recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vidu ankaŭ Nokia (kompanio)

**Nokia** estas urbo kaj komunumo en Finnlando, en distrikto Pirkanmaa - ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al lagubernio Okcidenta Finnlando. Laŭ la stato de 2017 en la komunumo vivis 33 322 loĝantoj sur areo de 347,84 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 96 loĝantoj/km². El la areo 348 km² estas lagoj kaj riveroj konsistigas 59 km2.

La komunumo estas fondita en 1922, kiam la komunumo Pirkkala estis dividita al du partoj, suda kaj norda. La norda parto, en 1938, ekuzis la nomon Nokia samtempe kiam ĝi fariĝis kampurbo kaj la suda proprigis al si la antaŭan nomon Pirkkala. En la 1970-aj jaroj la kamparaj komunumoj Tottijärvi kaj Suoniemi estis ligitaj al Nokia, kaj ĝia terspaco kreskis multe. Urban statuson la komunumo akiris en 1977. Vojoj kaj fervojo ligas la urbon al la najbara granda urbo Tampere.

Nokia estas industria loko. La vorto *Nokia* estas nuntempe pli bone konata kiel nomo de la granda telekomunika kompanio Nokia, kiu havas parton de siaj historiaj radikoj en la urbo. La plej granda labordonanto en la urbo estas pneŭmatiko-produkta firmao, kiu siatempe estis parto de la multbranĉa Nokia kaj uzis ties varmarkon, sed nun estas aparta kompanio kaj uzas, ekde 1995, la nomon kaj varmarkon *Nokian*. Post ĝi, la plej grandaj industriaj entreprenoj estas *Sisu Diesel* (motoroj, pumpiloj, intertransmisiiloj) kaj la molpapera fabriko, kiu iam apartenis al la Nokia-kompanio, sed nun estas posedata de *Georgia-Pacific Nordic*. La industriigon de la urbo grave helpis la torenta rivero Nokia, kiu provizis la unuajn fabrikojn per abunda energio pro 20-metra diferenco en la akvoniveloj. En la rivero plu funkcias elektrejo, kies maksimuma povumo estas 67 megavatoj.

La nomo *Nokia*
---------------

La vorto Nokia verŝajne venas el prafinna vorto *nois* (vortradiko *noki-*), kiu signifas nigran mustelon, pli precize marteson aŭ eble zibelon. Ankaŭ la blazono de la urbo, kun nigra marteso kuranta ĉe la rivero Nokia, estas bazita sur tiu interpreto pri graveco de felokomerco en la historio de Nokia.

Ĝemelaj urboj de Nokia
----------------------

* Islando Blöndúos, Islando
* Danio Horsens, Danio
* Svedio Karlstad, Svedio
* Norvegio Moss, Norvegio
* Rusio Orjol, Rusio
* Hungario Sárospatak, Hungario
* Estonio Sillamäe, Estonio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nokia (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la urbo Nokia (historiaj kaj turismaj informoj ankaŭ en la angla, sveda, germana kaj rusa)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108027
* GND: 4333139-7
* LCCN: n85178226
* VIAF: 158343066
* ISNI: 0000 0004 0632 5084
 |
**Carlos Fernández Montero LLOPIS**, konata kiel **Carlos Llopis** (Madrido, 20a de januaro 1913 - Madrido, 6a de aprilo 1970), estis hispana dramaturgo.

Biografio
---------

Li estis verkisto samtempa kun similstilaj Miguel Mihura kaj Enrique Jardiel Poncela, verkis kvindek teatraĵojn kaj kultivis ĉefe la ĝenro de la prilaborita komedio de burĝa tono. Malpli favorita de literaturkritikistoj ol la menciitaj aŭtoroj, en sia epoko, tamen li premierigis verkojn laŭdatajn de la publiko, inter kiuj menciindas *Con la vida del otro* (1947), *Nosotros, ellas y el duende* (1946), *¡Oh, doctor!* (1950), *La cigüeña dijo sí* (1951), *La vida en un bloc* (1952), *¿De acuerdo, Susana?* (1955), *El amor tiene su aquel* (1955), *Por cualquier puerta del sol* (1956), *¿Qué hacemos con los hijos?* (1959) kaj *Mi mujer, el diablo y yo* (1962), kaj kelkaj el ili estis adaptitaj al kino.

Pri la ĝenro "revista", li verkis por ekzemplo la libreton de *La cuarta de A. Polo* (1951) kaj tiun de *Oriente y accidente* (1952), kun la humorisma trio Zori, Santos kaj Codeso.

Filmoj
------

* *La familia hippie* (1971) pri la verko *La cigüeña dijo ¡Sí!* reĝ. Enrique Carreras
* *La cigüeña dijo ¡Sí!* (1955) pri la verko *La cigüeña dijo ¡Sí!* reĝ. Enrique Carreras
* *Maldición gitana* (1953) pri la verko *Más acá de El más allá* reĝ. Jerónimo Mihura Santos.
* *La culpa la tuvo el otro* (1950) dir. Lucas Demare pri la verko *Con la vida del otro*
* Escuela de rateros (1956) reĝ. Rogelio A. González pri la verko *Con la vida del otro*

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Carlos Llopis en la angla Vikipedio.*
**Reuters** estas liveranto de financmerkataj datumoj kaj novaĵagentejo, kiu liveras raportojn el la tuta mondo al gazetoj kaj aliaj komunikiloj. La novaĵoj nuntempe estigas malpli ol 10 % de la enspezoj de la entrepreno.

La ĉefa agado estas liveri informojn al la merkatoj de akcioj, devizoj kaj similaj financpaperoj. Reuters liveras merkatajn datumojn kiel kurzojn, esplorojn kaj analizojn. Krome la entrepreno funkciigas komercajn sistemojn, kiuj permesas al borsaj komercistoj aĉeti kaj vendi financpaperojn surekrane anstataŭ per telefono aŭ en borsa halo. Plej grava estas la analizado de 40.000 akciaj entreprenoj kaj de obligacioj. Konkurencantoj estas Bloomberg L.P. kaj Dow Jones Newswires.

Historio
--------

Datumcentro de Reuters en Londono
La entrepreno komencis kiel agentejo por ĝeneralaj novaĵoj. Paul Julius Reuter, filo de rabeno en Kassel, Germanio, konstatis, ke kun la elektra telegrafo la novaĵoj ne plu bezonis tagojn aŭ semajnojn por veturi longajn distancojn. En 1850 la 34-jara Reuter instaliĝis en Akeno en Germanio, proksima al la nederlanda kaj belga landlimo. Li ekuzis la novan telegrafan linion Berlino-Akeno por sendi novaĵojn al Berlino. Estis truo en la linio inter Akeno kaj Bruselo. Reuter rapidigis la transporton de novaĵoj uzante kolombojn por ponti la mankantan distancon.

