recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Johann Joseph Fux** (\* ĉirkaŭ 1660 en Hirtenfeld ĉe Graz; † 13-a de februaro 1741 en Vieno) estis aŭstra komponisto kaj muzikteoriisto.

Vivo
----

Fux naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1660 kiel foli de kamparano en Hirtenfeld, kiu tiam apartenis al la paroko St. Marein, hodiaŭ tamen al la komunumo Langegg ĉe Graz. Pri sia frua vivo nur estas konata, ke ĉirkaŭ 1680 li studis ĉe la universitato de Graz kaj ekde 1683 ĝis 1687 en Ingolstadt. En la 90-aj jaroj li estis orgenisto je la „Schottenstift" en Vieno. Pro tio la imperiestra kortego atentiĝis pri li kaj nomumis lin kortegokomponisto. Ekde 1701 li iĝis kapelestro ĉe la Stefanokatedralo. En 1711 li iĝis muzikdirektoro de la kortego, unu el la plej gravaj oficoj en la Eŭropa muzikvivo. En tiu ĉi pozicio li skribis multnombrajn operojn kaj oratoriojn.
Lia plej konata opero *Costanza e Fortezza* estis prezentata 1723 en Prago okaze de la kronadfesto de imperiestro Karlo la 6-a kiel reĝo de Bohemio.

Krome Fux ankaŭ instruis kompozicion. Inter siaj disĉiploj estis Georg Christoph Wagenseil, Gottlieb Muffat kaj Jan Dismas Zelenka. En 1725 li publikis sian instrulibron pri kompozicio sub la titolo *Gradus ad Parnassum*

Dum siaj postaj jaroj, post la morto de sia edzino je la 8-a de junio 1731, kun kiu li edziĝis en 1696, li precipe komponis eklezian muzikon.

Li mortis 81-jara je la 13-a de februaro 1741 en Vieno.

Verkaro
-------

La plej grava verko de Fux estis la kompoziciinstruilo *Gradus ad Parnassum* (1725) – instrulibro pri la rigora kontrapunkto laŭ la stilo de Palestrina. En la jaro 1745 Lorenz Christoph Mizler, disĉiplo de Johann Sebastian Bach, tradukis la Latinlinvan verkon en la Germanan, kaj pro tio ĝi decide influis la Vienan skolon. Ĝi servis ĝis en la 20-a jarcento kiel instrulibro de kontrapunkto.

La ampleksa muzika verko de Fux konsistas el operoj, eklezia kaj instrumenta muziko. Entute li komponis 18 operojn, 50 meson, tri rekviemojn, 57 vesprojn kaj psalmojn samkiel 10 oratoriojn kaj 29 partitojn.

Efiko
-----

Kontraŭe al la *Gradus ad Parnassum* liaj muzikaj verkoj rapide forgesiĝis. Nur Ludwig von Köchel remalkovris Fux kaj eldonis biografion kaj verkokatalogon. 

Kelkaj verkoj de Fux estis eldonitaj en la serio *Denkmäler der Tonkunst in Österreich* ekde la komenco de la 20-a jarcento i.a. de Egon Wellesz.

* Johann Joseph Fux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Johann Joseph Fux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 157257
* GND: 118694375
* LCCN: n79132134
* VIAF: 56583725
* ISNI: 0000 0001 0903 4459
* LIBRIS: 211776
* SUDOC: 031047769
* BNF: 12158328s
* ULAN: 500061395
* MBA: cfda9e84-49f1-4afb-9e4b-f6f4dda9de41
* NLA: 35785464
* BIBSYS: 90388600
* NKC: jn20020102001
* BNE: XX1277151
 |
La **abelkolonia kolapso**, **koloni-disfala malsano de abeloj** aŭ **abelmorto** (angle *Colony Collapse Disorder* mlgg CCD) estas la amasa morto de mielabeloj. Simptomo estas la manko de ĉiu plenevoluinta abelo en la abelujo, dum oni ne trovas mortintajn abelojn en ties proksimo. La kovaĵo, la junaj abeloj, mielo kaj poleno estas tie.

La morto de la plenevoluintaj mielabeloj ne estas tute klara, oni ĝis nun ne trovis iun ajn malsanigan organismon.

Tra la vintro de 2006/2007 disvastiĝis la malsano en Usono, kie mortis 80% de la mielfamilioj. En marto de 2007, duonon de la federaciaj ŝtatoj trafis la malsano. Ekster Usono, la malsano apenaŭ aperas.

Oni interligas la malsanon plej forte kun apero de Israela Akutparaliza Viruso (IAPV), kiun pruvas statistikoj. Aliaj teorioj supozas sub- aŭ misnutradon, pesticidojn, nekonvenan homan intervenon en la naturon (troa monokulturo, ekstermo de bienfamilioj vintre pro ŝparado (por ne nutri ilin, sed aĉeti novajn familiojn)) ks.

* Kategorio Abelkolonia kolapso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAbelo |
| --- |
| Abelkastoj | Abelreĝino | Laborabelo | Virabelo |  |
| Vivciklo | Abelsvarmo |
| Specioj | Afrikigita abelo | Mielabelo |
| Abelbredado | Abelpano | Abelvakso | Mielo |
| Ilaro | Abelejo | Abelujo | Abelfumigilo |
| Malsanoj kaj Parazitoj | Abelmorto |

 |
**Ladrillar** [Ladrillar] (Brikejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas populare *veleguines*. La censita populacio en 2008 estis de 224 loĝantoj.

Situo
-----

Ladrillar estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Hurdes, je altitudo de 784 m; je 160 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 210 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 53 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo (olivarboj) kaj brutobredado (kaproj, abelbredado).

Domaroj
-------

La municipo estas formata el 4 domaroj:

| Oficiala nomo | Pop. (2008) | Areo km² | Dialekta nomo |
| --- | --- | --- | --- |
| **Ladrillar** | 107 | 53 | Ladrillal |
| Cabezo | 48 | - | Cabezu |
| Las Mestas | 53 | - | - |
| Riomalo de Arriba | 16 | - | Riomalu d'Arriba |
| TOTALO | 224 | 53 |  |

Historio
--------

Aktuale tiu vilaĝo estas ĉefo de la konsilantaro sed iam estis en la domaro de Cabezo.

