recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Situo de la regiono Tierra Caliente en Guerrero
**Ajuchitlán del Progreso** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Ajuchitlán del Progreso. Ajuchitlán del Progreso apartenas al la regiono Tierra Caliente ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas ok aliaj komunumoj. Al Ajuchitlán del Progreso apartenas entute 147 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12003.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 37475 loĝantojn. El tiuj estis 17706 viroj kaj 19769 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1983,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 250 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1000 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 28,65 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 35292 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 362 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,03 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

22903 de la loĝantoj de Ajuchitlán del Progreso en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 6521 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 28,47 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 33,95 % (4191 el 12346 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 22,07 (2330 el 10557 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 35292 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 32788 apartenis al la katolika religio. 2504 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ajuchitlán del Progreso Arkivigite je 2007-02-16 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Paulus Antonius SCHENDELER** (sĥendeler) (nask. la 26-an de februaro 1878 en 's-Hertogenbosch, mortodato nekonata, tamen post 1936) estis nederlanda instruisto ("profesoro") de geografio en komerc- kaj reallernejo.

Esperanta agado
---------------

Schendeler estis esperantisto de 1909. Li verkis propagandajn artikolojn kaj gvidis kursojn. Speciale li okupis sin pri unueca elparolo de Esperanto kaj publikigis pri tiu temo bone fundamentitajn artikolojn. Schendeler redaktis la gazeton „Semereto" en 1916 kaj eldonis sub la sama titolo detalan kurson. Li verkis lernolibron, ekzameno-sinprovilon kaj lernilon por lernejo. De 1921 (7a Kongreso de la katolikaj esperantistoj en Nijmegen, Nederlando) ĝis minimume 1929 li servis kiel ĝenerala sekretario de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE).

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Barbara PIASECKA JOHNSON** (fraŭlina nomo Piasecka; naskiĝis la 25-an de februaro 1937 en Staniewicze (Grodna regiono), mortis la 1-an de aprilo 2013 en Sobótka) estis pola historiistino pri arto, entreprenistino, filantropino kaj kolektisto.

Vivo
----

Post ŝanĝo de ŝtataj landlimoj en 1945, la familio Piasecki setlis en Zacharzyce (Distrikto Wrocław). Diplomitino de bildartohistorio en Vroclava Universitato. Ŝi daŭrigis studojn en Romo, post kio alvenis al Usono. Laborigita de la dua edzino de S. J. Johnson kiel kuiristino kaj ĉambristino. Barbara tamen ne scipovis bone kuiri. Baldaŭ iĝis ĉambristino. Post unu jaro rezignis. Tiam J. Seward Johnson proponis al ŝi, konforme al ŝia edukiteco, postenon de kuratoro de sia nova kolekto de artverkoj. En 1971 iĝis ŝia tria edzino. La geedzeco daŭris 12 jarojn, ĝis morto de ŝia edzo en 1983, post kio komenciĝis juĝa proceso farita de la infanoj de Seward pri havaĵo post la edzo de Barbara, en tio de la konzerno Johnson & Johnson. La proceso finiĝis per atribuo al Barbara 350 milionojn da usonaj dolaroj kaj po 30 milionoj por ĉiu el la infanoj de Johnson. Barbara la hereditan havaĵon pligrandigis.

En 2001 „Forbes" enkalkulis Barbara Piasecka Johnson inter 20 la plej riĉaj virinoj en la mondo. En 2011 Barbara Piasecka Johnson ektroviĝis en la 393-a loko inter la plej riĉaj homoj de la mondo, laŭ la sama revuo. Ŝian havaĵon oni pritaksis al 2,9 miliardoj da usonaj dolaroj. Post morto de la edzo ŝi trakonstruis la familian bienon en Princeton nomante ĝin *Jasna Polana* (Jasnaja Poljana). En ŝia kolekto da artverkoj ektroviĝis interalie pentraĵo Sankta Praxedis Romana, atribuata al Johannes Vermeer, pentraĵoj de Atremisia Gentileschi kaj Filippo Lippi. Partoj de la kolekto estis prezentitaj en muzeaj ekspozicioj, interalie dufoje en la Reĝa Kastelo en Varsovio. Ŝi loĝis en Montekarlo, kaj dum la lastaj jaroj antaŭ morto en Sobótka. Ŝi fondis en 1974 The Barbara Piasecka Johnson Foundation financantan interalie edukajn restadojn de polaj sciencistoj kaj studentoj en Usono. Ŝi partoprenis en pluraj bonfarantaj kampanjoj en Pollando, kiel fondistino de la Domo de Patrino kaj Infano en Gniezno aŭ Instituto pri Helpo al Evoluo de Infano en Gdańsk (helpanta al infanoj malsanaj je aŭtismo) kaj kunfondintino de diagnoza centro de onkologio en Legnica. Ŝi transdonis artverkojn favore al la Reĝa Kastelo, ankaŭ financis kapelon de la monaĥejo Jasna Góra en Częstochowa.

Ŝi estis entombigita en la tombejo al Sankta Laŭrenco de Romo en Vroclavo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Barbara Piasecka Johnson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fundacja Barbary Piaseckiej Johnson Arkivigite je 2018-11-16 per la retarkivo Wayback Machine Fondaĵo de Barbara Piasecka Johnson
* Sacrum i profanum Barbary Piaseckiej- Johnson La sankta kaj profana de Barbara Piasecka Johnson


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555645
* GND: 121290751
* LCCN: nr90019302
* VIAF: 89733903
* ISNI: 0000000078219134
* SUDOC: 033914737
* BNF: 12472330t
* ULAN: 500340335
* RKD: 451493
* BNE: XX5424321
 |
**Guttet-Feschel** estas komunumo en la distrikto Leuk en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 439 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Guttet-Feschel situas en la suba parto de la Supra Valezo ĉe la norda flanko de la valo de Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Guttet kaj Feschel, kaj la setlejoj Wiler, Grechmatte kaj Oberu.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,51 km², de kiuj 23,1% estas kovritaj de arbaro, 18,6% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Guttet-Feschel limas en nordo al Leukerbad, en nordnordoriento al Ferden, en oriento al Gampel-Bratsch, en sudo al Leuk, kaj en okcidento al Albinen.

Trafiko
-------

Guttet-Feschel situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas du flankaj vojoj de Leuk. Pere de poŝtaŭtolinio de Leuk al Guttet la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La komunumo Guttet-Feschel estiĝis en la jaro 2000 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Guttet kaj Feschel.

