recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **52-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis somere de la jaro 1967 en Roterdamo, Nederlando. Ĝi havis 1265 aliĝintajn partoprenantojn. Antaŭe la kongreso estis planita por Tel-Avivo, Israelo.

La translokiĝo el Israelo al Nederlando
---------------------------------------

Jam de longe la judoj en Palestino/Israelo - unuafoje en 1944 - deziris inviti la esperantistojn al Universala Kongreso. En 1967 la revo ŝajnis plenumiĝi, sed la politika evoluo disbatis ĝin. Ĉar fariĝis verŝajne ke eksplodos milito inter Israelo kaj arabaj najbaroj, la Estraro de UEA en majo decidis: la kongreso okazu en Roterdamo, la urbo de la Centra Oficejo.

La 6-an de junio efektive komenciĝis la Sestaga Milito, kiu daŭris ses tagojn. Pro la mallongeco de la milito la Universala Kongreso fakte povus tamen okazi en Tel-Avivo, sed tio ne estis antaŭvidebla.

Josef Ŝemer, nun konata israela esperantisto, rememoras ke tiam li estis 17-jara kaj vizitadis la Esperanto-klubon en Tel-Avivo. Tie li renkontis la plej multajn LKK-anojn, kiel Isaj Dratwer, kvankam li mem ne kunorganizis. La klubkunvenoj okazis ĉiam dimanĉe, tial la Sestaga Milito, kiu komenciĝis lunde kaj finiĝis sabate, ne ĝenis la kunvenan tradicion. Kun siaspeca humuro Josef Ŝemer aldonas: "Eble la israela registaro planis la militon tiel, por ne interrompi la klubkunvenojn..."

Teatraĵoj prezentitaj
---------------------

* Internacia Arta Teatro
	+ Taso da kafo de Ivan Cankar. Rolis Srdjan Flego.
	+ La leciono de Eugène Ionesco. Ĉefrolis Srdjan Flego , Jana Ravŝelj-Flego.
	+ Batalo ĉe kaldrono de Branko Ĉopiĉ.
	+ Bona leciono de Arkadij Averĉenko. Kunludis du aktoroj el Studenta Esperanto-klubo en Zagrebo.
	+ La holanda pupo de Julio Baghy. Rolis Zdenka Herŝak.

  



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Esperanta Flago | Universalaj Kongresoj | Esperanta Flago |
| 1905-1915 • 1920-1939 • 1940-1980 • 1981-2010 |
| Berno 1947 • Malmö 1948 • Bornemouth 1949 • Parizo 1950 |
| Munkeno 1951 • Oslo 1952 • Zagreb 1953 • Haarlem 1954 • Bologna 1955 |
| Kopenhago 1956 • Marsejlo 1957 • Mainz 1958 • Varsovio 1959 • Bruselo 1960 |
| Harrogate 1961 • Kopenhago 1962 • Sofio 1963 • Hago 1964 • Tokio 1965 |
| Budapeŝto 1966 • Roterdamo 1967 • Madrido 1968 • Helsinki 1969 • Vieno 1970 |
| Londono 1971 • Portlando 1972 • Beogrado 1973 • Hamburgo 1974 • Kopenhago 1975 |
| Ateno 1976 • Rejkjaviko 1977 • Varna 1978 • Lucerno 1979 • Stokholmo 1980 |
**Ukraina Aer-Armeo** (ukraine *Повітряні Сили Збройних Сил України (ПС ЗСУ)*) estas unu el kvar, krom Terarmeo, Mararmeo kaj Operacaj Fortoj, specoj de Armitaj Fortoj de Ukrainio.

La Aerfortoj fondiĝis la 17-an de marto 1992. Ilia bazo estis la 24-a Aviad-Armeo de Sovetaj Aerfortoj, kiu rezidis en Vinico.

Ukraina Aer-Armeo konsistas el pli ol 800 atakaviadiloj (plus pli ol 400 trejnaj) kaj pli ol 600 helikopteroj kaj 55 mil personoj de surtera skipo. Limigita buĝeto por renovigoj kaŭzis algrundiĝon kaj konservadon de la plimulto de aviadiloj. Tio rezultiĝis ankaŭ de amasa foriro de pilotoj, kiuj ne povis esperi kontentigajn enspezojn. El 50 aviadaj bazoj funkciantaj en Sovetunio postrestis nur 18.

Historio
--------

Armea aviado de la ukraina ŝtato fondiĝis kune kun establo de la militfortoj de Ukraina Popola Respubliko novembre 1917.

Depost 1990 sur la teritorio de Ukraina Soveta Socialisma Respubliko kadre de Ruĝa Armeo estis:

* 42% de la aviado de fora atingo
* 25% de fronta aviado
* 23% de transporta aviado
* 17% de ĉasaviadila viado.

Tie restantaj unuoj ricevis pro sia strategia loko la plej modernan armilaron.

Persona skipo nombris 122 000 soldatojn kaj post la disfalo de Sovetunio estis tria forto post Usono kaj Sovetunio, disponante 44 bombaviadilojn povantaj transporti nukleajn armilojn.

Dudekunua jarcento
------------------

De aprilo 2014 Aerfortoj de Ukrainio estis uzitaj batale dum la milito en Donbaso en orienta Ukrainio kontraŭ porrusaj separistoj kaj rusaj solduloj. Ukrainaj fortoj perdis i.a. 5 sturmajn Su-25.

Oktobre 2015 el 14 specoj i.a. militservis ĉasaviadila MiG-29 - 37, transporta Il-76 - 19, sturma Mi-24 - 34.

La situacio pliboniĝis dum la lastaj jaroj pro kunlaboro kun NATO.

Unuan tagon de la invado de Rusio en Ukrainion, la 24-an de februaro Ukraina Aer-Armeo dum la intensaj atakoj de la malamiko pafalterigis 9 atakaviadilojn, en tio 2 modernajn bombaviadilojn SU-34. Dum la unuaj tri semajnoj de tiu invado la Ukraina Aer-Armeo kune kun kontraŭaviada defendo pafalterigis ĉ. 200 aviadilojn kaj helikopterojn, kaj 444 tankojn (kunlabore kun Teritoria Defend-Armeo).

Vidu ankaŭ
----------

* Antonov
* Aneksado de Krimeo al Rusio (2014)

Bibliografio
------------

* Tomasz Szulc. *Siły Powietrzne Ukrainy* (Aerfortoj de Ukrainio). „Nowa Technika Wojskowa". Nr 7-8/93, 1993. Magnum-X. ISSN 1230-1655.
* Sebastian Zagdański. *Ukraińskie siły powietrzne* (Ukrainaj aerfortoj). „Lotnictwo", maj 2014. Magnum-X. ISSN 1732-5323. 5/2014.
* Jacek Fiszer, Jerzy Gruszczyński, *Siły Powietrzne Ukrainy*, p. 16-27, en: "Lotnictwo. Aviation International", 3/2022, ISSN 2450-1298

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝo de Ukraina Defend-Ministerio (ukraine)
UNR-poŝtmarko 1918
**Ukraina Popola Respubliko** (ukraine *Українська Народна Республіка*) estis la unua ukraina nacia ŝtato de moderna epoko. Ukrainia Centra Konsilio sub gvido de Miĥajlo Hruŝevskij deklaris sendependecon de Ukrainio en januaro de 1918 en Kijivo kaj en februaro okazis jam aparta pactraktato ("Panpaco") kun la Centraj potencoj. En la sekvaj perturboj, disigis la Centraj potencoj la Centran Rada-n je la 29-a de aprilo 1918 kaj enpotencigis novan registaron de hetmano Pavlo Skoropadskij kiel novan Prezidenton de UKrainio, dum Simon Petljura iĝis ministro pri militaferoj.

