recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adonisz Belea** [adonis], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Belea Adonisz** estis rumana-hungara agronomo, plibonigisto, genetikisto pri kreskaĵoj, honora membro de Hungara Scienca Akademio (1988).

Adonisz Belea naskiĝis la  22-an de julio 1924(nun 1924-07-22) en Cluj (Rumanio), li mortis en 2010 en Solymár (Hungario).

Biografio
---------

Adonisz Belea alvenis en Hungarion en 1930. Li maturiĝis en agrikultura mezlernejo en Orosháza en 1943, poste li akiris bakalaŭron en budapeŝta kampuso de Agrikultura Universitato en 1948, baldaŭ li doktoriĝis en kampuso en Gödöllő en 1959. Post la bakalaŭro li laboris en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario) (1949–1951), en instituto de Martonvásár (1952–1971), en instituto de Szeged (1971–1982). Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1965, li doktoriĝis (DSc) en 1977 antaŭ la Scienca Akademio. Ekde 1982 li estis scienca konsilisto pri selektado de tritikoj. Li edziĝis en 1949, lia edzino naskis 2 filinojn en 1950 kaj 1957. Li ricevis premion en 2002.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Triticum fajhibridek genetikai elemzése, különös tekintettel a rokonsági viszonyra és a fajhibridek gyakorlati értékére.* (disertaĵo, 1959)
* *Néhány Triticum L. fajhibrid genetikai elemzése és gyakorlati értékelése.* (disertaĵo, 1965)
* *Fajhibridek citogenetikája a Triticinae alakkörben.* (disertaĵo, 1977)
* *Fajkeresztezések gyakorlati értékelése a Triticum nemzetségben.* (disertaĵo, 1985).
* *Faj- és nemzetségkeresztezések a növényvilágban.* (monografio, 1986, angle 1992)
* *Tropical Crop Production.* (studenta lernolibro, 1990)
* *Fajkeresztezések az alakor [Triticum monococcum] és más búzafajok [Triticum spp.] között.* (kunaŭtoro, 2005)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861936
 |


* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 30° 34′ 56″ N 47° 46′ 17″ O﻿ / ﻿30.58222 °N, 47.77139 °O﻿ / 30.58222; 47.77139 (mapo)

**Tigriso**  (arabe دجلة [diĝla], turke *Dicle*, greke *Τίγρης*) estas rivero en sudokcidenta Azio, kiu komenciĝas en Turkio ĉe la Lago Van. Tigriso tuŝas nordorientan bordon de Sirio kaj fluas tra la teritorio de Irako preskaŭ paralele kun Eŭfrato. En antikveco, la ambaŭ riveroj memstare alfluadis al Persa Golfo, sed hodiaŭ ili kuniĝas je distanco 160 km-ojn de la golfo kaj faras riveron **Ŝatt al-Arab**, arabaj literoj: **شط العرب**.

Tigriso, kun 1900 km longo, estas pli malgranda ol Eŭfrato, sed estas pli grava por komerco, ĉar ĝia kanalo pli profundas. De la antikveco, la loĝantoj de Mezopotamio, uzadis la akvojn de du riveroj por irigacio de varma, seka tero.

La fekunda regiono inter la du riveroj estis nomita Mezopotamio de antikvaj Grekoj. Tie prosperadis la fruaj civilizoj de Sumero, Akado, Babilonio, Asirio. Tigriso estis ĉefa rivero de Asirio. Antikva urbo **Aŝuro**, de kiu estis nomita la lando, troviĝis ĉe ĝia bordo, kiel la alia pompeca urbo Ninivo. Pli poste makedona generalo Seleŭko konstruis sian ĉefurbon - **Seleŭkio** ĉe la Tigriso. La gravaj modernaj urboj ĉe la rivero estas Bagdado, ĉefurbo de Irako kaj Mosulo, troviĝanta en Iraka Kurdistano.
Koordinatoj: 58° 33′ 47″ N 31° 24′ 13″ O﻿ / ﻿58.56306 °N, 31.40361 °O﻿ / 58.56306; 31.40361 (mapo)

**Viŝera** (ruse *Вишера*) estas rivero en nord-okcidento de la Eŭropa parto de Rusio, en la provinco Novgoroda. La rivero apartenas al la baseno de la Balta Maro. Viŝera aperas per kunfluo de la riveroj Malaja Viŝera (maldekstra) kaj Boljŝaja Viŝera (dekstra) en la distrikto Maloviŝerskij ĉe la limo kun la distrikto Novgorodskij, je kelkaj kilometroj sud-okcidente de la urbo Malaja Viŝera. La rivero enfluas en Malij Voilĥovec, kiu estas dekstra (orienta) branĉo de la rivero Volĥov.

Apud la enfluejo, laŭ la fluo post la vilaĝo *Savino*, sur la maldekstra bordo de Viŝera, konserviĝis terenoj de kverkarbaro. Estas la naturmonumento "*Savinskije Dubravi*". Antaŭe ĉi tie ekzistas monaĥejo, malfermita en la 1930-aj jaroj. Apud la vilaĝo *Volin* kaj la rivereto *Sosnica* troviĝas alia naturmonumento — "*Volinskie dubravi*", ankaŭ estas kverkarbaro.

Notoj
-----

1. ↑  La rivero Viŝera en la ŝtata akva registro (ruse).
2. ↑  Kverkarbaroj — naturmonumentoj (ruse).
Okcidenta marbordo de PatrasoOkcidenta marbordo de Patraso
Koordinatoj: 38° 15′ 00″ N 21° 44′ 00″ O﻿ / ﻿38.25000 °N, 21.73333 °O﻿ / 38.25000; 21.73333 (mapo)

la romia konstruaĵo *Odeum* en Patraso
Patraso vidata el fortreso
**Patraso** (greke: **Πάτρα**, malnovgreke: Πάτραι Pátrai, latine Patrae, otomana turka lingvo: *Ballıbadra*) estas la tria plej granda urbo de Grekio, en la nordookcidento de la preskaŭinsulo Peloponezo. Dum antikvaj tempoj, ĝi estis la ĉefurbo de la regiono kaj - dum la romia epoko de Grekio - romia provinco Achaea. La urbo troviĝas 215 kilometrojn okcidente de la nacia ĉefurbo Ateno. Patraso konstruiĝis piede de la monto *Panachaikon*, borde de la Golfo de Patraso.

En 2011 la tuta komunumo de Patraso, pligrandigita dum la antaŭaj jaroj, enhavis 213984 loĝantojn en ĉirkaŭ 335 km2.

Historio
--------

Laŭ la helena mitologio, Patraso estis fondita de la aĥajo Patreo (Πατρεύς, elp. *Patreus*), kiu fuĝis el Sparto, iĝis reĝo de la urbeto *Aroe* kaj unuigis ĝin kun du apudaj vilaĝoj, donante al la nova urbo sian nomon.

Historie, Patraso estis aĥaja urbeto kaj estas ankaŭ verŝajne ke ĝi formiĝis pro la unuiĝo de pluraj vilaĝoj.

En la 2-a jarcento a.K. la tuta Heleno falis sub la Romianoj. Patraso iĝis grava urbo en la areo, kun la nomo *Patrae*.

