recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Potjomkinaj vilaĝoj** (ankaŭ *potjemkinaj, potemkinaj*) estis onidiraj „ŝajn-vilaĝoj", kiujn la ministro Grigorij Aleksandroviĉ Potjomkin konstruigis antaŭ vizito de la rusa carino Katerino la 2-a (1787) sur riverbordo de la Dnepro, por trompi la carinon. Onidire, Potjomkin - kiu gvidis militiron al la Krimeo - starigis fasadon de vilaĝaj domoj por admirigi la carinon pro riĉeco de la novkonkerita teritorio.

Laŭ modernaj historiistoj, la historio estas plej verŝajne fiklaĉo de politikaj malamikoj de Potjomkin. Potjomkin fakte faris grandajn streĉojn pro evoluigo de la krimeaj teritorioj kaj verŝajne sendis kamparanojn por ordigi la areojn, kiujn vizitos la carino. La legendo de la ŝajn-vilaĝoj estas grandparte elpensaĵo, Potjomkin fakte fondis verajn komunumojn kaj konstruigis fortikaĵojn. La vizito kun la carino kaj prezento de la atingitaĵoj por ŝi konfirmis sian politikan pozicion. 

La esprimo "Potjomkin-vilaĝo" disvastiĝis en la politiko kiel sinonimo por vualigo de neagrablaj faktoj per falsaj rezultoj, dum la Potjomkinaj vilaĝoj fakte ne ekzistis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* The Straight Dope: Did "Potemkin villages" really exist?
**Híjar** [Iĥar] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo, en la regiono Aragono (Hispanio). Ĝi estas ĉefurbo de la regioneto (komarko) nomita *Bajo Martín*.

Situo
-----

Híjar situas je 72 kilometroj for de Zaragozo, apud la aŭtovojo N-232. La mallarĝa sed longa municipa teritorio trapasas la komarkon el plej sudorienta pinto ĝis la centrokcidento. La loĝloko laŭ ŝoseo estas inter Urrea de Gaén kaj Albalate del Arzobispo (sudokcidente) kaj Samper de Calanda (nordoriente). Krome La Puebla de Híjar estas norde.

Proksime de la urba kerno (291 m de altitudo) fluas la rivero Martín. La altitudo gamas inter 516 m sudoriente (Cabeza Gorda) kaj 230 m borde de la rivero Martín.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Vinaceite | *Norde:* La Puebla de Híjar | *Nordoriente:* Samper de Calanda |
| *Okcidente:* Belchite (Zaragoza) kaj Lécera (Zaragoza) |  | *Oriente:* Alcañiz |
| *Sudokcidente:* Albalate del Arzobispo | *Sude:* Urrea de Gaén | *Sudoreinte:* Andorra |

Historio
--------

Preĝejo de Sankta Maria.
Estas rokpentraĵoj kaj restaĵoj de romia epoko. 

Híjar estis konkerita el islamanoj fare de Galín Jiménez, senjor de Belchite, en tempo de Ramón Berenger la 4-a. En la 14-a jarcento oni konstruis la preĝejojn kaj la ponton. En tiu epoko estis kvartaloj de judoj kaj de islamanoj. La Katolikaj Gereĝoj faris la senjorlandon duklandom formita de Híjar, La Puebla de Híjar, Urrea de Gaén kaj La Puebla de Albortón. 

La loko suferis rabadojn kaj malfacilaĵojn dum la Milito de Hispana Sendependiĝo kaj dum la Karlismaj militoj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Híjar pro rura elmigrado oni malaltiĝis el preskaŭ 4 000 loĝantoj en 1920-aj jaroj ĝis nunaj 1 771 loĝantoj.

Aktualo
-------

Ekonomio baziĝas sur agrikulturo kaj brutobredado. Altiraĵoj de la urbo estas la preĝejo, ermitejoj, restaĵoj de la kastelo, juda kvartalo (iama sinagogo, nun ermitejo) ktp.

La plej gravaj festoj estas dediĉitaj al la Virgulino de Arcos kaj al la Dipatrino Carmen. Elstaras ĉefe la Sankta Semajno, la plej grava kaj malnova de la historia regioneto Malsupra Aragono (*Bajo Aragón*). Estas tre fruaj skribaĵoj, kiuj jam parolas pri la Sankta Semajno de Híjar. Elstara ago estas la tamburaj kaj tamburegaj ruligadoj, en kiu partoprenas preskaŭ ĉiuj la vilaĝaj enloĝantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbestraro kaj urbodomo de Híjar:

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391628
* LCCN: n81079433
* VIAF: 143077352
 |
**Majstro Mateo** (ĉ.150 - ĉ.1122 ~ 1217) estis skulptisto kaj arkitekto, kiu disvolvis sian verkadon en mezepokaj kristanaj reĝlandoj de la Iberia Duoninsulo dum la dua duono de la 12-a jarcento.

La unua konata fakto pri la Majstro Mateo estas dokumento de 1168, konservita en la arkivo de la Katedralo de Santiago, kie atestas, ke la Majstro jam laboris en la katedralo de Santiago kaj pro kio li ricevis gravan monsumon de la reĝo Ferdinando la 2-a de Leono. La Portiko de la Gloro de la Katedralo de Santiago-de-Kompostelo estas unu el liaj plej bone konataj verkoj.

Apenaŭ konserviĝas datumoj pri lia antaŭa trejnado, sed ĉio ŝajnas indiki, ke li havis longan karieron laŭlonge de la Jakoba Vojo, precipe en ĝiaj francaj sekcioj.

* Kategorio Majstro Mateo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642464
* GND: 122339800
* LCCN: nr88005455
* VIAF: 96572939 47640827, 96572939
* ISNI: 0000 0000 7994 4135
* SUDOC: 157600173
* ULAN: 500120887
* BNE: XX1360338
 |
La **106-a Universala Kongreso de Esperanto** (UK) okazis virtuale inter la 17-a ĝis la 24-a de julio 2021. Ĝi estis planita por la samaj datoj en Belfasto (Nord-Irlando), sed en Aprilo 2021 ĝi estis nuligita kiel ĉeesta renkontiĝo pro la epidemio pro Covid-19, kaj anstataŭe estas planata kiel 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto.

La ĉeftemo de la kongreso estis: "Paco kaj konfido: universalaj valoroj".