La unua dokumenta mencio de Guttet datiĝas el la jaro 1261 kiel *gottet*. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Guttet apartenis al la Triono Von Zuben de la Valeza Dekono Leuk.

La unua dokumenta mencio de Feschel datiĝas el la jaro 1267 kiel *Vexli* kaj *Veselli*. En la jaro 1580 estis la unuan fojon menciita la paŝtejorajto en Obern-Galm. La Sankt-Miĥaelo-Kapelo estis menciita la unua fojon en la jaro 1499. En la jaro 1699 ĝi estis alikonsekrita al Sankta Antonio. En la jaro 1775 estis kreita la krucvojo. En la jaro 1863 Feschel disiĝis de la paroĥo Leuk kaj partoprenis en 1901 kaj 1902 la konstruadon de Nova preĝejo en Wiler sur la teritorio de la komunumo Guttet, kun kiu ĝis ek de la jaro 1924 formas komunan paroĥon. En la jaro 1969 Feschel kaj Guttet konstruis komunan tombejon kaj en 1972 komunan lernejon. La 8-an de novembro 1904 granda parto de la vilaĝo Feschel estis detruita de inscendio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Philipp Kalbermatter* kaj *Rachel Siggen-Bruttin*: *Guttet-Feschel* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-03-13)
4. ↑  Fonto: *Philipp Kalbermatter*: *Guttet* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-03-08)
5. ↑  Fonto: *Rachel Siggen-Bruttin*: *Feschel* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-10-25)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guttet-Feschel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Guttet-Feschel

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Guttet-Feschel** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Leuk |
| --- |
| Agarn  •  Albinen  •  Ergisch  •  Gampel-Bratsch  •  Guttet-Feschel  •  Inden  •  Leuk  •  Leukerbad  •  Oberems  •  Salgesch  •  Turtmann-Unterems  •  Varen |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri mezurunuo de longo uzata en tipografio. Por genro de birdoj Pigo (latine "Pica") rigardu la paĝon Pigo. Por grupo de birdoj de pluraj genroj ene de la familio "Corvidae" legu la artikolon Pigoj.* |

La **pigo** estas mezurunuo de longo uzata en tipografio. Ĝi egalas 4,2 milimetrojn.

Difino
------

Ekzistas diversaj difinoj de la pigo.

La **Usona pigo** estis difinita de la Usona Tipografa Asocio (angle *United States Type Founders’ Association*) en 1886, kiel ekzakte 0,166 018 4 Usonaj coloj, aŭ 4,216 867 36 milimetroj ekzakte (laŭ la difino de la Usona colo kiel 25,4 milimetroj ekzakte en 1959).

En la komputila sistemo TEX, la pigo (simbolo `pc`) estas difinita kiel ekzakte 12⁄72,27 coloj, aŭ 10160⁄2049≈4,217 518 milimetroj.:57, Chapter 10

En la dosierformo PostScript, unu pigo estas ekzake ⅙ de colo, aŭ 127⁄30≈4,233 333 milimetroj; la sama difino estas uzata en CSS.

Krome, la franca mezurunuo cicero (4,5 milimetroj) similas la pigon.

### Mallongigoj

En TEX, la mallongigo de la pigo estas `pc`.:57, Chapter 10 La sama mallongigo estas uzata en CSS. En pluraj programaroj de Adobe, la mallongigo estas simple *p* — ekzemple, *5p6* estas 5 pigoj kaj 6 punktoj (t.e. 5½ pigoj).

Historio
--------

La mezurunuo pigo estas antikva, uzata ekde almenaŭ la 16-a jarcento.

La difino de la pigo variis ĝis 1886, kiam la Usona Tipografa Asocio (angle *United States Type Founders’ Association*) norme difinis la pigon.

En la malfrua 20-a jarcento, Adobe enkondukis alian, pli grandan (je 0,4%) difinon de la pigo, kiel sesonon de colo; pro la vasta uzado de la programaroj de Adobe, tiu difino estas nun norme uzata tutmonde en komputiloj.

Referencoj
----------

1. ↑   (2020) "pig/o ②", *Plena Ilustrita Vortaro 2020* (esperante).
2. 1 2   The US Point/Pica System (angle). *The Type Heritage Project*.
3. 1 2  Knuth, Donald.  (1984) *The TEXbook* (angle).
4. ↑   "pica, *n*. 1", *Oxford English Dictionary* (angle).
5. 1 2  Perlman, Merrill (2019-08-19). "Points, picas, and other typographical terms", *Columbia Journalism Review* (en).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Why does a TeX point differ from a Desktop Publishing point? (angle). Stack Exchange.

Vidu ankaŭ
----------

* Cicero
* Punkto (tipografio)
La **ostroj** (*Ostreidae*) estas familio el filumo de moluskoj (*Mollusca*) kaj klaso duvalvuloj (*Bivalvia aŭ Lamellibranchia*).

La konko de la ostroj konsistas el du diversformaj, rasp-surfacaj valvoj. Ĝia koloro estas ofte malpur-griza. La supra valvo estas konveksa dum la suba estas iom plata. Tiu suba valvo adheras al la grundo aŭ alia surfaco. La interna surfaco de ambaŭ valvoj estas plata kaj blanka.

La valvojn interligas la elasta konekta histo, la tn. ligamento (*ligamentum*) kaj tiu tenas malfermiĝinta la konkan valvon. Kiam la valvoj estas malfermitaj iomete, maldikaj, harsimilaj cilioj estigas akvofluon, kio flosigas la ŝvebantajn nutraĵojn al la ostra interno. La ostro trafiltras 8-12 litrojn da marakvo hore.

Ĝi estas predo por birdoj, marsteloj, helikoj kaj rajoj, sed manĝas ĝin ankaŭ la homoj. Ĝin damaĝas la ostrobora heliko (*Urosalpinx cinerea*), kiu boras etan truon tra la ostra konko kaj la heliko elsuĉas la molajn partojn per sia rostro.

Kiel aliaj konkuloj, ankaŭ la ostroj estas aŭ viraj aŭ virinaj, sed ekzistas kelkaj hermafroditoj. Ilia reproduktado okazas somere. Ĉe kelkaj specioj, la fekundigo okazas en la marakvo, ĉe aliaj en la femala korpo. La ostridoj naĝadas kiel ciliaj larvoj, antaŭ ol adheriĝi.