La UPR staris dekomence en batalo kontraŭ la sovetamika registaro en Ĥarkivo, kiu fondigis en decembro 1917 rusiaj bolŝevistoj.

Dum la Enlanda milito, la bolŝevistoj okupis Kijivon la 14-an de januaro 1919 kaj deklaris la fondon de Ukraina SSR.

En Traktato de Riga, la teritorio de la Okcident-Ukraina Popola Respubliko venis en 1921 al Pollando.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Ukrainio
La **udia** estas nordorienta kaŭkaza lingvo el la lezga grupo, el la lingvoj naĥ-dagestanaj kiu dividiĝas je du dialektoj: nidĵ kaj oguz. Sed la malsimilecoj inter ili ne malhelpas la reciprokran komunikadon, kvankam ĉiu dialekto sendepende evoluis. La udian parolas ĉirkaŭ 10.000 homoj. La lingvo nuntempe estas neskriba, tamen, nuntempe oni emas krei por ĝi propran skribsistemon. La udian oni uzas nur por la ĉiutaga vivo. Por oficialaj kaj formalaj aferoj, la udioj uzas la nacian lingvon de la lando kie ili loĝas: en Azerbajĝano la azeran, en Rusio la rusan, en Kazaĥio la kazaĥan kaj la rusan, en Kartvelio la kartvelan ktp. Udioj kutime estas dulingvaj aŭ eĉ trilingvaj. Laŭ pluraj fakuloj, la udia estis unu el la plej disvastigitaj lingvoj de Kaŭkaza Albanio, pro kio en la 4-a jarcento aperis la albana alfabeto kaj kreiĝis la literatura lingvo.

La udia troviĝas precipe en la loĝlokoj Nidĵ kaj Oguz en Azerbajĝano, en la vilaĝo Zinobiani en Kvarelsk (Kartvelio), kaj ankaŭ iom pli dise en Armenio kaj aliaj landoj. En 2002 en Rusio estis registritaj 2.960 udilingvanoj (el 3.721 etnaj udioj).

El historia vidpunkto la kaŭkaz-albana pli proksimas al la udia, sed pli ĝuste al la antikva udia. Ĝia alfabeto konsistis el 52 literoj. Antaŭe ĝi estis vaste uzata: la bibliaj tekstoj estis tradukitaj en la albanan, en ĝi okazis diservoj. Tamen, pro historiaj okazintaĵoj la alfabeto iom post iom estis ne plu uzita kaj malaperis.

* Kategorio Udia lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Udligenswil** estas komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 2119 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Udligenswil situas sur teraso ĉe la suda deklivo de la monto *Rooterberg* sur alteco de 621 m s.m.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,22 km², de kiuj 22,7% estas kovritaj de arbaro, 66,7% servas por agrikulturo kaj 9,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Udligenswil limas en nordo al Root, en nordoriento al Meierskappel, en sudoriento al Küssnacht (SZ), en ĝia plej suda pinto al Meggen, en sudokcidento al Adligenswil, kaj en okcidento al Dierikon.

Trafiko
-------

Udligenswil estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Lucerno al Rotkreuz.

Udlikon situas iomete flanke de la gravaj trafikvojoj, kio al ĝi garantias trankvilecon, tamen ĝi estas bone atingebla. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 4 kilometrojn sude en Küssnacht. Al la svisa aŭtovojo A14 la plej proksima alveturejo al direkto de Lucerno situas 6 km norde en Buchrain kaj al Zugo kaj Zuriko en distanco de de 8 km nordoriente en Gisikon.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Udligenswil datiĝas el la jaro 1036 kiel *Uodelgoswilare*.

Dum mezepoko en Udligenswil regis la Habsburgoj. En la jaro 1406 la vilaĝo estis vendita al la urbo Lucerno. En la jaroj 1565 kaj 1566 pli ol la duona de la loĝantaro de Udligenswil formortis pro pestoepedemio.

Ĝis la 1950-aj jaroj Udligenswil estis kampara vilaĝo. Per la konstruo de la aŭtovojoj la veturtempo al la urboj Lucerno kaj Zugo malpliiĝis, kaj tial la nombro de laboristoj el la urbo multe kreskis. Nuntempe malpli ol kvarono de la vilaĝa loĝantaro laboras en la agrikultura sektoro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo en la kantona retejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Udligenswil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Udligenswil
* Profilo de la komunumo en la kantona retejo

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Udligenswil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Rigardo al monto Rigi ek de UdligenswilRigardo al monto Rigi ek de Udligenswil
* Loĝdomoj en UdligenswilLoĝdomoj en Udligenswil
* Turo de la katolika preĝejo UdligenswilTuro de la katolika preĝejo Udligenswil
* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
* Katolika preĝejo interneKatolika preĝejo interne
* Pentritaj vitroj de la preĝejoPentritaj vitroj de la preĝejo
* Orgeno de la preĝejoOrgeno de la preĝejo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lucerno |
| --- |
| Adligenswil • Buchrain • Dierikon • Ebikon • Gisikon • Greppen • Honau • Horw • Kriens • **Lucerno** • Malters • Meggen • Meierskappel • Root • Schwarzenberg • Udligenswil • Vitznau • WeggisIamaj komunumoj: Littau |  |

 |
**Ulisse ALDROVANDI** ([[[Helpo:Prononcindiko|u**lis**se aldro**van**di]]] (konata ankaŭ kiel **Ulysses ALDROVANDUS** aŭ simple **Aldrovandus**); naskiĝis la 11-an de septembro 1522 en Bolonjo, mortis la 4-an de majo 1605 en Bolonjo) estis itala kuracisto kaj natursciencisto.

Li unue fariĝis komercisto. Poste studis diversajn fakojn, i.a. juron, filozofion, matematikon, naturan historion kaj medicinon. Ekde 1560 li okupis profesoran postenon en la Universitato de Bolonjo. En la jaro 1568 li samloke fondis Botanikan Ĝardenon.

Aldrovandi (apud Conrad Gesner) estas konsiderata unu el la fondintoj de la moderna zoologio. Precipe liaj detalaj sistematikaj ekzamenoj lin famigis.

Lia ĉefverko estas la 11-voluma *Historia animalium*. El ĝi ĉefe la tri volumoj pri birdoj (*Ornithologia*), kompletigantaj la samnoman verkon de Gesner, akiris famon. 