Ĉirkaŭ 1210 Vilhelmo de Champlitte konkeris la urbon, kiu apartenis al la Bizanca Imperio, kaj kreis la Aĥajan Princlandon. En la 15-a jarcento la urbo apartenis mallonge al la Venecia respubliko kaj poste al la Moreja despotlando; en 1458 la Otomana Imperio kaptis ĝin kaj tenis ĝin ĝis 1828, krom dum la jaroj de 1687 al 1715, kiam ĝi estis denove sub la Venecia respubliko.

Post 1828 Patraso estis ĉiam parto de Grekio.

Vidindaĵoj
----------

Servoj
------

* Malferma Universitato Helena

Famuloj
-------

En Patraso naskiĝis:

* en 1856 Matilde Serao itala verkistino kaj ĵurnalistino
* en 1859 Kostis Palamas greka poeto
* en 1913 Memos Makris greka-hungara skulptisto

kaj mortis:

* en la jaro 60 Sankta Andreo apostolo, martiro sub Nerono

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas ankaŭ

* Rumanio Focșani / Fokschan / Foksány / פֿאָקשאַן [fokŝan] en Rumanio

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  greke Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας Arkivigite je 2017-05-17 per la retarkivo Wayback Machine, 28.12.2012.
2. ↑  antikve-greke Paŭzanio - *Priskribo de Grekio* - 1-a jarcento p.K. - 7.18.5. La vilaĝoj estis sep laŭ Strabono.

* Patraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Patraso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Patraso en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
**Alexander PFÄNDER** (Iserlohn, 7a de februaro 1870 - Munkeno, 18a de marto 1941) estis germana filozofo apartenanta al la grupo de Fenomenologio de Munkeno. Lernanto de Theodor Lipps, li iĝis unu de la ĉefaj kunlaborantoj de la "Jarlibro de Filozofio kaj Fenomenologia Esplorado" eldonita de Edmund Husserl kaj tial unu de la ĉefaj disvastigantoj de la Fenomenologio komence de la 20-a jarcento.​

Biografio
---------

Li studis inĝenieradon sed poste doktoriĝis en Filozofio laŭ tutorado de Theodor Lipps per disertacio pri *La volkonscio* (1898). El tio li prilaboris unu de siaj ĉefaj verkoj nome "Fenomenologio de la Volo" (*Phänomenologie des Wolles*) pro kiu li ricevis la premion Frohschammer.

Poste li distanciĝis de la psikologiismo de Lipps kaj alproksimiĝis al la Fenomenologio kunlabore kun Adolf Reinach, Moritz Geiger kaj Max Scheler en la jarlibro fondita de Edmund Husserl. En tiu oni publiigis liajn verkojn *Por filozofio de la animstatoj* (1913 kaj 1916) kaj *Logiko* (1921).

Li restis dum sia tuta vivo en la Universitato de Munkeno, kaj malakceptis proponojn de aliaj universitatoj.

Verkoj
------

* *Phänomenologie des Wollens*, 1900
* *Einführung in die Psychologie*, 1904
* Zur Psychologie der Gesinnungen, en: *Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung*, Halle (Max Niemeyer), Band I (1913) kaj Band III (1916).
* Logik, en: *Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung*, Halle (Max Niemeyer), Band IV (1921).
* *Die Seele des Menschen*, 1933

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------



* Alexander Pfänder en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* 'Pfänder, Alexander (1871–1941)', *Encyclopedia of Philosophy*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 862730
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Alexander Pfänder en la hispana Vikipedio.*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Angara (raketo). |



La **Angara** (ruse *Ангара*) estas dekstra alfluanto de okcidentsiberia Jenisejo (Rusio). Ĝi estas 1.779 km-longa rivero.

Riverfluo
---------

La rivero fontas kiel **Supra Angara** ĉirkaŭ 300 km nordoriente de Bajkal-lago, en Stanovoj-altebenaĵo. De tie ĉi fluas ĝi en okcidenta direkto tra norda parto de Burjata Respubliko kaj post 320 km alfluas la Bajkal-lagon tra forte marĉa delto en la nordorienta fino. La subenfluo de Supra Angara estas parte ŝipebla. Ĝi liveras al la lago akvon de 263 m³/s (8,3 km³/jaro), trafluas ĝin tra longo de 600 km kaj forlasas ĝin kiel defluanto ĉe la sudokcidenta fino kiel *Angara* ĉe la malgranda loko *Bajkal*; tie fluas 2.071 m³/s (65,3 km³/jaro) da akvo.

La Supra Angara estas nur unu el la 336 alfluantoj de la Bajkal-lago; interne de la lago, Angara prenas ankaŭ la akvon de la - desude alfluanta - Selenga, kiu estas la plej granda kaj longa alfluanto de la lago. Iam la lago havis 3 defluantojn: unu en nordo tra riverejo de Lena; tiu fermiĝis pro estiĝo de la bajkala montaro. La dua defluanto estiĝis sude, sed ankaŭ ĝi fermiĝis pro tertremo antaŭ ĉirkaŭ 16.000 jaroj.

Post kiam Angara forlasas la komunumon Bajkal kaj oriente de la Sajan-montaro la Bajkal-lagon ĉe la suda fino. Poste ĝi fluas en nordoriente kaj trafas la rusajn urbojn Irkutsk kaj Angarsk. Nur poste trafluas ĝi la grandan Bratskan ŝvellagon. Tie alfluas ĝin la rivero Oka ĉe urbo Bratsk. Inter tiu urbo kaj Irkutsk ĝi estas ŝipebla. Ĉe la Ust-Ilimska ŝvellago pasas ĝi la urbon Ustj-Ilimsk.

Poste trapasas ĝi la Jenisej-monton kaj alvenas en ŝveliga lago, poste al la nordpolusa maro.

La rivero havas akvocentralojn je la rivero, el kiuj la plej granda funkcias ĉe Irkutsk (660 MW), ĉirkaŭ je 80 km de Bajkal-lago. Pluaj grandaj akvocentraloj troviĝas ĉe Angarsk kaj Bratsk (4.500 MW). La akvabaraĵo de akvocentraloj ĉe Bratsk apartenas al la plej grandaj de la mondo. La centralo produktas averaĝe 7,1 miliardojn KW/h jare.

La akvokolekta areo de la rivero estas 1.039.000 km².

Alfluantoj
----------

* Selenga alfluas Bajkalon, kiun Angara trafluas
* Oka
* Ĉuna
* Irkut

Lagoj
-----

* Bajkal-lago (plej profunda lago de la Tero)
* Bratska akvobaraĵo (5.470 km²; 169,27 km³)
* Ust-Ilimska ŝvellago (1.873 km²; 59,30 km³)
* Boguĉanj-ŝvellago

Lokoj
-----

* Irkutsk
* Angarsk
* Bratsk
* Ustj-Ilimsk
* Strelka

Vidu ankaŭ
----------

* Jenisejo
* Supra Angara

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la rivero (ruse)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 56935
* GND: 4313825-1
* VIAF: 235182195
* NKC: ge117638
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Kamenice |

Koordinatoj: 50° 38′ 02″ N 15° 17′ 59″ O﻿ / ﻿50.63389 °N, 15.29972 °O﻿ / 50.63389; 15.29972 (mapo)

**Kamenice** estas rivero en Regiono Liberec en Ĉeĥio. Tio estas dekstraflanka alfluanto de rivero Jizera. Longeco de la fluo estas 36,7 km. Areo de la akvejo mezuras 218,61 km².

