recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sturmio kiel misiisto; banknoto el la 1920-a jaro/Marsberg
**Sankta Sturmio** (naskiĝinta ĉirkaŭ 710 en Bavario, eble en Nandlstadt, mortinta la 17-an de decembro 779 en Marsberg) estis germana sanktulo.

Vivo
----

Originante el nobela familio li akompanis Sanktan Bonifacon, kiu estis kristanigita la gepatrojn, misivojaĝe je Meza Germanujo. Poste Sturmio studis en la klostro de Fritzlar kaj ordiniĝis sacerdotece en 733. Tiam li mem ekagadis misiiste samregione. Post trio da jaroj li forlasis Fritzlar por fondi monaĥejon ĉe la paganoj. Komence li havis setlo-planoj por loko apud Hersfeld antaŭ ricevi en 744 fare de majordomo Karlomano grundon je Ailoha/Eichholz: tie estiĝis la gravega klostro de Fulda. Bonifaco nomumis lin abato.

En 747 li vojaĝis Italujon por viziti la benediktanojn laŭ kies regulo li intencis ordigi sian monaĥejon. Post la morto de Bonifaco li ekkverelis kun Lullo rilate al la rajtoj de la monaĥejo antaŭ la episkopoj: Lullo ja volis ke la episkopoj kontrolu la monaĥojn. Kelkaj monaĥoj, kiuj ne ŝtatis lian severecon kaj rigidecon, akuzis Sturmio-n antaŭ reĝo Pipino la pli juna pri onidira nerespekto de la majesteco. Sekve Sturmio estis ekziligita por du jaroj (760–762) je Jumièges (Seine-Maritime) antaŭ esti reinvestita abate en Fulda. Sekve la reĝo mem deklaris esti responsa por la klostro kaj la episkopoj tiurilate silentu.

Sturmio ankaŭ profitis de la protekto de Karlomagno kaj peris pacon inter Karlomagno kaj la bavara duko Tasilo la 3-a helponte en la kristanigaj kampanjoj kontraŭ la saksoj en 772 kaj 779. Li mortis dum tia ekskpedicio sur Eres-burgo (apud Marsberg) kaj estis entombigita en Fulda.

Graveco
-------

Sub lia regado la posedaĵoj de la Abatejo de Fulda pligrandiĝis danke al reĝaj donacoj, la moroj de la monaĥoj pliboniĝis kaj la abateja lernejo bonege evoluis. Kanonizado venis fare de papo Inocento la 2-a en la jaro 1139-a. Biografiaĵojn pri li oni povas legi en la verko *Vita Aegil abbatis* de Brun Candidus.

Literaturo
----------

* *Pierers Universal-Lexikon*, volumo 17. Altenburg 1863, p. 11 (tie ĉi interrete)
Solenodon jun 09 0061 crop
Hispaniola solenodono (*Solenodon paradoxus*).
Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften in Berlin (1863) (16740609846).jpgAbhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften in Berlin (1863) (16740609846)
**Solenodonoj** (kun la signifo "fendodenta") estas venena, noktema, nestotruemaj, insektovoraj mamuloj kiuj apartenas al la familio **Solenodontidae**. La du vivantaj solenodonaj specioj estas la Kuba solenodono (*Solenodon cubanus*), kaj la Hispaniola solenodono (*Solenodon paradoxus*). Inter la minacoj al ambaŭ specioj estas habitatodetruo kaj predado fare de neindiĝenaj katoj, hundoj kaj mongotoj, enmetitaj de homoj en la insuloj de la solenodonoj por kontroli serpentojn kaj rodulojn.

La Hispaniola solenodono kovras ampleksan gamon de habitatoj en la insulo Hispaniolo el malaltaj sekaj arbaroj ĝis altateraj pinarbaroj. Du aliaj priskribitaj specioj formortiĝis dum la Kvaternaro. Oligocenaj genroj de Nordameriko kiel *Apternodus*, estis sugestitaj kiel parencoj de *Solenodon*, sed la originoj de la animalo restas malhelaj.

Oni konas nur unu genron, nome *Solenodon*. Aliaj genroj estis konsiderataj, sed estas nuntempe konsiderataj kiel fruaj sinonimoj. Solenodontedoj montras retenon de primitivaj mamulkarakteroj. En 2016, solenodonoj estis konfirmitaj per genetika analizo kiel apartenanta al evolucia branĉo kiu disiĝis el la stirpo kiu kondukas al erinacoj, talpoj, kaj sorikoj antaŭ la Kretacea-terciara evento. Ili formas unu el du familioj de sorikomorfoj de Karibio.

Referencoj
----------

1. ↑  McKie, Robin, "Save the polar bears, of course ... but it's the solenodons we really need to worry about",  *The Observer*, 1a de Junio 2019. Kontrolita 3a de Junio 2019.
2. ↑   (2008) "Hispaniolan Solenodon", *IUCN Red List of Threatened Species* **2008**.  Alirita 3a de Junio 2019..
3. ↑   (2018) "Cuban Solenodon", *IUCN Red List of Threatened Species* **2018**.  Alirita 3a de Junio 2019..
4. ↑  Hutterer, R. (2005). "Order Soricomorpha". En Wilson, D.E.; Reeder, D.M (eld.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3a eld.). Johns Hopkins University Press. pp. 222–223. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
5. ↑  Whidden, H. P..  (2001) *Biogeography of the West Indies: Patterns and Perspectives*. CRC Press, p. 237–252. ISBN 0-8493-2001-1.
6. ↑   (Aprilo 2016) "Mitogenomic sequences support a north–south subspecies subdivision within *Solenodon paradoxus*", *Mitochondrial DNA Part A* **28** (5), p. 662–670. doi:10.3109/24701394.2016.1167891.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730954
 |
La insulo **Bardsey** (en kimra Ynys Enlli), la legenda "Insulo de 20,000 sanktuloj", kuŝas je 3.1 km el Duoninsulo Llŷn en la kimra kantono de Gwynedd. La kimra nomo signifas "La Insulo en la Marfluoj", kvankam ties anglalingva nomo aludas al "Insulo de Bardoj", aŭ eble al la insulo de la vikinga ĉefestro, "Barda". Ĝi estas 1.0 km larĝas kaj 1.6 km longa. La nordoriento staras deklive el la maro al alto de 167 m en *Mynydd Enlli*, dum la okcidenta ebenaĵo estas malalta kaj relative ebena kaj kultivata farmotero; sude la insulo mallarĝiĝas al istmo, konektante al duoninsulo. Ekde 1974 ĝi estis inkludita en la komunumo Aberdaron. Ĝi havas ĉirkaŭ 180 ha de etendon. Ĝi estas la kvara plej granda ĉeborda insulo en Kimrio.

