recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Ŝatura. |

**Ŝatura** (ruse *Шатура*) estas stacio de la Kazana direkto de la Moskva fervojo en la samnoma urbo en la Moskva provinco, ĝi estas la finstacio por iuj elektrotrajnoj.

La stacio estis malfermita en 1924.

Vojaĝdaŭro de Kazana stacidomo estas ĉirkaŭ 2 horoj 20 minutoj. La stacio estas la finstacio por 6-7 paroj da elektrotrajnoj de Moskvo-Kazanskaja; ankaŭ ĉirkaŭ 17 paroj da elektrotrajnoj haltas potage ĉe la stacio sur la itineroj Moskvo-Kazanskaja - Ĉerusti kaj Kurovskaja - Ĉerusti. Ekde la 12-a de decembro 2016 dum labortagoj servas trajno numero 7394. Vojaĝdaŭro de la eksprestrajno estas 2 horoj 1 min.

Ĝi havas unu insulan altan platformon. Norde de la trakoj estas la stacidomo, kun atendejo kaj biletvendejoj. En 2013, piedira ponto estis konstruita, konektanta du urbopartojn kontraŭ flankoj de la fervojo. Ekde la momento de konstruado, aliro al la platformo estas permesita nur de la ponto.

La stacio havas du ĉefajn trakojn, unu sakvojon por turno kaj parkado de elektrotrajnoj, tri ricevajn kaj forirajn trakojn. Loka laboro estas farita sur la trakoj de la kargokorto de la stacio (ekipita per movebla gruo por labori kun konteneroj pezantaj ĝis 5 tunojn), sakvojo kun komuna areo. Estas alta platformo por ŝarĝi veturilojn. Krome du branĉtrakoj tuŝas la stacion de la oriento: Elektrocentralo Ŝaturskaja GRES kaj Ŝatura meblofirmao. La alirvojo de Ŝaturskaja GRES estas ankaŭ apuda per platformo kun superpasejo por malŝarĝi pograndan ŝarĝon, kiu apartenas al la betona varfabriko Ŝaturskij kaj povas ricevi ĝis 10 vagonojn. La stacio havas unu el la elektroprovizoj de Moskva fervojo kun spaco por speciala rulvaro. Estas gardata traknivela pasejo de la aŭtovojo P106 en la okcidenta ekstremo de la stacio. En junio 2016 oni instalis turnkrucojn ĉe la stacio.

Multaj marŝrutkoj de Kerva, Miŝeronskij, Roŝal kaj Bakŝejevo eliras kaj aliras rekte ĉe la stacio. La urba busstacio situas 200 metrojn nordoriente de la stacio.

Ĝis la 1990-aj jaroj, oriente de la stacio, estis interkruciĝo kun etŝpura fervojo eniranta en la mallarĝan reton de Ŝaturskaja kaj kondukanta, inkluzive de la 18-a loĝloketo, al la vilaĝoj Kerva, Severnaja Griva, Miŝeronskij, Bakŝejevo. Ekde la 1990-aj jaroj, la superpasejo estis uzata por pasigi hejtajn retojn.

Referencoj
----------

1. ↑  Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М. Транспорт, 1981

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝatura (stacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Horaro de elektrotrajnoj por la stacio (ruse)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFervojaj haltejoj inter Luberci-1 kaj Ĉerusti |
| --- |
| 
* Luberci-1 (Luberci)
* Luberci-2 (Luberci)
* Korenjovo
* Ovraĵki
* Rodniki
* Vjalki
* Ĥripanj
* 41 km
* Donino
* 49 km
* 52 km
* Grigorovo
* 55 km
* Gĵel
* Ignatjevo
* Kuzjajevo
* Ŝevlagino
* 73 km
* Anciferovo
* Podosinki
* Kurovskaja (Kurovskoje)
* 90 km
* 95 km
* Avsjunino
* Zapolici
* Zaputnaja
* Ŝaturtorf
* Ŝatura
* Botino
* Krivandino
* Tugolesje
* Vojmeĵnij
* Ĉerusti

 |

 |
Ŝtonmono ĉe vilaĝo Gaĥpar sur Yap. Foto de majo 2002
La ŝtonmono **Rai** estas - jam ne plu uzata - monrimedo (Varmono) sur insulo Ulithi en ŝtato Yap, Federacio de Mikronezio. Ĝia produktado estis ĉesigita en 1931.

La ŝtonmono estas rondaj ŝtonplatoj ĝis eĉ diametro de 4 m kaj pezante ĝis 5 tunoj. La monoj konsistas el aragonito kaj kalcito, kiuj estis transportitaj el Palaŭo, 400 km sudoriente. La ŝtonmonoj havas meze truon, kiu faciligas la transporton per bambustangoj.

Hodiaŭ ekzistas ankoraŭ 300 diversaj platoj de rai.

Uzo
---

La ŝtonmonon uzis senescepte viroj, kiuj markis sur ĝi al kiu ĝi apartenas. Nun oni uzas ĝin nur simbole por ekz. transdoni rajton pri grundo. Tiam restas la mono tie, kie ĝi estas. Ĉar ĉiu konas kaj rekonas ĉiun kaj ties monplatojn, ne okazas ŝtelo.

Oni uzas eĉ ŝtonmonojn, kiuj troviĝas en la maro.

Historio
--------

Kiam al transporto iĝis malkosta kaj facila, okazis inflacio de rai. En 1875 David Dean O'Keefe fondis komercan entreprenon, kie li ŝanĝis kopro kontraŭ transporto al Palau. Li pluvendis la kopron al Honkongo kaj kolektis duonmilionon da USD ĝis sia morto en 1901. Ekde tiam ekzistas sur Yap grandaj ŝtonmonoj kun malalta prestiĝo kaj valoro.

la historio de O'Keefe estis filmigita en 1954 kun titolo "His Majesty O'Keefe". Burt Lancaster ludis la ĉefrolon kiel kapitano David O'Keefe.

Tradicio
--------

La monoj devas ĉiam stari sur rando kaj eĉ leĝe malpermesite kaj monpunita uzi tiujn aliforme, alicele.

Valoro
------

La valoro de la monoj dependas de:

* Grando
* Natura beleco
* Formo
* Historio de la monero
* Aĝo
* Malfacileco produkti ĝin
* Ĉu mortis iu dum transporto aŭ minacis lin danĝero
* Sociala stato de la partoprenantoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtonmono rai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ekspluatejo de ŝtonmonoj sur Palaŭo (angle)
Ne ekzistas unueca maniero **esperantigi arabajn nomojn.** Ofte oni tradukas ne rekte el la araba, sed tra aliaj lingvoj, ĉefe eŭropaj. 

Atentindas, ke en la vikipedio en Esperanto prefere ne enkondukiĝu novaj esperantigoj de vortoj kiuj ne jam estas uzataj en la esperantlingvaj literaturo aŭ amaskomunikiloj. Pro tio por esperantigo de nacilingva nomo prefere notiĝu ekstera(j) referenco(j).