Paso de la fluo
---------------

Kamenice en Dolní Maxov
Ĝi fontas sub montoselo de Holubník okcidente de monto Černá hora kiel Granda Kamenica rojo, de kie ĝi malsuprenfluas en valon de Kamenice, inundigita en la jaroj 1976–82 dum konstruado de valbaraĵo Josefův Důl, kiu estas la plej granda valbaraĵo de Jizera montaro kaj fontejo de trinkakvo por Liberec. Plu ĝi trafluas tra Josefův Důl, Jiřetín pod Bukovou, sur limo de Tanvald kaj Smržovka kaj tra centro de Tanvald, tra Velké Hamry, Plavy, sub burgo Návarov, kaj sub Spálov, sur limo de Semily (k. t. Spálov u Semil) kaj Železný Brod (k. t. Horská Kamenice) ĝi enfluiĝas en Jizeron.

Ĝi estas la plej signifa jizeramontara alfluanto de Jizera.

### Pli grandaj alfluantoj

* de maldekstre – Hluboký potok, Jelení potok, Jedlová, Desná, Ješkrabec, Zlatník, Vošmenda
* de dekstre – Blatný potok, Smržovský potok, Průrubský potok

Akva reĝimo
-----------

Mezproksima trafluo de la akva fluo ĉe enfluejo faras 4,65 m³/s.

**Anonca profilo:**

| loko | rivera km | areo de akvejo | mezproksima trafluo (Qa) | centjara akvo (Q100) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Plavy | 12,04 | 145,11 km² | 3,83 m³/s | 273 m³/s |

Uzo
---

Temas pri tre pura akva fluanto (I-a – II-a klaso), truta akvo kun akva turismo.

Tra la valo de Kamenice kondukas fervojlinio Železný Brod – Tanvald (n-ro 035).

Interesaĵoj
-----------

Laŭ la rivero Kamenici estas (al la jaro. 2016) nomita paro da rapidtrajnoj de kompanio České dráhy en vojo Prago - Turnov - Tanvald kaj reen.

Vidu ankaŭ
----------

* Fervoja akcidento ĉe Spálov
Koordinatoj: 47° 03′ 15″ N 5° 17′ 5″ O﻿ / ﻿47.05417 °N, 5.28472 °O﻿ / 47.05417; 5.28472 (mapo)

**Franxault** estas unu el la komunumoj de la kantono Saint-Jean-de-Losne de departemento Kostodorio (Francio).
La komunumo kovras la areon de 12,32 km². Ĝia loĝantaro laŭ la censo de la jaro 2011 estis 422 homoj. Franxault situas en la ebenaĵo de la Saono.

Geografio
---------

Limoj de la komunumo
Loĝantara evoluo
Franxault situas 17 km sudokcidente de Dole.

La rivero *Auxon* trapasas la komunumon. La lago *Chour* situas ĉe la norda rando de la komunumo.

Historio
--------

Franxault signifas franca, la vilaĝo estis la lasta vilaĝo en Francio antaŭ la Franĉkonteo.

Okazoj
------

La 19an de julio okazas muzikfestivalo apud la lago Chour.
La 30an de aŭgusto okazas la hundomortigo, kie oni festas la finon de la grenrikolto per la mortigo hundon.

Esperanta vivo
--------------

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉon (0,99 %) en 2004 kaj ankaŭ 1 voĉon (0,81 %) en 2014.

Famulo
------

Bossuet naskiĝis tie.

Kuriozaĵoj
----------

En 2012 la franca poŝto presis poŝtmarkon kun la motivo : rikolto de vimeno ĉe Franxault.

Referencoj
----------

1. ↑  poŝtmarko[*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Côte-d'Or

Ligiloj
-------

* Echo des communes
**Berd** (armene: Բերդ ; antaŭe, Berdagjugh, Berdgjugh, T'avuzghala, T'auzk'end, T'ovuz, T'oza, Taua Kale, T'auzkala, Taja-Kala, Tovuzkala, Bert, T'us Gale, Volorut, Ŝlorut, Ghalak'jand, kaj T'uzukala) estas urbo en Armenio en la provinco Tavuŝo, kaj konsiderita kiel la regiona ĉefurbo en la areo Ŝamŝadin. Ĝi situas maldekstre de la rivero Tavuŝo, je 211 km de Erevano, kaj estas ĉirkaŭataj de malaltaj montoj.

Proksime de la urbo estas la ruinoj de la fortikaĵo Tavuŝo (10-a jarcento), la monaĥejoj Nek-Varagavank kaj Ĥoranaŝat (12-a jarcento). Aliaj proksimaj monaĥejoj estas Ŝĥmuradi, Srveghi kaj Kaptavank.

Berd ankaŭ estas la centro de agrikultura areo en Armenio. Proksime de la urbo, estas disvolvigita la sektoroj pri produktado de fruktoj, tabako kaj aliaj kultivaĵoj. Aliaj tre evoluintaj industrioj de Berd inkluzivas vinfaradon, abelbredadon, kaj grenejojn.

Partneraj urboj
---------------

Inter la partneraj urboj estas ankaŭ

* Rumanio Focșani / Fokschan / Foksány / פֿאָקשאַן [fokŝan] en Rumanio

* Kategorio Berd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Berd en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Lipica ĉevalo (germane: *Lipizzaner*) estas ĉevalraso, bredita en la iama Aŭstra-Hungara Monarĥio, en vilaĝo Lipica (nun Slovenio), proksime al Triesto.

Oni fondis ĉevalaron ĉ. 1580 (1572) por provizi la aŭstran kortegon per helgrizaj ĉevaloj. Oni bredis la lipicajn ĉevalojn el hispanaj-napolaj ĉevaloj, sed la formadon de la raso partoprenis eĉ arabaj kaj berberaj purrasuloj. La raso havas plurajn tipojn, kiuj ricevis siajn nomojn de la fondintaj (praaj) bred-virĉevaloj (Pluto, Conversano, Neapolitano, Favory, Maestoso, Siglavy kaj Incitato).

Du lipicaj ĉevaloj sur la slovenia monero de 0,20 €
La lipica ĉevalo estas relative malgranda, longkrura, larĝdorsa ĉevalo kun dika, mallonga kolo, forta korpostrukturo. Ĝia postkola alto estas 150–160 cm, korpomaso 450–590 kg. Ĝia kapo spegulas la araban efikon, sed oni povas rekoni eĉ trajtojn de hispanaj ĉevaloj. Ĝia okulo estas esprimiva, la koloro estas griza, malofte bruna aŭ nigra.

La raso estas bredita ĉefe en la post-landoj de la iama Aŭstra-Hungara Monarĥio; Ĉeĥio, Slovenio, Hungario (ekde 1950 en Szilvásvárad) kaj eĉ en Rumanio, sed en malgranda nombro en aliaj landoj. Tiu raso konsistigas ĉevalojn de Hispana Rajdlernejo en Vieno.
  

