recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Balatonrendes** [balatonrendeŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Tapolca. Tiu vilaĝo estas la plej malgranda inter la ĉebalatonaj komunumoj.

Blazono de Balatonrendes

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21 km²
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 8255
* Telefonprefikso: 87

Geografio
---------

Balatonrendes situas inter monto kaj norda bordo de Balatono laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1328. Lernejo ekfunkciis ekde 1755. Inter 1913-1991 la vilaĝeto perdis la memstarecon kaj apartenis al Ábrahámhegy. Sur la sudaj deklivoj vinberejoj troviĝas.

En Balatonrendes migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo el la 14-a jarcento

Famuloj
-------

* En Balatonrendes naskiĝis kaj mortis János Lakos (arkivisto).
* En Balatonrendes mortis:
	+ Sándor Oszter (aktoro)
	+ ministro Sándor Festetics.

* Kategorio Balatonrendes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Etiopia Unitara Ortodoksa Eklezio** (amhare, የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን, *Jeitjop'ja ortodoks teŭahedo bétekrestjan*, ankaŭ konata kiel kopta eklezio de Etiopio aŭ nur kiel etiopia eklezio) estas unu el la antikvaj orientaj eklezioj memkefala, t.e. ĝi havas propran patriarkon, (ekde 1959; antaŭ ĝi rekte dependis de la kopta patriarko de Aleksandrio). Ĝi estas la dua plej antikva eklezio de la mondo kiel ŝtata post la Armena Apostola Eklezio. La ekleziestro portas la titolon "Abuna-Patriarko" kaj loĝas en Adis-Abebo, kiu agnoskas kaj estas en plena komunio kun la papo de ĉiuj koptoj kaj patriarko de Aleksandrio Ŝenudo la 3-a kaj kun la kopta patriarko de Eritreo, kiuj formas unu solan eklezion. Ĝi estas la kristana eklezio plej proksima al la tradicioj kaj juda religioj. Nuntempe ĝi havas ĉ. 45 milionojn da sekvantoj (60% de la loĝantaro de Etiopio).

Religia etiopa pentraĵo.
La etiopia religia tradicio atribuas la fondadon de la eklezio al Filipo la Diakono (Agoj de la Apostoloj, 8), kiu sukcesis kristanigi la kasiston de la reĝo de Etiopio, post renkonti lin kiam tiu revenis el pilgrimado al Jerusalemo. Kvankam tio ne estas pruvebla, ekzistas datumoj ke la Reĝlando de Aksumo adoptis kristanismon en la 4-a jarcento, sub regado de reĝo Ezano, danke al la penado de la monaĥo Frumencio, kiu estas nomata en Etiopio *Abune Selama, Kesaté Birhan* (Nia Patro de la Paco, Revelacianto de la Lumo). Frumencio, post kristanigi Ezanon, estis sendita de la reĝo al Aleksandrio por peti al la kopta patriarko, Sankta Atanazio la nomumadon de episkopo por Etiopio. Atanazio elektis Frumencion mem, kiu fariĝis la unua *abuno* de Etiopio. En la sekvaj jarcentoj, la kopta patriarko de Aleksandrio ĉiam nomumis kopton (egipton) kiel *abunon* aŭ ĉefepiskopon de Etiopio.

Biblia kanono
-------------

La kanono de la etiopia eklezio estas pli ampleksa ol tiu de la aliaj kristanaj grupoj. La "mallonga" kanono de la Malnova Testamento enhavas ĉiujn tekstojn de la Septuaginto akceptitaj de la ortodoksanoj (inkluzive de la Psalmo 151, la Preĝo de Manases, la 3 Ezra kaj 3 Makabeoj), plus Libro de Ĥanoĥ, Kebra Nagast kaj la Libro de la Jubileoj. La tri libroj de la Makabeoj estas tute malsamaj laŭ enhavo de ĝiaj samnomaj libroj en la aliaj kristanaj konfesioj. Ankaŭ ekzistas diferenco laŭ ordigado de la libroj. La etiopia eklezio havas pli longan kanonon kiu inkluzivas pliajn librojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĥo de la Etiopia Eklezio, en la angla kaj amhara lingvoj
* Informoj pri la biblia kanono de la etiopia eklezio (angle) Arkivigite je 2007-12-31 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Etiopia Ortodoksa Eklezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327743
* GND: 4399521-4
* LCCN: n50076393
* VIAF: 125463366
* ISNI: 0000 0001 2107 6977
* LIBRIS: 373593
* SUDOC: 100459412
* BNF: 162584759
* NLA: 36513946
* BIBSYS: 90660104
* NKC: ko2016917980
 |
*Vidu ankaŭ artikolon Tartano (Italio) pri komunumo en Italio.*

---

Tri ekzempleroj de tartano
Kilto en tartana patroneo
Viro kaj virino en kilto kun tartana patroneo
Minijupo kun tartana patroneo
**Tartano** estas specife teksita patroneo kiu ofte reprezentas apartan skotan klanon en la moderna epoko. La patroneo estas farita pere de alternantaj bendoj de koloritaj (antaŭ-tinkturitaj) fadenoj teksitaj kiel varpo kaj vefto je dekstraj anguloj unu kontraŭ la alia. La rezultintaj blokoj de koloro ripetiĝas vertikale kaj horizonte en distingita patroneo de kvadratoj kaj linioj konataj kiel "sett". Kiltoj preskaŭ ĉiam havas tartanoj. Tartano estas ankaŭ konata kiel plejdo en Usono, sed en Skotlando tiu ĉi vorto signifas tartana drapo metita sur la ŝultro aŭ kovrilo.

* ArmstrongArmstrong
* BarclayBarclay
* BrodieBrodie
* BruceBruce
* BuchananBuchanan
* CameronCameron
* CampbellCampbell
* ChisholmChisholm
* ComynComyn
* CunninghamCunningham
* DouglasDouglas
* DundasDundas
* ErskineErskine
* FarquharsonFarquharson
* ForbesForbes
* FraserFraser
* GordonGordon
* GrahamGraham
* GrantGrant
* GunnGunn
* HamiltonHamilton
* HayHay
* LamontLamont
* MacArthurMacArthur
* MacDonald - of the islesMacDonald - of the isles
* MacDonald - ClanranaldMacDonald - Clanranald
* MacDuffMacDuff
* MacFarlaneMacFarlane
* MacGregorMacGregor
* MacIntyreMacIntyre
* MacKayMacKay
* MacKenzieMacKenzie
* MacKinnonMacKinnon
* MacKintoshMacKintosh
* MacLachlanMacLachlan
* MacLeanMacLean
* MacLeodMacLeod
* MacNabMacNab
* MacNeilMacNeil
* MacPhersonMacPherson
* MacQueenMacQueen
* MenziesMenzies
* MunroMunro
* MurrayMurray
* RanaldRanald
* RobertsonRobertson
* ScottScott
* SinclairSinclair
* Stewart - iStewart - i
* Stewart - iiStewart - ii
* SutherlandSutherland
* WallaceWallace
Shoushan National Nature Park--Created by Nora.jpg*Tajvana makako*
Arealo de *Tajvana makako*
La **tajvana makako** (*Macaca cyclopis*) estas specio el la ordo de primatoj kaj familio de cerkopitekedoj troviĝas en Tajvano. Ĝi aspekte tre similas al la japana kaj krabmanĝa makakoj, ankaŭ al la makako vivanta en la ĉefteritorio de Ĉinio, sed ĝia korpo estas pli granda kaj ĝia vosto pli longa; la dorso estas okra, la ventro, nudaj partoj de la vizaĝo kaj koksoj helkoloraj kaj la malsupraj partoj de la membroj nigrebrunaj; ĝiaj haroj estas densaj kaj longaj.

