recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Obelisko de Aksumo** estas 1700-jara 24-metra granita obelisko, tajlita dum 4-a jarcento p.K. de la aksumidoj, anktikvaj etiopiaj popoloj. Ĝi pezas 178 tunojn, havas ornamaĵojn ĉiuflanke kaj unuflanke ŝajnpordon. Ĝi servis por la sundio (diino?).

Ĝi estis prenita el la urbo de Aksumo de la itala armeo en 1937, dum la regado de Mussolini kaj metita en Romo antaŭ la Ministrejo de Itala Afriko (poste ĉefsidejo de UN-a Nutrada kaj Agrikultura Organizo). La obelisko estis tiam forgesita, dispecigita kaj kuŝis en la tero. Tiun ĉi partojn de la obelisko liveris, ŝtelis Italio je datreveno pri enpotenciĝo de la *Duĉe*.

Reliverado en 2005
------------------

Laŭ la Pariza Kontrakto de 1947, oni devintus jam redoni la obeliskon, sed tion obstaklis politikaj, enlandaj konfliktoj.

Post jaroj, la itala estraro konsentas redoni ĝin al Etiopio. La unua parto de la obelisko revenis al Etiopio, Aksumo la 19-an de aprilo en 2005, per ukrainia Antonov An-124-a flugmaŝino. Tiu parto pezas 55 tunojn kaj tio estas la plej peza objekto, kiun oni iam liveris en la aero. 
La liverado kostis en 2005 ĉ. 6 milionojn da eŭroj.

La 10-an de septembro 2008, dum la finaj festoj celebrantaj la Etiopian jarmilon, ĝi estis solene restarigita. La operaco de ties revenigado, restaŭrado kaj restarigo kostis du milionojn da eŭroj kaj estis administrita de UNESKO.

Multaj timas, ke la afero iĝas precedento, kiu instigas Egiption kaj Etiopion repeti pliajn kolonojn kaj artaĵojn.

Referencoj
----------

1. ↑  L’obelisco conteso rinasce ad Axum itale
2. ↑  Antikva obelisko rehejmenigita[*rompita ligilo*] esperante

* Obelisko de Aksumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Obelisko de Aksumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri komunumo de la meksika subŝtato Guanajuato. Pri aliaj signifoj vidu la apartigan liston Ocampo. |

**Ocampo** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Ocampo*. Komunumo kaj urbo nomiĝas honore al la liberala politikisto Melchor Ocampo (1814-1861).

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 20579 loĝantojn. El tiuj estas 9705 viroj kaj 10874 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1019,49 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2250 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 485 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 21° 39′ norda latitudo kaj 101° 29′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 17921 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 28 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,16 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

11586 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 9458 alfabetoj kaj 2115 analfabetoj. Do 18,25% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------
*OZ* London, No. 33, Februaro 1971. Kovrilpaĝo de Norman Lindsay.
**Oz** estis sendepende eldonita, alternativa/subtera gazeto asociita kun la internacia kontraŭkulturo de la 1960-aj jaroj. Dum ĝi unue estis publikigita en Sidnejo en 1963, paralela versio de Oz estis publikigita en Londono ekde 1967. La aŭstralia gazeto estis publikigita ĝis 1969 kaj la brita versio ĝis 1973.

La centra redaktisto, dum la tuta revuo en ambaŭ landoj, estis Richard Neville. Kunredaktistoj de la sidneja versio estis Richard Walsh kaj Martin Sharp. Kunredaktistoj de la Londona versio estis Jim Anderson kaj poste Félix Dennis, kaj poste Roger Hutchinson.

Kaj en Aŭstralio kaj en Britio, la kreintoj de Oz estis procesigitaj pro akuzoj pri obsceneco. Akuzo de 1963 estis pritraktita rapide kiam, konsilate de advokato, la tri redaktistoj kulpigis sin. En du postaj juĝoj, unu en Aŭstralio en 1964 kaj la alia en Britio en 1971, la redaktistoj de la revuo estis malkondamnitaj post apelacio, post komence esti trovitaj kulpaj kaj kondamnitaj al severaj malliber-periodoj.

* Kategorio Oz (revuo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Oberdorf |

Pri la komunumo
---------------

**Oberdorf** estas komunumo en la distrikto Waldenburg en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 2280 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Oberdorf situas en la Waldenburgvalo ĉe la bordo de la rivero Vordere Frenke inter Waldenburg kaj Liestal.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oberdorf limas en nordo al Niederdorf, en oriento al Bennwil, en sudoriento al Langenbruck, en sudo al Waldenburg, en sudokcidento al Liedertswil, kaj en nordokcidento al Titterten.

Trafiko
-------

La vilaĝo situas ĉe la strato trans la Supra Hauensteinpasejo, kiu konektas la kantonojn Bazelo Kampara kun Soloturno. Tra la vilaĝo pasas la kampara tramlinio de la tiel nomita Waldenburg-Fervojo, per kiu la komunumo bone estas konektita al la publika trafikreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberdorf datiĝas el la jaro 1345 per la vortumo *Onoltzwil in dem obern ... dorff*. La vilaĝo estis origine parto de la malaperinta vilaĝo *Onoldswil*, kiu en la jaro 1295 estis detruita de montfalo kaj disigita al Niederdorf kaj Oberdorf. Onoldswil jam menciiĝis en la jaro 835 kiel *Honoltesuuilare*.

Dum la Bazela Kantondisiĝo Oberdorf luktis ĉe la flanko de la urbo Bazelo. Tamen ĝi estis kontraŭ sia volo aligita al la nova Kantono Bazelo Kampara en la jaro 1833.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Oberdorf
* Oberdorf BL (stacidomo)
* Oberdorf BL Winkelweg (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberdorf

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo

- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Oberdorf**
Bildoj
------

	* Vilaĝeniro venante de LiedertswilVilaĝeniro venante de Liedertswil
	* Reformita preĝejoReformita preĝejo
	* Reformita preĝejo de interneReformita preĝejo de interne
	* Katolika preĝejoKatolika preĝejo
	* Antaŭa Frenke en OberdorfAntaŭa Frenke en Oberdorf
	* Malnova lernejoMalnova lernejo
  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Waldenburg |
| --- |
| WaldenburgWaldenburgArboldswil  •  Bennwil  •  Bretzwil  •  Diegten  •  Eptingen  •  Hölstein  •  Lampenberg  •  Langenbruck  •  Lauwil  •  Liedertswil  •  Niederdorf  •  Oberdorf  •  Reigoldswil  •  Titterten  •  **Waldenburg** | Waldenburg |

 |
**Divoká Orlice** (germane *Wildadler*, pollingve *Dzika Orlica*) estas ĉeĥa rivero, kiu komune kun rivero **Tichá Orlice** kreas riveron **Orlice-on**.