* Lipica ĉevalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lipica ĉevalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 50° 38′ 51″ N 15° 20′ 18″ O﻿ / ﻿50.64750 °N, 15.33833 °O﻿ / 50.64750; 15.33833 (mapo)

**Dolomitaj kavernoj Bozkov** troviĝas unu kilometro norde de municipo Bozkov en Regiono Liberec, distrikto Semily. Kreas ĝin la plej ampleksa kaverna sistemo en nordorienta Bohemio kaj kiel la ununura ĝi estas kreata de kalka dolomito. La kavernoj, kiuj estas geologia loko de la nacia signifo, havas ekde la jaro 1999 statuson de Nacia natura memorindaĵo en Ĉeĥio.

Historio
--------

La unua kavernaj spacoj estis malkovritaj en la jaro 1947 post forpafo de kalko en loka malgranda ŝtonminejo. Aperis kavaĵo el pli granda parto surŝutita de ŝtonoj kaj argilo.

Vizitvojo
---------

Estas konataj proksimume 1070 metroj de subteraj spacoj, el tio estas alibreligitaj 350 metroj de koridoroj. La turisma vojo en la kaverno estas longa 400 metroj kaj ĝi superas proksimume 300 ŝtupoj. La inter temperaturo estas daŭre 7,6 °C. La kaverno dividiĝas en sistemon de Novaj kaj Malnovaj kavernoj. Ambaŭ partoj estas kunigitaj per artefarita tunelo.

Pluaj fotoj
-----------

* Interne de la kavernoInterne de la kaverno
* Formacio nomata Prusia kaskoFormacio nomata Prusia kasko
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 

***Femina*** estis socikultura revuo en esperanto, kiu laŭ subtitolo celis esti "ne nur por virinoj„.

Enhavo
------

En la revuo troviĝas kelkaj kutimaj temoj:

* "genro kaj beletro„ – la loko de virinoj en verkoj
* "genro kaj kino„ – sama temo en recenzoj de filmoj
* "genro kaj Nobel„ – portretoj de virinoj kiuj ricevis la premion
* "genro kaj poezio„ – poemoj kun temoj menciindaj
* "genro kaj socio„ – raportoj pri agadoj por defendi la rajtojn de virinoj
* "genro kun Klara„ – respondoj de virino Klara al oftaj demandoj pri feminismo

Ankaŭ enestas aliaj artikoloj ekzemple pri familio, feminismo, kongresoj, politiko, scienco ktp

Historio
--------

Fondita de la Feminisma Esperanta Movado (FEM), per financa help-kontribuo de Kep Enderby, la unua numero aperis en marto 2005, kaj ekde tiam regule la revuo aperadas kun trimonata kadenco.

La unuan jaron ĉefredaktis Agneta Emanuelsson kaj helpis grafike Malvina Monteggia. De 2006 ĝis 2015 ĉefredaktis Perla Martinelli kaj helpis grafike rolfo[*kiu?*]  (kovriloj ĝis 2012). En 2016, ĝis fariĝis nur reta gazeto kaj poste ĉesis aperi.

Redakcio
--------

La revuon posedas FEM, eldonas kaj administras Kooperativo de Literatura Foiro (LF-koop), kadre de kontrakto. Ĝi estas la sola feminisma periodaĵo en esperanto, kun interesaj kaj foje altnivelaj artikoloj, ofte dosieroj (pri Virinoj kaj Islamo, pri Virinoj en literaturo, pri Filozofio kaj Virinoj, ktp).

La redakta linio de Femina kongruas kun la strategio de FEM.

Referencoj
----------

1. ↑  *Femina* n-ro 40, vintro 2015, p. 2
2. ↑  "Mesaĝo de FEM okaze de la Oka de Marto„ en Esperanta Civito

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: internaciaj gazetoj pri diversaj temoj„ ĉe YouTube
* esperante Recenzo de Paulo Sergio Viana en Ipernity
* Mesaĝo de FEM okaze de la Oka de Marto en esperantio.net
Ekzemplo de spektro de rozkolora bruo
Rozkolora bruo (maldekstre) kaj blanka bruo (dekstre) post spektra analizo. Horizontale estas tempo, vertikale - frekvenco, heleco de la bildo estas spektra denseco. Rozkolora bruo havas pli grandan spektran densecon je malgrandaj frekvencoj. Blanka bruo havas egelajn spektrajn densecojn je ĉiuj frekvencoj.
**Rozkolora bruo** estas hazarda signalo (aŭ procezo) kun povuma spektra denseco priskribata kiel

{\displaystyle S(f)\propto 1/f^{\alpha }}
kie {\displaystyle f} estas frekvenco kaj 0 < *α* < 2. Kutime *α* estas proksima al 1, pro tio por ĉi tiuj signaloj estas uzata ankaŭ nomo **1/f bruo**.

Ĝia energio po frekvenco malpliigas 3 dB/okto. Tio signifas ke ĉiuj frekvencaj intervaloj (samgrandaj) havas saman kvanto da energio. Male, la Blanka bruo, kiu enhavas saman intensecon, portas pli energio po okto kiam la okto estas pli alta.

Sona ekzemplo
-------------

Rozkolora bruo 

* Kategorio Rozkolora bruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Einstürzende Neubauten** (IFA: ˈaɪnˌʃtʏɐʦəndə ˈnɔʏˌbaʊtən) estas germana muzikgrupo, origine de Okcidenta Berlino, formita en 1980 kaj regule aktiva depost tiam.

La grupo simbolas la disvolviĝon de industria muziko en Germanio, kaj estas eĉ rigardita kiel unu el la plej grava grupo de tiu muzikĝenro, kun Throbbing Gristle en Britio. Ĝi poste havos decidiga influo por postaj muzikaj movadoj kiel malluma ondo.

Kiel industria muziko mem, Einstürzende Neubauten unue produktis sonojn malfacile akceseblaj, «bruaj». La kantisto Blixa Bargeld kriĉas, blekas sed neniel kantas. La grupo koncentriĝas pri eksperimentado, digna heredanto de Karlheinz Stockhausen, ili ne hezitas uzi verajn «industriajn» sonefektojn kiel betonmiksilo, drilo, aŭ pneŭmata martelo. Depost la kulta albumo *Halber Mensch* (1985), la pecoj fariĝas pli melodiaj kaj en 1989, *Haus der Lüge* estos internacia sukceso. La tekstolingvo estas plej ofte germana, sed foje angla, precipe dum la lasta jardeko. La grupo daŭre produktas albumojn kiu ankoraŭ montras grandan diversecon de sonojn.