En *Historia Monstrorum* li - sen kritika ekzameno - priskribis diversajn fabelajn estaĵojn (ekz. ĥimeron kaj centaŭron), kies ekziston oni tiutempe ne pridubis. Tria konata verko estas *De Monstris*. Ĝi temas pri diversaj misformaĵoj de homaj korpoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Luca Ghini (1490-1556)
* Andrea Cesalpino (1519-1603)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21817
* GND: 118898825
* LCCN: n50035572
* VIAF: 100190422
* ISNI: 0000 0001 1862 6480
* LIBRIS: 170239
* SUDOC: 028873238
* BNF: 12061844r
* ULAN: 500342675
* NLA: 35832241
* BIBSYS: 2119941
* RKD: 1020
* NKC: jn20000720005
* ICCU: UFIV068127
* BNE: XX1148686
 |
**Ueken** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 853 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Ueken situas en la *Staffelegg-Valo*, flanka valo de la valo de la rivero Sissle. La valon limas ambaŭflanke montetoj de la Argovia Tavolĵuraso, kiuj abrupte leviĝas kaj poste transiras al vastaj altebenaĵoj. La komunumo kovras areon de 5,10 km², de kiujn 2,01 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,40 km² estas utiligitaj por konstruado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ueken limas en nordokcidento al Frick, en nordoriento al Hornussen, en oriento al Zeihen, en sudo al Herznach, kaj en okcidento al Gipf-Oberfrick.

Trafiko
-------

La komunumo Ueken estas konektita al la reto de la publika trafiko per poŝtaŭtolinio de Frick al Laufenburg. 2,5 km norde de Ueken apud Frick situas aliro al la nacia aŭtoŝoseo A3 de Bazelo al Zuriko.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ueken datiĝas el la jaro 1336.

En mezeopoko Ueken estis posedaĵo de la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg, kies posedaĵo en la jaro 1386 transiris al la Habsburgoj. La Habsburgoj pandigis en la jaro 1468 la tutan Frick-Valon al Burgonjo post kies tetruo fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1477 Ueken refariĝis posedaĵo de Aŭstrio.

En la jaro 1797 la Frikvalo fariĝis franca protektoraĵo, kiu en la jaro 1802 estis integrita al la Helveta Respubliko kiel Kantono Frikvalo. En 1803 kun la dissolvo de la Helveta Respubliko la Frikvalo estis integrita al la nova Kantono Argovio, al kiu ankaŭ Ueken ek de tiam apartenas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ueken en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Ueken

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laufenburg |
| --- |
| Eiken • Frick • Gansingen • Gipf-Oberfrick • Herznach • Hornussen • Kaisten • **Laufenburg** (Sulz) - Mettauertal • Münchwilen • Oberhof • Oeschgen • Schwaderloch • Sisseln • Ueken • Wittnau • Wölflinswil • Zeihen |  |

 |
**Theodore Ulrike Sophie von LEVETZOW**, konata kiel Baronino **Ulrike von Levetzow** (4a de februaro 1804 – 13a de novembro 1899) estis amikino kaj la lasta amo de Johann Wolfgang von Goethe.

Ŝi naskiĝis en Löbnitz (nune parto de Groitzsch) en Saksio, filino de la ĉambelano de la duko de Meklenburgo-Schwerin kaj poste de *Hofmarschall* Joachim Otto Ulrich von Levetzow kaj de lia edzino Amalie. La dekses-jaraĝa junulino unuafoje renkontiĝis kun Goethe en 1821 en Marienbad kaj denove en Carlsbad en 1822 kaj 1823. La poeto, tiam 72-jaraĝa, estis tiom forportita de ŝiaj ingenio kaj belo ke li planis edziĝi al ŝi kaj petis al la Grandduko Karlo Aŭgusto, ke li petu ŝian manon je lia konto. Malakceptita, li iris al Turingio el kie li faris al ŝi la poemojn kiujn li poste nomos *Trilogie der Leidenschaft*. Tiuj poemoj inkludas la faman "Elegion de Marienbad".

Ulrike poste konfesis, ke ŝi ne estis preparita por edziĝi kaj kolerete neis amaferon kun Goethe. Ŝi restis needziĝinta sian tutan vivon kaj mortis 95-jaraĝa en la Kastelo de Trziblitz en Bohemio.

Bibliografio
------------

* Suphan, Goethe Jahrbuch, volume xxi (Frankfort, 1900)
* Kirschoer, Erinnerungen an Goethes Ulrike und an die Familie von Levetzow-Rauch (Aussig, 1904)

* Kategorio Ulrike von Levetzow en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690600
* GND: 118727907
* LCCN: n98040306
* VIAF: 10640811
* ISNI: 0000 0000 5533 2564
* SUDOC: 081943059
* NKC: jn20000701044
* BNE: XX1590051
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**ĉilia gujavo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj  *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Myrtales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Mirtacoj* "Myrtaceae "|
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ugni* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Ugni molinae***Turcz. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri ĉilia gujavo  |

 |
| v • d • r |

***Ugni molinae***, **Ĉilia mirto** aŭ **Ĉilia gujavo** (sinonimoj: *Myrtus ugni* Mol. *Eugenia ugni* (Mol.) Hooker et Arnott, *Ugni poeppigii* Berg, *U. philipii* Berg; *U. ugni* (Mol.) Macloskie, *U. myrtus* Macloskie) estas plantspecio el la familio de Mirtacoj.
En la mapuĉa lingvo ĝi havas la nomon *Uñi* kaj en la hispana *murta* aŭ *murtilla*. Ĝi estas malproksime parenca al la gujavo.

Priskribo
---------

La ĉilia gujavo estas ĉiamverda arbedo, kiu atingas alton de 1 ĝis 2 m. La kruce kontraŭsidaj simplaj folioj estas brile malhelverdaj ovo- ĝis lancetformaj kun bone videbla ensinkinta meza ripo. La planto odoras arome, kiam ĝi estas disfrotita. La limbo estas 1,4 ĝis 3,6 cm longa kaj 0,8 cm ĝis 2 cm larĝa. 

Sub la floroj staras du etaj, mallarĝaj brakteoj. La floroj aperas en la malfrua printempo. la pendantaj, duseksaj, malgrandaj kvar- ĝis kvinnombraj floroj havas grandecon de 5 ĝis 8 mm. La kaliko estas kunkreskinta. La blankaj ĝis purpurkoloraj petaloj estas sonorilformaj. Ekzistas 40 ĝis 60 de 2 ĝis 4 mm longaj stamenoj. La stiluso estas 4 ĝis 5 mm longa. Ĝi havas hipoginan ovarion.

La amaso de la floroj kaj la riĉeco de nektaro allogas multegajn abelojn, ki estas la ĉefa polenadiganto. 

fruktoj
La malgrandaj, duonglobaj beroj havas diametron de 5 ĝis 15 mm. Ili maturiĝas meze de somero kaj havas malhelruĝan ĝis purpuran koloron. La kaliko restas kiel ĉe vera gujavo. La semoj havas diametron de 1,5 ĝis 2 mm. Por superi la dormancon la semoj devas trapasi fazon de malsekeco kaj malvarmeco (stratifikado), la ĝermado estas epigea.

Disvastigo
----------

La planto estas indiĝena en suda Ĉilio kaj la apudlimaj regionoj de Argentino. Ĝi estas plantita kiel frukt- kaj ornamarbusto i.a. en Britio, Aŭstralio (Tasmanio) kaj Novzelando.