La reproduktado de la eŭropa ostro (*O. edulis*) estas tre specifa. La unuopaj ostroj ŝanĝas sian sekson je modifiĝo de la akva temperaturo aŭ je iu certa tempo. La eŭropa ostro atingas la manĝeblan grandon en aĝo de 3–5 jaroj.

Al la veraj ostroj apartenas la genroj kiel *Ostrea, Crassostrea kaj Pycnodonte*. La plej proksimaj parencoj de la eŭropa ostro estas la *Ostrea lurida* kaj *Ostrea frons*. Al la Crassostrea-specioj apartenas la portugala (*C. angulata*), la virĝinia (*C. virginica*) kaj la japana ostro (*C. gigas*).

Kvankam ankaŭ ostroj povas produkti perlojn, tiuj ne havas komercajn valorojn.

La manĝeblaj ostroj
-------------------

* Ostro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ostro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ostro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

La eŭropa manĝebla ostro vivas de Norvegio ĝis Maroko, ankaŭ en Mediteraneo kaj Nigra maro. Ĝi estas hermafrodita ostro kun longo de ĉirkaŭ 8 cm. La nord-amerika ostro (*O. lurida*) estas malpli granda, 7,5 cm, dum la virĝinia ostro ĉirkaŭ 15 cm, la japana ostro, 30 cm.

Oni kolektas la ostrojn en granda kvanto, manĝas ilin krudajn aŭ kuiritajn.
Ni Cd akumulatoroj
Akumulatorŝargilo
Pb akumulatoro de veturilo (40 Ah)
**Akumulatoro** aŭ **elektrujo** estas tia galvana pilo, en kiu la transformiĝintaj materialoj – foruzita dum produkto de elektra kurento – povas regeneriĝi per kontraŭdirekta kurento (ŝargado). Ĉar ĝi akumulas energion, oni nomas ĝin ankaŭ *akumulilo*. La akumulatoro rezervas la dum ŝargo alkondukitan elektran energion en formo de kemia energio.

La akumulatoro konsistas el elektrolita solvaĵo kaj du elektrodoj. La elektrolito estas ensorbita en la t. n. seka akumulatoro (baterio) en truhavan materialon aŭ aperas en formo de gelateneca elektrolito.

Baterio estas grupo da elektraj piloj.

Mezurunuo
---------

La kapacito estas la plej granda elektrokvanto, kiun la aparato povas enteni, ties kutima mezurunuo estas la amperhoro, foje notita "ampero-horo" (simbolo **Ah**); tio estas la nombro da horoj dum kiuj ĝi povas produkti unu amperon.

Plumba-acida akumulatoro
------------------------

La pli frue plej vaste uzata akumulatoro estis la plumba akumulatoro (acida akumulatoro). Se ĝi estas plene ŝargita, ĝi entenas sulfatan acidon en koncentreco de 30 %, en kiun mergiĝas unu elektrodo el plumba dioksido (pozitiva angulo) kaj unu el pura plumbo (negativa angulo). Dum la uzado de la akumulatoro ambaŭ elektrodoj (surface) transformiĝas al plumba sulfato. La ŝargita akumulatoro havas la elektromovan forton de ĉirkaŭ 2 V; se tiu malpliiĝas al 1,8 V, oni devas reŝargi la akumulatoron. La efikeco de la akumulatoro estas ĉirkaŭ 80%. La forlasita, elĵetita akumulatoro estas tre danĝera por la medio.

Baza akumulatoro
----------------

La baza (nikel-fera akumulatoro de Thomas A. Edison) akumulatoro entenas en ŝargita stato elektrolitan solvaĵon de KOH (kalia hidroksido; en koncentreco de 20 %) kaj elektrodojn el fero (negativa, kiu servas ankaŭ kiel ujo) kaj el nikelo (kovrita per nikela oksido (Ni2O3)). La ŝargita akumulatoro havas elektromovan forton de ĉirkaŭ 1,3 V. kaj efikecon de ĉirkaŭ 60 %, sed ĝi (kompare kun la plumba) estas pli malpeza kaj pli bone toleras la troŝargon, skuojn kaj ĝi havas pli longan vivon.

La aliaj pli novaj specoj de bazaj akumulatoroj estas:

* Arĝento-zinka akumulatoro: pozitiva angulo estas la arĝento, kovrata per arĝenta oksido dum la ŝargo, negativa angulo estas el zinko, la elektrolito estas KOH. Ĝi kostas pli ol la supre menciitaj, sed povas doni 3-5-foje pli da energio (je sama pezo).

* Litia-jona akumulatoro

* Nikelo-kadmia akumulatoro

* Nikelo-metalohidrida akumulatoro

Akumulatorŝargilo
-----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ŝargilo.
Por provizi elektron al akumulatoroj estas multaj specoj de akumulatorŝargiloj, ĉar ili dependas de la tipo de la akumulatoro mem kaj de la procezo uzata.

Referencoj
----------

1. ↑  Simplaj Samsignifaj Vortoj rekomendas "elektrujo" en la senco de "akumulatoro".

Vidu ankaŭ
----------

* Fuelpilo
* Elektra ŝargo
* Elektro
* Elektrejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akumulatoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37493
* GND: 4068497-0
* LCCN: sh85128358
* NKC: ph114014
 |
**Endre Zétényi** [zEtEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zétényi Endre** (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1904 en Tiszalúc, mortis la 24-an de junio 1993 en Budapeŝto) estis hungara astronomo, muzeestro, altlerneja docento.

En supro de la licea turo situas la observatoria muzeo

Biografio
---------

Endre Zétényi akiris pedagogian diplomon en Sárospatak, alian diplomon en Scienca Universitato de Szeged. Ekde 1950 li instruis en Universitato Károly Eszterházy, ĝuste post jardeko li doktoriĝis. Li multe okupiĝis pri la iama observatorio en Eger, li kolektis malnovajn astronomiajn ilojn. Li gvidis la observatorian ekspozicion ekde 1967. Li partoprenis en observadoj de usonaj Luno-ekspedicioj en la jaroj 1969 kaj 1970. Li aranĝis astronomiajn klubojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Albert Ferenc* (1962)
* *Hell Miksa csillagász* (1970)
* *A 200 éves márvány délvonal* (1976)
* *Egy különleges napóra* (1983)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Universitato Károly Eszterházy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* koncerna tekstro


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Cabezón de la Sal (stacidomo). |


**Cabezón de la Sal** [kabeSON de la SAL] estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (norda Hispanio). Ĝi situas ĉe la rivero Saja, en la distrikto Saja-Nansa.

