Koordinatoj: 56° 43′ 23″ N 24° 48′ 21″ O﻿ / ﻿56.72306 °N, 24.80583 °O﻿ / 56.72306; 24.80583 (mapo)

**Lielvārde** estas urbo en Latvia historia regiono Vidzeme, en la centro de Latvio. Ĝi apartenas al distrikto Ogre kaj situas en suda parto de la distrikto, sur la dekstra bordo de rivero Daŭgavo. La urbo estas konata en Latvio kiel loko, menciita en folkloro, kaj kun la proksima armea flughaveno (5 km norde). La distancoj al la plej gravaj centroj estas 18 km de Ogre kaj 54 km de Rigo.

Historio
--------

Kasteltumulo Dievukalns en Lielvārde de la 1-a jarmilo a.K al 7-8 p.K jarcento estis loĝata de baltoj triboj. De la 9-a ĝis la 12-a jarcento, la lando estis parto de la Daūgava livonaj teroj. La nomo Lielvārde kiel *Lennewarde* unue estis menciita en skribaĵoj en 1201 en la kroniko de Henriko.

Post la Livonia konkero de la krucistoj en la 13-a jarcento, la regiono venis sub la kontrolon de la Arkidiocezo de Rigo.

Post la kolapso de Livonio en la 1560-aj jaroj, ĝi venis al la pola Duklando Pārdaugava, poste sub rekta pola kaj sveda rego. La kastelo estis detruita dum la Livonia Milito kaj ne estis reestigita, Lielvārde iĝis grandbieno sen granda setlejo proksime. En 1772, pro diviĝo de Pollando, la regiono venis sub la kontrolon de Rusia Imperio.

En 1861 sur la linio Rigo-Moskvo estis konstruita la fervoja stacio Rembate , ĉirkaŭ kiu komencis disvolviĝi la moderna setlejo. En 1931, Rembate estis renomita Lielvārde. En 1949, al Lielvārde estis koncedita la statuso de laborista vilaĝo (de 1961 - urbvilaĝo). Post la restarigo de la sendependeco de Latvio, al Lielvārde estis koncedita urborajtoj la 5-an de marto 1992.

Geografio
---------

La urbo situas en sudorienta parto de Meza Latva malaltebenaĵo (latve *Viduslatvijas zemiene*).

Averaĝa temperaturo estas -6°C en januaro kaj +17°C en julio. Da precipitaĵo falas 700-750 mm jare.

### Transporto

La aŭtovojo E22/A6 (Rigo-Daugavpils) kaj la fervoja linio Rigo-Moskvo pasas tra la urbo. Lokaj vojoj estas V971 (Lielvārde-Rozītes) kaj V969 (Lielvārde-Ogresgals). En la urbo ne ekzistas ponto super la Daŭgavo sude, la plej proksima estas en Ķegums (5 km).

Loĝantaro
---------

Laŭ la stato de la jaro 2022 en la urbo vivis 5 885 personoj sur areo de 9,85 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 597 loĝantoj/km².

### Ŝanĝo de loĝantaro

| Jaro | Homoj |
| --- | --- |
| 1935 | 709 |
| 1967 | 3600 |
| 2000 | 6418 |
| 2021 | 5896 |

### Etna strukturo

| Jaro | Homoj kune | Latvoj | Rusoj | Belorusoj | Ukrainoj | Poloj | Litovoj | La cetero |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | 6418 | 5225 (81%) | 722 (11%) | 173 (3%) | 101 (2%) | 74 (1%) | 40 (1%) | 83 (1%) |
| 2021 | 5896 | 5132 (87%) | 436 (7%) | 93 (2%) | 50 (1%) | 57 (1%) | 28 (0%) | 100 (2%) |

Vidindaĵoj
----------

* Kastelruinoj.
* Urboparko kun skulptaĵoj.
* Loka muzeo de Andrejs Pumpurs.
* Kasteltumulo Dievukalns.
* Latva ligna kastela rekonstruo.
* Ekzotika birda ĝardeno.

Bildoj
------

* Loka muzeo, iama grandbieno.Loka muzeo, iama grandbieno.
* Riverbordo de Daŭgavo.Riverbordo de Daŭgavo.
* Latva ligna kastela rekonstruo (6-11-a jarcento).Latva ligna kastela rekonstruo (6-11-a jarcento).
* Fervoja stacidomo.Fervoja stacidomo.
* Lutera preĝejo.Lutera preĝejo.

Referencoj
----------

1. ↑  Toponavi.com. Distancoj.
2. 1 2  Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 2, p. 351.
3. 1 2  Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
4. 1 2  stat.gov.lv

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Lielvārde en Vikimedia Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764350
* VIAF: 242745249
 |