recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ne konfuzu ĝin kun salafismo

---

**Falsafismo** (arabe, "falsafismo": *falsafah*, "falsafisto": *faylasuf*) estas skolo de filozofio
de islamo, kiu penis harmoniigi islamon kun 
greka filozofio, precipe la scienco de Aristotelo kaj la
novplatonismo de Plotino. Kvankam ĝi nur allogis la
intelektulon, ĝia penso eniris la idefluon de islamo.
Falsafismo ankaŭ enkondukis grekan penson, precipe Aristotelon,
per Hispanio al la Okcidento en la 11-a jarcento.
Falsafismo floris en la jarcentoj 10-a kaj 11-a en la 
abasida imperio, precipe en Bagdado. La plej konata falsafisto en
la Okcidento estas Aviceno.

Dum la kristanoj filozofoj Aŭgusteno kaj Akvino rigardis
grekan penson kiel tre saĝan, difektan antaŭombron de la
kristana vero, la falsafistoj rigardis tion
inverse: greka racio estas la vera religio, ĝi estas pli alta
kaj vera ol islamo. Jes ja. Dum Aristotelo pensis kaj parolis pri
la vero, Mohameto nur popularigis ĝin per fabeloj
akcepteblaj al la popolo.

Pro tio, la falsafistoj tenis doktrinon ŝajne herezan rilate al islamo:

* Dio ne zorgas pri ni kaj ne juĝos nin
* La Universo estas eterna
* La celo de vivo estas unuiĝo kun la Unuo per vivo de racio.

Ktp. Kaj Mohameto kaj Plotino estus ŝokitaj. Sed la falsafistoj
rigardis sin kiel bonajn filozofojn *kaj* bonajn islamanojn. En
Kristanio ili estus kondamnitaj kiel herezuloj (kiel okazis al la gnostikuloj), sed en Islamio, kiu
emfazas agon super kredo, ili ne estis herezuloj. Kiel bonaj
islamanoj ili sincere preĝis kvinfoje tage al Mekao, fastis dum
Ramadano, ktp. Kaj tio sufiĉas.

Laŭ falsafismo, homa racio estas spegulo de Absoluta Vero (= Dio). Kaj, kiel ilia Dio (kaj kiel Platono), la falsafistoj ne estis interesitaj pri la diversaĵoj kaj efemeraĵoj de la mondo, sed deziras vidi kaj kompreni la racion, kiu subtenas la mondon, kaj vivi laŭ tiu racio.

Do ibn Ĥaldun, ekzemple, pensis ne pri la okazoj de historio,
sed pri ĝiaj cikloj kaj principoj, kiel Aristotelo farus.

La falsafistoj kutime estis astrologoj kaj kuracistoj de la
imperia kortego kaj de la elito. Tio donis al ilia penso iom da influo.

La unua ĉefa falsafisto estis al-Kindi. La plej famaj en la Okcidento estas Aviceno kaj Averoeso, kiuj influis la Okcidenton precipe per Tomaso de Akvino. Ibn-Ĥaldun, la fama historiisto, ankaŭ estis falsafisto.

Postaj islamaj pensintoj -- ekzemple, Sohraŭardi -- penis pli plene kaj egale sintezi islamon kun greka racio.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Belga Laborista Partio**, konata kiel la *Belgische Werkliedenpartij* (BWP) en la nederlanda kaj *Parti Ouvrier Belge* en la franca, estis la unua granda socialista partio en Belgujo, fondita en 1885.

Historio
--------

En Aprilo 1885, 112 kunvenis en ĉambro de la kafejo De Zwaan sur la Granda Placo en Bruselo, en la sama loko kie la Unua Internacio kunvenis, kaj kie Karl Marx verkis la Komunistan Manifeston. Ĉe ĉi tiu kunveno la Belga Laborista Partio (POB aŭ PWP) estis kreita. Kelkaj grupoj estis reprezentitaj ĉe ĉi tiu kunveno, inter kiuj estis la BSP de Edward Anseele. La membroj estis ĉefe metiistoj kaj ne laboristoj de industriaj centroj (kun la escepto de Gento). Dum la verkado de la programo por la nova partio, oni timis ke radikala programo fortimigus laboristojn. Pro tio, oni decidis ke la vorto socialismo ne estus menciata en la nomo de la partio, decido kiu estis defendita de Cesar De Paepe (1841-1890).

La Ĉarto de Quaregnon de 1894 liveris la doktrinan bazon por la belgaj socialistoj de 1894 ĝis 1979. Antaŭ 1919, la distrikta sistemo por belgaj balotadoj ege malhelpis la Laboristan Partion obteni seĝojn en la parlamentoj de Flandrio, kaj la socialista estro, Edward Anseele, estis elektita en Lieĝo. Post 1919, universala voĉdonado por viroj kaj proporcia reprezentado ege pligrandigis la forton de la partio en la parlamento, kaj ĝi partoprenis en kelkaj registaroj.

En la balotado de 1919, la Belga Laborista Partio gajnis 36.6% da la voĉoj kaj pligrandigis sian parlamentan reprezent(ad)on de 26 al 70 seĝojn. Ĉi tio estis sufiĉa por nei la majoritaton al la Katolika Partio, kiun ĝi ĝuis ekde 1884, kiu devigis la Katolikan Partion formi koalicion kun la Laborista Partio, formante kabineton kiu enhavis membrojn de la Laborista Partio. La Belga Laborista Partio uzis ĉi tiun oportunon por postuli kaj pasigi reformojn kiaj la nuligon de leĝo kiu malpermesis strikon, labortagon de 8 horoj, pensiojn por maljunuloj, heredajn impostojn, kaj progreseman enspezimposton.

La partio estas ano de la Laborista kaj Socialista Internacio inter 1923 kaj 1940.

Post la Dua Mondmilito, la plimulto de la oficialistoj de la BWP/POB kunvenis por fondi la Belgan Socialistan Partion.

* Kategorio Belga Laborista Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bohumil Benoni kiel Falstaff, 1894
oil painting of fat man in medieval costumeFalstaff, de Charles Robert Leslie.
***Falstaff*** estas opero en tri aktoj de la itala komponisto Giuseppe Verdi. La libreto estis adaptita de Arrigo Boito el la teatraĵo de Shakespeare nome *The Merry Wives of Windsor* kaj el scenoj el *Henry IV*, nome partoj 1 kaj 2. La opero premieris la 9an de februaro 1893 ĉe La Scala, Milano.

Verdi verkis *Falstaff*, kiu estis la lasta el liaj 28 operoj, ĉar li estis alproksimiĝanta al aĝo de 80. Ĝi estis lia dua komedio, kaj lia tria verko bazita sur teatraĵo de Shakespeare, post *Macbeth* kaj *Otello*. La intrigo temas pri frustritaj, iome ridindaj, klopodoj de la dikega kavaliro, Sir John Falstaff, por seksallogi du edzinojn por akiri aliron al la riĉo de ties edzoj.