Situo
-----

Situante en la distrikto Saja-Nansa, Cabezón de la Sal estas trairejo de la rivero Saja, kiu formas valon en la municipo. La municipo havas limojn kun jenaj kantabraj municipoj: Udías kaj Alfoz de Lloredo (norde), Ruente kaj Mazcuerras (sude), Reocín (oriente) kaj Valdáliga (okcidente).

Loknomo
-------

Oni mallonge nomas la municipon nur **Cabezón**. La deveno de la loknomo ne estas certe konata, sed plej verŝajne la loknomo originis dum Romia epoko en Iberio. La nuna hispana vorto *cabezón* estis mezurunuo uzita en la kampo de komerco de salo, kiu estis ĉefrola en la municipo pro la ekspluato de lokaj salminoj. Tial al *cabezón* oni algluis la postnomon *de la Sal* (tio estas *de la salo*). Ekzistas ankoraŭ alia teorio pri la origino de la nomo, laŭ kiu dum Mezepoko estis gardoturoj je nomo *cabezo*, kiu situis ĉe la monta enirejo konduka al la ĉefa vilaĝo.

Historio
--------

La municipo kuŝas sur sala diapiro, kiun la vilaĝanoj profite ekspluatis por minado de salo. Krome, situante survoje de Asturio de Santillana al Campoo kaj Kastilio, jam ekde epoko de la Rekonkero, la trafiko de varoj kaj homoj ludis gravan rolon en la ekonomio kaj disvolvo de la municipo.

Inter 1544 kaj 1581 la tiam Valo de Cabezón kaj aliaj ok valoj de Asturio de Santillana disputis kontraŭ la regado de loka senjoro kaj, rezulte, iĝis sendependaj de la senjorlando, akirante propran organon de aŭtonomeco kaj dependante nur de la reĝo. Poste, en 1630 fondiĝis la Provinco de Naŭ Valoj, kiu estis kondukonta la regionon al posta provinco Kantabrio de 1778.

En 1979, post fino de la Frankisma reĝimo kaj demokratiiĝo de Hispanio, la loka registaro estis tiu unua postulanta, ke Kantabrio iĝu aŭtonoma komunumo. Tre priparolite, ties propono estis apogita de la plejparto de la ceteraj municipoj en Kantabrio, kiu poste aprobis sian propran statuton de aŭtonomeco.

Festoj
------

La plej grava festo estas la Tago de Kantabrio, kiun oni celebras ekde 1967. Ĝi estis deklarita *Festo de Nacia Turisma Intereso* en 1972. En ĝi oni celebras kaj honoras la folkloron de Kantabrio. Dum la festo okazas interalie foiro de brutobredado, metiartoj, dancoj, koncertoj kaj konkurso de kegloludo.

Vilaĝoj
-------

Cabezón de la Sal ampleksas jenajn vilaĝojn aŭ kvartalojn:

* Bustablado
* **Cabezón de la Sal** (sidejo de la municipa registaro)
* Cabrojo
* Carrejo
* Casar
* Duña
* Ontoria
* Periedo
* Santibáñez
* Vernejo
* Virgen de la Peña

Vidu ankaŭ
----------

* Cabezón de la Sal (stacidomo)
* Casar de Periedo (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la municipo
* Turisma dosiero pri Cabezón de la Sal en Turismo de Cantabria

* Kategorio Cabezón de la Sal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 466597
* LCCN: n84060528
* VIAF: 137254112
* SUDOC: 178919535
 |
**Krajono** estas skribilo konsistanta el grafita ingoto tenita ene de tubeto el ligno. Estas ankaŭ kolorkrajonoj faritaj el aliaj materialoj. Oni ĉiam povas forviŝi krajonajn skribitaĵojn aŭ desegnitaĵojn pere de skrapogumo, tio estas laŭokaze samtempe la ĉefa avantaĝo, aŭ la ĉefa malavantaĝo de krajono kompare al aliaj skribiloj.

Laŭ Francisko Azorín **Krajono** estas *Desegnilo konsistanta el koloriga cilindreto en ligna cilindro aŭ prismo, foje en speciala ujo. Malforta minerao kapabla kolorigi paperon per streko.* Li indikas etimologion el la franca *craie* (kreto). Kaj li aldonas la tipojn nigra, ruĝa, blua, litografa, paŝtela, karbokrajono, krajonakrigilo kaj plumbokrajono, kaj terminon *krajonaĵo* por "desegno farita per krajono".

Historio
--------

La hodiaŭa historio komenciĝas en 1564, kiam oni trovis uran grafiton en Borrowdale, Anglio. Tion uzis la ŝafistoj por marki la ŝafojn.

Unuafoje memoris pri krajonsimila ilo la svisa naturesploristo Conrad Gesner, kiu skribis en 1565 pri skribilo konsistanta el grafito prenita en ligno ujo. Oni rigardis tiutempe la grafiton speco de plumbo, Gesner estis la unua, kiu priskribis ĝin kiel mineralon.

La moderna krajono datiĝas de ĉ. 1790 kiam Conté en Francio kaj Hardtmuth en Germanio komencis produkti krajonojn pere de miksaĵo el grafito kaj argilo. Antaŭe ili estis faritaj el plumbo. (Ankaŭ uzatas de la artistoj bastonetoj de karbonigita evonimoligno.)

Kodigo
------

Simboloj informas pri la "moleco" (aŭ "graseco") aŭ malmoleco (aŭ "malgraseco") de la krajono. Ne nur pri simpla moleco aŭ malmoleco temas, la molaj krajonoj eligas pli larĝajn kaj pli nigrajn strekojn, la malmolaj pli malfacile skribas pli mallarĝajn kaj pli brile nigrajn, aspektantajn grizece, strekojn.

La moleco-malmoleco dependas de proporcio de argilo, temperatura traktado.

Oni produktas ekde 1874 la t.n. inkokrajonon, kiu kontraŭstaras al la humideco.

### Eŭropa sistemo

```
9H
8H ege malmola
7H ege malmola
6H tre malmola
5H tre malmola
4H malmola
3H malmola
2H sufiĉe malmola
H  sufiĉe malmola
F
HB la ordinara scpeco, meza
B  sufiĉe mola
2B sufiĉe mola
3B mola
4B mola
5B tre mola
6B tre mola
7B ege mola
8B ege mola
9B
```

### Usona kodigo

Usona kodigo uzas numeron.

```
Usono       Eŭropo
#1     =     B
#2     =    HB   (plej komuna)
#2 1/2 =     F   (ankaŭ uzata 2 4/8, 2.5, 2 5/10, pro patento)
#3     =     H
#4     =    2H
```

### Japana kodigo

Japana kodigo estas laŭ Japana Industria Normo (JISS6006). Tamen ekde 1998 krajonoproduktantoj ne uzas JIS-markon kvankam ili produktas laŭ JIS. La kodigo diferencas al eŭropa kodigo.

```
9H
8H
7H
6H
5H
4H
3H
2H
H
F
HB
B
2B
3B
4B
5B
6B
```

Plua legaĵo
-----------

Gabriela Hrochová, Kolekti krajonojn, Monato, 9-a de majo 2017.

