recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Dungeon Keeper 2*** estas la dua ludo de la serio *Dungeon Keeper* de strategiaj ludoj. Ĝi estas disvolvita de Bullfrog Productions kaj eldonita en 1999 de Electronic Arts por Vindozo. Kiel en la unua ludo, la ludanto kontrolas malbonan demonan reĝon kiu administras subteran konstruaĵaron (*dungeon*) kun magiaj estaĵoj kaj ĉambroj por ataki malamikojn. 

La ludo konservas multajn ideojn de la originala *Dungeon Keeper* kaj aldonas novajn elementojn kiel ĉambroj kaj celoj. Ĝi estis disvolvita de teamo de ĉirkaŭ kvindek personoj. Versio por la PlayStation kaj sekvo, *Dungeon Keeper 3*, estis ankaŭ disvolvitaj sed nuligitaj. 

Kritikistoj laŭdis la uzadon de artefarita intelekto en la ludo, sed kelkaj el ili ankaŭ kritikis la similecon kun la originala.

Rakonto
-------

La regno de Harmonia, regita de reĝo Reginaldo, estis konstante atakita de submondaj estaĵoj, do liaj sorĉistoj disvolvis Portalan Gemon, devizo kiu malhelpas tiujn estaĵojn atingi la surfacon. Ĝi havas dudek Portalajn Gemojn kaj ĉiu el ili estis protektita de kavalira gardanto. Malbona demona batalisto, Horned Reaper (aŭ "Horny") kredas, ke li povas venki Reginaldon, do li konstruas kaj administras subterajn konstruaĵarojn por akiri la dudek Portalajn Gemojn. Li devas kunvoki mallumajn estaĵojn por venki ĉiujn el la kavaliroj kaj iliaj armeoj.
Haveno kaj kastelaj ruinoj, Dunbar
**Dunbar** (skotgaele *Dùn Bàrr*) estas marborda urbo de East Lothian, sudorienta Skotlando. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 6,350 loĝantojn.

Historio
--------

La nomo "Dunbar" signifas "montet-fortikaĵo" kaj tia fortikaĵo konstruiĝis antaŭ la alveno de la romianoj. Ĝi estis la ĉefloko de kelta tribo, la votadinoj, kiujn la romianoj regis ekde la mezdua jarcento. Frue de la 5-a jarcento la romianoj forlasis Brition. Dum la sekvanta jarcento la anglosaksa regno Northumbria akiris Dunbar, kie la reĝoj lokigis superan oficiston por administri tiun parton de ilia regno kaj kolekti impostojn.

En 1018 la anglosaksoj transdonis Dunbar kaj Lothian al Malkolmo la 2-a (Skotlando). Ĉirkaŭ 1072 Malkolmo la 3-a konfidis Dunbar al Gospatric, anglosaksa nobelo kiun Vilhelmo la konkerinto forpelis de lia graflando Northumbria. Dum la sekvaj jarcentoj Skotlando kaj Anglio ofte batalis por posedo de Dunbar.

En 1568 la kastelo malkonstruiĝis. Dum la sekvaj jarcentoj la urbo prosperis kiel agrikultura centro kaj fiŝadohaveno.

En 1650 Oliver Cromwell venkis skotan armeon dum la dua batalo de Dunbar kaj tio ebligis lin kapti Edinburgon.

Dum la 19-a jarcento Dunbar iĝis populara feriejo kaj golfludejo.

Ekonomio
--------

Dunbar daŭre estas grava agrikultura centro, sed fiŝado ne tro gravas. Estas cement-fabriko kaj bierfarejo, kaj proksime situas la nuklea reaktoro Torness.

* Dunbar (Skotlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dunbar (Skotlando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ĉina manuskripto sur silko, el la 5-a jc.
La **Dunhuangaj manuskriptoj** estas trovita en deponejo de gravaj religiaj kaj sekularaj dokumentoj malkovritaj en Ŝtonkavernaro de Mogao de Dunhuang, Ĉinio, dum la frua 20-a jarcento. Originante de la 5-a ĝis frua 11-a jarcento, la manuskriptoj inkluzivas verkojn intervalantajn de historio kaj matematiko ĝis popolkantoj kaj danco. Dum la plej multaj el la religiaj dokumentoj temas pri budhismo, ekzistas nombro pri taoismo, nestorianismo, kaj eĉ judismo. Ili estas skribitaj ĉefe en la ĉina, sed ankaŭ inkludas tibetan, palian, sogdian, kaj antaŭe nekonatajn lingvojn, kiel ekzemple ĥotanezan.

La dokumentoj estis malkovritaj fare de la taoista monaĥo Wang Yuanlu. Li poste vendis ilin al okcidentaj esploristoj, precipe Aurel Stein kaj Paul Pelliot. Rusaj kaj japanaj esploristoj ankaŭ akiris kelkajn. Sed plejparte pro la klopodoj de Luo Zhenyu, la ceteraj manuskriptoj estis konservitaj en Ĉinio. Tiuj aĉetitaj fare de okcidentaj akademiuloj estas nun konservitaj en institucioj ĉie super la mondo, kiel ekzemple en la Nacia Biblioteko de Ĉinio, Brita Libraro, kaj la Nacia Biblioteko de Francio. Ili ĉiuj estas diĝitigitaj fare de la Internacia Dunhuanga Projekto, kaj povas esti alirataj libere rete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dunhuangaj manuskriptoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* la *International Dunhuang Project* Arkivigite je 2011-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Dunkleosteo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
| Subfilumo: | Vertebruloj *Vertebrata* |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Plakodermoj *Placodermi* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Arthrodira |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Dinichthyidae |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Dunkleosteo** *Dunkleosteus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Dunkleosteus telleri*** |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| fossil |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Dunkleosteo  |

 |
| v • d • r |

**Dunkleosteo** (latine *Dunkleosteus*) estis unua superpredanto de foraj maroj kaj ĝiaj timigataj forkigitaj makzeloj vekas timon eĉ je 400 milionoj da jaroj pli poste. La preskaŭ dek metrojn longa fiŝo el familio *Dunkleosteus* blendita per ŝirmaj tabuloj atingis eĉ kvartunan pezon, kiu terorigis la ceterajn loĝantojn de devoniaj maroj antaŭ 415 ĝis 360 milionoj da jaroj.

Tiu ĉi monstro ja ne disponis dentojn en ĝusta vorto de senco, sed ĝi uzis iajn longajn ostajn dentegojn aŭ elstaraĵojn elirantaj el la makzeloj, por ke ili ĉasu kaj diserigu preskaŭ iun ajn kreitulon, kiu pro malfeliĉa hazardo troviĝis en ĝia sufiĉa proksimeco.

