recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **citokromo P450** (mallongigite **CIP** aŭ simple **P450**) estas enorma kaj diversa superfamilio de hemoproteinoj kiuj troviĝas en bakterioj, arkeoj kaj eŭkariotoj. La proteinoj de la citokromo P450 uzas ampleksan gamon de eksogenaj kaj endogenaj kemiaj kombinaĵoj kiel substrato de ties enzimaj reakcioj. Ĝenerale ili formas parton de transigaj ĉenoj de elektronoj kun multkomponaĵoj, nome stoksistemoj de P450. La plej ofta reakcio katalizita de la citokromo P450 estas monooksigenasa reakcio, tio estas, la enmeto de po unu atomo de oksigeno devena el molekula oksigeno (O2) en organikan substrato (RH) samtempe ke la alia atomo de oksigeno estas redoksiita al akvo:

RH + O2 + 2H+ + 2e– → ROH + H2O

La enzimoj CIP estis identigitaj en ĉiuj regnoj de viuloj: animaloj, plantoj, fungoj, protistoj, bakterioj, arkeoj eĉ en virusoj. Tamen ili ne estas ĉieaj; por ekzemplo, ili ne estis trovitaj en *Escherichia coli*. Oni konas pli ol 200 000 diferencajn proteinojn CIP. La plej parto de la CIP postulas proteam partneron por liberigi unu aŭ pliajn elektronojn por malpliigi la feron (kaj eventuale la molekulan oksigenon). Sur la bazo de la naturo de la proteinoj de transigo de elektronoj.

Notoj
-----

1. ↑   IUTAK. «cytochrome P450». Compendium of Chemical Terminology. (en angla). Danielson P (2002). «The cytochrome P450 superfamily: biochemistry, evolution and drug metabolism in humans». Curr Drug Metab 3 (6): 561-97. PMID 12369887.
2. ↑  Roland Sigel; Sigel, Astrid; Sigel, Helmut (2007). *The Ubiquitous Roles of Cytochrome P450 Proteins: Metal Ions in Life Sciences*. New York: Wiley. ISBN 0-470-01672-8.
3. ↑  Danielson PB (Decembro 2002). "The cytochrome P450 superfamily: biochemistry, evolution and drug metabolism in humans". *Current Drug Metabolism*. **3** (6): 561–97. doi:10.2174/1389200023337054. PMID 12369887
4. ↑  Nelson D. "Cytochrome P450 Homepage" Arkivigite je 2010-06-27 per la retarkivo Wayback Machine. University of Tennessee. Retrieved 2014-11-13.
5. ↑  Hanukoglu, Israel (1996). "Electron Transfer Proteins of Cytochrome P450 Systems". *Advances in Molecular and Cell Biology*. Advances in Molecular and Cell Biology. **14**: 29–56. doi:10.1016/S1569-2558(08)60339-2. ISBN 9780762301133. ISSN 1569-2558

* Kategorio Citokromo p450 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697606
* LCCN: sh85035233
* BNF: 12267061x
 |
Pri la komunumo
---------------

**Wasterkingen** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 557 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Wasterkingen situas norde de la Rejno en la orienta angulo de la *Kampo de Rafz* (germane *Rafzer Feld*) sur la deklivo de la monteto *Kaltwang* je tri flankoj ĉirkaŭita de germana teritorio, nur je la orienta flanko kun limo al svisa teritorio nome al la komunumoj Hüntwangen kaj Wil ZH. La najbaraj komunumoj germanaj estas sude kaj oriente Hohentengen am Hochrhein kaj norde Klettgau. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la setlejoj Büel, Büelbrunnen, Lengg kaj Wannenloch.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areko de 3,94 km², de kiuj 43,1% estas konvritaj de arbaro, 49,2% servas por agrikulturo kaj 5,3% por setlado; 2,0% estas trafiksurfaco kaj 0,3% akvejoj.

Trafiko
-------

La komunumo per poŝtaŭtobuso estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de la vilaĝo datiĝas de la jaro 1102. En la jaro 1701 en Wasterkingen okazis la lasta sorĉista proceso en la Kantono Zuriko, okaze de kiu estis 12 personoj akuzitaj pro sorĉado kaj 8 el ili (7 virinoj kaj 1 viro) kondamnitaj al morto pro *kontrakto kun la diablo*, kiel la juĝo diris, kaj murditaj. En la jaro 1478 la voktrajtoj pri Wasterkingen kaj la cetera Kampo de Rafz transiris al la libersinjoroj Gradner de Eglisaŭ. Kiam la urbo Zuriko en la jaro 1496 akiris Eglisaŭon ankaŭ la Kampo de Rafz fariĝis zurika kiel parto de la voktdistrikto Eglisaŭ ĝis la jaro 1798. Per la franca invado dum la Helveta Respubliko Hüntwangen transiris al la nova distrikto Bülach, al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Statistikaj informoj pri la komunumo Wasterkingen en la retejo de la kantono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Wasterkingen

* Kategorio Wasterkingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Preĝejo de WasterkingenPreĝejo de Wasterkingen
* Restoracio Traube en WasterkingenRestoracio Traube en Wasterkingen
* Vilaĝa putoVilaĝa puto
* Faktrabdomo en WasterkingenFaktrabdomo en Wasterkingen
* Volg-supermerkato en WasterkingenVolg-supermerkato en Wasterkingen
* Vilaĝocentro kun preĝejo kaj faktrabdomojVilaĝocentro kun preĝejo kaj faktrabdomoj
* Faktrabdomo en la vilaĝocentro de WasterkingenFaktrabdomo en la vilaĝocentro de Wasterkingen
* Sterkejo antaŭ kamparana domo en la vilaĝocentroSterkejo antaŭ kamparana domo en la vilaĝocentro

Dosiero:Wasterkingen preghejo 101.JPG|Preĝejo de Wasterkingen
  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bülach |
| --- |
| Bachenbülach • Bassersdorf • **Bülach** • Dietlikon • Eglisau • Embrach • Freienstein-Teufen • Glattfelden • Hochfelden • Höri • Hüntwangen • Kloten • Lufingen • Nürensdorf • Oberembrach • Opfikon-Glattbrugg • Rafz • Rorbas • Wallisellen • Wasterkingen • Wil • Winkel |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233721
* GND: 4064834-5
* LCCN: n80129371
* VIAF: 137208541
* BNF: 11941622w
 |
**Pentti Antero RASINKANGAS** (n. la 19-an de aprilo 1955 en Rovaniemi) estas finna infanmuzikisto. Liaj konataj kantoj estas ekzemple "Kanalomamatka" kaj "Markan possu".