Laŭ antikvaj dokumentoj, la vialĝo nomiĝis antikve "El Adrial" kiu eble evoluis al muna nomo.

Dum multaj jaroj la municipio de Ladrillar estis dependa de Nuñomoral.
La Zeiss-planetario en Jena, de 1926 La **Zeiss-planetario** troviĝas en la centro de Jena, Germanio.

Historio
--------

Ĝi inaŭguritis en la 18.7.1926 kaj estis hodiaŭ la plej malnova daŭre funkciinta stelteatrejo de la mondo. La unuaj ideoj je mekanika bildigo de planedaj orbitoj kaj vojoj venis de la munkena muzeestro Oskar von Miller. Inspirite de li la ĉefinĝeniero de la firmao Carl Zeiss Jena, Walther Bauersfeld, evoluigis planetarian ilon baziĝantan sur optomekanika projekciado (en 1919). Por provprojekcioj instalitis en 1924 modelo, kiu subite fascinis la homojn. Ĵurnalistoj entuziasme parolis kaj skribis pri "teknika miraklo de Jena" kaj miloj da homoj vizitis la etan kupolon sur la tegmento de la uzino Zeiss.

Poste Franz Dischiner konstruis kupolon de 25 metroj da diametro, kies betona pelvo havis nur ses centimetrojn da dikeco. La arkitekta buroo Schreiter & Schlag de Jena dezajnis relative modestan domon. Revolucia estis la projekcia sistemo, ilumini la planedojn de nia sunsistemo sur la interno de kupolo. La tutmonde unua planetario malfermitis en la 7.5.1925 en Munkeno, jam unu jaron poste venis la planetario en Jena.

Novaj teknikoj
--------------

Ekde 1984/85 la tekniko estas komputile stirita. La ofertoj daŭre estis plietendigitaj kaj oni intencas kontentigi ĉiujn gustojn, ĉar la vizitantaro estas internacia. Nur en la 1996-a jaro oni anstataŭis la faman projekciilon *Zeiss Cosmorama* per la pli forta Modelo VIII. En oktobro 2004 oni alkonstruis restoracion "Bauersfeld" kaj muntis laseran sistemon.

Oni prezentas ankaŭ (plu)klerigprogramojn, sed ĉefe muzik- kaj laserspektaklojn. Al ĉiuj ebligas tiaĵoj ekkoni la planedan mondon el tute novaj perspektivoj ĉiuokaze.

Vidu ankaŭ
----------

* Optika muzeo (Jena)

Fonto
-----

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 4*, 2011, ISBN 978-3-7954-2501-2, p. 158-159

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Planetario de Jena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Hejmpaĝo
Kuroita Kacumi (dekstre) kun d-ro Sinmura (oficiala delegito de la ministro de instruado de Japanio) kaj fraŭlino Paula Grave el Danio dum UK 1908
**KUROITA Kacumi** (naskiĝis la 3-an de septembro 1874 en Nagasaki-ken, mortis la 21-an de decembro 1946) estis paleografisto, historiisto, japana esperantisto, profesoro de japana historio en la Imperia Universitato de Tokio kaj membro de la Imperia Akademio.

Li estis la patro de la Japana Esperanto-movado. Li eklernis Esperanton en 1903 instigite de ĵurnala artikolo de Alphonse Mistler. Energie li klopodis por organizo de la movado en la komencaj jaroj. En 1906, li estis unu el la kunfondintoj de Japana Esperantista Asocio (JEA). En 1908 li kaj Sinmura Iduru partoprenis la 4-an Universalan Kongreson en Dresdeno kiel la unuaj japanoj. Li estis unu el la direktoroj de Japana Esperanto-Instituto (JEI). Kun aliaj li verkis: Esperanto-Japanan Vortaron (1906) kaj Plenan Esperanto-Japanan Vortaron (1914).

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Kongreso de Paco

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22691
* GND: 172582784
* LCCN: n82110002
* VIAF: 23489638
* ISNI: 0000 0000 8433 733X
* SUDOC: 201467968
* NDL: 00038250
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kuroita Kacumi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Beatriz Kimpa Vita** (1684–1706) estis konga profeto kaj ĉefo de sia propra kristana movado, antonianismo. Tiu movado instruis ke Jesuo kaj aliaj fruaj kristanaj gravuloj estis el la Konga Imperio. Ŝia instruo kreskis el la tradicioj de la Romkatolika Eklezio en Kongo kaj kaŭzis konflikton kun romkatolikaj pastroj pri iliaj religiaj malsamoj. Ŝi ekzekutiĝis kiel herezulo en 1706, fare de konga soldataro laŭ volo de konga reĝo Pedro la 4-a.

Statueto reprezentante Sanktan Antonion de Padua, en eburo, 18-a jarcento, kolekto de Donald kaj Adele Hall, fotita dum la ekspozicio "De Jordano ĝis Kongo, arto kaj kristianismo en Centra Afriko" ĉe la musée du quai Branly (2016-2017).Statueto reprezentante Sanktan Antonion de Padua, en eburo, 18-a jarcento, kolekto de Donald kaj Adele Hall, fotita dum la ekspozicio "De Jordano ĝis Kongo, arto kaj kristianismo en Centra Afriko" ĉe la musée du quai Branly (2016-2017).
Ŝi naskiĝis en loko en la nuna Angolo kaj estis etne konga.

Ŝi estas unu el la maloftaj personecoj el tiu regiono tiueoije pri kiu ekzistas skribitaj fontoj.

Bibliografio
------------

(franca) Lilian Thuram, Les étoiles noires - De Lucy à Barack Obama (la nigraj steloj-de lucy al obama)

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) John Thornton, *The Kongolese Saint Anthony: Dona Beatriz Kimpa Vita and the Antonian Movement, 1684-1706*, Cambridge University Press, 1998, p. 2.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538798
* GND: 119158930
* LCCN: n97112740
* VIAF: 31287782
* ISNI: 0000 0000 7859 8883
* SUDOC: 120998858
* BNF: 14461983w
* NKC: jo20201063557
 |
***Laelius de Amicitia*** (aŭ simple ***De Amicitia***) estas traktaĵo pri amikeco de la romia politikisto kaj verkisto Marko Tuljo Cicero, verkita en 44 a.K.

