recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Le Deuxième Souffle*** (***La Dua Spiro***) estas franca filmo de Jean-Pierre Melville, aperinta en 1966, adaptita de libro de José Giovanni. Alain Corneau faris readapton en 2007.

Rakonto
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Gustave Minda, kromnomita 'Gu', eskapas el malliberejo. Konata en la krima medio pro ties fidindeco kaj kuraĝo, li retrovas du geamikojn, Manouche kaj Alban en Parizo. Tiuj ĉi estas atakitaj de du komplicoj senditaj de Joe Ricci, nefidinda kaj malmorala gangstero; Gu alvenas ĝustatempe kaj savas ilin. Manouche kal Alban unue kaŝas Gu-n proksime al Parizo, poste ili helpas lin kaŝiĝi en Marsejlo, atendante lian planitan fuĝon al Italio. Sed Gu deziras disponi pri propra financado por tiu operaco, pro sendependa volo. Delonga amiko enkondukas lin en aferon flanke de Paul Ricci, la frato de Joe kaj malnova amiko de Gu: temas pri eksterordinara atako de banka veturilo. La faro konsistas interalie el mortigo de du akompanantaj motorciklantoj. Gu akceptas kaj mortigas unu el ili.

Intertempe, komisaro Blot priserĉas Gu-n. Li sukcesas faligi lin en insidon, registrante lin nevole konfesantan sian komplicecon kun sia amiko Paul Ricci en la atako, antaŭ ol aresti lin. Dezirante proprigi al si la rabaĵon de sia frato, Joe Ricci alvenos al Marsejlo por venĝi sian enkarcerigitan fraton, maĥinaciante kun du aliaj komplicoj de la atako, kiuj timas ke Gu denuncos ilin siavice al la polico. Fidela al sia gangstera moralo, Gu tiam eskapos por kiel eble restarigi la veron kaj senkulpigi Paul-on, kiu kulpas pri neniu el la du murdoj dum la atako. Kunveno inter la kvar gangsteroj finiĝos tragike per reciproka pafmortigo...

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Teĥnikaĵoj
----------

* Titolo: *Le Deuxième Souffle*
* Reĝisoro: Jean-Pierre Melville
* Adaptita de romano de José Giovanni
* Daŭro: 150 minutoj
* Aperdato: 4-a de novembro 1966 Francio

Rolularo
--------

* Lino Ventura: Gustave Minda, kromnomita Gu
* Paul Meurisse: Komisaro Blot
* Raymond Pellegrin: Paul Ricci
* Christine Fabréga: Simone, kromnomita Manouche
* Pierre Zimmer (Franca V.: Jacques Deschamps): Orloff
* Michel Constantin: Alban
* Marcel Bozzuffi: Jo Ricci
* Paul Frankeur: Komisaro Fardiano
* Denis Manuel: Antoine
* Pierre Grasset: Leonetti
* Jean Negroni: Inspektoro
* Raymond Loyer: Jacques le notaire (la notario)
* Albert Michel: Marcel le Stéphanois (la Sankt-Stefanano)
* Louis Bugette: Théo, maristo
* Albert Dagnant: Jeannot Franchi

Eksteraj ligiloj
----------------

* Le Deuxième Souffle en IMDb
* Le Deuxième Souffle en AlloCiné


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |
Pri la komunumo
---------------

**Gipf-Oberfrick** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3288 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Komunuma administrejo de Gipf-Obefrick
La komunumo situas meze en la Platĵuraso ĉe la bordo de la rivereto *Bruggbach*, alfluanto de Sissle. La iam apartaj vilaĝoj Gipf kaj Oberfrick dum la lastaj jaroj kunkreskis inter si kaj kun Frick, kun kiu ili formas aglomeraĵon.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gipf-Oberfrick limas en nordo kaj nordoriento al Frick, en sudoriento al Ueken kaj Herznach, en sudo al Wölflinswil kaj Wittnau, kaj en okcidento al Wegenstetten kaj Schupfart.

Trafiko
-------

La stacidomo de Frick, de kie estas rektaj trajnoj al Bazelo kaj Zuriko, situas tute proksime de la komunuma limo al Gipf-Oberfrick. Tra la komunumo pasas ankaŭ diversaj poŝtaŭtolinioj.

La komunumo havas krome aliron al la nacia aŭtoŝoseo CH-A3.

Historio
--------

La unua mencio de Gipf datiĝas el la jaro 1259 kiel *Cubibe*, tiu de Oberfrick el la jaro 1288 kiel *Obiren Vrieche*.

Dum la bazela tertremo de 1356 detruiĝis la kasteloj *Alt-Tierstein* kaj *Alt-Homberg*.

Dum mezepoko Gipf-Oberfrick kune kun Frick apartenis al la Habsburgoj. En la jaro 1792 ĝi estis okupita de francaj trupoj kaj en 1797 integrita al Francio. En 1802 la komunumo estis atribuita kun la cetera Frickvalo al la Helveta Respubliko.
Gis 1803 Gipf, Frick kaj Oberfrick formis unu komunumon. Nur ek de tiam samtempe kun la aliĝo de la Frickvalo al la nove fondita Kantono Argovio Gipf-Oberfrick estis disigitaj de Frick kaj formis propran komunumon. La paroĥejo restis ankoraŭ komunua ĝis 1953.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Gipf-Oberfrick
* Gipf-Oberfrick en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Laufenburg |
| --- |
| Eiken • Frick • Gansingen • Gipf-Oberfrick • Herznach • Hornussen • Kaisten • **Laufenburg** (Sulz) - Mettauertal • Münchwilen • Oberhof • Oeschgen • Schwaderloch • Sisseln • Ueken • Wittnau • Wölflinswil • Zeihen |  |

 |

* Kategorio Gipf-Oberfrick en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Adolf Ellenbogen,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ellenbogen Adolf** estis hungara violonisto, komponisto, dirigento.

Adolf Ellenbogen  naskiĝis en 1814 (fontoj mencias ankaŭ aliajn naskiĝjarojn) en Miskolc, li mortis la 28-an de oktobro 1886 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adolf Ellenbogen devenis el juda familio. Li estis membro de junulara orkestro gvidata de Károly Thern en sia naskiĝurbo, poste li studis muzikon en konservatorio de Vieno (tiutempe en Hungarlando serioza muziklernejo ne ekzistis). En 1834 li hejmenvenis kaj aranĝis orkestron por Teatro de Miskolc. Post 2 jaroj li aliĝis al teatra orkestro de Buda. Tiu orkestro transformiĝis al teatra orkestro de Teatro Magyar dekomence en 1837. Post 2 jaroj li iĝis jam primara violonisto, baldaŭ ankaŭ dirigento. Li pensiuliĝis en 1868. En tiu longa periodo li komponis akompanajn muzikaĵojn por teatraj aŭ baletaj spektakloj, krome ankaŭ popularajn melodiojn. Li instruis ankaŭ ciganajn orkestrojn.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* »Tündérlak Magyarhonban« (akompana muziko)
* »Szökött katona« (akompana muziko, kunkomponisto)
* »Szofta - négyes« (kanto)
* pluraj ĉardaŝoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637138
* VIAF: 896156919246354970007
* NKC: xx0157929
 |
**MIHAILICH Győző**  (pro. mihailiĉ) estis hungara inĝeniero, teknikuniversaitata profesoro, ano de MTA, laŭreato de Kossuth-premio naskita en Temesrékás la 14-a de oktobro 1877 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de marto 1966.

