recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Sep liberaj artoj.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Sep liberaj artoj. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

La sep liberalaj artoj – Bildo de la Hortus deliciarum de Herrad von Landsberg (12-a jarcento)
La koncepto **liberaj**, **liberalaj** aŭ **liberulaj artoj** aludis en la klasika antikveco la aron de studoj kies celo estis la havigo de ĝeneralaj intelektaj konoj, kiel kontrasto al tiuj celantaj profesiajn specialiĝintajn lertaĵojn. La indiko *liberaj* aŭ *liberulaj* lertaĵoj (Latine: *artes liberales*) devenas de la kontrastigo je la lertaĵoj de la neliberaj homoj, la sklavoj (Latine: *artes illiberales*).

Amplekso kaj subdivido
----------------------

La **liberaj artoj** havis sian nomon, por ke ili estu takseblaj plialtrangaj kompare kun la praktikaj artoj (artes mechanicae). Oni distingas inter la liberaj artoj trivium (*trivojo*) de la lingve kaj logike-argumentade orientitaj fakoj, kiuj starigas la kondiĉon por ĉiu okupiĝo pri la (latinlingva) scienco, kaj la konstrua quadrivium (*kvarvojo*) de la matematikaj fakoj.

Al la *trivium* apartenis:

1. gramatiko: instruo de latina lingvo kaj ĝia aplikado al la verkoj de la klasikaj lernejo-aŭtoroj
2. retoriko: paroladopartoj kaj stilinstruo, same kun ekzemploj el la lernejo-aŭtoroj
3. dialektiko resp. logiko: deduktoj kaj pruvoj surbaze de la organon

Al la *quadrivium* apartenis:

1. aritmetiko: nombroteorio (nombronocio, nombrospecoj, nombroproporcioj) kaj parte ankaŭ praktika kalkulado
2. geometrio: eŭklida geometrio, geografio, geodezio
3. muziko: muzikteorio kaj tonalo i.a. kiel bazo de la eklezia muziko
4. astronomio: instruo pri la sferoj, la ĉielkorpoj kaj iliaj moviĝadoj inkluzive la astrologion (efikoj sur la subluna sfero kaj la homo)

La sep liberaj artoj kun siaj atributoj
Ili estis personigitaj laŭ la tradicio de Martianus Capella per inaj alegorioj kaj ofte montrataj kun jenaj atributoj:

* gramatiko - vergo
* retoriko - tabulo kaj grifelo
* dialektiko - serpento aŭ hundokapo
* aritmetiko - kalkultabulo aŭ kalkulŝnuro
* geometrio - cirkelo aŭ polvotabulo
* muziko - muzikilo
* astronomio - astrolabo

Vidu ankaŭ
----------

* Marciano Kapela
* Liberalarta kolegio
**La Portellada** [laporteLJAda] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la centro de la nordorienta komarko *Matarraña*, kies administracia ĉefurbo estas Valderrobres.

Geografio
---------

Ĝi estas je 176 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 569 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la centro de la komarko; ĝi komunikas kun La Fresneda norde kaj kun Ráfales sude. Ĝenerale limas kun La Fresneda, Ráfales, Fórnoles kaj Valderrobres. La loko estas ĉe la Iberia Sistemo. En ties municipa teritoriotrafluas la rivero Tastavins.

La loko apartenas al la nomita Aragona Strio, kaj en la municipo la loka parolmaniero estas inter la variaĵoj klasitaj kiel dialektoj de la kataluna. Krome, la tuta loĝantaro regas kaj povas uzi la kastilian.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento. La loko kreiĝis kiel kuniĝo de du kampardomaroj, poste du kvartaloj: nome "Mas de Dal" (Masía de Arriba) kaj "Mas de Baix" (Masía de Abajo). Ĝi estis kvartalo de La Fresneda kaj en 1784 sendependiĝis disde tiu. Prospero okazis inter la 16-a kaj 17-a jarcentoj kiam oni konstruis multe. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en La Portellada kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 230 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Ekonomio
--------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter vidindaĵoj menciindas preĝejo, ermitejo, trinkujo, muelejo, urbodomo, fontoj, grotoj, kaj "Lo Sal" (El Salto) nome akvofalo de la rivero Tastavins 20 metrojn alta.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801885
* VIAF: 316733078
 |
**Fotilo kun trua objektivo** estas fotilo kun la plej simpla objektivo, kiu konsistas el nur unu truo por lumo sen lensoj.

Ĉi tia fotilo estis historie la unua.

Distingkapablo de ĉi tia fotilo estas multe malpli bona ol ĉe fotilo kun lensa objektivo. La relativa truo de objektivo ankaŭ estas malgranda, pro tio necesas longa eksponperiodo.

Avantaĝoj de ĉi tia fotilo estas:

* Granda profundo de akre bildata spaco;
* Foresto de geometriaj aberacioj.

La plej bona distingkapablo de ĉi tia objektivo estas se la truo de objektivo havas certan diametron. Se la truo estas tro malgrando la bildo malpliboniĝas pro difrakto.

La relativa truo de objektivo povas esti kalkulita kiel rilatumo de diametro de la truo de objektivo kaj la ĉefa fokusa distanco. La ĉefa fokusa distanco estas simple distanco inter truo kaj lumsentilo. kutima valoro de relativa truo de ĉi tia fotilo estas 1/100.

Se movi la lumsentilon pli aŭ malpli proksimen al la truo la angulo de bildo pligrandiĝas aŭ malpligrandiĝas respektive.

Fotilojn kun trua objektivo oni nun iam uzas por arta foto por fari certajn specialajn fotojn.
Fotilojn kun trua objektivo eblas fari el fotilo kun ŝanĝebla objektivo per muntado de lameno kun trueto anstataŭ objektivo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fotilo kun trua objektivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* http://www.estenopeica.es

Vidu ankaŭ
----------

* Fotografio

* 
* 
* 
*
Titolfotokompostilo „staromat" fotita en la instrupresejo de la instituto por libroscienco de la Johannes Gutenberg-Universitato Majenco.
**Fotokompostado** aŭ **lumkompostado** estas procedo por produkti kompostaĵon, kiu per impresado de skribsignoj helpe de optika (kaj poste optikelektronika) procedo transmetas per videbla lumo la kompostendan signon sur portofilmon.

La lumo trafas tra ŝablono kun negativa skribsigno tra optika sistemo sur filmon aŭ fotopaperon. La fotokompostadon oni ankaŭ nomas „malvarma" aŭ „senpeza" kompostado, ĉar oni ne gisas skribsignojn kiel ekz. ĉe linotipado kaj ekzistas malpli mekanikoj limigoj ol ĉe plumbokompostado. Oni povas ekz. komposti signojn unu en la alian aŭ deformi la skribon. La impresado okazas fotomekanike per ŝablono. Fotoelektronikaj variaĵoj nomiĝas lumkompostado kaj laserkompostado, ĉe kiuj ne ŝablono generas la signon, sed katodoradiovalvo aŭ laserradio transmetas la signon sur la fotomaterialon.