Ĝeneralaj reguloj
-----------------

**Konsonantoj**

Estas 28 konsonantoj en la araba, kvankam estas multaj malsimiloj inter la dialektoj

**ء** estas plejofte forigita

**ب** iĝas **b**

**ت** iĝas **t**

**ث** iĝas **t** aŭ **s**

**ج** iĝas **ĝ** aŭ **ĵ** aŭ **g** depende de la dialekto

**ح** iĝas **h** aŭ **ĥ** aŭ iafoje estas forigita

**ج** iĝas **ĥ**

**د** iĝas **d**

**ذ** iĝas **d** aŭ **z**

**ر** iĝas **r**

**ز** iĝas **z**

**س** iĝas **s**

**ش** iĝas **ŝ**

**ص** iĝas **s**

**ض** iĝas **d** aŭ **z**

**ط** iĝas **t**

**ظ** iĝas **d** aŭ **z**

**ع** estas plejofte forigita

**غ** iĝas **g** aŭ **ĥ**

**ف** iĝas **f**

**ق** plejofte iĝas **k**, sed iafoje kaj depende de la dialekto ĝi povas iĝi **g** aŭ **ĥ** aŭ eĉ esti forigita

**ك** iĝas **k**

**ل** iĝas **l**

**م** iĝas **m**

**ن** iĝas **n**

**ه** iĝas **h**

**و** povas iĝi **ŭ**, sed preferinda transskribi ĝin **v**

**ي** iĝas **j**

**غ** iĝas **g** aŭ 

  

**Mallonagaj kaj Longaj Vokaloj**

La vokaloj **a**, **i** kaj **u** de la klasika araba povas esti mallongaj aŭ longaj (**e** kaj **o** nur ekzistas en dialektoj).

#### **a**

Same la longan kiel la mallongan **a** oni kutimas redoni en esperanto per **a**, sen distingo pri vokala longo: Mohamedo (mallonga), Islamo (longa), Bagdado (mallonga kaj longa).

#### **i** kaj **u**

Oni povus fari same pri la mallongaj **i** kaj **u**, t.e. redoni ilin per **i** kaj **u** senŝanĝe, kiel en Islamo (mallonga **i**), kaj do sendistinge je la respektivaj longaj vokaloj.

Aliflanke, oni povas redoni nur la mallongajn **i** kaj **u** respektive per **e** kaj **o**, kiel en Korano (mallonga **u** iĝas **o**). Cetere, ĉi tia transskribo redonas pli fidele la sonojn ne de la klasika sed de la **moderna** **parolata** araba. Ĉi tia esperantigo de la mallongaj vokaloj de la araba permesus lasi **a** kaj **u** por la longaj vokaloj. Ĝi tamen ne aplikiĝis en multaj kazoj, kiel pli supre montriĝis.

Rezulte, oni foje devas elekti inter konkurencaj formoj kiel hezbolaho kaj hizbulaho; manke de unueca sistemo, la dua ŝajnas preferinda.

Vidu ankaŭ
----------

* Araba alfabeto
* Alaho
* Mohamedo (nomo)
* Islamaj terminoj
*Ŝaĥti* (ruse *Шахты*) estas antaŭa nomo de urbo Gusinoozjorsk (ruse *Гусиноозёрск*) en Burjatio en Rusio.

---

**Ŝaĥti** (ruse *Шахты*) estas urbo en Rostova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60440.

La urbo estis fondita en komenco de la 18-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1867.

Signifo de nomo de la urbo estas "minejoj".

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Gruŝjovskaja (Грушёвская) ĝis 1867;
* Gornoje Gruŝjovskoje (Monta Gruŝjovskoje, Горное Грушёвское) en 1867 ... 1881;
* Aleksandrovsk-Gruŝjovskij (Александровск-Грушёвский) en 1881 ... 1920.

La interurba telefona kodo estas 86362, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 47° 42′ N 40° 14′ O﻿ / ﻿47.700 °N, 40.233 °O﻿ / 47.700; 40.233 (mapo)Koordinatoj: 47° 42′ N 40° 14′ O﻿ / ﻿47.700 °N, 40.233 °O﻿ / 47.700; 40.233 (mapo).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 196 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 222,6 mil loĝantojn.
Placo BolívarPlaco Bolívar
La **Placo Bolívar** (hispane *plaza de Bolívar*) estas la ĉefa placo de la urbo Bogoto kaj de la tuta Kolombio. Ĝi portas la nomon de la fama militisto kaj politikisto Simón Bolívar, la Liberigisto.

Ĝi estas situa en la centro de la urbo, inter la stratoj *carreras* 7.ª kaj 8.ª kun stratoj 10.ª kaj 11.ª. Ĉirkaŭe troviĝas kelkaj el la ĉefaj konstruaĵoj de la urbo: norde la Palaco de Justico, sude la Nacia Kapitolo (parlamento), oriente la Katedralo *Primada* de Kolombio, la Domo de la Eklezia Konsilantaro, la Kapelo de la *Sagrario* kaj la Palaco Arkiepiskopa kaj okcidente la Palaco Liévano, sidejo de la urbestraro de Bogoto, kaj sudoriente la Altlernejo de Sankta Bartolomeo (Bogoto) de la jezuitoj. La placo estis proponita kiel Nacia Monumento de Kolombio pere de la rezolucio 51a de 26a de oktobro 1994 kaj deklarita kiel tio pere de la dekreto 1802 de 19a de oktobro 1995.

Studio de la Universitato de Andoj asertas ke la placo Bolívar havas 13.903 m² (inkluditaj la stratoj ĉirkaŭaj) kaj enhavkapablon maksimume de 55.612 personoj.

Notoj
-----

1. ↑  Biblioteca Luis Ángel Arango, La Plaza de Bolívar,  Arkivigite je 2018-02-02 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 1an de Februaro 2018.
2. ↑  «¿Cuánta gente cabe en la plaza de Bolívar? Se acaban los mitos». El Tiempo. 28a de junio 2014.  Arkivigite je 2016-11-04 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 31an de aŭgusto 2016.

* Kategorio Placo Bolívar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Prototipa uzo de la ŝtopteksto *Lorem ipsum*
En tipografio kaj grafika fasonado, **ŝtopteksto** estas tradicia teksto, kies propran signifon oni ignoras, uzata por ŝtopi la paĝojn aŭ tekstajn kampojn de dizajnata dokumento por elekti konvenajn grafikajn elementojn, interalie tiparon kaj la ĝeneralan aranĝon.

Tia ŝtopteksto ebligas komenci aranĝadon de dokumento antaŭ ol ties reala teksto estas disponebla; en iuj projektoj, ekz-e kiam oni ellaboras certajn TTT-paĝarojn, la «definitiva» teksto simple ne ekzistas (se temas pri enigaĵoj fare de klientoj).

Ŝtoptekston oni ankaŭ uzas en tiparaj specimenoj, por demonstri tiparojn.

Por la latinalfabetaj lingvoj okcidentaj oni kutime uzas pseŭdolatinan tekston kies unuaj vortoj estas *Lorem ipsum dolor*; detalojn pri tiu ŝtopteksto kaj kritikajn notojn pri ĝia maltaŭgeco por Esperanto vidu en aparta artikolo (Lorem ipsum). La samajn malavantaĝojn prezentas la ŝtopteksto Okcidentala «Li Europan lingues».

