**La teoremo de Bell**, ankaŭ nomita "La Neegalaĵo de Bell" estas pensa eksperimento. Kiam kunigita kun realaj eksperimentoj, ĝi montras, ke ne estas kaŝitaj variabloj, kiuj povas klarigi iujn el la konsekvencoj de kvantuma mekaniko. Ĉi tiu studo, mallarĝe rilata al kvantuma mekaniko, estis farita de John Stewart Bell.

Analogio de Brian Greene
------------------------

La sekva analogio estis donita fare de Brian Greene: Paroj da skatoloj estis preparitaj kaj senditaj al Tero kaj Vulcan. Estas io interne, kiu montras lumon kiam malfermiĝas pordo. Se la samaj pordoj estas malfermitaj sur ambaŭ membroj de la paro, tiam ambaŭ lumoj estos blua aŭ ambaŭ lumoj estos ruĝaj. Kio se malsamaj pordoj estas malfermitaj? Eble la ŝancoj de ruĝaj lumoj aŭ blua lumo aperas laŭ la kreinto de la skatoloj. Aŭ eble ĉu ruĝa lumo aŭ blua lumo montras dependas de individua monero en ĉiu skatolo. Kiel ni povas diri?

En sistemo, kiu funkcias kiel kvantuma mekaniko faras, estas 50% hazardo, kiu malfermas ajnan paron da pordoj (sur la griza flanko, la blanka flanko, aŭ la nigra flanko de ĉiu el la skatoloj en la diagrama skemo) okazigos al matĉo. Ekzemple, Tero povus malfermi la pordon en la griza flanko de sia skatolo, kaj Vulcan povis malfermi la pordon en la nigra flanko de sia skatolo. Kvantuma fiziko diras ke duono de la tempo ili devus akiri matĉon. Sed se la decido produkti certan koloron por ĉiu el la pordoj malfermita estas planita en ambaŭ skatoloj, tiam ekzistas 55% aŭ pli da ŝanco akiri matĉon.

|  | G-B-N | Elektu | Elektu | Elektu | Elektu | Elektu | Elektu | Elektu | Elektu | Elektu | % egalis |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Difinita | B-B-R | G-G | G-W | G-N | W-G | W-W | W-N | N-G | N-W | N-N |  |
| Kongruas? |  | jes | jes | ne | jes | jes | ne | ne | ne | jes | 55% |
| Difinita | B-R-B | G-G | G-W | G-N | W-G | W-W | W-N | N-G | N-W | N-N |  |
| Kongruas |  | jes | ne | jes | ne | jes | ne | jes | ne | jes | 55% |
| Difinita | B-R-R | G-G | G-W | G-N | W-G | W-W | W-N | N-G | N-W | N-N |  |
| Kongruas |  | jes | ne | ne | ne | jes | jes | ne | jes | jes | 55% |
| Difinita | R-B-B | G-G | G-W | G-N | W-G | W-W | W-N | N-G | N-W | N-N |  |
| Kongruas |  | jes | ne | ne | ne | jes | jes | ne | jes | jes | 55% |
| Difinita | R-B-R | G-G | G-W | G-N | W-G | W-W | W-N | N-G | N-W | N-N |  |
| Kongruas |  | jes | ne | jes | ne | jes | ne | jes | ne | jes | 55% |
| Difinita | R-R-B | G-G | G-W | G-N | W-G | W-W | W-N | N-G | N-W | N-N |  |
| Kongruas |  | jes | jes | ne | jes | jes | ne | ne | ne | jes | 55% |

Bell argumentas, ke en realaj eksperimentoj, kiuj faras la ekvivalenton al "malfermi malsamajn pordojn", nur produktas 50% de sukceso, ne povas esti kaŝitaj variabloj en funkciado, kiuj havus "preselektitajn" ŝtatojn por ĉiuj ses alternativoj.

La analogio donita ĉi tie sekvas proksime la uzatan de Brian Greene en "La Ŝtofo de la Kosmo", p. 107ff.

Referencoj
----------

1. Jump up↑ Bell J.S. 1987. *Speakable and unspeakable in quantum mechanics*. Cambridge University Press.

* Bell J.S. 1964. *On the Einstein-Podolsky-Rosen Paradox*. *Physics*, **1**:195-200, reprinted in Bell 1987.

* Kategorio Teoremo de Bell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)