La gruponomo, kiu signifas «disfalantaj novaj konstruaĵoj» estas referenco al la novaj konstruaĵoj de okcidenta Berlino starigitaj post la dua mondmilito, male al la *altbauten*, malpli modernaj konstruaĵoj nuntempe pli facile troveblaj en orienta Berlino. La grupoemblemo (homa desegno kun cirklo kiel kapo) estas malnova kaverna desegno de Toltekoj

### Albumoj

* *Stahlmusik* (1980)
* *Kollaps* (1981)
* *Zeichnungen des Patienten O. T.* (1983)
* *Halber Mensch* (1985)
* *Fünf auf der nach oben offenen Richterskala* (1987)
* *Haus der Lüge* (1989)
* *Tabula Rasa* (1993)
* *Ende Neu* (1996)
* *Silence Is Sexy* (2000)
* *Perpetuum Mobile* (2004)
* *Alles wieder offen* (2007)
* *Lament* (2014)
* *Alles in Allem* (2020)
* *Rampen: apm (alien pop music)* (2024)

### Albumetoj

* *Thirsty Animal* (Einstürzende Neubauten & Lydia Lunch), 1982

* Alexander Hacke (gitaro) kaj Blixa Bargeld (kanto) (2005)Alexander Hacke (gitaro) kaj Blixa Bargeld (kanto) (2005)
* Koncerto en Berns, Stockholm, 2008.Koncerto en Berns, Stockholm, 2008.
* Ekzemplo de la grupaj propraj muzikinstrumentojEkzemplo de la grupaj propraj muzikinstrumentoj

* Kategorio Einstürzende Neubauten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262170
* GND: 2106802-1
* LCCN: n93040214
* VIAF: 137330981
* ISNI: 0000000122910804
* SUDOC: 083488790
* BNF: 13903165q
* MBA: 6e9ac29b-798c-4af7-8d9e-55cdc72a999c
* BIBSYS: 9007268
* NKC: xx0020966
 |
Koordinatoj: 49° 32′ 00″ N 18° 39′ 46″ O﻿ / ﻿49.53333 °N, 18.66278 °O﻿ / 49.53333; 18.66278 (mapo)

**Mionší** estas nacia naturrezervejo en Ĉeĥio etendiĝanta en distrikto Frýdek-Místek, protektata ampleksan praarbaron de koniferaj kaj foliaj arboj. La areo de rezervejo estas 169,7 hektaroj, per kio Mionší enviciĝas inter la plej grandajn praarbarojn en Ĉeĥio.

Situo
-----

Mionší etendiĝas en PPR Beskidoj proksimume unu kilometro oriente de municipo Horní Lomná. La supermara alteco de la rezervejo estas 720 ĝis 949 metroj – la plej alta punkto estas monto Úplaz. Krom tio en la teritorion de la praarbaro situas ankaŭ montopintoj de montoj Velká Polana kaj Mionší vrch. La nordan kaj la okcidentan randojn de la rezervejo en distanco proksimume 0,5 až 1 km ĉirkaŭfluigas rivereto Lomná. En la rezervejon mem estas eniro malpermesita, aliro al ĝi estas helpe de instrua pado establita en la jaro 2005, kiu komencas norde de la praarbaro sur bordo de Lomná.

Alirebleco
----------

La teritorio de la praarbaro ne estas alirebla por publiko. En la spacon ĝis la limo de la nacia naturrezervejo kondukas markita instrua pado de informcentro nomata Matyščina louka en Dolní Lomná. Eniri en tiun ĉi padon, kio estas pagita, eblas nur kun kondukisto, nome ekde la 1-a de junio ĝis la 15-a de septembro nur dum semajnfinoj ĉiam je la 9-a kaj 30 minutoj kaj je la 13-a horo.

Fungoj
------

Praarbaro Mionší estas signifa ankaŭ kiel mikologia loko, precipe se temas pri tre ofta apero de diversaj specioj de fungoj kaj lignovoraj fungoj, kiel estas fomes fomentarius, hypholoma fasciculare, ostrofungo, ustulina deusta, gloeophyllum odoratum, kaj pluaj. En la jaro 1961 estis en praarbaro Mionší trovita ĝis nun la plej granda sporokarpo de ganoderma applanatum kun dimensioj 180 x 80 x 60 cm kaj pezo 96 kg. La trovaĵo estis metita kiel eksponaĵo en Silezia muzeo en Opava.

Mionší en fotografio
--------------------

Praarbaro Mionší aperas en verkoj de antaŭaj fotografistoj, kiel estas: Josef Sudek, Rudolf Janda, Herbert Thiel, Jan Byrtus, Roman Burda, Vladimír Bichler kaj Petr Helbich. Kiel la unua fotografisto en la 1930-aj jaroj malkovris la sorĉon de praarbaro Mionší por publiko Rudolf Janda.

### Pluaj fotoj

* Petr Helbich: Praarbaro Mionší**Petr Helbich**: *Praarbaro Mionší*
* Petr Helbich: Praarbaro Mionší**Petr Helbich**: *Praarbaro Mionší*

Referencoj
----------

1. ↑  *Prales Mionší - Virgin Forest Mionší*, aŭtoroj de fotografioj: Josef Sudek, Rudolf Janda, Petr Helbich kaj pluaj, tekstoj Otto Hauck, Jr. kaj Petr Helbich, Praha : KANT, 2009, ISBN 978-80-86970-91-2
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

***Sin noticias de Gurb*** (Sen novaĵoj de Gurb) estas humura novelo de la hispana verkisto Eduardo Mendoza publikigita de Seix Barral en 1991. Origine ĝi aperis publikigita laŭkajere en la ĵurnalo El País. La novelo oni tradukis al angla, franca, germana, itala, korea, dana, pola, persa, galega kaj Esperanto.

Temas pri parodia kaj satira romaneto, nome speco de taglibro de eksterterano, kiu serĉas sian malaperintan amikon en Barcelono. Fakte ĝi adoptis la aspekton de kantistino Marta Sánchez, fama en tiu jardeko. Spite al la titolo la ĉefrolulo ne estas Gurb mem, sed la sennoma kolego kiu serĉas ĝin. Aparte Gurb estas loĝloko de la provinco Barcelono, sed la novelo estas tute senrilata al tiu. La agado de *Sin noticias de Gurb* okazas en Barcelono, dum la urbo preparas por la Olimpikaj Ludoj de 1992. La novelo inkludas komentojn pri la konstruadoj kiuj inundas la urbon, krom kritikojn kaj komentojn pri la hispana kaj barcelona socioj, uzante lokajn detalojn pri la vivostilo de la lokanoj.

1. ↑  Sen novaĵoj pri Gurb, Eduardo Mendoza, 2019, Eldonejo Libera, Tradukisto, O. Kowalski, ISBN 9780244785949
Kate Upton en 2011
**Kate Upton** (naskiĝis la 10-an de junio, 1992) estas usona modelo kaj aktorino, konata ĉefe pro ŝia kovrilpaĝo apero sur *Sports Illustrated Swimsuit Issue* ĉe *Sports Illustrated Swimsuit* en 2011, 2012.

Biografio
---------

Upton naskigsi en St. Joseph, Michigan kaj plenkreskis en Melbourne (Florido). Ŝia onklo estas Fred Upton, usona kongresano por la Sesa kongresa distrikto de Miĉigeno.

Kiel arta rajdistino, ŝi agadis por la Usona Makulĉevala Asocio (angla mallongigo APHA) kaj konkuris sur nacia nivelo. Kun sia ĉevalo *Roanie Pony*, ŝi venkis plurfoje ĉampionadon en juna sekcio de *APHA*.

Ŝi kastingis en 2008 ĉe Elite Model Management, poste ĉe IMG Models en Novjorko. Ŝi manekenis unuafoje por *Garage*, poste por Dooney & Bourke kaj aliaj modaj firmaoj.