Verdi volis labori por nova opero je sia alta aĝo, sed li intencis verki komedian verkon kaj ŝatis la skizan libreton de Boito. La kunlaborantoj bezonis tri jarojn el la mezo de 1889 por kompletigi ĝin. Kvankam la plano de nova opero el Verdi levis grandan intereson en Italio kaj en aliaj landoj, *Falstaff* ne sukcesis iĝi tiom populara kiom la komencaj verkoj de la komponisto. Post la komencaj ludoj en Italio, aliaj eŭropaj landoj kaj en Usono, la verko estis forgesita ĝis la dirigento Arturo Toscanini insistis por ties revivigo en La Scala kaj en la Metropola Operejo de Novjorko el fino de la 1890-aj jaroj al la venonta jarcento. Kelkaj sentis ke al la opero mankis energiaj melodioj el la plej bono de la antaŭaj operoj de Verdi, kion forte kontraŭis Toscanini. Ankaŭ dirigentoj de la generacio post Toscanini defendis la verkon kiaj Herbert von Karajan, Georg Solti kaj Leonard Bernstein. La opero estas nuntempe parto de la regula opera repertuaro. Verdi faris nombrajn ŝanĝojn al la muziko post la unua ludo, kaj la eldonistoj malfacile interkonsentas pri la definitiva versio.

Bibliografio
------------

* Osborne, Charles.  (1969) *The Complete Operas of Verdi*. Nov-Jorko: Da Capo Press. ISBN 0306800721.
* Toye, Francis.  (1931) *Giuseppe Verdi: His Life and Works*. Londono: Heinemann. OCLC 462427571.
* Werfel, Franz.  (1973) *Verdi: The Man and His Letters*. New York: Vienna House. ISBN 0844300888.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Falstaff (opero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Falstaff* (Verdi): Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
* Libretto Arkivigite je 2007-06-06 per la retarkivo Wayback Machine at giuseppeverdi.it
* Kingston, W. Beatty (translator), *Falstaff: A Lyrical Comedy in Three Acts*. Libretto with original English translation at archive.org.
* Detailed information on the key arias at aria-database.com
* Detailed *Falstaff* discography at operadis-opera-discography.org.uk
* Victor Maurel's 1907 recording of "Quand'ero paggio", ĉe Bibliothèque nationale de France


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 531900
* GND: 300165544
* LCCN: n79130947
* VIAF: 179785656
* BNF: 14813344g
 |
**Falsa egalpezo** estas ĵurnalisma biaso kiam ĵurnalistoj prezentas aferon kiel pli egalpezan inter oponantaj vidpunktoj ol la indikaĵoj subtenas. Ĵurnalistoj povas prezenti indikaĵojn kaj argumentojn malproporcie al la realaj indikaĵoj por ĉiu flanko aŭ povas preterlasi informon, kiu establus la asertojn de unu flanko kiel senbazajn.

Ekzemploj de falsa egalpezo en priscienca ĵurnalismo inkludas la disputojn inter homfarita kaj natura klimataj ŝanĝoj, la pretendatan rilaton inter timerosalo kaj aŭtismo kaj la disputon inter evoluismo kaj inteligenta dezajno.

Al falsa egalpezo estas atribuata la disvastigo de misinformoj. Ekzemplo de falsa egalpezo estas la debato pri tutmonda varmiĝo: kvankam la scienca komunumo preskaŭ unuanime atribuas tutmondan varmiĝon al la efikoj de la industria revolucio, estas tre malgranda nombro, kelkaj dekduoj da sciencistoj el dekoj da miloj da sciencistoj, kiuj disputas la konkludon. Dono de egala voĉo al la sciencistoj sur ambaŭ flankoj ŝajnigas, ke ekzistas grava malkonsento ene de la scienca komunumo, kiam vere estas vastega scienca interkonsentiĝo, ke homfarita tutmonda varmiĝo okazas.

Falsa egalpezo foje povas deveni de similaj motivoj ol sensaciismo, kie produktistoj kaj redaktoroj povas sentiĝi, ke rakonto portretata kiel disputata debato estos pli komerce sukcesa ol pli fidela priskribo de la afero. Tamen, malsame ol la plejparto de aliaj ĵurnalismaj biasoj, falsa egalpezo ankaŭ povas deveni de provo *eviti* biason; produktistoj kaj redaktoroj povas konfuzi *justan* trakton de konkurencaj vidpunktoj —t.e. proporcian al iliaj realaj meritoj kaj graveco— kun *egala* trakto, donante al ili egalan npor prezenti siajn vidpunktojn eĉ kiam tiuj vidpunktoj povas esti jam antaŭe konataj kiel bazitaj sur falsa informo.

Referencoj
----------

1. ↑   "A broken trust: lessons from the vaccine—autism wars". doi:10.1371/journal.pbio.1000114.
2. ↑   *Evolution vs. Creationism: An Introduction*. ISBN 9780313344275.
3. ↑   "Balance as bias: global warming and the US prestige press". doi:10.1016/j.gloenvcha.2003.10.001.
4. ↑   *Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change: Working Group III contribution to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change*. doi:10.1017/CBO9781107415416. ISBN 9781107058217. OCLC 892580682.
5. ↑   *Advancing the Science of Climate Change*. ISBN 0-309-14588-0.
6. ↑   "Attribution of climate forcing to economic sectors". doi:10.1073/pnas.0906548107.
7. ↑   *Surface Temperature Reconstructions for the Last 2,000 Years*. ISBN 0-309-10225-1.
8. ↑   "Expert credibility in climate change". doi:10.1073/pnas.1003187107.
9. ↑   "The Scientific Consensus on Climate Change". doi:10.1126/science.1103618.
10. ↑   "Examining the Scientific Consensus on Climate Change". doi:10.1029/2009EO030002.
11. ↑  "A False Balance".

* Kategorio Falsa egalpezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kulpin situas en la verda municipo
Luterana preĝejo en Kulpin
Ortodoksa preĝejo en Kulpin
**Kulpin,** serbe **Кулпин,** slovake **Kulpín,** hungare **Kölpény** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo Baĉki Petrovac.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 2970
* Poŝtkodo: 21472
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Kulpin situas sur ebenaĵo.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj (precipe slovakoj alvenis tien. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Kulpin 2976 da homoj, (slovakoj 2116 (71 %), serboj 634 (21 %), jugoslavianoj 43 kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* luterana preĝejo
* ortodoksa preĝejo

* Kategorio Kulpin (Serbio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Subdistrikto** (en ĉina: 街道 / 街; en pinjino: jiēdào / jiē) estas unu de la plej malgrandaj tipoj de administraciaj dividaĵoj de Ĉinio.​ Ĝi estas maniero dividadi la nivelon de loĝloko kiu estas tipe parto de urba zono pli granda, diference de vilaĝo ĉirkaŭita de ruraj areoj, aŭ rekte rura vilaĝo.