Fontoj
------

1. ↑  Retpaĝo de Reuters

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Reuters en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝoj por individuaj klientoj
	+ Reuters US
	+ Reuters UK Arkivigite je 2009-05-02 per la retarkivo Wayback Machine

* Reuters Oficiala retpaĝo
* 5 jaroj de militraportado en Irako Arkivigite je 2018-06-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Reuters - The State of the World Arkivigite je 2009-02-14 per la retarkivo Wayback Machine Novaĵoj en la 21a jarcento
* Reuters Group PLC Company Profile at Yahoo! Inc.
* Reuters Group PLC Company Profile at Google Inc.
* Reuters Fondaĵo Arkivigite je 2010-11-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Reuters financaj informoj Arkivigite je 2008-02-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 235860
* GND: 330055-9
* LCCN: n82108903
* VIAF: 132548028
* ISNI: 0000 0001 2323 9194
* LIBRIS: 378371
* SUDOC: 03378079X
* BNF: 124608922
* NLA: 35449001
* NDL: 00629457
* NKC: kn20020322065
 |
Skaraba amuleto kun la nomo de Tutmoso la 3-a.
La **skaraba amuleto** aŭ **skarabeo** estis egipta amuleto pri vivo kaj potenco, skaraboforma, kiu reprezentis la *naskiĝantan sunon* kaj estis simbolo de la resurekto en la egipta mitologio. Dum la vivo ĝi protektis kontraŭ la malbono, videbla aŭ nevidebla, donante ĉiutage forton kaj potencon. En lamorto, la portanto akiris la eblon resurekti kaj atingi la eternan vivon.

La skarabo estis ligita al la dio Ĥepri, formo de Reo kiel naskiĝanta suno, kaj estis simbolo de la konstanta transformado de la ekzisto.

La skarabo estis asociita al Ĥepri, la dio asociita al la naskiĝanta suno. Antikve, oni kredis ke la skarabo estis nur virseksa kaj ke la reproduktado okazis elverŝante spermon en sterko-bulon. La supozata memreproduktado de la skarabo similigas ĝin al Ĥepri, la dio kiu kreis sin mem el la nenio. Aliflanke, la sterkobulo rulata de la skarabo similas al la suno.

La egiptoj kredis ke Ĥepri renovigis la sunon ĉiutage post ĝia malapero ĉe la horizonto, metante ĝin en subteran mondon, Duato, post la sunsubiro por renovigi ĝin por la sekva tago. Kelkaj reĝaj tomboj de la Nova Egipta Imperio montras trioblan bildon de la suno, kun la skarabo kiel simbolo de la matena suno. La astronomia plafono de la tombo de Ramseso la 6-a rakontas la "morton" ĉiunokte kaj la "renaskiĝo" de la suno ĉiumatene, estante glutata de Nut, diino de la ĉielo, kaj reapetante el ŝia utero kiel Ĥepri. La bildo de la skarabo asociita al ideoj pri transformiĝo kaj resurekto estas ĉieesta en la religia kaj funebra arto en Antikva Egiptio.

La skarabaj amuletoj estis tajlitaj sur pluraj materialoj: talko, bazalto, granito kaj noblaj ŝtonoj kiaj lazurito, ametisto, karneolo, kaj eĉ sur metaloj kiaj oro. La arkeologiaj elfosaĵoj en Egiptio malkovris bildojn pri skaraboj tajlitaj sur ostoj, eburo, ŝtono, fajenco egipta kaj noblaj metaloj, el la 6a dinastio ĝis la romia periodo.

Temas pri kutime malgrandaj skaraboj kun trueo por povi esti uzita en kolĉeno, kaj en la bazo ĝi havas enskribon aŭ kartuŝon. Ili estis precipe uzitaj kiel amuletoj, kaj en ilia reverso aperis bildoj aŭ tekstoj. Kelkaj havis la nomon d la posedanto kaj estis uzitaj kiel sigeloj, etendiĝinta uzo en la vin-amforoj, luksa varo. La faraonoj mendadis la fabrikadon de skaraboj kun la plej longaj enskriboj, kiel la memoriga skarabo de la geedziĝo de la reĝino Tij. Grandaj skulptaĵoj troveblas en la temploj de Tebo, en la Serapeum de Aleksandrio kaj en aliaj lokoj de Egiptio.

La argentina verkisto Manuel Mujica Láinez publikigis historian romanon *El escarabajo* (La skarabo, 1982), pri egipta ringo montranta skarabon kio estas rakontisto de la historioj de ĝiaj posedintoj ekde reĝino Nefertari ĝis nordamerika milionulino, tra unu el la murdintoj de Julio Cezaro aŭ Mikelanĝelo inter aliaj.

* Kategorio Skaraba amuleto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Skeirono** (helene *Σκίρων*, latine *Sciron*) estis en la helena mitologio kruela rabisto el Istmo , proksime de Megaro.

Sian rabistan metion li entreprenadis laŭ iom aparta maniero. Ĉiun vojaĝanton li venigis al fontujo sub alta roko apud maro, devigis lin demeti liajn aĵojn kaj lavi al li piedojn. Poste la malfeliĉulon per forta piedŝoto li faligis en maron. Evidente tio sukcesadis, momento de surprizo rolis sian. 

Sed tamen fine la rabiston trafis obstakloj. Tio okazis kiam la juna Tezeo en sia dek sesa jaraĝo iris de sia avo, troizena reĝo Piteo al sia duonpatro Egeo, atena reĝo. Tezeo volis dum la vojaĝo travivi aventurojn, per kiuj li akiru famon kaj reputacion. 

Kiam Skeirono intencis praktiki sian metodon, Tezeo mem kaptis lin je la piedoj kaj trans sian kapon ĵetis lin en la maron. Tie vore konsumis lin grandaj monstraj testudoj. 

Skeirono estis la tria en vico, kiujn Tezeo venkis per iliaj propraj rimedoj. Antaŭ li estis Perifeto, Siniso kaj simila sorto ankoraŭ atendis Kerkionon kaj Prokruston. 

Skeironan nomon havas ĝis nun roko en Istmo. Strato estas tie larĝigita, por ke turistoj povu rigardi lokon, kie Skeirono pereis. Sed la maro apud la roko estas malprofunda kaj testudoj en ĝi ne vivas.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Skeirón en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Skeldo** aŭ **Sĥeldo** estas rivero, kies fonto situas en Nord-Francio kaj kiu tra Flandrio preter Antverpeno fluas al la Norda Maro.

**Flankaj riveroj:** Scarpe, Haine, Leie (Lejo aŭ Liso), Dender, Durme, Rupel.

La fonto de Skeldo (nederlande: *Schelde*, france: *Escaut*) situas ĉe Gouy-Le-Catelet sur la altebenaĵo de Saint-Quentin. Ĝis la Flandra urbo Gento la rivero nomiĝas *Supra Skeldo*, poste *Mara Skeldo* aŭ *Malsupra Skeldo*. La tuta desupro de la rivero egalas 95 metrojn kaj la unuajn 79 m ĝi desupras en Francio.

