recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Nacia Libera partio** (germane *Nationalliberale Partei (NLP)* estis politika partio en la Germana Imperio. ĝi estis establita en 1867 kaj ekzistis ĝis 1918. 

La Nacia Libera Partio estiĝis post disiĝo de la Germana Progresa Partio en 1866. Je alvoko de 15 membroj de la Pogresa Partio kaj 9 membroj de la maldekstra Germana Centra Partio (*Centrum*) en septembro de 1866, estiĝis la unua frakcio de la Nacia Libera Partio la 17-an de novembro 1866 en la Prusa parlamento. La frakcio havis 19 membrojn, inter ili Heinrich von Hennig, Karl Twesten, Eduard Lasker, Friedrich Hammacher kaj aliaj.

Programo
--------

Kerno de la partia programo estis la nacia unuigo per militistaj metodoj je ideoj de Otto von Bismarck, parlamenta kaj konstitucia jurŝtato kaj transformigo de la Germana Imperio al moderna industria ŝtato.

19-a jarcento
-------------

Gvidaj politikistoj de la Nacia Libera Partio, supera vico, de maldekstro: Wilhelm Wehrenpfennig, Eduard Lasker, Heinrich von Treitschke, Johannes Miquel, suba vico de maldekstro: Franz von Roggenbach, Karl Braun, Rudolf Gneist, Ludwig Bamberger
Post fondiĝo de la Germana Imperio, la Nacia Libera Partio atingis 30,2 % en la elektoj de 1871 kaj iĝis plej forta frakcio de Reichstag.

Post eksiĝo de maldekstra grupo (1880) el la partio, la NLP kunlaboris pli kaj plik un la konservativaj fortoj. En aŭgusto de 1887 forlasis la partion 28 gvidantaj politikistoj, el la maldekstra branĉo, ĉar ili ne apogis la reenkondukon de la protekta dogano. 

La partio atingis en la elektoj de 1912 nur 13,6 %, dum la unua mondmilito forte apogis la militajn klopodojn. Post la novembra revolucio (1918), la partio disfalis, la maldekstruloj aliĝis al la Germana Demokrata Partio (DDP), la dekstruloj al la Germannacia Popolpartio (DNVP).

Plimulto de la partio fondis - kun gvido de Gustav Stresemann - la Germanan Popolan Partion (*Deutsche Volkspartei*) (DVP), kiu ofte estis membro de la registaro, dum la Vejmara Respubliko.

Reprezentantoj
--------------

Gvidaj reprezentantoj de la partio estis Rudolf von Bennigsen, Johannes von Miquel, Ludwig Bamberger, Eduard Lasker, Friedrich Hammacher, Gustav Haarmann, Arthur Johnson Hobrecht, August Metz kaj Friedrich Oetker en Hesio kaj en prusa provinco Hesio-Nasaŭo, Karl Twesten kaj Hans Victor von Unruh en la 19-a jarcento, Ernst Bassermann, Robert Friedberg kaj Gustav Stresemann ĝis disiĝo de la partio.

Vidu ankaŭ
----------

* Liberalismo
Unua paĝo de*Nican mopohua*.
***Nican mopohua*** estas la nomo de la famkonata rakonto en la navatla lingvo pri la aperoj de la Virgulino de Gvadalupo sur la monteto Tepejako, norde de la nuna Meksikurbo. *Nican mopohua* —kiu eblas tradukiĝi kiel *ĉi tie oni rakontas*— estas la unuaj du vortoj de tiu rakonto kies aŭtoreco kelkfoje estas atribuita al Fernando de Alva Ixtlilxóchitl. La vera titolo de la rakonto estas "*Huei tlamahuizoltica omonexiti in ilhuícac tlatohcacihuapilli Santa Maria Totlazonantzin Guadalupe in nican huei altepenáhuac México itocayocan Tepeyácac*" (navatle, "Per granda miraklo aperis la ĉiela reĝino, nia belega patrino Sankta Maria de Gvadalupo, proksime de la granda altepetolo en Meksikurbo, ĉe loko nomata Tepejako", kies mallonga versio estas ***Huei tlamahuiçoltica*** kaj tradukiĝas kiel "La Granda Okazintaĵo"). La origina rakonto konsistas el 36 paĝoj kaj estis eldonita en 1649 de Luis Lasso de la Vega, vikario de la kapelo de Tepejako.

Vidu ankaŭ
----------

* Virgulino de Guadalupe (Hispanio)
Portreto de sidanta nano far Diego Velázquez
Nano-viro en Indianao, Usono
**Naneco** estas la postresto de laŭlonga kresko ĉe homo. La vera naneco ne estas malsano ĉe la afrikaj pigmeoj kaj kelkaj sudazianaj grupoj; tie la averaĝa alto de la popolraso estas pli malalta ol la kutima (ĉ. 130–150 cm).

La plej oftaj formoj de la **heredita naneco** estas la akondroplazio, la hipoĥondroplazio kaj la diastrofala naneco.

* ĉe aĥondroplazio la trunko estas normallonga, sed - pro manko de ostoproduktaj ĉeloj en la kreska kampo (epifizo) de longaj, tubaj ostoj - la kruroj estas tre mallongaj kaj la kapo estas relative granda. La spirita kapablo kaj la vivdaŭro estas normalaj.
* ĉe hipoĥondroplazio la simptomoj estas similaj, sed la kapo estas normala.
* diastrofalan nanecon karakterizas ostodeformiĝoj, kiuj daŭre graviĝas kaj kaŭzas handikapecon; la mensaj kapabloj estas normalaj.

La plej gravan formon de la **endokrina naneco**, la hipofizan nanecon kaŭzas tio, ke la hipofizo ne produktas kreskohormonon; tiu ĉi malsano povas esti hereda aŭ povas elformiĝi pro tumoro, inflamo aŭ histoformorto de hipofizo. La korpopartoj de hipofiza nano restas proporciaj.

La hormona kaj heredita naneco povas aperi kun malpli da spirita kapablo. Se dum la gravedo kaj en la frua beboaĝo ne produktiĝas sufiĉa tiroida hormono, aperas kretenismo, kiu kaŭzas foreston de kresko kaj misturbon de la spirita funkcio.

Kelkaj formoj de mukopolisaĥaridozo aperas kun naneco kaj mensa handikapeco.

Vidu ankaŭ
----------

* Rakito

* Kategorio Naneco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Arbaro Arabuko-Sokoke** situantas ĉe la marbordo de Kenjo, 110 km norde de Mombaso kaj estas protektita kiel Nacia Arbara Rezervejo. La **Nacia Parko Arabuko Sokoke** estas nur malgranda parto de la Arbaro Arabuko-Sokoke, nur kelkajn kvadratajn kilometrojn laŭ grando kaj situantas en la nordokcidenta bordo de la arbaro. La Nacia Parko estis proklamita nur fine de la 1980-aj jaroj kaj fakte koincidas kun la limo de la Arbara Rezervejo kun ĉirkaŭ 50% for de ties limoj. Tiu ekstera sekcio fakte kuŝas for de elektra elefanta barilo instalita en 2006/7 kaj estas nune tute loĝata de lokaj komunumoj ĝis la punkto ke estas nenia signo surgrunde por montri kie la Nacia Parko ekas aŭ finas. La Nacia Parko bedaŭrinde ne havigas partikularan protektadon al la arbaro kiu estas la plej granda fragmento de marborda arbaro (420 km²) lasita en Orienta Afriko, kaj estas areo de multaj endemioj, enhavanta endemiajn mamulojn, birdojn kaj plantojn. La arbaro estas minacata pro la deziro por tero de lokanoj. Kelkaj naciaj kaj internaciaj konservadismaj organizoj laboras kun la Kenja Naturservo por protekti la parkon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kenya Wildlife Service – Nacia Parko Arabuko Sokoke Arkivigite je 2009-11-22 per la retarkivo Wayback Machine
* WDPA, 29801.
* ASSETS - Arabuko-Sokoke Schools and Eco-tourism Scheme, iniciato por ligi la arbaran konservadon kun la loka edukado
**Nógrádmegyer** (nOgrAdmedjer) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Szécsény.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.069/19.6256
* Loĝantaro: 1720
* Poŝtkodo: 3132
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Nógrádmegyer situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Szécsény troviĝas 10, Salgótarján 17 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la loko el 1294. En 1775 incendio okazis. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en Nógrádmegyer. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* katolika baroka unutura preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1794
* baroka nobeldomo de Szerémy (serEmi) el la 18-a jarcento, en 1954 trakonstruita, nun vendejo
* baroka nobeldomo de Luczkovitz (luckovic) el la 18-a j.c. en 1952 trakonstruita, nun vilaĝdomo
* nobeldomo de Topolicsányi (topoliĉAnji) de 1750

Famuloj
-------

En Nógrádmegyer naskiĝis aktoro Zoltán Szerémy.

Komunumoj pri *Megyer* en Hungara reĝlando
------------------------------------------

Megyer estis la plej grava hungara gento. En Budapeŝto troviĝas iamaj komunumoj *Békásmegyer* kaj *Káposztásmegyer*.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bélmegyer | Koppánymegyer | Megyer | Nagymegyer | Nógrádmegyer | Pócsmegyer | Vasmegyer |

* Kategorio Nógrádmegyer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tigro en la Nacia Parko Bandipur.
Elefanto kun intenco trapasi la ŝoseon NH 67.
La **Nacia Parko Bandipur**, angle *Bandipur National Park*, establita en 1974 kiel tigrorezervejo en la Projekto Tigro, estas nacia parko en la subŝtato Karnatako, Barato, kiu estas la subŝtato kun la dua plej granda tigro-populacio en Barato. Kun la apuda Nacia Parko Nagarhole ĝi estas unu el la plej gravaj tigrorezervejoj en la lando. Ĝi estis iam privata ĉasrezervejo por la Maharaĝo de la Misora regno, sed poste ĝi estis suprengradigita kiel Bandipur tigrorezervejo. Bandipur famas pro sia naturo kaj havas multajn tipojn de biomoj, sed sekaj foliarbaroj estas dominantaj.

La parko ampleksas en areo de 874 kvadrataj kilometroj, protektante kelkajn speciojn el la endanĝerita naturo de Barato. Kun la enjalkuleblaj Nacia Parko Nagarhole (643 km²), Nacia Parko Mudumalai (320 km²) kaj Naturrezervejo Ŭaĝanad (344 km²), ĝi estas parto de la Nilgiria Biosfera Rezervejo kun totalo de 2,183 km²) kio faras ĝin la plej granda protektita areo en suda Barato kaj la plej granda habitato de naturaj elefantoj en Suda Azio. 

La parko estas je ĉirkaŭ 80 kilometroj el la urbo Majsuro survoje al grava turisma destino de Ooty. Kiel rezulto, en Bandipur estas multaj turistoj kaj okazas multaj akcidentaj mortigoj de naturaj animaloj okazigitaj de rapidaj vehikloj. Estas malpermeso por trafiko el la 9a vespere al la 6a matene el noktiĝo al mateniĝo por helpi la malpliigon de la mortindico de naturaj animaloj.

Bildaro
-------

* Templo de Himavad Gopalasŭami Betta templeTemplo de Himavad Gopalasŭami Betta temple
* GaŭroGaŭro
* Aro da kuonoj manĝanta aksocervonAro da kuonoj manĝanta aksocervon
* Masklo de elefantoMasklo de elefanto
* GaŭroGaŭro
* Masklo de aksocervoMasklo de aksocervo
* kuonoj klopodantaj ĉasi masklon de akvocervokuonoj klopodantaj ĉasi masklon de akvocervo
* PavoPavo
* Papilio Talicada nyseusPapilio *Talicada nyseus*
* Ruĝkapa vulturo en BandipurRuĝkapa vulturo en Bandipur

Notoj
-----

1. ↑  "Bandipur National park". Mysore.nic.in. Alirita la 8an de oktobro 2012.
2. ↑  "Bandipur". mysore.ind.in. Alirita la 27an de majo 2020.
3. ↑  "Taming traffic in Bandipur National Park". Wildlifetrustofindia.org. Arkivita el la originalo la 17an de decembro 2012. Alirita la 27an de majo 2020.
4. ↑  "Night traffic ban at Bandipur extended from 9 to 12 hours". Deccanherlad.com. Alirita la 8an de oktobro 2012.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692678
* VIAF: 315530790
 |
Usona maristo kun Nansen-botelo enmane.
**Nansen-botelo** estas aparato por akiri specimenon de marakvo el specifa akvotavolo kun certa profundeco. Ĝi estis skizita en 1910 de la esploristo Fridtjof Nansen kaj plueevoluigita de Shale Niskin.

La kutima Nansen-botelo estas metala cilindro kun volumeno de 1,25 litroj kaj havas valvojn ĉe ambaŭ flankoj. Oni mergas la botelon kun malfermitaj valvoj per vinĉo ĝis difinita profundeco. Poste oni glitfaligas la pezilon (alie nomatan „mesaĝanto") laŭ la vinĉokablo. Pro ties bato kontraŭ la botelon la supra parto de la Nansen-botelo liberiĝas de la kablo kaj la botelo turniĝas *surkapen*. Dum tio la valvoj fermiĝas tiel ke la akvospecimeno restas kaptita en la interno de la botelo. Oni ĝenerale fiksas termometron en la botelo por registri temperaturon kaj akvopremon. Oni ofte mergaas plurajn botelojn.

La Nansen-botelon hodiaŭ jam tute anstataŭis la **Niskin-botelo**, ellaborita de Shale Niskin en marto de 1966. Ĝi estas el plasto, malfermita ĉe ambaŭ finoj kun fermiloj.

* Kategorio Nansen-botelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Nacia Parko Bieszczadzki** (pole *Bieszczadzki Park Narodowy*) estas la tria plej granda nacia parko en Pollando, precize en la Ĉekarpata provinco en la plej sudorienta angulo de la lando. En 2021, la nacia parko iĝis monda heredaĵo de Unesko (kiel etendo al la Malnovaj kaj prahistoriaj eŭropaj fagaj arbaroj de Karpatoj kaj aliaj regionoj.

Ĝi kovras 292.02 kvadratajn kilometrojn, nome la plej altajn areojn de la pola parto de la Montaro Bieszczady. En 1992 la parko kaj ĝiaj ĉirkaŭaj areoj iĝis parto de la Orientkarpata Biosfera Rezervejo de Unesko, kiu havas totalan areon de 2,132.11 kvadrataj kilometroj kaj inkludas partojn en Slovakio kaj (ekde 1998) en Ukrainio.

Animala vivo estas abundan kaj kelkaj endanĝerigitaj specioj vivas en la areo, inter kiuj brunaj ursoj, grizaj lupoj, sovaĝaj katoj, aproj, Eŭropaj kastoroj, lutroj, kaj linkoj kaj cervoj (kiel alkoj) kaj bizonoj (ĉirkaŭ 500 vivas en la areo). La parko estas hejmo de interesaj birdospecioj, kiel agloj kaj strigoj.

Notoj
-----

1. ↑  "Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe (Poland)". UNESCO World Heritage Centre. Alirita la 29an de Julio 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 790967
* GND: 4803934-2
* LCCN: sh2003006442
* VIAF: 305409023 146297075, 305409023
 |
Antilopoj de Nacia Parko Gindi
La **Nacia Parko Gindi** aŭ **Nacia Parko Guindy** estas protektita areo de Tamilnado, situanta en Ĉenajo, Suda Barato; kun 2. 82 km² estas la 8-a plej-malgranda Nacia Parko de Barato kaj unu el la tre malmultaj naciaj parkoj situanta en interno de grandurbo. La parko estas etendaĵo de la grundoj ĉirkaŭante Raj Bhavan, la ofican loĝejon de guberniestro de Tamilnado, Barato. Ĝi etendas en profunda interno de la biendomo de la guberniestro, enfermas belajn arbarojn, arbustarojn, lagojn kaj riveretojn.

La parko havas rolon en kaj fora konservado kaj ena konservado kaj estas hejmo al 400 cervantilopoj, 2000 makulcervoj, 24 ŝakaloj, gamo da serpentoj, gekoj, testudoj, kaj pli ol 100 specioj de birdoj, pli ol 60 specioj de papilioj kaj araneoj kun abundo da aliaj diversaj senvertebruloj - inter kiuj nome akridoj, formikoj, termitoj, kraboj, helikoj, limakoj, skorpioj, akaroj, araneoj, lumbrikojn, miriapodojn, kaj aliaj. Tiu varia faŭno vivas kun la minimuma interfero de homoj. La nura grava administradagado estas protekto kiel en iu alia enkonservada naturprotektejo. La parko altiras pli ol 700,000 vizitantojn ĉiun jaron.
Nacia Parko Jasunio
La **Nacia Parko Jasunio** (hispane *Parque Nacional Yasuní*, prononocita [jasunI]) estas unu el la plej gravaj naturaj protektitaj areoj de Ekvadoro; la termino *Yasuni*, signifas por la indiĝenaj komunumoj «sankta tero»; la parko etendas sur areo de 9,820 km² en la provincoj Pastaza, Napo kaj Orejana, inter la riveroj Napo kaj Kuraraj en la Amazona Baseno je ĉirkaŭ 250 km sudoriente de Kito. La parko, ĉefe ĝangalo, estis proklamita de la UNESKO en 1989 kiel rezervejo de la biosfero kaj estas parto de la teritorio kie troviĝas la popolo Huaorani krom la *tagaeri* kaj *taromenane*, nome grupoj ne kontaktitaj ankoraŭ fare de blankuloj. Laŭ ĵusa studo, la Nacia Parko Jasunio kaj la ĉirkaŭa zono estas konsiderata unu el la zonoj plej biodiversaj de la planedo pro sia riĉo en amfibioj, birdoj, mamuloj kaj plantoj. Tiu parko enhavas pli da bestospecioj laŭ hektaro ol la tuta Eŭropo kune.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de naciaj parkoj de Ekvadoro
* Napaj humidaj arbaroj
Loko de Nanĉano en Ĉinio.
La **Nanĉana Ribelo** (en simpligita ĉina: 南昌起义; en tradicia ĉina: 南昌起義; en pinjino: Nánchāng qǐyì; 1a de Aŭgusto 1927) estis la ĉefa kontraŭstaro de la Naciisma Partio de Ĉinio kaj la Komunista Partio de Ĉinio en la Ĉina Enlanda Milito, startigita de la ĉinaj komunistoj kiel kontraŭatako al la Ŝanghaja masakro de 1927 fare de la Kuomintang.

La Kuomintang (KMT, aŭ Naciisma Partio) establis "Revolucian Komitaton" en Nanĉano por planti la semon de tio kio estus estonta la disvastigo de ampleksa kamparana ribelaro. Deng Yanda, Song Qingling kaj Zhang Fakui (kiuj poste estos la sunpremantoj de la ribelo) estis inter la politikaj estroj.

Militistaj fortoj en Nanĉano sub la estreco de He Long kaj Zhou Enlai ribelis en klopodo atingi kontrolon de la urbo post la fino de la unua alianco inter la Kuomintang kaj la komunistoj. Aliaj gravaj estroj en tiu okazaĵo estis Zhu De, Ye Ting, kaj Liu Bocheng. La Kuomintang-aŭtoritatoj ordonis al Ĉu gvidi forton kontraŭ la Nanĉana ribelo de Ĵŭ Enlaj kaj Liu Boĉeng. Helpinte al orkestrado de la tumulto, Ĉu kaj lia armeo defendiĝis de la Kuomintango. La tumulto malsukcesis kolekti subtenon, kaj Ĉu estis devigita fuĝi Nanĉanon kun sia armeo. Sub la falsa nomo de Ŭang Kai, Ĉu sukcesis trovi ŝirmejon por siaj ceteraj fortoj aliĝante al militestro Fan Ŝiŝeng. Li baldaŭ estis nomita estro de nova Unua Milita Fronto-instituto en Nanĉano.

Ĉu Enlai.
La komunistaj fortoj sukcese okupis Nanĉanon kaj fuĝis el la sieĝo farita de la Kuomintangaj fortoj ĉirkaŭ la 5a de Aŭgusto, retiriĝante al la Ĝinggang Montoj de okcidenta Ĝiangksio. La 1a de Aŭgusto estis poste konsiderata la datreveno de la fondo de la Popola Liberiga Armeo kaj ties unua agado luktita kontraŭ la Kuomintang kaj la Nacia Revolucia Armeo.

Notoj
-----

1. ↑   Schwartz, Benjamin, Chinese Communism and the Rise of Mao, Harper & Row (New York: 1951), p. 93.

Bibliografio
------------

* Jung Chang kaj Jon Halliday, Mao: The Unknown Story (London, 2005); Jonathan Cape, ISBN 0-679-42271-4
* Nanchang Mutiny Nanĉana Ribelo

* Kategorio Nanĉana Ribelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732303
 |
Bengala tigro en la Nacia Parko Jim Corbett.
La **Nacia Parko Jim Corbett** (angle *Jim Corbett National Park*) estas la plej malnova nacia parko en Barato kaj estis establita en 1936 kiel *Hailey National Park* por protekti la endanĝerigata Bengala tigro. Ĝi estas en teritorioj de la distriktoj Nainital kaj Pauri Garhŭal de Utarakando kaj estis nomita laŭ Jim Corbett, bone konata ĉasisto kaj naturalisto. La parko estis la unua kiu eniris en la Projekto Tigro.

La parko havas geografiajn kaj ekologiajn karakterojn de sub-Himalaja zono. Ĝi estas grava altiro por ekoturismo, kaj enhavas 488 diferencajn speciojn de plantoj kaj diversan varion de faŭno. La pliigo de turisma agado, inter aliaj problemoj, plue okazigas seriozan defion por la ekologia ekvilibro de la parko.

Corbett estis grava altiro por turistoj kaj naturamantoj dumlonge. Turisma agado estas permesata nur en elektitaj areoj de la Tigrorezervejo Corbett por ke homoj havu oportunon vidi ties pejzaĝon kaj naturon. Pli ĵuse la nombro de vizitantoj kreskiĝis dastre. En ĉiu sezono pli ol 70 000 vizitantoj venas al la parko. 

La Nacia Parko Jim Corbett enhavas 520.8 km² de areo de montetoj, riverbordaj zonoj, marĉaj depresioj, herbejoj kaj granda lago. La alto gamas el 400 ĝis 1 220 m. La vintraj noktoj estas malvarmaj sed la tagoj estas brilaj kaj sunbrilaj. Pluvas el julio al septembro. 

Densaj malsekaj deciduaj arbaroj ĉefe konsistas el ŝoreo, haldu, pipal, rohini kaj mangarboj. Arbaroj kovras preskaŭ 73% de la parko, kaj 10% de la areo estas de herbejoj. Ĝi estas hejmo de ĉirkaŭ 110 arbospecioj, 50 specioj de mamuloj, 580 birdospecioj kaj 25 reptilispecioj.

Notoj
-----

1. ↑   Riley & Riley 2005: 208
2. ↑   Tiwari & Joshi 1997: 210
3. ↑   Tiwari & Joshi 1997: 309
4. ↑   Pant 1976
5. ↑  Riley & Riley 2005: 210
6. ↑   Tiwariji & Joshiji 1997: 309–311

Bibliografio
------------

* Pant, P.C. (1976). "Plants of Corbett National Park, Uttar Pradesh". Journal of the Bombay Natural History Society. 73: 287–295.
* Riley, Laura; William Riley (2005). Nature's Strongholds: The World's Great Wildlife Reserves. Princeton University Press. ISBN 0-691-12219-9.
* Tiwari, P. C.; Joshi, Bhagwati, eld. (Januaro 1997). Wildlife in the Himalayan Foothills: Conservation and Management. Indus Publishing Company. ISBN 81-7387-066-7.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692400
* GND: 4282774-7
* VIAF: 200011581
* SUDOC: 106952889
 |
**Nacia Parko Kazanko** (angle *Kasanka National Park*) estas parko en la centra provinco de Zambio. Kun 390 km², ĝi estas unu el la plej malgrandaj parkoj de la lando.

Faŭno
-----

Kazanko estas konata laŭ sia sezona vizito de mamuloj. En la malfrua oktobro de ĉiu jaro, ĉirkaŭ 10 milionoj da pajlokoloraj-fruktomanĝulaj-vespertoj (*Eidolon helvum*), el pluraj partoj de ekvatora Afriko, flugas trans la Kongaj arbaroj ĝis malgranda areo de Kazanko, por nutri. En la Kazanka arbaro, ekzistas granda kvanto da fruktarboj, kies fruktoj estas la vesperta nutrado. Kiam noktiĝas, la vespertoj maldormas por manĝi tiajn fruktojn.

Almenaŭ 10 miliardoj da fruktoj estas manĝitaj de la roto dum 6 semajnoj. Ili foriras ĉirkaŭ meza decembro. La parko enhavas lignan plataĵon super arboj, kio permesas al turistoj spekti la lastan grandan flugon je sunleviĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Parko Kazanko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* exame.abril.com.br
* kasankanationalpark.com
**Makroetiko** (el la greka prefikso "makros-" kun signifo "granda" kaj "ethos" kun signifo "karaktero") estas termino stampita en la fino de la 20a jarcento por distingi grand-skalan etikon el individua etiko, aŭ **mikroetiko**. Ĝi estas tipo de aplikata etiko. Makroetiko temas pri grand-skalaj aferoj, ofte rilate al etikaj principoj aŭ normigaj reguloj por gvidi agadon. Farmaciistoj prezentas partikularajn makroetikajn defiojn. Drogdesegnistoj klopodas eviti kaj trakti malsanojn per modifo de patroĉeloj kaj produktante cel-drogojn kiuj havas specifajn cel-mekanismojn.

*Mikroetiko* estas termino enkondukita de Paul Komesaroff en 1995  kaj prilaborita en serio de postaj verkoj ,. La koncepto, kiu temas speciale pri la verkaro de filozofoj Edmund Husserl kaj Emmanuel Levinas, estas bazita sur la agnosko ke plej etikaj decidoj en la ĉiutaga vivo ne estas bazitaj sur klara racia argumento aŭ kalkulo sed pli bone okazas laŭ kontinua fluo de rilatoj kaj dialogoj. Ofte la procezoj de mikroetikaj juĝoj estas intuiciaj kaj povas eĉ esti neagnoskita en la momento. Estas la akumulado de nefiniaj mikroetikaj momentoj kio komponas la grand-skale etikajn mediojn en kiuj oni vivas.

Notoj
-----

1. ↑   Vallero D.A. (2007). Beyond responsible conduct in research: new pedagogies to address macroethics of nanobiotechnologies J Long Term Eff Med Implants. 2007;17(1):1-12.
2. ↑   Herkert, J.R. (2004). Microethics, Macroethics, and Professional Engineering Societies. In National Academy of Engineering, Emerging Technologies and Ethical Issues in Engineering: Papers from a Workshop, October 14–15, 2003. ISBN 978-0-309-09271-5
3. ↑  Komesaroff PA, "From macroethics to microethics". En Komesaroff PA ed. Troubled Bodies. US, Duke University Press, 1995.
4. ↑  Komesaroff PA, *Experiments in love and death.* Australia, University of Western Australia Press, 2008
5. ↑  Komesaroff PA, *Riding a crocodile: A physician’s tale.* Australia, University of Western Australia Press, 2014
6. ↑  Husserl E. Ideas. The Hague, Martinus Nijhoff, 1975
7. ↑  *Otherwise than Being or Beyond Essence*, tradukita de Alphonso Lingis, The Hague/Boston/London, M. Nijhoff, 1981

* Kategorio Makroetiko kaj mikroetiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia Parko Namib-Naukluft** estas Nacia Parko kaj ekologia protekta zono en la dezerto Namibo en Namibio, en la plej malnova dezerto de la mondo. Ĝi limas norde al Skeleta marbordo kun la Nacia Ripozareo Okcidenta Marbordo kaj etendiĝas suden al la iama Diamanta fermita zono. La parko entenas ankaŭ la Naukluft-montojn kun pinto de 1965. Oriente de la parko aldoniĝas la privata protekta parko Natura Rezervejo Namib Rand kun areo de 2000 km².