Notoj
-----

1. ↑  Encyclopaedia Britannica : *Bardsey Island* Konsultita la 2009-08-16
2. ↑  Samuel Lewis, *A Topographical Dictionary of Wales*, 1849, S Lewis and Co, London, 474 pages
3. ↑  Cycling North Wales : *Cycle Ride from Aberdaron* Konsultita 2009-08-16
4. ↑  Gwynedd Archaeological Trust : *Bardsey* Arkivigite je 2010-02-16 per la retarkivo Wayback Machine Retrieved 2009-08-16
5. ↑  Ordnance Survey : *Election Maps : Gwynedd* Konsultita 2009-08-16

* Kategorio Insulo Bardsey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En blua: la linioj de la magneta kampo produktita de la solenoido
**Solenoido** (el la greka "*solen*" = tubo kaj "*eidos*" = aspekto) estas elektra aparato konsistanta el elektra drato regule volvita laŭ helico por formi longan rektan induktilon (aŭ elektran bobenon). Kiam elektra kurento trairas la draton, magneta kampo aperas en la ĉirkauaĵo de la solenoido, kaj ĉefe ene de la helico, kie la kampo estas proksimume unuforma.

La unuforma kampo estas oportuna por iuj eksperimentoj, sed solenoido ne povas generi alvalorajn magnetajn kampojn, almenaŭ ke la kurento estu forta, kaj do neprigas sistemon de malvarmigo.

Magneta kampo en la akso
------------------------

**Solenoido** estas vico da *N* bukloj de sama radiuso *R* kun sama akso, trairataj de la sama kurento *i* kaj regule ordigataj sur la longo *2a*. Ni notu *O* la centron de la solenoido, kas *A* kaj *B* giajn finojn. De la kono de la magneta kampo kreata de kurenta buklo , oni deduktas la magnetan kampon kreita de la solenoido en ĝia akso.

{\displaystyle B(z)=\mu \_{0}nI{\frac {\Omega \_{B}-\Omega \_{A}}{4\pi }}},
kie *n* = N /(2a) estas la nombro da bukloj en unuo de longo, {\displaystyle \Omega \_{A}} kaj {\displaystyle \Omega \_{B}} estas la solidaj anguloj sub kiuj oni vidas la edrojn *A* kaj *B* al la distanco *z* rilate al *O*, kaj \mu\_0 estas la magneta konstanto.

Ĉe la centro de la solenoido, tio estas en *z=0*, tiu formulo iĝas :

{\displaystyle B(0)=\mu \_{0}nI{\frac {a}{\sqrt {a^{2}+R^{2}}}}=\mu \_{0}{\frac {N}{2a}}I{\frac {a}{\sqrt {a^{2}+R^{2}}}}}
La magneta kampo grandiĝas se oni pligrandigas la nombron da bukloj, sed malgrandiĝas se oni pligrandigas la radiuson de la solenoido.

Magneta kampo ekster la akso
----------------------------

Oni povas determini la magnetan kampon en ajna punkto de la spaco {\displaystyle ({\vec {B}}(r,z)=B\_{z}(r,z){\vec {u}}\_{z}+B\_{r}(r,z){\vec {u}}\_{r})}, konante la magnetan kampon en la akso ({\displaystyle B(0,z)} notita {\displaystyle F(z)}), per la jenaj rilatoj:

{\displaystyle B\_{z}(r,z)=F(z)-{\frac {1}{4}}r^{2}F''(z)} kaj
{\displaystyle B\_{r}(r,z)=-{\frac {1}{2}}rF'(z)+{\frac {1}{16}}r^{3}F'''(z)}.
Kaj oni konstatas, ke la magneta kampo estas praktike unuforma en la solenoido, kaj ke la linioj de kampo estas preskaŭ paralelaj.

Ekster la solenoido, la kampo similas tiun de magneto kun suda kaj norda poluso.

* Kategorio Solenoido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Solilokvento** estas kantisto, kiu elpaŝas per sia parolkantado kiel rakontanta unuopulo. Sian soloon li plejparte prezentas sen akompano far muzikinstrumentoj. Kiel voĉregistroj kutime estas antaŭvidataj soprano, aldo, tenoro aŭ baso.

Deveno de la vorto
------------------

La nocio *solilokvento* deduktiĝas de du latinaj vortoj: de *solus*, esperanto: *sola* aŭ *nur*, kaj *loqui*, *paroli*. Solilokventoj do estas *sole parolantoj*.

Agadokampoj
-----------

Tipaj *solilokventoj* sur pentraĵo de Rembrandts: dekstre Simono Petro, maldekstre servistino‎ 

Solilokventoj ofte prezentas pasionon aŭ kristnask-historiojn, kie ili redonas la tekstojn de la partoprenantaj personoj.. Kutime la interpretantoj de la evangeliisto kaj de Jesuo ne estas rigardataj solilokventoj. Pro tio enkutimiĝis ankaŭ la latina nocio „alienae personae" (latina por: *la aliaj personoj*), por konturi ĉi tiun dislimigon.

La tradicio de solilokventoj ekestis en la sakrala muziko dumtempe de Martin Luther, kie ekestis germanlingvaj pasionkomponaĵoj, kiuj orientiĝis je katolikaj modeloj en latina lingvo, ekzemple de Johann Walter aŭ Antonius Scandellus. Pli malfruaj ekzemploj estas la Mateo-, la Johano- kaj la Luko-pasionoj de Heinrich Schütz.

La rektan paroladon de grupoj, ekzemple la disĉiploj de Jesuo aŭ de la militistoj, ofte ne reprezentas solilokventoj, sed tiel nomataj *Turba*-ĥoroj (latina lingvo: *turba* = "aro", "homamaso"). En tre malgrandaj ensembloj krom la roloj de la evangeliisto kaj de Jesuo ĉiuj aliaj roloj de la solilokventoj kaj de la *turba* povas esti transprenata de ununura, tria kantisto.

Referencoj
----------

1. ↑  Emil Platen, Die Matthäuspassion von Johann Sebastian Bach, Kassel 1991, S. 234
2. ↑  Musiklexikon "Soliloquenten"[*rompita ligilo*] unter www.tonarchiv.net
3. ↑  "Die Kirche zur Zeit Martin Luthers", Brockhaus online Enzyklopädie 2005 bis 2010
4. ↑  Hans Joachim Moser: in "Kleine deutsche Musikgeschichte", Seite 128

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Soliloquent » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3243902 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
**Sololá** estas urbo kaj municipo en Gvatemalo. (La municipo konsistas el la urbo plus kvar apudaj vilaĝoj — Los Encuentros, El Tablón, San Jorge la Laguna, kaj Argueta — kaj 59 neurbaj kamparaj komunumoj.) Ĝi estas la ĉefurbo de la departemento Sololá.  La geografiaj koordinatoj estas latitudo 14°46′N kaj longitudo 91°11′W.

Tombejo en Sololá
Bazaro en Sololá
Sololá situas ĉ. 2 114 m super marnivelo, sur monta deklivo proksimume 600 m super lago Atitlán. Ĝi estas komerca centro por la altaĵa regiono, kaj la sidejo de la katolika diocezo ampleksanta la departementojn Sololá kaj Ĉimaltenango.

