recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**La Pafklik** estas esperantparolanta hiphopa duopo, kiu unue koncertis en 2006 (dum Festo en Francio). Ĝi repas nur en Esperanto. Ĝi konsistas el du junaj parizanoj, Platano kaj Katakana. Platano repas kaj skrapumas, dum Katakana komponas muzikon kaj repas.

La Pafklik jam koncertis en Francio, Pollando, Germanio, Slovakio antaŭ esperantistoj kaj ne-esperantistoj. Okazis koncerto en Parizo en ne-esperantista medio.

La 22-an de decembro 2008 la Pafklik eldonis sian unuan albumon, kiu ankaŭ estis la unua rep-albumo tute en Esperanto, *Fek al Esperanto*. La temoj de la kantoj estas diversaj, de humuraj kaj ironiaj tekstoj, kanabo kaj alkoholo, ĝis soci- kaj politik- kritikoj.

La bando aperigis novajn repstilojn en esperanto: G-funko, hardkora repo kaj rokrepo.

Anaro
-----

* Platano
* Katakana

Diskaro
-------

* 2009 - *Fek al Esperanto*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo Arkivigite je 2021-01-25 per la retarkivo Wayback Machine
* La Pafklik ĉe Twitter
* La Pafklik ĉe MySpace
* La Pafklik ĉe Ipernitio
* Reklamfilmeto de la albumo *Fek al Esperanto*
**János Süli** [jAnoŝ ŝuli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Süli János** estis hungara inĝeniero, urbestro, ministro.

János Süli  naskiĝis la 26-an de januaro 1956 en Békéscsaba.

Biografio
---------

János Süli frekventis bazlernejon en Újkígyós, mezlernejon en Szentes, poste li akiris inĝenieran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1980. Tiutempe li edziĝis, baldaŭ li havis 2 gefilojn. Post la diplomo li eklaboris en laborejo pri instalado de centraloj, ekde 1985 en atomcentralo de Paks. Paŝo post paŝo li atingis pli altajn postenojn, fine en 2009 li iĝis atomcentralestro. En 2014 li estis elektita urbestro de Paks , en 2017 li estis nomumita titulara ministro pri aferoj pri konstruado de nova atmcentralo en Paks. Li ricevis lokajn premiojn en la 2000-aj jaroj, li strebis multe ankaŭ pri futbalistoj de Paks.

Fontoj
------

* [ujkigyos.hu/wp-content/uploads/2008/05/Süli-János.doc hungarlingva biografio]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Tausz** [jAnoŝ taŭs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tausz János** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto.

János Tausz  naskiĝis la 5-an de marto 1911 en Barcs. Li mortis la 25-an de majo 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Tausz frekventis mezlernejojn en Pécs kaj Budapeŝto, li abiturientis en 1929. En la sama jaro li eklaboris en uzino havanta oficistan postenon. En 1931 li aliĝis al la sindikato, post 2 jaroj al la socialdemokratoj. Inter 1942 kaj 1945 li estis trudlaboristo. Post la 2-a mondmilito li ricevis diversajn partiajn taskojn, en 1949 li frekventis partian altlernejon, poste li havis jam altajn partiajn postenojn. Inter 1949 kaj 1985 li estis parlamenta deputito. Inter 1950-1956 li estis subministro, en 1956 duonjaron, poste inter 1957 kaj 1966 ministro pri enlanda komercado. En 1956 li ekhavis ekonomian diplomon. En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li havis ankaŭ ŝtatajn, partiajn kaj sindikatajn postenojn. Li pensiuliĝis en 1978.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miksa Marton** [mikŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marton Miksa** estis hungara advokato, kritikisto, agento. Lia origina familia nomo estis *Kohn* ĝis 1902, lia bofrato estis Zoltán Thury.

Miksa Kohn naskiĝis la 24-an de septembro 1870 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la 2-an de aŭgusto 1936 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Miksa Marton devenis el juda familio. Li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, Universitato de Vieno kaj en Berlino. Post la advokata diplomo li malfermis atelieron en sia naskiĝurbo. En la 1900-aj jaroj li estis muzika kritikisto, ekde la 1910-a jaroj ĝis 1927 li gvidis agentejon pri teatraj kaj literaturaj personoj. Lia amiko estis Max Reinhardt. Pro vidviĝo en 1911 li edziĝis dufoje (1905, 1919), lia dua edzinon estis Margit Makay.

Liaj tradukaĵoj
---------------

* Weinberger-Leon: *Az izé* (opereto, 1902 kun Jenő Heltai)
* Meyer-Förster: *Heidelbergi diákélet* (komedio, 1904 kun Jenő Heltai)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704612
 |
**János Sági** [jAnoŝ ŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sági István** estis hungara lingvisto, instruisto, membro de Hungara Scienca Akademio (1938).

János Sági  naskiĝis la 12-an de decembro 1882 en Cegléd. Li mortis la 2-an de decembro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Sági akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1907. En la sekva jaro li ekinstruis en gimnazio en Makó, baldaŭe en Budapeŝto, sed dume li finbatalis la 1-an mondmiliton. En 1939 li estis nomita titulara direktoro kaj li edukis estontajn instruistojn. Li longe kolektis vortojn por la akademia granda vortaro, krome li okupiĝis ekzemple pri la hungara ortografio. Dum la socialismo li estis forigita de la akademio.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar szótárak és nyelvtanok könyvészete* (1922, 1970)
* *Kétjegyű mássalhangzóink betűrendi helye* (1937)
* *Czuczor és Fogarasi nyelvtudományi elvei* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
**Miksa Léderer** [mikŝa lEderer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Léderer Miksa** estis hungara advokato, prokuroro.

