| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Mulo** |
| --- |
|  |
| MuloMulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Neparhufuloj *Perissodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ekvedoj *Equidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Ekvo *Equus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Equus asinus*** x ***Equus caballus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ***Equus mulus***Erxleben, 1777 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Mulo  |

 |
| v • d • r |

Kapo de mulo
*Juancito*, plej bona mulo de Argentino, dum ekspedicio en *Mitra Duoninsulo* (orienta parto de Granda Insulo de Fajrolando).  
 Tia mulo kutime pezas ĝis 120 kg.
**Mulo** estas hibrido de virazeno kaj ĉevalino, plej ofte ne plu kapabla reproduktiĝi. Teorie oni povas produkti mulon (aŭ pli ekzakte hinon) de azenino kaj virĉevalo, sed por praktikaj kialoj tio ne okazas escepte akcidente.

La termino "mulo" etimumas de la latinlingva "*mulus*" kaj origine uziĝis por nomi posteulon de gepatroj de iaj ajn specioj malsamaj.

La grandeco de mulo kaj la laboro, kiun ĝi povas fari, estas dependaj de la bredado de la ĉevalino. Muloj povas esti malpezaj, mezpezaj, aŭ eĉ pezaj, se la ĉevalino estas tirĉevalo.

Muloj pretendiĝas esti pli paciencaj, fidemaj, hardaj, kaj longedaŭraj ol ĉevaloj, pli inteligentaj kaj rapidaj ol azenoj, kaj malpli obstinaj ol azenoj.

Karakterizoj
------------

Mulo havas la jenajn karakterizojn similajn al azeno: kapon dikan kaj mallongan, orelojn longajn, membrojn maldikajn, ungojn mallarĝajn kaj malgrandajn, kolharon neampleksan, voston sen haroj ĉe la radiko, kaj neĉeesto de malantaŭgamba "kaŝtano" (malmola ŝvelo, kutime kun larĝo de 1 colo (2.54 cm) aŭ malpli, eble la postsigneto de forevoluigita piedfingro en praĉevaloj, kaj aperante en ĉevaloj sur la antaŭaj gamboj super la genuoj, kaj malantaŭgambe je la ventra flanko, sub la malalta artiko).

Mulo estas uzata kiel ŝarĝ-, rajd- kaj tirbesto.
Turistoperatoroj ĝenerale preferas mulojn al ĉevaloj: muloj montras pli grandan paciencon sub la premo de pezaj ŝarĝoj, kaj ilia haŭto estas pli malmola kaj malpli sentema ol tiu de ĉevaloj, farante ilin pli kapablaj rezisti al suno kaj pluvo. Iliaj hufoj estas pli malmolaj ol tiuj de ĉevaloj, kaj ili montras naturan reziston al malsanoj kaj insektoj.

La mediana pezo de muloj etendiĝas proksimume de 370 ĝis
460 kg (de 820 ĝis 1000 funtoj). Kvankam individuaj bestoj
varias, milita mulo povas "porti ĝis 72 kg kaj marŝi dum 26 km sen ripozo".
Ĝenerale, mulo povas porti "malvivan" pezon (t.e. pezon ne de rajdanto
sed de ia senviva ŝarĝo) de ĝis 20% de sia (la mula) korpa pezo, aŭ
proksimume 90 kg (198 funtojn).

Proverba ĝi fariĝis pro sia obstineco heredita de la patro (obstina/senprudenta kiel mulo).

Mulo ne sonas ĝuste same kiel azeno nek kiel ĉevalo. Anstataŭe,
mulo faras sonon simile al tiu de azeno sed ankaŭ kun la henaj karakterizoj de
ĉevalo—la mula bleko ofte komencas per heno kaj finas per sono skribita kiel "hi-ha".

Kolordiverseco
--------------

La feloj de muloj montras la saman diversecon kiel tiuj de ĉevaloj.
Oftaj koloroj estas nigra, griza, kaŝtana (angle *chestnut*, ruĝbruna korpo kun helaj ekstremaĵoj—kolhararo, vosto, kaj la malaltaj partoj de la gamboj), kaj beja (ruĝbruna korpo kun nigraj ekstremaĵoj , inkluzive de la orel-randoj). Aliaj koloroj estas blanka, ruana (angle, *roan*, miksaĵo de blankaj kaj pigmentitaj haroj, kun kapo kaj ekstremaĵoj de solida koloro), palomina (angle *palomino*, orkolora korpo kun blanka kolhararo kaj vosto), grizbruna (angle: *dun*, kiu ĉiam havas malhelan
strion laŭdorse, kaj kutime pli malhelajn ektremaĵojn), cervohaŭta (angle: *buckskin*, malhelbruna aŭ orkolora felo kun nigraj ekstremaĵoj), farbita (angle: *paint,* aŭ *pinto,* kun blankaj kaj malhelaj makuloj), kaj apalusa (angle *appaloosa,* kun leopard-similaj makuletoj).

Fekundeco
---------

Muloj kaj hinoj havas 63 kromosomojn, la averaĝo de la kromosomkvanto de la
ĉevalo (64) kaj tiu de la azeno (62). La malsimilaj genetikaj strukturoj kutime
malhelpas la ĝustan pariĝon de la kromosomoj por krei sukcesajn embriojn,
kaŭzante tion, ke la plimulto de muloj sterilas.  Ne ekzistas kazoj registritaj de fekundaj
virmuloj. Tamen, nemultaj mulinoj ja produktis idojn kiam ili pariĝis kun
purbredaj virĉevaloj aŭ virazenoj.
 Herodoto donas rakonton pri ĝuste tia okazo, kiel aŭguro de la venko de Grekio fare de
Kserkseso dum la jaro 480 A.K. : "Ankaŭ okazis alispeca antaŭsigno dum li
ankoraŭ estis ĉe Sardeso: mulo produktis idon, naskante mulon." ()

Ĉiuj virmuloj estas sterilaj kaj tamen devu ankaŭ esti kastritaj. Se ne, ili povas fariĝi danĝeraj pro produkto de tro multaj hormonoj, tial ili ĉiam estu kastritaj. Ĉiuokaze, estas senutile subteni ilin stalonoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Ensminger, M. E..  (1990) *Horses and Horsemanship: Animal Agriculture Series* (Animaloj en agrikulturo)'**, ‑a eldono, Danville, IL: Interstate Publishers. ISBN 0-8134-2883-1.** **pp. 85–87. (angle)**
2. ↑  Jackson, Louise A. *The Mule Men: A History of Stock Packing in the Sierra Nevada* (Homoj kaj muloj en Sierra Nevada), p. 5 (Mountain Press Publishing Co, Missoula, Montana, 2004). ISBN 0-87842-499-7 (angle)
3. ↑  Equisite.com *Equine Dictionary*. Vortaro pri ekvedoj. Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
4. ↑ . La Encyclopaedia Britannica: Vortaro pri artoj, sciencoj kaj ĝeneralaĵoj *Mule* **XVII** p. 15. Henry G. Allen and Company (1888).(angle)
5. ↑  "*Beasts ease burden of quake victims*",  *BBC News*, 2005-10-19. Kontrolita 2010-04-06.(angle)
6. ↑  "More With Wayne Carlton On Elk Hunting" Arkivigite je 2011-07-17 per la retarkivo Wayback Machine *Hunter Specialties*. Alirdato 1-a de junio 2009.(angle)
7. 1 2  lovelongears.com *What is a Mule?*. Kontrolita en 2014. Informejo pri muloj, provizita de la Usona Azeno- kaj Mulo- Asocio (c) 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008  (angle)
8. ↑  O. A. Ryder;  L. G. Chemnick;  A. T. Bowling;  K. Benirsche  (1985). *Male mule foal qualifies as the offspring of a female mule and jack donkey* (Mulinido estas ido de mulino kaj virazeno) (angle) **76** (5) p. 379–381.
9. ↑  "*Morocco's miracle mule* (Mirakla naskiĝo de mulinido en Maroko)", *BBC News*, 2002-02-05. Kontrolita 2009.
(angle)
10. ↑  Dua persa invado en Grekion  (angle))
11. ↑  Herodoto 7:57,  (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* Mulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* EMule
* Mulo (planlingvo)
* Senkapa mulino

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mule en la angla Vikipedio.* 
*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mula (animal) en la hispana Vikipedio.*