Eksteraj ligiloj
----------------

* Generilo de ŝtoptekstoj por multaj lingvoj kaj signokodoj — ankaŭ por Esperanto
* Generilo de Lorem ipsum

  

* Ŝtopteksto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
textPoŝtmarkoj kiel kolekteroj.
Kuriozaĵkabineto de privatulo, Frans la 2-a Francken, 1625, Kunsthistorisches Museum, Vieno, Aŭstrio.
**Kolektero** (aŭ **kolektaĵo**) estas ajna objekto konsiderata havanta valoron aŭ intereson por kolektanto (ne necese mone valora aŭ antikva). Estas nombraj tipoj de kolekteroj kaj terminoj por aludi al tiuj tipoj. Antikvaĵo estas kolektaĵo kiu estas antikva, kaj plej verŝajne granda parto de ties valoro ŝuldas al tio. **Kuriozaĵo** estas malgranda, kutime fascina aŭ malkutima aĵo serĉegite fare de kolektantoj. **Fabrikita kolektaĵo** estas aĵo farita specife por personoj kiuj kolektas ilin.

Objektoj de kolektado (kolektaĵoj) estas ekzemple:

* libroj
* poŝtmarkoj
* bildkartoj
* ludiloj
* moneroj
* artaĵoj
* esperantaĵoj

Vidu ankaŭ
----------

* Artefakto
* Antikvo
* Kuriozaĵkabineto
* Pulbazaro

Notoj
-----

1. ↑  "Collectable". TheFreeDictionary.com. Alirita la 19an de Aŭgusto, 2013.
2. ↑  "Definitions for collectable" Arkivigite je 2016-03-09 per la retarkivo Wayback Machine. Synonym.com. Alirita la 19an de Aŭgusto, 2013.
3. ↑  "Curio". TheFreeDictionary.com. Alirita la 19an de Aŭgusto, 2013.
4. ↑  Danziger, Pamela (1a de Julio, 2004). *Why people buy things they don't need: understanding and predicting consumer behavior*. Kaplan Publishing.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kolektero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Collecting: A Rationale
**Pegazo** estas konstelacio de tera ĉielo.

Mitologio
---------

Belerofono kaj Pegazo, Meyers Konversionlexikon, 1888
Laŭ la helena mitologio Belerofono estis juna princo de Korinto. Kiam li vivis ĉe la kortego de Proetos, reĝo de Argos la juna reĝino Anteia enamiĝis en lin kaj faris al li amdeklaron. Ĉar Belerofono provadis eviti ŝin, ŝi decidis venĝi sin. Ŝi do rakontis al sia edzo, ke Belerofono faris amindumajn proponojn al ŝi. Li kredis tion kaj decidis forigi Belerofonon. Li petis lin porti al sia bopatro Iobates mesaĝon, en kiu estis skribita, ke la mesaĝisto estas allogaĉulo kaj estu tuj mortigota.

Tamen Iobates hezitis mortigi Belerofonon mem. Li alimaniere planis la aferon. Monstro kaŭzis zorgojn en lia lando. Oni nomis ĝin la Ĥimero. Per sia leona faŭko ĝi elkraĉis fajron. Ĝi havis korpon de kapro kaj saltadis tre lerte. Ĝi havis voston de serpento kaj ĝia faŭko minacis per hokdentoj.

Iobates petis, ke Belerofono mortigu la monstron. Antaŭ ol ekbatali, Belerofono petis konsilon de aŭguristo. Al li estis dirita, ke li gajnos, se li rajdos Pegazon, la flugilhavan ĉevalon. Sed tre malfacile estis malsovaĝigi ĝin. Feliĉe la diino Atena helpis lin. Ŝi metis la kondukilojn de la ĉevalo en liajn manojn. Belerofono ekflugis sur Pegazo ĝis altaĵo, de kie li ekvidis sube la ĥimeron. Tiam li malsupreniris. Unue Belerofono ekpafis sagon post sago al la besto. Kiam la monstro estis senfortigita, li puŝis sian lancon, kies minto estis plumbokovrita, en la faŭkon de la ĥimero. Tiel, kiam la monstro volis kraĉi fajron, la plumbo fandiĝis. Tio mortigis la monstron. Kaj tiel venkis Belerofono.

Iobates donis al li unu el siaj filinoj. Sed Belerofono opiniis pli kaj pli, ke li estas egala al la dioj. Kun Pegazo, iun tagon, li flugis supren, dezirante atingi Olimpon. Zeŭso ne volis permesi tion. Li sendis al Pegazo etas tabanon, kies pikilo enprofundiĝis sub ĝian voston. Tuj la ĉevalo baŭmis kaj Belerofono falis kaj mortis. Tiel pereas tiuj, kiuj aŭdacas rivali kontraŭ la dioj!

Pegazo denove liberigita, ankoraŭ nun flugadas en la nokta ĉielo.

Ĉefaj steloj
------------

* Epsilono Pegaza *(ε Peg)* estas ruĝkolora supergiganta stelo kun videbla magnitudo 2,38; ĝi estas la plej hela stelo en la konstelacio.
* Beto Pegaza *(β Peg)* estas ruĝkolora giganta stelo kun videbla magnitudo 2,44. Ĝi konsistigas la nordokcidentan angulon de la stelaro Kvadrato de Pegazo.
* Alfo Pegaza *(α Peg)* estas lazura giganta stelo kun videbla magnitudo 2,49, kaj ĝi konsistigas la sudokcidentan angulon de la Kvadrato de Pegazo.

Inter la malpli helaj steloj menciindas 51 Pegaza *(51 Peg)*, ĉe kiu oni unue malkovris ekstersunsisteman planedon.

Referencoj
----------

1. ↑  *"Les plus belles histoires de la Mythologie"* (la plej belaj rakontoj de la mitologio), eld. Fernand Nathan, 1978
2. ↑  *"Le livre de la mythologie grecque et romaine"* (la libro de la mitologio greka kaj romia), eld. Découverte Cadet Gallimard, 1987

* Pegazo (konstelacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pegazo (konstelacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Virino promenas kun sia hundo
La **Ŝerco pri la hundo Mamomia** estas hispana spica ŝerco, kiu estas tre populara. Ĝi enhavas mildan erotikan komponanton, ĝi eĉ estas unu el la unuaj ŝercoj kiujn la infanoj lernas. Pro tio, la adolta publiko konsideras ĝin simpla aŭ infana ĉefe kaj uzas ĝin kiel ekzemplon de malbona ŝerco. Tamen, tiu ŝerco estas tre valida kaj estas tre disvastigata inter la hispana societo ekde la 80-aj jaroj. Ĝi havas multajn versiojn kaj havis versiojn verkitajn de humuristoj kiel Faemino y Cansado, Manel Fontdevila kaj sendependaj kinistoj.

La plej kutima versio el la ŝerco estas tiu:

> 
> Virino promenas kun sia hundo, nomita Mamomia. Dum la promenado, la hundo eskapas el la virino kaj malaperas. La virino serĉas la hundon, senrezulte, sed trovas policiston. "Pardonu min, policisto, Ĉu vi vidis Mamomian?" la virino demandas. Do, la policisto respondas "Ne, sed mi ŝatus vidi ĝin".
> 
> 
> 

Estas tri vidpunktoj kiuj kontribuas fari la situacion amuza: Unue kaj la plej evidenta, estas la eksplicita nomo de la hundo; due, la virino rilatas al sia hundo per ĝia nomo, forgesante ke la policisto ne povas koni ĝin; kaj trie, la neatendita kaj sensenca respondo de la policisto.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Chiste del perro Mistetas en la hispana Vikipedio.*
Plano de ŝtuparturo enangula
Ŝtuparturo de Albrechtsburg
**Ŝtuparturo** estas tureca konstruaĵa parto starigita sur ronda aŭ plurlatera plano, kiu entenas ŝtupardomon, plejparte kun helikoŝtuparo. Ofte ĝi staras antaŭ la konstruaĵa fronto aŭ en angulo, je kio la turo tuj limiĝas apud la ĉefkonstruaĵo, al kiu ĝi malfermiĝas. La turo havas portilaron sendependan de la ĉefdomo.

