recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Turka Stelo*** naskiĝis kiel la revueto por la turka esperantistaro en januaro 2016. Nuntempe la plejparto de tiu gazeto taŭgas al ĉiuj esperantistoj tra la tuta mondo. La revueto estas eldonita en elektronika formo (pdf) ekde la komenco de 2016. Ĝi estas monata kaj senpaga revueto kiu estas disdonata pere de mesaĝ-grupo de Google. La decembra 2016 numero estos la 12-a kaj jubilea numero.

La celo de la revueto estas provizi legaĵojn de ĉiuj niveloj al la lernantoj de Esperanto. Lernantoj ne kapablas legi longajn librojn, kaj nuntempe homoj legas librojn malmulte, do legaĵoj de unu aŭ du paĝoj taŭgas pli bone al ili.

En la revueto estas:

Turka Stelo, titolaro.
* mallongaj novaĵoj pri UEA, TEJO kaj la Esperanto-Sumoo.
* kruĉvortenigmo kun eksplikoj el vortaro PIV
* ŝercoj
* receptoj pri kuirarto
* seriaj legaĵoj kaj tradukaĵoj
* konigoj kaj recenzoj de libroj
* konigoj de esperantaj organizoj
* simpla Esperanto kurso por novuloj kun gramatikaj eksplikoj en turka lingvo
* seriaj tradukaĵoj aŭ orginalaj verkoj kiel "Mallonga Historio de Filozifio", "La junaj detektivoj" ktp
* tekstoj verkitaj aŭ tradukitaj de spertaj esperantistoj
* tekstoj el aliaj revuoj, ĵurnaloj, blogoj ktp kun permeso publikigi iliajn tekstojn

Kaj multaj aliaj legaĵoj.

Turka Stelo, #12 decembro 2016.
En la fino de kelkaj legaĵoj troviĝas vortaretoj (Esperanto-turka) por helpi la turkajn lernantojn kompreni la tekston.

En la revueto ne troviĝas politikaj novaĵoj sed nur novaĵoj el Esperantujo, kaj novaĵoj pri kulturo kaj arto. Kelkaj fremdaj esperantistoj kontribuas al la revueto pere de iliaj verkaĵoj. En la fino la jaro 2016 la nombro de registritaj abonantoj estis pli ol 165; en majo 2018 iĝis 306. La revueto estas senpaga kaj la malnovajn numerojn oni povas libere elŝuti el la jena ret-paĝo:

* 

Ĉiuj estas bonvenaj kontribui pere de iliaj tradukitaj aŭ originale verkitaj tekstoj, sendi kritikojn kaj leterojn al la revueto ktp. Por senpage aboni al la revueto aŭ sendi kontribuaĵojn vi povas uzi la retpoŝtadreson "**vasilkadifeli (ĉe) gmail (punkto) com**"

La revueto estas registrita en **CDELI** (Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia - Biblioteko de la Urbo La Chaux-de-Fonds) per la kodo "Li-TUR-06".Tamen ankoraŭ neniu ekzemplero estas liverita al la arĥivo de CDELI.

Turka Stelo, jarkolekto 2016.

* Kategorio Turka Stelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**"The Ultimate Computer"** [La Plej moderna komputilo] estas la dudek-kvara epizodo de la dua sezono de Star Trek: The Original Series. Verkita de D.C. Fontana (bazita sur rakonto de Laurence N. Wolfe) kaj direktita fare de John Meredyth Lucas, ĝi estis unua elsendita la 8-an de marto 1968.

Intrigo
-------

La Enterprise estas kunvokita al kosma stacio sen ekspliko. Komodoro Wesley (Barry Russo) klarigas, ke la "Enterprise" estos provoŝipo por la *M-5 Multitronic System*, revolucia taktika komputilo desegnita de D-ro. Richard Daystrom (William Marshall). La M-5 devas manipuli ĉiujn stelŝipajn funkciojn sen homa helpo. Dum Spock estas impresita per M-5, Kapitano James T. Kirk  kaj Leonard McCoy havas dubojn.

La M-5 sukcesas ĉe siaj unuaj taskoj, plenumante ŝipajn funkciojn pli rapide kaj efike ol homoj. Tamen, M-5 ankaŭ montras neatenditan konduton, kiel forigi potencon kaj vivan subtenon al neokupataj partoj de la ŝipo, kaj desegni pliigitan potencon pro nekonataj kialoj; Daystrom subtenas ke M-5 laboras konvene.

Dum sia unua taktika manovro, M-5 protektas la "Enterprise'n" kontraŭ simulitaj atakoj de stelŝipoj *Excalibur* kaj *Lexington*. La "Enterprise" estas deklarita la venkinto, kaj Wesley ĝoje nomas Kirkon kiel "Kapitano Dunsel", utiligante dirmaniero de Stelflota Akademio por iu servanta neniun utilan celon. Kirk estas maltrankviligita de ĉi tio.

Dume, kvar el la samklasaj kosmoŝipoj de Enterprise, *Lexington*, *Potemkin*, *Excalibur*, kaj *Hood*, alproksimiĝas por komenci novan taktikon. M-5 silentas komunikilon kiam detektas la kosmoŝipojn kaj atakas ilin per veraj armiloj. La stelŝiparo rigardas senhelpe kiam la Enterprise pafas sur la Lexington, mortigante 53 homojn, kaj poste turniĝas al la Excalibur, mortigante ĉiujn enŝipe kaj lasante ĝin sen motoroj. Wesley petas permeson de komando de stelfloto por memdetrui la Enterprise'n.

Daystrom, indikante, ke la *engramoj* (algoritmoj), kiujn li uzis, estis siaj propraj, kaj kredas ke li povas rezoni kun la M-5, sed lia konversacio kun la maŝino rapide degeneras en memkompatan lamenton pri sia propra kariero kaj seniluziiĝoj. McCoy avertas al Kirk, ke okazas psikotan epizodon, kaj kiam Daystrom ekkriis laŭte, Spock submetas lin.

Kirk tiam provas persvadi la komputilon por deteni siajn atakojn. Kirk demandas al M-5 tion, kio estas ĝia celo. M-5 respondas, ke ĝia celo estas protekti vivantojn. Kirk diras, ke ĝi agis kontraŭ sia celo mortigante homojn. M-5 agnoskas, ke ĝi mortigis kaj devas sekve morti sin. Tiel farante, ĝi ankaŭ kripligas la kosmoŝipon.

Ricevinte permeson detrui Enterprise'n, la aliaj stelŝipoj proksimiĝas. Ĉar Scott ne povas restarigi komunikojn tuj, Kirk decidas lasi la kosmoŝipon sen ŝildoj, esperante ke Komodoro Wesley rimarkos, ke la minaco pasis. Tio sukcesas kaj la Komodoro ordonas siajn ŝipojn halti en la lasta momento.
**Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann Hollweg** (n. 29-an de novembro 1856 en Hohenfinow, Brandenburg; m. 2-an de januaro 1921 en Hohenfinow) estis germana politikisto, germana imperiestra kanceliero antaŭ kaj dum la unua mondmilito.