Per fotokompostado oni generas reproduktadŝablonojn, kiujn oni post muntado povas uzi por presado laŭ malrekta resp. relieftipa presado.

Literaturo
----------

* Sepp Dußler, Fritz Kolling: *Moderne Setzerei*. 4. Auflage. Verlag Dokumentation Saur KG, Pullach 1974, ISBN 3-7940-8703-8.
* Lothar Heise: *Fotosatz — Moderne Textherstellung*. VEB Fachbuchverlag, Leipzig 1988, ISBN 3-343-00377-8.
* Hans Wenck: *Fotosatztechniken*. Beruf+Schule, Itzehoe 1983, ISBN 3-88013-204-6.

* Kategorio Fotokompostado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288910
* GND: 4174547-4
* LCCN: sh85101423
* BNF: 11955580z
* NKC: ph239906
 |
La longa juvelkalmaro, tiel nomata pro la Fotoforoj ornamantaj ties korpon kiuj ŝajnigas ĝin juveleca.
**Fotoforo** estas lum-elsenda organo kiu aspektas lumineskaj punktoj en diversaj maraj animaloj, kiaj fiŝoj kaj cefalopodoj. Tiu organo povas esti simpla, aŭ tiom kompleksa kiom la homa okulo; nome ekipita per lensoj, fermiloj, kolorfiltriloj kaj reflektoroj. La lumo povas esti produktita el komponoj dum la digesto de predo, el specializataj mitokondriaj ĉeloj en la organismo, nome fotocitoj ("lumproduktaj" ĉeloj), aŭ, simile, asociaj kun simbiozaj bakterioj en la organismo kiuj estas kultivitaj.

La fotoforoj gravas por la identigo de profundmaraj fiŝoj. Fotoforoj ĉe fiŝoj estas uzataj ĉefe por allogi manĝon aŭ konfuzi predantojn. Fotoforoj troviĝas ĉe kelkaj cefalopodoj, eble ĉefe ĉe la *Watasenia scintillans*, nome brila kalmaro, kiu povas krei impresajn lumelsendojn.

Fotoforenhavaj taksonoj
-----------------------

* Nana etmoptero, *Etmopterus perryi*

Bildaro
-------

* La Teuthowenia megalops havas po tri fotoforojn en ĉiu okulo, videblaj kiel helaj orflavaj areojLa *Teuthowenia megalops* havas po tri fotoforojn en ĉiu okulo, videblaj kiel helaj orflavaj areoj
* Fotoforoj ĉe torĉofiŝoj, kiuj tutmonde estas la plej komunaj profundmaraj fiŝojFotoforoj ĉe torĉofiŝoj, kiuj tutmonde estas la plej komunaj profundmaraj fiŝoj
* Tiu Gigantactis havas dorsan naĝilon kies unua spino iĝis tre longa kaj havas pinte luman fotoforon fiŝalloganTiu *Gigantactis* havas dorsan naĝilon kies unua spino iĝis tre longa kaj havas pinte luman fotoforon fiŝallogan

Referencoj
----------

* Foto, diagramo kaj priskribo de cefalopoda fotoforo Arkivigite je 2019-01-26 per la retarkivo Wayback Machine

1. ↑   Cephalopod Photophore Terminology. Tolweb.org. Alirita 2012-08-30.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-01-26. Alirita 2013-03-11.
Koordinatoj: 47° 31′ 46″ N 3° 46′ 55″ O﻿ / ﻿47.52944 °N, 3.78194 °O﻿ / 47.52944; 3.78194 (mapo)

**Blannay** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 138 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Blannay etendiĝas sur 7.26 km², kaj havis 138 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 19 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Marie-Claire Limosin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Blannay apartenas al la kantono de Vézelay, kies ĉefurbo estas Vézelay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Vézelay
**Linard** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 166 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Ĝi situas sude de Aigurande, apud la rivereto Petite Creuse.

Geografio
---------

Linard etendiĝas sur 12,6 km², kaj havis 166 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Linard situas je alteco de 378 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Linard apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Marc Dindault, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Linard apartenas al la kantono de Bonnat, kies ĉefurbo estas Bonnat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bonnat
**Fouad Mebazaâ**, ankaŭ literumata *Foued Mebazaa* (arabe ‏فؤاد المبزع, latinliterigite Fu'ad al-Mabaza, naskiĝis la  16-an de junio 1933(nun 1933-06-16) Tunizo, Tunizio, do nun 90-jara) estas Tunizia politikisto. Ekde la jaro 2009 li estas la prezidanto de la ĉambro de deputitoj de la tunizia duĉambra parlamento, kaj la 15-an de januaro 2011 la *Konstitucia Konsilio de Tunizio* nomumis lin portempa ŝtata prezidanto, post kiam la antaŭa prezidanto Zine El Abidine Ben Ali pro amasaj perfortaj civitanaj protestoj devis haste forlasi la landon.

Kariero
-------

Post la lernejaj jaroj en gimnazio en Tunizo, Fouad Mebazaâ studis juron kaj politikajn sciencojn en Parizo, finante la studon per diplomoj en ambaŭ fakoj. Post li laboris en diversaj privataj entreprenoj kaj ŝtataj institucioj, interalie li inter 1965 kaj 1967 gvidis la ŝtatan oficejon pri nacia sekureco. En 1954 li iĝis membro de la tunizia politika grupiĝo Néo-Destour ("nova konstitucio") en suda Francio, en 1955 ties ĝenerala sekretario kaj en 1956 prezidanto de la grupo en Montpellier. En 1964 la partio ŝanĝis sian nomon al "Socialista Destour-Partio" (france Parti Socialiste Destourien, arabe الحزب الاشتراكي الدستوري), kaj li iĝis membro de ties centra komitato, de 1975 ĝis 1981 ankaŭ membro de la partia "politburoo" (politika estraro). En 1988 la partio denove ŝanĝis sian nomon kaj ĝis nun nomiĝas Konstitucia Demokratia Kolektiĝo; Fouad Mebazaâ ekde 1988 estas membro de la centra komitato de la partio, en 1993 reelektiĝis, kaj ekde 1997 ree estas membro de la partia "politburoo". Krome ekde la jaro 1964 li estas membro de la nacia parlamento kaj ekde 1997 estas la prezidanto de la *ĉambro de deputitoj* de la tunizia duĉambra parlamento.