En la *Malsupra Skeldo* estas relative granda diferenco inter la akvoniveloj alta kaj malalta pro la tajdoj en la Norda Maro. La Rejn-Moza Delto, nomita ankaŭ *Rejn-Moz-Skelda Delto*, estas riverdelto en Nederlando formita per la kunfluado de la riveroj Rejno, Mozo (en nederlanda: Maas) kaj Skeldo. Foje, la Skelda delto estas konsiderata aparta delto disde la Rejn-Moza Delto.

Vilaĝoj kaj municipoj kiujn trafluas la Skeldo
----------------------------------------------

### En Francio

Gouy-Le-Câtelet,
Vendhuile,
Ossu,
Honnecourt-sur-Escaut,
Banteux,
Bantouzelle,
Les Rues-des-Vignes,
Crèvecœur-sur-l'Escaut,
Masnières,
Marcoing,
Noyelles-sur-Escaut,
Cantaing-sur-Escaut,
Proville,
Fontaine-Notre-Dame,
Cambrai,
Neuville-Saint-Rémy,
Ramillies,
Escaudoeuvres,
Eswars,
Thun-l'Évêque,
Thun-Saint-Martin,
Iwuy,
Estrun,
Hordain,
Bouchain,
Neuville-sur-Escaut,
Lourches,
Douchy-les-Mines,
Denain,
Wavrechain-sous-Denain,
Haulchin,
Rouvignies,
Prouvy,
Thiant,
Maing,
Trith-Saint-Léger,
Valenciennes,
Anzin,
Saint-Saulve,
Bruay-sur-l'Escaut,
Onnaing,
Escautpont,
Fresnes-sur-Escaut,
Condé-sur-l'Escaut,
Vieŭ-Condé,
Odomez,
Hergnies,
Bruille-Saint-Amand,
Château-l’Abbaye,
Flines-lez-Mortagne,
Mortagne-du-Nord,
Maulde

### En Belgio

Valonio: Bléharies,
Hollain,
Bruyelle,
Burcht,
Antoing,
Tournai (Calonne, Chercq, Tournai),
Pont à Chin,
Pecq (Esquelmes, La Garenne, Pecq, Warcoing),
Celles (Marais-de-Pottes), Mont-de-l'Enclus

Flandrio: Spiere-Helkijn,
Bossuit,
Outrijve,
Avelgem,
Waarmaarde,
Kerkhove,
Kluisbergen,
Wortegem-Petegem
Elsegem,
Petegem-aan-de-Schelde,
Oudenaarde,
Welden,
Melden,
Heurne,
Eine,
Zwalm,
Zingem,
Asper,
Gavere,
Semmerzake,
Eke,
Merelbeke,
Zevergem,
Zwijnaarde,
Gent,
Destelbergen,
Melle,
Wetteren,
Wichelen,
Berlare,
Zele,
Dendermonde,
Grembergen,
Hamme,
Baasrode,
Buggenhout,
Sint-Amands,
Mariekerke,
Branst,
Weert,
Bornem,
Tielrode,
Temse,
Steendorp,
Kruibeke,
Schelle,
Hemiksem,
Rupelmonde,
Antverpeno,
Zwijndrecht,
Kallo

### En Nederlando

Borsele,
Hulst,
Kapelle,
Reimerswaal,
Sluis,
Terneuzen,
Veere,
Breskens,
Vlissingen;
Oosterschelde:
Goes,
Middelburg,
Noord-Beveland,
Schouwen-Duiveland,
Tholen,
Veere

Geografiaj elementoj
--------------------

* Walcheren

* Kategorio Skeldo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Foto de Carlo Ponzi en 1920
La **skemo Ponzi** ankaŭ konata kiel *financa piramido* kaj *trompa investo*, estas fraŭda invest-operacio, kiu implicas la enspezon de troigita profito. Ĉi tiu trompoŝtelo konsistas el procezo kie la monprofitoj de la unuaj investantoj estas generataj danke al la mono donita de la novaj investantoj trompitaj pro la promesoj je altaj monprofitoj. La sistemo funkcias nur se la nombro de novaj viktimoj kreskas. Eĉ se similaj sistemoj ekzistis antaŭe, la nomo de ĉi tiu plano venas de la itala trompoŝtelisto Carlo Ponzi kaj ties trompoŝtelo farita en la 1920-aj jaroj, kiu atingis pli da eĥo ol similaj pasintaj trompoŝteloj.

En la moderna historio okazis kelkaj tre famaj ekzemploj, kelkaj el ili profunde skuis la ŝtatan nacian ekonomion kaj konsenkvence havis politikajn implikaĵojn, ekz. fine de 1933, granda plano de Ponzi (ducent milionoj da francaj frankoj) konata kiel la *afero Stavisky* estis malkovrita en Francio. Ĝi kaŭzis ekonomian kaj politikan krizon en 1934, kiu minacis la stabilecon de la Tria Franca Respubliko.

Funkcio
-------

La fraŭd-iniciatinto publikigas anoncon pri alta rendimento-investo en mallonga periodo, ekzemple 25% profito dum 30-taga periodo. Por ke investantoj deponu sian monon en liajn manojn, li asertas, ke temas pri diversaj investoj, kiel fremda valuto, Heĝfonduso, eksterlandaj investoj aŭ aliaj investoj, kiuj estas agnoskitaj kiel laŭleĝaj. Praktike, financoj ricevitaj de unu investanto kutimas pagi la redonan garantion de antaŭaj investantoj kaj fakte neniu investo estas farita en la investaj kanaloj, kiuj estis promesitaj unue kaj de kiuj la profito promesita al investantoj estis atendita veni.

Kelkaj kazoj povas kaŭzi la finon de la trompo, ekzemple:

* La fraŭda iniciatinto prenas la monon de la investantoj, forkuras kaj malaperas.
* La trompo fariĝas tro granda, kaj la fraŭda iniciatinto malfacilas redoni la monon de la malnovaj investantoj, ĉar la monsumo de novaj investantoj malpliiĝas.
* Granda nombro da investantoj postulas sian monon samtempe (ekzemple en tempoj de ekonomia krizo) kaj tiam la fraŭdulo ne kapablas redoni la monon.
* Policaj agentejoj arestas la fraŭdan iniciatanton.

Vidu ankaŭ
----------

* Financa piramido
* Bernard Madoff
Sfinkso kaj kolono de Diokleciano de la Serapeum en Aleksandrio
Serapeum estas templo dediĉita al Serapis, egipta-greka dio.

La plej fama **serapeum** estis tio de Aleksandrio en Egiptio, kie Serapis estis la patrono de la urbo. Ĝi estis konstruita de Ptolemeo la 3-a. Laŭ raportoj la serapeum estis la plej granda kaj impresa konstruaĵo en la greka kvartalo de Aleksandrio. La konstruaĵo enhavis ne nur la templon mem, sed ankaŭ filion de la granda biblioteko de Aleksandrio. La serapeum ne jam havis ĉi tion bibliotekon tiamtempe laŭ Amiano Marĉelino, kiu skribis pri Aleksandrio dum la malfrua 4-a jarcento. Laŭ Strabono la serapeum troviĝis en la okcidenta parto de la urbo.