Ĝi fontas en torfejoj de Topielisko kaj Czarne Bagno (traduko *Nigra Ŝlimo*) en Pollando (antaŭe Laga kampo) sub montaro Bystřické hory, sude de pola banloko Duszniki-Zdrój. Divoká Orlice eniras en teritorion de Ĉeĥio en supermara alteco 695 m norde de Trčkov, kie ĝi akceptas de dekstre Černý potok (Nigra rojo). En longeco netutaj 30 km ĝi kreas ŝtatlimon ĝis Landa pordego. Ĉi tie ĝi tratranĉas tra romantika ŝtonega riverfluejo la malplialtigitan montardorson de Orlica montaro. La vojo laŭlonge laŭ Divoká Orlice, ekde Landa pordego tra ***Kontrabandista ponteto*** ĝis Klášterec nad Orlicí (proksimume 4,5 km), apartenas al la plej ŝatataj ekskursoj en Orlica montaro entute.

Sub Klášterec nad Orlicí ĝi la rivero akvigas valbaraĵon en Pastviny, kiu estis en profunda valo konstruita en la jaroj 1932 - 1938. Sub Nekoř la nordosuda direkto de la fluo ŝanĝiĝas al nordokcidento. La cismontara rivero, mendranta tra malfermita kultura pejzaĝo, ĉi tie ŝanĝiĝas en tipon de rapida montara fluo, kiu ĝis Potštejn trafluas tra profunda arbara valo. Ĝi tratranĉas litican antiklinalon (geologia termino) - per karakteriza meandro ĝi ĉirkaŭturnas rondaĵon de burga supraĵo Litice kreante ŝtonegan riverfluejon.

La plej grandajn alfluojn ĝi akceptas de dekstre, el Orlica montaro - en Žamberk riveron Rokytenka, sub Vamberk riveron Zdobnice kaj en Častolovice riveron Bělá.

Pluaj fotoj
-----------

* Landa pordego – vido el pontoLanda pordego – vido el ponto
* Akva rezervujo PastvinyAkva rezervujo Pastviny
* Kunfluejo de Divoká Orlice kaj Rokytenka en ŽamberkKunfluejo de Divoká Orlice kaj Rokytenka en Žamberk
* Divoká Orlice inter Záchlumí kaj Litice nad OrlicíDivoká Orlice inter Záchlumí kaj Litice nad Orlicí

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Divoká Orlice en Vikimedia Komunejo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ripozejo ĉe la ŝoseeto al Saut-du-Doubs kun la stelo de Esperanto**Osioka Taeko** (naskiĝis la 21-an de novembro 1948 en Hiroŝimo, Japanio) estas instruistino kaj esperantistino kaj aktivulino por paco, Esperanto, homaj rajtoj kaj kontraŭ nukleaj armiloj en la urbo Hiroŝimo kie ŝi ĉiĉeronas en la hiroŝima paca parko de sia urbo. 

Ŝi plurfoje vojaĝis tra la mondo kiel parto de japana pacdelegitaro por ekspozicii pri Hiroŝimo kun la celo ne forgesigi la atombombadon. Fakulo pri la atombombado, en 2018 ŝi lanĉis libron pri la temo. 

Ŝi gvidas la turistojn kaj vizitantojn kaj klarigas pri la eventoj de la 6-a de aŭgusto 1945, kiam la unua atombombo falis sur la urbo Hiroŝimo Ĉe siaj aŭskultantoj ŝi kolektas subskribojn por subteni malarmadon de nukleaj armiloj. Ŝi sukcesis arigi jam pli ol 110 000 subskribojn.

Honoroj
-------

En 2022 ŝi ricevis la premion Deguĉi.

Referencoj
----------

1. ↑  (eo) Premio Deguĉi 2022 al Osioka Taeko, revuo Esperanto, n-ro 1372(10) oktobro 2022, p. 197,
2. ↑  (eo) Prelego de Mireille Grosjean: 2020 VEKI: Pri milito kaj paco, kaj memoraĵoj pri Hiroshima kaj Nagasaki, jutuba filmeto
3. ↑  (eo) 原爆ドームの片隅で Ĉe angulo de Atombombita Kupolo, jutuba filmeto

Vidu ankaŭ
----------

Atombomb-atakoj kontraŭ Hiroŝimo kaj Nagasako.

Eksteraj ligiloj
----------------

(eo) Virtuala ekspozicio Hiroŝimo-nagasako: 75 jaroj por paco - memore (kun fotoj)

(eo) Virtuala ekspozicio Hiroŝimo-nagasako: 75 jaroj por paco - klerige

(eo) (eo) Prelego de Osioka Taeko, Ne plu Hiroŝimon: atesto de atombombito – Virtuala ekspozicio Hiroŝimo-Nagasako: 75 jaroj por paco, YouTube

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743427
 |
Koordinatoj: 50° 05′ 12″ N 16° 23′ 05″ O﻿ / ﻿50.08667 °N, 16.38472 °O﻿ / 50.08667; 16.38472 (mapo)

**Bohousová** (germane *Bouschow*) estas vilaĝo en distrikto Ústí nad Orlicí en Regiono Pardubice, Ĉeĥio. La vilaĝeto estas parto de municipo Záchlumí. Vivas ĉi tie 152 loĝantoj (2021). Kondukas ĉi tie fervojlinio Týniště nad Orlicí - Letohrad.

Mito
----

Estas legendo, ke Bohousová ekestis en la jaroj 1469-1470 post batalo inter reĝo Georgo el Poděbrady, ĉeĥaj batalantoj el Litice kaj hungara militistaro. Ĉeĥoj venkis kaj kun ĝojkriado "Bohu sláva" *(Gloro al Dio)* revenadis al burgo Litice. Poste estis fondita vilaĝo, kiun oni alnomis "Bohu-slava - Bohusová - Bohousová". Alia versio estas, ke la vilaĝon oni alnomis laŭ Bohuš, posedanto de la sinjorejo Žampach "Bohušová - Bohusová - Bohousová".

Origine estas Bohousová rememorata en la jaro 1514, kiel apartenaĵo de la sinjorejo Žampach. Pli malfrue aĉetis ĝin Karel pli aĝa el Žerotín kaj alligis ĝin al la sinjorejo Brandýs. Al tiu ĝi apartenis ĝis nuligo de patrimonia reĝimo en la jaro 1849. De ĉiam oni en Bohousová ne faris servutajn laborojn, anstataŭ tio oni nur pagis tributojn. Loĝantoj de la vilaĝo vivtenis sin per agrikulturado, kiel ministoj en ŝtonminejoj en Litice kaj multaj per plektado de puntoj.