Treege ŝatata estis ĉi tiu speco de ŝtuparturoj precipe en la gotiko kaj frurenesanco. Aparte oftas ŝtuparturoj el ĉi tiuj stilepokoj en Germanujo kaj Francujo. Ekzemploj estas

* Albrechtsburg, Meißen, Germanujo
* Schloss Wilhelmsburg, Schmalkalden, (Turingujo), Germanujo
* Kastelo de Blois, luara regiono, Francujo

Fontoj
------

1. ↑  Komparu Kopf/Binding: *Bildwörterbuch der Architektur*

Vidu ankaŭ
----------

* Transstrato, aparta formo de ŝtuparturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtuparturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ŝtuparturo en kastelo Hartenfels, Torgau Arkivigite je 2015-03-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Ŝtuparturoj en la kastelo de Dresdeno Arkivigite je 2015-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Mosquera** [mosKEra] estas urbo kaj unu el 116 municipoj de la departemento Kundinamarko, Kolombio. Ĝi situas proksimume 10 kilometrojn de Bogoto, kaj 2516 metrojn super marnivelo. Ĝi formas parton de la Metropola areo de Bogoto, laŭ la censo de DANE de 2005. Mosquera limas kun la municipoj Madrid, Funza, Bojacá kaj Soacha.

La municipo estas trapasata de la aŭtoŝoseo Bogoto-Mosquera-Madrid-Facatativá de oriento okcidenten. En la lastaj jaroj oni konstruis kvartalojn de socia intereso pro la proksimeco al Bogoto kaj la malalta prezo de la terenoj en la municipo, kio allogis ankaŭ transnaciajn entreprenojn kiel la ĉilia Cencosud setliĝi en la municipo, kiu havas ankaŭ industriajn klopodojn per fabrikoj de nutraĵoj, konstrumaterialoj ktp.

Tomás Cipriano de Mosquera, Prezidento de Kolombio, en kies honoro oni tiele nomigis la municipon.
Homa setlado estis dokumentita el prahistorio ĉar troviĝis en la ĉirkaŭoj rokpentraĵoj. En 1903 setlis en Mosquera la Salesianoj, kiuj konstruis templon, tombejon kaj lernejon.

La municipo havas gravan aktivecon en agrikulturo kaj brutobredado de bovinoj por produkti lakton en la tre ampleksaj bienoj de la areo kaj pro la bona kvalito de ties terenoj. Kreskis ĉefe la kultivojn de spinacoj, florbrasikoj, laktukoj, karotoj, celerio, ajlo, terpomoj kaj pizoj inter aliaj. Oni teknikigis kaj la semadon kaj la rikoltadon. Kvankam en Mosquera oni kultivas florojn kiel ĉe Funza kaj Madrid, Mosquera elstaras pli en la kultivo de legomoj. En brutobredado oni bredas la rasojn Holstein kaj Normana, kaj por lakto kaj por viandp, dum estas ankaŭ bredado de pli malgrandaj specioj kiel porkoj kaj kokoj. La sektoro de komerco kaj de servoj estas reprezentata de vendejoj kiel stokejoj, plibeligejoj, vestejoj, drogoj, retkafejoj, superbazaroj, restoracioj ktp.
**Ŝevao** (amhare: ሸዋ */ŝə'wa/*, internacie *Shewa*) estis malnova reĝlando kaj poste provinco de Etiopio, ekde 1991, dividita inter Oromio, Amhario, la Regiono de Nacioj, Naciecoj kaj Popoloj de la Sudo (anstataŭita ekde septembro 2023 de la Centra Etiopia Regiona Ŝtato) kaj la aŭtonoma urbo Adis-Abebo.

Geografio
---------

Ŝevao estas monta regiono, kunmetaĵo de altebenaĵoj, hodiaŭ en la centro de Etiopio, sed en la pasinteco dum longa tempo ĝia plej suda parto.

Disigitaj de la nordaj regionoj (Godjam, Wello) per la profundaj valoj de la Blua Nilo kaj de ĝia alfluanto Baŝilo, la ŝevaaj altebenaĵoj estis bone defendablaj de la agresoj venantaj el la oriento, kiel tiu de Ahmed Grañ dum la 16-a jarcento.

La geografia disiĝo ankaŭ favoris emo de politika aŭtonomio disde la regionoj norde de la Blua Nilo, tradicie sidejo de la imperia povo ekde la tempo de la Aksuma Reĝlando.

La loĝantoj de Ŝevao estas plejparte kristanaj amharoj, sed sude kaj oriente de Adis-Abebo abundas oromoj, ofte islamanaj.

Historio
--------

Ŝevao aperas por la unua fojo en historiaj fontoj kiel Islama ŝtato ĉirkaŭ la jaro 900.

Dum la 16-a jarcento, Ŝevao estis invadita de la armeoj de Ahmed Grañ.

Ekde la fino de la 17-a jarcento Ŝevao estis regata de nova dinastio, fondita de Nagasi Krestos. Lia filo, Sebestyanos, prenis la titolon de *meridazmach* (generalo de la rezerva armeo), kreitan speciale por la regnestro de la Ŝevao. Liaj posteuloj daŭre portis tiun titolon ĝis kiam Sahle Selassié estis deklarita neguso (reĝo) en 1813. La nepo de tiu lasta, Sahlé Maryam, iĝis, je la morto de Johano la 4-a, imperiestro de Etiopio, sub la nomo de Menelik la 2-a.

Je la fino de la 19-a jarcento, sub Menelik la 2-a, la nova ĉefurbo de tuta Etiopio estis elektita ĝuste en Ŝevao: Adis-Abebo.

Notoj kaj referencoj
--------------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Éthiopie |
**Posedo** (latine *possessiō*) en posedjuro signifas faktan uzipovon de persono super havaĵo. Ĝi estas distingata de proprieto (latine *dominium*), kiu signifas la juran realan rajton posedi aŭ asigni posedon. La nuna distingo inter posedo kaj proprieto venas de la doktrino de romia juro, kaj ne estis farata en pli fruaj socioj. 

Por ke posedo ekzistu, devas ekzisti la havaĵo mem, kaj ankaŭ la posedintenco. Iuj juraj sistemoj distingas inter memposeda intenco (*animus rem sibi habendi*), t.e. intenco havi la havaĵon kiel propran kaj trakti ĝin kvazaŭ ĝi estas proprietaĵo, kaj situacioj, kie la uzanto agnoskas, ke la havaĵo apartenas propriete al aliulo, kiel ĉe pera posedrilato aŭ nura teno. Oni ĉiam devas antaŭsupozi, ke posedo estas honestintenca. 

En konversacia lingvaĵo oni ofte uzas "posedo" kiel sinonimon de "proprieto", kvankam en faka lingvaĵo oni konsideras tiun uzon malĝusta.