Resumo
------

Cicero verkas sian propran sperton kun amikeco. Cicero laŭdas la signifon de tiu amikeco uzante la rilaton inter Scipio Emiliano kaj Leljo por eksponi siajn vidpunktojn. La parolado de Leljo enhavas la plej partojn kaj estas instigata de la morto de lia plej bona amiko Scipio kaj li esprimas kiel li povas elteni la perdon, kaj klarigas siajn bazojn por bedaŭro. Li nombras kiujn kvalitojn faras bonajn amikojn, klarigas kiujn karakterojn havas malbona amiko, kaj havigas ekzemplojn el sia persona vivo. Laŭlonge de la libro, Cicero emfazas la gravon de virto en la amikeco kaj kiel la vera amikeco ne povas ekzisti sen ĝi.

Verkostilo
----------

La verko estis verkita kiel dialogo inter elstaraj figuroj de la epoko de la Roma respubliko kaj la agado okazas post la morto de la pli juna Scipio Afrikano (alimaniere konata kiel Scipio Emiliano, nome Scipio Afrikano la Juna) en 129 a.K. La interparolantoj de la dialogo elektitaj de Cicero estas Leljo tre proksima amiko de la politikisto, kaj la du bofiloj de Leljo nome Gajo Fanjo kaj Kinto Mucio Scevola. Intereso, Scevola mem estis mentoro kaj instruisto de Cicero, kiu probable aŭdis iom rekte el tiuj paroladoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Laelius de Amicitia (Latina teksto ĉe Forum Romanum)
* Laelius de Amicitia ĉe LacusCurtius (anglalingva traduko de W. A. Falconer, kun enkonduko)
* Treatises on Friendship and Old Age ĉe Project Gutenberg (anglalingva traduko de E. S. Shuckburgh, kun enkonduko), kun De Senectute.
* Martin Biastoch: Ciceros Laelius de amicitia. Klett, Stuttgart 2012, ISBN 3-12-623166-7


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578180
* GND: 4122446-2
* LCCN: n82166277
* VIAF: 178595347, 151144928941954440248, 317260372 1568152140022011100008, 178595347, 151144928941954440248, 317260372
* SUDOC: 063057255 028241401, 063057255
* BNF: 120117642
* NLA: 36149149
* BIBSYS: 98026105
* BNE: XX2197010
 |
**János Szabó** [jAnoŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó János** estis hungara pastro, profesoro, kanoniko.

János Szabó  naskiĝis la 1-an de januaro 1800 en Esztergom. Li mortis la 27-an de majo 1857 en Gödöllő.

Biografio
---------

János Szabó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo inter 1811-1816, poste 2 jarojn en pripastra lernejo en Pozsony, poste li lernis filozofion 2 jarojn en liceo de Nagyszombat, fine li lernis teologion inter 1819-1824 en Pest (urbo). En 1824 li pastriĝis, en la sekva jaro li estis prefekto en Pest en centra pripastra lernejo. Ekde 1830 li instruis en Universitato de Pest. Li estis nomumita trifoje dekano, en 1847 rektoro. En 1857 li ricevis la eklezian postenon kanoniko de Nagyvárad.

Liaj kontribuoj
---------------

* *Status Praesens reg. lit. Universitatis Ungaricae* (1830)
* *Írói orzásnak szemtelen tagadása az az cáfolata az írói rágalmazásnak*
* *Oldallapok ns. Zala vm. fölírásához...* (1841)

Fontoj
------

* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gohrisch** estas kuracloko kiu situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. En Gohrisch oni vivtenas sin precipe per turismo kaj agrokulturo.

Historio
--------

Gohrisch estas la plej malnova ferioloko de Saksa Svislando. Jam en 1869 unuafoje gastis "somerumuloj". En la jaro 1990 en la trankvilo de la kuracloko ekestis propono de la saksa konstitucio.

Turismo
-------

Gohrisch situas en la tielnomata "regno de la rokoj", ventoŝirmata altebenaĵo ĉirkaŭ 300 metrojn super marnivelo. Proksime allogas 7 rokoformacioj:

Lilienstein
Königstein
Quirl
Pfaffenstein
Gohrisch
Papststein
Kleinhennersdorfer Stein.
Relative nova allogaĵo en Gohrisch estas
subĉiela muzea kolekto de limŝtonoj (Grenzstein-Lapidarium).

Administra aparteno
-------------------

**Kurort Gohrisch** estas la ĉefa parto de la *komunumo* *Gohrisch* kiu konsistas krome el : **Cunnersdorf** ,vilaĝeto situanta en valo, **Papstdorf** piede de Papststein en 350 metroj de alteco kaj **Kleinhennersdorf**, kiu troviĝas sur altebeno.
**István Sárközy** [iŝtvAn ŝArkozi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sárközy István** estis hungara nobela juĝisto, departementa oficisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nádasdi* [nAdaŝdi].

István Sárközy naskiĝis la 22-an de aprilo 1759 en Kisasszond, li mortis la 29-an de aŭgusto 1845 en Nagybajom.

Biografio
---------

István Sárközy lernis-studis en Aba (Hungario) (1765), Pozono (1769), Sopron (1771) kaj Debrecen (1775), poste li estis juristo. En 1781 li soldatiĝis, sed ekde 1785 li estis subnotario, poste li havis plurajn postenojn (ekzemple li estis nobela juĝisto inter 1794-1801). Inter 1824 kaj 1936 li estis vicdepartementestro de Somogy (historia departemento). Li ricevis la titolon reĝa konsilisto en 1837. Li edziĝis en 1787 en Egyházasrádóc, lia edzino naskis 3 gefilojn inter 1788-1791. Ekde 1793 ĝismorte li havis postenon en la kalvinana eklezio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *T. N. Somogy vármegyében levő minden helységeknek magok körül mintegy egy vagy két mértföldre fekvő szomszéd helységektől való távolságát előadó könyvecske, mellyet...* (1811)

Memorigiloj
-----------

* muzeo en Nagybajom  Arkivigite je 2020-11-10 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo S, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707453
* LCCN: n2007044546
* VIAF: 26514151
* ISNI: 0000 0000 4054 1785
 |
**János Szurcsik** [jAnoŝ surĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szurcsik János** estas hungara pentristo, gobelinisto, altlerneja instruisto. Lia filo estis József Szurcsik.

