| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Macadamia*** |
| --- |
|  |
| Macadamia integrifolia folioj kaj nuksoj*Macadamia integrifolia* folioj kaj nuksoj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Protealoj *Proteales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Proteacoj *Proteaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Macadamia***F.Muell. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Macadamia claudiensis*
*Macadamia grandis*
*Macadamia hildebrandii*
*Macadamia integrifolia*
*Macadamia jansenii*
*Macadamia ternifolia*
*Macadamia tetraphylla*
*Macadamia whelanii* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Macadamia*  |

 |
| v • d • r |

La nuksoj de makadamio (*Macadamia integrifolia*) sur la arbo
Plantejo de unu el la specioj de makadamio (*Macadamia integrifolia*)
Unu el la specioj de makadamio (*Macadamia tetraphylla*)
Unu el la specioj de makadamio (*Macadamia tetraphylla*)

Unu el la specioj de makadamio (*Macadamia ternifolia*)
**Makadamio** estas genro el planta familio de Proteacoj ( *Proteaceae* ). Ĝi estas konata ĉefe pro la "makadamiaj nuksoj", kiuj estas la fruktoj de la ĉ. 5 metrojn alta arbo.

Hejmo kaj kultiva areo
----------------------

La plantoj venas originale el pluvarbaroj de Kvinslando en orienta Aŭstralio, el la limanta Novsudkimrio, el Novkaledonio kaj *Macadamia hildebrandii* el la indoneza insulo Celebes.

Malgraŭ la grandaj postuloj de la arbo, ĝi estas kultivata ekster Aŭstralio ankaŭ en Havajo, Sud-Afriko kaj certaj regionoj en Nord- kaj Sud-Ameriko.

Historio
--------

La aŭstralazian plantan genron priskribis ĉ. 1857 la botanikisto Ferdinand von Müller kaj Walter Hill, direktoro de la botanika ĝardeno de Brisbane. La planto ricevis sian nomon laŭ la sciencisto John McAdam. La unua priskribita specio estis *Macadamia ternifolia*.

Specioj kiel *Macadamia tetraphylla* kaj *Macadamia integrifolia* validas hodiaŭ kiel endanĝerigitaj specioj en Novsudkimrio.

La nuksoj
---------

La freŝa makadamia nukso kun perikarpo (ĉirkaŭfrukto)
*Makadamio*-nuksoj, maldekstre kun ŝelo, dekstre senŝeligite
La nuksoj estas riĉa nutrofonto da proteino kaj graso, ili apartenas al la plej bongustaj kaj fajnaj nuksoj. Ĉar la kultivado de la planto estas malfacila, la plua prilaborado komplika kaj la postulo je ĝi estas grandega, ĝi apartenas al la plej kostaj nuksoj de la Tero.

Unu el la specioj de makadamio, blankaj floroj
Unu el la specioj de makadamio (*Macadamia integrifolia*), blankaj floroj
La nuksoj maturiĝas sur la arboj kaj post rikolto oni ripozigas ilin dum unu monato en bone aerumita loko. Pli poste ili iĝas senŝeligitaj kaj ripozigitaj dum unu plua monato, por redukti la akvoentenon je du procentoj.

La nuksoj aperas en la komerco senescepte kiel ŝenŝeligitaj kaj prilaboritaj, ĉar la nukso estas tre dura kaj dika. Plimulto de la nuksorompiloj estas malkonvenaj por rompi ĝin. Por la disrompo necesas specifa spindela nuksorompilo.

Krom la granda grasoenteno, ĝi enhavas ankaŭ vitaminon B, kalcion, feron, fosforon. La oleo trovas ankaŭ uzon en la kosmetika industrio aŭ kiel ekskluziva korpooleo.

Sistematiko
-----------

Oni povas diferencigi 10 speciojn, kiujn oni povas dividi je 4 grupoj. Ekonomie gravas nur du specioj: *Macadamia tetraphylla* (la nuksoj havas krudan ŝelon kaj ne konvenas por rostado) kaj *Macadamia ternifolia* (kun glataj, sed iom pli maldikaj ŝeloj). Nur tiuj ĉi du specioj havas manĝeblajn nuksojn, la aliaj estas tro amaraj por ĝui ilin.

**Genro *Macadamia*** :

* Grupo 1
	+ *M. whelani*
	+ *M. hildebrandii*
* Grupo 2
	+ *M. ternifolia* (vidu la foton)
	+ *M. integrifolia* (vidu la foton)
	+ *M. tetraphylla* (vidu la foton)
* Grupo 3
	+ *M. prealta*
	+ *M. heyana*
* Novkaledonia grupo (necerta)
	+ *M rousselii*
	+ *M. veillardii*
	+ *M. francii*

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Kategorio Makadamio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Makadamio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Aŭstralia Societo de Makadamioj Arkivigite je 2005-11-03 per la retarkivo Wayback Machine
* produktoj, receptoj kaj pli