Li venis el bankista familio de Frankfurto, studis juron en Strassburg, Leipzig kaj Berlino, poste iĝis oficisto. Oni nomumis lin en 1905 al prusa, en 1907 imperia ministro pri internaj aferoj. Li iĝis kanceliero la 14-an de julio 1909. anstataŭ princo Bernhard von Bülow, kiu retiriĝis.

Bethmann gvidis liberalan politikon, sed cedis al la pli perforta kaj ekstrema politiko. Li senrezulte traktis kun la britoj pri la mararmea malmuntado de la armiloj (marto 1909 kaj februaro de 1912), pro kontraŭstaro de admiralo Alfred von Tirpitz, apogata fare de la imperiestro.

Li sukcese malbaris kun la brita ministro pri eksteraj rilatoj Siro Edward Grey, ke la balkana milito disvastiĝu al milito inter Rusio kaj Aŭstrio-Hungario.

Hejme li apogis la leĝojn pri fortigo de la armeo, li mem ne volis militon, sed donis liberan manon al Aŭstrio-Hungario kontraŭ Serbio. Li kontraŭis la senliman submarŝipan militon pro eviti aliĝon de Usono al la aliancanoj.

La 7-an de aprilo 1917, Bethmann promesis elektajn reformojn, tiel li kolerigis la konservativulojn. Oni abdikigis lin en julio de 1917 pro la pacdeklaroj de la Reichstag: lin sekvis la 13-an de julio Georg Michaelis.

Verkoj
------

* Betrachtungen zum Weltkriege (2 volumoj, 1919–21)

* Theobald von Bethmann-Hollweg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Theobald von Bethmann-Hollweg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Theobald von Bethmann-Hollweg en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206111
* GND: 118510320
* LCCN: n86128270
* VIAF: 12348648
* ISNI: 0000000110212101
* LIBRIS: 178185
* SUDOC: 030232635
* BNF: 12169225x
* NKC: jn20000720024
 |
Ses manfingroj.
Radiografio de maldekstra piedo kun polidaktilio.
La **polidaktilio** (de la greka *poly*, «multaj» kaj *daktylos*, «fingro») estas genetika misordo pro kiu homo naskiĝas kun pli ol kvin fingroj en la mano aŭ en la piedo (plej ofte unu plia fingro). Ĝi estas detektita en la momento de la nasko. Tiuj fingroj estas nomataj "kromaj fingroj". Polidaktilio estas la malo de oligodaktilio (malmultaj fingroj).

La polidaktilio povas okazi en la mano aŭ la piedo laŭ diferencaj formoj, sed ne estas misformo kiu suferigas la sanon de la tuŝita persono, kvankam foje, ĝi povas esti asocia kun pli grava genetika malordo en kiu povas ekzisti aliaj fizikaj misformoj.

Tiu malordo tuŝas unu el ĉiuj 500 ĵusnaskitoj vivaj, kvankan la frekvenco pliiĝas en kelkaj grupoj (kiel inter Amiŝistoj pro la fondefiko aŭ inter nigruloj), kun plej granda okazado en viroj ol en virinoj.

La kroma fingro estas ĝenerale malgranda peco de histo fajna kaj milda. Foje ĝi enhavas la oston sen artikoj; foje la fingro estas kompleta kaj funkcianta. La kroma fingro kutime estas post la etfingro de la mano aŭ de la piedo, malpli ofte ĉe la dikfingro kaj pli malofte inter aliaj fingroj. Ĝi kutime estas duforkiĝo de normala fingro, kaj rare eliras el la pojno kiel la aliaj fingroj.

La nura traktado estas kirurgia, speciale kiam la fingro estas ĝena aŭ malestetika. Se la fingro funkcias, kutime oni ne amputas ĝin.

Sesfingreco estas la plej ofte okazo de polidaktilio. Francisco Cruz Gutiérrez kromnome 'Seisdedos' (en hispana signifas "Sesfingrulo") estis hispana anarkiisto kaj membro de la Confederación Nacional del Trabajo, loĝinta en Casas Viejas, provinco de Kadizo, dum la nomita Insurekcio de Januaro de 1933 iĝis simbolo de la liberecana kamparanaro kaj de la malhumana subpremado fare de policanoj dum la Dua Hispana Respubliko.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

Notoj
-----

1. ↑  "Polydactyly Etymology". Arkivigite je 2016-10-09 per la retarkivo Wayback Machine Online Etymology Dictionary. Alirita la 18an de julio, 2020.
2. ↑  Kaneshiro, Neil K. "Polydactyly – Overview". Arkivigite je 2012-10-30 per la retarkivo Wayback Machine University of Maryland Medical Center (UMMC). Alirita la 5an de januaro 2013.

* Kategorio Polidaktilio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697132
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Heinz Dieter MAAS** (n. 25-an de aprilo 1940, mortis la 4-an de aprilo 2024) estis germana diplomiĝita matematikisto, pioniro de maŝin-tradukado kaj Esperanto-aktivisto en Sarlando kaj en la iama Neŭtrala Esperanto-Movado.

Profesia vivo
-------------

Maas diplomiĝis pri matematiko en la Universitato de Sarlando en Saarbrücken kaj poste laboris en la tiea germanistika instituto, okupiĝante pri aŭtomata tradukado kaj similaj projektoj. Lia profesia stud-objekto estis i.a. Esperanto (ekzemple "Statistiko per komputilo. Elektrona maŝino esploras Esperanton" 1969; "Komputilo komparis Esperantajn verkojn", 1970; "Zamenhof kaj Lapenna.
Komputila esploro de iliaj paroladoj", 1970; "Aŭtomata tradukado en kaj el Esperanto", 1982; detalojn vd. en EBEA en la sekcio "eksteraj ligiloj"). Ek de 1985 li estis kunlaboranto de la Instituto pri Aplikata Informo-Scienco de la universitato. Krome li laboris en la kampo de aŭtomata indeksado (klasifikado de tekstoj per ŝlosilaj vortoj).

Esperanta agado
---------------

Jam frue Maas prelegis en Esperanto pri sia fako en Someraj Universitataj Kursoj (i.a. "Matematikaj metodoj en lingvistiko", Lieĝo 1972; "Enkonduko en la Komputeran [tiel] Lingvistikon", Lieĝo 1973).

Maas estis prezidanto (1973-1975), sekretario kaj kasisto de Sarlanda Esperanto-Ligo (SEL).

Post la "malgranda skismo" pro la okazaĵoj dum la 59-a Universala Kongreso de Esperanto en Hamburgo en 1974 kaj la fondo de Neŭtrala Esperanto-Movado (NEM), Maas forturnis sin de Universala Esperanto-Asocio kaj poste publikigis en la periodaĵo de NEM "Horizonto" (ekzemple "Pri la nuna stato de maŝina tradukado", 1976; "Esploroj pri la leksiko de du Esperanto-aŭtoroj", 1977). Li estis vic-prezidanto de la 1-a Internacia Konferenco de la Neŭtrala Esperanto-Movado (IEK) en Saarbrücken en 1975.

Bahaismo
--------

Maas ankaŭ tradukis "La bahaa religio - ĝiaj ĉefaj instruoj kaj rilatoj al Esperanto" (du eldonoj 1987 kaj 1989) kaj en Horizonto i.a. avertis, ke "Persekutado de Bahaanoj pludaŭras" (1982).