Győző Mihailich
Győző Mihailich (sidanta ĝuste meze)

Biografio
---------

Győző Mihailich diplomitiĝis en 1899. En 1906 li akiris kvalifikon de privatprofesoro, de 1920 li estis profesoro pri pontkonstruado. En 1949 – 50 li estis rektoro de la teknikuniversitato. En 1940 li estigis la instituton de plukvalifigo por inĝenieroj, kies li estis la unua direktoro. Li ricevis premion Kossuth en 1948.

Ĉefaj projektoj
---------------

* Ponto de Ligeti út (1909) de Temeŝvaro;
* Grenmagazeno de Csepel (1922);
* POnto Tisza (1910 – 1911) en Szolnok;
* Ferbetonpontoj de Berekböszörmény kaj Tamáshida;
* Aŭtobusgraĝo Szabó József út de Budapeŝto (1930),
* Projekto por plifortigo kaj plilarĝigo de ponto Margit de Budapeŝto;
* La nova ponto Tisza (1947 – 1948).

Verkoj
------

* *Vasbetonszerkezetek* (Bp. 1922); XIX. és XX. századbeli magyar hídépítés története (Bp. 1960);
* *A vasbetonépítés kezdete és első létesítményei Magyarországon* (kun Győző Haviár, Bp. 1966).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Győző Mihailich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Adolf Ferenc LÁNG,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng Adolf Ferenc** estis hungara apotekisto, botanikisto, zoologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).

Adolf Ferenc Láng  naskiĝis en 1795 en Pest (urbo). Li mortis la 23-an de novembro 1863 en Hungara reĝlando, en Nyitra (nuntempa Nitra en Slovakio).

Biografio
---------

Adolf Ferenc Láng frekventis mezlernejon kaj universitaton en sia naskiĝurbo. En 1828 li fondis apotekon en urbo Pest. En 1832 li translokiĝis al Nyitra. Ankaŭ tie li funkciigis apotekon, krome li ricevis diversajn urbajn taskojn kaj titolojn. Li interesiĝis ankaŭ pri la botaniko, li kolektis kreskaĵojn eĉ eksterlande. La kolektaĵo riĉigis Hungaran Nacian Muzeon. En 1848 li fondis la unuan hungarlingvan apotekistan periodaĵon.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Nuncium pro Entomologis* (1822)
* *Index systematicus Molluscorum terrestrium et fluviatilium Pannoniae* (1846)
* *Rövid physiognómiája a növényországnak Magyarhonban* (1846)

Fontoj
------

* biografio kun bildo
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 450025
* GND: 117583820
* VIAF: 121484504
* ISNI: 0000 0000 7949 3995
* NKC: xx0128695
 |
**Győző Veres** [djOzO vereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Veres Győző** estis hungara halterlevisto, trifoja olimpiano, dufoja mondĉampiono, trejnisto, komercisto. Li ne konsentis kun la hungara trejnosistemo, tial li estis kvazaŭ donkiĥota sportulo kun konfliktoj.

Győző Veres naskiĝis la 13-an de junio 1936 en Berekböszörmény, li mortis la 1-an de februaro 2011 en Melburno.

Biografio
---------

Győző Veres inter 1958-1977 estis halterlevisto inter 1954-1970 laŭvice en Debrecen, Budapeŝto kaj Tatabánya. Li estis hungara ĉampiono 13-foje inter 1957-19701, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1956–1970. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1960, Hungario en la Somera Olimpiko 1964 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kun du bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 1962 kaj 1963. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1970, poste li estis trejnisto unue enlande, poste eksterlande. En 1974 li disidis al Aŭstralio, kie li estis komercisto pri aŭtoj en Melburno ĝis la emeritiĝo.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Berekböszörmény

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Győző Veres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814323
* VIAF: 7389148451586815970008
 |




* Portalo pri Biografio
***Oratio de hominis dignitate*** (trad. diskurso pri la homa digno) estas filozofia verko verkita en latino en 1486 fare de la elstara humanisto Giovanni Pico della Mirandola. Ekde la unua eldono de la kompletaj verkoj de tiu aŭtoro, ĝi estas nomita *Oratio elegantissima*, opozicie al aliaj liaj tekstoj, nomitaj pli duarange *Epistolae elegantes*.

Ĝi estis komponita kiel preparo al disputo antaŭvidita por Epifanio de 1487, kiu ne okazis pro decido de la papo Inocento la 8-a, kiu zorgigis komisionon studi la libron de Piko. La komisiono trovis kelkajn de liaj tezoj kontraŭaj al la katolika doktrino, kaj la aŭtoro komponis Apologion aŭ defendon kiu reproduktis preskaŭ laŭvorte la duan parton de la *Oratio*. La kompleta publikigo de la *Oratio* okazis nur kun la kompletaj verkoj (*Opera Omnia*) en 1496, fakte du jarojn post lia morto, je iniciato de lia parenco Gian Francesco Pico. La aldono al la titolo de la ŝlosila referenco al la "homa digno" (*de hominis dignitate*) estis farita en postaj eldonoj.​

La teksto estas strukturita en 900 tezoj, fokuse al pruvoj de la povo de la intelekto kaj al situo de la homo en la centro de la Universo: ili dezajnas antropocentrismon kontraŭ la teocentrismo de la mezepoka filozofio, kio okazigis ioman polemikon. Ĝi estis kvalifikita kiel "la manifesto de la Renesanco", kiu konsistas el serio de tezoj pri filozofio, natura penso, kredo kaj magio kaj estis defendintaj kontraŭ ajna kontraŭulo ĉe la tereno de la racio.

Referencoj
----------

1. ↑  Epistolae elegantes
2. ↑  Anglalingva versio
3. ↑   Fakuloj kiel Cassirer kaj Garin, laŭ Jacob Burckhardt. Cititaj en *Interpretations*, en Francesco Borghesi, Michael Papio, Massimo Riva, Pico Della Mirandola: *Oration on the Dignity of Man: A New Translation and Commentary*, Cambridge University Press, 2012, ISBN, 9781107015876, p. 51

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Oratio de hominis dignitate en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821065
 |
**Franz ANTEL** (naskiĝinta la 28-an de junio 1913 en Vieno, mortinta la 12-an de aŭgusto 2007 samloke) estis aŭstra reĝisoro.