Utiligado
---------

Oni utiligas la fruktojn en Ĉilio. Tie oni metas la fruktojn en *aguardiente* (ĉilia brando) por spici ĝin. Eblas fari marmeladon kaj kune kun cidonio deserton. La gusto similas al cidonio aŭ arbara fragoj.

En 1844 la botanikisto kaj plantokolektanto William Lobb enkondukis la planton en Anglio. Ĝi estas kultivata en Novzelando kaj Tasmanio. La surmerkatigo okazas sub la nomoj „New Zealand cranberry" aŭ „Tazziberry".

Fontoj
------

* Flora Chilena hispane
* www.eFloras.org hispane

Referencoj
----------

1. ↑  Flora Chilena. hispane
2. ↑  www.chilepotenciaalimentaria.cl La inigualable murtilla agarra vuelo.html Arkivigite je 2008-06-24 per la retarkivo Wayback Machine hispane
**Uhtred (aŭ Uchtred) la Kuraĝa** estis grafo de Northumbria de 1006 al 1016, kiam li estis mortigata. Li estis filo de Waltheof la 1-a, grafo de Bernicia, kies familio regis Bernicia ekde la malfrua 9-a jarcento.

En 995, kiam la restaĵoj de Sankta Cuthbert estis movataj de Chester-le-Street al Durham, Uhtred helpis la monaĥojn de Durham prepari lokon por la konstruo de nova katedralo fondita de episkopo Aldhun. Uhtred edziĝis al Ecgfrida, filino de Aldhun, kaj post la edziĝo ricevis plurajn bienojn antaŭe posedatajn de la eklezio.

En 1006 Malkolmo la 2-a invadis Northumbria kaj sieĝis Durham. Tiumomente la danoj disrabadis sudan Anglion kaj pro tio la angla reĝo Ethelred la Malpreta ne povis sendi soldatojn por helpi la northumbrianojn. Waltheof tro aĝis por batali, kaj restis en sia kastelo ĉe Bamburgh. Aelfhelm, grafo de Jorko, ne sendis soldatojn. Uhtred kunigis armeon kaj tute venkis la skotojn. Virinoj de Northumbria lavis la fortranĉitajn kapojn de skotoj kaj ricevis po unu bovino kontraŭ ĉiu kapo. Oni metis la kapojn sur fostoj sur la muroj de Durham. Ethelred aranĝis la mortigon de Aelfhelm kaj nomumis Uhtred grafo de Northumbria (malgraŭ ke lia patro ankoraŭ vivis) kaj de Jorko. Uhtred forsendis sian edzinon Ecgfrida, kaj edziĝis al Sige, filino de riĉa civitano de Jorko.

En 1013 Sven Forkbarba invadis Anglion, kaj velis al Gainsborough. Tie Uhtred omaĝis al Sven. Ethelred la Malpreta fuĝis al Normandio. Tamen la 2-an de februaro 1014 Sven mortis kaj Ethelred revenis al sia regno: Uhtred denove omaĝis al Ethelred, kaj trian fojon edziĝis, al Aelfgifu, filino de Ethelred.

En 1016 Uhtred subtenis Edmundo Ironside kiu militis en Cheshire kontraŭ la danoj. Dume Kanuto la 1-a invadis Jorkŝiron kun granda armeo. Konsciante ke mankis al li la rimedoj kontraŭi Kanuton, Uhtred agnoskis lin kiel reĝo de Anglio. Sed, eble post kiam li denove subtenis Edmundon Ironside, Kanuto alvokis lin kaj aranĝis lian survojan mortigon.

Uhtred kaj Ecgfrida havis almenaŭ unu filon, Ealdred (mortigita en 1038), kiu sekvis lin kiel grafo de Bernicia. Li kaj Sige havis filon, Eadulf, kiu regis Bernicia de 1038 al sia morto en 1041. Osulf, filo de Eadulf, regis la graflandon de 1041 al 1067, kiam li estis mortigata. Uhtred kaj Aelfgiful havis filinon, Ealdgyth, kiu edziĝis Maldred, frato de Dunkano la 1-a: ŝia filo Gospatric estis grafo de Northumbria de 1068 al 1072.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 279591
 |
Undervud.
**Undervud** (ruse *Ундервуд*, nome rusa literumado de la entrepreno de tajpiloj *Underwood*) estas rus-ukraina muzikgrupo (de alternativa roko, sendependa roko) establita de Maksim Kuĉerenko (Максим Кучеренко) kaj Vladimir Tkaĉenko (Владимир Ткаченко), nome du medicinaj studentoj el Krimeo. La grupo havas sidejon en Moskvo kaj havas la reputacion havi sekvantojn tra la landoj de la iama Sovetunio. Ili publikigis 8 albumojn, el kiuj la lasta en Septembro 2015.

Diskaro
-------

* *Vse proydet, milaya* (*Ĉio paŝos, kara*), 2002
* *Krasnaya Knopka* (*Ruĝa butono*), 2003
* *Bablo pobezhdaet zlo* (*Mono konkeras la Malbonon*), 2005
* *Opium dlya naroda* (*Opio por la popolo*), 2007
* *Vse, kogo ty tak sil'no lyubil* (*Ĉiu kiun vi tiom amis*), 2008
* *Babl-gam* (*Maĉgumo*), 2011
* *Women & kids* (Virinoj kaj infanoj), 2013
* *Out of borders* (Eksterlime), 2015

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Undervud en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Uitenhage** estas grandurbo (antaŭurbo de Port Elizabeth) en Sud-Afriko, en provinco Orienta Kablando.

Uitenhage estas trovebla en la sudorienta landparto ĉe Port Elizabeth

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 85 km²
* Loĝantaro: 305.844 (en 2012)
* Supermara alteco: 134 m
* Horzono: UTC +2 h
* Poŝtkodo: 6229 - 6230

Geografio
---------

Uitenhage situas en la sudorienta parto de la lando. Port Elizabeth troviĝas 28, Kaburbo 645, Durbano 686, Richards Bay 842, Soweto 867, Johanesburgo 880, **Pretorio** 937 km.

Historio
--------

Uitenhage estis establita en 1804. La loknomo venis de "Jacob Abraham Uitenhage de Mist" nederlandano, komisaro. En 1877 la urbeto ricevis statuson municipo. En 1985 la polico malfermis fajron al funebra procesio, mortigante kelkajn senarmajn homojn. En 2001 la urbego estis integrigita kun Port Elizabeth.

Ekonomio
--------

Uitenhage estas konata pro fabriko Volkswagen, kio estas la plej granda aŭtofabriko en tuta Afriko.

Trafiko
-------

Uitenhage situas laŭ la fervoja linio ligante Port Elizabeth-on al interno de la lando. Tiun linion sekvas ankaŭ ĉefvojo. Alia vojo kuras al laŭmarborda ĉefvojo.

Klimato
-------

En Uitenhage la averaĝa temperaturo varias inter 15-22 °C. Jare pluvas ĉ. 500–600 mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

Ĝemelurboj
----------

Nederlando Alkmaar, Nederlando

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* loĝantaro
**Uneĉa** (ruse *Унеча*) estas urbo en Brjanska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 15258501.

La urbo estis fondita en jaro 1887.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1940.

