recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Plenkreskulo kaj infanino ektrapasantaj ĉe zebrostria pasejo en Israelo.
Stripasejo de Abbey Road kiu estis kovrilfoto de fama disko de *Beatles*.
**Stripasejo**, **zebrostria pasejo**, *transirejo*, aŭ *trairejo* estas tipo de pasejo por piedirantoj uzata en multaj lokoj de la mondo. Ĝi karakterizas pro siaj strioj laŭlonge (de tie la termino, nomumita el la strioj de zebroj) paralele al la fludirekto de la trafiko, alternante helan koloron (ĝenerale blanka) kun alia malhela (nigre farbita aŭ ne farbita se la ŝosesurfaco estas jam malhela). La strioj estas ĝenerale de 40 ĝis 60 centimetrojn larĝaj. La trairejoj estis dekomence markitaj per lumoj aŭ fostetoj, sed tuj oni aldonis la striojn kiuj estas pli facile videblaj. La piediranto havas pas-prioritaton en tiu tipo de trairejo se ĝi jam metis piedon aŭ eĉ montris klaran intencon fari tion; se tio ne okazas, alvenanta ŝoforo devas nur malrapidiĝi kaj rajtas sekvi sian iradon. Se la piediranto metis piedon aŭ eĉ montris klaran intencon fari tion, la ŝoforoj devas halti kaj permesi la piedirantajn pasojn. Se ne videblas piediranta trairunto antaŭ zebrostria pasejo, ĉiuokaze la ŝoforo devas malrapidiĝi antaŭ sekvi sian iradon.

En diversaj landoj la lokaj reguloj estas diversaj prie, kaj ankaŭ la loka kutimero.

Vidu ankaŭ
----------

* Diagonale trairebla stripasejo

Notoj
-----

1. ↑  Tri nomoj aŭ klarigoj en Fernando de Diego, *Gran Diccionario Español-Esperanto*, mga, Santander-Zaragoza, 2003, p. 909.
2. ↑  Kun *zebrostria pasejo* en Sylla Chaves, *Originala Esperanta Bild-vortaro*, Esperanto-Asocio de San-Paŭlo, 1993. Bildo 71.

* Kategorio Stripasejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tipa plado sudafrika kun fileo de struto, kolbaso el strutaĵo, kokokruro, maizbulo kaj terpomoj.
La **viando de struto** aŭ **strutaĵo** estas vianda produkto devena de la bestobredado aŭ ĉasado de struto. Ĝi estas uzata kiel tipa viandofonto en Aŭstralio, sed ĝi etendiĝis ankaŭ al aliaj partoj de la mondo kiel kompreneble en Afriko (kaj ĉefe populara en kelkaj zonoj de Sudafriko) kaj Eŭropo, parte pro enspezigeblo je ties bredado kiu produktas krom aprezata viando: ledon kaj ovojn, kaj estas valorigitaj ankaŭ ĉe kelkaj kuirartoj la internaĵoj. Iom post iom ties viando familiariĝas kaj eblas trovi ĝin en specialigitaj buĉejoj en preskaŭ ĉiu eŭropaj grandurboj. La konsumantoj tutmonde kutime havas opinion tre favoran pri tia viando; estas ideo tre ĝeneraligita ke la strutaĵo estas "pli saniga" ol aliaj viandoj.

La gusto de struta viando (konsiderata ruĝa viando) similas al sengrasa bovaĵo (ĉiu 100 g de viando havas po 3 gramojn de graso kontraŭ 10,5 de la bovaĵo kaj 15,2 de porkaĵo) kaj estas malalta en graso kaj kolesterolo, same alta en kalcio, proteinoj kaj fero, pri tio eĉ pli alte ol ĉe aliaj ruĝaj viandoj.

Antaŭkuire, ĝi estas malhelruĝa aŭ ĉerizruĝa, iomete pli malhela ol la bovaĵo.

La konsumantoj akceptas tiun viandon senprobleme ĉar ĝi montras ian similecon laŭ gusto kaj teksturo kun la bovaĵo se ĝi estas servata en grandaj kvantoj. Tamen, en malgrandaj porcioj ĝi estas foje konfuzita kun la viando de meleagro aŭ de koko. La viando de struto devenas grandparte de la kruroj kaj postaĵo; la struto ne havas profiteblan "bruston" kiel kokoj aŭ meleagroj. La graso de struto estas koncentrita en iaj partoj de ties anatomio kaj eblas fari facilajn tranĉojn sen miksi viandon kun graso, kio ne okazas ĉe la porkaĵo aŭ la bovaĵo.

Referencoj
----------

1. ↑  "Ostrich meat, an important product of the ostrich industry: A southern African perspective", Cooper, R. G. World's Poultry Science Journal, Volumo 55, Numero 4, Decembro 1999 , pp. 389-402(14)
2. ↑  "Opinions of professional buyers toward a new, alternative red meat: Ostrich", effrey Gillespie, Agribusiness, 1998, Volume 14, Issue 3 , pp. 247 - 256
3. ↑  USDA Agricultural handbook #8 and Hill Nutrition Associates of Florida for all except Ostrich. Ostrich: Texas A&M University System meat studies 1993
4. ↑  "Ostrich meat: Physico-chemical characteristics and comparison with turkey and bovine meat", Maria Antonietta Paleari et al. , Meat Science, Volume 48, Issues 3-4, marto-aprilo 1998, pp. 205-210.
5. ↑  "Nutritional Guidelines for Ostriches and Emus", Sheila Scheidler, Iovaa Ŝtata Universitato, Extension ASIN B0006QLGYW
6. ↑  Canadian Ostrich Association (Aprilo 2008). "Cooking Tips".

Vidu ankaŭ
----------

* Viando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Strutaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Asocio kiu kolektas receptojn el strutaĵo Arkivigite je 2007-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Strivosta trogono** |
| --- |
|  |
| Strivosta trogonoStrivosta trogono |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Trogonoformaj *Trogoniformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Trogonedoj *Trogonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Apaloderma* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***A. vittatum*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Apaloderma vittatum****(Shelley, 1882) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Strivosta trogono  |

 |
| v • d • r |

La **Strivosta trogono** (***Apaloderma vittatum***) estas mezgranda birdo el la familio de Trogonedoj.

Ĝi troviĝas en Afriko sub Saharo kaj pli precize sude de la Gvinea Golfo, nome en Angolo, Burundio, Kameruno, Demokrata Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Niĝerio, Ruando, Tanzanio, Ugando, kaj Zambio.

Ĝi loĝas en arbaroj; la preferita altitudo, super ĉirkaŭ 1600 m (1 mejlo), estas tipe pli altema birdo ol la Narina trogono, sed la du koincidas en kelkaj lokoj.

