĉ al la subteraj komunistoj. Post la 2-a mondmilito komence estis loka partiestro, post kelkaj jaroj li frekventis partian lernejon. Post lernado li ricevis ĉefe partiajn taskojn kun postenoj. En 1953 li estis elektita parlamenta deputito. Li estis ministro jaron en la jaroj 1955 kaj 1956. En la sekva jaro li estis subministro, poste longe muzeestro. En 1963 li akiris agrikulturan diplomon, en 1966 li doktoriĝis en Gödöllő. Li okupigcis ĉefe pri hombestoj kaj ostoj de bestoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Termelőszövetkezeti mozgalmunk helyzete és fejlesztésének kérdései* (1955)
* *A szarvasmarha testalakulásának történeti vizsgálatai a hazai subfossilis csontleletek alapján* (1966)
* *A háziállatok eredete* (Origino de la hombestoj), (1975)
* *Állattartás őseink korában* (1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**János Molnár** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár János** estis hungara apotekisto, kemiisto.

János Molnár naskiĝis la 5-an de decembro 1814 en Körmöcbánya (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Kremnica en Slovakio, li mortis la 16-an de junio 1885 en Budapeŝto (laŭ alia informo en Rákospalota).

Biografio
---------

János Molnár maturiĝis en Pest (urbo), poste li akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1838. Post la diplomo li laboris en farmaciejo de Malsanulejo Rókus, ekde 1861 li estis farmaciejestro. Inter 1869 kaj 1873 li estis ĉefkemiisto de urbo Pest, poste li fondis propran farmaciejon. Dum la kemiista periodo li ekzamenis komponaĵojn de farunoj, laktoj kaj tabakfumoj, krome ankaŭ kuracajvojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Das Lukasbad in naturhistorischer Beziehung* (1858)
* *Monographische Skizze über das Ofner Raizenbad* (1863)
* *A tej orvosrendőri kémlése fővárosunkban* (1868)
* *Magyarhoni keserű források* (1872)
* *A Budai Rákóczy keserűviznek vegyelemzése* (1876)
* *Ajnácskő gyógyforrásai és geologiai viszonyai* (kunverkisto, 1881)

Memorigiloj
-----------

* kaverno en Budapeŝto havas la nomon Molnár János

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo M, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671627
 |
**Ferenc NAGY** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Ferenc** estis hungara urbestro, ministro, juristo.

Ferenc Nagy  naskiĝis la 7-an de januaro 1880 en Igrici. Li mortis la 15-an de februaro 1937 en Pétfürdő aŭ Mátraverebély.

Biografio
---------

Ferenc Nagy frekventis gimnazion en Miskolc, poste li lernis juron en Reĝa Universitato Pázmány Péter, kie li ricevis diplomon en 1903. Post lernado li estis subnotario en Miskolc, post 2 jaroj ĉefnotario. Li estis elektita urbestro en 1912, poste la urbo evoluis ekzemplodona. Li estis elektita departementestro en 1917. Dum la Kalistefa revolucio li estis senpostena ministro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az új városi törvény* (La nova urba leĝo), (1907)
* *A magyar városi jog* (1912)
* *Emberi és társadalmi problémák* (Homaj kaj sociaj problemoj), (1928)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj N, NY, poste serĉu la nomon)

* Kategorio Ferenc Nagy (urbestro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504992
* LCCN: n2009027890
* VIAF: 88384334
* ISNI: 0000 0001 0996 9377
 |
**Aladár Németh** [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Aladár** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto.

Aladár Németh  naskiĝis la 25-an de januaro 1931 en Ukk, li mortis la 2-an de novembro 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Aladár Németh abiturientis en Sümeg en 1949, poste li estis helplaboristo en fabriko en Budapeŝto, sed li plulernis kaj akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1955. Lia ĉefinstruisto estis András Dózsa-Farkas. Post la diplomo li laboris jaron en fabriko pri aŭtobusoj, poste li estis liberprofesia fasonisto. Li faris fasonojn ekzemple al ŝipoj, traktoroj maŝinoj. Inter 1964 kaj 1992 li instruis kiel asistanto en la Industriarta Altlernejo, ekde 1970 docento, inter 1973-1983 en rango katedrestro. En 1970 li studvojaĝis al Usono. Inter 1983 kaj 1992 li gvidis instituton, poste li denove okupiĝis nur pri fasonadoj. Li ricevis premiojn inter 1971-1989.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szín és formatervezés a gépiparban* (1966, kun András Dózsa-Farkas)
* *Ipari formatervezők képzése Magyarországon* (1974)
* *Visszatekintés* (1995)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* András Mengyán
* József Scherer

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-06-29 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614223
* LCCN: nb2009029139
* VIAF: 102974280
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Avelkapa centropo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Centropus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. milo*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Centropus milo****(Gould, 1856) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
|  |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Avelkapa centropo  |

 |
| v • d • r |

La **Avelkapa centropo** (*Centropus milo*) estas specio de centropo. Tiuj estas ofte lokitaj en la birda familio de kukoledoj, sed ŝajne meritas agnoskon kiel propra familio. *C. milo* estas komuna endemismo de la centraj insuloj de la Salomonoj. Ties natura habitato estas tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montetaroj, ĉefe en la unuaranga kaj duaranga kreskado.