Ĝenerale, la urbaj zonoj estas dividitaj en subdistrikto kaj unu subdistrikto dividiĝas en kelkaj komunumoj (en ĉina: 小区 / 社区; en pinjino: xiǎoqū / shèqū) aŭ kvartaloj (en ĉina: 居民区 / 居住区; pinjino: jūmínqū / jūzhùqū) kaj ankaŭ en grupoj de kamparanoj (en ĉina: 村民小组; pinjino: cūnmínxiǎozǔ).

Vidu ankaŭ
----------

* Administra divido de Ĉinio

Notoj
-----

1. ↑   精选汉英词典(第四版) [ĉin-angla vortaro (4a eldono)] (en ĉina kaj angla). 牛津大学出版社与商务印书舘, Oxford University Press kaj The Commercial Press. 2011. p. 248. «街道 jiēdào (名)1 strato 2 kiu rilatas al la kvartalo: ~ 办事处 subdistrikta oficejo. »

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804185
 |
Falvak Népe (Popolo de Vilaĝoj) estis hungarlingva semajnrevuo de kamparanoj kaj de vilaĝaj malriĉuloj aperinta en Kluĵo, Rumanio inter 30-a de septembro 1932 kaj 19-a de marto 1933. Redaktis János Demeter. Ĝi publikis ankaŭ beletriskikaĵojn de Ady, Attila József, Illyés Gyula, Erdélyi József, Méliusz József, Áron Tamási – sub pseŭdonimo István Gyökér – István Nagy. Ĝian lastan numeron la aŭtoritatoj konfiskis kaj ĝian pluan eldonon malpermesis.

Nova apero
----------

Ekde 18-a de novembro 1945 denove aperis kiel la revuo de la rumaniaj hungaraj kamparanoj. Komence aperis duonmonate, de 10-a de septembro 1948 ĉiusemajne en 100 000 ekzempleroj. Ĝia nova ĉefredaktoro estis Sándor Kacsó, la redaktoroj en la unuaj jaroj estis Asztalos István, Horváth István, Kós Balázs. De 1950 la ĉefredaktoro fariĝis András Sütő kaj la redaktoroj Herédi Gusztáv, Katona Szabó István; la interna kunlaboranto Viktor Román. Ĝiaj regulaj eksteraj kunlaborantoj estis Balogh Edgár, Csehi Gyula, Gaál Gábor, Kiss Jenő, Károly Kós, Létay Lajos, Nagy István, Szentimrei Jenő, Tamás Gáspár. Gyula László havis historisciencan popularigan rubrikon. Ĝiaj fakkunlaborantoj estis: Antal Dániel, Bikfalvy Ferenc, Kozán Imre, Kőnig Miklós, Mezei Sándor, Mózes Pál, Nagy Miklós, Opra Pál, Pap István, Dénes Szeghő, Szövérdi Ferenc, Veress István. En junio 1951 
ĝia redaktoro moviĝis en Bukareŝton kaj de 1-a de julio 1952 ĝia titolo ŝanĝis je *Falvak Dolgozó Népe*. Ĝis 1954 ĝia ĉefredaktoro estis András Sütő, poste Kahána Sámuel, Mag Péter, Hegedűs Mihály. De 1959 ĝian redaktadon kaj eldonadon faris la redaktoraro de Előre. Komencis nova pozitiva etapo de printempo 1968 en ĝia vivo, kiam László Simonka respondis por la gazeto kiel la vicĉefredaktoro de *Előre*. Ĝiaj kunlaborantoj estis: Cseke Péter, Gy. Szabó Gyula, Zágoni Attila, Hajas István, Bazsó Zsigmond, Muzsnay Árpád kaj de 1978 Ferencz S. István.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Kultivado** en biologio laŭ PIV estas la "kreskigo (de plantoj aŭ pli vastasence de organismoj), prilaborante la teron kaj havigante plej favorajn kondiĉojn". 

La vorto *plantoj* en tiu difino estas inter krampoj: Kvankam la agrikultura kultivado de manĝeblaj plantoj kaj la ĝardena kaj parka kultivado de dekoraj plantoj (floroj, arbustoj ktp.) estas ofta uzo de la vorto kaj konsistigas vastan gamon da agrikulturaj sciencoj (vidu ekzemple la vinkultivadon), eblas kultivi ekzemple bakteriojn en mikrobiologia laboratorio kaj eblas kultivi fungojn (ekzemple ĉampinjonojn) por posta manĝado; eblas ankaŭ kultivi perlojn. Figurasence eĉ eblas diri, ke oni kultivas la Zamenhof-an spiriton.

Nur kiam temas pri kreskigo de bestoj en agrikultura senco, oni parolas ne pri kultivado, sed pri bestobredado. 

Laŭ NPIV evitendas la termino Kulturo, kiam temas pri kultivado, kvankam iuj terminoj kiel hortikulturo aŭ kulturplanto oficiale uzas ĝin en kunmetitaj formoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Agrokultivaĵo
* Mikrobiologia kultivado
* Terkultivado
* Vivteniga agrikulturo
* Selekta bredado respektive reproduktado

Bildaro
-------

* kultivado de bakterioj en laboratorio
* forcejo por kultivado de fragoj ekster la normala sezono
strata vendado de senlicencaj kopioj de kompaktdiskoj
**Falsado de varoj**, ankaŭ nomata **produkta piratado** aŭ **varmarka piratado**, estas la komerco per varoj kiuj produktiĝis cele al granda simileco al pli multekostaj varmarkaj produktoj kaj tiel cele al plialtigo de komerca profito. En tiu ago, rajtoj de la posedantoj de registrita marko kaj leĝoj de konkurenca juro estas malatentataj. Aldone ofte malatentatas leĝoj de aŭtorrajto kaj kopirajto, de patentoj kaj kromaj rajtoj de intelekta propraĵo.

Falsado ekzistas en ĉiuj branĉoj de komercaj varoj: komputilaj programoj, horloĝoj, vestaĵoj, kuraciloj, aŭtomobilaj partoj ĝis kompletaj aŭtomobiloj, kaj antaŭ partoj de multekostaj maŝinoj kaj de aviadiloj estas falsige kopiataj.