Inter la jaroj 1969 kaj 1973 li estis urbestro de Tunizo, kaj tiam iĝis ministro pri sporto kaj junularo en la registaro de la prezidanto Habib Burgiba. Post kvin jaroj, en 1978, li iĝis ministro pri sano, kaj jaron poste, en 1979, pri kulturo kaj informado. Inter 1981 kaj 1986 li estis ambasadoro de Tunizio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj en Ĝenevo, kaj de 1986 ĝis 1987 krome ambasadoro en Maroko. Paralele al tiuj registaraj kaj diplomatiaj postenoj, li inter 1975 kaj 1980 estis la urbestro de La Marsa kaj de 1995 ĝis 1998 de Kartago.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fouad Mebazaâ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* biografio franclingva de Fouad Mebazaâ en la retejo *apf.francophonie.org* (formato PDF) Arkivigite je 2011-01-24 per la retarkivo Wayback Machine
* *"Stütze der bisherigen Gesellschaft - Im Porträt: Fouad Mebazaâ"* ("apogilo de la ĝisnuna socio - portreto de Fouad Mebazaâ"), artikolo germanlingva de la gazeto "Frankfurter Allgemeine Zeitung" la 17-an de januaro 2011

Vidu ankaŭ
----------

* Tunizia ribelo en 2010-2011


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349108
 |
**Eggiwil** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Signau kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2507 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Eggiwil situas meze en Emme-Valo ĉe ambaŭ flankoj de la rivero Emme, kiu ĝin trafluas de sudo al nordo. En Eggivil *Rötebach* flanka rivero de Emme alfluas al ĉi-lasta. La komunumo konsistas krom la vilaĝo Eggiwil mem el la setlejoj Aeschau, Neuenschwand, Horben, Dieboldswil kaj multnombraj izolitaj bienoj. Pro la disspliteco de siaj setlejoj la komunumo disponas pri 8 bazaj lernejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

Eggiwil limas en nordo al Langnau en Emme-Valo kaj Trubschachen, en nordoriento al Trub, en oriento al Escholzmatt-Marbach (LU), en sudoreinbto al Schangnau, en sudokcidento al Röthenbach en Emme-Valo, kaj en nordokcidento al Signau.

Trafiko
-------

Eggiwil situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas ligita al la publika trafikreto per la poŝtaŭtolinio de Röthenbach en Emme-Valo al Signau, kiu dum la ĉefaj trafikhoroj cirkulas en duonhora kadenco.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Eggiwil datiĝas el la jaro 1323 kiel *Eggenwile*.

La arbara regiono, kiu estis ekloĝata nur en la malfrua mezepoko unue apartenis al la baronejo kaj parĥo de Signau, kiu fariĝis ek de la jaro 1529 berna kamparvoktejo. La lokaj baronoj *von Schweinsberg* vendis en la jaro 1372 siajn lastajn bienojn kune kun la jurisdikcio. Post kiam la kamparoj mem aĉetis la bienojn, tiuj estis kiel la *sep liberaj bienoj* libere de servutaj ŝarĝoj. Post la reformacio en la jaro 1528 en Eggiwil disvastiĝis la anabaptismo. Por limigi la influon de la anabaptistoj, Berno konstruis inter 1630 kaj 1632 en Eggiwil preĝejon, kiu unue dependis de Signaŭ kaj en 1648 fariĝis paroĥa preĝejo.

Ĝemelkomunumo
-------------

Partnerkomunumo de Eggiwil estas la komunumo Nová Včelnice, en Ĉeĥio.

* Kategorio Eggiwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Eggiwil
* Eggiwil en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la administra distrikto Emme-Valo |
| --- |
| Aefligen • Affoltern en Emme-Valo • Alchenstorf • Bätterkinden • Burgdorf • Dürrenroth • Eggiwil • Ersigen • Hasle ĉe Burgdorf • Heimiswil • Hellsau • Hindelbank • Höchstetten • Kernenried • Kirchberg • Koppigen • Krauchthal • Langnau en Emme-Valo • Lauperswil • Lützelflüh • Lyssach • Mötschwil • Niederösch • Oberburg • Oberösch • Röthenbach en Emme-Valo • Rüderswil • Rüdtligen-Alchenflüh • Rüegsau • Rumendingen • Rüti ĉe Lyssach • Schangnau • Signau • Sumiswald • Trachselwald • Trub • Trubschachen • Utzenstorf • Wiler ĉe Utzenstorf • Willadingen • Wynigen • Zielebach |  |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Signau ĝis 2009 |
| --- |
| maldekstraEggiwil • Langnau en Emme-Valo • Lauperswil • Röthenbach en Emme-Valo • Rüderswil • Schangnau • **Signau** • Trub • Trubschachen |  |

 |
**Francisco Blas ROCA Calderío** (Manzanillo, 24a de julio 1908-Havano, 26a de aprilo 1987),​ estis politikisto de Kubo de komunisma ideologio, kiu dum kelkaj jaroj estis samtempe ĝenerala sekretario kaj de la *Partido Socialista Popular* kaj de la unua Kuba Komunisma Partio, kaj eĉ reprezentis ĝin en la kuba parlamento. Post la venko de la Kuba Revolucio, li estis membro de la Politika Buroo de la Kuba Komunisma Partio kaj prezidanto de la *Asamblea Nacional* — kuba parlamento — en sia Unua Leĝofarado (1976-1981).

El familio de laboristoj, studis por esti instruisto, sed manko de altnivela rekomendo kondukis lin al laborposteno kiel ŝuisto. En 1929 li estis elektita ĝenerala sekretario de la Sindikato de Ŝuistoj de Manzanillo, kaj enirisó en la Kuba Komunisma Partio. Dum la 1930-aj jaroj li atingis altajn postenojn ene de la aprtio kaj estis aktivulo de la laborista movado.

Notoj
-----

1. ↑   AP. «Blas Roca, Cuban communist and party theoretican, dies». The New York Times Novjorko. p. 12. Konsultita la 23an de Februaro 2021.

