recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tauchen,** hungare **Fehérpatak** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Mariasdorf.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7433
* Aŭtokodo: OW
* 47° 23′ 50″ N 16° 13′ 20″ O﻿ / ﻿47.39722 °N, 16.22222 °O﻿ / 47.39722; 16.22222 (mapo)Koordinatoj: 47° 23′ 50″ N 16° 13′ 20″ O﻿ / ﻿47.39722 °N, 16.22222 °O﻿ / 47.39722; 16.22222 (mapo)

Situo
-----

Tauchen troviĝas de Oberwart je 11 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1388 en germana formo *"Thohun"*. Longe doganejo funkciis tie. Inter 1880-1967 oni minadis karbon ĉe la apuda monto. En 1910 vivis en Fehérpatak 209 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo de 1958
La **Nacia Universitato de Jedistanca Edukado** (hispane *Universidad Nacional de Educación a Distancia*, akronime **UNED**) estas malferma universitato ŝtata en Hispanio de ŝtata nivelo, kie eblas studi je distanco sen ĉeesti ĉiutage en klasoj; sufiĉas nur ĉeesti dum ekzamenoj. Temas pri universitato relative nova, kiu ekis en 1973.

La UNED instruas pere de helpo ĉu aŭdiovida ĉu per interreto. Ĝi havas centran sidejon en Madrido, sed krome ĝi havas 61 filiojn en ĉiuj aŭtonomaj regionoj de Hispanio. Pro ties specifeco kaj nivelo, ĝi ne apartenas al regiono kiel la aliaj hispaniaj universitatoj, sed al la Ministerio pri Edukado de Hispanio.

Jam studis en ĝi pli da 180,000 lernantoj; laŭ tio estas la unua universitato de Hispanio kaj la dua de Eŭropo.

Vidu ankaŭ
----------

* Malferma universitato

Eksteraj Ligoj
--------------

esperante Oficiala enkonduka video "UNED, la universitato de estonteco"

* Kategorio UNED en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306754
* GND: 14803-9
* LCCN: n79032065
* VIAF: 139305937
* ISNI: 0000 0001 2308 8920
* SUDOC: 02656582X
* BNF: 11878912j
* NLA: 35682984
* NKC: ko2009480285
* BNE: XX112082
 |
**Szilveszter Ókovács** [silvester OkovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ókovács Szilveszter** estis hungara operkantisto, (baritono), kritikisto, raportisto, instruisto, televiziestro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Kovács* ĝis 1999.

Szilveszter Kovács  naskiĝis la 31-an de decembro 1969 en Veszprém (urbo) (Hungario).

Biografio
---------

Szilveszter Ókovács frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en muzika altlernejo en Győr en 1992, fine plian diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1997. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Békés, Boldizsár Keönch kaj Ádám Medveczky. Pli frue jam ekde 1989 li estis raportisto, ekde 1991 li kantadis en koncertoj ankaŭ en Eŭropo. Inter 1996-2000 li instruis en konservatorio de Vác. En 1998 li ekhavis postenon en la edukministerio, inter 2000-2002 li estis konsilisto de la kabineto. Same ekde 1998 li komencis kontribui (ĉefe kritikojn) en pluraj gazetoj. En 2002 li estis membro de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, eĉ li estis subdirektoro. En 2010 kaj 2011 li estis gvidanto de *Televizio Duna*. Inter 2011 kaj 2013 li estis nomumita komisaro de la Operejo, poste ordinara operejestro. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Liaj libroj
-----------

* *Opera-sziporka. Ókovács Szilveszterrel beszélget Juhász Előd* (2013)
* *Kritikám alul 365 – minden lapra egy zene* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-01-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva intervjuo
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post la intervjuo)

* Kategorio Szilveszter Ókovács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kovrilpaĝo pri konciza formularo pri telegrafistoj
**Radiostacio** de *Titanic* estis la plej moderna kaj la plej efika escepte de stacio en *Olympic* - kia estis kiam en kia ajn komerca ŝipo instalita. Dumtage ties atingebleco estis ekde 250 ĝis 400 mejloj kaj nokte ĝis 2000 mejloj. *Titanic* ricevis voksignon **MGY**. Radiotelegrafian kajuton kreis tri ĉambroj: en la unua estis instalita akceptilo, operacia tablo kaj kontrola ekipaĵo, en la dua elsendigilo kaj la tria servis kiel loĝoĉambro de la telegrafistoj. Elektran energion donis al la stacio generatoro movigata per vapormaŝino, okaze de savo ili povis uzi la generatoron por nafto, lokigita sur boatferdeko aŭ baterion de akumulatoroj. Por priservi la radiostacion zorgis du viroj: pli aĝa operatoro Jack Phillips kaj pli juna operatoro Harold Bride.

Deĵorposteno de ŝipaj radiotelegrafistoj estis aparta. Ili ne apartenis al ŝipaj oficiroj, ili diferenciĝis de ili eĉ per uniformo - ekzemple Phillips kaj Bride portis uniformojn de anoj de surmara deĵoro de Marconi - kaj pagis ilin apartenanta radiotelegrafia kompanio. Kun homekipo kaj kun oficiroj - precipe sur grandaj personaj vaporŝipoj - ili neniel renkontiĝis pli proksime, plurfoje ili eĉ ne konis ilin ĉiujn. Ilia mondo estis radiotelegrafia kajuto, kiun ili nur rare forlasis. La pretendema kaj elĉerpanta deĵoro ne permesis al ili tro distriĝi, ofte ili havis tiom da laboro, ke apenaŭ ili atingis en ŝipa manĝejo tagmanĝi aŭ vespermanĝi. Kaj ĉion ĉi por tre modesta salajro: ekzemple monata salajro de la pli juna radiotelegrafiisto de *Titanic* pagata fare de la kompanio de Marconi faris kvar anglaj pundoj. En la unuaj dekjaroj de la 20-a jarcento povis do fari funkciojn de radiotelegrafiistoj sur transoceanaj sole veraj entuziasmuloj, kiuj tute falis al fascina sorĉo de la mondo de elektromagnetaj ondoj.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHomekipo de Titanic |
| --- |
| Kapitano • Oficiroj • Stiristoj • Gvatistaro • Telegrafistoj • Ŝipa orkestro • Ŝipkuracisto • Poŝtoficistoj • Hejtistoj kaj ĵetistoj • Pluaj membroj • Loĝigo de homekipo | Titanic navigacias maldekstre |

 |
Enirejo Taunus Wunderland 2009
Onda fervojo
**Taunus Wunderland** (Taŭnusa Mirlando) estas amuzparko en arbaro apud Schlangenbad. Ĝi situas en la montaro Taunus ĉ. 10 km nordokcidente de Wiesbaden.