La ostaj elstaraĵoj, preskaŭ tute certe kovritaj per emajlo simile kiel dentoj, koncentris forton de mordo en malgrandan parton sur pinto per grandega forto 36.000 kilogramoj sur kvadrata colo (6,5 cm kvadrataj).

Premo kiel tiranosaŭro
----------------------

Tiu ĉi fakto farigas laŭ sciencistoj el dunkleosteo remaĉantan fiŝan ĉampionon de ĉiuj tempoj. Eble sole blanka ŝarko kapablas mordi proksimume almenaŭ per duona forto. En la kapablo evoluigi la plej grandan mordpremon ĝi viciĝas al flanko de grandaj krokodiloj kaj aligatoroj kaj grandaj dinosaŭroj kiel estis tiranosaŭro.

Esploristoj konstatis, ke tiu ĉi fiŝo ankaŭ kapablis tre rapide malfermi la buŝegon - proksimume dum kvinono de sekundo, kio kaŭzis suĉforton, kiu altiris la predon en la fermiĝantan buŝegon. Tio estas rara aperaĵo, kiam fiŝo estas ekipita ne nur de fortega, sed samtempe eĉ de rapida mordo.

Dunkleosteo aperis sur Tero (vere en la maro!) proksimume 175 milionoj da jaroj antaŭe, ol komencis sur ĝi kuradi dinosaŭroj. La domina predanto voris ĉion, kion ĝi volis. Ĝian menuon enhavis amonoidoj kun fortaj krustoj kaj multaj tentakloj, sed ankaŭ aliaj "blenditaj" fiŝoj. Kaj verŝajne ĝi nutris sin ankaŭ per primitivaj specioj de ŝarkoj. Ŝarkoj vere atingis grandan grandecon kaj diversspeciecon post tio, kiam Dunkleosteo kaj al ĝi similaj specioj pereis pro neklaraj kaŭzoj el tiamaj maroj.

* Dunkleosteo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dunkleosteo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dunkleosteo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Mladen ŠERMENT** (naskiĝis la 20-an de julio1920, mortis la 4-an de marto 1999 en Zagrebo) estis kroata aktoro, esperantisto de 1936,
aktiva aktoro de Internacia Arta Teatro, iama gvidanto de la drama grupo de SEK.

Teatre aktiva en Esperanto ekde 1957, li ofte gastis en UK-oj kun teatraĵoj i.a. de Goldoni, Ibsen, Moliero kaj Sartre. Li gvidis la draman sekcion de Studenta E-Klubo en Zagrebo de la fondo en 1959, kaj instruis tie, teatre kaj lingve, generaciojn de e-istoj. Inter la homoj, kiujn li gajnis por Esperanto, estas Vida Jerman. Dum multaj jaroj li servis kiel juĝanto de la teatra branĉo en Belartaj Konkursoj.

Filmaj roloj
------------

* 1953 Sinji galeb
* 1956 Ne okreci se sine
* 1957 Svoga tela gospodar
* 1959 Jurnjava za motorom
* 1961 Carevo novo ruho
* 1961 Covjek od vaznosti - (TV)
* 1962 Macak pod sljemom
* 1962 Prica o djevojcici i sapunu
* 1964 Sluzbeni polozaj
* 1964 Svanuce
* 1970 "Mejasi" - (mini) TV Serio
* 1970 Kolinje - (TV)
* 1975 "Gruntovcani" - TV Serialo
* 1976 "U registraturi" - TV Serio
* 1978 "Macak pod sljemom" - TV Serio
* 1979 Novinar (1979)
* 1984 "Inspektor Vinko" - (mini) TV Serio
* 1985 Horvatov izbor
* 1986 "Putovanje u Vucjak" - (mini) TV Serio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Abaújvár** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Gönc. Újvár signifas: nova fortikaĵo, Aba estis historia familia nomo.

Preĝejo de Abaújvár

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7  km²
* Alto super marnivelo: 190 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.5257/21.319
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 3898
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Abaújvár situas sur deklivoj, laŭ la slovaka landlimo, laŭ maldekstra bordo de Hernád, laŭ traira flankovojo. Gönc troviĝas 12, Miskolc 72 km-ojn.

Historio
--------

Monumento pri la falintoj
La unua mencio devenis el 1046. Eble tiutempe fortikaĵo konstruiĝis, kie pasigis tempojn kelke da hungaraj reĝoj. Dum la tatara invado en 1241 la fortikaĵo estis la plej forte en la regiono, ŝajnas, la tataroj ne povis okupi ĝin. La "nova fortikaĵo" estis longe ankaŭ departementejo. En 1620 Gabrielo Bethlen kun sia armeo pasigis tie tagojn. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de Ĉeĥoslovakio. En 2007 okazis filmado kun Franco Nero. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la kontrolado ĉesis ĉe la limo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* mezepoka Kalvinana preĝejo (Abaújvár), en 1866 novgotika turo alkonstruiĝis
* restaĵoj de la fortikaĵo, apenaŭ videblaj
* monumento de falintoj dum la mondomilitoj de 1958
La **Abatejo de Viroj** (france ***Abbaye aux Hommes***), aŭ **Abatejo Saint-Étienne de Caen**, estas unu el la du grandaj abatejoj, kun Abatejo de Virinoj, fondita de Vilhelmo la Konkerinto en Caen, en Francio. Ĝi staras okcidente de la malnova urbocentro de Caen kaj donis sian nomon "Bourg-l'Abbé" (Burgo-la Abato) al la ĉirkaŭanta kvartalo. La abateja preĝejo Saint-Étienne de Caen, fariĝis paroĥa preĝejo post la Revolucio. La konventaj konstruaĵoj transformitaj en liceon dum la 19-a jarcento gastigas la urbodomon depost la 1960-aj jaroj. La abatejo prezentas tre belan arĥitekturan tutaĵon konstruitan inter la 11-a kaj la 18-a jarcento kaj la impakto de la preĝejo Saint-Étienne de Caen estas esenca en la historio de arto en Normandio kaj Anglio. La preĝejo estis klasita de la Historiaj Monumentoj en 1840, la klostro kaj konventaj konstruaĵoj en 1911 kaj la ceteraj konstruaĵoj estis enskribitaj en 1927 kaj 1928.