* Kategorio Blas Roca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717213
* GND: 107124602
* LCCN: n84001740
* VIAF: 120120554
* ISNI: 0000 0000 7742 5913
* SUDOC: 084587105
* NKC: xx0114222
* BNE: XX1720051
 |
Karaktera polusnokta blua krepusko, Longyearbyen, Svalbardo, Norvegio, situa je 78° norda.
Polusa nokta ĉe la Suda Poluso, Antarkto.
Polusa nokto en Narjan-Mar, Rusio. 23a de Decembro, 2014, 11:27 (tagmezo).
La **polusa nokto** okazas kiam la nokto daŭras dum pli ol 24 horoj. Tio okazas ene de la polusaj cirkloj. La mala fenomeno, nome polusa tago, aŭ noktomeza suno, okazas kiam la Suno restas super la horizonto dum pli ol 24 horoj. "Nokto" estas komprenata kiel la centro de la Suno super libera horizonto. Ĉar la atmosfero kurbigas la radiojn de la Suno, la polusa tago estas pli longa ol la polusa nokto, kaj la areo kiu estas tuŝita de polusa nokto estas iome pli malgranda ol la areo de noktomeza suno. La polusa cirklo estas situa je latitudo inter tiuj du areoj, je latitudo de proksimume 66.5 gradoj. En la plej norda urbo de Svedio, nome Kiruna, je 67°51'N, la polusa nokto daŭras ĉirkaŭ 28 dudekkvar-horajn periodojn, dum la noktomeza suno daŭras ĉirkaŭ 50 dudekkvar-horajn periodojn. Kiam estas tago en la Arkta Cirklo estas nokto en la Antarkta Cirklo.

Referencoj
----------

1. ↑  Burn, Chris.  *The Polar Night*. The Aurora Research Institute.

Literaturo
----------

* Hansen, V.; Lund, E.; Smith-Sivertsen, T. (March 1998). "Self-reported mental distress under the shifting daylight in the high north". Psychological Medicine. 28 (2): 447–452. doi:10.1017/S0033291797006326. PMID 9572101.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Polusa nokto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La polusa nokto kaj polusa malhelo
* Many years' of webcam pictures from Tromsø, Norway.
La ***Portugala Vojo*** (portugale: ***Caminho Português***, hispane: ***Camino Portugués***) estas la nomo de la pilgrimaj itineroj komencantaj en Portugalio de la Jakoba vojo kiuj komenciĝas en Porto aŭ Lisbono. El Porto, laŭ la rivero Doŭro, pilgrimantoj vojaĝas norden transirante la kvin ĉefajn riverojn - Ave, Cávado, Neiva, Lima kaj Minho - antaŭ eniri en Hispanion kaj trapasas Padrón al Santiago-de-Kompostelo.

La Portugala vojo estas la dua plej populara itinero post la Franca Vojo kaj la portugala marborda vojo estas la sepa plej populara itinero en Galegio, kun 19,9% kaj 4,41%, respektive. La portugala vojo estas 227 km longa ekiĝante en Porto aŭ 610 km pli malproksime en Lisbono. La vojo de Porto estis historie uzata de la lokaj loĝantaroj kaj de tiuj, kiuj alvenis en la lokaj havenoj. En la nuntempa periodo, plej multaj pilgrimantoj estas fremduloj, kaj de la totala nombro atinganta Galegion inter januaro 1 kaj 6 oktobro 2017, nur 4,27% estis portugaloj. Proksimume 30.000 pilgrimantoj ĉiujare iras tien. Ĝia populareco multe kreskadas, kaj 81.000 homoj marŝis laŭ la portugala vojo en 2018.

### Galerio

* Kategorio Jakoba Vojo de Portugalio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Klotro de la Katedralo de Sankta Maria de Tuy.
* Rio de Vigo.
* Preĝejo de la Pilgrimulino en Pontevedro.
* Kastro de Sankta Tekla en La Guardia.
* Preĝejo de Sankta Maria la Reĝa de Oia.
* Haveno de Baiona.
* Ĉevoja ŝtonkruco kaj kastelo de Monterrey apud Verín.
* Romia ponto de Oŭrenso.
* Fontano de la Pilgrimantoj en Puentecesures.
* Domo de la Mortigado en Padrón.
* Bieno de Fonseca, sidejo de la Universitato de Santiago.
**Blas Infante Pérez de Vargas** (naskita en Casares, Malago la 5-an de julio 1885 - mortinta en Sevilo la 11-an de aŭgusto 1936) estis hispana politikisto, verkisto kaj muzikologo, konsiderata kiel fondinto de la andaluza patrujo. Por Andaluzio li mem realigis la naciajn simbolojn: flago, blazono, himno de Andaluzio.

maldekstra
Lia etnisma idealo estis federisme orientita kaj kuplita al strebo de sociaj kaj ekonomiaj reformoj, sub la influo de georgismo.

Sub lia inspiro la Asembleo de Arundo (1918) aprobis ĉarton bazitan sur la aŭtonomisma Federa Konstitucio de Antequera, 1883. Dum la Dua Hispana Respubliko la andaluzismon reprezentis Junta Liberalista, federisma partio de li gvidata. Blas Infante estis mortigita de la frankistoj komence de la civila milito, kiam la kontraŭrespublika armeo eniris Sevilon, ĉar danĝera aŭtonomisto kaj speco de liberpensa socialisto.

Azuleĥa bildo de Blas Infante, en la avenuo Blas Infante de Jerez.

Blas Infante kaj Esperanto
--------------------------

Blas Infante parolis Esperanton. Samkiel L. Zamenhof ankaŭ Blas Infante donis al siaj kreaĵoj naciisman internaciisman karakterizon. En lia prelego Juan de Dios Montoto de Sarriá menciis ankaŭ 'Esperanton kiel videbla arkitekturo en la Domo de Blas Infante en Coria del Río' (Sevilo). Lia naskiĝdomo (Calle Carrera 55 en Casares, Malago) estas nun muzeo kaj turisma oficejo. En la strato O'Donnell (Sevilia) troviĝas Fondumo Blas Infante. Blas Infante ankaŭ verkis himnon de Andaluzio, de kiu ekzistas ankaŭ versio en Esperanto.

> Eldiro de Blas Infante : "*Mia naciismo antaŭ tiu de Andaluzio estas la homaro*"
> 
>

Libroj
------

* 1915 El ideal andaluz
* 1920 Motamid, ultimo rey de Sevilla
* 1921 Cuentos de animales
* 1921 La dictadura pedagógica

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blas Infante en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fundación Blas Infante Arkivigite je 2008-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Domo-Muzeo de Blas Infante en la retejo de la Centro de Studoj Andaluzio

Referencoj
----------

1. ↑  Aŭtunoj en Hispanio, Heroldo de KCE, numero 10, 1a jarkolekto, decembro 2017, p. 1
2. ↑  Enrique Iniesta Cano, Biografio de Blas Infante, Vol. 2, 2003, aperas en ĝi la fotografaĵo de la UEA-membrokarto de Blas Infante de la jaro 1923.
3. 1 2 3  Blas Infante, Andaluzismo kaj Esperanto, prelego de Juan de Dios Montoto de Sarriá.
4. ↑  (angla) Blas Infante - Revolutionary (1885-1936)
5. ↑  (es) 81 años del asesinato de Blas Infante, el 'Padre de la Patria Andaluza' (81 jaroj post la mortigo de Blas Infante, la 'patro de la andaluzia patrujo')

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239753
* GND: 12421097X
* LCCN: n79112281
* VIAF: 79038663
* ISNI: 0000 0001 2140 9268
* SUDOC: 027213587
* BNF: 121917370
* MBA: 251497da-bd92-4461-88c6-09f584f3cfbc
* BNE: XX930910
 |
Loko de la provinco de Onubo en Hispanio
**Linares de la Sierra** (Linejoj de la Montetaro) estas municipo de Hispanio, en la provinco Onubo, regiono Andaluzio.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *linarenses* aŭ *chicharreros*. La censita populacio en 2009 estis 299 loĝantoj kaj la denseco estas de 10,31 loĝ./km².