La **Strivosta trogono** estas 28 cm longa. La beko kaj piedoj estas flavaj, kaj la vosto, longa kaj larĝa kiel kutime inter trogonoj, havas la subon striitan nigroblanke. Multaj el la birdoj de tiu familio havas belkolorajn plumaron, tre ofte distingaj inter maskloj kaj inoj. Ĉikaze la kapo de la masklo estas **blunigra kun bronzkoloraj brilegoj**. Sub la okulo estas du flavaj aŭ **oranĝaj makuloj** de nuda haŭto; super la okulo estas flava aŭ griza makulo. La supra brusto estas **brilega el viola al bluverda**; la resto de la subaj partoj estas ruĝaj. La dorso estas verda kaj la supra vosto estas blunigra aŭ purpurnigra. La kapo de la ino estas bruna kun malpli ornama nuda haŭto kaj ties gorĝo kaj brusto estas helcinamokoloraj; aliparte ŝi similas al la masklo. Nematurulo estas simila al la ino, sed havas blankan ventron kaj helajn punktojn en la flugiloj formitaj de lapintoj de la flugilkovriloj kaj internaj duarangaj plumoj.

La voĉo estas priskribita kiel pliiĝanta hurlado , "*jau, jau, jau, jau…* or *vuk-vuk-vuk-vuk…*." La ino faras iun "ploreman *ĉi-uu*."

Fotita ĉe Bwindi, Ok. Ugando

Notoj
-----

1. ↑  BirdLife International 2004. Apaloderma vittatum[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 28 Julio 2007.
2. 1 2 3  Zimmerman, Dale A. Donald A. Turner, kaj David J. Pearson.  (1999) *Birds of Kenya and Northern Tanzania*. Princeton University Press, p. 134–135, 386. ISBN 0-691-01022-6.

* Strivosta trogono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Strivosta trogono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Strivosta trogono en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
*"Taegeukgi"*, la flago de Sud-Koreio, kun blua-ruĝa *Taegeuk* centre.
**Taegeuk** (aŭ *Taeguk*) – en la korea alfabeto (hangul) 태극, en ĉinskriba korea lingvo (hanĝa) 太極 – estas la korea ekvivalento de Tajĝio, la ĉina taoisma koncepto de jino kaj jango, la bazaj fortoj kiuj laŭ la taoismo influas ĉion en la mondo. En Sud-Koreio, la simbolo *Taegeuk* stipe bildiĝas en bluo (eum, aŭ tero) kaj ruĝo (jang, aŭ ĉielo). La du koloroj en la simbolo interplektiĝas kaj simboligu pariĝon kaj harmoniiĝon de la du bazaj fortoj jino kaj jango.

simbolo de tajĝio
La simbolo *Taegeuk* plej videble bildiĝas sur la *Taegeukgi*, la flago de Sud-Koreio. Pro la forta asociigo de la simbolo al la nacia flago, la Taegeuk ofte uzatas kiel nacia simbolo kaj la ruĝo kaj bluo kiel naciaj koloroj.

*Sam-Taegeuk*
alternativa *Sam-Taegeuk*
Populara variaĵo en Koreio estas la ***Sam-Taegeuk*** (三太極), en kiu aldonatas flava lobo, reprezentante humanecon, al la blua kaj ruĝa partoj. La *Sam-Taegeuk* tre ofte bildiĝas sur tradiciaj koreaj ventumiloj, kaj ankaŭ aperis en la oficiala emblemo de la Somera Olimpiko 1988: La olimpika simbolo - en kiu tri komence paralelaj strioj en bluo, ruĝo kaj flavo densiĝis Sam-Taeguk-forme al centra punkto, sur la kvin olimpiaj ringoj - celis simboligi la renkontiĝon de la diversaj mondaj popoloj dum la ludoj, sed ankaŭ progreson cele al monda paco.

En la sudkorea kineja filmo *주유소 습격 사건* ("Ataku la benzinejon!") de 1999, filma rolulo argumentas ke la usona limonada trinkaĵo Pepsi estus korea produktaĵo ĉar ĝi havas emblemon similan al la *Taegeuk*.

Uzo kiel simbolo de la paralimpikoj
-----------------------------------

La oficiala simbolo por la paralimpikoj uzata fare de la Internacia Paralimpika Komitato konsistis de 1988 ĝis 1994 el kvin Taegeuk’oj kaj inter 1994 kaj 2004 el tri, antaŭ ol ĝi anstatŭiĝis fare de tri nesimetriaj lunarkaj simboloj nomataj "agito" (latine "mi moviĝas").

|  |  |
| --- | --- |
| unua simbolo de la paralimpikoj (1988 ĝis 1994), uzante kvin Taegeuk’ojn. | dua simbolo de la paralimpikoj (1994 ĝis 2004) |

* Kategorio Taegeuk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***The American Heritage Dictionary of the English Language*** (***AHD***) estas usona vortaro de Angla lingvo publikita de Bostona eldonejo Houghton Mifflin, kies unua eldono aperis en 1969. Ties kreado rilatis al polemiko pri la *Webster's Third New International Dictionary*.

Historio
--------

James Parton, posedanto de la historia gazeto *American Heritage*, estis malkontenta kun la troa permesemo de la *Webster's Third*, publikigita en 1961, kaj klopodis aĉeti la entreprenon G. and C. Merriam por fari ŝanĝojn. Kiam tio malsukcesis, li kontraktis kun Houghton por publikigi novan vortaron. La *AHD* estis eldonita de William Morris kaj baziĝis sur uzantara stabanaro de 105 verkistoj, parolantoj kaj elstaraj personoj elektitaj pro ties bone konata konservatismo en la uzado de la lingvo. Tamen, Morris faris senbazan usason de la vortaristoj, ofte ignorante ties avertojn kaj enmetante siajn proprajn opinionojn.

Referencoj
----------

1. 1 2  John Ottenhoff, "The perils of prescriptivism: Usage notes and the American heritage dictionary," *American Speech,* Fall 1996, Vol. 71 Issue 3, p272-85

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo Arkivigite je 2011-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Membroj de Uzantaro
* American Heritage Dictionary of the English Language rete Arkivigite je 2006-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
* The American Heritage Dictionary Software Arkivigite je 2012-01-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Boston Globe revizio de la AHD 3a eldono (1992)
La **taelo** (tradicie ĉine 兩, simpligite ĉine 两, pinjine: liǎng, japane 両 (りょう), ryō, sudkoreie koree 냥, nyang, nordkoreie koree 량, ryang) estas tradicia orientazia mezurunuo de maso aŭ valuto.

Difino
------

En la diversaj landoj, la taelo estis mezurunuo de maso kaj ankaŭ valuto (ekz. taelo da oro, da arĝento ktp). La preciza valoro variis laŭ landoj kaj regionoj.

### En Ĉinio kaj Tajvano

En Ĉinio, la valoro de la taelo variis laŭ regionoj: en Kantono, la taelo estis 37,5 gramoj; en Ŝanhajo, la taelo estis 33,9 gramoj. La dogana taelo (ĉine 海關兩, pinjine: hǎiguān liǎng) estis 37,8 gramoj; la bazara taelo (ĉine 市兩, pinjine: shìliǎng) estis 31,25 g.