La interurba telefona kodo estas 08351 (ĝis 2005), 48351 (ekde 2006), la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 52° 51′ N 32° 41′ O﻿ / ﻿52.850 °N, 32.683 °O﻿ / 52.850; 32.683 (mapo)Koordinatoj: 52° 51′ N 32° 41′ O﻿ / ﻿52.850 °N, 32.683 °O﻿ / 52.850; 32.683 (mapo).

La urbo estas ĉe supra parto de rivero Uneĉa (Унеча) (baseno de rivero Dnepr (Днепр)).

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1929).

En jaro 1959 la urbo havis 16,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 29 mil loĝantojn.

Flago de Brjanska provinco
Urboj de Brjanska provinco

**Ĉefurbo**: Brjansk

Djatkovo |
Fokino |
Ĵukovka |
Karaĉev |
Klinci |
Mglin |
Novozibkov |
Poĉep |
Selco |
Sevsk |
Starodub |
Suraĵ |
Trubĉevsk |
Uneĉa |
Zlinka
**Uitikon** estas komunumo en la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 3844 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Uitikon konsistas el la municipoj *Ringlikon*, *Waldegg* kaj *Uitikon*.

Geografio
---------

Uitikon situas sur la suda flanko de la monto Uetliberg. Oni de ĝi havas belegan vidon super la tuta urbo Zuriko kaj la Limatvalo. Al Uitikon apartenas ankaŭ la vilaĝeto Waldegg, kun propra haltejo ĉe la Uetliberg-Fervojo.

Trafiko
-------

Sur la teritorio de Uitikon troviĝas du stacidomoj de la Uetliberglinio de la Sihlvalo-Zuriko-Uetliberg-Fervojo, krome ĝi ankaŭ per poŝtaŭtobusoj estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

Sur monteto proksime de la centro de Uitikon situas la iama residenco de la sinjoroj juĝistoj de Uitikon kaj Nieder-Urdorf. Kolonelo Hans-Jakob Steiner de Hallwil kaj lia posteulo transformis la novan domon sur la monteto iom post iom al kastelo. En la jaro 1650 estis laŭ la gusto de la epoko aldonita baroka fasado, kies pordeco hodiaŭ ankoraŭ estas konservita.

Vidu ankaŭ
----------

* Ringlikon (stacidomo)
* Uitikon Waldegg (stacidomo)

* Kategorio Uitikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Uitikon Arkivigite je 2020-02-03 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dietikon |
| --- |
| Aesch • Birmensdorf • **Dietikon** • Geroldswil • Oberengstringen • Oetwil ĉe Limato • Schlieren • Uitikon • Unterengstringen • Urdorf • Weiningen |  |

 |
La **Uniformitaj Servoj Universitato de la Sansciencoj** (angle ***Uniformed Services University of the Health Sciences***, akronime **USU**) estas sanscienca universitato de la usona federala registaro. La universitato estis fondita en 1972 kaj celas trejni personaron en medicino, flegado, dentokuracado kaj aliaj sansciencoj por servo de milita medicino. La primara misio de la lernejo estas prepari diplomiĝintojn por servo al Usono ĉe hejmo kaj eksterlande en la kuraca korpuso kiel kuracaj profesiuloj, flegistoj kaj kuracistoj .

Kontraste al la militaj lernejoj, kie la studentoj ricevas la rangon de kadeto kun salajro je la nivelo de serĝento, ĉiuj medicinaj studentoj dungitaj en la universitato estas komisiitaj kiel oficiroj en la rango de dua leŭtenanto en la usona armeo, usona aerarmeo aŭ en la usona mararmeo aŭ la Usona Publika Sanservo-Komisiona Korpo. Ne estas postulo por antaŭa militservo por esti akceptita. Studentoj kiuj jam havas pli altan oficiran rangon en la usona armeo, usona aerarmeo aŭ usona mararmeo devas akcepti provizoran administran degradiĝon. Oficiroj en la Usona Marinfanteria Korpuso, Usona Marborda Gardistaro, aŭ Nacia Oceana kaj Atmosfera Administracio Komisiita Korpo devas peti eksiĝon por esti komisiitaj kiel oficiro en unu el la tri permesitaj servobranĉoj .

Referencoj
----------

1. ↑  "Celo ". Arkivita el la originalo la 11an de septembro 2015. Alirita la 8-an de aŭgusto 2015
2. ↑  "Pri la Universitato ". Arkivita el la originalo la 3an de julio 2015. Alirita la 8-an de aŭgusto 2015 .

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 833280
* GND: 1071242911
* LCCN: n50062842
* VIAF: 155909149
* ISNI: 0000 0001 0421 5525
* SUDOC: 261589504
 |
**Plebiscito en Supra Silezio** (germane: *Volksabstimmung in Oberschlesien*) estis unu el du plebiscitoj koncerne la etnan limzonan terenon polan-germanan, kiun oni fiksis en 1919 en Traktato de Versajlo finanta la unuan mondmiliton. La plebiscito estis aranĝita la 20-an de marto 1921 kaj antaŭata de du ribeloj de la iuj loĝantoj de Silezio postulanta aliĝon de la regiono al Pollando (Sileziaj Ribeloj). En la plebiscito 59,6 elcentoj balotis por restado en Prusio kaj Germanio, 40,4 elcentoj por transdono al Pollando.

Divido
------

La Traktato de Versajlo antaŭvidis la eblecon dividi la teritorion. Post kiam la dividopropono de la interalianca komisiono surbaze de la *linio Percival kaj de Marinis* havis malmulte da perspektivo de akcepto dum la interkonsiliĝoj en la Konsilio de Ambasadoroj en Parizo, ĉar ĝi ne kongruis al la interesoj de la Tria Franca Respubliko, la decido estis farita transdonita al la Konferenco de grandambasadoroj laŭ franca iniciato.

La 20-an de oktobro 1921, la Konferenco de Ambasadoroj en Parizo decidis pri la *linio Sforza*, nova limlinio interne de Supra Silezio, kiu restis malproksima de la originaj voloj de Wojciech Korfanty kaj Francio, sed reprezentis sukceson de la franca politiko de dispartigo. Finfine, la Germana Regno retenis teritorion kun areo de 7 794 kvadrataj kilometroj (71 procentoj de la balotareo) kaj populacio de 1 116 500 homoj (54 procentoj). Pollando ricevis la reston kun areo de 3 214 kvadrataj kilometroj kaj 996 500 loĝantoj. Kvankam ĝi ricevis pli malgrandan kaj malpli popolriĉan parton de Supra Silezio, la nova limo estis ekonomie pli favora por Pollando, kiu havas pli ol du trionojn de ĉiuj minejoj kaj industriaj instalaĵoj, precipe la regiono Kattowitz *(Katowice)*. Ankaŭ estis aljuĝita ĉirkaŭ tri kvaronoj de la krudmaterialaj rezervoj. En tiu areo, 55.8% de balotantoj voĉdonis por Pollando.

En la germana respubliko, la dividado kaŭzis la eksiĝon de la registaro de Joseph Wirth la 25-an de oktobro 1921.