Situo
-----

Linares de la Sierra estas situa en la okcidenta parto de Andaluzio en la komarko aŭ distrikto Sierra de Aracena en la okcidenta parto de Sierra Morena kaj nordo de la provinco de Onubo, je altitudo de 505 m; je 118 km el Onubo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 29 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 53' N, 6º 37' Ok.

Linares de la Sierra troviĝas inter Alájar kaj Aracena, en la centro de la Natura Parko de la Sierra de Aracena kaj Picos de Aroche, unu el la spacoj protektitaj pli gravaj de la regiono kaj kiu okupas la tutan nordon de la provinco kun ties paŝtejos kaj malgrandaj altoj kovritaj, superregante, de arbaroj de verda kverko, korkokverko, kaŝtanarbo kaj malaltaj montoj, laŭ kiuj pasas multnombraj rojoj, ideale por la brutobredado, speciale por la iberia porko, kiu trovas tie idealajn kondiĉojn.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Centra placo, kiu funkcias ankaŭ kiel taŭrludejo.

Historio
--------

En 1594 **Linares de la Sierra** formis parton de la Regno de Sevilo en la *Sierra de Arroche* kaj havis 377 impostopagantajn anojn.

Vidindaĵoj
----------

De la vilaĝo, oni elstarigu ĝiajn stratojn de ŝtona pavimo, la preĝejon paroĥan de Sankta Johano Baptisto, la publikan lesivejon kaj ĝiajn domojn grupigitajn. Ĝi situas en centro de montaro kaj ĝi apartenas al la Juĝa Partio de Aracena. Ĝi havas etendon de 27.9 km² kaj homan loĝantaron de iom pli da 300 loĝantoj. Ĝi disigis de Aracena en tempoj de Ferdinando la 6-a en 1724.

Notoj
-----

1. ↑  *Libro de los Millones*: Censo de populacio de la provincoj kaj jurisdikcioj de la Regno de Kastilio en la 16a jarcento

Enlaces externos
----------------

* Linares de la Sierra Arkivigite je 2010-01-10 per la retarkivo Wayback Machine - Sistemo de Informaro de Andaluzio
* Vojo Linares de la Sierra - Alájar en la municipa teritorio de Linares de la Sierra
La **lumelektra aŭ fotoelektra efiko** estas forpuŝo de elektronoj per elektromagneta radiado kun frekvenco pli granda ol la sojlonivelo.

La lumelektra efiko helpis kompreni la duopecon de ondo-korpusklo, laŭ kio la korpuskloj (ĉi-foje fotonoj) havas ankaŭ ondajn kaj ankaŭ korpusklajn proprecojn. Tiuj imagoj helpis evoluon de la kvantummekaniko. La fotoelektran efikon pruvis matematike Albert Einstein, pluajn esplorojn faris Max Planck.

Klarigo
-------

 La fotono transdonas sian tutan energion al la elektronsistemo de la atomo. La fotono sorbiĝas kaj unu ligita elektrono de la atomo elpuŝigas pro la ricevita ekscita energio, kiu estas pli granda ol la liga aŭ [jono|[joniza]] energio. La elektrono kunportas kinetikan energion de la fotono. La sekvoj estas la malpliiĝo de la radiada intenseco, estiĝo de tn. fotoelektronoj kaj ekscit-stataj atomoj, la fotono ĉesas.

Pro la ne okupita loko en la interna elektrona ŝelo repleniĝas per trastrukturiĝo de la elektronsistemo. Dum tiu stabiliga procezo estiĝas la karakteriza X-radiado kaj la Auger-elektron-radiado.

### Ekvacioj

Energio de la fotono = laboro por elpuŝo de la elektrono + movenergio de la ellasita elektrono

Per formuloj:

{\displaystyle hf=hf\_{0}+{1 \over 2}{m}{v}^{2}}
Per fizikaj simboloj:

{\displaystyle hf=W\_{for}+E\_{m}\,}
kie h estas la konstanto de Planck, {\displaystyle hf\_{0}} estas la limfrekvenco ĉe la fotoelektra efiko, *Wfor* estas la forpuŝa laboro, tio estas tiu minimuma energio, kiu necesas por forigo de la elektrono kaj *Em* estas la sensita plej granda movenergio.

Se la energio de la fotono *hf* estas pli malgranda ol la *Wfor* forpuŝa laboro, tiam elektrono ne forlasas la atomon.

La ekvacio ne estas ĉiam ĝusta, ĉar la forlasa elktrono havas malpli da kineta energio ol atendebla. Tion kaŭzas varmiĝo aŭ elradiado de la korpusklo.

Uztereno
--------

Sunĉeloj, lumsensaj diodoj (fotodiodoj), elektroskopoj,

Vidu ankaŭ
----------

* Fotoelektra efiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fotoelektra efiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotovoltaiko
* Sunenergio
* Radiada energio
* Kompton-efiko
* Optiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* hungare
Panoramo de Orahovica
Preĝejo de Orahovica
Iama preĝejo de Orahovica
**Orahovica** estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 12 komunumoj apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo de la municipo: 124 km²
* Supermara alteco: 183 m
* Loĝantaro en la municipo: 5 790, en la urbo: 4 260
* Poŝtkodo: 33 515
* Telefonprefikso: 33
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Orahovica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Osijek-Koprivnica. Našice troviĝas 20 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1228 en formo *Ruzica*. Apude troviĝas restaĵoj de impona fortikaĵo, kiun en 1317 armeo de la reĝo okupis de grandbienula familio Kőszegi (kOsegi). En 1543 la turkoj okupis ĝin, la komunumo estis ilia administrejo. En 1910 loĝis tie 2 795 da homoj, (1 794 kroatoj, 499 serboj, 304 hungaroj kaj 150 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Orahovica apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Verőce, al distrikto de Našice, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Vidindaĵoj
----------

* iama fortikaĵo
* preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao
* paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1756
* lago kun akvofalo 20 m-ojn alta

* Kategorio Orahovica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ora kur-skarabo** |
| --- |
|  |
| Carabus auratus kun kaptita lumbriko*Carabus auratus* kun kaptita lumbriko |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koleopteroj *Coleoptera* |
| Subordo: | Adephaga |
|
|
|
|
|
| Familio: | Karabedoj *Carabidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Karabo *Carabus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Carabus auratus***Linnaeus, 1761 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ora kur-skarabo  |

 |
| v • d • r |

La **ora kur-skarabo** (*Carabus auratus*) estas specio de genro karabo el la familio de karabedoj.