En 1959, la registaro de la Ĉina Popola Respubliko norme redifinis la taelon kiel 50 gramojn ekzakte.

En Honkongo, la taelo (uzata ĝis nun) estas 37,799 364 167 gramoj. En Tajvano, la taelo estas 37,5 gramoj, laŭ la japana difino ekde la kolonia epoko.

### En Japanio

En Japanio, la registaro difinis la taelon kiel 37,5 gramojn en 1891.

### En Koreio

En Koreio, pri metaloj, unu taelo estas 37,5 gramoj; pri tradiciaj medikamentoj, unu taelo estas 15 gramoj.

Etimologio
----------

La Esperanta termino *taelo* devenas de la portugala *tael* (kaja samformaj vortoj de la aliaj Eŭropaj lingvoj), deveninta de la malaja *tahil*, uzita kiel traduko de la orientazia mezurunuo dum komerco.

Referencoj
----------

1. ↑   tael/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tael (angle). *Encyclopædia Britannica*.
Telerlavilo.
**Telerlavilo**, aŭ **vazlavilo** aŭ **vazlavmaŝino**, estas maŝino por lavi telerojn kaj aliajn ujojn kaj manĝilojn. Telerlaviloj troviĝas en ĉiaj kuirejoj, en propraj hejmoj, restoracioj, hoteloj, ktp.

Trajtoj
-------

Telerlavilo uzas cirkuladon de varma akvo (55-65 gradoj celsiaj) kaj tre efikajn detergantojn (plej ofte tre alkalaj kaj nekontaktendaj kun haŭto) por pli efike purigi la lavendaĵojn. Telerlavilo ŝprucigas akvon sur la telerojn: je la komenco akvon kun deterganto, kaj la fino puran akvon por forlavi la deterganton kaj restaĵojn. Multaj havas ankaŭ varmigajn elementojn por sekigi la enajn objektojn post ilia lavado. 

Hejma telerlavilo havas unu aŭ pliajn bretojn elpreneblajn, sur kiujn oni metas la lavendaĵojn. Fabrikitaj el plasto aŭ metalo, ili kutime estas fasonitaj por povi enhavi la plej grandan nombron da objektoj: teleroj apogitaj sur vertikalaj apogiloj, glasoj sur starigiloj, ktp. Ili ankaŭ havas filtrilojn, kiuj retenas la plej grandajn restaĵojn, kaj kiujn oni purigu periode. En la plej novaj modeloj, oni anstataŭas ĉi tiun filtrilon per pistilo aŭ muelilo, tra kiu la maŝino lasas la akvon flui, tiel ke estas forigitaj la manĝaĵrestaĵoj sen devi purigi la filtrilon.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dosiero pri aĉetokonsiloj en la hispana.
* Hejmaj aĉetokonsiloj Arkivigite je 2006-06-27 per la retarkivo Wayback Machine en la hispana.
* Industriaj telerlaviloj

* Telerlavilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Telerlavilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Taenga**, aŭ **Taunga-hara**, estas unu de la Tuamutoaj atoloj en Franca Polinezio. Ĝi situas 32 km nordoriente de Makemo kaj 27 km nordokcidente de Nihiru.

Taenga havas preskaŭ triangulan formon. Ĝi mezuras 27 km en longo kun maksimuma larĝo de 11 km.

La laguno de Taenga havas areon de 120 km2. Ĝi estas tre malfacile enirebla pro la fluoj kaj la tre mallarĝa enirejo.

La atolo havis 113 loĝantojn en 2012, de kiuj la plej multaj estas Mormonoj kaj vivas tie ekde 1845.

Historio
--------

Taenga unue estis malkovrita de John Buyers je la 10-a de marto 1803 kiu nomis ĝin "Holts Island" je la sama tago kiam li malkovris Makemon. Pliposte remalkovrita de la rusa esploristo Fabian Gottlieb von Bellingshausen en 1820. Sur kelkaj mapoj ĝi ankoraŭ nomiĝas "Yermolov".

Administracio
-------------

Taenga apartenas al la komumumo Makemo, kiu konsistas el la atoloj Makemo, Haraiki, Marutea Nord, Katiu, Tuanake, Hiti, Tepoto Sud, Raroia, Takume, **Taenga** kaj Nihiru.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oceanpunktoj
* Priskribo Arkivigite je 2019-11-11 per la retarkivo Wayback Machine

Nomoj de la Paumotuoj Arkivigite je 2012-02-10 per la retarkivo Wayback Machine
Tesaketteleretoj.
Fajencaj teleroj.
Artornamaj telerosj de fajenco. Göreme (Turkio).
**Telero** (el la latina lingvo: *talea*, fortranĉita peco) estas kutime ronda, plejofte plata ero de manĝilaro, sur kiun oni metas manĝaĵojn antaŭ la manĝo.

La formo kaj grandeco de la telero dependas de ties uzo. Supteleroj havas altigitajn randojn. Desertoteleroj estas malpli grandaj ol kutimaj manĝteleroj. Komence de la 2000-aj jaroj kvadrataj teleroj iĝis modaj en Eŭropo.

Teleroj ekzistas el malsamaj materialoj kiel ekzemple ligno, porcelano, ceramiko, vitro, plasto, ktp.

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri telero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *El malplena telero vane ĉerpas kulero.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Granda telero, malplena kulero.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Telersekiga ŝranko

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-23.

* Kategorio Telero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Telero en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Tafers** (en la franca lingvo **Tavel**) estas komunumo kaj ĉefloko de la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 2851 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Tafers situas en la Friburga Mezlando oriente de la rivero Sarino en oriento de la kantonĉefurbo Friburgo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Tafers, Rohr kaj Klein-Schönberg. La sudokcidentan komunumlimon formas la rivero Galtera, kiu sude de Klein-Schönberg ĉe la limo al Friburgo alfluas al Sarino. En Tafers situas la Friburga Hospitalo kaj la Kastelo Maggenberg.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,40 km², de kiuj 21,2% estas kovritaj de arbaro, 63,5% servas por agrikulturo kaj 14,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Tafers limas en nordo al Düdingen, en nordoriento al Schmitten, en oriento al Sankt-Antoni, en sudoriento al Alterswil, en sudokcidento al Sankt-Urso, kaj en okcidento al Friburgo.