Historio
--------

Posedo estas koncepto el eŭropa posedjuro, deveninta el romia juro. Tio distingis inter civiljura posedo (*possessio civilis*) havata pro jura akiro (*iusta causa*) kaj natura posedo (*possessio naturalis*), por kiu sufiĉis nura ekzisto de efektiva posedostato. La karaktero de posedo en nuntempa Germanujo ŝuldiĝas al la refondo de la jura tradicio fare de Friedrich Carl von Savigny post la fino de la Sankta Romia Imperio en 1806.
La **Historia komisiono por Turingio** (germane: *Historische Kommission für Thüringen*, mallongigo: *HKTh*) estas societo de sciencoj kiuj okupiĝas pri la historio de Turingio. Sidejo ĝia estas en Erfurto kie ĝi fondiĝis en 1991 en la Aŭgustenana monaĥejo kiel akademia rondo de erudiciulo. La afergvida buroo troviĝas ĉe la historia instituto de la universitato de Jena. Apogas la tuton la federacia lando mem. En 2023 prezidantis Werner Greiling.

La historiistoj okazigas la kongresojn *Tage der Thüringer Landesgeschichte* kaj kreas seriojn jenajn: *Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Thüringen* (Große und kleine Reihe), *Quellen und Forschungen zu Thüringen im Zeitalter der Reformation*, *Beiträge zur Reformationsgeschichte in Thüringen*. Kune kun la societo "Verein für Thüringische Geschichte" ili eldonas la periodaĵon *Zeitschrift für Thüringische Geschichte*. Publikigis la aĵojn Gustav-Fischer-Verlag, de 2003 ankaŭ Böhlau-Verlag.

De 2009 oni ajuĝas ĉiujare premion nomitan por Friedrich Christian Lesser
*(Lesserpreis)* por societoj kiuj meritas pri la esploro de la historio de Turingio.

Membroj (elekto)
----------------

Ekzistas elektitaj membroj (ekz. el universitatoj, arkivoj), helpantaj/mecenataj membroj (institucioj) kaj honoraj membroj. 

* Ursula Braasch-Schwersmann
* Enno Bünz
* Hans-Werner Hahn
* Karl Heinemeyer
* Volkhard Knigge
* Volker Leppin
* Georg Mentz, profesoro en Jena (honora membreco)
* Helmut-Eberhard Paulus
* Karl Peschel
* Georg Schmidt
* Sabine Schmolinsky
* Uwe Schirmer
* Axel Stelzner
* Helmut G. Walther
* Matthias Werner
* Siegrid Westphal

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo

Notoj
-----

1. ↑  "Jubiläum der Historischen Kommission für Thüringen im Landtag."Thüringer Landtag - Turingia Landa Parlamento, 17.3.2016
2. ↑  honoritaj organizaĵoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846558
* GND: 3019754-5
* LCCN: n94095960
* VIAF: 155835394
* ISNI: 0000000107757223
 |
La **ŝuformilo (ŝuista ŝtipo)** estas formita peco el ligno, plasto aŭ metalo, kiu necesas por fari ŝuon.   

Ju pli precize la ŝuformilo kopias la piedon (kaj — ĉe botoj — ankaŭ la suron), des pli bonan kunformiĝon la ŝuo havos. Krome la ŝuformilo varias laŭ modaj kriterioj.   

Preskaŭ ĉiuj ŝuoj estas produktata per ŝuformiloj. Tradicie ili estis faritaj el ligno, en moderna fabrikado oni faras ilin el blokoj de plasto, kiujn oni skulptas per CNC-maŝinoj.   

Ŝuformiloj estas farataj el molaj materialoj (ligno, plasto), ĉar dum la proceso de ŝufarado necesas provizore fiksi la partojn de la ŝuo per prempingloj, kiuj estas forigataj post finfarado de la ŝuo.

Tradicia ŝufarado
-----------------

La ŝuo estas konstruata ĉirkaŭ la ŝuformilo: unue la interna plandumo estas fiksita sub la sf, poste la supra ŝuo metita super la ŝuformilo kaj fiksita al la interna plandumo. Fine la ekstera plandumo estas alkonstruata.   

Oni distingas la ŝuformilon por konfekciaj ŝuo aŭ boto de tiu por ortopediaj ŝuoj kaj de tiu por almezurita ŝuo.   

Antaŭ ol eniri la serian fabrikadon de nova ŝuo la ŝuformilo mem estas farata el ligno laŭ dudimensiaj paperaj formŝablonoj. La pretigita ligna ŝuformilo tiam estas la modelo por la ŝuformiloj el plasto, kiuj estas uzataj en amasproduktado, kaj ĝi servas por proporcia grandigo al aliaj ŝu-longoj kaj ŝu-larĝoj.   

Ortopedia ŝuo aŭ boto estas farata de ortopedia ŝuisto laŭ la kuracista recepto tute individue por la piedo de la paciento. Necesas gipsmodelo por individue modeli la ŝuformilon.   

Por fari almezuritan ŝuon la ŝuisto mezuras la longon, larĝon, alton kaj ĉirkaŭon de la piedo kaj mendas specifan lignan ŝuformilon ĉe ŝuformilisto. La ŝuisto povas detale korekti ĝin per forraspado respektive algluo de leda surmetaĵo.

* Kategorio Ŝuformilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝimŝono** (hebree שִׁמְשׁוֹן Šimšôn, signife "sunviro"), **Ŝamŝun** (arabe شمشون *Shamshūn/Šamšūn*), aŭ **Sampson** (greke *Σαμψών*), estas unu el la lastaj el la juĝistoj de la antikvaj Izraelidoj menciitaj en la Hebrea Biblio (Libro de la Juĝistoj, ĉapitroj 13a al 16a).

Laŭ la biblia rakonto, Ŝimŝono ricevis supernaturan forton de Dio por batali siajn malamikojn kaj plenumi heroajn farojn kiaj leonmortigo, venko super tuta armeo pere de nur makzelo de azeno, kaj detruo de pagana templo. Ŝimŝono havis du vundeblecoj, tamen: lia emo al nefidindaj virinoj kaj lia hararo, sen kiu li estus senpova. Tiuj vundeblecoj eventuale montriĝis fatalaj por li. La Libro de Juĝistoj en la Malnova Testamento rakontas, ke Delila allogis Ŝimŝonon kiu estis ricevinta tiun grandan forton el Dio, kaj finfine li perdis ĝin kiam ŝi fortondis al li lian hararon dum lia dormo.

Referencoj
----------

1. ↑   (1999) *Dictionary of Deities and Demons in the Bible*. Wm. B. Eerdmans. ISBN 9780802824912.
2. ↑  Malnova Testamento, 316–317.
3. ↑   Judges 16 – English Standard Version. Arkivita el la originalo je 18a de Julio 2017. Alirita 24a de Aprilo 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Samson* de Solomon Solomon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538093
* GND: 118605283
* LCCN: n80045116
* VIAF: 156690359
* NKC: ola2010548256
 |
**Ŝulmanu-aŝared la 2-a** aŭ biblie **Salmanasaro la 2-a** estis reĝo de Asirio. Li regis proksimume inter la jaroj 1031 kaj 1020 antaŭ nia erao.

