recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kandelaj lanternoj por la festo
La **Tago de la Kandeletoj** aŭ **La Kandeletoj** (hispane: *Día de las Velitas* aŭ *Las Velitas*) estas unu el plej tradiciaj festoj en Kolombio. Ĝi estas celebrata en la antaŭtagiĝo de la 8-a de decembro, aŭ eĉ jam ekde la antaŭa nokto (nomiĝis **Nokto de la Kandeletoj**). Tiu tago signas la komencon de la Kristnaskaj festoj en la lando.

En ĉi tiu tago, homoj kutimas meti kandelojn kaj paperajn lanternojn ĉe siaj fenestroj, balkonoj, porĉoj, trotuaroj, stratoj, parkoj, placoj kaj ĉie, kie ili povas esti vidataj honore al la Virgulino Maria kaj ŝia Senmakula Koncipiĝo.

Historio
--------

La celebrado de ĉi tiu tago datumas de la 8-a de decembro 1854, kiam Papo Pio la 9-a promulgis la Senmakulan Koncipiĝon de la Virgulino Maria kiel dogmon en sia buleo *Ineffabilis Deus* (= *ne [plene] komprenebla Dio*). Anticipe al tiu ĉi papa decido, homoj lumigis kandelojn kaj paperajn lanternojn por montri sian subtenon kaj kredon. En Kolombio, samkiel en multaj lokoj ĉirkaŭ la mondo, tiun anoncon oni solenis per lumigado de kandeloj. La Katolika Eklezio de Kolombio pluvivigis la celebron kaj starigis kiel jaran tradicion la eklumigon de kandeloj dum la nokto de la 7-a de decembro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispane Bildoj de la Tago de la Kandeletoj en Bogoto
* hispane Bildoj de la Tago de la Kandeletoj
**TÖTSZEGI Tekla** [toetsegi] estas rumania hungara etnografino, muzelogino, universitata instruistino. Ŝi naskiĝis en Ditrău la 9-an de junio 1964. Ŝi estas pli juna fratino de muzikfokloristo, komponisto László Kelemen.

Biografio
---------

Tekla Tötszegi diplomitiĝis pri hungara-franca lingvoj en Universitatea Babeș-Bolyai de Kluĵo (1986). Ŝi instruis en Drăguşeni (1986–88), poste en Mera (1990–2003). De 1998 ŝi estas redakcianino de la gazeto Kalotaszeg.
Ŝi doktoriĝis kaj estas scienca esploristino, laboras en la katedro de Etnografio kaj Antropologio de UBB de Kluĵo kaj ŝi estas vicdirektorino de Erdélyi Néprajzi Múzeum.

Libroj
------

* *A mérai kötény* (La antaŭtuko de Mera. Kv. 2003 = Kriza Könyvek 18).
* *A mérai viselet változásai a 20. században*, Mentor Kiadó, 2009.
* *A fiatalok vasárnapja Európában*. kunulaŭtorino, red. Kv. 2009 = Kriza Könyvek, 35.
* *Zene, tánc, hagyomány: Denis Galloway romániai fotói, 1926 – 1932*, kunulaŭtorino, Hagyományok Háza, 2010.

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Laŭdado, decembro 2006
*La Lasta Vespermanĝo* de Leonardo da Vinci, 1498, montras la apostolojn sidantaj ĉe longa tablo. Tiu tipo de tablo estis nekonata en la tempo kaj loko de la Lasta Vespermanĝo.
Dinosaŭroj kun-ekzistantaj kun homedoj, kiel tie en *The Flintstones*, estas relative ofta anakronismo en komikso kaj animaciaj kartunoj.
**Anakronismo** laǔ PIV estas 1 Kronologia eraro, per kiu oni konfuzas inter si malsamdatajn historiaĵojn, kaj 2 Afero ne konforma kun la kutimoj aŭ moroj de la koncerna epoko.

**Anakronismo** aŭ **anaĥronismo** (el la greka ἀνά ana, "kontraǔ" kaj χρόνος ĥronos, "tempo") estas kronologia malkongruo en iu aranĝo, speciale kunigo de personoj, okazaĵoj, objektoj aǔ kutimoj el diferencaj tempoperiodoj. La plej ofta tipo de anakronismo estas objekto mismetita en tempo, sed ĝi povas esti ankaŭ parola esprimo, teknologio, filozofia ideo, muzika stilo, materialo, planto aǔ animalo, kutimo, aǔ io ajn asocia kun partikulara periodo en tempo kiu estas metita ekster sia propra tempa nivelo.

**Anakronismo** povas esti ĉu intenca aǔ neintenca. Intencaj anakronismoj povas esti enmetiaj en literatura aǔ arta verko por helpi nuntempan publikon engaĝiĝi pli prete en historia periodo. Anakronismo povas ankaŭ esti uzata por celoj de retoriko, komedio, aǔ frapo. Neintencaj anakronismoj povas okazi kiam verkisto, artisto aǔ ludanto ne konscias pri diferencoj en teknologio, lingvo, kutimoj, sintenoj aǔ modoj inter diferencaj historiaj epokoj. Tiuokaze anakronismo povas montri malbonan kvaliton en difinita verko, ekzemple se temi pri intencita serioza historia studo aǔ eĉ historia romano. En diversaj konvencioj anakronismoj necesas kaj estas universale akceptitaj, ekzemple en kino (kaj plej ofte en literaturo), kiam temas pri historiaj filmoj: la lingvaĵo (kaj eĉ la lingvo mem) plej ofte ne estas tiu de la reprezentita epoko kaj loko, sed de la nuntempa publiko, kiu devas kompreni la diraĵojn.

Referencoj
----------

1. ↑  McCouat, Philip.  On the trail of the last supper. *Journal of Art in Society* (2014). Alirita 15a de Aǔgusto 2016.
2. ↑  NPIV  Alirita la 8an de Septembro 2018.

* Kategorio Anakronismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rezső Pauncz** [rejxO paŭnc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pauncz Rezső,** en Israelo **Ruben Pauncz** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1920 en Szőreg (nuntempa urboparto de Szeged)) estas hungara-israelana kemiisto, profesoro, membro (ekstera (1995)) de Hungara Scienca Akademio.