Trafiko
-------

En Tafers kruciĝas la kantona ĉefvojo de n-ro 177 de Plaffeien al Morato kun la kantona ĉefvojo n-ro 183 de Friburgo al Schmitten. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 2 kilometrojn norde de Tafers en Düdingen. Per la poŝtaŭtolinioj de Friburgo al Schwarzenburg kaj de Düdingen al Plaffeien la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Tafers datiĝas el la jaro 1150 kiel *Tabernis*. Sur la teritorio de la komunumo ekzistas tri tombomontetoj el la Hallstatt-epoko, kiuj tamen ne estas esploritaj. En la komunumparto Bruchmatt ekzistis setlejo el la gaŭla kaj romia epoko. Dum mezepoko Tafers apartenis al la Flago Au de la urba ŝtato Friburgo. Dum la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 kaj poste ĝis 1831 Tafers apartenis al la distrikto Friburgo. En la jaro 1831 Tafers konstituiĝis kiel politika komunumo kaj estis atribuita al la germana distrikto de Kantono Friburgo. Sub la nova konstitucio de 1848 ĝi fariĝis parto de la distrikto Sinĝino kaj ties ĉefloko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Peter F. Kopp*: *Tafers* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-05-14)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Tafers

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Tafers** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Jakoba kapeloJakoba kapelo
* LernejoLernejo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Sinĝino |
| --- |
| Alterswil • Bösingen • Brünisried • Düdingen • Giffers • Heitenried • Oberschrot • Plaffeien • Plasselb • Rechthalten • Schmitten • Sankt-Antoni • Sankt-Silvestro • Sankt-Urso • Tafers • Tentlingen • Ueberstorf • Wünnewil-Flamatt • Zumholz |  |

 |
**Almeida de Sayago** [alMEJda desaĜAgo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Almeida* estas devena etimologie el araba radiko kiu povas rilati al altebenaĵo, kampo, ĉevalkurejo. Popola etimologio proponas derivon el "el medio" (la mezo) kiel meza loko inter sep rivalaj domaroj en kiu oni klopodu interkonsenton. Pro tio videblas sep arĝentkoloraj krucoj sur ruĝa fono en la supra dekstra kvarono de la blazono.

Almeida de Sayago en la provinco Zamoro rilate al la provinca ĉefurbo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Almeida kaj Escuadro, okupas totalan areon de 76,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 423 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Temas pri naturaj areoj de kverkaroj, proksimaj al la Akvorezervejo de Almendra kaj al la Natura Parko Arribes del Duero, du gravaj turismaj allogaĵoj de la provinco kaj de la komarko.

Ĝi distas 41 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun Villamor de Cadozos, de Bermillo de Sayago; sude kun Pelilla, de Ledesma, kaj Alfaraz de Sayago; oriente kun Fresno de Sayago kaj Escuadro, de Almeida mem; kaj okcidente kun Carbellino kaj Roelos.

Estas prahistoriaj kaj romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento eble reloĝata de mozaraboj, kion sugestas la arabdevena nomo. Iam estis juda kvartalo. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtejoj) kaj brutobredado (porkoj, bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (dolmeno, popola arkitekturo, banloko, fontoj, pontoj, naturaj pejzaĝoj taŭgaj por piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754387
* VIAF: 316732856
 |
Flago de la Respubliko Kalifornio
La **Respubliko Kalifornio** (hispane *República de California*, angle *California Republic*), ankaŭ nomita la **Respubliko de la flago de la urso** (hispane *República de la bandera del oso*, angle *Bear Flag Republic*), estis rezulto de ribelo gvidita de Usonanoj la 14-an de junio 1846 en la urbo de Sonoma kontraŭ la aŭtoritatoj de la meksika provinco de Alt-Kalifornio.

La ekzisto de la respubliko daŭris malpli ol unu monaton. La kapitano de la usona terarmeo John C. Frémont ĉirkaŭirigis onidoron de okazonta milita ago kontraŭ la pioniroj de la mekskika registaro por kuraĝigi la ribelon. Grupo de tri dek tri homoj ekaperas en Sonoma, tirlevis flagon ornamitan de urso kaj stelo (la ursa flago, aŭ *Bear Flag*) por simboli la novan kalifornian respublikon, sendependa de Meksiko. La evento estas nomita la « Ribelo de la ursa flago » (*Bear Flag Revolt*) sekvante la uzon de la flago, kiu poste iĝoj (kun kelkaj ŝanĝoj) la oficiala flago de la usona ŝtato Kalifornio, en 1911.

La armeoj de Zachary Taylor kaj Winfield Scott sukcesis venki la Meksikanojn kaj okupadis Sonoma. Per la traktato de Guadalupe Hidalgo, la 2-an de februaro 1848, Meksiko devas cedi vastan teritorion al Usono (indikita sub la nomo de *meksika cedo*) el kiu Kalifornio estas parto.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo République de Californie en la franca Vikipedio.* 

* Kategorio Respubliko Kalifornio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Stuart Henry McPhail Hall** FBA (naskiĝinta la 3-an de februaro 1932, mortinta la 10-an februaro 2014) estis jamajk-devena brita marksisma socia sciencisto, kultursciencisto kaj politika aktivulo. Kune kun Richard Hoggart kaj Raymond Williams li estis unu el la fondintoj de la skolo, kiu estas nun konata kiel Britaj Kulturaj Studoj aŭ la Birmingham Skolo de Kulturaj Studoj.

En la 1950-aj jaroj Hall estis fondinto de la influa *New Left Review* (Nova Maldekstra Revuo). Je la invito de Hoggart, li aliĝis al la Centro por Nuntempaj Kulturaj Studoj (CCCS) ĉe la Universitato de Birmingham en 1964. Hall iĝis ĝia direktoro en 1968 kaj restis tie ĝis 1979. Dum lia tempo ĉe la instituto, Hall ludis rolon por la pligrandigo de la amplekso de kulturaj sciencoj traktante rason kaj genron kaj por helpi al inkluzivigo de novaj ideoj devenantaj de la verkoj de francaj sociaj sciencistoj kiel Michel Foucault.

Hall forlasis la instituton en 1979 por iĝi profesoro de sociologio ĉe la Open Universitato. Li estis prezidanto de la Brita Sociologia Asocio ekde 1995 ĝis 1997. Li emeritiĝis de la Open Universitato en 1997 kaj estis emerita profesoro tie ĝis lia morto. La brita ĵurnalo *The Observer* nomis lin "unu el la gvidaj kulturaj teoriistoj de la lando". Hall ankaŭ estis implikigita en la *Black Arts Movement*, afrik-usona arta movado. Ankaŭ filmaj direktoroj kiel John Akomfrah kaj Isaac Julien vidas Hall kiel unu el iliaj herooj.

La edzino de Hall estis Catherine Hall, feminisma profesoro de moderna brita historio ĉe la Universitato-Kolegio de Londono, kun kiu li havis du infanojn. Post lia morto, Stuart Hall estis priskribita kiel "unu el la plej influaj intelektuloj de la lastaj sesdek jaroj". La *Stuart Hall Foundation* estis fondita en 2015 de lia familio, amikoj kaj kolegoj por "kunlabori por antaŭenigi kreemajn partnerecojn en la spirito de Stuart Hall; pensante kune kaj laborante pri rase justa kaj pli egala estonteco."