La ora kur-skarabo estas svelta insekto, kun tipa staturo de la kurskaraboj kaj kun longo de 1,7 ĝis 2 centimetroj. La kovraj fluigiloj, same la kapo kaj brusto estas brile orverdaj, dum la kruroj, la sensiloj kaj la buŝaparatoj estas oranĝe-ruĝaj. La kovra flugilo havas po tri larĝajn foldojn.
La oraj kur-skaraboj estas larĝe disvastiĝintaj en okcidenta kaj meza Eŭropo. Ili aperas sur kampoj kaj en arbustaroj, kie ili ĉefe kuradas sur la grundo. Ili nur malofte grimpas la arbojn. Oni povas trovi ilin eĉ en montaroj.

*Carabus auratus*
Oraj kur-skaraboj aktivas dumtage, ne kapablas flugi, sed bone kuras surgrunde, kie ili predas insektojn, helikojn kaj vermojn, kiujn ili kaptas per la makzelaj ungegoj, alŝutas al ili intestan sekrecion kaj tiamaniere digestas ilin jam antaŭ la buŝo. Se okazo estas, ili manĝas ankaŭ fungojn aŭ kadavraĵojn. La oraj kur-skaraboj estas tre utilaj bestoj, ĉar ili volonte manĝas terpomajn skarabojn kaj ties larvojn. La larvoj de la oraj kur-skaraboj ĉasas komence nur en la krepusko. Ili trifoje ŝanĝas sian korpoeksteron kaj pupiĝas en la grundo. Aŭtune elpupiĝas la plenkreskaj skaraboj. Ilia vivdaŭro estas 2 jaroj, ili travintras sub ŝtonoj aŭ muskoj. En Germanio ĝi estas protektata besto.

* Ora kur-skarabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ora kur-skarabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ora kur-skarabo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Orange (stacidomo). |

**Orange** [ɔʁɑ̃ʒ] (esperantlingve **Oranĝo**; nomata en la antikva tempo *Arausio*) - estas mezgranda franca komunumo en la departemento Vaucluse, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura, proksime al Avignon. En la jaro 2009 ĝi havis 28 990 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *Orangeois* en la franca lingvo.

Geografio
---------

Antikva arko
La urbo situas en la valo de la rivero Rodano, en la nordokcidenta parto de la departemento Vaucluse, ĉe la limo kun Gard. Ĝi troviĝas 21 kilometrojn norde de Avignon.

La najbaraj komunumoj estas Uchaux, Sérignan-du-Comtat, Camaret-sur-Aigues, Jonquières, Courthézon, Châteauneuf-du-Pape, Roquemaure, Montfaucon, Caderousse kaj Piolenc.

Historio
--------

Antikva teatro
Orange estis fondita de romianoj, kaj posedas plurajn antikvajn konstruaĵojn, interalie imponaj urbofonda arko kaj teatro.

Dum la jaro 105 antaŭ Kristo apud Orange okazis batalo inter la romia armeo kaj pluraj triboj de ĝermanoj (precipe la cimbroj), dum kiu pli ol 100 000 romiaj soldatoj mortis.

Dum la 16-a jarcento la urbo kaj ĉirkaŭa regiono iĝis posedaĵo de la reĝlando Nederlando, kies reĝoj ekde tiam nomis sin "Oranĝaj" (pli detale pri tio vidu la artikolon Oranje-Nassau). Dum 1713 ĝi fariĝis franca, laŭ la traktato de Utrecht.

Partneraj urboj
---------------

* Dillenburg en Germanio ekde 1964
* Rastatt en Germanio ekde 1965

Esperanto-movado
----------------

* Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.
* Grupo da esperantistoj rendevuas ĉiujn mardojn.
* Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 11 voĉojn (0,17 % de voĉoj) en 2004, 11 voĉojn (0,18 % de voĉoj) en 2009 kaj 19 voĉojn (0,19 % de voĉoj) en 2014.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Oranĝo sur Vortano.net (PIV)
2. ↑  Insee.  Populations légales 2009 - 84087-Orange (france). Alirita la 21-an de decembro 2012.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Vaucluse
* Listo de urboj de Francio
* Orange (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Orange (Francio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 106048
* GND: 4116771-5
* LCCN: n81022947
* VIAF: 147753086
* BNF: 15278067v
* NKC: ge940173
 |
**Cidones** [ziDOnes] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco.

Geografio
---------

Komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.
Loko de Cidones en la provinco Sorio.
Palacdomo de Villaverde del Monte.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 71,20 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 302 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono; fakte perdis 260 loĝantojn el la 1920-aj jaroj ĝis la 1970-aj jaroj, kvankam poste ĝi akiris 210 pro aligo de apudaj loĝlokoj; poste perdis 70 loĝantojn, eĉ estante proksima al la provinca ĉefurbo. 

Ĝi distas 15 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipo enhavas la loĝlokojn Cidones, Herreros, Ocenilla kaj Villaverde del Monte.

En la teritorio estas la Loko de Komuna Intereso konata kiel *Sabinares Sierra de Cabrejas*, okupanta 1 890 hektaroj, nome 27 % de la teritorio.​

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Fine de la 20-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Herreros, Ocenilla kaj Villaverde. 

Cidones havis fervojan stacion el 1895 ĝis 1985.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la popola arkitekturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Sorio |
| --- |
| Bayubas de Abajo• Bayubas de Arriba• Blacos• Calatañazor• Cidones• Cubo de la Solana• Fuentepinilla• Garray• Golmayo• Gormaz• Los Rábanos• Quintana Redonda• Quintanas de Gormaz• Rioseco de Soria• Soria• Tajueco• Tardelcuende• Torreblacos• Valdenebro• Valderrodilla• Velilla de la Sierra• Villaciervos |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351568
 |
*Fotorespirado'* estas biokemia proceso en plantoj, kiu okazas en C3-aj plantoj, se en la aero relative malmultas CO2 kaj multas la O2. El la du funkcioj de RuBISCO ekaz la oksigenazo.

Normalkaze, se multas la CO2 kaj malmultas la O2, la RuBISCO funkcias kiel karboksilazo kaj el ribuloza 1,5 difoszfato estiĝas du molekuloj da fosfoglicerina acido (PG) kaj ambaŭ partoprenas en la Kelvina ciklo.

