recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zarafŝon** (perse زرافشان; uzbeke ***Zarafŝon** / Зарафшон*; ruse *Зарафшан*) (alternativaj nomoj: Zarafŝan, Zaravŝon) estas urbo kun pli ol 68.000 loĝantoj (2009) en centro de Provinco Navojo, Uzbekio. Ĝi situas en la dezerto Kizilkumo, ĝia prizorgo kun trinkakvo okzas el Amudarjo per 220-km-a tubolinio.

Zarafŝon estas nomata "la or-ĉefurbo de Uzbekio". Ĝi estas hejmo por la centra mina administrado de *Navoi Mining & Metallurgy Combinat*, okupiĝante pri minado kaj prilaboro de oraj ercoj el la proksima surtera minejo Muruntau. Inter 1995 kaj 2006 la minado kaj prilaboro de oraj ercoj de Muruntau okazis de Zarafshan-Newmont Joint Venture, eksterlanda rekta investado de Newmont Mining Corporation de Denver, Koloradio, (tiutempe plej granda usona investisto en Uzbekio – ĝi estis la unua grava investado (de demokratia lando) en la regionon, ekde la disiĝo de la Sovetunio). Uzbekio eksproprietigis la havaĵojn de la kompanio en 2006 kaj en 2007 akiris plenan posedon de la minejo.

Flughaveno Zarafŝon estas priservita de Uzbekistan Airways kun rektaj ĉiutagaj flugoj al kaj de Taŝkent.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Felta aronio** |
| --- |
|  |
| Felta aronio (Aronia arbutifolia )Felta aronio (*Aronia arbutifolia* ) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Planto |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rozacoj (Rosaceae) |
| Subfamilio: | (Spiraeoideae) |
|
| Tribo: | Pireoj (Pyreae) |
| Subtribo: | Pirenoj (Pyrinae) |
|
| Genro: | Aronio |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Felta aronio(L.) Pers. |
|

 |
| Dunomo |
| ***Aronia arbutifolia*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Felta aronio  |

 |
| v • d • r |

**Felta aronio** (*Aronia arbutifolia*) estas planto el la familio de rozacoj (*Rosaceae*).

Priskribo
---------

Felta aronio estas arbusto, kiu atingas altecon de 1 ĝis 2 (3) m.

La ŝosoj estas rektaj kaj atingas grandecon ĝis 2 m.

### Folioj

Mallarĝaj folioj estas ovalaj, elipsaj aŭ inverse ovoformaj, fajne segitaj kaj atingas longecon de 2 ĝis 8 cm. Ilia malsupra flanko estas felte harhavaj, dum ke la supra flanko estas brila.

Ili aŭtuna koloro estas helruĝa.

### Floroj

Ĝi floras de majo ĝis junio. La blankaj, malofte helrozaj floroj estas duseksaj kaj atingas diametron de ĉirkaŭ 1 cm kaj ili staras 10-ope ĝis 20-ope en korimbaroj. Iliaj tigoj kaj sepaloj estas felte harhavaj. Anteroj estas ruĝaj.

La floroj estas polenataj de insektoj.

### Fruktoj kaj semoj

La fruktoj estas helruĝaj, berecaj pomofruktoj kaj atingas diametron ĝis 7 mm. La fruktoj estas manĝeblaj, sed nur malmulte bongustaj.

La semoj maturiĝas de oktobro ĝis decembro.

Habitato
--------

La planto estas nepostulema kaj frostrezista.

Disvastiĝo
----------

Ĝi devenas el nordorienta Ameriko.

Fontoj
------

* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, paĝo 105 germane
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, paĝo 166 germane

Eksteraj ligiloj kaj noto
-------------------------

* Kategorio Felta aronio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Felta aronio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Priskribo ĉe GRIN Arkivigite je 2000-12-11 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Priskribo ĉe Plants for a future Arkivigite je 2012-11-22 per la retarkivo Wayback Machine angle
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pjelsćojta aronija en la suprasoraba Vikipedio.*
Mapo de la batalo de Pantano de Vargas.
Portreto de Juan José Rondón fare de Constancio Franco
La **batalo de Pantano de Vargas** (marĉo Vargas) estis batalo, okazinte en la municipo de Paipa la 25-a de julio de 1819, inter la sendependistaj trupoj kaj la monarkistoj dum la Liberiga Milito de Kolombio, kiu decidis la sendependecon de Kolombio.

La armeo venezuela-kolombia estrita de Simón Bolívar intencis fermi pason al apogaj trupoj de José María Barreiro kiuj direktis sin al urbo Bogoto. La batalo estis samvenka por ambaŭ flankoj ĝis la atako flanke fare de la roto de la brita legio estrita de la kolonelo James Rooke kaj oportunema kavaleria atako de la lancistoj de la kolonelo Juan José Rondón, ĵus alvenintaj al la batalkampo. Rooke, tamen grave vundiĝis en la atako kaj mortiĝis post kelkaj tagoj. Post tiu atako, la monarkistaj trupoj fuĝis al Molinos de Bonza.

Danke al la batalo, la liberiga armeo povis alveni al Tunja en la 4-a de aŭgusto de 1819. Estas diskuto pri la nombro de mortintoj. Inter la amerikanoj kalkuliĝas de 104 ĝis 190, dum ĉe la hispanoj enkalkuliĝas de 140 ĝis ĉirkaŭ 500, depende de la fakuloj.

5° 44′ 15″ N 73° 04′ 30″ U﻿ / ﻿5.73750 °N, 73.07500 °U﻿ / 5.73750; -73.07500 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Batalla del pantano de Vargas: Batalla que forjó la independencia colombiana. En hispana. alirita la 12an de septembro de 2007.
* Rondón sí peleó. En hispana. alirita la 13an de septembro de 2007.
* Geografía cultural de Boyacá
**Felsőörs** [felŝOorŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém, en Distrikto Balatonalmádi. En la loknomo felső signifas: supra.

Aerpanoramo al Felsőörs

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 17 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.0144/17.9542
* Loĝantaro: 1240
* Poŝtkodo: 8227
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

Felsőörs situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Balatonalmádi troviĝas 7, Balatonfüred 10, Veszprém 12 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1082. En 1539 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1711 pesto okazis. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo Mario Magdaleno (Felsőörs) el la 13-a jarcento, en 1749 barokigita
* kalvinana preĝejo

Famuloj
-------

En Felsőörs naskiĝis juristo Sámuel Pápay.

Felsőörs ĉe la preĝejo
Felsőörs
La morto de **Magelano** sur la insulo **Mactan** (**Maktano**) dum la Batalo de Maktano fare de la lokaj militistoj de Lapu-Lapu
La loko de la insulo **Mactan** (**Maktano**) en Cebuo, Filipinoj.
La **Batalo de Maktano** (en cebua *Gubat sa Mactan*; en filipina *Labanan sa Mactan*; en hispana: *Batalla de Mactán*) okazis en Filipinoj la 27an de aprilo 1521, antaŭ la hispana koloniigo. La militistoj de Lapu-Lapu, nome indiĝena estro de la insulo **Mactan** (**Maktano**), venkis super la hispanaj fortoj estritaj de la komandanto Ferdinando Magelano, kiu estis mortigita dum la batalo.