Vivo
----

Antel reĝisoris en tre multaj kaj diversspecaj filmoj: en aŭstraj klasikaĵoj, kiĉaj patrujaj filmoj, humurozaj komedioj sed eĉ en internacie ŝatitaj filmoj kiel ekz. "Der Bockerer". Inter la aktoroj kun kiuj li verkis nombriĝu i.a.: Hans Moser, Curd Jürgens, Paul Hörbiger, Hannerl Matz, Theo Lingen, Wolf Albaĉ-Retty, Vico Torriani, Udo Jürgens, Peter Alexander, Fritz Muliar, Uschi Glas.

Antel ekfrekventis en 1931 la unuan vienan sonfilmakademion kaj verkis poste kiel reĝisorada kaj kameraa asistanto. En 1933 li provis iĝi reĝisoro. Ekde 1935 li estis gvidanta produktoro ĉe la berlina "Terra-Film". Dum la militservo (ekde 1939), de kiu li intertempe rajtis foriri profesie, li estis ĉefa produktoro ĉe la viena firmao "Wien-Film". Post la reveno el sovetia militkaptiteco (1945) estiĝis lia unua plenlonga filmo kun propra reĝisorado sub la titolo "Das singende Haus". Ekde tiam li faris pli ol 100 plenlongajn filmojn, i.a. klasikaĵojn kiel "Hallo Dienstmann", "Kaiserwalzer", "Der alte Sünder", "Kaisermanöver", "Der Kongress tanzt" sed ankaŭ ne ĉiam tre altkvalitajn distraĵojn kiel "Otto ist auf Frauen scharf", "Die Abenteuer des Grafen Bobby", "Der Mann in der Wanne" aŭ "Rote Lippen soll man küssen".

Honoroj
-------

Antel ricevis multajn honorojn kaj premiojn, i.a. la en 1993 unuafoje aljuĝita filmpremio "Rouge & Noir", en aprilo 2000 la platenan "Romy" por la dumviva verkaro kaj en septembro 2001 la karintian "Oscar" por ne malmultaj Wörtherlago-filmojn. En oktobro 2001 aljuĝitis al li fare de la registaro de Malsupra Aŭstrio la meritosigno "Große Goldene Ehrenzeichen für Verdienste um das Bundesland Niederösterreich" kaj unu monaton pli poste similan ordenon vienan, nome "Große Ehrenzeichen des Landes Burgenland".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo por li sur viena paĝaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 576085
* GND: 118838520
* LCCN: n90698552
* VIAF: 76518292
* ISNI: 0000 0003 6859 9526, 0000 0001 1575 6538
* LIBRIS: 240446
* SUDOC: 25124900X
* BNF: 12530429r
* NKC: mzk2012720528 mzk2012710669, mzk2012720528
* BNE: XX4580535
 |
**Gábor Almási** [almAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Almási Gábor** estis hungara altlerneja instruisto.

Gábor Almási naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1923 en Csákvár, li mortis la 10-an de majo 1968 en Gödöllő.

Biografio
---------

Gábor Almási akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Keszthely) en 1944, post 3 jaroj ankaŭ pedagogian diplomon. Post la unua diplomo li estis ŝtata oficisto, ekde 1946 li instruis agrikulturon, ekde 1950 li estis ministeria oficisto. Pli frue jam en 1945 li ekinstruis en Agronomia Universitato de Gödöllő. Komence li estis lektoro, poste docento. Li kandidatiĝis en 1963 antaŭ la Hungara Scienca Akademio (lia frua morto baris la doktoriĝon). Ekde 1967 li estis katedrestro, en la sekvanta jaro li profesoriĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Élelmiszertermelés és fogyasztás* (kunaŭtoro, 1961)
* *A termelőszövetkezetek közgazdasági problémái Fejér megyében* (1963)
* *A műszaki forradalom és a mezőgazdaság* (kunaŭtoro, 1966)
* *A mezőgazdaság műszaki fejlesztésének üzemgazdasági vonatkozásai* (1968)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718348
 |
**Franz Bardon**, *Frabato* (naskiĝis la 1-an de decembro 1909, mortis la 10-an de julio 1958) – ĉeĥa okultisto, fakverkisto kaj publicisto, kreinto de la sistemo pri propra evoluo laŭ hermetikismo, viktimo de komunistaj reprezalioj (n. 1909)

Vivo
----

Franz Bardon naskiĝis en Opava (Troppau) en Aŭstria Silezio, estis la plej aĝa el 13 infanoj kaj unusola filo en la familio. Laŭ familia legendo, Viktor Bardon, la patro de Franz preĝis pri indiko de la vojo fare de persona instruisto. Onidire ties animo ekloĝis en korpo de lia filo. Dum fruaj jaroj de juneco li laboris kiel estrada artisto, uzante pseŭdonomon Frabato, estanta mallongigo de la vortoj Franz (FRA), Bardon (BA), Troppau Opava (TO). En la aĝo de 30 jaroj, pro sia interesiĝo pri okultismo, estis enprizonigita en koncentrejo, kie restis tri kaj duono da jaro.

Iom poste famiĝis kiel instruisto de hermetikismo kaj laboris kiel sanigisto. Li posedis scion pri hermetika magio kaj kabalo. Dum tiu ĉi vivperiodo verkis kelke da libroj, danke al kiuj iĝis konata. Arestita de sovetaj servoj aprile 1958, mortis tri monatojn poste en mallibereja malsanulejo en Brno. Li postlasis edzinon Maria, filinon ankaŭ Maria kaj filon Lumir.

Neutiligitaj materialoj al la libro *Ora Libro de Saĝeco* estis konfiskitaj, kiam Bardon estis arestita de komunista milico. Libro *Frabato* estas tipa okultisma romano verkita de asistantino Otti Votavova, sed estis eldonita sub la nomo Bardon. Verdire tuj antaŭ sia morto, julie 1958, Bardon donis al sia asistantino skizon de sia biografio, por ke ŝi finu la verkon. Tial la laboraĵon oni tamen ne povas trakti kiel veran biografion de Bardon.

Publikaĵoj
----------

* (1956) *Inico al hermetikismo*
* (1956) *Praktiko de magia evoko*
* (1957) *Ŝlosilo al vera kabalo*
* (1958) *Frabato*
* *Praktiko de magia evoko*
* *Ora libro de saĝeco* (nefinita)
* *Rememoroj pri Franz Bardon* de D-ro Lumir Bardon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Franz Bardon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Franz Bardon Arkivigite je 2016-08-12 per la retarkivo Wayback Machine, www.franzbardon.com
* Franz Bardon's Hermetic Magic Arkivigite je 2018-07-14 per la retarkivo Wayback Machine, www.glassbeadgame.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614590
* GND: 118833308
* LCCN: n84088307
* VIAF: 71442218
* ISNI: 0000 0000 8151 0440
* BNF: 12225800m
* NKC: jn19990209015
 |
**Fresnillo** estas komunumo en la meksika subŝtato Zakateko. La ĉefurbo de la komunumo estas Fresnillo.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1619 enloĝantojn. El tiuj estas 765 viroj kaj 854 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4,947 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,190 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 10′ norda latitudo kaj 102° 52′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 159965 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 245 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.15 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

114,344 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 106943 alfabetoj kaj 3,199  analfabetoj. Do 6.42 % de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj. 