Plej multaj loĝantoj de Sololá apartenas al la majaa gento Kaqchikel, krom en la vilaĝo Argueta, kie plejmulto apartenas al la majaa gento K'iche'. Multaj loĝantoj daŭre vestas sin en tradiciaj majaaj vestoj.

Sololá gastigas multajn internaciajn organizojn, ekz-e Manna Project International Arkivigite je 2011-08-18 per la retarkivo Wayback Machine, Friendship Bridge, Mayan Families kaj Love Futbol.

Referencoj
----------

1. 1 2   Sololá - Historia. Inforpressca.com. Alirita 2009-04-20.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Club Social y Deportivo Saprissa hispane
* Solola market video angle
**Nova** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 39  km²
* Loĝantaro: 840
* Poŝtkodo: 8948
* Telefonprefikso: 92

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Keszthely-Lendva. Lenti estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1255, tiam la kampoj apartenis al ĉefepiskopo de Veszprém. La komunumo iĝis kampurbo en 1446 ĝis 1871. La turkoj okupis la ĉirkaŭaĵon en la 16-a j.c. kaŭzinta suferojn. La katolika preĝejo konstruiĝis en 1777. La urbeto evoluis kaj iĝis distriktejo ĝis 1950. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj kamparanoj. En 1967 lernejo ekfunkciis.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, muzeo pri la vilaĝo, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, aŭtonomio por ciganoj. Apud la vilaĝo ĉaskastelo troviĝas.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo Ĉieliro de Maria

Famuloj
-------

En Nova naskiĝis:

* agronomo László Czapáry
* hungara-kroata skulptisto Lajos Bezerédi.
**Störmthal** estas vilaĝo apartenanta al la komunumo Großpösna en la distrikto Lepsiko en Saksio sudoriente de Lepsiko. La loko havas 532 loĝantojn (2004) kaj situas ĉe la nordorienta bordo de la Lago Störmthal, resta truego de la iama subĉiela lignitominejo Espenhain.

Geografio
---------

En la oriento la kamparo de Störmthal estas separita fare de la arbara tereno *Oberholz* disde la 3 kilometrojn fora Großpösna, tuj nordokcidente situas *Güldengossa* (nun same parto de Großpösna) kaj 2 km en norda direkto *Liebertwolkwitz*, urboparto de Lepsiko. Inter Liebertwolkwitz kaj Störmthal pasas la germana aŭtovojo A38. Ĉe la norda rando de la loko troviĝas industritereno. La plej fama entrepreno surloka estas pianofabriko *Blüthner*.

Störmthal estas stratovilaĝo kaj esence karakteriziĝas per grandaj saksiaj biendomoj, kiuj ĝis la fino de la 2000-aj jaroj plejparte estas renovigitaj. La loka kastelo tamen ankoraŭ ne estas renovigita. Parto de la apartena parko viktimiĝis kune kun la iama vilaĝoparto Rödgen pro la subĉiela lignitominejo Espenhain.

Historio
--------

Preĝejo en Störmthal
La regiono sude de Lepsiko estis pli dense loĝata kadre de la germana setlado en oriento ekde la mezo de la 11-a jarcento. Störmthal apartenas al la fondaĵoj el tiu tempo. Unuafoje ĝi estis skribe menciita en 1306 en pagolisto de la monaĥejo Klosters Pegau, al kiu Störmthal tiam estis subigita. Ekde 1350 la loko estis tamen posedaĵo de diversaj nobelarfamilioj.

Pozitivan evoluon Störmthal travivis ekde 1675 sub la estreco de Statz Friedrich von Fullen, kiu kiel elektoprinca saksia militkonsilantaro tenis influriĉan pozicion ĉe la dresdena kortego. La nobelo zorgis por tio, ke la loko fariĝis memstara paroko en 1690. Jaron poste li malfermigis la unuan lernejon de la vilaĝo. En 1693 von Fullen komencis per la konstruado de la kastelo, kiun li lasis ĉirkaŭigi per vasta parko. Al tiu ankaŭ apartenis bestoŝirmejo kaj sep fiŝlagetoj.

La 1-an de januaro 1996 Störmthal iĝis parto de la administra komunumo Großpösna.

Famuloj
-------

* Johann Gottfried Hildebrandt (1724–1775), orgenkonstruisto, filo de Zacharias Hildebrandt, lernanto de Gottfried Silbermann
* Friedrich Naumann (1860–1919), liberala politikisto

* Kategorio Störmthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Su Ŝi
**Su Ŝi** (蘇軾) (1037-1101) estis poeto kaj politikisto dum dinastio Song. Lia ĝentila nomo estas *Zidan* (子瞻), li mem nomis sin *Dongpo Ĝuŝi* (東坡居士, *tiu, kiu loĝis en DongPo*) kaj ofte citatas kiel **Su Dongpo** (蘇東坡).
Armand Su esperantigis unu el lia plej fama poemo:

Pasis for dek jaroj inter viv’ kaj morto.  

La sopir’ jam ĉesis, tamen en memoro  

ŝia tomb’ soleca trovas sin en foro.  

Kien mi konfesu de l’ dolor’ la vorton?  

Ŝi min ne rekonos pli jam post dek jaroj,  

kun vizaĝo polva, blankaj tempi-haroj.  

Jen subite ŝi revenis je dormhoro,  

ĉe l’ fenestro hela kombis ŝi la harojn.  

Ni nin fiksrigardis en larmoj amaraj.  

Nun eksciis mi jam, kie la doloro?  

En la luna lumo, ĉe l’ eta pin-monto  

kuŝas ŝia tombo en transtera mondo.  

(el la ĉina: Armand Su)
**Eksteraj ligoj:**
poemoj de Su Ŝi ĉine kaj angle

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Su Ŝi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 18480
* GND: 118619780
* LCCN: n80115817
* VIAF: 96591338
* ISNI: 0000 0001 1776 8575
* LIBRIS: 248562
* SUDOC: 029032199
* BNF: 12074309s
* ULAN: 500123267
* MBA: dcc9da19-d222-46aa-a8a3-b4b6562a14f1
* NLA: 36601684
* NDL: 00316630
* BIBSYS: 90833791
* NKC: jn20040227005
* BNE: XX822685
 |
La **Monda Konsilio de Eklezioj** (angle *World Council of Churches*, france *Conseil œcuménique des Églises*, germane *Ökumenische Rat der Kirchen*), hispane *Consejo Mundial de Iglesias*) fondiĝis la 23-an de aŭgusto 1948 kaj ekde tiam konsideriĝas la centra organizaĵo por la kristanisma ekumeno. Temas pri tutmonda ligo de momente 349 membraj eklezioj en pli ol 120 ŝtatoj sur ĉiuj kontinentoj de la tero.

Organiza formo
--------------

La organizaĵo konsistas el unuopaj eklezioj kaj unuiĝoj de pluraj eklezioj, kiuj konsentis pri la baza deklaracio de la konsilio, formale akceptiĝis kiel membroj kaj de tiam daŭrigis sian membrecon. Por membrostato ekzistas kaj teologiaj kaj organizaj antaŭkondiĉoj. 

La organizaĵo havas sian sidejon en Ĝenevo (Svislando). Decidoj de la konsilio kutime baziĝas sur konsento, do ne per simplaj voĉdonoj. Eblaj formoj de konsento estas

* unuanima decido,
* la plimulto aktive konsentas, dum la malplimulto kontentiĝas per tio, ke ampleksa kaj justa diskuto okazis, kaj ne protestas, aŭ
* ekzistas konsento pri tio, ke ne povas esti akirita decido kaj ke ekzistas forte malsamaj opinioj pri la diskutata temo - la malsamaj opinioj fiksiĝas en la protokolo.

Membraj eklezioj
----------------

Membroj estas la plej multaj grandaj kristanaj eklezioj de la ortodoksa, [Orientaj ortodoksaj eklezioj|orientortodoksa]], anglikana, prakatolika, luterana, reformita, unia kaj metodista tradicioj.
.

Multaj el la malgrandaj evangeliismaj eklezioj, ankaŭ la plej multaj eklezioj el la Pentekosta Kristanismo ne estas membroj. Ankaŭ la Adventistoj ne membras, sed partoprenas kiel observantoj en la kunsidoj kaj konferencoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Was ist der Ökumenische Rat der Kirchen?
2. ↑  konstitucio kaj statuto de la Monda Konsilio de Eklezioj (jen germanlingve), 2006
3. ↑   listo de la membraj eklezioj (anglalingve). Arkivita el la originalo je 2009-01-07. Alirita 2009-03-09.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la Monda Konsilio de Eklezioj Arkivigite je 2013-01-24 per la retarkivo Wayback Machine
* retejo de la konsilia asembleo
La **eklezio de Grekio** estas kristana ortodoksa eklezio, kiu origine apartenis al la ekumena patriarkejo de Konstantinopolo, do la kristanoj gvidataj de la patriarko de Konstantinopolo. Tamen ĝi dum la jaro 1833 deklaris sian sendependecon, kion dum la jaro 1850 ankaŭ agnoskis la konstantinopola patriarko.

arkiepiskopo *Ieronimos la 2-a*
La eklezio de Grekio disdividiĝas en 77 diocezojn, kiuj ampleksas la greke ortodoksan arkiepiskopejon de Ateno kaj preskaŭ la tutan ceteran teritorion de la nuna ŝtato Grekio, kun la esceptoj de la insulo Kreto, la sankta monto Athos kaj la insularon Dodekanoj. Ĉiu el la 77 diocezoj gvidiĝas fare de metropolito. La supera teologia gvidanto de la eklezio de Grekio estas la arkiepiskopo de Ateno kaj tuta Grekio. Al la eklezio nuntempe (stato de 2009) apartenas pli-malpli naŭ milionoj da ortodoksaj kristanoj. Post la morto de la arkiepiskopo *Ĥristodulos la 1-a*, la 7-an de februaro 2008 *Hironimo la 2-a* elektiĝis nova arkiepiskopo de Ateno kaj prezidanto de la episkopara konferenco de la ortodoksa eklezio de Grekio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eklezio de Grekio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germanlingvaj informoj pri la eklezio en aŭstra retejo
**Staldenried** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 552 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Staldenried situas en Supra Valezo 5 kilometrojn sude de Vispo ĉe la orienta flan ko de la valo de Vispa apud la kunfluejo de Matervispa kaj Saaservispa. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Staldenried kaj Gspon kaj 20 malgrandaj setlejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,32 km², de kiuj 40,50% estas kovritaj de arbaro, 22,7% servas por agrikulturo kaj 2,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Staldenried limas en okcidento kaj nordo al Stalden, en Visperterminen, kaj en sudo al Eisten.

Trafiko
-------

Staldenried situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al Staldenried kondukas montara vojo de Stadel kaj por la publika trafiko aertelfero. La supra vilaĝo Gspon atingeblas nur pere de aertelfero.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Staldenried datiĝas el la jaro 1389 kiel *am ryede*. En la jaro 1548 la setlejoj Ried Gspon, Kleeboden kaj Finilen kreis komunan civitan statuton, en kiu estis regulitaj la heredrajto, la aĉetorajto, la paŝtado, la lignohakado kaj la akvoutilizado. En la jaro 1950 estis konstruita aertelfero al la valo kaj en la jaroj 1980 kaj 1982 veturebla vojo.

Ekonomio
--------

Granda parto de la loĝantaro (en la jaro 2000 tio estis 79%) laboras ekster la komunumo en Vispo ĉefe en la ĥemia fabriko Lonza. En la komunumo enspezofontoj estas la turismo kaj la bredado de nigronazaj ŝafoj kaj ankaŭ vitoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Bernard Truffer*: *Staldenried* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-02-16)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Staldenried

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Staldenried** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Vispo |
| --- |
| Baltschieder  •  Eisten  •  Embd  •  Grächen  •  Lalden  •  Randa  •  Saas-Almagell  •  Saas-Balen  •  Saas-Fee  •  Saas-Grund  •  Sankt Niklaus  •  Stalden  •  Staldenried  •  Täsch  •  Törbel  •  Vispo  •  Visperterminen  •  Zeneggen  •  Zermatt |  |

 |
**Stanley GETZ,** pli bona konata kiel **Stan GETZ** (naskiĝis la 2-a de februaro, 1927, en Filadelfio, Pensilvanio, mortis la 1-a de junio, 1991, en Malibuo, Kalifornio) estis ĵaza muzikisto. Li konsideriĝas unu de la plej bonaj tenoraj saksofonaj ludantoj de tuto tempo. Li estas bone konata por lia tuje rekonebla varma tono kiel montris en lia versio de la kanto "The Girl from Ipanema".

Li ludas nombron de instrumentoj antaŭ lia patro aĉetis lian unuan saksofonon por li ĉe la aĝo de 13. En 1943, po la aĝo de 16, le akceptiĝis en la bandon de Jack Teagarden. Post ludanta en variaj aliaj bandoj (1944 Stan Kenton; 1945 Jimmy Dorsey; 1945-46 Benny Goodman) li bone konata kiel soloisto en la Woody Herman Bando el 1947 al 1949.

En la 1950-a jaroj, Getz estiĝis tre populara ludis malvarma ĵazo kun Horace Silver, Oscar Peterson, kaj multaj de alioj. En ordo eskapi lian narkotismon (por kio li arestiĝis en 1954), li kelktempe transmigris al Danlando en 1958.

Post revenanta al usono en 1961, li ekis lian verkon kun Brazila komponisto Antonio Carlos Jobim kaj la kantistoj João kaj Astrud Gilberto. Ilia kunlaborado sur "The Girl from Ipanema" (1963), unu de la plej bone konata ĵazaj verkoj hodiaŭ, faras la stilo de JOBIM, konata kiel bossa nova pli populara.

Post alia droga estiganta breĉo en Malaga, Hispanio, el 1969, GETZ turneis kaj surbendigis peze en la 1970-oj kaj 1980-oj ĝis lia morto el kancero ĉe Malibu en 1991. En lia malfruaj jaroj, li desemfazanta *bossa* kiel lia stilo de elekto, elektanta por plej kontestanta, kaj eble malpli ĉefofluo de ĵazo.

  

* Kategorio Stan Getz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34767
* GND: 119189941
* LCCN: n81018141
* VIAF: 113597520
* ISNI: 0000 0001 1033 0511
* LIBRIS: 213527
* SUDOC: 029831954
* BNF: 138944199
* MBA: 8f2422ab-0ec6-4c92-80c4-afe9622fab32
* NLA: 35639792
* BIBSYS: 55962
* NKC: ola2002153738
* ICCU: RAVV105272
* BNE: XX856216
 |
Spongoj estas vendataj en tiuj ĉeŝoseaj standoj ĉe la golfo Akti en la insulo Kalimnos, Grekio.
**Stando** estas ĉiu el la apartaj montrejoj, kutime budo aŭ tablo, disponigitaj de ekspozicio al partoprenantaj firmaoj, kiuj povas tiamaniere prezenti al la vizitantoj siajn varojn aŭ ideojn.

Laŭ Francisko Azorín **stando** estas *Instalaĵo de iu firmo [tiele] por elmontri komercaĵojn en foirejo, ekspozicio.* Li indikas etimologion el la latina *extendere* (etendi).

Ekzemple en librofoiroj havas sian standon ĉiu partoprenanta eldonejo kaj prezentas tie siajn plej sukcesajn aŭ lastatempajn eldonaĵojn.

Ankaŭ en kongresejoj de UK-oj ricevas siajn standojn unuopaj landaj kaj fakaj asocioj aŭ esperantistaj eldonistoj dum la tiel nomata Movada Foiro.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 189.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Stando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jan Stanisław Cyganiewicz**, pseŭdonomo "Zbyszko Cyganiewicz", "Zbyszko I" (naskiĝis la 1-an de aprilo 1879 en Jodłowa (distrikto Dębica), mortis la 22-an de septembro 1967 en Sankta Jozefo, Misurio) – pola luktisto kun internacia famo pri miksitaj batalartoj. Trifoja mondĉampiono el Parizo en 1906, Nov-Jorko en 1921 kaj 1922, akirinto de la brilianta zono, mondĉampiono pri eksterklasika batalo en 1925. Post fino de la kariero iĝis sporta aktivulo en Usono. Li estis la plej riĉa pola sportisto de la intermilita periodo, kiel profesia atleto gajnis 3 milionojn da usonaj dolaroj.

Vivo
----

Lia patro estis forstisto, montarano de Limanowa-regiono. De juneco Stanisław Cyganiewicz estis korpe lerta kaj forta. En la aĝo de 15 jaroj ekzercis per risortoj kaj halteroj. Multe gimnastikadis, kaj de la printempo ĝis aŭtuno multe naĝis. Ankaŭ halterlevis por tiamaniere akiri forton kaj rapidecon bezonataj por luktarto.

Gimnazion frekventis en Jasło, kaj post translokiĝo de la familio al Krakovo, en la tiea Gimnazio de Sankta Jacek. Post abituro komencis studi juron en Jagelona Universitato.

Hazarda prezentiĝo en cirko, kie montris sian forton kaj lertecon, komencis lian sportan karieron. La komenciĝanta kariero devigis lin ĉesi la studojn. En 1924 elmigris al Usono, kiu iĝis lia dua patrujo ĝis la morto.

En 1937 publikigis siajn rememorojn en la libro *Sur ringoj de la tuta mondo*, kie detale priskribis historion de sia vivo kaj la sporta kariero. En la aĝo de 60 jaroj, post 1093 venkaj bataloj Cyganiewicz aĉetis farmon, reston de la vivo dediĉante al sia hobio, kiu estis studado de la lingvoj. Li estis poligloto, kiu krom la pola flue konis ankaŭ 11 fremdajn lingvojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607664
* LCCN: no2018139549
* VIAF: 164067489
* ISNI: 0000 0001 1256 2500
* BNF: 167388390
 |
**Stanisław Włodzimierz Pyjas** (naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1953 en Żywiec, mortis la 7-an de majo 1977 en Krakovo) – opozicia aganto en Pola Popola Respubliko, studento de pola filologio kaj filozofio de Jagelona Universitato. Lia morto en misteraj cirkonstancoj kelke da tagoj antaŭ studenta festo *Juvenalia* skuis studentan medion de Krakovo kaj Pollando. Li estis enterigita en tombejo en Gilowice (proksime al la naskiĝloko).

Opozicia agado
--------------

En la jaroj 1976-1977 li spontane aliĝis al organizado de protestoj pro reprezalioj flanke de regopovoj kontraŭ laboristoj de Radom kaj Ursus (kvartalo de Varsovio). Kunlaboris kun Komitato de Laborista Defendado. Li mortis en ŝtondomo ĉe la strato Szewska 7 en Krakovo. Laŭ opoziciaj medioj mortis pro bato flanke de funkciistoj de komunista Sekureca Servo. Laŭ regopovoj la morto okazis pro falo de ŝtuparo.

Ĉefa fonto de informado de Sekureca Servo estis lia proksima kolego Lesław Maleszka, kun pseŭdonomoj de sekreta kunlaboranto "Ketman" kaj "Return" (posta plurjara kunlaboranto de Gazeta Wyborcza).

La 21-an de septembro 2006 Stanisław Pyjas estis postmorte distingita de prezidento Lech Kaczyński per Komandora Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

Studenta Komitato de Solidareco
-------------------------------

La morto de Pyjas kaŭzis amasajn manifestaciojn de studentoj ("Nigra Marŝo") kaj apelacioj por bojkoto de la alproksimiĝanta studenta festo. Vespere la 15-an de majo 1977 (fine de la "Nigra Marŝo") apud Vavelo oni legis deklaracion pri fondo de Studenta Komitato de Solidareco en Krakovo kaj postulantan malkaŝon de kulpintoj de la krimo. Tio estis la unua tiuspeca organizaĵo en Orienta Eŭropo.

Filmoj
------

* Finna filmo titolita "Morto de studento", reĝisoro Jarmo Jääskeläinen, 1977.
* Pola dokumentaj filmoj "Falis, dronis, mortis" kaj "Kontraŭspionejo" de reĝisoro Krzysztof Krauze, 1994.
* Ĵurnalistan enketadon pri la murdo de Stanisław Pyjas montras la filmo de Krzysztof Krauze "Gry uliczne" (Strataj Ludoj).
* Junie 2008 televidstacio TVN emisiis dokumentan filmon "Trzech kumpli" (Tri kamaradoj) dediĉitan al la sekreta enketado de Sekureca Servo kontraŭ la medio de Pyjas kaj al lia morto. La filmo priskribas i.a. spionan agadon de Lesław Maleszka kaj hipotezon, laŭ kiu Pyjas estis mortigita kiam komencis suspekti sian kolegon pri denuncado. Sekureca Servo ekdecidis pri lia likvido por protekti sian, unu el la plej valoraj, kunlaboranton.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Jerzy Popiełuszko

* Kategorio Stanisław Pyjas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stanisław Ruziewicz** (naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1889 en Kolomeo, mortis la 12-an de julio 1941) – pola matematikisto. Disĉiplo de Wacław Sierpiński.

Vivo
----

Profesoro de Lviva Politekniko kaj Lviva Universitato, kaj la lasta antaŭ eksplodo de la dua mondmilito rektoro de Akademio pri Eksterlanda Komerco (de 1939). En la jaroj 1932/1933 estis dekano de Matematika-Naturscienca Fakultato de Universitato je la nomo al Johano la 2-a Kazimiro. Kunfondinto de Lvova Skolo Matematika. Liaj laboraĵoj koncernis aroteorion kaj reelajn funkciojn. Li estis honora apoganto de studenta korporacio Aragonia. Post anekso de Lvovo fare de Sovetunio – plu restis ĝis somero 1941 profesoro kaj ĉe la rusa rektoro – vicrektoro de Lvova Ŝtata Instituto de Soveta Komerco. Arestita de Gestapo la 11-an de julio 1941 sekvantan tagon verŝajne murdita per pafmortigo fare de germanoj kadre de la Masakro de Lvovaj Profesoroj. Precizajn cirkonstancojn de la morto oni neniam klarigis.

Bibliografio
------------

* Zygmunt Albert, *Kaźń profesorów lwowskich – lipiec 1941* (Masakro de Lvovaj Profesoroj - julio 1941, Studoj kaj raportoj kun dokumentoj kolektitaj kaj prilaboritaj de Zygmunt Albert) Vroclavo 1989, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, ​ISBN 83-229-0351-0​ elektronika versio

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614691
* GND: 1028855362
* VIAF: 164426922
* ISNI: 0000 0001 1275 8116
 |
fagoj en parko: funde purpurfago, malfunde la flava-verde ekkreskanta fagokultivaro ‚Zlatia‘ („or-fago")
**Solulplanto** aŭ **Soliterplanto** (el la franca "solitaire" por "solulo") estas esprimo el la ĝardenarto, arbokultivejo kaj akvaristiko. Soliterplanto estas planto, plej ofte arbo aŭ arbusto, kiu kiel unuopa planto dominas plantejon. Ĝi distigiĝas de aliaj plantoj en la najbareco pro speciala alteco, koloro, habito aŭ aliaj ecoj. libere starantaj soliterplantoj ofte aspektas okulfrape.

Multaj lignoplantoj estas taŭgaj por iĝi solulplanto. Gravas antaŭ ĉio, ke la planto havas sufiĉe la spacon por etendiĝi. Speciale taŭgaj plantoj ekzemple estas la purpurfago pro siaj purpuraj folioj, la Süntel-fago pro sia bizara kreskoformo aŭ magnolio pro la frua florado. Pli malgrandaj devas esti soliterplanto por la antaŭĝardeno. Taŭgas tiukaze malgrandaj magnolioj, rododendro kaj arbustrozo.

Kiel solulplantoj en la akvaristiko oni uzas plantojn, kiuj distingas sin de la aliaj plantoj per okulfrapa folikoloro aŭ foliformo.
**Somberek** [ŝomberek], kroate **Šumberak, Šumbrig,** germane **Schomberg** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 31 6 km²
* Alto super marnivelo: 120 m
* Loĝantaro: 1480
* Poŝtkodo: 7728
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°04′59″N 18°39'25″E

Situo
-----

Somberek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Tiu loko jam estis loĝata dum la kuprepoko, baldaŭe romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1382. La vilaĝo senhomiĝis post la mezepoko pro la turkoj. Baldaŭe unue serboj, poste germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Fine de tiu erao multe da serboj forlasis Somberek. Post la 2-a mondmilito granda parto de germanoj deportiĝis al Germanio, fine alvenis hungaroj el Vojvodino kaj Ĉeĥoslovakio. En 2001 la germanoj estis 29%. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, hoteleto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Nomo de Dipatrino de 1785
* kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1829
* novklasika serba preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1710 ĉirkaŭita per muro
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka de 1783
* skulptaĵo pri Heinrich Heine
* monumentoj pri falintoj dum la mondomilitoj
* memorŝtono pri la deportitoj

Famuloj
-------

En Somberek naskiĝis poeto Márton Kalász.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Slovakio Jelka, Slovakio
* Germanio Langenau, Germanio
* Germanio Dossenheim, Germanio
* Aŭstrio Sinabelkirchen, Aŭstrio
* Italio Mühlwald, Italio

* Kategorio Somberek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Poster Olympische Sommerspiele Tokio 1940.jpgAfiŝo de Someraj Olimpikoj Tokio 1940
La **Somera Olimpiko 1940** devintus esti la 12-a olimpiko de la moderna erao, sed pro la Dua Mondmilito la evento neniam okazis.

En junio 1937 la urbo Tokio en Japanio estis elektita por ricevi la olimpikon de la jaro 1940. Sed pro la dua ĉina-japana milito ne eblis organizi la olimpikon kaj Japanio rezignis pri tio la 16-an de julio 1938 ĉe la Internacia Olimpika Komitato.

Sekve la Internacia Olimpika Komitato decidis, ke la olimpiko okazos en Helsinko, Finnlando, kiu malvenkis en la fina voĉdono pri la okazigo de la Somera Olimpiko 1940 la 31-an de julio 1936 en Berlino per 27:36 voĉoj kontraŭ Tokio. Aliaj kandidataj urboj estis Aleksandrio, Ateno, Barcelono, Budapeŝto, Buenos Aires, Dublino, Laŭzano, Londono, Montrealo, Rio-de-Ĵanejro, Romo kaj Toronto.

La eksplodo de la Dua Mondmilito finfine malhelpis entute okazigi la Someran Olimpikon de 1940. Helsinko poste ricevis la rajton okazigi la Someran Olimpikon 1952, kaj Tokio la rajton okazigi la Someran Olimpikon 1964.

---

---

Vintraj Olimpiaj Ludoj|  1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1994,
 1998,
 2002,
 2006,
 2010,
 2014,
 2018,
 2022 |

Someraj Olimpiaj Ludoj|  1896,
 1900,
 1904,
(1906)**\***,
 1908,
 1912,
(1916)**I**,
 1920,
 1924,
 1928,
 1932,
 1936,
(1940)**II**,
(1944)**II**,
 1948,
 1952,
 1956,
 1960,
 1964,
 1968,
 1972,
 1976,
 1980,
 1984,
 1988,
 1992,
 1996,
 2000,
 2004,
 2008,
 2012,
 2016,
 2020,
 2024 |

---

---
**Julianna Lisziewicz** [liŝjeviĉ]?, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lisziewicz Julianna** estas hungara biokemiisto, kemiisto, imunologo, negocisto, profesoro. Ŝia patro estis Antal Lisziewicz.