La morto de **Magelano** sur la insulo **Mactan** (**Maktano**) dum la Batalo de Maktano fare de la lokaj militistoj de Lapu-Lapu, la murpentraĵo (fresko)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batalo de Maktano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Death of Magellan according to Pigafetta
* Reliving the Battle of Mactan
* Battle of Mactan: History and Myth

Koordinatoj: 10° 18′ 38″ Nordo 124° 00′ 54″ Oriento﻿ / ﻿10.3106 °N, 124.0151 °O﻿ / 10.3106; 124.0151 (mapo)
Amsterdamo: Het schip (La ŝipo)
Groningen: Siebe Jan Bouma elementa lernejo
La **Amsterdama skolo** estas konstrustilo kiu en la frua 20-a jarcento donis formon al grava parto de la novaj kvartaloj de Amsterdamo. La gvidaj arkitektoj de tiu stilo estis Michel de Klerk, Johan van der Mey kaj Piet Kramer.

La ekspresionisme inspirita Amsterdama skolo plukonstruis je la pli sobra stilo de H.P. Berlage. La stilo sin apogis sur la socialistaj principoj kaj estis uzata por la konstuado de ĉiaj konstruaĵoj, inter kiuj domoj kaj apartamentoj. Oni ankaŭ faris stratmeblaron en la stilo de la Amsterdama skolo.

La ĉefa karakterizaĵo estas la amasa uzado de brikoj kaj la apliko de multe da pure dekoraciaj fasado-ornamaĵoj el brikoj aŭ skulptita naturŝtono. Tiaj ornamaĵoj havas apartajn kurbaĵojn, turetojn, figurojn kaj eskalfenestrojn (kun horizontalaj linioj pro kiu ili similis al eskaloj). Ofte la konstruaĵoj havas krutajn, altajn tegmentojn. Kvankam ofte estas sufiĉe grandaj konstruaĵoj, ili ne estas monstraj kolosoj pro la plastikaj fasadoj kaj ludema aranĝaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Amsterdama skolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Muzeo Het Schip
**Edward „Eddie" Locke** (\* 8-an de februaro 1930 en Detrojto; † 7-an de septembro 2009 en Ramsey, Nov-Ĵerzejo) estis usona frapinstrumentisto de ĉeftendenca kaj moderna ĵazo.

Eddie Locke fariĝis konata en la detrojta ĵazmondeto fine de la 1940-aj kaj en la 1950-aj jaroj. Ekde 1948 ĝis 1953 li laboris kun Oliver Jackson en varietea spektaklo nome *Bop & Locke*. En 1954 Apollo Theater en Novjorko dungis ĝin. Locke restis en la urbo, kie li laboris kun Dick Wellstood, Tony Parenti, Red Allen, Willie „The Lion" Smith], Teddy Wilson, Roy Eldridge, Kenny Burrell (*Bluesy Burrell*, 1962) kaj kun Coleman Hawkins (*Today and Now*, 1962), en kies bando li restis ĝis 1969. En la 1970-aj jaroj li estis membro en la sesopo de Eldridge kaj dom-frapinstrumentisto en *Jimmy Ryan’s*; li muzikis kun Lee Konitz, Tiny Grimes kaj Earle Warren. Krome li registroludis kun mit Roy Eldridge, Oscar Peterson, Joe Pass kaj Ray Brown por la albumo *Happy Time*; en 1977 li sonregistris por la albumo *Jivin' With the Refugees from Hastings Street* por Chiaroscuro Records. En la 1980-aj jaroj li direktis propran triopon kun Roland Hanna, en 1999 li kunlaboris ĉe la albumo de Warren Vaché *What Is There to Say?*; ankaŭ li regule koncertis en Eŭropo kaj Japanujo. En 2008 li prezentis kun Dick Hyman sur la JVC-Festivalo en Novjorko. Krome li estis instruisto ĉe la *Highschool of Performing Arts* kaj de *Trevor Day School* en Novjorko.

Literaturo
----------

* Richard Cook & Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin 2002 ISBN 0-14-017949-6.
* Leonard Feather, Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz.* Oxford University Press, Oksfordo ktp. 1999; ISBN 978-0-19-532000-8


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eddie Locke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Detala omaĝo (Allegro Interviews) Arkivigite je 2011-07-28 per la retarkivo Wayback Machine
* nekrologo[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 373063
* GND: 134446763
* LCCN: n91127660
* VIAF: 64192485
* ISNI: 0000 0001 1658 8708
* SUDOC: 159682614
* BNF: 138967366
* MBA: c6ef0162-f6de-4c27-8149-d0c8ed4e625b
* BNE: XX1002990
 |
Dum la periodo de ĉirkaŭ 900 ĝis 1100 estas verkitaj en Islando la tiel nomitaj **Edda-poemoj** (Eddukvæði). La plej multaj el tiuj poemoj estis kolektataj en unu libron, nomata Edda aŭ Poezia Edda je la dek-tria jarcento kaj ties nomojn ili ricevis de nomo de tiu libro. Kvankam tiu manuskripto estis skribita en Islando ĝi ankaŭ estas nomita *Codex regius* (Libro de la reĝo) pro sia longtempa rezervado en en la Reĝa Biblioteko en Kopenhago. En Poezia Edda estas konservataj 29 poemoj. Ankaŭ kelkaj samtemaj poemoj troviĝas en manuskripta fragmento AM 748 I a 4to en Instituto de Árni Magnússon en Islando kaj unuopaj en aliaj manuskriptoj.

**Edda-poemoj** dividiĝas en du ĝenroj: diaj poemoj kaj heroaj poemoj. La diaj poemoj temas pri la skandinavaj paganaj dioj kaj mitoj sed la heroaj poemoj precipe estas epopeoj el malnovaj ĝermanaj tempoj en Mez-Eŭropo. Ili rakontas pri herooj kiel Sigurd, mortiginto de la drako Fafnir, Atli (Atila) la reĝo de la Hunoj, kaj Gudrun, filino de Gjuki, kaj tiel plu.

La plej famaj el la poemoj pri la paganaj mitoj sendube estas Hávamál aŭ **Parolo de Odino**, en kiu Odino mem eldiras sian saĝecon, kaj Völuspá aŭ **Antaŭdiro de la aŭguristino**. En Parolo de Odino aperas etoso kaj saĝeco de la olda norena kaj ĝermana paganismo. Tiel estas ekzemple dirite en 15-a strofo en traduko de Baldur Ragnarsson:

Silenta kaj atenta

estu viro

kaj brava en batalo.

Ĝoja kaj gaja

li ankaŭ estu

ĝis la fina morto.