Tiu ĉi specio estas granda kukoledo kun **fortika beko kaj mallongaj flugiloj**. La plumaro de la plenkreksuloj estas impresa pro la **avelkoloraj kapo** (kio nomigas la specion), **supra dorso kaj subflankoj, kaj brilnigraj flugiloj, suba ventro kaj vosto**. La irizo estas ruĝa kaj la kruroj kaj beko estas malhelgrizaj. Junuloj estas tre diference kolorita, kun la flugiloj kaj la vosto ruĝbrunaj kun nigra striado simila al tiu de la alopatria Fazancentropo, kaj la resto de la plumaro bruna punktita je nigro. La iriso estas brungriza kaj la beko estas dukolora, bruna supre kaj kaj palkorna sube.

En lokaj lingvoj, plenkreskulo kaj junulo estas traktitaj kiel diferencaj tipoj de birdoj kaj ĉiu havas sian propran nomon. Ekzemple, en Toua, Roviana kaj Marova, plenkreskulo estas *mozu*, *nao* kaj *ao*, respektive, dum la nomoj por la junuloj estas *sagaza*, *sengenge* kaj *chehohu*.

Notoj
-----

1. ↑  Read & Moseby (2006)

Referencoj
----------

* Aŭstrio BirdLife International (2004). *Centropus milo*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 24 Julio 2007.
* Aŭstrio Doughty, Chris; Day, Nicolas & Plant, Andrew (1999): *Birds of the Solomons, Vanuatu and New Caledonia*. Christopher Helm, London. ISBN 0-7136-4690-x
* Aŭstrio Read, John L. & Moseby, Katherine (2006): Vertebrates of Tetepare Island, Solomon Islands. *Pacific Science* **60**(1): 69–79. DOI: 10.2984/1534-6188(2006)60[69:VOTISI]2.0.CO;2 HTML resumo
György Apponyi
Grafo **APPONYI György** (Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), la 29-an de decembro 1808 – Éberhárd (nuntempa Malinovo en Slovakio), 28-an de februaro 1899) estis hungara konservativa politikisto, en 1848 ĉefkanceliero de Hungario, korta kanceliero, membro de la Hungara Scienca Akademio (1858). Li klopodis kun aliaj prakonservativaj aristokratoj pri restarigo de la konstitucio de antaŭ 1848.

Li agadis kontraŭ la hungara liberecbatalo de 1848-49 kaj donis sekretajn konsilojn al la aŭstra imperiestro. Li akceptis prezidentecon de hungaraj perfidulaj aristokratoj la 12-an de februaro 1849. Li malfermis en 1861 la parlamentan kunsidon kiel reĝa komisiito. Li estis en 1861-63 landa juĝisto. Li partoprenis en antaŭpreparo de la aŭstra-hungara interkonsento.

Li havis du infanojn: filo Albert Apponyi kaj filino Georgina. Lia nepo estis la samnoma György Apponyi (politikisto).

* Kategorio György Apponyi (1808 - 1899) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329969
* GND: 143860348
* VIAF: 169515105
* ISNI: 0000 0001 1841 3450
 |
**János Miklós Kádár** [jAnoŝ miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kádár János Miklós** estas hungara pentristo, grafikisto, altlerneja instruisto.

János Miklós Kádár  naskiĝis la 25-an de februaro 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Miklós Kádár jam lernis desegnadon ekde 1950 en privata lernejo de Álmos Jaschik, li frekventis artan gimnazion en sia naskiĝurbo, fine li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1961. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Pap, István Szőnyi kaj Aurél Bernáth. Inter 1968 kaj 1971 kaj en 1985 li havis stipendiojn. Inter 1975-1987 li instruis en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto, inter 1988-2004 en la Belarta Altlernejo, ekde 2000 ankaŭ en Universitato de Kaposvár. Li akiris sciencan gradon DLA en la Industriarta Altlernejo. Li ricevis plurajn premiojn inter 1970 kaj 2004. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn en 1971 kaj 1974.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1964-1973, 1977, 1981, 1986, 1990, 1996, 2002)
* Zalaegerszeg (1974)
* Arthalo Budapeŝto (1981)
* Munkeno (1985)
* Simontornya (1999)
* Bruselo (2004)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Munkeno (1990, 1993)
* Ingolstadt (1992)
* en Hungario sen jarindikoj

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Stég a Balaton parton
* Küzdők
* Elfelejtett
* Gulliver
* János
* Lovag
* Budapest régi közlekedése (akvaforto)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Szathmáry

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-05-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildoj[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612272
* VIAF: 293827558
* ULAN: 500163652
 |
**Aladár Pácz** [pAc], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pácz Aladár** estis hungardevena usona kemiisto, inventisto.

Aladár Pácz naskiĝis la 11-an de januaro 1882 en Csókás (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Ciocotiș en Rumanio), li mortis en 1938 en Usono.