Difinoj pri diversaj specoj de falsa kopiado
--------------------------------------------

Eblas diferencigi kvar diversajn specojn de falsa kopiado:

* La **strikta falsado** estas provo ekzakte kopii la originalon. La pakaĵo kaj la varmarka nomo kutime identas al la originalo. Rilate al kosmetikaĵoj aŭ kuraciloj, foje ankaŭ la enhavaĵoj identas, kaj la sola diferenco al la originalo tiam estas ke senlicenca produktejo pli malmultekoste faris la varon.
* **Plagiatoj** havas minimume ŝanĝitan varnomon, ekzemple *SQNY* anstataŭ *SONY* rilate al elektroaparatoj, aŭ *adibos* anstataŭ *adidas* rilate al sportŝuoj. Parte tiaj plagiataj varnomoj dekoras striktajn falsaĵojn kaj parte varojn kiujn la originala firmao tiuforme ne produktas.
* La **kutima falsado** signifas identan pakaĵon kaj varmarkan nomon kiel la kopiata originala varo. La enhavaĵoj, prilaboritaj materialoj kaj la maniero de produktado tamen estas (pli aŭ malpli grandkvante) pli malaltvaloraj kiel la originalo, foje estas malsanigaj, aŭ iuj enhavaĵoj tute mankas.
* **Senlicencaj kopioj** estas kontraŭleĝe produktitaj kaj distribuataj kopioj de aŭtorrajte kaj kopirajta protektataj varoj. Grandparte temas pri filmoj, muzikaĵoj aŭ komputilaj programoj fiksitaj sur kompaktdiskoj aŭ lumdiskegoj.

En duonleĝa "griza zono" inter la laŭleĝa "blanka merkato" kaj kontraŭleĝa "nigra merkato" ordigeblas varoj, kiuj estas **kopioj** de originalaj varoj, signitaj per **aparta varnomo** (ne simila al la originala). Tiam diskuteblas ĉu temas pri produkta piratado, sed klaras ke ne temas pri varmarka piratado. Aparte pri vestaĵoj, kies valoron difinas pli la kompleta vara aspekto ol certa varnomo, tia kopiado sub aparta varnomo oftas.

Principe laŭleĝaj estas **imitaj varoj** ("ankaŭ-mi-varoj"), kiuj similas sed ne identas al originala vara modelo. Se la simileco de imita varo tamen **tro** grandas al originalo, ĝi tamen konsidereblas kontraŭleĝa plagiato - jen temo de fortaj juraj kvereloj.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |
**Danica BEDEKOVIĆ** (naskiĝis la 7-an de junio 1872 en Varaždinske Toplice, mortis la 25-an de marto 1955) estis kroata esperantistino. Ŝia patro estis Josip Rus kaj la patrino Terezija Šenbruher. Finis porinstruistan lernejon en la monaĥinejo en Zagreb kaj faris ekzamenon pri civila lernejo (matematik-teknika grupo de instruobjektoj). Kiel instruistino ŝi postenis en Remete, Senj kaj Zagreb (1890-1903). En 1903 edziniĝis al Vladimir (nobela) Bedeković-Pobjenički, banka oficisto en Zagreb. Post la edziniĝo ŝi eksposteniĝis laŭ tiamaj leĝoj. Aktivis en Kroatia filio de Jugoslavia Virina Asocio kiel sekretario (ekde 1921) kaj kiel prezidanto (inter 1938 kaj 1941). Pri Esperanto ŝi eksciis en 1903, ellernis ĝin en 1905 kaj jam en la jaro 1909 verkis la unuajn lernolibron kaj vortaron por kroatoj. Dum verkado de sia Esperanto-kroata vortaro ŝi korespondis kun Zamenhof, kiu donis al ŝi konsilojn pri unuopaj vortoj. Kune kun Mavro Špicer ŝi kunfondis Unuiĝon de Kroataj Esperantistoj (UKE) en 1908. Ŝi estis redaktorino de la unua enlanda Esperanto-gazeto "Kroata Esperantisto", kiu aperis kiel organo de UKE en la jaroj 1909-1911. En 1929 ŝi estis kunfondinto de Akademia Esperanto-Klubo en Zagreb. Gvidis kursojn, tradukis, korespondis. Dum certa tempo ŝi estis neaktiva, sed reaktiviĝis okaze de la Universala Kongreso okazinta en Zagreb en 1953. Du jarojn poste, la 25-an de marto 1955 ŝi mortis en Zagreb.

Verkoj
------

"Gramatika esperanta" (lernolibro por kroatoj, Zagreb, 1909), "Esperanto-hrvatski rječnik" (vortaro Esperanto-kroata, Zagreb, 1909), "Hrvatsko-esperantski rječnik" (vortaro Kroata-Esperanta, Zagreb, 1921, brajle aperis en Zemun en 1925).

Referencoj
----------

1. ↑  Josip Pleadin: *Biografia leksikono de kroatiaj esperantistoj*.
**Bembibro** (en la hispana Bembibre) estas municipo kaj vilaĝo de la tradicia komarko Boezo en Bierzo, provinco Leono, regiono Kastilio kaj Leono, en Hispanio. La historia urboparto de Bembibro -ekskluzive de Arlanzo, Labaniego, Losado, Rodanilo... havas inter 8 000 kaj 9 000 loĝantojn. 

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Preĝejo.
Sanktejo.

Historio
--------

La nomo *Bembibre* venas de la antaŭromia *Paemeiobriga*, kaj poste rebaptata kiel *Interamnium Flavium* far la romianoj. La urbodomo troviĝas en la vilaĝo Bembibro (ĝi havas plurajn etajn dependajn vilaĝetojn), kaj ĝi estas la dua loĝloko plej grava de la komarko Bierzo, ĉefe danke al la min-aktiveco (karbo kaj fero).

En tiu areo okazas la agado rakontita en la historia romano *El señor de Bembibre* (La senjoro de Bembibre (1844), de Enrique Gil y Carrasco, kie oni rakontas la aman historion de du tipaj romantismaj ĉefroluloj, Álvaro kaj Beatriz, super la fono de la estingo de la Ordeno de la Templo, kaj oni kreas revan kaj legendan mondon. 

Estas restaĵoj de prahistoria kaj romia epokoj. Estis juda kvartalo. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj ĉefe pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la 7a de Oktobro 1934, kadre de la Hispana revolucio de 1934 ministoj okupis la urbon kaj la areon.

Panorama vido de Bembibro.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arlanza, Bembibre, Labaniego, Losada, Rodanillo, San Esteban del Toral, San Román de Bembibre,Santibáñez del Toral kaj Viñales, okupas totalan areon de 63,42 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 8 455 loĝantojn. Ĝi akiris ĉirkaŭ 6 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al komarkaj centroj, kiaj Bembibro kaj aligo de apudaj loĝlokoj. Ĝi distas 97 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Toreno, Noceda del Bierzo, Folgoso de la Ribera, Congosto, Castropodame kaj Torre del Bierzo.