Kaj en 76-a strofo estas la fama eldiraĵo:

Brutaro mortas,

mortas parencoj,

ankaŭ vi mortas.

Sed bona fam’

al akirinto

mortas neniam.

Antaŭdiro de la aŭguristino (Völuspá) koncize prezentas la mondan sistemon kaj la kosmografion de la malnova paganismo en la nordaj landoj. En Esperanto jam troveblas dek Edda-poemoj en traduko de Baldur Ragnarsson en la Poetika retejo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Fontoj
------

* Íslenzk fornrit: Eddukvæði I-II. Ritstjóri Þórður Ingi Guðjónsson. Jónas Kristjánsson og Vésteinn Ólason gáfu út. Hið íslenzka fornritafélag. Reykjavík 2014.
**Ed Damer** (foje *Ad Dāmr* aŭ *Ad-damir* aŭ *Ad Damar*), arabe **الدامر‎** estas grandurbo kaj ĉefurbo de subŝtato en Sudano.

Strato en Ed Damer

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 17° 35′ N 33° 57′ O﻿ / ﻿17.583 °N, 33.950 °O﻿ / 17.583; 33.950 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 122.944 (en 2012)
* Supermara alteco: 367 m
* Horzono: UTC +3

Geografio
---------

Ed Damer situas sur montetaro en la nordorienta parto de la lando laŭ dekstra bordo de Nilo. Atbarah troviĝas 12, Ĥartumo 270, Omdurban 271, Kassala 352, Vad-Medani 358, Sennar 451, Kosti 511 km.

Tombo de la urbofondinto en Ed Damer

Historio
--------

Supozeble la unua eŭropano esploristo Jean Louis Burckhardt vizitis la urbon en 1812. Tio estis grava haltejo de karavanoj kaj pilgrimatoj al Mekao. Laŭ la kredo la urbofondinto estis pilgrimanto. En 1898 la britoj okupis la tutan regionon, kie Ed Damer jam estis urbo.

Ekonomio
--------

Merkato de Ed Damer (Soug Al-sabit) estas la plej grava en la areo.

Trafiko
-------

La plej proksima flughaveno funkcias en la proksima Atbarah. Ĉefvojoj kuras al Ĥartumo kaj Egipto. Reloj same faras kontaktojn al Ĥartumo kaj Egipto. Inter Ed Damer kaj Atbarah mikrobusoj trafikas.

Klimato
-------

En Ed Damer la averaĝa temperaturo varias inter 20 kaj 33 °C. La varmo en septembro kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 54 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

Komerca domo en Ed Damer

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* tombo de la urbofondinto

Fontoj
------

* Germana Vikipedio
* mapo, distancoj Arkivigite je 2013-12-25 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo
* loĝantaro
* vetero

* Kategorio Ed Damer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Linlithgow** (pron. /lɪnˈlɪθɡo/, skotgaela: *Gleann Iucha*, skota *Lithgae*) estas urbo en West Lothian, Skotlando. Malnovega loĝloko, ĝi kuŝiĝas sude de ĝiaj du plej elstaraj orientiloj, nome Linlithgow-Palaco kaj Linlithgow Loch (lago), kaj sude de la Unuiĝo-Kanalo.

Linlithgow-Palace vidata de la ĉirkaŭanta parko *The Peel*
La simbolo de la urbo montras nigran hundinon katenigitan al kverkarbo kiu kreskas sur insulo. La Patrona Sanktulo de Linlithgow estas Sanktulo Mikaelo kaj la moto de la urbo estas *Sankta Mikaelo estas bonkora al fremduloj*.

Situo
-----

Antaŭe la ĉefurbo de la graflando West Lothian, iam nomata Linlithgowshire, la urbo situas 30km okcidente de Edinburgo laŭ la ĉefa fervoja linio inter Edinburgo kaj Glasgovo. Antaŭ la konstruiĝo de la aŭtoŝoseoj M8 kaj M9 kaj la malfermiĝo de la aŭtoŝosea ponto trans la Forth, la urbo kuŝiĝis sur la ĉefa vojo inter Edinburgo kaj Stirling, Perth kaj Inverness dum la kanala sistemo ligis Linlithgow kun Edinburgo kaj Glasgovo. La apuda vilaĝo Blackness iam servis kiel la haveno de la urbo.

Historio
--------

La ĉefa historia allogaĵo de Linlithgow estas la postrestaĵoj de Linlithgow-Palaco, naskiĝejo de Reĝo James/Jakobo V-a de la Skotoj kaj Maria (Stuart), Reĝino de la Skotoj, kaj verŝajne la plej bona ekzemplo de superrestanta malfru-mezepoka sekulara konstruaĵo. La nuna palaco konstruiĝis sur grundo antaŭe uzata en 1424 laŭ ordono de James/Jakobo I-a Reĝo de la Skotoj. Ĝi bruliĝis en 1746, kaj, kvankam ne plu havante tegmenton, ĝi rests ankoraŭ grandparte kompleta rilate la apartamentojn sed bedaŭrinde malmulto de la meblaro postrestis).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Linlithgow en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2015-09-01 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* [*rompita ligilo*]
* [*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2015-07-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 
* Arkivigite je 2019-09-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2019-10-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 414883
* GND: 4228324-3
* LCCN: n84136335
* VIAF: 134919752
 |
La gitaro de Eddie Lang
**Eddie Lang** (\* 25-an de oktobro 1902 en Filadelfio, Pensilvanio; † 26-an de marto 1933 en Novjorko, fakte *Salvatore Massaro*) estis usona ĵaz-muzikisto. Li validas kiel la unua virtuozo de la ĵazgitaro.

En la aĝo de dek unu jaroj Lang sekvis violonlecionojn. Unu el liaj lernejaj amikoj estis violonisto Joe Venuti, kun kiu li ofte prezentis. Jam frue Lang perlaboris kiel muzikisto; li ludis violonon, banĝon kaj gitaron. Li estis membro de diversaj bandoj en la nordorientaj ŝatoj de Usono. Fine de 1924 ĝis la komenco de 1925 li laboris en Londono, poste li ekloĝis en Novjorko.

Lang ludis duope kun Venuti, en la bando *Blue Four* (inter alie kun Frank Trumbauer) kaj en 1931 en komune estrata *ĉiuj-steluloj-bando* (kun Benny Goodman kaj Jack Teagarden). Krome li laboris ĉe Louis Armstrong, Adrian Rollini, Roger Wolfe Kahn kaj Jean Goldkette. En 1929 li eniris la orkestron de Paul Whiteman. En 1930 li mallonge prezentis kune kun Venuti en la filmo de Whiteman *The King Of Jazz*.

Kiam Bing Crosby forlasis Whiteman-on, Lang iris kun tiu kiel akompanmuzikisto. Kun Crosby en 1932 li prezentis en la filmo *The Big Broadcast*. Sub la kaŝnomo *Blind Willie Dunn* Lang faris mitajn duopo-sonregistraĵojn kun blusgitaristo Lonnie Johnson. Eddie Lang mortis en la aĝo de nur 30 jaroj sekve de tonsilo-operacio. la ludo de Eddie Lang validas kiel unu el la plej gravaj stilaj influoj sur Django Reinhardt.