Referencoj
----------

* Kategorio Plebiscito en Supra Silezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Andreas Kieswetter: *Italien und Oberschlesien 1919–1922. Dokumente zur italienischen Politik* ("Italio kaj Supra Silezio 1919–1922. Dokumentoj pri itala politiko"), eldonejo *Königshausen & Neumann*, Würzburg 2001, paĝoj 41–90.
2. ↑  Hans Roos: *Geschichte der polnischen Nation 1918–1978* ("historio de la pola nacio 1918-1978"), eldonejo Kohlhammer, Stutgarto 1979, ISBN 3-17-0014932-1.
3. ↑  Dieter Lamping: *Über Grenzen* ("Pri Limoj"), eldonejo *Vandenhoeck & Ruprecht*, Göttingen junio 2001, ISBN 978-3525208168, p.  58.
La angla filipina (simila kaj rilatigita kun la angla amerika) estas iu ajn vario de devena anglo de Filipinoj, inkluditaj la uzitaj de la amaskomunikiloj kaj la granda plimulto de filipinanoj edukitaj kaj studentoj de anglo en Filipinoj de apudaj aziaj landoj. La angla instruas sin en la lernejoj kiel unu el la du oficialaj lingvoj de la lando, estante la alia la filipinano. Kaŭzita de la alfluo de instruistoj de filipinaj anglo en la eksterlando, la angla filipinano ankaŭ iĝas la superreganta vario de anglo kiu lernas en Orienta Azio, kiel ili instruas al li filipinajn instruistojn en pluraj aziaj landoj kiel Sud-Koreio, Japanio kaj Tajlando, inter aliaj. Kaŭzita de la tre multlingva naturo de Filipinoj, la ŝanĝo de kodo kiel Taglish (angla kun infuzaĵo de tagalo) kaj Bislish (angla kun infuzaĵo de ĉiu de la lingvoj bisayanos) venkas en ĉiuj regadoj, de senkonsideraj medioj ĝis formalaj situacioj.

1. ↑  Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj **url** kaj **titolo** estu ambaŭ precizigitaj .
2. ↑  Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj **url** kaj **titolo** estu ambaŭ precizigitaj .
3. ↑   "{{{Titolo}}}".
4. ↑   "{{{Titolo}}}".
5. ↑   "{{{Titolo}}}".
6. ↑   *{{{Titolo}}}*.
Metrostacio
Metromapo de Bukareŝto
La **Metroo de Bukareŝto** (rumane *Metroul Bucureşti*) estas la plej grava publika transportilo de Bukareŝto, la ĉefurbo de Rumanio. Ĉiutage, ĉefe dum labortagoj, ĝi estas uzata de 750.000 pasaĝeroj. Entute estas 63 km kaj 45 metrostacioj.

Historio
--------

La unuaj projektoj por la konstruado de la Metroo de Bukareŝto estis prezentitaj en 1930, kadre de ĝenerala planado por la modernigado de la urbo. En 1938 la loka registaro rajtigis la kompanion *S. A. Metropolitanul* plani kaj konstrui la metroon, kies eklaborado devintus eki en 1941. Tamen, la Dua Mondmilito, sekvata de periodoj plenaj de politikaj streĉaĵoj kiuj finiĝis per la altrudiĝo de komunista reĝimo, metis finon al tiu ĉi projekto.

Ĉirkaŭ la jaro 1970, la publika transportsistemo iĝis nesufiĉa por urbo kia Bukareŝto, en plena disvolviĝo. Pro tio komisiono determinis la neceson konstrui subteran transportilon, kio poste fariĝis la metroo de Bukareŝto. La metroo estas konsiderata kiel eble la sola politikaĵo bone trafita rilate al la planado de Bukareŝto dum la komunisma regado. Meze de katastrofa organizado kaj la konstruado de neutilaj konstruaĵoj kiel la Palaco de la Popolo, ĉi tiu projekto vere plibonigis la vivkvaliton de la loĝantaro.

La bukareŝta metroreto inaŭguriĝis la 16an de novembro 1979. Momente plene funkcias 3 linioj (M1-M3) kaj parte du linioj (M4-M5). Planata estas sesa linio (M6).

Vidu ankaŭ
----------

* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo

Eksteraj rilatoj
----------------

* Metroo de Bukareŝto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Metroo de Bukareŝto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo de Metrorex
Tombo
**Gyula Lánczy** [djula lAnci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lánczy Gyula** estis hungara juristo, universitata profesoro, politikisto, historiisto. Lia origina familia nomo estis *Lazarsfeld* ĝis 1861.

Gyula Lánczy  naskiĝis la 17-an de januaro 1850 en Pest (urbo), li mortis la 17-an de januaro 1911 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Lánczy devenis el juda familio. Li frekventis luteranan kaj kalvinanan gimnaziojn en sia naskiĝurbo, ekde 1865 li sekvis la kalvinanan religion. Li akiris 2 diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1873 kaj 1876. Li eklaboris en la financa ministerio en 1872, poste en alia ministerio. Inter 1881-1884 li estis elektita parlamenta deputito. En 1886 li estis nomumita publika ordinara universitata instruisto (katedrestro) al Scienca Universitato Ferenc József, en 1891 al la Universitato de Budapeŝto. En la studjaro 1907 li estis dekano. Lia anonco al Hungara Scienca Akademio estis rifuzita. Li ricevis premion en 1906. Li havis edzinon, kiu naskis gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A felső oktatás reformja és az új magyar közműveltség* (1879)
* *A közigazgatási biráskodás szervezéséről Magyarországon* (1883)
* *Magyarság az Árpádok korában* (1898)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* (la koncerna teksto estas legebla en la 89-a paĝo)

* Kategorio Gyula Lánczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Christian Ludwig LENZ** (ankau: *Lentz*; naskiĝinta la 28-an de decembro 1760 en Gera, mortinta la 17-an de majo 1833 en Waltershausen-Schnepfenthal) estis germana instruisto kaj klasika filologo.

Vivo
----

Estante filo de komercisto li frekventis ĝis 1779 la gimnazion *Rutheneum* en Gera antaŭ ekstudi teologion kaj filologion ĉe la universitato de Jena. En 1781 li iris studi al la universitato de Lepsiko kie li restis ĝis ls 1784-a jaro. Lepsike li estis privata instruisto ĉe Christian Felix Weiße. Vokiĝon en 1784 al Philanthropinum li ja sekvis; tie li deĵoris ĝis 1787 kiel lerniganto de malnovaj lingvoj kaj inspektanto. Poste li laboris ĉe Salzmann-lernejo en Schnepfenthal kiun estris Christian Gotthilf Salzmann. Salzmann iĝis en 1788 bopatro lia. 

Sed en 1802 Lenz iris lernejestrecen al Nordhausen. Tie ĉi li prizorgis ankaŭ la lernejan bibliotekon, pligrandigis ĝin kaj malfermis al la lernantoj ankaŭ la uzon de siaj privataj libroj. En 1804 li posteulis Karl August Böttiger kiel rektoro de Vilhelmo-Ernesto-gimnazio en Vajmaro. Kaj en Nordhausen (unu lia disĉiplo estis Wilhelm Gesenius) kaj en Schnepfenthal Lenz antaŭenigis la flegon de la klasikaj lingvoj. En 1819 li devis retiriĝi pro okula malsano.