La tajvanaj makakoj vivas en arbaroj aŭ rokozaj regionoj 3 300 metrojn super la marnivelo. Antaŭe oni ofte vidis ilin, sed nun, ili jam malfacile videblas en ebenajoj. Somere kaj aŭtune ili ŝatas agi en altaj lokoj. En vintro, kiam la montoj estas kovritaj de neĝo, ili malsupreniras al lokoj kun riĉaj nutraĵoj kaj tie ili vivas en grupo el 10-50, iam el 5-6. Ordinare ili dormas sur arboj. Dum la pluvaj tagoj ili ripozas en kavernoj aŭ sub grandaj rokoj. Ĝenerale ili serĉas nutraĵojn frumatene kaj vespere.

Ili manĝas, krom semoj, sovaĝaj fruktoj, beroj, glanoj, ĝermoj, arbofolioj, arboŝeloj, moluskoj, krustuloj kaj akridoj, ankaŭ agrikulturajn plantojn, kiaj maizo, milio, sukerkano, banano kaj oranĝo. La tajvana makako estas lerta en saltado sur arbo kaj ankaŭ lerta en naĝado. Ĝi povas iri en malprofunda akvo sur la malantaŭaj kruroj. Kiam ili estas surprizitaj, ili krias akre. Ilia kriado estas simila al tiu de la makako kaj krabmanĝa makako. La tajvana makakino tutjare povas naski kaj ĉiufoje unu idon. La ĵus naskita ido pezas ĉ. 400 gramojn. Ĝi kroĉas sin al la abdomeno de la patrino dum 3-4 monatoj. La makakino tre amas sian idon. Aŭdinte ĝian blekadon, la patrino tuj rapidas al ĝi.

En 1973 la tajvana aŭtoritato publikigis dekreton, ke estas malpermesite kapti la makakojn. Tamen nun, iuj ankoraŭ malobservas la dekreton. Efektive la ĉefa kaŭzo pri malmultiĝo de makakoj estas senbrida arbohakado kaj detruado al iliaj loĝejoj.

* Tajvana makako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tajvana makako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tajvana makako en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Koordinatoj: 46° 24′ 47″ S 168° 20′ 51″ O﻿ / ﻿46.41306 °S, 168.34750 °O﻿ / -46.41306; 168.34750 (mapo)

La **Sudlando Regiono** (angle *Southland*, maorie *Murihiku*) estas la plej suda regiono de Nov-Zelando. Ĝi konsistas de la tri distriktoj de Invercargill, Gore, kaj Southland, kaj ĝi kovras Rakiuran Insulon kaj la sudokcidentan parton de la Suda Insulo. La regiono havas pli ol tridek miliardojn da kvadrataj metroj da tero kaj pli ol 3 400 kilometroj da marbordo.

Geografio
---------

La terbordo de Sudlando etendas el la okcidenta marbordo ĉe Fjordlando sude al la orienta marbordo ĉe la Catlins-Marbordo. Multo da la okcidenta parto de la regiono estas ene de la Fjordlanda Nacia Parko, kiu establiĝis dum 1905 kaj estas la plej granda nacia parko en Nov-Zelando. La parko estas tre arbara kaj havas multajn belajn fjordojn, kiel ekzemple Piopiotahi-Fjordo kaj Patea Fjordo. En la centro de la regiono, la Sudlanda Ebenaĵo inter la Waiau-Rivero kaj la Mataura-Rivero estas abunda agrikultura areo. La plej granda urbo, Invercargill, kaj la dua plej granda urbo, Gore, situas tie. Ĉe la sudorienta angulo de la regiono estas la Catlins-Marbordo, konata pro sia bela pejzaĝo kaj malmilda vetero. Pli sude situas Rakiura Insulo, kiu estas apartigita de la Suda Insulo per la Foveaux-Markolo.

### Homa geografio

La ĉefurbo de Sudlando estas Invercargill, kiu havas 50 000 loĝantojn. Ĉi tiu estas proksimume duono da la tuta loĝantaro de la regiono. La regiono estas tre maldense loĝata, kaj Fjordlando havas preskaŭ neniom da daŭra homa loĝado.

Referencoj
----------

1. ↑  Russell Kirkpatrick, *Contemporary Atlas of New Zealand: The Shapes of our Nation*, Auckland, NZ: David Bateman Ltd, 2005 ((ISBN 1-86953-597-9)), Plates 13, 32
Zuiderzeewerken
La **Sudmarlaboroj** (nederlande:*Zuiderzeewerken*) konsistas el ĉiuj projektoj kun kiuj la Zuiderzee estis fermita, transformita en la IJsselmeer kaj parte reprenita. Ili estas inter la plej grandaj projektoj pri hidraŭlika inĝenierado iam ajn realigitaj. La plej gravaj videblaj rezultoj estas la Afsluitdijk kaj la IJsselmeer-polderoj. De la publikigo de la plano fare de Cornelis Lely en 1891 ĝis la finkonstruo de la digo Enkhuizen-Lelystad en 1975, la verkoj daŭris pli ol tri kvaronojn de jarcento. Ne eblas ekskludi, ke ili havos daŭrigon en la estonteco.

Markerwaard estas la nomo de poldero de IJsselmeer, kiu estis planita por preskaŭ la tuta 20a jarcento kaj konservita en la biletujo de la nederlanda registaro, sed neniam konstruita. La Markerwaard, nomita laŭ la duoninsulo Marken, signifus la endigigon de la sudokcidenta parto de la IJsselmeer. Ĉar la Markerwaard neniam realiĝis, sed la Houtribdijk estis kompletigita en 1976, la Markermeer estis kreita.

* Kategorio Sudmarlaboroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sudogda** (ruse *Судогда*) estas urbo en Vladimira provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17252501.

La urbo estis fondita en komenco de la 17-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.