Se multas la O2 kaj malmultas la CO2, la RuBISCO funkcias kiel oksigenazo kaj el ribuloza 1,5 difosafato estiĝas unu molekulo da fosfoglicerino (PG), kiu partoprenas en la kelvin-ciklo. Krom tio estiĝas ankaŭ unu molekulo da foszfoglikola acido, kiu ekas la fotorespiradon. Tiu proceso liberigas la jam ligitan CO2 el organikaj materialoj, tiel malpliiĝas kvanto de tiuj.

La fotorespirado okazas en ti lokoj:
kloroplasto, perokisomo kaj mitokondrio.

Avantaĝoj de la fotorespirado: la liberigita CO2 povas partopreni en la Kelvin-ciklo kaj la planto tiam akiras CO2, kiam ĝi ne kapablas el la aero. per tiu plusa CO2, la planto povas funkciigi la Kelvin-ciklon. Se la ciklo funkcias, la NADPH povas retransformiĝis al NADP en la redukta parto kaj tiel estiĝas sufiĉa NADP en fino de la necikla elektrontransporta ĉeno. Se ne tiel okzas la proceso kaj ne estixgas liberaj NADP, tiam liberaj elektronoj estigas aktivajn O2-formojn, kiuj detruas la histojn. Per la fotorespirado, la planto povas defendis sin kontraŭ la damaĝaj radikalaj reakcioj.

* Kategorio Fotorespirado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
ISO

**Segorbe** (katalune *Sogorb*) estas municipo en Hispanio, en la provinco Castelló en la Valencia Komunumo.

La municipan teritorion trafluas, de nord-okcidento al sud-oriento, rivero Palancia.

Historio
--------

Segorbe jam ekzistis dum la regado de Romio kaj de la Visigotoj, sed ĝia unua prospera periodo estis dum la islama regado. Ĝia strategia situo pligraviĝis, kaj ĝi iĝis la rezidejo de Zayd Abu Zayd, lasta islama reĝo de la reĝlando (*taifa*) Valencio. Li en 1238 kapitulacis antaŭ Jakobo la 1-a de Aragono. En 1245 kristanoj transprenis la regadon.

Segorbe estis nomumita sidejo de episkopo, transprenante tiun econ de Albarracín. Tio kaŭzis la kontraŭecon de la ekpiskopejo Valencio, kiu protestis ĉe la papo. En 1259 la du ekiskopejoj estis kunigitaj.

Segorbe pligraviĝis kaj iĝis rezidejo de reĝo Marteno la 1-a de Aragono, edzo de la segorbanino María de Luna.

Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo Segorbe estis okupita de marŝalo Suchet. La Karlistaj Militoj kaj la Hispana Enlanda Milito kaŭzis gravajn detruojn al la urbo kaj ĝia kultura heredaĵo.

En la 19-a jarcento komenciĝis periodo de malprospero, en kiu la loĝantaro stabiliĝis inter 7 mil kaj 8 mil. Komence de la 21-a jarcento okazis kresko de la loĝantaro; la loko iĝis unu el la plej gravaj ne-marbordaj turismejoj en Valencilando.

Trafiko
-------

Segorbe situas ĉe la aŭtovojo A-23 (Zaragoza – marbordo) kaj ĉe fervoja linio inter Valencio kaj Teruelo.

* Segorbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Segorbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269470
* GND: 4535370-0
* LCCN: n82255105
* VIAF: 134495754
 |
**Cidamón** [zidaMON] estas vilaĝeto kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la altebenaĵo de Valpierre, inter la valoj de Ebro, Oja, Najerilla kaj Tuerto. Ĝi estas unu de la historiaj dek kvar vilaĝoj kiuj formis la *Junta del Valpierre*.​

Municipa teritorio de Cidamón.
Cidamón estis historie ligita al la grafoj de Hervías kaj Montalvo, kiuj estis ankaŭ «senjoroj de Cidamón», kies posedo estis la domaro kaj la apudaj teroj. Pro tio kaj la preĝejo kaj kelkaj antikvaj konstruaĵoj estas nuntempe de privata posedo, ĉirkaŭitaj de barilo, pro kio fakte ne estas urba kerno sed nur disaj domoj, pro kio kvankam ĝi estas la administracia ĉefa kerno, ĝi ne funkcias kiel socia kaj ekonomia kerno de la municipo. Ĝi fakte estas unu el malplej loĝataj municipoj de la regiono. La municipa konsilantaro estas formita de nur la urbestro.

Cidamón estas formita de submunicipoj Cidamón, Casas Blancas, Madrid de los Trillos kaj Negueruela.

La ĉefa urba kaj ekonomia centro de la municipo estas fakte la bieno Casas Blancas (Blankaj Domoj), aktuale posedaĵo de la grafoj de Cadagua, kie loĝas kaj laboras la plej granda parto de la loĝantaro. Casas Blancas fakte estas dividita duone inter la municipoj Cidamón kaj San Torcuato, kaj suferas gravan dekadencon, ĉar la posedantinoj de la bieno ne apogas la kontinuecon de la entrepreno pro nesufiĉa enspezo. Finfine Madrid de los Trillos estas aro de nobelaj domaroj, kiu estas ankaŭ ligita origine al la bienaro de la grafoj de Hervías de tiu zono de Valpierre. 

Vizitindaĵoj estas preĝejo kaj ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Abad León, Felipe (2003). «XXVII. De los llanos de Valpierre a la hoz de Foncea». En Colegio Oficial de Ingenieros Técnicos Industriales de La Rioja, eld. *Otras veinte rutas por la Rioja*. Gráficas Ochoa SA. p. 133. ISBN 84-7359-551-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795298
 |
"**Eta Reĝo Kale Virŝ"** (germane *Kleiner König Kalle Wirsch*) estas fama germanlingva infana libro de la aŭtorino *Tilde Michels*.

La historio - en la formo de marioneta teatraĵo de la teamo *Augsburger Puppenkiste* ("aŭgsburga puparokesto") - filmiĝis kaj unuafoje televide montriĝis dum la jaro 1970. Iom mallongigita sondramo laŭ la marioneta teatraĵo - legite ĉefe de la aktoro *Manfred Jenning* - paralele aperis sur sondisko, kaj pli poste sondrama laŭlego de la libro - legite de la aktoro *Wolfgang Völz* - aperis sur tri kompaktdiskoj.