Inter la virinoj estas 56,326 alfabetoj kaj 4,138 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 6.84%. Inter la viroj estas 50,617 alfabetoj kaj 3,199 analfabetoj, do 5.94% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Vidu ankaŭ
----------

* Bolanjoso

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2006-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
**Otto von PACK** (naskiĝis ĉirkaŭ 1480, mortis la 8-an de februaro 1537) estis germana politikisto kaj kalumnianto.

Vivo
----

Estante konsilanto de duko Georgo la Barbulo de Saksio Pack maldungitis pro diversaj neklaraj monaj aferoj; tuj li perfidis al landgrafo Filipo la 1-a de Hesio la ekziston de certa sekreta ligo farita en Vroclavo en la 12.5.1527 - laŭdire - inter imperiestro Ferdinando la 1-a, duko Georgo, aliaj katolikaj klasestroj kaj kelkaj aliancitaj princoj (Elektoprinclando Saksio, Hesio) por forigi la protestantismon en multaj landoj.

Kopiaĵon de la laŭdira kontrakto montritis en la 18.2.1528 en Dresdeno al la hesia landgrafo. Sen pruvigi la aŭtentikencon de tiu dokumento Filipo kaj la princo-elektisto Johano la Konstanta komencis sin armi por militagoj: sed Marteno Lutero mem konvinkis ilin pri necesa antaŭa informiĝo. La demanditaj princoj malkonfesis iun ligofaradon kaj postulis siavice jurajn kaj tribunalajn esplorojn kontraŭ la kalumniantoj. La nomo de Pack estis indikita far la hesia Filipo; Pack vokitis je esploro al Kaselo kaj pridemanditis (sen apliko de torturo). Kelkaj liaj asertoj evidentiĝis malkorektaj - sed li tamen daŭre asertis esti havinta enmane la originalan aliancan dokumenton kun la sigeloj princaj. Tial ankaŭ Filipo ne forĵetis la suspektojn.

Pack fuĝis en Nederlandon kie li arestitis post pluraj jaroj plenaj de travivaĵoj laŭ ordono de duko Georgo kaj ekzekutitis en 1537. La por li nomitaj *Pack-aj kvereloj* (germane: *Packsche Händel*) provokis senton de amareco ĉe ĉiuj koncernitaj personoj dum longa tempo, incititemon kaj kolerodanĝeron.

Literaturo
----------

* Ehses, *Geschichte der Packschen Händel*, Freiburg 1881 (ultramontanismema verko)
* H. Schwarz, *Landgraf Philipp und die Packschen Händel*, Leipzig 1883)
* Ehses, *Landgraf Philipp von Hessen und Otto von Pack, eine Entgegnung*, Freiburg 1886

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 293-294 kio interrete legeblas tie ĉi.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578030
* GND: 124396739
* LCCN: n91056269
* VIAF: 25535366
* ISNI: 0000 0000 3295 351X
 |
**Ainzón** [ajnZON] estas municipo de Hispanio, en la centra parto de la komarko *Campo de Borja* kies ĉefurbo estas Borja, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ainzón estas municipa teritorio en la centra parto de la komarko *Campo de Borja*, kie ĝi okupas teritorion inter tiuj de Borja norde kaj de Fuendejalón kaj Tabuenca sude.

La loĝloko Ainzón mem estas je 64 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, kaj je nur 4 km de Borja, borde de la rivero Huecha. Ĝi estas sur 429 msm, alirebla laŭ la regiona ŝoseo A-1303 el apuda Borja nordokcidente kaj el Bureta oriente.

Historio
--------

La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 ebligis, ke ankaŭ Ainzón estis konkerita de kristanoj ĉirkaŭ 1121. La loĝantaro post la kristana konkero en la areo restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo.

Post la konkero kaj dum jarcentoj, Ainzón havis similan historion kun multaj lokoj de la komarko, rilate al la dependo de la Monaĥejo de Veruela. Fakte Ainzón iĝis reĝa heredo apartenanta al senjorlando de la reĝino María de Luna. Poste, komence de la 15-a jarcento ĝi apartenis al senjorlando de Ruy Díaz de Mendoza kiu vendis ĝin al la Monaĥejo de Veruela en 1453. Ekde tiam ĝis 1835 la loĝloko apartenis al la monaĥejo.

Ainzón demografie kreskiĝis nur ekde la dua duono de la 19-a jarcento, ĉefe pro la epidemio de filoksero en Francio. Sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Ainzón oni malaltiĝis ĝis nunaj 1 066 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, vitejoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj, porkoj), kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vino, kaj ankaŭ oleo), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, domegoj de la 16-a jarcento, arko el muregoj, restaĵoj de la kastelo, naturaj lokoj kaj pejzaĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ainzón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807944
* VIAF: 316733369
 |
(1) Kversekco de Fresnel-lenso  
(2) Kversekco de normala lenso kun sama diametro kaj sama ĉefa fokusa distanco
**Fresnel-lenso** [fʀɛˈnɛl] aŭ pli precize **Fresnela ŝtupa lenso** estas optika lenso, kiun malkovris en ĉ. 1822 Augustin Jean Fresnel kaj originale estis uzata en lumturoj. Pro la uzita konstrua principo, oni ŝparis mason kaj volumenon, ĉar la ĉefa fokusa distanco estas pli mallonga ol ĉe la normala lenso.

La Fresnel-lenso estas dividata en ringformaj strioj kaj en ĉiu strio la diko estas malpliigita, tiel la lenso entenas serion de ringformaj ŝtupoj.

Oni dividas du konstruformon de la Fresnel-lensoj:

* *Lumĵeta lenso* estas rotacie simetria al la optika akso. Ĝi ĵetas la lumon en unu direkton. Oni uzas ĝin plej ofte ĉe lumturoj.
* *Zona lenso* estas kava cilindro, en kies centra punkto troviĝas la lumfonto, kies lumo vertikale estas kondukita al la cilindra akso. Oni uzas ĝin en ŝipaj lanternoj kaj lumturoj.

Oni esploras uzon de la Fresnel-lensoj ĉe sunenergicentraloj.

* Kategorio Fresnel-lenso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ottomar Anschütz** (16a de majo 1846 - 30a de majo 1907) estis inventisto, fotisto, kaj kronofotisto.

Biografio
---------

Li inventis obturatoron el 1/1000 por sekundo, tio estis sensacio dum tiu epoko, kaj inventis la "elektrotaĥiskopon" en 1887. La elektrotaĥiskopo estis disko el 24 vitroj kiel diapozitivoj, mane funkciigitaj, kaj prilumita per ekfunkciiga spirala Geissler-tubo, utiligita fare de ununura spektanto, aŭ projekciita al grupeto.

En 1887 Anschütz evoluigis la projektan elektrotaĥiskopon, en 1891 iomete pli malgrandan, energia versio, nome la "Elektra Schnellseher" (t.e. rapida spektanto), estis produktita fare de Siemens & Halske en Berlino, uzita en publika arkado kaj elmontritaj ĉe la Internacia Elektroteknika Ekspozicio en Frankfurto. Preskaŭ 34,000 homoj pagis por vidi ĝin ĉe la Berlina Ekspozicia Parko en somero 1892 ankaŭ ĉe Strand, Londono, kaj ĉe la Kolumba Monda Ekspozicio de 1893 en Ĉikago, Usono.

Oni diras ke li estas la inventisto komence de la 80-jaroj de la 19a jc de la unua obturatoro kiu permesis kapti fote la objektojn en la movo (tamen laŭ la aliaj fontoj tion inventis alia polo – Stanisław Jurkowski).
Tutmondan famon doni al li la fama cikonia fotaro farita super la ilia nesto farita en la jaro 1891 aŭ eĉ jam en la jaro 1884, tio inspiris la dezajnon fare de Otto Lilienthal por eksperimentaj glisiloj de fino de la 19a jarcento.

En Bruselo en la jaro 1883 li ricevi la bronzan medalo en la fotografia ekspozicio. Li kiel la unua en la mondo fotis la ĉevalon dum kuro, la kolombojn dum flugo kaj saltantajn virojn. En la jaro 1885 helpe de la gruparo de 24 fotiloj - fotis la sinsekvajn etapojn de la kuro de ĉevalo. Unu jaron poste li przentis tiujn fotojn kiel movo.

En la jaro 1886 kune kun la konstruanto de orgenoj Johann Schneider ili konstruis (do pli frua ol la fratoj Lumière) la prototipon de kinematografo, kiu permesis montri la fotojn kun la rapideco 30 fotoj pro sekundo, kii permesis montri la movon.

En la jaro 1888 faris la projekton en la zoologia ĝardeno en Vroclavo de la speciala konstruaĵo kiu ebligis la fotadon de diversaj bestoj - kaj la unuan fojon en la mondo montradi la vivantajn bestojn en la zoologia parko. Li aktivis tie ĝis la jaro 1890, kaj faritaj de li fotoj ĝis la jaro 1928 estis uzataj kiel ilustraĵoj en la eldonotaj bildkaroj kaj diversaj libroformaj eldonaĵoj de vroclava zoologia ĝardeno.

Vidu ankaŭ
----------

* Paul Gottlieb Nipkow

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ottomar Anschütz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Schnellseher" kaj "Electrotachyscope"
* Collections kun fotoj fare de Ottomar Anschütz Arkivigite je 2011-07-19 per la retarkivo Wayback Machine
* foto de cikonioij kaj moviĝantaj bildoj de flugo de gruo en sia "Schnellseher" (rapida-vidanto)
* Fotoj de flugoj de Lilienthal en 1893/94
* Goerz fotaj eksperimentoj kaj unua flugo de Otto Lilienthal
* NIE, Anschütz, Ottomar, 1905


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412899
* GND: 11864954X
* LCCN: no99058266
* VIAF: 32179484
* ISNI: 0000 0000 5295 9871
* SUDOC: 174104103
* BNF: 13757237d
* ULAN: 500461182
* RKD: 379259
 |
Boeing VC-25 (Militversio de Boeing 747) flugas sur Monto Rushmore.
La **Air Force One** (esperante Aerarmeo Unu aŭ Aerforto Unu) estas oficiala aviadtrafika voknomo por aviadilo, en kiu prezidento de Usono trovigas. Nuntempe Boeing VC-25 (Militversio de Boeing 747) estas ofte uzata por oficiala aviadilo de usona prezidento.

Historio
--------

La unua prezidento, kiu komencis vojaĝi per aviadilo estas Franklin D. Roosevelt. Dum la dua mondmilito, Roosevelt vizitis Marokon per *Dixie Clipper* kun flugkompaniistoj de Pan Am por eviti atakon de germanaj submarŝipoj. La Usonaj Armeaj Aerfortoj (USAAF, antaŭulo de USAF) modifis unu Consolidated C-87A (Transportversio de bombaviadilo *B-24 Liberator*) por uzi ĝin kiel transporta aviadilo de VIP en 1943. Tamen Sekreta Servo (La eskorta servo de Usona prezidento) rifuzis ĝin pro rendimento de aviadilo. Tial Douglas C-54 Skymaster iĝis fakta unua oficiala aviadilo por usona prezidento. Tra tiu aviadilo, Prezidento Roosevelt vojaĝis al Jalto en 1945 por partopreni en la Jalta konferenco.

Vidu ankaŭ
----------

* Prezidanto de Usono

* Air Force One en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Air Force One en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Torbernito el Entraygues, Aveyron, Midi-Pyrénées, Francio.
**Torbernito**, kies nomo derivas el la sveda kemiisto Torbern Bergman (konata ankaŭ kiel ĥalkolito), estas radioaktiva, hidrata verda urania fosfata mineralo el kupro, kiu troviĝas en granitoj kaj aliaj urani-havantaj kuŝejoj kiel duaranga mineralo. Torbernito estas izostruktura kun la rilata mineralo el uranio, nome aŭtunito. 

La kemial formulo de torbernito estas simila al tiu de aŭtunito en kiu katjono Cu2+ anstataŭas Ca2+. La nombro de akvaj hidratigaj molekuloj povas varii inter 12 kaj 8, kio okazigas la varianton metatorbernito kiam torbernito spontane dehidratiĝas. Iliaj respektivaj kemiaj komponoj estas jenaj:

*Torbernito*
Cu(UO2)2(PO4)2· 12H2O
*Metatorbernito*
Cu(UO2)2(PO4)2· 8H2O
La plej oftaj alternativaj nomoj de torbernito estas kupra uranito kaj kupr-uranito.

Ĝi povas troviĝi en ĉiuj kontinentoj, kaj la ĉefa produktanto estas Demokratia Respubliko Kongo. Pli malmulte estas ankaŭ en Francio en Autun, Portugalio, Nordameriko, Hispanio ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mineral Galleries

* Torbernito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Torbernito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Torben KEHLET** (naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1941, mortis la 31-an de majo 2001 en Kalvehave) estis dana esperantisto kaj eldonisto. Komence de la 1970-aj jaroj li translokiĝis al Antverpeno.

Kehlet estis unu el la plej grandaj kaj aŭdacaj eldonistoj de la lastaj jardekoj. Sub la markoj Eldonejo TK (en Danlando) aŭ Eldonejo TK/Stafeto (en Belgio), li produktis kelkdekon da titoloj merkate ofte furoraj, kiuj elstaris per siaj kvalito kaj fojfoje ankaŭ amplekso. 

Li venigis al la mondo verkojn kiel *La Nobla Korano* (1969), *ABZ de amo* (1972), la Ĉu-serion de Johán Valano/Balano (Claude Piron; ekde 1978), *La Granda Kaldrono* de John Francis, *Esperantologiaj Studoj* de Eugen Wüster kaj *Pri Lingvo kaj Aliaj Artoj* de William Auld (1978), *Ĉiu Ĉiun* de Teo Jung (1979) aŭ *Li kaj Ni* (1985). Li ankaŭ staris kiel eldonisto ĉe la lulilo de la revuo *Monato* (1980).

Ĉiam preta apliki ĝisdatajn teknikojn, li pionire ekuzis novaĵojn, de ofsetado ĝis Interreto: li ekzemple inter la unuaj rekonis la gravecon de reta nom-registrado kaj funkciigis la retejon esperanto.net kaj eldonis ne plu ekzistantan libron mikrofilme. La lasta iniciato de Kehlet estis eldoni sur kompaktaj diskoj la verkaron de Ivo Lapenna kaj ĉiujn siajn eldonaĵojn. La lasta libro pri kies eldono li laboris estis *Eseoj Memore al Ivo Lapenna*.

Li unue edziĝis al Eliza Kehlet kaj poste al Dmitri Kehlet. 

Kehlet estis dumviva membro kaj delegito de UEA. Li mortis pro embolio.

Bibliografio
------------

* Anonimulo 1977 : "Stafeto" translokiĝas al Danlando : Régulo kaj Kehlet kune, *Esperanto*, 853(1), p. 2
* Anonimulo 2001 : Nekrologo, *Esperanto*, n-ro 6, p. 120.
* Staes, Johan 1971 : Uniek bedrijf van jonge Deen. In Schoten wordt Esperanto gedrukt voor heel de wereld, *Gazet van Antwerpen*, 1971-04-04, FelixArchief, Antwerpen, document 2233-186, 1 blz.

Eksteraj ligiloj
----------------

* esperanto.net – retpaĝo iniciatita de Torben Kehlet
|  |
| --- |
| 
```
<!DOCTYPE rido [
 <!ENTITY ha1 "ha ">
 <!ENTITY ha2 "&ha1;&ha1;">
 <!ENTITY ha3 "&ha2;&ha2;">
 <!ENTITY ha4 "&ha3;&ha3;">
 <!ENTITY ha5 "&ha4;&ha4;">
 ...
 <!ENTITY ha29 "&ha28; &ha28;">
]>
<rido>&ha29;</rido>
```
 |
| Dokumento, kiu produktas miliardon da "ha" |

La **miliard-rida atako** estas maniero ataki komputilon per malgranda XML-dokumento, kiu ĉe prilaboro eksplode pligrandiĝas. Kutima ekzemplo de tiu tekniko produktas pli ol miliard-foje la silabon "ha", do miliardon da ridoj.

En praktika atako oni uzus eĉ pli ol miliardon; estas facile krei dokumenton, kiu ne estas analizebla en ajna komputilo. Se XML-analizilo legas tian dokumenton, ĝi devus rekoni la problemon kaj haltigi la analizon; se ĝi tion ne kapablas, povas esti, ke la programo kraŝas kaj ne plu povas servi aliajn taskojn. El tio rezultus rifuzo de la servo, kiun tiu programo kutime faras (ekzemple akcepti mendojn por komputila komerco). Tia rifuzo povas tre malutili la ofertanton de la servo.

Per tiu speco de atako eblas inundi komputilon per granda kvanto da datenoj, kiu ne estus rekte enigebla de reta konekto aŭ daten-portilo.

La teknika kialo de tiu atakeblo estas la fakto, ke la difinado de entoj en XML estas rikura kaj tial tra potenca meĥanismo.
Virino portanta kimonon kaj ruĝan ornaman obion
La **obio** (japane 帯 (おび), obi) estas zono por fermi la tradiciajn japanajn kimonojn aŭ sportvestojn por luktartoj, kiel ĵudo, karateo, ktp. Ĝi estas ŝtofbando sen buko, nek fermilo. La maniero nodi obion estas vera arto.

Historio
--------

Ekde la 5-a jarcento, videblas zonoj sur la *haniwa*-statuoj, kvankam temas nur pri simpla kanaba ŝnuro. Ĝi poste transformiĝis al ĉirkaŭ 3 centimetrojn larĝa rubando kaj plilarĝiĝis ĝis 15 centimetroj fine de la 16-a jarcento, estante tiam pli ornama ero de la vesto. Tiam obio estis nodita aŭ dorse aŭ flanke.

Dum la 18-a jarcento evoluis tinkturado kaj farbado kaj estis kreitaj pli diversaj modeloj.

Ekde la Meiji-epoko oni nodas obion nur dorse.

Nodado
------

Obio sur *yukata*
Tradicie ekzistas ses manieroj nodi obion:

* plata nodo
* *otaiko*
* *chidori*
* *bunko*
* *kai no kuchi*
* *tateya*

Specoj de obioj ĉe luktosportoj
-------------------------------

dekstra
Por japanaj luktosportoj, oni kutime uzas du tipojn de obioj:

* mallarĝaj obioj: ĵudo, karateo, aikido
* larĝaj obioj: iaido, aikido.

### Mallarĝa obio

Kutima ĵuda aŭ aikida obinodo
La mallarĝa obio ĉirkaŭas la talion unu fojon kaj duonon aŭ du fojon, kaj nodiĝas antaŭe. Por ke ĝi bone tenu kaj ne malhelpu la spiradon, la obio devas esti metita sur la osta parto de la koksoj kaj nodita sub la ventraj muskoloj.

Por nodi la obion, la maldekstra ekstremaĵo pasas sub la dekstran. Ĉe bone farita nodo la du ekstremaĵoj eliras horizontale.

Ekzistas obioj el faldita kaj kudrita ŝtofo, kiuj estas pli solidaj ol la simplaj kaj kiujn oni konsilas por la koloroj, kiujn oni gardas longtempe (ekzemple la nigra zono kaj ankaŭ la blanka ĉe aikido).

### Larĝa obio

Oni portas larĝan obion kun *hakama* (larĝa pantalono), kaj nodas ĝin de antaŭe, konservante 30 centimetrojn da ekstremaĵo flanke. La obio poste plurfoje ĉirkaŭas, ĝis ĝi troviĝas denove antaŭe. Oni tiam volviĝas la liberan ekstremaĵon ĉirkaŭ tiun, kiu ĉirkaŭas la koksojn.

La avantaĝo de tia obio estas duobla. Unue, ĝi ne kreas duoblan ŝtofdikecon ĉe la renoj, kio estas preferinda dum falo. Due, ĝi ebligas pozicii la obion meze de la iliakaj krestoj, kio malhelpas, ke ĝi suprenglitu al la talio.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: obi/o

Vidu ankaŭ
----------

* Kimono
* *Yukata*
* *Yukatabira*

* Kategorio Obio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206174
* GND: 4681273-8
* LCCN: sh85093650
* NDL: 00568780
 |
Barono **APOR Gábor** estis hungara diplomato naskiĝinta en Sepsikőröspatak la 7-an de novembro 1889 kaj mortinta en Romo la 12-an de februaro 1969.

Kariero
-------

Barono Apor en 1918 enpaŝis eksteraferan servon kiel ataŝeo de la ambasado de Aŭstrio-Hungario en Berlino. Ekde 1921 li estis sekretario, poste konsilanto en la ambasado de Varsovio, en 1925 konsilanto en Parizo. Ekde 1927 li estis sekciestro politika de la ministerio por eksterlandaj aferoj en Budapeŝto. Ekde 1934 li estis ambasadoro en Vieno, poste ekde 1935 konstanta anstataŭanto de la ministro por eksterlandaj aferoj kaj fine poste inter januaro 1939 kaj marto 1944 ambasadoro en la Vatikano. Okaze la germana okupado de Hungarujo li abdikis kaj restis en Romo. La Suverena Kavalirordeno de Malto invitis lin inter siajn membrojn kaj en 1952 oni nomumis lin grandkanceliero. Li abdikis de tiu ofico en 1958 pro sia sanstato.

Fonto
-----

1. ↑   Apor Gábor (hungare). Magyar Életrajzi Lexikon. Alirita 2013-04-20.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 317599
* GND: 1141017571
* VIAF: 257172537
* ISNI: 0000 0003 7903 1004
 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gábor Balassa** [balaŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balassa Gábor** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko, prelato.

Gábor Balassa  naskiĝis la 22-an de marto 1783 en Mencshely. Li mortis la 11-an de aŭgusto 1851 en Szombathely.

Biografio
---------

Gábor Balassa komence frekventis gimnazion, poste seminarion en Veszprém (urbo), poste li lernis filozofion en Pozsony kaj teologio en Nagyszombat. Li pastriĝis en 1806. Ekde la sekva jaro li ricevis diversajn administrajn taskojn, inter 1819 kaj 1831 li estis pastro en diversaj komunumoj. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* kanoniko en 1832 en Veszprém, krome li partoprenis en la landkunvenoj
* titulara preposto de Csanád en 1835
* juĝeja prelato en 1837
* titulara episkopo en 1838
* abato en 1839
* episkopo de Szombathely en 1844.

Li konsentis pri Hungara revolucio de 1848. Li multe strebis pri la edukado. Li estis entombigita en la Katedralo Vizito de Maria (Szombathely).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre9
Infanoj sur modelo de tanko en publika prezentaĵo dum festotago en Israelo
La vorto **militismo** aŭ **militarismo** havas tri signifajn nuancojn: 

1. Laŭ la plej ofta difino temas pri ideologio, kiu defendas la opinion ke nur forta armea potenco garantias politikan sekurecon kaj pacon. En sia plej milda formo la ideologio servas por legitimigo de armado respektive vetarmado, en pli fortaj formoj signifas la pliverŝajnigon de militaj konfliktoj. Post la komenciĝo de la 21-a jarcento la koncepto ofte difiniĝas kiel la malo de pacismo aŭ pacifismo kaj do estas kontraŭaganto al la civitanaj movadoj pri paco kaj malarmado.
2. Kontraste al tio la brazila sociologo *Willems* difinas la vorton tiel, ke tuta socio orientiĝas laŭ armeaj kutimoj kaj valoroj, plej volonte jam vidas infanojn en uniformoj kaj kun ludaj armiloj ktp. sen ke ĝi nepre estu avida je realaj militaj konfliktoj. Malo de tiu koncepto estus kamparana, burĝa aŭ intelektula malŝatego de ĉio armea (iusenca "malmilitismo").
3. Laŭ la difino de la sciencisto *Walter Benjamin* fine la vorto difiniĝas kiel "devo por ĝenerala apliko de perforto kiel rimedo de ŝtata politiko".

Militarismo kiel ideologio
--------------------------

Historie la militarismo ligiĝas al ŝtatoj kiel Sparto, la Romia Imperio, Prusio aŭ ankaŭ modernaj imperiismaj ŝtatoj kiel la Japana Imperio antaŭ la Dua Mondmilito, la koloniisma Brita Imperio aŭ la faŝismaj ŝtatoj kiel Nazia Germanio aŭ Italio sub Benito Mussolini. Plue eblas asociigi la militarismon kun ankoraŭ ekzistantaj komunismaj ŝtatoj kiel Nord-Koreio, kie la armeo havas plej altan politikan prioritaton. Sed militismo ja okazas ankaŭ en demokratiaj ŝtatoj, kiel Usono kaj Israelo, kie la armeo ludas gravan rolon en la socio.

Militarismo kiel kultura stilo
------------------------------

Militarismo kiel kultura stilo estas karakterizita per la troigita valorigo de armeaj hierarkioj, armiloj, ordenoj, uniformoj (kiuj en festaj eventoj povas anstataŭigi elegantajn privatajn vestaĵojn), paradoj, mitoj, ritoj kaj la komunikaj stiloj de ordono kaj obeo. Ofte la apliko de perforto kiel en militoj kaj la rilataj konsciaj statoj kaj emocioj estas glorigitaj (ekzemple ĉe Ernst Jünger) kaj armeanoj estas heroigitaj, io kio kulto de herooj kaj de heroismo. La soldato iĝas rola modelo por la socio (tre malnovstila germana frazo tekstas *Der Soldat, der Soldat ist der erste Mann im Staat* - "la soldato, la soldato pinte rolas en la ŝtato"). Ekzemploj por tiaspeca socia ordo estas la Germana Regno inter la jaroj 1871 kaj 1914 kaj Nazia Germanio. 

Escepte militarismaj ŝtatoj laŭ tiu difino, kiel ekzemple la regno Prusio sub la soldata reĝo *Friedrich Wilhelm la 1-a*, kiu tute ne militis, aŭ la Germana Regno inter la jaroj 1871 kaj 1914, kiu implikiĝis en malmultaj militoj, ne nepre signifis fortan realan militadon, dum aliaj ŝtatoj, kiuj ne estis kulture militarismaj, sed konsideris militadon praktika politika instrumento, kiel ekzemple la demokratia Usono, engaĝiĝis en multnombraj militoj.

* Kategorio Militarismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Győző Takács** [djOzO takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács Győző** estas hungara ceramikisto, instruisto.

Győző Takács  naskiĝis la 23-an de junio 1938 en Szeged.

Biografio
---------

Győző Takács abiturientis en mezlernejo en Budapeŝto kaj li frekventis artan rondon, kie lia plej grava majstro estis Jenő Barcsay. Liaj anoncoj en la belarta altlernejo estis plurfoje rifuzitaj, tial li akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász en Szeged en 1961. Lia majstro estis László Vinkler. Li instruis 15 jarojn en Makó, poste li vivis en Békéscsaba. En Hódmezővásárhely li konatiĝis kun la ceramikotekniko, liaj ceramikaj planoj estis produktitaj ne nur tie, sed ankaŭ en Mezőtúr kaj Hollóháza. Krom la instruado (nun en mezlernejo en Mezőtúr) kaj ceramikaĵoj li kreis ankaŭ pli malofte grafikaĵojn, pentraĵojn kaj ilustraĵojn. Li ricevis premiojn, distingojn inter 1963-2006. Lia edzino naskis 2 filinojn.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Makó (1964)
* Mezőtúr (1964, 2011)
* Tokaj (1969, 1972)
* Hódmezővásárhely (1971)
* Szeged (1971, 1982, 1990)
* Békéscsaba (1976, 1983, 2007)
* Budapeŝto (1985, 1988)
* Szarvas (2002)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szeged (1960-)
* Rimini (1966, 1986)
* Hódmezővásárhely (1971-)
* Zuriko (1993)
* Varsovio, Krakovo, Lodzo (1994)

Elektitaj ceramikaĵoj
---------------------

* ceramikaĵo (1968, Makó)
* mozaiko (1979, Békéscsaba)
* ceramika reliefo (1982, Békéscsaba)
* reliefo (1984, Szolnok)
* ceramikaĵo (1992, Zuriko)
* reliefo (1994, Orosháza)

* Ornamputo en Sopron (2008)Ornamputo en Sopron (2008)
* Ornamputo en Mezőtúr (2011)Ornamputo en Mezőtúr (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* intervjuo kun foto Arkivigite je 2019-01-27 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Győző Takács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630540
* VIAF: 121441378
* ISNI: 0000 0000 7954 9602
 |
**Gyűrűfű** [djUrUfU] estas ekovilaĝo en Hungario, en Baranya, en municipo de Ibafa. La loknomo signifas: ringo-herbo.

Gyűrűfű

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La romianoj havis tie fortikaĵeton. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1332. Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio, tamen daŭre estis loĝata, ĉar la vilaĝo situis en arbaro. En la 18-a jarcento la loĝantoj estis hungaroj, germanoj kaj kroatoj. Ekde 1830 lernejo funkciis. Dum la socialisma periodo ne konstruiĝis bona vojo (restis nur aĉa sakovojo), dume ĉesis la fervoja kontakto. Gyűrűfű komencis formorti. La lasta vilaĝano forlasis la vilaĝon en 1970. Post la senhomiĝo la sanktejo trovis novan lokon en la proksima Preĝejo de Sankta Triunuo (Ibafa), la iamaj loĝantoj ofte vizitas ĝin.

En 1991 ekovilaĝo estis fondita fare de Béla Borsos (bestokuracisto) en la forlasita vilaĝo. La unua loĝanto alvenis en 1996.

Vidindaĵoj
----------

* Restaĵo de tera fortikaĵo

Fontoj
------

* oficiala paĝo
**José de Assis Valente** (Santo Amaro, 19-an de marto 1911 – Rio-de-Ĵaneiro, 6-an de marto 1958) estis brazila ilustristo kaj komponisto, kiu sin mortigis pro ŝuldoj.

Li estas konata ĉar komponis diversajn kantojn por Carmen Miranda. Tamen, unu el liaj famaj kantoj, "Brasil Pandeiro", estis malakceptita de ŝi. 

Valente estas konsiderita pioniro en la popola muziko de Brazilo, ĉar li kreis multajn tipajn kantojn kiel *Cai, Cai, Balão* kaj la kristnaskan kanton *Boas Festas*, ambaŭ en 1933.

Biografio
---------

En la 1930-aj jaroj li komponis siajn unuajn sambojn, tro kuraĝigita de amikoj. Multaj el liaj muzikaĵoj sukcesis en la voĉoj de famaj kantistoj kiel Carmen Miranda, Orlando Silva, Carlos Galhardo kaj aliaj. Lia admiro por Carmen faris lin lerni ludi gitaron, pensante ke la instruisto estis ŝia adopta patro, kio ne estis vera. La pasio ne haltis lin komponu multajn kantojn por ŝi, ĉiam estantaj en ŝiaj diskoj.

* Kategorio Assis Valente en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627845
* GND: 143851381
* LCCN: n83073290
* VIAF: 71600998
* ISNI: 0000 0001 1669 1940
* BNF: 141427333
* MBA: 8aa4e374-ba7c-484d-ae1f-cecfc80498e8
 |
**Győző Temesy** [djOzO temeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Temesy Győző** estis hungara geografo, instruisto, gimnaziestro, skolto, skoltestro. Lia origina familia nomo estis *Hermann* ĝis 1925, poste Temesi ĝis 1935.

Győző Hermann naskiĝis la 2-an de novembro 1887 en Temesvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Timișoara en Rumanio), li mortis la 20-an de aprilo 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Győző Temesy maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon kaj doktoriĝis en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1911. Post siaj studoj li instruis en Rákospalota, ekde 1913 li laboris en geografia instituto. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li instruis en pluraj gimnazioj en Budapeŝto ĝis 1945. Li havis altajn postenojn en la hungara skolta movado, li partoprenis en tutmondaj skoltaj renkontiĝoj. En 1921 li iĝis estro de la lerneja skolta taĉmento. Lia kariero finiĝis en 1945, lia posta vivo dum la socialismo estas nekonata.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Zsebatlasz* (1914, kun Károly Kogutowicz)
* *Magyar cserkészvezetők könyve* (kunaŭtoro, 1922)
* *Magyarország története cserkészek számára* (1928)
* *Cserkészkönyv* (1931)
* *A visszacsatolás könyve – Magyarország területi épségének ügye kérdésekben és feleletekben* (1934)
* *A hazatérő Felvidék* (1938)
* *A Föld felfedezői és meghódítói I-V.* (kunaŭtoro, 1938)
* *A világrészek leíró földrajza* (gimnazia lernolibro, kunaŭtoro, 1939)
* *Földrajzi zsebkönyv* (1944)
* *Az ember harcol* (historia romano, 2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678518
* VIAF: 121526542
* ISNI: 0000 0000 7932 370X
 |