Demografio
----------

Demografia evoluo| 1996 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 11.104 | 11.063 | 11.050 | 10.734 | 10.463 | 10.486 | 10.217 | 9.989 | 10.059 | 10.092 | 10.053 | 10.136 |

Demografia evoluo de la urboparto| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 9.587 | 9.348 | 9.394 | 9.139 | 8.924 | 8.980 | 9.019 | 8.977 | 9.040 |

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado, servoj kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Inter servoj estas kultura centro, muzeoj, teatro, festoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Membribe de la Sierra

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bembibre Digital


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309874
* LCCN: n80004404
* VIAF: 157099157
 |
Vidaĵo de la baldakeno kaj la papa altaro el la enirejo al la kripto de la Tombo de Sankta Petro.
La 'Baldakeno de Sankta Petro' (en itala: *Baldacchino di San Pietro*) estas verko de la itala Gian Lorenzo Bernini. Temas pri monumenta ciborio aŭ baldakeno, en kvar kolonoj pintigita per tegmenteto, forĝita en masiva bronzo nigra kaj surorumita, de baroka stilo, kiu situas en la centro de la navokruco de la Baziliko Sankta Petro de Vatikanurbo, ĝuste sub la kupolo. Fakte baldakeno estas templeto subtenita per kolonoj kiu kutime situis kovrante la ĉefaltaron en la preĝejoj de la mezepoko. La kolosa elemento dezajnita kaj plenumita de Bernini, kombinas skulptajn kaj arkitekturajn elementojn kaj estas hejmo sub sia doselo de la ĉefaltaro de la baziliko, kiu siavice situas super la kripto kie laŭ tradicio estas la tombo de la apostolo Sankta Petro.

La bronzo uzita en la konstruado de la baldakeno estis elprenita el la kasonaro de la kupolo de la Panteono de Agripo de Romo, kio okazigis la frazon: «Quod non fecerunt barbari, fecerunt Barberini», latina esprimo kiu signifas: «Tion, kion ne faris la barbaroj, faris la Barberini-oj», reference al Urbano la 8-a, sub kies papotempo ĝi estis finkonstruita. Formita de kvar salomonaj kolonoj kun volutoj, prezentas dekoracion kun ŝajnigitaj vegetaĵoj, anĝeloj kaj tolaĵoj; ĉie aperas la abeloj, heraldika simbolo de la familio Barberini al kies familio apartenis la papo.

* Kategorio Baldakeno de Sankta Petro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601161
* GND: 4499676-7
* SUDOC: 155711830
* BNF: 17798205d
 |
**BLASKOVITS Ferenc** (blaŝkoviĉ) estis rumanuja hungara katolika pastro, deputito de landkunveno, redaktoro naskita en Anina la 21-an de marto 1864 kaj mortinta en Temeŝvaro la 16-an de novembro 1937.

Biografio
---------

La teologion Ferenc Blaskovits finis en Vieno, poste li instruis en porpastra edukejo en Temeŝvaro. Ekde 1895 li estis direktoro de la Sudhungaruja Popolbanko (Délmagyarországi Népbank), abato de Kerc (1902), kanoniko de Csanád (1904), grandpreposto, prelato. Li fondis la Asocion Mastrumadan de Sudprovincaj Agrikulturistoj (1891). En Usono li esploris la situon de elmigrintoj kaj fondis bankon por ili. Li estis respondecredaktoro de gazetoj temeŝvaraj *Landbote* (1886–89), *Der Freimütige* (1889–1919), poste de *Banater Landwirt*. Li estis landkunvena deputito de de Orczyfalva (1896–1901, 1901–06). En 1919 li aliĝis al la germana popolpartio. Li estis artikolisto de *Köztelek* kaj de *Magyar Gazdák Szemléje*, senatoro en Bukarest (1926–27). Li verkis ekonomiktemajn verkojn.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260130
* GND: 124319894X
* VIAF: 121529803
* ISNI: 0000 0000 7938 270X
 |
**Baldassare Tommaso Peruzzi** (7a de Marto 1481 – 6a de Januaro 1536) estis itala arkitekto kaj pentristo, naskiĝinta en malgranda urbeto ĉe Sieno (en Ancaiano, ero de Sovicille) kaj mortis en Romo. Li laboris dum multaj jaroj kun Bramante, Rafaelo, kaj poste kun Sangallo, dum la starigo de la nova Baziliko Sankta Petro. Li revenis al sia naskiĝloka Sieno, post la Disrabado de Romo (1527), kie li estis dungita kiel arkitekto por la tiea Respubliko. Por Sienanoj li konstruis novajn fortikaĵojn por la urbo kaj desegnis (kvankam li mem ne konstruis) rimarkindan akvobaraĵon sur la rivero Bruna ĉe Giuncarico. Ŝajne li reen translokiĝis al Romo porĉiame ĉirkaŭ 1535.

Li estis pentristo de freskoj en la *Cappella San Giovanni* (Kapelo de Sankta Johano la Baptisto) en la Katedralo de Sieno.

Ankaŭ lia filo Giovanni Sallustio estis arkitekto. Alia filo, Onorio, lernis pentrarton el sia patro, poste iĝis Dominikana pastro en la konvento Santa Maria Sopra Minerva en Romo. Li poste ĉesis pentri ĝis riceni komision de San Romano de Lucca por pentri la orgenajn pordojn de la preĝejo.

Fama verko de Peruzzi estas la freskoj de Villa Chigi en Romo, nune konata kiel Villa Farnesina, en kies *Sala delle Prospettive* Peruzzi revivigis la perspektivajn skemojn de Melozzo da Forli kaj Mantegna, eble sub la influo de ambaŭ.

Fasado de la Palaco Massimo alle Colonne.
Estas verko de Peruzzi ankaŭ mozaika plafono por la Baziliko Sankta Kruco en Jerusalemo, en Romo; la mozaiko priskribas la Savinton. Aliaj pentrajoĵ atribuitaj al li troviĝas en Sant'Onofrio kaj en San Pietro in Montorio. Peruzzi plialtigis la kvaliton de siaj verkoj pere de praktiko kaj tempopaso, kio evidentas ekzemple en la "Madono kun Sanktuloj" en Santa Maria della Pace, Romo, kaj en la fresko de *Aŭgusto kaj la Tiburtina Sibilo* en Santa Maria in Portico a Fontegiusta en Sieno.

Lia fina arkitektura majstroverko, nome Palaco Massimo alle Colonne (1535) situa en la aktuala Corso Vittorio Emanuele, estas bone konata pro sia kurba fasado, ingenia planado, kaj arkitekture kaj riĉa interno. La eksteraj detaloj montras stilon el Manierismo.