Literaturo
----------

* **2001**: Biografia noto en: Carlo Minnaja (red.). Eseoj memore al Ivo Lapenna. S.l. 2001, p. 297 (kun foto)
* **1981**: Darbellay, Christian. Kiu estas kiu en scienco kaj tekniko. Neuss: Darbellay 1981, p. 137

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj Arkivigite je 2017-12-28 per la retarkivo Wayback Machine de kaj pri Heinz Dieter Maas en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj de kaj pri Heinz Dieter Maas en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269868
* GND: 1082149489
* LCCN: n86126620
* VIAF: 44856649
* ISNI: 0000000026926208
* SUDOC: 253980089
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Templo de Bona Volo** estas ekumenisma templo de Legio de Bona Volo. La 21-an de oktobro 1989, la ĵurnalisto José de Paiva Netto, direktoro-prezidanto de Legio de Bona Volo, inaŭguris en Braziljo, ĉefurbo de Brazilo, la Templon de Bona Volo (TBV) — ankaŭ konata kiel *Templo de Paco* aŭ *Piramido de Lumaj Spiritoj* —, monumento de notinda beleco, kiu rapide fariĝis la plej vizitata monumento de Braziljo. Ĝi estas ĉe la adreso Quadra 915 Sul, Lotes 75/76.

Ĉiu aspekto de la konstruaĵo estis zorgeme studita de ĝiaj konstruintoj, harmonie aranĝitaj por inspiri la plej noblajn sentemojn. Ĝiaj mezuroj kaj proporcioj estas ligitaj al numero de perfekteco 7, kaj ankaŭ al la numero 1. Temas pri piramido sepedra, kiu altas 21 metrojn kaj diametras 28 metrojn. Sur ĝia pinaklo troviĝas ŝtono de pura kvarco. La malhela bazo de la Templo havigas senton, ke ĝi flosas sur la gresejo, kvazaŭ alteriĝinta kosmoŝipo.

Ĉe la pinto de la Piramido troviĝas la plej granda purkristala kvarca ŝtono de la mondo. La kristalo simbolas, en la Senlima Ekumenismo, la unuigan ĉeeston de Dio. Laŭ la kredantoj, ĝi purigas la etoson katalizante energion, kiuj fluas sur tiuj, kiuj eniras la lokon.

Ĝia planko estis konstruita el granito, kun desegno en spiralo, tiel ke la vizitanto apenaŭ eniras la Navon, trapasas la malhelan vojon, kiu rondiras en livuma direkto, reprezentante la malfacilan iradon de la Homo, strebe al iu ekvlibrpunkto. En la centro de la piramido, ĝuste sub la kristalo, ronda plako el bronzo simbolas la eltrovon de Lumo kaj komenco de nova irado. Pri la hela vojo, dekstrumen, ĝi estas vojo iluminita de la moralaj kaj spiritaj valoroj akiritaj per la penemo propra al la Homa Estaĵo, finiĝanta ĉe la Trono kaj Altaro de Dio, de kiu oni ricevas benojn.

Trono kaj Altaro de Dio estas la reprezentaĵo artisma, kaj ankaŭ ekumena kaj de Amo, starigita ene de TBV. La kvar bazaj elementoj de Naturo — fajro, aero, tero kaj akvo — estas reprezentitaj en la artverko por simboligi la Kreanton (aŭ Ĉiela Patro). Ĝi estas referencilo por la Fido de la kreitaĵoj, kiuj vizitas la lokon, kiaj ajn estas iliaj kredoj. La artverko farita de la itala skulptisto Roberto Moriconi (1932-1993) estas lokitaj en la direkto Oriento-Okcidenton, simbolante la kuniĝon de la mistikismo de Oriento kun la pragmatismo de Okcidento. Sugestite de la skulptisto de la artaĵo, sur ĝi oni vidas la surskribon de frazo de la verkisto Paiva Netto: "Ĉiu tago estas taŭga tago por renovigi nian destinon".
**István Győri** [iŝtvAn djori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győri István** estas hungara matematikisto, informadikisto, profesoro. 

István Győri  naskiĝis la 20-an de julio 1943.

Biografio
---------

István Győri akiris diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1968, poste li doktoriĝis en la universitato en 1971. Li akiris sciencajn gradojn Ph.D en 1976, (DSc) en 1992 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Post la diplomo li estis matematikisto en Medicina Universitato de Szeged, inter 1976-1993 li laboris en la universitata komputila centro. En 1983 li atingis la rangon docento. Li estis gastoprofesoro en Universitato de Rod-Insulo inter 1987-1989. En 1993 li estis nomumita katedrestro de Universitato de Veszprém, inter 1995 kaj 1998 li estis rektoro. 

Li okupiĝas plej ofte pri la diferenciala ekvacio. Li ricevis premiojn inter 1973-2000. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *On solutions of convolution type integral equations* (1970)
* *Delay di§erential and integro-di§erential equations biological compartment models, Systems Science* (1982)
* *Oscillation Theory of Delay Di§erential Equations* (1991) - libro kun iu alia
* *Numerical approximation of neutral di§erential equations on inÖnite interval* (2002) kun iu alia
* *History-dependent decay rates for a logistic equation with inÖnite delay* (2011) kun iu alia

Fontoj
------

* oficiala paĝo[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografieto kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 561655
* LCCN: n90705619
* VIAF: 26230953
* ISNI: 0000000120227403
* SUDOC: 169002365
* BNF: 129672861
* BIBSYS: 90613252
* NKC: vut2011673508
 |
**András Salamon** [andrAŝ ŝalamon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Salamon András** estis hungara reĝisoro, scenaristo, altlerneja instruisto, drumisto.

András Salamon naskiĝis la 6-an de oktobro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Salamon estis infana aktoro ekde 1964, subkameraisto de la Hungara Televizio inter 1976-1982. Li akiris kameraistan diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1982. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Surányi kaj Péter Tímár. Tiutempe li estis ankaŭ drumisto en ŝlagrorkestro. Post la diplomo li estis helporeĝisoro en filma produktejo, poste li estis liberprofesiulo ĝis 1993, pli poste li estis reĝisoro de filma produktejo. Ekde 2000 li instruis en la altlernejo (jam levita universitato), ekde 2010 en Scienca Universitato Loránd Eötvös, ankaŭ en Universitato Metropolitan. Intertempe li akiris MA-gradon en Universitato Loránd Eötvös kaj sciencan gradon DLA en Universitato de Dramo kaj Filmo. La habilitiĝo okazis en 2019. En 2012 kaj 2017 li fondis lernejon por filmistoj. Li ricevis premiojn inter 1992-2002.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Az élet* (televida filmo, 1991) - ankaŭ scenaristo
* *Zsötem* (1992) - ankaŭ scenaristo
* *Getno* (2004) - ankaŭ scenaristo
* *Nemzeti dokumentumfilm* (dokumenta filmo, 2014) - ankaŭ kameraisto

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Itt a szabadság!* (1991) - ankaŭ helporeĝisoro
* *Közel a szerelemhez* (1999) - ankaŭ reĝisoro
* *Meséld el...* (mallonga filmo, 2007) - ankaŭ reĝisoro
* *Indifference* (mallonga filmo, 2015) - ankaŭ reĝisoro, produktoro

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *A nagyfülű* (mallonga filmo, 1965) - titolrolo
* *Bors* (televida serio, 1 epizodo, 1971)
* *Meteo* (1990)
* *Randevú* (2006) - kuracisto

Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto)
------------------------------------

* *Huttyán* (dokumenta filmo, 1996) - ankaŭ reĝisoro, scenaristo
* *Jonuc és a koldusmaffia* (dokumenta filmo, 2000) - ankaŭ reĝisoro, scenaristo

Liaj libroj
-----------

* *A kutyák nem felejtenek. Két filmnovella* (1996)
* *Getno* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777673
* LCCN: n92046212
* VIAF: 68122674
* ISNI: 0000000031908872
* NKC: xx0183951
 |




* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**László Hantos** [lAslO hantoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hantos László** estis hungara ŝtata oficisto, publikigisto, sekreta informisto.