En Bohousová naskiĝis en la jaro 1829 ĉeĥa verkisto kaj poeto Alois Potěhník, paroĥestro en Častolovice.

### Memorindaĵoj

#### Kampanileto

En Bohousová estis jam en la jaro 1770 atestita ligna kampanilo, seslatera. Apud ĝi estis en la jaro 1816 starigita monumento al finiĝo de napoleonaj militoj kaj en 1848 estis enplantitaj tri tilioj, kiuj ĉi tie estas ankoraŭ nuntempe. En la regiono estas kutimo, ke kampanilojn konstruis la komunumoj kaj tiuj ankaŭ zorgas pri bontenado de ili. La origina sonorilo estis konfiskita en la unua mondmilito. La nova sonorilo estis aĉetita tuj post la milito. Bedaŭrinde ankaŭ tiun konfiskis germanoj en la jaro 1942. La kampanilo estis riparita per volontula laboro en la jaro 1982 kaj ankaŭ nova sonorilo estis prizorgita.

#### Statuoj

* Statuo de Madono estas el la jaro 1830.
* Ŝtona krucifikso devenas el la jaro 1816.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Záchlumí (3) |
| --- |
| Bohousová ~ Litice nad Orlicí ~ Záchlumí |

 |
**Joseph Bové** aŭ **Osip Bove** (en rusa, Осип Иванович Бове, Ósip Ivánoviĉ Bové) (Sankt-Peterburgo, 4-a de Novembro 1784 — Moskvo, 28-a de Junio 1834) estis rusa novklasikisma arkitekto kun itala deveno kiu superrigardis la rekonstruadon de Moskvo post la incendio de 1812. 

En 1813, post la incendio de Moskvo de 1812 kiu damaĝis preskaŭ la tutan urbon, Bove estis dungita de la Komisio de Konstruado de Moskvo kaj oni nomumis lin por estri la "Departementon de Fasadoj", respons pri la aprobo de la dezajnoj de la novaj fasadoj kaj pri la plenumado de la situo de la konstruaĵoj kongrue kun la nova plano de stratoj. Tamen la plano, ne estis finkompletigita ĝis 1817. Estis tiom da privataj konstruistoj ke Bove kaj la urbo mem ne sukcesis kontroli ilin. La imperiestro Aleksandro la 1-a, dum vizito al Moskvo, koleriĝis observante konstruaĵojn farbitajn per ĉiu tipo de koloroj, speciale de forta ruĝa kaj malhela verda, kaj aprobis dekreton per kiu li limigis la kolorarojn de la urbo al pli limigita gamo de palaj koloroj.

Dum la familio Giliardi rekonstruis la plej gravajn publikajn konstruaĵojn kiel la Moskva Ŝtata Universitato, Bove estis okupita desegnante kaj rekonstruante la novajn centrajn placojn de Moskvo kaj la Ruĝan Placon. Lia projekto plej bone konata, nome la Placo de la Teatro, estis finigita en 1825, sed kaj la teatro Bolŝoj kaj la teatro Malij estis rekonstruitaj poste, kaj tial la placo perdis sian novklasikan simetrion. Fakte, la majoritato de la konstruaĵoj kiujn li desegnis estis poste detruitaj ĉu de akcidentoj ĉu de privataj proprietuloj.

Referencoj
----------

* Biografio: Покровская, З.К. "Осип Бове", М, Стройиздат, 1999, ISBN 5-274-00592-6
* Oficiala registro de la konstruaĵoj de Moskvo (Moskomnasledie) en La Akademio de la Ŝtata Fajrservo (de la Rusa Ministerio de Internaj Aferoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743021
* GND: 12397156X
* LCCN: nr00030671
* VIAF: 18144961
* ISNI: 0000 0000 6680 7238
* SUDOC: 110742214
* ULAN: 500120752
 |
**Oberdrosen,** hungare **Rábaőr** estas iama vilaĝo, nun parto de Sankt Martin an der Raab en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Oberdrosen en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 53′ 00″ N 16° 06′ 45″ O﻿ / ﻿46.88333 °N, 16.11250 °O﻿ / 46.88333; 16.11250 (mapo)Koordinatoj: 46° 53′ 00″ N 16° 06′ 45″ O﻿ / ﻿46.88333 °N, 16.11250 °O﻿ / 46.88333; 16.11250 (mapo)
* Poŝtkodo: 8383
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 260

Situo
-----

Oberdrosen situas laŭ la hungara landlimo. Jennersdorf troviĝas je 7 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1387 en latina formo *"Strason superior et inferior"*, apartenanta al bieno kaj fortikaĵo de Vasdobra. Iom poste la du vilaĝetoj uzis ankaŭ hungaran formon *Alsó- és Felső-Strázsa* (=suba kaj supra Strázsa). En 1605 Stefano Bocskai bruldetruis la vilaĝojn. En 1787 vivis tie 279 homoj en 60 domoj, en 1830 330 homoj en 47 domoj, en 1857 463 homoj en 67 domoj. En 1910 vivis en la unuigita vilaĝo (havanta la loknomon Rábaőr) 486 homoj, plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Oberdrosen aliĝis al Sankt Martin an der Raab en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* kapelo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1903
* ligna sonorilostablo
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alőr | Alsóőr | Felsőőr | Őr | Őraljaboldogfalva | Őrbottyán | Őrdarma |
| Őregyház | Őrfalu | Őrhalom | Őrhegy | Őrimagyarósd | Őriszentpéter | Őrmező |
| Őrös | Rábaőr | Szamosőrmező | Temesőr |  |  |  |

* Kategorio Oberdrosen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Oberengstringen** estas komunumo en la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 6169 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

La komunumo Oberengstringen sudoriente limas rekte al la urbo Zuriko. Ĝian sudan limon formas la rivero Limato.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oberengstringen limas en nordo al Regensdorf, en oriento kaj sudoriento al Zuriko, en sudokcidento al Schlieren, kaj en nordokcidento al Unterengstringen.

Trafiko
-------

Tuj oriente de la komunumlimo troviĝas sur surika teritorio la finhaltejo *Frankental* de la urba tramlinio 13. La komunumo estas ankaŭ kun lokaj busoj de la Zurika Trafik-Unio bone ligita kun Zurikokaj la aliaj najbaraj komunumoj.