Laŭ edikto de la imperiestro Teodozo la 1-a, Teofilo, patriarko de Aleksandrio detruigis la serapeum.

Aliaj famaj temploj de Serapis ekzistis en Memphis kaj en Saqqara.

Bibliografio
------------

* Pierre Chuvin, *A Chronicle of the Last Pagans*, Harvard University Press 1990
* Ramsay MacMullen, *Christianizing the Roman Empire A.D. 100-400*, Yale University Press 1984
* Robert Turcan, *Cults of the Roman Empire*, Blackwell 1996

  

* Kategorio Serapeum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sihl** estas rivero en Svislando kis fonto troviĝas ĉe la monto Drusberg en la Kantono Ŝvico. Fontrivero de Sihl estas la rivero Alp, kiu alfluas ĝin ĉe Biberbrugg.

Lago de Sihl
------------

Ĉe Einsiedeln Sihl trafluas la Lagon de Sihl, kiu estas kun grandeco de 11 km² la plej granda artefarita lago de Svislando. Post Schindellegi la rivero forlasas la kantonon Ŝvicon kaj formas nun la kantonon-limon inter la kantonoj Zugo kaj Zuriko. En tiu riverparto troviĝas la kataraktoj Sihlsprung apud Schönenberg ZH.

Sihlvalo
--------

La rivero nun fluas tra la Sihlvalo, kiu troviĝas en la distrikto Horgen inter la montoĉeno Albis kun ĝia plej alta pinto Uetliberg kaj la montoĉeno Zimmerberg. Ĝi trafluas la urbon Adliswil ĝis Zuriko, kie ĝi ĉe Platzspitz alfluas la Limaton. En la kvartalo Zuriko-Brunaŭ la rivero malaperas sub urba aŭtoŝoseo, kio estis unu el la plej teruraj arkitektaj pekoj de la 70-aj jaroj de la lasta jarcento en Zuriko.

Sihl ĉe Sihlkatarakto

Komunumoj laŭlonge de la rivero Sihl
------------------------------------

Ĉ la bordo de la rivero Sihl troviĝas en Kantono Ŝvico la komunumoj Unteriberg, Oberiberg, Euthal, Einsiedeln, Egg SZ kaj Wollerau, en Kantono Zugo la komunumoj Finstersee, Menzingen, Neuheim kaj Walterswil,kaj en Kantono Zuriko la komunumoj Hütten, Schönenberg ZH, Hirzel, Horgen, Oberrieden ZH, Thalwil, Langnaŭ ĉe Albis, Adliswil kaj Zuriko.

* Kategorio Sihl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo pri la Lago de Sihl
**KÁLLAY Miklós** (23-an de januaro 1887, Nyíregyháza, Hungario – 14-an de januaro 1967, Novjorko, Usono) estis hungara politikisto, ĉefministro de Hungario (1942-44), kiu sensukcese provis eltiri Hungarion el alianco, ligita kun la nazia Germanio.

Kállay doktoriĝis en Budapeŝto pri juro. Lia politika kariero komenciĝis en 1920 kiel distrikta (nobla) juĝisto de la distrikto Nagykálló, kaj estis inter 1921 kaj 1929 ĉefprefekto de departementoj Szabolcs kaj Ung, poste envolviĝis en la tutlanda politiko: li iĝis unuafoje  ŝtatsekretario de la eksterkomerca ministerio (1929–31), poste agrikultura ministro de la Gömbös-registaro (1932–35). Li kontraŭis la ekstremdekstran politikon de la ĉefministro Gyula Gömbös, tiel li abdikis en 1935 sian postenon kaj por mallonga tempo retiriĝis el la aktiva politikumado, iĝis prezidanto de la Landa Irigacia Ofico. Lin komisiis en 1942 guberniestro Miklós Horthy por mildigi la politikon de la antaŭa ĉefministro László Bárdossy.

Dum la Kállay-registaro (9-an de marto 1942 – 19-an de marto 1944) la hungaraj judoj havis – kompare al aliaj judoj de la eŭropa kontinento – protektitan situon kaj la maldekstra gazetaro kaj partioj. En la eksterafera politiko, Kállay daŭrigis la armilan batalon kontraŭ la Sovetunio, sed dumtempe serĉis paceblecojn kun la okcidentaj potencoj. Ĉar la germanoj ne estis kontentaj pri la militaj agadoj kaj politiko de Hungario, ili okupis la landon la 19-an de marto 1944.

Kállay fuĝis en la ambasadejon de Turkio, kiun li forlasis en novembro de 1944 kaj lin kaptis la sagokrucistoj (hungaraj nazioj) kaj la germanoj sendis lin en la koncentrejon de Dachau, poste en Mauthausen. Li liberiĝis post la germana malvenko, sed en 1946 jam elmigris el Hungario. Li vivis komence en Romo, en 1951 fine setlis en Usono.

Liaj memorskriboj aperis en Usono en 1954 kaj en 1991 hungare (Magyarország miniszterelnöke voltam, 1942–44: egy nemzet küzdelme a második világháborúban).

* Kategorio Miklós Kállay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 215393
* GND: 119101599
* LCCN: no93014827
* VIAF: 3273307
* ISNI: 0000 0001 1020 1939
* SUDOC: 100510620
* BNF: 12310452h
 |
*Eble vi serĉis vicprezidenton Ante Pavelić de Nacia Asembleo de Ŝtato de slovenoj, kroatoj kaj serboj*

---

**Ante Pavelić** (14-an de julio 1889 en Bradina, Bosnio kaj Hercegovino, tiam Aŭstrio-Hungario – 28-an de decembro 1959 en Madrido, Hispanio), kroata faŝista politikisto kaj gvidanta persono de kroata pornazia ustaŝa reĝimo en la jaroj 1941 - 1945, naciisto, portanta ĉefan parton de kulpo pro murdado de judoj kaj serboj dum la dua mondmilito en Kroatio, venas en la mondon la 14-an de julio 1889 en Hercegovino en urbo Bradina.

Junaĝe studas li jurojn kaj poste agadas kiel advokato li en Zagrebo - samtempe aktive subtenas klopodojn li pri liberigo de Kroatio de sub premo de habsburga aŭstra-hungara monarkio.

Kiam realigita estis persona diktaturo de Aleksandro la 1-a Karadjordjević, la reĝo, en jugoslavaj landoj, Ante Pavelić en la jaro 1929 estas elmigranta Bulgarion, de kie estas poste foriranta li kaj sekve estas li agadanta en Hungario, Germanio kaj Italio.

En rifuĝejo Pavelić faŝisman kaj terorisman organizon Ustaŝa estas fondanta, kiu subtenata de eŭropaj faŝismaj reĝimoj batalas por disbato de Jugoslavio kaj kiu krom alia partoprenas dum sukcesa atenco kontraŭ Aleksandro la 1-a, la reĝo, en Marseille en la jaro 1934.