László Hantos naskiĝis la  9-an de julio 1910(nun 1910-07-09) en Nagymagyar (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Zlaté Klasy en Slovakio), li mortis en 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Hantos akiris ekonomikan diplomon en memstara fakultato de Scienca Universitato Péter Pázmány en 1933, juran diplomon en Universitato Erzsébet en 1941, krome li studis jaron en belga kaj nederlanda universitatoj. Post la unua diplomo li aliĝis al hungaraj junularaj movadoj en Ĉeĥoslovakio, kie li ankaŭ publikigis artikolojn aŭ redaktis gazeton. En 1938 li ricevis postenon en ministerio en Budapeŝto, poste en Hungara Nacia Banko. Inter 1943–1951 li laboris en institutoj, dum pro malbona sanstato li neniam estis soldato. En 1945 li aliĝis al la komunistoj, sed en 1951 la membreco ĉesis pro interveno de la sekreta servo. Inter 1950-1955 kaj ekde 1957-1960 li apartenis ankaŭ la sekreta servo kiel sekreta informisto, krome inter 1952-1957 li estis redaktoro en libroeldonejo, krome li tradukis. Inter 1957-1960 li estis informisto en Parizo, poste pro la malbona sanstato la sekreta servo hejmenportis.

Lia unua edzino estis Dóra Csinády inter 1944-1952, kiu naskis filinon. Pro divorco li denove edziĝis en 1953 kaj filino naskiĝis en la sekva jaro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A csehszlovákiai magyarság* (1936)
* *Gazdasági életünk húsz éve* (1938)
* *Magyar gazdasági élet* (1940)
* *A mezőgazdasági ingatlanok elaprózódása* (1943)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847347
* VIAF: 75838336
 |



* Portalo pri Biografio
Divenado surstrata en Tajvano.
La **divenado** aŭ **klarvideco** estas la kapablo de tiuj kiuj postulas havi povon por antaŭdiri estontajn faktojn per si mem aŭ pere de la uzado de sorĉoj. Historie tiu supozita kapablo estis kompensata per iu tipo de ekonomia pago kvankam estas kiuj diras, ke ili praktikas ĝin sen enspeza celo. **Videco** aŭ klarvideco, nomata ankaŭ **divenado** estas la kvalito kiun ili posedas.

La kapablo atribuita al divenado de la futuro estas kredo kiu datas el la pratempo sendube asocia al la dezirego kiun sentas la homo por koni sian futuron kaj tion neantaŭvideblan. Malferme aŭ sekrete, ĝi estis en ĉiuj socioj kaj kulturoj sen escepte, el la Neolitiko ĝis nuntempe spite la venko de la scienca empirismo kiel nura kosmologia dominanta mondorigardo.

La personoj al kiuj oni atribuas tian kapablon kutime estas dotitaj laŭ kelkaj sociaj sektoroj per iu speciala kvalito, ĉu denaska ĉu akirita pere de inicado aŭ pastreco aŭ ajntipa habilitigo, inklude la teorian «superecon» kiu havigas la fakto aperi, por ekzemplo, per televido.

Nuntempe, la videco estas praktikata malferme en la majoritato de okcidentaj socioj pere de konsultoj ĉu fizike rekte ĉu per telefono, preskaŭ ĉiam apoge sur ajna sorĉo kiel la kartodivenado aŭ kart-aŭgurado, astrologio, ktp; tio ŝajnigas havigi al la divenisto certan aŭtoritatecon. Jure tio estas sub la protekto de la pensolibero protektita kiel fundamenta homa rajto per la plej parto de demokratiaj leĝaroj, sed tio ne malhelpas, ke oni persekutu gravajn fraŭdojn fifaritajn de "divenistoj".

Metodoj
-------

*Buona ventura*, de Caravaggio (1594-1495; tolo; Luvro). Kiromancio.
Ornitomancio.
* Per akvo, restaĵoj de kafo, teo
* Per gutoj da vakso sur akvo
* Per fajro
* Geomancio
* Kiromancio
* Spiritismo
* Per rigardo al vitrobulo
* Per rigardo al la internaĵoj de fiŝo
* Pro la konduto, speciale la flugmaniero kaj direkto, de birdoj
* Per drogoj
* Per libroaŭgurado malfermante hazarde iun paĝon
* Radiestezo
* Sonĝointerpretado
* Aŭgurado
* Omeno

Vidu ankaŭ
----------

* Klarvideco
* Paranormaleco

* Kategorio Divenado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694299
* GND: 4131154-1 4079012-5, 4131154-1
* LCCN: sh85050993
* BNF: 11938266w
* NDL: 00574042
* NKC: ph119516 ph127395, ph119516
 |
**Konrado de LIECHTENSTEIN** (\* ĉ. 1290; mortinta en 1354) estis inter 1330 kaj 1354 episkopo de Chiemsee.

Vivo
----

Originis el familio ministra kiuj estis posedantoj en Stirio, la patro estis Rudolfo la 1-a de Frauenburg. Konrado studis inter 1314 kaj 1319 ĉe la universitato de Bolonjo. Li fariĝis preposto de Maria Saal kaj kanoniko en Freising. En 1324 la papo Johano la 22-a nomumis lin kanoniko en Passau.

Post la morto de Ulrich von Montpreis, episkopo de Chiemsee, la salcburga arkiepiskopo Friedrich von Leibnitz nomumis lin ties posteulo. Paralele li ankaŭ aktivis helepiskopece en Salcburgio kaj en 1338 li ricevis grundojn por povi etendigi la sidejon en Salcburgo, Chiemseehof. Je la fino de la vivo li ordonis starigon de Mario-kapelo tiuloke, kies konsekron faris en 1359 Gerhoh von Waldeck.

Per testamento de oktobro 1335 Konrado petis pri entombigo en la katedralo de Salcburgo. Oni konformiĝis al lia volo kaj de novembre 1354 liaj ostoj kuŝas antaŭ la Mario-altaro de la katedralo.