János Szurcsik  naskiĝis la 10-an de majo 1931 en Hercegszántó.

Biografio
---------

János Szurcsik unue studis en libera lernejo de Baja de Gyula Rudnay en la lernojaro 1948, poste li akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1956. Liaj plej gravaj instruistoj estis Géza Fónyi kaj Endre Domanovszky. Li havis stipendiojn inter 1957–1960. Li studvojaĝis al Romo, Rumanio, Bulgario. En 1977 li aliĝis al artistkolonio de Tiszakécske. Inter 1975 kaj 1990 li instruis en Pedagogia Altlernejo de Szombathely. Li ricevis 4 premiojn inter 1960-1976. Li edziĝis en 1954, filoj naskiĝis en 1956 kaj 1959.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1963)
* Arthalo Budapeŝto (1973)
* Moskvo (1977)
* Kalocsa (1981)
* Baja (1992)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1975, 1981)
* Sofio (1982)
* Békéscsaba (1987)

Elektitaj egaj pentraĵoj
------------------------

* Történelem (ekstera murpentraĵo, Nagybátony, 1968)
* Hétköznapok - ünnepnapok (fresko, Urbodomo de Baja)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Kapáló asszonyok
* Vihar
* Gondban
* Halottak napja
* Festő a Tisza-parton
* Csendélet

Elektitaj gobelinoj
-------------------

* Földosztás
* Dózsa
* Magvetők

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618070
* VIAF: 121454262
* ISNI: 0000 0000 7937 657X
 |
**Advokato de la Diablo** (latine: **Advocatus Diaboli**) estis oficialulo kies tasko estis ŝajne reprezenti Satanon en diskutoj pri sanktigo kaj disdono de la titolo "benita" aŭ "sanktulo" al kandidato kaj kontraŭstari de ĝi, argumentante kontraŭ la "Advokato de Dio" (*Advocatus Dei*) kiu apogis la dediĉon. 

Tiaj diskutoj estis parto de la kanonigprocezo (eniro en la Panteonon de Sanktuloj) de la Romkatolika Eklezio. La unua formala mencio de tia funkciulo estas trovita en la kanonigo de Sankta Lorenzo Giustiniani sub Leono la 10-a (1513-1521). La posteno estis oficialigita de papo Siksto la 5-a en 1587 kaj estis aboliciita de papo Johano Paŭlo la 2-a en 1983.

Pruntedono
----------

La frazo nun estas uzata metafore por priskribi tiun, kiu reprezentas pozicion kontraŭan al la centra pozicio en aparta diskuto, por malhelpi la formadon de konsento, kiu difektas la efikecon de la diskuto. Multfoje ĉi tiu kontraŭpozicio ne reflektas la veran opinion de la prezentisto.

Ekzemple: La Kontrola Departemento plenumas la rolon de la "Advokato de la Satano", kies tasko estas prezenti la kontraŭan opinion pri iu ajn afero pri kiu ekzistas interkonsento.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750897
 |
**István Timár** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tímár István** estis hungara kajakisto, olimpiano, fajrobrigadisto, generalo.

István Tímár naskiĝis la 7-an de januaro 1940 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de decembro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Tímár akiris maŝininĝenieran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1964, plian diplomon samloke en 1977. Li estis profesia fajrobrigadisto ekde 1965, baldaŭ li finis prioficiran altlernejon kaj li servis en altaj oficiraj rangoj. Li estis ĉefo de la ĉefurba fajrobrigado inter 1991–1994. Li ricevis ŝtatan premion en 1993.

### Sporta kariero

István Tímár ekde sia aĝo 15 estis kajakisto en Újpest sur la Danubo. Li estis hungara ĉampiono 20-foje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo ekde 1960. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kun arĝenta kaj bronza medaloj duope, respektive kvarope, krome en mondĉampionumoj li estis la dua en 1971 kvarope. Liaj oftaj sportkunuloj en kajako estis László Fábián (kajakisto) aŭ Csaba Giczy.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810957
 |



* Portalo pri Biografio
**István TÓTH** [iŝtvAn tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth István** estas rumania hungara-brita-aŭstrala kemiisto, farmakologo, profesoro, membro (ekstera (2016)) de Hungara Scienca Akademio.

István Tóth  naskiĝis en 1946 en Rumanio en Șimleu Silvaniei.

Biografio
---------

István Tóth apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1968. Inter 1972 kaj 1975 li laboris kun la akademia esplora grupo pri alkaloidoj, poste li pasis lernojaron en universitato en Otavo. Inter 1977 kaj 1987 li laboris en kemia instituto en Budapeŝto, poste li instruis en universitato en Londono ĝis 1999. Li kandidatiĝis (CSc) en 1979, li doktoriĝis en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 2000 li instruas en universitato de Kvinslando. Li okupiĝas pri efikoj de medikamentoj kaj vakcinoj en la histoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Untersuchungen über Verbindungen mit Berban-Gerüst, I: Synthese von Dimethoxy-despyrrolo-yohimbin und Dimethoxy-despyrrolo-Beta-yohimbin* (1972) - kun aliaj
* *Waterproofing composition for buildings* (1985) - kun aliaj
* *Lipidic amino acid based synthetic drug delivery system* (1995) - kun aliaj
* *Versatile peptide dendrimers for nucleic acid delivery* (2005) - kun aliaj
* *Structure-Activity Relationship of Lipid Core Peptide-based Group A Streptococcus Vaccine Candidates* (2016) - kun aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Szirtes** [jAnoŝ sirteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szirtes János** estas hungara abstraktisma pentristo, grafikisto, altlerneja instruisto.