Patrujon en Pavelić Ante reveninta estas en 1941 post tio, kiam soldataroj de germana wehrmacht estas invadantaj Balkanon - Kroatio formale memstariĝas, estiĝas Sendependa ŝtato Kroatio (fakte temas pri marioneta ŝtato en manoj de hitlera Germanio kaj Italio de Mussolini, ŝtato sen Dalmacio kaj Istrio, okupataj fare de italio, sed malgraŭ tio ŝtato okupanta la tutan Bosnion kaj Hercegovinon) kaj proklamita estas ĝia gvidanto (poglavnik) Pavelić.

Subgvide de Pavelić estas en la jaroj 1941-45 en la nove estiĝinta kroata nacia ŝtato farata sistema genocido kontraŭ judoj, serboj kaj cigana loĝantaro, same tiel la reĝimo de pavelić dure intervenas kontraŭ antifaŝistoj kaj partizanoj.

En majo de 1945, kun la fino de la dua mondmilito kaj kun la fino de Sendependa ŝtato Kroatio, fuĝanta estas Pavelić tra Italio en Argentinon, kie li kreas ekzilan kroatan registaron. El Argentino Pavelić estas devigita foriri post falo de reĝimo de Juan Perón (intertempe li estas en Jugoslavio kondamnita en neĉeesto pro militaj krimoj al mortpuno), reston de sia vivo li poste travivas en Hispanio sub ŝirmo de reĝimo de Francisco Franco.

La 28-an de decembro 1959 Ante Pavelić, kies ustaŝoj ankoraŭ en sepdekaj jaroj de la lasta jarcento entreprenas teroristajn atakojn kontraŭ jugoslavaj objektoj tra la tuta mondo, mortas.

* Kategorio Ante Pavelić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 227772
* GND: 118789996
* LCCN: n82047218
* VIAF: 64803587
* ISNI: 0000 0000 8389 3545
* SUDOC: 029891086
* BNF: 12142084s
* BIBSYS: 8047163
* NKC: xx0100636
* BNE: XX1380258
 |
**Skolopendro** (*Scolopendra*) estas genro el la klaso de centpieduloj (*Myriopoda*). Ĝia korpo estas plata, segmentumita kaj etendiĝinta. Sur ĉiu segmento – kiuj nombras 21) troviĝas unu pieda paro. La antenoj estas 17-20-artikaj kaj vipoformaj; la kvarparoj da okuloj estas simplaj. La unua pieda paro modifiĝis al makzela piedo. La specioj estas noktaj, rabaj bestoj, kiuj kelkfoje kreskas grande.

*Scolopendra viridicornis*
Ili vivas ĉefe en la tropika klimato, sed unu specio vivas eĉ en Hungario. Ili manĝas malpli evoluintajn bestojn, kiujn ili venenas per murdo.

La hungaria specio nomiĝas **zona skolopendro** (centpiedulo) (*S. cingulata Latr.*), kiu grandas 5–9 cm kaj havas olivverdan koloron sur flavbruna bazo. Ĝi murdas eĉ la homon. Ĝi kreskas ĉirkaŭ la Mediteraneokaj Sirio eĉ je 17 cm. Pli granda estas la tropika **murda skolopendro** (S*. morsitans L*.) kaj al **giganta skolopendro** (*S. gigantea L.),* kiu vivas en Brazilo, Ĉilio, Kolumbio kaj Venezuelo kaj atingas eĉ 26,5 cm. Tiuj lastaj povas mordi murde. Ankaŭ inter la specioj estas arizona dezerta centpiedulo.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Kategorio Skolopendro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Skolopendro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Santovenia de Pisuerga** [santoBEnja depiSŬERga] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campiña del Pisuerga* en la centro de la provinco. 

Santovenia de Pisuerga en la provinco Valadolido.
La *Campiña del Pisuerga* de la provinco Valadolido, helblue, nordocentre.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 13,74 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 4 604 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male pro proksimeco al la provinca ĉefurbo ĝi ekfunkciis kiel dormurbo el la 1970-aj jaroj kaj ĝi akiris ekde tiam 3 500 loĝantojn. Ĝi distas 8 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764906
* VIAF: 50144648300510481084
 |
**Juan Guilloto León** (El Puerto de Santa María, 24-a de septembro 1906 - Prago, 19-a de aprilo 1969), plej ofte konata kiel «Modesto» aŭ Juan «Modesto», estis elstara hispana militisto dum la Hispana Enlanda Milito kaj membro de la Komunista Partio de Hispanio (PCE). Kvankam li ekis militistan karieron kiel milicano, fine de la milito, li jam estis atinginta la rangon de generalo de la respublika armeo.

Estre de la 5a Korpuso de Armeo li konstruis al si imagon de malmola kaj kompetenta militisto, ĉefe dum la ofensivoj respublikaj en Brunete kaj Belchite. Tamen plej famiĝis somere de 1938, kiam li la ĉefecon de la Armeo de Ebro kaj direktis persone la ofensivon de la respublikanoj ĉe la rivero Ebro. Fine de la milito li foriris al ekzilo al Sovetunio, same kiel aliaj respublikanaj militistoj kaj politikistoj de komunisma tendenco. Poste li retiriĝis al Prago, kie li loĝis ĝis sia morto en 1969.

* Kategorio Juan Modesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 604257
* GND: 1042647607
* LCCN: n79029766
* VIAF: 14867103
* ISNI: 0000 0000 5922 7809
* SUDOC: 088370585
* BNF: 124521316
* BNE: XX1034495
 |
*Thunnus atlanticus*
**Skombredoj** estas fiŝoj de la familio de skombroj, tinusoj, kaj veraj bonitoj, de la ordo Perkoformaj kaj klaso Aktinopterigoj kaj tio inkludas multajn el la plej gravaj kaj familiaraj manĝofiŝoj. La familio konsistas de 51 specioj en 15 genroj kaj du subfamilioj. Ĉiuj specioj estas en la subfamilio Skombrenoj, escepte de la *Gasterochisma melampus* - kiu estas la nura membro de la subfamilio Gasterokismatenoj.

La **Skombredoj** havas du dorsajn naĝilojn, kaj serion de finaj naĝiletoj malantaŭ la fina dorsa naĝilo kaj anusan naĝilon. La vosto naĝilo estas tre forte dividata kaj rigida, kun svelta, aspra, bazo. La unua (spino) dorsa naĝilo kaj tiu de la pelvo estas normale retirita en korpaj noĉoj. Specilongoj varis el la 20 cm de la insula skombro *Rastrelliger faughni* al la 4.58 m de la enorma Atlantika blua tinuso.

La **Skombredoj** estas ĝenerale predantoj de malferma oceano, kaj troviĝas tutmonde en tropikaj kaj moderklimataj akvoj. Ili kapablas al konsiderinda rapido, pro tre alta aerodinamika korpo kaj retireblaj naĝiloj.