La unua filma aktorina ludo de Upton estis en filmo *Tower Heist*, kiel dommastrino de Mr. Hightower.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kate Upton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficial paĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394070
* GND: 1162657529
* LCCN: no2014074505
* VIAF: 309564060
* ISNI: 0000000434823929
* SUDOC: 18219132X
* BNF: 16937970h
 |
Du pirarukuoj naĝas dekstre. Ili estas longaj fiŝoj.Arapaima
**Pirarukuo** (*Arapaima gigas*) estas la sola specio de genro arapajmo, ĝi estas granda rivera fiŝo en Amazonio, unu el la plej grandaj dolĉakvaj fiŝoj. Ĝi longas ĝis 2,6 m kaj pezas ĝis 150–200 kg, tiel ĝi estas la plej granda skvamfiŝo en Brazilo. Pro sia tre ŝatata, gadosimila viando, ĝi estas alnomata "la gado el Amazonio".

Ĉar ĝi estas troe fiŝkaptata, la kaptitaj ekzempleroj malofte atingas la grandon de 2 m. Fontoj el 1820 parolas eĉ pri longo de 4 m.

desegno de William Henry Flower (1831–1899)
Ĝi vivas en nordaj partoj de Suda Ameriko, kie la akvoj havas la temperaturon de 24 ĝis 29 °C. Oni transportis ĝin eĉ en Tajlandon por hobia fiŝkaptado. Ĝi nutras sin per fiŝetoj, amfibioj, birdetoj kaj eĉ etaj naĝantaj mamuloj.

La pirarukuo atingas la seksan maturecon en aĝo de 4-5 jaroj. Ĝia reprodukta periodo okazas verŝajne ĉiun duan jaron, inter aprilo kaj majo. La ina fiŝo demetas ĉ. 100.000 frajojn en ĉ. 15 cm profundan kavon, kun diametro de 50 cm kaj kiu situas 1,5 m sub la akvosurfaco. La frajojn gardas ambaŭ gepatroj.

La lango estas forta, osta, ĝia osto estas prilaborata al ungoraspilo. Ĝia supra skvamoparto estas tiel dura, ke eĉ piranjoj ne povas sukcese ataki ĝin.

* Pirarukuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pirarukuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pirarukuo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Sankuru** estas unu el la novaj dudek ses provincoj de Demokratia Respubliko Kongo kreitaj en 2015, en la centra parto de la lando. Laŭ oficiala takso el la jaro 2005 ĝi havis 1 374 239 loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estas 105 000 kvadrataj kilometroj, el tio rezultas loĝdenso de po 13 homoj por kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Lusambo.

La provincoj Orienta Kasajo, Lomami kaj Sankuru estis rezulto de la disigo de la iama Provinco Kasaï-Oriental.

La provinco ekhavas sian nomon laŭ la rivero Sankuru. Geografiaj elementoj estas la riveroj Sankuru, Lomami, Lubefu kaj Lukenie. Estas tipe tri naturaj medioj en la provinco: nome arbaroj, savanoj kaj arbustoj. Estas nombraj montoj, valoj kaj rimarkindaj naturaj baroj. Tiu provinco havas riĉan faŭnon, kiel leonoj, zebroj, antilopoj, tragelafoj, hipopotamoj, variaj specioj de tropikaj serpentoj, krokodiloj, testudoj, variaj specioj de simioj, fiŝoj, birdoj kaj ĉimpanzoj. Sankuru havas tre riĉan biodiversecon.

Ĉefministro Patrice Lumumba kaj muzikisto Papa Wemba devenis el tiu regiono.

Notoj
-----

1. ↑  "RDC: le Kasaï-Oriental éclate en trois nouvelles provinces". Radio Okapi. 16a de Julio 2015. Arkivita el la originalo la 18an de Julio 2015. Alirita la 21an de Januaro 2021.

* Kategorio Sankuru en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
Vido de parto de la strato Segovio
La **strato Segovio** (hispane *calle de Segovia*) troviĝas en la historia urboparto de Madrido (Hispanio), konkrete en la kvartalo Palaco, ene de la distrikto  Centro. Ĝia dezajno estas rekta linio, kiu en direkto oriento-okcidento, kunigas placon Fermita Pordo kun la Ponto Segovio.

Historie ĝi estis unu el la ĉefaj vojoj por atingi la ĉefurbon, kvankam gi perdis tiun gravan rolon kun la paso de la tempo.

La strato estas sur ravino tra kiu pasis la rojo Sankta Petro. Ĉi tiu ravino konstituis, en la Mezepoko, unu el la plej gravaj enir-vojoj al la urbo, ĉar ĝi komunikis la urbon kun la antikva vojo al Segovio, kiu komenciĝis tuj post la transiro de la rivero Manzanaro.
Kun la establiĝo de la Kortego en Madrido en la jaro 1561, la reĝo Filipo la 2-a akcelis la urboplanadon de la zono, por faciligi la enireblon en la vilaĝon, kaj pli konkrete, en la malaperintan Reĝa Alkazaro, la tiama reĝa rezidejo.
La projekto planis la konstruadon de ponto super la rivero kaj granda avenuo ekde tiu ĉi punkto ĝis la urbocentro, proksime al la placo Fermita Pordo, unu el la enirejoj de la antikva mezepoka muro.
De tiu ĉi projekto nur efektiviĝis la ponto Segovio (1582-1584), kiu anstataŭis la malnovan ponton, konstruita en la unua duono de la 14-a jarcento sub la ordono de Alfonso la 11-a.

Reference al la avenuo, nur efektiviĝis minimuma parto de la projekto. Estis malkonstruitaj kelkaj domoj kaj la tereno estis niveligita, kio permesis la aperon de alirvojo al la urbo, kiu ricevis la nomon *strato Real Nueva*. Tiu ĉi nomo estis anstataŭata kun la paso de la tempo al tiu de *Segovio* pro la ligiteco de la strato al la ponto kaj al la samnoma vojo.

En la dua duono de la 19-a jarcento, la Antaŭprojekto pri Larĝiĝo de 1857 favorigis la konstruadon de nova domaro en la fina parto de la strato Segovio, la plej proksima al la rivero kaj la plej fora de la primitiva mezepoka kerno.

Super la strato estas la Viadukto de Madrido.

* Kategorio Strato Segovio (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Algebraj strukturoj |
| --- |
| 
Grupo-similaj**Grupo-teorio**
Duvalenta operacio
A Asocieco •
N Neŭtrala elemento •
I Inversa elemento •
K Komuteco
Abela grupo (ANIK) •
Grupo (ANI) •
Monoido (AN) •
Duongrupo (A) •
Magmo

Kvazaŭgrupo • Lopo •
Lie-grupo • Cikla grupo • Simetria grupo
Grupa homomorfio • Normala subgrupo
 |
| 
Ringo-similaj**Ringo-teorio**
Distribueco
Ringo •
Komuta ringo •
Integreca ringo •
Korpo •
Kampo
Ringa homomorfio • Nuldivizoro • Idealo
 |
| 
Modulo-similaj**Lineara algebro**
Modulo • Vektora spaco
Lineara transformo • Bazo • Dimensio
 |
| v • d • r |

En ringo-teorio, **ringa homomorfio** estas funkcio inter du ringoj konservanta la algebran strukturon (adicion kaj multiplikon) de la ringoj.

Difino
------

Se {\displaystyle (R,0\_{R},+,\cdot )} kaj {\displaystyle (S,0\_{S},+,\cdot )} estas ringoj, tiam **homomorfio** de {\displaystyle R} al {\displaystyle S} estas funkcio {\displaystyle f\colon R\to S} plenumanta la jenajn aksiomojn:

* {\displaystyle f\colon (R,0\_{R},+)\to (S,0\_{S},+)} estas grupa homomorfio inter komutaj grupoj. Alivorte, {\displaystyle f(r+r')=f(r)+f(r')} por iuj ajn {\displaystyle r,r'\in R}. (Aŭtomate, do, {\displaystyle f(0\_{R})=0\_{S}}, kaj {\displaystyle f(-r)=-f(r)}.)
* {\displaystyle f\colon (R,\cdot )\to (S,\cdot )} estas homomorfio inter duongrupoj. Alivorte, {\displaystyle f(r\cdot r')=f(r)\cdot f(r')} por iuj ajn {\displaystyle r,r'\in R}.

En la kunteksto de **unuohavaj ringoj** oni ofte aldonas la postulon ke la funkcio ankaŭ konservu la unuon (t.e. multiplikan neŭtralan elementon). Pli detale:

Se {\displaystyle (R,0\_{R},+,1\_{R},\cdot )} kaj {\displaystyle (S,0\_{S},+,1\_{S},\cdot )} estas unuohavaj ringoj, **homomorfio** de {\displaystyle R} al {\displaystyle S} estas funkcio {\displaystyle f:R\to S} plenumanta la du suprajn aksiomojn kaj aldone:

* La bildo de unuo estu unuo, t.e. {\displaystyle f(1\_{R})=1\_{S}}.

Ekzemploj
---------

Por iu ringo *R*, estu

{\displaystyle f:R\to R^{2\times 2}}

{\displaystyle r\mapsto f(r)={\begin{bmatrix}r&0\\0&0\end{bmatrix}}}

Tiam {\displaystyle f} plenumas la unuajn du postulojn por ringa homomorfio, sed

{\displaystyle f(1\_{R})={\begin{bmatrix}1\_{R}&0\\0&0\end{bmatrix}}\neq {\begin{bmatrix}1\_{R}&0\\0&1\_{R}\end{bmatrix}}=1\_{R^{2\times 2}}}

do la bildo de la unuo en {\displaystyle R} ne estas la unuo en {\displaystyle R^{2\times 2}}, kaj {\displaystyle f} ne estas *homomorfio de unuohavaj ringoj*.

Alia funkcio

{\displaystyle g:R\to R^{2\times 2}}

{\displaystyle r\mapsto g(r)={\begin{bmatrix}r&0\\0&r\end{bmatrix}}}

plenumas la unuajn du postulojn por ringa homomorfio, kaj ankaŭ

{\displaystyle g(1\_{R})={\begin{bmatrix}1\_{R}&0\\0&1\_{R}\end{bmatrix}}=1\_{R^{2\times 2}}}

do {\displaystyle g} estas *homomorfio de unuohavaj ringoj*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Ring homomorphism* en MathWorld.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bremgarten |


**Bremgarten** estas historia urbo komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 6247 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

La urbeto Bremgarten estas ĉirkaŭita de la meandroj de la rivero Reuss, kiu karakterizas la urbobildon. La areo de la komunumo mezuras 8,02 km², de kiuj 4,49 km² estas kovritaj de arbaro, kaj 2,05 km² servas al setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bremgarten limas en nordokcidento al Fischbach-Göslikon, en nordo al Eggenwil, en nordoriento al Widen, en oriento al Zufikon, en sudo al Hermetschwil-Staffeln, en sudokcidento al Waltenschwil, kaj en okcidento al Wohlen.

Trafiko
-------

La urbeto Bremgarten troviĝas ĉe la etspura fervojlinio de Dietikon al Wohlen, kiu kiel tramo trapasas la urbon, en kiu ĝi diponas pri 5 haltejoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bremgarten datiĝas el la tempo inter 1135 kaj 1140, kiam grafo Albrecht la 2-a donacis la preĝejon konstruitan en la 11-a jarcento kaj sian posedaĵon al la Monaĥejo Muri. Inter 1238 kaj 1240 Bremgarten ricevis de Grafo Rudolfo la 1-a, la posta imperiestro de la Sankta Romia Imperio la urborajton. La 24-an de aprilo 1415 la urbeto estis konkerita far la Svisa Ĵurkomunumo, post kiam ĝi luktis flanke de la urbo Zuriko en la Malnova Zurika Milito. Post la sukceso de la reformacio 1519 en Zuriko, la movado etendiĝis al Bremgarten, kie la pastro Heinrich Bulliger la maljuna, dekano de la paroĥo Bremgarten kaj patro de la posta posteulo de Zvinglo aliĝis al la reformacio. Li unue estis eksoficigita de la konsilio, sed tri monatojn poste la reformita flanko venkis, kaj la urbo fariĝis reformita. Post la paco de la Unua Milito de Kappel la du religioj fariĝis samrajtaj en Bremgarten, sed post la malvenko de la reformitaj lokoj en la Dua Milito de Kappel, la urbo estis rekatolikigita. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Bremgarten fariĝis la ĉefurbo de la distrikto Bremgarten en Kantono Baden, kiun funkcion ĝi konservis, kiam ĝi en la jaro 1803 estis integrita al la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Bremgarten
* Bremgarten (stacidomo)
* Bremgarten Isenlauf (stacidomo)
* Bremgarten Obertor (stacidomo)
* Bremgarten West (stacidomo)
* Bibenlos-Sonnenhof (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbeto Bremgarten
* Bremgarten en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Bremgarten AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 289730
* GND: 4221673-4
* VIAF: 244201922 154824180, 244201922
* SUDOC: 157143651
 |
**István Vitányi** [iŝtvAn vitAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vitányi István** estas hungara advokato, parlamenta deputito.

István Vitányi naskiĝis la 18-an de decembro 1952 en Berettyóújfalu.

Biografio
---------

István Vitányi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1971, poste li estis soldato, pli poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1980, post 3 jaroj advokatan diplomon. Post la unua diplomo li estis juristo en Berettyóújfalu, ekde 1984 jam advokato. Ekde 1986 li helpis jure la kalvinanan eklezion. En 1991 li malfermis propran advokatan atelieron. En 1994 li komencis politikadi en municipa kunsido de Berettyóújfalu. Ekde 1998 li estas parlamentano en frakcio de Fidesz, sed nur ekde 1999 li estas membro de partio Fidesz. Li edziĝis en 1975, lia edzino naskis 2 filinojn en 1976 kaj 1980.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710229
 |
Luktantoj ĉe la tradicia festivalo Naadam en Mongolio, ĉe Ulan Bator.
**Tradicia lukto** aŭ **popola lukto** estas ajna tradicia stilo de luktado, kiu povas esti aŭ ne esti kodigita kiel moderna sporto. Multaj kulturoj disvolvigis regionajn formojn de kaptolukto.