Bildgalerio
-----------

* Preĝejo Saint-Étienne de CaenPreĝejo Saint-Étienne de Caen
* Okcidenta fasadoOkcidenta fasado
* Absido ĉ. 1885Absido ĉ. 1885
* La ĥorejoLa ĥorejo

Arĥitekturo
-----------

Mapo de abatejo

Preĝejo Saint-Étienne de Caen
-----------------------------

Mapo de preĝejo en 1863

Vidu ankaŭ
----------

* Normana arĥitektura stilo
* Romaniko
* Abatejo de Virinoj (Caen)
* Vilhelmo la 1-a (Anglio)
* Ŝtono de Caen
* Caen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Abatejo de Viroj (Caen) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Guides de l'Abbatiale Arkivigite je 2020-08-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641984
* GND: 1086763866
* LCCN: n85310010
* VIAF: 266773080
* SUDOC: 027721779
 |
**Abaújlak** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szikszó. Újlak signifas: nova-loĝej'.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7  km²
* Alto super marnivelo: 221 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.4046/20.9527
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 3815
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Abaújlak situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Encs troviĝas 20, Szendrő 21, Edelény 24, Miskolc 40 km-ojn. Setlejo **Szanticska** [santiĉka] havanta nur sakovojon apartenas al la municipo. Onidire tiu loko estas la plej malgranda komunumo en Hungario.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1472 en formo *"Wylak"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En la 19-a jarcento Abaújlak unuiĝis kun Szanticska, la nova nomo iĝis *Újlak-Szanticska* ĝis 1901. Vilaĝservo estas gastejo.

En Abaújlak migra poŝto servas.

### Szanticska

La komunumo havas 18 domojn, interne 12 homojn. Fine de la 20-a jarcento ĝi preskaŭ senhomiĝis, sed riĉuloj aĉetis la domojn kaj trakonstruis ilin feriejaj domoj.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo en vilaĝparto Újlak
* kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) en Szanticska
**Dezső Deseő** [deĵO deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deseő Dezső** estis hungara kuracisto, profesoro, dentkuracisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nagyemőkei*.

Dezső Deseő  naskiĝis la 30-an de januaro 1893 en Hungara reĝlando en Nagybáb, kiu nun estas vilaĝparto de Báb (distrikto Nitra) en Slovakio. Li mortis la 12-an de majo 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Deseő frekventis gimnazion en Nyitra, poste li akiris kuracistan diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1915. Post siaj studoj li laboris en la universitata medicina instituto, dum la 1-a mondmilito li estis armea kuracisto. Inter 1917 kaj 1919 li estis militkaptito en Italio. Hejmenveninta li estis nomumita privata profesoro. En 1920 li akiris dentkuracistan diplomon. Inter 1922 kaj 1948 li instruis en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto, sed interrompo okazis en la studjaro de 1925, tiam li esploris en Londono kaj Lejpcigo. En 1929 li atingis la rangon publika ordinara profesoro, en la studjaro 1934 li estis dekano. En 1948 li pensiuliĝis, tamen li laboris plu, kiel dentokuracisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A tréning élettana* (1934)
* *A szív és a vérkeringés* (1943)
* *A kreatin phosphorsav szerepe az izomösszehúzódásban* (1947)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Dezső Ekler** [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ekler Dezső** estis hungara arkitekto, fasonisto, altlerneja instruisto. Li estis membro de Hungara Arta Akademio (2000-2012).

Dezső Ekler naskiĝis la 8-an de aprilo 1953 en Szombathely.

Banko fare de Dezső Ekler
Vilaĝdomo fare de Makovecz kaj Ekler

Biografio
---------

Dezső Ekler maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1971, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1978. Lia plej grava instruisto estis Imre Makovecz. Inter 1978-1986 li laboris en ŝtata laborejo, poste ĉe Imre Makovecz. Depost la socialismo en 1991 li malfermis propran atelieron. Li ankaŭ instruis en Arta Altlernejo Moholy-Nagy (1985-1987), Teknikuniversitato (1991-1993) kaj pli ol jardekon en Universitato István Széchenyi. En 1999 li akiris sciencan gradon DLA, lia habilitiĝo okazis en 2005. Li ricevis premiojn inter 1989-2003. Li fasonis tasojn en 2005.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* biblioteko en Dombegyház (1983, kunarkitekto)
* elvidejo en Nagykálló (1988)
* domoj de Universitato de Kaposvár (1988)
* oficejo en Dunaújváros (1994)
* banko (1999, vidu la bildon!)
* lernejo en Pécel (2002)
* domoj por vinfarejo en Győrújbarát (2013)

Elektitaj libroj, ĉapitroj
--------------------------

* *Ember és háza* (2000)
* *Jelbeszéd az életünk* (ĉapitro:Nagyítás az építészetben) (2002)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Camping de Nagykálló* (1991)
* *Winery in Mezőzombor* (1998)
* *Térrablás és mozgósítottság, A nagyvárosok hatása a lélekre* (2005)
* *A formák nyelve és a város* (2014)

Elektitaj ekspozicioj sole
--------------------------

* Budapeŝto (1989)
* Szombathely, Pécel (1992)
* Budapeŝto, Budakalász (1997)

Elektitaj ekspozicioj grupe
---------------------------

* Budapeŝto (1984, 1992)
* Novjorko, Ĉikago, Filadelfio, Roterdamo (1989)
* Venecia Bienalo (1990)
* Poznań, Wrocław, Varsovio, Gdańsk Krakovo (1997)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692635
 |
**Dezső Angyal** [deĵO andjal], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Angyal Dezső** estis hungara agronomo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *sikabonyi* [ŝikabonji], liaj pseŭdonimoj estis *Sikabonyi* kaj *Alföldi*.

Dezső Angyal en 1905
Dezső Angyal naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1852 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la 7-an de januaro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Angyal finis lernejon por vitistoj kaj ĝardenistoj en 1869, poste li laboris en bieno de Petar Pejačević. En la sekvanta jaro li revenis al la lernejo, kie li estis helpanto de Ferenc Entz, pli poste de aliaj. Inter 1883-1887 li estis plenrajta instruisto, poste li instruis en similaj lernejoj. Inter 1897 kaj 1919 li instruis en agronomia altlernejo, eĉ li estis rektoro (altlernejestro), poste li pensiuliĝis. En tiu periodo li establis lernejan bienon kaj arboreton. Li iĝis reĝa konsilisto en 1905, tutlanda ĝardenista inspektoro en 1913, ekonomia ĉefkonsilisto en 1922.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Angyal Dezső kertészeti munkái. I–IV. kötet.* (kompilaĵo, 1925–1926)
* *Székesfővárosunk – Budapest – utcáinak és tereinek fásításáról* (1932)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-03-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dezső Angyal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717185
* VIAF: 121498215
* ISNI: 0000 0000 7920 5009
 |
**Uriah Heep** estas brita rokmuzika supergrupo fondita en la jaro 1969 en Birmingham.

La grupo estiĝis en novembro de 1969, kiam la produktoro Gerry Bron invitis la klavarinstrumentiston Ken Hensley (antaŭe li estis membro de la muzikaj grupoj The Gods kaj Toe Fat), por ke li aliĝu al la grupo Spice, kiu subskribis ĉe ties marko Bronze Records. Pri la muzika grupo Uriah Heep oni iam ŝerce parolis kiel pri la metalroka The Beach Boys pro ĝiaj melodiaj kantoj kaj plurvoĉa akompana voĉmuziko, kvankam ĝia muziko prefere estas resumo de diversĝenraj stiloj kiel: la progresiva rokmuziko, la ŝtonroko, la metalroko, ĵazo kaj porokaze ankaŭ kontreo. Eĉ spite al grandega populareco en Unuiĝinta Reĝlando kaj la kontinenta Eŭropo, Uriah Heep neniam kapablis realiĝi per pli karakteriza maniero en usona merkato, escepte de la furorkantoj *Easy Livin’* el la albumo *Demons and Wizards* (1972), *Sweet Loraine* el la albumo *The Magician’s Birthday* (1972) kaj *Stealin’* el la albumo *Sweet Freedom* (1973).

La grupo en la 70-aj jaroj eldonis kelke da komerce sukcesaj albumoj inkluzive de *Uriah Heep Live* (1973), sed ĝia publiko en la 80-aj jaroj ŝanĝiĝis, kiam en Usono kaj Unuiĝinta Reĝlando ĝi fariĝis esence kulta kapelo, konata nur por veraj ekspertoj. Uriah Heep retenis sian signifon en landoj kiel Germanio, Nederlando, Japanio, Rusio, en Skandinavio kaj sur Balkano, kie ĝi senĉese prezentiĝas en forvenditaj stadionoj.

La grupo prenis sian nomon el la nomo de rolulo en la romano David Copperfield de Charles Dickens.

* Kategorio Uriah Heep en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284824
* GND: 5229699-4
* LCCN: n82153258
* VIAF: 144407997
* ISNI: 0000 0001 2331 7308
* SUDOC: 087450615
* BNF: 139072549
* MBA: f1548c5b-329e-4036-921c-02213a04b525
* NKC: xx0022112
 |
Leila Khaled
**Leila Khaled** aŭ laŭ esperanta transskribo **Ĥalid** (arabe ليلى خالد Lailā Chālid; naskiĝis la 9-an de aprilo 1944 en Haifo, tiama Palestino) estas membro de la Popola Fronto por la Liberigo de Palestino (PFLP), kiu fariĝis fama en 1969 pro ŝia rolo en devojigo (kidnapo) de aviadilo.

La familio de Ĥalid devis eskapi al Libano en 1948. Kiam ŝi estis dek-kvin jara, ŝi fariĝis membro de la radikala Araba Naciisma Movado, komencita de George Habash. Post la sestaga milito, la Palestina branĉo de ĉi tiu organizaĵo fariĝis la Popola Fronto por la Liberiĝo de Palestino, kaj Ĥalid restis en ĝi. Ŝi ankaŭ pasis iom da tempo en Kuvaito kiel instruistino.

En 1969, Khaled estis parto de grupo da teroristoj kiuj prenis la kontrolon super la flugo TW 840 de Romo al Ateno, kaj devigis la piloton flugi al Damasko. Neniu el la pasaĝeroj estis vunditaj, sed la aviadilo estis eksplodigita. Khaled asertas ke ŝi devigis la piloton flugi super Haifo, por ke ŝi povu vidi la urbo kie ŝi naskiĝis. Post ĉi tiu evento, Khaled faris plurajn plastajn operaciojn por ŝanĝi ŝian aspekton kaj ne esti rekonita.

La 6-an de septembro 1970, la PFLP provis ostaĝigi plurajn aviadilojn samtempe. Khaled kaj nikaraguano nomata Patrick Arguello provis preni la kontrolon super la flugo de la israela El Al 219 de Amsterdamo al Nov-Jorko, sed israelaj sekurecistoj kiuj troviĝis en la aviadilo sukcesis mortigi Arguello kaj aresti Khaled. Khaled kunportis du granadojn en la aviadilo, sed ŝi poste diris ke ŝi ricevis ordonojn ne minaci la vivon de senkulpaj pasaĝeroj. Tamen, ŝia nikaragua kunlaboranto mortpafis homon kiu laboris en la aviadilo, kaj kelkaj observantoj insistas ke li ĵetis granadon kiu ne eksplodis, kaj ke Khaled provis uzi siajn du granadojn sed ke oni blokis ŝin antaŭ ol ŝi povis.

La piloto decidis alteriĝi en Londono, kie Khaled estis arestita. En oktobro la brita registaro liberigis ŝin kiel parto de interŝanĝo de kaptitoj. La venontan jaron, la PFLP rezignis pri la taktiko ostaĝigi aviadilojn. Nuntempe Leila Khaled diras ke ŝi ne plu subtenas similajn metodojn, sed ŝi restas skeptika pri la pac-procedo inter la araboj kaj Israelo. Ŝi fariĝis membro de la Palestina Nacia Konsilio, kaj estas politike tre aktiva, ofte farante paroladojn trans la mondo. Ŝi vivas en Amano, en Jordanio, kun ŝia edzo kaj du filoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218247
* GND: 118722166
* LCCN: n50045825
* VIAF: 112211089
* ISNI: 0000 0000 8409 4569
* SUDOC: 091309522
* BNF: 127723890
* NDL: 00445595
* BNE: XX5425262
 |