Historio
--------

Unuan fojon la nomo *Enstelingen* aperis en la jaro 870 en donacdokumento, per kiu alemana nobelo donacis siajn bienojn al la Monaĥejo Sankt-Galo por poste recivi ilin en formo de feŭdo kun pliaj havaĵoj por dumviva utiligado. En malfrua mezepoko la plej granda parto de la hodiaŭa komunumteritorio apartenis la riĉaj regensberganoj. Kiam ili malriĉiĝis, la teritorio iom post iom estis vendita la la Monahejo Wettingen respektive Fahr. El la 15-a jarcento datas la divido inter Oberengstringen kaj Unterengstringen. En la jaro 1435 la voktrajtojn pri Oberengstringen kaj la cetere voktdistrikto Weiningen ZH akiris la familio Meyer el Knonau. Per la revolucio de 1798 la malnovaj servitutoj de la eklezio kaj la konaŭanoj estingigixis kaj Oberengstringen kune kun Weinigen, Geroldswil, Unterengstringen kaj Oberoetwil integriĝis al la Kantono Zuriko. Dum la tempo de la Helveta Respubliko ĝis 1803 ĝi unue apartenis al la distrikto Regensdorf, poste ĝis 1814 al la nova distrikto Bülach. De 1814 ĝi estis parto de la distrikto Zuriko, ĝis ĝi je la 1-a de julio 1989 aliĝis al la nove kreita distrikto Dietikon.

* Kategorio Oberengstringen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberengstringen[*rompita ligilo*]
* Oberengstringen en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dietikon |
| --- |
| Aesch • Birmensdorf • **Dietikon** • Geroldswil • Oberengstringen • Oetwil ĉe Limato • Schlieren • Uitikon • Unterengstringen • Urdorf • Weiningen |  |

 |
**Eperlanoj** – pli precize **nesalakvaj eperlanoj** aŭ **tipaj eperlanoj** por distingi ilin el la rilataj Argentinedoj, Batilagedoj kaj Retropinnedoj – estas familio de malgrandaj fiŝoj, nome **Osmeredoj** (el *Osmeridae*) el la ordo de Osmeroformaj, troviĝantaj en oceanoj Atlantiko kaj Pacifiko. Ili estas komunaj en la Grandaj Lagoj de Nordameriko, kaj en lagoj kaj maroj de la nordaj partoj de Eŭropo, kaj naĝomovas laŭ grandaj fiŝaroj laŭlonge de la marbordo dum ties printempa migrado al siaj ovodemetaj riveretoj. La Delta eperlano, *Hypomesus transpacificus*, troviĝas en la Sakramento Delta de Kalifornio kaj estas endanĝerigita specio.

Ĝi estas unu el malmultaj fiŝoj kiujn sportaj fiŝkaptistoj rajtas retumi, uzante manretojn, ĉu ĉe la marbordo aŭ ĉe la riveretoj. Kelkaj sportaj fiŝkaptistoj ankaŭ glacikaptas eperlanojn. La kaptitaj osmeredoj estas ofte frititaj kaj manĝitaj tutaj.

Aspekto
-------

Manĝado
-------

* Kategorio Osmeredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Osmeredoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Ocosingo** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Ocosingo. En la navatla lingvo Ocosingo signifas "Loko de la nigra sinjoro". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07059. Ĝi estas la plej granda komunumo de Chiapas.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 170280 loĝantojn. Tiel nur du aliaj komunumoj de Chiapas havas pli da loĝantoj. El tiuj estis 85082 viroj kaj 85198 virinoj. La komunumo havas surfacon de 8617 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 900 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 57823 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 38350 scipovis legi kaj skribi kaj 19402 personoj estis analfabetoj. Do 66% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 34% estis analfabetoj.

146696 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 72993 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 49.76% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Turismo
-------

Relative proksime estas arkeologie interesaj lokoj de la majaoj, kiel Bonampak kaj Toniná.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ocosingo[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Oberglatt ZH (stacidomo). |


**Oberglatt** estas komunumo en la distrikto Dielsdorf, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 5313 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Vilaĝa centro de Oberglatt
Oberglatt situas en la Glattvalo je ambaŭ flankoj de la rivero Glatt. La komunumo konsistas el la ĉefvilaĝo Oberglatt kaj la lokoj Hofstetten kaj Grafschaft. Oriente de la komunumo troviĝas la interkontinenta flughaveno Zuriko, pro kio la komunumo multe suferas pro la bruo de la aertrafiko unuflanke, sed alflanke profitas kaj dependas ekonomie de ĝi.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,29 km², de kiuj 19,6% estas kovritaj de arbaro, 51,5% servas por agrikulturo kaj 12.1% por setlejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oberglatt limas en nordo al Höri, en nordoriento al Bachenbülach,
en oriento al Winkel, en sudo al Rümlang, en sudokcidento al Niederglatt, kaj en nordokcidento al Niederhasli.

Trafiko
-------

Oberglatt troviĝas ĉe la trajnlinio de la la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Bülach al Ŝafhaŭzo kaj estas ankaŭ la deflankiĝpunkto de la flanklinio tra Dielsdorf al Niederweningen. Ankaŭ per diversaj buslinioj la komunumo estas bone konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

La plej frua dokumenta mencio de la komunumo Oberglatt datiĝas el la jaro 1153.

Vidu ankaŭ
----------

* Oberglatt ZH (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberglatt ZH
* Oberglatt en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Kategorio Oberglatt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dielsdorf |
| --- |
| Bachs • Boppelsen • Buchs ZH • Dällikon • Dänikon • **Dielsdorf** • Hüttikon • Neerach • Niederglatt • Niederhasli • Niederweningen • Oberglatt • Oberweningen • Otelfingen • Regensberg • Regensdorf • Rümlang • Schleinikon • Schöfflisdorf • Stadel ĉe Niederglatt • Steinmauer • Weiach |  |

 |
**Osmo Kalervo IKOLA** (6a de februaro 1918 Joensuu - 27a de aprilo 2016 Turku) estis finna lingvisto. Li laboris en la Universitato de Turku kiel profesoro pri la finna lingvo de 1951 ĝis 1981 kaj kiel rektoro de la Universitato de Turku de 1975 ĝis 1981.

En siaj esploroj, Ikola traktis interalie la ĝeneralan finnan lingvon kaj dialektojn, same kiel malnovan skriban finnan. Li funkciis kiel membro de la lingva estraro de la Instituto de Moderna Finnlando kaj kiel membro de la finnlingva estraro de ĝia posteulo, la Finna Lingva Esplorcentro (prezidanto 1980–1988) kaj publikigis verkojn pri lingva prizorgado; la manlibro de *Nykysuomen käsikirja* redaktita de li (1971, unua eldono *Suomen kielen käsikirja* 1968) estis presita en pluraj eldonoj, kaj ĝi estas unu el la plej konataj gvidiloj pri la finna lingvo.

Vivo
----

Osmo Ikola estis naskita en Joensuu al la familio de kanceliero Niilo Ikola kaj Salli Ikola (denaske Paloheimo). Li studentiĝis ĉe la finna klasika mezlernejo en Turku en 1936. Ikola komencis siajn studojn en la Universitato de Turku en 1936, specialiĝante pri la finna lingvo kaj ĝiaj rilataj lingvoj. Li diplomiĝis en 1940 kun bakalaŭro pri filozofio kaj en 1949 kun doktoriĝo pri filozofio. Lia disertaĵo traktis la uzon de trukoj kaj reĝimoj en la unua finna Biblio.

Ikola laboris ankaŭ eksterlande: li laboris kiel finnlingva preleganto en Universitato de Upsalo de 1947–1951 kaj kiel alvojaĝanta profesoro en Universitato Kolumbio de Novjorko en 1963 kaj ĉe la Universitato de Distrikto Göttingen en 1971. En Finnlando, Ikola deĵoris ĉe la Universitato de Turku kiel profesoro pri finna kaj rilataj lingvoj de 1951–1962 kaj kiel profesoro pri finna de 1962–1981. kaj kiel aganta profesoro pri la finna lingvo en Turku-Universitato pri Ekonomiko kaj Komerco 1954–1960. En la Universitato de Turku, li funkciis kiel dekano de la Filozofia Fakultato 1954-1957 kaj 1965-1966, vicrektoro 1970-1975 kaj rektoro 1975-1981.

Osmo Ikola funkciis kiel la manaĝero de kaj la Porthan Society kaj la Finnlingva Societo. Li estis membro de la Biblia tradukkomisiono kiu preparis la 1992-datita Eklezian Biblion.

Ikola estis membro de la finna Akademio de Sciencoj ekde 1965.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820337
* GND: 1025202511
* LCCN: n81102717
* VIAF: 2510564
* ISNI: 0000 0000 8338 8194
* SUDOC: 030098408
* BNF: 121582542
* BIBSYS: 90287289
 |
**Oĥansk** (ruse *Оханск*) estas urbo en Permja regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57242501.

La urbo estis fondita en jaro 1597.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

La interurba telefona kodo estas 34279, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 57° 43′ N 55° 24′ O﻿ / ﻿57.717 °N, 55.400 °O﻿ / 57.717; 55.400 (mapo)Koordinatoj: 57° 43′ N 55° 24′ O﻿ / ﻿57.717 °N, 55.400 °O﻿ / 57.717; 55.400 (mapo).

La urbo estas apud meza Uralo de okcidento.

En jaro 1959 la urbo havis 8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 8 mil loĝantojn.

Flago de Permja regiono
Urboj de Permja regiono

**Ĉefurbo**: Permjo

Aleksandrovsk |
Berezniki |
Ĉajkovskij |
Ĉerdinj |
Ĉermoz |
Ĉernuŝka |
Ĉusovoj |
Dobrjanka |
Gornozavodsk |
Gremjaĉinsk |
Gubaĥa |
Kizel |
Krasnokamsk |
Krasnoviŝersk |
Kudimkar 
Kungur |
Lisva |
Nitva |
Oĉjor |
Oĥansk |
Osa |
Solikamsk 
Usolje |
Vereŝĉagino
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Nová Huť |

Koordinatoj: 50° 49′ 53″ N 14° 35′ 24″ O﻿ / ﻿50.83139 °N, 14.59000 °O﻿ / 50.83139; 14.59000 (mapo)

**Nová Huť** estas solejo en Ĉeĥio, situanta sur teritorio de municipo Svor en Regiono Liberec, distrikto Česká Lípa sur granda herbeja selo (552 m s. m.) inter Stožec kaj Velký Buk en Luzacia montaro, apud ŝoseo I/9 proksimume 1 km sude de Selo Stožec.

Nová Huť situas en katastra teritorio **Svor** kun areo 18,05 km2.

Historio
--------

Vitrofarejon ĉi tie fondis en la jaro 1750 Jan Václav Müller, konstruado de ĉevalejoj por koĉeroj kaj fastejoj estis al la posedanto en la jaro 1775 fare de superularo rifuzita. En la jaro 1799 aĉetia la vitrofarejon Anton Kittel el Falknov, kiu sukcesis konstrui en la jaro 1805 proksimume 300 metroj oriente de la vitrofarejo apud nova imperiestra ŝoseo ekskursan gastejon. Post sia fondinto ĝi portis la nomon **Antonihöhe** (*Altaĵo de Antonio*). Trafiko de la vitrofarejo estis ĉesigita en la jaro 1819 kaj poste definitive en la jaro 1870, detruita ĝi estis en la jaroj 1877–1881. Post incendio de la gastejo en la jaro 1896 estis konstruitaj novaj masonitaj konstruaĵoj, te. arbaristejo, gastejo kaj mastrumaj konstruaĵoj, ili servis ankaŭ kiel loĝigejoj por arbaristaj laboristoj.

Norde de la solejo estas malpezaj fortikaĵoj de ĉeĥoslovaka defenda linio el la jaroj 1936 ĝis 1938, en la arbaristejo estis ankaŭ soldata komandantejo. Aŭtune de 1938 okazis interpafado kontraŭ henleinanoj. Post la jaro 1945 la gastejo estis nuligita kaj la signifo de la ekskursa loko sinkis. Ekde la jaro 2002 la gastejo estis renovigita, kun paŭzoj ĝi funkcias ankaŭ nun (restoracio *U trempa*).

Transporta komuniko
-------------------

La imperiestra ŝoseo, hodiaŭ ŝoseo I/9, ĉi tie estis konstruita en la jaroj 1794–1797 sur vojdirekto de malnova landa vojo. La ŝoseo de la 1-a klaso kondukas el Prago tra Mezbohemia regiono kaj Regiono Liberec ĝis Rumburk kaj plu tra limpasejo en Neugersdorf ĝis Saksio.

Sude de la solejo kondukas tra la selo perpendikle al la ŝoseo I/9 fervojlinio Bakov nad Jizerou – Jedlová el Česká Lípa ĝis stacio Jedlová kaj Rumburk. La fervojlinio estis malfermita en januaro de 1869, pli poste estis sur ĝi establita haltejo *Neuhütte-Lichtenwalde*, ĉeĥe pli poste *Nová Huť-Světlá*, kiu estis en la jaro 1961 alinomita je nomo *Jedlová zastávka* kaj fine de la jaro 2014 je ***Nová Huť v Lužických horách***, ligna tegmentejo estas el la jaro 1914. La haltejo estas de la domoj en distanco 400 metroj.