Rasinkangas fondis orkestron *Ohilyönti* en 1986, kiu publikigis du Balkan-influitajn unuopaĵojn kaj unu longan pecon (Himmenevä Q ), post kiu la grupo specialiĝis pri infanmuziko. Laŭ la kovrilo, la albumo ludas "Balatonian" popolan, ĵazan kaj pop-muzikon, pri perdita tero kies loko estas nekonata. Rasinkangas ankaŭ estas la fondinto de alia orkestro specialiĝanta pri infanmuziko, nome Loiskis Orkestro, kaj funkciis kiel ĝia artdirektoro. Li ankaŭ faris kantojn je Ansa kaj Oiva. Ekde la 1980-aj jaroj, li turneas prezentante precipe en lernejoj kaj infanĝardenoj, sed ankaŭ ĉe publikaj aranĝoj.

Rasinkangas aperas kun pluraj malsamaj konfiguracioj. Pentti Rasinkangas kaj Pupulaarimusiikkia triopo prezentas la infankantojn de Rasinkanka tra la jaroj. La konsisto de la triopo varias.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815522
* GND: 1043667016
* VIAF: 305335863
* ISNI: 0000 0001 3045 9267
* MBA: d8e51eab-ca74-4bf3-8284-afaf6248db55
 |
vundigo de Wat Tyler
**Wat Tyler** (originala baptonomo **Walter**, mortis la 15-an de junio 1381, Londono, Anglio) estis gvidanto de la unua granda kamparana ribelo en Britio.

La ribelo
---------

la ribelo okazis pro nova imposto en majo de 1381, en Essexben kaj poste disvastiĝis en orienta kaj sudorienztaj grafejoj de la lando. Tyler estis eletita gvidanto de la Kent-aj ribelantoj la 7-an de junio. Lia armeo okupis la 10-an de junio Canterbury-n, 13-an enmarŝis Londonon, kie ili murdis kelkajn flamandajn komercistojn kaj detruis en palaco de la malpopulara lancestera princo Johano de Gaunt, sekvatage eĉ okupis la Tower-on kaj murdis la du - laŭ ili - du ĉefkulpulojn ĉefepiskopon-kancelieron *Simon Sudbury* kaj ĉeftrezorejiston Siron Robert Hales. Dum tiuj eventoj la reĝo interkonsentis kun la ribelantaj armeoj de Essex pri malmultekosta agro, libera komerco, ĉesigo de sklaveco, trudlaboro

La reĝo renkontiĝis kun Tyler kaj ties homoj la 15-an de junio, kiuj havis pli radikalajn postulojn (senbienigo de la eklezioj). Okazis inetrbatalo kaj la londona urbestro William Walworth grave vundis je Tyler kaj samtage senkapigis lin. 

La ribelo daŭris ankaŭ 10 tagojn en la provincojn kaj gvidis ilin John Lister, sed baldaŭ venkis lin episkopo de Norwich, Henry Le Despenser. La promesoj de la rego estis forgesitaj sed la memoro de la ribelo ankoraŭ longtempe mildigis la postajn impostpostulojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108022
* GND: 119210886
* LCCN: n83041803
* VIAF: 100158866
* ISNI: 0000 0000 7861 8055
* LIBRIS: 326247
* NLA: 35559786
 |
**GERGELY Sámuel** (gergej) estis hungara historiisto naskita en Lukafalva la 2-an de aprilo 1845 kaj mortinta en Hosszúfalva la 28-an de marto 1935. Li estis la pli juna frato de pedagogo Lajos Gergely.

Kariero
-------

Sámuel Gergely studis teologion en Marosvásárhely, en 1868 li faris pastran ekzamenon. En 1871 li studis en la universitato de Marburg, poste li estis studento pri filologio de la universitatoj de Budapeŝto kaj Koloĵvaro. En 1879 li doktoriĝis kaj poste li estis dum dek jaroj ĉedoma instruisto de la familio de grafo Teleki. En 1884 li akompanis sian disĉiplon al Parizo, kie dum du jaroj li studis historion kaj literaturon en la Sorbonne kaj en la Collège de France. Post reveno li estis en 1889 privatprofesoro pri la historio de Eŭropo en la Universitato de Koloĵvaro, de 1896 ĝia titulara publika eksterordinara profesoro, de 1931 ĉefadministranto de la bienoj de la familio Teleki. Li priokupiĝis la francajn rilatojn de la regantoj Georgo Rákóczi la 1-a kaj de Emeriko Thököly. Li preparis por preso je komisio de MTA la leterojn kaj dokumentojn de Mikaelo Teleki (Bp. 1905–1926).

Verkoj
------

* *XIV. Lajos és a spanyol örökösödés kérdése a pyrenei békétől az aacheni békéig 1659–1668* (Kolozsvár, 1879);
* *Alvinczi Péter okmánytára* (III. Pettkó Bélával Bp. 1887).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
La **glota plozivo** aŭ ***glota halto*** estas glota fonemo, plozivo, produktata per fermo/malfermo de la gloto. Ĝi ekzistas en multaj lingvoj, sed ofte ne aperas en la skriba formo, kaj foje ne estas perceptata kiel aparta fonemo.

La Internacia Fonetika Asocio signas la glotan plozivon per la simbolo "ʔ".

En iuj lingvoj ĉiujn vokalajn vort-komencojn antaŭas glota plozivo; ekzemple, en la germana. En la havaja la glotan plozivon signas unuopa malferma citilo <‘>. Iuj alfabetoj uzas diakritajn signojn por la glota plozivo, kia la hamzo <ء> en la araba alfabeto.

En multaj lingvoj de Mezameriko la latina litero <h> estas uzata por la glota plozivo. Inverse en aliaj lingvoj vortkomenca litero "h", eĉ se ne tre aŭdebla, malhelpas artikulacion de glota plozivo.

Pro tio, ke la gloto nepre estas fermita por la glota plozivo, ĝi ne povas esti voĉa.

En Esperanto la glota plozivo ne estas aparta fonemo; ĝi ne distingas inter iuj vortparoj kaj ne aperas en la skriba formo. Multaj parolantoj uzas ĝin antaŭ vort-komenca vokalo, sed ne ĝenas ĝia tuta neuzo.

Vidu ankaŭ
----------

* Alef kaj Álif
* Hamzo

* Kategorio Glota halto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Okko KAMU**, naskiĝinta 7-a de marto 1946 en Helsinko, estas finna dirigento, kiu ludis ankaŭ kiel ĉambra muzikisto kaj violonludanto. Al li estis donita *Pro Finlandia*-medalo en 1999 kaj titolo de profesoro en 2011. Kamu komencis ludi violonon jam dujare. Sesjare li komencis studi en Sibelius-akademio. En 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li agis en urborkestro de Helsinko, en nacia opero de Finnlando kaj en reĝa opero en Stokholmo. En 1969 li venkis kiel unua en Herbert von Karajan-dirigentkonkurso. Li estas estinta multe en Azio kaj ludis en 2006 kun junulara orkestro de Azio kaj sinfonia orkestro de Singapuro. Ĝis la jaro 2017 li laboris kiel dirigento de orkestro de Singapuro. En 2010-aj jaroj li faris laboron de dirigento ankaŭ en Lahti.