Literaturo
----------

* Adriano Mazzelotti: *Eddie Lang – Stringin’ The Blues*
* Maurice Summerfield: *The Jazz Guitar – Its evolution and its players* (anglalingva). Ashley Mark Publishing 1978. ISBN 0-9506224-1-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eddie Lang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* biografio pri Eddie Lang (anglalingva) Arkivigite je 2011-05-14 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363006
* GND: 122298144
* LCCN: n82026858
* VIAF: 27252284
* ISNI: 0000 0003 6841 1570, 0000 0000 6309 3524, 0000 0003 6841 1589
* SUDOC: 145652149
* BNF: 138963185
* MBA: 7c6e10c8-7896-4624-a46b-2f3b5784d2d6
* NKC: xx0187436
* ICCU: SBLV050951
* BNE: XX1719246
 |
**Guido Temesszentandrási** [temeŝsentandrAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Temesszentandrási Guido** estis hungara inĝeniero. Lia origina familia nomo estis **Galatik**.

Guido Galatik [*rompita ligilo*] naskiĝis la 2-an de februaro 1911 en Sopron. Li mortis la 29-an de aprilo 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Guido Temesszentandrási apartenis al la germana minoritato en la lando. Li akiris metalurgian diplomon en altlernejo en sia naskiĝurbo en 1934. Post siaj studoj li eklaboris en fabriko de Manfréd Weiss. Post 3 jaroj li laboris en Salgótarján, baldaŭ en Ózd. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en refunkciado de la hungara metalurgia industrio. Inter 1952 kaj 1968 li estis ĉefinĝeniero, poste teknologia direktoro. Li kreis diversajn patentojn. En 1979 li pensiuliĝis. Li ricevis premion Kossuth jam en la unua fojo en 1948. Li havis edzinon ekde 1938, kiu naskis 8 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az előnyújtó hengerlésnél keletkező selejt vizsgálata 1-3*

Memorigiloj
-----------

* premio "Temesszentandrási Guido"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
**Guidó Schenzl** [ŝencl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schenzl Guidó** estis aŭstra-hungara pastro, instruisto, meteologo, geofizikisto, membro (korespondanta en 1867, ordinara en 1876) de Hungara Scienca Akademio.

Memortabulo
Guidó Schenzl  naskiĝis la 28-an de septembro 1823 en Habsburga Imperio, en Supra Aŭstrio en Haus. Li mortis la 23-an de novembro 1890 en Graz.

Biografio
---------

Guidó Schenzl frekventis lernejojn en Judenburg kaj Graz, fine li iĝis benediktana monaĥo en 1845. Li plulernis en universitato de Graz ricevinta diplomojn. En 1851 li ekinstruis en gimnazio en Buda. Li establis meteologian observatorion en la lernejo, kie ekde 1867 oni ĉiutage signis la tagmezan precizan horon per pafo. Li faris geomagnetajn mezuradojn en tuta Hungarlando. En 1870 li fondis la unuan hungaran meteologian instituton. En 1886 li translokiĝis al Admont, kie post 4 jaroj li estis nomita abato. Li ricevis premiojn en 1876 kaj 1886.

Memorigiloj
-----------

* premio "Schenzl Guidó"

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az akadémiai földdelejességi észlelde leírása* (1865)
* *Magnetikai helymeghatározások Magyarországban* (1872)
* *A magyar korona országainak csapadékviszonyai* (1885)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio germane
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Guidó Schenzl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 460486
* GND: 117621188
* VIAF: 54930406
* ISNI: 0000 0000 7975 653X
* SUDOC: 14663019X
* BNF: 10980004r
* BIBSYS: 9078145
 |
**Barry WHITE** (n. la 12-an de septembro 1944 en Galveston, Teksaso, m. la 4-an de julio 2003 en Losanĝeleso, Kalifornio) estis usona kantisto kaj produktoro.

Kvankam lia kariero havis sian kulminon en la 1970-aj jaroj, li reelvokis la atenton, kiam en la usona televida serio Ally McBeal pluraj kantoj de li uziĝis dum kelkaj scenoj.

Dum la lastaj jaroj tamen sanecaj problemoj turmentis lin: Li devis submetiĝi al dializo kaj atendis renotransplanton. En majo 2003 li havis apopleksion. La 4-an de julio 2003 li mortis de rena malfunkcio en Losanĝelesa hospitalo.

Plej famaj estas liaj kantoj
*I'm Gonna Love You Just a Little More Baby* (1973), *Never, Never Gonna Give You Up* (1973), *Can't Get Enough of Your Love, Babe* (1974), *You're the First, the Last, My Everything* (1974), *What Am I Gonna Do With You* (1975), *Let the Music Play* (1976), *Your Sweetness is My Weakness* (1978), *Change* (1982), *Sho' You Right* (1987), kaj *Practice What You Preach* (1994).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Barry White en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Barry White Website:  Arkivigite je 2006-04-23 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2006-02-12 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 11767
* GND: 121670295
* LCCN: n91080414
* VIAF: 17409320
* ISNI: 0000 0000 7971 2537, 0000 0003 6847 9954
* LIBRIS: 393979
* SUDOC: 08741323X
* BNF: 139011239
* MBA: b904d624-9e05-4398-8f4f-88fbcf022f79
* NLA: 41727396
* NKC: mzk2003181871
* ICCU: UBOV507027
* BNE: XX845949
 |
**Mieczysław SYGNARSKI** (naskiĝis la 30-an de novembro 1889, mortis la 26-an de majo 1979 en Krakovo, Pollando) estis pola instruisto, esperantisto, honora membro de UEA. Li ricevis ŝtatan distingon "Polonia Restituta" pro la laboro por Esperanto.
Unu el la plej fervoraj propagandistoj de Esperanto inter instruistoj kaj en lernejoj. 117 prelegoj ekde 1920 ĝis 1933. Gvidis kursojn; de 1931 pli ol 800 lernantoj. Verkis lernolibron por gimnazianoj, de la ministerio aprobitan, tradukis romanon *Kiu kulpas* de Reytan.

Dum preskaŭ duona jarcento li aktivis en la Pola Esperanto-movado kiel gimnazia instruisto kaj poste universitata lektoro de la Internacia Lingvo kaj kiel aŭtoro de pluraj lernolibroj. Jagiellona Universitato en Krakovo, kiu dungis lin kiel lektoron de Esperanto, ankaŭ eldonis lian plej popularan polan lernolibron "Pełny Kurs Międzynarodowego Języka Esperanto". La antaŭparolon por tiu verko skribis alia eminenta pola esperantisto, lingvisto Zenon Klemensiewicz.