Referencoj
----------

1. ↑  Procter 2004.
2. 1 2  "Stuart Hall Obituary",  *The Guardian*, 10 February 2014.
3. ↑  Schulman 1993.
4. 1 2 .  Professor Stuart Hall: Sociologist and pioneer in the field of cultural studies whose work explored the concept of Britishness. *The Independent* (11 February 2011). Alirita 20 January 2022.
5. ↑  Hall 1996, p. 501.
6. ↑  Hall 1997, p. 24.
7. ↑ .  Sixty years ago: Stuart Hall arrives to renew the Left (3 January 2020). Alirita 9 April 2023.
8. ↑ .  Cultural Hallmark. *The Observer* (22 September 2007). Alirita 17 February 2014.
9. ↑ .  In Memoriam: Stuart Hall. British Film Institute (12 February 2014). Alirita 10 October 2021.
10. ↑  Epstein 2019, p. 193.
11. ↑   About Us. Stuart Hall Foundation. Alirita 18 June 2022.
dekstra
La **studenta konflikto de Kebekio en 2012** temas pri studenta konflikto kiu okazis inter la 13-a de februaro kaj la 7-a de septembro 2012, organizitaj de kvar studentaj asocioj. Ĝi estis la plej longa konflikto en historio de Kebekio[*mankas fonto*].

La kialo por ĉi tiu konflikto estis pro la altigo de la studaj pagoj. Je ĉiu 22-a tago de la monato, estis grava manifesto, ĉefe en Kebeko kaj Montrealo.

Internacia partopreno
---------------------

Manifestoj okazis en pluraj urboj de Kanado, Britio, Francio kaj Usono: Parizo, Novjorko, Londono, Toronto kaj Vankuvero.

Atakoj
------

La retgrupo *Anonymous* vandalis plurajn retejojn de la Kebekia registaro. La studantoj detruis kaj vandalis plurajn lokojn en Montrealo.

Rezultoj
--------

Jen kio okazis en la konflikto:

* 3509 arestoj;
* 41 vunditoj;
* Eksiĝo de la ministro pri Edukado, Liberaj tempoj kaj Sportoj Line Beauchamp, anstataŭigita de Michelle Courchesne, je la 14-a de majo 2012;
* La konflikto finis kun la elektado de nova ĉefministro.

* Kategorio Studenta konflikto de Kebekio (2012) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Strumo ĉ. 1890
La Struma-monumento omaĝe al la judaj viktimoj, rifuĝintoj el Rumanio - en la katastrofo de la ŝipo "Struma" en urbo Aŝdod en Israelo
La Struma-monumento omaĝe al la judaj viktimoj, rifuĝintoj el Rumanio - en la katastrofo de la ŝipo "Struma" en urbo Holon en Israelo
David Stoliar (maldekstre), la nura savinto de la katastrofo de **Struma**
**Struma** estis nomo de tiu ŝipo, kiu veturigis judajn rifuĝantojn el Rumanio – en decembro de 1941 – al Palestinio, tiam regata de britoj. Pro protesto de la brita registaro (pro la mankantaj eniraj vizoj) la ŝipo ne forlasis la Nigran Maron. La ŝipon fine sinkigis torpedo de de la soveta submarŝipo *Щ-213* (Ŝĉ-213). La katastrofon de la 24-a de februaro de 1942 travivis nur unu homo.

La ŝipo *Struma* ricevis la nomon de la bulgara rivero Struma kaj havis panaman regsignon. La vojaĝon organizis rumanaj cionistaj grupoj (ĉefe Betar) – kun aprobo de la rumana registaro – kaj provis neleĝe enmigrigi judojn en Palestinion.

La *Struma* forlasis la havenon de Constanța la 12-an de decembro 1941, kun ĉ. 800 pasaĝeroj. La ŝipaj motoroj paneis preskaŭ tuj post la ekveturo kaj ne funkciadis. La ŝipo ankris post tri tagoj en Istanbulo, kaj oni komencis sekretajn traktadojn inter la brita kaj turka registaroj pri sorto de la rifuĝintoj. La britoj ne volis lasi enmigri ilin – pro manko de vizo –, la turka registaro ne permesis surbordiĝon, timante, ke ili restus en la lando. La provizaĵoj kaj la higieniaj kondiĉoj malpliboniĝis de tago al tago. Dudek pasaĝeroj ricevis specifan permesilon kaj rajtis surbordiĝi, tiel en februaro de 1942 restis 769 pasaĝeroj sur la ŝipo. Dumtempe la registaroj traktis pri la pluveturo de la infanoj (11–16-jaraĝaj), dum la turkaj instancoj tiris la ŝipon en malferman akvon de la Nigra Maro. Kvankam oni riparis la motoron dum semajnoj en Istanbulo, la tio ne sukcesis. Sekvatage, la 24-an de februaro de 1942, la soveta submarŝipo *Щ-213* plentrafis la ŝipon per torpedo kaj sinkigis ĝin. Nur unu pasaĝero nomata David Stoliar, 19 jarojn aĝa – travivis la atakon: li surkroĉiĝis al vrakero kaj en la malvarmega akvo atendis la savantojn, alvenontajn sekvatage.

La vrakon trovis turka merga taĉmento en julio de 2004 ĉe la akcidentejo, sed oni ne povis identigi la ŝipon *Struma*. La 3-an de septembro 2004 okazis memorado sur tiu loko, en kiu partoprenis parencoj de la viktimoj kaj ambasadoroj de Grand-Britio, Usono kaj Israelo.

Literaturo
----------

* D. Frantz kaj C. Collins: *Death on the Black Sea: The Untold Story of the Struma and World War II's Holocaust at Sea*, ISBN 0-06-093685-1 vagy ISBN 0-06-621262-6
* Dogan Akhanli: *Madonna'nın Son Hayali* (romano) Istanbulo 2005, ISBN 975-8859-25-0

Vidu ankaŭ
----------

* Exodus (ŝipo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Struma (ŝipo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
*
Telfero
Telfero en Zell am See, Aŭstrio
Telfero ĉe Montserrat en Katalunio
**Telfero** estas transportilo, kies veturiloj pendas ĉe ŝnuro aŭ kablo. Tiuj veturiloj povas esti fermitaj ĉeloj, similaj al vagonoj, aŭ simplaj seĝoj por la pasaĝeroj. Ekzistas ankaŭ telferoj por varoj. Aertelfero estas telfero, ĉe kiu veturiloj pendante de unu aŭ du seninterrompaj dratŝnuregoj trafikas ŝvebante en la aero.

Funikularoj kaj telferoj estas kune nomataj "kablovojoj". Ambaŭ specoj de transportiloj taŭgas por transportoj kun grandaj nivel-diferencoj, ekzemple en montaro. Sed dum funikularoj ĉiam havas konsiderindan niveldiferencon, ekzistas telferoj preskaŭ ununivelaj.