* Kategorio Okko Kamu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740092
* GND: 124659888
* LCCN: n81023029
* VIAF: 116029037
* ISNI: 0000 0001 1455 5961
* LIBRIS: 283427
* SUDOC: 080539149
* BNF: 13895840g
* MBA: 2ee9524f-f3e5-4e08-b69c-a058704654d1
* NLA: 35283445
* BIBSYS: 33622
* BNE: XX875046
 |
***We the Living*** (Esperantigite *Ni la Vivantoj*) estas anglalingva romano de rusa-usona verkistino Ayn Rand. Oni publikigis ĝin en 1936 en Usono. Oni vendis pli ol 2 000 000 ekzemplerojn. La romano estis unua publika elpaŝo de verkistino kontraŭ komunismo. La Esperantlingva traduko de *We the Living* jam ekzistas.

La romano temas pri batalo de individuo kontraŭ tiranismo de totalismo. La romano priskribas rilatojn de herooj: virinon Kira, aristrokraton Leo kaj komuniston Andrej. Kira strebas atingi sian sendependecon, malgraŭ malsateco kaj malriĉeco, Leo sufokiĝas pro reprezalioj de USSR, kaj Andrej volas helpi amikon, uzante sian ofican situacion.

Historio de verkado
-------------------

En 1925 Ayn Rand fuĝis el Sovetunio al Usono.  En adiaŭo parenco petis al ŝi rakonti veron pri USSR: *«Se oni demandis, diru, ke Rusio estas ega tombejo, kaj ni malrapide mortas.»*

La romano *We the Living* iĝis plenumo de tiu peto. Ayn Rand skribis pri tio romano: *«Mi parolis tiam, kiam mi volis; mi ne havis problemojn kun esprimon de miaj ideoj. Mi volis skribi romanon pri Homo kontraŭ Ŝtato. Mi volis vidigi valoregon de homa vivo kaj malmoralecon de ofera altruismo. Mi venkis.»*

Ayn Rand rimarkigis, ke *We the Living* estas *«membiografio ne en ĉiama, kaj en intelekta senco. Enhavo estas enpensigi, kaj hestoria fono - ne. Mi naskiĝis en USSR, ni klereĝis en USSR, ni vidis tion. Konkretaj situacioj ne koincidis kun mia, kaj ideoj, konvinkoj kaj valoroj - jes.»*

Historio de eldono
------------------

En 1936 la romano ne havis komercan sukceson, eldonkvanto estis ĉirkaŭ 3 000 ekzempleroj. Kiam *Atlas Shrugged* iĝis furorlibro, Random House solviĝis reeldoni la romanon.

Surekranigoj
------------

Unuaj surekranigoj okazis en Italio ĉe Mussolini: *«Noi Vivi»* kaj *«Addio, Kira»* (1942). Tiuj surekranigoj filmiĝis sen aŭtora scio. Reĝisoro — Goffredo Alessandrini.

La romano populareciĝis en Usono, kaj en 2009 *«Noi Vivi»* reeldonis.

Notoj
-----

1. 1 2  Antaŭparolo al unua eldono de la romano.
2. ↑   The Ayn Rand Institute. Arkivita el la originalo je 2012-02-06. Alirita 2015-06-23.
3. ↑   Forbes: «Love, Politics And Ayn Rand». Arkivita el la originalo je 2012-11-02. Alirita 2015-06-23.
4. ↑  Ayn Rand’s We the Living

Eksteraj ligiloj
----------------

* Никифорова Л. Кизилов М. — Крымский период в жизни американской писательницы Айн Рэнд (Алисы Розенбаум)
* IMDB paĝo por *«Noi vivi»* (1942)
* Love, Politics And Ayn Rand Arkivigite je 2012-11-02 per la retarkivo Wayback Machine de Cathy Young, *Forbes magazine*, May 25, 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 505459
* BNF: 155725617
 |
Ekstera vido de la muzeo
La **Milita Muzeo de Tesaloniko** (greke *Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης*) estas militista muzeo en Tesaloniko, Centra Makedonio, greke *Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης*

Tesalonika Milita Muzeo malfermis siajn pordojn al la publiko en Oktobro de 2000. Ĝi estas endomigita en la konstruaĵo desegnita de arkitekto Vitaliano Posseli kaj konstruita inter 1900 kaj 1902.

Priskribo
---------

La misio de la muzeo estas agi kiel bazo en Norda Grekio por eventoj, kiujn organizas la Milita Muzeo en Ateno kaj helpi konservaĵon de historia memoro kaj heredaĵo en Norda Grekio. Per siaj konstantaj ekspozicioj kaj diversaj dediĉitaj ekspozicioj, la muzeo emfazas la daŭrigon de la Helena gento dum la historio, kaj samtempe kontribuas al la dokumentaro de la historio de Grekio ĉe milito.

La konstantaj kolektoj montras eventojn, kiuj estis vojkruciĝo en moderna greka historio de la komenco de la 20a jarcento ĝis la liberigo de Grekio for de germanaj fortoj ĉe la fino de la dua mondmilito. Ili inkluzivas fotojn de la tempoj, de greka armeo, de aera forto kaj mararmeaj uniformoj, armiloj de la greka armeo, kopioj de artilerio kaj ŝipoj, laboroj de arto, ŝtonaj gravuraĵoj, mapoj, pentraĵoj, poŝtkartoj kaj similaj aĵoj de la armeoj de aliaj Balkanaj landoj.

Ĉi tiuj elmontraĵoj donas superrigardon pri la Balkanaj Militoj, la unua mondmilito, Azia Malgranda Kampanjo, la Grek-itala Milito, la Batalo de la Fortikaĵoj en orienta Makedonio, la Batalo de Kreto, la Okupo kaj la Rezisto, la parto ludita de grekaj fortoj en Aliancita ago en Nord-Afriko, Italio kaj Normandio, kaj finfine la liberigo de la fortoj de okupo.

Aldonante al ekspoziciaj spacoj, la Milita Muzeo havas amfiteatron, diversuzan halon kaj bone-stokitan bibliotekon de skribaĵoj pri historio kaj milito. Cetere, ĉiuj eldonoj de la Ministerio de Defendo, Departemento de Militista Historio kaj Milita Muzeo estas vendataj en la muzea butiko.

Bildaro
-------

* Artaĵoj el la kolekto de Nikolaos NikoltsosArtaĵoj el la kolekto de Nikolaos Nikoltsos
* Artaĵoj el la kolekto de Vassilios NikoltsosArtaĵoj el la kolekto de Vassilios Nikoltsos
* Ekspozicio de pentraĵoj Ekspozicio de pentraĵoj
* Variaj artaĵoj Variaj artaĵoj

Referencoj
----------

1. ↑  Museums of Macedonia web site
2. ↑   Creative CommonsAttribution-Share Alike 3.0 Unported license. Macedonian-heritage.gr. Alirita 2012-09-29.

* Kategorio Milita muzeo de Tesaloniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Muzeoj de Makedonio, Grekia — Milito Muzeo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo War Museum of Thessaloniki en la angla Vikipedio.*
**Václav LAMR** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1943 en Litovel - mortis la 17-an de decembro 2020 en Prago) estis ĉeĥa pentristo, kristano kaj esperantisto, poeto, kreanto de aforismoj.

Li studis art-industrian lernejon en Brno, fakon „pentristaj teknikoj kaj pentraĵoj en arkitekturo" (1961-1964). Antaŭ 1968, en la tempo de liberiĝo de pensado, li ekspoziciis kun juna generacio de artistoj kaj aranĝis vesperojn de propra poezio. 

Post 1970 la tiamaj okazintaĵoj en Ĉeĥoslovakio orientigis lin al la kristanaj valoroj, li komencis krei bildojn kaj grafikaĵojn kun bibliaj temoj (Reveno de la perdita filo, Kompatema patro, Kompatema samariano, Lukto de Jakobo kun anĝelo).

Ekde 1993 li preparas lernantojn por studado en artfakoj, precipe pri desegnado de portretoj kaj homfiguroj. Li organizas „Tagojn de kreado" por infanoj kaj junularo por motivigi talentajn individuojn trovi propran stilon de esprimado.

Václav Lamr ekspozicias siajn bildon en Ĉeĥio kaj ankaŭ eksterlande. Kun edzino kaj du filoj vivas en Prago

Lia speciala hobio estas kreado de aforismoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Václav Lamr


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 246962
* VIAF: 84170669
* ISNI: 0000 0000 5842 1941
* NKC: jo2005267796
 |
**Wedgwood Memorial College** estas malgranda kolegio por plenkreskulaj kursanoj en Barlaston, proksime de Stoke-on-Trent en la provinco Staffordshire de Anglio. La kolegio de 1945 ĝis 2012 estis posedata kaj vivtenata de la urbo Stoke-on-Trent; la 23-an de februaro 2012 la urba konsilio decidis fermi kaj vendi la kolegion, sed ĝis la stato de februaro 2013 ĝi ankoraŭ ne vendiĝis.. Ekde la jaro 1960 la kolegio estis nacie grava kiel centro de Esperanto-edukado, kaj ekde 2002 la al la kolegio ligata Esperanto-domo Barlaston estas la sidejo de la Esperanto-Asocio de Britio.

La kolegio, membro de la nacia asocio *Adult Residential Colleges Association* pri plenkreskulaj kolegioj, proponas (respektive ĝis 2012 proponis) kursojn pri literaturo kaj lingvoj (franca, germana kaj Esperanto), politika scienco kaj historio, kaj arto, arthistorio kaj arkitektura historio. La kolegio havas bibliotekon kun 15 000 volumoj disponeblaj por biblioteka esplorado kaj studado, do ne pruntedonas librojn. La konstruaĵoj estas ankaŭ ludonataj por geedziĝoj, festoj kaj malgrandaj konferencoj, kun ok salonoj por inter 10 kaj 40 gastoj po salono. Unu el ĉi tiuj salonoj estas estas la Biblioteko Montagu C. Butler, lokita en Esperanto-domo Barlaston sur la kolegia tereno.

Notoj
-----

1. ↑  informo laŭ la retejo *what do they know*, vidita la 25-an de februaro 2013

Eksteraj ligiloj
----------------

* informo pri la kolegio en la retejo *visit Stroke* (angle)
* retejo "Save Wedgwood Memorial College" Arkivigite je 2015-10-11 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
* artikolo *"Campaigners fight to save Wedgwood Memorial College"* (kampanjantoj batalas por savi Wedgwood Memorial College) de la 8-a de decembro 2011 en la retejo de la amaskomunukila korporacio BBC (angle)
* *"Bid to save college Wedgwood Memorial College fails"* (aĉetoferto por savi kolegion Wedgwood Memorial College malsukcesas), retejo *This is Staffordshire*, la 31-an de marto 2012[*rompita ligilo*] (angle)

52° 56′ 35″ Nordo 2° 09′ 49″ Okcidento﻿ / ﻿52.943029 °N, 2.16371 °U﻿ / 52.943029; -2.16371 (mapo)
**Václav Talich** (naskiĝis la 28-an de majo 1883 en Kroměříž - mortis la 16-an de marto 1961 en Beroun) estas unu el plej elstaraj ĉeĥaj dirigentoj.

Lia sorto estas ligita precipe kun orkestro de Nacia teatro kaj kun Ĉeĥa filharmonio, kies interpretan arton li levis je mondnivelo. En la jaroj 1919-1950 li plej multe engaĝiĝis en kreado de ĝia repertuaro kaj en realigado de gramofonaj registraĵoj. En la jaro 1946 li fondis faman Ĉeĥan kamerorkestron. Kiel dirigento li agis ankaŭ en Svedio, Skotlando kajSlovakio.
Li estas instruisto de multaj eminentaj ĉeĥaj kaj eksterlandaj interpretoj. En la ja ro 1957 li estis nomumita Nacia artisto.

Elekto el de li direktitaj registraĵoj estas eldonata de la ĉeĥa eldonejo Supraphon kiel "Václav Talich Special Edition".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 219259
* GND: 119406578
* LCCN: n83056938
* VIAF: 19867969
* ISNI: 0000 0001 0877 0091
* SUDOC: 080494129
* BNF: 139246810
* MBA: 6633f69e-a93a-4671-81b3-201d8bfe07f0
* NLA: 36012045
* BIBSYS: 3082699
* NKC: jn20000710638
* BNE: XX892345
 |
**Jörg WICKRAM** (naskiĝinta ĉ. 1505 en Kolmaro, mortinta ĉ. 1555/60 en Vogtsburg im Kaiserstuhl) estis germana verkisto.

Vivo
----

Estante metiisto li fondis en 1549 Kolmare gildon de majstrokantistoj. En 1555 li fariĝis urba sekretario en Burgheim apud Vogtsburg. Li eldonis verkojn pli fruajn post prilaboraĵo (ekz. la Metamorfozojn de Alberto el Halberstadt) kaj famiĝis danke al la skribo de »Rollwagenbüchlein« (1555), kolekto de interesaj fabelaj noveloj kiujn oni konsumu dumvojaĝe aŭ dum publika banado.

Rakonto pli granda, kun celogrupo de junaj legantoj, kiu ankaŭ iĝis antaŭformo de la germanlingva romano, estis »Der Goldfaden« (Strasburgo 1557): malriĉa paŝtista lernoknabo fariĝis nur pro sia karaktera elstareco bofilo kaj posteulo de grafo. Aliaj rakontoj estis: »Historie von Gabriotto und Reinhard«, pri du simpatiegaj paroj de geamantoj suferante pri sociklasaj diferencoj; »Knabenspiegel« (Strasburgo 1554); »Ritter Galmy aus Schottland« (Strasburgo 1539); »Geschichte des verlornen, aber reuig wiederkehrenden Sohns«; »Irrereitende Pilger« (Strasburgo 1556); »Von guten und bösen Nachbauern« (Strasburgo 1556), ĉiutaga familihistorio sen internaj konfliktoj sed malsen de ekstere minacantaj danĝeroj.

Krome Wickram verkis la kermesan drameton »Der treue Eckart« (1538), dramon pri la parabolo de la erarinta filo (1540) kaj »Tobias« (Strasburgo 1551). Li ankaŭ elfosis malnovajn teatraĵojn kiujn li taŭgigis por gaja dumkarnavala montro.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 20. Lepsiko 1909, p. 588 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* verkoj ĉe Zeno.org
* paĝoj de amikaro
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Václav Zouzalík** estas aktiva ĉeĥa esperantisto ekde 2008. Li ofte partoprenas kaj prelegas dum SES kaj KAEST. Ekde 1-a de septembro 2016 li estas prezidanto de Revizia Komisio de ĈEJ. En 2013 li estis staĝanto ĉe E@I ekde julio ĝis oktobro. Li estis ankaŭ volontula helpanto dum UK 2016 en Nitro, Slovakio.

Profesie li estas informadikisto kaj interesiĝas pri libera programado. Li studis informadikon en la Masaryk-Universitato kaj laboras nun en tiu fako.
Krome li multe laboras por evolui Vikipedion. Kaj ĉefe pro Vikipedio li eksciis pri Esperanto. Ekzemple li prelegis en podkasto kern.punkto pri Vikidatumoj. Ankaŭ li prelegas dum Vikikonferencoj en Ĉeĥio.

Krom ĉio li estas sufiĉe aktiva en la tokipona komunumo. Li estas la kreinto de tokipona.info – paĝaro por lerni tokiponon, kreita surbaze de papera lernolibro eldonita de E@I. En 2015 kune kun Elena Ĥusanova li organizis unuan tokiponan renkontiĝon EToSo en Brno, Ĉeĥio.

Referencoj
----------

1. ↑   prelego por KAEST 2018 (esperante).
2. ↑   Estraro de ĈEJ (ĉeĥe).
3. ↑   epizodo de podkasto (esperante).
4. ↑   publika agado de esperantistoj (esperante). *tokipona.info*. E@I.
5. ↑   Someraj eldonaĵoj de E@I (esperante).
6. ↑   Renkontiĝoj (esperante). *tokipona.info*. E@I (2013). Arkivita el la originalo je 2015-10-05. Alirita 2015-11-26.

* Kategorio Václav Zouzalík en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623878
 |
Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis Vácszentlászló
**Vácszentlászló** (vAcsentlAslo) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Gödöllő.

* Areo:30 km²
* Loĝantaro: 2010
* Poŝtkodo: 2115
* Telefonprefikso: 28

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ flankovojoj, for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero. Spite la nomon Vác ne estas proksime.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la ferepoko. La unua skriba mencio devenas el 1394. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis kaj refondiĝis en 1689.

Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------------

Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bakonyszentlászló | Búcsúszentlászló | Bükkszentlászló | Homoródszentlászló |
| Jászszentlászló | Kisszentlászló | Mátraszentlászló | Nyárádszentlászló |
| Oláhszentlászló | Pilisszentlászló | Pusztaszentlászló | Szászszentlászló |
| Szécsiszentlászló | Szentlászló | Szentlászló | Tordaszentlászló |
| Vácszentlászló | Zalaszentlászló |  |  |
**Vámoscsalád** [vamoŝĉalad] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), Distrikto Sárvár. La loknomo signifas hungare "dogana-familio", verŝajne estis tie doganejo.

Blazono de Vámoscsalád

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9665
* Telefonkodo: 95
* Areo: 12  km²
* Loĝantaro: 280

Situo
-----

Vámoscsalád situas laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Szombathely kaj Győr. Nova urbo Répcelak estas proksime.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1221. La bienoj apartenis laŭvice ĉefe al familioj Kanizsai, Nádasdy, Bezerédj.

En Vámoscsalád migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

La vilaĝo havas preĝejon pri Sankta Marteno.

Famuloj
-------

En Vámoscsalád naskiĝis subpalatino György Bezerédj.

Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bodzavám | Felsővámos | Sajóvámos | Somogyvámos | Vám | Vámfalu |
| Vámos | Vámosatya | Vámoscsalád | Vámosderecske | Vámosfalva | Vámosgálfalva |
| Vámosgyörk | Vámosladány | Vámosláz | Vámosmárga | Vámosmikola | Vámosoroszi |
| Vámospércs | Vámosszabadi | Vámosudvarhely | Vámosújfalu |  |  |
**Vámosszabadi** (vAmoŝsabadi) estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Győr. La loknomo estas hungare: dogana-libera.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9061
* Telefonkodo: 96
* Areo: 22  km²
* Loĝantaro: 1080

Situo
-----

Vámosszabadi situas sur insulo de Danubo **Szigetköz** laŭ ĉefvojo Győr-limpasejo. Győr troviĝas 8 km.

Historio
--------

Dum la historio la vilaĝo estis atakita de ĉeĥoj, tataroj, turkoj. En 1896 kaj en 1954 okazis grandaj inundoj, en 1924 incendio. En 1920 la kontraŭa insulo de Danubo **Csallóköz** (ĉalokoz) iĝis parto de Ĉeĥoslovakio, la komunumo trovis sin ĉe la nova landlimo. En 1950 memstaraj vilaĝoj Győr**szabadi** kaj Alsó**vámos** unuiĝis. En 1959 formiĝis kolĥozo pri **Konkordo**.

La vilaĝo havas romkatolikan barokan paroĥan preĝejon de Ĉiuj Sanktuloj de 1658, kies turo estas 26 m.

Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bodzavám | Felsővámos | Sajóvámos | Somogyvámos | Vám | Vámfalu |
| Vámos | Vámosatya | Vámoscsalád | Vámosderecske | Vámosfalva | Vámosgálfalva |
| Vámosgyörk | Vámosladány | Vámosláz | Vámosmárga | Vámosmikola | Vámosoroszi |
| Vámospércs | Vámosszabadi | Vámosudvarhely | Vámosújfalu |  |  |

* Kategorio Vámosszabadi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Afrika Akademio de Lingvoj** (angle *African Academy of Languages* (ACALAN); france *Académie Africaine des Langues*; portugale *Academia Africana de Línguas* (ACALIN)) estas tutafrika organizo fondita en 2001 fare de la tiama prezidento de Malio nome Alpha Oumar Konaré, sub la protekto de la Afrika Unio, por la harmoniigo de multaj lingvoj parolantaj en Afriko. La unua estro de AKALIN estis la iama ministro pri Baza Edukado de Malio nome Adama Samassekou. 2006 estis deklarita de AU kiel Jaro de Afrikaj Lingvoj, kaj la 21an de Junio okazis la inaŭguro de la provizora Stabanaro de AKALIN en Adis-Abebo, Etiopio.

Ekde Decembro 2009, Prof. Sozinho Francisco Matsinhe el Mozambiko estras AKALIN.

Vidu ankaŭ
----------

* Lingvaj rajtoj

Referencoj
----------

1. ↑  "Professor Sozinho Francisco Matsinhe's Profile," retejo de AKALIN Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine (alirita la 30an de Novembro 2013)

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de AKALIN Arkivigite je 2006-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
* The Year of African Languages (2006) - Plan for the year of African Languages - Executive Summary
**Simo AALTO** (naskiĝinta en 1960) estas finna iluziisto. Li iluzias enlande plejparte al infanoj kaj eksterlande plejparte al adoltoj. Li iluziis en longatempa porinfana televida programo *Simon taikateltta* ("iluzia tento de Simo"), konata ankaŭ kiel *Jokeri Pokeri Box*. *Jokeri Pokeri Box* estas ankaŭ lia iluzovorto. En liaj iluzioj aperas ofte malgrandaj bestoj. Li estas konata ankaŭ kiel *eläintaikuri*, "bestiluziisto". Li iluziis ankaŭ en svedlingva iluzista programo. Al li estis donita iluziisma iloj, kiam li estis naŭjara. Li fervoris pri tiu donato, uzis la ilojn vere multe, akiris pli da iluzismajn ilojn kaj do li ricevis intereson, kiu fariĝis lin kariera iluziisto. Simo Aalto estas unu el la plej konataj iluziistoj en Finnlando. Li venkis mondan ĉampionadon de iluziismo en Lisbono 2000. Aalto estas ankaŭ la nura nordia monda ĉampionisto de close up. Lia edzino Kirsti estas lia kariera iluzohelpanto. Simo kaj Kirsti Aalto loĝas en Porvoo kaj havas sep infanojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Julaj ilizioj de Simo
* Kartaj iluzioj de Simo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739383
 |
La **Sankta Tradicio** (greke *Ιερά Παράδοση*, latine *Traditio*) estas [teologio|[teologia]] koncepto de kelkaj kristanaj konfesioj, precipe la katolika, la anglikana, la okcidente kaj la oriente ortodoksaj, rilate al la fontoj de la ekleziaj instruo kaj aŭtoritato.

La vorto «tradicio» estas prenita de la latina *trado, tradere* signifanta *doni, liveri,* aŭ *testamenti*. Parton de la
religia instruo estas skribita en Biblio (la *Sankta Skribo* kiun konservas kaj
transdonas la Sankta Tradicio), kaj parto estas krome transdonita per la vivo de la vivantaj laŭ ĝia instruo. La
instruo de Tradicio estas travivata kaj pludonata per la vivo de tiuj, kiuj vivis laŭ tia instruo, laŭ
la ekzemplo de Kristo kaj de la Apostoloj. Tiun eternan pludonadon de la
instruo de la Tradicio oni nomas la *viva Tradicio*. Ĝi estas la
dissendo de la instruo de Tradicio de unu generacio al la venontaj.

Interalie, en la frazo el 3Joh (13, 14):

> 
> Mi havis multon por skribi al vi; sed mi ne volas skribi al vi per
> inko kaj kano; sed mi esperas vidi vin baldaŭ, kaj ni parolos
> vizaĝon kontraŭ vizaĝo.
> 
> 
> 

la ortodoksaj teologoj vidas ateston, laŭ kiu ne tutan sian sperton la
apostolo lasis en formo skriba; iujn aferojn li transdonis per la viva
komunikado; ion oni transdonas per neskribita tradicio.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKristanismo |
| --- |
| Jesuo Kristo | Kristo • Filo de Dio • Virga naskiĝo • Krucumo • Reviviĝo • Enkarniĝo |
| Fundamentoj kaj Biblio | Eklezio • Kredodeklaro • Kanono • Malnova Testamento • Nova Testamento |
| Teologio | Dio • (Patro • Filo • Sankta Spirito) • Triunuo • Sankta tradicio • Sanktuloj • Savo • Sakramentoj • Bapto • Kanona juro • Kristologio • Eklezioscienco |
| Historio kaj Tradicio | Maria • Apostoloj • Petro • Paŭlo • Patroj • Apero • Konstanteno • Koncilioj • Aŭgusteno • Granda skismo • Krucmilitoj • Akvino • Reformacio • Lutero |
| Nomadoj | Adventismo • Anabaptismo • Anglikanismo • Baptismo • Kalvinismo • Katolikismo • Evangeliismo • Luteranismo • Metodisto • Pentekosto • Ortodoksa Eklezio • Orientaj Eklezioj |

 |
**Weinberg im Burgenland,** hungare **Borhegy** [borhedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Wiesfleck. Weinberg kaj Borhegy signifas: vino-monto.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7423
* Aŭtokodo: OW
* 47° 23′ 30″ N 16° 10′ 00″ O﻿ / ﻿47.39167 °N, 16.16667 °O﻿ / 47.39167; 16.16667 (mapo)Koordinatoj: 47° 23′ 30″ N 16° 10′ 00″ O﻿ / ﻿47.39167 °N, 16.16667 °O﻿ / 47.39167; 16.16667 (mapo)

Situo
-----

Weinberg im Burgenland troviĝas de Oberwart je 10, de Pinkafeld je 3 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1569. En 1910 vivis en Borhegy 116 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Weinberg im Burgenland aliĝis al Wiesfleck en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* luterana preĝejo de 1982
**Tomi METSÄKETO** (naskiĝinta 22-a de februaro 1974) estas finna kantisto. Metsäketo publikigis sep albumojn. La unua albumo aperis en 2002. Li apartenis al knabokoruso *Cantores Minores*. Li studis klasikisman kanton jam ĝis membreco de knabokoruso. Li kantas speciale italajn kaj italstilajn furorkantojn kaj serenadojn. Li estis kandidato kiel ekprezentisto de Finnlando en 2006 en Eŭrovido-kantokonkurso. Lordi venkis lin. Metsäketo venkis kun sia partnero Sanna Hirvaskari konkurson *Tanssii tähtien kanssa* en 2006. Li prezentis en muzikalo Elisabeth en urbteatro de Turku. Li kantas ankaŭ kristnaskan muzikon. En muzikalo *Titanic* en urbteatro de Seinäjoki en 2008 li havis ĉefan rolon kiel varmiganto de ŝipo. En 2018 kvar knabinoj estis kondamnitaj, ĉar ili estis ofendintaj honoron de Metsäketo en interreto.

* Kategorio Tomi Metsäketo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749319
* ISNI: 0000 0001 3041 4106
* MBA: 2650b77a-8b34-434d-96be-aedafd7dc53d
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**kurugvao, sikano** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | dikotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Cucurbitales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Kukurbacoj*  *Cucurbitaceae*  |
|
|
|
|
|
| Genro: | *sikano*  ’’sicana’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **S. odorifera** |
|

 |
| Dunomo |
| ***‘’ Sicana odorifera ’’***Naudin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri kurugvao, sikano  |

 |
| v • d • r |

 **Sicana odorifera**, **kurugvao** aŭ **sikano** estas planto el Kukurbacoj. Ĝi estas monoika kaj plurjara herbo. Ĝi estas rapide kreskanta grimpplanto kun ĝis 15 m longaj grimptigoj. La junaj tigoj estas haraj. La folioj havas grizajn harojn kaj estas kor- aŭ renformaj kaj trilobaj, ĉirkaŭ 30 cm larĝaj, funde entranĉitaj ĉe la bazo. La rando estas denta aŭ onda. La folioj havas 4-12 cm longajn tigojn.

La odorantaj floroj staras solaj en la akseloj de la folioj. La floroj estas blankaj, kvinlipaj kaj urnoformaj. De masklaj floroj estas ĉirkaŭ 2 cm longaj kaj la inaj floroj ĉirkaŭ 5 cm longaj.

diversaj fruktoj
floro kaj nematura frukto
floro
La fruktoj estas cilindraj, eliptaj aŭ malforte kurbitaj kaj 30-60 x 7-12 cm grandaj. La malmoa ŝelo iĝas glata ka brila dum la maturiĝo. La koloro estas malhelflava, oranĝkolora, violkolora ĝis malhelviola aŭ nigrega. La flava aŭ oranĝflava fruktokarno estas ĉ, 2 cm dika kun acida, suka gusto, kiu similas al melono. Ekzistas multaj plataj kaj ovalaj semoj ĉirkaŭ 1,6 x 1,4 cm grandaj.

La fruktoj estas manĝataj freŝe. Ĝi ankaŭ taŭgas al marmelado, kompotoj kaj kareo-sauco. Nematuraj fruktoj povas esti manĝataj kiel legomo.

Sikano ests indiĝena en la tropika Brazilo. La planto jam estis kultivata en Meza kaj suda Ameriko jam en la antaŭkolumbia tempo. Ĝin oni ankaŭ plantas por ornami la ĝardenon. Multobligado eblas per elsemado aŭ stikado.

ĝermplanto de *Sicana odorifera*

Literaturo
----------

* *Farbatlas Exotische Früchte: Obst und Gemüse der Tropen und Subtropen*, 2000, Rolf Blancke, Verlag Eugen Ulmer, ISBN 3-8001-3520-5
* Morton, J. 1987. *Cassabanana*. p. 444–445. In: *Fruits of warm climates*. Julia F. Morton, Miami, FL.; online versie hier
la ŝildmuro de la antaŭburgo
La **burgo Gerolstein**, ankaŭ nomata **Löwenburg** (en esperanto: „Leonburgo"), estas la ruino de altaĵburgo apud la urbo Gerolstein en la distrikto Vulkaneifel, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Situo
-----

La terkonusa burgo  troviĝas supre de Gerolstein. La ruino situas sur roka monteto kovrita de antaŭa roko. Apudas la valo de la rivero Kyll, maldekstra alfluanto de la Mozelo kaj plej longa rivero de de la mezmontaro Ejfelo.

Historio
--------

ruino de la ĉefa turo (1995)

Konstruaĵo
----------

muro de la burgo (2012)

Literaturo
----------

* Michael Losse: *Hohe Eifel und Ahrtahl. 57 Burgen und Schlösser*, Stuttgart 2003, S. 66 f.
* Ernst Wackenroder (Bearb.): *Die Kunstdenkmäler des Kreises Daun.* (Die Kunstdenkmäler der Rheinprovinz, 12. Düsseldorf 1928, S. 85 ff.)

Reetligoj
---------

* Kategorio Burgo Gerolstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Burg Gerhardstein auf der Datenbank der Kulturgüter in der Region Trier Arkivigite je 2014-03-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Burg Gerolstein bei burgenwelt.de

Referencoj
----------

<references>
Genero de SMILES.
La **simplified molecular-input line-entry system** (la angla por "simpligita sistemo de linia elemento por molekula enigo"), aŭ **SMILES**, estas specifo, kiu aspektas kiel linia notaĵo, pri neplursenca priskribo de molekulaj strukturoj per uzo de mallongaj ASCII-aj simbolĉenoj. La ĉenoj SMILES eblas esti enigata de la plejparto de la modifiloj de molekulaj dosieroj por esti ree alŝanĝata al dudimensiaj desegnaĵoj aŭ tridimensiaj modeloj de la cela molekulo.

La origina SMILES-a specifo estis malvolvita de Arthur Weininger kaj David Weininger dum la fino de la 1980-aj jaroj. Ekde tiam, ĝi estis modifita kaj malvolvita de aliaj, ĉefe de Daylight Chemical Information Systems Inc. Dum 2007 aperta normo nomita "OpenSMILES" estis malvolvita de la komunumo de aperta ĥemio Blue Obelisk.

Dum julio 2006, la IUTAK enkondukis la priskriban sistemon InChl kiel normo pri esprimo de molekulaj strukturoj. Oni tamen ĝenerale konsideras tion, ke SMILES havas la avantaĝon esti pli legfacila ol la InChl pri homoj; ĝi ankaŭ estas legebla de vasta aro de programaroj, kiuj prezentas ampleksan teorian kapablon (pri grafeteorio, ekzemple).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Simplified molecular-input line-entry system en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Specifoj
--------

* "SMILES – A Simplified Chemical Language"
* La ĉefpaĝo de OpenSMILES
* "SMARTS – SMILES Extension"
* Daylight SMILES tutorial
* Parsing SMILES
**Sharon ACKER** (2-an de aprilo 1935 - 16-an de marto 2023) estis kanada aktorino kaj modelo.

Ŝi komencis sian karieron per televidaĵo *On Camera* en 1955, kaj en kino ŝi debutis per Lucky Jim en 1957.

Dum 1960-aj jaroj ŝi aperis en multaj televidaĵoj kiel Quest, The Wild Wild West, Star Trek, Get Smart, It Takes a Thief kaj Lancer krom en kinfilmoj Point Blank, The First Time, Waiting for Caroline, inter aliaj.

En la 1970-aj jaroj Acker aktoris en televidaĵoj The Bold Ones: The Senator, Alias Smith and Jones, Gunsmoke, Love, American Style, Mission: Impossible, McMillan & Wife, The New Perry Mason, Cannon, Barnaby Jones, Executive Suite, The Love Boat, The Rockford Files, Police Story kaj aliaj.

Dum la 1980-a jardeko ŝi laboris en televido per Galactica 1980, The Incredible Hulk, Quincy M.E. Crazy Like a Fox, Murder, She Wrote ktp. krom en kino per filmoj Happy Birthday to Me kaj Threshold.

Ŝia lasta laboro estis en televidserio The Young and the Restless en 1992.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640583
* GND: 1285150856
* LCCN: no2008088486
* VIAF: 224415955
* ISNI: 0000 0003 6204 049X
* BNF: 141480897
* BNE: XX5028532
 |
**Ferenc Kumin,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kumin Ferenc** estas hungara ĵurnalisto, altlerneja instruisto, politologo.

Ferenc Kumin naskiĝis la  19-an de junio 1975(nun 1975-06-19) en Budapeŝto.