Literaturo
----------

* Manfred Heim: "Konrad von Liechtenstein (um 1290–1354)". Ĉe: Erwin Gatz: *Die Bischöfe des Heiligen Römischen Reiches 1198 bis 1448*. ISBN 3-428-10303-3, p. 131


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841696
* GND: 140742859
* VIAF: 562159478134527990004
 |
**Saint-Maurice-des-Noues** [proks. pr. : sa moris de nu] estas franca komunumo. Ĝi situas en la regiono Luarlandoj, en la orienta parto de la franca departemento Vendée (Vendeo), en la kantono de La Châtaigneraie (5,5 km norde) kaj arondismento de Fontenay-le-Comte (16 km sude), je ĉirkaŭ 8 km de la departemento Deux-Sèvres. La vilaĝo troviĝas rande de la arbaro de Mervent. Pro neceso distingi la komunumon Saint-Maurice de aliaj samnomaj en Francio, aldoniĝis la artiklo "des" (*de*) kaj la nomo "*Noues*", kiu etimologie devenas de la greka aŭ kelta kun signifo "*akvo*", "*fontoj*".

### Historio

Iama romia vojo estas la plej malnova konata postrestaĵo en Saint-Maurice-des-Noues. En la 4a jarcento, unu el la hispanaj kolonioj invadintaj Gaŭlon instaliĝis en la suda parto. Restas spuroj pri la ĉirkaŭaj muroj de franciskana kordeliera monaĥejo, fondita en 1439 kaj detruita dum la franca Revolucio.

Mineja aktiveco por ekstrakto de karbo ekzistis en Saint-Maurice-des-Noues dum la 19a jarcento kaj komence de la 20a. Traba subtenilo de minejo atestas pri tiu periodo. Tiu 25 metrojn-alta arkitektaĵo estas unika en Francio pro sia betona strukturo. Ĝi superelstaras puton profunda je 208 m kun diametro de 5,30 m.

### Resurcoj kaj produktaĵoj

* Paŝtejoj.

* Plurkultivo.

* Bov- kaj pork-bredado.

### Demografia evoluo

* 1962 : 628

* 1968 : 752

* 1975 : 654

* 1982 : 636

* 1990 : 611

* 1999 : 572

En la eldono 1900 de la libro "**Département de la Vendée**" (Parizo : Hachette) de Adolf Joanne, aperas ke la komunumo havis tiam 1122 loĝantojn.

### Civila arkitekturo

* Kastelo de La Mazourie (pr. mazuri).

* Loĝejo de Fief-Mignoux (pr. fief-minju): ŝtupara kaĝo en la domo de la mastro.

### Religia arkitekturo

* Preĝejo de la 17a-18a jarcento
* En la tombejo, hosana kruco, kiu datumas de 1871, estas unu el la plej rimarkindaj de Vendeo.

### Loka festo

* La unuan dimanĉon de junio

Ekskursa pado "tour du Pays de Mélusine" (Ĉirkaŭiro de la Meluzin-regiono) ebligas belajn promenadojn en kvieta kadro. La rajda kaj pedagogia farmo prizorgata de la geedzoj Ripaud ebligas al turistoj viziti la ĉirkaŭaĵon per kaleŝoj, ĉevaloj kaj poneoj, kaj al lernejanoj malkovri la vivon en kontakto kun la naturo.

### Vidu ankaŭ

* Aliaj lokoj kun la nomo Saint-Maurice

### Eksteraj ligiloj en la franca

* [Saint-Maurice-des-Noues]

* [Saint-Maurice-des-Noues sur la retejo de la Nacia Geografia Instituto]

* [Satelita vidaĵo] Arkivigite je 2016-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Sankta Klara** (en angla *St. Clair River*, en franca *Rivière Sainte-Claire*) estas rivero 40.5-mejla-longa (65.2 km) en centra Nordameriko kiu fluas el la Lago Hurono al la Lago Sankta Klara, formante parton de la landlimo inter la Kanada provinco Ontario kaj la usona subŝtato Miĉigano. La rivero estas grava komponanto en la Akvovojo de la Grandaj Lagoj, kies navigkanaloj ebligas ke ŝarĝo-ŝipoj navigu inter la supraj kaj malsupraj Grandaj Lagoj.

La rivero estas 65.2 km longa kaj fluas tra alto de 2 m el la Lago Hurono al la Lago Sankta Klara. La fluindico averaĝas ĉirkaŭ 5,200 m³/s, kaj la akvokolekta areo estas de 579,000 km². Tio enkalkulas la kombinitajn akvokolektajn areojn de la Lagoj Hurono, Miĉigano, kaj Supra.

Koordinatoj: 42° 31′ 59″ N 82° 40′ 29″ U﻿ / ﻿42.53306 °N, 82.67472 °U﻿ / 42.53306; -82.67472 (mapo)

Referencoj
----------

1. 1 2  U.S. Geological Survey. National Hydrography Dataset high-resolution flowline data. The National Map, Arkivigite je 2012-03-29 per la retarkivo Wayback Machine alirita la 14an de junio 2020.
2. ↑   Great Lakes Factsheet No. 1. United States EPA. Alirita 30a de majo 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sankta Klara (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* St. Clair River Arkivigite je 2020-06-14 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694580
* GND: 4219639-5
* LCCN: sh86001240
* VIAF: 235984241
* SUDOC: 231415818
 |
**Kecel** (slovake *Ketel*) estas banloko kaj urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskőrös. La loknomo ne havas sencon en la hungara.

Situo
-----

Kecel situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Kecskemét, laŭ iama fervojo Kiskőrös-Kalocsa. Kiskőrös troviĝas 12, Soltvadkert 14, Kalocsa 27, Baja 50, Kecskemét 60, Szeged 82, Budapeŝto 127 km.

Monumento pri la 1-a mondmilito en Kecel

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1198. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. La komunumo refondiĝis fare de ĉefepiskopo de Gábor Patachich en 1734. En 1869 poŝtejo, en 1878 vilaĝdomo konstruiĝis. La fervojo funkciis inter 1882-2007. En Kecel neniam funkciis kolĥozo. Oni trovis varman akvon en 1960, poste banejo ekfunkciis. La vilaĝo iĝis grandvilaĝo en 1970, urbo en 1993.

La urbo famas pri vinkulturo, krome entreprenisto fondis uzinon "Pintér" jam fine de la socialismo.

Famuloj
-------

* en Kecel naskiĝis:
	+ Károly Lehoczki (karikaturisto)
	+ operetkantisto Szilvi Szendy

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Sankta Triunuo (Kecel)
* Preĝejo Sankta Familio (Kecel)

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Schwarzenbruck, Germanio (1991)
* Germanio Tabarz (Turingio), Germanio
* Rumanio Lupeni, Rumanio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Litopternoj** |
| --- |
|  |
| Macrauchenia*Macrauchenia* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
| Infraklaso: | *Eutheria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | *Meridiungulata* |
|
|
| Ordo: | **Litopterna**Ameghino, 1889 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| Fosilia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Litopternoj  |

 |
| v • d • r |

La **litopternoj** ("simplaj maleoloj") estas ordo de fosilia mamuloj el la Terciaro tiu havas piedfingran malkreskon. Tripiedfingraj kaj unupiedfingraj ĉevalecaj formoj estis evoluintaj.