La parko fondiĝis en 1966 kaj prezentis origine fabelojn kaj karesbestojn. Ĉefaj celgrupoj estis infanetoj kaj familioj. En 1998 ĝi pluevoluis al amuzparko kaj fariĝis interesa por homoj de ĉia aĝo. Al la ĉefaj allogaĵoj de la parko apartenas torenta akvofervojo, ondaj fervojoj kaj alta ĉenkaruselo. Ekde tiam, la dometoj prezentantaj scenojn el fabeloj iom post iom malaperis.

* Szeno el la fabelo Hänsel und Gretel (Joĉjo kaj Manjo) - dometo forigita en 2012Szeno el la fabelo *Hänsel und Gretel* (Joĉjo kaj Manjo) - dometo forigita en 2012
* DinosaŭrojDinosaŭroj
* Karuselo por infanetojKaruselo por infanetoj

* Onda fervojoOnda fervojo
* Ĉena karuseloĈena karuselo
* Kolizi-aŭtojKolizi-aŭtoj

* Tubaj toboganojTubaj toboganoj
* Torenta akvofervojoTorenta akvofervojo
* Torenta akvofervojoTorenta akvofervojo
* Torenta akvofervojoTorenta akvofervojo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Taunus Wunderland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Taunus Wunderland

50.1158.1102777777778Koordinatoj: 50° 6′ 54″ N, 8° 6′ 37″ O (mapo)
Zimmermann-telegramo
La **Telegramo de Zimmermann** (ankaŭ: **Zimmermann-telegramo**) estis malĉifrita telegramo, kiun sendis Arthur Zimmermann - germana ŝtatsekretaro pri eksteraj aferoj – la 19-an de januaro 1917 tra la germana ambasadejo en Vaŝingtono al germana komisiito en Meksiko.

En tiu telegramo, ofertis li teritorian gajnon de Meksiko malfavore je Usono, se Meksiko partoprenas la unuan mondmiliton en flanko de Germanio. La telegramon kaptis la brita sekretservo kaj malĉifris ĝin. Tiu telegramo helpis la usonan registaron konvinki la loĝantaron pri neceso de milita partopreno de Usono en la unua mondmilito. Oni publikigis la tekston en Usono, en la *New York Times*, la 1-an de marto, monaton post la malĉifro. Usono deklaris militon la 6-an de aprilo 1917.

Literaturo
----------

* Barbara W. Tuchman: *The Zimmermann Telegram*. Ballantine Books, 1958
* William F. Friedman/Charles J. Mendelsohn: *The Zimmermann Telegram of January 16, 1917 and its Cryptographic Background*. War Department, Office of the Chief Signal Officer, Washington, GPO, 1938
* Martin Nassua: *‚Gemeinsame Kriegführung, gemeinsamer Friedensschluss‘: Das Zimmermann-Telegramm vom 13. Januar 1917 und der Eintritt der USA in den 1. Weltkrieg.* Frankfurt am Main: Verlag Peter Lang GmbH, 1992

* Kategorio Telegramo de Zimmermann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szorosad** [soroŝad] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab. Szoros signifas en la loknomo: strikta.

Panoramo al Szorosad

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Koordinatoj: 46° 36′ N 18° 01′ O﻿ / ﻿46.600 °N, 18.017 °O﻿ / 46.600; 18.017 (mapo)Koordinatoj: 46° 36′ N 18° 01′ O﻿ / ﻿46.600 °N, 18.017 °O﻿ / 46.600; 18.017 (mapo)
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 7285
* Telefonprefikso: 84

Situo
-----

Szorosad situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Igal troviĝas 12, Tab 18, Tamási 24 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1866 incendio okazis. En 1945 la Ruĝa Armeo deportis vilaĝanojn al gulago, post 2 jaroj deportitaj hungaroj alvenis el Ĉeĥoslovakio. Vilaĝservoj - escepte la municipan administracion kaj migran poŝton - mankas en Szorosad.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo de 1835
* monumento de falintoj dum la mondomilitoj
* kolektaĵo pri la malnova vilaĝa vivo

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.szorosad.hu

* Kategorio Szorosad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Telfero Misĥoro — Ajpetro** estas pasaĝera telfero en Krimeo (Ukrainio), kiu ligas la loĝlokon Misĥoro kaj la Ajpetran altebenaĵon. La telfero estas populara kaj amase vizitata allogaĵo de la Suda Bordo de Krimeo.

La ĉefaj informoj
-----------------

La konstruado de la telfero komenciĝis en la jaro 1967. La unua prov-lanĉo estis farita la 31an de decembro 1987. La oficiala lanĉo de la telfero okazis marte 1988.

La telfero funkcias tutjare. Ĝi konsistas el tri stacioj kaj du segmentoj inter ili. La malsupra stacio "Misĥoro" (ruse *Мисхор*) troviĝas en la alto de 86 metroj super la marnivelo; ĝi facile atingeblas el Jalto per busa trafiko. La meza stacio "Pina arbaro" (ruse *Сосновый бор*) troviĝas en arbaro sur la alto de 391 metroj super la marnivelo; la longo de la unua segmento estas ĉirkaŭ 1310 metroj, ĝi havas du apogmastojn. La supra stacio "Ajpetro" (ruse *Ай-Петри*) troviĝas ĉe la sudaj abruptaj deklivoj de la Ajpetra altebenaĵo sur la alto de 1152 metroj super la marnivelo. La dua segmento estas 1860 metrojn longa kaj havas eĉ ne unu apogmaston, kio estas rekorde longa senapogmasta segmento por tuta Eŭropo.

La tuta vojo okupas ĉirkaŭ 20 minutojn. La pasaĝera ĉelo enhavas 35 homojn. La telfero estas aranĝita laŭ la alterne-naveta principo - ĉiu segmento havas du ĉelojn, kiuj moviĝas kontraŭparalele unu al la alia. En la meza stacio la pasaĝeroj ŝanĝas la ĉelojn. La rapido de la ĉelo estas 8 m/s en la supra segmento kaj 6 m/s en la malsupra.

La telfero estas ekipita per aŭtonoma elektrocentralo. Ĝin priservas ĉirkaŭ 120 laboristoj (somere oni laborigas aldone ĉirkaŭ 40 homojn). Vintre, kiam aŭtoŝoseo Jalto-Ajpetro estas kovrita de neĝo, la telfero estas la sola transportilo inter la altebenaĵo kaj la bordo (la institucioj, kiuj troviĝas sur la altebenaĵo ricevas varojn kaj nutraĵojn per la telfero).