Prof. Sygnarski vekis intereson kaj simpation por Esperanto inter multaj polaj eminentuloj kaj institucioj, ekzemple en 1948 verkante memorandon por Unesko pri Esperanto, kiun subskribis i. a. la vicministro pri klerigo de Pollando. En 1978 aperis lia traduko de *Tra dezerto kaj praarbaro*, porjunula romano de la klasika pola verkisto Henryk Sienkiewicz.

Verkoj
------

* *Kurs elementarny Esperanto: pomocniczego języka międzynarodowego w 15 lekcjach* (1947)
* *Lecionoj de mondlingvo "Esperanto": la unua lernolibro por lerneja gejunularo*
* *Pełny kurs Esperanto pomocniczego języka międzynarodowego w 25 lekcjach*
* *Pełny kurs międzynarodowego języka Esperanto* (1958)
* *Podręcznik do nauki międzynarodowego języka Esperanto: metoda konwersacyjna w 34 lekcjach* (1961)
* *Podręcznik języka Esperanto* (1963)

Tradukoj
--------

* Sienkiewicz, Henryk: *Tra dezerto kaj praarbaro* (1978)
* Reytan: *Kiu kulpas?*

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

* Kategorio Mieczysław Sygnarski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28454
* GND: 1135925909
* VIAF: 167336312
* ISNI: 0000 0001 1433 0914
* SUDOC: 181393239
* NKC: xx0082075
 |
**Mieczysław Litwiński** (naskiĝis la 30-an de julio 1955 en Będzin) – pola komponisto, muzikpedagogo, plurmuzikilisto, poligloto, voĉisto, esperantisto

Vivo kaj laboro
---------------

Mieczysław Litwiński studis komponaĵon ĉe Tadeusz Paciorkiewicz kaj Zbigniew Rudziński en Muzika Akademio en Varsovio. Dum sia restado en Usono en la jaroj 1986-1991 li estis sub influo de la verkoj de John Cage, kiun li ekkonis persone. Poste li studis ankaŭ ĉe Karlheinz Stockhausen. De 1991 li loĝis kaj laboris en Kaŭno (Litovio), en 2000 li alvenis al Varsovio.

Kunaŭtoro de pluraj komponaĵoj kaj kunfondinto de multaj muzikgrupoj de muzikilistoj, en tio: Cytula Tyfun da Bamba Orkiester (kun Andrzej Bieżan, Krzysztof Knittl kaj Tadeusz Sudnik, 1981), Sendependa Studio de Elektroakustika Muziko (kun K. Knittl, Stanisław Krupowicz, A. Bieżan kaj T. Sudnik, 1982-84), Light from Poland (1985-86), Litwinski ensemble & Choir (1987-91), dueto *Sol et Luna* (kun Saba Zuzanna Krasoczko, de 2000) kaj grupo de improviza muziko Kawalerowie Błotni (de 2004), kie okupiĝas pri Intuicia Muziko. Kiel interpretisto de la nuntempa muziko kaj de la propraj komponaĵoj vizitis kiel soloisto kaj kune kun muzikgrupoj plurajn landojn de Eŭropo kaj ankaŭ Usonon, Kanadon, Rusion, Estonion, Latvion, Litovion kaj Iranon.

Krom kanzonoj kaj ĉambra muziko, li okupiĝas pri baleta muziko (en tio por koreografoj kiel: Ohad Naharin, Royston Maldoom, Muna Tseng, Amy Sue Rosen, Pat Cremins, Tamar Rogoff kaj Marika Blossfeldt), drama kaj filma kreemo (en tio muziko por la filmoj *Raising Arizona* kaj *Barton Fink* de Joel kaj Ethan Coen). En siaj komponaĵoj ligas muzikon de diversaj stiloj, epokoj kaj geografia deveno.

Litwiński lekciis en Vytautas-Magnus-Universitato en Kaŭno, Varsovia Universitato, Universitato de Novjorko kaj konservatorioj en Rigo, Talino kaj Klaipėda.

En Muzeo pri Azio kaj Pacifiko en Varsovio okazis pluraj koncertoj de la Dueto Sol et Luna, kunlabore kun tiama muzea laboranto Krzysztof Śliwiński.

Bibliografio
------------

* Polskie Centrum Informacji Muzycznej - Mieczysław Litwiński
* Mieczysław Eligiusz Litwiński, Kompozytor, śpiewak i multiinstrumentalista Arkivigite je 2014-10-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Hlasohled - Mieczysław Litwiński

Eksteraj ligiloj
----------------

* The Mud Cavaliers (Kawalerowie Błotni) Arkivigite je 2011-11-29 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 589812
* VIAF: 311303892
 |
**Gospić** (gospitj) estas urbo en Kroatio. Ĉirkaŭ 49 komunumoj apartenas al la municipo, inter kiuj Smiljan, naskoloko de la fama serbo-kroata inventisto Nikola Tesla. *Gospa* signifas kroate: damo.

Ĉefplaco de Gospić
Preĝejo de Gospić
Monumento de defendantoj en Gospić

Bazaj informoj
--------------

* Areo de la municipo: 967 km²
* Supermara alteco: 656 m
* Loĝantaro en la municipo: 12 980, en la urbo: 6080
* Poŝtkodo: 53 000
* Telefonprefikso: 53
* Aŭtokodo:

Situo
-----

La urbo situas en montoj, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zagreb-suda Kroatio.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1263 en formo *"Kaseg"*. Post la mezepoko la Osmana Imperio havis tie 2 fortikaĵojn. Fine de la 17-a jarcento Gospić iĝis grava administrejo. En 1910 loĝis tie 3 938 da homoj, (3 278 kroatoj, 604 serboj. Ĝis Traktato de Trianon Gospić apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Lika-Krbava, kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. En 2001 loĝis en Gospić 12 980 da homoj, (12 050 kroatoj, 625 serboj.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo
* monumento de la defendantoj

* Gospić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gospić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grizaj Panteroj** estas socia premgrupo fondita en Usono en la jaro 1970. Iniciatinto estis Sinjorino Maggie Kuhn. La grupo aŭ politika partio luktis unue kontraŭ usona leĝaro, kiu postulis, ke la personoj en aĝo pli alta ol 65 jaroj nepre forlasu sian laborpostenon. En la jaro 1972 tiu grupo aŭ partio ricevis kromnomon "Grizaj Panteroj", kiun ĝi konservis. En la jaro 1981 ĝi fariĝis Neregistara Organizo agnoskita de Unuiĝintaj Nacioj. 

Ofte agadas en tiu grupo virinoj, sed laŭ la origina formo viroj tute ne estas ekskluditaj. Komence la nomo estis "Maljunuloj kaj junuloj agantaj", sed pli kaj pli la agadoj koncernis aferojn en rilato kun pli alta aĝo.

Tiu grupo luktas kontraŭ militoj, havas paceman sintenon. Unue la grupo luktis kontraŭ la milito en Vjetnamio, poste kontraŭ la militoj en Irako kaj Afganio. La Grizaj Panteroj luktas kontraŭ vetkurado al kreskigo de armilonombro. La grupo kontraŭas mortpunon.