Pluaj fotoj
-----------

* Nová HuťNová Huť
* Nová HuťNová Huť
* Nová HuťNová Huť
* Domoj en Nová HuťDomoj en Nová Huť
* Haltejo Nová Huť v Lužických horáchHaltejo *Nová Huť v Lužických horách*

Referencoj
----------

1. ↑   Horaro 1918-1919. Arkivita el la originalo je 2016-04-02. Alirita 2021-06-03.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Svor (2) |
| --- |
| Rousínov ~ Svor ~ cetera: Nová Huť |

 |
**Ocotlán de Morelos** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Ocotlán de Morelos*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 068.

Geografio
---------

**Ocotlán de Morelos** apartenas al la distrikto Ocotlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19581 loĝantojn. El tiuj estis 9219 viroj kaj 10362 virinoj. La komunumo havas surfacon de 123.76 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1500 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 663 indiĝenoj. El tiuj 515 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 515 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ocotlán de Morelos Arkivigite je 2011-05-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Oberkohlstätten,** hungare **Felsőszénégető** [felŝOsEnEgetO] estas ne memstara vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Unterkohlstätten. Ober kaj felső signifas: supra.

Panoramo de Oberkohlstätten

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 550 m
* Loĝantaro: 200
* Aŭtokodo: OW

Situo
-----

Oberkohlstätten situas flanke de monto laŭ negrava flankovojo.

Historio
--------

En tiu ĉi loko oni trovis tombon el la ferepoko, poste romianoj vivis tie. La vilaĝo fondiĝis en la 16-a jarcento, la loĝantoj laboris en karbigejoj, ili produktis karbetojn. La unua mencio okazis en 1597 laŭ malnova hungara ortografio "ZenEgeto". En 1640 la komunumo disiĝis al supra kaj malsupra partoj. La kirko estis konstruita en 1756. En 1910 vivis en la komunumo 194 homoj (plejparte germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Felsőszénégető apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Vidindaĵo
---------

romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Lenardo el la 17-a jarcento

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
Koordinatoj: 49° 56′ 37″ N 12° 28′ 40″ O﻿ / ﻿49.94361 °N, 12.47778 °O﻿ / 49.94361; 12.47778 (mapo)

**Nové Mohelno** (germane *Neumugl*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, lokon administras nun municipo Stará Voda, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝis en montaro Bohemia arbaro. La vilaĝo troviĝis proksime de monto Dyleň, 16 km de Mariánské Lázně, tre proksime de limo de Bohemio kun Supra Palatinato. En la germana flanko ĝis hodiaŭ troviĝas municipo Altmugl, ĉeĥe antaŭe *Staré Mohelno*. Plej proksima vilaĝo en la ĉeĥa flanko estadis Slatina (germane *Lohhäuser*), sed kiu jam ankaŭ pereis. La plej proksima ĝis nun enloĝata setlejo en la ĉeĥa flanko estas solejo Háj, plej proksima vilaĝo poste Vysoká.

Historio
--------

Staré Mohelno, troviĝanta hodiaŭ en Bavario, estas unuafoje menciita en la jaro 1312. Richard Švandrlík derivas el la nomo de setlejo ties verŝajnan slavan devenon.

Nové Mohelno estas unuafoje menciata kiel "Neue Mugel" en la jaroj 1654–1655. Mastrumis ĉi tie kvar ĝardenistoj, t.e. malriĉaj dometistoj sen kampoj. Laŭ registroj el la jaro 1847 Nové Mohelno havis 24 konstruaĵojn kaj sume 146 loĝantojn. En enskribo el la jaro 1895 estas indikitaj 24 domoj kaj 107 germanaj loĝantoj.

En la jaro 1945 estis fore situanta domaro ellandigita kaj dum la 1950-aj jaroj ĝi estis detruita pro situo en limregiona zono. En arbaro en ties senpera proksimeco poste estis establita roto de ĉeĥoslovaka limgardistaro Mohelno, kiu estis nuligita en la jaro 1978.

Pluaj fotoj
-----------

* Restoj de konstruaĵo en la pereinta domaro Nové MohelnoRestoj de konstruaĵo en la pereinta domaro Nové Mohelno
* Malnova aleo rememorigas vojon, kiu antaŭe kondukis tra la vilaĝoMalnova aleo rememorigas vojon, kiu antaŭe kondukis tra la vilaĝo
* Nové Mohelno: vido al eksaj kampoj. La vilaĝo mem situis dekstre sube.Nové Mohelno: vido al eksaj kampoj. La vilaĝo mem situis dekstre sube.

Referencoj
----------

1. ↑   Nové Mohelno (Neumugl). zanikleobce.cz. Alirita 12. 4. 2006.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Stará Voda (3) |
| --- |
| Sekerské Chalupy ~ Stará Voda ~ Vysoká ~ pereinta vilaĝo Nové Mohelno |

 |
la korvoj de Odino kaj la serpento de Midgard
La skulptaĵo **Odinaj korvoj kaj Midgard-serpento** (germane: *Odins Raben und die Midgardschlange*) antaŭ la Urba kastelo vajmara kaj la ACC-kafejo sur Burg-placo apud infanludejo kreitis de la artistino Anne-Katrin Altwein.

Detaloj
-------

La tuto konsistas el du korvoj kaj Jörmungandr el la nord-ĝermana mitologio kiuj aranĝitis ene de unuavide en egallatera triangulo, fakte en spaco necesa por serpentmoviĝo. La figuraro estas el nigra kaj tre polurita diabaso. La serpento, de kiu nur la kapo videblas, estas alta de 1,05 metroj. Jam je la mitologia tradicio la besto eligis la kapon alten super la akva surfaco.

La ruĝa grejso ĉizitis per gravuraĵoj laŭ la stilo de antikvaj fiboloj. La odina kulto ĉi-regione ekzistis ĝis kristanigo (la komencon de la 6-a jarcento).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Odinaj korvoj kaj Midgard-serpento (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2022-10-19 per la retarkivo Wayback Machine

50.9801611.33104Koordinatoj: 50° 58′ 49″ N, 11° 19′ 52″ O (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  hejmpaĝo kafeja
2. ↑   presite: Cornelie Becker-Lamers: "Skulptur. Weimar. 2010: Anne-Katrin Altwein. Juni–September 2010," ĉe: *Rathauskurier. Amtsblatt der Stadt Weimar,* 12/2010, p. 4925
3. ↑
**Odo de Cluny** (naskiĝis ĉirkaŭ 878 apud Le Mans; mortis la 18-an de novembro 942 en Tours) estis la dua abato de la benediktana abatejo de Cluny kaj iniciis la Cluny-an reformon de la monaĥejoj. Ekde 1407 li estas sanktulo.