* Kategorio Leila Khaled en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la enciklopedio de Strabono, titolita Γεωγραφικά, *Geografika*. Estas pluraj aliaj verkaĵoj, kiuj titoliĝas laŭ simila vorto, kies literumo minimume diferencas laŭ diversaj lingvoj: interalie ekzistas rokmuzika albumo de 2000 el Nov-Zelando, angle titolata *Geographica*, kaj franclingva revuo, titolata *Géographica*. |

titolpaĝo de la latinlingva eldono de la hugenota humanisto Isaac Casaubon el 1620. La paĝnumeroj prefiksitaj per C estas nuntempe uzataj kiel norma teksta referenco. Ekzistas sume 840 paĝoj.
La verkaĵo **Geografio** (origine en la antikva greka: Γεωγραφικά, *Geografika*, en traduko al la latina **Geographica** aŭ pli longe **Rerum Geographicarum**, "pri la temoj geografiaj") estas enciklopedio de geografia scio, konsistanta el 17 'libroj', origine skribita en la antikva greka fare de Strabono, edukita grekdevena civitano de la Romia imperio. La laboro de ĝia verkado ne komenciĝis antaŭ la jaro 20 antaŭ nia erao. Unua eldono estis publikigita en la jaro 7 antaŭ nia erao sekvita per interspaco, rekomenco de redakta laboro kaj fina eldono plej malfreu en la jaro 23 de nia erao, en la lasta vivjaro de Strabono. Strabono probable samtempe prilaboris siajn enciklopediojn *Geografio* kaj *Historio* (kiu bedaŭrinde ne konserviĝis), kaj sekve ankaŭ la enciklopedio *Geografio* enhavas konsiderindan kvanton de historiaj datumoj. Krom partoj de libro 7, la kompleta verkaĵo *Geografio* estas konata.

mapo de la mondo konata en la Romia imperio laŭ interpreto de Strabono

* Kategorio Geografio (Strabono) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gábor Szentmihályi** [sentmihAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentmihályi Gábor** estas hungara ŝlagromuzikisto, drumisto. Lia pseŭdonimo estis *Michel de Lux*, lia patro estis Antal Szentmihályi.

Gábor Szentmihályi naskiĝis la 7-an de marto 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Szentmihályi komencis drumadi en aĝo ses, krome li apartenis al infana koruso de Hungara Radio. Baldaŭ li studis drumadon en kurso de sindikato. Li maturiĝis en gimnazio kaj li akiris muzikistan permesilon (diplometon) en sia naskiĝurbo. Tiutempe li estis jam drumisto en amatoraj ŝlagrorkestroj. Post la diplometo li drumadis en restoracioj aŭ hoteloj. Iom poste li faris la samon en Italio kaj Norvegio. En 1983 li hejmenvenis kaj daŭris la drumadon jam en popularaj ŝlagrorkestroj, ekde 1994 al porokazaj aŭ nostalgiaj muzikgrupoj. En 1993 li fondis studion, kie li produktas ĉefe reklamajn muzikojn. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Liaj filmaj taskoj
------------------

* Linda (1986, aktoro en televizia filmo)
* Csaó bambinó (2005, komponisto de televizia filmo)

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

(En ŝlagroj li estis plej ofte komponisto kaj/aŭ tekstopoeto kune kun aliaj muzikistoj.)

* A film forog tovább
* A táncosnő
* Áj lav jú
* Rázz fel!

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* [ hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 661436
* VIAF: 3492155708697322580003
* ISNI: 0000 0001 3152 7479
* MBA: fe2dee7d-96ba-4b31-9c94-63cd37e409f0
 |
**Gábor Szarvas** [sarvaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szarvas Gábor** estis hungara lingvisto, instruisto, membro korespondanta en 1871, ordinara en 1884) de Hungara Scienca Akademio. Lia pseŭdonimo estis *Pap Rika*.

Skulptaĵo pri Gábor Szarvas
Gábor Szarvas  naskiĝis la 22-an de marto 1832 en Hungara reĝlando en Ada (nuntempa Ada (Serbio)). Li mortis la 12-an de oktobro 1895 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Szarvas akiris abiturienton en 1852, poste kelkajn jarojn li frekventis universitaton. En 1858 li ekinstruis en Eger, en la sama jaro li komencis verkadi. Baldaŭe li instruis en Baja kaj Pozsony, sed dum instruado li faris ekzamenon el instruado. Inter 1869-1881 li instruis en gimnazio en Pest (urbo). En 1872 li fondis gravan lingvistan revuon, krome li helpis vortaran laboradon de la akademio. Li frue pensiuliĝis en 1881 pro blindiĝo. Li ricevis akademiajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magyartalanságok* (1867)
* *A magyar igeidők* (1872) - premiita
* *Magyar nyelvtörténeti szótár* (Hungara lingvohistoria vortaro), (1890–1893) - premiita

Memorigiloj
-----------

* stratoj en Budapeŝto, Eger, Baja
* skulptaĵoj en Budapeŝto (ĝuste antaŭ la akademio) kaj en Ada

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gábor Szarvas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 462835
* GND: 1050118421
* LCCN: no95025512
* VIAF: 14353852
* ISNI: 0000 0001 1873 2574
* BNF: 127552411
 |
**Gábor Sztehlo** [stelo], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sztehlo Gábor** estis hungara luterana pastro, framasono. Lia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Szenczy Gábor Győző Jenő Béla* ĝis 1938, lia posta (prenita) nomvarianto estis *Sztehló*.

Statuo pri Gábor Sztehlo
Gábor Szenczy naskiĝis la 25-an de septembro 1909 (laŭ alia informo la naskiĝmonato estas novembro) en Budapeŝto, li mortis la 28-an de majo 1974 en Interlaken (Svislando).

Biografio
---------

Gábor Sztehlo maturiĝis en luterana gimnazio en Sopron, poste li akiris teologian diplomon en la sama urbo en 1931, poste li havis stipendion en Finnlando. Li pastriĝis en 1932, kaj li komencis sian pastran karieron en Luterana preĝejo (Vár), poste en Luterana preĝejo (Hatvan) (1933–1935) kaj Nagytarcsa (1935–1942). En 1938 li establis popolan altlernejon en Nagytarcsa. Dum la nazia erao (1944) li savis judajn geinfanojn. Unu el la savitoj estis George A. Olah. En 1945 li establis rifuĝejon por geinfanoj, kiu funkciis ĝis la ŝtatiĝo en 1950. Poste li estis pastro en pluraj lokoj. Dum la hungara revolucio de 1956 lia familio disidis al Svislando, sed li restis por daŭri la homamikajn agojn. Tamen li sekvis sian familion en 1961 kaj li estis svislandana pastro. Li aliĝis al la framasonoj en 1946, en Svislando en 1962. Li estis Justuloj inter la popoloj en 1972 kaj ricevis postmortan hungaran premion en 2019. Li edziĝis en 1936, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1937 kaj 1941.