Vidu ankaŭ
----------

* Kolorkrajono
* Globkrajono
* Grifelo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 118.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Krajono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22296
* GND: 4121035-9
* NDL: 00577172
* NKC: ph834238
 |
Pakaĵo de la Ruĝa Kruco.
Duobla pako da pilola medikamento en tablojdoj. Plasta interna pakaĵo, kiu permesas uzi unu tableton sen kompromiti la pakaĵan protekton de la ceteraj tablojdoj. Ekstera pakaĵo en kartona skatolo kun detala paka marko.
Laŭ PIV **pako** estas *Aro da objektoj, kunligitaj aŭ kunaranĝitaj por esti protektataj aŭ pli facile transporteblaj*. Paki estas *Kunaranĝi plej malvaste iajn objektojn, aŭ ilin ligante per ŝnuro, aŭ envolvante en paperon aŭ ŝtofon, aŭ enŝovante en sakon, aŭ enpremante en kofron aŭ valizon, aŭ ordigante en keston*. *Pakado* estas la ago de tiu, kiu pakas. Kaj *pakaĵo* estas la tuto de la pakoj, kiujn oni portas kun si ĉe vojaĝo aŭ kiujn oni ekspedas per publika transportilo. Skatoloj estas utilaj por pakaĵoj.

La pakaĵo estas ujo aŭ volvaĵo kiu enhavas produktojn portempe aŭ provizore ĉefe por grupigi unuaĵojn de objekto aŭ produkto pensita por ties manipulado, sendado, transporto kaj stokado. Aliaj utiloj kaj funkcioj de la stokado estas la jenaj: protekto de la enhavo, faciligo de la manipulado, informado pri ties kondiĉoj por manipulado, juraj postuloj, kompono, ingrediencoj, ricevonto, sendinto ktp. Ene de la komerca instalaĵo (vendejo), la pakaĵo povas helpi vendi la varon pere de la grafikaj kaj struktura desegno kaj montro.

Notoj
-----

1. ↑  PIV, SAT, Parizo, 2002, paĝo 830.

Bibliografio
------------

* Martin Stopford (2009): *Maritime economy*, tria eldono, RoLondono: eldonejo *Routledge*utledge.
* Fundamentos del Marketing, Stanton, William J. México, D. F. : McGraw-Hill/Interamericana, 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sleepydays: 8 maneras de acercarse al diseño de packaging

* Kategorio Pako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pako en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541721
* GND: 4063118-7
* LCCN: sh00006876
* BNF: 119761450
* NDL: 00563493
* NKC: ph123544
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la rivero Okao, alfluanto de Volgo. Ne miksu kun Okao (Angara) en Siberio. |

Okao en urbo Orjol
Okao kaj fervoja ponto en Kaŝira
Alfluejo de Okao al Volgo apud Niĵnij-Novgorod
Vido al Molitovsky-ponto de bordo de rivero Oka. Julio 2014
**Okao** (ruse *Ока̀*, kun la akcento sur a: Okaʼ) estas granda rivero en Rusio, dekstra alfluanto de Volgo. Ĝia longo estas 1500 km, la areo de la baseno estas 245 mil km².

Deveno de la nomo
-----------------

Nuntempe oni konsideras la nomon kiel ĝermana aŭ balta.

Fluovojo
--------

Oka fluas en Orjola provinco, Tula provinco, Kaluga provinco, Moskva provinco, Rjazanja provinco, Vladimira provinco, Niĵnij-Novgoroda provinco.

La rivero komenciĝas el akvofonto en vilaĝo Aleksandrovka, distrikto Glazunovka, Orjola provinco. Dekomence ĝi preskaŭ tute fluas norden, post Kaluga fluas orienten, post Aleksin kaj Tarusa denove turniĝas al nordo ĝis Serpuĥov.

Inter Serpuĥov kaj Stupino ĝi fluas preskaŭ laŭ bordo inter Moskva provinco kaj Tula provinco. Post la urbo Kolomna kaj alfluejo de Moskva fluas sud-oriente.

Fluante preter montetoj en Rjazanja provinco ĝi multe sanĝas sian direkton. Poste ĝi fluas ĝenerale norden, nord-orienten kaj orienten. Ĝi alfluas Volgon en centro de la urbo Niĵnij Novgorod.

Alfluantoj
----------

Grandaj alfluantoj de Okao estas Ugra (399 km longa), Moskva (502 km longa), Klazjma (686 km longa), Mokŝa (656 km longa).

Urboj ĉe Okao
-------------

Grandaj urboj ĉe rivero Okao kaj proksime al ĝi:

| Nomo | Provinco | Jaroj de fondiĝo | Alfluantoj en la urbo |
| --- | --- | --- | --- |
| Orjol | Orjola | 1566 | Orlik |
| Beljov | Tula | 1147 |  |
| Kaluga | Kaluga | 1371 | Jaĉenka |
| Aleksin | Tula | 1348 |  |
| Tarusa | Kaluga | 1246 |  |
| Serpuĥov | Moskva | 1339 | Nara |
| Stupino | Moskva | 1938 |  |
| Kaŝira | Moskva | 1356 |  |
| Kolomna | Moskva | 1177 | Moskva |
| Rjazan | Rjazanja | 1095 | Trubeĵ |
| Kasimov | Rjazanja | 1152 |  |
| Murom | Vladimira | 862 |  |
| Pavlovo | Niĵnij-Novgoroda | 1566 |  |
| Dzerĵinsk | Niĵnij-Novgoroda | 1606 |  |
| Niĵnij Novgorod | Niĵnij-Novgoroda | 1221 |  |

Vidu ankaŭ
----------

* Okao (Angara)

* Kategorio Okao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ernő Massány** [maŝAni? maŝAnj?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Massány Ernő** estis hungara meteologo, astronomo.