La parko estas la plej granda natura parko de Afriko kaj en ĝi vivas multaj bestoj, kiuj alkutimiĝis al la ekstreme sekaj kondiĉoj de la dezerto (serpentoj, gekoj, insektoj, hienoj kaj ŝakaloj).

Historio
--------

La parko estiĝis per kunmeto de diversaj protektitaj areoj. Por protekti la montaran zebron de Hartmann, oni fondis en 1968 la *Naukluft-Zebra-Parkon*. Oni aldonis en 1970 koridoron al okcidento. Tiuj kunfandiĝis en 1979 - kun parto de la Diamanta fermita zono - al **Dezerta Parko Namibo** kun areo de 23.340 km². Ĝia hodiaŭa surfaco estas 49.768 km², kiun atingis la parko kun pluaj partoj de la iama fermita zono.
Ceramikaĵo de Cañón del Chaco (Nov-Meksiko). Ĝi apartenas al la fazo Pueblo III.
**Oazameriko** estas la termino uzata de kelkaj antropologoj por difini ampleksan kaj antikvan kulturan areon inter la teritorioj de la aktualaj Meksiko kaj Usono. Diference de siaj najbaroj de la dezerto, tio estas, Aridameriko, la oazamerikanoj estis loksidaj agrikulturistoj, kvankam la klimataj kondiĉoj ne permesis al ili efikan agrikulturon, komplementis la mankojn per ĉasado, fiŝkaptado kaj fruktokolektado por vivtenado. Ili konstruis grandajn domarojn en Nov-Meksiko kaj ilia arkeologia zono plej konata estas Casas Grandes (Grandaj Domoj), en Chihuahua. Tiu zono elstaris pro efikaj irigaciaj sistemoj. Ties pinto floris inter la jaroj 1205 ĝis 1261 kaj estis abandonita en la jaro 1341.

*Oazameriko* estas termino derivita de la kunigo de "oazo" kaj Ameriko. Temas pri teritorio inter la Roka Montaro kaj la Okcidenta Patrinmontaro. Oriente kaj okcidente de tiuj enormaj montaroj estas la grandaj aridaj de la dezertoj de Sonora, Chihuahua kaj Arizona. En la epoko de plej granda etendo, Oazameriko kovris parton de la areo de la aktualaj meksikaj ŝtatoj Chihuahua kaj Sonora, same kiel tiuj de Arizona, Utah, Nov-Meksiko, Koloradio, Nevado kaj Kalifornio, en Usono.

Kvankam temas pri seka teritorio, Oazameriko estas trafluata de kelkaj akvofluoj kiel la riveroj Yaqui [ĜAki], Bravo, Kolorado, Gila, Mayo kaj Casas Grandes. La helpo de tiuj akvofluoj (kaj de kelkaj lagetoj kiujn englutis la dezerto laŭlonge de la tempopaso), same kiel ties klima sendube pli favora ol tiu de la orienta aridamerika regiono, estis kio permesis la disvolvigon de la agrikulturaj teknikoj importitaj de Mezameriko. Oazameriko estas riĉa je kuŝejoj de turkiso, unu el la luksaj materialoj plej prezataj de la altaj kulturoj de Mezameriko. Tio permesis la establadon de komercaj rilatoj inter tiuj du grandaj regionoj.

Bibliografio
------------

* Braniff, Beatriz (2001): "La Gran Chichimeca". En: *Arqueología Mexicana*. Vol. IX. Núm. 51. Septembro - Oktobro 2001. Editorial los Estados Unidos Mexicanos - Instituto Nacional de Antropología e Historia. México.
* Cano Díaz, Olga (2001): "Paquimé y las casas alcantilado". En: *Arqueología Mexicana*. Vol. IX. Núm. 51. Septembro - Oktobro 2001. Editorial Raíces - Instituto Nacional de Antropología e Historia. México.
* Cordell, Linda S. (2004): *Ancient Pueblo Peoples*. St. Remy Press - Smithsonian Institution.
* Gamboa Carrera, Eduardo (2001): "Paquimé y el mundo de la cultura Casas Grandes". En: *Arqueología Mexicana*. Vol. IX. Núm. 51. Septembro - Oktobro 2001. Editorial Raíces - Instituto Nacional de Antropología e Historia. México.
* López Austin, Alfredo, y Leonardo López Luján (2001). *El pasado indígena*. El Colegio de México - Fondo de Cultura Económica. México.
* Vilanova Fuentes, Antonio (2003): *Paquimé: un ensayo sobre prehistoria chihuahuense*, Kosmos Chihuahua.

* Kategorio Oazameriko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735587
 |
**Nicolas Ruiz** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Nicolás Ruiz. Origine la komunumo havis la nomon San Diego de la Reforma, sed la aktualan nomon ĝi ricevis en februaro 1934 honore al la tiama regestro de Chiapas Nicolás Ruiz. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07058.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3935 loĝantojn. El tiuj estis 2002 viroj kaj 1933 virinoj. La komunumo havas surfacon de 137 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 700 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 0 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 0 scipovis legi kaj skribi kaj 0 personoj estis analfabetoj. Do 0% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 0% estis analfabetoj.

3135 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 0 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 0.00% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nicolas Ruiz[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Zulejĥan BAGALOVA** (cirile : *Зулейхан Мутушевна Багалова*) naskiĝinta la 2-an de junio 1945, estas populara ĉeĉena aktorino kaj publika figuro. Ŝi estas Popola aktorino de Ĉeĉena-Inguŝa ASSR (1981), Honora aktorino de RSFSR (1991).

Ŝi naskiĝis la 2-an de junio 1945 en vilaĝo Kara-Balta SSR Kirgizio.

En 1961 ŝi komencis labori en Ĉeĉena ŝtata drama Teatro. Ŝi ludis gravan rolon en multaj spektakloj: «La Montulino» (Aset), «La malsanulo pro imago» (Toinette), «Ruzaĵo kaj amoro», «Beŝto» (Busana), «Sovdat kaj Daud» (Sovdat), «Petimat» (Petimat), «Boĵ-Ali» (Zulaj), «Senmortuloj» (Kometa), «La Cido» kaj multaj aliaj.

Socia aktiveco
--------------

Ŝi estis trifoje elektita deputiton de urba soveto de Grozno kaj Supera Soveto de Ĉeĉena-Inguŝa ASSR.

En 1997 ŝi kreis Centron por integritaj esplorado kaj promocio de ĉeĉena kulturo «Lam». La Centro realigis plurajn projektojn en ĵurnalismo, edukado kaj aliaj. Estis organizitaj pluraj fotoekspozicioj en Grozno kaj Moskvo («Promenadoj en Grozno» kaj aliaj). Ankaŭ estis kreitaj iuj dokumentaj filmoj («Tradiciaj ĉeĉenaj kantoj», «Tura arkitekturo de Ĉeĉenio», pri vivo de loĝantoj de Grozno en 1990).

Ŝiaj agadoj estas direktitaj por konservo de kultura bazo de ĉeĉena socio kaj evoluo de socia progreso.

Premioj
-------

Ŝi estis premiita per medaloj «100 jaroj de Lenin», «60 jaroj de USSR», «60 jaroj de Ĉeĉena-Inguŝa ASSR», «Veterano de laboro» (1984).

La 14-an de novembro 2000 ŝi estis premiita per speciala diplomo «Tutmonda movado por demokratio» en San-Paŭlo (Brazilo) por aktiva protekto de la homaj rajtoj.

En 2005 ŝi estis inkludita en projekto «Mil virinoj de la Mondo» kiel kandidato por Nobel-premio pri paco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zulejĥan Bagalova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* В Грозном отметили юбилей заслуженной артистки России Зулай Багаловой
* Катышева М. По пути матери Терезы Arkivigite je 2014-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
* О центре «ЛАМ» на сайте Музея им. А. Сахарова
* 35 российских женщин выдвинуты в кандидаты на Нобелевскую премию мира
* Zuleikhan Bagalova – Russian Federation Arkivigite je 2012-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Éva Kocziszky** [kociski], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kocziszky Éva** estas hungara literatur- kaj filozofihistoriisto, altlerneja instruisto. Ŝia familia nomvarianto estis *Koczisky,* ŝia mallonga geedziĝa nomo estis *Siflisné*.

Éva Kocziszky naskiĝis la  25-an de decembro 1953(nun 1953-12-25) en Békéscsaba.

Biografio
---------

Éva Kocziszky akiris diplomon en 1977 en Scienca Universitato Loránd Eötvös, baldaŭ plian diplomon en 1985. Post la unua diplomo ĝis 1983 ŝi estis praktikanto, asistanto kaj lektoro en Scienca Universitato Attila József, inter 1987-1997 eĉ docento, pli poste ŝi instruis en la origina universitato. Ŝi kandidatiĝis en 1986, ŝi doktoriĝis en 2000 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 2006-2010 kaj 2014-2018 ŝi instruis en Universitato de Okcidenta Hungario, ekde 2011 en fr:Université de Lorraine. Ŝia habilitiĝo okazis en 2007. Plej ofte ŝi okupiĝis pri Friedrich Hölderlin, Rainer Maria Rilke kaj Konstantinos Kavafis. Ŝi ricevis stipendion en 1997.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hölderlin. Költészet a sötét nap fényénél* (1994)
* *Der fragile Körper. Zwischen Fragmentierung und Ganzheitsanspruch, hrsg. v. Elena Agazzi und Eva Kocziszky* (2005)
* *Archeológiai költészet a modernitásban* (2015)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* de:Wilhelm Worringer: *Absztrakció és beleérzés* (1989)
* Johann Wolfgang von Goethe: *Faust* (1-a parto, 1994)
* Søren Kierkegaard: *Építő keresztény beszédek* (1995)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* germanlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831854
* GND: 114379386
* LCCN: n95092936
* VIAF: 85439320
* ISNI: 0000 0000 7851 7959
* SUDOC: 076434117
* BNF: 16146996s
* BIBSYS: 1465453925164
* NKC: xx0021885
 |


* Portalo pri Biografio
La **Nacia Parko Perito Moreno**, en hispana origine **Parque nacional Perito Moreno** estas nacia parko de Argentino, situanta en centrokcidento de la provinco Santa Cruz, lime kun Ĉilio. Ĝi enhavas 126 830 ha, en montara regiono fermita de valoj, kelkaj el kiuj situantas je pli ol 900 msm. La areo de la parko Perito Moreno subdividiĝas en du administraj areoj: nome nacia parko kun 85 500 ha, kaj la protektita areo kun uzeblaj rimedoj kaj 29 500 ha. La dekreto 2149/90 de 10a de oktobro de 1990 deklaris sektoron de la unua areo kiel strikta naturrezervejo.

Geografio
---------

### Klimato

### Reliefo

### Hidrologio

Flaŭro kaj faŭno
----------------

Ene de tiu Parko oni registris ĝis 115 speciojn de birdoj, 5 el kiuj reproduktiĝas ene. Inter ili troviĝas la kapuĉa grebo (*Podiceps gallardoi*), minacata al formorto, kaj akvobirdo protektita nur en tiu parko. Ankaŭ minacara, sed protektita en aliaj patagoniaj parkoj, estas la migra falko (*Falco peregrinus*). En altaj lokoj videblas kondoroj abunde, kelkaj agloj, kiaj la nigrabrusta buteaglo. En lagetoj oftas la ĉilia flamengo (*Phoenicopterus chilensis*), la otidoj, variaj specioj de anasoj *(Anas spp.)* kiaj la vaporanasoj kaj la rozbeka anaso, la granda grebo ktp. Estas ankaŭ la nigrakola cigno (*Cygnus melancoryphus*) kaj la koskorobo.

47° 48′ S 72° 15′ O﻿ / ﻿47.800 °S, 72.250 °O﻿ / -47.800; 72.250 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Decreto 2149/90 en Infoleg

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Parko Perito Moreno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ŝlipo en SIB Arkivigite je 2011-10-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Sistema Federal de Áreas Protegidas Arkivigite je 2012-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
«**Ob-La-Di, Ob-La-Da**» estas kanto de la brita rok-bando The Beatles origine registrita en sia samnoma duobla albumo *The Beatles* (1968, konata ankaŭ kiel *La Blanka Albumo*). Ĝi estis komponita de Paul McCartney, sed aperis listigita kiel de Lennon/McCartney. En 1976, la kanto estis relanĉita kiel unuopaĵo kun «Julia» en la flanko B.

Kompono
-------

La kanto estis verkita kiam regeo ekpopulariĝis en Granda Britio. La linio «ob la di ob la da, life goes on, bra» estis ofta esprimo de la niĝeria kongisto Jimmy Scott, konatulo de McCartney. 

Usona eldono de «Ob-La-Di, Ob-La-Da» en unuopaĵo kun «Julia» en la flanko B (1976).
Laŭ la soninĝeniero Geoff Emerick, John Lennon malŝatis la kanton kiel «merdo por avinoj de Paul». Abandoninte la studion dum tagoj, Lennon revenis drogita per kanabo, iris tuj al piano kaj ludis la kanton multe pli forte kaj rapide ol farite antaŭe. Tiu versio estis la definitiva.

Notoj
-----

1. ↑  Emerick, 2006, p. 246.
2. ↑  Lewisohn, 1988, pp. 140-142.