Tiu grupo luktas por bona edukado, mediprotektado kaj homaj rajtoj.
Pri edukado: ĉefe por edukado tra la tuta vivo.
Pri mediprotektado: ĉefe per premo sur la usona registaro, ke ĝi subtenu la bonfarton de la naturo per edukado, agadoj.
Pri homaj rajtoj: ĉefe por rajtoj de laboristoj, rajtoj de la pacientoj en aferoj rilataj al sansistemo kaj kuracado.
Ĝi subtenas la ideon de kunvivado, kunloĝado, kaj de kontaktoj inter la generacioj. Ĝi premas la usonan registaron celante kreadon de laborlokoj kaj ellaboradon de daŭripovaj energifontoj. Ĝi luktas por reproduktivaj rajtoj kaj eblo geedziĝi por samseksemuloj.

Ĉar la Grizaj Panteroj grupigas sentimajn homojn, kuraĝajn kaj agemajn, la strategioj de la Grizaj Panteroj estas premo sur la amaskomunikiloj por obteni pli bonan prezenton de la maljunuloj ĝenerale. Plie ili ofte uzas gerilstilan komunikadon per surprizaj surstrataj agadoj. Ili abunde uzas lokajn retojn kaj partopreneman demokration. La membroj havas nenion por pruvi kaj nenion por perdi.
la antikva amfiteatro Areno de Verono
**Amfiteatro** estas konstruaĵo kreita dum la antikva epoko. Tia ejo servis kiel teatrejo aŭ publika ejo - unuavice por bataloj de gladiatoroj unu kontraŭ la alia aŭ kontraŭ bestoj. Tre similaj konstruaĵoj, kiujn en la antikva tempo tamen distingis per aparta nomo, estis la antikva cirko por ĉarokonkursoj kaj la (en la Romia Imperio ne tiom ofta) stadiono por vetkuroj. La akropolo de Ateno havas aparte faman amfiteatron, sed ili vaste ekzistis ĉie, kie parolatis la antikva greka aŭ latina lingvoj.

Centro de la amfiteatro estis la areno, ebena kaj per sablokovrita loko ĉirkaŭita per multaj vicoj de sidlokoj aŭ starlokoj por la publiko. La vicoj por la spektantoj ŝtupe altiĝis de la centro al la ekstero. Tia aranĝo estas hodiaŭ ankoraŭ uzata en la parlamentoj kiel la Usona kongreso, la Eŭropa Parlamento ktp.

La akustiko ebligas aŭdadon de unu flanko ĝis la alia.

Plej granda amfiteatro de la Romia Imperio estis la Koloseo en Romo, dua plej granda la Areno de Verono.

Difinoj
-------

Laŭ Francisko Azorín **Amfiteatro** estas *Antikva konstruaĵo por luktaj festoj kun areno ovala kaj sidejo ŝtupare ordigita por spektantoj. Ĉambrego, ordinare duonronda, kun ŝtuparigita sidejo por spektantoj, en teatro, universitato k.c.*

Kelkaj amfiteatroj
------------------

* Amfiteatro de Saintes
* Romia amfiteatro de Katanio

Vidu ankaŭ
----------

* Amfiteatro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Amfiteatro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Amfiteatro en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Amfiteatro en ReVo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 13.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 133944
* GND: 4142280-6
* LCCN: sh85004635
* NKC: ph255076
* BNE: XX4780397
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Griza goralo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj  *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Naemorhedus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Naemorhedus goral***(Hardwicke, 1825) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Griza goralo  |

 |
| v • d • r |

La **goralo** (*Naemorhedus goral*) el la ordo de parhufuloj kaj familio de bovedoj estas trovebla en orienta, norda, nordorienta kaj sudokcidenta Ĉinio, kaj ankaŭ en Barato, la Hindoĉinio kaj Indonezio.

Priskribo
---------

Ĝi estas grizbruna aŭ malhelbruna, kun abdomeno helkolora. Ĝi portas nigrajn striojn sur la antaŭaj membroj, blankajn makulojn sur la gorĝo kaj vicon da malhelaj strioj laŭ la vertebraro sur la dorso. La femala kaj maskla goraloj ambaŭ havas rektajn kornojn, kiuj longas 13-18 centimetrojn, kun pinto iom kurba. La goralo longas 0,9–1,3 metrojn, pezas 22–32 kilogramojn kaj altas 58–71 centimetrojn.

Vivejo
------

Tiuj orientalisaj bestoj vivas en montaroj 1 000–2 500 metrojn super la marnivelo, kie abundas herboj kaj rokoj proksimaj al arbaro.

Kutimaro
--------

Ili ĝenerale formas grupeton el 4–8 kaj aktivadas kune. La maljunaj virgoraloj vivas unuope en plejparto de la tuta jaro. En frumateno kaj vespera krepusko la goralo plej viglas. Ĝi manĝas herbojn, ĝermojn, junajn arbobranĉojn, fruktojn, muskon kaj likenon. Matene post manĝado ĝi trinkas akvon, poste ĝi ripozas sur krutajo sunplena. lafoje la goralo, kiel hundo, sidiĝas sur siaj malantaŭaj kruroj, aŭ kuŝas en sunlumo ĝis vesperiĝo. Eĉ sen ŝirmado ĝi ne estas facile trovebla, ĉar ĝi kuŝas senmove kaj la koloro de ĝiaj haroj harmonias kun tiu de rokoj kaj ĉirkaŭaĵoj. Ĝi ofte iras leki naturan salon kaj alkalon. Vintre ĝi estas en la oestro. En julio kaj aŭgusto de la sekvanta jaro la femala goralo naskas idon en rokfendo aŭ kaverno. Ĉiufoje ĝi naskas unu idon, iafoje du. La gravedeco daŭras 8 monatojn. Tuj post la naskiĝo la goralido povas stariĝi kaj serĉi mamojn de sia patrino. La femala goralo maturiĝas en la aĝo de du kaj duona jaroj aŭ 3 jaroj. Nun la nombro de goraloj estas malgranda kaj cetere estas malfacile kapti ĝin. Laŭdire ĝi montriĝas nur en 6 zoologiaj ĝardenoj en la mondo.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Mizoramaj, manipuraj kaj kaĉinaj pluvarbaroj

* Griza goralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Griza goralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Griza goralo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**François Deguelt**, naskonome **Louis Deghelt** (naskiĝis la  4-an de decembro 1932(nun 1932-12-04) en Tarbes, Hautes-Pyrénées, mortis la 22-an de januaro 2014 ) estis franca kantisto, plej bone konata pro ties partopreno nome de Monako en Eŭrovido-Kantokonkurso 1960 kaj Eŭrovido-Kantokonkurso 1962.