Kelkaj specioj
--------------

* Marezoko aŭ barakudo, *Sphyraena sphyraena*
* Suda blunaĝila tinuso, *Thunnus maccoyii*
* Vera bonito, *Katsuwonus pelamis*

Referencoj
----------

1. ↑   (2006) "Molecular data support separate Scombroid and Xiphioid Clades", *Bulletin of Marine Science* (PDF) **79** (3), p. 505–519.  Alirita 28a Oktobro 2012.. 

[*rompita ligilo*]

* Kategorio Skombredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Skombredoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Santurde de Rioja** [sanTURde deRJOĥa] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Santo Domingo de la Calzada. La loknomo *Santurde* estas eble devena de evoluo de *San Jorge* (Sankta Georgo).

La municipa teritorio de Santurde de Rioja, en la okcidento de la regiono.
Tur-kastelo de la Grafoj de Baños.
Ermitejo.

Geografio
---------

La municipa teritorio estas sude de Santo Domingo de la Calzada, kaj sudoriente estas Santurdejo, kies nomo estas diminutivo de *Santurde*. Sude estas Ojacastro kaj Ezcaray.

Historio
--------

De la strategia situacio en la Mezepoko restas kastel-turo, kiu estis sidejo de la Grafoj de Baños.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj tiel oni malaltiĝis el pli ol 600 meze de la jarcento ĝis la nunaj 278.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, ermitejo, kastel-turo, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795586
* VIAF: 316735566
 |
**Skota Kafejo** – jam neekzistanta antaŭmilita lvova kafejo, lokita centre de la urbo, ĉe Akademia Placo, proksime al la malnova konstruaĵo de la Universitato. Aktuala adreso: Prospekt Szewczenki 27, ĉe la vojkruciĝo de la stratoj al Fredro kaj Hercen.

Skota Kafejo estis loko por diversaj gastoj. Ĝin frekventis universitataj profesoroj, enamiĝintoj, klaĉulinoj, solecaj legantoj de gazetaro, libroamantoj, bilardistoj, juda intelektularo, studentoj de la proksima Akademia Domo, poetoj ktp.

**Lvova Skolo Matematika**

La kafejo estis loko de ĉiutagaj longtempaj renkontoj de lvovaj matematikistoj kaj krea ejo de iliaj teorioj. Komence matematikaj notaĵoj estis farataj per krajonoj sur marmoraj tabloblatoj, poste, por eviti ilian forviŝadon - en dika kajero liverita de edzino de Stefan Banach, Łucja. La kajero nomata Skota Libro, iĝis kun paso de la tempo kolekto da solvitaj kaj nesolvitaj teoremoj. Ilian solvon oni premiis diversmaniere, ekz. per viva ansero.

Plurhoraj kunsidoj, daŭrantaj ofte ĝis malfrua nokto, dum kiuj la partoprenantoj trinkis kafon, konjakon, ludis ŝakon, aŭskultis muzikon, estis tempo de naskiĝo de avangardaj laboraĵoj pri nova fako de matematiko – funkcia analizo.

Vidu ankaŭ
----------

* Stefan Banach
* Karol Borsuk
* Marek Kac
* Stefan Kaczmarz
* Bronisław Knaster
* Kazimierz Kuratowski
* Stanisław Mazur
* Stanisław Saks
* Juliusz Schauder
* Hugo Steinhaus
* Stanisław Ulam

* Kategorio Skota Kafejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Santurdejo** [santurDEĥo] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Santo Domingo de la Calzada en okcidenta komarkaro Supra Rioĥo. La loknomo *Santurdejo* estas diminutivo de *Santurde* kaj tiu siavice devena de evoluo de San Jorge (Sankta Georgo).

La municipa teritorio de Santurdejo, en la nordokcidento de la regiono.
La preĝejo.

Geografio
---------

La municipa teritorio estas iom sudokcidente de Santurde de Rioja, sur la dekstra bordo de la rivero Santurdejo. La municipa teritorio limas norde kun Santo Domingo de la Calzada, sude kun Pazuengos, oriente kun Manzanares de Rioja kaj okcidente kun Ojacastro. Tra la municipo iras la regiona ŝoseo LR-413 direkte al Pazuengos. Estis fervoja stacio, por trafiko de mallarĝa relvojo inter Haro kun Ezcaray. Tiu trajno cirkulis el la 9a de julio 1916 ĝis la 16a de januaro 1964, kiam ĝi haltigis cirkuladon pro manko de enspezo. La itinero estas nun verda vojo.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, tial oni malaltiĝis el 685 loĝantoj ĝis nunaj 99.

Vizitindaĵo estas preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795587
 |
**Siktivkaro** (ruse *Сыктывкар*) estas ĉefurbo de la respubliko Komiio, rusia aŭtonoma subŝtato (oblast). La urbo situas ĉe la rivero Sisola (ru: *Сысола*) proksime de la enfluejo de la rivero Viĉegda kaj kalkulas proksimume 230 000 loĝantojn (2002), triono el kiuj apartenas al la komianoj, finn-ugra popolo, kaj la resto estas plejparte rusa. La urbo havas gravan lignopretigan industrion, flughavenon, fervojon (Pechora) kaj universitaton (ekde 1972).

Kernaj informoj
---------------

La urbo estis fondita en jaro 1586.

La interurba telefona kodo estas 8212, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 61° 40′ N 50° 49′ O﻿ / ﻿61.667 °N, 50.817 °O﻿ / 61.667; 50.817 (mapo)Koordinatoj: 61° 40′ N 50° 49′ O﻿ / ﻿61.667 °N, 50.817 °O﻿ / 61.667; 50.817 (mapo).

En la urbo estas fervoja stacio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 87401.

Ekonomio
--------

La ekonomiaj agadoj de la Komi-popolo varias de gardado de boacoj, ĉasado, fiŝkaptado, kaj lignado en la nordo (kun mineja centro super la Arkta Cirklo ĉe Vorkuta) al agrikulturo, industrio, kaj minado en la sudo.

Esperanto
---------

En Siktivkaro okazis en la jaro 1999 plurkontinenta kurso de Esperanto laŭ sugestopedia metodo en la kadro de projekto Indiĝenaj Dialogoj, disvolvita dum la UN-Jardeko de Indiĝenaj Popoloj kaj al kiu partoprenis interalie redaktorino de Komi-radio, vicministro kaj estrino en la ministeria departemento respondeca por komilingvaj lerniloj. Raportis pri ĝi radio, televido kaj gazetaro en la respubliko Komi. Estas tendenco al asimilado kaj rusigo inter la komilingvanoj.

Vizitindaĵoj
------------

Inter la vizitindaĵoj troviĝas ekzemple la nacia muzeo pri la respubliko Komi, la katedralo Stefanovski, geologia muzeo A.A. Ĉernov, monumento de la litero Ö aŭ la monumento Azbuka Anbur.

Referencoj
----------

1. ↑  La urbo antaŭe estis nomita kiel Ustj-Sisolsk ("ĉe la enfluejo de la rivero Sisola", ruse *Усть-Сысольск*) ĝis 1930.
2. ↑  Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.
3. ↑  (eo) Aleksandr Melnikov, *Indiĝenaj Dialogoj - kio, kial, kiel?*, REGO, pĝ 42-44, n-ro 4 (6), septembro 2001
4. ↑  (en) *Syktyvkar Attractions*, Tripadvisor

Vidu ankaŭ
----------

Respubliko Komi

Komia lingvo

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de la urbo

Flago de Komiio
Urboj de Komiio

**Ĉefurbo**: Siktivkar

Inta |
Jemva |
Mikun |
Peĉora |
Sosnogorsk |
Uĥta |
Usinsk |
Vorkuta |
Vuktil
Situo de la Serepoko ( vidu : Srepok ).
La **Serepoko** ( vjetname : Sông Serepôk ) estas ĉefa alfluanto de la Mekongo. Ĝi iras ekde Daklak-Provinco en la Centraj Altaĵoj de Vjetnamujo tra la Ratanakiri- kaj Stungtreng-Provincoj en Kamboĝo por sin turni al Mekongo apud la Stungtreng-Urbo. Ĝia longeco estas, depende de la aŭtoro, inter 406 ĝis 450 kilometrojn en kiuj la lastaj 281 kilometroj troviĝas en Kamboĝo.

La Serepoko, siavice, havas tri ĉefajn alfluantojn: la Krongnon, la Kronganaon, kaj la Eahleon. Antaŭ ol ĝi turniĝas al Mekongo, la Serepoko ankaŭ kuniĝas kun la Sesano kaj la Sekongo en Stungtreng-Provinco. En Vjetnamujo, ĝi ankaŭ estas nomata **Dakrongo**.

Irado
-----

Formiĝante ekde du alfluantoj—Krongno kaj Kronganao je la okcidenta flanko de Suda Anamit-Montaro en la vjetnama Centr-Altaĵaj-Provinco de Daklak-Provinco—la Serepoko trairas en la okcidento la distriktojn Kronganaon, Buondonon, kaj Easupon. Ĵus enirante la kamboĝan teritorion, la Serepoko ricevas la Eahleon. En Kamboĝo, la Serepoko trairas la Ratanakiri-Provincon kaj la Stungtreng-Provincon. En Stungtreng-Urbo, antaŭ enflui en la Mekongo, ĝi kuniĝas kun la Sesano kaj poste kun la Sekongo.

La longeco de la rivero ekde la kunfluo de Krongno kaj Kronganao ĝis la vjetnama-kamboĝa limo estas proksimume 126 km. Ekde la limo ĝis Stungtreng-Urbo distancas ĉirkaŭ 281 km.

Uzado
-----

La Serepoko apud Bandon-Urbo, Buondon-Distrikto, Daklak-Provinco, Vjetnamujo.
En la malfrua 19-a jarcento kiam la voja substrukturo estis subevoluinta, la Serepoko estis decida akva-transporta vojo inter la vjetnamaj Centraj Altaĵoj kaj Kamboĝo kaj Laoso. La Lao-etno kaj la kmeroj ŝipe iris kontraŭflue por komerci kun la tiea loĝantaro. Bandon-Urbo ( Buondon-Distrikto, Daklak-Provinco, Vjetnamujo ) iam estis grava river-havena urbo. La Laos-etno alvenis kaj loĝis kaj en Stungtreng-Urbo kaj en Bandon-Urbo kaj konsiderinde kontribuis al la bandon-urbaj specialaj kulturaj karakterizaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Centra-hindoĉinaj sekaj arbaroj

* Kategorio Serepoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Santa Catarina Loxicha** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santa Catarina Loxicha*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 366.

Geografio
---------

**Santa Catarina Loxicha** apartenas al la distrikto Pochutla al kiuj apartenas entute 14 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4163 loĝantojn. El tiuj estis 2073 viroj kaj 2090 virinoj. La komunumo havas surfacon de 70,17 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1240 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 487 indiĝenoj. El tiuj 298 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 298 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santa Catarina Loxicha Arkivigite je 2011-08-09 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Skota Gambito** (ECO C44 kaj C45) estas gambito dum ŝaka malfermo kaj variaĵo de la Skota malfermo, kiu provas atingi rapidan disvolviĝon kaj grandan kontrolon de ŝakpecoj en la centro post ofero de peono. La problemo estas ke la ataklinioj kutime estas rapidigitaj.

Ĉefa linio
----------

**1.e4 e5**
**2.Ĉf3 Ĉc6**
**3.d4 exd4**
**4.Kc4**

Eblas daŭrigi
-------------

1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 **Kc5** 5.0-0 d6 6.c3 Kg4

Kutime estas
------------

1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 Kc5 **5.Ĉg5**
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 Kc5 5.Ĉg5 Ĉh6 **6.Ĉxf7** Ĉxf7 7.Kxf7+
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 Kc5 5.Ĉg5 Ĉh6 **6.Dh5**

Aliaj linioj estas
------------------

1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 **Kb4+** 5.c3 dxc3 6.0-0 cxb2 7.Kxb2
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 Kb4+ 5.c3 dxc3 **6.bxc3** Ka5 7.e5
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 **Ke7**
1.e4 e5 2.Ĉf3 Ĉc6 3.d4 exd4 4.Kc4 **Ĉf6**

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
Sir **Seretse KHAMA** (1a de julio 1921 - 13a de julio 1980) estis la unua Prezidanto de Bocvano.

Khama estis naskita en Serowe, Betsuana Kantono en 1921. Lia avo estis Khama la 3-a, la gvidanto de la Bamangwato-tribo. Seretse Khama sukcedis sian patron al la trono en la aĝo de kvar, sed lia onklo funkciis kiel kuratoro kaj reganto.

Khama komencis siajn studojn ĉe la Universitato de Fort Hare, Sudafriko, kaj daŭrigis ilin ĉe la Universitato de Oksfordo. En 1948, Khama geedziĝis kun la brita Ruth Williams. Pro tio, li estis forpelita el Bocvano en 1951. Tamen, la registaro permesis al Khama reveni al sia lando en 1956, kondiĉe ke li rezignu sian triban gvidadon. La regenta onklo, najbara Sudafriko kaj Britio havis multajn kialojn por kontraŭstari la geedziĝon de la tribestro al blanka virino, sed finfine la homoj interpretis la revenon de Khama al lia patrujo kaj abdiko kiel patriota ago, kiu pliigis lian popularan popularecon.

En 1961, Khama fondis la Bocvanan Demokratan Partion. Baldaŭ li iĝis la ĉefministro de Betsuanama, kaj partoprenis en la sendependecintertraktadoj. Kiam Betsuanamaa iĝis sendependa kiel Bocvano en 1966, Khama iĝis ĝia unua prezidanto.

Dum ĝia sendependeco, Bocvano estis unu el la plej malriĉaj landoj en la mondo. Dum la Khama-periodo, aliflanke, ĝia ekonomio estis metita sur siajn piedojn, kaj la ekonomia kresko de la lando estis inter la plej rapida en la mondo. Senpaga baza edukado por ĉiuj estis atingita en la lando, kaj Khama provis ĉiurimede antaŭenigi plurismon kaj demokration. Khama funkciis kiel prezidanto ĝis 1980, kiam li mortis pro pankreata kancero. Khama estis sukcedita fare de vicprezidanto Quett Masire.