Priskribo
---------

Eblas distingi telferojn laŭ la maniero, kiel ili estas movataj:

* **Alternaj telferoj** havas du kablojn; unu, la porta kablo, estas fiksita ĉe la du finstacioj, la veturiloj glitas laŭ ĝi per radoj aŭ pulio. Dua kablo, la tira aŭ trena kablo, movas la veturilojn. Kiam veturilo atingas finstacion, necesas halti kaj ŝanĝi la direkton. Ofte tiaj telferoj havas du kontraŭ-paralelajn veturilojn, ĉiu kun propra porta kablo, sed kun komuna tira kablo, tiel ke la pezoj de la veturiloj parte kompensas unu la alian.
* **Kontinuaj telferoj** havas unu solan kablon, kiu daŭre cirkulas ĉirkaŭ la du finstacioj. La veturiloj aŭ estas firme fiksitaj al tiu kablo aŭ povas kroĉiĝi al ĝi. En la unua okazo la pasaĝeroj devas en- kaj eliri dum movado de la veturilo; en la dua eblas dumtempe haltigi la veturilon malkroĉante ĝin de la kablo. Por rekroĉi ĝin necesas unue akceli ĝin ĝis la rapido de la kablo.

Ĉe alternaj telferoj la ofteco de la veturado estas limigita de ĝia daŭro. Tial la ĉeloj de tiaj telferoj ofte estas grandaj, por tamen transporti multajn pasaĝerojn. Kontinuaj telferoj povas veturi pli ofte. Industriaj telferoj, kiuj transportas varojn, preskaŭ ĉiam estas kontinuaj, same seĝ-telferoj por montaj turistoj aŭ skiveturantoj.

Ĉe alternaj telferoj la porta kablo estas multe pli forta ol la trena kablo; ĝi ja devas porti la tutan pezon de la veturilo, dum ke la porta kablo bezonas nur la forton por movi ĝin. Alternaj telferoj havas krizan bremson por la okazo, ke la trena kablo rompiĝu; tiam aŭtomataj premiloj kaptas la portan kablon kaj malhelpas senhaltan gliton malsupren.

Kelkaj telferoj
---------------

* Telfero de Montjuïc
* Madrida Telfero
* Telfero de Fuente Dé
* Telfero de Tejdo
* Telfero Misĥoro-Ajpetro
* Telfero de Brest
* Telfero de Grenoble Bastille
* Telfero de Medellín
* Spanish Aero Car super Niagaro
* Schauinslandbahn
* Flugiloj de Tatev
* Téléo (Tuluzo)
* Urba telfero de Norda Reunio
* Vanoise Express

Vidu ankaŭ
----------

* Aertelfero
* Funikularo
* Nacela telfero
* Seĝa telfero
* Telferaj akcidentoj de Cavalese
* Leonardo Torres Quevedo

* Telfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Telfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**François Ignace de WENDEL** (naskiĝinta la 23-an de septembro 1741 en Thionville, mortinta la 2-an de majo 1795 en Ilmenau) estis franca entreprenisto.

Vivo
----

Originante el familio de lorenaj minindustriuloj li frekventis la artelerian lernejon kaj iĝis oficiro. en 1779 Wendel airis gisejoj de Indret apud Nantes kie fabrikiĝis kanonoj por la franca mararmeo. En 1781 fondis li kune kun William Wilkinson gisatelieron en Le Creusot kio iĝis la lokon instrustricentro. Transprenis la tuton en 1836 la fratoj Schneider, kio evoluis je la konzerno *Schneider Electric*. Danke al reĝaj monrimedoj eblis, kune kun Gabriel Jars, krei gisadmetodon en kiu ŝtonkarbo anstataŭis lignokarbon. Tian metodon havis ĝis tiutempe nur la britoj.

En majo 1772 Wendel edzinigis Cécile du Tertre, kun kiu li havis tri infanojn. Pro la franca revolucio li elmigris kun filo en Turingion. Tie li flegis leteran interŝanĝon kun Johann Wolfgang von Goethe (tiam la respondeca minekspluata ministro de Saksio-Vajmaro-Eisenach), Johann Karl Wilhelm Voigt kaj Ernst Christian Wilhelm Ackermann pri planita malfermo de feldspat-prilaborejo kun martelego ĉe Grenzhammer. Sed ĝi ne realiĝis pro nerva krizo de Wendel suferanta pri opiomanio, kiu memmortigis sin.

Notoj
-----

1. ↑  registro pri leteroj adresitaj al Goethe de Böhlau-eldonejo
2. ↑  agoj de Goethe en la servo de la ekonomio de la duklando Saksio-Vajmaro (PDF)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844468
 |


[[Kategorio:Elmigrintoj
Tagelmustoj, vestoportitaj de tri Tuaregoj.
Litamo portata de tuarega viro el Alĝerio.Tagelmusto portata de tuarega viro el Alĝerio.
**Tagelmusto** kaj ankaŭ **litamo**, ankaŭ alilingve **litham** aŭ **tagelmust** (Tamasheq, *la homoj de la vualo)* sed ankaŭ konata kiel **cheich (ŝeŝo)** aŭ en la berbera : **cheche** aŭ **éghéwed**) estas lin-vestaĵo el tinkturita kotono ofte en indigo sed nuntempe ankaŭ en aliaj koloroj, iel inter turbano kaj vualo. Gin portas tuaregaj viroj en diversaj ŝtatoj de Okcidentafriko kaj povas esti ĝis15 metroj longa.

Funkcioj
--------

La tagelmusto trovis praktikan uzadon en Saharo, ĉar ĝi ne nur protektas kontraŭ la suno kaj sablo, sed pro la vualo, malhlepas la enspiradon de sablo (precipe dum sabloŝtormoj). Tuaregoj vidas en ĝi idealon de beleco kaj kredas ke la koloro indigo subtenas la sanon de tiu kiu portas ĝin kaj protektas la haŭton. Kune kun la tagelmusto oni ĉiam portas longan pantalonon, ĉar oni konsideras ke la du vestaĵpecoj estas fratoj (proverbo de la Tuarego).

La tagelmuston oni turbanstile envolviĝas ĉirkaŭ la kapo kaj depende de la longeco ĝi ankaŭ estas ligita al iu socia prestiĝo aŭ festa karaktero: ju pli grava personeco des pli longa kaj je pli longa, ankaŭ despli festa. 

Kulture la tagelmusto aperas ankaŭ inter aliaj etnaj grupoj kiel ekzemple la Haŭsoj aŭ la Sonhajoj. En la hodiaŭa tempo, aliaj koloroj ol indigo regule ekaperas. La novaj generacioj de Tuaregoj (*Ishumar)* ankaŭ portas helajn kolorojn kiel ekzemple flava, ruĝa, turkiso, rozkolora, oranĝa kaj verda.

Vidu ankaŭ
----------

* Hiĝabo
* Kaptuko
* Litamo
* Turbano

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Filmeto kun uzinstrukcio por porti ŝeŝon sub 01/03/2018 - Douz, Cirilo kaj Roz', esperantista paro tra Tunizio kaj la mondo per bicikloj
2. ↑  Chris Scott, *La Saharo: Seka sed neniam enuiga* (2007)
3. ↑  Jenny Balfour-Paul, *Indigo en la Araba Mondo*
4. ↑  Edgar Sommer, Kel Tamashek, p. 55 (p.