Biografio
---------

Aladár Pácz studis en Teknologia Universitato Berlino (1900-1902), poste en Scienca Reĝa Universitato Ferenc József, kie li doktoriĝis en 1904. En la sekva jaro li migris al Usono. Li akiris inĝenieran laborlokon en General Electric. Li kreis 46 usonajn patentojn inter la jaroj 1908 kaj 1933. Lia baza patento estis la volframa drato en lampo, kiu konservas sian formon eĉ dum la brilo. En la fruaj 1920-aj jaroj en Klevlando li establis propran entreprenon. Lia alia grava invento estis aluminia alojo *alpakso*, kiu estis jam bone prilaborebla. Li edziĝis en 1907, baldaŭ li ricevis usonan ŝtatanecon.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio angle kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824366
* VIAF: 2797152381764901950002
 |


* Portalo pri Biografio
**MIHÁLIK János** (pro. miha:lik) estis hungara inĝeniero pri akvoafero naskita en Arado la 28-an de decembro 1818 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de marto 1892.

Biografio
---------

János Mihálik studis en Tulln kaj Hainburg. En 1845 li diplomitiĝis ankaŭ en la Porinĝiera Instituto de Peŝto. En 1845 li partoprenis en la konstruadoj de kanalo Ferenc. En 1847 li studvojaĝis eksterlande, en Italio li estis ĉefinĝeniero ĉe la reguligado de rivero Pado. Reveninte en Hungarujon, li konstruis la kanalon Ferenc ĝis Bezdan, poste li laboris ĉe la reguligado de Tisa. Dum la liberecbatalo de la hungara revolucio de 1848 li estis kapitano, poste kolonelo. Post la liberecbatalo li finis la konstruadon de la kluzo de Bezdan. De 1850 li alvenis al teknika direktoraro de Vieno, kie li priokupiĝis la konstruadon de vojoj kaj la riverreguligadojn, la planojn de marĉsekigado de Laibach. En 1856 li faris la unuan eŭropan betonkonstruaĵon kun la ŝipkluzo de Bezdan.

Verkoj
------

* *Praktische Anleitung zum Baue der Strassen aus Klinkern* (Wien, 1857);
* *Praktische Anleitung zum Betonbau…* (Wien, 1859);
* *Die hydraulischen Kalke und Cemente.. .* (Pest, 1865);
* *Jelentés Budapest főváros csatornázása tárgyában* (Pest, 1877).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio János Mihálik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 361237
* GND: 133693007
* VIAF: 121488909
* ISNI: 0000 0000 7967 4542
 |
**Ferenc Otrokocsi Fóris** [otrokoĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Otrokocsi Fóris Ferenc** estis hungara kalvinana pastro, poste katolika instruisto.

Ferenc Otrokocsi Fóris naskiĝis en oktobro de 1648 en Rimaszécs aŭ Otrokocs (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempaj Rimavská Seč aŭ Otročok en Slovakio), li mortis la 1-an de oktobro 1718 en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Trnava en Slovakio).

Memortabulo pri Ferenc Otrokocsi Fóris
Verko de Ferenc Otrokocsi Fóris
Verko de Ferenc Otrokocsi Fóris

Biografio
---------

Ferenc Otrokocsi Fóris studis en Sárospatak, poste li instruis en kalvinana kolegio en Szatmár, pli poste li studis en Utrecht. En 1673 li hejmenvenis kaj li estis kalvinana pastro de Rimaszécs. En la sekva jaro la kontraŭreformacio trovis lin kaj estis kondamnita je trudremado sur galero. Preskaŭ post jaro li estis liberigita kaj tra Svislando li revenis al Utrecht, fine en 1679 al la patrujo. Li predikis en Rimaszécs, poste en Gyöngyös (1681-1683). Iom poste li iomete freneziĝis. Li vojaĝis al Oxford, kie li volis unuiĝi la kalvinanojn kaj luteranojn, poste li interesiĝis pri la katolikismo. Baldaŭ li hejmenvenis kaj parolis kun katolika episkopo. Li vojaĝis al Vieno, poste al Romo. Hejmenveninta li laboris en katolika arkivejo, fine li instruis en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Disputatio Theologica De Vocatione Abrahami, juxta locum Genes. 12. vers 1. 2. 3. Quam …* (1672)
* *Kereszt alatt nyögő Magyar Izraelnek Hálá-adó és Könyörgő Imádságái...* 1682)
* *Origines Hungaricae; Sev Liber, Quo Vera nationis Hungaricae Origo & Antiquitas è Veterum Monumentis & Linguis praecipuis, panduntur...* (1693)
* *Theologia Prophetica, Seu, Clavis Prophetiarum et Typorum Scripturae Sacrae...* (1705, 1691)
* *Sanctus Joseph Patriarcha, Ut Vir Deo charus. ac diversis Praerogativis...* (1711)
* *Bellum sacrum, juxta scripturas propheticas, contra hostes s. ecclesiae...* (1717)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo O, poste serĉu la nomon)
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Otrokocsi Fóris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681568
* GND: 172903548
* LCCN: n2014063434
* VIAF: 97819513
* ISNI: 0000 0000 7068 8622
* SUDOC: 243970862
 |