Miksa Léderer naskiĝis la 14-an de novembro 1869 en Szepesváralja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio), li mortis la 9-an de marto 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miksa Léderer devenis el juda familio. Li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste li malfermis advokatan atelieron en Lőcse. Post jaroj li estis ĉefprokuroro de la urbo, ankaŭ honora prokuroro de Szepes. Li estis longe aktiva funkciulo de la juda eklezio, samtempe li estis figuro en la urba politika vivo kaj li redaktis lokajn gazetojn. Depost la 1-a mondmilito li translokiĝis al Budapeŝto. Li havis edzinon ekde 1897, kiu naskis 4 filojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A lőcsei polgári osztályfa privilégiuma*
* *A fórumról*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702380
 |
**János Teofil FABINI** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fabini János Teofil** estis hungara kuracisto, okulkuracisto, profesoro, fondinto de la hungara okulkuracado. Lia origina nomo estis **Johann Gottlieb Fabini**, lia familia nomo post la nobeleco aperis ankaŭ en formo *Fabiny*.

Memortabulo pri János Teofil Fabini
János Teofil Fabini  naskiĝis la 5-an de julio 1791 en Transilvanio en Hásság (nuntempa Hașag en Rumanio). Li mortis la 30-an de novembro 1847 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Johann Gottlieb Fabini frekventis liceon pri Stefano Báthory, poste li lernis en la universitato en Vieno inter 1810 kaj 1815. Li akiris kuracistan kaj kirurgian diplomojn en 1816, dume li kuracadis en Vieno. En 1817 li ekinstruis en Reĝa Universitato de Pest. En 1819 li ricevis la rangon tutlanda okulkuracisto, en 1838 li estis dekano, en 1845 rektoro. En 1840 li nobeliĝis, en 1846 li ricevis la titolon reĝa konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Dissertatio inauguralis medica de Amaurosi* (1816)
* *Doctrina de morbis oculorum. In usum auditorum suorum.* (1823, 1831; tradukita hungaren, italen, germanen, anglen)
* *De praecipius corneae morbis* (1830)
* *A kancsalság műtételéről* (1841)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero F, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla dua)

* Kategorio János Teofil Fabini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530519
* GND: 144005417
* LCCN: n2006180909
* VIAF: 64352466
* ISNI: 0000 0001 0909 6537, 0000 0001 1893 2699
* SUDOC: 085569364
 |
**Miksa Herrmann** [mikŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Herrmann Miksa** estis hungara inĝeniero, profesoro, ministro, parlamentano, politikisto. Lia patro estis Emil Herrmann.

Miksa Herrmann
Miksa Herrmann  naskiĝis la 30-an de oktobro 1868 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la 28-an de aprilo 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miksa Herrmann frekventis mezlernejon en Szeged, poste li akiris inĝenieran diplomon en teknikuniversitato de Vieno en 1894. Post siaj studoj li restis por instrui en la universitato studjaron, poste li estis inĝeniero en Vieno, post jaro jam en Hungario. En 1899 li estis nomumita eksterordinara profesoro en akademio en Selmecbánya, en la sekva jaro ordinara profesoro. Inter 1906 kaj 1908 li estis rektoro. Ekde 1912 li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, kie li estis dekano en 1920, rektoro en la studjaroj 1933–1934. Ekde 1920 li ankaŭ politikadis, li estis parlamenta deputito inter 1922 kaj 1935, ministro pri komerco inter 1926 kaj 1929 en Kabineto Bethlen.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Szénellátásunk problémái* (1923)
* *Gépelemek* - signifa studenta lernolibro
* *Bevezetés a gépek szerkezettanába* (1924)

Memorigiloj
-----------

* busto en Miskolc

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lasta)[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

* Kategorio Miksa Herrmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Angéla Németh** [angEla nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Angéla** estis hungara sportisto (lancoĵetisto, korbopilkisto), olimpiano, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Ránky Mátyásné*.

Angéla Németh naskiĝis la 18-an de februaro 1946 en Budapeŝto, ŝi mortis la 5-an de aŭgusto 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Angéla Németh estis sportisto en pluraj branĉoj ekde 1959. Inter 1965-1972 ŝi apartenis al la hungara nacia elektita teamo kiel lancoĵetisto, ŝi faris trifoje hungarajn rekordojn. Ŝi apartenis ankaŭ lu hungara junulara nacia teamo en korbopilko. Ŝi estis ĉampiono en Somera Olimpiko 1968, poste ĉampiono de Eŭropo en 1969. En 1970 pro nasko ŝi ne sportis kaj en 1972 pro sporta malsaneto ŝi forlasis la sporton. Intertempe en 1968 ŝi akiris sportopedagogian diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto, poste ŝi estis sporta pedagogo en la Scienca Universitato Loránd Eötvös, baldaŭ en la Veterinara Universitato de Budapeŝto. En la lasta universitato ŝi estis katedrestro ekde 1990.

Memorigiloj
-----------

* du memortabuloj en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Angéla Németh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716791
 |
**Deutsch Minihof,** hungare **Németlak** estas iama vilaĝo, nun parto de Mogersdorf en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Deutsch Minihof en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 58′ 15″ N 16° 14′ 30″ O﻿ / ﻿46.97083 °N, 16.24167 °O﻿ / 46.97083; 16.24167 (mapo)Koordinatoj: 46° 58′ 15″ N 16° 14′ 30″ O﻿ / ﻿46.97083 °N, 16.24167 °O﻿ / 46.97083; 16.24167 (mapo)
* Poŝtkodo: 8382
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 160

Situo
-----

Deutsch Minihof situas laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo. Szentgotthárd troviĝas je 2 km-oj.

Historio
--------

Komence la vilaĝo apartenis al abatejo de Szentgotthárd. En 1787 vivis tie 182 homoj en 34 domoj, en 1830 211 homoj en 31 domoj. En 1910 vivis en Németlak 398 homoj, (aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Deutsch Minihof aliĝis al Mogersdorf en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Deutsch Minihof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En la konstitucio de la kristanaj Eklezioj dotitaj de preciza eklezia hierarkio kaj, apartmaniere, en la ortodoksaj eklezioj, la **aŭtokefalio** (antikvgreke Αυτοκεφαλία) reprezentas la statuson de iu Eklezio kies ĉefo rekonas neniun religian aŭtoritaton super si.