Karieroŝancojn lernejestrajn en Meiningen, Erfurto kaj Kenigsbergo li ne sekvis. 

Lenz havis dek unu infanojn, inter kiuj la natursscienculo kaj historiisto Harald Othmar Lenz.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Über das fürstliche Erziehungs-Institut zu Dessau und besonders den gegenwärtigen Zustand desselben*, 1787.
* *Bemerkungen, auf Reisen in Dänemark, Schweden und Frankreich gemacht*, 2 volumoj, Ettinger, Gotha 1800–1801.
* *Über Schulbibliotheken und Schulkabinette*, Reinicke, Leipzig 1804.
* *De gymnasiis frivolo saeculi ingenio neutiquam accommodandis oratio*, Weimar 1806.
* *Bitte für die Bibliothek des Weimarischen Gymnasiums: Nebst einer Beyspielsammlung von Geschenken und Vermächtnissen an anderwärtige Schulbibliotheken*, Glüsing, Weimar 1807.

Literaturo
----------

* *Christian Ludwig Lenz*. Ĉe: *Neuer Nekrolog der Deutschen*, 11. Jahrgang auf das Jahr 1833, Voigt, Weimar 1835, p. 365–371.
* Art. „Lenz, Christian Ludwig" fare de Albert Schumann. Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, Band 18 (1883), p. 271–272 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* ligiloj ĉe DDB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846036
 |
Horzonoj en Eŭropo (UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3)
Hipotezaj horozonoj en Eŭropo kaze ke ĉiu lando sisteme apliku la mezan sunan tempon de tie, kie troviĝas la ĉefa parto de la lando (UTC-1, UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3).
Horzonoj en la Mondo

Estas **2023-12-6 *T* 12:14 en UTC**  

(vidu W3C Formoj de dato kaj tempo)

**Universala Tempo Kunordigita** (**UTK**, konata kiel **UTC** ekster Esperantujo) estas la tempo ĉe la nula longitudo de 0° (UTC+0) kaj estis antaŭe nomita GMT. UTC estas *kunordigita* kun GMT per la iafoja aldono de supersekundo tiel, ke:

> 
> UTC - GMT < 0.9 s
> 
> 
> 

La supersekundo estas necesa ĉar la rapideco de la tera rotacio variadas.

La internacia mallongigo "UTC" venas el kompromiso inter *CUT*, el anglalingva *Coordinated Universal Time* kaj *TUC*, el francalingva *Temps universel coordonné* kaj estas neŭtrala por ambaŭ.

GMT ankaŭ estas la tempo de la nula longitudo, sed estas malsamo inter GMT kaj UTC: GMT sekvas la movadon de la Suno (aŭ, alivorte, la rotacion de la tero), dum UTC sekvas la Tempon Atoman Internacian (TAI -- la mezan tempon de 200 precizaj atomaj horloĝoj tra la mondo).
UTC kiel referenca nulo por la longitudo, estas ankaŭ kelkfoje nomita Zulua tempo (**Z**). La UTC de +1 al +12 oriente de Grenviĉo ricevas la literojn A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M. Same, Okcidente de Grenviĉo en UTC de -1 al -12 la horzonoj ricevas la literojn de N ĝis Y. Do ekz. UTC+2 ricevas la literon **B** (Bravo) kaj korespondas al la Orienteŭropa Tempo (EET); same UTC-7 ricevas la literon **T** (Tango) kaj korespondas al la Usona kaj Kanada Montara Norma Tempo (MST).

Ofte oni ne diras UTC sed mallonge UT, universala tempo. En normala praktiko ne gravas la supersekundo, aŭ ono de ĝi.

Vidu ankaŭ
----------

* La nuna tempo de UTC laŭ la *Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj*
* sekundo
* SI
* BIPM
* horzono
* somera tempo
* Horzonoj en Eŭropo
* Horzonoj en Eŭropo dum Somero

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Universala Tempo Kunordigita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tempozonoj de UTC de A ĝis Z
* Formo de dato kaj tempo de W3C.
la teamo en 2012
La **ukraina nacia teamo de futbalo** estas la oficiala vira futbalista teamo de la eŭropa lando Ukrainio, respektive de la Ukrainia Asocio de Futbalo (ukraine *Українська асоціація футболу* (УAФ), Ukrainska Asociacija Futbolu (UAF), kiu ĝis 2019 nomiĝis *Федерація Футболу України, ФФУ*, latinliterigite *Federacija Futbolu Ukraini*, FFU). La teamo ekzistas ekde la disfalo de la antaŭa multnacia komunisma ŝtato Sovetunio fine de 1991 kaj la sekva malfondo de komuna eks-sovetunia teamo dum somero 1992. Antaŭe ukrainiaj futbalistoj ekde la jaro 1922 partoprenis en la sovetunia nacia teamo de futbalo, kvankam tiu teamo pro antaŭa internacia malagnoskiĝo nur dum la jaro 1952 havis sian unuan oficialan interŝtatan matĉon. Resume, kaj la entute plej multajn golojn (42) kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (112) kadre de la sovetunia teamo atingis la ukraina futbalisto Олег Блохін (Oleh Bloĥin).

Plej bona rezulto ĝis nun estis la atingo de la kvaronfinalo kadre de la matĉoj pri la Futbala Mondpokalo 2006.

Aktuale, la trejnisto de la ukraina nacia teamo estas Serhii Rebrov *(Сергій Ребров)*, kaj la teamestro estas Andrij Jarmolenko *(Андрій Ярмоленко)*. Laŭ la stato de oktobro 2023, la entute plej multajn golojn (48) ekde la jaro 1992 atingis *Andrij Ŝevĉenko* (Андрій Шевченко) kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (144) kadre de la ukraina teamo partoprenis la futbalisto *Anatolij Timoŝĉuk* (Анатолій Тимощук).

En la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 la ukraina teamo samkiel la pola aŭtomate partoprenis, ĉar la du landoj estis la gastigantoj de la sporta evento kaj laŭtradicie la teamoj de la gastiganta lando partoprenas sen kvalifikiĝo.

Aparte konataj anoj de la nacia teamo
-------------------------------------

Andrij Ŝevĉenko sur ukraina poŝtmarko okaze de la Mondpokalo 2006 en Germanio
* Oleh Bloĥin (Олег Блохін, atako)
* Serhij Beŝenar (defendo)
* Oleksandr Holovko (defendo)
* Andrij Husin (Андрій Гусін, meza grupo)
* Oleh Luŝnij (Олег Лужний, defendo)
* Jurij Maksimov (Юрій Максімов, meza grupo)
* Andrij Nesmaĉnij (Андрій Несмачний, defendo)
* Serhij Rebrov (Сергій Ребров, atako)
* Andrij Ŝevĉenko (Андрій Шевченко, atako)
* Oleksandr Ŝovkovskij (Олександр Шовковський, golgardisto)
* Viktor Skripnik (defendo)
* Anatolij Timoŝĉuk (Анатолій Тимощук, meza grupo)
* Vladislav Vaŝĉuk (Владислав Ващук, defendo)
* Andrij Vorobej (Андрій Воробей, atako)
* Andrij Voronin (Андрій Воронін, atako)

Eksteraj ligiloj
----------------

* retaj paĝoj de la Federacio Futbala de Ukrainio (en la ukraina kaj angla)Arkivigite je 2012-06-06 per la retarkivo Wayback Machine
La **Universidad Autónoma Metropolitana** (esperante *Metropola Aŭtonoma Universitato*) estas meksika universitato kies lokiĝo estas ĉefe en Meksikurbo kaj en la Ŝtato de Meksiko. Ĝi estas unu el la plej gravaj institucioj de la regiono kune kun aliaj kiel la Meksika Aŭtonoma Nacia Universitato (*Universidad Nacional Autónoma de México, UNAM*) kaj la Politeknika Nacia Instituto (*Instituto Politécnico Nacional, IPN*).