Notoj
-----

1. ↑  Memorie dei più insigni pittori, scultori e architetti Dominicani, Volumo 1, de P. Vincenzo Marchese, paĝoj 337-337.  Alirita la 15an de Januaro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baldassare Peruzzi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Web Gallery of Art: Perspective View of the Sala delle Prospettive
* The Catholic Encyclopedia:Baldassare Peruzzi
* *Italian Paintings: Sienese and Central Italian Schools*, a collection catalog containing information about Peruzzi and his works (see index; plates 86-107).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601090
* GND: 118740091
* LCCN: n83032025
* VIAF: 39646794
* ISNI: 0000 0000 8118 944X
* SUDOC: 028929055
* BNF: 14957480k
* ULAN: 500030776
* NLA: 35172318
* RKD: 62826
* NKC: jcu2010571377
* ICCU: VEAV005411
* BNE: XX1150512
 |
loĝdomoj en Vaŝingtono, Usono
**Loĝdomo** estas domo precipe uzata por loĝado, do por kontinua protekto de homoj tie vivantaj kontraŭ klimataj malhelpoj kiaj pluvo, neĝo, vento, forta sunbrilo, kontraŭ atakado fare de bestoj aŭ de aliaj homoj kaj kontraŭ ŝtelado de la tieaj havaĵoj. Loĝdomo povas konsisti el unu aŭ el pluraj loĝejoj, kaj sekve povas tre diferenci laŭ grandeco. 

Loĝado en jura senco diferenciĝas de profesia uzo de konstruaĵo. En kazoj ke kontruaĵo uzatas por pluraj celoj, do havas kaj vendejo(j)n, oficejo(j)n, kuracistajn praktikejo(j)n, metiejo(j)n aŭ aliajn profesiejajn ejojn unuflanke kaj loĝejo(j)n aliflanke, aŭ farmeja domo de agrikulture laboranta familio estas uzata kaj por agrikulturaj kaj por loĝaj celoj, naciaj leĝoj povas difini ĉu sufiĉas pli ol duona loĝeja uzo de la domo por klasifigi ĝin kiel loĝdomo aŭ ĉu difini ke nur centprocenta uzo por loĝado ebligas nomi la konstruaĵon loĝdomo. 

slabokonstruaĵoj, do rapide konstrueblaj multetaĝaj loĝdomoj el ŝtalbetonaj slaboj, el la komunisma epoko en Prago.

* Loĝdomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Loĝdomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bokaloj
**Bokalo** (el la itala *barattolo* [baRAtolo], per la franca *bocal*) estas ujo, el vitro, fajenco aŭ ceramiko, kun larĝa aperturo, ĝenerale netralasive fermebla, uzata en la iamaj apotekoj por konservi kuracilojn (tia tipo de ujo estas nun nur objekto por kolektado).

En la nuna tempo, la bokaloj utilas plejofte por konservi likvajn aŭ duonlikvajn nutraĵojn, solidajn nutraĵojn peklitajn en konserva likvaĵo (vinagro, alkoholo, siropo, sala akvo...), aŭ similajn varojn.

Ili estas ĝenerale fermeblaj per ŝraŭb-kovrilo.

Iuj bokaloj havas kovrilon kun guma junto, kiu permesas netralasive (hermetike) fermi ilin. Tiuj bokaloj utilas por sterilizi nutraĵon per bolado.

Estas foje malfacile diferencigi inter *bokalo*, *poto* kaj *vazo*.

Ekzemploj de bokaloj
--------------------

* Bokalo da saŭcoj: mustardo, majonezo, pesto;
* Bokalo da konfitaĵo, da mielo;
* Bokalo da fruktoj en siropo aŭ alkoholo
* Bokalo da plektitaj kukumetoj, cepoj, kapsikoj, malgrandaj legomoj, haringoj ...

### Aliaj uzoj

* Bokalo da formaldehido aŭ alkoholo utilas, en naturscienco, por konservi specimenojn de bestoj aŭ organoj.
* Bokalo plena de akvo utilas kiel lupeo por fokusigi lumon
* Rondforma akvario estas ofte nomata *Bokalo por orfiŝo*

Vidu ankaŭ
----------

* Akvobokalo (bokalforma stelaro en la konstelacio Akvisto)

* Bokalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bokalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
restoj de la tria remparparto
La **burgo Heidenpütz** estas ne plu ekzistanta remparburgo sur altaĵo apud Nassau  en la distrikto Rhein-Lahn de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La loko de la iama burgo situas en rigarddistanco al la burgo Nassau tuj supre de la muelejo de Langau en la urboparto Scheuern. La dato de la konstruo ne estas konata, sed laŭ la konstrumaniero oni supozas la fruan mezepokon.

Situo
-----

Priskribo
---------

Galerio
-------

la tria remparo krucita de novtempaj vojoj

* muroj ĉe la kolfosaĵo, kiu dividis antaŭ- kaj ĉefan burgonmuroj ĉe la kolfosaĵo,  
 kiu dividis antaŭ- kaj ĉefan burgon
* la roksprono kiu gvidas al la ĉefa burgola roksprono kiu gvidas al la ĉefa burgo
* la unua remparpartola unua remparparto
* la dua remparpartola dua remparparto

Literaturo
----------

* Michael Schmidt, *Vor- und frühgeschichtliche Burgen und Schanzen im Taunus*, Frankfurt, 1994

* Kategorio Burgo Heidenpütz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Machakos** [maĉakos] estas urbo kaj diocezo en Kenjo. Ĝi estas administra centro de distrikto.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 01° 31′ S 37° 16′ O﻿ / ﻿1.517 °S, 37.267 °O﻿ / -1.517; 37.267 (mapo)Koordinatoj: 01° 31′ S 37° 16′ O﻿ / ﻿1.517 °S, 37.267 °O﻿ / -1.517; 37.267 (mapo)
* Areo:  km²
* Supermara alteco: 1714 m
* Horzono: UTC + 3

Geografio
---------

Machakos situas sur altebenaĵo en la suda kaj meza sekcioj de la lando. Najrobio etendiĝas 64 km.

Vido en Machakos

Loĝantaro
---------

Loĝantaro de Machakos en 2010 laŭ informo de pola Vikipedio estas nur 34908. Pli frue la angla Vikipedio en 2009 mencias 192 117. Ŝajnas, la angla fonto kalkulas ankaŭ la periferiojn.

Historio
--------

Machakos estis establita en 1887, dek jarojn antaŭ Najrobio. La urbo estis la unua administra centro por la brita kolonio, sed poste Najrobio transprenis la taskojn, ĉar Machakos ne havis fervojon.

Ekonomio
--------

Machakos estas fama pri granda subĉiela merkato kaj produktadoj de diversaj fruktoj kaj legomoj, ĉar la urbo estas ĉirkaŭita per familiaj bienoj.

Trafiko
-------

Machakos-on ĉefvojo Najrobio-Kitui trairas. Aŭtobusoj faras liveradojn al la ĉefurbo.

