recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Enigmo** estas divenotaĵo, kiun oni povas prezenti por amuzado, ludo, aŭ defiado. La solvo ofte devenas pro penso kaj inĝenieco.

La plej pura enigmo estas demando kun nerekta aŭ ne-evidenta respondo. Fama enigmo estas uzata en la teatraĵo *Reĝo Edipo* de Sofoklo. En ĝi, la Sfinkso demandas, "Kio iras per kvar piedoj matene, du piedoj tagmeze, kaj tri piedoj vespere?" (La ĝusta respondo estas "homo", ĉar bebo rampas per manoj, plenkreskulo paŝas, kaj maljunulo povas paŝas helpe de lambastono.)

Aliaj enigmoj devenas el matematikaj aŭ logikaj problemoj, kie oni povas manipuli tabulludajn pecojn, vortojn, literojn, meĥanikajn pecojn kaj aliajn abstraktajn kaj fizikajn objektojn.

FEL eldonas revuon plenan je **enigmoj**: krucvortenigmoj, kriptogramoj, serĉotabeloj, ktp.

Specoj de enigmoj
-----------------

* Komputila enigmo
	+ Interaga fikcio
	+ Tetriso
* Labirinto
* Mekanika enigmo
	+ Kubo de Rubik
	+ 15-Puzlo
	+ Kahelara enigmo
		- Puzlo
		- Tangramo
* Rebuso
* La Turoj de Hanojo
* Cifera enigmo
	+ Sudoku
	+ Kakuro
* Vortenigmo
	+ Anagramo
	+ Kriptogramo
	+ Krucvortenigmo
	+ Ŝarado
	+ Logogrifo

Historio
--------

La praktiko de enigmoj komenciĝis antaŭ miloj da jaroj. Unu ekzemplo de antikva enigmo populara ĝis hodiaŭ estas la tangramo. Enigmoj ankaŭ aperas en antikvaj mitoj. Unu el la plej famaj el ili estas la enigmo prezentita de la Sfinkso al Edipo "Kiu iras matene sur kvar piedoj, posttagmeze sur du kaj vespere sur tri?" Solvo de Edipo: la homo, kiu rampas kvarpiede ĉe la krepusko de sia vivo, ĉe la apogeo de sia vivo piediras sur du, kaj ĉe la fino de sia vivo uzas promenbastonon.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ludoj |

* Enigma

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri enigmo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *La enigmo simple solviĝas.*  **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-02-08.

* Enigmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Enigmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Enigmo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Hel estas en la ĝermana mitologio la nomo kaj de malsupra mondo kaj ankaŭ de ĝia regantino.

La diino el la gento de la gigantoj
-----------------------------------

Hel, kiel diino de la mortintoj, estas la filino de Loki kaj de la gigantino Angrboda. Tamen, ŝi ne apartenas al la gento de la dioj Azoj, sed al la gigantaro. Ŝia haŭto estas duonparte normalkolora, duonparte blu-nigra; tio signifas, ke ŝi estas duone vivanta, duone morta. Kune kun ambaŭ siaj gefratoj, la lupo Fenrislupo kaj la serpento Midgardserpento, ŝi estis alportata de la dioj azaj ĝis Asgard, ĉar la dioj havis timon pro la geinfanoj de Lokio.

La malsupra mondo
-----------------

Kiel malsupra mondo, Hel aŭ Helheim estas la subtera mondo de la mortintoj, kiu kuŝas sub la radikoj de la arbego de la mondoj, la frakseno Igdrasilo, skribita en la sagaoj islandaj: Yggdrasil, transe de la rivero de la Morto, Gjöll.

Nomo
----

Ŝia nomo donis la vorton *hell* kiu signifas *infero* anglalingve.

Vidu ankaŭ
----------

* 699 Hela

* Kategorio Hel (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Helbeka kampefilo** |
| --- |
|  |
| Helbeka kampefiloHelbeka kampefilo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pegedoj *Picidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Campephilus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. guatemalensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Campephilus guatemalensis****(Reichenbach, 1854) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Helbeka kampefilo  |

 |
| v • d • r |

La **Helbeka kampefilo** (*Campephilus guatemalensis*) estas granda specio de birdo de la familio de Pegedoj, genro "Campephilus" aŭ Kampefiloj kaj subfamilio Picinae, kiu estas loĝanta reproduktulo en Ameriko, nome el okcidenta Panamo norden al la norda Meksiko.

Habitato
--------

La habitato de tiu ĉi specio estas humidaj arbaroj kaj apudaj duakreskaj arbaroj aŭ duonmalferma arbaro.

Priskribo
---------

La **Helbeka kampefilo** estas 37 cm longa kaj pezas 255 g. Ĝi similaspektas al la Strivizaĝa nigropego, sed ĝi estas pli granda kaj fortika.

La plenkreskulo estas ĉefe **nigra supre kun hela beko** (de kie venas la nomo), densa kresto, kaj blankaj linioj el la kolo kaj ŝultroj kiuj preskaŭ renkontiĝas laŭ formo de V en dorso. La gorĝo estas nigra kaj la resto de subaj partoj estas blankaj, tre striitaj de malhelo, do ĝenerale de malproksime aspektas bruneca. La masklo havas **ruĝajn kapon, kolon kaj kreston** (sed Ruĝkapa kampefilo estas alia specio) kun kio ege kontrastas la heleburkolora beko, la blanka kolstrio kaj la flava okulo kun eta malhela ĉirkaŭokulo; la ino estas simila, sed la kresto kaj gorĝo estas nigraj. La ino povas esti distingitaj el la Strivizaĝa nigropego pro manko de blanka vizaĝa strio.

Kutimoj kaj vivo
----------------

Tiu ĉi birdo havas identigan tamburadon kun du rapidaj povaj frapoj. Ties voĉo inkludas nasajn krakadojn kaj reproduktan voĉon *kijuuu kijuuu kijuuu kijuuu*.

La **Helbeka kampefilo** elfosas truojn, ofte tre grandaj, dum elserĉado de insektoj el arboj. Ili manĝas ĉefe larvojn de skaraboj, kaj kelkajn berojn aŭ aliajn fruktojn.

La ino demetas du blankajn ovojn en nekovrita nestotruo 3-30 m alta en arbo, kiuj estos kovataj de ambaŭ gepatroj.