Ĝi dividiĝas en ses sidejoj: kvin el ili estas lernejsidejoj plus la ĉefsidejo, kie rektoro kaj ĉefadministracio sidas.

Historio
--------

Ĉi tiu altlernejo naskiĝis dum la 70a jardeko de la pasinta jarcento, dum la registaro de la tiam meksika prezidanto Luis Echeverría Alvarez. Ĝia fondado helpadis al la novaj altlernejaj aspirantoj havi novan altkvalitan alternativon por daŭrigi siajn studadojn.

Lernejaj sidejoj
----------------

Kvar el la kvin lernejsidejoj plus la ĉefsidejo lokiĝas ĉe Meksikurbo kaj la restanta en Meksikŝtato. La Mekskikurbaj estas la sidejoj Azcapotzalco, Iztapalapa, Xochimilco [SoĉiMILko] kaj Cuajimalpa [KŭaĥiMALpa], konstraste kun la sidejo Lerma kiu lokiĝas en la samnoma municipo en Meksikŝtato, okcidente de la ĉefurbo.

Esperanto
---------

Nuntempe, esperanto ne estas oficiale instruata en la sidejoj de la universitato. Tamen, iuj el ili havas malfermatajn agadprogramojn, en kiuj ajna membro de la universitata komunumo povas partopreni por kunhavigi al la aliaj siajn proprajn talentojn.
parto de la centra universitata konstruaĵaro
La **Universitato Bar-Ilan** (hebree אוניברסיטת בר - אילן, latinliterigite *Universitat Bar-Ilan*) estas universitato en la urbo Ramat Gan de la Tel-Aviva distrikto, Israelo.

Fondita en 1955, la universitato nun estas la dua plej granda akademia institucio de Israelo. Ĝi havas preskaŭ 26 800 studentojn (inkluzive de 9 000 studentoj en la ligitaj regionaj kolegioj) kaj 1 350 docentojn. La universitato havas ok fakultatojn: formalaj sciencoj, priviva scienco, socia scienco, homa scienco, studado de judismo, medicino, inĝenierarto, kaj juro. Ankaŭ estas interfakaj studoj.

La universitato celas forĝi proksimajn ligojn inter la studado de la Torao kaj universalaj studoj, "por miksi tradicion kun moderna teknologio kaj eduko, kaj instrui la fascinan etikon de la juda heredaĵo al ĉiuj ... por kunigi la antikvan kaj modernan, la sanktan kaj la materian, la spiritan kaj la sciencan" (laŭ universitata sinprezento).

Esperantlingva docento de la universitato estas la japandevena israela lingvisto Tsvi Sadan.

Eksteraj ligiloj
----------------

* universitata retejo (hebree)
**Ulf Dietrich MERBOLD** (naskiĝis la 20-an de junio 1941 en Greiz) estas la unua okcidentgermana civitano kaj dua germana indiĝena (post Sigmund Jähn) kiu estis fluganta en la kosmon. Li ankaŭ estas la unua membro de *European Space Agency Astronaut Corps* kiu partoprenis spacvojaĝmision. Li tenas la distingon esti la unua ne-Usona civitano kiu atingis la orbiton en usona kosmoŝipo. En 1983, li kaj Byron Lichtenberg iĝis la unua specialisto pri utilŝarĝo en konekso kun enkosma vojaĝado.

Frua vivo kaj eduko
-------------------

Merbold edukitis en Germana Demokratia Respubliko. Post kiam li finis lernejon en 1960, Merbold transfuĝis al la Federacia Respubliko de Germanio kie li studis fizikon ĉe la Universitato de Stutgarto ĝis 1968; doktoriĝo estis en 1976. Li tiam ligis sin profesie al "Max-Planck-Instituto por metala reserĉo" en Stutgarto kie li laboris pri solid-stata fiziko kaj malalta temperaturfiziko.

ESA-kariero
-----------

En 1978, la Eŭropa Kosma Agentejo (ESA) elektis lin, kune kun Wubbo Ockels kaj Claude Nicollier por esti trejnata kiel utilŝarĝspecialistoj dum la unua flugo de la Spacelab-modulo. En 1982, li estis elektita ĉefo sekcia kaj en 1983 li flugis enŝipe de Columbia je la STS-9 misio.

De 1984 ĝis 1985, li partoprenis la preparadon de la unua germano Spacelab-misio D-1 estante rezervutilŝarĝulo por STS-61-A kaj ekipa koordiganto. 

En 1986, li iris al Eŭropa Spac-teknologia centro (ESTEC) por labori pri la eŭropa Columbus-modulo por la Internacia Spacstacio. Ankaŭ en 1986, li iĝis kapo de la astronaŭtoficejo de la germana spacvojaĝorganizo DLR.

En 1988 NASA nomumis lin utilŝarĝ-specialisto en la IML-1-misio, por lanĉado sur STS-42 en januaro 1992. La sekvan jaron li estis scienca kunordigisto por la dua germana Spacelab-misio D-2 (STS-55).
En 1993, li ankaŭ komencis trejnadon por flugigi la unuan el du komunaj eŭropaj-rusaj misioj al la kosmostacio Mir, nomita Euromir 95-a. En 1994, li estis la unua ESA-astronaŭto rajtigita flugi en spacon kun Rusio, sur la ŝipo Soyuz TM-20. Li revenis al la tero sur Soyuz TM-19. Dum liaj tri spacvojaĝoj li foruzis totalon de 49 tagoj, 21 horoj kaj 38 minutoj en spaco.

Merbold daŭre laboras por ESA en la sekcio de reklamado de mikra gravito de la ESA-estraro de pilotata spacvojaĝo kaj similofice pri ESTEC, sed li jam ne estas membro de la eŭropa astronaŭto-trupo.

Privataĵoj
----------

Merbold, kiu estas edziĝinta kaj havas du infanojn, estas fervora glisilo, posedante sian propran glisaviadilon. Li partoprenis plurajn fojojn en la Barron-Hilton-konkurso. Li ofte partoprenas la ĉiujaran germanan nacian glisistan konferencon. En lia naskiĝurbo Greiz nomitis gimnazio por li.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ulf Merbold en la angla Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* ESA-biografio
* NASA-biografio
* Spacefacts-biografio de Ulf Merbold
* Hejmpagxo de la Merbold-gimnazio en Greiz


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 597096
* GND: 118809288
* LCCN: n87909134
* VIAF: 54944813
* ISNI: 0000 0000 9247 1969
 |