### La historio

Kale Virŝ estas la reĝo de la "terviretoj" kaj regas super ĝiaj kvin popoloj: la "virŝoj", la "voldoj", la "gilĥoj", la "trumpoj" kaj "murkoj". Copo, konkuranto el la grupo de "trumpoj", volas akapari la reĝan tronon kaj alvokas lin al duelo, ĉar laŭ la terviretaj tradicioj la gajnanto de la duelo ricevos la reĝan titolon - kun la aldona regulo ke senbatale unu el la duelantoj aŭtomate venkos, se la alia ne venos al la duelejo. La duelo okazu en la subtera tervireta fortikaĵo "Vivogitrumu" (laŭ la unuaj silaboj de la kvin popolonomoj) dum la nokto de la sekva plenluno. Kale estas la pli forta, sed Copo elprovas ĉiun aĉan intrigon por haltigi la konkuranton kaj eviti, ke li sukcesu ĝustatempe veni al la duelejo.

Kale estas batata senkonscia kaj transportata al la tersurfaco, kie li estas enŝlosita en argilaĵo, ĝis du infanaj gefratoj liberigas lin. Kiel danko, li per mirakla radiko malgrandigas la du infanojn kaj la triopo ekvojas sub la tersurfacon por hasti al la duelejo.

Survoje stranga blinda pramisto provas mortigi la reĝeton, kaj la triopo devas solvi enigmojn kaj travivi plurajn aventurojn, sed fine lastminute atingas la fortikaĵon. Kaj je la hororo de la intriganto Copo la reĝo Kale sukcese defendas sian reĝecon. La du infanoj hejmenvenas kun la certeco, ke ili travivis aventuron en mondo plej fantazia, kiun krom ili neniu homo iam ajn ekvidis.
La rojo **Fuchsbach**, kiu dividiĝis en sia malsupra parto en *Druslach* kaj *Hofgraben* estas 10 km longa defluigejo de la rivero Queich en la suda Palatinato, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi servis dum jarcentoj al la irigacio de la legomkampoj.

Rivervojo
---------

La Fuchsbach estis devojigita en la sudo de la teritorio de la komunumo Hochstadt de la rivereto Queich. Post la trafluo de Zeiskam estas unu triono de la akvokvanto denove devojigita maldekstren en la *Hofgraben*, du trionoj fluas kiel *Druslach* orienten. Ĝi estas barita sude de Lingenfeld; per la baraĵakvo oni funkciigis en antaŭaj tempoj la muelejon *Lochmühle*. Unu kilometro pli oriente ĝi enfluas vid al vide de la rejninsulo Grün en la Malnovrejno *de Lingenfeld.*

La 8 km longa Hofgraben atingas nordoriente de Zeiskam la komunumon Lustadt kaj fluas poste paralele al la Druslach tra Westheim kaj Lingenfeld. Tie ĝi enfluas 1 km pli norde de la Druslach en la sama malnovrejna meandro

Historio
--------

En la regiono oni nomas la Fuchsbach ankaŭ *„Gnadenwasser"* (t.e. graco-akvo). Rakonto raportas, ke maljuna patrino el Zeiskam donacis en la jaro 1428 al la palatingrafo Ludwig la 3a korbon de karotoj. Kiel danko ŝi rajtas peti *„gracon"*. La patrinjo petis por ŝia loĝloko akvotruon de la rivereto Queich *„en grandeco de vulpotruo"* geäußert haben. Tiu ĉi vulpotruo estis ĉizita en ŝtono kaj starigita ĉe la maldekstra bordo de la Queich. Tiel la rivereto Fuchsbach (vulpo-rojo) ricevis sian nomon.

La irigacia sistemo de Fuchsbach/Druslach/Hofgraben funkciis ĝis 1954, kiam la moderna irigacio de la agroj komenciĝis. Kopio de la vulpotrua troviĝas en la kantista hejmo *Alter Bauernhof* de Zeiskam.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Die Queichwiesen – Historische Entwicklung (Menüpunkt *Seit über 500 Jahren: Wasserrechte am Fuchsbach*)

Referencoj
----------
**Mohamed El Aziz Kessous** (naskiĝis 25-a de junio 1903 en El Kala, mortis 13-a de majo 1965 en Parizo) estis juristo, ĵurnalisto, parlementano kaj batalanto por la homrajtoj en Alĝerio.

Politika engaĝo
---------------

Studento ĉe le duagrada lernejo de Skikda (tiam "Philippeville"), li renkontiĝis kun Ferhat Abbas, la estonta unua prezidanto de la provizora registaro de la Alĝeria Respubliko (GPRA).

Kiel jurstudento en 1920, li aktivis en asocioj de nordafrikaj studentoj. Sekretario de la asocio de islamaj fakuloj de Norda Afriko en 1923-1924 kaj membro-fondinto de la Asocio de Islamaj Nord-afrikaj Studentoj de Francio.

Poste, li fariĝis instruisto kaj ĵurnalisto. Li aniĝis en la franca sekcio de la Dua Internacio SFIO (nun Socialista Partio) en 1931 kaj en ĝi restis ĝis 1946. Li estis konstanta peranto inter la franca maldekstrularo kaj la naciisma alĝeria movado.

En 1935 li eldonis broŝuron, *La Vero pri la alĝeria malsano*, kun antaŭparolo de Dro. Mohamed Salah Bendjelloul. La libro emfazis la blokadon de politikaj institucioj en Alĝerio. Li estis ĉefredaktoro de *La Konkordo franc-islama*, organo de la Federacio de studentoj de la Konstantina regiono, kies respondeculo estis Dro. Bendjelloul. Li subtenis la politikan projekton de Blum-Violette.

Ĵurnalisto en la ĵurnalo *Oran republicain* (Respublikeca Orano) de 1936 al 1940, li skribis, en 1943, kun Ferhat Abbas la Manifeston de la Alĝeria Popolo (MPA). Li kreis kun Ferhat Abbas la ĵurnalon *Egalité* (Egaleco), kies publikigo estis malpermesita en 1945.

Elektita ĉe la franca Senato (tiam Konsilio de la Respubliko) en marto 1948 li tie reprezentis la partion *Unuiĝo Demokratia de la Alĝeria Manifesto* (UDMA).

Li poste kreis la ĵurnalon *Communauté algérienne* (Alĝeria Komunumo) kiu aperis inter 1955 kaj 1956. En la unua numero de tiu ĵurnalo estis publikigita la letero por alĝeria aktivulo skribita de Albert Camus. Ĉi tiu letero estis poste eldonita en la libro de Camus *Actuelles III*, Gallimard, 1958.

En 1957 li forlasis Alĝerion al Francujo por kuracado, kie li mortis en 1965.

Aziz Kessous estas la patro de esperantisto Djémil Kessous (Ĝemil Kesus)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Albert Camus: *Letero al alĝeria aktivulo*[*rompita ligilo*] en retejo SAT-kulturo Arkivigite je 2009-08-20 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396053
 |