La interurba telefona kodo estas 09235 (ĝis 2005), 49235 (ekde 2006), la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Sudogda (Судогда), kiu dedekstre enfluas la riveron Klazjma (Клязьма), en 6 km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

En jaro 2002 la urbo havis 13,3 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de 2018 en la urbo vivis 10 442 loĝantoj sur areo de 12 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 870 loĝantoj/km².

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (ruse)

Flago de Vladimira provinco
Urboj de Vladimira provinco

**Ĉefurbo**: Vladimir

Aleksandrov |
Goroĥovec |
Gusj-Ĥrustalnij |
Jurjev-Polskij |
Kameŝkovo |
Karabanovo |
Kirĵaĉ |
Kolĉugino |
Kosterjovo |
Kovrov |
Kurlovo |
Lakinsk |
Melenki |
Murom |
Petuŝki |
Pokrov 
Raduĵnij |
Sobinka |
Strunino |
Sudogda |
Suzdal |
Vjazniki 

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 88922
* VIAF: 305326127
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tasmana Regiono** aŭ **Tasmana Distrikto** (angle *Tasman District*, maorie *Te Tai* aŭ *Aorere*) estas loka regodistrikto en nordokcidento de la Suda Insulo de Nov-Zelando. Ĝi limas kun la regionoj Kanterburio, Okcidentmarborda Regiono, Marlborough Regiono kaj Nelson. Ĝi estas administrata de la Tasmandistrikta Konsilio, unia aŭtoritato, kiu havas sidejon en Richmond, dum komunumaj stabanaroj por komunumaj servoj havas sidejojn en Motueka kaj Golden Bay/Mohua. La urbo Nelson havas sian propran unian aŭtoritaton separatan el Tasmana Distrikto, kaj kune ili formas unusolan regionon por kelkaj aferoj, sed ne por funkcioj de loka regado aŭ administrado de resursoj. 

Tasmana Distrikto estas granda areo en la okcidenta angulo de la norda pinto de la Suda Insulo de Nov-Zelando. Ĝi kovras areon de 9 786 kvadrataj kilometroj kaj limas okcidente kun la montaroj Matiri kaj Tasmana kaj kun la Tasmana maro. 

Tasmana Distrikto estas hejmo de tri naciaj parkoj: nome Nacia Parko Abel Tasman (la plej malgranda el Nov-Zelando kun 225,41 km²), Nacia Parko Lagoj Nelson (1 017,53 km²) kaj Nacia Parko Kahurangi (4 520 km²). 

La ĉirkaŭkalkulita loĝanta populacio de la Tasmana Distrikto estas 57 900 (Junio 2021) kio estas nur 1,1 % de la novzelanda loĝantaro. La proporcio de personoj naskiĝintaj transmare estis de 18,8 %, kompare kun 27,1 % tutlande.

Notoj
-----

1. ↑  "Population estimate tables - NZ.Stat". Statistics New Zealand. Alirita la 22an de Oktobro 2021.

Vidu ankaŭ
----------

* Tasmanio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749403
* VIAF: 129202778
* ISNI: 0000 0000 8820 4446
 |
tramo de la marko RT6N1
**RT6N1** estis marko de tramoj, produktata inter la jaroj 1993 kaj 1997 fare de la firmao ***ČKD Tatra*** en la ŝtato Ĉeĥio, kiu nur en 1993 reekestis el la ĝis 1990 socialisma, poste postsocialisma ŝtato Ĉeĥoslovakio. La modelo de 1993 estis la unua firmaa produktaĵo laŭ tekniko de malalt-planka veturilo. Ĝi havis longon de 26,28 metroj kaj larĝon de 2,44 metroj.

Krom la nova dezajno kaj la malalt-planka teknologio, la nova marko ankaŭ en aliaj aspektoj teknike diferencis de la pli malnovaj veturiloj de la fabrikanto. Ekzemple la veturiloj havas maksimuman rapidon de 80 kilometroj po horo (kompare al 65 kilometroj po horo ĉe la antaŭaj modeloj), pli fortan akceladon kaj bremsadon - do sume pli potencan motoron.

La prototipo estis vaste elprovita en 1994 en Prago, kaj poste en aliaj ĉeĥaj urboj. La testaj veturoj okazis ĝenerale sen kutimaj pasaĝeroj.

La tramlinio de modelo RT6N1 en Prago komencis regule operacii ekde la jaro 1996. Jaron poste, aliaj po kvar veturiloj liveriĝis al la urboj Prago kaj Brno. La pola urbo Poznano mendis dek pliajn veturilojn de la firmao. Preskaŭ prete ili estis senditaj de la fabriko, sed finkonstruiĝis nur surloke.

Restis tiu kompare malgranda nombro de nur 19 ekzempleroj, ĉar ekzistis la plano ke la modelo estu anstataŭata pere de posteula modelo *RT6S* el 1996. De tiu sekva modelo tamen produktiĝis nur unu sola ekzemplero, kiu plurajn jarojn operaciis en la urbo Liberec, ĉar poste la firmao *ČKD Tatra* likvidiĝis.

* Kategorio Tatra RT6N1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Jean-François Millet: Preĝo de Anĝeluso (1857–1859)
Anĝeluso sonoris per sinsekvo de tri frapoj kaj sonorigis sonorilon
**Surgenuiĝado** estas sonorigado, kiu ripetiĝis ĉiutage trifoje – dum krepusko, tagmeze kaj vespere. Homoj devis dum sono de sonorilo lasi la laboron, surgenuiĝi kaj preĝi la preĝon de Anĝeluso. Tradicie oni sonorigas la surgenuiĝadon dum tempo de daŭro de tiu ĉi preĝo, do proksimume du kaj duono de minuto, kaj ĉar la preĝo de Anĝeluso konsistas el tri bibliaj versoj, iam oni sonorigas la surĝenuiĝadon kun duobla interrompo. En la tempo, kiam ankoraŭ ne estis disvastigita portado de brakhorloĝo, ĝi servis ankaŭ al difinado de tempo. Dum matena surgenuiĝado oni ellitiĝis, dum la tagmeza oni tagmanĝis kaj ĉe la vespera oni sendis siajn infanojn dormi. La vespera surgenuiĝado atentigis pli aĝajn infanojn, ke ili devas reveni hejmen. Malfruiĝintojn povis laŭ superstiĉoj tagmeze forkonduki tagmezulino kaj vespere poste surgenuiĝulino. En kelkaj municipoj oni senĉese plu konservas la tradicion.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Krejčová, Kateřina.  Borotínské bude domů z práce svolávat tradiční klekání. Alirita 2015-11-02.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-09-14. Alirita 2020-02-12.
3. ↑  Fenyková, Šárka.  Co je to klekání?. Alirita 2015-11-02.
Virŝafo 7-monata de Sufolka ŝafo
Sufolkuloj ĉe usona foiro: Sufolkuloj montras tre markatajn diferencojn el tradiciaj ŝafotipoj.
**Sufolka ŝafo** aŭ en angla **Suffolk sheep** estas raso de aldomigita ŝafo kun nigraj kapo kaj kruroj, senlana vizaĝo kaj kiu estas bredata ĉefe por ŝafidaĵo kaj duarange por lano.

Sufolkuloj origine disvolviĝis en Anglio kiel rezulto de kruciĝo de virŝafoj de raso Southdown kun ŝafinoj de raso Norfolka Kornulo. La produkto de tiu kruciĝo okazigis plibonigon super la rasoj de ambaŭ gepatroj.

Karakteroj
----------

Temas pri raso de grandaj ŝafoj. Plenkreskaj virŝafoj pezas game el 110 al 160 kg, dum ŝafinoj varias el 80 to 160 kg. Ili havas nigrajn vizaĝojn kaj krurojn, grandan strukturon, kaj estas tre muskolecaj. Ties longo ĉefe gamas el 51 al 89 mm.

Notoj
-----

1. ↑  
 Suffolk. *Breeds of Livestock*. Oklahoma Ŝtata Universitato, Dept. of Animal Science. Alirita 2009-03-30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sufolka ŝafo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* United Suffolk Sheep Association Arkivigite je 2018-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva retejo pri Suffolk Sheep
* anglalingva retejo pri Suffolk Sheep Arkivigite je 2015-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Takako** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukurbaloj  *Cucurbitales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukurbacoj *Cucurbitaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Sechium*  |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *S. tacaco* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Sechium tacaco****(Pittier) C. Jeffrey |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Takako  |

 |
| v • d • r |

Fruktoj de takako.
**Takako** (*Sechium tacaco*, bazionimo *Polakowskia tacaco* Pittier) estas planto el la familio de la kukurbacoj (*Cucurbitaceae*). Ĝi estas proksime parenca al ĉajoto (*Sechium edule*), kiu havas pli malgrandajn fruktojn. La planto venas origne de Mezameriko. Ĝiestasd kultivata pro ĝiaja fruktoj.

La fruktoj esta platecaj, ĝis 7 x 4,5 x 3,5 cm grandaj beroj kiuj estas iom larĝe vinĉforma kaj kvin havas kvin profundaj sulkoj. Je la bazo la fruktoj havas grandajn, verukojn. La fruktoŝelo estas maldika, malhele bruneverda, kaj kovrate de multaj malgrandaj komoformaj veruketoj. La fruktkarno estas firma, suka en verde-blanka. La gusto kei la odoro simila al kukumo. La frukto enhavas unu plata ĝis 4 x 2,5 x 0,6 cm granda semo. La semoj povas ekĝermi jam en la frukto, kiu similas al vivonasko.

Uzado
-----

La nematuraj fruktoj povas esti farita kiel legumo en supo. Eblas uzi la frukton ankaŭ kiel almanĝaĵo al viando.

Vidu ankaŭ
----------

• Listo de legomoj

Referencoj
----------
**Surovikino** (ruse *Суровикино*) estas urbo en Volgograda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 18253501.

La urbo estis fondita en jaro 1900 kiel loĝejo ĉe fervoja stacio.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1966.

La interurba telefona kodo estas 84473, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 48° 36′ N 42° 51′ O﻿ / ﻿48.600 °N, 42.850 °O﻿ / 48.600; 42.850 (mapo)Koordinatoj: 48° 36′ N 42° 51′ O﻿ / ﻿48.600 °N, 42.850 °O﻿ / 48.600; 42.850 (mapo).

La urbo estas ĉe enenfluo de rivero Ĉar (Чар) en riveron Don (Дон) (Cimljanska akvujo (Цимлянское водохранилище)).

En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1900).

En jaro 1959 la urbo havis 9,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 20,3 mil loĝantojn.

Flago de Volgograda provinco
Urboj de Volgograda provinco

**Ĉefurbo**: Volgogrado

Dubovka |
Frolovo |
Kamiŝin |
Miĥajlovka |
Ĵirnovsk |
Kalaĉ-na-Donu |
Kotelnikovo |
Kotovo |
Krasnoslobodsk |
Leninsk |
Nikolajevsk |
Novoanninskij |
Pallasovka |
Petrov Val 
Serafimoviĉ |
Surovikino |
Urjupinsk |
Volĵskij 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **surĉevala statuo de Marko Aŭrelio** estas romia surĉevala statuo de la imperiestro Marko Aŭrelio (regis 161-180), konservata en la Kapitolaj Muzeoj en Romo. Kopio, verkita en 1981 post kiam oni forprenis la originalon por restaŭro, estas instalita sur la lasta ekstera loko, kiun ĝi okupis antaŭ sia endomigo, en la Kapitola Placo.

Ĝi estas bronza kaj altas 4,24 m. Kvankam la imperiestro rajdas ĉevalon, li havas multajn similojn kun staraj statuoj de Aŭgusto. 

Ĝi estas sendube la plej fama surĉevala statuo, kaj ankaŭ la plej malnova, kaj la sola ankoraŭ ekzistanta el Romio.

Priskribo
---------

Kopio de la statuo, situanta meze de la Kapitola Placo41° 53′ 35″ Nordo 12° 28′ 59″ Oriento﻿ / ﻿41.893 °N, 12.483 °O﻿ / 41.893; 12.483 (mapo)

La ĉevalo, staranta sur tri piedoj, kaj la bronza rajdanto montras la majstrecon de la antikvaj fandistoj. Origine la statuo estis komplete orumita. 

La imperiestro rajdas sen piedingoj, kiuj ankoraŭ ne estis uzataj en Eŭropo. Dum oni atentege studis la ĉevalon por ke aliaj artistoj rekreu ĝin en siaj verkoj, la subsela kovrilo estis kopiata laŭ supozo, ke ĝi estis parto de norma romia ilaro. Fakte la subsela kovrilo havas originon sarmatan, kio sugestas, ke la ĉevalo estas sarmata kaj ke la statuo estis verkita honore al la venko de Marko Aŭrelio kontraŭ la sarmatoj, post kiu li aldonis la epiteton *Sarmaticus* al sia nomo.

La grekbarba filozofa imperiestro sensele rajdas fortikan ĉevalon, kiu tenas la kolon alta kaj levas la dekstran antaŭan kruron. La domino de la homo super la ĉevalo intencas esprimi lian regokapablon kaj teknikan lertecon pri rajdado.

Dum longa tempo la idento de la homo estis malcerta. La nuntempa konkludo, ke temas pri Marko Aŭrelio, estis atingita per komparado kun moneraj bildoj.. Ĝi tamen havas rimarkindan similon ankaŭ al la imperiestroj Antonino Pia (138-161) kaj Komodo (180-192), la filo de Marko Aŭrelio.

Ĉirkaŭ 1770, la skulptisto Étienne Maurice Falconet rimarkis la mankon de realsimilo ĉe la pozicio de la kruroj: 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ĉu vi ne vidas, ke ĉi tiel la ĉevalo iras per grandaj paŝoj per la malantaŭaj kruroj, kaj ke per la antaŭaj li faras nenion krom stamfi? **"** |
| — Étienne Falconet. |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Nickel, Helmut (1989-01-01). "The Emperor's New Saddle Cloth: The Ephippium of the Equestrian Statue of Marcus Aurelius", *Metropolitan Museum Journal* **24**, p. 17–24. doi:10.2307/1512863.
2. ↑  André Champsaur.  (4-a kvarono 1993) *Le guide de l'art équestre en Europe* (france). Lyon: La Manufacture. ISBN 9-782737-703324.
3. ↑  Raymond Chevallier, «La statue équestre du Capitole vue par les Français», *Revue belge de philologie et d'histoire*, vol. 62 num. 1, 1984, p. 80. Antiquité — Oudheid.
4. ↑  Étienne Falconet.  (1787) *Œuvres diverses concernant les arts, nouvelle édition, tome troisième* (france). Paris: Didot fils, p. 88. vidu ankaŭ p. 128, desegno de la hufoj.
dekstra
**TAKAYANAGI Kenjiro** (japane 高柳 健次郎 [taka-janagi ken-ĵi-rō]; naskiĝis la 20-an de januaro 1899 en Hamamacu en la prefektejo Ŝizuoka, Japanio; mortis la 23-an de junio 1990) estis japana inĝeniero pri televido kaj supera vicprezidanto de la firmao JVC. Li konkuris internacie kiel pioniro en la inventado de televida tekniko kaj estas konata kiel la *patro de japana televido*.

Vivo
----

La 25-an de decembro 1926 li sukcesis en la eksperimento transsendi elektronikan televidan bildon per katodradia tubo unuafoje en la mondo. 
Lia televida sistemo estis "parte elektronika": La signaloj el la bildosendilo dependis de truita turniĝanta disko, kaj bildoricevilo uzis katodradian tubon. Post lia sukcesa eksperimento parte elektronika, sekvis la unua sukceso de tut-elektronika sistemo fare de Philo Taylor Farnsworth (vd. Analoga elektronika televido).
Lia bildoricevilo havis 40 skan-liniojn. Li sendis bildon de la litero "イ" kiu estis la unua litero de la japana alfabeto.

En 1937, li eklaboris en la japana radiofonia regio NHK, kaj evoluigis televidon celante televid-dissendon de la Olimpikoj 1940, kiu estis planitaj okazi en Tokio sed nuligitaj pro la Dua mondmilito. Dum la milito, li laboris por evoluigi radar-teknikon.
Post malvenko de la milito, la okupacia armeo malpermesis al li plu studi la televidan teknikon en ŝtata instanco.

En 1946, li kaj liaj sekvantoj aliĝis al la firmao JVC, kaj perfektigis teknikon de televido-dissendo. Estis liaj disĉiploj ĉe JVC, kiuj sukcesis evoluigi kaj enmerkatigi la videosistemon VHS.

En 1981 li akiris la Ordenon de Kulturo de la imperiestro de Japanio.

* Kategorio Takayanagi Kenjiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 45296
* LCCN: n88141467
* VIAF: 276644945
* ISNI: 0000 0000 3987 411X
* NDL: 00079384
 |
**Suito** estas organizita aro de instrumentaj
aŭ orkestraj pecoj
ordinare ludataj kune en unu prezentado.
En la baroka epoko,
la pecoj sonis ĉiuj en la sama tonalo,
kaj ĝenerale modeliĝis laŭ danca muziko.
En la 18-a jarcento suitoj nomiĝis ankaŭ
uverturoj.

Estienne du Tertre eldonis *suyttes de bransles* en 1557, kiu montras al ni la unuan uzon de la termino, kvankam ĝia kutima formo en tiu tempo estis paroj de dancoj. La unua rekonebla suito estas *Newe Padouan, Intrada, Dantz, kaj Galliarda* de Paul Peuerl el 1611, en kiu la kvar dancoj laŭ la titolo aperas ripete en dek suitoj. La *Banchetto musicale* de Johann Schein (1617) enhavas 20 sinsekvojn de kvin diversaj dancoj.

La "klasika" suito konsistis el alemando,
korento, sarabando, kaj ĝigo, en tiu ordo,
kaj disvolviĝis dum la 17-a jarcento en Francio;
la ĝigo aperis pli malfrue ol la aliaj.
Tamen, ĝi neniam tute fiksiĝis en formo:
plurfoje estis preludo aŭ senmezura preludo,
la fino de la suito entenis ofte
jen menueton, jen gavoton,
kaj la pli malfrua aldono de uverturo
por konsistigi "uverturosuiton" estis treege
populara ĉe germanaj komponistoj;
Telemann asertis,
ke li verkis pli ol 200,
Bach havis
siajn kvar orkestrajn suitojn,
kaj Georg Friedrich Händel
verkis sian *Akvan muzikon*
kaj *Muzikon por la Reĝaj Fajraĵoj*
en tiu ĉi formo.

Bach kaj Händel ofte aldonis pliajn pecojn
inter la sarabando kaj ĝigo;
Händel verkis 22 klavarajn suitojn,
dum Bach produktis plurajn suitojn
por violonĉelo, violono,
fluto, kaj aliaj instrumentoj,
kune kun siaj Francaj suitoj
kaj Anglaj suitoj por klavarinstrumento.
Por Bach aparte, la suita formo
estis fundamento sur kiu ŝpini
pli riĉajn strukturojn.

Tamen en la 1750-aj jaroj la suito jam estis rigardata kiel eksmoda, anstataŭata de simfonio kaj konĉerto, kaj ni trovas malmultajn komponistojn ankoraŭ verkantaj suitojn. En la 19-a jarcento la suito spertis repopulariĝon, sed nun kun signifo aŭ de instrumenta elĉerpaĵo el pli granda verko kiel opero aŭ baleto, sinsekvo de pli malgrandaj pecoj kunligitaj per komuna temo, kiel la naciistaj ideoj de Edvard Grieg, Jean Sibelius, aŭ Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij, aŭ intenca arkaikismo, kiel la lastatempa *Suito por Fluto kaj Ĵazpiano* de Claude Bolling.

Vidu ankaŭ
----------

* Alemando
* Korento
* Sarabando
* Gavoto
* Ĝigo

* Kategorio Suito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tauka,** hungare **Tóka** estas dependa vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf, en municipo de Minihof-Liebau. La hungara historia nomo estis *Tauka*.

Tauka en la mapo de Aŭstrio

Situo
-----

Tauka troviĝas laŭ vojo numero 58, laŭ la slovena landlimo (kontraŭe Matjaševci troviĝas), ankaŭ la hungara limo estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1610, poste en 1637 kiel "Tawka", en 1698 kiel "Tauca", en 1773 kiel "Tunka". En 1637 oni komputis tie 5, en 1699 28, en 1720 16, en 1751 24 domojn. En 1787 vivis en la vilaĝo 261 homoj en 46 domoj, en 1830 294 homoj en 40 domoj, en 1857 378 homoj en 48 domoj. Ĝis Traktato de Trianon Tóka apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Post 2007 Aŭstrio, Slovenio kaj hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj estas senkontrole trapaseblaj ie ajn.

Vidindaĵoj
----------

* ligna monumento memore al fino de Fera Kurteno de 1989
* monumento pri trilanda punkto 1 horon de la vilaĝo

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
Sukcesio post perturbo : tajga arbaro, antaŭ (maldekstre) kaj du jarojn post (dekstre) arbara incendio.
**Sukcesio** , estas sinsekvo de diversaspecaj biocenozoj en biotopo pro ŝanĝiĝo de mediaj faktoroj. Estas fundamenta nocio en ekologio. Ĝi referencas al pli-malpli antaŭdireblaj kaj ordigitaj ŝanĝoj en la konsisto aŭ strukturo de ekologia komunumo. Sukcesio ekeblas aŭ per formiĝo de nova, ne-okupita tereno (ekzemple lafglaĉero aŭ grava terglito) aŭ per iu formo de perturbo (ekzemple incendio, grava ligno-falaĵo, arbarekspluatado de ekzistanta komunumo). Sukcesio kiu ekas en areoj kie mankas grundon nomas primara sukcesio, dum sukcesio kiu ekas kie jam ĉeestas grundo, nomas sekundara sukcesio.

Arbara sukcesio
---------------

La arbaroj, estantaj ekosistemoj, subiĝas speci-sukcesiaj procezoj. Estas **oportunistaj** aŭ **pioniraj** specioj kiuj produktas grandajn kvantojn da semoj kiuj estas dissemitaj per vento, kaj tial povas kolonii grandajn malplenajn etendaĵojn, kaj ili kapablas ĝermi kaj kreski sub pera suna elmetado. Kiam ili estas produktintaj fermitan kanopeon, la manko de pera sunradiado ege malhelpas la disvolviĝon de iliaj propraj sem-plantoj. Tiam la **ombro-toleremaj** specioj povas stariĝi sub la ŝirmo de la pioniroj. Kiam tiuj ĉi mortos, la ombro-toleremaj arboj anstataŭiĝos ilin. La ombro-teleremaj specioj kapablas vegeti sub la kanopeo, kaj tial, sen katastrofoj, restos. Por tio oni diras ke arbarero atingis sian **klimakson**. Kiam okazos grava katastrofo, la pioniroj denove kapablos stariĝi, kondiĉe ke ili ĉeestas je ne tro fora distanco.

Ekzemploj de pioniraj specioj, en arbaroj de nordorienta Nordameriko estas alegana betulo (*Betula alleghaniensis*) kaj malfrua prunuso (*Prunus serotina*), kiu estas speciale bone adaptita por kolonii grandajn senarbejojn en arbaraj kanopeoj, sed ne toleremas ombron kaj eventuale estas anstataŭitaj de aliaj ombro-toleremaj specioj en malĉeesto de perturboj kiuj kreas tiajn senarbejojn.

Kutime aĵoj ne estas blankaj nek nigraj, kaj ekzistas **mezuloj**. Tial estas gradiento, kaj ekzistas specioj kiuj povas agi aŭ kiel pioniro aŭ kiel toleremulo, depende de la cirkonstancoj. Estas grave de scii la toleremon de specioj por praktiki efektivan silvikulturon.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

1. ↑  PIV2 p. 1096
2. ↑  angle McEvoy, Thom 2004 : Positive Impact Forestry - Species Succesion and Tolerance, p. 32, *Island Press*

Bibliografio
------------

* angle Connell, J. H. & R. O. Slatyer 1977 : Mechanisms of succession in natural communities and their role in community stability and organization, *The American Naturalist*, 111, 1119–1144

Vidu ankaŭ
----------

* Novanglaj-akadiaj arbaroj
* Sekundara arbaro
* Sud-floridaj rokejoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sukcesio (ekologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Sukcesio - Klarigoj por altlernejaj studintoj.
* angle Konciza biografio de Henry Chandler Cowles. Arkivigite je 2003-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Vidpunkto de Robbert Murphy pri sukcesio.
La **Takeda Farmacia Firmao** angle ***Takeda Pharmaceutical Company Limited***; japane 武田薬品工業株式会社, Takeda Yakuhin Kōgyō kabushiki gaisha) estas japana transnacia firmao farmacia. Ĝi estas la plej granda farmacia firmao en Azio kaj unu el la supro 20 plej grandaj farmaciaj firmaoj en la mondo de enspeza.

La firmao havas pli ol 49,578 dungitoj tutmonde kaj atingita US$19.299 miliardo en enspezo dum la fiska jaro 2018. 

La firmao estas koncentrita sur onkologio, maloftaj malsanoj, neŭroscienco, gastroenterologio, plasmo-derivita terapiojn kaj vakcinojn. Ties sidejo estas trovita en Chuo-ku, Osako kaj ĝi havas oficejon en Nihonbashi, Chuo, Tokio..

Historio
--------

En 1781 Chobei Takeda komencis vendi tradiciajn japanajn kaj ĉinajn kuracajn plantojn en Osako. En la dua duono de la 19-a jarcento komenciĝis la komerco de importado de medikamentoj el la okcidenta mondo. En 1914, sendependa esplorsekcio estis fondita kaj la firmao komencis surmerkatigi ĝiajn produktojn ekster Japanio ankaŭ. Post Dua Mondmilito, la firmao establis ĝian duan fabrikon sur la ruinoj de la Hikari mararmea bazo. En 1949, la akcioj de la firmao estis eldonitaj sur la borso de Tokio kaj Osako. En 1985 TAP Pharmaceuticals Inc. estis establita en Usono kiel kunlaboro inter Takeda kaj Abbott Laboratories.

Aktuale en 2020, la grupo inkluzivas pli ol 150 firmigitajn kaj filiigitajn kompaniojn, inkluzive de Shire, kiu estis aĉetita en 2019 por proksimume $ 62 miliardoj.

La produktejoj de la firmao situas en Japanio (Tokio, Osako, Shonan, Hikari), Usono (Palo Alto, San-Diego, Deerfield, Bostono, Bozeman, Madison, Fort Collins), Brazilo (Rio-de-Ĵanejro), Anglio (Kembriĝo, Londono), Germanio (Singen), Svislando (Zuriko), Ĉinio (Kantono, Ŝanhajo), Singapuro.

La esplor- kaj disvolviĝaj centrejoj de la firmao situas en Japanio (Osako, Hikari), Italio, Irlando, Germanio, Aŭstrio, Danio, Belgio, Norvegio, Pollando, Rusio, Ĉinio, Indonezio, Meksiko, Brazilo, Argentino, Kolombio, Estonio kaj Barato.

Referencoj
----------

1. ↑   Financial Results for Fiscal 2012. Takeda Pharmaceutical Company Limited (2013-05-09). Alirita 2013-06-13.
2. ↑  "FAQ." Takeda Pharmaceutical Company. Retrieved on 2011-02-02. "Q : Where is Takeda located? A : The Head Office is located in Osaka, Japan, and the Tokyo Head Office is located in Tokyo, Japan."
3. ↑  "Overview." Takeda Pharmaceutical Company. Retrieved on 2011-02-02. "Headquarters Head Office 1-1, Doshomachi 4-chome, Chuo-ku, Osaka 540-8645" and "Tokyo Head Office 12-10, Nihonbashi 2-chome, Chuo-ku, Tokyo 103-8668"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835859
* LCCN: n81133797
* VIAF: 153620051
* ISNI: 0000 0001 0673 6017
* NDL: 00304277
 |
**Suskovo,** ukraine **Сусково,** hungare **Bányfalu** [bAnjfalu] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 32′ 32″ N 22° 54′ 55″ O﻿ / ﻿48.54222 °N, 22.91528 °O﻿ / 48.54222; 22.91528 (mapo)Koordinatoj: 48° 32′ 32″ N 22° 54′ 55″ O﻿ / ﻿48.54222 °N, 22.91528 °O﻿ / 48.54222; 22.91528 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1460
* Poŝtkodo: 89322
* Telefonprefikso: 3133

Situo
-----

Suskovo situas laŭ maldekstra bordo de Latorica. Pasika kun stacidomo troviĝas je 1 km, Svaljava je 7 km-oj.

Historio
--------

Oni trovis objektojn el la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en la 16-a jarcento. Ĝis Traktato de Trianon Bányfalu apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Suskovo/Bányfalu. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* ŝtona preĝejo el la 16-a jarcento
**Suvajk,** laŭ aliaj literumoj *as-Suwayq*, *as-Suwaiq*, arabe: **لسويق‎‎** estas marborda urbego kaj gubernia ĉefurbo en Omano. La loknomo arebe estas proksimume: bazarejo, ĉar longe tiu loko estas signifa loko por vendistoj. Nemirinde, la emblemo de la urbo estas dromedaro.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: 18 m
* Loĝantaro: 107,143 (en 2012)
* Horzono: UTC +4
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 23° 50′ 58″ N 57° 26′ 19″ O﻿ / ﻿23.84944 °N, 57.43861 °O﻿ / 23.84944; 57.43861 (mapo)Koordinatoj: 23° 50′ 58″ N 57° 26′ 19″ O﻿ / ﻿23.84944 °N, 57.43861 °O﻿ / 23.84944; 57.43861 (mapo)

Geografio
---------

Suvajk situas en nordorienta parto de la lando laŭ Persa Golfo. Sib (urbo) troviĝas 78, Suhar 91, Baŭŝar 103, Ibri 117, Maskato 120, Salala (Omano) 836 km.

Historio kaj ekonomio
---------------------

Suvajk estis longe centro de merkato. Nuntempe oni okupiĝas ankaŭ pri terkultivo, helpe de irigacioj, de (bananoj, citronoj, mangoj, karotoj, ajloj, hordeoj, sorgoj, maizoj eĉ tritikoj). La urbego havas longan plaĝon.

Trafiko
-------

Suvajk situas laŭ la marborda ŝoseo inter Maskato kaj Suhar.

Klimato
-------

La klimato de Suvajk estas varma-dezerta. La temperaturo varias inter 14-45 °C. Inter marto kaj oktobro kulminas la varmo. Jare pluvas po 199 mm. La plej ofte en aprilo pluvas, en januaro ne pluvas aŭ apenaŭ pluvas iomete.

Vidindaĵoj
----------

* proksimume 20 historiaj konstruaĵoj (fortikaĵoj, turoj, moskeoj, kasteloj)

Fontoj
------

* WikiTrans
* mapo, distancoj[*rompita ligilo*]
Situo de Sulaveso en Indonezio
Sulaveso
**Sulaveso**, aŭ **Sulaŭesio** (indonezie *Sulawesi*), ankaŭ nomata en Eŭropo **Celebeso**, estas unu el la plej grandaj insuloj de Indonezio. Laŭ grandeco ĝi estas la 11a plej granda insulo en la mondo, kun areo de 174 600 km². La insulo havas loĝantaron de ĉirkaŭ 15 milionoj kaj estas administracie dividita en ses provincoj:

* Gorontalo
* Sulawesi Barat (Okcidenta Sulaveso)
* Sulawesi Selatan (Suda Sulaveso)
* Sulawesi Tengah (Centra Sulaveso)
* Sulawesi Tenggara (Sudorienta Sulaveso)
* Sulawesi Utara (Norda Sulaveso)

En la sudo situas Makassar (la antaŭa Ujung Pandang), la ĉefurbo de Sulaveso, kie antaŭ ĉio vivas Buginezoj kaj Makassaranoj. Makassar estis grava havenurbo por la nederlandanoj dum la tempo de la VOC. Multe de la spicoj el la Molukoj estis transportitaj tra ĉi tiu havenurbo al Eŭropo. Makassar hodiaŭ antaŭ ĉio estas konata pro ĝiaj or-forĝistoj.

En la montara centro de Sulaveso situas Toraĝalando, area fama pro ĝia speciala arkitekturo, ĝiaj entombigaj ritoj kaj ĝia kafo.

En la nordo troviĝas la regiono Minahasa kaj la urbo Manado. Ĉi tiu regiono estas unu el la malmultaj regionoj de Indonezio kie la loĝantaro preskaŭ tute estas kristana. La tie parolata lingvo, estas intermiksita per nederlandaj vortoj. Antaŭ la bordo situas la vulkana insulo Manado Tua ('Malnova Manado') kaj belega submarejo. Bunaken estas unu el la pli konataj insuletoj de ĉi tiu regiono.

Koordinatoj: 2° 9′ S; 120° 17′ E Mapo

Biogeografie la insulo apartenas al la Aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ). Fitogeografie, Sulaveso estas aparta flaŭra provinco el la Malesia Regiono de la Paleotropika Regno.

Referencoj
----------

1. ↑  *Sulaŭesio* en PIV ĉe vortaro.net
2. ↑  *Celebeso* en PIV ĉe vortaro.net

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |

* Kategorio Sulaveso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 173966
* GND: 4069884-1
* LCCN: sh85021616
* VIAF: 316430489
* NDL: 00628668
* NKC: ge272780
 |
**Suzanne Marie Klemann** (Amsterdamo, la 25-an de januaro 1963) estas nederlanda kantisto. Ŝi estas plej konata kiel unu el la du kantistoj de la popgrupo Loïs Lane, kiu estis populara en la malfruaj 80'aj kaj fruaj 90'aj. En Loïs Lane, Suzanne Klemann kantas kune kun sia pli juna fratino Monique Klemann. Ŝi ankaŭ estas membro de la grupo *Girls Wanna Have Fun*.

Klemann trapasis la lernejojn *havo* kaj *vwo*. En la mez-1980-aj jaroj, ŝi aliĝis al Lois Lane (la grupo fondita fare de ŝia pli juna fratino) post kiam apogkantistino rezignis. Aldone al ŝia kantkariero kun Lois Lane, ŝi prezentis televidprogramojn por iom da tempo, inkluzive de *Countdown: The Files on Veronica*. En 1998 ŝi ankaŭ havis gastrolon en *Combat* kiel *Elsbeth Kerstens*. Por tiu serio ŝi kantis la titolkanton kun Loïs Lane.

En 2016, ŝi estis unu el la partoprenantoj de la 17-a sezono de la realspektaklo *Expedition Robinson*.

Klemann partoprenis en la 22-a sezono de la televida programo *Wie is de Mol?*. Ŝi devis forlasi la ludon en la unua epizodo.

Privata vivo
------------

Suzanne Klemann estas edziĝinta kaj havas filinon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Suzanne Klemann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Imdb
* Retejo de Loïs Lane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759910
* MBA: ad00657e-398b-43ca-b8b6-4f0ba19fcd6e
 |
Sulfurigita papero aŭ fornopapero.
**Sulfurigita papero**, *fornopapero*, *buterpapero* aŭ simple *vegetala papero*, estas vegetaldevena papero traktita kemie por ŝtopi la porojn de la celulozo kaj tiel malpermeabligi ĝin kaj oni faras ĝin rezistaj al la altaj temperaturoj de hejma forno. Ĝi havas kiel ĉefa trajto estis neadherema (la manĝaĵoj ne adheras sin al ĝia surfaco), kaj pro tio oni uzas ofte en kuirado de manĝaĵoj kiuj devas esti kuiritaj en forno kiel por ekzemplo: biskvitoj, picoj, volvaĵoj ktp. La sulfurigita papero povas rezisti temperaturojn de ĝis 220 °C proksimume, kaj oni devas zorgi, ke ĝi ne venu al rekta kontakto kun varmofontoj.

Temas pri papero kies esenca trajto estas malpermeableco al la grasaj korpoj kaj same alta rezistado al malsekeco kaj bona malpermeableco kaj rezistado kontraŭ la desintegrado per akvo, eĉ dum boligado. La malpermeablecon oni akiras pasigante la paperfolion dum kelkaj sekundoj tra banado en koncentrita sulfuracido (75 %, 10 °C) kaj posta forigo de la acido pere de lavado. Kontakte kun la acido, la celulozo transformiĝas parte en hidrocelulozo, gelateneca materialo kiu ŝtopas la porojn de la papero kaj faras ĝin malpermeebla.

* Kategorio Sulfurigita papero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753171
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Takino** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Kaprenoj *Caprinae* |
|
|
|
|
| Genro: | ***Budorcas*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***B. taxicolor*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Budorcas taxicolor****Hodgson, 1850 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Takino  |

 |
| v • d • r |

La **takino** (*Budorcas taxicolor*) el la ordo de parhufuloj kaj familio de bovedoj loĝas en Tibeto, Junano, Siĉŭano, kaj Ŝenŝjio de Ĉinio kaj la norda parto de Birmo, Asamo de Hindio kaj Butano. Estas tri subspecioj de takinoj. La himalaja takino vivas en Tibeto kaj Junnan de Ĉinio kaj la norda parto de Birmo, Assam de Hindio kaj Bhutano: ĝiaj haroj estas malhelbrunaj. La siĉŭana takino loĝas en Siĉŭan-provinco: ĝia harkoloro estas pli hela ol tiu de la himalaja takino. La plej bela, orhara takino sin trovas en Ĉinling-montaro de Ŝenŝji-provinco. Ĝi havas longajn orharojn tutkorpe. La takino estas dika kun kornoj strange kreskantaj: ili elkreskas rekte supren el la osta kresto de la kranio kaj abrupte sin turnas eksteren kaj poste leviĝas supren-malantaŭen. La virtakino altas 130–136 cm, longas 185–215 cm, kaj pezas pli ol 300 kg.

La takinoj vivas sur altaj montoj 2 600-4 400 metrojn super la marnivelo kaj apartenas al la altmontaj bestoj. Tage ili ripozas en bambuaro aŭ ĉina fotiniaro (*Photinia serrulata*), matene kaj vespere ili eliras serĉi manĝaĵon. Somere ili agas kelkdek-ope, iam eĉ pli-ol-centope. Herboj kaj aliaj junaj altmontaj vegetaloj estas iliaj manĝaĵoj. Vintre ili kelkope descendas al malpli alta loko por manĝi bambuajn foliojn, ŝosojn kaj arboŝelon. Maljunaj virtakinoj ofte agas unuope aŭ du-tri-ope. Kvankam aspekte ili estas korpulentaj, ili tamen povas rapide fuĝi for de la malamiko. Ili estas sufiĉe ferocaj. En bambuaro aŭ fotiniaro oni povas trovi padojn faritajn de takinoj dum ilia serĉado de manĝaĵo kaj natura salo. La sensoj de takinoj estas ne tre akraj. Julio kaj aŭgusto estas ilia pariĝa tempo. La takinino naskas ĉiufoje unu idon en marto aŭ aprilo. La gravedeco daŭras ok kaj duonan monatojn. Tri tagojn post sia naskiĝo la takinido jam povas sekvi, sian patrinon ĉien. Dum la pariĝa tempo inter virtakinoj ofte okazas kruela luktado por gajni takininojn.
La takino estas rara besto, la orhara takino neniam estis eksponita ekster Ĉinio.

Subspecioj
----------

* *B.t.taxicolor*
* *B.t.bedford*
* *B.t.tibetana*
* *B.t.whitei*

Vidu ankaŭ
----------

* Orient-himalajaj subalpaj koniferaroj



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
Koordinatoj: 44° 45′ 37″ N 5° 06′ 48″ O﻿ / ﻿44.76028 °N, 5.11333 °O﻿ / 44.76028; 5.11333 (mapo)

**Suze** aŭ **Suze-sur-Crest** (pliofta neoficiala nomo) estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 249 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Suze etendiĝas sur 14.43 km², kaj havis 249 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 17 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.

Historio
--------

La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Serge Krier, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Suze apartenas al la kantono Crest-Nord, kies ĉefurbo estas Crest. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Drôme
* Kantono Crest-Nord