Kiam, sekve de ekumena koncilio aŭ sinodo, Patriarko aŭ Primaso liberigas Eklezian Provincon el la aŭtoritato de tiu episkopo kaj la nova sendependa eklezio restas en la plena komuneco kiun la hierarkio kun kiu ĉesis la dependo, la koncilio au primaso estas nomato *aŭtokefala*.

La unua konata ekzemplo de aŭtokefalio estas la kazo de la Eklezio de Kipro, iu obtenis la aŭtokefalion dum la Koncilio de Efeso kaj, de tiam, estas gvidata de ĉefepiskopo kiu estas subjekto de neniu religia aŭtoritato, kvankam lia eklezio restas tiam en plena Komuneco (kristanismo)komuneco kun la eklezioj partoprenantaj en la koncilio kaj tia ĝi estas nun rilate la aliajn ortodoksajn ekleziojn.
Sammaniere, inter la Orientaj Eklezioj, la kopta Eklezio de Etiopio obtenis la aŭtokefalion en 1950 el la Patriarko de Aleksandrio; la Ortodoksa Eklezio de Albanio fariĝis sendependa de la Patriarkato de Konstantinopolo en 1937, dum tiu usona ekĝuis je tiu prerogativo el la Patriarkato de Moskvo en 1970. Male, tiu greka usona, dependanta de la Patriarko de Konstantinopolo jam tia ne estas.

Kelkaj preferus utiligi la terminon ***Kristokefalio*** por substreki ke Kristo estas la ĉefo de la Eklezio. Ĉi-kaze, ĉiuj lokaj eklezioj estus *Kristokefalaj*, ankaŭ se, striktsence, la nomumo reirigas al aŭtoritato tera, nome homa.

Ĉiukaze *aŭtokefalio* estas tradukita per *memregado*, sed reale signifas **per sia propra ĉefo**. *Kephalé* signifas "kapo, ĉefo" laŭ la antikva greka lingvo. Tial, se *aŭtokefala* signifas "kun sia propra ĉefo", *aŭtonoma* signifas "kun sia propra leĝo", sed kun sia propra ĉefo. *Nomos*, greklingve, signifas *leĝo*.   

Do aŭtokefalio implicas sendependon pli grandan ol **aŭtonomion**.  

Analoga koncepto troviĝas en la katolika eklzioscienco: temas pri *Eklezio sui iuris*, sed tiu esprimo intencas aŭtonomion anstataŭ ol aŭtikefalion, kiu ĉiukaze obeas al la principo de la papa unuarangeco valida por ĉiuj katolikaj eklezioj.

Notoj
-----

1. ↑  Vidu laTomos de la cedo de la aŭkefalio en la retejo

Vidu ankaŭ
----------

* Papa unuarangeco
* Unuarangeco de Petro
* Eklezia sui iuris
* Orientaj Eklezioj

* Kategorio Aŭtokefalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **primabalerino** estas tiu baletistino, kiu okupas la unuan pozicion en la baleta teatro kiel la ĉefa solisto de la trupo, prezentante la ĉefajn partojn en prezentadoj. Oficiale la titolo estas aljuĝita al la plej rimarkinda soldancistino, kiu estis escepte talenta, laŭlitere absoluta unua baletistino. La titolo tre malofte estas utiligita hodiaŭ kaj lastatempaj uzoj tipe estis simbolaj, aŭ en rekono de prestiĝa internacia kariero. Estas kutime baletfirmao, kiu donas la titolon, aliflanke kelkaj dancistoj havis la titolon oficiale aprobitan fare de registaro aŭ ŝtatestro, foje por politika prefere ol artaj kialoj.

La unua primabalerino Pierina Legnani

Historio
--------

La unua registrita uzo de la titolo okazis en 1894, kiam en:Marius Petipa donis ĝin al itala baletistino en:Pierina Legnani. La dua baletistino kiu ricevis la titolon estis la samtempulo de Legnani en:Mathilde Kschessinska. La unua hungara primabalerino estis Emília Aranyváry. La rusaj aŭ sovetiaj baletistinoj por teni la titolon estis en:Galina Ulanova, en:Natalia Makarova kaj Maja Pliseckaja. Rudolf Nurejev nomis la usonan baletistinon en:Cynthia Gregory la primabalerino de Usono, sed ŝi neniam estis formale agnoskita. Menciindas Anna Pavlova, verŝajne la plej konata baletistino en la historio.

Honoritoj
---------

* Pierina Legnani
* Mathilde Kschessinska
* en:Alicia Markova
* en:Gloria Mestre
* Galina Ulanova
* en:Yvette Chauviré
* Alicia Alonso
* Maja Pliseckaja
* en:Eva Evdokimova
* Margot Fonteyn
* en:Anneli Alhanko
* en:Phyllis Spira
* en:Alessandra Ferri
* Natalia Makarova
* en:Nina Ananiashvili
* Svetlana Zakharova

Kelkaj aliaj primabalerinoj
---------------------------

* en:Misty Copeland, Emina Kamberoviĉ, Gabriella Lakatos, Melinda Ottrubay, Adél Orosz (baletisto), Lidija Pilipenko, hr:Mia Čorak Slavenska, en:Olga Smirnova (dancer)

Fontoj
------

* WikiTrans
* WikiData


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796047
 |
**Turgai**, **Turgaja Maro** aŭ **Turgaja Markolo**, konata ankaŭ kiel **Okcidentsiberia Maro**, estis granda neprofunda salakva akvejo (epikontinenta aŭ interna maro) de la grologiaj eraoj Mezozoiko kaj Kenozoiko. Ĝi etendis norden de la nuna Kaspia Maro al "paleo-arkta" regiono, kaj ekzistis el meza Ĵurasio al Oligoceno, el proksimume antaŭ 160 al 29 milionoj da jaroj.

La Turgaja Maro ne estis absolute kontinua tra tiu tuta erao, knankam ĝi estis konstanta kaj hegemonia karaktero en ties regiono; ĝi "fragmentigis sudan Eŭropon kaj sudokcidentan Azion en multaj grandaj insuloj, kaj separis Eŭropon el Azio."