La reganto estis la posteulo de la reĝo Assur-Nasirpal la 1-a, la fondinto de la 7-a asiria dinastio. Pro la manka kvanto de dokumentaj fontoj pri la "malhela epoko" en la historio de la antikva regno Asirio malmulto estas konata pri Salmanasaro la 2-a. Lia posteulo iĝis Aŝur-nirari la 4-a.

| Antaŭe: | reĝo de Asirio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Aŝur-nâsir-apli la 1-a | 1031 kaj 1020 antaŭ nia erao | Aŝur-nirari la 4-a |

Reĝoj de la Meza Asiria Regno (1353 ĝis 912 antaŭ nia erao)

Aŝur-ubalit la 1-a |
Enlil-nirari |
Arik-den-ilu |
Adad-nirari la 1-a |
Salmanasaro la 1-a |
Tukulti-Ninurta la 1-a |
Aŝur-nadin-apli |
Aŝur-nirari la 3-a |
Enlil-kudurri-usur |
Ninurta-apal-ekur |
Aŝur-dan la 1-a |
Ninurta-tukulti-Aŝur |
Mutakkil-Nusku |
Aŝur-reŝ-iŝi la 1-a |
Tiglat-Pileser la 1-a |
Aŝared-apal-ekur |
Aŝur-Bel-kala |
Eriba-Adad la 2-a |
Ŝamŝi-Adad la 4-a |
Aŝur-nasir-apli la 1-a |
Salmanasaro la 2-a |
Aŝur-nirari la 4-a |
Aŝur-rabi la 2-a |
Aŝur-reŝ-iŝi la 2-a |
Tiglat-Pileser la 2-a |
Aŝur-dan la 2-a

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277505
* GND: 123191521
* VIAF: 45202403
 |
**Tamás Matolcsy** [tamAŝ matolĉi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Matolcsy Tamás** estis hungara kirurgo, politikisto. Lia frato estis Mátyás Matolcsy.

Tamás Matolcsy naskiĝis la  24-an de septembro 1901(nun 1901-09-24) en Budapeŝto, li mortis la 20-an de oktobro 1966 en Klevlando.

Biografio
---------

Tamás Matolcsy frekventis bazlernejon en Farmos, poste li maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo, pli poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto. Li praktikadis en Vieno kaj Berlino, ekde 1925 en Budapeŝto. Li iĝis kirurgo en la kliniko apud Tibor Verebélÿ. Ekde 1938 li ankaŭ instruis en Scienca Universitato Péter Pázmány. En la sama jaro li komencis politikadi, inter 1939-1944 li estis parlamenta deputito kun naziema programo. En 1944 li rifuĝis al nazia Germanio, en la sekva jaro la alvenintaj usonanoj transdonis lin al Hungario. Tie li estis deportita, sed li rifuĝis al Brazilo, iom poste al Usono. En ambaŭ ŝtatoj li estis kuracisto. Li edziĝis en 1928, lia edzino naskis 5 gefilojn inter 1929-1943.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850872
 |



* Portalo pri Biografio
Vidu ankaŭ: Ciklopropilfentanilo, Ciklopentilfentanilo, kaj Cikloheksilfentanilo

|  |
| --- |
| Ciklobutila fentanilo |
| Kemia formulo |  **C24H30N2O** |
| Ciklobutilfentanilo |
| **Bastona kemia strukturo de la Ciklobutila fentanilo** |
| Ciklobutilfentanilo |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Ciklobutila fentanilo** |
| CAS-numero-kodo | 2306827-55-2 |
| ChemSpider kodo | 68003798 |
| PubChem-kodo | 139597319 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka solidaĵo |
| Molmaso | 362,51508 g mol−1 |
| Denseco | 1,1133 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 127°C  |
| Bolpunkto | 499,9°C  |
| Refrakta indico | n\_{{761}}^{{20}} 1,5800 |
| Acideco (pKa) | 8,92 |
| Ekflama temperaturo | 229,7°C |
| Solvebleco | Akvo:solvebla |
| Mortiga dozo (LD50) | 231 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 06 – Venena substanco | 07 – Toksa substanco |

 |
| GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H301, H412 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P264, P270, P273, P301+316, P321, P330, P405, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**Ciklobutilfentanilo** aŭ **ciklobutila fentanilo** estas opioida analgeziko kiu estas analogo de fentanilo kaj estis vendita interrete kiel sinteza medikamento, plejparte en Svedio kaj aliaj skandinavaj landoj.

Flankaj efikoj de fentanil-analogaĵoj estas similaj al tiuj de fentanilo mem, kiuj inkluzivas jukadon, naŭzon kaj eble gravan spiran depresion, kiuj povas esti vivdanĝeraj. Fentanil-analogaĵoj mortigis centojn da homoj ĉie en Eŭropo kaj la iamaj sovetiaj respublikoj ekde kiam la plej lastatempa revigliĝo en uzo komenciĝis en Estonio en la fruaj 2000-aj jaroj, kaj novaj derivaĵoj daŭre aperas. Nova ondo de fentanil-analogaĵoj kaj rilataj mortoj komenciĝis ĉirkaŭ 2014 en Usono, kaj daŭre kreskis en la tuta mondo; precipe ekde 2016 ĉi tiuj drogoj kaŭzis centojn da superdozaj mortoj ĉiusemajne.

Ciklobutilfentanilo fariĝis kontraŭleĝa en Svedio en januaro 2017 kaj eniris en la listo de kontrolitaj drogoj en Usono ekde la 1-a de februaro 2018.

Vidu ankaŭ
----------

* Fentanilo

Referencoj
----------

1. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
2. ↑  Chemical Book
Tiu ĉi artikolo temas pri la nuna regiono Ostrobotnio. Pri la historia regiono rigardu Ostrobotnio (historia)

**Ostrobotnio** estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. La ĉefurbo estas Vaasa. Ostrobotnio estas dulingva regiono, kie 52% el loĝantoj parolas la svedan. La provinco enhavas la tradicie svedlingvan parton de Ostrobotnia apudmara regiono kaj ankaŭ kelkajn finnlingvajn komunumojn enlande (numeroj 1, 8 kaj 17 sur la suba mapo), kiuj estas parolantaj de Sud-ostrobotniaj dialektoj. La provinco havas 174.126 loĝantojn kaj ĝia areo estas 7.676 km². La svedlingvaj dialektoj de Ostrobotnio estas aparte malfacile kompreneblaj eĉ por tiuj, kiuj parolas la svedan kiel gepatran lingvon. Korsnäs estas laŭdire la plej svedlingva komunumo en la mondo (97% parolas la svedan tie).

La nomo de la provinco estas multe kritikita. Laŭ multaj estis vere malbone, ke la vere granda provinca nomo estis donita al nova provinco, kiu inkludas nur malgrandan parton de tiu historia provinco.

Naturo
------

La tero leviĝas el maro ok milimetrojn ĉiujare kaj tio daŭre ŝanĝas la fizionomion de Ostrobotnio.