Biografio
---------

### Studoj

Ferenc Kumin maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1993, poste li studis jaron en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, sed pli poste li akiris diplomon MSc en Komerca Altlernejo en 1998, fine en Ekonomia Universitato de Budapeŝto ekonomian diplomon. Inter 2001-2004 li studis en Mez-Eŭropa Universitato kun MSc, inter 2002-2006 en Universitato Corvinus de Budapeŝto. Li akiris sciencan gradon Ph.D. en 2013.

### Okupiĝoj

Ekde 2002 li estis ĵurnalisto en gazetoj, radioj, televidoj. En la 2010-aj jaroj li instruis ekzemple en Katolika Universitato Péter Pázmány kaj fondaĵa lernejo. Li havis plurajn postenojn en la ŝtata administrado, eĉ li estis ankaŭ diplomato, krome li estis politika analizisto kaj konsilisto.

Lia edzino naskis unufoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az 1994-es magyarországi parlamenti választások kampánya, különös tekintettel a Fidesz kampányára* (1997)
* *Félúton, választási esélyek két évvel a választások előtt és után* (2000)
* *Részvételi televíziózás* (2004)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun foto

Referencoj
----------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849037
 |



* Portalo pri Biografio
**Veturanta materialo de la metroo de Parizo**

Estinta materialo
-----------------

### M1

M1
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo M1 (metroo).
  

### Sprague-Thomson

Sprague-Thomson
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Sprague-Thomson.
  

### MA 51

MA 51
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MA 51.
  

### MP 51

MP 51
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 51.
  

### MP 55

MP 55
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 55.
  

### Zébulon

Zébulon
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Zébulon (metroo).
  

### Boa

Boa
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Boa (metroo).

Estanta materialo
-----------------

### MP 59

MP 59
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 59.
* M11

  

### MF 67

MF 67
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MF 67.
* M03 M03bis M10 M12

  

### MP 73

MP 73
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 73.
* M06

  

### MF 77

MF 77
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MF 77.
* M07 M08 M13

  

### MF 88

MF 88
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MF 88.
* M07bis

  

### MP 89

MP 89
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 89.
* M04 M06

  

### MF 01

MF 01
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MF 01.
* M02 M05 M09

  

### MP 05

MP 05
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 05.
* M01 M04

  

### MP 14

MP 14
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MP 14.
* M04 M11 M14

Estonta materialo
-----------------

### MF 19

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MF 19.
* M03 M03bis M07  M07bis  M08  M10  M13

  

### MR3V / MR6V

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo MR3V - MR6V.
* M15 M16 M17

  

### MRV

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Alstom Metropolis.
* M18

Traktoroj
---------

### Sprague

Traktoro Sprague
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Traktoro Sprague.
  

### TMA

Traktoro TMA
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Traktoro TMA.
  

### TME

Traktoro TME
 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Traktoro TME.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Veturanta materialo de la metroo de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Metroo de Parizo
* Transporto en Parizo
* Veturanta materialo

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rVeturanta materialo de la metroo de Parizo |
| --- |
| Estinta | 
* M1
* Sprague-Thomson
* MA 51
* MP 51
* MP 55
* Zébulon
* Boa
 |  |
| Estanta | 
* MP 59
* MF 67
* MP 73
* MF 77
* MF 88
* MP 89
* MF 01
* MP 05
* MP 14
 |
| Estonta | 
* MF 19
* MR3V / MR6V
* MRV
 |
| Traktoroj | 
* Sprague
* TMA
* TME
 |
| **Vidu ankaŭ:** Veturanta materialo de RER kaj Transilien |

 |
Modelo de strukturo de la kavikularino, makrociklo havanta 28 atomojn de karbono.
**Makrociklo**, kiel difinita ĉe IUTAK, estas *"makromolekulo aŭ cikla makromolekula porcio de molekulo*". En la prikemia literaturo, organikaj kemiistoj emas difini *makrociklo* molekulon entenantan "ringon" de sep aŭ pli atomoj. En la kunordinada kemio kutime oni pliprecize difinas makrociklon tiel: cikla molekulo kun tri aŭ pli atomoj *donacantoj* kapablaj establi kunordigan ligilon kun metala centro.

Makrocikloj estas tre vastaj en naturo kaj inter la ekzemploj pli konataj oni povas citi la Porfirinon, Klorinon kaj Korinon.

Makrocikla efiko
----------------

La makrocikla efiko estis malkovrita kaj priskribita en 1969. La koordiga kemio esploras la makrociklojn dotitajn per tri aŭ pli atomoj *donacantaj* en ringoj kun pli ol 9 atomoj ĉar tiaj kombinaĵoj ofte posedas ligon fortan kaj specifan kun la metaloj. Tiu koordiga propraĵo de la makrocikloj estas difinita **makrocikla efiko**, kiu konstituas en specifa kazo de ĥelata efiko: la kemiaj kompleksoj de ligantoj dudentaj kaj plurdentaj estas pli stabilaj ol tiuj unudentaj de simila forto (aŭ de samnombraj atomoj donacantaj). La makrociklo posedas atomojn donacantajn aranĝitajn en pozicioj pli stabilaj kaj tial kun efiko entropia en la liga energio de la makrocikloj pli alta ol tiu de la ligantoj unudentaj aŭ dudentaj kun samnombro de atomoj donacantaj. Tial la makrocikla efiko evidentigas ke la *kompleksoj de makrociklaj ligantoj estas pli stabilaj ol tiuj havantaj linearajn plurdentajn ligantojn kun egala forto (aŭ kun similaj atomoj donacantaj).* La samo povas esti dirata pri la multciklaj makrociklaj.

Sintezoj
--------

La makrocikloj ĝenerale estas sintezitaj profitante de molekuloj malpli grandaj, kutime linearaj. Por krei "ringon" eblas profiti kaj de intermolekulaj reakcioj kie du molekuloj kune reakcias por formi "ringon", kaj de intermolekuloj, kie reakcias molekulo ene de si mem por formi ciklan strukturon. Por eviti samtempajn reakciojn de polimerado necesas utiligi solvaĵojn tre diluitajn, kio implicas la uzon de granda kvanto de solvilo kiu tamen liveras rezultaĵojn malaltajn. Por eviti riskojn kaj gajni rezultojn pli ekonomiajn oni elpensis aliajn teknikajn vojojn, larĝe profitatajn en industrio.

Notoj
-----

1. ↑   angle Difino de IUPAK
2. ↑  Milgrom, L.R (1997). *The Colours of Life: An Introduction to the Chemistry of Porphyrins and Related Compounds.* New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-855380-3
3. ↑  D. K. Cabbines and D. W. Margerum (1969). *Macrocyclic effect on stability of copper(II) tetramine complexes.* J. Am. Chem. Soc. 91: 6540-6541.

Vidu ankaŭ
----------

* Liganto
* Ĥelato
* Organika kemio
* Molekula nodo
* Rotaksano
* Kemio
* Polimero

* Kategorio Makrociklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)