* Kategorio Tagelmusto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Esperanto Thionville** estas asocio kreita je la 8-a de marto, 2000, laŭ franca leĝo 1908.

Ĝi estas asocio de homoj de diversaj profesioj el franca regiono situanta en Loreno apud la belga, luksemburga kaj germana landlimoj. Ili taksas sin bonŝancaj, ĉar en la regiono vivas homoj el diversaj popolaj kulturoj. Per Esperanto ili kunpartigas la plezuron vojaĝi, interkonatiĝi, malkovri la popolan kulturon, esplori, legi kaj aŭskulti.

Celoj
-----

Konigi kaj disvolvi la uzadon de Esperanto per informado, kulturaj manifestacioj, staĝoj, prelegoj, ekspozicioj.
Uzadi por praktikaj celoj la internacian lingvon Esperanto por plibonigi la interkompreniĝon inter la homoj el ĉiuj gentoj per libera komunikado, rekta kaj demokrata.
Enskribiĝi en la celon de la homaj rajtoj kontraŭ socia, rasisma, etna kaj lingva flanklasado.
Subteni ĉiun individuan vojaĝon al kultura kaj interŝanĝa celo.
Akcepti esperantistojn kaj prelegantojn el ĉiuj landoj.
Akiri interŝanĝajn rilatojn kaj spertojn kun aliaj kulturaj asocioj el la movado kaj eksteraj.
Konigi la lokajn regionon kaj kulturon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Studo de surgenua nuda knabino por La Entombigo*, Mikelanĝelo, ĉ. 1500–1501. 
La **Studo de surgenua nuda knabino por La Entombigo** estas desegno de ĉ. 1500-1501 de Mikelanĝelo, nun en la Luvro-muzeo. Ĝi estas farita per nigra kreto, plumo kaj inko kaj blanka kolorigo, sur rozkolora preta (kolora) papero, kaj mezuras 26,6 cm x 15,1 cm. Ĝi estas figuro studita farita kiel preparo por lia pentraĵo  *La Entombigo*, kaj estas la nura pluviva studo de Mikelanĝelo en kiu verŝajne aperis juna nuda knabino. Ĝi ankaŭ povas esti la plej frua eŭropa desegno de nuda ina modelo.

La figuro en la desegno rilatas al virino sidanta en la malsupra maldekstra fono de la pentraĵo. En la studo troviĝas rakontaj detaloj kiel la ungoj de la kruco, tenitaj en ŝia maldekstra mano, kaj la dornokrono en ŝia dekstra mano. Kvankam la atribuo de la desegno estis dubata, ĝi estas nun akceptita kiel aŭtentika. La ellaborado de la plektita hararo sugestas, ke la desegno estis farita de viva modelo, pere de juna knabino kiel modelo. La desegno estis farita en tri etapojn: unue ĝi estis malpeze skizita per nigra kreto, poste estis farita per plumo pli fajna kaj malhela inko. Flankaj strekoj estis lokitaj malsupre por indiki la teran ebenon, kaj tuŝoj de blanka korpa koloro estis aldonitaj al detaloj de la figuro. Malofta por desegnaĵo de Mikaelanĝelo estas la rozkolora grundo, en ĉi tiu kazo atingita per frotado de ruĝa kreto sur la papero.

Ĉar la uzo de nudaj inaj modeloj estis polemika, relative malmultaj tiaj desegnoj estis faritaj antaŭ la 17-a jarcento, kiam klasoj pri akademia vivo estis establitaj. Antaŭ tio knaboj aŭ junuloj, tipe studaj metilernantoj, estis uzataj kiel modeloj por figuroj de ambaŭ seksoj, kiel foje estas sufiĉe evidenta. Esceptoj de la Itala Renesanco inkludas Rafaelon, kiu faris nudajn desegnaĵojn, ŝajne de sia amatino, kaj Lorenzo Lotto, kiuj registris en sia kontolibro uzitajn virojn de malbona reputacio kiel vivaj modeloj. En Florenco, Mikelanĝelo kaj Rafaelo komencis la praktikon fari preparajn studojn de la nudeco antaŭ ol pentri la figuron tute vestita, por pli bone kompreni la subestajn strukturon de la korpo.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5  Dunkerton, et al, 186
2. 1 2  Hirst, 63
3. ↑  Hirst, 64
4. ↑  Chapman, 20
**Sándor Kozina**  [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozina Sándor** estis hungara pentristo. Lia nobela antaŭnomo estis *felsőpulai*.

Miklós Barabás (pentristo), Rezső Burghardt kaj Sándor Kozina en Venecio en 1834 (kvazaŭ memportreto kun amikoj)
Sándor Kozina  naskiĝis la 13-an de marto 1808 en Felsőság (nun Simaság), li mortis la 6-an de septembro 1873 en Felsőpulya (Hungara reĝlando, nuntempa Oberpullendorf en Aŭstrio).

Biografio
---------

Sándor Kozina studis en Reĝa Universitato de Pest, poste en la sama urbo li lernis pentroarton de József Pesky. Li daŭris la lernadon en Akademio de Belartoj de Vieno (1826) de Johann Peter Krafft, poste en Parizo, fine en Romo helpe de stipendio (1829–1934). Li hejmenvenis en 1834, li pentradis komence en Buda, poste en Pest (urbo), Felsőpulya (1844–1849), fine en aliaj lokoj, eĉ en Rusa Imperio (1841-1844), Parizo kaj Londono (1851). Ekde 1857 li restis en Hungarlando. Plej ofte li pentradis portretojn, pli malofte pejzaĝojn.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Memportreto (1832)
* Bertalan Szemere en ekzilo en Parizo (1851)
* S-ino Szemere (1844)
* Miklós Barabás (pentristo), Rezső Burghardt kaj Sándor Kozina en Venecio (1834)
* Ferenc Pulszky (1937)
* Gábor Fejérváry (1937)
* Tri geknaboj (1848)
* László Újházy
* Itala pejzaĝo kun paŝtisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva aprezo
* hungarlingva biografio

* Bertalan SzemereBertalan Szemere
* S-ino SzemereS-ino Szemere
* Tri geknabojTri geknaboj
* László ÚjházyLászló Újházy
* Gábor FejérváryGábor Fejérváry


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613195
* GND: 1018205446
* VIAF: 96476727
* ISNI: 0000 0000 6985 1701
* ULAN: 500106597
* RKD: 129203
 |
Nestukita muro
Marmora stuko (imitado de marmoraj kolonoj, muroj)
**Stuko** estas tavolo de mortero, almetata ekstere sur brikmuro aŭ interne sur plafonoj, muroj kaj vandoj por ŝirmo kaj izolo de la surfaco. Stuko povas esti ankaŭ speco de mortero el marmorpulvo, kalko kaj kreto, kiu sekiĝinte similas al marmoro (marmora stuko).(PIV) **Stuko** estas ankaŭ tiu gipsa stuko, kiu povas ornami la internan aŭ eksteran surfacon.