Bibliografio
------------

* Emerick, Geoff (2006). *Here, There and Everywhere: My Life Recording the Music of the Beatles* (en angla). New York: Penguin Books. ISBN 1-592-40179-1.
* Lewisohn, Mark (1988). *The Beatles Recording Sessions* (en angla). New York: Harmony Books. ISBN 0-517-57066-1.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805373
 |
**Endre Kiss** [kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss Endre** estas hungara filozofo, altlerneja instruisto. Lia patro estis Árpád Kiss (eduksciencisto).

Endre Kiss naskiĝis la  2-an de julio 1947(nun 1947-07-02) en Debrecen, li mortis  en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Kiss akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971, post 3 jaroj li finis ĵurnalistan altlernejon. Post la diplomo li instruis em la universitato. En 1974 li ekinstruis en la universitato. En 1975 li doktoriĝis en la universitato, post 2 jaroj li kandidatiĝis (CSc), en 1997 li doktoriĝis (DSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2000. Li instruis ankaŭ en Altlernejo János Kodolányi, eĉ inter 2001 kaj 2005 jam kiel profesoro. Liaj ĉefaj esplorkampoj estas filozofio de la klasika idealismo, Friedrich Nietzsche, postmodernismo, tutmondiĝo, informa socio. Li edziĝis en 1978. Li ricevis premiojn inter 1998-2017.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Makra és 116 olvasója* (kunaŭtoro, 1977)
* *A világnézet kora. Friedrich Nietzsche abszolútumokat relativizáló hatása a századelőn* (1982)
* *Studien über österreichische Philosophie* (1995)
* *Magyarország és a globalizáció* (2005)
* *Marx lábnyomai ...és átváltozásai* (2013)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839942
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo traktas la nacian parkon ĉirkaŭ la "Reĝa Kanjono" en Kalifornio, Usono. Ekzistas ankaŭ dua, samnoma "Reĝa Kanjono" (angle Kings Canyon) en la Norda Teritorio de Aŭstralio. |

suda branĉo de la "reĝa rivero *Kings River* en la parko
akvofalo en la parko
La **Nacia Parko Reĝa Kanjono** – angle *Kings Canyon National Park* - situas en la suda parto de la montaro Sierra Nevada, en la oriento de la ŝtato Kalifornio en Usono. La parko ekfunkciis dum la jaro 1940 kaj kovras 187 329 hektarojn.

La parko troviĝas tuj norde de la Nacia Parko Sekvoja kaj fakte la du parkoj konsistigas unuecan arbaran teritorion – ili estas komune administrataj kaj ofte kune nomataj "Naciaj Parkoj Sekvoja kaj Reĝa Kanjono" (angle *Sequoia and Kings Canyon National Parks*).

Samkiel la pli suda Nacia Parko Sekvoja, ankaŭ tiu-ĉi nacia parko famas pro siaj gigantaj sekvojaj arboj. Tra la parko fluas la suda kaj meza branĉoj de la "reĝa rivero" *Kings River*, kaj la suda branĉo de la "sankt-joakima rivero" *San Joaquin River*. Kaj la suda kaj la meza branĉo de la reĝa rivero havas impresajn kanjonojn. Unu parto de la kanjono de la suda branĉo, nomata "Reĝa Kanjono", donas sian nomon al la tuta parko. Laŭ la *Guinness*-libro de mondaj rekordoj, la "Reĝa Kanjono" estas la plej profunda kanjono de Usono, kun maksimuma profundeco de 2 500 metroj. Tiu kanjono, kaj la loĝita areo *Cedar Grove*, estas la solaj partoj de la parko, kiuj aŭte atingeblas.

la "nuba kanjono" *Cloud Canyon*, en la malcentra parto de la parko
la "paradiza valo" en la parko

Vidu ankaŭ
----------

* Naciaj parkoj de Usono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nacia Parko Reĝa Kanjono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia Parko Reĝa Kanjono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la "Naciaj Parkoj Sekvoja kaj Reĝa Kanjono"
* panoramaj, 360-gradaj fotoj el la nordo de la parko
* panoramaj, 360-gradaj fotoj el la sudo de la parko
* vc3fjSrLybyRGw.html panoramaj, 360-gradaj fotoj el la pasejo  *Kearsarge* de la parko[*rompita ligilo*]
**Oberbildein,** hungare **Felsőbeled** [felŝObeled] estas iama vilaĝo, nun parto de Bildein en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing. Ober kaj felső signifas: supra.

Panoramo de Unterbildein

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 7521
* Telefonkodo: 03323
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 200
* 47° 08′ 00″ N 16° 27′ 50″ O﻿ / ﻿47.13333 °N, 16.46389 °O﻿ / 47.13333; 16.46389 (mapo)Koordinatoj: 47° 08′ 00″ N 16° 27′ 50″ O﻿ / ﻿47.13333 °N, 16.46389 °O﻿ / 47.13333; 16.46389 (mapo)

Situo
-----

Oberbildein situas laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo.

Historio
--------

Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. La unua mencio okazis en 1496 laŭ tiama hungara ortografio *"Felaewbelyk"*. En 1787 loĝis tie 365 homoj en 60 domoj, en 1828 389 homoj en 66 domoj. En 1910 loĝis en Felsőbeled 411 loĝantoj (aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szombathely, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Unterbildein kun Oberbildein formis novan komunumon Bildein en 1993.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Oberbildein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Parko Teide, Kanarioj
La **Nacia Parko de Teide** (hispane *Parque Nacional del Teide*) estas parko kiu okupas la plej altan zonon de la insulo Tenerifo kaj de Hispanio (en Kanarioj). Deklarita la 22-an de januaro 1954 kiel **Nacia Parko de Teide**, ĝi estas la plej granda kaj antikva el la naciaj parkoj de Kanarioj, kaj unu el la plej antikvaj de Hispanio. En 2007 ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko kaj ekde tiu jaro ĝi estas konsiderita kiel unu el la 12 Trezoroj de Hispanio. 

En ĉi tiu loko troviĝas la vulkano Teide kiu kun 3.718 metroj, estas la plej alta pinto de Kanarioj, Hispanio kaj kiu ajn emerĝita tero de Atlantiko. Krome, ĝi estas la tria plej granda vulkano de la mondo post Mauna Loa kaj Mauna Kea en Havajo. Kune al Teide troviĝas dua monto plej alta de la Kanaria Arkipelago, la Pinto Viejo kun 3.135 metroj sur la marnivelo, ambaŭ estas la solaj kanariaj montoj kiu superas 3.000 metrojn alte.

La Nacia Parko de Teide, en 2008 estis la nacia parko plej vizitita el la kvar de Kanarioj kun entute 2,8 milionoj da vizitantoj.

La Observatorio de Tejdo, ankaŭ konata kiel Observatorio de Izaña estas astronomia observatorio fondita en 1964 en la Nacia Parko de Teide.

* Nacia Parko de Teide en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia Parko de Teide en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Oberdorf** estas komunumo en Kantono Nidvaldo, en Centra Svislando. Ĝi havis 3 123 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Oberdorf situas sur alteco de 455 m s.m. sude de la kantonĉefkomunumo Stans en la valo de la rivero Engelberger Aa oriente de la monto Stanserhorn (alteco: 1898 m s.m.) kaj okcidente de Buochserhorn (alteco: 1807 m s.m.). La komunumo konsistas el la tri komunumopartoj *Oberdorf*, Büren sur alteco de 485 m s.m. kaj Niederrickenbach sur alteco de 1162 m s.m.

Trafiko
-------

Oberdorf disponas pri stacidomo ĉe la mallarĝŝpura fervojlinio de Lucerno tra Stans al Engelberg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 3 kilometrojn norde en Stans. La vilaĝeto Niederrickenbach atingeblas nur per aertelfero ek de Dallenwil.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberdorf datiĝas el la jaro 1199 kiel *Obirndorf*.

Sur la teritorio de Oberdorf origine troviĝis diversaj malgrandaj kamparaj setlejoj. Fama estis Wil ĉe la rivero Aa, kie kunvenis ek de 1398 ĝis 1996 la Landkomunumo de Nidvaldo.

La hodiaŭa komunumo Oberdorf estis kreita surbaze de la nove kantona konstitucio en la jaro 1850 per kunigo de la vilaĝoj *Oberdorf*, Büren nid dem Wald kaj Niederrickenbach.

Niederrichenbach estas ek de 1529 pilgrimejo kaj en la jaro 1857 tie estis fondita la benediktana virnia Monaĥejo Maria-Rickenbach.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Oberdorf

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Peter Steiner: *Oberdorf (NW)* en la *Historia Leksikono de Svislando* (12.8.2009)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberdorf
* Oberdorf en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  Komunumoj de Kantono Nidvaldo |
| --- |
|  |  |
|   Beckenried - Buochs - Dallenwil - Emmetten - Ennetbürgen - Ennetmoos - Hergiswil - Oberdorf - **Stans** - Stansstad - Wolfenschiessen   |

 |

* Kategorio Oberdorf NW en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo VS en Niederwald VS staras por la svisa Kantono Valezo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Niederwald**. |


---


**Niederwald** estas komunumo en la distrikto Goms en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 52 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Niederwald Niederwald situas en Supera Valezo ĉe la bordo de la rivero Rodano. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,68 km², de kiuj 45,7% estas kovritaj de arbaro, 32,3% servas por agrikulturo kaj 1,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Niederwald limas en nordo kaj oriento al Blitzingen, en sudo kaj sudokcidento al Ernen, kaj en nordokcidento al Bellwald.

Trafiko
-------

Tra Niederwald pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Brigo trans Furko-Pasejo al Andermatt. Pere de la stacidomo ĉe la trajnlinio de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Niederwald datiĝas el la jaro 1526 kiel *Zniderwaldt*. La vilaĝo en frua mezepoko estis submetita al la episkopa majoro de Ernen kaj en la malfrua mezepoko ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi formis unu el la naŭ kvartaloj de la Valeza Dekono Goms. Niederwald estis memstara komunumo ek de la 14-a jarcento. La feŭdohavantoj kaj landaj senjoroj plurfoje konfirmis la rajtojn pri la komunumaj havaĵoj kaj alpopaŝtejoj. En la jaro 1565 la vilaĝo asociiĝis en kamparana gildo, en la jaro 1772 la vilaĝanoj al si donis civitajn statutojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Niederwald
* Niederwald (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Robert Walpen*:  *Niederwald ' en* Historia Leksikono de Svislando *(2009-08-06)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Niederwald Arkivigite je 2017-04-21 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Niederwald** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Goms |
| --- |
| Bellwald  •  Binn  •  Blitzingen  •  Ernen  •  Fiesch  •  Fieschertal  •  Grafschaft  •  Lax  •  **Münster-Geschinen**  •  Niederwald  •  Obergoms  •  Reckingen-Gluringen |  |

 |
Narva Triumfa Pordego
Vido el supre
La ses ĉevaloj de la ĉaro de Nike sur la supro de la arko; foto Ivonna Nowicka
La **Narva Triumfarko** (laŭvorte **Pordego**, ruse *На́рвские триумфа́льные воро́та*) estis starigita en la ampleksa Placo Narva (konata kiel Placo Staĉek en la sovetaj jaroj), Sankt-Peterburgo, Rusio, en 1814 por rememorigi la rusian venkon super Napoleono. La ligna strukturo estis konstruita ĉe la vojo al Narva cele gratuli la soldatojn revenantajn el eksterlande post ties venko super Napoleono. La arkitekto de la origina Narva Arko estis Giacomo Quarenghi. La plano estis respondi al la Triumfarko Karuselo en Parizo, origine starigita por celebri la venkon de Napoleono super la Aliancanoj ĉe Austerlitz, sed la materialo uzita estis veter-rezista gipso neniam intencita kiel permanenta. Inter 1827 kaj 1834 Vasili Stasov redezajnis kaj rekonstruis la pordegon el ŝtono.

Vidu ankaŭ
----------

* Narva

Eksteraj ligiloj
----------------

* Narva Triumphal Arch - Historio el Saint Petersburg.com
* Fotoj kaj informo

59° 54′ 03″ Nordo 30° 16′ 26″ Oriento﻿ / ﻿59.9009 °N, 30.2738 °O﻿ / 59.9009; 30.2738 (mapo)
La **Nacia Rezervejo Humboldta Pingveno** aŭ **Nacia Rezervejo Pingüino de Humboldt**, en hispana *Reserva nacional Pingüino de Humboldt*, estas komponita de tri insuloj: Chañaral, Choros kaj Damas, situantaj ĉe la limo inter la regionoj Atakamo kaj Kokimbio, Ĉilio. Ĝi situantas je ĉirkaŭ 100 km norde de La Serena en la Kokimbio (Ĉilio) kaj havas totalan areon de 888,68 hektaroj.

Ĉe Choros eblas enŝipiĝi al la Insulo Damas. Survoje videblas sur la insulo Choros, *Loberas*, nome grandan kvanton de fokoj, krom grandan diversecon de birdoj, kiaj la Humboldta pingveno, kiu nomigas la rezervejon. Eblas foje vidi ankaŭ la raran Botelnazan delfenon proksime de la ŝipoj. Ne estas permesata la restado de ŝipoj aŭ boatoj pli ol 15 minutoj ĉe la delfenoj, por eviti ties stresigon. La lokanoj asertas, ke fine de februaro aŭ komence de marto, eblas vidi balenojn ĉe la insulo Ĉanjaralo.

Tiu Rezervejo formas parton de la Nacia Sistemo de Naturaj Areoj Protektitaj de la Ŝtato Ĉilio, administrata de la Nacia Forsta Korporacio (Conaf) kiu havigas tiun retejon kun plia informaro. Arkivigite je 2008-04-21 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Panoramoj en 360° de Insulo Damas kaj Insulo Choros (postulas QuickTimePlayer) Arkivigite je 2011-02-03 per la retarkivo Wayback Machine