János Szirtes  naskiĝis la 8-an de decembro 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Szirtes studis en akademio de belartoj en Bratislavo inter 1975-1977, poste en Hungara Belarta Altlernejo en 1980 li akiris grafikistan diplomon, fine li frekventis samloke majstrokurson (1980-1983). Lia ĉefinstruisto estis Miklós Erdély. En mezo de la 1970-aj jaroj li vizitis ankaŭ modernan studion de Szentendre. En la 1980-aj jaroj li ankaŭ muzikadis kun László feLugossy, tiutempe li ofte pentradis en artistkolonio en Makó. Inter 1983-1987, poste en 1989 kaj 1994 li havis stipendiojn. En 1989 li ekinstruis en Industriarta Altlernejo, ekde 1997 en rango docento, en 2002 li habilitiĝis, en 2005 li profesoriĝis. En 1991 li aliĝis al Artistkolonio (Szentendre). Li ricevis premiojn inter 1982-2009.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1981, 1989, 1994, 2005, 2009)
* Stuttgart (1985,
* Berlino (1992, 1999)
* Arthalo Budapeŝto (1995, 2004)
* Meksikurbo (2001)
* Szentendre (2009)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1978, 1983, 1991, 2001, 2011)
* Makó (1982)
* Arthalo Budapeŝto (1990, 1995, 2000, 2004, 2010)
* Novjorko (1990)
* Dachau (1995)
* Szentendre (2003, 2009)
* Miskolc (2011)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Éjfél
* Ketten

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* László Csáki
* Bori Rutkai
* Tamás Yvan Topolánszky

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617949
* GND: 11904126X
* LCCN: nb2014015063
* VIAF: 72195557
* RKD: 293735
 |
**Adrijanci**, hungare **Andorháza** estas vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en municipo Gornji Petrovci. La hungara loknomo estis **Adrijánc** ĝis 1890, poste pro la hungariga politiko la hungareca nomo Andorháza iĝis oficiala.

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 257 m
* Koordinatoj: 46° 49′ 12″ N 16° 14′ 2″ O﻿ / ﻿46.82000 °N, 16.23389 °O﻿ / 46.82000; 16.23389 (mapo)Koordinatoj: 46° 49′ 12″ N 16° 14′ 2″ O﻿ / ﻿46.82000 °N, 16.23389 °O﻿ / 46.82000; 16.23389 (mapo)
* Poŝtkodo: 9203
* Loĝantaro: 160

Situo
-----

Adrijanci situas sur deklivoj laŭ flanka vojoj, rojo preterfluas. Plejparto de la domoj estas disŝutitaj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1366. Ĝis Traktato de Trianon Andorháza apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Fontoj
------

* germana, nederlanda, slovena Vikipedioj

Statistikoj:
***Espinosa de Villagonzalo*** [espiNOsa debiljagonZAlo] estas municipo en la centroriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Espinosa de Villagonzalo* estas komprenebla etimologie kiel Kratagejo de la Urbo de Gonzalo, iam *Gundisalvus*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 38,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 165 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 500 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 58 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de romia setlado. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Fine de la 11-a jarcento, tri estis la lokoj kiuj formis la aktualan municipon de *Espinosa de Villagonzalo*:

* Tiu tiam konata kiel Spinosa kun la preĝejo de Sankta Cecilia.
* La nuna senhomejo Villa Gonzalo kiue havis la preĝejon de Sankta Johano.
* Castrogonzalo, jam same senhoma kaj tiam eble kun defendejo por la lokanoj de Villa Gonzalo.

Post unu jarcento, en la lastaj jaroj de la 12-a jarcento, la reĝo Alfonso la 8-a donis la urbon Espinosa de Villagonzalo al la Ordeno de Sankta Johano, ĉar tiam ĝi estis la nura loĝata.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, kruco ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771378
 |
**István Tamás Horváth** [iŝtvAn tamAŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth István Tamás** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

István Tamás Horváth naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Tamás Horváth akiris kemiistan diplomon en Universitato de Veszprém en 1977, post 2 jaroj li doktoriĝis (Ph.D.). Inter 1979-1981 li estis asistanto en la bestkuracista altlernejo en Budapeŝto, post li esploris en Universitato Yale, inter 1984-1987 li apartenis al Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko, pli poste li estis esplora inĝeniero en entrepreno ExxonMobil en Usono. En 1998 li hejmenvenis, akiris sciencan gradon DSc ĉe la hungara akademio kaj ekinstruis en Scienca Universitato Loránd Eötvös aŭ en ties kemia instituto. Ekde 2009 li estas katedrestro en universitato en en:City University of Hong Kong. Li okupiĝas pri verda kemio kaj fluoraj teknologioj. Li ricevis premiojn ekde la 2000-aj jaroj.

Elektitaj artikoloj (kun aliaj)
-------------------------------

* *Facile Catalyst Separation without Water: Fluorous Biphase Hydroformylation of Olefins* (1994)
* *Innovations and Green Chemistry* (2007)
* *Valorization of Biomass: Deriving More Value from Waste* (2012)
* *Sustainability Assessment of Renewable Energy in the United States, Canada, the European Union, China, and the Russian Federation* (2018)

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva prezento (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667390
* GND: 156280809
* LCCN: n95071108
* VIAF: 37172362
* ISNI: 0000 0001 1758 4776
* SUDOC: 070367752
* BNF: 14632977x
* ORCID: 0000-0002-6324-186X
* BIBSYS: 90867986
* RID: A-6825-2010
* NKC: stk2008441639
 |
**János Szolcsányi** [jAnoŝ solĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szolcsányi János** estis hungara kuracisto, farmaciisto, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (2001).

János Szolcsányi  Arkivigite je 2014-01-04 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 24-an de februaro 1938 en Budapeŝto mortis la 5-an de novembro 2018 en Pécs.

Biografio
---------

János Szolcsányi frekventis universitaton en Szeged inter 1956-1962, poste li eklaboris en la universitatata farmacia instituto. En 1970 li eklaboris en simila instituto en Pécs, kie li profesoriĝis en 1990. Li estis elektita katedrestro en 1994, vicrektoro en 1991. Li ofte estis gastoprofesoro aŭ gastesploristo eksterlande. Li doktoriĝis en 1987 antaŭ la akademio. Li okupiĝis ekzemple pri kontraŭdoloraj medikamentoj. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1981-2008.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Direct Evidence for Neurogenic Inflammation and its Prevention by Denervation and by Pretreatment with Capsaicin* (1967)
* *Sensory Effects of Capsaicin Congeners I.* (1978)
* *Antidromic Vasodilatation and Neurogenic Inflammation* (1984)
* *Capsaicin és az érző receptorok kettős működése* (1996)
* *Új célmolekulák és idegi mechanizmusok a fájdalomcsillapító és gyulladásgátló gyógyszerek kutatásában* (2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-01-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
**Vilcsi Mihályi** [vilĉi mihAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihályi Vilcsi** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Krisztiány Vilma* [kristiAni], ŝia frato estis Ernő Mihályi, ŝia edzo estis György Orth.