Vivo
----

Filo de nobelo, Odo ricevas bonan edukadon ĉe Vilhelmo de Akvitanio. Poste li aliĝis al la benediktanoj kaj studas en Tours kaj Parizo. Li konsekriĝis pastro en la abatejo Baume-les-Messieurs. Post la morto de la unua abato Berno, Odo transprenis en 927 la estrado de la abatejo de Cluny. Li zorgis pri ekzakta obeo al la ordenaj reguloj kaj sukcesis kontraŭ rezisto de monaĥejaj altranguloj, sed kun la aprobo de nobelaro kaj de la Papo, ke multaj monaĥejoj estis metitaj sub la estrado de Cluny. Tiel kreskis la influo de la reformideoj.

Odo estis ankaŭ muzikema kaj mem komponis ĥoralojn kaj verkis kelkajn muzikoteoriajn verkojn.

Festotago
---------

La festotago de la sanktulo estas la 18-a de novembro. Odo estas protektanto de la muzikistoj. Oni petas lian helpon por pluvo kaj kontraŭ trosekeco.

Ikonografio
-----------

Odo estas ofte bildigita kiel abato servanta malriĉulojn kun libro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Odo de Cluny (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128821
* GND: 100955916
* LCCN: no99047973
* VIAF: 59199545
* ISNI: 0000 0004 4037 2706
* LIBRIS: 346111
* SUDOC: 084978619
* BNF: 12555920n
* NLA: 36010810
* BIBSYS: 96010615
* NKC: kup19980000071924
* ICCU: BVEV038037
* BNE: XX1051486
 |
Avenue de France.
**Paris Rive Gauche** (Pariza Maldekstra Bordo) estas nova kvartalo en la 13-a arondismento, sur la maldekstra bordo de Parizo. Tiu kvartalo bordas al la rivero Sejno, al la fervojoj de la Gare d'Austerlitz kaj al la Boulevard Périphérique. Tiu areo de 130 ha havas 10 ha de verdaj spacoj kaj 2 000 arbojn. Paris Rive Gauche estas dividita en tri distriktoj laŭlonge de Sejno: Austerlitz, Tolbiac kaj Massena (el Nordo al Sudo).

Temas pri nova kvartalo, densa, kompakta, mult-faceta, mezenspeza, alirebla por piedirantoj kaj biciklistoj, kaj riĉa en publika transporto. Konstruado startis en 1995, kaj tiu sektoro estis konstruita ĉe iamaj fervojoj, stokejoj, kaj industriaj negocejoj. Ĝi estis citita kiel modelo de kvalita urba dezajno kaj planintegrado kun daŭripova transporto.

La granda Franca Nacia Biblioteko kaj unu el la kampusoj de la Universitato de Parizo estas en tiu areo, ĉe la rivero.

En la kvartalo loĝas proksimume 15 000 loĝantoj, 30 000 studentoj kaj universitatanoj kaj 50 000 dungitoj. Ĝi estas alirebla pere de stacio de Metroo de Parizo kaj de RER Bibliothèque François Mitterrand, Linio 3A ĉe la haltejo Avenue de France, kaj per metrostacio Quai de la Gare.

Mapo
----

centra

Publikaj transportoj
--------------------

* M14 *Bibliothèque François Mitterrand*
* *Bibliothèque François Mitterrand*
* T03a *Avenue de France*
* M06 *Quai de la Gare*

Koordinatoj: 48° 50′ 00″ N 2° 22′ 34″ O﻿ / ﻿48.83333 °N, 2.37611 °O﻿ / 48.83333; 2.37611 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  "Our Cities Ourselves; principles for transport in urban life". *Institute for Development and Transportation Policy* (ITDP). Alirita la 11an de Januaro 2022.

* Kategorio Paris Rive Gauche en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751108
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Odora latiro** |
| --- |
|  |
| Grapolo de bonodoraj latirflorojGrapolo de bonodoraj latirfloroj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Magnoliofitoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Magnoliopsidoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj Fabaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | Latiro *Lathyrus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. odoratus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Lathyrus odoratus****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Odora latiro  |

 |
| v • d • r |

**Odora latiro** (*Lathyrus odoratus*) estas florplanto en la genro de Latiro (*Lathyrus*) en la fabaco-familio (guŝoj), kiu endemias en Sicilio, suda Italio kaj la Egea Maro.

Ĝi estas unujara grimpplanto, kiu kreskas al alteco de 1-2 metroj, kie taŭga apogilo haveblas. La folioj estas pinatformaj, kun du folietoj kaj fina ĉiro, kiu ĉirkaŭplektas apogaj plantoj kaj strukturoj, kaj kiu helpas la latiron grimpi. La floroj de sovaĝaj latiroj estas purpuraj, 2-3.5 centimetroj larĝa; la multaj kulturvarioj havas pli grandajn kaj tre varikolorajn florojn.

La unujara specio, *L. odoratus*, konfuzeblas kun la latiro imortela, *L. latifolius*, kiu estas nenodora staŭda planto.

Hortikultura evoluo
-------------------

La skota plantvartisto Henry Eckford (1823-1905), krucbredinte kaj evoluiginte la latiron, igis iom sensignifan sed dolĉodoran floron flora sensacio de la malfrua Viktoria epoko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *Lathyrus odoratus L.*, Euro+Med Plantbase,
2. ↑  C. Brickell, *Encyclopedia of Garden Plants*, 1996, Royal Horticultural Society, London, ISBN 0-7513-0436-0.

* Odora latiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Odora latiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Odora latiro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Parizo. |

**Pariso** (en antikva greka lingvo : Πάρις) ankaŭ **Aleksandro**, en la Helena mitologio, estas troja princo, frato de Hektoro, duenaskita filo de reĝo Priamo kaj de Hekubo.

Helena kaj Pariso, detalo de la pentraĵo *La amo de Helena kaj Pariso* (fr: L'amour d'Hélène et Paris) de David, 1788, Luvro.Dum lia patrino estis graveda, omeno anoncis, ke la naskota princo estigos la detruon de Trojo. Timigita, Primao ordonis, ke oni mortigu la infanon. Pariso estis elmetita sur monto Idao, kie li estis akceptita de ŝafistoj.

Kiam li adoltiĝis, li volis esti agnoskita kiel troja princo. Afrodito, Atena kaj Hera aperas al li kaj demandas lin, kiu meritas la oran pomon (tiel nomata Pomo de la malakordo) kiun Eriso destinis « al la plej bela ». Pariso elektas Afroditon, tiu ĉi promesas al li, ke amos lin la plej bela virino el la mondo (juĝo de Pariso).

Poste Pariso alvenas en Sparto kaj estas gasto de reĝo Menelao. Sed tiu ĉi devis viziti Kreton kaj Pariso profitas la okazon por delogi lian edzinon, la bela Helena kaj forporti ŝin en Trojon.

Furioza, reĝo Menelao arigas la reĝojn de Grekio, kaj deklaras la Trojan militon.