Liaj libroj (elekto)
--------------------

* *Krisztus a királyunk!* (kunaŭtoro, 1937)
* *Isten kezében* (laŭ la origina taglibro, 1994)
* *Velünk az Isten!* (laŭ originaj desegnaĵoj kaj predikaĵoj, 2005)

Memorigiloj
-----------

* strato kaj statuo en Budapeŝto
* 2 memortabuloj
* gimnazio en Pestszentlőrinc
* arbo en Jerusalemo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Gábor Sztehlo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751289
* GND: 107010647X
* LCCN: n85117399
* VIAF: 11278515
* ISNI: 0000 0000 7903 5783
* SUDOC: 152914692
 |


* Portalo pri Biografio
**Simultana politiko** estas politika principo por solvi tutmondajn problemojn. Ĝin klopodas disvastigi tutmonda civitana iniciativo fondita de la brita komercisto John Bunzl fine de 1998.

Bazaj ideoj
-----------

Simultana politiko celas al ekonomia justeco, paco kaj mediprotektado. Ĝi celas realigi tiajn decidojn, kiuj povas esti bonaj por la homaro, sed alportas malavantaĝojn por unuopaj nacioj, se nur tiuj akceptas ilin. Ekzemploj estas imposto por financaj transagoj, malarmado, malpliigo de la emisiado de karbondioksido kaj la forigo de ekstrema malriĉeco per pli justa komerco kaj pli altaj elspezoj por evolua kunlaboro. Tiaj decidoj povas malfortigi unuopajn ŝtatojn, ekzemple per fuĝo de kapitalo.

Laŭ simultana politiko, politikistoj promesu tutmonde kunlabori por realigi samtempe (simultane) decidojn favore al la bono de la tuta homaro. Por instigi politikistojn sekvi tiun ĉi principon, civitanoj promesu elekti nur tiajn politikistojn, kiuj subskribis tiuspecan promeson. Oni tiamaniere superu la prizonulan dilemon.

Simultana politiko havas la samajn celojn kiel mondfederistoj, sed iras alian vojon. Ĝi klopodas progresigi la tutmondan kunlaboron (kaj superi la prizonulan dilemon) ne per fondo aŭ fortigo de tutmondaj institucioj (ekzemple per mondregistaro aŭ UN-Parlamento), sed per sindevigoj de civitanoj kaj politikistoj.

La Simpol-movado
----------------

La tutmonda movado por simultana politiko aktivas sub la nomo **Simpol**. Ĝia organizo – la Internacia Simultanpolitika Organizo ISPO (International Simultaneous Policy Organisation) – havas aktivulojn en ĉirkaŭ 25 landoj. Precipe en Aŭstralio kaj Britio jam kelkdek politikistoj subskribis la promeson de Simpol. En Germanio, la unua partio subtenanta simultanan politikon estis la partio UNU MONDO en 2012. Precipe en Germanio, Simpol trovis fortan subtenon en la integrala movado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Internacia Simultanpolitika Organizo (en la angla, germana kaj hispana)
**BERZENCZEY László** [pr. berzencei] hungara reformpolitikisto, liberecbatalisto, vojaĝisto naskiĝinta en Koloĵvaro 26-an de junio 1820 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de novembro 1884.

Kariero
-------

Berzenczey en 1847 iĝis sendito en parlamento de Marosszék. Dum la hungara revolucio de 1848 li organiziis memvolan ĉevaltaĉmenton en Sikullando, poste en aprilo 1849 li estis civila ĉefkomisaro en Transilvanujo. Post la falo de liberecbatalo li fuĝis kaj sekvis na Kossuth en Usonon. Li faris longan vojaĝon (Kalifornio, Ĉinio, Singapuro, Orient-Barato, Egiptio, Konstantinopolo, Britujo). En kontraŭturka milito de Krimeo en 1854 li luktis ĉe la flanko de turkoj. En 1862 li prezentiĝis ĉe la aŭstriaj aŭtoritatoj. Oni internigis lin en Klagenfurton. En 1867 li liberiĝis kaj revenis en Hungarujon kaj en 1869 oni elektis lin denove deputito. En 1873 li ekiris en Azion por trovi la pralandon kaj parencojn de hungaroj. Lia esploro estis sensukcesa. Li cerbmalsaniĝis.

Verko
-----

* *Rovás. Emlékiratok* (Kolozsvár, 1873).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio László Berzenczey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319754
* GND: 136495826
* LCCN: n2007217469
* VIAF: 61008609
* ISNI: 0000 0000 8387 0909
* SUDOC: 134344952
 |
**László BIELEK** [lAslO bjelek], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Bielek László István** estis hungara pastro, monaĥo, instruisto.

László Bielek  naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1744 en Hungara reĝlando en Kiszucaújhely (nuntempa Kysucké Nové Mesto en Slovakio), li mortis la 14-an de novembro 1807 en Kőszeg.

Biografio
---------

László Bielek aliĝis al la piaristoj en 1764, li pastriĝis en 1773. Li instruis en diversaj gimnazioj de Hungara reĝlando, tiutempe li doktoriĝis. Post jaroj li estis pastro kaj lernejestro en Debrecen, Kalocsa kaj Nagykároly, poste viclernejestro en diversaj urboj. Li verkis ĉefe epigramojn kaj eventuale ekleziajn paroladojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Epigrammatum libri III.* (1789)
* *Szent István magyar király igaz romai katholikus* (1795)
* *Oktató és imádságos könyvecske* (1805)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 30-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo FR en Grangettes FR staras por la svisa Kantono Friburgo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Grangettes**. |


---


**Grangettes** estas komunumo en la distrikto Glano en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 187 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Grangettes situa en la molasaj montetoj de la Friburga Mezlando sur la okcidenta deklivo de la Monto Gibloux, sude de la rivero Neirigue, alfluanto de Glano, proksimume 8 kilometrojn sudoriente de la distriktĉefurbo Romont kaj 8 kilometrojn nordokcidente de Bulle. La komunumo Grangettes konsistas el la vilaĝo Grangettes, la setlejo La Pouta kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,31 km², de kiuj 26,2% estas kovritaj de arbaro, 68,8% servas por agrikulturo kaj 5,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Grangettes limas en nordo al Massonnens, en oriento al Le Châtelard, en sudsudoriento al Marsens, en sudo al Sâles, kaj en okcidento al Vuisternens-devant-Romont.

Trafiko
-------

La komunumo Grangettes sitaus flanke de la gravaj trafikvojoj. Flankaj vojoj de ĝi kondukas al Massonens, La Neirigue kaj Sâles. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 12 kilometrojn sudoriente de la komunumo apud Bulle. Pere de buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga de Romont al Bulle la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Grangettes datiĝas el la jaro 1147 kiel *Grangetes*. Dum mezepoko Grangettes formis apartan senjorujon, al kiu ankaŭ apartenis Le Châtelard, Estévenens, La Neirigue kaj parto de Villariaz. En la jaro 1536 ĝi estis akirita de Friburgo kaj atribuita al ties Voktejo Romont, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo estis atribuita al la Distrikto Glano.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Grangettes

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 24-an de decembro 2012
3. ↑  Fonto: *Evelyne Maradan*: *Grangettes* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-01-16)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grangettes FR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Grangettes Arkivigite je 2014-07-07 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Grangettes FR** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Glano |
| --- |
| Auboranges • Billens-Hennens • Chapelle • Châtonnaye • Ecublens • Grangettes • La Folliaz • Le Châtelard • Massonnens • Mézières • Montet • **Romont** • Rue • Siviriez • Torny • Ursy • Villaz-Saint-Pierre • Villorsonnens • Vuisternens-devant-Romont |  |

 |
La **ortografio de la lingvo urduo** estas bazita sur tiu de la persa lingvo, kun pluraj aldonoj kaj modifoj pro la lingva diferenco inter la persa lingvo kaj urduo. Ĝi estas arab-baza skribsistemo, skribita dedekstre maldekstren (escepte de ciferoj). Mallongaj vokaloj ne estas markitaj (krom la uzo de vokalpunktoj, kiuj estas malofte uzataj), kaj la prononco estas ĝenerale ambigua. Arab- kaj persdevenaj vortoj estas skribataj laŭ la origina literumado.

Alfabeto
--------

| Litero | Nomo | Latinigo | Sono (IFA) |
| --- | --- | --- | --- |
| ا | alif | ā, – | /ɑː, ʔ, ∅/ |
| ب | bē | b | /b/ |
| پ | pē | p | /p/ |
| ت | tē | t | /t/ |
| ٹ | ṭē | ṭ | /ʈ/ |
| ث | s̱ē | s̱ | /s/ |
| ج | jīm | j | /d͡ʒ/ |
| چ | cē | c | /t͡ʃ/ |
| ح | baṛī ḥē | ḥ | /ɦ/ |
| خ | k͟hē | k͟h | /x/ |
| د | dāl | d | /d/ |
| ڈ | ḍāl | ḍ | /ɖ/ |
| ذ | ẕāl | ẕ | /z/ |
| ر | rē | r | /r/ |
| ڑ | ṛē | ṛ | /ɽ/ |
| ز | zē | z | /z/ |
| ژ | zhē | zh | /ʒ/ |
| س | sīn | s | /s/ |
| ش | shīn | sh | /ʃ/ |
| ص | ṣwād | ṣ | /s/ |
| ض | ẓwād | ẓ | /z/ |
| ط | t̤oʼē | t̤ | /t/ |
| ظ | z̤oʼē | z̤ | /z/ |
| ع | ʻain | ʻ | /ɑː, oː, eː, ʔ, ʕ, ∅/ |
| غ | g͟hain | g͟h | /ɣ/ |
| ف | fē | f | /f/ |
| ق | qāf | q | /q/ |
| ک | kāf | k | /k/ |
| گ | gāf | g | /ɡ/ |
| ل | lām | l | /l/ |
| م | mīm | m | /m/ |
| ن | nūn | n | /n, ɲ, ɳ, ŋ/ |
| ں | nūn g͟hunnah | ṉ | /◌̃/ |
| و | wāʼo | v, ū, u, o, au | /ʋ, uː, ʊ, oː, ɔː/ |
| ہ | choṭī/gol hē | h, ā, e | /ɦ, ɑː, e:/ |
| ھ | do-cashmī hē | h | /ʰ/ or /ʱ/ |
| ء | hamzah | ʼ | /ʔ/, /∅/ |
| ی | choṭī yē | y, ī, á | /j, iː, ɑː/ |
| ے | baṛī yē | ai, e | /ɛː, eː/ |

### Duliteraĵoj

Duliteraĵoj estas uzata por aspiraciaj konsonantoj.

| Duliteraĵo | Latinigo | Sono (IFA) | Ekzemplo |
| --- | --- | --- | --- |
| بھ | bh | [bʱ] | بھاری |
| پھ | ph | [pʰ] | پھول |
| تھ | th | [tʰ] | تھم |
| ٹھ | ṭh | [ʈʰ] | ٹھیس |
| جھ | jh | [d͡ʒʱ] | جھاڑی |
| چھ | ch | [t͡ʃʰ] | چھوکرا |
| دھ | dh | [dʱ] | دھوبی |
| ڈھ | ḍh | [ɖʱ] | ڈھول |
| ڑھ | ṛh | [ɽʱ] | کڑھنا |
| کھ | kh | [kʰ] | کھولنا |
| گھ | gh | [ɡʱ] | گھبراہٹ |

Ciferoj
-------

Urduo uzas ciferojn pruntitajn el la persa; urduaj ciferoj iom diferencas de la persaj, speciale la 4, 6, kaj 7. (La persaj ciferoj diferencas de, sed estis pruntitaj de, la arabaj, kiuj estis pruntitaj de tiuj de hindaj skribsistemoj.)

La ciferoj skribiĝas demaldekstre dekstren, malsimile al la ordinaraj literoj.

| Cifero | Valoro |
| --- | --- |
| ۰ | 0 |
| ۱ | 1 |
| ۲ | 2 |
| ۳ | 3 |
| ۴ | 4 |
| ۵ | 5 |
| ۶ | 6 |
| ۷ | 7 |
| ۸ | 8 |
| ۹ | 9 |

Interpunkcio
------------

La interpunkcio de urduo diferencas de tiuj de Esperanto.

| Interpunkcio | uzo |
| --- | --- |
| ، | komo |
| ؛ | punktokomo |
| : | dupunkto |
| ۔ | punkto (markilo de frazfino) |
| ؟ | demandosigno |

Historio
--------

La urdua alfabeto estas bazita sur la persa alfabeto, kaj originis en la 13-a jarcento. Urduo estis vaste uzata en la Mogola Imperio. Post la koloniigo de Hindio far la Brita Imperio, la urdua alfabeto daŭris. La skribmaŝino por urduo estis inventita en 1911.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ishida, Richard.  Urdu (draft) (angle). *r12a.io* (2020-01-14). Arkivita el la originalo je 2020-02-12. Alirita 2020-02-12.
Lenin-placo en Voroneĵ, Rusio dum urbofesto
**Urbofesto** (aŭ **Tago de la urbo**) estas ĉiujara festo, dediĉita al iu konkreta urbo. Urbofesto kutime estas plej granda festo de la urbo, kun multaj amasaj aranĝoj: gratuloj de urba estraro, koncertoj, manifestacioj, artfajraĵoj. Plej vaste estas festataj gravaj urbaj jubileoj.