Ernő Massány  naskiĝis la 26-an de novembro 1878 en Hungara reĝlando en vilaĝo Kispalugya, kiu jam estas urboparto de Liptovský Mikuláš en Slovakio. Li mortis en 1946 (la fontindikoj pri la preciza dato estas malsamaj) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Massány akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ekde 1902 li laboris en la tutlanda meteologia instituto en observatorio de Ógyalla, post 2 jaroj jam en Budapeŝto. Liaj artikoloj aperis ekde 1903 en Vasárnapi Újság, post longaj jaroj li parolis en Hungara Radio. En 1917 li provizore pensiuliĝis, tamen li estis direktoro de fabriko pri flugmaŝinoj. En 1927 li malpensiuliĝis kaj revenis al la meteologia instituto, kie li havis altan postenon. Li plene pensiuliĝis en 1943.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adalékok a Jupiter megfigyelésének történetéhez* (1904); ankaŭ germane *Beiträge zur Geschichte der Beobachtungen des Jupiter*
* *A Halley üstökös* (1909)
* *Pontos idő jelzése rádió útján* (1927)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Laringo** estas la voĉdona organo de la vertebruloj, kiu troviĝas plej ofte ĉe la enirejo al la traĥeo. Ĝi estas fermebla al faringo per epigloto (epiglottis). Skeleto de vertebrula laringo konsistas el neparaj ringaj, tireoidaj kaj epiglotaj kartilagoj kaj la paraj aritenoidaj kartilagoj. La unuopajn kartilagojn interligas la ligamentoj (ligamentum) kaj la kartilagojn movas komplika laringa muskolaro, kio ebligas la mallarĝigon aŭ larĝigon de la gloto (glottis).

Oni dividas la laringon je 3 partoj, ĉe kies meza parto enetendiĝas du paraj faldaĵoj la t.n. poŝfaldaĵoj (supre) kaj voĉaj faldaĵoj (sube). La libera rando de la voĉaj faldaĵoj nomatas voĉkordoj. La larĝiĝoj de la meza parto funkcias kiel voĉ-fortigiloj ekz. ĉe la orangutano.

La ringaj kaj aritenoidaj kartilagoj jam troviĝas ĉe la ranoj, la tireoido aperas nur ĉe la vertebruloj. Ĉe la birdoj, la laringo estas rudimenta, anstataŭ tiu evoluis forte la sirinkso (syrinx) kiel voĉorgano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2014-03-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-02-12 per la retarkivo Wayback Machine


* Laringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Laringo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDigesta sistemo de homo |
| --- |
| buŝo kaj buŝkavo • salivaj glandoj • laringo • ezofago • stomako • maldika intesto • pankreato • hepato • dika intesto • rektumo • anuso |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lango (planlingvo). |

Lango de hejma kato
**Lango** estas organo, kiu havas surfacon kun multe da *gusto-sentemaj punktetoj*.
Ĝi konsistas precipe el muskoloj. Unuj kapabligas ŝanĝi la pozicion de la lango en la buŝo. Aliaj kapabligas ŝanĝi la formon. La lango estas la plej movebla organo, kies movoj estas tamen limigataj de ĝia *langa frenulo* lokata sube.

Homa lango
----------

La **homa lango** estas organo, kiu estas mola kaj tre movebla. Ĝi situas en la buŝo kaj estas necesa por engluti la manĝojn, ĝi helpas dum maĉado kaj purigado de la dentaro.

Laŭ kredo kaŭzita de mistraduko far Edwin Boring  de germana artikolo, oni priskribis langan mapon laŭ kiu la kvar diversaj tiam konataj gustoj (nun oni konsideras ke ekzistas kvin) estus sentataj en apartaj regionoj. Estis poste pruvite ke tiu priskribo estas malvera. Ekzistas apartaj papiloj (kaliciforma, fungoforma, fadenforma kaj korolforma) troveblaj en precizaj lokoj sur la lango kaj ankaŭ en aliaj partoj de la buŝinterno. Tamen ĉiu aparta papilo ne havas rolon por senti apartan guston. Gustoj estas sentataj de gustosentaj ĉeloj troveblaj en poroj troveblaj ĉie sur la lango.

La lango ankaŭ ludas gravan rolon en la kapablo paroli.

Lango estas organo, kiu kapabligas gustumadon: unu el la kvin sensoj.

### Langa mapo

Laŭ la langa mapo, kiun oni priskribis dum jardekoj, kaj montriĝis malvera ekde 2006, la diversaj gustoj havus siajn specifajn lokojn sur la lango: la gusto-sentemaj punktetoj troviĝus tie:

* dolĉa gusto: la pinto
* amara gusto: malantaŭa parto
* acida gusto: flankoj
* sala gusto: flankoj proksime al la pinto.

Referencoj
----------

1. ↑  en:Edwin Boring
2. ↑  Hänig, D.P. 1901. Zur Psychophysik des Geschmackssinnes. Philosophische Studien, 17: 576-623.
3. ↑  J. Chandrashekar et al. The receptors and cells for mammalian taste, Nature 444, 288 (2006) citata sur le blogo sciencetonnante (Lokado de la gustoj sur la lango kaj en la cerbo)

Vidu ankaŭ
----------

Homa lango kun traborado
* Buŝo
* Buŝa kancero
* Homa anatomio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lango (anatomio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lango (anatomio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Lango (anatomio) en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Lango (anatomio) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Detala skemo de la lango (france)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43396
* GND: 4134301-3
* LCCN: sh85135992
* BNF: 12048043g
* NDL: 00575355
* NKC: ph202581
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Hungario. Por la samnoma vilaĝo en Transilvanio vidu ĉe Bobâlna.*

**Bábolna** [bAbolna] estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Komárom.

Enirejo de la bredejo

Situo
-----

Bábolna situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, sed aŭtoŝoseo M1 inter Budapeŝto-Vieno estas proksime. Ács estas la plej proksima urbo.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1268. Post la turka erao oni ofte direktis bovaron al Aŭstrio. En 1789 ekfunkciis ripozejo por bovistoj kaj ankaŭ por bovaro, ĉar estis bona paŝtejo. En 1790 katolika preĝejo konstruiĝis. En 1816 oni komencis bredadi ĉevalojn. En 1948 la loko iĝis ŝtata bieno. En 1958 la loko iĝis vilaĝo, en 1971 grandvilaĝo, en 2003 urbo. La ĉevalbredado kaj poste la kokinbredado portis famon al la setlejo.