Tiaj luktoj konserviĝis en kelkaj disaj aŭ apartaj regionoj tra la tuta mondo. Ekzemple en Eŭropo en la Brita Insularo estas du ĉefaj centroj: nome en la Sudokcidento kie disvolviĝis la stiloj de Devon kaj Kornvalo, kaj en nordaj graflandoj, nome hejmo de la stiloj de Cumberland kaj Westmorland. Estas apartaj stiloj en Bretonio en Francio, en la regiono Leono en Hispanio, en Svisio ktp.

Aparta populareco estas en tradiciaj luktostiloj de Azio, unuflanke en Centra Azio, Turkio kaj ĉefe Mongolio, kun aparta folkloro ligita (grudancoj ktp.). Aliflanke en Ĉinio, Japanio kaj aliaj orientaj landoj.

En modernaj kulturoj disvolviĝis relative tradiciaj luktostiloj, ie ege popularaj, kiel en Meksiko (kun karakteraj maskoj, rolulkonstruado ktp), Brazilo, Usono ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Luktado
* Luktosportoj

Bibliografio
------------

* *The Wrestler's Body: Identity and Ideology in North India* de Joseph S. Alter (1992). ISBN 0-520-07697-4

* Kategorio Tradicia lukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Foix (stacidomo). |

Koordinatoj: 42° 57′ 59″ N 1° 36′ 28″ O﻿ / ﻿42.96639 °N, 1.60778 °O﻿ / 42.96639; 1.60778 (mapo)

**Foix** [fŭa] (okcitanlingve *Fois* [fuiŝ]), en esperanto **Fojso**, estas urbo en Francio, la ĉefurbo de la departemento Ariège. Ĝi estas malgranda urbo (10 000 loĝantoj) kaj situas en profunda valo ĉirkaŭita de altaj montoj, la Pireneoj.

Historio
--------

La nomo de la urbo aperis unuafoje en la jaro 507, kiam visigotoj forportis Sanktan Volusien, episkopon de Tours, tiam jam ekzilitan en Tuluzo, kaj senkapigis lin. Lian korpon oni metis en la preĝejon dediĉitan al Sankta Nazaire. Dum la karola epoko, konstruiĝis apud ĝi abatejo kiu prenis lian nomon, kaj nun anstataŭigas ĝin la prefektejo de la regiono Ariège.

La unua mencio pri la urbo mem aperis en 988, kiam Roger la Maljuna el Carcassonne faris plurajn donacojn al la abatejo, kio igis monaĥojn starigi religiajn konstruaĵojn kaj loĝejojn.

La urbo tamen fine organiziĝis nur dum la 12-a jarcento, sub influo de Roger la 2-a, reveninta el krucmilito.

La kastelo de Foix jam ekzistis en la 10-a jarcento kiel posedaĵo de grafo Roger la 2-a. Roger-Bernard la 3-a, unu el liaj filoj, heredis la regionon de Foix je lia morto kaj fariĝis la unua grafo de Foix. Ekde la memstariĝo de Andoro, en 1278, la grafo de Foix estis unu el ĝiaj kunprincoj. Hodiaŭ, Foix estas ĝemelurbo de Andoro la Malnova.

Vidindaĵoj
----------

Foix posedas grandan mezepokan fortikigitan kastelon kiu staras sur monteto kaj superregas la tutan urbon.

Turismo
-------

Foix estas bonega startloko por ekskursado en la regiono: montoj, prahistoriaj grotoj, mezepokaj fortresoj kaj montaraj vilaĝetoj.

Esperanta vivo
--------------

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 3 voĉdonojn (0,11% de voĉoj) en 2004, kaj 8 voĉdonojn (0,28% de voĉoj) en 2009.
De pluraj jaroj Esperanto-kursoj ekzistas en FOIX ; unue en asocia kunvenejo-restoracio "L'EQUI-TABLE" kun Viktor, Kinou kaj aliaj ; poste en Foyer LEO LAGRANGE kun René (Vice-Prezidanto de C.E.E.A. <>), Viktor, Monik', Fabris' k.a.
Ankaŭ dum pluraj jaroj dissendiĝis radio-elsendoj el RADIO TRANSPARENCE danke al René, Nathalie, Pierre kaj Alain.
Kristjah LAVARENNE iam E-igis informilon pri la rom-katolika preĝejo SAINT-VOLUSIEN.
C.E.E.A. de pluraj jaroj prezentas inform-budon dum la Film-Festivalo "RésistanceS" (= Rezistadoj/Rezistanco-j).

Galerio
-------

* Kastelo de la grafoj de FoixKastelo de la grafoj de Foix
* Kastelo de la grafoj de FoixKastelo de la grafoj de Foix
* Orgo en la abatejoOrgo en la abatejo

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj Kiel esperantigi proprajn nomojn Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine (2011), P226

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Ariège
* Foix (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Foix en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝaro de Foix
* Listo de la grafoj de Foix
Publika vitrujo por kolektado de reciklebla vitro. En tiu, ekzistas tri apartaĵoj por separi la vitron laŭ ĝia koloro: travidebla, verda kaj sukcena.
Vitro estas materialo tute reciklebla kaj ne estas limo en la kvanto de fojoj ke ĝi povas esti reprocezita. Dum la reciklado oni ne perdas la propraĵojn kaj oni ŝparas grandan kvanton de energio, nome ĉirkaŭ l30% rilate al vitro nove fabrikita.

Por taŭga recikligo la vitro devas esti separita kaj klasigita laŭ sia tipo, kiu plej ofte estas asocia al ĝia koloro, ekzemple ĝenerala klasigo estas tiu kiu dividas la vitrojn en tri grupojn: verda, sukcena aŭ kafkolora kaj travidebla.

Kontenero por rikoltado de boteloj el vitro en Hispanio.
La procezo de recikligo post la klasigo de vitro postulas ke ĉia ajna netaŭga materialo estu separita kiel ekzemple metalaj kovriloj, etikedoj, ktp. Poste la vitro estas dispecigita, muelita kaj fandita kun sablo, natria hidroksido kaj kalkoŝtono por fabriki novajn produktojn kiuj havos identajn propraĵojn rilate al vitro fabrikita rekte por la unua fojo el naturaj krudaj materialoj.

En multaj urboj de la tuta mondo oni plenumas programojn de recikligo de vitro: en tiuj eblas trovi specialajn kontenerojn por vitro en publikaj lokoj.

En aliaj okazoj, pli konvenaj el ekologia vidpunkto, la vitro estas simple reuzata, anstataŭ reciklita; fakte tiu estis la komenca sistemo de produktado kaj konsumado. La vitro ne estas fandita, sed oni ree uzas ĝin nur zorge lavante ĝin (en la okazo de la ujoj). Ankaŭ ĉe fenestrovitroj kaj similaj kristaloj, oni povas profiti la vitron tranĉante ĝin denove (kondiĉe ke oni bezonus ununo pli malgrandan).

Vidu ankaŭ
----------

* Recikligo

Notoj
-----

1. ↑  «Reciclaje del vidrio en Info Reciclaje.»[*rompita ligilo*]

* Kategorio Recikligo de vitro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)