Klimato
-------

Machakos situas tre proksime al la ekvatoro, tamen pro sia konsiderinda alto ĝi havas ne vere tropikan, sed preskaŭ subtropikan klimaton. La averaĝa jara temperaturo estas malpli, ol 19 °C, la meza jara kvanto de precipitaĵoj estas 890 mm.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* Mapo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 398771
* GND: 4276781-7
* LCCN: n83131677
* VIAF: 150134829
 |
**Arnaud Leparmentier** estas franca ĵurnalisto. Li de 2012 ĝis 2017 estis ĉefartikola direktoro de la gazeto Le Monde kaj ekde tiam estas korespondanto en Novjorko.

Biografio
---------

### Studadoj

Li estas diplomita de la Altlernejo de Komerco HEC en Parizo en 1990.

### Ĵurnalista kariero

Li eniris en la redakta teamo de Le Monde en 1995. Li estis korespondanto en Germanio de 1997 ĝis 2001, kaj poste oficestro de la politika oficejo en Bruselo (2001-2005). Dum la jarkvino de Sarkozy, li estis komisiita pri la politiko de Elizeo. Ekde 2012, li estas vic-direktoro de la redaktadoj, poste ĉefartikola direktoro, kaj de 2017 estas korespondanto en Novjorko.

Li laboras ankaŭ en diversaj radioj kaj televidoj (Europe I, France Inter, I-Tele).

Premioj
-------

* Premio de la eŭropa libro (fako eseo) 2013, pro *Ces Français, fossoyeurs de l'euro*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

### Notoj

1. ↑  « Le Français Arnaud Leparmentier remporte le Prix du livre européen dans la catégorie essai », Parlement européen

### Referencoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 545608
* GND: 102460408X
* LCCN: n2012047910
* VIAF: 250703187
* ISNI: 0000 0003 7119 620X
* SUDOC: 165998016
* BNF: 166025346
 |
**Edith Meller,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Meller Edith Karolina** estis hungardevena germana filmaktoro. Ŝia edzo estis Georg Jacoby.

Edith Meller naskiĝis la 16-an de septembro 1897 en Budapeŝto, ŝi mortis la 18-an de oktobro 1953 en Berlino.

Biografio
---------

Edith Meller devenis el juda familio. Ŝi estis edukita en Vieno, kie ŝi studis aktoradon. Ŝi debutis en muta filmo en 1916. Ŝi edziniĝis en 1922, divorcis en 1930. Ŝia edzo helpis sian filman karieron. Ĉiujare ŝi rolis en pluraj filmoj. Pro la nazioj ŝia filma kariero tuj finiĝis. En 1936 ŝi naskis filinon. Dum la 2-a mondmilito ŝi sukcese kaŝiĝis kaj evitis la holokaŭston.

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Bogdan Stimoff* (debuta rolo, 1916)
* *The Profligate* (1917) - S-ino Stonehay
* *Mamsell unnütz* (1918) - Julia Adamie
* *Die Frau ohne Seele* (1920) - Irene von Mengern
* *Der Bekannte Unbekannte* (1922) - Baronino Davenport
* *Wir halten fest und treu zusammen* (1929) - Carola Triller

Fontoj
------

* germanlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739650
* GND: 1198165715
* LCCN: no2013085515
* VIAF: 305201913
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
Koordinatoj: 48° 03′ 34″ N 3° 49′ 03″ O﻿ / ﻿48.05944 °N, 3.81750 °O﻿ / 48.05944; 3.81750 (mapo)

**Lasson** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 140 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Lasson etendiĝas sur 7,07 km², kaj havis 140 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 20 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro André Tribaudeau, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Lasson apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Flogny-la-Chapelle
**Galbarros** [galBAros] estas submunicipo kaj municipo en la nordocentro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Galbarros* povas esti komprenebla etimologie kiel Malvarmaj Akvoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 31,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 30 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 32 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj enhavas kvar submunicipojn nome Ahedo de Bureba, Caborredondo, Galbarros kaj San Pedro de la Hoz. Ĝi limas kun Rublacedo de Abajo, Rojas, Salinillas de Bureba, Briviesca, Reinoso, Monasterio de Rodilla, Santa Olalla de Bureba, Quintanavides kaj Castil de Peones.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi estis en la kvaropo *Cuadrilla de Prádano*, unu de sepdividaĵoj de la *Merindad de Bureba* apartenanta al *partido de Bureba*,​ reĝa jurisdikcio kun propra vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773990
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Faido (stacidomo). |



**Faido** estas komunumo de la Komunumaro Faido kaj la Distrikto Leventina en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 1949 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Faido situas en la mezo de la Valo Leventina proksimume 20 kilometrojn norde de Belinzono. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Anzonico, Calonico, Calpiogna, Campello, Cavagnago, Chiggiogna, Faido, Mairengo, Osco, kaj Rossura, kaj multnombraj malgrandaj setlejoj. Tra la komunumo fluas la rivero Tiĉino. 

La teritorio de la komunumo antaŭ la kuniĝo de la 1-a de aprilo 2012 etendiĝis sur areo de 24,40 km², de kiuj 53,7% estas kovritaj de arbaro, 21,5% servas por agrikulturo kaj 8,3% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Faido limas en nordo al Blenio, en oriento al Acquarossa, en sudoriento al Sobrio, en sudo al Giornico, en sudokcidento al Lavizarra, en okcidento al Dalpe, en sudokcidento al Prato (Leventina), kaj en nordokcidento al Quinto.

Trafiko
-------

Tra Faido pasa la kantona ĉefovojo n-ro, la svisa aŭtovojo A2 kaj la grava gotarda linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Faido datiĝas el la jaro 1171 kiel *Faedo*. La historio de Faido estas markita de la regado de Urio super la Valo Leventina ek de la 15-a jarcento, kaj de ĝia situo ĉe la vojo al Gotardo-Pasejo.

Kun efiko de la 26-a de januaro 2006 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Rossura, Calonico kaj Chiggiogna kuniĝis kun la komunumo Faido. Kun efiko de la 1-a de aprilo 2012 ankaŭ la ceteraj komunumoj de la komunumaro Faido, nome Anzonico, Calpiogna, Campello, Cavagnago, Mairengo, Osco kuniĝis kun la komunumo Faido.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumaro Faido
* Faido (stacidomo)
* Lavorgo (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Mario Fransioli*:  *Faido* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-11-28)
4. ↑  Fonto: *Mario Fransioli*: *Rossura* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-01-05)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Faido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Faido

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Faido** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Leventina |
| --- |
|  **Komunumaro Airolo:** **Airolo**  •  Bedretto **Komunumaro Faido:** **Faido** **Komunumaro Giornico:** Bodio  •  **Giornico**  •  Personico  •  Pollegio  •  Sobrio **Komunumaro Quinto:** Dalpe  •  Prato (Leventina)  •  **Quinto** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436726
* GND: 4236639-2
* LCCN: n84036177
* VIAF: 167425583
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fagopiro** |
| --- |
|  |
| ordinara fagopiro, Fagopyrum esculentumordinara fagopiro, *Fagopyrum esculentum* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kariofilaloj *Caryophyllales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poligonacoj *Polygonaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Fagopiro** *Fagopyrum*Mill. 1754 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Fagopyrum esculentum* - ordinara fagopiro
*Fagopyrum tataricum* - tatara fagopiro |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fagopiro  |

 |
| v • d • r |

La **fagopiro** (***Fagopyrum***) estas genro de unujaraj, rapide kreskantaj herboj kun triangule korformaj folioj kaj kun triangulaj nuksoj, kiuj estas prilaborataj por elfarado de grio. Tiu greno kultivatas sur plej malriĉaj kaj acidaj grundoj, ekzemple en Bretonio.