  

**ordo : † litopternoj – Litopterna**

  

familio : † proteroteriedoj – Proterotheriidae

  

genro : † vainko – Wainka
genro : † anisolambdo – Anisolambda
genro : † praproteroterio – Eoproterotherium
genro : † protoaterio – Prothoatherium
genro : † proteroterio – Proterotherium
genro : † toaterio – Thoatherium
familio : † makraŭĥeniedoj –- Macraucheniidae
genro : † adianto – Adianthus
genro : † paramakraŭĥenio – Paramacrauchenia
genro : † tesodo – Thesodon
genro : † makraŭĥenio – Macrauchenia
specio : † makraŭĥenio patagonia – Macrauchenia patachonica
*Sieĝo de Magdeburgo, 1631*. Tiu germana urbo estas ekstrema ekzemplo de la krizo de la 17-a jarcento. Ĝi pasis de 30 000 loĝantoj ĝis malpli ol 3 000 kiel konsekvenco de tiu militago kaj la posta rabado de la urbo. Fine de la Tridekjara Milito (1618-1648) ĝi havis malpli ol kvin cent.
La **krizo de la 17-a jarcento** estis termino por ĝenerala unujarcenta krizo kiun la historiografio aplikas, diversgrade, al la interpretado de la historia disvolvigo dum tiu jarcento en tuta Eŭropo kaj la mondoregiono de Mediteraneo.

Aspektoj de la krizo
--------------------

* Klimata krizo (nome la malgranda glacia epoko, nura konsiderebla aŭtonoma)
* Ekonomia krizo (la Fazo B de jarcenta recesio kiu sekvas al la Fazo A de ekonomia prospero kaj prez-revolucio de la 16-a jarcento),
* Socia kaj politika misordo, kiu rezultis en katastrofaj militoj (krizo de 1640 en Hispanio, Frondo en Francio, Angla enlanda milito, kaj ĉefe la Tridekjara Milito en Centra Eŭropo)
* Demografia krizo (pliigo de la ofteco kaj graveco de malsategoj kaj epidemioj, senhomigo de Suda kaj Centra Eŭropoj)
* Ideologia krizo (kiel oni interpretis la Barokon), kaj en arto kaj en literaturo eĉ en montdorigardo. La moderna scienco kaj tio kion ekde Paul Hazard oni nomis "krizo de la eŭropa konscio" aperis fine de la jarcento kaj preparis la sekvan klerisman jarcenton.

Ekzemple en Hispanio
--------------------

La hispana monarkio karakteriziĝis ĉar la loĝantaro registris gravan malpliigon. La kauzoj povis esti jenaj:

1. Migrado al nova kontinento.
2. Perdoj okazigitaj de la militoj.
3. Forpelo de la moriskoj.
4. Pestoj kaj epidemioj.

La agrikulturo malbonigis okazigante malsategon kaj epidemiojn. Multaj kamparanoj abandonis la terojn por iri al urboj vivante kiel pikaroj aŭ almozuloj. Ankaŭ la brutobredado malpliiĝis pro sekego de la paŝtejoj kaj pro la detruo okazigita de la diversaj iberiaj militoj. Industrio kaj komerco malpliiĝis kaj la elĉerpigo de multaj amerikaj minoj malpliigis la alvenon de oro kaj arĝento el *Indias* (Ameriko). La Reĝa Trezoro deklaris bankroton kelkajn fojojn.

Estis socia modelo de nobela tipo en kiu la kapitalojn oni dediĉis al aĉetado de teroj, domoj aŭ luksaĵoj. Aliflanke de la malmultaj privilegiitoj estis enorma malriĉega homamaso: la kamparanoj estis perdintaj siajn terojn, la metiistoj malriĉiĝis pro la eksterlanda konkurenco kaj la hidalgoj apenaŭ pocis elteni sin el siaj teroj. Nur la Regno Aragono malpli suferis la krizon.

Literaturo
----------

* AVILÉS, Miguel (1986). El siglo XVII (Vol. XVI Gran historia universal). Madrid: Nájera kaj Club Internacional del Libro. ISBN 8484616700.
* ASTON, Trevor eld. (1965). Crisis en Europa 1560-1660. Madrid: Alianza. ISBN 84-206-2359-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* José Antonio Sebastián, *El largo siglo XVII*, El País, 15a de januaro 2012

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Crisis del siglo XVII en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822802
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Amerika purpura porfirio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gruoformaj *Gruiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Raledoj *Rallidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Porphyrio* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. martinica*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Porphyrio martinica****Linnaeus, 1766 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Amerika purpura porfirio  |

 |
| v • d • r |

La **Amerika purpura porfirio** (*Porphyrio martinica* aŭ *Porphyrula martinica* ĉar en ambaŭ genroj oni inkludis ĝin), estas granda birdo de la familio de Raledoj. Oni ne konfuziĝu inter tiu specio kaj la Purpura porfirio, *Porphyrio porphyrio*  kiu loĝas en Malnova Mondo kaj estas pli granda.

La birdoj de la tuta genro estas grandaj -kiel kokoj- raloj kiuj havas purpuron kiel ĝenerala koloro. Tio aperas en kaj nacilingvaj kaj en scienca nomoj.

Aspekto
-------

Tiu mezgranda specio estas nekonfuzebla danke al siaj grandaj flavaj kruroj, purpurblua plumaro kun verda dorso kaj beko ruĝa kaj flava ĉepinte. Pli diferenciga estas la fronta ŝildo, kiu estas blua aŭ blanka. Subvosto estas blanka.

Junuloj estas iom pli brunaj ol purpuraj.

Kutimoj
-------

Tiu specio flugas mallongajn distancojn kaj faras ĝin havante hokitaj la longajn krurojn.

Ties breda medio estas tropikaj marĉoj de sudokcidenta Usono kaj tropikaj regionoj de Centra Ameriko kaj la Kariba maro. Tiu specio estas loĝanta en suda Florido kaj la tropikoj, sed plej granda parto de la usonaj birdoj migras vintre suden ĝis Argentino.

La nesto estas flosanta strukturo en marĉo. Sur ĝi la ino demetas el 5 ĝis 10 ovojn flavecajn kun brunaj makuletoj.

Ili estas ĉiomanĝantaj -animala kaj vegetara materialo- kiel semoj, folioj kaj fruktoj de plantoj kaj akvaj kaj teraj, insektoj, ranoj, helikoj, araneoj, vermoj kaj fiŝoj. Foje eĉ ovojn kaj idoj de aliaj birdoj.

Bildaro
-------

* Amerika purpura porfirio de Nacia Parko Everglades, Florido, UsonoAmerika purpura porfirio de Nacia Parko Everglades, Florido, Usono
* Amerika purpura porfirio de Nacia Parko Everglades, Florido, UsonoAmerika purpura porfirio de Nacia Parko Everglades, Florido, Usono

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Porphyrio martinica*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006.
* Kaufman, Kenn; *Lives of North American Birds*. Houghton Mifflin Company, New York, NY (1996).

* Amerika purpura porfirio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Amerika purpura porfirio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Amerika purpura porfirio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Fausta Simona MORGANTI ROSSINI**, (naskita la 20-an de aŭgusto 1944, m. la 2-a de februaro 2021) estis san-marina politikisto kaj pedagogo.

Ŝi estis, kun Cesare Gasperoni, reganta kapitano (ŝtatestro) de San-Marino dum la somera periodo 2005 (de la 1-a de aprilo al la 30-a de septembro).