Bild-galerio
------------

* Vidaĵo al la telfero de la stacio "Misĥoro".Vidaĵo al la telfero de la stacio "Misĥoro".
* La dua segmento de la telfero.La dua segmento de la telfero.
* La ĉeloLa ĉelo
* Malsupreniro de la ĉelo de sur la supra stacio.Malsupreniro de la ĉelo de sur la supra stacio.

Notoj
-----

1. 1 2  ruse Telfero "Misĥoro — Ajpetro" Arkivigite je 2008-03-04 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Telfero Misĥoro-Ajpetro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝaro de la telfero Arkivigite je 2007-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Szulok** [sulok], germane **Sulk** estas malgranda vilaĝo kaj banloko en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Barcs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 28 km²
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 7539
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Szulok situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Barcs troviĝas 15, Szigetvár 24, Kadarkút 26, Nagyatád 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo dum regado de Béla la 3-a. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiun germanoj refondis en la 18-a jarcento. Ili okupiĝis pri produktado de karbeto, baldaŭ pri tabakoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, 5 vendejoj, poŝto, etbanko.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Simono Zeloto kaj Judaso Tadeo de 1800
* statuo de Sankta Triunuo
* kampadejo
* termala banejo

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* 
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.somogy.hu

* Kategorio Szulok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Titulara episkopujo** aŭ **titulara sidejo** en la Katolika Eklezio estas iama episkopujo kiu ne plu funkcias aŭ ne plu estas uzata. Tio povas okazi precipe pro du kaŭzoj:

* pro teritoria reorganizado,
* aŭ ĉar la iamaj eklezianoj loĝantaj en la teritorio estis forpelitaj, aŭ akceptis alian religion.

La unuaj titularaj episkopujoj ekestis dum la islama konkero de antaŭe kristanaj regionoj en Norda Afriko kaj Okcidenta Azio. Forpelitaj episkopoj plu tenis siajn titolojn, en la komenco esperante ke ili iam reakiros siajn episkopujojn, tiam nomatajn latine *in partibus infidelium* = en zonoj de nefideluloj.

Kiam episkopujo ĉesas funkcii, povas okazi ke ĝi plu estas registrita en la Pontifika Jarlibro kaj uzata por krei **titularan episkopon**, kontraste al **dioceza episkopo** aŭ **episkopuja episkopo**, kiu gvidas fakte ekzistantan episkopujon. Titulara episkopo ofte havas rolon de helpepiskopo, kiu asistas diocezan episkopon plenumi sian laboron, aŭ havas altrangan eklezian postenon kiu postulas la episkopan ordinadon, ekzemple ŝarĝitaj de la Apostola seĝo al administraj aŭ diplomataj oficoj: tiuj prelatoj ĝenerale konservas la titularon de la aboliciita diocezo ankaŭ pro la motivo ke laŭ la kanona juro neniu povas esti ordinita episkopo sen la titulara diocezo, reala aŭ historia.

Alikaze, tamen, povas okazi ke la titulara sidejo neniam pasinte ekzistis, sed la titulareco estis kreita nur lastatempe.

Same ekzistas ankaŭ **titularaj ĉefepiskopujoj**, kun **titularaj ĉefepiskopoj**.

Papo Leono la 13-a, per la Apostola letero *In suprema* de la 10-a de junio 1882, modifis la titularan "episkopojn *in partibus infidelium*" al "titularaj episkopoj".

La listo de la titularaj sidejoj de la Katolika Eklezio estis (decembro 2010) entute 2085. 

Titularaj episkop(uj)oj ekzistas ĉefe en la romkatolika eklezio, malofte en ortodoksaj eklezioj.

Notoj
-----

1. ↑  Pontifika Jarlibro 2011, p. 1149.

Vidu ankaŭ
----------

* Diocezo (= Episkopujo)
* Episkopo
* Titulara episkopo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Titulara episkopujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Listo de la romkatolikaj titularaj episkopujoj en la mondo troviĝas ĉe:

* "gcatholic.org"
* "catholic-hierarchy.org"
* en latina Vikipedio Titularaj **ĉefepiskopujoj** estas signitaj per (AE) "Archiepiscopus"
**Szár** [sAr] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Bicske. La nomo signifas hungare: stipo (noto: neniam diru kun mallonga **a** kiel *[sar]*, ĉar tiu signifas en la hungara la vorton merdo).

Katolika preĝejo en Szár

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 45  km²
* Loĝantaro: 2320
* Poŝtkodo: 2065
* Telefonprefikso: 22

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ (malnova) ĉefvojo kaj fervojo inter Budapeŝto kaj Vieno, aŭtoŝoseo **M1** al la samaj direktoj preteriras.

Historio
--------

Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Poste laŭ strategio de Habsburgoj ĉirkaŭ Buda germanoj-ŝvaboj setlis. En 1787 postbaroka katolika preĝejo, en 1816 kalvinana baroka-klasikisma preĝejo konstruiĝis. En 1945 por Budapeŝto okazis gravaj bataloj, la vilaĝo ruiniĝis. En 1946 la ŝvaboj deportiĝis al Germanio, alvenis hungaraj rifuĝintoj el Ĉeĥoslovakio. En 1960 kolĥozo pri **Paco** formiĝis. Ekde 1987 karbonominejo funkcias.

La vilaĝo havas germanan kaj ciganan aŭtonomiojn.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1757

Famuloj
-------

En Szár naskiĝis kuracistoj György Romhányi kaj József Romhányi (kuracisto).

* Kategorio Szár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tivadar BOTKA,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Botka Tivadar** estis hungara nobela juĝisto, notario, prokuroro, parlamenta deputito, membro (koresponda (1847), ordinara (1872), honora (1877)) de Hungara Scienca Akademio.

Tivadar Botka
Tivadar Botka  naskiĝis la 6-an de julio 1802 en Hungara reĝlando, en Kisendréd (nuntempa vilaĝparto de Ondrejovce en Slovakio). Li mortis la 6-an de januaro 1885 en Kisvezekény (nuntempa Malé Vozokany).

Biografio
---------

Tivadar Botka akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1821. Post la diplomo li estis subnotario, poste nobela juĝisto, ĉefprokuroro (1823–1839), ĉefnotario de Bars inter 1839–1843. En 1843 (poste inter 1861–1872) li estis parlamentano.

Verkaro (elekto)
----------------

* *De duellis hungarorum litis decisoriis* (1829)
* *Jogtörténeti tanulmányok a magyar vármegyék szervezetéről* (1865)
* *Trencséni Csák Máté és kortársai* (Mateo Csák kaj siaj samtempuloj) (1874)

Fontoj
------

* 
* 

* Kategorio Tivadar Botka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo Tivadar Batthyány** [batjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Tivadar** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*.

Tivadar Batthyány  naskiĝis la 23-an de februaro 1859 en Zalaszentgrót. Li mortis la 2-an de februaro 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tivadar Batthyány frekventis mezlernejon en Kalocsa, poste li plulernis en mara akademio en Fiume. En 1881 li estis nomumita longdistanca mara kapitano. En la sekva jaro li estis inspektoro de haveno Fiume, poste li ricevis postenon en la ministerio. En 1892 li estis elektita parlamenta deputito de Fiume. En 1917 kaj 1918 li dufoje estis ministro pri reĝaj aferoj. Dum la Kalistefa revolucio li estis ministro pri enlandaj aferoj nur 2 semajnojn. Dum la Hungara Sovetrespubliko li strebis kontraŭ la sovetrespubliko en Vieno. En 1920 li revenis, sed li jam ne havis gravan rolon en politika vivo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Beszámolóm (1927) – memuaro*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
Larĝa panoramo de Szögliget
**Szögliget** [sogliget] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.

Fortikaĵo Szádvár
Montoj ĉe Szögliget
Monto ĉe Szögliget

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 35  km²
* Alto super marnivelo: 169 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.5218/20.6805
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 3762
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Szögliget situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Aggtelek kaj Szendrő troviĝas po 17, Rudabánya 21, Miskolc 60 km-ojn. Fantomvilaĝo Derenk apartenas al la municipo.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo kaj fortikaĵo "Szádvár" [sAdvAr] devenis el la 13-a jarcento. La Habsburgoj plene detruis la fortikaĵon en 1686. Dum la 2-a mondmilito partizanoj bataladis ĉe la apudaj arbaroj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto, kuracejo, dentokuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino
* Kalvinana preĝejo (Szögliget) de 1800
* ruinoj de fortikaĵo "Szádvár" sur montopinto 460 m-ojn alta, 2 km-ojn for de Szögliget
* lago nomata Ménes [mEneŝ]

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www. vendegvaro.hu
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.szogliget.hu

* Kategorio Szögliget en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Szörény** [sorEnj], kroate **Surinj** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 4  km²
* Loĝantaro: 60
* Poŝtkodo: 7976
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°58′05″N 17°40'55″E

Situo
-----

Szörény situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Villány-Barcs funkcianta ĝis 2007. Szigetvár troviĝas 16, Sellye 20, Barcs 21, Szentlőrinc 31, Pécs 54 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1396 laŭ tiama hungara ortografio *"Zeuren"*. La loĝantaro supozeble dum la turkoj ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝojn. En Szörény migra poŝto servas, infanĝardeno kaj lernejo en Kétújfalu funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1817

Famaj nomportantoj
------------------

* Levente Szörényi

* Kategorio Szörény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Harjavalta** estas urbo kaj komunumo en la provinco Satakunta de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando.

La urbo havas 7,345 loĝantojn (30a de junio 2015) kaj kovras areon de 127.74 kvadrataj kilometroj (49.32 sq mi) el kiuj 4.28 km² (1.65 sq mi) estas akvo. La loĝdenso estas 59.49 loĝantoj por kvadrata kilometro (154.1/sq mi).

Nuntempe la laboristoj en la urbo estas dungitaj en la industrioj de fandado de kupro kaj nikelo. La nuntempa plej uzata metalrekupera metodo, nome bavurfandado, estis disvolvigita ĉe Harjavalta kaj plibonigita en 1949. Origine parto de Outokumpu, nome Fina kompanio, la kupra negoco estas nune posedo de Boliden kaj la nikela negoco de Norilsk Nickel.

Referencoj
----------

1. ↑  "VÄESTÖTIETOJÄRJESTELMÄ REKISTERITILANNE 30.06.2015" (en Finna kaj Sveda). Populacia Registro Centro de Finnlando.  Arkivigite je 2015-07-11 per Archive.today Alirita la 1an de Januaro 2016.
2. ↑  "Areo laŭ municipo je 1a de Januaro 2011" (PDF) (en Finna kaj Sveda). Terregistro de Finnlando. Alirita la 9an de Marto 2011.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Harjavalta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Urbo de Harjavalta – Oficiala retejo
**Tivadar Alconière** [alkonier], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alconière Tivadar** estis hungara pentristo. Cohn Hermann estis sia origina nomo.

Alegoria rajdanta portreto fare de Tivadar Alconière
Cohn Hermann  naskiĝis en 1797 aŭ 1798 en Nagymarton (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando, nuntempa Mattersburg en Aŭstrio), li mortis en 1865 en Vieno (Habsburga Imperio).

Biografio
---------

Tivadar Alconière lernis en pentrista akademio (1812–1820) en Vieno, kie lia amiko estis Friedrich von Amerling (same pentristo). Li multe lernis de Vilmos Beck (pentristo). Alconière ekspoziciis en Vieno ekde la 1820-aj jaroj. En la sekva jardeko onidire li studvojaĝis al Romo. Li revenis al Hungario en la 1840-aj jaroj kaj pentradis en la urboj Székesfehérvár, Pápa kaj Pest (urbo). En la 1850-aj jaroj li vivis denove en Vieno.

El ekspozicioj
--------------

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* *Szappanbuboréktündér* (1834)
* Rajdanta portreto pri grafo László Károlyi (1835)
* Rajdanta portreto pri Napoleono (1840-aj jaroj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio Arkivigite je 2018-01-31 per la retarkivo Wayback Machine

* Ludanto (akvaforto)Ludanto (akvaforto)

* Kategorio Tivadar Alconière en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 602589
* GND: 1033701092
* VIAF: 300292771
* ULAN: 500357604
 |
**Szőkéd** [sOkEd], kroate **Sukit** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. Szőke signifas hungare: blonda.

Ĉefvojo de Szőkéd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10  km²
* Koordinatoj: 45°57′51″N 18°17'18″E
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 7763
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, meze de sakovojo, laŭ fervojo Pécs-Mohács. Kozármisleny troviĝas 9, Siklós 15, Harkány 16, Pécs 17, Villány 20, Bóly 22, Beremend 28, Pécsvárad kaj Szentlőrinc po 30 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1181 laŭ tiama ortografio *"Scuched"*. Post la turka erao kroatoj alvenis. En 1857 la fervojo atingis la komunumon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas kulturdomo kaj migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* lerneja kapelo

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
*Ne miskomprenu kun Sárvár!*

**Ságvár** [ŝAgvAr] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Siófok. Vár signifas: fortikaĵo.

Blazono de Ságvár

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.8388/18.1008
* Areo: 38 km²
* Loĝantaro: 1790
* Poŝtkodo: 8654
* Telefonprefikso: 84

Situo
-----

Ságvár situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Siófok-Szekszárd, fervojo Kaposvár-Siófok preteriras. La lasta urbo troviĝas 10, Tab 16, Enying 18, Lepsény 25 km-ojn. Aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Rijeka troviĝas nur 5 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. Antaŭ la hungaroj laŭvice keltoj kaj romianoj vivis tie. La lasta popolo havis tie fortikaĵon. La loko apartenis al abatejo de Pannonhalma inter 1038-1095. La nomo "Ság" troviĝas en 1211, "Ságvár" unue en 1460 laŭ tiama ortografio *"Sagwar"*. Dum la turka erao la komunumo ne senhomiĝis. En 1920 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1819
* romkatolika preĝejo omaĝe al Laborista Sankta Jozefo
* klasikisma statuo pri Johano Nepomuka de 1830
* ruino de fortikaĵo apenaŭ videbla
* monumentoj de falintoj dum la mondomilitoj

Famuloj
-------

En Ságvár naskiĝis:

* pastro Áron Szilády
* Imre Tóth (kuracisto).

Famaj nomportantoj
------------------

* Endre Ságvári

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
**Tivadar Országh** [orsAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Országh Tivadar** estis hungara violonisto, koncertmajstro, aldviolonisto, komponisto, altlerneja instruisto.

Tivadar Országh [*rompita ligilo*],  naskiĝis la 5-an de decembro 1901 en Soroksár, li mortis la 11-an de oktobro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tivadar Országh akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1924, kie li lernis precipe de Jenő Hubay, Zoltán Kodály Leó Weiner. Post la diplomo li instruis en muzika lernejo, ekde 1927 jam en la Muzikakademio, kie en 1961 li estis nomumita katedrestro pri violonado. Inter 1927-1940 li estis membro de arĉkvaropo, inter 1930-1937 de arĉtrio. En 1947 li fondis arĉkvaropon, kiun li gvidis ĝis 1958. Kelkfoje li ankaŭ dirigentis. Dum sia vivo li ofte muzikadis en Hungara Radio kaj faris koncertojn en Eŭropo. Li zorgis pri la hungaraj minoritatoj en Rumanio, li partoprenis en ties konkursoj.

Li edziĝis en 1925.

Elektitaj libroj
----------------

* *Hegedűiskola* (1930, 1934)
* *A hegedűjáték és tanítása* (1935).

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Örök tűz*
* *A szél*
* *Erdélyi szimfónia* (1931)
* filmaj muzikaĵoj inter 1936-1939

Lia filmrolo
------------

* *Havasi napsütés* (1941) - violonisto

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Andor Kovács
* Sándor Lakatos

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-08-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Tema** estas grandurbo kaj havenurbo en Ganao.

Mapo pri Ganao, kie Tema situas lax la marbordo

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 05° 40′ N 00° 00′ U﻿ / ﻿5.667 °N, -0.000 °O﻿ / 5.667; -0.000 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 160.932 en 2012
* Supermara alteco: 0-3 m
* Horzono: UTC

Geografio
---------

Tema situas sur ebenaĵo laŭ Atlantiko en la suda sekcio de la lando. Akrao situas 25 km. La Greenwich Meridiano (00 Longitudo) trairas la urbon.

Historio
--------

Originale Tema estis malgranda fiŝkaptista vilaĝo, sed ĝi kreskis post konstruado de la granda haveno en 1961 kaj ĝi estas nun la plej granda havenurbo de la lando.

Ekonomio
--------

Tema estas hejmo de naftorafinado, fabriko pri aluminio. La fiŝkaptado restis grava, tial estas aparta haveno por fiŝkaptistoj. Aliaj ankaŭ nun okupiĝas pri teksaĵoj.

Trafiko
-------

Tema havas la plej grandan havenon de Ganao. Ĉefvojo trairas la urbon, fine estas fervoja kontakto al Akrao.

Klimato
-------

Laborado en la haveno de Tema
Tema situas en zono de tropika savana klimato, kie la averaĝa temperaturo estas preskaŭ 30 °C. Jare pluvas iom malpli, ol 800 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed en majo kaj junio pli.

Ĝemelurboj
----------

* Unuiĝinta ReĝlandoAnglio Greenwich, Britio, Anglio
* Usono San Diego, Usono
* Usono - Norfolk (Virginio), Usono

Fontoj
------

* Angla kaj hungara Vikipedioj
* mapo
**Sámsonháza** [ŝAmŝonhAza], slovake **Šamšon** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján.

Sámsonháza
Fortikaĵo de Sámsonháza

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13 km²
* Koordinatoj: 47° 59′ 13″ N 19° 43′ 25″ O﻿ / ﻿47.98694 °N, 19.72361 °O﻿ / 47.98694; 19.72361 (mapo)Koordinatoj: 47° 59′ 13″ N 19° 43′ 25″ O﻿ / ﻿47.98694 °N, 19.72361 °O﻿ / 47.98694; 19.72361 (mapo)
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 3074
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Sámsonháza situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Pásztó kaj Bátonyterenye troviĝas po 10, Salgótarján 17, Szécsény 22, Parád 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1401, pri la fortikaĵo nomata "Fehérkő" el 1409. En la 17-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis, kiun slovakoj refondis post 2 jarcentoj. En 1808 kaj en 1828 incendioj okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* luterana preĝejo de 1870
* ruino de la fortikaĵo

Famuloj
-------

En Sámsonháza naskiĝis:

* slovaka-hungara pastro Lajos Haan
* operkantisto Júlia Kukely.

* Kategorio Sámsonháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tivadar Pauler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pauler Tivadar** estis hungara juristo, juĝisto, profesoro, ministro, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en1845, ordinara en 1858, direktora en 1876, honora en 1885). Lia filo estis Gyula Pauler, lia nepo estis Ákos Pauler.

Tivadar Pauler
Tivadar Pauler  naskiĝis la 9-an de aprilo 1816 en Buda. Li mortis la 30-an de aprilo 1886 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tivadar Pauler studis en Reĝa Universitato de Pest. Li ekinstruis en 1838 komence en akademio de Zagrebo, poste en akademio de Győr, fine inter 1848-1878 en universitato de urbo Pest. En 1869 li iĝis ankaŭ juĝisto, post 2 jaroj ministro. Li estis parlamenta deputito inter 1871–1886.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Jog- és államtudományok encylopaediája* (1871)
* *Adalékok a hazai jogtudomány történetéhez* (Aldonaĵoj al historio de la enlanda jurscienco), (1878)
* *A Budapesti Magyar Királyi Tudományegyetem története* (1880)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456163
* GND: 1025260619
* VIAF: 89325697
* ISNI: 0000 0001 0923 1655
 |
**JÓSIKA Sámuel** barono (pr. jo:ŝika ŝa:muel) estis hungara politikisto, ĉefkanceliero de Transilvanio naskita en Koloĵvaro la 7-an de julio 1805 kaj mortinta en Vieno la 28-an de marto 1860. 

thumbsthumbs

Biografio
---------

Barono Sámuel Jósika estis nomumita konsilanto al kortega kancelario de Transilvanio en 1831, poste li havis altrangon kortegan. En 1834 li ekstaris al la fronto de konservativa partio en la landkunveno de Transilvanio. En 1840–41 li partoprenis en la laboro de komisio por ellaboro de la kriman kodon (kune kun Ferenc Deák, Bertalan Szemere ktp.), en 1844 li iĝis vicprezidanto de kortega koncelario de Transilvanio. De 1846 ĝis 10-a de aprilo 1848 li estis ĉefkanceliero de Transilvanio. En 1848 li estis kontraŭ la unuigo de Hungario kun Transilvanio. Kune kun György Apponyi kaj Emil Dessewffy li instigis la kortegon de Vieno por venki la hungaran liberecbatalon. Post 1849 kiel ano de la malnova konservativa partio li deziris restarigi la konstitucion de 1847.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Tiĉino ĉe urbo Sesto Calende
Tegmentita ponto ĉe Pavia
**Tiĉino** estas rivero en suda Svislando kaj norda Italio. Ĝi longas 248 km kaj fontas ĉe la Nufenenpasejo, ĉe la limo de la svisaj kantonoj Valezo kaj Tiĉino, nomita laŭ ĝi. Ĝi trairas la valojn Bedretan, Leventinan kaj Rivieran kaj la ebenaĵon de Magadino kaj enfluas en la Majoran Lagon. Post eliro el la lago ĝi trairas la Padan Ebenaĵon kaj la urbon Pavia kaj enfluas en Padon.

Ekonomio
--------

En Svislando rivero Tiĉino estas grava fonto de elektra energio. Ĝi estas klare la plej akvoriĉa flanka rivero de Pado, kun meza flukvanto de 350 m³/s, minimuma kvanto de 54 m³/s kaj maksimuma kvanto de eĉ 5.000 m³/s. Depende de la sezono ĝi kontribuas inter 20 % kaj 50 % de la flukvanto de Pado.

En Italio ĝia akvo estas uzata por akvumi kampojn. La urbo Milano estas ligita al ĝi per la kanalo *Naviglio Grande* [navIljo grAnde].

Vivmedio
--------

La tuta itinero de Tiĉino tra Italio estas en naturprotektejo, konsistanta el du regionaj parkoj, kiuj kune formas la plaj grandan riverparkon de Eŭropo:

* la Lombardia Parko de la Tiĉina Valo, kreita en 1974, kun 911,40 km²; sur 217,40 km² da urba tereno la valido de la parkaj reguloj estas nur parta.
* la Piemonta Parko de la Tiĉina Valo, kreita en 1978, kun 62,50 km² en formo de malvasta zono laŭlonge de la dekstra riverbordo.

En Svislando, enfluante en Majoran Lagon, la rivero formas la "Vezikojn de Magadino", naturprotektejon kun riĉaj regiontipaj flaŭro kaj faŭno.

De 2002 la tiĉina valo estas internacie agnoskita biosfera rezervejo kaj apartenas al la Monda Naturheredaĵo de Unesko.


Monda heredaĵo de UNESKO
**Sámuel Lányi**  [ŝAmuel lAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lányi Sámuel** estis hungara inĝeniero, pentristo.

Memportreto de Sámuel Lányi
La sama memportreto sur poŝtmarko
Sámuel Lányi  naskiĝis la 15-an de aprilo 1792 en Hungara reĝlando en Igló (nuntempa Spišská Nová Ves en Slovakio). Li mortis la 9-an de marto 1860 en Kékkő (nuntempa Modrý Kameň en Slovakio).

Biografio
---------

Sámuel Lányi ricevis diplomon en Pest (urbo) en 1823. En la sama jaro li ricevis inĝenieran laboron ĉe rivero Sajó, en la sekva jaro ĉe Danubo. kaj 1. En la 1830-aj jaroj li gvidis inĝenieran grupon laŭ Tiso. En 1846 forlasis la riverajn taskojn kaj li laboris en bieno en Kékkő. Li partoprenis en Hungara revolucio de 1848.

Krom la inĝenieraj taskoj li ŝatis pentradi. Li apartenis al amika rondo de Miklós Barabás.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* ’’Jakobinus sapkás önarckép’’ (1840)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla ĉe litero L)

Pentraĵo de Sámuel Lányi

* Kategorio Sámuel Lányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pangazio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Siluroformaj *Siluriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pangazedoj *Pangasiidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Pangazio* *Pangasius* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. pangasius*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Pangasius pangasius****Hamilton, 1822 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Malplej zorgiga (LR/lc)** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pangazio  |

 |
| v • d • r |

La **pangazio** (*Pangasius pangasius*) estas fiŝo el la familio de la Pangazedoj (Pangasiidae) kaj tial apartenas al la ordo de la Siluroformaj (Siluriformes). La fiŝo povas atingi longon de 300 cm.

Vivmedio
--------

La *pangazio* vivas en sensala kaj saleta akvo. La fiŝo preferas tropikan klimaton. La disvastiĝa areo estas limigita al Azio. La profundodisvastiĝo estas 0 ĝis 50 m sub la akvonivelo.

Rilato al la homo
-----------------

La *pangazio* estas por la profesia fiŝkaptado de konsiderinda graveco. Hokfiŝantoj malmulte ĉasas la fiŝon.

Hodiaŭ la fiŝo estas kultivata, antaŭ ĉio en la vjetnama mekongodelto. Pangazio estas bona alternativo por endanĝerigitaj fiŝospecioj kiel moruo kaj havas mildan guston.

Retejoj
-------

* Fotoj de *Pangasius pangasius* je FishBase



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Tlakaelel** aŭ **Tlacaélel** (ĉ. 1398-1480) (en naŭatla: tlacaelel, ‘kiu animigas la spiriton - la senposedigita’ ‘tlacatl, persono; elel, de granda koro kaj de fortaj kaj rigoraj internoj’)? estis militisto, pensulo, ekonomikisto, ŝtatestro kaj reliiga reformisto de la aztekoj. Li plenumis la postenon de suprema sacerdoto de la diino Cihuakoatl (serpento-virino). Li estis konsilisto de diversaj *huejtlatoani* (grandaj senjoroj) meksikaj kaj finfine li enpoviĝis sur la trono de la azteka senjorlando dum kvindek jaroj (1428-1478), laŭ la aktuala historiografio. Li estis konsilisto de tri *tlatoani* (eble ĝis de kvin): nome Itzkoatl, Moktezumo Ilhuikamina kaj Aksajakatl. Li estis nevo de Itzkoatl kaj frato de Ĉimalpopoko kaj de Moktezumo Ilhuikamina. Li estis la aŭtoro intelekta de la religia, ideologia kaj historia reformo plej grava en la historio de la aztekoj.

*Tlakoĉkalkatl*, kiel la propra Tlakaelel; el la Kodekso Mendoza.

Eksteraj ligiloj
----------------

* fako de Artehistoria.com por tiu rolulo

Bibliografio
------------

* Peredo, Roberto: *Tlacaélel, el inventor del miedo*. Editora del Gobierno del Estado de Veracruz, 2a eld. Xalapa, 2008.
* Tlacaélel, de Antonio Velasco Piña http://www.casadellibro.com/libro-tlacaelel-el-azteca-entre-los-aztecas/9789700744919/951737


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588650
 |
**Szakadát** [sakadAt], germane **Sagetal** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. La loknomo ne havas sencon en la hungara.

Vilaĝdomo de Szakadát

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.5397/18.4707
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 7071
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

Szakadát situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Simontornya troviĝas 30, Tamási 22 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la romianoj. La unua mencio devenis el 1214. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1723 germanoj refondis Szakadát. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito al Germanio, dume alvenis rifuĝintaj hungaroj.

Preĝejo de Szakadát
Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, biblioteko, kulturdomo, interretejo, migra poŝto, klubo de maljunuloj.

Vidindaĵo
---------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1765, en 1880 tute trakonstruiĝis escepte la turon, en 1993 renoviĝis
**Sándor Badár** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Badár Sándor** estas hungara aktoro, humuristo, fervojisto.

Sándor Badár
Sándor Badár naskiĝis la 8-an de februaro 1964 en Jászberény.

Biografio
---------

Sándor Badár maturiĝis en aktora gimnazio en Szentes, poste li estis fervojisto 12 jarojn. Baldaŭ li translokiĝis al Horány (ekstera parto de Szigetmonostor) kaj okupiĝas pri rajdoinstruado por infanoj. Tamen li ne plene forlasis la teatran vivon, laŭokaze li havas rolojn en teatroj, televizioj, filmoj. Li ricevis premiojn inter 2004-2013. Lia edzino naskis filon.

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *69* (1987)
* *Bolse vita* (1996)
* Nyócker (2004)
* *Papírkutyák* (2009)
* *Ízig-vérig* (televizia serio, 2019)

Liaj libroj (ĉiam kunaŭtoro)
----------------------------

* *Jappán*(vojaĝpriskribo, 2007)
* *Ámerika, avagy A Véredény nyomában* (2007)
* *Közép-európai kalandok* (2009)
* *Határtalanul* (2013)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727326
* LCCN: no2006133617
* VIAF: 31763526
* ISNI: 0000 0001 1051 197X
* NKC: xx0167624
 |
Koordinatoj: 60° 59′ 45″ N 24° 27′ 55″ O﻿ / ﻿60.99583 °N, 24.46528 °O﻿ / 60.99583; 24.46528 (mapo)

Vido trans lago Vanajavesi al Hämeenlinna. La kastelo videblas dekstre, trans la lago.
La kastelo
**Hämeenlinna** (en la sveda lingvo *Tavastehus*) estas la ĉefurbo de la provinco Origina Tavastio (finne *Kanta-Häme*, svede *Egentliga Tavastland*) en suda Finnlando. Ĝi havas 67 000 loĝantojn (2011) kaj ampleksas 1786 km² da tero kaj 246 km² da lagoj kaj riveroj. Ĝis fino de la jaro 2009 ĝi estis sidejo de guberniestro de gubernio Suda Finnlando.

La urbo estis formale fondita (akiris statuson kaj privilegiojn de urbo) en 1639. Ĝi estis la unua urbo en la interno de la lando; ĝis tiam ĉiuj urboj situis ĉe la maro kaj havis havenon por eksterlanda komerco. La urbo naskiĝis sur prahistoria loĝloko, kie oni trovis restaĵojn de pluraj malgrandaj fortikaĵoj sur montetoj. La nomo Hämeenlinna signifas "kastelo (aŭ fortikaĵo) de Tavastio". Konstruadon de tiunoma fortikaĵo oni komencis fine de la 13-a jarcento, kaj iom post iom evoluis ankaŭ pli dense loĝata vilaĝo en la proksimeco.

Tuulos, Kalvola, Lammi kaj Renko estas eksaj komunumoj, kiuj estis ligitaj al Hämeenlinna en 2009.

Referencoj
----------

oficiala statistiko de la urbo (en la Finna)


* Hämeenlinna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hämeenlinna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tlaloc** (aŭ *Tlaloko*), en Azteka mitologio, estis la dio pri pluvo kaj pri fekundeco.

Tlaloc
Tlalokon ege timis la aztekoj, kiuj dronoferis homojn por pacigi lin. La aztekoj kredis, ke Tlaloko responsas pri kaj diluvoj kaj sekegoj, kaj ke Tlalokon kreis la ceteraj dioj.

La unua edzino de Tlaloko estis Xochiquetzal, diino pri floroj, sed Tezcatlipoca forkaptis ŝin. Tlaloko poste edziĝis al la diino Chalchiuhtlicue, "La Jadjupulino". Oni kutime bildigas Tlalokon kiel bluan estulon kun dentegoj. Lia infero entenis tiujn, kiujn mortigis fulmo, drono kaj malsano. Per Chalchiuhtlicue li generis Tecciztecatl-on. Lia pli aĝa fratino estis Huixtocihuatl. Oni dronigis infanojn por pacigi lin. Li regis, laŭ la azteka kredo, la trian el la kvin mondoj.

Ankaŭ la loĝantoj de Teotiŭakano adorklinis sin al Tlaloko, kvankam ne kun perfortaj dronoferoj. En la antaŭ-azteka epoko, Tlalokon adoris la socioj Teotiŭakano-a and Tolteka. Aliaj mezamerikaj popoloj havis similajn, sed ne identajn pluvodiojn, kiel ekzemple la Majaa pluvodio Chac kaj la Zapoteka pluvodio Cocijo.

Alternativa nomo: *Nuhualpilli*

* Tlaloko ĉe Teotiŭakano.Tlaloko ĉe Teotiŭakano.
* Kodekzo RiosKodekzo Rios

* Kategorio Tlaloko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Malnovegaj partoj en la Emerano-baziliko de Regensburg el la agilulfida tempo.
La **Agilulfidoj** (germane: *Agilolfinger*) estis la prauloj de la antikvaj dukoj de la bavaroj.

Origino kaj evoluo
------------------

Legendoj regvidas ilian nomon ĝis la komenco de la 6-a jarcento citante la personojn Teodo (508), Odilo Teodo (511/537), Teodo (537/565), Otto (mortis en 545), Teodovaldo (mortis en 567), Teoberto la 1-a (mortis en 564), Tassilo (mortis en 568). Nur kun Garibald la 1-a (mortis en 592) ekas vera serio da bavaraj princoj el la dinastio agilulfida, kies rezidejo estis en Regensburg.

La posteuloj de Garibald estis: Tassilo la 1-a (ĝis 609), Garibald (mortis en 628 aŭ 640), Teodo la 1-a (ĝis 680), Teodo la 2-a (mortis en 701; li dividis Bavarujon inter la tri filoj Teodeberto/mortis en 724, Grimoald/mortis en 725 kaj Teobaldo/ mortis en 712). La filo de Teodeberto, Hugiberto (mortis en 737), unuigis Bavarujon denove. Ties posteulo estis Odilo (mortis en 748) kaj fine Tassilo la 2-a, kiu devis cedi la landon en 788 al Karolo la Granda.

Danke al Guntoald (mortis en 615), filo de Garibald la 1-a, kiu ne nur akompanis la fratinon Teodolinda al Italujo al ŝia edzo Autharit kaj iĝis surloke duko de Asti, la Agilulfidoj iĝis krome prapatroj de dinastio de lombardaj reĝoj. La filo de Guntoald, Aribert iĝis en 653 lombarda reĝo. La reĝoj agilulfidaj estis post Aribert la 1-a (ĝis 661): Bertharit kaj Gondebert (la unua estis forpelita en 662, la lasta murdita), Grimoald (ĝis 671), poste denove Bertharit (ĝis 686), Kunibert (ĝis 700) kaj Liutber (ĝis 701).

Vidu ankaŭ
----------

* Agilulf (Sueboj)

Fonto
-----

* *Pierer's Universal-Lexikon*, vol 1. Altenburg 1857, p. 185, kio relegeblas interrete tie ĉi.
***Alien: Resurrection*** estas la kvara filmo de la **sagao Alien**. Reĝisorita de la franca sciencfikcisto Jean-Pierre Jeunet, tiu usona horora filmo kies rakonto troviĝas en spacoŝipo aperas kvin jaroj post la tria epizodo de la serio, en kiu la heroino, Ellen Ripley, mortis. Estis do granda surprizo por la ŝatantoj ekvidi tiun novan epizodon. La filmo havas neerareble la stampon de sia reĝisoro, kaj verŝajne celas junan publikon kun heroaro tre ĉarmaj. Ĝi estis la malplej sukcesa epizodo de la serio, kun 161,8 milionoj de dolaroj tutmonde.

Cefrolantoj
-----------

| Rolanto | Rolato |
| --- | --- |
| Sigourney Weaver | 8-a klono de Ellen Ripley |
| Winona Ryder | Call |
| Ron Perlman | Johner |
| Dominique Pinon | Vriess |
| J. E. Freeman | D-ro Wren |
| Michael Wincott | Elgyn |
| Gary Dourdan | Christian |
| Kim Flowers | Hillard |
| Raymond Cruz | Distephano |
| Brad Dourif | D-ro Gediman |
| Dan Hedaya | Ĝeneralo Perez |

Intrigo
-------

Ĉirkaŭ 1379, en la spacoŝipo *USM Auriga*, sciencistoj strebas eligi beban ksenomorfon el la korpo de Ripley. Ili sukcesis kloni ŝin kaj ŝia gasto post retrovi sangsamplon de ŝia korpo sur la planedo *Fiorina 161* en 2356. Ripley (alinome 8-a provo de klono), kiu nun estas parte *alien-a* pro ne kontrolita miksado de DNA vekiĝas do 200 jaroj post la memmortiĝo de sia modelo. Ŝlosita for de sia "bebo", la *alien*, kiu estas la vera kialo de ilia klonado, Ripley disvolvas predantan lertecon kaj perceptan konscion pri la sorto de la aliaj *aliens*. Du jaroj poste, spacoŝipo nomita la *Betty* kies grupanoj estas kontrabandistoj, kunportas plurajn forrabitajn malliberulojn en stazstato. La kontrabandistoj poste ekscios ke la kompatinduloj estas nutronta ksenomorfan embrion. Dumtempe, la *aliens* sukcesas eskapi el sia ĉelo, mortigante unu el ili. La ksenomorfa flava kaj acida sango de la mortulo fandas la ĉelan parieton kaj ebligas eskapvojon. La defio por la kontrabandistoj, baldaŭ reatingitaj de Ripley, estos reveni bonfarte al la *Betty*. Homforma roboto, Call, modifas la vojiron de la *USM Auriga* (kiu normale iris al Tero) kaj programas eksplodon de la ŝipo. Ripley 8 retrovas siajn ksenomorfajn gefratojn kaj malkovras ke pro la interŝanĝo de DNA, la *alien-a* reĝino heredis de homa graveda sistemo kaj naskas krucaĵon inter ksenomorfo kaj homo. Sed tiu nova infano mortigas sian patrinon kaj montras korinklinon por Ripley. Ripley hastas forfuĝi al la *Betty* sed la kreitaĵo silente sekvas ŝin, kaj kiam ŝi retroviĝas interne de la spacoŝipo malproksimiĝanta de la *USM Auriga*, Ripley devas alfronti sian "idon" kaj kaĉigas kaj sendas ĝin en la spaco malvarmon. Post eksplodo de la *USM Auriga*, la *Betty* surteriĝas apud dezertiga Parizo kun kvar ŝipanoj.

* Kategorio Alien: Resurrection en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 171099
* LCCN: n97102825
* VIAF: 204044181
* SUDOC: 114320608
* BNF: 13737726q
* BIBSYS: 1051063
 |