Rezső Pauncz

Biografio
---------

Rezső Pauncz devenis el juda familio. Li frekventis piaristan gimnazion en Szeged, poste li akiris sciencan gradon Ph.D en Universitato Miklós Horthy en 1944. Li estis asistanto en Scienca Universitato de Szeged ekde 1948. Dum la Hungara revolucio de 1956 li forlasis la landon kaj iris al Haifa, kie li lernis la hebrean lingvon, krome li ricevis postenon en universitato Technion. En 1960 li lernis en Svedio, reveninta al Technion li estis nomumita docento, en 1962 profesoro. Foje li instruis ankaŭ en Uppsala kaj Florido. En 1985 li pensiuliĝis. Li ricevis hungaran premion en 1952, israelajn premiojn en 1975 kaj 2004.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Alternant Molecular Orbital Method* (1967)
* *Spin Eigenfunctions, Construction and Use* (1979)
* *The Unitary Group in Quantum Chemistry* (1986)
* *Az elektronkorreláció* (1996) - akademia disertaĵo
* *The Construction of Spin Eigen-Functions* (2000)

Fontoj
------

* oficiala paĝo[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 12-a paĝo)
**Rezső Szabó** [reĵO sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Rezső** estis slovakia hungara juristo, politikisto.

Rezső Szabó naskiĝis la 10-an de majo 1929 en Klížska Nemá (Ĉeĥoslovakio), li mortis la 2018 en Klížska Nemá (jam en Slovakio, laŭ ĉeĥa Vikipedio en Bratislavo).

Biografio
---------

Rezső Szabó apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, Slovakio. Li lernis ankaŭ en Hungario, poste li maturiĝis en Komárno en 1948, pli poste li akiris juran diplomon en en:Comenius University en 1952 en Bratislavo. Inter 1951-1954 li havis postenon en la hungara minoritata asocio Csemadok, en la sekvaj jaroj li estis ĝia sekretario. Inter 1959–1961 li estis redaktoro de hungarlingva gazeto A Hét. Dum la Praga Printempo li estis unu el la hungarlingvaj aktivuloj, kiuj formulis postulojn pri reformoj de minoritata politiko en Ĉeĥoslovakio. Tiam li estis partoprenanto en la kunveno de la Centra Komitato de la Komunista Partio de Slovakio. Depost fiasko de la Praga Printempo li estis forigita el la partio, eĉ el Csemadok kaj li rajtis fari nur fizikajn laborojn. Ekde 1975 li estis administranto en entrepreno, iom poste li jam estis juristo. Post la Velura revolucio li estis rehabilitita kaj revenis al la politiko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Csemadok és a Prágai Tavasz* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj ĉeĥe, kiuj estas legeblaj pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708154
* LCCN: n2006079091
* VIAF: 26497265 1769156919248754970009, 26497265
* ISNI: 0000 0001 0961 3338
* NKC: jo2013742049
 |
**Béla Ribár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ribár Béla** estis hungara-serba fizikisto, profesoro, instruisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2004), membro ordinara de Serba Scienca-Arta Akademio (2001).

Béla Ribár  naskiĝis la 5-an de septembro 1930 en Debeljaĉa. Li mortis la 22-an de marto 2006 en Novi Sad.

Biografio
---------

Béla Ribár apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio, poste en Serbio. Li frekventis universitaton en Beogrado inter 1949-1955. Post la diplomo li ekinstruis en gimnazio, baldaŭe en universitato en Sarajevo. Inter 1966-1969 helpe de stipendio li esploris en Berno, kie li ankaŭ doktoriĝis. Ekde 1970 ĝis la pensiuliĝo en 1995 li instruis en universitato en Novi Sad. Li esploris la kristalojn ekde la 1960-aj jaroj. Post la pensiuliĝo li agadis por la hungara minoritato en Serbio. Li ricevis premiojn en 1987 kaj 1996.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Híres magyar tudósok* (Famaj hungaraj sciencistoj), (1995)
* *A Délvidéki magyarság múltja és jelene* (2001)
* *Megmaradásunk záloga* (2004) - elektitaj artikoloj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**Béla Rácz** [rAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rácz Béla** estis hungara advokato, politikisto, ĵurnalisto. Lia origina familia nomo estis *Katz* ĝis 1919.

Béla Katz naskiĝis la 2-an de julio 1886 en Berettyóújfalu, li mortis la 19-an de oktobro 1945 en Londono.

Biografio
---------

Béla Rácz devenis el juda familio. Li akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad), poste li malfermis advokatan atelieron en la sama urbo. Tiutempe li aliĝis al la socialdemokratoj kaj redaktis ties gazeton. Dum la kalistefa revolucio li estis estro de Bihar (historia departemento), same dum Hungara Sovetrespubliko. En aprilo la rumana armeo okupis la regionon, tial Rácz rifuĝis al Budapeŝto, kie li ricevis gvidantajn postenojn. Depost ĉeso de la sovetrespubliko komence li kaŝiĝis, en 1921 li rifuĝis al Vieno. Li estis tie ĵurnalisto de TASS ĝis Anschluss, poste li rifuĝis al Londono.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vörösök és fehérek 70 év előtt. Az 1848/49-iki magyar ellenforradalom* (1920)
* *Kereszténység és rabszolgaság* (1922)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706570
 |
**Ádám Reviczky** [revicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reviczky Ádám** estis hungara politikisto, oficiro, juristo, membro direktora de Hungara Scienca Akademio (1830). Lia nobela antaŭnomo estis *revisnyei*, lia rango estis grafo ekde 1825.

Ádám Reviczky  Arkivigite je 2015-06-10 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 23-an de majo 1786 en Debrecen. Li mortis la 21-an de aprilo 1862 en Heiligenkreuz im Wienerwald.

Biografio
---------

Ádám Reviczky lernis juron en Vieno, li komencis sian karieron kiel juristo, reĝa prokuroro. En 1808 li ricevis postenon en Vieno en la kortumo. En la sekva jaro li soldatiĝis kaj li batalis kontraŭ Napoleono. En 1811 li denove ricevis altan postenon en Vieno. Post 3 jaroj li ricevis taskojn en foraj landpartoj de Habsburga Imperio, en 1819 li estis nomita kortuma konsilanto, baldaŭe li ricevis diversajn altajn postenojn. Li politikadis fidele al la Habsburgoj, krome li kontraŭis la reformojn, tial li estis forigita, poste li ricevis diplomatan taskon en Florenco. Fine li vivis en abatejo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)

* Kategorio Ádám Reviczky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Duklando Jülich** estis teritorio de la Sankta Romia Imperio de Germana Nacieco en la Malsuprorejna-Vestfalia Imperia Distrikto, maldekstrorejna inter Duklando Geldern, la elektoprinclandoj Köln Kolonjo kaj Treviro same kiel Princepiskopujo Lieĝo.

Jülich-Berg signifas la personunian ligon de la duklandoj Jülich kaj Berg en la tempo inter 1423 ĝis 1795. Ambaŭ teritorioj havis komunajn dukojn kun unu voĉo en la Imperia Princo-Konsilantaro.

Geografio
---------

La duklando Jülich ampleksis teritorion da 4130 kvadrataj kilometroj, kiu etendiĝis 20 kilometrojn ambaŭflanke de la rivero Rur respektive proksimume 40 kilometrojn okcidente de la Rejno ekde Tegelen en la nordo ĝis en la norda Eifel en la sudo. Ĝi havis proksimume 400.000 loĝantojn plejparte katolikajn. Ĉefurbo estis Jülich.

Urboj kaj komunumoj
-------------------

Al la historia duklando Jülich apartenis la urboj kaj komunumoj Jülich, Düren, Eschweiler, Münstereifel, Euskirchen, Nideggen, Bergheim, Kaster, Grevenbroich, Gladbach, Dahlen, Dülken, Linnich, Randerath, Brüggen, Süchteln, Aldenhoven, Heimbach, Monschau, Wassenberg, Heinsberg, Gangelt, Geilenkirchen, Waldfeucht, Sittard, Süsteren, Sinzig kaj Remagen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Duklando Jülich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dekretoj de Jülich, Kleve, Berg, Grandduklando Berg (1475–1815) Arkivigite je 2012-12-04 per Archive.today
* 
* Reta biblioteko pri la historio de Jülich
Ŝafoj vintre pentrita de Béla Pállik

**Béla Pállik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pállik Béla** estis hungara pentristo, operkantisto.

Béla Pállik  naskiĝis la 2-an de februaro 1845 en Nagyszentmihály (Hungara reĝlando, nuntempa Michalovce en Slovakio), li mortis la 27-an de julio 1908 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Ŝafoj pentrita de Béla Pállik

Biografio
---------

Béla Pállik frekventis lernejon komence en sia naskiĝurbo, poste en Ungvár, kie li ofte desegnadis. Li lernis pentradon en Pest (urbo), kie por vivteni sin li kopiis pentraĵojn, poste pentris portretojn. En 1863 li pentris freskojn en Kastelo de Várpalota. Inter 1867 kaj 1871 helpe de mecenatoj li lernis pentradon en akademio en Vieno, poste en simila lernejo en Munkeno. Li pentradis plej ofte ŝafojn. Li hejmenvenis en 1874 kiel signifa pentristo pri portretoj kaj bestoj. En Újpest li eĉetis forlasitan preĝejon, kiun li trakonstruis al ateliero. Post la oftaj pentradoj liaj okuloj laciĝis, tial li komencis kantadi. En 1883 li vendis la atelieron kaj li estis operkantisto en Dortmund, Düsseldorf, Kolonjo, Berlino kaj Vajmaro. Post 2 jaroj liaj okuloj resaniĝis kaj en Düsseldorf li denove pentradis. En 1887 li hejmenvenis al Tata (Hungario), kie li ricevis atelieron. En 1890 lia pentraĵo en Parizo ricevis „Mention honorable".

Géza Mészöly pentrita de Béla Pállik

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Pásztorjelenet (1873)
* Delelő nyáj (premiita en Vieno)
* Birka-akol
* Ŝafino kun ŝafidoj
* Ŝafkapoj
* Muelejo en Atyás
* A király és vadászkísérete Gödöllőn (1877)
* Oláh paraszt (1908)
* Portreto pri
	+ Géza Mészöly (vidu la bildon!)
	+ György Károlyi
	+ Ferenc Deák
	+ Kálmán Tisza
	+ Béla Wenckheim
	+ Lajos Kossuth
	+ István Széchenyi
	+ László Szőgyény-Marich (1806)
* Rajdanta István Károlyi
* Rajdanta Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)
* Rajdanta Elizabeto de Aŭstrio-Hungario

Ekspozicio
----------

* Arthalo Budapeŝto postmorta hereda ekspozicio en 1908

Fresko pentrita de Béla Pállik

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj

* Kategorio Béla Pállik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601444
* GND: 1077457472
* VIAF: 96125866
* ISNI: 0000 0000 6792 548X
* ULAN: 500064853
* RKD: 61589
 |
Historia mapo de Karniola duklando: Supra (rozkolora), Malsupra (verda) kaj Interna (flava) Karniolo kun apuda Istria markio (oranĝe), Johann Homann, 1714
La **Duklando Karniolo** (en slovena *Vojvodina Kranjska*, en germana *Herzogtum Krain*) do ankaŭ **Krajino**, estis Imperia Ŝtato de la Sankta Romia Imperio establita en 1364. (Antaŭe estis markio/margraflando Karniolo.) Ĝi estis hereda lando de la Habsburga Monarkio, kaj iĝis konstituanto de la Aŭstria Imperio en 1804 kaj parto de la Reĝlando Ilirio ĝis 1849. Ĝi iĝis separata kronlando el 1849, kaj estis re-aligita al la teritorioj de Cislajtio de Aŭstrio-Hungario el 1867 ĝis la ŝtata dissolvo en 1918. Ĉefurbo de la regno estis Ljubljano. Hodiaŭ ĝi apartenas al Slovenio, kiu ankaŭ havas la saman ĉefurbon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Duklando Karniolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mapo – Duklando Karniolo en 1849
* Slovenia Nacia Insignaro Arkivigite je 2010-11-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 488948
* LCCN: no2006109078
* VIAF: 135241782
* NKC: ge1001744
 |
**uzokazo** estas analiza procedo en komputiko. uzokazo prezentas iun tipan metian taskon, kun la celoj kaj interagoj de la uzantoj kaj de la koncerna programo. per uzokazo programisto povas analizi la bezonojn de la uzontoj laŭ ilia vidpunkto. li povas pli bone rezoni, kiel la programaro estos uzata fare de homoj, nenion antaŭsupozante pri la enhavo de la progamaro mem (ĝian konsiston oni difinu poste).

la nocio de uzokazo populariĝis en la 1990aj jaroj kune kun formalaj modeloj, kia uml.

prezento
--------

uzokazon oni povas prezenti bilde aŭ tekste. uml disponigas diversajn figurojn por grafika prezento. sed ankaŭ teksto kun sinsekvaj rubrikoj taŭgas por priskribo de uzokazo. uzokazon oni povas priskribi per tiaj rubrikoj, kiaj:

* nomo de la uzokazo
* resuma priksribo
* ofteco
* kaŭzoj de okazado
* antaŭkondiĉoj
* agantoj
* postkondiĉoj
* ...