Julianna Lisziewicz  naskiĝis en 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Julianna Lisziewicz akiris diplomojn en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1980 pri kemio, en 1982 pri biokemio. Post siaj studoj ŝi edziĝis kaj translokiĝis al Göttingen, kie ŝi doktoriĝis (PhD) en 1986. Post 2 jaroj helpe de stipendio ŝi esploris kanceron en Usono en Bethesda. Inter 1990 kaj 1995 ŝi gvidis la esploradon pri virusoj kaj HIV, poste ŝi fondis firmaon. Tiutempe ŝi ankaŭ instruis en usona universitato. En 2004 ŝi ricevis signifan stipendion, tial ŝi translokiĝis al sia naskiĝurbo, kie ŝi esploras kaj instruas en Universitato Semmelweis, foje en Scienca Universitato de Szeged kaj Universitato de Budapeŝto.

Ŝi inventis kuracilon "DermaVir", kiu helpas al Hiv-malsanuloj. Ŝi fondis firmaon ankaŭ en Budapeŝto.

Fontoj
------

* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva intervjuo kun biografio kaj foto
* hompaĝo angle
* hungarlingva intervjuo kun foto Arkivigite je 2015-05-28 per la retarkivo Wayback Machine
* [*rompita ligilo*] angle kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 525513
* VIAF: 6571148997608259870003
* ORCID: 0000-0002-3349-4495
 |
La **Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por Kunordigo de Homaj Aferoj** (OUNKHA) estas organo de Unuiĝintaj Nacioj (UN) fondita en decembro 1991 de la Ĝenerala Asembleo por fortigi la internacian respondon al kompleksaj krizoj kaj naturaj katastrofoj. Ĝi estas la posteulo de la Oficejo de Kunordiganto de Unuiĝintaj Nacioj por Katastrohelpo.

La Departemento pri Homaj Aferoj estis establita tuj poste de la Ĝenerala Sekretario, sed en 1998 estis kunfandita, kiu fariĝis la ĉefa fokuso de UN pri gravaj katastrofoj. La mandato de OCHA poste plilarĝiĝis por inkluzivi kunordigan humanecan helpon, politikan disvolvon kaj humanecan pledadon. Ĝiaj agadoj inkluzivas organizadon kaj kontroladon de humaneca financado, reklamado, decidado de politikoj kaj interŝanĝo de informoj por faciligi rapidrespondajn teamojn por krizhelpo.

OUNKHA estas gvidata de la Ĝenerala Sub-Sekretario pri Humanecaj Aferoj kaj Kunordiga Krizhelpa Kunordiganto, nomumita por kvinjara oficperiodo. Ekde majo 2017, la rolo estis plenumita de Mark Lowcock el Britio.

Ĝi organizis la Mondan Homaran Pintkunvenon 2016 en Istanbulo, Turkio. Ĝi estas konstanta observanto en la Disvolva Grupo de Unuiĝintaj Nacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Unuiĝintaj Nacioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por Kunordigo de Homaj Aferoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝaro

Referencoj
----------

1. ↑   Who We Are (angle) (2016-09-27). Arkivita el la originalo je 2018-12-14. Alirita 2019-12-17.
2. ↑   OUR WORK (angle) (2016-09-29). Arkivita el la originalo je 2019-05-04. Alirita 2019-12-17.
3. ↑  UNDG Members. Undg.org. Retrieved on 20 November 2011.
4. ↑  "OCHA Annual Report 2019", 2020-06-11, paĝo 4. Kontrolita 2020-07-14. (angle)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702261
* GND: 10005600-3
* LCCN: no98078420
* VIAF: 121558581 262911522, 121558581
* ISNI: 0000 0004 0527 5935
* NLA: 49784608
* NKC: ko2006359182
 |
**Principo de la atombombo *Little Boy***
  
1. Eksplodo de kordito
  
2. Kanono
  
3. Kava "pafaĵo" el uranio
  
4. "Celtabulo" el uranio
**Little Boy** (en la angla: "knabeto") estis la koda nomo de la unua atombombo milite uzata. Ĝi estis faligita sur Hiroŝimon en Japanio, de la usona bombaviadilo Enola Gay la 6-an de aŭgusto 1945.

Eksplodante ja altitudo de 580 m, ĝi liberigis energion de 13 al 16 kilotunoj da TNT-ekvivalento.

Laŭ takso, de 2007, la nuklea eksplodo de "Little Boy" mortigis inter 90 000 kaj 160 000 homojn, ene de loĝantaro de 310 000.

Principo
--------

Tiu bombo, disvolvita en la kadro de la Projekto Manhattan dum la Dua Mondmilito, entenis 64,1 kilogramojn da riĉigita uranio.

La ŝargo da uranio estis dividata en du masoj: la "**pafaĵo**", kava cilindro de 38,5 kg, estis ĵetita, per eksplodo de kordito en kanono, kontraŭ la "**celtabulon**", cilindro de 25,6 kg. La "pafaĵo" ŝoviĝis *ĉirkaŭ* la "celtabulon", tiamaniere, ke tio kreis sojlan mason ekigantan nuklean ĉenan reakcion.

Kelkajn tagojn poste, la 9-an de aŭgusto 1945, dua bombo kromnomita "*Fat Man*" detruis Nagasakon.

* interna konsistigo de Little Boy (anglaj tekstoj)interna konsistigo de Little Boy (anglaj tekstoj)
* maketo de Little Boy en la National Museum of the Air Forcemaketo de Little Boy en la National Museum of the Air Force
* Bombaviadilo Enola Gay kaj ĝia anaroBombaviadilo Enola Gay kaj ĝia anaro
* Nuklea nubo super Hiroŝimo, post la eksplodoNuklea nubo super Hiroŝimo, post la eksplodo

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  angle Kiom mortis en Hiroŝimo ? Arkivigite je 2007-09-19 per la retarkivo Wayback Machine el "Radiation Effect Reaserch Fundation"
2. ↑  National Museum of the Air Force

Eksteraj ligiloj
----------------

* Little Boy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Little Boy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france La bombo de Hiroŝimo
* france Malvolvo de la nuklea bombo - "Little Boy" kaj "Fat Man" Arkivigite je 2007-01-25 per la retarkivo Wayback Machine
* france La unua atombombo[*rompita ligilo*]
* angle Oftaj demandoj pri la unuaj nukleaj armiloj
* angle Arkivoj pri nukleaj armiloj
* angle La historio de Enola Gay
|  |
| --- |
| 根室支庁 |
|  |
| Municipa Kodo | 01690-0 |
| Areo | 8 533,96km2 |
| Nombrode familioj | 34 033(31-a de julio 2004) |
| Loĝantaro | 86,152(31-a de julio 2004) |
| Subgubernia oficejo |
| Adreso | 〒087-8588 |
| 北海道根室市常盤町3丁目28番地
Nemuro-shi, Tokiwa-cho 3-28Hokkaido, JP-087-8588, Japan |
| Telefono | +81-153-23-6131 |
| Retpaĝo | Subgubernia Retpaĝo Arkivigite je 2005-04-20 per la retarkivo Wayback Machine |
|  |

**Subgubernio Nemuro** (根室支庁 [nemuro ŝiĉō]) estas subgubernio, kies ĉefurbo estas Nemuro.

Geografio
---------

### Urboj

1. Nemuro (subgubernia ĉefurbo)
### Urbetoj kaj Vilaĝoj

* Distrikto Nocuke:

2. Becukai
* Distrikto Ŝibecu:

3. Nakaŝibecu
4. Ŝibecu
* Distrikto Menaŝi:

5. Rausu
Distriktoj en la Nordaj Teritorioj/Sudaj Kurilaj Insuloj (okupadis kaj administras Rusio, asertas Japanio)

* Ŝikotan:

6. Ŝikotan
* Distrikto Kuniŝiri:

7. Tomari
8. Rujobecu
* Distrikto Etorofu:

9. Rubecu
* Distrikto Ŝana:

10. Ŝana
* Distrikto Ŝibetoro:

11. Ŝibetoro
Distriktoj rezignitaj en Traktato de San-Francisko

* Distrikto Uruppu
* Distrikto Ŝimuŝiro
* Distrikto Ŝumuŝu

A. Habomai Insuletaro
B. Ŝikotan Insuloj
C. Kunaŝiri
D. Etorofu
Nemuro-subgubernio

Subgubernioj de Hokajdo
Iŝikari | Soraĉi | Ŝiribeŝi | Oŝima | Hijama | Iburi | Hidaka | Kamikaŭa | Rumoj | Soja | Abaŝiri | Tokaĉi | Kuŝiro | Nemuro

* 
*
Kavodomoj en la valo Luaro en Francio.
Kavodomoj en Guadix en Andaluzio kun sunkamenoj.
La **subtera arkitekturo** ankaŭ konita kiel enterigita arkitekturo, elfosita arkitekturo aŭ troglodita arkitekturo estas subtipo de la suna arkiĥekturo bioklimata kiu utiligas teknologion por redukti la median necertecon por homoj en la subtero pli apude al la surfaco, kie ĝi pretendas konstrui rifuĝon allogan kaj daŭran.

Ĉi tiu arkitekturo utiligas la naturajn rimedojn en la ĉirkaŭaĵoj de la loko elektita por la konstruo: la propra grundo kiel ĝi estas. Ĝi utiligas la termikan inercion de la tereno por akiri termikan komforton interne en la loĝejo. Ĉi tiu tipo de arkitekturo estas tre ofte rilatigita kun la memkonstruado. Ekzemploj de malnova subtera arkitekturo troviĝas en Hispanio, speciale en Andaluzio, en Tunizio, en Kapadokio, en Francujo, en Aŭstralio kaj en la Altebenaĵo Loesa en Ĉinujo. Rimarkinda ekzemplo en arta vidpunkto estas la subtera templo Damanhur.

Konstruado
----------

Interna klimato
---------------

Vidu ankaŭ
----------

Troglodita arkitekturo

Troglodita turismo

Notoj
-----

1. ↑    Cuevas viviendas en Europa Konsultita la 4an de novembro de 2009.
2. ↑
Subtera muelejo
**Subteraj Muelejoj de Col des Roches** estas natura kaverno en Col des Roches apud Le Locle, en kantono Neŭŝatelo, Svislando. Tiu kaverno estas proksimume 50 metrojn alta. Tra ĝi fluis la rivero Bied de la valo de Le Locle. Konsekvence oni konstruis jam en 1652 muelilojn tie, kie fluas akvo, do kie oni povas akiri energion. La rivero, kiu fluis tra la kaverno, aperas surface en la rivero Doubs apud la vilaĝo Les Brenets post 2 km da subtera fluado.

En la kaverno estis ĝis 5 radoj por mueli grajnon. Dum kelkaj jardekoj oni plie segis trunkojn.

En 1898 oni ĉesis uzi la energion en la kaverno mem. Oni uzis la kavernon por forĵeti rubaĵon de la ĉelima buĉejo.

En 1966 tiu buĉejo ne plu uziĝis. En la sama loko oni konstruis instalaĵon por lavi aŭtojn. La akvo kun lavprodukto fluis tra la kaverno.

En 1973 kelkaj historiistoj kaj agemuloj komencis elfosi la materialon, kiu plenigis la kavernon. Ili volontule laboris por krei la muelilojn denove, alportante muelilradojn el aliaj instalaĵoj de aliaj svisaj lokoj. Nuntempe estas muzeo vizitebla.

Diversaj famuloj vizitis la muelejojn, inter ili la dana poeto Hans Christian Andersen.

Esperantlingva priskribo de la groto ekzistas; petu ĝin, se vi vizitas la lokon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Subteraj Muelejoj de Col des Roches en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la muzeo
Subtropika klimatzono
La **subtropikoj** apartenas al la klimataj zonoj de la tero. Ĝi troviĝas inter la tropika kaj la mezvarma zono, ĉirkaŭ inter la 25°-40° norda kaj suda latitudo. Tiu areo havas tipan tropikan someron kaj netropikan vintron. Oni povas dividi la tropikañ zonon je seka, vintrehumida, somerhumida kaj ĉiamhumida subtropikoj.

Oni difinas ankaŭ la klimaton subtropika, se tie la meza, jara temperaturo situas super 20 celsiusgradoj kaj la meza temperaturo de la plej malvarma monato situas sub 20 celsiusgradoj.

Seka subtropiko
---------------

### klimato

* tutjara vegeta periodo
* vintra precipitaĵo
* tutjare seka ]
* tag-era klimato

### vegetaĵaro (flaŭro, plantaro)

* relative malmultaj specioj
* dezerta kaj stepa plantaro (ofto dornaj plantoj)

### ekzemploj

dezertoj: Saharo, Atakamo, Negevo (Israelo).

Vintrehumida subtropiko, mediteranea klimato
--------------------------------------------

### klimato

* tutjara plantara periodo
* vintra precipitaĵo
* nur somere seka

### plantaro

dominas la durfoliaj plantoj; multaj regionoj - pro pli frua rabmastrumado (troekspluatado)- estas preskaŭ senarbaj.

### ekzemploj

regiono de Mediteraneo, centra Ĉilio.

Somere humida tropiko
---------------------

### klimato

* tutjara plantara periodo
* duonsomera precipitaĵo

### plantaro

* plej ofte savana kaj arbusta vegetaĵaro

### ekzemploj

Gran Chaco, Altiplano (punja).


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |
**Suchiapa** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Suchiapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07086.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18406 loĝantojn. El tiuj estis 9262 viroj kaj 9144 virinoj. La komunumo havas surfacon de 355 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 440 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9784 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7408, do 76 % el ĉiuj, scipovis legi kaj skribi, kaj 2372 personoj respektive 24 % estis analfabetoj.

15890 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 81 personoj respektive 0,51 % estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Suchiapa Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)