La ordinara fagopiro (*F. esculentum*) estas specio el Azio, unujara herbo kun blankaj aŭ rozetaj floroj k kun glatsupraĵaj fruktoj uzataj por fari interalie grizan farunon kaj flokojn; kvazaŭhejma en kelkaj lokoj de Eŭropo, plej kultivata speciode fagopiro.

La tatara fagopiro (F. tataricum) estas specio el Hindio, tre parenca al la ordinara fagopiro sed kun blankete aŭ flavete blankaj floroj kaj kun malglatsupraĵaj, amargustaj fruktoj; malpli kultivata ol la antaŭa.

Uzado
-----

En Japanio oni farunigas fagopiran nukson, kaj faras vermiĉelon. La vermiĉelo estas fagopiraĵo, nomata *soba*: pri tio vidu artikolon sobao. Fagopira grio estas grio produktata el fagopiraj grenoj. Ĝi estas populara en la orientslavaj kaj pola kuirartoj kaj tie estas servata sola, ofte kun salo kaj butero, aŭ kiel almanĝaĵo.

* 
* Semoj de fagopiroSemoj de fagopiro

Vidu ankaŭ
----------

* Kvinoo
* Salvia hispanica

* Kategorio Fagopiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fagopiro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30215
* GND: 4310887-8
* LCCN: sh85017445
* NKC: ph505536
 |
**Ben Becker** (n. la 19-an de decembro 1964 en Bremeno) estas germana aktoro.

Vivo
----

La aktoro naskiĝis en familion de profesiaj aktoroj. Avino, patro, patrino, fratino kaj la dua edzo de la patrino estis rspektive estas publike konataj samfakuloj. Jam en infana aĝo li partoprenis en radiaj - do nur parolataj - kaj kinejaj versioj de filmoj. Poste li estis sceneja laboristo en teatro de Berlino kaj inter la jaroj 1985 kaj 1987 prenis lecionojn pri aktorado. La unuaj teatraj roloj estis en la teatro *Ernst Deutsch* en Hamburgo, sekvis laboroj en la ŝtata teatro Stutgarto kaj la teatro *Schauspielhaus* en Duseldorfo, sekve *Deutsches Schauspielhaus* denove en Hamburgo.

La unua granda kineja rolo estis dum 1991 en la germana filmo "Das serbische Mädchen" (la serba knabino). Vaste konata li iĝis dum 1995 en la filmo "Schlafes Bruder" (frato de la dormo), kie li ludis junan viron samsekseme enamiĝintan. En la filma biografio pri la legenda germanlingva kantista sesopo "Comedian Harmonists" (furora dum la 1920-aj jaroj) dum 1997 li ludis la rolon de la kantisto *Robert Biberti*.

Dum daŭriĝis aktorado en filmoj, Ben Becker samtempe denove pli laboris aktorante en teatroj. Dum 1995 debutis lia propra teatraĵo "Sid & Nancy", en kiu ĉefrolis lia fratino Meret. Aparte elstaran rolon li havis en la surscenigo de la romano "Berlin Alexanderplatz" de Alfred Döblin dum la jaro 1999 en la teatro *Maksim Gorki* en Berlino. Dum 2006 la aktoro impresis en kineja versio de la origine teatra monologo "Ein ganz gewöhnlicher Jude" (tute kutima judo).

Samkiel lia fratino Meret, ankaŭ Ben Becker aldone aktivas kiel muzikisto, aparte kiel kantisto de plej diversstilaj muzikaĵoj. En la urboparto *Tiergarten* de Berlino li posedas trinkejon. Kun sia partnerino li havas filinon.

Ekde la jaro 1991 li ricevis plurajn prestiĝajn honorigojn kaj premiojn por sia arta profesiado.

Ekde januaro 2008 li videblas en la pri- kaj porjunula kineja filmo "Die rote Zora" (la ruĝa Zora), kiu baziĝas sur la nacie tre konata porjunula libro "La ruĝa Zora kaj ŝia bando" de Kurt Held.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ben Becker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj retaj paĝoj de la aktoro
* Informoj pri Ben Becker en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232161
* GND: 128820853
* LCCN: nr2002003423
* VIAF: 7323041
* ISNI: 0000 0000 7870 0817
* SUDOC: 082009295
* MBA: c062c332-a58b-44b6-a43d-7e6a1fe63531
* NLA: 40025371
* NKC: xx0150438
 |
Loko de la komarko *Belĉita Kampo* en la sudo de la provinco Zaragozo en centro de Aragono.
La **Belĉita Kampo** (hispane **Campo de Belchite** [KAMpo debelĈIte]) estas komarko de komunumo Aragono, en Hispanio, en la Provinco Zaragozo. Ĝi lokas en la Ebra apudrivero kaj ĝia ĉefurbo estas Belĉito.

Municipoj
---------

Municipoj en Belĉita Kampo.
La komarko ampleksas jenajn municipojn:

* Almochuel
* Almonacid de la Cuba
* Azuara
* Belĉito
* Codo
* Fuendetodos
* Lagata
* Lécera
* Letux
* Moneva
* Moyuela
* Plenas
* La Puebla de Albortón
* Samper del Salz
* Valmadrid

Geografio
---------

Limiĝas norde kun Zaragozo, okcidente kun Karinjena Kamparo, Daroka Kamparo kaj Ĥiloka; kaj sude kun *Cuencas Mineras*. Estas signifoplenaj naturaj lokoj en ĉi komarko, kiel ornitologiaj rezervejoj El Planerón kaj Lomaza de Belchite.

Ekonomio
--------

La pluvdependa agrikulturo estas la plej grava ekonomia subsektoro, bazita en olivarboj, cerealoj kaj vitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Belĉita Kampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komarko Campo de Belchite, en comarcaacomarca.com
* Komarkoj de Aragono, Campo de Belchite


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617771
* LCCN: n2011056846
* VIAF: 181226374
 |