amplekso
--------

**proceduro** aŭ scenaro estas unu vojo tra la diversaj ebloj de la uzokazo. estas rekomendite uzokazon verki iom post iom. komence oni prezentu per ĝi la **normalan proceduron**, do tiun, en kiu ĉio bone funkcias. poste oni aldonu pli maloftajn situaciojn, kaj misfunkciadojn.

interrilatoj
------------

eventuale oni povas interrilatigi uzokazojn, kvankam tio elmetas la programiston al la tento jam modeligi per tio la aranĝon de la programoj mem:

* per almeto: uzokazo branĉiĝas al alia
* per enpreno: parton de uzokazo plenumas alia uzokazo
* per specialigo: iuj uzokazoj prezentas pli specialajn versiojn de iu pli ĝenerala uzokazo .

helpo
-----

ekzistas instruaj verkoj kaj retejoj pri la temo. ekzistas ankaŭ programaroj, kiuj helpas en la redakto aŭ desegno de uzokazoj.
Tarator
**Tarator** - bulgare *Таратор* - estas malvarma kukumosupo en la balkana kuirarto, por kiu kutime raspitaj kukumoj, ajlo, aneto kaj olivoleo plus eventuale erigitaj juglandokernoj estas kirle miksitaj en tre malvarman jogurton (bulgare Кисело мляко, latinliterigite *kiselo mljako*). Aparte en tre varmaj someraj tagoj ĝi estas servata kiel antaŭmanĝaĵo. Origine la plado venas el Albanio.

Ĉar dum la preparo la jogurto kutime estas maldensigita per malvarma akvo, la plado *Tarator* pli similas al jogurta kukumosupo ol al saŭco, do pli likvas ol la parenca greka plado *Tsatsiki* aŭ la turka plado *Cacık*. Tre malsamas la plado *okroŝko* el la rusia kuirarto, kiu ankaŭ estas malvarma supo, sed prepariĝas el kvaso, terpomoj, rafanetoj kaj aneto.

En la esperantlingva receptaro "Internacie kuiri" de Maria Becker-Meisberger, probable la plej renoma kuirlibro en la internacia lingvo, la supo reprezentiĝas per recepto kaj tie la nomo estas esperantigita "Taratoro". Pro tio ke dum la historio de Esperanto ĉiam ekzistis multaj movadanoj kaj movadaj eventoj en Bulgario, tre multaj ne-bulgaraj esperantistoj dum la varmegaj bulgaraj someroj apreze konatiĝis kun la supo.

* Kategorio Tarator en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Pethes** [peteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pethes Ferenc** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *kechkeméti* [keĉkemEti], lia kuzo estis Sándor Pethes, lia filo estis György Pethes.

Ferenc Pethes  naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1905 en Nagykörű, li mortis la 21-an de marto 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Pethes akiris diplomon en Tutlanda Teatra Lernejo en 1928. En la sekva jaro li debutis en Nacia Teatro (Miskolc). Ekde 1931 li apartenis ĉefe al al Teatro Magyar kaj Operetoteatro (Budapeŝto). Dum la nazia erao li ludis en armeaj teatroj kaj li estis aŭdebla en nazigermana radio. Depost la 2-a mondmilito la aktora (politika) komisiono malpermesis lin ĝis 1947, poste li ludis en malgranda teatro. Liaj pli gravaj sekvaj teatraj stacioj estis Teatro de Kecskemét (1949-1952), denove Miskolc (1952-1955), poste pluraj teatroj en Budapeŝto. Li finis sian aktoran karieron en Teatro Thália (Budapeŝto) en 1972, tiam li pensiuliĝis. Li ricevis premion en 1954.

Li edziĝis en 1931, post 3 jaroj filo naskiĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - franca reĝo
* József Katona: *Bánk bán* - Tiborc
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* - Frosch
* Imre Kálmán: *A csárdáskirálynő* - ĉefkelnero
* Molière: Tartufo - Orgon

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Köszönöm, hogy elgázolt* (1935) – kamparano
* *Makkhetes* (1944) – ĉefrolo
* Budapeŝta printempo (filmo) (1955)
* *Szegény gazdagok* (1959)
* *A veréb is madár* (1968)
* *Nyulak a ruhatárban* (1972)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Tanya a viharban* (1958)
* *A fekete város* (1971)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Herbert Körbs, Rudolf Vogel kaj aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

* Kategorio Ferenc Pethes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 590067
 |
**Gyula GRÓH** [djula grO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gróh Gyula** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1936). Liaj fratoj estis István Gróh kaj József Gróh.

Gyula Gróh naskiĝis la 16-an de januaro 1886 en Esztergom, li mortis la 23-an de februaro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Gróh finis la lernadon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1908. Inter 1917-1934 li instruis kemion en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto. En 1935 li ricevis katedron en universitato. En 1950 li emeritiĝis, tamen poste li laboris en instituto pri grenoj kaj farunoj. Li okupiĝis precipe pri proteinoj kaj radioaktiveco.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Általános kémia* (Ĝenerala kemio), (1918) (ankaŭ germane, itale, turke)
* *Szervetlen kémia* (Neorganika kemio), (1939)
* *Szerves kémia* (Organika kemio), (1940)
* *Bepillantás a kémiába* (1949)

Referencoj
----------

1. ↑   Magyar Életrajzi Lexikon.

Fontoj
------

* Kategorio Gyula Gróh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj G, GY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gyula Földessy** [djula foldeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földessy Gyula** estis hungara literaturhistoriisto, kritikisto, tradukisto, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1960).

Gyula Földessy  naskiĝis la 18-an de oktobro 1874 en Nyíregyháza. Li mortis la 18-an de decembro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Földessy frekventis universitaton en Budapeŝto. Li ekinstruis en 1900 en gimnazio. En la 1910-aj jaroj li apartenis al amika rondo de Endre Ady. Post la Hungara Sovetrespubliko li iĝis trudemerito. En 1929 li partoprenis en vortara komisiono de MTA. Post la 2-a mondmilito li iĝis honoraj gimnazia direktoro kaj universitata profesoro. Li ricevis premion Kossuth en 1951, baldaŭe aliaj 3 premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Ady minden titkai* (Ĉiuj sekretoj de Endre Ady) (1949, 1962) - ĉefverko
* *Petőfi* (1911)
* *Ady-tanulmányok* (Studoj pri Ady) (1921)
* *Az ismeretlen Ady* (La nekonata Ady) (1941)
* Johann Wolfgang von Goethe: Faŭsto - tradukaĵo

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434570
* GND: 121331350
* LCCN: n97103083
* VIAF: 41832622
* ISNI: 0000 0001 1058 8942
* SUDOC: 092088600
* BNF: 110081204
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Heřmanice |

Koordinatoj: 49° 51′ 26″ N 18° 19′ 52″ O﻿ / ﻿49.85722 °N, 18.33111 °O﻿ / 49.85722; 18.33111 (mapo)

Sigelilo de municipo Heřmanice (la 18-a jarcento)
**Heřmanice** estas historia municipo situanta sur teritorio de Ostrava en Ĉeĥio. Nuntempe ĝi estas loka parto de urboparto Silezia Ostrava. Vivas ĉi tie 3 010 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La unua skriba mencio devenas el la jaro 1305 - en listo de dekonaĵoj de vroclava episkopujo aperas municipo *Hermanni villa*. Verŝajna fondinto, laŭ kiu la vilaĝo estis nomita, estas Heřman, la burggrafo de Sileziaostrava burgo. En la jaro 1447 heredis Heřmanice-on teŝina princo Boleslav. En la jaro 1491 teŝina princo Kazimír vendis ĝin al Petr Osinský z Žitné. En la jaro 1520 la municipo transiris en posedaĵon de Pola Ostrava. Grandan parton de Heřmanice aĉetis en la jaro 1630 Mikuláš pli aĝa Wilczek kontraŭ 23 mil florenoj. Jindřich Vilém Vilczek poste aĉetis la restantan parton kaj unuigis Heřmanice-on - en la jaro 1683 de Jan Jiří Kochtický z Kochtic kaj en la jaro 1686 de Anna Kechendorfová. Wilczkidoj poste tenis Heřmanicon ĝis la jaro 1848.

Ĝis duono de la 19-a jarcento loĝantaro vivtenis sin plejparte per agrikultura produktado. Poste plimulto de la loĝantoj trovis laboron en industria ĉirkaŭaĵo de la municipo. Sed rekte sur teritorio de la municipo estiĝis neniu industria entrepreno. Kvankam la posedantoj klopodis mini karbon, pro la naturaj kaj financaj problemoj ili devis haltigi la minadon. Interesaĵo estas ekzistado de deponejo de eksplodaĵoj de firmao Dynamit-Nobel ekde la jaro 1884. Tiu estis la 19-an de marto 1924 tute neniigita pro eksplodo. Tiu ĉi deponejo krom alia provizis per eksplodaĵoj ĉiujn minejojn de ostrava-karvina regiono. Ekde la jaro 1959 ĉi tie situas devene labortendaro, nun estas ĉi tie malliberejo.

En la jaro 1849 Heřmanice kuniĝis kun Hrušov kaj Muglinov kaj prezentiĝis sub unueca nomo Heřmanice. Sed jam en la jaro 1866 Hrušov memstariĝis kaj en 1890 sekvis ĝin Muglinov. Al Moravia Ostrava la municipo estis aligita la 1-an de julio 1941. La municipo estis dum la dua mondmilito liberigita fare de Ruĝa Armeo la 1-an de majo 1945 je la 9-a horo.

Signifaj naskiĝintoj
--------------------

* Slávka Budínová

Vidu ankaŭ
----------

* Antošovice
* Hrušov
* Koblov
* Kunčice
* Kunčičky
* Muglinov
* Silezia Ostrava

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de statuta urbo Ostrava |
| --- |
| urbaj partoj: | Hošťálkovice ~ Hrabová ~ Krásné Pole ~ Lhotka ~ Mariánské Hory kaj Hulváky ~ Martinov ~ Michálkovice ~ Moravia Ostrava kaj Přívoz ~ Nová Bělá ~ Nová Ves ~ Ostrava-Jih ~ Petřkovice ~ Plesná ~ Polanka nad Odrou ~ Poruba ~ Proskovice ~ Pustkovec ~ Radvanice kaj Bartovice ~ Silezia Ostrava ~ Stará Bělá ~ Svinov ~ Třebovice ~ Vítkovice |
| lokaj partoj: | Antošovice ~ Bartovice ~ Bělský Les ~ Dubina ~ Heřmanice ~ Hrabůvka ~ Hrušov ~ Hulváky ~ Koblov ~ Kunčice ~ Kunčičky ~ Mariánské Hory ~ Moravia Ostrava ~ Muglinov ~ Přívoz ~ Radvanice ~ Silezia Ostrava ~ Výškovice ~ Zábřeh |

 |
**PETHE Ferenc** (pro. pete), Kisszántói Pethe estis hungara agrikulturisto, ĵurnalisto naskita en Szentmihály la 30-an de marto 1763 kaj mortinta en Szilágysomlyó la 22-an de februaro 1832.

Biografio
---------

Ferenc Pethe estis post fino de la altlernejo de Debreceno friĝia rektoro, poste li lernis de 1788 ok jarojn en Utrecht, li travojaĝis la tutan okcidentan Eŭropon, kie li prilernis ankaŭ la presaĵistmetion. De 1796 li redaktis kaj eldonis en Vieno la unuan hungarlingvan akonomian gazeton *Vizsgálódó Magyar Gazda*. De 1797 ĝis 1801 li estis unu el organizintoj de *Georgikon* de Keszthely, ties instruisto, poste gvidinto. Inter 1801 – 1814 li staris en servo de Esterházy. De 1814 en Vieno, de 1816 ĝis 1818 en Pest li aperigis la gazeton *Nemzeti Gazda*. En 1827 li aperigis en Koloĵvaro la unuan hungarlingvan politikan gazeton de Transilvanio *Hazai Híradó*, poste *Erdélyi Híradó*.

Verkoj
------

* *Pallérozott mezei gazdaság…* (I – III. Sopron-Pozsony-Bécs, 1805 – 1814);
* *A földmívelési kimia gyökere* (Davy H. után, Bécs, 1815);
* *Természethistória…* (Bécs, 1815);
* *Időpróféta…* (Pest, 1816, 1817);
* *Budai szőllőm ültetése módja* (Kolozsvár, 1827).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Ferenc Pethe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 365105
* GND: 1025871170
* LCCN: nr90023065
* VIAF: 17074690
* ISNI: 0000 0000 5072 9327
 |
**Gyula Gretzmacher** [djula grecmaĥer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gretzmacher Gyula** estis hungara inĝeniero, akademia profesoro.