Sir Seretse Khama Internacia Flughaveno en Bocvano estas nomita laŭ Seretse Khama. Lia filo Ian Khama iĝis la prezidanto de la lando en 2008.

La filmo *A United Kingdom*, kiu premieris en 2016, rakontas la historion de Khama kaj lia edzino Ruth Williams Khama, surbaze de veraj okazaĵoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815275
* GND: 124511449
* LCCN: n85110383
* VIAF: 32009372
* ISNI: 0000 0001 1051 3131
* SUDOC: 077171004
* BNF: 12022657z
* NLA: 35922252
* BIBSYS: 90856003
 |
**Santa Catarina Mechoacán** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Santa Catarina Mechoacán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 367.

Geografio
---------

**Santa Catarina Mechoacán** apartenas al la distrikto Jamiltepec al kiuj apartenas entute 24 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4409 loĝantojn. El tiuj estis 2181 viroj kaj 2228 virinoj. La komunumo havas surfacon de 61,24 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 280 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3556 indiĝenoj. El tiuj 3033 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3033 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Santa Catarina Mechoacán Arkivigite je 2004-12-14 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sildavio** estas fikcia lando en la balkana regiono, kaj aperas plurfoje en la Aventuroj de Tinĉjo. Ĝi aperas unuafoje en la rakonto *La Sceptro de l'Reĝo Ottakar*.

Ĝi estas konata ankaŭ per la nomo *La Regno de la Nigra Pelikano*, kaj laŭ multaj tre similas al slava Belgio, la devenlando de la kreinto de Tinĉjo, Hergé.

* **Registaro**: Reĝlando
* **Ĉefurbo**: Klow, kiu troviĝas ĉe la kuniĝo de la riveroj Moltus kaj Wladir.
* **Aliaj urboj**: Niedzdrow, Istow, Dbrnouk, kaj Zlip
* **Lingvo**: La sildava - kiun priskribis la kreinto Hergé sufiĉe detale

Dum la tempo de *La Sceptro de l'Reĝo Ottokar*, Sildavion regas Muskar la 12-a.

De kie devenas la sildava gento estas necerte. La moderna Sildavio formiĝis en 1127 kiam tribestro Hveghi forpelis la turkajn konkerintojn, kaj ekuzis la nomon Muskar. En 1195 Bordurio konkeris la landon, kaj okupis ĝin ĝis 1275 kiam forpelis ilin Reĝo Ottokar IV. Li diktis ke la reganto de Silvadio nepre ĉiam tenu la Reĝan Sceptron. Se li ĝin perdos, li perdos ankaŭ sian rajton regi. Tiu kutimo estis vera leĝo de la lando ĝis 1939.

En 1939, Bordurio provis invadi la landlimon de Sildavio, dum komploto renversi reĝon Muskar la 12-a. La situacio tre similis al la nazia *Anschluss* en Aŭstrio en 1938, sed kun malsama konkludo. Kompreneble, Tinĉjo savis la situacion.

Dum la 1950-aj jaroj, Sildavio komencis sekretan kaj sukcesan spacesploran planon en la Regiono Sprodj. Spionoj el kaj Sildavio kaj Bordurio poste kidnapis Profesoron Helianto kiam ili provis akiri liajn planojn krei tute novan armilon.

Al sildavoj verŝajne tre plaĉas mineralakvo.

Aventuroj de Tinĉjo kiuj mencias Sildavion:

* *La Sceptro de l'Reĝo Ottokar* (1939)
* *Celo: La Luno* (1953)
* *Esplorantoj sur la Luno* (1954)
* *La Afero Helianto* (1956)

Vidu rete
---------

* La sildava lingvo (franca lingvo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sildavio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
*
| Blazonon |
| --- |
| **Socialisma Respubliko Rumanio** |
| **Nikolae Ĉaŭŝesk**u | Elena **Ĉaŭŝesk**u |
| PCR | PCR |
|  |  |
| 1-a Prezidanto de Rumanio
(1974–1989) | **Vicĉefministro de Rumanio**
(1980–1989) |

Dum 1965–1989, Nikolae Ĉaŭŝesku regis socialisman Rumanion. Dum ĉi tiu periodo, ĉefe post vizitado de Nord-Koreio en la 1970-aj jaroj, establiĝis kulto al personeco. Poŝtmarkoj, pentraĵoj de Nicolae kaj lia edzino, muziko en lia honoro, paradoj, afiŝoj de Ĉaŭŝesku kaj eĉ sceptro estis faritaj por la rumana gvidanto.

Historio
--------

Ceaușescu-libroj en vendejo (1986)
La unua rakonto pri la kulto de personeco devenas de lia parolado, en kiu li denuncis la invadon de la Varsovia Traktato en Ĉeĥoslovakion. Eĉ se estus kulto al Gheorghe Gheorghiu-Dej, Ceaucescu preterpasus lin jarojn poste.

La vera komenco de la personeca kulto tamen okazis post kiam Ceaușescu vizitis Ĉinion kaj Nord-Koreion en 1971. Nicolae miris pri tio, kiel Kim Il-sung kaj Mao Ce-tung estis traktitaj, mem-propaganditaj kaj adorataj (Kim estis konata kiel "Ĉiela estro" kaj ekzistis mitologia historio de lia naskiĝo, Mao estis konata kiel "Ruĝa Suno").

De la fruaj jaroj, infanoj lernis poemojn kaj kantojn, en kiuj oni laŭdas la "partion, la estron kaj la landon".

En 1973, granda volumo nomata Omagiu ("Homage") estis eldonita laŭ lia laŭdo. En la 1980-aj jaroj, ĉiujare volumoj de laŭdo de rumanaj intelektuloj estis eldonitaj, enhavante prozon, poezion kaj kantojn. Ĉi tiuj volumoj estis eldonitaj je la naskiĝtago de Nicolae, kio estis nacia festo.

En la 1980-aj jaroj Elena Ceaușescu ankaŭ komencis esti adorata.

En la Partio
------------

Rumana Kongreso. Notu la foton de Ceaușescu en la fono.
Dum la kulto de personeco, la Rumana Komunista Partio plene subordiĝis al Ceaușescu. Forgesante internajn problemojn. Iu ajn plendanta estis malpermesita kaj arestita.

Kantoj
------

Dum la reĝimo, kantoj estis komponitaj honore al Nicolae kaj Elena.

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Poŝtkartoj kun foto de Ceaușescu
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑   "An A to Z of the Personality Cult in Romania". Arkivita el la originalo je 2022-11-03. Alirita 2020-07-22.
2. 1 2  The Ceausescu Era
3. ↑   Kulto de personeco en Rumanio. Arkivita el la originalo je 2022-11-03. Alirita 2020-07-22.
4. ↑  revolution 1989

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697423
 |