Vilma Krisztiány  naskiĝis la 1-an de majo 1901 en Budapeŝto, ŝi mortis la 19-an de marto 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilcsi Mihályi akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi en 1919. Ŝi debutis dum la Hungara Sovetrespubliko en "Infanteatro de Laboristoj". Baldaŭ ŝi havis rolojn ĉefe en kabaredo. En 1923 ŝi edziniĝis al futbalisto, poste ŝi retiriĝis de la scenejo. Post kelkaj jaroj ŝi eksedziniĝis, ekde 1930 ŝi daŭris la aktoradon en Bratislavo. Ŝiaj pli gravaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* trupo de Aladár Ihász (1938–1941)
* Nacia Teatro (Pécs) (1942-1944)
* Teatro Belvárosi (1947)
* Teatro Csokonai (Debrecen) (1948-1949)
* Teatro de Kecskemét (1949-1955)
* Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1957-1960).

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Molière: Tartufo - S-ino Pernelle
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Kamilla
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - Mirigy

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A csodagyerek* (1920)
* *A gyimesi vadvirág* (1921)
* *Sári bíró* (1943) – S-ino Varnyú
* *Könnyű múzsa (1947)*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Adventkrono kun kvar kandeloj kiuj simbolas kvar dimanĉojn.
La ekbruligo de unu el la kandeloj sur la adventkrono.
Kreta stilo Advento labirinto farita kun 2500 brulis tealights en la Centro por kristana Meditado kaj spiriteco de la Diocezo de Limburgo en la Sankta Kruco Preĝejo en Frankfurto ĉe Majno-Bornheim
**Advento** estas la tempo antaŭ kristnasko, dum kiu kristanaj kredantoj de okcidentaj eklezioj anime prepariĝas al la festo. Ĝi simbolas la atendon de Jesuo Kristo kiel elaĉetinto.

La daŭro de tiu tempo estas malsame interpretebla. Por la okcidentaj kristanaj eklezioj ĝi komenciĝas je la kvara
dimanĉo antaŭ kristnasko; tiu dato povas varii inter la 27-a de novembro kaj la 3-a de decembro.
La unua adventa dimanĉo samtempe estas la komenco de la eklezia jaro. Por infanoj, kiuj havas "adventan kalendaron" kun faketoj, el kiuj ili ĉiutage rajtas preni pecon da frandaĵo, advento komenciĝas je la 1-a de decembro. Laŭ PIV ĝi daŭras kvar semajnojn.

Adventaj kutimoj ampleksas, krom adventaj kalendaroj, adventan kronon el abiaj aŭ pinaj branĉetoj kun kvar kandeloj, el kiuj oni ĉiudimanĉe ekbruligas unu plian.

**Advento** ankaŭ estas termino de kelkaj eklezioj por *la dua veno de Kristo*.

Etimologie la vorto venas de la latina vorto *adventus* (=alveno), de *advenire* (= alveni).

Vidu ankaŭ
----------

* Kristnaska foiro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2010-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2005-11-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* Advento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Advento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fasto

|  |
| --- |
| **Liturgia jaro (en okcidentaj eklezioj)** |
| Advento | Kristnasko | Liturgia intertempo | Karesmo  | Pasko | Pentekosto | Liturgia intertempo |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cindra Merkredo | Laetare | Palmofesto | Sankta semajno | Paska tritago | Sankta ĵaŭdo | Sankta vendredo | Sankta sabato |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30347
* GND: 4000537-9
* LCCN: sh85001060
* BNF: 11933371j
* NKC: ph114004
 |
La M-26 TASER, usona versio de civila taser-modelo.
La **elektroŝoka armilo** aŭ simple *elektroŝokilo* (*tasero* por la pistolforma elektroŝokilo) estas nemortiga armilo, kiu efikas per elektra impulso (elektroŝoko de 17.500 V ĝis 50.000 V) kontraŭ la atakanto, arestigoto, paralizante ties muskolojn por mallonga tempo.

Ĝi povas esti baston- aŭ pistol-forma kaj elĵetas elektrodojn ligitajn al la armilo per dratoj, tra kiuj okazas la konduko de la elektra impulso.

Ĝi uzeblas en multaj landoj sen iu ajn permesilo por la propra defendo.

Historio
--------

La nomo de la pistolforma ŝokilo (tasero) venas el la libro "Tom Swift and His Electric Rifle" (de Victor Appleton, 1911). Kiel akronimo de : **T**homas **A**. **S**wift's **E**lectric **R**ifle.

La armilon evoluigis en Usono John H. Cover kaj patentigis en 1974 kiel armilon kun alta tensio, sed malalta energio.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektra barilo

* Elektroŝoka armilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Elektroŝoka armilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 29′ 06″ N 12° 38′ 47″ O﻿ / ﻿49.48500 °N, 12.64639 °O﻿ / 49.48500; 12.64639 (mapo)

**Dolní Huť** (germane *Unterhütten*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, en distrikto Domažlice. Ĝi situadis ĉe bohemia-bavaria limoj, sur maldekstra bordo de rojo Černý potok ĉe marĉa regiono de ties alfluanto. Laŭ administra flanko ĝi falis sub nun ankaŭ pereinta municipo Švarcava.