Kariero
-------

Deguelt forlasis siajn studojn por fariĝis kabareda kantisto en Parizo en la fruaj 1950-aj jaroj. En 1956, li estis la gajninto de la *Grand Prix du Disque* de *Académie Charles Cros*. Post periodo en la militservo en Alĝerio, Deguelt revenis al Francio, kaj oni donis al li ŝancon en 1960 por kanti nome de Monako en la 5-a Eŭrovido-Kantokonkurso, okazinta en Londono la 29-an de marto 1960. La kanto de Deguelt "*Ce soir-là*" ("Tiun Nokton") montriĝis populara en la ĵurio, atingante 3-an rangon el 13 partoprenantoj.

Deguelt revenis al Eŭrovizio, denove nome de Monako, en 1962 per la kanto "*Dis rien*" ("Diru Nenion"). Tiu konkurso okazis la 18-an de marto 1962 en Luksemburgo, kie li plibonigis sian rezulton, atingante 2-an rangon el 16 partoprenantoj. Deguelt estis unu el kvin partoprenantoj en la historio de Eŭrovizio (kune kun Cliff Richard, Katja Ebstein, Chiara Siracusa kaj Željko Joksimović) kiu atingis 2-an kaj 3-an rangon sen gajni iam.

Postaj sukcesaj unuopaĵoj inkluzivis "Le Ciel, le soleil et la mer" (1965), "Le printemps" (1966), "Minuit, le vent, la nuit" (1968) kaj "La libération" (1968). Deguelt daŭrigis turneon kaj kantadis en la nostalgia cirkvito tra Franclingvio.

Referencoj
----------

1. ↑   François Deguelt, singing "Heaven, the sun and the sea," has died (23 Januaro 2014). Arkivita el la originalo je 2014-02-01. Alirita 23 Januaro 2014.
2. ↑   ESC History 1960. Arkivita el la originalo je 2022-01-27. Alirita 2014-01-23.
3. ↑  "Ce soir-là" at diggiloo.net
4. ↑   ESC History 1962. Arkivita el la originalo je 2022-01-27. Alirita 2014-01-23.
5. ↑  "Dis rien" at diggiloo.net
6. ↑   Recent biography and interview. Arkivita el la originalo je 2014-02-02. Alirita 2014-01-23.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio François Deguelt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* François Deguelt en encyclopédisque.fr

  

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468460
* GND: 1025877411
* LCCN: n2018043854
* VIAF: 37101470
* ISNI: 0000 0000 5936 5507
* SUDOC: 175827524
* BNF: 138930921
* MBA: 6336e34f-4836-4f5e-8d71-10a8da0f64ea
* BNE: XX1439752
 |
La grizaj akvoj el tiu lavujo iras al la akvujo de la fekujo.
**Grizakvoj**, nome **grizaj** aŭ **uzitaj** akvoj estas forĵetakvoj kiuj devenas el la hejma uzado, tiaj kiaj de la lavado de iloj kaj de vestaĵoj same kiel de la banado de personoj. Ekzemple ili povas esti reuzataj rekte en la necesejo, por ŝpari akvon.

Ili distingiĝas el la defluejaj akvoj poluitaj per fekaĵoj el la necesejo, nomitaj nigraj akvoj, ĉar ili ne enhavas fekajn bakteriojn, kiaj *Escherichia coli*. La grizaj estas de forta gravo, ĉar ili povas esti de multa utilo en la kampo de la ekologia irigacio.

Ĝenerale ili malkomponiĝas pli rapide ol la aliaj kaj ili havas multe malpli da nitrogeno kaj de fosforo. Tamen, ties miksoj enhavas ioman procenton de nigraj akvoj, inklude patogenojn de diversaj klasoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kloaka akvo
* Forĵetakvo

* Kategorio Grizakvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 570302
* GND: 1162920084
* NDL: 00573943
 |
**Coleman Hawkins Encounters Ben Webster** estas ĵaz-albumo de Coleman Hawkins, sonregistrata la 16-an de oktobro 1957 kaj publkigita en 1959 de la sondisko-eldonejo Verve.

Eldonhistorio
-------------

La albumo aperis sub la numeroj Verve MGV 8377 resp. 2304169. La unua lumdiska eldono ( 823 120-2) enhavis la originalan albumon, la pli malfrua noveldono publikigita en 1997 aldone la interrompitajn sonregistraĵojn de "Blues for Yolande", en kiuj oni povas observi la ekeston de la titolo. Du pluaj titoloj sonregistritaj dum ĉi tiu kunsido, "Maria" kaj "Cocktails for Two", aperis sur lumdisko komence sur diversaj Hawkins-kompilaĵoj kiel "Compact Jazz" aŭ "Verve Jazz Masters" samkiel sur la albumo *Hawkins and Confrères* (Verve 835255-2), kombinita kun sonregistraĵoj de Hawkins ekestintaj en 1958 kun trumpetisto Roy Eldridge.

Titolo
------

1. "Blues for Yolande" (C. Hawkins)
2. "It Never Entered My Mind" (Rodgers kaj Hart)
3. "La Rosita" (Haenecken und O'Keefe)
4. "You'd Be So Nice To Come Home To" (Cole Porter)
5. "Prisoner of Love" (Columbo/Gaskill/Robin)
6. "Tangerine" (Mercer kaj Schertzinger)
7. "Shine On, Harvest Moon" (Norworth und Bayes)

Literaturo
----------

* Ian Carr, Digby Fairweather & Brian Priestley: *Rough Guide Jazz*, Stuttgart, Metzler 2004 (2-a eldono), ISBN 978-3-476-01892-2
* Richard Cook & Brian Morton *The Penguin Guide to Jazz on CD* 6-a eldono. ISBN 0-14-051521-6
* Teddy Doering: *Coleman Hawkins*. Waakirchen, Oreos, 2001
* Ralf Dombrowski *Basis-Diskothek Jazz*, Stutgarto, Reclam 2005; ISBN 978-3-15-018372-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* *www.answers.com*
**Krajnikovo** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust.

48° 7′ 10″ N 23° 26′ 26″ O﻿ / ﻿48.11944 °N, 23.44056 °O﻿ / 48.11944; 23.44056 (mapo)Koordinatoj: 48° 7′ 10″ N 23° 26′ 26″ O﻿ / ﻿48.11944 °N, 23.44056 °O﻿ / 48.11944; 23.44056 (mapo)

Situo
-----

Krajnikovo situas laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1389 en latina formo *"villa Karaynokfalua"*. En 1910 vivis en Mihálka 784 loĝantoj, (727 rutenoj, 42 germanoj, 15 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Huszt, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio kun ĉefurbo de la proksima Ĥust. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Krajnikovo. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1688
* sonorilostablo

Preĝejo de Krajnikovo

* Kategorio Krajnikovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Enikő Bollobás** [enikO bolobAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bollobás Enikő** estas hungara literaturhistoriisto, tradukisto, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019). Ŝia frato estis Béla Bollobás.

Enikő Bollobás naskiĝis la 19-an de junio 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Enikő Bollobás akiris bakalaŭron en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1975, poste ŝi laboris jardekon en libroeldonejo. Intertempe en 1978 ŝi doktoriĝis (D. Sc.) kaj en la studjaro 1978 ŝi plustudis en Universitato de Minesoto, poste helpe de stipendio ŝi esploris 3 jarojn en Hungario kaj Usono. Inter 1985 kaj 1990 ŝi instruis en Universitato József Attila. En tiu periodo ŝi estis aktiva opoziciulo por defendi rajtojn de transilvaniaj hungaroj, eĉ ŝia pasporto pri socialismaj landoj estis nuligita. En 1990 ŝi partoprenis en fondo de nova katedro en Universitato Loránd Eötvös, poste ŝi ekinstruis kiel docento. Ŝi inter 1990-1994 faris diplomatajn servojn kaj estis katedrestro inter 1997 kaj 2017. Ŝi studis en 1992 en Harvard Universitato de Bostono. Ŝi verkis 7 monografiojn kaj 190 studojn, ŝiaj temoj fokusiĝas al hungara kaj usona literaturo. Ŝi ricevis premiojn inter 2009-2015.

Elektitaj libroj
----------------

* *Tradition and Innovation in American Free Verse: Whitman to Duncan.* 1986.
* *Charles Olson.* 1992.
* *Az amerikai irodalom története.* 2005.
* *Vendégünk a végtelenből – Emily Dickinson költészete.* 2015.

Elektitaj tradukaĵoj
--------------------

* Isaac Babel, "Sábosz Náchamu, a Vígasztalás Szombatja." (1972)
* Judy Syfers, "Feleséget akarok." (1982)
* Amy Lowell, "Egy évtized." (1998)

Fontoj
------

* hungarlingva prezento kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* anglalingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-10-19 per la retarkivo Wayback Machine
* oficiala paĝo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665281
* GND: 1056165596
* LCCN: n86074127
* VIAF: 103844441
* ISNI: 0000 0001 1080 2240
* SUDOC: 031709869
* BNF: 12287447w
* BIBSYS: 90822502
 |
**Coleen ROWLEY** (naskita la 20-an de decembro 1954 en New Hampton, Iovao) estas politika aktivulo kaj iama FBI-agento.

Rowley estas bone konata kiel atestanto, ke la FBI ignoris informon de ŝajna terorista atako ĵus antaŭ la atencoj de la 11-a de septembro 2001, kiu gvidis al du-jara enketo de la Departemento de Justico.

Kariero
-------

Rowley estas doktoro pri juro, studentiĝis ĉe "The College of Law (La Postgimnazio de Juro)" ĉe la Universitato de Iovao. Diplomiĝinto de franca filologio ĉe Wartburg College.

Dum ŝia tempo kun la FBI de 1984 kiel speciala agento, ŝi protektis instalaĵojn eksterlande, kiel ekzemple la usona ambasado en Parizo, same kiel en Usono mem. De 1990, ŝi estis la ĉefa jurkonsilisto en Minneapolis. Post la teroraj atakoj de la 11-an de septembro 2001, ŝi skribis leterojn al tiama FBI-direktoro Robert Mueller denuncante la miskonduton de siaj kolegoj en esplorado de terorismaj suspektatoj. Ŝi atestis antaŭ la Usona Senato kaj Komisiono de Enketo pri la atakoj de la 11-a de septembro. Kiel rezulto de tiuj atestoj, signifa restrukturado okazis.

Ŝi retiriĝis de la FBI en 2004 post 24 jaroj da servo.

Referencoj
----------

1. ↑   Coleen Rowley. National Whistleblower Center. Alirita 22a de Marto 2022.

Eksteraj ligiooj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Coleen Rowley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813170
 |
**François Broussais** (naskiĝis la 14-an de decembro 1772 en Saint-Malo kaj mortis la 17-an de novembro 1838 en Vitry-sur-Seine) estis franca kuracisto kaj kirurgo de la franca revolucio kaj de la unua franca imperio.

Biografio
---------

**François Broussais** naskiĝis en Saint-Malo en 1772. Lia patro estis mara kirurgo kaj lia patrino estis filino de apotekisto.

En 1776, lia patro ĉesigis sian maran karieron por instali sin en Pleurtuit kun sia familio. Lia onklo, kiu estis pastro, instruis legadon kaj mesdiron al li.

Li eniris la kolegion de Dinan kiu poste prenis la nomon François Broussais; Chateaubriand estis samklasano de Broussais en tiu kolegio.

En 1792, li partoprenis en la milito de Vendée. En 1793, li estis kaporalo, partoprenante en la bataloj kaj subpremoj de la regiono de Nantes.

En januaro 1796, li eksciis pri la morto de siaj gepatroj, mortigitaj en ties domo, de grupo de ĉuanoj.

En 1799, li ekvivis en Parizo. Li diplomiĝis en 1802 pri medicino. Li kuniĝis kun la armeo de Napoleono en 1804, en la kivako de Bulonjo, kiel "ordinara kuracisto" de la armeo de la oceanaj marbordoj, celanta invadi Anglion. En 1805, li partoprenis en la Batalo ĉe Slavkov (france Austerlitz); laŭ atesto de Larrey, li flegis la rusajn kaptitojn trafitajn de tifo. Li akompanis la trupojn en Dalmatio kaj norde de Italio.

Trafita de digesta febro en 1808, li kruracis sin per rigora dieto, rifuzante la kuracajn metodojn de siaj kolegoj.

En nur kelkaj semajnoj, li redaktis kaj publikigis sian "Histoire des phlegmasies ou inflammations chroniques" en 1808, en du 600-paĝaj volumoj.

En 1820, li fariĝis unua profesoro kaj ĉefkuracisto en hospitalo Val-de-Grâce. Li estis inter la unuaj membroj de la reĝa akademio pri medicino.

En marto 1832, ĥolerepidemio atingis Parizon; ĝi mortigis 18 000 personojn. La sistemo de Broussais montriĝis malsukcesa ; famaj viktimoj mortis en liaj brakoj, el kiuj la fama generalo Lamarque, kaj eĉ Casimir Perier. Ankaŭ Broussais estis trafita ĥolero, sed laŭ malgrava formo de epidemifino.

Broussais mortis la 17-an de novembro 1838, en la ĉirkaŭurbo Bacchus en Vitry-sur-Seine, pro rektumkancero.

Sistemo de Broussais
--------------------

Broussais asertis ke en patologio « ĉio estas inflamo », klarigante ĉiujn patologiajn fenomenojn per la irito kaj inflamo de histoj, precipe tiuj de la digesta tubo. Oni ofte akuzis lin pro instruado de ekskluziva sistemo kaj trouzado de sangeltiro.

* Kategorio François Broussais en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743598
* GND: 117634832
* LCCN: n86842562
* VIAF: 76335228
* ISNI: 0000 0001 0917 059X
* SUDOC: 028745817
* BNF: 12051880d
* NKC: nlk20000083398
* ICCU: PALV040499
* BNE: XX1511040
 |