**Barlinek** (kaŝube: Berlënkò; la aliaj nomoj dum historio: Nova Berlyn 1278, Berlyn 1300, Nigenberlin 1364, Berlin 1413, Berlinichen 1499, Barlyn 1508, Kleinen Berliniken 1608, Berlinecken 1618, Berlinchen 1789, Berlinchen 1833; germane: Berlinchen) - estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Barlinek en distrikto Myśliborski.

La panoramo de la urbo kun la Lago de Barlinek

Historio
--------

La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj
### Historio de Barlinek de la 10a jc ĝis la 17a jc

Supozata grandeco de la lando de la unua pola princo Mjeŝko la 1-a
Pollando dum la regado de **Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa**
En la frua Mezepoko rejon obecnego Barlinka porastała puszcza rozdzielająca
ziemie Polan i Pomorzan. W połowie X wieku obszary te weszły w skład
monarchii wczesnopiastowskiej (de Mjeŝko la 1-a kaj ĝis la **Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa**).

La mapo de la Margraflando Brandenburgio
La plivastigo de la ordena ŝtato dum la jaroj 1260-1410
La urbo Barlinek de Grandpolio estis en la dua duono de la 13a jc aneksita de Nova Markio kiu poste troviĝis en la Margraflando Brandenburgio (vidu la apudan mapon). Barlinek (germane: Neu
Berlin, poste: Berlinchen) został założony
przez młynarza H Toyte. Akt lokacyjny wydali 25
stycznia 1278 roku brandenburscy margrabiowie Otto V i Albrecht III.
Miasto miało charakter grodu obronnego, otoczonego murami, które wyrosły
do połowy XIV wieku. Barlinek, zasiedlony przez osadników z głębi
Niemiec, posiadał wówczas dwie bramy: Myśliborską (Soldiner Tor) i
Młyńską (Mühlentor). Miasto nawiedzały liczne klęski żywiołowe, pożary
(odnotowano aż siedem takich przypadków) i zarazy. Podstawowe zajęcie
mieszkańców stanowiło rolnictwo i hodowla bydła. Jednak z czasem rozwinęły się
tu także rzemiosła: tkactwo, sukiennictwo i lniarstwo, prosperujące aż do XIX
wieku. W latach 1402-1454 należało do państwa krzyżackiego, by ostatecznie
powrócić do Brandenburgii. De tiu tempo la urbo senropmpe estas sub la rego de la dinastio de Hohencolernoj ĝis la jaro 1918, troviĝante de la jaro 1701 ene de Prusio, kaj ekde la jaro 1871 ene de Germana Imperiestra Regno.

(la artikolo de esperantisto **Mariusz Borysiewicz**, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

### Historio de Barlinek de la 18a jc ĝis la 20a jc

Germana Imperiestra Regno (1871-1918)
La ekonomia prospero pliboniĝis nue fine de la 18a jc.
W tamtym czasie w Barlinku powstały pierwsze zakłady przemysłowe, takie jak
papiernia, fabryka pługów oraz garbarnia. Pod koniec XIX wieku zbudowano linię
kolejową łączącą Barlinek z Choszcznem i Myśliborzem. Naturalne położenie
Barlinka w centrum kompleksu leśnego sprawiło, że przemysł dający zatrudnienie
wielu robotnikom w dużym stopniu związany był z gospodarką leśną. Pierwotne
barlineckie bukowe knieje, w których sporadycznie spotkać można było pojedyncze
dęby, zaczęto zagospodarowywać na początku XIX wieku. Wówczas to pozyskanie
drewna nabrało cech planowej gospodarki. Początkowo obróbką drewna zajmowały
się małe rodzinne zakłady ulokowane na wsi w pobliżu wyrębu. Dalsza obróbka
odbywała się w także niedużych miejskich zakładach rzemieślniczych. Z biegiem
lat zapotrzebowanie na produkty tartaczne stale wzrastało, a konieczność transportu
drewna do tartaków wymuszała budowę dróg. Stąd w XIX i XX wieku powstało na
terenie lasów w okolicy Barlinka wiele utwardzonych dróg. W 1895 roku w okolicy
Barlinka działało 16 tartaków zatrudniających 177 pracowników. W 1907 roku z
uwagi na użycie nowocześniejszych maszyn tartacznych liczba ich zmniejszyła się
do 14, zaś liczba zatrudnionych pozostała praktycznie ta sama. Wynosiła ona 175
pracowników. Pod koniec XIX wieku mieściła się niewielka gmina żydowska. Jednak
nasilające się procesy emigracyjne ludności doprowadziły do tego, że przestała
ona odgrywać jakiekolwiek znaczenie w życiu miasta. 31 stycznia 1945 roku
miasto zdobyte zostało przez oddziały radzieckie, a dokładnie XII Korpus
Pancerny Armii Czerwonej. W wyniku walk oraz umyślnych podpaleń zniszczeniu
uległo wówczas ponad 50% zabudowy.

Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito
La Preĝejo de Sankta Bonifaco
Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). La nomo Barlinek ekestas de la 12a de novembro 1946. La rekonstruita urbo nun estas la centro de industrio kaj turismo.

(la artikolo de esperantisto **Mariusz Borysiewicz**, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

### Bibliografio

* Ivo Franz, Historische Sägeindustrie in Brandenburg: Entwicklung von 1850 bis 1990, Hamburg: Diplomica-Verl, 2009.
* Błażej Skaziński, Grzegorz Przybylski, Katarzyna Mielcarek, Barlinek na szlaku młynów, Szczecin: Wydawnictwo ZAPOL, 2014.
* Stanisław Kozierowski, Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej, Poznano: Nauka i Praca, 1934.