Vidindaĵoj
----------

* kastelo, kie estas centro de la bredejo kaj arboreto
* preĝejo Johano Nepomuka (Bábolna)
* kalvinana preĝejo (Bábolna)

Famuloj
-------

En Bábolna naskiĝis:

* historiisto grafo István Zichy
* vitisto Károly Engelbrecht (filo).

Referencoj
----------

Ornama pordego en Bábolna
Kalvinana kirko en Bábolna

* Kategorio Bábolna (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bábolna (urbo) en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 224433
* LCCN: n95046737
* VIAF: 130344682
* NKC: ge086324
 |
**Flughaveno Tenerifo Dusa**, alinome **Aeropuerto Reina Sofía** (flughaveno Reĝino Sofia), estas hispana flughaveno sur insulo Tenerifo. Ĝi situas en la du municipoj Granadilla de Abona kaj San Miguel de Abona. Ĝi estis malfermita en 1978.

Motivoj por la konstruado de la flughaveno estis la kreskanta turisma trafiko kaj la fakto, ke la pli norda flughaveno Los Rodeos ofte havis malbonajn veterajn kondiĉojn. Decido pri la konstruado okazis en 1970; en 1973 oni decidis pri buĝeto, kaj en 1976 oni ekkonstruis la vojajn ligojn kaj la elektrejon kaj ebenigis la estontan startejon. En 1977 (kiam, pretere, okazis granda akcidento en Los Rodeos) oni finfaris la pasaĝerejon, la reg-turon kaj la startejon. La 28-an de oktobro 1978 okazis la inaŭguro; per la unua aviadilo alvenis reĝino Sofía, kies nomon ricevis la flughaveno.

La flughaveno servas precipe al eksterlanda trafiko; inter-insulaj kanariaj flugoj kutime uzas la nordan flughavenon. En 2007 estis 8.639.341 pasaĝeroj. Ĝis 2020 oni planas konstrui novan kvin-etaĝan pasaĝerejon de 100.000 m², kiu permesos servi 7.500 pasaĝerojn ĉiuhore.

Elaera vido de la flughaveno

Surtera trafiko
---------------

La flughaveno estas ligita per la suda aŭtovojo de Tenerifo (TF-1) al Santa Cruz de Tenerife kaj al la norda aŭtovojo (TF-5). Regulaj aŭtobusoj trafikas de kaj al ĉiuj iom grandaj urboj kaj ankaŭ al la norda flughaveno. Estas planoj pri ligo al la konstruota fervojo de Tenerifo ("Tren del Sur").

Fontoj
------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-08-09. Alirita 2009-02-14.

* Kategorio Flughaveno Tenerifo Suda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Berkes** [berkeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berkes Zoltán** estis hungara meteologiisto, profesoro.

Zoltán Berkes  naskiĝis la 9-an de januaro 1908 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de aŭgusto 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Berkes frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1932. Post 2 jaroj li doktoriĝis. En 1934 li eklaboris en meteorologia instituto. Li kandidatiĝis en 1953. Li multe okupiĝis pri norda brilo kaj estis li, kiu faris longdistancajn prognozojn. En 1964 li estis nomumita titulara docento en la menciita universitato, kie li instruis ĝis 1972. En 1968 li pensiuliĝis. En 1952 li ricevis memormedalon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A légnyomás eloszlása Magyarországon* (1942)
* *A hosszabbtartamú időjárás-előrejelzés alapjai hazánkban* (1946)
* *Ritmikus-periodikus légköri jelenségek* (1956)
* *Nordlichtbeobachtungen in Ungarn* (1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533874
* VIAF: 1016087
* ISNI: 000000008017027X
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Reocín** estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (Hispanio. Ĝi situas en la komarko Saja-Nansa, en la centro de Kantabrio, agante kiel nodo de vojoj en la Kantabra Kornico kaj la Norda Altebenaĵo en Kastilio kaj Leono.

Geografio
---------

Ĝi estas najbara al la municipol Alfoz de Lloredo kaj Santillana del Mar (norde), Cabezón de la Sal (okcidente), Mazcuerras kaj Cartes (sude) kaj Torrelavega (oriente).

La loĝantaro de la municipoj estas disa en jenaj vilaĝoj:

* Barcenaciones, 152 loĝ.
* Caranceja, 274 loĝ.
* Cerrazo, 551 loĝ.
* Golbardo, 199 loĝ.
* Helguera, 733 loĝ.
* **Puente San Miguel** (sidejo de municipa registaro), 3 184 loĝ.
* Quijas, 783 loĝ.
* Reocín, 62 loĝ.
* San Esteban, 103 loĝ.
* Valles, 533 loĝ.
* Veguilla, 451 loĝ.
* Villapresente, 1 293 loĝ.

Historio
--------

Reocín estas lulilo de la nuna Kantabrio. En la municipa ĉefurbo Puente San Miguel estas la Kunsidejo de Puente San Miguel, kie en 1778 la konsilio de la provinco de Naŭ Valoj de la regno Asturio de Santillana kunvenis por kuniĝi formante novan provincon. Tiu kunveno okazis la 28-an de julio kaj estas memore honorita ĉiun jaron per la Tago de la Institucioj de Kantabrio.

Ekonomio
--------

En la pasinteco, ekspluatado de zinko estis la ĉefa industrio. Situante proksime de la industria urbo Torrelavega, la municipo enhavas kreskantajn industrian kaj komercan areojn. En ĝi situas la Entreprena Parko de Besaya, kiu estas industria areo kun surfaco de 800.000 kvadrataj metroj.
Krome, ĝi estas la devenloko de la familio de bankestroj Botín, kiu estas unu el plej riĉaj familioj en Hispanio kaj la mondo, tre ligita al la Banko Santandero.

Monumentoj
----------

Kirko en vilaĝo Barcenaciones.
* Palaco kaj turo de Bustamante, en vilaĝo Quijas.
* Ponto de Golbardo, super rivero Saja.
* Kaverno La Estación, kun prahomaj gravuraĵoj.
* Kaverno La Clotilde, kun prahomaj gravuraĵoj.
* Bieno de la societo Puente San Miguel, en samnoma vilaĝo, kun historia ĝardeno.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Reocín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Golbardo (stacidomo)
* Puente San Miguel (stacidomo)
* Santa Isabel de Quijas (stacidomo)
**Zsolt Horváth** [ĵolt horvAt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Horváth Zsolt** estas hungara dentokuracisto, kuracisto, politikisto, parlamenta deputito.

Zsolt Horváth naskiĝis la  22-an de majo 1964(nun 1964-05-22) en Szeremle.

Biografio
---------

Zsolt Horváth maturiĝis en gimnazio en Kecskemét en 1982, poste li akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1989, poste li studis jaron en Usono. Inter 1990-1997 li estis kuracisto en Kecskemét, sed intertempe en 1994 li akiris ankaŭ dentokuracistan diplomon, tial depost 1997 li estis dentokuracisto en Kecskemét. Fine li akiris plian diplomon en Budapeŝta Ekonomika kaj Ŝtatadministra Universitato en 2002.

### Politika kariero

Zsolt Horváth komencis politikadi dum agonio de la socialismo (1989) kaj aliĝis al Fidesz. Li estis parlamentano inter 1998 kaj 2014, dum en 2000 li estis ankaŭ subministro, inter 2002 kaj 2006 suburbestro en Kecskemét. Lia edzino naskis trifoje.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto Arkivigite je 2023-07-24 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847706
* VIAF: 196204099
* SUDOC: 130044598
 |


* Portalo pri Biografio
**Norda Kanado** (angle ***Northern Canada***) estas la plej norda lando de Kanado. Politike, la esprimo rilatas al la tri kanadaj teritorioj : Jukonio, la Nordokcidentaj Teritorioj kaj Nunavuto. Norda Kanado kovras areon de 3,921,739 kvadratajn kilometrojn, kio estas proksimume 39.3% de la suma areo de Kanado, sed havas malpli ol 0.5 porcenton de la loĝantaro de la lando .

La terminoj "norda Kanado" aŭ "la Nordo" povas esti uzita en kontrasto kun *la fora nordo*, kiu povas referenci al la kanada Arkto, la parto de Kanado kiu situas norde de la Arkta Cirklo, oriente de Alasko kaj okcidente de Gronlando. Tamen, en multaj aliaj uzoj la du areoj estas traktita kiel unuo.

La norda regiono de Kanado enhavas ekstreme malabundan loĝantaron - aktuale en 2021, proksimume 118 160 loĝantoj vivis en tiu regiono, en vasta areo simile en grandeco al la grandeco de Okcidenta Eŭropo.

La indiĝenaj homoj de Norda Kanado konsistigas proksimume duonon de la inuitoj de Kanado. La regiono ankaŭ havas plurajn grupojn de Unuaj Nacioj, plejparte ĉipeŭjanoj. Proksimume 69% de la populacio de la tri teritorioj estas indiĝenaj, kaj ĉiu el tiuj teritorioj havas pli grandan proporcion de indiĝenaj homoj ol iuj da la aliaj provincoj de Kanado. Lastatempe, pli kaj pli da enmigrintoj alvenis ankaŭ el la tuta mondo; Jukonio estas la teritorio kun la plej alta procento de indiĝenoj.

La regiono restas relative malriĉa, ĉefe pro la ekstreme alta kosto de la plej multaj konsumvaroj en tiu ĉi regiono, kaj pro tio la regiono ricevas multajn registarajn subvenciojn.

Laŭ la censo, (2021) la plej loĝita loko en la Nord-Kanada regiono estis la urbo Whitehorse, kiu tiutempe enhavis 28,201 loĝantojn .

Galerio
-------

* Nacia Parko IvvavikNacia Parko Ivvavik
* WhitehorseWhitehorse
* Tundro en NunavutTundro en Nunavut
* Tajga arbaro en Nord-KebekioTajga arbaro en Nord-Kebekio

Referencoj
----------

1. ↑   Land and freshwater area, by province and territory. Statistics Canada (1 February 2005). Arkivita el la originalo je 2011-05-24.
2. ↑   Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities), Yukon and Yukon [Territory]. Statistics Canada (February 9, 2022).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Norda Kanado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Norda Kanado en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Gerard Gardner sciencaj observaĵoj kaj registraĵoj en Arkta Kanado kaj Labradoro ĉe Dartmouth Altlerneja Biblioteko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835716
* LCCN: sh85019363
* NKC: ge129525
 |
**Matilda de Bulonjo** (n. ĉirkaŭ 1105, m. la 3-an de majo 1152) estis grafino de Bulonjo kaj la edzino de reĝo Stefano de Anglio.

Ŝi naskiĝis en Bulonjo kaj estis filino de Eŭstako la 3-a de Bulonjo kaj Maria de Skotlando (filino de Malkolmo la 3-a kaj Sankta Margareta de Skotlando), kaj, tra sia patrino, devenis de anglosaksaj reĝoj de Anglio. Ŝi estis kuzino de imperiestrino Matilda, la malamiko de Stefano.

En 1125 ŝi edziĝis al Stefano de Blois, Grafo de Mortain kaj nepo de Vilhelmo la 1-a de Anglio. Ĉirkaŭ tiu jaro mortis ŝia patro, kaj ŝi kaj Stefano iĝis kunregantoj de la graflando de Bulonjo. Henriko la 1-a donis al ili loĝejon en Londono. Antaŭ la morto de Henriko, Matilda naskis du infanojn, Baldueno kaj Matilda, sed verŝajne ambaŭ mortis infane.

En 1135 mortis Henriko la 1-a, kaj Stefano rapidis al Anglio por pretendi la anglan tronon, gajnante la subtenon de la plejparto de la anglaj nobeloj. Matilda gravedis, kaj sekvis sian edzon nur post la nasko de tria ido, Eŭstako la 4-a.

En 1139 komenciĝis longa enlanda milito en Anglio, inter Stefano kaj imperiestrino Matilda. Matilda de Bulonjo forte subtenis sian edzon. Post la katastrofa Batalo de Lincoln (1141), kiam Stefano estis kaptita, ŝi kunigis armeon, sieĝis la imperiestrinon kiu mem sieĝis Henrikon de Blois, la fraton de Stefano, forpelis la imperiestrinon, kaj kaptis ŝian fraton Roberton.

Ŝi mortis pro febro en Kastelo Hedingham, Essex kaj entombiĝis en Abatejo Faversham, kiun ŝi kaj Stefano fondis en 1148.

Stefano kaj Matilda de Bulonjo havis kvin infanojn:

* Baldueno (m. antaŭ 1135)
* Matilda (kiu mortis infane)
* Eŭstako la 4-a (ĉ. 1130 - 1153)
* Vilhelmo la 1-a (ĉ. 1137 - 1159)
* Maria (1136-1182)

  

* Kategorio Matilda de Bulonjo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 271808
* LCCN: nr2005025905
* VIAF: 31955134
* ISNI: 000000005295208X
 |