En la momento de la inaŭguro, la 17an de julio jam aliĝis 1740 personoj el 95 landoj (aŭ teritorioj).

Organizado
----------

La 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto (VK) estis realigo de Universala Esperanto-Asocio, en oficialaj rilatoj kun UN kaj UNESKO. Gvidas la organizteamon la Vicprezidanto de UEA, Fernando Maia Jr. la Estrarano pri Kulturo kaj Kongresoj, Orlando Raola, la Estrarano pri Faka kaj Scienca Agado, Amri Wandel, kaj la Ĝenerala Sekretario de UEA, Aleks Kadar. Kunrealigis kaj teknike prizorgis la teamo de la neprofitocela esperantista organizo E@I. Kunrealigis kaj kunprizorgis la muzikan programon Floréal Martorell kaj la teamo de la eldonejo Vinilkosmo. Kunrealigis kaj kunprizorgis la junularan programon TEJO, pere de MOJOSA (Movado Junulara Skota).

Programo
--------

La programo enhavis diversajn erojn, formalajn, klerigajn kaj distrajn. Oni rezervis spacojn por neformalaj renkontoj inter kongresanoj.

Kiel parto de la programo estis organizita Virtuala Movada Foiro, kun prezentado de asocioj kaj iniciatoj. Ankaŭ estis kunvokita la 74-a sesio de Internacia Kongresa Universitato, kies rektoro estas Michele Gazzola.

Oni ankaŭ rezervis programerojn pri Belfasto kaj Nord-Irlando, antaŭvidita sidejo de la ĉeesta Kongreso.

Kongresa kuriero
----------------

Kiel en ĉeestaj kongresoj, la 2-a Virtuala Kongreso ankaŭ ĝuis sian Kongresan Kurieron, titolitan "La Kolombo de Paco". La kuriero dissendiĝis ĉiutage dum la 2-a VK, de la 17-a ĝis la 24-a de julio, sed ankaŭ unufoje semajne dum la periodo antaŭ la 2-a VK. La nomo de la kuriero ligiĝas al la kongresa temo de la 2-a VK, kiu siavice ligiĝas al Internacia Jaro de Paco kaj Konfido, kiel deklaris UN por la jaro 2021. Ĝi ankaŭ omaĝas la 75-jariĝon de Unesko, inter kiuj agadkampoj estas la kulturo de paco.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Retejo de la renkonto
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

  



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Esperanta Flago | Universalaj Kongresoj | Esperanta Flago |
| 1905-1915 • 1920-1939 • 1940-1980 • 1981-2010 |
| Florenco 2006 • Jokohamo 2007 • Roterdamo 2008 • Bjalistoko 2009 • Havano 2010 |
| Kopenhago 2011 • Hanojo 2012 • Rejkjaviko 2013 • Bonaero 2014 • Lillo 2015 |
| Nitro 2016 • Seulo 2017 • Lisbono 2018 • Lahti 2019 • kronvirusa pandemio |
|  kronvirusa pandemio • Montrealo 2022 • Torino 2023 • Aruŝo 2024 • |
tri diversgrandaj vinbareloj (3125 litroj), (1000 Litroj) kaj (1400 Litroj)
**Barelvino** estas la esprimo por vino, kiu estas vendata sen boteligado.
**Botelvino** ankaŭ estas la baza vino por fari ŝaŭmvinon en ŝaŭmvinfarejoj aŭ por fari vinbrandon en distilejo aŭ por liveri al grandaj vinfarejoj.
La surmerkatigo de barelvino ŝparas kostojn al la vinfaristo, sed la gajno dependas grandparte de la aktuala merkatprezo La vendo de barelvino estas necesa, se la kapacito de la bareloj aŭ cisternoj ne sufiĉas pro tro granda rikolto.

Ĝis la enkonduko de la enboteligado kun korkaj ŝtopiloj kiel sekuraj iloj por ŝtopi la botelojn ekde la 17a jarcento, la stokado kaj transportado de vino en bareloj estis sen alternativo. La farado de lignaj bareloj estas la tasko de la barelfaristo.

Bareloj en la vinregiono Rejngovio havis ĝenerale jenajn mezurojn: *barelo* (1200 litroj),*duonbarelo* (600 litroj) laj *duobla barelo* (2400 litroj).

La stokado de barelvino en la vinkelo hodiaŭ ne estas kutima metodo. Esceptoj estas la tiel nomata Rose-Wein (rozea vino) en la Bremer Ratskeller (kelo de la Bremena Urbodomo).

Referencoj
----------

1. ↑   Beispiel für die Vermarktung: Fasswein-Börse Franken. Arkivita el la originalo je 2007-12-23. Alirita 2014-08-18.
2. ↑  www.weinwissen.com:Stück
3. ↑  Der älteste deutsche Fasswein lagert im Bremer Ratskeller[*rompita ligilo*]
La **Kalvinana preĝejo** estas religia malnova konstruaĵo en la vilaĝo Vadna (Hungario). La preĝejo el la mezepoko pro la signifaj trakonstruoj ne havas la statuson historia monumento.

Historio
--------

La unua mencio pri paŭlana romanika kirko okazis en 1250. En la 15-a jarcento ĝi estis plene trakonstruita laŭ gotiko. Tamen nur kelkaj fragmentoj estas videblaj el la gotika periodo. Laŭ dokumento en 1578 jam la kalvinanoj uzis la kirkon. En 1695 signifaj renovigaj laboroj okazis. Inter 1820-1826 oni trakonstruis la preĝejon, poste en 1862 ĝi bruldetruiĝis. En la sekvanta jaro oni rekonstruis la preĝejon, samtempe plene nova turo estis konstruita. La orgeno estis kreita en 1930.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. Fundamento de la navo estas trapezo. Interne troviĝas du lignaj galerioj. La ligna plafono estas ebena kaj pentrita blue kun flavaj steloj. Oni trovis kelkajn freskopartojn nun nevideblajn.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2020-10-29 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nekonsenta forigo de kondomo** (angle "stealthing"), estas la praktiko de forigo de kondomo dum seksumado sen konsento, kiam la sekspartnero nur konsentis pri kondomprotektita sekso. Viktimoj estas eksponitaj al eblaj sekse transdonitaj malsanoj (veneraj malsanoj) kiel ekzemple HIV/aidoso, aŭ nedezirataj gravedecoj. Tia konduto povas esti do rigardita kiel stupro aŭ seksperforto, kaj foje kiel formo de reprodukta devigo. Aktuale en 2020, ĝi estas puninda kiel formo de seksperforto en kelkaj landoj, kiel ekzemple Germanio kaj Britio.