Komunumoj en Ostrobotnio
------------------------

(urboj per dikaj literoj)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Isokyrö (1)
* **Jakobstad** (2)
* **Kaskinen** (3)
* Korsholm (4)
* Korsnäs (5)
* **Kristinestad** (6)
* Kronoby (7)
* Laihia (8)
* Larsmo (9)
 | * Malax (10)
* **Närpes** (12)
* Pedersöre (14)
* **Nykarleby** (15)
* **Vaasa** (16)
* Vörå (18 + 11)
 | Komunumoj de Ostrobotnio |

### Iamaj komunumoj

* Bergö
* Esse
* Maxmo
* Oravais
* Petalax
* Replot
* Terjärv
* Vähäkyrö
* Vörå-Maxmo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ostrobotnio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Provinca portalo de Ostrobotnio (en la sveda, finna kaj angla lingvoj)
* Provinca konsilio de Ostrobotnio (en la sveda, finna kaj angla lingvoj)
Ŝumarak troviĝas en (verda) Municipo Kovin en Serbio
Municipo de Kovin
**Ŝumarak,** serbe **Шумарак,** slave **Šumarak,** hungare **Emánueltelep** estas malgranda vilaĝo kaj ripozejo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 109  km²
* Koordinatoj: 44°49′10″N 21°08'14″E
* Alto super marnivelo: 100 m
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Ŝumarak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, proksime de Danubo. Kovin troviĝas 18 km-ojn.

Historio
--------

La loko apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ŝumarak 121 homoj, (62 hungaroj, 54 serboj, 5 rumanoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* Pusto

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
|  |
| --- |
| Fentanila klorido |
| Kemia formulo |  **C22H29ClN2O** |
| Fentanila klorido |
| **Bastona kemia strukturo de la Fentanila klorido** |
| Fentanila klorido |
| **Tridimensia kemia strukturo de la Fentanila klorido** |
| CAS-numero-kodo | 1443-54-5 |
| ChemSpider kodo | 75734 |
| PubChem-kodo | 83932 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | blanka solidaĵo |
| Molmaso | 372,93784 g mol−1 |
| Denseco | 1,095 g/cm−3 |
| Fandpunkto | 159°C  |
| Bolpunkto | 466,2°C  |
| Refrakta indico | n\_{{761}}^{{20}} 1,5832 |
| Acideco (pKa) | 8,92 |
| Ekflama temperaturo | 185,8°C |
| Solvebleco | Akvo:24 g/LSolvebla en metanolo, etanolo, DMSO |
| Mortiga dozo (LD50) | 327 mg/kg (buŝe) |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 06 – Venena substanco | 09 – Noca por vivmedio |

 |
| GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H300, H330, H400 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P260, P264, P270, P271, P273, P284, P301+316, P304+340, P316, P320, P321, P330, P391, P403+233, P405, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**Fentanila klorido** aŭ **fentanila klorido** estas sinteza opioido uzata en kancero-traktado kaj kiel analgezikaĵo. La elektronika aplikado de fentanila klorido estas nova paciento-kontrolita analgezika (PCA) sistemo kiu estis aprobita en Usono kaj Eŭropo por la administrado en kazoj de akuta, modera ĝis severa postoperacia doloro. Ĉi tiu sistemo entenas la aplikeblecon de transderma uzo de medikamento en kazoj de akuta doloro-administrado, permesante al pacientoj mem-administri antaŭ-programitajn dozojn de fentanila klorido per neinvadaj mekanismoj per la uzo de jontoforeza teknologio. 

Jontoforezo estas la procezo per kiu elektra kurento estas uzata por movi jonigitajn drogmolekulojn trans la haŭton kaj la ĝeneralan cirkuladon. Rezultoj de lastatempa usona klinika provo trovis, ke la fentanila klorido disponigas dolorkontrolon ekvivalentan al norma reĝimo de morfino, kun simila efiko de opioido-rilataj adversaj eventoj. La fentanila klorido povas oferti kelkajn klinikajn avantaĝojn super ekzistantaj PCA-modalecoj. Ĝia metodo de sendado de medikamentoj evitas la riskon de komplikaĵoj pro vundoj kaj infektoj kaŭzataj de pingloj kaj similaĵoj, kaj ĝia antaŭ-programita elektroniko forigas la potencialon por programitaj maneraroj kaj troa dozado. Krome, la kompakta grandeco de la sistemo povas ebligi pli grandan moviĝeblon de la paciento post kirurgio. La fentanila klorido havas la potencialon iĝi valora elekto en la administrado de akra postopercia doloro.

Vidu ankaŭ
----------

* Fentanilo

Referencoj
----------

1. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
2. ↑  Chemsrc
Ŝipmuelejo Minden
La **ŝipmuelejo** aŭ **flosmuelejo** estas malofta formo de la akvomuelejo.

Estas historie pruvite ke tiun tipon evoluigis Vitruvio - romia inĝeniero en la 1-a jarcento a.K.. Tiam oni devis uzi muelejojn, ankritajn en la Tibero.

Ĉe tiu akvomueleja tipo, la akvoradoj estas sube pelitaj, la konstruaĵo mem ligita al la bordo kaj ankrita en la rivero. Tiu muelejo povis labori 24 horojn de la tago kaj sekvi ŝanĝiĝon de la riveralto.

Oni tiris la ŝipmuelejon je bezono (glaciflosado, ŝiptrafiko, lignoflosado) al la sekura bordo.

Geografia disvastiĝo de ŝipmuelejoj
-----------------------------------

Oni uzis dise en Eŭropo la ŝipmuelejojn:

* sur Elbe - ĝis 1911
* Rhein: Straßburg kaj Mainz - 9-12-a jarcento
* Danubo: Regensburg - menciita en 1493
* Mura: Aŭstrio, Slovenio, Kroatio, Hungario
* Weser: Minden - ekde 1326
* Tiber: Romo

Turismo
-------

Ekzistas kelkaj post-konstruitaj ŝipmuelejoj:

* funkcikapabla ŝipmuelejo en Minden ĉe Weser, rpezento okazas per maizo.
* en Höfgen (Saksio) ĉe Mulde, pumpita per akvo.
* en Mureck en Steiermark
* Orth an der Donau (Aŭstrio).

Ekzistas ankuax pluaj sur seka kiel memoraĵoj:

* Magdeburg ĉe bordo de Elbe
* Bad Düben montara ŝipmuelejo

Bildergalerie
-------------

* MagdeburgMagdeburg
* Montara ŝipmulejo en Bad DübenMontara ŝipmulejo en Bad Düben
* Höfgen bei GrimmaHöfgen bei Grimma

* Mureck.Mureck.
* Verzej, SlovenioVerzej, Slovenio
* Mursco Središče, KroatioMursco Središče, Kroatio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝipmuelejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* montara ŝipmuelejo en Bad Düben. Arkivigite je 2008-02-08 per la retarkivo Wayback Machine
* www.deutsche-muehlen.de DGM
Ŝurjan troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Ortodoksa preĝejo de Ŝurjan
Katoliksa preĝejo de Ŝurjan en 2010
**Ŝurjan,** serbe **Шурјан,** slave **Šurjan,** hungare **Surján** [ŝurjAn] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 45  km²
* Koordinatoj: 45°23′34″N 20°52'16″E
* Alto super marnivelo: 82 m
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 23254
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Ŝurjan situas sur ebenaĵo, inter maldekstra bordo de Timiş kaj rumana landlimo (kontraŭe estas Toager kaj Granicerii), fine de sakovojo.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ŝurjan 330 homoj, (145 serboj (44 %), 140 hungaroj (42 %), ciganoj kaj jugoslavianoj po 9 ktp).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Ŝurjan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝuŝanik** (armene: Շուշանիկ, kartvele: შუშანიკი), naskita kiel Vardeni Mamikonjan (ĉ. 440 - 475) estis kristana armena virino torturita ĝis morto de ŝia edzo Varsken en la urbo Curtavi, Kartvelio. Ĉar ŝi mortis defendante sian rajton konfesi kristanismon, ŝi estas rigardata kiel martiro. Ŝia martireco estas priskribita en la hagiografia verko de ŝia konfesanto Jakob, la plej malnova ekzistanta verko de kartvellingva literaturo. La hagiografio detaligas ampleksan reziston al formoj de malliberigo, izolado, torturo kaj krueleco fare de Ŝuŝanik.

Ŝuŝanik estis filino de la armena armea komandanto Vardan Mamikonjan kaj geedziĝis kun la Mihranid-reganto Varsken, filo de Arŝuŝa la 2-a. Varsken estis defia vasalo de Vaĥtang la 1-a Gorgasali, Reĝo de Kartli (Iberio), kaj prenis por-persan pozicion, rezignante pri kristanismo kaj adoptante Zaratuŝtrismon. Li mortigis sian edzinon post kiam ŝi rifuzis submetiĝi al sia ordono forlasi sian kristanan kredon. Varsken mem estis mortigita de la reĝo Vaĥtang en 483.

Ŝuŝanik estis kanonigita fare de la Kartvela Ortodoksa Eklezio kaj estas honorita fare de la Armena Apostola Eklezio. Ŝia festotago estas festata la 17an de oktobro en Kartvelio kaj marde inter la 20a kaj 26a de septembro en Armenio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Martiro de Ŝuŝanik
Blanke vestitaj ŝvetambaraj monaĥoj kun buŝ-protektilo kaj vostoj aŭ balailoj
La **Ŝvetambaroj** (Sanskrito: श्वेताम्बर, śvetāmbara, blank-vestita) estas grupo en ĝajnismo.

Vivo
----

Kvankam estas ankaŭ Ŝvetambaraj monaĥoj, Ŝvetambaroj estas grupo pli laika en la ĝajna komunumo. Kompare al la Digambaroj, ili reprezentas iom pli moderajn vidpunktojn. Sed ankaŭ la Ŝvetambaroj vivas, principe, laŭ la ordono de *ahimsa* (ne-perforto kaj respekto por ĉia vivaĵo). Por ne hazarde insekto mortigi insekton ili ofte havas blankan buŝ-protektilon aŭ balaas la teron aŭ plankon antaŭ paŝi sur ĝi.

El la postuloj de perforto kaj de nemovo rezultis, ke ĝajnoj estas plejparte en la 'sidaj', sed 'riĉulaj' profesioj, kiel komercistoj, juvelistoj ktp. Tiu fakto, kune kun plejparte asketa vivstilo, signifis ke multaj el la Ŝvetambara-familioj, iĝis tre riĉaj, kaj povis financi per multa mono lukse desegnitajn temploj kaj ilian restarigon (ekzemple en Mount Abu, en Ranakpur aŭ en Jaisalmer). Tiujn templojn eniras ankaŭ la Digambaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Digambaroj
* Hemaĉandra

Literaturo
----------

* Walther Schubring: *Worte Mahaviras. Kritische Übersetzung aus dem Kanon der Jaina.* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1926. (Hrsg. Religionsgeschichtliche Kommission bei der Gesellschaft der Wissenschaft zu Göttingen, Quellen der Religionsgeschichte Gruppe 7, Band 14).
* Heinrich Zimmer: *Philosophie und Religion Indiens.* Suhrkamp, Frankfurt am Main 1973, ISBN 3-518-27626-3.
* Helmuth von Glasenapp: *Der Jainismus. Eine indische Erlösungsreligion.* Olms, Hildesheim 1984, ISBN 3-487-00628-6 (Suhrkamp Taschenbuch, Wissenschaft; 26).
* Franz Bätz: *Heilige Berge, Tempelstädte und Asketen. Der Jainismus – eine lebendige Kultur Indiens.* Weishaupt, Wolfsberg 1997, ISBN 3-7059-0049-8.
* Adelheid Mette: *Die Erlösungslehre der Jaina: Legenden, Parabeln, Erzählungen.* Verlag der Weltreligionen, Berlin 2010, ISBN 978-3-458-70023-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝvetambaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Shvetambaras* angle
* *Shvetambaras* angle
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Volovec en Transkarpatio
Panoramo de Ŝĉerbovec
**Ŝĉerbovec,** ukraine **Щербовець,** ruse **Щербовец,** slovake **Šerbovec / Šerbovce,** hungare **Beregsziklás** [beregsiklAŝ] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Volovec.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 48′ 28″ N 22° 57′ 27″ O﻿ / ﻿48.80778 °N, 22.95750 °O﻿ / 48.80778; 22.95750 (mapo)Koordinatoj: 48° 48′ 28″ N 22° 57′ 27″ O﻿ / ﻿48.80778 °N, 22.95750 °O﻿ / 48.80778; 22.95750 (mapo)
* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 556 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 89110
* Telefonprefikso: 03136

Situo
-----

Ŝĉerbovec situas sur deklivoj.

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis nur en 1949, sed estis tie komunumo nomata **Serbóc** [ŝerbOc] jam en la 19-a jarcento. Poste pro la hungariga politiko la komunumo ricevis hungarecan nomon Beregsziklás. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ŝĉerbovec. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* ŝtona preĝejo
* ligna sonorilostablo
La **San Diego Zoo Safari Park**, konata ankaŭ kiel **San Diego Wild Animal Park** ĝis 2010, estas 730 ha zoo en areo de Sanpaskvala Valo de San-Diego, Kalifornio, ĉe Escondido. Ĝi estas unu el la plej granda turisma allogaĵo en la kantono San Diego. La bestoĝardeno estas hejmo al granda gamo de naturaj kaj endanĝeritaj animaloj inklude specioj el la kontinentoj de Afriko, Azio, Eŭropo, Norda kaj Suda Ameriko, kaj Aŭstralio. La parko estas en duonarida medio kaj unu el plej elstaraj eroj estas la *Africa Tram* kiu esploras la etendan afrikan montradon. Tiuj liberteritoriaj areoj enhavas animalojn kiaj antilopoj, ĝirafoj, bubaloj, gruoj, kaj rinoceroj. La parko elstaras ankaŭ pro sia bredoprogramo de Kalifornia kondoro, la plej sukcesa el tiaj programoj en Usono.

La parko, vizitata de 2 milionoj da homoj ĉiujare, estas hejmo por 2,600 animaloj reprezentante pli ol 300 specioj, same kiel 3,500 plantospecioj.

Depende el la sezono, la parko havas ĉirkaŭ 400 al 600 dungitojn. La parko estas ankaŭ kvarantenejo en Suda Kalifornio por bestoĝardenaj animaloj importitaj al Usono tra San Diego.

La parko havas la plej grandan veterinaran hospitalon en la mondo. Ĉe la hospitalo estas la *Institute for Conservation Research* kiu administras la frostejon de la bestoĝardeno.

Kaj tiu parko kaj la San Diego Zoo estas administrataj de la Zoologia Societo de San Diego. La parko estas je 51 km for el la bestoĝardeno, laŭ la ŝoseo 15500 San Pasqual Valley Road oriente de Escondido, kun la Kalifornia Ŝtata Ŝoseo 78.

La balonveturo ne estas inkluzivita en la enirkotizo.

Referencoj
----------

1. ↑   San Diego Zoo Safari Park. Arkivita el la originalo je 2022-11-7. Alirita 2022-11-07.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio San Diego Zoo Safari Park en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)