De 1978 al 1992 ŝi estis membro de la Ŝtatkongreso (komparebla al ministraro) kaj prizorgis la fakojn publika klerigo, justico, kulturo kaj universitataj aferoj. Dum sia oficado ŝi subtenis la fondon de Akademio Internacia de la Sciencoj San-Marino, antaŭenigis ankaŭ la realigon de la san-marina stud-universitato (*università degli studi*) kaj subtenis la kulturajn movadojn de la lando.

Ŝi estis membro de la Granda kaj Ĝenerala Konsilio (*Consiglio Grande e Generale*) de 1974, kiam la pasiva elektorajto por virinoj estis enkondukita unue en la Komunisma Partio San-Marina kaj la Partio de la San-Marinaj Progresistoj kaj Demokratoj (poste ankaŭ en la Partio de la Demokratoj kaj la Partio de la Socialistoj kaj Demokratoj). En la baloto de 2006 ŝi ne estis elektita.

Ŝi estis membro de la delegitaro de la ŝtata kongreso ĉe la OEKE. De 1974 al 1990 ŝi estis ano de la centra komitato de la Komunisma Partio San-Marina.

Ŝi diplomiĝis pri lingvoj kaj instruis ĉe la supra lernejo (gimnazio) de San-Marino.

Pro siaj meritoj pri la fondo de AIS ŝi estas ties honora membro.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 203548
* GND: 1227717512
* VIAF: 14161390797458262843
* ICCU: CFIV026576
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**El Ariŝ** (arabe العريش) estas ĉefurbo kaj la plej granda komunumo kun (laŭ la stato de la jaro 2002) 144 900 loĝantoj en la egiptia provinco Norda Sinajo (*Ŝimal Sina*). La urbo situas ĉe la mediteranea marbordo sur la Sinaja duoninsulo, 334 km nordoriente de Kairo kaj havas ankaŭ flughavenon. El Ariŝ estas banloko, konata pro klara akvo, longa sabla strando, palmoj kaj luksaj hoteloj.

El Ariŝ situas en la samnoma uedo, kiu kondukas la torentojn de partoj de norda kaj meza Sinajo.

Historio
--------

La urbo kreskis el beduena komunumo en proksimo de ptolemea defendejo Rinokoroura (en la antikva greka Ῥινοκόρουρα, en la kopta ϩⲣⲓⲛⲟⲕⲟⲣⲟⲩⲣⲁ). Kvankam ĝi situas voje inter Egiptio kaj Israelo, tiel la grundo eble kaŝas interesajn historiaĵojn, ĝis nun ne okazis elfosadoj. Tie mortis en 1118 Baldueno la 1-a (Jerusalemo), la unua krucmilitisto, reĝo de Jerusalemo, sur hejmenveturo el bataliro kontraŭ Egiptio.

La Osmana imperio okazigis tie en 1560 novajn fortikigajn laborojn. Dum la egipta ekspedicio (1798–1801), Napoleono Bonaparte okupis la lokon post 11-taga batalo, la 19-an de februaro 1799. La fortikaĵon defendis en la unua mondmilito germanaj soldatoj, sed la britoj venkis ilin.

En 1956 kaj de 1967 ĝis 1979, El Ariŝ estis sub israela okupado kaj estis redonita nur post la packontrakto. Post tio la urbo iĝis grava komerca punkto inter la du landoj.

La uedo de Egiptio
------------------

En la libro Genezo 15:18 ("*En tiu tago la Eternulo faris interligon kun Abram (Abrahamo), dirante: Al via idaro mi donos ĉi tiun landon, de la rivero (uedo) de Egiptio ĝis la granda rivero, la rivero Eŭfrato*") menciiĝas geografia loko נַחַל מִצְרַיִם‎, naḥal mizraim ("uedo de Egiptio") kiel plej suda punkto de la antikva Izraela Lando. Historiistoj kutime identigas tiun lokon al la antikva *uedo el Ariŝ* apud la urbo, kvankam aliaj identigas ĝin kun la uedo *Besor* aŭ *Gazaa* (hebree נחל הבשור, *Nahal HaBesor*, aŭ arabe وادي غزة, *Wadi Ghazza*), kiu enfluas la mediteraneon 8 kilometrojn sude de la urbocentro de Gazao en la nuna Gazaa Sektoro, proksimume 75 kilometrojn pli nordoriente ol El Ariŝ.

Referencoj
----------

1. ↑  ekzemple la libro "History and Interpretation: Essays in Honour of John H. Hayes" "Historio kaj Interpreto: Eseoj en honoro de John H. Hayes"), Britio 1993
vestiblo en la Universitato de Dallas; tie ĉi la seminarianoj prezentas sin por ekzamenoj
**Seminario Sankta Triunuo** (angle: *Holy Trinity Seminary*) estas romkatolika porpastra seminario en Irving (Teksaso), por la diocezo de Dallas. Ĝi troviĝas sur la kampuso de la Universitato de Dallas fondite en la 1964-a jaro. Nuna estro estas la afrikano Vincent C. Anyama.

Sekvas ĉiuj studantoj la kursojn kaj prelegojn ĉe la katolika, privata altlernejo de Dallas kiu intime kunlaboras kun la diocezo. Tie ĉi oni prepariĝas por la pastreco ricevante spiritan kaj humanisman trejniĝojn; la seminario ĝuas aprobon fare de la Sankta Seĝo.

Kursoj
------

La seminarianoj diplomiĝas de la universitato de Dallas pri filozofio kaj artoj kun speciala atentigo pri vere necesaj kapabloj por estontaj animzorgantoj ekz. dum enparoĥa laborado. La studado de la verkoj de Tomaso de Akvino ege gravas. Do la seminario mem ne ekzamenis neniun rilate al diplomhavigo. En la jaro 2019-a troviĝis ne tute 60 studantoj tie ĉi por la suma daŭro de ses jaroj.

Nek praktikaj ekzercoj karitataj neglektiĝas. Ĉiutage ili frekventas la sanktan meson, faras komunajn kaj faru individuajn preĝojn, flegas la eŭĥaristian kulton kaj la muzikon. Pastoralajn taskojn al ili lernigas laikulino, kiel ankaŭ taŭgan transdonon de katolikismo al junuloj. Fine la sporto helpas trovi ekvilibron en la ĉiutageco.

Riproĉoj
--------

En 2018/19 publike konatiĝis ke ne tute triono de 31 pastroj el la Diocezo de Dallas, kondamnitaj ekde la 1950-aj jaroj pro seksa misuzo de infanoj, almenaŭ studentis surloke.

Rektoroj (elekto)
-----------------

* Michael Duca (1996-2008)
* Michael Olson (2008-2013)
* James Swift, C.M. (ĝis marto 2022)
* Vincent C. Anyama (de julio 2022)

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo
* paĝaro de la Universitato de Dallas

Notoj
-----

1. ↑   listo de la gvida personaro. Arkivita el la originalo je 2017-10-05. Alirita 2023-11-12.
2. ↑  Abby Thorpe: "Dallas priests accused of assault include graduates of Holy Trinity Seminary." - Ĉe: *The Cor Chronicle*, 6.2.2019
**Alcácer do Sal** estas portugala urbo, kiu apartenas al Distrikto Setúbal, regiono Alentejo kaj subregiono de Marborda Alentejo kaj enhavas ĉirkaŭ 9,100 loĝantojn.

Geografio
---------

Ĝi estas sidejo de municipo tre ampleksa pro ĝiaj 1,479,94 km² sed ne tiom loĝata pro ties apenaŭ 14,287 loĝantoj (2001), subdividita en 6 komunumoj. La municipo limas norde kun la municipoj de Palmela, Vendas Novas kaj Montemor-o-Novo, nordoriente kun Viana do Alentejo, oriente kun Alvito, sude kun Ferreira do Alentejo kaj kun Grândola, occidente ankaŭ kun Grândola, tra fadeno de la estuaro de la rivero Sado kaj nordokcidente tra tiu estuaro de Sado kun Setúbal.

| Loĝantaro de la municipo de Alcácer do Sal (1801 – 2004) |
| --- |
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2004 |
| 8253 | 7913 | 9606 | 17596 | 22167 | 16370 | 14512 | 14287 | 13624 |

La komunumoj de Alcácer do Sal estas la sekvaj:

* Comporta
* Santa Maria do Castelo (Alcácer do Sal)
* Santa Susana
* Santiago (Alcácer do Sal)
* São Martinho
* Torrão

En Alcácer do Sal naskiĝis la fama matematikisto Pedro Nunes kaj en Torrão Bernardim Ribeiro.

Alcácer do Sal estas ĝemelita kun la franca urbo Bondy.

Historio
--------

**Alcácer do Sal** estas unu el la plej malnovaj urboj de Eŭropo, fondita antaŭ la 1000 a.K. de la fenicoj. Kiel la najbaraj kaj ankaŭ fenicaj urboj Lisbono e Setubalo, produktis salon, fiŝon, ĉevalojn por eksportado kaj manĝaĵojn por la ŝipoj kiuj komercis stanon kun Kornvalo.

Dum la epoko de la araboj ĝi estis ĉefurbo de la provinco de *Al-Kassr*. Afonso la 1a de Portugalio konkeris ĝin en 1158. Rekonkerita de la maŭroj, nur dum la reĝado de Afonso la 2a de Portugalio, kaj per la helpo de ŝiparo de krucistoj, la urbo estis finfine finkonkerita de la kristanoj kaj estis ĉefurbo de la Ordeno de Santiago.

Vidindaĵoj
----------

Estas tre interesa kastelo (de kie bela rigardejo kaj pejzaĝo), preĝejoj, mezepokaj konstruaĵoj, riverhaveno kaj rivero kun tipaj boatoj. Proksime estas vizitindaj trankvilegaj senhomaj plaĝoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Pinheiro (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj de ALCÁCER DO SAL
* Alcácer do Sal vidata de al-Farrob Arkivigite je 2007-10-08 per la retarkivo Wayback Machine

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 203001
* GND: 4984696-6
* LCCN: n86122139
* VIAF: 146667145
* NKC: ge982092
 |
Koordinatoj: 50° 12′ 57″ N 16° 30′ 43″ O﻿ / ﻿50.21583 °N, 16.51194 °O﻿ / 50.21583; 16.51194 (mapo)

Vido el la jaro 1910
**Anenský vrch** (esperante: *Anna monto*) (991 m) estas montopinto kun malproksimaj vidoj en ĉefa montdosro de Orlica montaro.

Ĝis la jaro 1937 ĉi tie staradis kapelo de sankta Anna (de tie Anenský vrch estas *Anna monto* aŭ *Monto de Anna*). Ĝi estis konstruita en la jaro 1766 far arbargardisto Johan Kastner el Horní Rokytnice. Laŭ mito li devis pasigi nokton en arbaro proksime de la montopinto, kie li subaŭsultis tri virojn, kiuj volis ataki lian arbaristan domon. Pro dankemo, ke li povis prepariĝi por tio, li promesis al la sankta Anna konstrui sur tiu ĉi loko kapelon. Kaj okazis...

Tiu ĉi kapelo estis en la jaro 1820 alikonstruita. La rekonstruon lasis fari grafino Johanna von Nostitz-Rieneck. Loko ĉirkaŭ la kapelo estis forhakita. Pluan rekostruon la kapelo ĝisatendis en 1856. Ĉifoje patrono estis Ernestina von Nostitz-Rieneck, laŭ kiu oni komencis nomi la montopinton *Ernestinenberg*. Apud la kapelo estis alkonstruita ŝtona kruco kaj statuo de la sankta Mario. Pli malfrue estis aldonitaj alojaj tabuloj por ŝirmado de muroj antaŭ malfavoro de vetero.

En tiu ĉi aspekto ĝi konserviĝis ĝis hodiaŭaj tagoj, sed ne plu sur Anenský vrch, sed prosimume je du kilomteroj pli malproksime ĉe rando de vilaĝo Hadinec. En tiun ĉi vilaĝon la kapelo estis transportita en dismuntita stato en 1937 en konekso kun konstruado de linio de fortikaĵoj, kiu transpaŝas Anenský vrchon per objektoj R S-84 "Arnošt" kaj R S-85 "Anna".

Vido al Orlica montaro el tegmento de fortikaĵo R S-84 "Arnošt", situanta sur Anenský vrchVido al Orlica montaro el tegmento de fortikaĵo R S-84 "Arnošt", situanta sur Anenský vrch

Rilataj temoj
-------------

* Orlica montaro


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**LAPCAT** aŭ **Long-Term Advanced Propulsion Concepts and Technologies** estas programo de la Eŭropa Kosmoesplora la Teknologia Centro (*ESTEC*), suborganizo de la Eŭropa Kosma Agentejo ESA. Celo de la programo estas la evoluigo de la hidrogenpelilo, per kiuj civilaj komercaj (trafikaj) aviadiloj povas atingi rapidon de ĉ. 6000 km/h (maĥo 5).

La aviadilo - laŭ la planoj - havos deltaflugilojn, kiuj etendiĝas 140 m (komparu Airbus 380: 73 m) kaj estas planita sub projekta kodo *A2*.

Oni volas la aviadilon posteulo de supersona pasaĝera jeto Concorde, sed tiu nova aviadilo devas trapasi eĉ la hipersona rapidon. Laŭ kalkuloj, la aviadilo portos 300 pasaĝerojn kaj tutmason de 400 tunoj tra la vojo Bruselo - Sidnejo, dum 4 horoj.

Por la funkciigo, oni necesos uzis kombinitan peladan sistemon, ĉar ramjeta pelado funkcias nur ekde kelkaj 100 km/h, ĝis tiam turbojeto. Tiu kombinaĵo povas esti ekz. la Lockheed SR-71 kun Pratt & Whitney J58.

Ĉar la ramjetoj mem havas ekde 5 maĥoj trovarmigajn problemojn, oni devas malvarmumigi la sistemon (skramjeto). Simila sistemo funkciis ĉe senhoma proptotipo de X-43A de NASA, per kiu oni atingis la rekordon (2004) de 9,6 maĥoj tio estas 11.250 km/h.

La flugoj povas okazi en alto de 20-30 km, kie la aero estas konvena maldensa, sed entenas ankaŭ sufiĉon el oksigeno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* LAPCAT-paĝo de ESA angle