En marto 2023, 28-jara viro en Nederlando estis kondamita pro sekrete forigo de la kondomo malgraŭ ke ili eksplicite interkonsentis ne havi sekskuniĝon sen tio.
La viro ne povas esti kondamnita pro seksperforto, ĉar la leĝo en Nederlando ne kovras penetron sen kondomo dum ekzistis interkonsento por la penetro en si mem.
La viro estis kondamnita al tri jaroj da enprizonigo kaj pago de €1000-monpuno.

Ankaŭ intence difekti kondomon antaŭ aŭ dum sekskuniĝo povas esti referencita kiel "nekonsenta forigo", nekonsiderante kiu difektis la kondomon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812801
 |
Barelfaristo dum laboro.
Nepreta barelo.
Barelfaristo dum laboro Zuiderzeemuseum Holland.
Tradicie, la **barelfaristo** estas homo, kiu faras barelojn, tinojn, sitelojn, kaj aliajn objektojn el ligno.

Post apero de la plastaj ujoj kaj bareloj, la barelisto ĉefe faras altkvalitajn lignajn bareletojn por ornamaĵo.

Dum lia laboro la unua paŝo estas la farado de daŭboj: tiel li fendas, aŭ segas, tabuletojn kaj konvene frezas ilin (maldikigas la internon por elastigi ĝin). Poste li mallarĝigas la finojn de la daŭboj kaj oblikvigas la randojn. Samtempe li faras la fundojn, kies randojn li pintigas. La prilaboritajn daŭbojn li vaporumas, per barelbendoj (ringegoj) kuntiras ilin. Poste li frezas la randojn de la barelo kaj frezas fendon por la barelfundoj ene de barelo. Fine li alŝutas la fundojn kaj boras la necesajn truojn.

Pliaj specialaj iloj, esprimoj laŭ Esperanta Bildvortaro:

* barel(truo)-borilo
* gaŭgo-stango
* stegframa segilo
* daŭbo-premilo
* (ligna) bendo-ŝovilo
* maleo
* ligna bendo
* toporo
* dupersona rabotilo
* kaviga adzo
* fera bendoŝovilo
* tirtranciloj (ronda, rekta, kurba)
* tranĉ-benko
* prem-pedalo, -kapo
* premselo
* barelkorpo, bendo
* spil-truo, ŝtopilo
* kanelrabotilo (por fari ark-formajn kanelojn en la barelfundon)
* tajl-benko
* daŭbfleksa maŝino
* vaporizilo por daŭboj
* vaporiza kloŝo
* interna rabotmaŝino
* kaneliga maŝino

* 
* 

* Kategorio Barelfaristo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana kirko** estas religia monumento historia en Hungario, en urbo Vaja.

Historio
--------

En Vaja dum la mezepoko estis 2 katolikaj preĝejoj. Origino de la nun videbla gotika kirko devenas el la 15-a jarcento. La kalvinanoj malkonstruis la sanktejon kaj la sakristion, sed ili konstruis pli novan sanktejon same larĝan, ol la navo. En la 18-a jarcento oni konstruis kvadratan turon, sed jam en 1820 la turo nepre necesis la renoviĝon. La orgeno alvenis en 1891. En la 1930-aj jaroj la plena kirko renoviĝis, dum la 2-a mondmilito la konstruaĵo estis pafita. Renoviĝoj okazis en 1948 kaj 1974. En la 2000-aj jaroj la konstruaĵo denove estis renovigita kaj tiel rekonstruita, ke en la turo kaj en la rekonstruita sakristio muzeo funkcias. Tio estas unika en Hungario.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, sed en la korto situas obelisko pri bienulo Ádám Vay kaj monumento pri falintoj kaj deportitoj dum la 2-a mondomilito. En mezo de la fasado la turo reliefas, tie funkcias la enirejo. La absido estas oklatera. Interne la predikejo estis farita en 1837. Koruso funkcias en la preĝejo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas Monumento historia (ankaŭ la defenda muro) en vilaĝo Álmosd (Hungario).

Historio
--------

Supozeble la katolika kirko estis konstruita en tiu loko en la 13-a jarcento. Depost 1552 defenda muro el brikoj estis konstruita ĉirkaŭ la kirko fare de István Dobó. La muro apartenis al la defenda linio de Várad. En nekonata jaro la kirko kalviniĝis. En 1751 oni konstruis lignan preĝejturon, sed li estis ŝanĝita al klasikisma ŝtonturo en 1824. Intertempe en 1805 kaj inter 1822-1824 trakonstruaj laboroj okazis. Inter 1872-1882 la interna parto estis trakonstruita konforma al la kalvinismo. En 1910 muzeologoj komencis esplori la preĝejon, sed pro la 1-a mondmilito tio ne estis finita.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en la preĝeja korto ĉirkauita per muro. La turo estas kvadrata kaj plene reliefas en la fasado. Sub la kirko estas suba parto en la kela nivelo, sed la enirejo estas entombigita. Ankaŭ nun mankas la arkeologia esploro.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-05-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**La Puebla de Arganzón** [laPŬEbla dearganZON] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Comarca del Ebro*, fakte en eksklavo nomita Enklavo de Treviño, foje nomita per municipa nomo Condado de Treviño, enklavo en la provinco Alavo, Eŭskio. 

Dum la tuta 20-a jarcento, la lokanoj petis aligon al la provinco Alavo, Eŭskio, kun kiu sentas sin pli identigitaj. Fakte en ambaŭ municipoj de la enklavo la urbestroj estas de naciismaj eŭskaj politikaj partioj, kio estas unika okazo en la tuta regiono Kastilio kaj Leono kaj de naciismaj politikaj partioj regantaj en teritorioj ekster sia propra devenareo. Fakte la urbestro de La Puebla de Arganzón estas de la naciisma maldekstra partio Euskal Herria Bildu.

Paralele la lernado kaj uzado de la eŭska lingvo, kiu estis tre malofta en la enklavo, dum la lastaj jardekoj pliiĝis.

Geografio
---------

La preĝejo.
Ĝia municipa teritorio, formata de loĝlokoj La Puebla de Arganzón kaj Villanueva de la Oca kaj senhomejoj Arganzón kaj San Julián​, okupas totalan areon de 18,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 513 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 200 el la 1920-aj jaroj. 

Ĝi distas 97 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, sed nur 25 km de Vitorio. La municipa teritorio limas kun Ribera Alta (Álava), Nanclares de la Oca (Álava) kaj Condado de Treviño.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La Puebla de Arganzón aperis kiel refondo de la iama kerno Arganzón, citita en la jaro 871. La Puebla de Arganzón estis fondita fine de la 12-a jarcento dum landlimaj konfliktoj inter Kastilio kaj Navaro, kaj akiris foruon en 1191.

Ekde la 14-a jarcento La Puebla de Arganzón formis parton de la etenda senjorlando de Velasco, stirpo de Konestabloj de Kastilio, ĝis la 19-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la romanika ponto, la murego kaj la kastelo.

Bildoj
------

* La retablo de la preĝejo.La retablo de la preĝejo.
* Blazondomo.Blazondomo.
* Ermitejo.Ermitejo.
* Villanueva de la Oca.Villanueva de la Oca.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774621
* VIAF: 150182797
 |
Frederika preĝejo gotaa ĉetombeja
**Frederika preĝejo** (germane: *Friedrichskirche; Siechhofskirche*) estas protestantisma kirko en Gotao, Germanujo. Temas pri la plej malgranda preĝejo en tiu ĉi urbo kaj la plej malnova baroka centralkonstruaĵo en tuta Turingio.

Historio
--------

Jam en 1347 menciitis hospitalo por lepruloj sur la areo *Schlichte* apud la landa ŝoseo al Erfurto kun propra kirko estanta sub patroneco de Sankta Nikolao. La romanika konstruaĵo malkonstruitis en 1715 por starigi samgrunde la nunan sanktejon. Kominsiinto kaj nomdoninto estis lia duka moŝto Frederiko la 2-a (Saksio-Gotao-Altenburg) kiu per tio dankis Dion por ĉeso de malsano. Faronto estis la fama arkitekto Johann Erhard Straßburger. La fundamentaj ŝtonoj metitis en la 19.7.1715; konsekro sukcesis ankoraŭ la saman jaron.

Arkitekturo kaj meblaro
-----------------------

Sabloŝtona tabulo supre de la enirejo
La horizontala projekciaĵo de la kirko estas greka kruco kun kvar brakoj de sama longeco. La anguloj estas kvaroncirkaj niĉoj. Estas la konstruaĵo el superŝmiritaj brikŝtonmuroj dume la anguloj kaj la kadroj fenestraj kaj pordaj estas el grejso prilaborita. La per t.n. ruĝaj kastor-vostaĵoj kovrita tegmento estas kronata de firstotureto el ardezo griza. Ties diametro havas ankaŭ la formon de greka kruco. La planko de la iam blu- kaj blankkolora interno modesta havas brunruĝajn briksthonojn. En la transeptbrakoj troviĝas malimpresaj galerioj. Supre de la senornama altaro estas baroka ambono kun ŝildo montranta la nomon de Frederiko kun krono lia. En la jaro 1976 la gotaa orgenfaristo Rudolf Böhm faris novan orgenon por la kirko kiu havas unu klavaron kaj kvin registrojn. Ĉe la suda fasado estas sonorilkonstruaĵo kun sonorilo.

Aliaj detaloj
-------------

Ĝis la 20-a jarcento la kirko nomitis (laŭ la antaŭe samloke starinta Nikolao-kapelo) *Frederika kapelo*. Tamen ĝis hodiaŭ la lokuloj nomas ĝin ankaŭ *Malsanuleja kirko* (Siechhofskirche). Supre de la enirejo estas impona tabulo grejsa kun latinlingva enskribaĵo jena: *Anno orbis redempti 1715 diruto veteri sacellum novum fieri fecit fidelis servus fideli domino vitaeque restitutori superato morbo periculosissimo gratum animum probaturus.* En la jaro 2000 la tabulkopio muntitis tie por anstataŭigi la dum jardekoj malaperintan originalan tabulon. La kirko ankaŭ hodiaŭ utiliĝis por diservoj; ĝi estas monumentprotektita.

Literatur
---------

* Walther Volkland: *Das Armenhaus und die Friedrichskapelle.* In: Gotha. Das Buch einer deutschen Stadt, Bd. 2, p. 44-45, Gotha 1938

Notoj
-----

1. ↑   Traduko: *En la jaro 1715 post la savo de la mondo starigis fidela servo honore al la fidinda Sinjoro kaj vivoredoninto post pluvivita danĝereta malsano, por atesti la dankeman econ sian, novan etan sanktejon post kiam detruitis la malnova.* Citaĵo laŭ: Hans-Jürgen Hinrichs, *Lateinische und griechische Inschriften in Gotha und Umgebung*, Teil II, Gotha und Fulda, Ulenspiegel, 199,; p. 304 ss.

* Kategorio Frederika preĝejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

50.947210.72095Koordinatoj: 50° 56′ 50″ N, 10° 43′ 15″ O (mapo)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Ópályi.

Historio
--------

En tiu loko dum la mezepoko katolika kirko funkciis. Supozeble en la 16-a jarcento la reformacio atingis ankaŭ tiu ĉi lokon, dokumento nur en 1617 mencias la kalvinistan meson. La preĝejo estis renovigita en 1628, poste plene trakonstruita en 1787. La turo estis konstruita laŭ romantikismo en 1872. La sekvaj renovigaj laboroj okazis en 1930 kaj inter 1970-1972. La orgeno estis farita en 1941.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola sur holmo en korto. Ŝtupoj kuras al la simetria fasado, kie la ĉefenirejo funkcias. La plej supre la turo altiĝas. La navo finiĝas en kuboforma absido, kiu estas nur iomete mallarĝa, ol la navo. Estas alia enirejo ĉe flanko de la navo. Interne oni trovis murpentraĵojn el la 14-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Vido el sud-okcidento
**Monaĥejo Melk** estas benediktana monaĥejo supre de urbo Melk ĉe Danubo, en Malsupra Aŭstrio.

La monaĥejon en 1089 fondis margrafo Leopoldo la 2-a. La nunaj, tre ampleksaj barokaj konstruaĵoj estis konstruitaj inter 1702 kaj 1736 de la arkitektoj Prandtauer, Muggenast kaj Beduzzi. Temas pri la plej ampleksa monaĥeja ensemblo baroka de Aŭstrio. La suda alo, kun pompa marmora salono, longas pli ol 240 metrojn; la ĉefa akso de la komplekso eĉ 320 metrojn. Aparte vidinda estas la monaĥeja kirko kun freskoj de Johann Michael Rottmayr; la kirko, cilindro-volbaĵa salono kun kapelaj niĉoj kaj galerioj kaj 64 m alta tabur-kupolo, estas dediĉita al sanktaj Petro kaj Paŭlo.

La monaĥejon ŝparis la sekularigoj sub imperiestro Jozefo la 2-a (1780-1790), sed trafis aliaj ŝtataj preskriboj, ekzemple la altrudo de imperiestraj prebendaj abatoj, la fermo de la teologia lernejo kaj la translokado de la monaĥeja gimnazio al St. Pölten.

Fine de la 19-a jarcento la konstruaĵoj estis restaŭritaj, malgraŭ monaj problemoj. Post la "aligo" de Aŭstrio al Germanio en 1939 la naziaj regantoj fermis la gimnazion kaj konfiskis grandan parton de la monaĥejo por ŝtata supera lernejo. La dua mondmilito kaj la sekva okupacio ne esence damaĝis la monaĥejon.

Alikonstruado monaĥeja faritis de Jakob Prandtauer.

* Monaĥejo Melk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monaĥejo Melk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 123106
* GND: 82463-X
* LCCN: n80113869
* VIAF: 154518343
* ISNI: 0000 0001 1091 9908
* SUDOC: 030702364
* BNF: 122065505
* BIBSYS: 90602599
* NKC: mzk2008412678
* ICCU: CFIV064726
 |
**La Puebla de Valverde** [laPŬEbla debalBERde] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos.

Geografio
---------

Ĝi estas je 27 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, do proksime. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, nome inter Teruelo kaj Sarrión. Krome la A-232 komunikas oriente kun Valbona kaj Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo. Kaj okcidente la A-2520 komunikas kun Camarena de la Sierra.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Javalambre. La loĝloko staras je 445 m super marnivelo.

Historio
--------

En Mezepoko estis murego pro strategia situacio sur monteto inter torentoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en La Puebla de Valverde oni malaltiĝis ĝis nunaj 445 loĝantoj.

Inter vidindaĵoj menciindas preĝejo, ermitejo, restaĵoj de murego inter kiuj du pordegoj, fontano, blazondomoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797990
* VIAF: 135740519
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas la sola religia historia monumento en vilaĝo Őr (Hungario).

Historio
--------

La tiam katolika romanika kirko estis menciita inter 1332-1336. En la dua duono de la 16-a jarcento la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon, tial la kirko iĝis kalvinana. La konstruaĵo estis plene trakonstruita inter 1800-1803, sed la ligna turo (supozeble sonorilostablo) restis netuŝita. En 1823 oni konstruis novan turon antaŭ la navon, poste la sonorilostablo estis malkonstruita. En 1848 oni konstruis pli novan turopinton, ĉar pli frue ŝtormo detruis ĝin. La orgeno estis farita en 1910. En la jaroj 1979 kaj 1980 la preĝejo plene renoviĝis, dum la laboroj oni trovis mezepokajn freskojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas kaj plene reliefas. La enirejo troviĝas en mezo de la fasado, sed estas alia enirejo en flanko de la navo. Origine restis unusola ŝtupa apogpiliero. La absido estas proksimume kuboforma. Interne estas 2 lignaj galerioj. La kasona plafono, predikejo kaj la mebloj devenis el 1802.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Vidaĵo de monaĥejo Heiligenkreuz ekde la kortego
Gotika haloĥorejo
La **monaĥejo Heiligenkreuz** (germane *Stift Heiligenkreuz*) estas monaĥejo de la Cistercianoj ĉe la vilaĝo Heiligenkreuz en Viena Arbaro (Malsupra Aŭstrujo). Ĝi ekzistas seninterrompe ekde sia fondiĝo en la jaro 1133 kaj estas per tio – post la monaĥejo Rein – la tutmonde dua plej aĝa kontinue ekzista cisterciana monaĥejo.

Konstruado en la mezepoko
-------------------------

La fondintoj venis ek Franclando, el Abatejo Morimond. Pli ol 100 jarojn daŭris la konstruo de la romanikaj kaj gotikaj domoj de la unua monaĥejo.

La altromanika preĝejo kun laŭlonga domo, fasado, transversa domo kaj ĥorejo estis konsekrebla jam en 1187 post 50-jara konstruado; la 31-an de majo 1188 ĝi enprenis krucorelikvon donace de duko Leopold la 5-a Babenbergo.

Daŭris proksimume samlonge, ĝis en 1240 disponeblis la gotikaj monaĥejaj domoj, do la kapitulejo, la metiejoj, la manĝejo, la dormejo kaj precipe la klostro sude de la preĝejo. La jam aperinta gotika arĥitekturo kaŭzis la malkonstruon de la relative malgranda romanika ĥorejo kaj ties anstataŭadon per klare pli granda altgotika haloĥorejo, kiu kune kun la putodomo en la klostro estis konsekrata en 1295.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monaĥejo Heiligenkreuz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monaĥejo Heiligenkreuz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la monaĥejo
* Mallonga teksto kaj bildoj Arkivigite je 2015-04-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Detala rondiro tra la monaĥejo Arkivigite je 2011-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Detala historio Arkivigite je 2014-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Heiligenkreuz ĉe monasterium.net Arkivigite je 2013-11-10 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Leopold Janauschek: *Originum Cisterciensium Tomus Primus*, Vieno 1877, pj. 36–37.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504366
* GND: 80820-9
* LCCN: nr88006972
* VIAF: 244990997
* BNF: 10125757v
 |
**"El congreso"** (la kongreso) estas noveleto de la argentina verkisto Jorge Luis Borges kiu formas parton de *El libro de arena* (la sabla libro), kolekto de noveloj kaj rakontoj publikigitaj en 1975.

Temas pri la tria rakonto de tiu volumo kaj rakontas la historion de utopia Universala Kongreso ideita, fikcie, de urugvaja bienposedanto fine de la 19a kaj komence de la 20-a jarcentoj. Multaj kritikistoj konsideris tiun rakontoj politika eseo, en kiu videblus la skeptikismo de Borges tiurilate.

La historio de la Kongreso estas rakontita de Alejandro Ferri, jam maljunulo, kiu junaĝe formis parton de la grupo estrita de Alejandro Glencoe kiu proponis la taskon starigi Kongreson kiu reprezentu la tutan homaron. La ĉefaj temoj de la teksto estas la tri polemikoj kiuj aperas al la organizantoj, nome la sistemo de reprezentado (ĉu unu reprezentanto reprezentu multajn homklasojn al kiu tiu apartenus), kiaj libroj komponu la laborbibliotekon (finfine oni akceptas ke ĉiuj) kaj laste kiu lingvo estos uzata en la kongreso.

Esperanto kaj la kongreso
-------------------------

La rakontanto veturis al Londono por esploradi la aferon de la uzota lingvo. Tiu ne estas unuaranga afero en la historio, sed ja rilatas al la temo de la internacia lingvo. Oni ne klarigas pri la solvo en tiu aspekto, sed ja oni listigas Esperanton inter la esploritaj proponoj.

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Mi ne malatentis la universalajn lingvojn; mi enketis pri esperanto — kiun *Lunario sentimental* kvalifikas "egaleca, simpla kaj ekonomia" kaj pri Volapük, kiu volas esplori ĉiujn lingvajn eblojn deklinaciante verbojn kaj konjugaciante substantivojn. Mi konsideris la argumentojn favorajn kaj kontraŭajn al la revivigo de la latina, konstante bedaŭrata tra la jarcentoj. Same mi okupiĝis pri la analiza lingvo de John Wilkins, en kiu la difino de ĉiu vorto estas en la literoj, kiuj ĝin formas.. **"** |

 |

Alia kuriozaĵo estas ke preskaŭ 40 jarojn post la publikigo de la teksto, ja okazis en Bonaero universala kongreso en kiu finfine ja oni uzis Esperanton, nome la UK 2014. Al la tuta afero Giulio Cappa dediĉis en tiu sama jaro la ampleksan eseon *Pri kongresoj en Bonaero*.

Notoj
-----

1. ↑  Jorge Luis Borges, "El congreso", en Prosa, Círculo de Lectores, Barcelona, 1975, paĝo 757. Traduko de Giulio Cappa
2. ↑  En *Beletra Almanako 19*, Novjorko, eldonejo Mondial, februaro 2014,
 p-oj 82-107.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri greka insulo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Egino.

Egino sur mapo
Templo de Afaia sur la insulo Egino.
**Egina** (antikve-greke *Αἴγινα* [*Aígina*], greke *Αίγινα* [*Éyina*]) estas insulo en Grekio kiu troviĝas meze de la Sarona Golfo, inter la insuloj Salamino (norde), Angistrio (Okcidente) kaj Poroso (sude), je la distanco de dek kilometroj for de la nordorienta marbordo de la duoninsulo Metano, en la Peloponezo kaj dudek kilometrojn for de la haveno Pireo.

En ĝi troviĝas la fama templo de Afeo, kiu formas la *sakralan triangulon*, kune kun la Partenono kaj la templo de Suniono. Egino estis dum multaj jarcentoj konkuranto de la proksima Ateno, tial kial ĝi estis unu el la ĉefaj komercaj havenoj dum la Antikva Epoko. En Egino troviĝis la unua ŝiparo de Grekio, kaj en ĝi oni stampis monerojn unuafoje en la lando. Tiu konkurenco daŭris ĝin la 19-a jarcento, kiam Egino iĝis ĉefurbo de Grekio dum la milito por la sendependeco de la lando (1828-1829).

Bildo de Egino el la spaco
Nuntempe, ĝi estas la ĉefa produktisto kaj eksportisto de pistako laŭ internacia skalo.

Ĝia nomo devenas de nimfo de la helena mitologio, Egino, patrino de Eako, la unua reĝo de la insulo.

Vidu ankaŭ
----------

* Egina kaŝtrezoro

* Kategorio Egino (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329653
* GND: 4000554-9
* LCCN: n97008802
* VIAF: 2155155345593006430007 159614814, 2155155345593006430007
* NKC: ge347553
 |
*Cidade Negra* koncertanta en 2005.
**Cidade Negra** (portugale por „Nigra Urbo") estas grupo de brazila muziko el Rio-de-Ĵanejro. Ĝi estas la plej sukcesa bando de duobligo-muziko de Brazilo.

Jam ĝia unua albumo estis sukcesa, kaj ĝi ricevis kontrakton de Sony. La dua sondisko malsukcesis – Sony malŝatis la temigon de la rajtoj de la nigrularo kaj postulis cedaĵojn al la merkato, kio kaŭzis konflikton kun kantisto Sebastião Francisco Bernardo, kiu forlasis la bandon en 1994. Lia posteulo Toni Garrido validis kiel malpli karisma, la tekstoj fariĝis malpli klaraj, sed la sukceso de Cidade Negra kreskis. La vidbendo por la sekvanta unuopaĵo atingis duan lokon en la ranglisto de MTV en Brazilo, kaj la postsekva albumo estis pli sukcesa ol la antaŭaj.

Toni Garrido rolis en 1999 kiel *Orfeu* en la novfilmado de Orfeu Negro fare de Carlos Diegues.

Diskaro
-------

* *Lute Para Viver* (Sony BMG, 1991)
* *Negro No Poder* (Sony BMG, 1992)
* *Sobre Todas As Forças* (Sony BMG, 1994)
* *O Erê* (Sony BMG, 1996)
* *Quanto Mais Curtido Melhor* (Sony BMG, 1998)
* *Hits & Dubs* (kompilaĵo) (Sony BMG, 1999)
* *Enquanto O Mundo Gira* (Sony BMG, 2000)
* *Acústico MTV* (Sony BMG, 2002)
* *Perto De Deus* (Sony BMG, 2004)
* *Direto Ao Vivo* (Sony BMG, 2006)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cidade Negra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala hejmpaĝo de la bando Arkivigite je 2014-10-14 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 522313
* LCCN: no00056182
* VIAF: 126292405
* ISNI: 0000 0001 0941 1330
* MBA: 4a95ceff-7445-42f1-b34f-01d680777d85
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en vilaĝo Tornyosnémeti (Hungario).

Historio
--------

Laŭ arkeologoj la romanika (tiam katolika) kirko de Tornyosnémeti estis konstruita en la 12-a jarcento. En 1477 ĝi estis trakonstruita laŭ gotiko. La turo estis konstruita post 20 jaroj. Dum la kontraŭturkaj militoj ĉirkaŭ la kirko defenda muro konstruiĝis. En la malfrua 16-a jarcento jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. En 1892 signifaj renovigaj laboroj okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, kiun parte ŝtona muro ĉirkaŭas. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turopinto estas piramida. La enirejo funkcias en flanko de la navo. La absido estas oklatera kaj havas apogpilierojn. Kelkaj fenestroj restis el la gotiko.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2020-10-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Turka mansigna lingvo** (Turka: Türk İşaret Dili TİD) estas la signolingvo uzata de la surda komunumo en Turkio. Kiel la aliaj signolingvoj, TİD havas unikan gramatikon, kiu estas malsama ol la parolataj lingvoj uzataj en la regiono.

TİD uzas du-manan manlibran alfabeton, kiu estas tre malsama ol la du-manaj alfabetoj uzataj en la brita signolingvo, aŭstralia signolingvo kaj novzelanda signolingvo (kune ili estas BANZSL).

Statuso
-------

Estas ne multe da publikigita informo pri la turka mansigna lingvo. La lingvo ne estas uzata en klasĉambroj je surdaj lernejoj.

La komunumo
-----------

Laŭ la Turka Statistika Instituto, estas entute 89043 personoj (53543 viroj, 35500 virinoj) kun aŭda nekapablo kaj 55480 personoj (34672 viroj, 20808 virinoj) kun parola nekapablo loĝantaj en Turkio, surbaze de datumoj de popolnombrado de 2000.

Historio
--------

Estas referencoj al surdaj signoj uzataj en la korto de la Otomana imperio inter la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Tamen, estis registro de la signoj mem kaj ne estis indikaĵo, ke ĉi tiu signa sistemo aŭ lingvo rilatas al la moderna turka mansigna lingvo.

Surdaj lernejoj estis fonditaj en 1902, kaj ĝis 1953 uzis TİD-n kune kun la turka parolata kaj skriba lingvo en klerigado. Post 1953, Turkio ekuzis parolisman manieron por la surda klerigado.

Vidu ankaŭ
----------

* Signolingvo
* Surdeco

Referencoj
----------

1. ↑   Türkiye İstatistik Kurumu, Nüfus, Konut ve Demografi Verileri 2000. Arkivita el la originalo je 2018-02-25. Alirita 2007-08-06.
2. ↑  Miles, M. (2000). *Signing in the Seraglio: Mutes, dwarfs and gestures at the Ottoman Court 1500-1700* - *Signado en la Seraglio Mutaj, nanoj kaj gestaj je la Turka Korto 1500-1700*, Disability & Society - Nekapablo kaj Socio, Volumeno. 15, Ne. 1, 115-134
3. ↑  Deringil, S. (2002). İktidarın Sembolleri ve İdeoloji: II. Abdülhamid Dönemi (1876-1909), YKY, İstanbul, 249.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turka mansigna lingvo Arkivigite je 2005-10-13 per la retarkivo Wayback Machine TTT-eja inkluzivanta vortaron kaj ĝeneralan informon, de la Turka Akademio de Sciencoj kaj Universitato Koç (turka kaj angla)
* Turka Nacia Surda Federacio Arkivigite je 2007-01-21 per la retarkivo Wayback Machine hejmpaĝo (turka kaj angla)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Zalaegerszeg.

Historio
--------

La kalvinana grupo en Zalaegerszeg estis fondita en 1926. Tiam ili nombris ĉ. 100. Ili decidis konstrui preĝejon, la plano estis preta en 1937. La konstruado okazis inter 1940-1942. Post kelkaj jaroj pro la 2-a mondmilito la vitraloj faritaj de Imre Zsellér estis forigitaj, nur depost la socialismo estis remetitaj. La orgeno estis tre malgranda kaj malmoderna, tial en 2013 moderna nova orgeno alvenis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ trotuaroj de stratangulo. La kirko imitas la eklezian arkitekturon de Transilvanio. La fasado estas simetria, meze funkcias la enirejo, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. La fasado preskaŭ konsistas el vasta turo, la navo nur iomete estas pli larĝa. La malantaŭa parto estas pli larĝa, ol la navo, tie estas ankaŭ kela nivelo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* Arkivigite je 2019-01-20 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Turkisgarolo** |
| --- |
|  |
| TurkisgaroloTurkisgarolo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cyanolyca* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. turcosa*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cyanolyca turcosa****(Bonaparte, 1853) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Turkisgarolo  |

 |
| v • d • r |

La **Turkisgarolo** (***Cyanolyca turcosa***) estas specio de birdo de la familio de Korvedoj *Cyanolyca* kiu enhavas 9 simile bluajn speciojn. Tiu troviĝas en Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, tio estas la regiono de supraj Andoj.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de montetoj.

La Turkisgarolo estas belega kaj fortika birdo **tutblua** kun ioma preskaŭ verdeca nuanco supre sed **tre bluaj kapo kaj gorĝo**. La diferenca karaktero estas **tre nigra kaj larĝa kapa strio** kiu el la nigra fortika beko trapasas la okulzonon ĝis la kolo kaj poste ne tiom larĝa ĉirkaŭas la tre bluan gorĝon. Ankaŭ la gamboj kaj piedoj estas nigraj

Ili manĝas insektojn kaj fruktojn.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cyanolyca turcosa[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruga Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 25an de julio de 2007.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Átány (Hungario).

Historio
--------

Dum la mezepoko jam funkciis katolika kirko en tiu loko (laŭ kelkaj opinioj konstruita en la 15-a jarcento). En la 1550-aj jaroj la vilaĝanoj kalviniĝis, ili uzis jam la kirkon. Nature ili faris la necesajn riparojn kaj trakonstruojn. En la fruaj 1700-aj jaroj la turo estis plialtigita, inter 1781 kaj 1783 la navo estis pligrandigita, poste trakonstruita inter 1781-1783. Denove oni pligrandigis la navon en 1801, samtempe nova turo konstruiĝis. La orgeno estis farita en 1816, renovigita en 1862. Ekde 1985 oni aranĝas ĉiujare orgenkoncertojn. En la 1990-aj jaroj diversaj renovigaj laboroj okazis, sed en 1999 la inundo faris vivdanĝera la kirkon. En la jaroj 2000 kaj 2001 oni faris la necesajn laborojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. En la fasado la kvadrata turo plene reliefas en la mezo. La kuboforma absido situas kontraŭ la turo, inter ili la larĝa navo. Interne la galerio formas U-majusklon. La predikejo estis farita en 1783.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zoltán Bodnár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Bodnár Zoltán** estis hungara negocisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Bodnár naskiĝis la 20-an de decembro 1958 en Salgótarján.

Biografio
---------

Zoltán Bodnár doktoriĝis en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1983, poste li estis samloke asistanto ĝis 1988, pli poste lektoro (1989), fine docento (1990). En tiu periodo li havis ankaŭ diversajn postenojn ĉe bankoj kaj similaj financaj organizaĵoj. Li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1987. Inter 1991-1993 li estis vicestro de Hungara Nacia Banko, poste en aliaj bankoj li havis altajn postenojn. Escepte inter 2002-2005 li gvidis nacian firmaon pri aŭtovojoj. Bodnár estis kandidato por urbestro de Budapeŝto en 2014, sed li apenaŭ ricevis voĉojn. Lia edzino naskis trifoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697448
 |
**Jason Paul COLLINS** (naskiĝis la 2-an de decembro 1978) estas usona emerita profesia korbopilkisto kiu ludis 13 sezonojn en la National Basketball Association (NBA). Centro, Collins ludis gimnazian korbopilkadon en la Universitato Stanford, kie li estis Honor-teamano en 2000-01. Collins estis selektita fare de la Houston Rockets kiel la 18-a entuta elekto en la NBA-skizo (2001). Li plu ludis por la New Jersey Nets, Memphis Grizzlies, Minnesota Timberwolves, Atlanta Hawks, Boston Celtics, Washington Wizards kaj Brooklyn Nets.

Post kiam la NBA-sezono 2012-2013 finiĝis, Collins publike elŝrankiĝis. Li iĝis libera agento kaj ne plu ludis ĝis februaro 2014, kiam li subskribis kun Nets kaj fariĝis la unua malkaŝe samseksema atleto ludante en ĉiu el la kvar gravaj nordamerikaj sportaj ligoj. En aprilo 2014, Collins estis prezentita en la kovrilo de "100 Most Influential People in the World" de Time Magazine.

* Kategorio Jason Collins en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642155
* LCCN: no2014060073
* VIAF: 308698265
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Tunyogmatolcs (iam en Tunyog).

Historio
--------

Supozeble la tiam katolika kirko Sankta Tomaso estis konstruita en la 15-a jarcento. En la sekva jarcento la jam kalvinanaj loĝantoj akiris ĝin. En 1688 supra parto de la kirko bruldetruiĝis, poste restis en tia stato 40 jarojn. Nur en 1728 oni faris tegmenton, poste la kirko estis renovigita en 1752. Turo estis konstruita antaŭ la navon inter 1799-1806, poste la apuda sonorilostablo estis malkonstruita. En 1914 La kirko estis deklarita vivdanĝera, tial oni malkonstruis ĝin kaj pli nova kaj granda estis konstruita tre longe pro la 1-a mondmilito.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola. La fasado estas simetria, meze la oklatera turo plene reliefas kaj altiĝas. La enirejo funkcias tra la turo, sed estas aliaj 2 enirejoj en finoj de la krucnavo. La turo estas apogitaj per 2 pilieroj. La absido estas okangula. Interne estas betonaj galerioj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2019-07-26 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mónika Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Mónika** estas hungara violonisto, muzikinstruisto. Ŝi specialiĝis pri la malnova muziko, tio estas el la mezepoko tra renesanco kaj baroko ĝis klasikismo de Vieno, ŝi plej ofte recitalas barokan muzikon.

Mónika Tóth  naskiĝis en 1974 en Heves (urbo).

Biografio
---------

Mónika Tóth frekventis muziklernejon en sia naskiĝurbo inter 1981-1988, poste ŝi studis en konservatorio de Szeged (1989-1992), fine en Scienca Universitato de Szeged (1993–1997), kie ŝi akiris violonpedagogian diplomon. Ŝi daŭris la lernadon eksterlande en muzikakademio de Milano (1999–2001) kaj konservatorio de Palermo (2004–2007) helpe de stipendioj. En la lasta ŝi akiris majstrodiplomon pri baroka violonado. Dum la studjaroj ŝi atingis la duan lokon en violonkonkurso en Italio, en la sekva jaro la trian lokon en Magdeburg. Post siaj studoj ŝi aliĝis al orkestroj, kies repertuaro estas la malnova muziko, ŝi partoprenas en festivaloj pri malnova muziko (Regensburg, Berlino, Barcelono, Lejpcigo, Vieno, Jerusalemo). Ŝi instruas en kursoj en Tokaj kaj Miszla. Ekde 2012 ŝi instruas junularan orkestron en Napolo.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Debrecen (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kaj biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2016-10-02 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-06-02. Alirita 2019-04-30.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640454
* MBA: 18f8019e-c2e5-416d-ba9a-238b24deba76
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en la vilaĝo Vilmány (Hungario).

Historio
--------

Oni konjektas, ke en tiu ĉi loko ekzistis jam romanika katolika kirko, ĉar skulptitaj ŝtonoj el tiu erao estis trovitaj. La unua mencio okazis en 1333. La nun videbla gotika kirko estis konstruita en la 15-a jarcento, sed oni profitis la menciitajn skulptitajn ŝtonojn. Ĉirkaŭ 1600 la turo estis signife trakonstruita. Iam dum dominado de turkoj jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. En la sekvantaj jarcentoj signifaj trakonstruoj ne okazis. La orgeno estis kreita en nekonata tempo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La mezepoka pordo funkcias en fasado de la turo. La navo havas apogpilierojn. Interne troviĝas du lignaj galerioj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.