recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Transvaal (apartigilo) |

Transvaal-parko en 2006
**Transvaal-parko** (ruse *Трансвааль-парк*) estas sport- kaj amuz-centro kaj akvoparko, malfermita en junio 2002 en Moskvo kaj plene detruita la 14-an de februaro 2004 pro falo de tegmento.

Konstruado kaj funkciado
------------------------

Transvaal-parko estis konstruita laŭ projekto de inĝeniero Nodar Kanĉeli. La kvinetaĝan konstruaĵon starigis dum 1,5 jaroj turkia kompanio Koĉak Inŝaat Limited (turke: Koçak İnşaat Ltd).

Ĝi estis malfermita en junio 2002 ĝis la urbofesto. Tiam ĝi fariĝis la plej granda akvoparko en Orienta Eŭropo: ĝi havis komunan areon 20,2 mil m2, estis vizitebla por 2 mil homoj samtempe (inter ili 700 homoj en akva parto). Krom akvoparko kun atrakcioj, ĝi enhavis sport-basenon, 2 saŭnĉambrojn, lokon por bovlingo kun kafejo kaj bilardoludejo, restoracion, ejon por sport-trejnado kaj belec-salonon.

Katastrofo
----------

Operaco pri savado post detruiĝo, foto de RIA NOVOSTI
Ortodoksisma kapelo sur loko de la katastrofo
La 14-an de februaro 2004 ĉirkaŭ 19:15 (moskva tempo) okazis falo de la tegmento. Tiam en Transvaal-parko estis preskaŭ 400 homoj. Laŭ informo de la vizitantoj, plej forta detruiĝo estis en loko kie situis plej popularaj atrakcioj, inkludante basenon por infanoj.

Pro la katastrofo pereis 28 homoj, el ili 8 estis infanoj; 193 estis vunditaj.

### Esplorado pri la katastrofo kaj postaj okazaĵoj

Tuj post la katastrofo aperis kvar ĉefaj versioj pri ĝiaj kialoj: malĝusteco en la projekto, eraroj dum konstruado, malbona ekspluatado kaj moviĝo de la grundo.

Prokuroraro de Moskvo kulpigis ĉefan inĝenieron de la projekto Nodar Kanĉeli. Al li estis proponita amnestio ligita al 100-jariĝo de la Ŝtata Dumao de Rusio; li konsentis, ne konfesinte tamen sin kulpa. La 26-an de oktobro 2006 juĝistaro Zamoskvoreckij agnoskis laŭleĝecon de la amnestio. La dua kulpiganto — Andrej Voronin — estis fine malkulpigita la 30-an de aŭgusto 2006.

En 2013 sur loko de estinta Transvaal-parko ekfunkciis nova akvoparko "Moreon".

Referencoj
----------

1. ↑  "Трансвааля" больше нет (ruse)
**Preĝejo de episkopo Sankta Nikolao** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Rábaszentmiklós.

Historio
--------

La rotondo estis konstruita supozeble inter 1060-1070. Ŝajnas, en la 13-a jarcento oni alkonstruis 3 lobojn, sekve la kirko formis kvar rondofoliojn. En la 17-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis pro la kontraŭturkaj bataladoj, la rotondo iom kadukiĝis. En 1701 novaj loĝantoj alvenis, kiuj renovigis la preĝejon. En la 18-a jarcento oni malkonstruis unun el la loboj kaj oni konstruis turon, krome oni konstruis ŝtuparon al la galerio. En 2000 oni malkonstruis la ŝtuparon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ strato en mezo de malgranda parko. Interne en la 18-a jarcento oni pentris freskon pri Sankta Nikolao inter pentraĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). En la 19-a jarcento oni kovris la freskojn kaj oni surpentris pli novan bildon pri Sankta Nikolao.

Fontoj
------

* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Laura Döbrösi** [dobroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Döbrösi Laura** estis hungara aktoro, infana aktoro.

Laura Döbrösi dekstre la 4-a
Laura Döbrösi naskiĝis la 25-an de januaro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Laura Döbrösi en sia aĝo 12 ricevis la unuan filman rolon, post 2 jaroj ŝi frekventis privatan aktoran lernejon de Margit Földessy. Ŝi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, sed ŝi lernis ankaŭ kostumadon, pianadon kaj kantadon. Ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2020. Ŝi debutis ankaŭ sur scenejo en Gaja Teatro kaj ŝi estas videbla ankaŭ en muzikaj spektakloj.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Tracy Letts: *Augusztus Oklahomában* - Jean Fordham
* Ferenc Molnár: *Üvegcipő* - Irma

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Pacsirta* - Lator Margit (2021)
* *Aranyélet* (televizia serio, 2015–2018) - Miklósi Mira
* *Mi, szemüvegesek* (televizia filmo, 2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734516
* VIAF: 317029789
* BNE: XX5504401
 |
La **gvidpova akto** (1534) estigis la anglikanan eklezion.

Ĝi estis parlamenta akto de novembro 1534 per kiu formale rompiĝis la aŭtoritato de la papo en Anglio. La akto deklaris ke Henriko la 8-a kaj ties reĝaj sekvontoj estas "la sola superegulo de la eklezio en Anglio". La akto ebligis Henrikon nuligi sian edziĝon al Katerino de Aragono, tion kion la papo malpermesis. Tamen ĝi ankaŭ preparis la vojon por la anglikana speco de protestantismo, kaj por la abolicio de monaĥejoj kaj la forpreno de ties riĉaĵoj.

En 1554 Maria la 1-a, kiu favoris romkatolikismon, revokis la akton, sed ŝia sekvanto Elizabeto la 1-a releĝdonis ĝin.

Per la akto, la angla eklezio iĝis forte ligata al la angla registaro, kaj oni persekutis homojn kiuj ne konformis al la reguloj de la anglikana eklezio aŭ kiuj ne akceptis la aŭtoritaton de la monarĥo kiel estro de la eklezio. Tial suferis kaj romkatolikoj kaj multaj protestantoj. Dum la 17-a jarcento disputoj pri la provoj de la anglikana eklezio estis inter la kialoj de la angla enlanda milito.
La **teorio pri multoblaj intelektoj** estis kreita de Howard Gardner je 1983. Per tiu teorio Gardner volis pli bone difini la koncepton de intelekto kaj dubigi la klasikajn testojn de intelekto kaj ilia taŭgo. La teorio postulas, ke difino de intelekto ne enhavu ĉiujn homajn kapablojn. Laŭ lia koncepto, infano, kiu lernus kalkuli pli facile, ne nepre estas pli inteligenta, ol infano, kiu lernus ĝin post longa strebo.

Intelektoj
----------

### Parola-lingva intelekto

Al parola intelekto apartenas la kapablo al parolata kaj skribata lingvo, la kapablo lerni lingvojn kaj uzi ilin al iaj celoj. Advokatoj, parolistoj, verkistoj kaj poetoj estas homoj kun alta parola inteliekto.

Famuloj, kiuj havis altan parolan-lingvan intelekton estis ekzemple Homero, William Shakespeare kaj Johann Wolfgang von Goethe.

### Logik-matematika intelekto

Al logik-matematika intelekto apartenas la kapablo logike analizi problemojn, solvi matematikajn operaciojn kaj ekzameni sciencajn problemojn. Logik-matematikan intelekton uzas matematikistoj, logikistoj kaj sciencistoj.

Famuloj kun alta logik-matematika intelekto estis: Aristotelo, Eŭklido, Al-Ĥorezmi, Pascal kaj Leibniz.

### Muzik-ritma intelekto

Ĉi tiu kampo rilatas al ritmo, muziko, kaj aŭdado. Tiuj, kiuj havas altnivelan muzik-ritman intelekton montras pli grandan sensemon al sonoj, ritmoj, tonoj kaj muziko. Ili kutime havas bonan sonsentadon, foje eĉ absolutan, kaj estas kapablaj kanti, ludi muzikinstrumentojn kaj komponi. Ĉar granda parto de ĉi tiu intelekto rilatas al aŭdokapablo, la plej bonaj nepre lernos plie per aŭskultado. Pluse, ili ofte uzos muzikaĵojn aŭ ritmojn por lerni kaj parkerigi informojn, kaj eble laboros pli se muziko estas ludata en la etoso. Metioj rilataj al tiu intelekto inkluzivas instrumentistojn, kantistojn, orkestrestrojn, publikparolantojn kaj verkistojn.

### Bild-spaca intelekto

### Korpo-kineta intelekto

### Naturalisma intelekto

### Interpersona intelekto

### Interpersona (emocia) intelekto

Vidu ankaŭ
----------

* Intelekto
* Intelekta kvociento
* Emocia intelekto

Bibliografio
------------

* Gardner, Howard. (1983) *Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences.* New York: Basic Books.
* Gardner, Howard. (1993) *Multiple Intelligences: The Theory Into Practice.* New York: Basic Books.
* Gardner, Howard. (1999) *Intelligence Reframed: Multiple Intelligences for the 21st Century.* New York: Basic Books.
* Gardner, Howard. (1998) *A Reply to Perry D. Klein's 'Multiplying the problems of intelligence by eight'* *Canadian Journal of Education*, 23(1), S. 96-102.
* Gardner, Howard und Seana Moran. (2006). *The science of Multiple Intelligences theory: A response to Lynn Waterhouse*. Educational Psychologist, Volume 41, Issue 4, August 2006, S. 227-232.
* Gardner, H. (2004) *Changing minds: The art and science of changing our own and other people's minds*. Boston: Harvard Business School Press, S. 196.
Epistolo al la Galatoj
**Epistolo** (greke ἡ ἐπιστολή *hē epistolē*, latine *epistula*, "letero") estas vorto pruntita el la latina por "letero", uzata por letertekstoj altrangaj, speciale por la apostololeteroj de la biblio, samkiel por liturgia mallongigo por konkretaj bibliaj tekstalineoj legendaj en la diservo.

La elekto de la alineoj por la legado je la unuopaj dimanĉoj kaj festotagoj sekvas en la evangeliaj eklezioj la "perikopan ordon", en katolikaj diservoj la "legordo".

Epistolo en la liturgio
-----------------------

Kiel epistoloj en la liturgia senco oni nomas ekde la 12-a jarcento tiujn ĉi bibliajn tekstalineojn (perikopojn), kiujn oni elprenis je la dimanĉoj kaj festotagoj escepte de la pentekosta dimanĉo pokaze el la apostolaj leteroj de l‘ Nova Testamento, je la semajntagoj tamen ankaŭ el la skriboj de la Malnova Testamento escepte la psalmojn (komparu gradualo) kaj deklamis dum la diservo en la t.n. Unua Legado, dum kiam tekstoj el la Evangelio (evangeliaj perikopoj) estis rezervitaj por la Dua Legado.

Registroj de la epistoloj kaj evangeliaj perikopoj laŭ la ordono de la eklezia jaro komence estis aldonitaj la bibliajn plentekstoj kaj ekde la 6-a/7-a jarcento ellaboritaj kiel apartaj legaĵaroj kun pezentado de la legendaj alineoj. Tie la epistoloj estis enprenitaj en la epistolaro kaj la evangeliaj alineoj en la evangeliaro, kiuj ekzistis ankaŭ kiel apartaj libroj. Tiaj kompletaj aŭ partaj legaĵaroj pli kaj pli anstataŭis la bibliajn plentekstojn kiel propono por la diserva legado, tamen dum la paso de la malfrua mezepoko ili siaflanke pleje estis forpuŝitaj per la meslibro, en kiu la legaĵaro estis unuigita kun pluaj liturgiaj libroj kiel la sakramentaro kaj la gradualo vereint wurde.

La legado de la epistolo en la katolika mescelebrado havas ĝis nuntempe malpli altan rangon ol la evangelio, en kiu "la Sinjor‘ mem parolas". Tio ĉi estas rezervata al diakono, anstataŭe presbitero. Ĝi estas honorita per kandeloj kaj incenso kaj enkondukata aŭ finita per haleluja kiel saluto por Kristo, kies ĉeesto dum la evangelio oni kredas. Por la festaj kaj dimanĉaj evangelioj ofte ekzistas altvalora evangeliaro, ankaŭ la mezepokaj evangeliaroj ofte estis pli pompe ornamitaj kompare kun la epistolaroj. La epistolojn tamen kutime deklamis lektoroj el la ordinara legaĵaro aŭ meslibro, aparta epistolaro ne plu estas kutima.

Epistolo kiel poezia speco
--------------------------

La versepistolo spertis ekde la antiko diversajn formadojn kiel literatura speco de instruema, satira aŭ erotika enhavo kaj ŝatata formo de laŭokaza poetado. Al la verkoj de la sveda nacia literaturo apartenas la kantokolekto *Fredmans epistlar* („Epistoloj de Fredman") de la sveda poeto kaj komponisto Carl Michael Bellman († 1795), kiu per ĉi tiu kolekto parodie ekligas al la epistoloj dela apostolo Paŭlo.

Epistolaj verkoj
----------------

* *Heroides* de Ovidio

* Kategorio Epistolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rabia KAZAN** (la plena nomo estas **Rabia ÖZDEN KAZAN**) (naskiĝis la  25-an de aŭgusto 1976(nun 1976-08-25) en Malatya) estas turka ĵurnalistino, kiu ĉiam laboris por virinoj kaj por defendi iliajn rajtojn.

Biografio
---------

Ŝi naskiĝis en 1976, kaj komencis labori en 1996 por du jaroj kiel raportisto en *Later hosting Istanbul*, en Turkish Flash TV. Poste, kiam ŝi estis ĵurnalisto en Ortadogu firmao, ŝi intervjuis Mehmet Ali Ağca, la teroristo respondeca pri la atenco kontraŭ Johano Paŭlo la 2-a.

Ŝi fondis la ĵurnalon *Haber Revizyon* kies redaktoro ŝi estas hodiaŭ. En 2007 ŝi verkis la artikolon *Tahran Melekleri* (Anĝeloj de Teherano) pri la virina kondiĉo en Tehrano, parolante pri *Mut'a* (arabe متعة), provizora geedziĝo kiu ofte kaŝas formojn de legalizita prostituado. 

Ŝi edziniĝis en 2008 kun la itala komunista politikisto kaj advokato Giacinto Licursi. En 2012 ŝi forigis la vualon, do ŝi estas minacata de morto. En la sama jaro, ŝi estis volontulo de WFUNA (Monda Federacio de UN Asocioj).

Referencoj
----------

1. ↑  *Hürriyet: Rabia'nın büyük değişimi*
2. ↑   *Ağca'nın eski nişanlısı Roma'da evlendi*. Arkivita el la originalo je 2012-10-23. Alirita 2014-09-23.
3. ↑  *Ağca’nın eski nişanlısı başını açtı*
4. ↑  *Rabia Kazan racconta la schiavitù delle donne*
5. ↑  *Death threats for Turkish author Rabia Kazan for removing her veil*
6. ↑   *Bestselling Turkish writer is receiving death threats after she took her veil off*. Arkivita el la originalo je 2014-12-30. Alirita 2014-09-23.

Vidu ankaŭ
----------

* Malatya


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 496675
* LCCN: no2008020928
* VIAF: 41640555
* ISNI: 0000 0000 5143 6024
 |
La tutepiskopuja pilgrimado en 2004 dum diservo sur la ŝtuparo antaŭ la katedralo en Erfurto
La romkatolika **Episkopujo de Erfurto** kovras preskaŭ la tutan Turingion, krom kelkaj pecoj en la oriento de la germana federacia lando, kiuj apartenas al la Episkopujo de Dresden-Meißen kaj ĉe la regiono Rhön kiuj apartenas al la Episkopujo de Fulda. Ĉirkaŭ 154.000 katolikoj estas tie ĉi, la plejmulto en la regiono Eichsfeld. El ĉiuj turingianoj, 8% estas katolikaj kaj 25% evangeliaj.

Historio
--------

Fondita unuafoje estas la episkopujo en 742 fare de Sankta Bonifaco (kiel ankaŭ la episkoplandoj de Würzburg kaj Büraburg), tamen ĝi jam en 755 unuigitis kun Majenco. Ekde 1821 Turingio apartenis plejparte al la episkopujo Paderborn. En 1929, la Konkordato kun Prusujo reordigis la episkopujojn, kaj pri malsamaj partoj de Turingio zorgis la episkopoj de Meißen, de Würzburg kaj de Fulda. Post la Dua Mondmilito la nombro de la katolikoj kreskis pro la forpelitoj el Silezio, Orienta Prusio, Sudetio kaj de alie. La episkopoj de Fulda kaj Würzburg nomis mandatulojn komisiitajn, por reagi al la divido de Germanujo. En 1953 Joseph Freusberg iĝis helpepiskopo. De li kaj de liaj posteuloj Hugo Aufderbeck kaj Joachim Wanke stariĝis strukturoj efikaj en GDR. En 1973 instaliĝis t.n. *Apostola administradejo de Erfurto-Meiningen*. La 8-an de julio 1994 finfine naskiĝis denove propra episkopujo.

Episkopoj
---------

* 742 - 755 Adalar, episkopo
* 1994 - 2012 Joachim Wanke, episkopo
* 2012 - 2014 Reinhard Hauke, apostola administranto
* 2014 - nun Ulrich Neymeyr, episkopo

Inter 755 kaj 1994 ne ekzistis iu "episkopo de Erfurto", sed ofte iu helpa episkopo kiu administris la erfurtan parton de alia episkopujo (unue Majenco, laste Fulda).

Grandeco
--------

En 7 dekanujoj kun 73 paroĥoj la animzorgadon faras ĉirkaŭ 100 pastroj, 70 dungitaj laikoj kaj nenombreble multaj libervolaj helpantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ulrich Neymeyr
* Hans-Reinhard Koch
* Edith-Stein-Lernejo (Erfurto)
* Katedralo de Erfurto
* Hugo Aufderbeck
* Porpastra Seminario de Erfurto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Episkopujo de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la episkopujo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446725
* GND: 1081395672
* VIAF: 133330824
* ISNI: 0000 0000 9117 2238
 |
La **preĝejo Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika monumento historia en vilaĝo Szenyér (Hungario).

Historio
--------

La kirko supozeble konstruiĝis proksimume en 1270, ĉar ĝi estas parte romanika, parte gotika. Dum la kontraŭturkaj bataloj ĝi ruiniĝis, poste en 1748 laŭ dokumento ankoraŭ ĝi estis ruina. Plenaj trakonstruo kaj renovigo okazis laŭ baroko en 1754. Inter 1972-1974 arkeologia esplorado kaj restaŭrado okazis. Laŭeble oni redonis la mezepokajn partojn.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en tombejo, tial proksime tomboj kaj domo por katafalkoj troviĝas. Ĉe la simpla navo turo mankas. En la fasado la iama baroka enirejo estas enmurita, la enirejo troviĝas en origina loko en flanko de la navo. La konstruaĵo havas kelkajn apogpilierojn. En fino de la navo oklatera absido troviĝas, al kiu malgranda sakristio aliĝas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-05-13 per la retarkivo Wayback Machine

Preĝejo de Szenyér

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Apatito
La **apatito** estas mineralo kun heksagonaj kristaloj (heksagona kristalsistemo kaj malmoleco 5 laŭ la skalo de Mohs. Ties proksimuma kemia enhavo estas Ca5(PO4)3(F,Cl,OH). La koloro estas varia, sed pli oftaj travideblaj kristaloj senkoloraj, aŭ iomete de koloro flava, blua, bruneca aŭ verdeca.

Fizika datumaro
---------------

* Formulo:Ca5(PO4)3(F,Cl,OH)
* Denseco: 3,2 g/ml
* Brilo: vitreca aŭ graseca
* Travideblo: travidebla ĝis duontravidebla
* Koloro en strio: blanko
* Refrakteco: no = 1,633 - 1,667; ne = 1,630 - 1,664
* Solveco: solvebla en Nitrata acido (HNO3)
* Relativa maso: 3,10-3,22
* Kristalformoj: varia laŭ la temperaturo de formiĝo

Ercoj
-----

Apatito troviĝas ĉe ejoj hidrotermaj, permatitoj kaj metamorfoza Kalkoŝtono krom ĉe sedimentoj kie oni produktas ĝin el organikaj amasejoj. Unu el la plej grandaj erc-kuŝejoj troviĝas en Maroko. Ĝi kristaliĝas el magmo, kaj dum ĉiuj postmagmaj etapoj. Ĝi formiĝas ankaŭ el ekskrementoj de birdoj kaj vespertoj aŭ el maraj organismoj.

Ĉeesto de apatito en Logrosán, Ekstremaduro estas konata ekde longtempe. Oni rakontas, ke dum sabat-orgioj oni enĵetis blankajn pulvorojn en la fajrejon kaj tio brillumegis. Kiam kemiisto Proust difinis unuafoje la fluorapatitoa, en 1781, la priskribo devenis el tiu loko. Poste komencis industrio de mineralaj sterkaĵoj por terkulturado el la apatito.

La emajlo de oniaj dentoj kaj granda parto de la ostoj konsistiĝas el apatito.

Variantoj
---------

* Fluoro-apatito (Ca5(PO4)3F); estas la ĉefa mineralo de la emajlo de la dentaro. Rezistas ĝi pli bone la atakojn de la acidoj ol la normala apatito. Pro tio oni aldonas fluoron al la dentopastoj.
* Hidroksi-apatito (Ca5(PO4)3OH); estas la ĉefa mineralo de la ostoj. Ĝi estas produktebla artefarite laŭ la procezo de Tiselius el klorido de kalcio (CaCl2) kaj el fosfato de dunatrio (Na2HPO4) kaj uzeblas en la kromatografia separigo de la proteinoj.

Ekonomia graveco
----------------

La apatito estas la ĉefa deveo de fosforo kaj fosfato kaj pro tio nepra en la industria produktado de la mineralaj sterkaĵoj. Uzeblas la plej belaj ankaŭ en industrio de juvelarto kiel gemo. Alia utileco estas scienca ĉar oni povas supozi la geologian aĝon de kuŝejo el la proporcio de fluoro, hidroksilo kaj kloro en ostoj de fosilioj.

Etimologio
----------

La nomo de apatito devenas el la greka vorto *apate* (erari) ĉar ĝi povas esti konfuza kun aliaj mineraloj kiel la berilo aŭ la turmalino.

Referenco
---------

Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

* Kategorio Apatito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Titola paĝo
Memortabulo pri la verkintoj de la leteroj en Erfurto ĉe Engelsburg
La **Leteroj de obskuraj viroj** estas titolo de fikciaj leteraroj el la 16-a jarcento.

Enhavo kaj kreintoj
-------------------

Skolastikistoj en tiu verko ŝajne adresis leterojn al certa profesoro de belartoj ĉe la Universitato de Kolonjo. Fakte ili estis verkitaj de humanistoj kiel satiro pri la krustokovrite velkinta ideo pri sciencoj dum la malfrua mezepoko, speciale en grupoj ĉirkaŭ dominikanoj. Motivo estis skribe kaj jure okazanta kverelo inter la konvertiĝinta judo Johano Pfefferkorn kaj Johano Reuchlin pri la valoro de juda literaturo (kiel la Talmudo) por la kristana doktrino. Reuchlin favoris ĝin, dume Pfefferkorn postulis bruligon de la Talmudo. Ideon de la leteroj havis Crotus Rubeanus, dua parto estas de Ulrich von Hutten, helpis ankaŭ Eobanus Hessus.

Stilo
-----

Verkitaj intence en neklasika stilo kun enmiksitaj germanaj vortoj, la leteroj estas plenplena de mordaca sarkasmo kaj krude amuza komedio. La dua parto estas eĉ rekta polemiko pri aroga nescio, hipokriteco kaj senmoraleco. La verko estis kondamnata de la papo en 1517.

Literaturo
----------

* Reinhard Paul Becker: *A War of Fools; "The Letters of Obscure Men": a study of the satire and the satirized* (New York University Ottendorfer Series N.F.; vol. 12), Bern: Peter Lang, 1981.
* Aloys Bömer (eld.) *Die "Epistolae Obscurorum Virorum"* (Stachelschriften. Ältere Reihe, I). 2 vol. Heidelberg: R. Weissbach, 1924 (standard edition: vol. 1 introduction; vol. 2: text)
* Walther Brecht: *Die Verfasser der "Epistolae Obscurorum Virorum"*, Straßburg: K. J. Trübner, 1904.
* Karl Buchholz: *Ulrich von Huttens lateinische Schriften und die Dunkelmännerbriefe*, Frankfurt am Main: M. Diesterweg, 1926.
* Franz Wilhelm Kampschulte: *Commentatio de Joanne Croto Rubiano*, Bonn, 1862.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Epistolae obscurorum virorum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Latina teksto kun angla traduko
* Traduko germanlingva


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433264
* GND: 4152543-7
* LCCN: n2011018466
* VIAF: 199857164
 |
**Hofsós** estas eta vilaĝo en Skagafjörður (ĉirkaŭ 200 loĝantoj) sur la orienta bordo de la fjordo, ambaŭflanke de la rivero Hofsá, iom sude de Þórðarhöfði, Islando. 

Hofsós estis la ĉefa komercloko ĉe la fjordo antaŭ ol oni ekkomercis en Saŭðárkrókur je la lasta triono de la 19a jarcento. En la 19a jarcento la vilaĝo ekkreiĝis kaj je la komenco la ĉefa vivtenado de la vilaĝanoj estis fiŝkaptado kaj komerco kun la kamparanoj en la ĉirkaŭaĵo sed dum la lastaj jaroj servado por turistoj iom post iom pligrandiĝas. En Hofsós staras unu el la plej aĝa traba domo (domo faritaj el traboj), varoprovizejo de la malnova monopola komerco en la vilaĝo. Ĝi nun endomigas muzeon pri la insulo Drangey, kolektadon de ovoj en ĝiaj klifoj kaj kaptadon de birdoj ĉirkaŭ la insulo. En Hofsós ankaŭ estas *Vesturfarasetur* (Domo de islandaj transloĝantoj al Ameriko). Estas muzeo kaj ekzercejo koncerne transloĝadon de islandanoj al Ameriko dum la jaroj 1870 ĝis 1914. Nova naĝbaseno estis malfermita en la vilaĝo 2010 kaj tie oni povas naĝi kaj rigardi eksteren en la fjordon.
**Foz-Calanda** [fozkaLANda] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la centro de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz.

Geografio
---------

Ĝi estas je 127 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 496 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la centro de la komarko en kiu ĝi limas kun tiuj de Alcorisa, Calanda kaj La Ginebrosa. Ĝi estas trapasata de la nacia ŝoseo N-211 inter la km 220 kaj 223, kiu kunhavas trairadon kun la nacia ŝoseo N-420. La orografio estas markata de la rivero Guadalopillo, kiu formas la karakteran *foz* (meandra gorĝo), kaj de la ĉirkaŭaj montaroj, nome nordoriente Sierra de la Galga kaj oriente Sierra de Peñas Blancas. Sude estas la ravino Val de la Piedra, kiu etendiĝas ĝis la akvorezervejo de Calanda (oriente de Foz-Calanda). La plej elstara pinto estas konata kiel Morrón sudoriente, kun 790 metroj. La totala altitudo gamas inter 804 m sudoriente kaj 470 m borde de la rivero Guadalopillo, kiu trairas la teritorion. 

La urba kerno estas sudokcidente de Calanda kaj okcidente de la akvorezervejo de Calanda.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Alcorisa | *Norde:* Calanda | *Nordoriente:* Calanda |
| *Okcidente:* Alcorisa |  | *Oriente:* Calanda |
| *Sudokcidente:* Alcorisa | *Sude:* La Ginebrosa | *Sudoriente:* Calanda kaj La Ginebrosa |

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el Bronzepoko kaj de iberoj.

La historio de la loko estas ligita al la Ordeno de Kalatravo kiu havis sidejon en Alcañiz. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Foz-Calanda kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 271 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj). Nune gravas rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la arkeologia kuŝejo de iberoj, la trinava baroka preĝejo kun elstara sonorilturo, restaĵoj de kastelo, placo kun urbodomo, ceramika forno, neĝujo, ermitejoj kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj kiel la akvorezervejo de Calanda, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801504
 |
Iltios-Funikularo

La funikularo
-------------

La **Iltios-Funikularo** (germane nomita: **Standseilbahn Unterwasser–Iltios** (DUI) aŭ simple **Iltiosbahn**) estas funikularo en Unterwasser en la komunumo Malnov-Sankt-Johano en Togenburgo en Kantono Sankt-Galo, Svislando.

Portanta kompanio
-----------------

La funikularo apartenas al la kompanio *Bergbahnen Unterwasser-Iltios-Chäserrugg AG (BUIC AG)*, kiu ankaŭ funkciigas ĝin.

Vojo
----

La Itlios-Funikularo komenciĝas je 911 m sub la loko *Früeweid* en Unterwasser kaj havas longecon de 1195 m. La sojlalteco en la monta haltejo *Iltios* situas je 1339 m super la marnivelo. De tie la Chäserrugg-Aertelefero daŭrigas la vojon ĝis la pinto de la monto Chäserrugg al alteco de 2262 m super la marnivelo. Krome ĉe la monta haltejo Iltios komenciĝas ankaŭ diversaj sikliftoj.

Historio
--------

La funikularo estis malfermita en la jaro 1934 kaj transformita en la jaro 2005. La originala ŝpurlargeco estis larĝigita de 800 mm al 1000 mm. Ĝis la jaro 2012 la kompanio BUIC planas la akiradon de nova motormaŝino kaj novajn vagonojn, kio konsiderinde altigos la kapaciton.

Turismo
-------

La Iltios-Funikularo ĉefe estas utiligata de montarmigrantoj kaj vintraj sportistoj. La funikularo apartenas al la infrastrukturo de la skiregiono Supra Togenburgo, al kiu apartenas la skivojoj de Wildhaus, Unterwasser kaj Malnov-Sankt-Johano.

Ciferoj
-------

En la sezono 2005/2006 la funikularo entreprenis dum 284 tagoj entute 21 560 veturojn kaj transportis entute 351 849 pasaĝerojn.

La Iltios-Funikularo posedas du vagonojn por po 100 personojn. Ĝia maksimuma kapacito estas 850 personojn hore en ĉiu direkto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Chäserrugg-Monttrafikiloj

* Iltios-Funikularo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iltios-Funikularo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En 19-a jarcento kaj frua 20-a jarcento estis populara teorio pri ĉeestado de fenicoj en Brazilo. Kelkaj homoj asertis ke la famaj fenicaj navigantoj envenis kaj faris surŝtonaĵajn skribaĵojn troveblajn en Brazilo, ĉefe sur la Monto Gávea en Rio-de-Ĵanejro, kiu iom similas al homa kapo. Bernardo de Azevedo da Silva Ramos kopius la skribaĵon kaj tradukis: TYRO FENICA BADEZIR UNENASKITO DE JETHBAAL. Fakte, laŭ Diodoro, la fenicoj en praa tempo eknavigante foren ekster la Kolonoj de Herkulo estis pelataj de forta vento al lando neniam antaŭe vidita kaj rimarkinde meze de la oceano fronte al Afriko.

Alfredo Brandão kaj John Casper Brannen trovis en nordoriento de Brazilo fine 19-a jarcento surskribojn en ŝtonoj kiuj ili publikigis en librojn. Ankaŭ fama angla eksploristo Richard Francis Burton diris pri tiuj skriboj en sia verko pri Brazilo kaj citis la teorion pri la fenicoj.

Poste oni konstatis ke "skribaĵo" en Gávea estas nur natura skraparo, kaj Ramos neniam lernis la fenican. La "skribaĵoj" de Brandão kaj Brannen, kvankam vere ekzistas, ne estas fenicaj, sed indiĝenaj surŝtonaj ideografiaj pentradoj. Bourton ankaŭ vidis indiĝenajn ideografiaĵojn, sed ilin opiniis indiĝenajn kaj nur citis la teorion pri fenicoj kiel ridindaĵo.
Étienne Brûlé
**Etienne BRÛLÉ** (naskiĝis ĉ. 1592, mortis 1632), estis franca esploristo en Nordameriko. Li alvenis (1608) al la "Nova Mondo" kun Samuel de Champlain, kiu sendis lin (1610) en la sovaĝejon lerni pri la indianoj kaj la tero. Li loĝis kun la huronoj kaj akompanis grupon el ili al Georgia Golfo ĉe Lago Hurona. En 1612 li gvidis Champlainon al tiu lago, kaj dum la revojaĝo, ili estis la unuaj eŭropanoj, kiuj vidis Ontarian Lagon. Tiam oni sendis Brulé al la fontoj de la Susquehanna Rivero kaj li sekvis ĝin ĝis la Ĉesapika Golfo. Dumvoje lin kaptis kaj torturis la irokezoj, sed li eskapis (1618). Li loĝis denove kun la huronoj, farante multaj da esploroj. Li eble vizitis Supran Lagon kaj tiel vidis ĉiujn el la Grandaj Lagoj krom Miĉigana Lago. En 1629 li pilotis la britajn ŝipojn, kiuj kaptis Kebekon kaj sian eks-komandanton, Champlain. Tiam li forlasis sian laboron kaj loĝis kun la huronoj. Oni lin mortigis dum kverelo.

* Kategorio Étienne Brûlé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24682
* LCCN: n87873904
* VIAF: 305409343
* ISNI: 0000 0004 2356 4300
* SUDOC: 185581749
* BNF: 17070662s
 |
La asocio **Radio-Club Espérantiste de France** estis fondita en 1926 por disvastigi Esperanton ĉe radioamantoj kaj la francan industrion alilanden. 

Prezidanto estis René Mesny, sekretario Henri Favrel, aliaj membroj Ernest Archdeacon, Chiron, Pierre Corret, Georges Warnier, Arger, Eŭgeno Aisberg, Théophile Cart, Jean Couteaux, René Dubois, Emile Houbart kaj Selves. Administras Favrel kun gesinjoroj Gaveau. Inaŭguro okazis la 20-an de majo 1927 en la Sorbono sub prezido de Lallemand, membro de Franca Instituto. Ĉiuj gravaj radio-gazetoj represis la komunikaĵojn de Radio-Club (ni citu i. a. generalon Cartier). 

En 1930 ĝi fondis la revuon *Radio-Esperanto*. Redaktis Favrel kun Mesny, Archdeacon, Corret kaj Gaveau. Plie Favrel organizis la Francan Centron pri Informado por Radio kaj Esperanto (30 delegitoj en Francio kaj alilande). Dum la unua kaj dua Naciaj Kongresoj de la "Radio-Clubs", RCEF aprobigis enkondukon de Esperanto kiel lingvon por interkomunikiĝo en Radio. En decembro 1932, ĝi kreis la urĝbultenon *SOS,* kies abonantoj promesis agi tuj kaj amase, ĉiufoje kiam necesis influi rapide radiostacion. En 1932 kaj 1933 la asocio okupis standon en la Foiro de Parizo. 

Enspezoj: en 1929, 680 fr. fr. - en 1932, 3032 fr. fr.

Nombro de anoj: 

* 1 jan. 1929: 45
* 1932: 512
* sept. 1933: 1095.

Ĝi organizis perkorespondan kurson kiu instruis: ĝis marto 1931 170 lernantojn, sept. 1933 670 lernantojn. Tiujn belajn rezultatojn oni dankis precipe al Favrel: animo de RCEF tuj de ĝia fondo. Tiu Asocio aliĝis al SFPE (1929), eksiĝis (1932), kaj poste ambaŭ asocioj interkonsentis pri akordiĝo (1933).
La **preĝejo Sankta Nikolao** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Tarnaörs (Hungario).

Historio
--------

Tiu ĉi kirko aperis jam sur eklezia paroĥa listo el 1332. Depost dominado de turkoj la kirko estis forlasita (1696). En 1723 ĝi estis renovigita (poste en 1746 kaj 1754), sed la paroĥo funkciis en Erk. Laŭ priskribo el 1766 la kirko jam estis en bona stato, poste en 1789 ĝi estis pligrandigita laŭ baroko tiel, ke la mezepoka parto iĝis nur flankokapelo. Trakonstruoj okazis inter 1759-1772 kaj 1807-1813 laŭ baroko. La orgeno estis farita en 1869.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en granda korto. Ĉe la korta enorejo estas videblaj ŝtonaj leonoj el la malkonstruita loka kastelo ekde 1960. Apud la fronto estas videbla ŝtona kruco el 1830. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej supre la kvadrata turo altiĝas. La navo finiĝas en rektangula absido same alta, sed iomete pli mallarĝa, ol la navo. Kvadrata sakristio estas algluita al fino de la absido. La internaj muroj estis pentritaj en la 1960-aj jaroj.

Lőrinc Orczy estis entombigita en la kirko en 1789.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-06-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Feng-Hao-ejo** (en ĉina 丰镐遗址 豐鎬遺址 nome Feng-Hao yizhi, Fēng Hào Yízhǐ) estas la ruinoj de du ĉefurboj el la tempo de la okcidenta Zhou-Dinastio - **Fengjing** 丰邑 kaj **Haojing** 镐京 - en Chang'an, Xi'an en la provinco Shaanxi en Ĉinio.

La urbo **Fengyi** estis konstruita de la reĝo Zhou Wen wang, ĝi troviĝas okcidente de la rivero Feng He (沣河), en la regiono Anyang, provinco Shaanxi.

La urbo **Haojing** estis konstruita de la reĝo Zhou Wu wang ĝi troviĝas oriente de la rivero Feng He (沣河), je la norda rando de la valo Kunmingchi 昆明池 (Kūnmíng Chí 昆明池).

La arkeologoj elfosis fundamentojn de ĉambroj, restojn de metiejoj, tombojn kaj ĉaro-tombojn (en ĉina 车马坑 chēmǎkēng).

La ejo estas tre grava por la esplorado de la tempo de la okcidenta Zhou-dinastio.

Literaturo
----------

* *Cihai* („Maro de la vortoj"), Shanghai cishu chubanshe, Shanghai 2002, ISBN 7-5326-0839-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fenghao Site Arkivigite je 2015-01-31 per Archive.today
* Feng-Hao yizhi yu mudi Arkivigite je 2010-03-02 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  *Cihai*, p.458
**Kirko Sankta Nikolao** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Pereszteg.

Historio
--------

La unua mencio pri preĝejo de Pereszteg okazis en 1327. Dum la bataladoj kontraŭ la turkoj ĝi ruiniĝis (laŭ dokumento en 1646), eĉ tiutempe la vilaĝanoj sekvis la protestantismon. La katolika grupo refondiĝis nur en 1663. La nun videbla kirko estis konstruita en 1806 helpe de grafo Ferenc Széchényi, sed la turo konstruiĝis nur en 1870. La orgeno estis farita en 1807, ĝi estis trakonstruita en 1925.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola. Apud la konstruaĵo skulptaĵo pri Sankta Maria farita supozeble en 1810. En mezo de la fasado malsupre la enirejo funkcias, la plej supre kvadrata turo altiĝas.

Kermeso okazas en dimanĉo post la 6-a de decembro.

Fontoj
------

* hungare kun foto Arkivigite je 2015-05-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
***La fenicinoj*** (greklingve Φοίνισσαι, Fòinissai, estas la titolo de greka tragedio de dramisto Friniko. Ĝi estis unufojon ludita en la "tragedia" agono de la Grandaj dioniziadoj de 476 a.K. kie la trilogio en kiu la *Fenicinoj* estis inkluzivita gajnis la venkon. La protekta funkcio de financanto estis konfidita ĉifoje al Temistoklo.

Temas pri la dua tragedio konstruiĝinta sur historio kreita de Friniko, iniciatinto de la ĝenro, post la *kapto de Mileto* de 494 a.K. La verko celebras, fakte, la batalon de Salamino, okazinta en 480 a.K. en kiu la atena sciparmeo preparita laŭvole de reganto Temistoklo estis detruinta, spite de sia nombra malsupereco, la potencan persan sciparmeon.

La sama temo estos reprenita nur kvar jarojn poste , 472 a.K. de Esĥilo en liaj *Persoj*. La verko de Friniko radike diferenciĝas, tamen, el tiu de Eshilo ĉar la Frinika bazigas sur la reprezentado de la sufero de finicaj virinoj plorantaj la morton de sias edzoj, maristoj de la Kseksa sciparmeno falintaj en batalo.

De la *Fenicinoj* konserviĝis nur malgrandaj fragmentoj

Notoj
-----

1. ↑  Casertano e Nuzzo p. 36.
2. ↑  Plutarko, *Temistoklo*, V, 5.
3. ↑  Di Marco" p. 133.
4. ↑  Casertano e Nuzzo p. 42.
5. ↑  Casertano e Nuzzo p. 37.

Bibliografio
------------

Kritika eldono de la fragmentoj
* Bruno Snell, *Tragicorum Graecorum fragmenta*. Vol. I, Gottingen, 1971.

Fontoj unuarangaj
* Plutarko, *Temistoklo*, V, 5.

Fontoj duarangaj
* Casertano Mario e Gianfranco Nuzzo, *Storia e testi della letteratura greca.* Vol. 2A, Palumbo Editore, Palermo, 2003, 978-88-8020-494-7
* Massimo Di Marco, La tragedia greca. Forma, gioco scenico, tecniche drammatiche*, Carocci, Romo, 2009, isbn=978-88-430-5123-6*
**Mariara** estas urbego en subŝtato Karabobo en norda Venezuelo.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 120,861 en 2013
* Supermara alteco: 454 m
* Areo: 124 km²
* Telefonkodo: 0243
* Poŝtkodo: 2017
* Horzono: UTC -4:30
* 10° 17′ 37″ N 67° 42′ 40″ U﻿ / ﻿10.29361 °N, 67.71111 °U﻿ / 10.29361; -67.71111 (mapo)

Geografio
---------

Vojo en Mariara
Mariara situas sur montetaro en proksimeco de Nacia parko Henri Pittier. Marakajo troviĝas 14, Turmero 26, Valencio (Venezuelo) 34, Los Teques 75, **Karakaso** 90, Cúa kaj Baruta po 92, Ocumare del Tuy 105, Santa Teresa del Tuy 115, Guarenas 122, Guatire 131, Barquisimeto 178, Coro (Venezuelo) 246, Barcelono (Venezuelo) 331, Cabimas 408, Marakajbo 431, Maturín 501, Bolívar (urbo) 517, San Cristóbal (Venezuelo) 570, Guayana (urbo) 596 km.

Historio
--------

Hispanoj trovis en tiu loko indiĝenojn en la mezo de la 16-a jarcento. La regiono estis sisteme esplorita ĉirkaŭ 1555, tial bataloj okazis kontraŭ indiĝenoj. Episkopo Mariano Marti fondis Mariara-n en 1781. Alexander von Humboldt vizitis la komunumon en 1800. Tiutempe grandaj bienoj kreiĝis.

Kirko en Mariara

Klimato
-------

En Mariara la averaĝa temperaturo estas 25 °C. Inter januaro-aprilo la varmo kulminas kun 40 °C, eĉ iomete pli. Jare pluvas ĉirkaŭ 900–1000 mm. Inter decembro-marto ne pluvas.

Trafiko
-------

Ĉefvojo Guacara-Marakajo preteriras. Al tiu vojo aliĝas malpli grava vojo el Mariara.

Fontoj
------

* mapo, distancoj
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* Arkivigite je 2018-08-09 per la retarkivo Wayback Machine hispane
La **preĝejo Sankta Nikolao** estas la sola romkatolika historia monumento en vilaĝo Mátraballa (Hungario).

Historio
--------

Dum la mezepoko tiu ĉi vilaĝo havis kirkon, kiu detruiĝis dum dominado de turkoj. Ĝi estis plene renovigita en 1746. Trakonstruo okazis laŭ baroko supozeble en 1757, samtempe 2 altaroj kaj predikejo estis farita. Pluraj laboroj okazis en 1770. La orgeno estis farita en 1911. La preĝejo renoviĝis en 1964.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola sur monteto en mezo de la vilaĝo kaj estas ĉirkaŭita per ŝtonmuro. En la simetria fasado meze la kvadrata turo plene reliefas. Antaŭ la turo estas videbla portiko kun du kolonoj. La turopinto estas bulboforma. La navo finiĝas en rektangula, malpli alta kaj larĝa absido, ol la navo. La absido havas 3 apogpilierojn. Ankaŭ sakristio aliĝas al la navofino.

Kermeso okazas en la 6-an de decembro aŭ en la unua dimanĉo en decembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fungicido** estas tokso, kiun oni uzas por ekstermo aŭ por malebligo de la reprodukto de la fungoj, kiuj damaĝas la agrikulturajn plantojn, ornamplantojn aŭ nerekte eĉ la sanon de la bestoj kaj la homo.

Oni uzas plimulton de la fungicidoj en formo de pulvoro aŭ aspergaĵo. La semgrajnoj estas protektitaj per kovra tavolo el fungicido, kiu kovras ilin antaŭ la ĝermado. La sistema aŭ absorbiĝanta fungicido servas por preventi la infektadon kaj ekstermi la jam enpenetrintajn fungojn en la histoj.

Unu el la plej unuaj fungicidoj estas la bordoza likvaĵo, kiu entenas kupran sulfaton, estingitan kalkon kaj akvon. Al ĝi similas la burgunda likvaĵo, kaj oni uzis ilin por traktado de la fruktarboj.

En la plantoprotektado pli kaj pli disvastiĝas la organikaj kombinaĵoj, kiuj povas celite efiki.

Diversaj fungicidoj
-------------------

Oni traktas la gazonon per kadmia klorido kaj kadmia sukcinato, la tuberajn plantojn per hidrarga(2) klorido.

Oni povas ankaŭ ekstermi la fungojn per kloropikrino, metil-bromido, formaldehido kaj aliaj kombinaĵoj.

En la naturo, oni povas uzi diversajn plantajn histojn (plantopartojn kiel foliojn, berojn, arbokrusto ks.) kontraŭ fungoj.

* Kategorio Fungicido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Bellach (stacidomo). |



**Bellach** estas komunumo en la distrikto Lebern en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 5 094 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Bellach situas sude de la Ĵurasa montaro ĉe la norda Bordo de la rivero Aro, rekte okcidente de Soloturno, kun kio ĝi intertempe komplete kunkreskis. Bellach konsistas el la komplete kunkreskintaj vilaĝoj Ober-Bellach, Nieder-Bellach kaj Gärisch. La teritorio de la komunumle etendiĝas sur areo de 5,31 km², de kiuj 14,6% estas kovritaj de arbaro, 47,4% servas por agrikulturo kaj 4,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bellach limas en nordo al Lommiswil kaj Oberdorf, en oriento al Langendorf kaj Soloturno, en sudoriento al Biberist, en sudo al Lüsslingen-Nennigkofen, kaj en okcidento al Selzach.

Trafiko
-------

La stacidomo de Bellach situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Soloturno al Bielo. La komunumo ankaŭ disponas pri aliro al la nacia aŭtoŝoseo A5 de Soloturno tra Bielo al Neŭŝatelo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bellach datiĝas el la jaro 1294 kiel *Bella*.

Proksime de la stacidomo estis malkovrita malfrubronzepoka setlejo kaj apud *Weiherhof* la restaĵoj de kelta templo.

Proksimume en la jaro 750 Bellach fariĝis posedaĵo de la soloturna Monaĥejo Sankt-Ursen. Post ties politika senpovigo, Bellach falis sub la jurisdikcio de la voktejo Flumenthal.

Ĝis la sendependiĝo kiel propra komunumo okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Bellach havis komunan tribunalon kun Langendorf kaj Oberdorf, kies sidejo troviĝis en Langendorf.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 4-an de novembro 2011

Vidu ankaŭ
----------

* Bellach (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bellach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Bellach
* Bellach en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bellach** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Foto farita el veturanta trajnoFoto farita el veturanta trajno

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lebern |
| --- |
| Balm ĉe Günsberg  •  Bellach  • 
Bettlach  •  Feldbrunnen-Sankt-Niklaus  •  Flumenthal  •  **Grenchen**  •  Günsberg  •  Hubersdorf  •  Kammersrohr  •  Langendorf  •  Lommiswil  •  Oberdorf  •  Riedholz  •  Rüttenen  •  Selzach |  |

 |
**Teorio de dependeco** apertenas al marksismaj teorioj de regiona evoluo. Aŭtoroj de tiu ĉi teorio estas brazilaj geografo Teontonio Dos Santos kaj sociologo Andre Gunder Frank. Laŭ Dos Santos estis landoj de Latina Ameriko anigitaj en mondan kapitalisman ekonomian sistemon pere de iamaj koloniaj landoj Hispanio kaj Portugalio kaj pere de internacia merkato, ja tio havis jenajn gravajn sinsekvojn:

1. Alkutimiĝo de parametroj de ekonomio en landoj de Latina Ameriko al bezonoj de Hispanio kaj Portugalio - malgraŭ tio, ke multaj regionaj ekonomiaj aktivaĵoj estis surloke kontrolitaj.
2. Divido de societo al eta grupo de riĉaj regantaj elitatanoj, nomataj *comprador* kaj granda grupo de agrikulturistoj.
3. Malgraŭ tio, ke en regiono estis elitatanoj, strategiaj kaj gravaj decidoj (reala povo) estis realigitaj ekster regiono de Latina Ameriko en metropoloj.

Frank laŭ historiaj analizoj venis al ideo, ke landoj, kiuj havis multajn naturajn fontojn (ekzemple mineraloj), estis pli forte kontrolitaj ol landoj, en kiuj estis malmulte da naturaj fontoj (kaj tiuj ĝuis pli da libereco kaj malkontrolo de koloniaj regnolandoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Samir Amin

Literaturo
----------

* Mgr. Tomáš Krejčí a kol..  (2010) *Regionální rozvoj - teorie, aplikace, regionalizace*. Mendelova univerzita v Brně. ISBN 978-80-7375-414-3.
Dupersona pedalboato.
Moderna pedalboato kun helica pelado
**Pedalboato** aŭ tretboato estas muskolpelitaj akvaj veturiloj en diversa formo, konstruo, destinita ĉefe por amuziĝi en libera tempo, konkursi en sporto.

Ĝi estas pelata per forta treto de la pedaloj kaj ofte per du personoj. La muskola forto movas padelojn en la poŭpo de la boato. La direktado okazas per simpla turnigo de posta plato. 

La pedalboatoj estas firme konstruitaj por ke amuzantoj ne suferu akcidenton per ĝi. Ĝi estas ofte konstruita el aluminio aŭ vitrofibro-fortigita plasto. Ĝia kutima formo ne ebligas rapidan antaŭeniron. 

La pedalboato estas unu el la plej popularaj promenaj akvoveturiloj. Ĝiaj malgrandaj dimensio kaj pezo permesas facile transporti, renversi kaj stapligi ilin dum ekspluatado kaj konservado. Ĝi estas simpla por stiri, fidinda kaj sendanĝera. Ĝin kapablas uzi eĉ adoleskuloj kaj maljunuloj.

Tiuj veturiloj estas tre ofte uzataj de turistoj aŭ libertempuloj sur trankvilaj internaj akvosurfacoj (riveroj, lagoj ktp), sed ne taŭgas por larĝa maro, kie altaj ondoj povus faligi la veturilon, aŭ ĉe montaj torentoj, marĉoj ktp.

Konkursa tretboato
------------------

Krom tiuj poramuziĝaj versioj ekzistas ankaŭ sportaj **konkursaj pedalboatoj**. La lastaj estas konstruitaj ke ili kapablu atingi relative grandan rapidon (eĉ 10-20 knotojn). Ĉe tiu tipo oni uzas helicon.

* Kategorio Pedalboato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

En abstrakta algebro, por pluraj algebraj strukturoj, la **fundamenta teoremo pri homomorfioj** rilatigas la strukturon de du objektoj inter kiuj homomorfio ekzistas, kaj de la kerno kaj bildo de la homomorfio.

Por grupoj, la teoremo konstatas:

Estu *G* kaj *H* grupoj; estu *f* : *G*→*H* grupa homomorfio; estu *K* la kerno de *f*; estu φ la natura surĵeta homomorfio *G*→*G*/*K*. Tiam tie ekzistas unika homomorfio *h*:*G*/*K*→*H* tia ke *f* = *h* φ. Ankaŭ, *h* estas disĵeta kaj provizas izomorfion inter *G*/*K* kaj la bildo de *f*.
La situacio estas priskribita per jena komuta figuro:

|  |
| --- |
|  |

Ĉi tiu estas tre simila al la unua izomorfia teoremo.

Aliaj versioj
-------------

Similaj teoremoj estas validaj por monoidoj, vektoraj spacoj, moduloj, kaj ringoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Izomorfio
La Grenobla Ĉarto estas la fondinta ĉarto de la studenta sindikatismo. Ĝin starigis NUSF (Nacia unuiĝo de studantoj el Francio, france: Union nationale des étudiants de France aŭ UNEF), dum ĝia grenobla kongreso en 1946.

Historio
--------

Post la dua mondmilito kelkaj studentoj, ofte ligitaj kun la Rezistado, deziras evoluigi la NUSF-on. Ili volas ĉesigi senpolitikismon kaj korporaciismon, kiuj kaŭzis ambiguajn kondutojn kun la germana okupacianto dum la milito. Do ili volas ŝanĝi sian asocion al vera studenta sindikato. Paŭlo Buŝeto, prezidanto de la NUSF-a asocio de Liono, unu el la ĉefaj ĉartaj redaktoroj, deklaris: «Ni ne plu volis studentan korporaciismon. Ni donis al la NUSF la celon esti avangardo de la junularo laŭ sociala vidpunkto». Do ili decidis fari kiel la ĜKL (france: CGT), kiu verkis sian referencan dokumenton en 1906: la Amiena Ĉarto. La ĉarto de studenta sindikatismo estis diskutita en 1946 en Grenoblo dum la NUSF-a kongreso, ĝi do estis nomita la Grenobla Ĉarto. Ili proponas mallongan tekston, kiu difinas la socialan statuson de studento kaj prezentas la rajtojn kaj la devojn, kiuj rezultas de tiu statuso.

Hodiaŭ, la Grenobla Ĉarto estas la baza teksto por multe da studentaj sindikatoj tra la mondo, kiel NUSF, SUD studento (france: SUD étudiant), SSF (Studenta sindikata federacio; france: Fédération syndicale étudiante aŭ FSE) en Francio, ASSS (Asocio por studenta sindikata solidareco; france: Association pour une solidarité syndicale étudiante aŭ ASSÉ) en Kebekio, ktp.

La traduko de la teksto de ĉi-ĉarto troviĝas ĉe Vikifontaro (Grenobla Ĉarto Arkivigite je 2010-12-03 per la retarkivo Wayback Machine)

* Grenobla Ĉarto en Vikifontaro (Universala biblioteko)