Dum tiu milito, Pariso mortigas Aĥilon per sago en tendenon, kaj estos mortigita fare de Filokteto.

Vidu ankaŭ
----------

* Iliado
* Troja milito

Notoj
-----

1. ↑  Homero faris ankaŭ Pariso kiel reĝo : ekzemple al la fino el Kanto 3 : «Kaj, la unuo, la reĝo Aleksandro[...]» (*"Et, le premier, le roi Alexandros[...]"*), Iliado, Homero france
**PDK**, **Partio Demokratia de Kurdio** – politika grupiĝo fondita en irana Kurdio en 1946 de Mustafa Barzani kaj ligita kun lia influa klano. Nuntempe la partion gvidas lia filo Massoud Barzani.

Ĝiaj ĉefaj influoj fokusiĝas en landlimanta kun Turkio nord-okcidenta parto de la iraka Kurdistano. En 1992 en libera balotado al la 102-loka kurda Nacia Asembleo ĝi gajnis 50 mandatojn.

Ĝi rivalas kun porirana PUK (partio) de Ĝalal Talabani. En 1995 en liberigita de la regado de Saddam Hussein la norda parto de Irako okazis fratecaj bataloj inter ambaŭ partioj, kion provis profiti iraka armeo kaj armeoj de la apudaj ŝtatoj, kiuj eniris al la iraka Kurdistano.

Interpaciĝo de ambaŭ kurdaj partioj permesis krei praktike sendependan zonon en la norda Irako, estrata de la kurdoj mem. En 2005, post la dua milito en la Persa golfo, kreiĝis porbalota koalicio nomata Demokratia-Patriota Alianco de Kurdistano, kiu decide venkis en lokaj balotoj al Kurda Asembleo en 2005 kaj gajnis 75 lokojn en la iraka Nacia Asembleo en bojkotita de sunaistoj balotoj de la sama jaro.

En ties subordigitaj taĉmentoj de milico servas 50 mil peŝmergoj. Ĝin kompletigas la sama kvanto de rezervistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kurda Aŭtonoma Regiono
* Kurdistana Laborista Partio

Literaturo
----------

* Jarosław Tomasiewicz, *Terroryzm na tle przemocy politycznej (Zarys encyklopedyczny)* (Terorismo fone de politika perforto (Enciklopedia skizo)), Katowice 2000, p. 257-258.
Preĝejo de Odzun
La **preĝejo de Odzun** (armene: Օձունի եկեղեցի) estas armena baziliko konstruita ĉirkaŭ la 5-a kaj 7-a jarcentoj en la vilaĝo Odzun de Lori en Armenio.

La unua preĝejo aperis ĉi tie en la 6-a jarcento. En la 8-a jarcento ĝi estis rekonstruita de Hovhannes la 3-a Odznetsi (armene: հովհաննես գ օձնեցի) kiu estis la Katolikoso inter 717 kaj 728 kaj estis, kiel lia nomo indikas, de Odzun.

Ekzistas multaj ĥaĉkaroj ĉirkaŭ la preĝejo kaj funebra monumento. La orienta kaj okcidenta flankoj de la monumento estas ĉizitaj kun scenoj de la Biblio kaj de la enkonduko de kristanismo en Armenio. Ĝia norda kaj suda flankoj estas ĉizitaj kun geometriaj formoj kaj floroj. Estas sugestite ke la monumento honorigas al Hovhannes Odznetsi, sed la stilo indikas ke ĝi estis verŝajne starigita pli frue, en la 6-a jarcento.

Ĝi estas unu el nur du tiaj funebraj monumentoj en Armenio. Tiu troviĝinta en Odzun estis donaco al Armenio de hinda reĝo en la 8-a jarcento. La alia troviĝas en Aghudi en suda armena provinco Sjuniko.

* Kategorio Odzun (preĝejo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **pentaeritrit-tetranitrato** (aŭ alinome *PETN*, *pentrito* aŭ *nitropento*) estas eksplodema azotacida estero, kiun oni uzas en larĝa tereno en industrio kaj armeo.

Ĝi estas blanka, kristala en pura stato, samtempe la plej eksplodema eksplodaĵo. Oni uzas ĝin en detonatoroj (kiel sekundara plenigaĵo), en plastaj eksplodaĵoj (ekz: semtekso), malgrand-kalibraj pafaĵoj kaj fuzeo), sed ĝi estas ankaŭ vejnolarĝiga medikamento (kontraŭ kormalsanoj).

### Proprecoj

Eksploda raido estas 8400 m/s (okaze de denseco de 1,7 g/cm3). Oni povas produkti ĝin el pentaeritrito. Oni esterizas ĝin per sulfura acido kaj poste per azota acido aŭ estigas azotacidan esteron direkte per densa azota kaj sulfura acidoj (nitriga miksaĵo):

C(CH2OH)4 + 4 HNO3 → C(CH2ONO2)4 + 4 H2O

La finprodukto estas stabila, se ĝi estas tute senacida, okaze de acidrestaĵoj, ĝi iĝas nestabila. Tiukaze, ties malkonstruado povas daŭri ĝis eksplodo.

### Historio

La nitropentaton unuafoje produktis Tollens kaj Wiegand per nitratigo de la pentaeritrito, en 1891. Ili patentigis ĝin en 1912, la industria produktado komenciĝis en Germanio, ekde 1926.
**Nubank,** oficiala nomo *Nu Pagamentos S.A. Instituição de Pagamento*, estas maturiĝinta brazila ekfirmao en la segmento financaj servoj, pionire agante per novaj teknikaĵoj, kun sidejo en San-Paŭlo, oficiale fondita la 6-an de junio 2013 de David Vélez Vagner S.Teves Jr. Edward Wible kaj Cristina Junqueira. Ĝia unua produkto estis anoncita en 2014: kreditkarto kun la marko Mastercard, sen jara kotizo, plene kontrolita per plurfunkcia poŝtelefono. Post sinsekvaj financaj kontribuoj de investantoj, kiel tiu okazinta en 2014 el eksterkando, pli da funkcioj aldoniĝis al la servoj laŭlonge de la tempo. En 2016 Nubank atingis la mejloŝtonon de pli ol 8 milionoj da kreditkartaj mendoj, kaj en tiu sama jaro ĝi estis taksita je 4 miliardoj da dolaroj, iĝante "unukornulo", kiel oni kutimas nomi privatajn ekfirmaojn kostaj pli ol unu miliardo da dolaroj. En la sama jaro ĝi aldonis la debetkartan funkcion.

Referencoj
----------

1. ↑  Atestilo de JUCESP aŭtentikebla donante la kodon 155399429 en la retejo
2. ↑   Informpaĝo sur la retejo Canaltech.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nubank en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo