recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vilma Singhoffer** [zinghofer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Singhoffer Vilma** estis hungara operkantisto, operetkantisto (soprano). Ŝia geedziĝa nomo estis *Zilahy Gyuláné* [zilahi djulAnE], ŝia edzo estis Gyula Zilahy.

Vilma Singhoffer  naskiĝis la 16-an de januaro 1873 en Budapeŝto, ŝi mortis la 7-an de oktobro 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilma Singhoffer lernis kantadon. En 1893 ŝi edziniĝis, en la sekva jaro ŝi naskis filon. En 1901 ŝi sukcese debutis en Népszínház, poste ŝi havis kontrakton de la teatro. Tamen ŝi aliĝis al trupo de *Gyula Zilahy*, inter 1901-1905 ŝi havis rolojn en Arad (urbo), poste ĝis 1913 en Teatro de Debrecen. Ŝi kantadis ankaŭ en sia naskiĝurbo (Reĝa Operejo de Budapeŝto, denove en Népszínház, Teatro Magyar, Népopera, *Teatro Király*, *Budai Színkör.*) Ŝi kantadis ankaŭ en koncertoj.

El ŝia repertuaro
-----------------

* *Katalin* — carino (debuta rolo en 1901)
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Hanna
* Richard Wagner: *Lohengrin* — Elsa

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla ene de la teksto)
**Francis Parker Yockey** (18-an de septembro, 1917 – 16-an de junio, 1960) estis usona advokato, politika filozofo kaj polemikisto ĉefe konata pro sia nov-Spenglerana libro, ***Imperium: La Filozofio de Historio kaj Politiko***, eldonita sub la plumnomo **Ulick Varange** en 1948. Ĉi tiu libro, priskribita en sia enkonduko kiel "daŭrigo" al *La Subiro de Okcidento* de Spengler, argumentas favore al la kreiĝo de totalisma vojo surbaze de kulturo, cele de plukonservi la Okcidentan kulturon, kaj oferas samtempan akran kaj profundan kritikon kontraŭ kapitalismo kaj komunismo.

Yockey kredis ke Usono estis la motoro de liberalismo, kontrolita de cionismaj judoj, kaj post la malvenko de la Akso-potencoj je la Dua Mondmilito li iĝis tre agema ene de novfaŝismaj kaŭzoj kaj movadoj. Li interalie ankaŭ interkonatiĝis kun la tiame egiptia prezidento Gamal Abdel Nasser kaj skribis kontraŭ-cionisman propagandon reprezente de la egiptia registaro, vidante la tutaraban naciisman movadon kiel alian aliancanon por defii "la jud-usonan potencon." Post esti enprizonigita pro la supozata falsigo de pasportoj, li estis vizitita de la usona dekstrulo Willis Carto, kiu fine fariĝis la ĉefa apoganto kaj eldonisto de la verkaĵoj de Yockey.

Referencoj
----------

1. ↑  Willis Carto Arĥivita, ADL.
2. ↑  ADL Research Report 'Poisoning the Airwaves: The Extremist Message of Hate on Shortwave Radio' U.S. Newswire February 1, 1996

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 643001
* GND: 121968146
* LCCN: n88634741
* VIAF: 59363447
* ISNI: 0000 0000 2942 1416
* SUDOC: 06866222X
* BNF: 15017072m
* BIBSYS: 90248974
* BNE: XX1613294
 |
**Vilmos Fraknói** [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fraknói Vilmos** estis hungara historiisto, bibliotekisto, (honora) episkopo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1870), membro de Societo Kisfaludy.

Vilmos Fraknói en 1880
Vilmos Fraknói  (ĝis 1874 *Frankl Vilmos*) naskiĝis la 27-an de februaro 1843 en Hungara reĝlando, en Ürmény (nuntempa Mojmírovce en Slovakio). Li mortis la 20-an de novembro 1924 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Fraknói frekventis mezlernejojn en Nagyszombat kaj Esztergom, universitaton en Pest (urbo). En 1864 li ekinstruis en gimnazio. En la sekva jaro li pastriĝis. En 1875 li ekhavis postenon en biblioteko de Hungara Nacia Muzeo (nuna Tutlanda Biblioteko Széchényi). Li fondis en Romo hungaran historian instituton en 1892.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar nemzeti műveltség állásának vázlata* (1861)
* *Péter Pázmány (1886)*
* *Hunyadi Mátyás Király 1440-1490* (Reĝo Matiaso la 1-a 1440-1490) (1890)
* *Martinovics Ignác élete* (Vivo de Ignác Martinovics) (1921)

Memorigiloj
-----------

* premio "Fraknói Vilmos"

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434648
* GND: 116692537
* LCCN: n83048803
* VIAF: 7400487
* ISNI: 0000 0001 1020 5577
* SUDOC: 085992267
* BNF: 120003635
* NKC: jx20080715002
 |
**Fremda Interveno** estas fakto de internacia juro kiu okazas kiam fremda registraro intervenas en internaj aferoj de alia ŝtato. Laŭ internacia juro, interveno havas 5 neprajn karakterojn:

1. estado de paco;
2. entrudigo en internaj aŭ eksteraj aferoj de alia ŝtato;
3. perforta (milite aŭ ekonomie) formo de tiu entrudigo;
4. celo de intervenisto trudi sian volon;
5. neesto de konsento je intervenito;

Oni povas diri ke karakteroj **3**, **4** kaj **5** estas redundaj.

Neniam unuflankan intervenon estas akceptebla, sed kolektivaj intervenoj eble esti legitimaj. Nuntempe, nur UNO povas legitimi intervenon. La **Ĉarto de UNO** (artikolo 2-a, linio 1-a), malpermesas unuflankajn intervenoj por respekti la suveranecon kaj la egalecon de ŝtatoj. 

Malgraŭ tio, la nova usona diplomatia doktrino, la Doktrino de Bush, defendas ke estas kazoj kiam la neceson de interveno estus pli forta ol la internacia precipo de ne-interveno, eĉ se la kaŭzoj esta difuzaj, ne klare definitaj, kiel "sekureco", "natur-proktetado" aŭ "homaj rajtoj".

* Fremda interveno en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Vilmos Tóth** [vilmoŝ tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Vilmos** estis hungara politikisto kaj ministro.

Vilmos Tóth  naskiĝis la 28-an de majo 1832 en Hungara reĝlando en Szécsány (nuntempa Seĉanj en Serbio). Li mortis la 14-an de junio 1898 en Hungara reĝlando en Nyitraivánka, (nuntempa Ivanka pri Nitre en Serbio).

Biografio
---------

Vilmos Tóth lernis juron en Pozsony, poste li estis subnotario en 1848. Post falo de Hungara revolucio de 1848 li retiriĝis de la politiko pro subpremado de Habsburgoj. En 1860 li estis elektita ĉefnotario, en la sekva jaro parlamenta deputito. En 1867 li ricevis postenon en la ministerio. Post 2 jaroj li estis vicministro, inter 1871-1873 ministro. En 1895 li ricevis signifan postenon en Vieno, krome en Budapeŝto li estis prezidanto de la Supera Ĉambro. Li ricevis 2 premiojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* Parolado (1861)
* Rede ... gehalten in der Sitzung des Algeordnetenhauses am 23. Juni 1869

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 23-a punkto)
* Arkivigite je 2014-10-30 per la retarkivo Wayback Machine slovake
**"Friday's Child"** [Vendreda infano] estas la dekunua epizodo de la dua sezono de Star Trek: The Original Series. Verkita de D.C. Fontana kaj reĝisorita de Joseph Pevney, ĝi estis unue elsendita la 1-an de decembro 1967.

La titolo de la epizodo devenas de tradicia folklora angla poemo, konata kiel "Monday's Child", kies kvina verso diras "Friday's child is full of woe" ["Vendreda infano estas plena de ve!"].

Intrigo
-------

La USS Enterprise, sub la komando de Kapitano James T. Kirk, alvenas al Kapelo la 4-a por negoci kontrakton pri valora mineralo. La Kapelanoj estas perfortemaj kaj militistaj, sed skrupule honestaj. Kirk iras al la planedo kun Leonard McCoy, Spock kaj sekureca oficiro; ili trovas, ke Kras (Tige Andrews), klingona ambasadoro, jam ĉeestas tie. La Kapelanoj ordigis al Kirk kaj lia teamo transdoni siajn armilojn kiel la Klingono faris, kaj malgraŭ mortigi la sekurecan eskorton de Kirk por minaci la Klingonon per amilo, la planedanoj estas traktitaj kiel honorindaj gastoj.

La ĉefo de la Kapelanoj, Akaar (Ben Gage), favoras la Federacion anstataŭ la Klingonojn. Tamen, alia Kapelano nomata Maab (Michael Dante) defias sian gvidadon. Faranta disiĝo inter la Kapelanoj, Maab mortigas Akaaron, gajnante la titolon de Teer (gvidanto) por si mem. Li ordonas la morton de Eleen (Julie Newmar), la graveda edzino de Akaar, pro la rajto de ŝia nenaskita infano al la posteno de Maab. Kirk, Spock, kaj McCoy sukcesas eskapi kun Eleen en iujn apudajn montetojn. Dum Kapelanoj persekutas ilin, McCoy estas decidita helpi la gravedecon de Eleen, malgraŭ la malpermeso de sia kulturo kontraŭ fizika kontakto kun la edzino de Teer. Li sukcesis gajni ŝian kunlaboradon, sed la infano en sia kulturo apartenas al neniu. McCoy diras al ŝi ripeti la vortojn "la infano estas mia", sed ŝi malinterpretas tion, pensante ke McCoy postulas la infanon kiel sian propran. La transdono sukcesas, sed Kirk ne povas atingi la Entreprenon uzante siajn komunikilojn ĉar la steltŝipo estis forigita per falsa urĝenteco.

La Kapelanoj alvenas kaj Eleeno eskapas por kapitulacigi al Maab, asertante ke ŝi mortigis la Terajn homojn. Kiam Kras pridemandas ŝian historion, li elprenis federacian fazeron, kiun li antaŭe akiris kaj minacas ĉiujn. Maab intencas tiri la armilon de Kras kaj mortas, kaj al kapelanaj militistoj mortigas la Klingonon. Teamo de la Enterprise aperas kaj malhelpas plian perforton. Reen al la Enterprise, oni malkaŝas, ke Elean, agante kiel ŝia reganto, rajtigis la minindustrian interkonsenton kun la Federacio kaj ke la infano estis nomata Leonard James Akaar.
**Matthias BUCHINGER** (naskiĝinta la 2-an de junio 1674 en Ansbach, mortinta la 17-an de januaro 1740 en Cork), estis germana artisto, magiisto kaj ilustristo, naskita sen manoj aŭ malsupraj gamboj.

Biografio
---------

Artisto kaj prezentisto, li montris siajn plenumojn en multaj kortegoj kaj iĝis konataj kiel la "Malgrandulo de Nurenbergo". Li vojaĝis al Anglio provante ricevi ĉekortegan nomumon sub reĝo Georgo la 1-a (Britio); malsukcesinte, li iris al Irlando kie li donis publikajn manifestaciojn, en Dublino en 1720 kaj en Belfasto en 1722. Buchinger estis edziĝinta kvar fojoj kaj havis almenaŭ dek kvar infanojn (de ok virinoj). Li ankaŭ estas fama por esti havinta infanojn de ĝis sepdek amantinoj. Aldone Buchinger ĝuis grandan reputacion kiel gravuristo kaj artisto. 

Malgraŭ liaj havaj malgrandaj, naĝilosimilaj alpendaĵoj por manoj, liaj kuprogravuroj estis nekredeble detalaj. Sur memportreto, estis tiom detale faritaj bukloj ke ili rivelis ĉe detala rigardo fakte sep bibliajn psalmojn kaj la Patron nian, tajpitaj en miniaturoleteroj.

Lertecoj
--------

Malgraŭ lia handikapo Buchinger estis bonega magiisto, igante pilkojn malaperi de sub tasoj kaj birdoj ekaperi de nenie. Estis ankaŭ dirite ke li estis nevenkebla ĉe kartoj kaj brilblindumus spektantarojn. Miraj estis ankaŭ lia paflerteco. Buchinger ŝatis konstrui ŝipojn en botelo. Li havis enorman lertecon, malgraŭ sia handikapo.
La muzikaj kapabloj de Buchinger inkludis la kapablon ludi plurajn muzikajn instrumentojn inkluzive de la zimbalono, hobojon, trumpeton, kaj fluton. Kelkajn el la luditaj instrumentoj li inventis mem!

Literaturo
----------

* Walter M. Brod: *Der Schreibmeister Matthias Buchinger*. In: *Mainfränkisches Jahrbuch* 37, 1985, S. 91–102.
* Hans Wechsler: *Matthias Buchinger. Ein Ansbacher Taschenspieler im 18. Jahrhundert*. In: *Ansbarch Gestern und Heute* 46, 1989, S. 1104–1111.
* Ricky Jay: *Matthias Buchinger: „The Greatest German Living"*. Siglio, Los Angeles 2016, ISBN 978-1-938221-12-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo en bavara muzikleksikono surreta

* Kategorio Matthias Buchinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 546888
* GND: 116820357
* VIAF: 40139681
* ISNI: 0000 0000 1389 3080
* SUDOC: 230510000
 |
**Brian Reynold BISHOP** naskiĝis en Kingston upon Thames, 1934 li estis Ĉifalo ĝis 2014 kaj Dilekelo, t. e. prezidanto de Kadem Volapuka. Brian Bishop lernis la francan, la hispanan kaj latinon. En sia juneco, li apogis la movadon por repreno de latino kiel internacia lingvo, post kiam li estis kontaktiĝinta al Esperanto. Li komencis korespondadon al volapukisto Arie de Jong kaj al Ĉifaloj Johann Schmidt kaj Johann Krüger. Li lernis Volapukon kaj komencis kunlaboradon al Volapükagased: Zänagased pro Volapükanef (t. e. Volapuka Gazeto: centra gazeto de volapukistoj) kaj publikigis multajn tradukojn. En 1979, okaze de la centjariĝo de Volapuko, Bishop skribis al gazetaro pro la okazaĵo kaj kreis la Volapukan centroficejon (*Zänabür Volapüka*), kie li kolektis memoraĵojn pri Volapuko. En 1981 li iĝis vicĉifalo, per edikto de Ĉifalo Krüger, kaj en 1984, kiam Krüger rezignis pro malsano, Bishop iĝis mem Ĉifalo.

Bishop klopodis la refondon de *Kadäm Volapüka* kaj reformis la statutojn de Volapuk-movado.
Hermann Philipps postsekvis lin en 2014.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVolapuko |
| --- |
| Lingvo | Volapuko • Internacia Akademio de Volapuko • Volapuklingva Vikipedio |
| Volapuklingvaj gazetoj | Rund um die Welt • Volapükagased pro Nedänapükans • Zülags |
| Volapukologoj | August Kerckhoffs • André Cherpillod • Andrew Drummond • Michael Everson • Douglas Gregor • Johann Krüger • Arie de Jong • Rupert Kniele • Wilhelmus Johannes Arnoldus Manders • Ralph Midgley • Hermann Philipps • Brian R. Bishop • Johann Martin Schleyer • Johann Schmidt • Albert Sleumer • Abelardo Sousa • Jakob Sprenger • Ebbe Vilborg |
| Volapukidoj | Anti-Volapuko • Dil • Dilpok • Etem • Idiom Neutral • Idiom Neutral Modifita • Idiom Neutral Reformita • Nal Bino • Spelin • Ulla • Universala • Universala lingvo • Veltparl |

 |
**Vilmos ZSIGMOND** [vilmoŝ ĵigmond], hungare **Zsigmond Vilmos** estas hungara-usona kameraisto.
Li naskiĝis en Szeged, en la 16-a de junio 1930. Li mortis en Usono en la 1-a de januaro 2016 en Big Sur.

Vivo
----

Li finlernis la ĉeflernejon pri filmo en Budapeŝto en 1955. Li fotadis eventojn de la revolucio en 1956, poste kune kun la filmoj rifuĝis al Usono. Dank' al tio la tuta mondo konatiĝis kun tiuj filmoj. En 1990 Zsigmond resendis tiujn filmojn al la jam demokratia Hungario.

En 1962 li ricevis ŝtatanecon de Usono kaj li ricevis taskojn en la usona filmado. Li portis eŭropecan vidmanieron en la usonan filmon. Li komence laboris kun Peter Fonda, poste kun Robert Altman kaj Steven Spielberg. En 1978 li ricevis Oskar-premion. En la 21-a jarcento li elektis hungarajn temojn: en 2001 "Banuso Bánk (bamuso)", en 2006 "Trua flago" (pri la hungara revolucio de 1956).

En Szeged kinejo portas la nomon Zsigmond Vilmos.

Fontoj
------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 386553
* GND: 128800003
* LCCN: n91032164
* VIAF: 85511376
* ISNI: 0000 0001 2142 1582
* SUDOC: 060337656
* BNF: 13946114c
* NKC: xx0034121
* ICCU: LO1V258729
* BNE: XX1111589
 |
**Vilovo,** serbe **Вилово,** hungare **Tündéres** [tundEreŝ] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Titel.

Vilovo troviĝas en (verda) Municipo Titel en Serbio
Mapo pri municipo Titel
Ĉefstrato de Vilovo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26  km²
* Koordinatoj: 45°14′31″N 20°09'16″E
* Alto super marnivelo: 116 m
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 21246
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Vilovo situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al Osmana Imperio, ĝis 1873 al Habsburga Imperio, poste al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel. Post Traktato de Trianon Vilovo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Vilovo 1103 homoj, (985 serboj (89 %), 42 hungaroj, 39 ciganoj, 13 jugoslavianoj, 3 kroatoj, po 2 slovakoj kaj slovenoj ktp).

Vidindaĵoj
----------

* serba ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Vilovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
replikaĵo de la origina ŝipo, kiu nun troveblas en Plymouth, Masaĉuseco
***Mayflower*** [mejfloŭer] estas grava, fama ŝipo de la usona historio, per kiu veturis la unuaj elmigrintoj el Anglio al Masaĉuseco, por fondi en 1620 la unuan konstantan setlejon de Nov-Anglio - la nova loĝloko nomiĝis *Plymouth*, same kiel haveno Plymouth en la graflando Devono de Anglio, de kie ekvojis la ŝipo en sia paso de la Atlantiko.

La ŝipo
-------

Laŭ esploroj, taksoj de historiistoj, la akvoelpremo de la ŝipo estis ĉ. 180 tunoj kaj ĝi longis 27 metrojn.

Oni konstruis en 1957 en Anglio - memore al historia vojo de Mayflower - la kopion de la originala ŝipo kaj oni ŝipis dum 53 tagoj al Masaĉuseco.

La unua marveturo
-----------------

La unuaj setlontoj alvenis en Anglio el Nederlando, per la pli malgranda ŝipo *Speedwell*. Kiam la *Mayflower* ekveturis la 15-an de aŭgusto el Southampton, la ŝipo *Speedwell* akompanis ĝin. Ĉar evidentiĝis, ke la *Speedwell* ne eltenas la maran veturon, ĝi returniĝis dufoje. Finfine, kiam la ŝipo *Mayflower* kiel sola ŝipo ekiris la 6-an de septembro el la anglia haveno Plymouth unu monaton poste, ĝi kunprenis parton de la pasaĝeroj kaj varoj. La pli konataj unuaj kunveturantoj de la *Mayflower* estis William Bradford kaj Myles Standish.

La ŝipo *Mayflower* - luita de la komerca entrepreno „Londonaj Aventuristoj" - ne povis atingi la donacitan teritorion en Virĝinio pro la tempesta veturo kaj post 66-taga ŝipado surbordiĝis ĉe la kabo *Cod*, ĉe la hodiaŭa loko de *Provincetown*, ŝtato Masaĉuseco, kaj sekvatage, la 11-an de novembro, sur loko de la posta *Plymouth* elŝipiĝis 102 setlantoj.

Antaŭ la elŝipiĝo de la onta loĝloko Plymouth, la 11-an de novembro, 41 viraj pasaĝeroj kontraktis, ke ili formas politikan unuon por fondi komunan registaron kaj oni estimas ĉiujn ontajn akceptotajn leĝojn kaj regulojn. Tiu dokumento (Majfloro-interkonsento) estis civila versio de la kutima presbiteriana eklezia kontrakto. Tio donis bazon por regado de la nova loĝloko *Plymouth*. La ŝipo ankris en la natura haveno de la loko ĝis aprilo de la sekva jaro, tiam ĝi reiris al Anglio.

  

* Mayflower en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mayflower en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **burgo Altbolanden** estis burgo en la vilaĝo Bolanderhof de la komunumo Bolanden en la distrikto Donnersberg, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi ne plu ekzistas.

Historio kaj Priskribo
----------------------

La valburgo estis konstruita de grafo Werner 1a de Bolanden la 12 jarcento. Ĝi estis menciita unuafoje en 1184 kiel *castrum Bolant* kaj estis la devenburgo de la grafoj de Bolanden. Pli poste ĝi fariĝis posedo de la grafoj de Leiningen. en la 14a jarcento ĝi estis detruita kaj forlasita.

La restoj de la valburgo montras kastela teramaso de kvadrata formo kun rondigita anguloj. La burgmonteto havas diametron de 55 m, rektangulan loĝturon ĉ. 9 × 6,5 m, la korton ĉ. 18 × 18 m kaj kroman rektangulan konstruaĵon (loĝejon) kun surfaco de 5,5 × 12 m.

Literaturo
----------

* Helmut Bernhard, Dieter Barz, Jürgen Keddigkeit: *Altenbolanden*. In: Jürgen Keddigkeit, Alexander Thon, Karl Scherer, Rolf Übel (Hrsg.): *Pfälzisches Burgenlexikon. Band 1*. Kaiserslautern 2003, p. 121-127
**Vilviestre del Pinar** [bilBJEStre delpiNAR] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*, apude al la provinco Sorio (al kies Komarko Pinares ĝi estas krome atribuita).

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 33,897 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 532 loĝantojn. Ĝi perdis 800 loĝantojn ekde la 1960-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 80 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. La urba kerno estas dividata en du kvartaloj: nome San Martín, norde, en la malsupra zono, kie estas la preĝejo, la urbodomo kaj la malnova polmoludejo; kaj San Roque, sude, kie estas la lernejoj, la parko konata kiel El Campo kaj la nova polmoludejo. La monto Carmona (1448 msm) estas la plej alta punkto de la municipo. 

Ĝi limas kun Palacios de la Sierra, Haedillo, Mencilla, Monto Campiña (2049 msm), Quintanar de la Sierra, montoj Picos de Urbión, Canicosa de la Sierra, Hontoria del Pinar, San Leonardo de Yagüe kaj Soria (provinco).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

La mezepoka historio estas ligita al la memoro de la Sep infantoj Lara, famaj pro *cantar de gesta* kaj en popolaj romancoj. La rakonto okazas en Salas de los Infantes kaj apudaj lokoj kiel Barbadillo del Mercado, Vilviestre del Pinar kaj Canicosa de la Sierra. Ĝi estis citita de Ramón Menéndez Pidal en sia verko *La leyenda de los infantes de Lara*.

La mencioj dokumentaj plej antikvaj de Vilviestre estas de 1052 kaj 1092 korespondaj al donacoj al monaĥejo de Arlanza fare de nobelaj familioj. En 1187 jam estis mencio de la preĝejo de Sankta Johano de Vilviestre en buleo de la papo Urbano la 3-a. 

Tradicia metio estis de ĉartransportistoj, ĉefe por militoj, kun 392 ĉaroj meze de la 18-a jarcento. Tio rezultis en forta kolektiva agado. Tial estas ĉaro en la malsupra duono de la municpa blazono. Sed en la militoj de la 19-a jarcento oni suferis pro la agado de la diversaj batalantoj kaj pro la devigoj de ĉartransportistoj kunlabori kun ili.

En la Dua Hispana Respubliko la voĉdonantaro estis majoritate maldekstra, male al la cetero de la komarko kaj de la provinco. Tiukadre okazis mortigoj kaj subpremado kontraŭ maldekstruloj dum la Hispana Enlanda Milito. Kurioze ankaŭ la unua demokratia urbestro en 1979 post la frankisma diktaturo, Artemio Bartolomé Mediavilla, apartenis kaj kandidatiĝis per ORT-PTE, de ideologio marksism-leninisma kaj maoisma, tute escepte en la provinca medio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la ermitejoj, la popola arkitekturo, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779800
* VIAF: 316733658
 |
**Calogero GIALLANZA** (Naso, 26-an de julio 1967, Sicilio) estas itala flutisto.

Kreskinta en Sicilio, Giallanza transloĝiĝis al Romo, kie li diplomiĝis pri fluto ĉe la Konservatorio Sankta Cecilia kaj specialiĝis ĉe la Akademio Muzika Pescarese sub la gvido de Roberto Fabbriciani.

Ekde 1999 li entreprenis artan projekton karakterizitan de renkonto inter klasika muziko (de barokmuziko al nuntempa muziko) kaj monda muziko; precipe lia muzika stilo sukcesas fuzion inter la lingvo de nuntempa klasika muziko kaj la sonoj kaj ritmoj de la Mediteraneo. Krom esti prezentisto, Giallanza petas komponadon de nova muziko (ofte dediĉita al li) kaj estas mem komponisto. Pietro Carfì en la paĝoj de *World Music Magazine* skribis ke Giallanza "sukcesis liberigi sin de la memkonformiga elitismo de nuntempa klera muziko" 

Kiel komponisto kaj prezentisto, li faris muzikajn komentojn pri televidaj elsendoj (Geo & Geo, Raitre), filmoj, mezgrandaj filmoj kaj muzikaĵoj por la teatro kun la "Officina Teatro degli Ostinati" kaj precipe kun la verkisto kaj direktoro Francesco Randazzo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636441
 |
**Géza DELLY-SZABÓ** [deli-sabo:] estis rumania hungara komponisto. Li naskiĝis en Somogycsurgó la 19-an de majo 1883 kaj mortis en Kluĵo la 1-an de novembro 1961.

Biografio
---------

Géza Delly-Szabó finis en la porinstruista lernejo en sia naskiĝurbo kaj de 1908 ĝis sia pensiuliĝo (1947) li estis bazlerneja instruisto en evegalia lernejo de Kluĵo. En konservatorio li estis studento de Ödön Farkas, kaj de 1910 li lekciis muzikharmonion; de 1925 li gvidis la ĥoron de presitoj *Gutenberg*.

Laboraĵoj
---------

* *A solfége-tanítás új módszere*, 1933),
* *Gradus ad Paganini*, 1939) tri volumoj en manuskripto.

Komponaĵoj
----------

* *Székely, csángó és kalotaszegi népdalok, Kv. 1925, 1927;*
* *Nótabokréta*, en 8 kajeroj, Kv. 1935-36).
* *Sappho* opero (1917) laŭ Grillparzer.
* *Páter gvárdián* (prezentita en Kluĵo en 1946) lax teksto de Oszkár Bárd.
* *A kontár*, muzika historia teatraĵo (1951) ne estis prezentita.

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
**"Metamorphosis"** [Metamorfozo] estas la naŭa epizodo de la dua sezono de Star Trek: The Original Series. Verkita de Gene L. Coon kaj reĝisorita fare de Ralph Senensky, ĝi estis unue elsendita la 10-an de novembro 1967.

Ĉi tiu epizodo estis la unua fojo en la originala serio, ke Kirk ne aperas en la Enterprise en ajna momento.

Intrigo
-------

Federacia Komisaro Nancy Hedford (Elinor Donahue) estas kondukita per kosmopramo al la Enterprise, por esti traktita je la "malsano de Sukaro", eble fatala kondiĉo, antaŭ repreni mision de paco. Brilanta energia kampo aperas en la vojo de la pramŝipo, kaj trenas ĝin al proksima planedeto kun atmosfero simila al la Tera. Ĉiuj konektoj estas blokitaj, kaj la kosmopramo estas plene senutila.

Baldaŭ poste aperis junulo, nomata Zefram Cochrane (Glenn Corbett). Li rakontas, ke frakasis sur la planedeton antaŭ jaroj. Cochrane portas ilin al rifuĝo konstruita el materialo savita de sia kosmoŝipo, kaj dum ilia vizito, Kirk rimarkas brilantan nubon simile al la fenomeno kiu kondukis ilin al la planedeto. Cochrane nomas ĉi tiun enton "La Kunulo", kaj klarigas, ke kiel maljunulo, li prenis unu lastan flugon, intencante morti en la kosmo, sed lia kruela ŝipo estis interkaptita kaj savita de la esto, kiu reenkondukis lin al la juneco kaj konservas lin vivan. Kiam li malkaŝas sian plenan nomon, James T. Kirk, Spock kaj Leonard McCoy estas surprizitaj por malkovri ke li estas Zefram Cochrane, la inventisto de la falda navigado (warp drive).

Kiam la Kunulo atakas Spockon dum li laboras en la pramo, Spock deduktas, ke la esto plejparte konsistas el elektra energio. Kirk kaj Spock provas malŝalti la Kunulon kun improvizita elektra disrompo, sed ĝi retaliĝas perforte, kaj nur la interveno de Cochrane savas Kirkon kaj Spockon de esti mortigitaj.

Ĉar la kondiĉo de Hedford rapide difektas, Spock modifas la universalan tradukilon de la pramo por komuniki kun la energia esto. Kirk malkovras, ke ĝi havas virinan personecon kaj estas enamiĝinta al Cochrane. La Kunulo deklaras, ke konservos ilin tie por ĉiam kiel akompanantoj de Cochrane. Cochrane, siaflanke, estas malĝoja pro la ideo de intima rilato kun fremdulo.

Cochrane denove alvokas la Kunulon, kaj Kirk klarigas, ke ĝi kaj Cochrane estas tro malsamaj por vera amo. La Kunulo hipotezas pri esti homa kaj malaperas. Momentoj poste, Hedford aperas ekstere de la rifuĝo, tute restarigita al sano, kaj ili rimarkas, ke la Kunulo kuniĝis kun la korpo de Hedford, alie ŝi mortus ene de momentoj. Cochrane ekscite raportas siajn planojn por vojaĝi la galaksion, sed la Kunulo / Hedford malkaŝas, ke ĝia vivo-forto estas ligita al la planeta; ĝi ne povas foriri, do Cochrane elektas resti kun ŝi. Kiam McCoy demandas, kiu finos la mision de Nancy Hedford, Kirk diras, "Mi certas, ke la Federacio povas trovi alian virinon, ie, kiu haltos tiun militon."
**Ĉamiŝo** (*Chamish* en la angla, *Tchamme* en la franca kaj *Çam lunxu* en Ĉamiŝon) estas arta lingvo kreita al fikcia mondo nomata *Asemia* de iu, kiu uzas la pseŭdonimon *Nelanth*, belga franclingvano, kun ludaj celoj. La vortoj venas de turkaj, ĉinaj, rusaj kaj arabaj vortoj simplifataj. La aŭtoro volis ke ĝi similu al la Turka lingvo. La morfologio estas interesa, ĉar la partojn de la diskurso oni indikas per formo de vorto:

* substantivoj kaj pronomoj: KV\*KV aŭ KVKV\* (\*duonvokalo)
* adjektivoj kaj adverboj : KVK
* Konjukcioj kaj prepozicioj : VKKV aŭ VKV
* Sufiksoj : -VK ou -KV

La verboj estas tute regula, kun influo de araba lingvo. Verboj havas du formoj: perfektivo kaj malperfektivo.

Ekzemplo (Patro nia):

Nan houbo
Nan houbo zya gökön,
ut ismi ipar ìşìs,
untu iyol meile,
ut raida det,
uçu yeire ye zya gökön.
Ubu isikde naina şar raida, adna itaç naina bne şaira.

Vidu ankaŭ
----------

* Arumo : Alia lingvo de Nelanth

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2006-07-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Géza KISS** [kiŝ] rumania hungara jurhistoriisto, universitata profesoro, tradukisto naskita en Sibio la 26-an de aprilo 1882 kaj mortinta la 11-an de januaro 1970 en Kluĵo. Li estis la filo de juristo Mór Kiss.

Kariero
-------

Géza Kiss akiris jurdoktortitolon auspiciis regis (1903). Li debutis en Justicministerio de Budapeŝto, poste li instruis en Universitato Ferenc József de Koloĵvaro romian juron (1907), poste en jurakademio de Nagyvárad, kie en 1913 li estis dekano. De 1914 li instruis en Debreceno, li estis dekano (1915), poste rektoro (1918-19), dekano en Jura Akademio (Nagyvárad) (1913). Li alvenis en Rumanion kiel elmigrinto, de 1922 estis deputito, de 1927 ĝis 1932 senatano. Pli poste li estis advokato en Kluĵo (1933-40) kaj Bukareŝto (1940-44). De aŭtuno 1944 li estis ŝtatsekretario de Ministerio por Nacimalplimultaro (1944), profesoro de Universitato Bolyai de Kluĵo (1945-51), resp. en Jura kaj Ekonomika Altlernejo (1951-53) pri romia kaj civila juroj.

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-11-10 per la retarkivo Wayback Machine
.
vinbareloj en kelo de vinbieno de
 Ockenheim, Germanio
**Vinbieno** estas agrikultura entrepreno, en kiu kultivatas vitoj kaj produktatas - ofte ankaŭ privarbatas kaj vendatas - vinoj kaj/aŭ ŝaŭmvinoj. La posedanto de la vinbieno mem respondecas pri la flegado de siaj vitejoj, pri la rikolto ed la vitoj kaj la produktado kaj enboteligado de la vino.

ekzemplo pri aparte impona arkitekturo estas la vinbieno Château Cos d'Estournel en sudokcidenta Francio
Vinbienoj ofte estas familiaj entreprenoj aŭ historie estis posedaĵoj de nobeloj aŭ monaĥejoj. Multaj vinbienoj ankaŭ ofertas tranoktadojn, gvidadojn tra la bienaj kelkoj, kie en bareloj maturiĝas la vino, aŭ gustumadojn de la propraj vinspecoj.

Ĉar en la produktado de vino la kvalitaj diferencoj konsideratas pli signifaj ol en aliaj agrikulturaj branĉoj, la vinkultivistoj ofte havas la strebon estabiligi la nomo de sia vinbieno kiel aparte rekomendinda marko. Tial vinbienoj kutime estas multe pli reprezentaj ol multaj aliaj agrikulturaj produktejoj.

Apartigo
--------

Laŭ la supra difino, ne ĉiuj "vinejoj" estas vinbienoj:

Se pluraj vinkultivistoj mem rikoltas siajn vitojn, sed poste transportas ilin al komuna kooperativa vinproduktejo por vina maturiĝo kaj posta enboteligo, temas pri **vinkooperativo**.

Loko, kie prete enboteligitaj vinoj nur vendatas, simple estas **vinvendejo**.

Krome ekzistas **vinkomercejoj**, kiuj internacie aĉetas pretajn vinojn kaj mem enboteligas, privarbas kaj vendas ilin, eventuale miksante diversajn specojn de vinoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Vinfarado

* Kategorio Vinbieno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 320746
* GND: 4207291-8
* LCCN: sh85147005
* BNE: XX529883
 |
**Gaciça** estas arta lingvo kreita de Theodore Kloba. Ĝi havas propran alfabeton, parte bazita sur Guĝarata lingvo. Kvankam la gramatiko estas iom influita de la angla kaj tre simpla, ĝi havas kreivaj trajtoj kiel la ergativeco. Estas kvar kazoj: absolutivo, ergativo, dativo kaj postpozicia kazo. 

Specimeno transskribita:

ir yëj birmada birzuçmëgëm alvëduram begyanax ërje,  

ir giçoy azboyom dorvëduram gamburdax rugudurax,  

ir albu zimirmadam gimnëgëm, bol ajlazimir  

ir yo azbom veçnom, veçnox cirbazax jën,  

mordordurax bezajax, ublaguji verduju omji.  

yo birmav uju viz ajlazbanir, yo birmav uju viz ajlanibor,  

yo birmav uju viz ajlagilmanar, o uju ajlazeder veçnoyëx,  

mordordurax bezajax, ublaguji verduju omji.  

(J.R.R. Tolkien)

*Tri ringoj por la elfoj sub la hela ĉiel',*
*Sep por la gnomoj en salonoj el ŝton'.*
*Naŭ por la homoj sub la morto-sigel',*
*Unu por la Nigra Reĝo sur la nigra tron'*
*Kie kuŝas Ombroj en Mordora Land'.*
*Unu Ringo ilin regas, Unu ilin prenas,*
*Unu Ringo en mallumon ilin gvidas kaj katenas*
*Kie kuŝas Ombroj en Mordora Land'.*
(Versio de William Auld el la angla).

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2006-07-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Barono Vince Berzeviczy** [berzevici], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berzeviczy Vince** estis hungara mecenato, teatrestro, kritikisto, membro (korespondanta en 1832) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *berzeviczei*.

Vince Berzeviczy  naskiĝis la 16-an de marto 1781 en Hungara reĝlando en Daróc (nuntempa Šarišské Dravce en Slovakio). Li mortis la 15-an de aprilo 1834 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio. (Laŭ  li naskiĝis en Kassa.)

Biografio
---------

Vince Berzeviczy frekventis lernejon en Kassa, poste en 1795 li soldatiĝis. En 1809 li forlasis la armeon en rango kapitano kaj en Germanio li komencis okupiĝis pri teatroj. En 1817 li hejmenvenis kaj en la sekva jaro li edziĝis. En 1829 li denove okupiĝis pri teatroj, eĉ li estis aktoro, baldaŭe teatrestro. Li estis grava mecenato de la hungarlingvaj teatroj en Kassa. Li verkis kritikojn aperintajn ne nur loke, sed ankaŭ en Germanio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio



* Kategorio Vince Berzeviczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**SEBESTYÉN Géza** (pro. ŝbeŝtje:n) hungara bibliotekisto naskita en Nagyvárad la 14-an de marto 1912 kaj mortinta en Bp. la 5-an de aprilo 1976.

Biografio
---------

Géza Sebestyén diplomitiĝis en la Universitato Pázmány Péter de Budapeŝto pri hungara-germana lingvoj; li studis kiel stipendiulo en Collegium Hungaricum de Vieno (1936–37). Li alvenis al Országos Könyvforgalmi és Bibliográfiai Központ (1937), li estis sekcigvidinto de Országos Könyvtári Központ (1948–49). De 1949 li estis bibliotekisto de la teknika universitato de Bp.. Li lekciis en ELTE. En 1958 oni nomumis lin vicĉefdirektoro de la OSZK. Li redaktis la revuon *Hungarica. Külföldi Folyóiratszemle* (1971) kaj la *Külföldi Magyarnyelvű Folyóiratok Repertóriuma* (1978). Li estis ĉefredaktoro de revuo *Könyvtári Figyelő*.

Verkoj
------

* *Nyelv és nyelvtudomány. A nyelvelmélet alapelemei* (Bp. 1939);
* *Új nemzeti könyvtárunk a Várban* (kun László Farkas, Bp. 1960);
* *A könyvtári utasítások mai problematikája a külföldi szakrendszerek tükrében* (Bp. 1962);
* *Könyvtártan* (kun István Sallai, Bp. 1967)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Lago Eleanor** estas rezervujo situanta en la nordokcidenta natura pejzaĝo de Nacia Parko Yosemite je alteco de 1419 metroj super la marnivelo, en la kantono Tuolumne de la usona subŝtato Kalifornio. La baraĵlago havas kapaciton de 32 200 000 m3 kaj surfacan areon de 3,9 km².

Geografio
---------

La rezervujo situas en glaĉere ĉizita valo. Antaŭ inundado, pli malgranda lago de proksimume 2,4 km × 0,8 km ekzistis en la valo. La lago ricevis sian akvon per tri riveretoj, *Kibbie Creek*, *Eleanor Creek*, kaj *Frog Creek*, kaj la valfundo estis modere ĝis dense arbarkovrita kun arbaro el flavaj pinoj, kun iom da incensaj cedroj (*Calocedrus*), blankaj abioj (*Abies concolor*) kaj nigraj kverkoj (*Quercus kelloggii*).

Historio
--------

Arkeologia enketo farita de la valo en 1985 dum la rezervujo estis drenita por prizorgado disponigis signojn de prahistoria vivado de homoj en la valo. Pro la limigita tempo de la studo kaj la naturo de laborado en la ŝlima sedimento de rezervujo, la amplekso de prahistoria loĝado de la valo per tiu enketo ne povas esti taksata.

La nuna rezervujo estis formita en 1918 digante la rivereton *Eleanor Creek* kiel parto de pli larĝa sistemo de rezervujoj, konstruita por liveri akvon kaj elektron al la grandurbo San-Francisko. La origina pli malgranda, natura lago ankaŭ estis nomita "Eleanor" laŭ la filino de gvidanto de la Kalifornia Geologia Enketo en la 1860-aj jaroj.

Daŭre posedata kaj funkciigata fare de la grandurbo San-Francisko, la lago nun disponigas eblecojn por fiŝkaptado, migrado kaj tendumado.

En panoramo de la tuta nacia narko Yosemite
-------------------------------------------

En la sekva pentrita panoramo de la tuta Nacia Parko Yosemite la **Lago Eleanor** situas tute maldekstre sube:

maldekstra

* Kategorio Lago Eleanor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Johann Wolfgang von Goethe en portreto de Georg Oswald May, 1779, kopio
**Georg Oswald May** (prononco [GE:org OSvalt MAJ], naskiĝis la 24-an de januaro 1738 en Offenbach; mortis la 12-an de julio 1816 en Frankfurto ĉe Majno) estis germana pentristo, kiu estas speciale konata kiel portretisto.

Vivo kaj laboro
---------------

La filo de la silkoŝtrumpa teksisto Johann Georg May kaj lia edzino Anna Maria komencis en 1759 studi pentrarton en Offenbach. Li tiam daŭrigis sian edukon en artogalerioj en Mannheim kaj Düsseldorf kaj tiutempe aparte kopiis la verkojn de famaj pentristoj kiel  Rubens kaj van Dyck.

Li pentris en la teknikoj de oleo-pentrado kaj paŝtelo, kaj iom post iom gajnis reputacion kiel portreta pentristo. Li laboris en Offenbach, Ansbach, Bayreuth, Weimar, Würzburg, kaj Greiz, kaj tie pentris multajn signifaj, civitanajn gravulojn, nobelojn kaj riĉajn burĝojn. 

En 1779 li portretis dufoje la verkiston kaj naturscienciston Johann Wolfgang von Goethe. La plej multaj el liaj multaj, plejparte nefinitaj, verkoj malaperis. Krom kiel portretisto, li konatiĝis kiel la kreinto de la retablo en la pilgrima kirko Ĉielenpreno de Maria en Ludwigshafen-Oggersheim.

  

* Kategorio Georg Oswald May en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614987
* GND: 124351239
* VIAF: 10112677
* ISNI: 0000 0000 6656 5486
* BNF: 14793775b
* ULAN: 500011620
* RKD: 54178
* NKC: ola2014843418
 |
**Girolamo Ragusa Moleti**, ankaŭ konata laŭ la kaŝnomo G.R. Sagura Molarogi (Palermo, la 14an de januaro 1851 - Palermo, 1917), estis itala poeto, verkisto kaj ĵurnalisto.

Filo de Pellegrino, kapitano komandanto de la devo-gardistoj kaj de Rosalia, de nobla familio, avo de Girolamo, Francesco Paolo Moleti, kuracisto, estis fakte Grafo de Addidi. Li estis kuzo de Giuseppe Pipitone Federico, kun kiu en 1883 li fondis la pozitivisman revuon "Il Momento". Profunda konanto de la franca literaturo, subtenanto de Émile Zola kaj de la naturscienca skolo ekde sia provo pri realismo, laŭ la difino de Benedetto Croce, ankaŭ en la elekto de la francaj aŭtoroj analizotaj, "ribelema ribelulo". Vojo, kiel estis, de "ikonoklasta spiro de perforta ribelo kontraŭ la malbonoj de la mondo", estis nature, ke li donis sian tutan propran kontribuon al tiu folio de Palermo - Il Momento - sur kies dua numero aperis la kopifilo de Émile Zola.

La unua itala traduko de *Les Paradis artificiels*, ankaŭ en "eltiraĵoj" (1878), estas ankaŭ atribuebla al Ragusa: tiu laboro havis sian unuan tradukiston atribuitan al Biagio Chiara. Li estis direktoro de la Reĝa Teknika Lernejo "Domenico Scinà" de Palermo kaj profesoro pri Estetiko ĉe la Universitato de Palermo.

* Kategorio Girolamo Ragusa Moleti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636669
* GND: 116324465
* LCCN: n78073328
* VIAF: 64126080
* ISNI: 0000 0000 6143 6714
* SUDOC: 052459608
* BNF: 126336501
* ICCU: LO1V078191
 |
**MALÁN Mihály** (mala:n) estis hungara antropologo naskita en Hungara reĝlando en Zólyom (nuntempa Zvolen en Slovakio) la 16-an de septembro 1900 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de oktobro 1968.

Kariero
-------

Malán Mihály studis medicinon kaj filologion en Budapeŝto (1918-26), li akiris duoblan doktortitolon. Li direktis la sportan-antropologian laboratorion de Korpkultura Altlernejo de Budapeŝto (1932-40). Li estis profesoro pri antropologio de Universitato Ferenc József de Kluĵo (1940-46), kunlaborinto de la Hungara Nacia Muzeo, resp. de Naturscienca Muzeo de Budapeŝto (1946-58), profesoro pri antropologio de la Universitato de Debrecen ĝis sia pensiiĝo (1967).

Verkoj
------

* *Adatok a lengyel őstelep neolith-kori lakóinak anthropológiájáról* (Bp. 1929);
* *Mindennapi testgyakorlás és testfejlődés* (Bp. 1936);
* *A székelyek termete* (Múzeumi Füzetek 2-4. Kv. 1944);
* *Az élő magyarság embertani kutatása* (Bp. 1947);
* *Ikrek és ikerkutatás* (Bp. 1962).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
* hungare kun foto
**Vincenzo Zappalà** (naskiĝis en 1945 en Savono) estas itala astronomo. Li studas ĉefe la kometojn kaj la asteroidojn; la Minor Planet Center kreditas lin de la malkovro de 9 astroidoj.

Li verkis pli ol 250 artikolojn en internaciaj revuoj. Liaj ĉefaj sciencaj esploroj temas pri la studo de la rotaciaj ecoj de la asteroidoj kaj la malvolvo de nova metodo, nun tutmonde agnoskita, por difini la asteroidajn familiojn. Li estis plurfoje ano de la sciencaj konsilistaroj de internaciaj kongresoj. Li faris multenombrajn prelegojn en Europo, Usono, Japanio kaj Rusio.

De 1977 al 2000, li estis Presidento de la Komisiono 15 de la Internacia Astronomia Unio, kies ano li estis de 1975. Li estas kun-estro de la laborgrupo pri sunsistemo de la misio Gaia,
misio de la Eŭropa Kosma Agentejo kies celo estas determini la la lokalizojn kaj la movojn de pli ol unu miliardoj da kosmaj objektoj.

| **malkovritaj asteroidoj : 9**   |
| --- |
| 4478 Blanco | 23-a de aprilo 1984 | kun W. Ferreri |
| 5802 Casteldelpiano | 27-a de aprilo 1984 |  |
| 6289 Lanusei | 28-a de aprilo 1984 | kun W. Ferreri |
| 7459 Gilbertofranco | 28-a de aprilo 1984 |  |
| 9009 Tirso | 23-a de aprilo 1984 |
| 9010 Candelo | 27-a de aprilo 1984 |
| 10038 Tanaro | 28-a de aprilo 1984 | kun W. Ferreri |
| 11476 Stefanosimoni | 23-a de aprilo 1984 |
| 17357 Lucataliano | 23-a de aŭgusto 1978 | kun G. DeSanctis |

La asteroido 2813 Zappalà estis nomita en lia honoro.

Scienca popularigo ĉe Interreto
-------------------------------

Vincenzo Zappalà estas fondinto kaj ĉefa kunlaboranto de la itala TTT-ejo de scienca popularigo "astronomia.com", kiu prezentas diversajn novaĵojn pri astronomio, mapojn de la ĉielo monate ĝisdatitajn, glosaron de la astronomiaj terminoj, intervjuojn de famaj astronomoj, organizon de kongresoj kaj pri-astronomaj eventoj. Aliaj kunlaborantoj estas Stefano Simoni, Gabriele Caroti, Pierluigi Panunzi, Francesca Diodati kaj Gabriella Bernardi.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  MPC listo de asteroidaj malkovrintoj(angle)
2. ↑  Asteroido 2813 Zappalà, slipo de IAU Minor Planet Center (angle)
3. ↑  Astronomia.com (itale)

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Malkovrita de Vincenzo Zappalà

Eksteraj ligiloj
----------------

* itale Intervjuo de Vincenzo Zappalà : Parto 1-a
* itale Intervjuo de Vincenzo Zappalà : Parto 2-a
* itale Intervjuo de Vincenzo Zappalà el la paĝaro de *Polaris* Arkivigite je 2012-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Georgi LOZANOV** (naskiĝis la 22-an de julio 1926 en Sofio – mortis la 6-6-an de majo 2012 en Sliven) estis bulgara edukisto, kiu okupiĝis pri malkovrado de kaŝitaj rezervoj de la homa cerbo kaj wn la 1960-aj jaroj evoluigis specialan instru/studmetodon nomitan sugestopedio. La metodo estas teorie bazita sur de li kreita sugestologio. Liaj teorio kaj praktiko stimulis en la mondo movadon de t.n. rapidigita lernado (*superlearning*). En 1966 li fondis kaj ĝis 1984 oficiale gvidis Instituton pri sugesto en Sofio. Lia metodo estis de kelkaj kritikata kiel onidire nescienca, duaflanke en 1978 ĝi estis oficiale aprobita kaj rekomendita de la fakula komisiono ĉe UNESKO kaj ĝis nun estas aplikata en diversaj landoj. Ekde 1969 ĝis komenco de la 1990-aj jaroj ĉe la Ŝtata pedagogia instituto en Moskvo ĉe katedro de fremdaj lingvoj de natursciencaj fakultatoj ekzistadis sugestopediaj kursoj de UNESKO, kies finintoj poste partumis siajn spertojn kun mezlernejaj lingvoinstruistoj en afrikaj landoj.

Lozanov okupiĝis ankaŭ pri parapsikologia esplorado, precipe pri klarvidkapablo ĉe Sofia Universitato. Pro kondiĉoj de la tiama komunisma reĝimo en lia lando granda parto de la tiukampa esplorado restas ĝis nun nepublikigita. 

Pro kontaktoj kun Okcidento li estis far la tiama komunisma registaro tenita en "hejma malliberejo" en Sofio.
Parton de sia vivo li travivis en Aŭstrio - tie li i.a.fondis Internacian centron pri sugestologio en Vieno kaj Internacian centron por trejnado de instruistoj en Vorarlberg.

Vidu ankaŭ
----------

* Vanga

Eksteraj ligiloj
----------------

* LITTA the Lozanov Institute
* Persona retejo de doktoro Lozanov Arkivigite je 2010-03-16 per la retarkivo Wayback Machine angle, bulgare

* Kategorio Georgi Lozanov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420095
* GND: 118982966
* LCCN: n82145705
* VIAF: 35256520
* ISNI: 0000 0000 8372 1233
* SUDOC: 056861206
 |
**ESZTÓ Miklós** (esto:) estis hungara priminada inĝeniero naskita en Petrozsény la 8-an de oktobro 1913 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de aŭgusto 1986. Li estis pliaĝa frato de primineja inĝeniero Zoltán Esztó.

Kariero
-------

Miklós Esztó havigis la diplomon en Ŝoprono en 1935 kaj li doktoriĝis pri ŝtatsciencoj en la Universitato de Segedo en 1939. Ĝis 1949 li laboris en la minejinstanco de Budpeŝto kiel helpsekretario, poste kiel ĉefkonsilanto. Poste li estis esplorinĝeniero, ĉefinĝniero, inter 1955 kaj 1957 sekciestro scienca de la *Országos Bányaműszaki Főfelügyelőség* (Landa Ĉefinspektorado pri Minejtekniko, de 1967 ĝis 1976 scienca esploristo ĉe la *Bányászati Kutató Intézet* (Esplorinstituto pri Minejoj). Li ricevis la memormedalon Zorkóczy (1977).

Libroj
------

* *Bányaműveléstan* (lernolibro, kune kun Zoltán Esztó , Bp. 1950, 1951, 1953).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 343394
* VIAF: 121439187
* ISNI: 0000 0000 7937 5681
 |
**Francis Gregory Alan MORRIS** konata per anglalingva karesnomo **Greg** (1933 – 1996) estis usona aktoro. Li estis filo de ĵazomuzikisto Francis Williams kaj patro de la aktoroj Iona kaj Phil Morris.

Li militservis ĉe usona armeo dum la Korea milito kaj diplomiĝis ĉe University of Iowa.

Morris komencis sian karieron per radio ankoraŭ kiel studento. En televido li debutis per *Car 54, Where Are You?* en 1963 kaj en kino per The New Interns en la sekva jaro.

En 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li aktoris en televidaĵoj Dr. Kildare, The Twilight Zone, The Alfred Hitchcock Hour, The Lieutenant, The Fugitive, Peyton Place, I Spy, The Doomsday Flight, Love, American Style, Killer by Night, Mission: Impossible, The Six Million Dollar Man, Wonder Woman, Quincy M.E. ktp. krom en kinfilmoj The Lively Set  kaj The Sword of Ali Baba. 

Morris dum la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj aperis en televido per T.J. Hooker, The Jesse Owens Story, Murder, She Wrote, inter aliaj. Lia lasta laboro estis en *Le peloton d'exécution* (1991).

* Kategorio Greg Morris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641060
* GND: 1088351697
* LCCN: n81081486
* VIAF: 90701855
* ISNI: 0000 0000 7327 0715
* SUDOC: 166888931
* BNF: 14208876f
* BNE: XX4825746
 |
**Vinica** (makedone *Виница*) estas urbo situanta en la oriento de Norda Makedonio, en la Orienta Regiono. Ĝi estas la administra centro de la samnoma komunumo opština Vinica. Laŭ la censo de septembro 2021 loĝis en la urbo entute 8 584 homoj.

Loko, priskribo
---------------

Ĝi situas en la sudorienta parto de la valo Koĉani en alteco de ĉirkaŭ 400 m. De sudo ĝis nordo, du riveroj fluas tra la urbo - Gradska Reka kaj Viniĉka Reka. La areo de la urbo estas ĉirkaŭ 3 km².

La regiona vojo R1304 pasas tra la urbo Vinice, kiu kondukas de la urbo Kočani al la urbo Berovo.

### Loĝantaro

Laŭ la censo de 2002, inter la loĝantoj de tiam 10 863 loĝantoj estis 9 246 makedonoj (85,11 %), 1 209 ciganoj (11,13 %), 256 turkoj (2,36 %) kaj la ceteraj.

Religioj: 8 989 ortodoksaj kristanoj (82,75 %), 1 452 islamanoj (12,24 %) kaj la ceteraj.

La ĉefaj sektoroj de la ekonomio en Vinice estas agrikulturo (plejparte rizo), vinkultivado, teksa industrio, mebla industrio, industrio kaj agrikultura maŝinaro.

Estas du elementaj lernejoj kaj mezlernejo en la urbo. Ili ankaŭ havas bibliotekon, kulturdomon, du preĝejojn.

La jenaj arkeologiaj lokoj situas en la ĉirkaŭaĵo de la Vinica kaj en la urbo mem:

* Vinica, mezepoka setlejo
* Pazarishte, setlejo de romiaj tempoj
* Vinica Fortikaĵo, fortika setlejo de malfrua antikveco

Referencoj
----------

1. ↑  nombroj de urbanoj laŭ la censo de septembro 2021 el la retejo *citypopulation.de*, jen ankaŭ arkive en grafike tre modesta formo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (makedone)

Noto
----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Виница en la makedona Vikipedio.*

Pluaj fotoj
-----------

* Vinica FortikaĵoVinica Fortikaĵo
* VinicaVinica
* ortodoksa preĝejo Sankta ĉefanĝelo Miĥaeloortodoksa preĝejo Sankta ĉefanĝelo Miĥaelo