La divido de la teramasoj de Eŭrazio fare de Turgai havis efikon izoligi animalajn populaciojn. Krome ĝi limigis la ekziston de of variaj nesalakvaj fiŝoj kaj amfibioj.

La nome de la Turgaja Maro derivas el regiono de nuna Kazaĥio, kie fluas la rivero Turgaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Briggs, John C. *Global Biogeography.* Amsterdam, Elsevier Science, 1995; pp. 71, 76, 84, 88, and ff.
2. ↑  Duellman, William Edward. *Biology of Amphibians.* Baltimore, Johns Hopkins University Press, 1994; p. 480.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kanbufo** |
| --- |
|  |
| virkanbufovirkanbufo
kanbufinokanbufino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Amfibioj *Amphibia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Anuroj *Anura* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rhinella* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Rhinella marina |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kanbufo  |

 |
| v • d • r |

A large, adult cane toad, showing the light colouration present in some specimens of the speciesHelkolora Kanbufo
La **Kanbufo**[*mankas fonto*] (*Rhinella marina*), estas granda, surterema bufospecio kiu estas indiĝena de Centra Ameriko kaj Sudameriko, sed estis ankaŭ enmetitaj en kelkaj insuloj de Oceanio kaj de Karibio same kiel ĉe norda Aŭstralio. Ĝi estas membro de la genro *Rhinella* sed estis iam en la genro *Bufo*, kiu inkludas multajn diversajn verajn bufo-speciojn troviĝantajn tra Centra Ameriko kaj Sudameriko. La **Kanbufo** estas fekundega reproduktulo; inoj demetas ununuran frajon kun miloj da ovoj. Ties reprodukta sukceso estas parte pro ties oportunema manĝo: ĝi havas dieton, malkutime inter ranoj, kaj de mortinta kaj de viva materialo. Plenkreska averaĝo estas de 10–15 cm de longo; la plej granda registrita specimeno pezas 2.65 kg kun longo de 38 cm el muzelo al kloako.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kanbufo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kanbufo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kanbufo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Species Profile - Cane Toad (*Rhinella marina*) Arkivigite je 2013-07-25 per la retarkivo Wayback Machine, National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lists general information and resources for cane toad.
**Gardinovci,** serbe **Гардиновци,** hungare **Dunagárdony** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Titel.

Gardinovci troviĝas en (verda) Municipo Titel en Serbio
Mapo pri municipo Titel
Preĝejo de Gardinovci

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37  km²
* Koordinatoj: 45°12′07″N 20°08'04″E
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 1480
* Poŝtkodo: 21247
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Gardinovci situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo preteriras. Titel troviĝas 15 km-ojn.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. En 2002 loĝis en Gardinovci 1485 homoj, (1413 serboj (95 %), 14 ciganoj, 13 hungaroj, 8 jugoslavianoj, 4 kroatoj, 3 bulgaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Gardinovci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kenneth Nichols O'Keefe**, nask. je la 21-a de julio 1969 estas eksa usona marinfanteriisto, kiu militiris dum Golfa milito en 1991. Li iĝis nun aktivulo porpaca kaj por justeco ĉefe konita pro lia provo malhelpi la duan aliraka militon de 2003 per iri kun centoj pliaj kiel "homaj ŝildoj" lokante sin ĉe strategiaj lokoj endanĝeritaj esti bombitaj.

Nun li provas starigi planon **P10K** kies fundamento estas per ĉeesto de 10 mil okcidentdevenaj atestantoj en la okupaciita Palestino malhelpi atencojn al homaj rajtoj fare de la Israela armeo, kaj tiel atingi ambaŭflankan militpaŭzon kaj pacon.

### Citaĵo

(Demandinte en 2003, ĉu li timis estis juĝita en Usono:) *"Kelkaj el la plej bravaj kaj noblaj homoj, kiuj en mondo iam ajn konitis, estis ĵetitaj malliberejen pro siaj kredoj. Opinias mi, ke iri malliberejen estas preskaŭ nepra afero pri iu, kiu vere serioze provas efektivigi pli bonan mondon kaj batalas por justeco kaj libero."*

### Eksteraj ligiloj

* lia lastdata deklaracio pri lia nuna projekto P10K Arkivigite je 2004-12-04 per la retarkivo Wayback Machine
***Kvar murdoj sufiĉas, karulo*** (ĉeĥe: *Čtyři vraždy stačí, drahoušku*) estas ĉeĥa filma komedio de reĝisoro Oldřich Lipský el la jaro 1970 kun Lubomír Lipský en ĉefrolo. La filmo estas plenigita per komiksaj pentraĵoj de Kája Saudek.

Okazintaĵo
----------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Vojaĝanto en trajno estas leganta komikson. En loĝejo de nenion antaŭsentanta instruisto de literaturo George Camel (Lubomír Lipský) komencos aper kadavroj, kiam ajn li malfermos pordon. Temas pri murditaj viktimoj de duelo de du krimulaj gangoj el Michago kaj el San Bonigo je ĉeko al miliono da dolaroj. Malkapabla polico - policisto Brooks (Jan Libíček) kaj komisaro Sheridan (František Filipovský) - unue kulpigos el la murdoj la instruiston Camelon. Sed la murdoj daŭrigas, eĉ kiam la ĉefa suspektito estas en polica ĉelo. Masakro daŭrigas post tio, kiam la instruisto estas de la polico tralasita, por ke ĝi malkovru la veran krimulon. Ambaŭ gangoj kaj la polico alvokos en urbon Springtown pli alfortojn, kio gvidas nur al plua masakro. Fine ambaŭ gangoj en la batalo je ĉeko reciproke murdiĝos mem kaj detektivo Sheridan proponos, por ke en la tuta lando (Bonzanio) la polico estu nuligita, ĉar se ti estas George Camel, la polico estas tute senbezona.