Laŭ Francisko Azorín **stuki** estas *Tegi muron, imitante marmoran supraĵon, per speciala ŝmiraĵo.* Li indikas etimologion el la antikva germana *stucchi* (kortiko). Kaj li aldonas la terminojn *stuko*, por miksaĵo, mortero, kies ŝmirpentro surmura imitas marmoron, ŝtonon, kaj du stukotipojn, nome gipsa kaj kalka.

La gipsa ornama stuko
---------------------

gipsa ornama stuko
Ĝi konsistas el gipso, kalkŝtona polvo, sablo, glueca akvo (kelkfoje kun ovoblanko) kaj kolorigaĵo. Oni povas ĝin formi sur la muro (post sekiĝo) aŭ antaŭ almeto, aparte en ŝablonoj, metiejo. En la dua kazo, oni algluas la pretan gipsan stukon.

Historio de la gipsa stuko
--------------------------

La gipsan stukon inventis la mezopotamia kulturo; uzis ĝin la kreta, mikena, etruska, romia konstruartoj, poste ĝi estis forgesita. Ĝin remalkovris la angla gotiko (angle *plaster work*), ĝia abunda epoko estis la baroko, rokoko kaj precipe en la kopf-stilo (malfru-baroka). Post la secesio, ĝi eksmodiĝis, remodigis ĝin la postmoderna konstruarto.

Post apero de la papermaŝa stuko, ĝi amase aperis sur la eksteraj muroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Gipso
* Puco
* Stukisto

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 191.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Stuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor Képíró** [ŝAndor kEpIrO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Képíró Sándor Tibor** estis hungara oficiro, policano, pli precize ĝendarmo, dum la 2-a mondmilito akuzita je militkrimoj. Iuj nomumis lin "la lasta nazio".

Sándor Képíró naskiĝis la 18-an de februaro 1914 en Sarkad, li mortis la 3-an de septembro 2011 en Budapeŝto.

Sándor Képíró en Budapeŝto
Sándor Képíró en la juĝejo

Biografio
---------

Sándor Képíró frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, gimnaziojn en Mezőtúr kaj Békéscsaba, poste en la jaroj 1932 kaj 1933 li estis soldato. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1937, poste li frekventis kursojn en la komerca akademio, pli poste en militakademio. En 1940 li iĝis ĝandarma leŭtenanto en Szolnok, en la sekvanta jaro li instruis ĝendarmojn en Makó. En 1942 li partoprenis en fifama razio (konata Malvarmaj tagoj) en tiam hungara urbo Újvidék. Poste li estis akuzita, fine kondamnita ja 10 jaroj, sed li ne estis en prizono ĉar intertempe en 1944 nazia erao komenciĝis kaj la nazioj nuligis la verdikton. En 1944 li partoprenis en defendo de Miskolc, poste lia taĉmento retiriĝis al nazia Germanio. Li faris agrikulturajn laborojn, fine en 1948 li rifuĝis al Argentino. En tiu periodo li denove estis kondamnita je 14 jaroj en Hungario sen lia ĉeesto. En Bonaero li estis teksisto komence en uzino, poste hejme. Li edziĝis en 1950, lia edzino naskis dufoje. Depost la socialismo en 1996 li revenis al Budapeŝto. En 2011 li denove estis akuzita pro la razio, sed la juĝejo konstatis, ke li ne kulpis. Kiam la afero estis sendita al la ĉefjuĝejo, Képíró mortis, do ne okazis plia proceduro. Li ricevis postmortan premion pro konduto dum la Hungara revolucio de 1956.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Sándor Képíró en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701068
* GND: 1015183867
* LCCN: no2014012278
* VIAF: 186198675
* ISNI: 0000 0001 4007 4707
 |
Ondoformo kaj spektrogramo por la langorompilo
**Strč prst skrz krk** (Pri tiu ĉi sono aŭskultu) estas ĉeĥa kaj slovaka langorompilo kun signifo "Ŝovu fingron tra la kolo.".

La frazo estas konata pro tio, ke ĝi tute ne enhavas vokalojn. Anstataŭe, kernojn de ĉiuj silaboj en ĝi kreas silabaj konsonantoj (*"r"*, en similaj frazoj ankaŭ *"l"* aŭ *"m"*). Ĝi estas ofte uzata kiel ekzemplo de tiuspeca frazo dum lernado de la ĉeĥa kiel fremdlingvo. Fojfoje en Ĉeĥio kaj Slovakio oni uzas ĝin por pritaksi ĉu koncerna persono estas aŭ ne estas ebria.

La frazo estas ankaŭ subtitolo de la svisa gazeto *La Distinction*.

En la ĉeĥa lingvo ekzistas ankaŭ pli longaj tiuspecaj frazoj, kiel *"Smrž pln skvrn zvlhl z mlh."* ("Morkelo plena je makuloj malsekiĝis pro nebuloj.") aŭ eĉ *"Prd krt skrz drn, zprv zhlt hrst zrn."* ("Furzis talpo tra gazono, unue glutinte manplenon da greno."), kvankam tio jam dependas de neregulaj kaj arĥaiĝintaj vortformoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝiboleto

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Le virelangue - jazykolam : strč prst skrz krk" Arkivigite je 2004-05-20 per la retarkivo Wayback Machine - arkiva artikolo pri tiu ĉi frazo *(france)*, (Radio Prague, 6an de marto 2004)
**NIKOLITS Sándor** (pro. nikoliĉ) estis hungara flutisto, komponisto, instruisto naskita en Arado la 16-an de marto 1834 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de majo 1895.

Sándor Nikolits

Biografio
---------

Sándor Nikolits studis fluti de Franz Doppler, inter 1850 – 54 li estis ano de la orkestro de Nacia Teatro (Pest). Inter 1855 – 57 li estis flutisto la unua de la Carl-Theater de Vieno kaj dume li studis komponadon ĉe S. Sechter. De 1857 li estis dirigento de teatrotrupo de József Szabó de Arado, Temesvár, Szeged, Szabadka kaj Nagybecskerek. Inter 1862 – 65 li estis dirigento en Temeŝvaro, de 1865 denove flutisto de la Nacia Teatro, samtemppe eklezia kapelestro ĉe la greka-katolika eklezio de Danubbordo. inter 1865 – 75 li estis flutinstruisto de la nacia muziklernejo, de 1870 instruisto pri muzikteorio kaj muzikkomponado de Tutlanda Teatra Lernejo, en 1875 komponadinstruisto de Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio. En jaroj 1884 – 86 li estis muzikreferanto de Reĝa Operejo de Budapeŝto.

Verkoj
------

* *Elemi zene-elmélet* (Bp. 1873).

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ferenc Gaál
* Zoltán Gáty

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon