recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Goĥale en barata poŝtmarko de 1966.

**Gopal Kriŝna Goĥale** aŭ **Gopal Krishna Gokhale** (9a de majo 1866 – 19a de februaro 1915) estis barata liberala politikisto kaj sociala reformisto dum la Hindia sendependiga movado. Goĥale estis veterana estro de la Barata Nacia Kongreso kaj la fondinto de la organizo Servistoj de la Hindia Socio. Pere de tiu societo same kiel pere de la Kongreso kaj aliaj leĝofaraj organismoj en kiuj li servis, Goĥale kampanjis por la memregado de Hindio kaj por socialaj reformoj. Li estis la estro de la modera frakcio de la Kongres-partio kiu defendis reformojn pere de laboro kun la ekzistantaj registaraj institucioj.

Goĥale kaj Gandhi en Durbano, Sudafriko, 1912.
Goĥale estis fame mentoro por Mahatma Gandhi en la fruaj jaroj de la kariero de Gandhi. En 1912, Goĥale vizitis Sudafrikon pro invito de Gandhi. Kiel juna advokato, Gandhi revenis el sia luktado kontraŭ la Brita Imperio en Sudafriko kaj ricevis personan gvidadon el Goĥale, kaj sciaron kaj komprenon pri la tiama Hindio kaj la aferoj de normalaj hindianoj. Ĉirkaŭ 1931, multe post la morto de Goĥale, Gandhi aperis kiel estro de la Hindia sendependiga movado. En sia membiografio, Gandhi nomas Goĥale sia mentoro kaj gvidisto. Gandhi ankaŭ agnoskis Goĥale kiel mirinda estro kaj politikisto.

Bibliografio
------------

* Govind Talwalkar, Gopal Krishna Gokhale: Gandhi's Political Guru, Pentagon Press, New Delhi, 2015
* Govind Talwalkar, Gopal Krishna Gokhale: his Life and Times , Rupa Publication, Delhi, 2005
* Govind Talwalkar, Nek Namdar Gokhale (In Marathi Language), Prestige Prakashan, Pune, 2003
* J. S. Hoyland, Gopal Krishna Gokhale (1933)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gopal Kriŝna Goĥale en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gopal Kriŝna Goĥale en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Kategorio Gopal Kriŝna Goĥale en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Wikisource "Gokhale, Gopal Krishna". Encyclopædia Britannica (12a eld.). 1922.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690015
* GND: 120512610
* LCCN: n50034350
* VIAF: 24650817
* ISNI: 0000 0001 2022 5125
* SUDOC: 030765978
* BNF: 122116079
* NKC: jo2011555915
 |
**Cerverí de Ĝirono** (katalune *Cerverí de Girona* [sərβəˈɾi ðə ʒiˈɾonə]), naskonome **Guillem de Cervera** (naskiĝis en 1259 en Ĝirono, mortis en 1285) estis kataluna trobadoro.

*Taflamart*, okcitanlingva "porklatina" poemo de Cerverí

Biografio
---------

Li estis la plej produktema trobadoro, postlasante ĉ. 114 lirikajn poemojn inter aliaj verkoj, inkluzive de *ensenhamen*, aro da proverboj por lia filo, nombrante proksimume 130.

Li estis kortega poeto de Jakobo *la Konkeranto* kaj Petro *la Granda*. Li verkis *pastoralojn* kaj *sirventes* kaj lia supera intereso estis la komplikaĵoj de la kortega vivo. Neniu el liaj muzikaĵoj postrestis.

Cerverí pasis iom da tempo sub la mecenato kaj ĉe la kortego de Hugo la 4-a de Rodezo kaj Henriko la 2-a de Rodezo. Li estis en Hispanio en 1269, ĉar li troviĝis tiun jaron en la sekvantaro de la tiama infanto, Petro *la Granda*. Kun kompanoj trobadoroj Folquet de Lunel kaj Dalfinet li akompanis Petron al Toledo. La 26-an de aprilo en Riello, apud Cuenca, li ricevis unu *solidon* por siaj servoj. *Cobla en sis lengatges* ("Versaro en ses lingvoj") de Cerverí kopiis la metrikon de *Al bon rey q'es reys de pretz car* de Folquet aŭ de *Bel m'es ab motz leugiers a far* de Sordello.

Cerverí verkis plendon (*planh*), *Si per tristor, per dol no per cossir* la 26-an de aŭgusto 1276 por la morto de Jakobo *la Konkeranto*. Ĝi estas direkta kaj preskaŭ persona. La trobadoro petas al Virgulino Maria montri tiom da kompato al Jakobo kiom li montris sur la tero, referencante al lia establo de la ordeno de la Virgulino de la Favoro en Barcelono. La poeto Matieu de Caersi verkis tre malsaman *planh*, *Tant suy marritz que no.m puese alegrar*, por Jakobo, en moralisma kaj religia tono.

Bibliografio
------------

* Cabré, Miriam. *Cerverí de Girona and his Poetic Traditions*. Londono: Tamesis, 1999. ISBN 978-1-85566-042-7.
* Gaunt, Simon, and Kay, Sarah. "Appendix I: Major Troubadours" (pp. 279–291). *The Troubadours: An Introduction*. Simon Gaunt and Sarah Kay, edd. Kembriĝo: Cambridge University Press, 1999. ISBN 0-521-57473-0.
* Riquer, Martín de. *Los trovadores: historia literaria y textos*. 3 vol. Barcelono: Planeta, 1975.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cerverí de Ĝirono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cerverí de Girona ĉe NARPAN

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Cerverí de Girona en la angla Vikipedio.* 



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552300
* GND: 102423938
* LCCN: n/85/016589
* VIAF: 32018433
* ISNI: 0000 0000 8110 8881
* SUDOC: 028890272
* BNF: 120632181
* ICCU: MILV033333
* BNE: XX845187
* Toolserver: viaf/32018433
 |
**Ahatanhel Krimskij** (ukraine *Агатангел Юхимович Кримський*, naskiĝis la 3-an de januaro 1871 en Volodimir Volinskij, mortis la 25-an de januaro 1942 en Kostanaj) estis ukraina sciencisto-orientalisto, literaturciencisto, historiisto, poeto, poligloto, socia aganto kaj tradukisto. 

Li regis ĉ. 60 lingvojn. Inter1892-1896 li estis studento de la Lazareva Instituto de orientaj lingvoj en Moskvo. Post scienca oficvojaĝo tra Sirio kaj Libano li iĝis profesoro en la sama Instituto (ekde 1900), kie li instruis la araban, la persan kaj la turkan. Li estis membro de Ŝevĉenka Scienca Societo kajkunfondinto de la Nacia Akademio de Sciencoj de Ukrainio (ukrainie: *Національна академія наук України Nazionalna akademija nauk Ukrajiny*). Speciale menciindas lia kontribuo al la studo de la lingvo kaj kulturo de la krimeaj tataroj, el kies popolo lia patro venis. Kiel unu el la unuaj rusaj orientalistoj, Krymskyj rigardis la historion de la Oriento kiel parton de monda historio.

Vivo
----

Ahatanhel Krimskij naskiĝis en (Krim)tatara familio en Volinio. Finis jezuitan kolegion en Kievo. Post bolŝevika puĉo kaj sendependiĝo de Ukrainio en 1918 revenis al la patrujo, estis profesoro de Kijiva Universitato; kunfondinto kun Pavlo Skoropadskij de la Sciencakademio de Ukrainio en 1918. Multjara direktoro de la Instituto de Orientalistiko (Kijivo, 1921-1929). En 30-aj jaroj de la 20-a jarcento li estis fakte forigita de scienca agado. En 1941 li estis arestita pro kontraŭsoveta propagando kiel ukraina naciisto, estis mortigita (1942) en malliberejo de Kostanaj, Kazaĥio.

Krimskij estis defendanto de sendependeco de la ukraina lingvo, liajn politikajn opiniojn influis interalie Ivan Franko kaj Lesja Ukrajinka. Li verkis poemojn, tradukis el multaj orientaj kaj eŭropaj lingvoj, ekzemple la robajojn de Omar Ĥajam, Mil kaj unu noktojn, kantojn de Hafizo. Liajn poemojn esperantigis Nadija Hordijenko Andrianova, Klara Rabinoviĉ kaj Vasil Atamanjuk (Ukraina Stelo,1991,1).

Ahatanhel Krimskij sur ukraina poŝtmarko

Bibliografio, literaturo
------------------------

* *Кримський Агатангел Юхимович, en: Енциклопедія історії України*: Т. 5. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2008, Eld. «Наукова думка». ​ISBN 966-00-0632-2​.
* Е*нциклопедія українознавства*, Lviv 1993, vol. 3, p. 1184

* *История мусульманства* (*La Historio de Islamo*), 3 volumoj, Moskvo 1903/04.
* *История Турции и ее литературы* (*La historio de Turkio kaj ĝia literaturo*), 2 vol'oj, Moskvo 1910–1916.
* *История арабов и арабской литературы светской и духовной* (*La Historio de la Araboj kaj Araba Sekulara kaj Spirita Literaturo*), 3 volumoj, Moskvo 1911–1913.
* *История новой арабской литературы* (*Historio de moderna araba literaturo*), Moskvo 1971.

* Kategorio Ahatanhel Krimskij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129637
* GND: 122179463
* LCCN: n80156305
* VIAF: 52563935
* ISNI: 0000 0004 3959 1119
* LIBRIS: 68829
* SUDOC: 074437852
* NLA: 59941017
* BIBSYS: 2024795
* NKC: js20020812052
 |
**Enriko DANDOLO** (itale *Enrico Dandolo*, latine *Henricus Dandulus*, do ankaŭ *Henriko Dandolo*; naskiĝis ĉirkaŭ 1107, mortis en majo 1205) estis la 41a Doĝo de la Venecia respubliko de 1192 ĝis sia morto. Li estis fama pro religieco, longvivo kaj ruzeco, kaj estis konata pro sia rolo en la Kvara Krucmilito kaj en la Atako al Konstantinopolo.

Li ludis gravan rolon en la forta konflikto de la jaroj 1171 kaj 1172 inter Venecio kaj la Bizanca Imperio, kiu apogis la italajn rivalojn de Venecio, ĉefe el Ĝenovo kaj Pizo. Ĝis 1184 li veturis al Konstantinopolo kaj partoprenis en negocadoj por rearanĝi detruitan venecian kvartalon tie.

Enriko Dandolo (maldekstre) en Venecia "grosso", valuto enkondukita dum lia administraciado, kun Marko la Evangeliisto, patrono de la respubliko kaj de la urbo.
Li estis nomumita doĝo estante jam maljuna kaj blinda, sed energikapabla. Li limigis la agadliberon de eksterlandanoj en Venecio. Li ordonis atakon al Zadar, kiun li ne konkeris, sed ja kelkajn aliajn dalmatiajn insulojn. Li entreprenis reformojn de la monersistemo. En 1202 li engaĝiĝis en la realigado de la Kvara Krucmilito.

* Kategorio Enriko Dandolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716621
* GND: 119190230
* LCCN: n92050217
* VIAF: 77120235
* ISNI: 0000 0001 0196 5793
* LIBRIS: 243272
* SUDOC: 081060920
* BNF: 145579959
* ULAN: 500476016
* BIBSYS: 10075431
* NKC: xx0066431
* ICCU: BCTV015089
 |
**Charles de SAINT-ÉVREMOND** (naskiĝinta la 1-an de aprilo 1613 en Saint-Denis-le-Gast, mortinta la 29-an de septembro 1703 en Londono) estis franca filozofo, verkisto, juristo kaj (multflanka) kritikisto.

Vivo
----

Post edukiĝo ĉe la jezuitoj en Parizo li studis jursciencon. Poste li soldatis restante ĉiam fidela al la reĝo dum la ribeloj de ĉe Frondo. Pro tio li promociiĝis en 1652 je feldmarŝaleco. Post verko de satira epistolo pri la Traktato de Pireneoj li devis fuĝi tra Nederlando al Britio. Tion li ĝismorte restis estante amiko kaj konsilisto de dukino Hortense Mancini, nevino de Jules Mazarin. La korteganoj kaj aliaj elstaruloj tre ŝatis lin kaj lia tombo troviĝas ĉe Abatejo Westminster.

Liaj verkoj, kiuj longtempe nur manskribite transdonitis, brilas stile, satirece kaj kosmopolitisma filozofio. Li estis konata kritikisto (ankaŭ pri kuirarto) kaj liaj konsiloj ŝatitis kaj en Britio kaj sur la kontinento eŭropa.

Literature menciindas liaj satiraj aĵoj (»La Comédie des académiciens«, 1644) kaj liaj leteroj. La unua impreso de ĉio okazis en Londono 1705.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 17. Leipzig 1909, p. 435-436, (tie ĉi interrete)

* Kategorio Charles de Saint-Évremond en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739090
* GND: 118794116
* LCCN: n50059892
* VIAF: 192407953
* ISNI: 0000 0001 1741 1947, 0000 0003 5674 4298
* LIBRIS: 297620
* SUDOC: 085718394
* BNF: 12159376w
* NLA: 35471943
* NKC: ola2007404587
* ICCU: CUBV138799
 |
**George SEGAL** (naskiĝinta en la 26-a de novembro 1924 en Novjorko, mortinta en la 12-a de junio 2000 en New Brunswick, Nov-Ĵerzejo) estis usona skulptisto kaj grafikisto. Li famiĝis pro skulptaĵoj el gipso de natura grando, kiuj montras homojn dum ĉiutagaj situacioj.

Vivo
----

Finstudinte en 1944 ĉe la *Cooper Union of Art & Architecture* en Manhattan li pluse studis artan edukadon, filozofion kaj literaturon ĉe la *Rutgers University* en New Brunswick kiel ankaŭ ĉe la Universitato de Novjorko.

Poste li pentris laŭ la stilo de abstrakta ekspresionismo. En 1953 li renkontis Allan Kaprow, kiu docentis ĉe la Rutgers-altlernejo. Kune ili aranĝis plurajn agadajn spektaklojn, i.a. sur fare de Segal alikonstruita kokina korto. Kaprow ege influis lin kaj ludas grandan rolon ĉe la unuaj segal-aj skizoj por plastikoj.

En 1958 Segal faras la unuan skulptaĵon el dratreto, saktolo kaj gipso. En 1960 faritis la unua muldaĵo kun la titolo *Viro ĉetable*. Ekde 1961 li lasis al la figuroj - por eviti naturalismajn aludojn - la krudajn, blankajn supraĵojn. Ili ofte montris ankoraŭ spurojn de la prilaborado. Tiuj figuroj de natura grando transportas impreson de soleco, kion pligrandigas ankoraŭ la ĉiutagaj agadoj de la figuroj kun dorso en la direkto de la observanto. Ne malofte la figuroj estas en kombino kun triviaj kaj originaj objektoj kaj meblaro (ekz. la pelvo ĉe la verko *Virino lavanta siajn piedojn* de 1965/65). Ili estas kvazaŭaj *objets trouvés* ene de sia medio. La situacioj ne tute furoras kaj la artaĵoj similas ŝtonigitajn relikvojn de ĉiutage, ofte malgaja ĉirkaŭaĵo.

Literaturo
----------

* Phyllis Tuchman: *Segal*, München 1984. ISBN 3-7658-0444-4
* Caroll Janis/Dirk Teuber: *George Segal*, ekspozicia katalogo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio George Segal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Segal en la kasela Documenta-arkivo.
* Informoj pri George Segal en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Hejmpaĝo de la Fondaĵo Segal.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 484277
* GND: 118760548
* LCCN: n79069763
* VIAF: 34465256
* ISNI: 0000 0001 0779 5297
* SUDOC: 057871787
* BNF: 119726055
* ULAN: 500032575
* NLA: 35487851
* NDL: 00456011
* RKD: 71775
* NKC: mzk2013746065
* ICCU: CFIV068444
* BNE: XX1723685
 |
**Charles Rivière DUFRESNY** (naskiĝinta en Parizo en 1648, mortinta la 6-an de oktobro 1724 samloke) estis franca poeto.

Vivo
----

La pranepoto de la t.n. "kamparanino *La belle jardinière*" de Anet, konkubino de reĝo Henriko la 4-a estis reĝa ĝardeninspektoro. Li enkondukis modojn anglajn en Franclandon.

Liaj komedioj, malfortaj koncerne la intrigojn kaj la karakteran evoluon, pli bone taksatas "konversaciaj teatraĵoj". Jen kelkaj: »L'esprit de contradiction«, »Le double veuvage«, »La coquette du village«, »Le mariage fait et rompu«. »Le ĉevalier joueur« traktas enhave la saman matieron kian ankaŭ la verko »Joueur« de Regnard, kiu laŭdire estis ŝtelinta la intrigon al la amiko. Lia verko »Théâtre« aperis en Parizo en la jaro 1731-a sesvolume. Krome estas de li: »Poésies diverses«, »Nouvelles historiques« kaj »Les amusements sérieux et comiques d'un Siamois« (1707), modeldona por la fama verko »Lettres persanes« de Montesquieu.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 5. Leipzig 1906, p. 254, kio legeblas tie ĉi interrete.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568675
* GND: 118672606
* LCCN: n83222495
* VIAF: 87526688 100249224, 87526688
* ISNI: 0000 0001 4093 5001
* LIBRIS: 321171
* SUDOC: 028061063
* BNF: 119971627
* MBA: 5fc14448-4249-42c8-bba7-a2efe0e7a0da 5fc14448-4249-42c8-bba7-a2efe0e7a0da, 5fc14448-4249-42c8-bba7-a2efe0e7a0da
* BIBSYS: 2011467
* NKC: mzk2009533652
* ICCU: NAPV131599
* BNE: XX1745847
 |
**Georgi MARKOV** (naskiĝis la 1-an de marto 1929, mortis la 11-an de septembro 1978) - bulgara disidento, murdita de bulgara spionagentejo.

Vivkuro
-------

Li estis bulgara dramisto kaj romanverkisto. En 1969 fuĝis al Okcidento el totalisma ŝtato de Todor Ĵivkov. Laboris en Londono en la monda servo de BBC por Radio Libera Eŭropo kaj Deutsche Welle. Estis nerepacigebla malamiko de komunismo, malkaŝis sekretojn de socia vivo en komunisma Bulgario. Komunista reĝimo decidis lin murdi helpe de KGB.

Atenco
------

KGB kaj bulgara KDS (bulgare: КДС, Комитет за държавна сигурност - Komitato de Ŝtata Sekureco) faris du nesukcesintajn atencojn kontraŭ lia vivo.
La trian provon oni aranĝis la 7-an de septembro 1978 en bushaltejo proksime al la ponto Waterloo en Londono. Atendantan en la haltejo Markovon ataketis nekonato parolanta fremdan akcenton tuŝante lin delikate per ombrelo (fakte speciale konstruita t.n. bulgara ombrelo). Markov eksentis sin malbone kaj iris al kuracisto.

Nur poste Markov asociigis la ektuŝon kun doloro de suro, sur kiu postrestis spuro post piko. Tamen estis jam tro malfrue por doni kontraŭvenenon. Post tri tagoj li mortis. Nur dum kuracista korpesploro en prosektorejo oni trovis en la pikloko platenan globeton 1,5 mm, enbatitan en la suron, enhavantan mortigan dozon de ricinino.

Oleg Gordievskij konfirmis ke la murdon ekplanis kaj faris KGB. Estas konsiderinde ke iu detruis historion de la malsano de Markov en londona hospitalo.

Bulgaraj sekurecaj servoj faris politikajn murdojn longe antaŭ murdigo de Markov. Kreita tiucele grupo *Service 7* agis almenaŭ de 1968.

En Interreto
------------

* Artikolo en *The Sunday Times*
* Intervjuo kun la edzino de Markov Arkivigite je 2006-10-01 per la retarkivo Wayback Machine
* artikolo "The Poison Umbrella", The New Presence 4/2006, str. 46-48 Arkivigite je 2009-02-17 per la retarkivo Wayback Machine



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334146
* GND: 122810554
* LCCN: n82233756
* VIAF: 14478
* ISNI: 0000 0001 0860 7753
* SUDOC: 130164259
* BNF: 11914635b
* NLA: 36568497
* BIBSYS: 90226622
* NKC: xx0009780
 |
**Ernest DIMNET** (1866 - 1954), franca pastro, verkisto kaj lekciisto, estas la aŭtoro de *La Arto de Pensado*, populara libro pri pensado kaj rezonado dum la 1930-aj jaroj.

Vivo
----

Dimnet naskiĝis en Francio. Li servis kiel kanono ĉe la Cambrai Katedralo kaj estis profesoro ĉe la Stanislas Altlernejo en Parizo. Li komencis verki por anglaj revuoj en 1898. Li movis al Usono post la Unua Mondmilito kaj laboris kiel lekciisto ĉe Harvard Universitato kaj la Williamstown Instituto de Politiko.

Liaj verkoj inkluzivas *Les sœurs Brontë* (1910), pri la fratinoj Brontë (Anne, Charlotte kaj Emily), *France Herself Again* (1914), kaj *The Art of Thinking* (1928), psikologia gvidilo populara en Usono.

Lia plej rimarkinda libro estis *La Arto de Pensado* kiu estis sur la plej bona-vendistaj listoj en Usono en la 1930aj jaroj, apud mem-helpaj gvidiloj de Dale Carnegie, sed ĝi estas plejparte forgesita hodiaŭ. La libro invitas la leganton en stato de honesteco kie li taksas lin mem kiel pripensema homo. Dimnet alportas supre la fakton ke ni ankaŭ ofte nur "pensadi pensi" pri io anstataŭ efektive esti pensanta. Li provizas utilajn konsiletojn kaj konsilo sur kiel plibonigi onian koncentriĝon kaj paraj klopodoj alrespondi kelkaj ĉiamaj kaj ĉiuj-gravaj demandoj kiel "Kiel mi trovas mi mem?" Trovanta respondojn al ĉi tiuj demandoj, Dimnet klarigas, estas kerna al la produktado de ajna originala penso. Ni devas scii nin mem por pensi por ni mem.

Rilato al Esperanto
-------------------

Li estis membro de la Delegacio por alpreno de la lingvo internacia.

Verkaro
-------

### En la franca

* *La Pensée catholique dans l'Angleterre contemporaine*, V. Lecoffre, (1906)
* *Figures de moines*, Perrin, (1909)
* *Les soeurs Brontë*, Bloud, (1910)
* *L'Art de penser*, Grasset, (1930)

### En la angla

* *Paul Bourget: A Literary Biography*, (1913)
* *France Herself Again*, (1914)
* *The Evolution of Thought in Modern France*, (1915)
* *From a Paris Balcony*, (1924)
* *The Art of Thinking*, (1929)
* *What We Live By*, (1932)
* *My Old World*, (1935)
* *My New World*, (1938)

Referencoj
----------

1. ↑   (1951) Adam Black: *Who's Who* **5**. Nov-Jorko City: The Macmillan Company.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernest Dimnet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ernest Dimnet en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Citaĵoj de Ernest Dimnet.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810831
* GND: 172044618
* LCCN: nr93033242
* VIAF: 52063587
* ISNI: 0000 0001 0901 3543
* SUDOC: 085899100
* BNF: 13191952k
* NKC: kup20030000021680
 |
**Aksajakatlo** aŭ *Axayácatl* en nahuatla [aːʃaːˈjákatɬ]: āxāyācatl, ‘akvovizaĝo’ ‘ā-, akvo; xāyāca-, vizaĝo; -tl, sufikso’)? (1469-1481) estis tlatoani de la aztekoj, sukcedanto de Moktezumo la 1-a kaj patro de Moktezumo la 2-a. Lia nomo rilatas al la koncepto "masko je akvo", nome la laga insekto de la familio de la Koriksedoj el kies ovoj oni kuiras la manĝaĵon *ahuahuatli*, antikve tre ofta en la valo de Meksiko.

Dum lia regado okazis milito kontraŭ Tlatelolko, kiu estis sendependa el Tenoĉtitlano. Ties *tlatoani* Mokihuikso estis mortigita kaj forĵetita sur la piramidaj ŝtuparoj. Aksajakatlo ankaŭ konkeris aliajn teritoriojn en la areo de la nuna Toluko en 1477. Sed iam inter 1478 kaj 1479, kiam ili bataliris kontraŭ opozicianta urbo, nome Hikipilko, ili trafis kuraĝan reziston de la lokaj purepeĉoj: 10,000 kontraŭ 24,000 aztekoj. Multaj aztekoj mortis, dum Aksajakatlo estis vundita kaj mortis post kelkaj tagoj.

Notoj
-----

1. ↑   Frances E. Karttunen (1983). An Analytical Dictionary of Nahuatl. Norman: University of Oklahoma Press, p. 14. ISBN 978-0-80612-421-6.
2. ↑   Michael Ernest Smith (2003) [1996]. The Aztecs. Padstow: John Wiley & Sons, pp. 51. ISBN 978-0-63123-016-8.

* Kategorio Aksajakatlo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617651
* LCCN: no99036515
* VIAF: 16857294
 |
**Christian zu Stolberg-Stolberg** (naskiĝis la 15-an de oktobro 1748 en Hamburgo, mortis la 18-an de januaro 1821 en Windebye apud Eckernförde) estis germana verkisto, filo de grafo Christian Günter kaj frato de Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg. La fratoj kritikitis polemike en la verko *Xenien*.

Vivo
----

Ekstudinte en 1769 en Halle (Saale) li studis inter 1772 kaj 1774 en Göttingen, kie li aniĝis al Hainbund. En 1777 li iĝis oficialulo gvida en Tremsbüttel (antaŭe li jam estis laborinta en Kopenhago) kie li edziĝis al en multaj poemoj glorigita vidvino de ĉekortega servisto von Gramm, Luise. Ŝi mem estis grafino de Reventlow.

Post 23 jaroj da ekzemplodona deĵoro Stolberg pensiuliĝis kaj retiriĝis je bieno Windebye apud Eckernförde.

Verkaro
-------

Liaj mallongaj poemoj »Gedichte« (elegioj, kantoj, baladoj ktp.) aperis kune kun poemoj de liaj fratoj unue en 1779 en Lepsiko; same la dramoj »Schauspiele mit Chören« (1787), el kiuj li verkis »Belsazar« kaj »Otanes«. Ambaŭ fratoj kunlaboris krome ĉe la poeziaĵoj »Vaterländischen Gedichte« (Hamburgo 1815), en kiuj ili klopodis plenumi nivelojn malmodernajn. Christian krome publikigis en Hamburgo en 1782 »Gedichte aus dem Griechischen« kiel ankaŭ tradukon de verkoj de Sofoklo (Lepsiko 1787) en kvinpiedaj jamboj, tradukoj kiuj ne malutilis tiutempe! Liaj poeziaĵoj ĉiuj troviĝas en la 20-voluma eldono »Werke der Brüder Stolberg« (Hamburgo 1820–25). Kiel poeto li imitis sian eĉ pli ŝtorman kaj pasian fraton Friedrich Leopold; la konvertiĝon fratan al katolikismo li akre malaprobis daŭre estonte en kontakto kun li.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 19. Leipzig 1909, p. 57-58, kio relegeblas tie ĉi interrete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Christian zu Stolberg-Stolberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Verkoj surrete


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626152
* GND: 118755544
* LCCN: no98130435
* VIAF: 59243435
* ISNI: 0000 0001 0782 2558
* SUDOC: 070319618
* BNF: 13529008s
* NKC: xx0123987
 |
**Ernesto de Saksio** (germane: *Ernst von Sachsen*; naskiĝinta la 24-an de marto 1441 en Meißen, mortinta la 26-an de aŭgusto 1486 en Colditz pro falo deĉevala) estis saksia princo-elektisto kaj prapatro de la ernestida branĉo de la dinastio Wettin.

Vivo
----

Estante la plej maljuna filo de Frederiko la Milda li kune kun la frato Alberto la Temerara estis forkaptita disde Kastelo je Altenburg en 1455 fare de Kunz von Kauffungen. Li fondis la ernestidan linion de la saksia dinastio. En 1464 li posteulis la patron princ-elektistece sed tamen suverenis kun la frato Alberto komune pri la landoj de Meißen kaj Turingio, ĝis 1485.

Post la perfortita ekziligo de la vokto Henriko la 2-a (Plauen) fare de Georgo de Podebrado la du fratoj akiris en 1466 Plauen, Oelsnitz kaj Adorf. La protektadorajton pri Quedlinburg gajnis Ernesto en la jaro 1479 pro la helpo de la fratino kaj abatino Hedwig kontraŭ la urbo kaj la episkopo de Halberstadt. La ĵus antaŭe malkovritaj arĝentaj minejoj en la Ercmontaro pliabundigis la rimedojn por aĉeti novajn posedaĵojn, ekz. en 1372 de la Princolando Żagań en Silezio kaj en 1474 de la regadujoj de Żary, Beeskow kaj Storkow. Kiam la dua filo de Ernesto, Alberto, iĝis ĉefepiskopo de Majenco en 1482, la urbo Erfurto devis konsenti nevole al protektiĝo fare de la saksoj; la tria filo Ernesto iĝis en 1476 ĉefepiskopo de Magdeburgo, en 1479 krome koadjutoro en Halberstadt. Kun la patra helpo li obeemigis en 1478 la Halle-anojn kaj en 1486 la Halberstadt-anojn.

Papo Siksto la 4-a donacis al Ernesto en 1480 Oran Rozon, kiun li transdonis al la Katedralo de Meißen. Turingiaj aferoj post la morto de la onklo Vilhelmo la 3-a malharmoniigis la du fratojn. Okaze de la landa separiĝo en Lepsiko en la 26.8.1485 ricevis Ernesto, krom la lando Turingio kun la posedaĵoj vogtlandaj kaj frankoniaj, la duonon de la lando de ĉe la rivero Pleiße kaj Osterland *(terra orientalis)* iĝante tiel la fondonto de la ernestida (unue elektista) linio.

Lia edzino Elizabeto, filino de la bavara duko Alberto la 3-a mortis en 1484. Li havis kvar filojn: krom la jam menciitaj klerikoj Alberto kaj Ernesto ankoraŭ Frederikon kaj Johano la Konstanta, posteuloj liaj en la princ-elektisteco.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 6. Leipzig 1906, p. 65 (tie ĉi interrete)

Vidu ankaŭ
----------

* Saksia princforkapto

* Kategorio Ernesto (Saksio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709498
* GND: 119140659
* VIAF: 3274152
* ISNI: 0000 0000 6126 537X
* NKC: ola2013765685
 |
**Adolf HASLINGER** (naskiĝinta la 23-an de marto 1933 en Saalfelden, mortinta la 7-an de januaro 2013 en Salcburgo) estis aŭstra anglistikisto kaj germanisto. Inter 1995 kaj 2003 li rektoris ĉe la Salcburga universitato.

Vivo
----

Adolf Haslinger finstudis en 1961 pri anglistiko kaj germanistiko ĉe la Universitato de Innsbruck per defendo de disertaĵo pri la dialektoj de Pinzgau. Kiam en la 1964-a jaro (re)fondiĝis li tie ekdeĵoris asistante. Post habilitiĝo en 1969 pri *Epische Formen im höfischen Barockroman* (epikaj formoj en al kortega barokromano) li nomumiĝis en 1973 eksterorda kaj en 1976 orda profesoro pri aŭstria literaturo. 

Adolf Haslinger estris la de li mem en 1977 fonditan Salcburgan Literaturarkivon kaj estraranis en diversaj literaturaj societoj kaj kluboj. Krome li kunfondis *Internationale Thomas-Bernhard-Gesellschaft*, engaĝiĝemulan rondon memorigontan la verkojn kaj talenton de Thomas Bernhard.

Agado
-----

Adolf Haslinger ĉefe interesiĝis (krom pri baroka literaturo kaj la eldonado de tekstoj de Adalbert Stifter kaj George Saiko) pri la aŭstria aktuala literaturo: tion atestas liaj eseoj kaj laboraĵoj pri H. C. Artmann, Konrad Bayer, Thomas Bernhard, Heimito von Doderer, Franz Innerhofer kaj Andreas Okopenko. Apenaŭ ekprofesorinte li fondis en 1977 la Salcburgan Literaturarkivon kiu sukcesis akiri altvalorajn manuskriptojn kaj arkivaĵojn de Thomas Bernhard, Peter Handke aŭ eĉ Stefan Zweig. Estante prezidanto de la salcburga filio de Rotario li iniciatis la munton de memortabulo pri Bernhard ĉe la muro de la Salcburga Landa Teatrejo pro ties multaj premieroj surlokaj. Kun la nobelpremiito Peter Handke li amikiĝis. 

Alia fokuso estis pri la historio kaj kulturo salcburgaj, pro kio li kune kun Peter Mittermayr eldonis la kulturleksikonon *Salzburger Kulturlexikon*. Jam komence la 1970-aj jaroj li furoris kaŝe per laboraĵoj pri James Joyce kaj ties kontaktoj kun Salcburgo, Feldkirch kaj Innsbruck. Malgraŭ la fakto ke Joyce nur feriumis kelkajn tagojn Salcburge ja valoris esplori la impresojn de Salcburgo je Joyce kaj liajn agadojn ĉi-tie.

Honoroj
-------

* 1994: Großes Silbernes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Adolf Haslinger en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* "Ein neues Kapitel in der Geschichte der Uni Salzburg hat begonnen"
* Adolf Haslinger und Andreas Weigel: Porträt von James Joyce im „Salzburg Museum". Ĉe: Salzburger Nachrichten, 11.10.2007.
* Salzburger Nachrichten: "Früherer Rektor der Uni Salzburg Haslinger gestorben."
* Herwig Gottwald, Hildemar Holl kaj Manfred Mittermayer: Nekrologp
* Adolf Haslinger ĉe Salzburg-Wiki

Notoj
-----

1. ↑  "James Joyce und Salzburg" - Ĉe: *Das Salzburger Jahr. Eine Kulturchronik* (1970/71), p. 35-36
2. ↑  listo de honoritoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813889
* GND: 122491688
* LCCN: n/80/138032
* VIAF: 39423811
* ISNI: 0000 0001 0889 6436
* SUDOC: 030586615
* BNF: 12197224q
* BIBSYS: 90601910
* NKC: pna2006334412
 |
**Georgo la 3-a** ( გიორგი III) (m. la 27-an de marto 1184), de la bagratida dinastio, estis reĝo de Kartvelio de 1156 al 1184. Lia regado, kaj tiu de Tamar, estas vidita kiel la "ora epoko" de la kartvela historio, la epoko de imperio, diplomatia sukceso, armeaj triumfoj, granda eduka, kultura, spirita, kaj arta florado.

Vivo
----

Li sukcedis sian patron Demetro la 1-a post lia morto en 1156.

Li ŝanĝis la defensivan politikon de sia patro al pli agresema kaj rekomencis ofensivon kontraŭ la najbaraj selĝukaj regantoj en Armenio. Kun lia supreniro al la trono, Georgo la 3-a lanĉis sukcesan kampanjon kontraŭ la selĝuka sultanlando de Khlat en 1156. Georgo prenis kaj aneksis la armenajn urbojn Anio kaj Dvin en 1161-1162. Tamen, la selĝukaj kontraŭatakoj faris la reĝon cedi Anion al islama reganto sub la kondiĉoj de vasaleco. La urbo estis finfine integrita en la kartvela regno en 1173. Ĝenerale en tiu periodo, la kartvela armeo ŝveliĝis kun armenaj volontuloj, entuziasme partoprenante la liberigon de ilia lando. En 1167, li marŝis defendi sian vasalon ŝaho Aghsartan de Ŝirvano kontraŭ la atakoj de ĥazaroj kaj kipĉakoj kaj fortigis la kartvelan superregadon en la areo.

En 1177, la nobeloj de la sfero pliiĝis kontraŭ la reĝo kaj deklaris la princon Demna "veran kaj laŭleĝan reĝon de Kartvelio". Li estis filo de lia pli aĝa frato Davido la 5-a, Demna estis konsiderita de multaj kiel laŭleĝa tronpostulanto al la kartvela trono. Ĉirkaŭ 30,000 ribeliĝintoj sub la bopatro de Demna Ioane Orbeli fortigis siajn poziciojn ĉe la citadelo de Lore. La fortikaĵo estis sieĝita de la reĝa armeo. Ĵetante sin kaj liajn anojn sur la kompato de lia onklo, li estis blindigita kaj kastrita kaj la plej granda parto el lia bofamilio murditaj.

En 1178, Georgo la 3-a nomumis sian filinon kaj heredonton Tamara kiel heredanto kaj kunreganto por malhelpi ajnan disputon post sia morto. Tamen, li restis kunreganto ĝis sia morto en 1184. Li estis entombigita ĉe Monaĥejo Gelati, okcidenta Kartvelio.

Geedziĝo kaj infanoj
--------------------

En 1155, Goorgo geedziĝis kun Burduĥan (Guranduĥt), kun filino de Ĥuddan, Reĝo de Alanio. Ili havis du filinojn:

* Tamara, kiu sukcedis lin kiel reganto.
* Rusudan, kiu geedziĝis kun Manuel Komneno. Ili estis la gepatroj de Aleksio kaj Davido, fondintoj de la Trebizonda imperio.

* Kategorio Georgo la 3-a (Kartvelio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349828
 |
**Gergely CZUCZOR** [gergej cucor], hungare **Czuczor Gergely** estis hungara poeto, ordena pastro kaj lingvisto.

Gergely Czuczor
Li naskiĝis, kiel *Czuczor István* en la 17-an de decembro 1800 en **Andód** (nun Andovce en Slovakio). Li mortis en la 9-an de septembro 1866 en Pest (urbo). En la ordeno li prenis la nomon Gergely.

Biografio
---------

Li frue lernis germane, latine, slovake kaj greke. En 1817 li aliĝis al benediktanoj en Pannonhalma, poste en Győr, fine en Pest. Ekde 1824 li instruis, kiel pastra instruisto. En la sama jaro li debutis, kiel poeto kun eposo *Batalo de Augsburg* kaj li amikiĝis kun Mihály Vörösmarty. En 1831 li estis ano de Hungara Scienca Akademio kaj li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy.

Dum la hungara liberecbatalo li verkis poemon *Alarmo*, poste pro tio li estis kondamnita al malliberejo 6 jarojn. Pro agado de akademianoj li estis pli frue libera.

Ankaŭ en la malliberejo li verkadis. La ĉefverko estas *Vortaro de la Hungara Lingvo*. Li estis membro de Societo Kisfaludy. En Győr li havas skulptaĵon antaŭ gimnazio nomata pri Czuczor.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

Skulptaĵo pri Gergely Czuczor kaj Ányos Jedlik

* Kategorio Gergely Czuczor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388039
* GND: 136097782
* LCCN: n85128387
* VIAF: 79051505
* ISNI: 0000 0001 1072 3454
* LIBRIS: 182956
* SUDOC: 135833744
* BNF: 12053425n
 |
**Guillermo VALENCIA** (29-a de oktobro 1873 en Popajano (*Popayán*), Kolombio – 8-a de julio 1943 en Popajano) estis kolombia poeto kaj politikisto.
Li studis en la Seminario de Popajano kaj estis legacia sekretario en Eŭropo (1889-1900), intendanto pri Publika Instruado, ministro pri Financoj kaj pri Milito, guberniestro, reprezentanto kaj senatano de la provinco Kaŭko, profesoro kaj rektoro (1928) de la Universitato de Kaŭko, du fojojn kandidato al la prezidenteco (1918) kaj 1930) kaj reprezentanto de sia lando al la Tutamerikaj Konferencoj de Rio-de-Ĵanejro, Santiago, Montevideo kaj Limo.

Malgraŭ lia intensa politika aktivado, lia famo kuŝas, antaŭ ĉio, en lia literatura laboro. Liaj poezioj valoris al li aperi en elstara loko inter la reprezentantoj de la modernismo kolombia. Kvankam en liaj verkoj aperas formoj uzataj de la dekadentismo, lia stilo povas kvalifikiĝi pli bone kiel parnasa, ĉar la verkisto, per sia akuta imagopovo, fantasia kreivo kaj plena regado de la lingvo, presentiĝas kiel bardo de la formo, sen ke tio implicu ke lia laboro estu manka de enhavo. Aliflanke, malgraŭ ke li lasis sin influi de la francaj simbolistoj, lia humanisma formiĝo kaj lia ŝato al la klasikuloj restigis lin savita de la fermeco kaj la mallumo de la koncepto kaj permesis al li sin difini kiel versfaranto inteligenta ,eĉ populara, ene de la plej pura literatura tradicio hispanlingva.

Li gajnis famon en la hispanamerika literatura mondo per siaj unuaj poeziaj kompiloj «seriozaj»: *Poesías (Poezioj)* (1898), *Ritos (Ritoj)* (1914) kaj *Poemas (Poemoj)* (1917). Inter liaj plej konataj verkoj povas citiĝi *En el circo (En la cirko)*, *Los camellos (La kameloj)* kaj *San Antonio y el centauro (Sankta Antonio kaj la centaŭro)*, potencaj verkoj, de la vira poezio, plena de plastikeco. Lia simbola poezio, heredita de lia latina spirito restas reflektata en *Las cigüeñas blancas (La blankaj cikonioj)* kaj lia socia penso en *Anarkos*. Li preparis ankaŭ bonegan tradukon de ĉinaj poemoj: *Catay* (1929). Lia plej populara verko estas, eble, la kadenca kaj eŭritma *Canto a Popayán (Kanto al Popajano)*. Kiam mortis tiu notinda bardo, unu el la plej elstaraj de la kolombia Parnaso, lia lando konservis tritagan funebron kaj levis monumenton por eternigi lian memoron.

La poeto Guillermo Valencia estis patro (inter aliaj gefiloj) de Guillermo León Valencia Muñoz (1909-1971), kiu estis prezidento de Kolombio en la periodo 1962-1966.

* Kategorio Guillermo Valencia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 47516
* GND: 118803727
* LCCN: n82275761
* VIAF: 100210781
* ISNI: 0000 0000 8169 4788
* SUDOC: 030593808
* BNF: 12197764b
* NKC: uk2009534402
* BNE: XX922960
 |
**Cynegils** (m. verŝajne en 643) estis reĝo de Wessex, Anglio, de 611 al sia morto.

Familio
-------

Probable li estis filo de Ceol, kiu regis Wessex de 591 al 597 kaj nevo de Ceolwulf, reĝo 597-611. Laŭ iuj fontoj, Cynegils havis fraton nomitan Ceolwald, kiu estis avo de Ine, reĝo de Wessex de 688 al 726.

Frua vivo kaj altroniĝo
-----------------------

Kiam Ceol mortis en 597, Cynegils estis ankoraŭ knabo, kaj tial lia onklo altroniĝis. Cynegils heredis la regnon post la morto de Ceolwulf en 611.

Regado
------

La informoj pri la regado de Cynegils estas iom konfuza. Ili mencias alian reĝon, Cwichelm, kiu eble regis parton de Wessex sub Cynegils kaj eble estis ties filo. Pri la jaro 614 la Anglosaksa Kroniko raportis ke Cynegils kaj Cwichelm batalis ĉe Bampton (vilaĝo de Devon) kaj mortigis 2046 kimrojn. Laŭ la anglosaksa historiisto Bede, en 626 dungmurdisto sendita de Cwichelm, "reĝo de Wessex", malsukcese penis mortigi Edwin de Northumbria. Paulinus, episkopo de Jorko, persvadis Edwin konsenti al la bapto de sia nova filino Eanflaed (kune kun 11 aliaj anoj de la reĝa domanaro), kaj Edwin ĵuris ke, se li venkus Cwichelm, li konvertiĝus. Edwin ja venkis, kaj la 12-an de aprilo 627 li baptiĝis.

La sekvantan jaron Cynegils kaj Cwichelm batalis kontraŭ Penda, reĝo de Mercia. La Anglosaksa Kroniko - kiu plejparte favoris Wessex - ne raportis kiu venkis: do verŝajne Penda estis la venkanto.

En 636 Cynegils kaj Cwichelm baptiĝis ĉe Dorchester, kaj Oswald de Northumbria estis ilia baptopatro. Oswald edziĝis al Kyneburga, filino de Cynegils.

Filoj
-----

Krom Cwichelm, Cynegils havis alian filon, Cenwalh, kiu sekvis lin kiel reĝo de Wessex. Laŭ iuj fontoj ankaŭ Centwine (reĝo ĉ.676 - ĉ. 685) estis filo de Cynegils, sed tio ne certas.

* Kategorio Cynegils en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290291
 |
Sankta Germano el Autun - Statuo en la kirko de Saint-Germain-en-Laye
**Germanus el Autun**, ankaŭ **Germanus el Parizo** (france *Saint Germain*; naskiĝis en 496 apud Autun, mortis la 28-an de majo 576 en Parizo) estis franca teologo kaj inter 550 kaj 576 episkopo de Parizo. Li estas sanktulo de la Katolika Eklezio.

Vivo
----

Kiel adoleskanto li vivis en Autun kiel ermito antaŭ ordinacio sacerdota en 530. Dekon da jaroj poste li iĝis abato de Sankta Simforiano en Autun, alian dekon pli malfrue, en 550, pariza episkopo (la dudeka) kaj ĉefkapelano de la franka reĝo Ĉildeberto la 1-a. Ege ŝatataj estis liaj predikado kaj engaĝiĝo pri la animzorgado de kaptitoj.

En niaj tagoj lia nomo estas konata antaŭ ĉio pro preĝeja kaj monaĥeja fondoj antaŭ la urbomuroj de Parizo *(Abatejo Saint-Germain-des-Prés)*. La Vincento-kirko transprenu la relikvojn de sankta Vincento de Zaragozo kaj pri la klostro ekresponsis la benediktanoj. Germanus mem entombigitis sur tiu ĉi loko kiu poste ricevis lian nomon. En la medio evoluis la samnoma urbokvartalo de Parizo, Faubourg Saint-Germain kiun dividas la Bulvardo Saint-Germain; ĝia renomo kreskis ankaŭ pro ĵazo kaj ekzistadismo. Lia festotago (kaj katolika kaj ortodoksa) estas la 28-a de majo.

Germanus estas la patrono de enkarcerigitoj kaj de muziko. Lia helpo petatas kontraŭ fajro kaj febro.

Literaturo
----------

* Ekkart Sauser: *Germanus el Autun.* En: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Volumo 17, Bautz, Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8, kolumnoj 456–457.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Germanus el Autun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Germanus el Autun en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723130
* GND: 102473447
* LCCN: no2005036334
* VIAF: 262396607, 8615159478152727990006 76306439, 262396607, 8615159478152727990006
* ISNI: 0000 0001 0916 8326
* LIBRIS: 300874
* SUDOC: 082775222
* BNF: 10674623x
* BIBSYS: 98024313
* NKC: xx0281061
 |
**Dániel Hamary** [hamari], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hamary Dániel** estis hungara kuracisto, oficiro, revoluciulo, fondinta membro de Societo Kisfaludy. Lia nobela antaŭnomo estis *kisigmándi* [kiŝigmAndi]. Li kontribuis sub diversaj pseŭdonimoj, ekzemple *Futásfalvi Jenő, Piros Pista, Hajnal csillag, Szerelmes zivatar...*

Memortabulo pri Dániel Hamary
Dániel Hamary  naskiĝis la 25-an de marto 1826 en Tata (Hungario). Li mortis la 21-an de februaro 1892 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dániel Hamary frekventis bazlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Óbuda, mezlernejojn en Tata kaj en kalvinana kolegio de Pápa. Li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1847. Li dekomence partoprenis en Hungara revolucio de 1848, kie li estis arteliano-leŭtenanto. Post falo de la revolucio li estis arestita kelkajn semajnojn. En 1854 li akiris medicinan diplomon kaj li kuracadis en sia naskiĝurbo. En 1867 li estis nomumita ĉefkuracisto de Komárom (historia departemento), post 2 jaroj li iĝis armea ĉefkuracisto. En 1889 li pensiuliĝis. Li kontribuis ofte ekzemple en Vasárnapi Ujság, Napkelet.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Nem kell szerzetes rend* (1848)
* *Orvosi vénytan* (1852) - medicina tradukaĵo
* *Tüskés dalok* (1863) - poemoj
* *A szívbetegségek különös kór és gyógytana* (1865)
* *Apró életképek* (1879)

Memorigiloj
-----------

* strato kaj memortabulo en Tata.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Dániel Hamary en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541403
* LCCN: nb2012023358
* VIAF: 121494887
* ISNI: 0000 0000 7949 4787
 |
**Damodar MAUZO** [damodar maŭzo; en la konkana: दामोदर मावजो], (La 1-an de aŭgusto 1944, en Majorda, Portugala Barato) estas barata novelisto, romanisto, kritikisto kaj film-verkisto en la konkana. Al li estis atribuita en 2021, la Premio Gjanpith. Post Ravindra Kelekar, Mauzo estis la dua verkisto en la konkana honorita per la Gjanpith. Jam en 1983 kaj 2011, liaj romanoj *Karmelin* (1981) kaj *Tsunami Simon* (2009) ricevis aliajn premiojn. Li estas la aŭtoro de novelaroj, romanoj, infanlibroj, kaj biografioj. Pluraj el liaj verkoj estis tradukitaj en aliajn lingvojn; ekzemple, la jam menciita *Karmelin* estis tradukita en almenaŭ 12 lingvojn. 

Lia elementa edukado estis en la maratha kaj portugala lingvoj. Dum la altlernejo la instrulingvo estis la angla. Dum sia bakalaŭriĝo (en Mumbajo), li ekverkis en la konkana kaj populariĝis. Post lia edukado, li revenis al Goao kaj eklaboris en la familia butiko. La vilaĝo Majorda en kiu li loĝas, estas plejparte katolika. Tio influis multe liajn verkojn kiuj ofte reprezentas ĉiutagan katolikan vivon de Goao.

Maŭzo estis konata ne nur kiel verkisto sed ankaŭ kiel aktivulo. Li aktive partoprenis la historian opinisondon kiu okazis en Goao en 1967 por decidi la politikan statuson de tiam ĵus liberigita Goao. Li instigis homojn de Goao voĉdoni favore al la konservado de propra identeco, kaj malaprobe al la kuniĝo kun la najbara gubernio de Maharaŝtro. Inter 1985-87 li estis en la estraro de sukcesa popola movado de Goao kiu celis apartan guberniigon por Goao kaj oficialigon de la konkana kaj ĉe la gubernia nivelo kaj en la barata konstitucio. Li ankaŭ estis altranga funkciulo en la registara beletra akademio, Sahitya Akademi. Ekde 2010, li estas la kunfondinto kaj kunkuratoro de la Goaa Festivalo de Arto kaj Literaturo (GALF).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825194
* GND: 1053775369
* LCCN: n89199521
* VIAF: 5342808
* ISNI: 0000 0000 3238 4257
* SUDOC: 084169214
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Eugenia de Montijo (metroo de Madrido). |

**María Eugenia Ignacia Agustina Palafox de Guzmán Portocarrero y Kirkpatrick, grafino de Teba,** pli konata kiel **Eugenia de Montijo** (naskiĝis la 5-an de majo 1826; mortis la 11-an de julio 1920) estis imperiestredzino de Francio kiel edzino de Napoleono la 3-a.

Tiu lasta imperiestrino de Francio naskiĝis en Granada (Hispanio). Ŝi estis filino de la grafo de Teba kaj de lia skotdevena edzino. La fratino de Eugenia, María Francisca, edziniĝis kun famega hispana nobelulo, nome grafo de Alba kaj forpasis en 1860.

Eugenia estis edukita en Parizo en monaĥejo Sacré Coeur kie ricevis katolikan instruadon. Kiam la princo Ludoviko Napoleono iĝis prezidento de la Dua Franca Respubliko, li aperis kun sia patrino en dancado oferita en la Palaco Elizeo. Tie ŝi konatiĝis kun la estonta imperiestro, kun kiu ŝi edziniĝis la 30an de januaro de 1853. Napoleono ĵus estis malakceptita de princino Adelaida, nevino de reĝino Viktorio.

Imperiestrino Eugenia de Montijo, meze de la 1860-aj jaroj
Eugenia de Montijo, 1856
La 16an de marto de 1856, Eugenia naskis sian ununuran filon, Eugène Bonaparte kiu ricevis nomumadon de Imperia Princo. Danke al sia belo kaj eleganto, Eugenia kunhelpis elstare la ĉarmon de la imperia reĝimo. Ŝia intereso por la vivo de la reĝino Marie-Antoinette disvastigis modon novklasikan, stilo tre populara dum la regado de Ludoviko la 16a.

Ŝi estis tre edukita kaj inteligenta. Ŝia edzo ofte konsultis kun ŝi gravajn aferojn. La influo de Eugenia **malhelpis liberalan tendencon** en la politiko de ŝia edzo. Ŝi estis grava defendanto de la papa povo en Italio.

Post malvenko de la Dua Imperio, la tuta familio ekziliĝis en Brition. Post la morto de la imperiestro en 1873, Eugenia retiriĝis al vilao en Biarritz kie ŝi loĝis malproksime de la franca politiko.
La eksimperiestrino forpasis 94-jaraĝa en julio de 1920, dum vizito al sia naskiĝlando Hispanio. Ŝi estas entombigita en imperia kripto, kun siaj edzo kaj filo, kiu forpasis en Afriko en 1879.

Ŝi estis baptopatrino de la nevino de la reĝino Viktoria, nome princino Viktoria Eugenia de Battenberg, kiu post jaroj estos edzino de la reĝo Alfonso la 13a.

Vidu ankaŭ
----------

* Eugenia de Montijo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eugenia de Montijo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eugenia de Montijo (metroo de Madrido)
* 45 Eugenia


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 107179
* GND: 118531336
* LCCN: n79071077
* VIAF: 39510739
* ISNI: 0000 0001 2129 0535
* LIBRIS: 185891
* SUDOC: 027320448
* BNF: 13013975w
* ULAN: 500235275
* NLA: 35206407
* NDL: 00620642
* NKC: jn20000700495
* BNE: XX1090908
 |
**Danó Jeszenszky** [jesenski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jeszenszky Danó** estis hungara advokato, notario, ĵurnalisto, poeto, membro de Societo Petőfi.

Danó Jeszenszky naskiĝis la 5-an de januaro 1824 en Hungario, en Losonc (nuntempa Lučenec en Slovakio). Li mortis la 27-an de oktobro 1906 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Danó Jeszenszky frekventis lernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en aliaj urboj de Supra Hungarujo. Li iĝis advokato en 1848, poste li batalis en la nova hungara armeo. Post fiasko de la liberecbatalo li ricevis amnestion. En 1852 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filojn, la unua estis Sándor Jeszenszky. Li estis advokato dum 22 jaroj en Balassagyarmat, kie li fondis ŝparkason kaj ankaŭ periodaĵon, kiun li mem redaktis. Ekde 1879 li vivis en Budapeŝto. Liaj artikoloj aperis ekzemple en Pesti Divatlap, Vasárnapi Újság, Hölgyfutár.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Költemények* (Poemoj) 1889, poste 1905
* diversaj artikoloj en gazetoj

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 423564
 |
**Dandapani JAYAKANTHAN** [dandapani ĝajakantan], ankaŭ literumata *Jayakantan* kaj *Jeyakantan* (naskiĝis la 24-an de aprilo 1934 en Kaddalor, Tamilnado, Barato) estas plurfaceta verkisto — ne nur romanisto kaj novelisto (pro kiuj oni konsideras lin inter la plej bonaj verkistoj aktualaj), sed ankaŭ eseisto, ĵurnalisto, reĝisoro, kaj kritikisto en la tamila lingvo. Rimarkindas, ke li havis nur 5 jarojn da formala, lerneja edukado.

Forkurante de sia hejmo, la 12-jara Jayakanthan iris al hejmo de onklo, de kiu li unue lernis pri la komunismo. Poste, alvenante al Ĉenajo (urbo tiam konata kiel Madraso), li eklaboris en la presejo de *Ĝanaŝakti*, la revuo de la Barata Komunista partio, kaj vendis la revuon surstrate dum vesperoj.

Li ekverkadis en la fruaj 1950-aj jaroj, kaj rapide iĝis unu el la plej konataj verkistoj tamilaj. Kvankam li konservis ideologie maldekstran vidpunkton pro la longa rilato kun la politika maldekstro, li rifuzis resti membro de la partio, kaj iris pli centren politike al la partio Congress (kaŭngres).

Krom ĉ. 40 romanoj, li ankaŭ verkis multajn novelojn, duvoluman aŭtobiografion kaj ankaŭ tamiligis biografion de Gandhi verkitan en la franca de Romain Rolland.

Pro siaj verkoj, kiuj „pliriĉigis la altajn tradiciojn de la tamila literaturo" kaj sia „profunda kaj sentema kompreno de la kompleksa homa naturo" li gajnis la premion Gjanpith de 2002, kiu estas la plej prestiĝa beletra premio de la barata registaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dandapani Jayakanthan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* anglalingva superrigardo de la vivo kaj verkaro de Jayakanthan
* anglalingva biografieto kun utilaj ligoj pluesplorindaj
* noveloj de Jayakanthan (en la tamila)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37167
* GND: 132481960
* LCCN: n50070277
* VIAF: 67711065
* ISNI: 0000 0000 8255 1009
* SUDOC: 067251994
* NDL: 00658513
 |