La vojaĝanta leganto kun kontento formetos la komikson, malfermos la pordo de kupeo ... kaj elfalos al li kadavro.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***
La **Samojeda hundo** estas hundoraso kiu originas de Siberio, kaj ricevis sian nomon de la siberia Samojeda popolo. Ĝi estas gaja, afabla, inteligenta kaj relative helpema, sed ne lojala, ĝi povas esti ege obstina, sentema kaj dolĉa, domina kaj singarda, amema. Ĝi estas tre ludema kaj restas ludema ĝis maljunaĝo. Ĝi ŝatas boji. Ĝi ne precipe estas bona gardisto. Ĝi loĝas en la domo kun la posedantoj kaj bone interkonsentas kun infanoj. Ĝi bezonas multe da movado. Hara prizorgado estas tre postulema, kiam oni kombas ĝin oni devas atenti ne difekti la submantelon. La alteco de la masklo estas ĉirkaŭ 57 cm, kaj la ino estas ĉirkaŭ 53 cm; devioj de 3 cm malsupren aŭ supren estas permesitaj. La pezo de maskloj estas 20-32.5 kg, kaj inoj 17-25 kg. La ekstera mantelo estas kruda kaj elstara, la submantelo estas dika kaj mola, la koloro estas blanka, kremkolora aŭ blanka kun biskvitaj koloraj markoj. Aliaj karakterizaĵoj estas larĝa kapo, migdalformaj okuloj, longa, riĉe pelta vosto, kiu estas portata super la dorso, dikaj oreloj - duonrondaj supre kaj ne tro grandaj.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2022-12-23. Alirita 2022-12-23.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de hundorasoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Samojeda hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samojeda hundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* FCI-Standard N°212 Samoyed


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806423
* LCCN: sh85117048
* BNF: 12160679s
* NKC: ph203120
 |
**Trinidad García de la Cadena** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Trinidad García de la Cadena*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2866 loĝantojn. El tiuj estas 1456 viroj kaj 1410 virinoj. La komunumo havas surfacon de 306 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,720 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 800 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 12′ norda latitudo kaj 103° 28′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 3168 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 4 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.13 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

2,356 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 2120 alfabetoj kaj 107 analfabetoj. Do 9.85 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 1,165 alfabetoj kaj 125 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 9.69%. Inter la viroj estas 955 alfabetoj kaj 107 analfabetoj, do 10.08% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

*
La busstacio centra en Jena, unu el la hodiaŭaj finaj haltejoj
Kajo 7 de kiu forveturas la busoj disde la Busa stacidomo de Apolda ĝis Jena
La **aŭtobuslinio inter Apolda kaj Jena** ekfunkciante en la 5.9.1909 estas la plej malnova regula kaj publika veturilcirkuldistanco inter du urboj en Turingio, Germanujo.

Detaloj
-------

La antaŭula projekto de 1889 antaŭvidis kunligi la menciitajn urbojn fervoje. Ankaŭ tramlinikreo pripensitis. Pro nekonviĝeblo de urba administracio la proponoj renversitis. Krome la planita linio taksitis tro malfacila kaj kara.

En 1902 la urba konsilantaro de Apolda okupiĝis pri elektrika trolebusa servo kio ankaŭ forĵetitis antaŭ repripensado en 1904. Aprile faru provveturado kiu pro liverproblemoj de necesaj aŭtoj prokrastendis ĝis la 11.8.1909. Pro paneetoj planitis por la 24.8. nova provveturado. Ĝi sukcese finiĝis sur la foirplaco de Jena. Startejo estis la Hotelo *Thüringer Hof* en Apolda, proksime de la Stacidomo de Apolda.

Ekis la regula servo en la 5.9.1909 kaj oktobre samjare dua aŭto ekuzitis. En la 28.4.1910 fonditis *Automobil-Omnibuslinie Apolda-Jena srl* kiu aranĝis registriĝon ĉe la tribunalo de unua instanco de Apolda kaj iĝis tiel oficiala tendadanto de la menciita linio.

Tamen ankoraŭ plurfoje ŝanĝiĝis la deĵorantaj societoj. Responsis i.a. ekde la 1.1.1914 *Jenaer Elektrizitätswerke AK*, ekde komenco de la 1950-aj jaroj *Betriebsteil Apolda des VEB Verkehrskombinates Erfurt* kaj ekde la 1.7.1990 *Kraftverkehr Apolda srl*. Ekde la 1.1.1992 prizorgas la linion (numero 280) *Personenverkehrsgesellschaft mbH Apolda* kiu intertempe kunfandiĝis kun *Personenverkehrsgesellschaft mbH Weimarer Land*.

Literaturo
----------

* Georg Thieme: *Die Omnibuslinie Apolda – Jena.* Ĉe: *Apoldaer Heimat.* 22. 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de *Personenverkehrsgesellschaft mbH Weimarer Land*
**Angüés** [anGŬES] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko *Hoya de Huesca* (kies ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem nome Ŭesko) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). La municipo Angüés estas formata per tri loĝlokoj, nome Angüés mem, Velillas kaj Bespén.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la sudoriento de la komarko *Hoya de Huesca*. Ĝi estas sudoriente de la provinca kaj komarka ĉefurbo. La municipa teritorio limas norde kun Siétamo, Ibieca kaj Casbas de Huesca; oriente kun Lascellas-Ponzano, Abiego kaj Barbuñales; sude kun Antillón kaj Blecua; kaj okcidente kun Alcalá del Obispo.

La loĝloko Angüés mem (513 msm) estas je 24 km sudoriente de Huesca inter Velillas kaj Lascellas laŭ la ŝoseo N-240 kaj laŭ la aŭtoŝoseo A-22.

Historio
--------

La loko estis loĝata de islamanoj, poste moriskoj.