Tiu birdo draste suferis pro senarbarigo en partoj de sia teritorio.

Referencoj
----------

* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

* Helbeka kampefilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Helbeka kampefilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Helbeka kampefilo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Jacob** (*ankaŭ:* Jacobus) **Praetorius la pli juna**, fakte *Jacob Schultz* (n. 8-an de februaro 1586 en Hamburgo; m. 21-an aŭ 22-an de oktobro 1651 samloke), estis germana orgenisto kaj komponisto, apartenate al la Nordgermana Orgenskolo

Vivo
----

Devenante de orgenista familio (lia avo estis Jacob Praetorius la pli maljuna) li jam junaĝe ricevis orgeninstruon de sia patro Hieronimo Praetorius.

Jam en la aĝo de 18 jaroj li transprenis la postenon de orgenisto ĉe la preĝejo St. Petri en Hamburgo kaj per tio li eksukcedis Heinrich Thor Molen. Tiun ĉi postenon li tenis dumvive. Ekde ĉ.1606 li iris al Amsterdamo, kie li studis ĉe Sweelinck. Li estas samtempulo de Heinrich Scheidemann.

Verkaro
-------

Lia kompona verkaro precipe ampleksas motetojn, pecojn por orgeno samkiel gajlardojn. Krome li renomiĝis kadre de sia okupo ĉe la preĝejo St. Petri en hamburgo kiel instruisto por orgenludado kaj komponado.

Lia komponstilo enhavas kaj tradiciajn kaj progresemajn elementojn. Liaj tri konservitaj preludoj montras internas diversecon, kiu poste estas tipa por la ĝenro. En ili sinsekvas liberaj, fantaziaj partoj anticipantaj la *stylus phantasticus* kaj imitaj partoj strikte fugaj, formprincipo kiun ankaŭ preferis Dietrich Buxtehude.

Postefikoj
----------

Kiel plej elstaraj lernantoj siaj certe estas rigardendaj Matthias Weckmann samkiel Berendt Petri.

Jacob Praetorius la pli juna havis tri filojn kaj tri filinojn. Hieronymus ankaŭ iĝis muzikisto.

Ligiloj
-------

* Informoj pri Jacob Praetorius la pli juna en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

* Kategorio Jacob Praetorius la pli juna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 196897
* GND: 103814000
* LCCN: n86024783
* VIAF: 49488178
* ISNI: 0000 0001 1762 4520
* LIBRIS: 348148
* SUDOC: 178360864
* BNF: 14794349x
* MBA: 005f3b94-121e-4c74-9fd8-a389c167f136
* NKC: xx0029217
* BNE: XX1779721
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Fontamara*** estas romano de la itala verkisto Ignazio Silone.

Fontamara estas la nomo de fikcia vilaĝo en Abruco kaj loko de la ago. La libro ekestis en 1930 en svisa ekzilo kaj aperis en 1933 kiel traduko en Svislando. En 1961 Silone adaptis la tekston.

La libro *Fontamara* estas tradukita en Esperanton de A. Anĝelo kaj J. van Scheepen kaj eldonita de Federacio de Laboristaj Esperantistoj (FLE) en Amsterdamo.

Ago
---

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Tri vilaĝanoj – patro, patrino kaj filo – informas la ekzilitan verkiston dum unu tuta nokto pri la okazintaĵoj en la vilaĝo Fontamara, kaj tiu post tio decidas, surpaperigi ĉi tiujn rakontojn. Fontamara situas en la periferio, izolita en la altmontaro. La vilaĝanoj havas tie ankoraŭ povran vivon. Malmultaj akiraĵoj de la moderna vivo trapenetras en la monta mondo; la komunuma heroldo ĉiam estas perforte forpelita.

La malabunda enspezo apenaŭ sufiĉas por vivi, multaj loĝantoj vidas solvon nur en elmigrado. La ekfloranta faŝismo ŝanĝas la vivon de la *kafonoj* (*cafoni*), kiel oni nomas la needukitajn montajn terkultivistojn. Unue la labormigrado estas limigita, poste riĉa fabrikposedanto, kiu kiel faŝisto akiris oficon kaj dignon, decidas ŝanĝi la fluon de rojo laŭ sia favoro, kiu servas kiel irigacio de la kampoj. La *cafoni* povis fari nenion. La advokato, kiu sin dediĉas – cetere ĉiam atenta pri sia propra profito – al la loĝantoj, fariĝis komplico de la fabrikposedanto. 

Faŝistaj ligoj fine terorizas, perfortas kaj senkuraĝigas la vilaĝanojn. Pro tio la plej forta kaj decidema vilaĝano, kun sia filo, decidas iri al Romo. Li kontaktas la kontraŭ-faŝistan reziston, sed jam baldaŭ li kun sia kontaktulo kaj kunvojaĝanto estas arestitaj kaj ĝismorte torturitaj. La filo fine reiras al Fontamara kaj fondas kun la loĝantoj rezistan gazeton.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Filmado
-------

La libro estas en 1977 filmita fare de Carlo Lizzani. Vidu Fontamara (filmo).

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Arkivigite je 2010-11-24 per la retarkivo Wayback Machine
* *Fontamara*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* Fontamara Arkivigite je 2012-01-20 per la retarkivo Wayback Machine (pdf)
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo
**Abanto** [aBANto] estas municipo de Hispanio, en la suda pinto de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Abanto estas municipa teritorio en la suda pinto de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas sudokcidente de Monterde kaj okcidente de Cimballa. La municipa teritorio estas en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Ortiz, alfluanto de Piedra, kien enfluas ĉe la Akvorezervejo La Tranquera, kaj sude de la montaro Sierra de Pardos.

La loĝloko Abanto mem estas je 120 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 922 msm. Laŭ la rivervalo ĝi estas inter Monterde nordokcidente kaj Cubel sudoriente.

Historio
--------

Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. Frua mencio dokumenta de Abanto registriĝis en 1131, kiel loko kie oni aplikis la foruon de Calatayud. Poste, ĝi estis citita komence de la 14-a jarcento kiel unu de la domaroj kiuj formis la Komunumon de Calatayud.

Fine de 1219, la abato de la Monaĥejo de Piedra, Jimeno, donis al la reĝo Jakobo la 1-a la lokon Villafeliche, kontraŭ Abanto kaj Monterde. Sama monarko, laŭ dokumento de 1303, de kiam jam reĝis Jakobo la 2-a, estis doninta al la Monaĥejo de Piedra la salejojn de Abanto kontraŭ la kastelo de Villafeliche.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Abanto kie oni malaltiĝis el 827 loĝantoj en 1950 ĝis nunaj 89 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (tritiko, legomoj, kanabo), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado kaj salo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj altiraĵoj estas la moderna preĝejo, kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Abanto (Zaragoza) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803361
 |
Rivero Guiers en la duobla urbo Pont-de-Beauvoisin.
**Guiers** estas franca rivero, maldekstra alfluanto de Rodano, kiu rezultas de la kunfluo de du riveroj nomataj **la Guiers Viva** (*le Guiers Vif*) kaj **la Guiers Morta** (*le Guiers Mort*).

la Guiers Viva
--------------

Ĝi fontas en la Chartreuse-masivo, en la Rondvalo de Saint-Même sur la komunumo de Saint-Pierre-d'Entremont. Tie ĝi markas la limon inter la departementoj Isère kaj Savoie. Ĝi fluas okcidenten, sude de Corbel, en la tiel nomata *La Kanjono de la Guiers Viva*. Ĝi disigas Saint-Christophe-sur-Guiers (Isère) el Saint-Christophe en Savoie, kaj Les Échelles (Savoie) el Entre-Deux-Guiers (Isère), tie, kie ĝi kunfluas kun la Guiers Morta.

La Guiers Morta
---------------

Ĝi fontas el pluraj rojoj, (kies iuj fontas je pli ol 1 500 m de alteco) kiuj kunfluas en Saint-Pierre-de-Chartreuse, kaj fluas nord-okcidenten tra la Arbaro de Selet, kie ĝi kavigas *La Kanjonon de la Guiers Morta*, ĝi fluas tra Saint-Laurent-du-Pont, kie ĝia fluo turnas norden por retrovi la Guiers Vivan inter Entre-Deux-Guiers kaj Miribel-les-Echelles.

Rivero Guiers
-------------

Post la kunfluo, rivero Giers, ĉiam farante limon inter Savoie kaj Isère, fluas norden inter Miribel-les-Echelles kaj Les Echelles.

Inter Saint-Béron kaj Saint-Franc, ĝi fluas en la tiel nomata *Kanjono de Chailles* (prononcu [ŝaj]).

Ĝi poste preterfluas Voissant, Saint-Albin-de-Vaulserre, Domessin, Pont-de-Beauvoisin, Romagnieu, Belmont-Tramonet, kaj fine alfluas Rodanon ĉe ĝia maldekstra bordo, inter Saint-Genix-sur-Guiers kaj Aoste.

Trafluo
-------

La averaĝa trafluo estas 16 m³/s, ĝi povas fali al 2,46 m³/s en seka periodo, kaj atingi maksimumon de 123 m³/s.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guiers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france La komunumoj ĉe la bordo de Guiers
hidrargovapora lampo
La **hidrargovapora lampo** kunigas en si la malaltan spacbezonon, la lumintenson kaj la favoran lum-spektron de la inkandeskaj lampoj kun la ekonomia energi-konsumo de la lumtuboj. La fabrikistoj promesas dudekjaran vivdaŭron por ĝi.

En la elektronika lampo oscililo induktas radio-frekvencajn signojn, kiuj eniras tra energiakonekta anteno en la vitrobalono, jonizante tie la ĉeestantan hidrargo-vaporon. La hidrargo-jonoj sub induktado trafas en alian energistaton, resonante dume en 254-nanometra ondlongo. La ultraviola radiado induktas la reflektan tegaĵon sur la interna flanko de la vitrobalono kaj ĝi elsendas videblan lumon. Per taŭga miksado de la reflekta tavolo, konsistanta el tri koloroj, oni povas fabriki diverskolorajn lampojn, inter ili nature ankaŭ la laŭnorman lampon inkandeskan. La lumefiko de la tradicia inkandeska lampo estas tre malalta, ĉar ĉirkaŭ 95 procentoj de la energio konsumata de ĝi transformiĝas en varmon. La efikeco de la hidrargovapora lampo estas ĉ. kvaroblo de la tradicia lampo: 25-vata lampo disradias saman lumon, kiel 100-vata inkandeska lampo kaj ĉar en la novaspeca lampo estas nenia filamento inkandeska, rapide forbruliĝanta, ĝi funkcias dum ĝia reflekta tavolo restas nedifektita. Laŭ mezuroj la lumintenso de la hidrargovapora lampo nur por 20-mil-hora uzado malaltiĝis ĝis 70 %.

* Hidrargovapora lampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hidrargovapora lampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La longa galerio de Abatejo Abingdon
**Abatejo Abingdon** estis benediktana abatejo en Abingdon (Oxfordshire).

Ĝi estis fondata en 675 de la reĝo de Wessex por 12 monaĥoj, kaj sekvaj reĝoj de Wessex faris donacojn al la abatejo. Dum la regado de Alfredo la Granda, la danoj disrabis ĝin kaj poste Alfredo konfiskis ĝiajn bienojn ĉar la monaĥoj ne pagis sufiĉe da mono al li post kiam li forpelis la invadintojn. Tamen la abatejo reprosperiĝis.

En 1084 Vilhelmo la Konkerinto pasis paskon ĉe la abatejo, kaj poste lasis sian filon Henrikon tie por edukiĝi.

Inter la abatoj estis Aethelwold de Winchester (10-a jarcento). La lasta abato estis Thomas Pentecost (aŭ Thomas Rowland) kiu estis inter la unuaj anglaj ekleziuloj kiu agnoskis la rajton de Henriko la 8-a (Anglio) estri la anglan eklezion. En 1538 li kaj la monaĥoj cedis la abatejon al Henriko. Ĵus antaŭ ĝia fermiĝo, la enspezoj de la abatejo estis iom sub 1,900 funtoj - granda sumo en tiu epoko.

Pluraj restaĵoj de la abatejo ankoraŭ videblas, inkl. la longa galerio. Kie situis la preĝejo nun estas parko.

* Kategorio Abatejo Abingdon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281655
* GND: 4638612-9 16117388-3, 4638612-9
* LCCN: nr91011284
* VIAF: 245842527 141158386, 245842527
* ISNI: 0000 0000 9571 7768
* SUDOC: 031475973
* BNF: 122684571
* NLA: 35919575
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***Esperanto Programita*** estas Esperanto-kurso verkita de Hermann Behrmann. Ĝi estas eldonita en formo de 4 kajeroj (por germanlingvanoj) kaj 4 gramofonaj diskoj en 1969. Ekde la 1980-aj jaroj la gramofonajn diskojn anstataŭas sonkasedo. Pro la abunda agado de ĝia eldonanto, la Esperanto-Centro Paderborn, la kurso fariĝis tre populara en Germanujo dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. 

En la 1970-aj jaroj la kurso estas eldonita ankaŭ en kelkaj aliaj lingvoj, ekzemple en la nederlanda , angla kaj portugala.

Referencoj
----------

1. ↑   *Historio de la Esperanto-grupo La Verda Stelo 1957-1982*, paĝo 14

Bildaro
-------

* Nederlandlingva eldono 1985.Nederlandlingva eldono 1985.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* *Esperanto Programita* ĉe edukado.net
* *Esperanto Programita* ĉe Flandra Esperanto-Ligo
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rubiosfingo** |
| --- |
|  |
| Macroglossum stellatarum super floroj de Verbeno.Macroglossum stellatarum super floroj de Verbeno.
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Papilio *Lepidoptera* |
|
|
|
|
|
| Superfamilio: | Papilionoidea |
| Familio: | Sfingedoj *Sphingidae* |
| Subfamilio: | Makroglosenoj Macroglossinae |
|
|
|
|
| Genro: | *Macroglossum* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Macroglossum stellatarum***Linnaeus, 1758 |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rubiosfingo  |

 |
| v • d • r |

**Rubiosfingo** (***Macroglossum stellatarum***) ankaŭ nomata **kolibra papilio** estas palearktisa specio de papilio.

Adolto
------

Rubiosfingo aŭ kolibra papilio (*Macroglossum stellatarum*)
Rubiosfingo aŭ kolibra papilio (*Macroglossum stellatarum*) - MHNT
Adolto kapablas ŝvebi en la sama loko kiel kolibro por preni la nektaron per sia longa rostro.
*Macroglossum stellatarum* estas dugeneracia specio. Ĝi entreprenas regulajn laŭsezonajn veturadojn (migrado).

Ovo
---

Ovo
Ovoj estaj globaj kaj solaj.

Raŭpo
-----

La raŭpo havas flanke blankan kaj flavan liniojn, ĝi havas bluan dorson kornon sur la malantaŭa parto de la abdomeno kaj vivas sur *Galium verum* kaj aliaj Rubiaceae.

Raŭpo
*Macroglossum stellatarum*

Pupo
----

La pupo situas sur aŭ en la grundo.

Pupo

Eksteraj ligiloj
----------------

Eŭropaj papilioj

* Macroglossum stellatarum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Macroglossum stellatarum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Macroglossum stellatarum en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Barruelo del Valle** [baRŬElo delBAlje] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. *Barruelo del Valle* estas etimologie komprenebla kiel *Kvartaleto de la Valo*.

Barruelo del Valle en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 13,6 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis 300 loĝantojn el 1920 pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 35 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Castromonte, Monte de San Lorenzo, Torrecilla de la Torre, Torrelobatón, Villasexmir, Adalia kaj San Cebrián de Mazote, ĉiuj samprovincaj.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo («tritiko, sekalo, hordeo, legomoj kaj iom da sumako») kaj brutobredado kaj rilata komercado de greno al la Kanalo de Kastilio. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16-a jarcento kaj ermitejo. Oni ŝtelis du figurojn el la preĝejo, sed ili estis poste rekuperitaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764493
 |
**LaC TV** estas la plej ĵusa televidkanalo kreita en Kalabrio, Italio kiu elsendas ekde Vibo Valentia, 24 horojn tage.. La kanalo de televido "Rete Kalabria" komencas transdonon por televido en 1987. Lia unua ĉefo estis Franco Iannuzzi.

La 20an de oktobro 2014 ŝi prenis oficiale sian aktualan nomon de la C kaj 15an de novembro 2014 iĝis la unua privata ĉeno de Kalabrio kiu faris sian elsendon en alta difino HD.

Programoj transdonitaj
----------------------

La kalabria televido estas formita de pluraj regionaj eldonoj de transdono, tiel kiel vi planas aŭton-transdonitaj, tiaj kiaj *Onda calabra* kaj *Fede in Calabria*; aliaj programoj de junaj talentoj kiel *School Day* kaj la talks de aktualeco aŭ de politiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Vibo Valentia

Referencoj kaj notoj
--------------------

1. ↑  **Rete Kalabria* Arkivigite je 2014-12-05 per la retarkivo Wayback Machine*
2. ↑  Ventata di novità grazie a Publiemme ; La C(alabria) diventa HD

Eksteraj ligiloj
----------------

* LaC TV Retejo
**Biharnagybajom** [biharnadjbajom] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Püspökladány.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 61 km²
* Loĝantaro: 3000
* Poŝtkodo: 4171
* Telefonprefikso: 54

Geografio
---------

Biharnagybajom situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Gyomaendrőd-Püspökladány, la lasta troviĝas 17 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1215 pri la komunumo. Dum la historio apude estis 2 vilaĝoj, por servutuloj kaj por nobeloj. Ambaŭ situis inter marĉoj, kiuj defendis la loĝantojn de la malamikoj. En 1552 la vilaĝo iĝis kampurbo kaj dum nekonata tempo terfortikaĵo konstruiĝis. La turkoj venkis la hungarojn tie en 1659. La urbeto estis distriktejo inter 1890-1950. La rumanoj okupis la tutan regionon en 1919. Dum la socialismo kolĥozo pri György Dózsa funkciis.

Vilaĝservoj estas lernejo, 2 kuracejoj, infanĝardeno, infanvartejo, kulturdomo, biblioteko, familihelpa servo kaj klubo por maljunuloj.

Vidindaĵoj
----------

La kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1761, turo 33 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1787

Famuloj
-------

En Biharnagybajom naskiĝis:

* aktoro Miklós Tihanyi (pli aĝa)
* Lajos Jeney (arkitekto)
* redaktoro Endre Bajomi Lázár.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228898
* GND: 4208910-4
* VIAF: 234653212
* NKC: ge1131160
 |
**La Adrada** [laaDRAda] estas municipo en la sudoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. La loknomo *La Adrada* estas etimologie devena el araba *dar* (domo) aŭ "adra", alude al disdono de akvo por irigacio, aŭ el "hiedra" (hedero); ĉiukaze estas aliaj similaj loknomoj en Hispanio, nome Adrados, Ledrada (El Hedrada en 1470), aŭ Las Hedradas.

La Adrada en la provinco Avilo.
Sonorilturo de la preĝejo.
Panoramo kaj la kastelo fone.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 58,67 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2757 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, sed tute male kiel komarka centro akiris 1200 el la komenco de la 20-a jarcento devenaj ĉefe el apudaj loĝlokoj. Ĝi distas 75 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Navaluenga, El Barraco, Piedralaves, Sotillo de la Adrada, La Iglesuela del Tiétar (Toledo), Fresnedilla kaj Higuera de las Dueñas. La Adrada estas en la orienta parto de la Sierra de Gredos, en la valo de Tiétar je altitudo de 634 msm.

Historio
--------

Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Frua mencio estas de 1250. En 1274 oni havis plugorajton, konfirmita de Ferdinando la 4-a en 1305, kio permesis aldonon de agrikulturo al pli fruaj rimedoj pro forstado, ĉasado kaj brutobredado. En la 15-a jarcento La Adrada estis kapo de senjorlando kiu enhavis ankaŭ domarojn de Sotillo de la Adrada, La Iglesuela, Piedralaves, Casavieja, Fresnedilla kaj Casillas, kio poste iĝis markizlando. El 1627 ĝis 1651 okazis proceso kontraŭ Avilo, el kio rezultis pagoj el kiuj la lasta pluis ĝis 1970. En la 18-a jarcento oni produktis paperon.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Plej vizitinda loko estas la kastelo, krom preĝejo de la 16-a jarcento, placo kaj ĉirkaŭaĵoj.

Bildaro
-------

* Placo kaj urbodomo dum festo.Placo kaj urbodomo dum festo.
* La kastelo.La kastelo.
* La preĝejo.La preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763305
* LCCN: n95037509
* VIAF: 136201980
* BNF: 14489822r
* BNE: XX451603
 |
**La 35-a de majo, aŭ la Rajdo de Konrad al la Suda Maro** (germane *Der 35. Mai oder Konrad reitet in die Südsee*) estas infanlibro de Erich Kästner. La romano estis ilustrita de la ilustristo Walter Trier. 

Malkiel plejparto de aliaj verkoj de Kästner, kiuj estis fiksitaj en tute realisma tiutempa Germanio, tiu ĉi verko estas laboro kiu kombinas fantaston, sciencfikcion, satiron kaj sensencaĵon.

Resuma intrigo
--------------

La verko rakontas pri **Konrad** kiu ricevas taskon por skribi eseon pri la Suda Maro, ĉar li estas bonkapabla pri matematiko kaj "havas neniun fantazion". Lia ekscentra onklo **Ringelhuth** kondukas lin tien, akompanate de parolanta ĉevalo nomata **Negro Caballo** kiun ili renkontis survoje.

Ili kune ekvojaĝas tra la ŝranko en la domo de Konrad. Ilia longa vojo tien estas kovrita de diversaj strangaj lokoj, kiel la lando de la mallaboremuloj, kie neniu faras ion ajn por vivteni kaj ĉiuj nutras sin per piloloj por ŝpari la problemon nutriĝi; la lando de la mirinda pasinteco, kie okazas je fiksita horo konkursoj, en kiuj famaj historiaj generaloj ludas kun stansoldatojn; aŭtomata urbo kie dominas futurisma teknologio (kiu en la tempo de verkado estis konsiderata sciencfikcio kiel homo parolanta per telefono, kiun li eltiras el sia poŝo); kaj la inversa mondo, kie la infanoj edukas siajn gepatrojn en la lernejo. Ĉio ĉi eĉ antaŭ ol ili atingis la Sudan Maron.

Post ĉi tiuj aventuroj, ili atingas la Sudan Maron glitante sur la ekvatoro, kaj renkontas la nigrablanke kovritan princinon Petroselo sur tropika insulo en Oceanio.

La tute intrigo okazas dum unu diurno, datita la 35-an de majo, kiu laŭ la verko estas la tago de mirakloj kaj mirindaĵoj.

Aludoj
------

Laŭ la kalkulo de la nombro da tagoj, kiuj pasis ekde la komenco de la monato majo, iuj nomas la daton de la 4-a de junio kiel la "35-an de majo". En Ĉinio, kie cenzuro estas trudita al deklaroj kiuj estas nepopularaj ĉe la registaro, multaj homoj referencas al la okazaĵoj de Tien-An-Man Square sub la kodnomo "majo 35" (ĉar ili atingis ĝian sangoplenan kulminon la 4-an de junio 1989). Oni informis, ke post la popularigo de la uzo de tiu-ĉi frazo, eĉ la signoĉeno "35-a de majo" estas malpermesita por uzi en la ĉina socia reto Weibo. Krome, iuj salutas unu la alian per "Feliĉan 35-an de majo" je la 4-an de junio, aŭ uzas ĉi tiun daton por eldoni artikolojn aŭ artikolojn pri tiu-ĉi verko .

Referencoj
----------

1. ↑  "Big Yellow Duck," "May 35th," and Other Words You Can't Use on China's Twitter Today, revuo "Slate", 4an de junio 2013
2. ↑  Vidu ekzemple Ĉi-tie

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813357
* GND: 4792296-5
 |
**Miedlingsdorf,** hungare **Mérem,** kroate **Milištrof** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Großpetersdorf.

Miedlingsdorf en la mapo
Panoramo de Miedlingsdorf

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7503
* Aŭtokodo: OW
* 47° 16′ 00″ N 16° 19′ 00″ O﻿ / ﻿47.26667 °N, 16.31667 °O﻿ / 47.26667; 16.31667 (mapo)Koordinatoj: 47° 16′ 00″ N 16° 19′ 00″ O﻿ / ﻿47.26667 °N, 16.31667 °O﻿ / 47.26667; 16.31667 (mapo)

Situo
-----

Miedlingsdorf situas en valo de rojo. Oberwart troviĝas je 10 km-oj.

Historio
--------

La unua skriba mencio okazis en 1325 laŭ tiama hungara ortografio *"Meren"*. La germana formo *"Mellersdorf"* aperis en 1574. La turkoj detruis la vilaĝon en 1529 kaj en 1532. Poste kroatoj refondis ĝin. En 1859 lernejo ekfunkciis. En 1907 pro incendio la tuta vilaĝo cindriĝis. En 1910 en Mérem vivis 358 homoj, (aŭstroj en minoritato, kroatoj en majoritato). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Vas, al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, dume inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Miedlingsdorf aliĝis al Großpetersdorf.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Jakobo de 1866, en 1966 kaj en 1988 renovigita
* ligna tombeja kapelo omaĝe al Sankta Jakobo de 1697

* Kategorio Miedlingsdorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Balázs** [balAĵ], aŭ **Fecó Balázs** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs Ferenc (Fecó)** estas hungara kantisto, komponisto, pianisto. La nomo Fecó estas malofte uzata karesnomo de Ferenc.

Fecó Balázs (dorse) en 2006
Fecó Balázs  naskiĝis la 2-an de marto 1951 en Budapeŝto, li mortis la 26-an de novembro 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Fecó Balázs frekventis muzikan mezlernejon en sia naskiĝurbo. Li kreis orkestron jam dum lernado. En 1967 li aliĝis al signifa orkestro *Neoton*, en 1972 al *Taurus*. En la sekva jaro li vivis eksterlande 2 jarojn. Hejmenveninta li kreis akompanan orkestron por Zsuzsa Koncz, post 2 jaroj tiu orkestro (kun ŝanĝoj) iĝis *Korál* kiu portis jam tutlandan sukceson. La orkestro faris koncertojn ankaŭ eksterlande (Bulgario, Sovetunio, Jugoslavio). En 1981 Fecó kantis kun furora sukceso ŝlagron *Homok a szélben*. Depost 1986 li muzikadis sola kaj li ofte komponadis. Li aranĝis ĉiujare koncertojn por ruina kapelo en Sitke. El la enspezoj en 1991 la kapelo plene renoviĝis. En 1997 Korál donis memorkoncerton kun granda sukceso. Li ricevis premion Kossuth en 2016, pli frue ankaŭ aliajn malpli gravajn premiojn.

Diskografio
-----------

* 1971: *Bolond város* (Neoton)
* 1980-2006: 10 diskoj (Korál)
* 1984-2011: 10 diskoj sola

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* informoj hungare

* Kategorio Fecó Balázs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554858
* VIAF: 306411832
* ISNI: 0000 0000 7966 6040
* MBA: 704ce2b5-2602-45d5-a674-04e2eaf25329
 |
Tradicia pola bigoso
**Bigoso** (pole *Bigos*) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando Ladislao la 2-a. Ĝi estas konsiderata nacia plado en Pollando.

Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: saŭrkraŭto kaj freŝa brasiko (ofte nur saŭkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj kolbasoj (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, cepo kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj ev. ĉasviandaĵo.

En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata mielo aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tn. **bigoson kun vivukrio** - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de pasto. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta.

Oni ofte aldonas al bigoso karvion, majoranon, pimenton, tomatan pureon kaj prunojn - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj.

Tradicie, bigoson oni manĝas kun pano trinkante vodkon.

En la pola lingvo la vorto *bigos* signifas ankaŭ: *malordo*, *tumulto*.

En Esperanto
------------

En *Sinjoro Tadeo* de Adam Mickiewicz troviĝas laŭdo pri bigoso:

*Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte*
*Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte*
*Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,*
*Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;*
*Fermite en kaldrono, per sino humida,*
*Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,*
*Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras*
*Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,*
*Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)*

Referencoj
----------

1. ↑  Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, vv. 832–840

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bigoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Artikolo pri la pola bigoso en la retejo La Balta Ondo, aŭgusto 2019
**Hauenstein-Ifenthal** estas komunumo en la distrikto Gösgen en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 310 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

La komunumo Hauenstein-Ifenthal situas sur la kulmino de Suba Hauenstein-Pasejo sur la kresto de la Soloturna Ĵuraso. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Ifenthal kaj Hauenstein, la setlejo Wald kaj diversaj izolitaj bienoj.

Trafiko
-------

Tra Hauenstein pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2, kiu de Olten tra Trimbach super la Suba Hauenstein-Pasejo tra Buckten al Bazelo. Al Ifenthal kondukas mallarĝa flanka vojo de Hauenstein. Per la buslinio de Olten al Wisen la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Krome ekzistas ankaŭ buslinio de Infenthal tra Hauenstein kaj Läufelfingen al Wisen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ifenthal datiĝas el la jaro 1189 kiel *Ifental*, kaj de Hauenstein el la jaro 1260 kiel *Horwen*. Dum mezepoko Ifenthal apartenis al la Senjoroj de Ifenthal, de kiuj ĝi transiris en la jaro 1263 al la Senjoroj de Eptingen kaj al la urbo Bazelo, de kiu ĝin la urbo Soloturno aĉetis en la 15-a jarcento. Hauenstein estis sub la regado de la Grafoj de Froburgo kaj estis parto de la voktejo Gösgen, kiun la urbo Soloturno aĉetis en la jaro 1458. Ĝis la jaro 1674 Hauenstein kaj Ifenthal apartenis al la komunumo Trimbach. Tiam Hauenstein-Ifenthal fariĝis memstara paroĥo kaj komunumo. Tra la Suba Hauenstein-Pasejo jam dum la romia epoko pasis grava pasejvojo, kiu konektis la tiamajn provincoĉefurbojn Vindonissa kaj Soloturnon.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Hauenstein

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Hans Brunner*: *Hauenstein-Ifenthal* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-11-29)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hauenstein-Ifenthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hauenstein-Ifenthal en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Hauenstein-Ifenthal

Bildoj
------

* Preĝejo Sankta Katarina en IfenthalPreĝejo Sankta Katarina en Ifenthal
* Preĝejo Sankta Katarina de internePreĝejo Sankta Katarina de interne
* Rigardo de la tombejo de Ifenthal al la valo, malantaŭe la nuklea centralo GösgenRigardo de la tombejo de Ifenthal al la valo, malantaŭe la nuklea centralo Gösgen
* Rigardo de la tombejo Ifenthal al WaldRigardo de la tombejo Ifenthal al Wald
* Gastejo Löwen en HauensteinGastejo Löwen en Hauenstein
* Lernejo de HauensteinLernejo de Hauenstein

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Gösgen |
| --- |
| Erlinsbach  •  Hauenstein-Ifenthal  •  Kienberg  •  Lostorf  •  Niedergösgen  •  Obergösgen  •  Rohr  •  Stüsslingen  •  Trimbach  •  Winznau  •  Wisen |  |

 |
Federacia Kunveno en 1954
La **Federacia Kunveno** (germane *Bundesversammlung*) estas germana ŝtata organo. Ĝi kunvenas kutime ĉiun kvinan jaron por elekti la Prezidenton de Germanio.

Anoj de la kunveno estas:

* aŭtomate ĉiuj membroj de la federacia parlamento
* sama nombro de germanoj elektitaj de la parlamentoj de la federaciaj landoj (la regionaj ŝtatoj), proporcie laŭ grandeco de la landoj kaj la partia membreco de la regionŝtataj parlamentanoj

La anoj elektitaj de la regionŝtataj parlamentoj estas kutime politikistoj, sed ofte ankaŭ civitanoj konataj kaj nekonataj, por iel reprezenti la germanan popolon. Krom junuloj ĵus fariĝintaj plenaĝoj povas esti konataj sportuloj aŭ aktoroj. Tamen, fine estas la politikaj partioj (en la formo de la regionŝtataj parlamentanoj) kiuj elektas tiujn homojn, kaj oni atendas de ili elekti kandidaton laŭ la partia aparteno. Ekzemple, en 2009 la kristandemokratoj en la regionŝtata parlamento de Turingio elektis la ski-veturiston Sven Fischer por reprezenti ilin en la Federacia Kunveno; supozeble li voĉdonis por la kristandemokrata Horst Köhler.

Proponi kandidaton por la prezidenteco de Germanio povas ĉiu ano de la Federacia Kunveno, antaŭ ĉiu raŭndo.
La voĉdono en la Federacia Kunveno estas sekreta. Ekzistas maksimume tri raŭndoj. En la unuaj du raŭndoj kandidato povas elektiĝi nur per absoluta plimulto, en la lasta sufiĉas la relativa plimulto.

Kutime oni scias antaŭ la kunveno pri la supozebla rezulto, ĉar estas konata kiu partio sendis kiom da anoj en la kunvenon. Ĝis nun okazis plej ofte ke kaj la granda dekstra partio (CDU/CSU) kaj la granda maldekstra partio (SPD) havis kandidaton kaj ke elektiĝis unu el ili. En du kazoj la malgranda liberala partio (FDP) danke al subteno de unu el la du grandaj partioj povis elektigi sian kandidaton.

La unua Federacia Kunveno okazis en 1949 kaj elektis Theodor Heuss prezidanto. Poste ĝi kunvenis ĉiun kvinan jaron, ankaŭ en 1969 malgraŭ la anoncita retiriĝo de Heinrich Lübke kelkajn monatojn antaŭ la kutima fino de sia dua periodo. Pro la retiriĝo de Horst Köhler en 2010, kaj la retiriĝo de Christian Wulff en 2012, la ritmo ŝoviĝis.

Tradicie la kunveno okazas la 23-an de majo, la tago de la konstitucio. Kunvenejo ekde 1994 estas la konstruaĵo *Reichstag* en Berlino, la sidejo de la parlamento.

* Kategorio Federacia Kunveno (Germanio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 323870
* GND: 4530062-8
* LCCN: n86045977
* VIAF: 155648759
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Griza korvo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Corvus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. tristis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Corvus tristis****(Lesson & Garnot, 1827) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Griza korvo  |

 |
| v • d • r |

La **Griza korvo** aŭ **Trista korvo** (*Corvus tristis*), estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el la tipa genro *Corvus* el la ordo de paserinoj, kiu estis konata ankaŭ kiel **Nudvizaĝa korvo**, estas ĉirkaŭ samgranda (42–45 cm longa) kiel la eŭrazia **Nigra korniko** (*Corvus corone*) sed ĝi havas iom diferencajn proporciojn kaj koloron en plumoj dum la junula fazo tre malkutiman inter la membroj de tiu genro.

La vostoplumoj estas relative longaj kaj gradecaj kaj la gamboj estas relative mallongaj. La plumarkoloro de la plenkreskulo estas **nigra kun hazardaj blankmakulitaj flugiloj kaj vostoplumoj**. Ampleksa zono ĉirkaŭokula estas tre nuda de plumoj kaj montras **rozblankecan haŭtaĵon** ĉirkaŭ blublankecajn okulojn. La beko estas malkutime tro varia, blueca en supra makzelo kaj rozblankeca en suba makzelo ĉe kelkaj specimenoj, dum ĉe aliaj la tuta beko estas rozblankeca kun malhela pinto. La tiom elstara nazzono ĉe aliaj specioj de la genro *Corvus*, ĉe tiu specio estas ne tiom elstara.

Junuloj kompare havas rimarkindan palan plumaron el helbruna al kremkolora, dum flugiloj, vosto kaj unuarangaj flugilplumoj montriĝas brunnigraj kaj sablokoloraj kaj kapo kaj subaj partoj estas ofte preskaŭ blankaj.

  

Tiu specio loĝas tra la tuta granda insulo de Novgvineo kaj asocie en najbaraj insuloj en kaj praarbaroj kaj arbaroj en kaj malaltaj teroj kaj en montetaj arbaroj ĝis 1350 m.

Manĝo okazas kaj surgrunde kaj en arboj, kie ili prenas ampleksan gamon de eroj. Frukto ŝajnas tre grava formante grandan parton de la manĝaĵo kvankam etaj animaloj kiel ranoj kaj akvaj insektolarvoj estas prenataj el malprofunda akvo sursablo aŭ el ŝtonetejoj en riveroj. Dum manĝado enarba la birdoj faras bruan kontakton unu kun alia dum ties nombroj estas de 4-8 individuoj.

La voĉo estas priskribita kiel milda 'ka' aŭ plendema 'kaŭ' kun aliaj raŭkaj sonnotoj aldonitaj kiam ili estas ekscititaj.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Corvus tristis*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 9a Majo 2006. Malplej zorgiga
En la helena mitologio, **Amfiloko** (malnovgreke *Αμφίλοχος*) estis la pli juna filo de Amfiarao kaj Erifilo, frato de Alkmeono kun kiu li partoprenis al la milito de la Epigonoj.

Erifilo persvadis Amfiaraon partopreni je la milito de la Sep kontraŭ Tebo, kvankam li sciis (ĉar li estis divenisto) ke li tie mortos. Erifilo estis persvadita fare de Poliniko, kiu donacis al ŝi la kolĉenon de Harmonia. Kontraŭvole, Amfiarao konsentis aliĝi la militon kaj petis, ke siaj filoj, Alkmeono kaj Amfiloko, venĝu la antaŭviditan morton de ilia patro.

Tion ili faris, dek jaroj poste : reveninte de la milito de la Epigonoj, Alkmeono, eble helpita de Amfiloko, mortigis sian patrinon kaj ekziliĝis.

Amfiloko estis eminenta divinisto kaj fondis plurajn orakolejojn, la ĉefa en Mallo (Kilikio), kaj, kun sia duon-frato Mopso, la orakolejon de Apolono en Kolofono (Lidio).

Amfiloko estas citita inter la svatantoj de Helena kaj partoprenis al la Troja milito. Post la Troja milito, laŭ Tucidido, la fondis la urbon Argos Amfilokia kaj la tutan regionon Amfilokio ĉe la Ambrakia golfo. Li eble estis mortigita aŭ far de Apolono, aŭ farde sia duon-frato Mopso, en unuopa batalo dum kiu ili reciproke mortigis. Tamen, tiuj rakonto povas koncerni lia nevo, ankaŭ nomita Amfiloko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Amphilochus, el *Greek Myth Index* Arkivigite je 2016-07-06 per la retarkivo Wayback Machine
* france Amphilochos, el *Le Grenier de Clio*
Kradvorto en Berlino por atentigi biciklantojn uzi la biciklon por redukti la kurbon de la kronviruso KOVIM-19
**Kradvorto** (angle *hashtag*) estas vorto, akronimo aŭ senspaca vorto prefiksita per krado ("#"). Tio utilas por sociaj retoj. 

Solidareca *kradvorto* aŭ etikedo *#JeSuisCharlie* (en franca ‘Mi estas Charlie’). Ĝi rilatas al la Atako en la redaktejo de Charlie Hebdo.
Ekzemploj:

* #Esperanto
* #EsperantoLives (Amaskomunikila kampanjo, kiun lanĉis la konata Esperanto-Jutubisto Evildea 15-an de decembro 2015)
* #MiAmasEsperanton
* #IJK (Internacia Junulara Kongreso)
* #UK (Universala Kongreso)
* #VNVU (Vi Nur Vivas Unufoje)
* #FAĜNO (Foton Aŭ Ĝi Ne Okazis)

Kradvorto estas uzataj por indeksado de kontribuaĵoj en sociaj retoj kaj por interligi kontribuaĵojn pri similaj temoj.

La signo krado ("#") informadike unuafoje uziĝis en 1978 kadre de la programlingvo C, kaj pli amplekse uziĝis en 1988 kadre de la tujmesaĝa protokolo interreta relajsa babilo (IRC). Ĝenerale konata la fenomeno estas plej laste ekde 2007, kiam la mikrobloga servo *Twitter* amplekse ekuzis kradvortojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ Komputeko

Vidu ankaŭ
----------

* Dieso
* Reta etikedo

* Kategorio Kradvorto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Seán SABHAT** (elparolata *ŝaan saut*) (1929–1957) estis oficisto en la IRA (Irlanda Respublika Armeo), kiu pereis la 1-an de januaro 1957 en atako en Nord-Irlando. La atako estas parto de la kampanjo de la IRA por forigi la landlimon ene de Irlando, kaj do por reunuigi la insulon kiel libera respubliko. 

Li naskiĝis en Garraí Eoin (elparolata *gar-rii oo-in*) en la urbo Luimneach (elparolata lim-naĥ), kaj multe aktivis en la movado por revenigi la irlandan lingvon al parto de Irlando, kiu perdis ĝin dum la 19-a jarcento. Li aparte aktivis en la junulara movado, kaj ankaŭ en movado de junaj katolikoj irlandlingvaj, kiu nomiĝas "An Réalt" (La Stelo). Li estis tre religiema homo, sed profunde kredis ke la insulo Irlando apartenas nur al ties popolo kaj ke neniu fremda lando rajtis okupi parton de Irlando. Li redaktis plurajn junularajn gazetojn por dissemi la ideon pri Irlando tute libera de fremda okupado, politike sendependa, kaj parolanta sian propran lingvon.

Kiam li pereis, pli ol 100,000 homoj venis al lia enterigo, por montri sian respekton por liaj kuraĝo kaj patriotismo. Venis ankaŭ homoj, kiuj ne konsentis, ke perforto estas la plej bona solvo de la problemo de Nord-Irlando. 

Unu el la politikaj sekvoj estas, ke kvar membroj de la politika partio Sinn Féin ('Ni mem', elparolata *ŝin-feen*) elektiĝis al la irlanda parlamento en Dublino, Dáil Éireann (elparolata *daal' eer-an*). Ili neniam povis preni siajn seĝojn, ĉar la irlanda registaro malliberigis ilin dum la tuta periodo de tiu parlamento. 

Samnokte kun Seán Sabhat, kaj dum la sama atako, mortis alia juna irlandano, Feargal Ó hAnluain (elparolata *fer-gal oo han-luu-in*).

Kunurbano de Seán Sabhat, Seán Ó Coisealbha, verkis la anglalingvan kanton "Seán South of Garryowen", kiu poste fariĝis tre populara en tuta Irlando kaj inter irlandanoj tra la tuta mondo. Ekestis multaj aliaj kantoj kaj poemoj pri Seán Sabhat en la irlanda lingvo. Alia irlandano, Doiminic Ó Beacháin, verkis belan kanton pri la morto de Feargal Ó hAnluain, "The Patriot Game".