Tago de urbofesto
-----------------

La urbofesto estas festata en iu grava dato por la urba historio:

* ĉefa festo de la tuta ŝtato
* dato de fondiĝo de la urbo;
* Venkotago (politika festo en Orienta Eŭropo);

  
kaj aliaj.

Tamen, la dato estas elektata ankaŭ laŭ preferoj pri oportuneco: kutime oni organizas festadon en feriaj tagoj (sabate, dimanĉe), kaj la festo ofte daŭras dum kelkaj tagoj. En nordaj landoj ĝi okazas plejparte en varma sezono (printempo — somero — komenco de aŭtuno). En multaj urboj popularaj inter turistoj ĝi estas festata en turisma sezono: ekzemple, urbofesto de Sankt-Peterburgo okazas en fino de majo — periodo de blankaj noktoj.

Listo de urbofestoj laŭ urboj
-----------------------------

Ĉi tie estas listo de urbofestoj en diversaj urboj.

### En Rusio

| Urbo | Dato |
| --- | --- |
| Kaluga | Lasta sabato de aŭgusto |
| Moskvo (**pli**) | Unua sabato de septembro |
| Obninsk | 27-a de julio |
| Sankt-Peterburgo | 27-a de majo |
| Vladimir | Unua dimanĉo de septembro |
| Voroneĵ | Tria sabato de septembro |

### En Ukrainio

| Urbo | Dato |
| --- | --- |
| Kievo | Lasta dimanĉo de majo |
| Odesa | 2-a de septembro |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urbofesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retego pri urbofestoj en Rusio Arkivigite je 2014-09-29 per la retarkivo Wayback Machine kun datoj de festado (ruse)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ventumila kukolo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cacomantis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. flabelliformis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cacomantis flabelliformis****(Latham, 1801) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ventumila kukolo  |

 |
| v • d • r |

La **Ventumila kukolo** (***Cacomantis flabelliformis***) estas aŭstralazia specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de tropikaj Aŭstralio, Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo kaj de insularoj de Oceanio, kiel Fiĝio, Nov-Kaledonio, Novzelando, Salomonoj kaj Vanuatuo.

Aspekto
-------

Tiu specio estas **malhelgriza dorse kaj helgriza en kapo**. La okulo estas nigra kaj la okulringo hela. La brusto estas hela kun helbruna nuanco. La beko estas akrapinta kaj iomete subenkurbita. La subvosto montras blankajn punktojn.

Habitato
--------

Ties natura medio estas mezvarmaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montaroj, herbejoj, fruktoĝardenoj kaj ĝardenoj.

La teritorio en Aŭstralio estas el Kabo Jorko en Kvinslando laŭ la marbordo suden ĝis Golfeto Ŝarko en Okcidenta Aŭstralio. Laŭ la okcidenta marbordo, la teritorio ampleksiĝas ne pli ol 1000 km interne. En Suda Aŭstralio la teritorio estas laŭ la marbordo escepte en la sudorienta angulo ĉe Monto Gambier kaj la Duoninsulo Eyre. La specio loĝas ankaŭ en Tasmanio.

Reproduktado kaj kutimaro
-------------------------

En Aŭstralio la specio reproduktiĝas el julio ĝis januaro. La ino demetas po nur unu blankecan ovon kun ruĝaj aŭ brunaj punktoj en la nesto de aliaj birdoj kiel maluredoj aŭ dornobirdoj. La preferitaj nestoj estas plej ofte kupolformaj. La voĉo estas ia decenda trilado kun ĉirrrip kvazaŭ de arakido.

Dieto
-----

Tiu specio en Aŭstralio manĝas varion de insektoj kaj ties larvoj, fruktojn kaj vegetalojn, etajn reptiliojn, mamulojn kaj birdojn, ĉefe birdidojn.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cacomantis flabelliformis[*rompita ligilo*]. 2006 Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a Julio 2007.
* *Field guide to the birds of Australia* Graham Pizzey kaj Frank Knight, Angus & Robertson 1997, 3a eldono 2000. ISBN 0-207-19714-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* ABID Bildoj Arkivigite je 2006-10-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Ĉe HBW Interreta Birdokolekto
**San Bernardo** estas urbego kaj episkopejo en meza Ĉilio, en Metropola Regiono Santiago.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 277,802 en 2012
* Supermara alteco: 570 m
* Areo: 155 km²
* Telefonkodo: +56 32
* Poŝtkodo: 2430000
* Horzono: UTC – 4 (somere UTC – 3)
* 33° 35′ 32″ S 70° 42′ 16″ U﻿ / ﻿33.59222 °S, 70.70444 °U﻿ / -33.59222; -70.70444 (mapo)

Geografio
---------

Fora panoramo en San Bernardo
Katedralo de San Bernardo
San Bernardo situas en suda parto de Santiago de Ĉilio. Tiu lasta urbo troviĝas 17, Viña del Mar 100, Valparaiso 103, Koncepciono 417, Puerto Montt 897, Antofagasta 1107, Punta Arenas 2175 km.

Historio
--------

Antaŭ alveno de la hispanoj vivis indiĝenoj en tiu areo. Dum dominado de hispanoj ĉefe jezuitoj vivis tie. Komence de la naskiĝanta respubliko en 1811 oni komencis konstrui kanalon, kiu ebligis fondi eĉ urbon. La laboro daŭris ĝis 1827. La vilaĝo San Bernardo estis fondita en 1821. En la sekva jaro jam kirko estis konstruita. San Bernardo urbiĝis en 1830. En 1855 la komunumo estis kreita. En 1857 la fervojo atingis la urbeton. En 1868 San Bernardo oficiale urbiĝis.

En 1955 fervoja katastrofo okazis, 50 homoj mortis. En 2009 la fervoja stacio jam ne funkcias.

Vidindaĵoj
----------

Statuo en San Bernardo
Vido en San Bernardo
* katedralo kaj aliaj kirkoj

Fontoj
------

* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
* germana kaj hispana Vikipedioj helpe de Guglo