Historio
--------

La domaro estis fondita fare de Vidšpergáridoj ĉirkaŭ la jaro 1740 komune kun vitrofarejo, sed kiu nelonge post tio pereis. Antaŭ lla dua mondmilito estas ĉi tie indikataj 47 konstruaĵoj, post la milito kaj pro sekva ellandigo de germana loĝantaro ĝi ne estis ĝisloĝigita kaj en la 1950-aj jaroj en konekso kun kreo de limzono ĝi estis egaligita kun la tero. Ĝis hodiaŭ estas videbla la kerno komune kun vilaĝplaca fiŝlageto. Sed ĉar la vilaĝo troviĝis en marĉa tereno kaj nuntempe jam ne estas alireblaj vojoj tro videblaj, la loko estas malfacile alirebla.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio

Pluaj fotoj
-----------

* Tabulo kun informo pri pereinta vilaĝoTabulo kun informo pri pereinta vilaĝo
* Loko de la pereinta vilaĝo Dolní HuťLoko de la pereinta vilaĝo Dolní Huť

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dolní Huť en zanikleobce.cz

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Rybník (3) |
| --- |
| Mostek ~ Rybník ~ Závist ~ ceteraj Diana ~ Dolní Huť ~ Horní Huť ~ Hraničná ~ Švarcava |

 |
Elektroskotero, Zero Motorcycles
Elektroskotero
**Elektra skutilo** estas du- aŭ trirada veturilo, uzanta elektromotoron por veturi. Ankaŭ ekzistas "akva elektra skutilo" (variaĵo de elektroboato) kaj "subakva elektra skutilo" – elektraj veturiloj por moviĝi sur kaj sub la akvosurfaco konforme.

Energia fonto
-------------

Kiel energia fonto en la elektra skutilo oni uzas elektran akumulatoron aŭ hidrogenan fuelpilon. Al la komenco de 2009 absoluta plimulto de la elektraj skutiloj uzas litia-jonan aŭ plumban akumulatoron (pli etpreza varianto). Meza tempo de ŝargado, bezonata por plena ŝargo, estas 4-8 horoj. Distanco, veturata je unu ŝargo, estas de 30 ĝis 150 km.

Produktantoj
------------

Ĉefan parton de la elektraj skutiloj oni produktas en Ĉinio kaj landoj de Azio, kaj tie ekspluatiĝas. Ekz. al la komenco de 2009 en Vjetnamio ekspluatiĝas proksimume 22 milionoj da skutiloj ĉe 85 milionoj da loĝantaro.

En 2008 en Hindio oni vendis ĉ. 100 mil elektrajn skutilojn.

Ĉinio en 2008 vendis ĉ. 21 milionoj da elektraj duradaj veturiloj.

Kresko de produktado de la elektraj skutiloj kaj plimultigo de kvanto de firmaoj de produktantoj okazas ĉi-momente tro rapide, pro kio ne eblas difini gvidanton.

Avantaĝoj kaj malavantaĝoj
--------------------------

*Avantaĝoj kompare kun la benzina skutilo*

* Malalta nivelo de bruo
* Malgrandaj ekspluatadaj elspezoj (elektroenergio estas pli etpreza ol benzino, ne bezonatas regule ŝanĝi oleon ktp)
* Foresto de vojimposto, pago por parkado (en Eŭropa Unio kaj Usono)
* Forestas elĵeto de forbrulaĵoj en atmosferon (ĝi estas amikema al natura medio)
* Eblas ekspluatado en lokaloj
* Ne necesas serĉi benzinejon (kiel regulo, ŝargado estas ebla en loko de loĝado)

*Malavantaĝoj kompare kun la benzina skutilo*

* Alta komenca prezo
* Malpli longa distanco post unu ŝargado
* Pli longa tempo de ŝargado

Historio
--------

* En 1860-aj jaroj aperas unuaj mencioj pri patentoj por elektromotorcikloj
* En 1911 estis faritaj eksperimentaj specimenoj
* La unua seria elektra skutilo estis farita de kompanio "Peugeot" en 1996 sub la titolo "Scoot'Elec". Povumo de ĉi-aparato konsistigis 2,8 KW (4 ĈP).
* En 2007 motorciklo "Killacycle", uzanta litia-jonan baterion, fiksis la novan mondrekordon de rapideco sur distanco ¼ mejloj, kiuj ĝi veturis dum 7.824 s (270 km/h) en Fenikso, Usono.

* Elektroskotero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Elektroskotero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ
----------

* Skotero
* Elektra aŭtomobilo
* Elektra veturilo
* Hibrida elektra veturilo
**Kari SYLWAN** (15a de Oktobro 1940) estas sveda aktorino, dancistino, baletinstruistino, kaj koreografo.

Sylwan startis kiel dancistino en 1956 ĉe la Reĝa Sveda Baleto kaj ĉe la Baleto Cullberg. En ambaŭ kompanioj ŝi dancis protagonistajn rolojn, por ekzemplo la titolajn rolojn en *La Sinjorino el la maro* de Birgit Cullberg, bazita sur la verko de Ibsen, kaj ŝian adaptaĵon de *Fröken Julie* de Strindberg. Sylwan poste aktorinis en la filmoj de Ingmar Bergman nome Flustroj kaj krioj (1972) kaj *Ansikte mot ansikte* (1976). Kun la dancistino Karin Thulin, Sylwan kreis la du-personan kompanion *Kari och Karin* ("Kari kaj Karin"), kiu turneis en Svedio kaj ankaŭ aperis en televido.

Filmaro
-------

* 1956 – Suss gott
* 1957 – Möten i skymningen
* 1957 – Ingen morgondag
* 1959 – Sängkammartjuven
* 1972 – Viskningar och rop
* 1976 – Ansikte mot ansikte
* 1980 – Barnens ö
* 1982 – Skulden (TV-serio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607193
* GND: 142210234
* LCCN: no98078642
* VIAF: 49204066
* ISNI: 0000 0001 1934 3642
* LIBRIS: 246737
* SUDOC: 06016056X
* BNF: 140252435
 |
**József Becze** [jOĵef bece], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Becze József** estis hungara biologo, altlerneja instruisto.

József Becze naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1922 en Putnok, li mortis la 12-an de januaro 1996 en Cikolasziget.

Biografio
---------

József Becze maturiĝis en gimnazio en Miskolc en 1941, poste li akiris militakademian diplomon en Budapeŝto (1944), pli poste bestokuracistan diplomon en veterinara fakultato de Agrikultura Universitato de Gödöllő en 1951. Inter 1951–1958 li laboris en ĉevalobredada instituto, inter 1958–1989 li okupiĝis pri reproduktadoj, inter 1989–1996 li instruis en Scienca Universitato de Panonio. Intertempe li kandidatiĝis en 1957, doktoriĝis en 1970 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En la studjaro 1965 li esploris en Universitato de Göttingen. Li estis membroj de itala agrikultura akademio (koresponda; 1965) kaj orientgermana agrikultura akademio (honora; 1982). Li ricevis sovetunian (1970) kaj hungarajn premiojn (1984, 1991). Lia edzino naskis filon en 1959.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Importált hidegvérű mének munkaképesség-vizsgálatának tapasztalatai a kondícióvizsgálatok tükrében* (1953)
* *Fajhybridek ivari működésének vizsgálata öszvéreken* (disertaĵo, 1957)
* *A nemek alakulásának irányíthatósága az állattenyésztésben* (1966)
* *A sertés magzatkori atrophiája* (disertaĵo, 1969)
* *Az állatorvosi szülészet szükségessé vált új dimenziói és ezek helye a szaporodásbiológiában* (1974)
* *Fortpflanzungsbiologie des Schweines* (kunaŭtoro, 1982)
* *Theriogenology* (kunaŭtoro, 1983)
* *Kérdés-felelet a szaporodásbiológia gyakorlatából* (manlibro, 1987)
* *Szaporodásbiológia* (studenta lernolibro, 1990)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713272
* VIAF: 121402310
* ISNI: 0000 0000 7937 286X
 |
**József BAL** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bal József** estas hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro.

József Bal  naskiĝis la 26-an de aprilo 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Bal lernis en teatra studio inter 1975-1978, poste li estis vicaktoro komence en la ĉefurbo, poste en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Li lernis ankaŭ en mezlernejo inter 1978-1982, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1986. Liaj plej gravaj instruistoj estis Tamás Major, Gábor Székely (reĝisoro) kaj Gábor Zsámbéki. Post la diplomo li aliĝis al trupo de Teatro Szigligeti (Szolnok), sed en 1988 li revenis al Teatro Csiky Gergely. En 1995 li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon en la menciita altlernejo, poste li estis teatrestro 3 jarojn en Teatro de Kecskemét. En la teatra jaro 1998 li estis reĝisoro de Teatro Szigligeti. Ekde 2003 li estas gvidanto de la prozaj spektakloj de Nacia Teatro (Szeged). Li ricevis premiojn inter .

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Somermeznokta sonĝo - Demetrius
	+ Rikardo la 3-a - markizo Dorset
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Sebastiano
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - vira titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - Solom

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Sándor Petőfi-Pongrác Kacsóh: *János vitéz* (1996, 1998)
* Andor Gábor: Dolarpaĉjo (teatra versio, 2005)
* Georges Bizet: Carmen (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2009-03-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla iomete pli malsupre)
*
La **Distrikto Nagyatád** [nadjatAd] (hungare *Nagyatádi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy. Ĝi situas sur montetaro en la suda parto de la departemento (en la sudokcidenta parto de la lando).

Distrikto Nagyatád en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Nagyatád, kiu estas urbo, la ceteraj 17 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 647,07 km², kie loĝas 26 100 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo kaj bestobredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis daŭre jam inter 1886-1983. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Nagyatád**
* vilaĝoj:
	+ Kutas, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bakháza, Kisbajom, Szabás kaj Tarany
	+ Lábod, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Görgeteg, Háromfa, Nagykorpád, Rinyabesenyő kaj Rinyaszentkirály
	+ Segesd, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Beleg kaj Ötvöskónyi
	+ Somogyszob, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bolhás kaj Kaszó

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
**Grafo József Batthyány** [jOĵef BatjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ plena nomo **Batthyány József Félix János Nepomuk Ádám** estis hungara pastro, kardinalo, primaso, episkopo, kanoniko, preposto, mecenato. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*.

Skulptaĵo pri József Batthyány
Primasa palaco en Bratislavo
József Batthyány  naskiĝis la 30-an de januaro 1727 en Vieno. Li mortis la 23-an de oktobro 1799 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

József Batthyány frekventis gimnazion en Kőszeg, poste li lernis juron, filozofio]]n kaj teologion en Nagyszombat. Li ricevis la pastran rangon kanoniko en 1752 en Esztergom, post 3 jaroj preposto en Pozsony, en 1759 dekano de Bars, en 1759 episkopo de Transilvanio, en 1760 ĉefepiskopo de Kalocsa, en 1776 primaso de Esztergom, post 2 jaroj kardinalo. Inter 1778-1781 li konstruigis primasan palacon en Pozsony, kiu estas elstara konstruaĵo de la tiutempa Hungarujo. En 1790 li malfermis la hungaran parlamenton hungarlingve.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Panegyricus divo Ladislao regi Hungariae apostolico dictus…* (1746)
* *Exercitatio academica de conciliis altero juris eclesiastici fonte…* (1757)
* *Sermo dum pallium archiepiscopale suscepit…* (1776, ankaŭ hungare)
* *Kanzelrede…* (1783)
* *Egyéb országgyűlési beszédei* (Ceteraj parlamentaj paroladoj), (1795)

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo en Kalocsa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Batthyány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476001
* GND: 100025250
* LCCN: n89147381
* VIAF: 49309266
* ISNI: 0000 0000 7819 896X
* BNF: 12398863v
 |
La **Distrikto Mórahalom** (hungare  *Mórahalmi járás*) estas distrikto en Hungario en departemento Csongrád. Ĝi situas sur ebenaĵo en la suda parto de la departemento (same en la suda parto de la lando).

Distrikto en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Mórahalom, kiu estas urbo, la ceteraj 9 estas vilaĝoj.

La areo estas 561,71 km², kie loĝas 29 535 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, tritikoj). Ekde la 1970-aj jaroj oni minadas tergasojn.

Historio
--------

Tiu distrikto estis kreita nur en 2013. Pli frue la komunumoj apartenis al Distrikto Szeged, kiu estis tiam pli granda, ol nun. Pri la malnova historio menciindas, ke la areo preskaŭ ne estis loĝata post dominado de turkoj. Komence oni konstruis eksterajn kamparajn loĝdomojn (farmojn). el tio formiĝis farmocentroj, fine vilaĝoj.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Mórahalom**
* grandvilaĝoj:
	+ Ásotthalom
* vilaĝoj:
	+ Bordány
	+ Forráskút
	+ Öttömös
	+ Pusztamérges
	+ Ruzsa
	+ Üllés
	+ Zákányszék
	+ Zsombó

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio