**Kołobrzeg** [Koŭobĵeg] (germane ĝis 1945 *Kolberg*, antaŭ 1891 *Colberg*; kaŝube: *Kòlbrzég*) estas pola kuracloka urbo en provinco Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la samnoma distrikto Kołobrzeg. Fine de 2021 en la urbo vivis 44 340 loĝantoj.

Geografio
---------

La urbo situas en norda Pollando ĉe enfluo de la rivero Parsęta [Parsenta] en la Baltan Maron. La urbo troviĝas inter la du makroregionoj: la ĉemara regiono de Szczecin kaj la ĉemara regiono de Koszalin.

Ĉemara plaĝo kun Monumento de la geedziĝo de Pollando kun la Balta Maro kaj la mara lumturo en Kołobrzeg

Historio
--------

### Historio de la urbo

#### Mezepoko

Kołobrzeg estas unu el la plej aĝaj urboj de nuna Pollando. Jam en la 8-a jc ekzistis setlejo kun la burgo en la loko de hodiaŭa vilaĝo Budzistowo (legu: Budzistovo).

En la jaro 1000 la pola princo Boleslao la 1-a (Pollando) nomata "la Brava" establis tie la episkopejon por la tuta Pomerio - kun la unua episkopo Reinbern.
En la jaroj 1007 - 1013 ĝi ne plu ekzistis.

En la 13-a jc Kołobrzeg estis dependa de episkopoj de Kamień Pomorski (legu: Kamjenj Pomorski), kaj post la morto de pola reĝo Boleslao la 3-a nomata "la Buŝkurba" (pole: Krzywousty /legu: Kĵivousti) (1138) estis sub la influo de germana imperiestro kaj poste de la reĝo de Danio. Urborajtoj de la jaro 1255. En la 14-a jarcento ĝi iĝis ano de Hansa ligo.

Fine de la 13-a jarcento kaj komence de la 14-a jarcento Kołobrzeg estis jam fortika komerca centro ĉirkaŭita per la defendmuroj kaj fosaĵo. En la sekva jarcento la urbo iom post iom perdadis la polan kaj slavan karakteron.

#### Historio de la 16-a jarcento ĝis la 19-a jarcento

Eŭropo dum la Tridekjara Milito
La pligrandigoj de la teritorio de Prusio en la 17a kaj la 18a jc. \**blue*: Margraflando Brandenburgio en la jaroj 1600 \**verde*: Duklando Prusio en la jaro 1600 \**flave*: Terirtorioj aneksitaj en la 1600-1772 \**ruĝe*: Teritorioj aneksitaj en la 1772-1795 sekve de la dispartigoj de Pollando-Litovio 1. Nova Silezio 2.Varmio 3.Malantaŭa Pomerio 4.Antaŭpomerio 5.Magdeburgo 6.Osnabruck 7.Minden 8.Mark 9.Kleve
Dum la Tridekjara Milito (1618-1648) Kołobrzeg konkeris la sveda armeo.

La sukcesa sieĝo de la fortreso Kołobrzeg / **Kolberg** en la jaro 1761 dum la Sepjara milito fare de generalo Aleksandr Suvorov
La armeo forlasis la urbon nur en la jaro 1653, kaj transdonis ĝin laŭ la kontraktoj al Brandenburgio. De 1653 regis tie Brandenburgio kaj estis konstruita la fortreso.

La milit-operacoj de la rusia armeo tra neŭtrala teritorio de la Unio de Pollando-Litovio (namata: Respubliko de Ambaŭ Nacioj), dum la Sepjara milito (1756–1763)
Eŭropo dum la Napoleonaj Militoj, kiuj daŭris de 1803 ĝis 1815 jaro
Dum la Sepjara milito la urbon en la jaro 1761 kaptis la rusa armeo sub gvido de generalo Aleksandr Suvorov (vidu la apudan foton).
En la Sepjara milito (1756 - 1763) batalis je unu flanko Britio kaj Prusio kaj je la alia Aŭstrio, Francio, Rusio - do ĉiuj eŭropaj grandaj potencoj de la epoko.

En la jaro 1807 dum la Napoleonaj militoj la fortreson Kołobrzeg / Kolberg sieĝis armeo de Napoleono kaj pola kolonelo Sułkowski, tamen la urbo defendis sin ĝis la Paca Traktato subskribita en: germane: Tilsit (legu: Tilzit), litove: Tilžė (legu: Tilĵe) - nun tiu urbo estas en la rusa enklavo kaj nomas: Sovetsk  (legu: Sovjetsk)).

Dum tuta historio estis en Kołobrzeg la komerca kaj fiŝa havenoj kaj la centro de salo (salfarejo). Tio permesis la rekonstruon de la urbodomo, konstrui la ŝtonan moleon, establigon de la teatrejo kaj konstruo de la novaj fervoj-linioj.

#### Historio dum la 20-a jarcento

Fine de la 19-a jarcento ĉe la stratoj brilis la gas-lanternoj, kaj komence de la 20-a jarcento ekfunkciis la urba kanalaro. Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). Dum la periodo postmilita la urbo ricevis la statuson de la kuracloko (banloko) kaj ekestis kiel distrikta urbo.

Kuracloko
---------

Mara banejo kaj kuracloko – multaj kurac- kaj ripozdomoj, subtegmenta naĝejo. En la urbo kaj ĉirkaŭaĵoj troviĝas fontoj de mineralakvoj, sala fonto kaj kuraca ŝlimo. En Kołobrzeg oni kuracas malsanojn de la supraj spirorganoj kaj de sangocirkulado, artrozon kaj diabeton.

Kulturo
-------

Kołobrzeg estas ankaŭ dinamika kulturcentro – ekde la jaro 1967 okazas tie ĉi Festivalo de Soldata Kanto, funkcias Galerio de Nuntempa Arto, okazas Internaciaj Renkontoj kun Folkloro "*Interfolk*"; somere okazas pluraj koncertoj de fame konataj kantistoj, muzikistoj kaj kabaredistoj.

### Esperanto

maldekstra

En la urbo aktivas Stanislao Stolc, pastro, esperantisto kaj ano de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE**-**PL). En tiu fama kuracloko kuracis sin ankaŭ esperantistoj, ekzemple februare 2013 Irena Grochowska (sekretariino de EDE**-**PL) el Wągrowiec kaj junie-julie 2017 Eduardo Kozyra, prezidanto de EDE**-**Pollando

Transporto
----------

Kołobrzeg estas fervoja nodo kun linioj al Koszalin, Białogard kaj Goleniów. La grandurbo havas someran pasaĝeran pramkonekton kun Nexø sur insulo Bornholm.

La brikdomo ĉe la strato E. Gierczak (legu: Gjerĉak)La **urbodomo**

Bibliografio
------------

* Tadeusz Gasztold, Hieronim Kroczyński, Hieronim Rybicki, Kołobrzeg zarys dziejów, Poznano: Wydawnictwo Poznańskie, 1979.
* Hieronim Kroczyński, Dzieje Kołobrzegu - kalendarium od czasów najdawniejszych doroku 1945, Kołobrzeg: Kołobrzeskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 2000.
* Hieronim Kroczyński, Kronika Kołobrzegu, Koszalin: Wydawnictwo Le Petit Cafe, 2001.

Partneraj urboj
---------------

* la urbodistrikto Pankow de Berlino (Germanio)
* Barth (Germanio)
* Bad Oldesloe (Germanio)
* Pori (Finnlando)
* Koekelberg (Belgio)
* Nexø (Danio)
* Nyborg (Danio)
* Simrishamn (Svedio)
* Delfzijl (Nederlando)

Konataj urbanoj
---------------

* Martin von Rango
* Karl Wilhelm Ramler
* Egon Krenz

Fotogalerio
-----------

* Enirejo al la haveno kun ŝanelo kaj ĝetojEnirejo al la haveno kun ŝanelo kaj ĝetoj
* Brikdomoj ĉe la urboplacoBrikdomoj ĉe la urboplaco
* Plaĝa Hotelo kun rozĝardeno, foto el la jaro 1900Plaĝa Hotelo kun rozĝardeno, foto el la jaro 1900
* La lumturo, ĉirkaŭ la jaro 1946, la foto el la jaro 2004La lumturo, ĉirkaŭ la jaro 1946, la foto el la jaro 2004
* UrboplacoUrboplaco
* La palaco de familio Brunszwicki (legu: Brunŝviski)La palaco de familio Brunszwicki (legu: Brunŝviski)
* La centra mara banejo en la orienta parto de KołobrzegLa centra mara banejo en la orienta parto de Kołobrzeg
* La lumturo antaŭ la jaro 1909La lumturo antaŭ la jaro 1909
* BonfartejoBonfartejo

urba panoramo el la kafejo „Widokówka" / "Bildkarto" en la sanatorio "Perlo de Balta Maro"urba panoramo el la kafejo „Widokówka" / "Bildkarto" en la sanatorio "Perlo de Balta Maro"
* Kołobrzeg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kołobrzeg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo
* Urba mapo Arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Bonfartaj kaj kuraclokaj ofertoj

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 45083
* GND: 4073614-3
* LCCN: n80113489
* VIAF: 139555463
* SUDOC: 171182634
* BNF: 15994575h
* NKC: ge401807
 |