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Angüés akrigita pro la detruo de la milito kio rezultis en perdo de preskaŭ du trionoj de la loĝantaro: oni malaltiĝis el pli ol mil loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 368 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (vitejoj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo kaj ekstere naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Angüés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813818
 |
| **Kosmoŝipo ATV** |
| --- |
|  |
| Priskribo |
| **Funkcio:** | Provizi la Internacian Kosmostacion je brulaĵoj, akvo, aero, ktp. |
| **Ŝipanaro:**  | Ne homporta |
| Dimensioj |
| **Alto:** | 10,3 m |
| **Diametro:** | 4,5 m |
| **Utila ŝarĝo:** | ~9 000 kg |
|

***Automated Transfer Vehicle*** ("aŭtomatigita translokiga veturilo", mallongigo: **ATV**) estas aŭtomata ne homporta kosmoŝipo desegnita por la Eŭropa Kosma Agentejo por provizi la Internacian Kosmostacion je brulaĵo, akvo, aero, utila ŝarĝo kaj eksperimentaĵoj. Ĝi povas ankaŭ plialtigi la orbiton de la kosmostacio.

Ĉiu kosmoŝipo estas lanĉita per raketo Ariane 5 ekde Kourou, Franca Gujano. Post du tagoj da flugado ĝi aŭtomate endokiĝos en la rusan modulon Zvezda de la Internacia Kosmostacio. La unua, ATV-001 *Jules Verne*, estis lanĉita la 9-an de marto 2008. La dua, ATV-002 *Johannes Kepler*, estis lanĉita la 17-an de februaro 2011 kaj la tria, ATV-003 *Edoardo Amaldi*, estis lanĉita la 23-an de marto 2012.

Vidu ankaŭ
----------

* Kliper
* VBK-Raduga

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŭtomatigita Translokiga Veturilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*
EdE-V

**Vortludoj aŭ kalemburoj** (laŭdire laŭ la nomo de unua franca apotekisto Calembourg, kiu vivis komence de la 18-a jarcento) en Esperanto tute nova, antaŭ la milito 1914 preskaŭ nekonata speco de spritaĵoj. Dum la spritaĵoj ĝenerale konsistas en trovado de similecoj inter malsamaj objektoj, la vortludoj serĉas malsamajn signifojn inter sam- aŭ similsonaj vortoj kaj frazoj. Jen kial vortludoj estis longe malkonataj en la Esperanto-kulturo, kiu fieras pri sia matematika precizeco kaj logika konstruo, ecoj, kiuj kontraŭas dusencecon.

Zamenhof mem zorge evitis miskomprenojn, kiuj povus veni pri vortoj, kiaj vipero (vip-ero), cigareto (cigar-eto kontrave), k. s. kaj anstataŭe uzis en Universala Vortaro vipuro, cigaredo, k. s. Tiel do okazis, ke jam la Universala Vortaro entenas tiajn vortludojn, kiaj estas ekzemple aĉeti : aĉ-et-i, domaĉeto: domaĉ-et-o; aerolito: aero-lito; agordi: ag-ordi, ktp.

Sekve eĉ en la. Universala Vortaro oni trovas amason da radikoj, kiuj povas servi kiel materialo por vortludoj, kaj tiu amaso plimultiĝis en la pli postaj aldonoj al la tiu vortro, ne plu tiel atente farataj el la vidpunkto de la principo de logiko kaj nekonfuzebleco. Tiel ni posedas amfiteatron: am-fi-teatron, aŭtografon: aŭto-grafon, akcidentojn: akci-dentojn, arbaleston: arb-al-eston, ktp.

Ne finiĝas ĉi tie la eblaĵoj de Esperanto. La senfina afiksebleco de Esperanto senmezure plialtigas la nombron de vortludeblaj esprimoj. Ekzemple *lekanto*: lek-anto, *kaprido*: kap-rido, *montrilo*: mon-trilo, *ventregulo*: kiu povas esti aŭ ventr-egulo aŭ vent-regulo ktp.

Konkludeblas ke Esperanto posedas grandegan riĉaĵon da kalemburoj kaŝitajn en sia vorttrezoro, malgraŭ la ŝajne matematika rigideco. Tial la Esperantaj vortludoj povas esti rigardataj kiel grava semo por kreskigi la *Esperant*-an humoron (vidu ankaŭ: Esperanto-kulturo).

Ekzemplojn de vortludoj donis Leopold Dreher en „Amuzaro", kie ni trovas jenan „anonctabulon": Al la apartamento parte apartenas aparta port-aparato (lifto). La plej famaj vortludoj en Esperanto estas tiuj de Verdkata Testamento de Raymond Schwartz.

Noto de M. C. Butler. La plej elstara literaturaĵo vortluda estas la verko de Inglada „Edziĝo malaranĝita", kies 44 paĝoj estas efektiva amaso da vortludoj. - Oni tre multe vortludis en Esperanto antaŭ 1914 kaj mi memoras oftajn vortludojn de la tempo de la Bulonja Kongreso.

Bibliografio
------------

Leopold Dreher, Amuzaro.

Vidu ankaŭ
----------

Esperanto-humuro

Esperanto-kulturo

  

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
D-ro med. **Pierre CORRET** [kore'] (naskiĝis la 11-an de marto 1881 en Parizo; mortis la 7-an de aŭgusto 1936 samloke) estis franca esperantisto, kuracisto kaj membro de la Akademio de Esperanto. 

Corret verkis la unuan pordoktorecan tezon pri Esperanta temo, nome *Utilité et possibilité de l'adoption d'une langue internationale auxiliaire en médecine* (Utileco kaj ebleco de alpreno de internacia helplingvo en medicino), Parizo, 1908. Li estis ankaŭ tre kompetenta pri radio kaj elpensis aparatojn. 

De 1908 ĝis 1911 li estis ĝenerala sekretario de SFPE. Li verkis en diversaj Esperantistaj gazetoj, kaj precipe en *Lingvo Internacia,* kie, kun Théophile Cart, li energie atakis Idon, kontraŭbatalis ĉiun ŝanĝon aŭ neologismon, kaj partoprenis en la diskutoj inter Cart kaj Carlo Bourlet pri la vortaro franca-Esperanta de Grosjean-Maupin. 

Kiel sciencamanto, li verkis en *Internacia Scienca Revuo* kaj turnis sian atenton precipe al la radio. Li prezidis Internacian Radio-Asocion (fonditan en 1924) kaj estis ĉefredaktoro de "Internacia Radio-Revuo" 1926.

Krom multajn artikolojn, kelkajn broŝurojn kaj sian tezon, li verkis: 

* Internacian Radio-Leksikonon seslingvan, 1925.
* Raportojn pri la 2a, 3a, 4a, 5a Kongresoj, 1906-09. (La 2a kaj 3a kun René Artigues).
* Trad. de Jules Romains, Knock, 1932, prezentita dum la 24a UK de 1932 en Parizo.

Ekde 1909 li estis membro de la Lingva Komitato, ekde 1920 Akademiano.

Literaturo
----------

* **1982**: Szerdahelyi, István. Krestomatio de Esperanta Literaturo. Tekstoj, dataro, bibliografio. Vol. III. Budapest 1982, 66-67 (kun foto)
* **1937**: Flageul, P. Doktoro Pierre Corret - esperantisto kaj stenografisto. Isey-les-Moulineaux 1937, 20 p.
* **1921**: N.I. [Setälä, Vilho]. Niaj Akademianoj. En: Esperanta Finnlando 1921:1 (jan), p. 4-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Pierre Corret en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2015-03-25 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10706
* GND: 141699868
* VIAF: 107024033
* ISNI: 0000 0000 8172 2224
* SUDOC: 147174678
* BNF: 11141079t
 |
Sceno el tragedio de Esĥilo *Sep kontraŭ Tebo*: Kapaneo suprengrimpas la urban muregon por faligi la reĝon Kreonon, kiu rigardas batalejon - pentraĵo proksimume el la jaro 340 a.Kr.
**Kapaneo** (helene *Καπανεύς*, latine *Capaneus*) estas en la helena mitologio unu el la komandantoj en la milito nomata Sep kontraŭ Tebo.

Kapaneo elstaris per sia fizika forto, sed lia malbonŝanco estis, ke li ŝatis fanfaroni. Post kiam li grimpis muregon de la urbo li eĉ diris, ke nek la plej alta dio Zeŭso per sia fortego eklipsos lin en konkerado de Tebo. Tio kolerigis Zeŭson. Li per sia fulmo faligis Kapaneon ĝuste en momento, kiam li preparis sin salti en la urbon. Tiel li fariĝis la unua falinto en tiu ĉi milito.

Post la milito oni lian korpon ceremonie forbruligis sur stako. Tien al li ĵetis sin ankaŭ lia funebranta edzino Eŭadno. Ili estis gepatroj de Stenelo, kiu kun ceteraj Epigonoj (posteuloj) post dek jaroj konkeris Tebon.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kapaneus en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Kapaneo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Ranunculus acris*** |
| --- |
|  |
| Ranunculus acer*Ranunculus acer* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ranunkolaloj *Ranunculales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ranunkolacoj *Ranunculaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Ranunkolo *Ranunculus*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Ranunkolo akra** (*Ranunculus acris* L. 1753) |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Ranunculus acris*  |

 |
| v • d • r |

**Akra ranunkolo** (*Ranunculus acris* L. 1753) estas herba planto, specio de ranunkolo el familio Ranunkolacoj.

Priskribo
---------

maldekstra
**Tigo**: ĝi estas haroza (kun kuŝantaj haroj) aŭ ne, kun sulkoj.  

**Folioj**: baze ili havas po 3 aŭ 5 lobojn lancformajn, profunde fenditajn.   

**Infloresko**: Unuflanka cumo, helicforma; sensulka pedunklo.  

**Floroj**: 2 ĝis 3 cm larĝaj; sepaloj sterniĝantaj, petaloj flavaj; floras de majo ĝis oktobro.  

**Frukto**: akeno, kun mallonga beko; toksa, povas kaŭzi morton.  

**Reproduktado**: hermafrodita, polenado per insektoj.

Kresklokoj
----------

maldekstra
Ofta en Eŭropo kaj Rusio (Siberio).   

Herbejoj, erikejoj kaj vojbordoj.   

Planto plej bone "naturigita" en Ameriko.

* Akra ranunkolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Akra ranunkolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Akra ranunkolo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Pierre DE GEYTER**, esperante **Petro Degejtero** (naskiĝis la 8-an de oktobro 1848 en Gento, mortis la 26-an de septembro 1932) estis belga komunisto, komponisto kaj lignoprilaboristo, kiu komponis la melodion de la socialista himno La Internacio.

Petro Degejtero naskiĝis en Flandrio en mizera laborista familio; en la jaro 1855 ili jam estis transloĝiĝintaj sepfoje, konjekteble por fuĝi pruntedonintojn. Kiel multe da belgoj (precipe el Flandrio) dum la epoko 1850-1920, ili migris en nordan Francion (vidu en Laboristaj migradoj, artikolon Belga migrado al nord-Francio), al la tiam prospera industria triurbaro Lillo, Rubezo, Turkonjo, 50 kilometrojn sude de Gento.  

Same kiel multaj tiuepoke, li laboris de infanaĝo en fabriko, kaj ne povis iri lernejen. Sed li sekvis vesperkursojn, interalie pri muziko, kaj kiam li aliĝis al la Franca Socialista Partio (*Parti Socialiste Français*) li kreis muzikan grupon kun amikoj. Ili muzikis en laboristaj kvartaloj dum strikoj kaj balotkampanjoj. Tial dum la somero de 1888 li estis petita komponi muzikon por la himno de la loka filio de Lillo de la socialista partio, kaj tiu ĉi estis la teksto de Eŭgeno Potiero. Ties unua publika prezento okazis la 16-an de junio 1888 en *estaminet* (tradicia trinkejo de Lillo) en la strato *rue de la Vignette*. Rapide la himno furoriĝis.

Sed al Degejtero tio kaŭzis problemojn. Li estis maldungita, enskribita de sia labordonanto sur la "nigra listo" de la nedungendaj. Eĉ lia aŭtoreco de tiu mondskale plej konata melodio ne estis agnoskita antaŭ 1922. En la jaro 1927 li estis invitita kiel honorgasto de la sovetia registaro al la oficiala solenado por la dekjariĝo de la Oktobra revolucio en Moskvo.

Petro Degejtero estas entombigita en la tombejo de San-Denizo apud Parizo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Esperantigo aperanta en libro *La Pariza Komunumo de 1871*, SAT-EFK (2008).

Vidu ankaŭ
----------

* Pierre de Geyter (Tramtransporto en Parizo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pierre De Geyter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* mp3  Arkivigite je 2006-09-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17155
* GND: 131736094
* LCCN: n87815069
* VIAF: 49365816
* ISNI: 0000 0000 8380 9446
* LIBRIS: 299074
* SUDOC: 113153376
* BNF: 139274459
* MBA: 9ac99b2f-754a-4416-a064-e51c896e751a 04a29d4f-b89b-4d49-9352-c7d3e29f15dc, 9ac99b2f-754a-4416-a064-e51c896e751a
* NKC: skuk0000302
* BNE: XX1501304
 |
**Angéla Szuly** [suli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szuly Angéla** estis hungara pentristo.

Angéla Szuly  naskiĝis la 6-an de septembro 1899 en Budapeŝto, ŝi mortis la 3-an de julio 1976 en Budapeŝto (laŭ la hungara Vikipedio kaj informkesto la datenoj estas aliaj!).

Biografio
---------

Angéla Szuly akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en sia naskiĝurbo en 1924. Ŝia ĉefinstruisto estis István Réti. Dum la studentaj jaroj somere ŝi pentradis en artistkolonio en Pécs apud István Csók. En 1925 ŝi plulernis en Artistkolonio de Baia Mare, same en Artistkolonio (Miskolc). Ŝi studvojaĝis al Germanio (1928), Italio (1934), Parizo (1937). Ekde 1930 ŝi plej ofte pentradis en Artistkolonio (Szentendre). Ŝi ricevis 3 premiojn en la jaroj 1922 kaj 1923.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1920, 1927, 1931, 1938, 19622008
* Arthalo Budapeŝto (1924)
* Amsterdamo, Miskolc (1928)
* Parizo (1937)
* Szentendre (1963, 1968, 1977)
* Szombathely (1998)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Dombos Táj
* Szentendre
* Női akt
* Virágok vázában
* Kisfiú portréja
* Napkelte

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-09-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618064
* VIAF: 125396752
* ULAN: 500176759
 |
La **Nacia Parko "Serra da Capivara"** situas en la subŝtato Piauí en nordorienta Brazilo. Ĝi estis kreita en 1979. Ekde 1991 ĝi estas Monda Kulturheredaĵo de UNESCO.

"Ĝi enhavas la plej grandan kvanton da surrokaj pentraĵoj en la mondo. [...] La trovitaj artefaktoj montras spurojn de homoj vivintaj antaŭ 50.000 jaroj; ili estas la plej malnovaj pruvoj de homa ekzisto en Ameriko. [...] Estas nuntempe 737 katalogitaj arkeologiaj lokoj, kie estis trovitaj ŝtonaj artefaktoj, homaj skeletoj, surrokaj pentraĵoj (ĉirkaŭ 30.000 koloraj bildoj), reprezentantaj scenojn de sekso, danco, akuŝo, inter aliaj."  Verŝajne la aserto de la unua frazo de la citaĵo estas troiga. Laŭ la germanlingva *Lexikon der Steinzeit* (Enciklopedio de la Ŝtonepoko), de Emil Hoffmann, p. 144, ekzistas milionoj da surrokaj pentraĵoj en kelkaj partoj de la mondo (ekzemple en Hindio kaj Sudafriko).

La parko enhavas unu el la plej grandaj arkeologiaj trezoroj en la mondo, kun ĉirkaŭ 30.000 surrokaj pentraĵoj, datiĝantaj de 60.000 jaroj. Tiu datado estis farita unue de la brazila (francdevena) arkeologino Niède Guidon, kiu estris dum pli ol 40 jaroj la arkeologiajn laborojn en la parko. 

Pro financaj problemoj de la *Fundação Museu do Homem Americano* (Fondaĵo Muzeo de la Amerika Homo), kiu administras la parkon de la "Serra da Capivara" kaj kies direktorino estis Niède Guidon, ŝi rezignis pri sia posteno en aŭgusto 2016, kaj pro tio la parko fermiĝis.  Arkivigite je 2016-08-17 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Nacia Parko "Serra da Capivara" en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580449
* LCCN: sh2002008687
* VIAF: 309580935
* BNF: 167780922
 |
Karikaturo de Pierre Bonny dum proceso Volberg, en *Le Petit Parisien* (29 okt. 1935)
**Pierre BONNY** (naskiĝis en 1895 en Bordeaux, mortis la 27-an de decembro 1944 en fuorto de Montrouge, Arcueil) estis franca policisto (inspektoro, poste ĉefinspektoro) ligita al aferoj *Joseph Marie Guillaume Seznec* kaj *Alexandre Stavisky* kaj al afero de *Konsiliano Albert Prince*. Li estis konsekrita « unua policano de Francio » fare de ministro de justico Henry Chéron post la malkovro de la stumpoj de ĉekaroj de Stavisky.

Eksigita en 1935 pro gravaj kulpoj kaj kondamnita pro korupto, li kun-direktis la francan Gestapon kun Henri Lafont en n-ro 93 de strato Lauriston, en Parizo. Li gvidis, en 1944 en Corrèze, la nord-afrikan brigadon kiu pelis la lokajn rezistantojn. Li estis denuncita je la liberigo de Francio fare de Joseph Joanovici, kondamnita al mortpuno la 11-an de decembro 1944 kaj ekzekutita per mortpafo la 27-an de decembro 1944.

Vidu ankaŭ
----------

* Henri Lafont
* 93, rue Lauriston (filmo)

* Kategorio Pierre Bonny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329168
* GND: 119173468
* LCCN: n90655096
* VIAF: 49290634
* ISNI: 0000 0000 3367 7561
* SUDOC: 155034006
* BNF: 123003494
 |