Gyula Gretzmacher  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1836 en Hungara reĝlando en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio), li mortis la 26-an de januaro 1906 en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Gyula Gretzmacher frekventis gimnazion en Eperjes, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1859. Post siaj studoj li estis samloke asistanto. En 1862 li laboris en Vieno, sed en la sama jaro li reiris al minejo en Selmecbánya. En 1871 li faris signifan laboron en aliaj minejoj de la urbo, eĉ li ricevis signifan reĝan premion en 1879. Li estis minejestro en 1881, akademia katedresto en 1883. Li pensiuliĝis en 1904 jam kiel mineja ĉefkonsilisto. Li gvidis en la urbo turisman societon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Das Grubenunglück in Hodritsch* (1879)
* *Selmecbányán Selmecz és környéke magassági viszonyai* (1886)
* *A salgótarjáni József-akna nevü bányamezőnek kifulasztása* (1889)
* *Bányamûveléstan* - retis en manuskripto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 73-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo G, poste serĉu la nomon)
* slovaklingva biografio
**Balatonfőkajár** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonalmádi. La loknomo emfazas tion, ke la vilaĝo troviĝas ĉe kapo de Balatono.

Kalvinana preĝejo en Balatonfőkajár

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22 km²
* Loĝantaro: 1460
* Poŝtkodo: 8164
* Telefonprefikso: 88

Situo
-----

Balatonfőkajár situas sur ebenaĵo, 4 km-ojn for de Balatono, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Veszprém-Lepsény.

Historio
--------

Dum la romianoj estis tie vojo. La unua mencio devenis el 1050. Dum jarcento la kampoj apartenis al abatejo de Pannonhalma. La ekleziuloj komencis kulturi vinberojn. En 1242 la tataroj bruldetruis la vilaĝon, la loĝantoj rifuĝis al la proksima marĉo. La nova vilaĝo konstruiĝis ĝuste sur la neniigita marĉo. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. En 1873 18 da fiŝistoj mortis en la glacia Balatono. En 1944 la fronto daŭris longe, la Ruĝa Armeo devis okupi la vilaĝon 7-foje. Ĉiuj domoj ruiniĝis, estis multe da mortintoj, ankaŭ civiloj.

Vidindaĵoj
----------

* postbaroka Kalvinana preĝejo (Balatonfőkajár) de 1794 kun mezepoka origino
* muzeeto
* vico da vinkeloj

Ĝemelvilaĝo
-----------

* Slovakio Dolné Obdokovce, Slovakio
Mezepoka kaliko el Norvegio
**Kaliko** estas robusta trinkujo kun plado, ŝafto, tenilo kaj larĝa bazo, sed sen anso(j). Ĝi estas ofte uzata en religiaj ceremonioj. Dum la kristana komunio ĝi entenas la konsekritan vinon. En la sorĉista religio Viko kaliko reprezentu la virinecan principon.

Laŭ Francisko Azorín **Kaliko** estas *Greka pokalo, foje kun ansoj malgrandaj. La kristanoj faris ilin, el arĝento aŭ oro, sen ansoj, por konsakri la vinon dum la meso.* Li indikas etimologion el greka *kiliks* (pokalo), el *kaluks* (florokaliko) kaj de tie la latina *calix*.

Vidu ankaŭ
----------

* Sankta gralo
* Meso (diservo)

Proverbo
--------

Ekzistas proverbo pri kaliko en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Se la kaliko tro pleniĝas, la vino elverŝiĝas.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 101.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-24.

* Kaliko (trinkujo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kaliko (trinkujo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kaliko (trinkujo) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Gyula Grasselly** [djula graŝeli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Grasselly Gyula** estis hungara biokemiisto, mineralogo, geokemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982).

Gyula Grasselly naskiĝis la 4-an de julio 1920 en Szeged. Li mortis la 13-an de novembro 1991 en Szeged.

Biografio
---------

Gyula Grasselly frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, dume li lernis ankaŭ en Berlino dum duonjaro. En 1944 li eklaboris en universitato de Szeged, iom poste li soldatiĝis, poste li estis militkaptito. En 1946 li revenis por instrui al la universitato, kie li estis katedrestro inter 1968-1986. En 1959 li doktoriĝis. Li okupiĝis precipe pri manganoercoj kaj pri naftoj. Li emeritiĝis en 1990.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Ásvány- és ércelemzési módszerek* (1953)
* *Kutatási irányok és eredmények a mangán geokémiájában* (1977)
* *Geology and geochemistry of manganese* (1980)
* *A geokémia alapjai* (Fundamentoj de la geokemio) (1982)

Fontoj
------

* Tiu ĉi artikolo estas mallongigita tradukaĵo el hungarlingva Vikipedio, kie la fontoj estas listigitaj
**Gyula Firczák** [djula fircAk], rutene **Юлий Фирцак,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Firczák Gyula** estis hungaria grek-katolika pastro, episkopo, teologo, parlamentano.

Gyula Firczák naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1836 en Horlyó (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Ĥudljovo en Ukrainio), li mortis la 1-an de junio 1912 en Ungvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio).

Biografio
---------

Gyula Firczák supozeble apartenis al la rutena minoritato de la reĝlando. Li frekventis bazlernejon en Munkács, gimnaziojn en Ungvár, Szatmár kaj Kassa, seminarion en Vieno ekde 1855. Fine li doktoriĝis kaj pastriĝis en 1861. Hejmenveninta li ekinstruis en teologia liceo de Ungvár. Ekde 1863 li studvojaĝis al okcidenteŭropaj landoj. En 1875 li estis ankaŭ lernejestro, en la sekva jaro liceestro. Liaj pastraj rangoj altiĝis (kanoniko en 1876, titulara abato en 1879, preposto en 1886). Li estis elektita parlamenta deputito en 1887, tial li forlasis la instruadon kaj vivis plu plej ofte en Budapeŝto. En 1891 li estis nomita episkopo, samtempe li estis levita al senato. Li multe strebis pri eduko de rutenoj kaj li estis motoro de ekonomia helpo de rutenoj. Li edziĝis antaŭ la pastriĝo, sed post 15 monatoj li vidviĝis.

Gyula Firczák

Liaj verkoj
-----------

* *Excerpta theologiae fundamentalis*
* *Escerpta theologiae specialis*
* pluraj paroladoj aŭ artikoloj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Gyula Firczák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747603
 |




* Portalo pri Biografio
Plaĝo en Cleethorpes
**Cleethorpes**  estas urbo en la angla provinco Lincolnshire Nord-Orienta (angle *North East Lincolnshire*) apud la buŝo de la rivero Humber.

Ĝi estas marborda feriejo kaj estas fizike ligita al la apuda urbo Grimsby.

En la 19-a jarcento ĝi estis fiŝista vilaĝo sed post la konstruado de la fervojo inter mezlandaj industriaj urboj kiel Ŝefildo (angle: Sheffield) kaj la marbordo ĝi rapide kreskis. Dum jaroj ĝi restas populara feriejo por familioj el la industriaj centroj.

Nuntempe troviĝas kelkaj grandaj vilaĝoj de domveturiloj kaj kabanoj.

Inter la allogaĵoj por turistoj estas la promena ĝeto, la granda amuzejo: Pleasure Island, sablaj strandoj, miniatura fervojo laulonge de la strando, golfejo ktp.

Se oni rigardas al la rivero oni povas vidi multe da ŝipoj survoje al la havenoj de Grimsby, Hull, Immingham kaj Goole.

Ankaŭ en la estuaro oni povas vidi du grandajn fortikaĵojn. Oni konstruis ilin en 1914 por proteki la enirejon de la rivero. Ili staras 18 metrojn super la akvo kaj havas diametrojn de 25 metroj. Estis lokoj por 200 soldatoj. Oni bezonis tri jarojn por konstrui ilin kaj la milito finiĝis preskau samtempe kiel la konstruado do oni ne pafis eĉ unu pafilon!

Dum la dua mondmilito ili restis kiel rimedoj de fortimigo kaj ili estis regule atakitaj de malamikaj flugmaŝinoj.

La grenviĉa meridiano trapasas la urbon kaj indikilo montras kelkajn distancojn en mejloj.
Norda Poluso- 2517 miles (4050 kilometroj), Suda Poluso - 9919 miles (19562 kilometroj), Nov-Jorko - 3481 miles (5602 kilometroj), Londono - 143 miles (230 kilometroj), Sidnejo - 10483 miles (16870 kilometroj), Moskvo - 1495 miles (2406 kilometroj).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fortikaĵoj Arkivigite je 2007-07-01 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Heinrich RUBENOW** (naskiĝis ĉirkaŭ 1410 kaj estis murdita je la 31-a de decembro 1462) estis urbestro de Greifswald kaj fondis en la jaro 1456 universitaton tie.

Memorŝtono pri Rubenow en Greifswald
Rubenow vizitis la lernejon de la preĝejo Sankta Maria en Greifswald kaj studis (kvankam jam edzo) ekde 1435 en la universitato en Rostock.
En 1447 li aliĝis al la Universitato de Erfurto kaj tie doktoriĝis. 1449 li iĝis urbestro de Greifswald.

La 31-an de decembro 1462 (dum la novjara nokto) dungitaj murdistoj per hakilo mortbatis lin en la urbodomo de Greifswald. La komision donis liaj politikaj kontraŭuloj, kiuj verŝajne opiniis, ke lia influo iĝis tro granda.

La entombigo okazis en franciskana klostro. Post ĝia malkonstruo la memortabulo estis transmetita en la preĝejon Sankta Maria.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Heinrich Rubenow en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Balatongyörök** (balatondjorok) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en Zala, en subregiono de Keszthely.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 38 km²
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 8313
* Telefonprefikso: 83

Geografio
---------

Balatongyörök situas inter montoj kaj norda bordo de Balatono (kontraŭe troviĝas Balatonkeresztúr), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Balatonfüred-Keszthely. La lasta urbo troviĝas je 10 kmoj.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj kuprepoko, antaŭ la hungaroj romianoj kaj gotoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1121. Dum la turka erao la proksimaj fortikaĵoj defendis la vilaĝon. En 1732 familio Festetics akiris la kampojn. Komence de la 20-a jarcento formiĝis ankaŭ feriejaj domoj. Ekde 1903 fervojo trafikas. En 1990 la vilaĝo ricevis ordenon pri Eŭropa vilaĝo *Prix d'Honeur*. La vilaĝo havas la rangon vinvilaĝo.

Vidindaĵoj
----------

* klasikisma romkatolika preĝejo Sankta Mikaelo de 1833, la turo estas 21 m-ojn alta
* ŝtonokruco

Famuloj
-------

En Balatongyörök mortis:

* Ferenc Erdei (arkitekto)
* Mihály Mőcsényi, pejzaĝarkitekto.
**Balatonszabadi** [balatonsabadi] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Siófok. Szabad en la loknomo signifas: libera.

Balatonszabadi

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 41 km²
* Loĝantaro: 2890
* Poŝtkodo: 8651
* Telefonprefikso: 84
* Koordinatoj:(46° 53′ 25″ N; 18° 8′ 5″ E Mapo)

Situo
-----

Balatonszabadi situas laŭ maldekstra bordo de Sió, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo Budapeŝto-Nagykanizsa preteriras. Ĝi troviĝas proksime de Balatono.

Historio
--------

Balatonszabadi naskiĝis en 1950 pro unuiĝo de vilaĝoj Fokszabadi kaj Siómaros. Antaŭ la hungaroj keltoj kaj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1299 en formo *Szabadi*. Okazis grandaj bataloj dum la turkoj kaj ankaŭ en 1945. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo akvodukto, gasodukto, kanalizado, poŝto, interretejo, kuracejo, dentokuracejo, infanokuracejo.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1800 en vilaĝoparto Maros
* postbaroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1778 en vilaĝoparto Maros
* la unua skulptaĵo pri Lajos Kossuth de 1894 en vilaĝoparto Maros

Famuloj
-------

En Balatonszabadi naskiĝis skulptisto Imre Veszprémi.

* Kategorio Balatonszabadi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Kazim Abdullaev** (uzbeke kaj angle, turke kaj azerbajĝane *Kazım Abdullaev*, ruse *Казим Абдуллаев*, Kazim Abdulajev) estas sciencisto pri arto kaj arĥeologio de Centra Azio. Li magistriĝis en Renesancaj Studoj de la Ŝtata Universitato Niĵnij-Novgorodo en Sovetunio, tiutempe nomita Gorkij Universitato, en 1975 kaj kun distingo doktoriĝis en Klasika Arĥeologio de la Instituto de Arĥeologio, Akademio de Sciencoj de Sovetunio, Moskvo, en 1986 kun disertaĵo titolita *Terakota plastika arto de Baktrio-Toĥario en antikva kaj frua mezepoko*. 

Liaj esploraj interesoj inkludas la arĥeologion de Mezazio de la helenismaj kaj post-helenismaj periodoj, arthistorion de Baktrio kaj Sogdio en la antikva periodo, numismatikon de la periodoj de helenismo kaj de la Kuŝana imperio en Baktrio kaj Sogdio, budhana arto de Mezazio, nomadismo de Centra Azio, la terakotaj skulptaĵoj de Baktrio en la antikvaj kaj fruaj mezepokaj periodoj jam prezentitaj en lia doktoriga disertaĵo, kaj gliptika arto, do la arto ĉizi figurojn el gemoj, de Baktrio kaj Sogdio. En 2009 li premiiĝis de la Akademio de Surskriboj kaj Beletro de Francio (*Academie des Inscriptions et Belles-Lettres, Institut de France*) pro siaj verkoj pri la disvastigo de greka ikonografio en la Orientaj Civilizoj de Mezazio.

Laŭ la stato komence de 2023 li estas lektoro en la Istanbula Universitato. Laŭ sama stato komence de 2023 li estas Asociita Membro de la Nacia Centro por Scienca Esploro (*Centre National de Recherche Scientifique*) en Parizo kaj la Instituto por La Studo de la Antikva Mondo (*The Study of the Ancient World*) en Novjorko. Krome li estas eksterlanda koresponda membro de Internacia Asocio de Studoj pri Mediteraneo kaj Oriento (*ISMEO - Associazione Internazionale di Studi sul Mediterraneo e l'Oriente*) en Romo.

Referencoj
----------

1. 1 2  laŭ lia prezento en la retejo *academia.edu*
2. ↑  prezento de li en la retejo *researchgate.net*

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806883
* LCCN: no98027976
* VIAF: 21756870
* SUDOC: 194507351
* BNF: 17724210k
* NKC: pna2011666829
 |
**Balboa** [balBOa] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. *Balboa* estas etimologie rilatebla al *Bona Valo*. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, la leonan kaj ĉefe la galegan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Ruinoj de la kastelo.
Rura kabano *palloza*.
Preĝejo de Santa Marina.
Ruinoj de la kastelo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Balboa, Cantejeira, Castañeiras, Castañoso, Chan de Villar, Fuente de Oliva, Lamagrande, Parajís, Pumarín, Quintela, Ruideferros, Ruidelamas, Valverde, Villafeile, Villanueva, Villariños kaj Villarmarín, okupas totalan areon de 51,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 287 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 300 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 157 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Cervantes (Lugo), Villafranca del Bierzo, Vega de Valcarce kaj Trabadelo.

Estas atestaĵoj de antaŭromia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de la jaro 988. Ĝi apartenis al la episkopo de Leono kaj poste al aliaj nobeloj. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, kastelo, preĝejo, muzeo, ruraj kabanoj *palloza*).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756881
 |
Pontokolonegoj; en la malfono dekstre finbetonita kolonego, en la fono maldekstre ŝtala subtrabaĵo antaŭ la betonado
**Ŝtalbetono** aŭ **armita betono** estas en la konstruado kunmetita materialo el la du komponantoj betono kaj arma ŝtalo. Kunligo de la du komponantoj ekestas per la kungluado kun la ligorimedo cemento kaj la ŝtala armaĵo.

Betono havas kompare kun la premrezisto nur tiroreziston de proksimume 10 elcentoj. Ŝtalo tamen havas altan tiroreziston. La portoprincipo je la konstrumaterialo ŝtalbetono estas tial, fortigi per ŝtalo tirstreĉatajn lokojn, do armi, kaj en la ceteraj kampoj eluzi la premreziston de betono. Je treege premstreĉitaj konstrueroj (ekz. apogiloj) oni uzas armŝtalon ankaŭ por altigi la premreziston.

Vidu ankaŭ
----------

* Preĝejo Notre-Dame de Raincy

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ŝtalbetono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj ĉe www.beton.org


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453174
* GND: 4056840-4
* LCCN: sh85112446
* BNF: 119310419
* NDL: 00572797
* NKC: ph127956
 |
La rivero **al-Ĥazal** aŭ *el-Ghazal*, transliterumita ankaŭ kiel *Bahr al-Ghazal* kaj *Baḩr al Ghazāl*, (en araba, بحر الغزال‎) estas longa rivero de nordorienta Afriko, alfluanto de la Blanka Nilo kiu fluas tra Sud-Sudano. La nomo signifas «rivero de la gazeloj» kaj la regiono de Sud-Sudano nome Bahr el Ghazal, ekhavas sian nomon el tiu de la rivero. Foje oni konsideras la esprimon *rivero Bahr el-Ghazal*, evidenta ekzemplo de taŭtoponimo (ripeto dulingva de la referencita geografia elemento, nome rivero kaj Bahr).

La rivero Bahr el Ghazal estas la ĉefa okcidenta alfluanto de Nilo. Ĝi havas longon de 716 km, kaj fluas tra la malsekejoj de Sudd, kie ĝi kuniĝas al la Blanka Nilo.

La rivero estis mapita en 1772 de la franca geografo Jean Baptiste Bourguignon d'Anville (1697-1782), sed ĝi jam estis supraĵe konata de la fruaj geografoj de Antikva Grekio.

Notoj
-----

1. ↑  «Bahr al-Ghazal». Encyclopædia Britannica Online Library Edition. Encyclopædia Britannica. Konsultita la 21an de Januaro 2008.

* Kategorio Bahr al-Ĥazal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746836
* VIAF: 237838348
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Februaro 2023)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde februaro 2023! |

Oni parolas pri **arida klimato**, se la potenciala akvovaporiĝo superas la precipitaĵon en iu regiono. Tiu kaŭzas tre malgrandan aeran humidecon. Ĝi estas la malo de humida klimato.

Oni distingas inter 

* **plenarida klimato**: precipitaĵo < vaporiĝo, validas por 10 ĝis 12 monatoj en la jaro
* **duonarida klimato**: precipitaĵo < vaporiĝo, validas por 6 ĝis 9 monatoj en la jaro.

Tipa karakterizaĵo por la plenarida regiono estas la sen-forflueco. La riveroj vaporiĝas jam dum ties fluo plene aŭ alfluas sen-elfluan lagon aŭ plajon (sal-argilan ebenaĵon, basenon de iama sala lago). Ekzemploj estas la lago Urmia, (perse دریاچه ارومیه‎‎) aŭ la lago Aralo. Okaze de plenarido, la precipitaĵo estas ĝenerale sub 80 mm en jaro.

Kvankam situas plej ofte la sekaj zonoj en subtropika dezerta zono, ĉar la pasataj ventoj atingas nur la t.n. ĉeval-latitudon, sed ekzistas arida klimato same en aliaj regionoj, ekzemple en multaj altmontaroj kaj „polusaj dezertoj".

Vidu ankaŭ
----------

* Duonhumida klimato
* Humida klimato
* Klimata klasifiko de Köppen
* Seka sezono
* Trosekeco

* Kategorio Arida klimato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288651
* GND: 4318611-7
* LCCN: sh87003620
 |