recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Benediktana preĝejo de Ĉieliro de Maria** kaj Sankta Aignan estas romkatolika preĝejo kaj abatejo en Hungario, en Tihany, sur montopinto. La konstruaĵo estas Monumento historia kaj ĝi apartenas al la plej konataj religiaj konstruaĵoj kaj same al la plej vizitataj lokoj.

Historio
--------

Andreo la 1-a fondis la abatejon en 1055. La fondinta reĝo estis tie entombigita en 1060. La fonda latina dokumento restis, en kiu ankaŭ hungaraj vortoj estas legeblaj. La tataroj ne invadis tiun lokon en 1242, tamen poste ankaŭ defenda fortikaĵo konstruiĝis. Pro la turkoj la abatejo estis forlasita en 1534 spite tion, ke la turkoj neniam povis okupi ĝin. La konstruaĵo servis nur la defendadon. La soldatoj redonis ĝin en 1674, poste incendio okazis en 1683. En 1702 ĉiuj defendaj muroj, kiel superfluaĵo estis detruitaj. En 1719 oni komencis rekonstrui pli novan preĝejon kaj monaĥejon, iom poste en 1763 denove incendio okazis.

Konstruaĵo
----------

La 2 konstruaĵoj situas preskaŭ sur la montopinto. La monaĥejo formas U-majusklon, kin fermas la preĝejo, tiel interne estiĝis korto. La preĝejo havas 2 simetriajn turojn. Sub la unusola navo restis la origina subpreĝejo kun tombo de Andreo la 1-a. La abatejo estas kvadrata. Ekstere sur la fronto estas 2 skulptaĵoj pri Dipatrino kaj Sankta Aignan de 1754. La plej gravaj flankaj altaroj estas: Mariazell de 1762 kaj Koro de Jesuo el la 1760-aj jaroj. Károly Lotz, Bertalan Székely kaj aliaj pentris la bildojn en 1889. La nuna ĉefaltaro estas videbla ekde 1757, kie la bildo prezentas Sanktan Aignan. La orgeno estas aŭdebla ekde 1765.

Nuntempe parto de la monaĥejo estas muzeo. Károly Lotz kaj Lajos Deák-Ébner pentris la freskojn.

Kermesoj okazas en la 15-an de aŭgusto kaj en la 17-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare
* hungare

Preĝejo kun abatejo en Tihany

* Kategorio Preĝejo Ĉieliro de Maria (Tihany) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409275
* LCCN: no2002061059
* VIAF: 126483887
* SUDOC: 13574010X
* BNF: 165509200
 |
**Potyond** [potjond] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna.

Blazono de Potyond

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9324
* Telefonkodo: 96
* Areo: 3  km²
* Loĝantaro: 90
* Koordinatoj: 47°32′58″N 16°10'54″E

Situo
-----

Potyond situas sur ebenaĵo for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero, laŭ traira flankovojo. La komunumo preskaŭ kontaktiĝas kun Bogyoszló. Csorna troviĝas 11, Győr 43, Budapeŝto 163 kilometrojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1256 en formo *Putund*. En 1594 la turkoj plene detruis la vilaĝon. En 1851 loĝis en la vilaĝo 160 katolikoj, 300 luteranoj kaj 30 judoj. En 1952 kolĥozo formiĝis.

Menciindaĵoj
------------

Vilaĝservoj estas kuracejo, biblioteko, migra poŝto. En la telefonlibro de Budapeŝto troviĝas 10 familioj havantaj la nomon Potyondi.

Vidindaĵoj
----------

* luterana preĝdomo kun turo de 1872, en 1978 escepte la turon la tuto rekonstruiĝis
* ligna domo de Amál ERDÉLY de 1992

Famuloj
-------

En Potyond naskigxis bestokuracisto László Szutter.

Famaj nomportantoj
------------------

* Margit Potyondi

Fontoj
------

* oficiala paĝo
La kvarkoj en protono.
**Protono** (masero) estas subatoma partiklo kun pozitiva elektra ŝargo el la grupo de la barionoj. Laŭ la atoma modelo de Niels Bohr, la protonoj kaj la neŭtronoj estas la du nukleonoj aŭ eroj en la atomkerno. Ĝia maso estas 1836-oble pli granda ol tiu de elektrono.

La nukleo de la plej ofta izotopo de hidrogeno konsistas el unu protono. La nukleoj de aliaj atomoj konsistas el protonoj kaj neŭtronoj ligataj de la forta nuklea forto (Vd pri deŭterio kaj tricio).

Ekzemploj:

* Neŭtra atomo de hidrogeno havas unu protonon en sia atomkerno plus unu negativan elektronon orbitantan ĉirkaŭe. Ĝia atommaso estas preskaŭ 1 *amu*.
* Neŭtra atomo de karbono havas ses protonojn, ses neŭtronojn en sia atomkerno. Estas ankaŭ ses elektronoj orbitantaj tian nukleon. Ĝia atommaso estas precize 12 *amu* (pro la difino de *amu*).

Fizikaj proprecoj
-----------------

Protonoj estas enfakitaj kiel barionoj

La protona ŝargo estas sama kiel tiu de elektrono, sed en mala signo, tie estas + 1,6022 × 10−19 kulomboj, ofte notata **e** .

La protona maso estas 938,272 029 MeV/*c*2 
(tio estas: 1,672 623 × 10−27 kg). Ĝia radiuso estas ĉirkaŭ 0,8 × 10−15 metro sed pli precizaj rezultoj malsimilas laŭ la mezurmetodoj.

La angula movokvanto estas ligita al la spino, kies valoro estas 1/2.

### Interna strukturo

Ĝis 2003 oni vidis la protonon kiel sferon. Gerald A. Miller demonstris, ke ĝi povas esti ovoforma, simili fadenbulo da lano, aŭ ringo.. Fakte, la protono ne estas simpla partiklo, sed kunmetitaĵo de tri kvarkoj, pli precize : du kvarkoj *Up* (aŭ u-kvarkoj) kaj unu kvarko *Down* (aŭ d-kvarko), kunligataj de la forta nuklea forto. La agentoj de tiu forto estas la gluonoj.

Ŝargo de u-kvarko estas + 2e/3, tiu de d-kvarko estas -e/3.  
 2e/3 + 2e/3 - e/3 = 3e/3 = +e

### Stabileco

Laŭ nuna scio, protono povas malintegriĝi nur ene de atoma kerno, per ago de malforta nuklea forto. Ĝi donas tri partiklojn : pozitronon, neŭtronon kaj neŭtrinon, en la Beta-radiado. Ekstere de kerno, la protono ne povas malintegriĝi donante neŭtronon, ĉar la neŭtrono estas pli peza ol la protono.

Sed laŭ la Granda Unuigita Teorio, unu el la kvarkoj en la protono povas aliformiĝi al leptono estigante malintegriĝon de la protono kun duona vivo de 1031 ĝis 1036 jaroj. Se tio verus, la materio iom post iom malaperos kaj la universo iĝos vakua.[*mankas fonto*]

Referencoj
----------

1. ↑  La unuo 10−15 metro estis iama nomata "fermi", memorante la fizikiston Enrico Fermi
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-12-07. Alirita 2009-06-17.
3. ↑
4. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Protono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Protono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Antiprotono
* Atomo
* Bariono
* Izospino
* Nukleono
* Nuklea fiziko
* Procio
**Porjunula literaturo** estas branĉo de literaturo speciale direktita al legantoj kiuj trapasas junaĝon, sed ne nepre nure. Tiu koncepto ofte ligiĝas al tiu de porinfana literaturo, kaj ofte oni parolas pri infanjuna literaturo, kvankam estas klaraj karakteraj diferencoj inter ambaŭ.

Al tiu tipo de literaturo oni atribuas tradicie funkciojn kaj por distro, kaj por instruo kaj formado de la legokutimo.

La temoj traktitaj de la porjunula literaturo ne diferencas multe el tiuj de la literaturo por plenkreskuloj (amo, tragedio, milito...) sed plej ofte oni donas al ili traktadon sufiĉe pli linian same kiel al la roluloj, inter kiu jestas malmulta variableco psicologia. Tiele gravas plie la agademo ol la psikologia konstruado de la roluloj. Tiuj estas kreitaj krome tiele ke la juna legantaro identigu kun ili, ĉefe ĉe la ĉefroluloj. Tamen, kelkaj aŭtoroj indikis konvenon ke tia literaturo zorge elektu siajn temojn. Tiukadre oni interkonsentas ofte kiel ĝenran temon la *serĉado de identeco* de la ĉefrolulo, same kiel la identigon de la leganto kun tiu.

Vidu ankaŭ
----------

* Formadromano

Notoj
-----

1. ↑  Carmen Fernández Etreros, Monografia studo pri la porjunula literaturo: *Panorama actual de la literatura juvenil en España*.
2. ↑   El valor literario y didáctico de la literatura juvenil.. Arkivita el la originalo je 2013-02-05. Alirita 2015-11-21.
3. ↑  Kohan, Silvia Adela (2003). Escribir para niños: todas las claves para escribir lo que si bien los niños quieren leer. Alba. ISBN 9788488730435.
4. ↑  Julián Montesinos Ruiz, Un subgénero literario imprescindible en el sistema educativo: *Necesidad y definición de la literatura juvenil.* Arkivigite je 2013-02-05 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Porjunula literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Balogunyom, laŭ la ĉefvojo.

Historio
--------

La romanika kirko en tiama vilaĝo *Nagyunyom* estis konstruita en la 1240-aj jaroj. En la 14-a jarcento ĝi gotikiĝis kaj estis konstruitaj sakristio, 2 flankokapeloj kaj ankaŭ tiam oni pentris la freskojn. Pro la kontraŭturkaj bataloj la preĝejo ruiniĝis. En 1733 kaj en 1756 la konstruaĵo ricevis barokan aspekton, post jarcento klasikismaj partoj kaj la turo aldoniĝis. La barokaj mebloj kaj la ĉefaltaro devenis el la 18-a jarcento. Internaj renovigoj okazis en 1938 kaj en la sama jaro orgeno venis el Szombathely. Antaŭ la 21-a jarcento la preĝejo estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas unu navon kaj unu turon. La sanktejo estas duonronda. Interne en la centro estas kripto.

Kermeso okazas en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare Arkivigite je 2012-09-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Balogunyom) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rivero Protva en VerejaProtva apud Borovsk (videblas monaĥejo Borovskij)
**Protva** (ruse Протва) estas rivero en Moskva provinco kaj Kaluga provinco de Rusio, maldekstra alfluanto de Okao.

Ĝi komenciĝas en Distrikto Moĵajsk de Moskva provinco apud la vilaĝo Mokroje sufiĉe proksime al komenco de rivero Moskva. Dekomence ĝi fluas orienten, apud Vereja turniĝas al sudo, post Borovsk fluas orienten kaj sud-orienten kaj enfluas en riveron Okao apud Serpuĥov.

En la 14-a jarcento laŭ Protva troviĝis limo inter Moskva kaj Rjazanja princlandoj.

Urboj
-----

Urboj ĉe Protva (laŭ ĝia fludurekto):

* Vereja (Moskva provinco);
* Borovsk (Kaluga provinco);
* Jermolino (Kaluga provinco)
* Obninsk (Kaluga provinco);
* Ĵukov (Kaluga provinco);
* Kremjonki (Kaluga provinco);
* Protvino (Moskva provinco).

Vereja kaj Borovsk estas antikvaj historiaj urboj.
Obninsk kaj Protvino estas urboj de sciencistoj pri nuklea fiziko.

Alfluantoj de Protva
--------------------

Alfluantoj kun longeco pli ol 15 km:

| Nomo | Longeco (km) | Areo de baseno (kv.km) |
| --- | --- | --- |
| Aloĵa (ruse Аложа) | 25 | 188 |
| Ugodka (ruse Угодка) | 19 | 126 |
| Luĵa (ruse Лужа) | 159 | 1400 |
| Borinka (ruse Боринка) | 19 | 74,7 |
| Isjma (ruse Исьма) | 55 | 398 |
| Meĵiĥa (ruse Межиха) | 25 | 70,2 |
| Berega (ruse Берега) | 38 | 180 |
| Pesoĉnaja (ruse Песочная) | 17 | 51.2 |

Referencoj
----------

1. ↑  Ŝtata listo de akvujoj **ruse**

Vidu ankaŭ
----------

* Okao
* Moskva (rivero)
* Nara (rivero)
* Aglomeraĵo de Obninsk
**Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Kőszegszerdahely, laŭ la ĉefvojo.

Historio
--------

Laŭ dokumento paroĥo kaj romanika kirko funkciis en tiu loko jam en 1548. Laŭ arkeologoj ĝi estis fortresopreĝejo ĉirkaŭita per defenda muro. Baldaŭe luteranoj profitis ĝin. La navo estis trakonstruita en 1744, poste la turo en 1752. En 1757 oni mencias lignan predikejon kaj 3 altarojn. En 1975 oni restaŭris la preĝejon, tiam oni trovis romanikajn fenestrojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo havas unu navon kaj unu turon. La turo etendiĝas super la enirejo kaj kelke da fenestroj restis el la defenda periodo. Ĉe la ekstera enirejo estas videblaj skulptaĵoj pri Sankta Floriano kaj Johano Nepomuko. Interne sub la sanktejo estas kriptoj por familio Sibrik. Lastfoja entombigo okazis en 1980. La ĉefaltara marmora tablo estas nova kaj situas en centro de la sanktejo. Sub la sanktejaj fenestroj estas videblaj lignaj skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo.

Kermeso okazas en dimanĉo post 15-a de junio kaj ankaŭ en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare

Vido al la preĝejo de Kőszegszerdahely

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Béla LUGOSI** (lugoŝi), familinomo *Blaskó* (Lugos, 20-a de oktobro 1882 – 16-a de aŭgusto 1956, Holivudo) estis hungara aktoro plej konata pro sia rolo de Drakulo en la Broadway dramo de klasika vampiro-rakonto de Bram Stoker. Poste Lugosi ludis la saman rolon en la 1931-a filmo. Poste, li havis longdaŭran karieron kiel filmaktoro en Holivudo, ĉefe en hororaj filmoj (Serio-Frankenstein).

Biografio
---------

Dekunu jaraĝe li fuĝis el sia hejmo. Li laboris en minejo, sed deziris fariĝi aktoro. Sian unuan sukcesan debuton li havis en 1900 en Szabadka, de kie oni invitis lin al Szeged, poste Budapeŝto. Siajn aktorajn studojn li faris en privatlernejo kaj praktikan instruadon ricevis inter 1902–1904 en Temesvár. Ekde tiam li ludis naŭ jarojn en provinco, en Debrecen (1909–10) kaj Szeged (1910–11). En sezono 1911–12 li engaĝigis sin al Király Színház, dume frekventis la aktorlernejon de Szidi Rákosi. Li ricevis nur etajn rolojn kaj tiu ne ŝanĝis eĉ tiam, kiam li venis en 1911 al Nacia Teatro. Pro la teatra neglekto li engaĝigis sin al *Sztár Stúdió* de filmreĝisoro Deésy Alfréd, kie li rolis sub artistnomo *Olt Arisztid*. En la fino 1918 li estigis ligon sub nomo Libera Organizo de Teatrdungitoj kaj partoprenis kontraŭregiatarajn manifestacioj. En 1919 oni maldungis lin kaj tial li devis elmigri. En 1926 oni amnestiis lin, sed ne revenis hejmen. Post Vieno, Berlino en 1921 elmigris Usonon. Tie inter 1922 kaj 1928 trairis la amerikan provincon kun trupo de Palásthy Sándor kaj kun Novjorka Hungara Scenejo de Tóth István. Li estis kune kun Darvas Károly ankaŭ la reĝisoro de trupo. Li prezentis sin en Ameriko unuan fojon en la hungara lingvo La tragedio de'l homo de Imre Madách la 9-an de aprilo 1922 en novjorka *Lexington Theatre*. Sekve ankaŭ la publiko de Chicago kaj Cleveland povis vidi la teatraĵon.

Ĉefaj roloj
-----------

* Hamlet (Shakespeare);
* Rómeó (Sh.: Rómeó és Júlia);
* Lucifer (Madách I.: Az ember tragédiája).

Bibliografio
------------

* Madách I.: Az ember tragédiája;
* Bíró L.: Sárga liliom;
* Heijermans: Ghetto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Béla Lugosi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bela Lugosi filmography
* Filmo Dracula Arkivigite je 2008-07-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221967
* GND: 118922785
* LCCN: n80073607
* VIAF: 14803252
* ISNI: 0000 0001 2276 8254
* SUDOC: 029632374
* BNF: 121216614
* MBA: 7711a14f-fedc-49d8-9061-09705eb7ee89
* NLA: 35315678
* BIBSYS: 90853928
* NKC: xx0182948
* BNE: XX1409428
 |
**Kirko Ĉiuj Sanktuloj** estas signifa romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Pécs, en kolonio Tettye [tetje].

Historio
--------

En la 12-a jarcento estis jam konstruita romanika kriko. Post 3 jarcentoj ĝi gotikiĝis. Dum dominado de turkoj (1543-1686) ĝi restis la unusola kristana kirko, kiun uzis krom la katolikoj ankaŭ kalvinanoj kaj unitaranoj. En 1588 tie okazis fama disputo inter kalvinanoj kaj unitaranoj. En la 17-a jarcento la konstruaĵo apartenis al la unitaranoj, la katolikoj reakiris ĝin en 1644. Depost 1686 tiu kirko estis provizora katedralo. Ĝis 1704 la jezuitoj servis tie, tiutempe ili alkonstruis po unu barokajn flanko navojn. En 1935 oni alkonstruis monaĥejon por karmelanoj.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas en korto, kie oni vidas ankaŭ tombojn ĉefe el la 18-a jarcento. Ekde la mezepoko oni profitis la korton tombejo. La fasado estas tre simpla triangulo, meze estas la enirejo. Plej supre la tre mallonga turo altiĝas, kies pinto estas bulboforma. La sanktejo estis origine romaniko, poste ĝi gotikiĝis. La altaroj, predikejo, orgeno estas barokoj el la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun foto kaj mapo
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pozuel de Ariza** [poZŬEL deaRIza] estas municipo de Hispanio, en la okcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Pozuel de Ariza* estas etimologie komprenebla kiel *Puteto de Ariza*, alude al apuda urbo Ariza.

Geografio
---------

Pozuel de Ariza estas municipa teritorio en la okcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas okcidente de Ariza kaj norde de Monreal de Ariza. 

La loĝloko Pozuel de Ariza mem estas je 136 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, kaj je 191 km de Madrid, sur 771 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la limo kun la provinco Sorio. Fakte la tute apuda Monteagudo de las Vicarías apartenas al la Provinco Sorio. Ĝi estas ĉirkaŭita de la provinca limo norde kaj okcidente.

Historio
--------

Preĝejo.
La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a. Spite la landlima loko, ŝajne ne estis kastelo, eble pro manko de altaĵo taŭga por defenda fortikaĵo. La loĝloko disvolviĝis ĉirkaŭ preĝejo. Dum la Mezepoko, Pozuel estis la lasta loĝloko de la Regno Aragono antaŭ alveni al la Regno Kastilio. Kontraste la fortifikita apuda loko Monteagudo de las Vicarías, kiu distas nur 1 km, apartenis jam al la Regno Kastilio. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en tiu tiom aparta Pozuel de Ariza kie oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 17 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo Asunción (kies fasado aperas en la municipa blazono), ermitejoj, kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pozuel de Ariza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802963
 |
La **Braĥicefaledoj** aŭ **Brakicefaledoj** kaj en latina scienca nomo *Brachycephalidae* estas familio de malgrandaj ranoj limigitaj al nubarbaroj de suda Brazilo. La termino originas de la greka *brakhus*, mallonga, kaj *khephalê*, kapo.

La familio estas komponita el du elekstere tre diferencaj genroj: nome la kolorplenaj kaj diketaj ŝeldorsaj bufoj (*Brachycephalus*), kaj la pli svelta kaj pli senkolora genro *Ischnocnema*, kun kelkaj specioj kun teritorioj ankaŭ en nordorienta Argentino. La familio estas ĉefe difinita de molekulaj karakteroj, kaj estas ligitaj ankaŭ laŭ kelkaj anatomiaj trajtoj. Ĝi estis kreita el du genroj de antaŭ granda familio Eleŭterodaktiledoj, kiu estas nune disigita en kvar familioj.

La Braĥicefaledoj havas ĉiuj rektan disvolvigon kaj eloviĝas kiel miniaturaj plenkreskuloj pli ol kiel ranidoj kiel faras plej el la ranoj. Ili estas ĉiuj tre malgrandajn animalojn, kun multaj specioj malpli ol 1 cm longaj.

Referencoj
----------

1. ↑   Brachycephalidae. University of Berkley. Alirita 23a de Aŭgusto 2016.
2. ↑  Hedges, S. B. Duellman, W. E. and Heinicke, M. P (2008). "New World direct-developing frogs (Anura: Terrarana): Molecular phylogeny, classification, biogeography, and conservation", *Zootaxa* **1737**, p. 1–182.
3. ↑  Zweifel, Richard G..  (1998) Cogger, H.G.: *Encyclopedia of Reptiles and Amphibians*. San Diego: Academic Press. ISBN 0-12-178560-2.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri zoologio |

* Kategorio Braĥicefaledoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Braĥicefaledoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Laŭ la helena mitologio, **Poro** (el la greka *Πόρος*, *pado*) estis dajmono aŭ spirito kiu personigis ŝancon, oportunecon, taŭgecon kaj la ilojn por atingi dezirojn. Pro tio, lia kontraŭlino estis Aporio (Malfacileco).

*La bankedo de Platono*, de Anselm Feuerbach (1871-74). Laŭ la platona rakonto, **Poro** kaj Penio (maldekstre) unuiĝis dum tiu festo, kaj el tio devenis Amo.
Laŭ kelkaj teogonioj, Poro (kiel kaŭzo aŭ kreanto) kaj Tetiso (kiel kreitaĵaro) estis la unuaj diaĵoj kiuj ŝprucis en la Universo. Tiamaniere, Poro estis ofte identigita al Ĥrono (Tempo), kvankam la orfea tradicio asertis ke Poro kaj lia frato Tekmoro naskiĝis el Tetiso.

Tamen, Platono priskribas postan legendon kiu anstataŭis tiun diinon per Metiso, la generanta povo. Do, Tesiso-Metiso iĝis patrino kaj de Poro (kiu laŭ tiu legendo pli simbolas abundo) kaj de Penio (Malriĉeco). Ambaŭ ĉefrolis la filozofian miton pri deveno de la Amo: en festo honore al Afrodito, kiun ĉiuj gedioj partoprenis, Poro ebriiĝis kaj kuŝiĝis surplanke, en la korto. Tiam Penio venis peti la manĝo-restaĵojn, kaj pensis ke tiu dio suferis la samajn vivkondiĉojn ol ŝi. Tio igis Poron la nura alloga diaĵo por Penio, kaj el ilia unuiĝo naskiĝis Amo. Pro tio oni diras ke tiu sento ĉiam obeas Afroditon, ĉar naskiĝis dum tago dediĉita al ŝi, sed kutime Amo alivestiĝas en malriĉo kaj vagadas tra la stratoj. Kiel sia patro, Amo kontraŭas riĉecon kaj bonfarton, kaj faras la homojn batali inter ili.

La identigo de Poro al abundo daŭrigis dum la romia epoko, do laŭ ĝia mitologio tiu dajmono simbolis riĉecon, kaj estis filo de Metiso kaj frato de Minervo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Poro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Poro ĉe Theoi.com

Referencoj
----------

1. ↑  Platono. *Symposium*, 178.
Koordinatoj: 50° 28′ 52″ N 13° 07′ 34″ O﻿ / ﻿50.48111 °N, 13.12611 °O﻿ / 50.48111; 13.12611 (mapo)

**Akva rezervujo Přísečnice** estas akvobaraĵo en Ĉeĥio, en distrikto Chomutov, en supermara alteco 732,8 metroj, sur altaĵa ebenaĵo de meza Ercmontaro. Ĝi havas areon 362 hektarojn, mezprksima profuneco estas ĉirkaŭ 50 metroj. La plej alta profundeco estas 57,6 metroj.

La rezervujo servas por provizi urbojn kaj municipojn de distriktoj Chomutov, Most, Teplice kaj Louny per trinkakvo.

La valbaraĵon provizas per akvo rojo Přísečnický potok kaj tra alkonduka ŝtolo kondukata rojo *Černá voda*. Defluejo el la valbaraĵo daŭrigas al germana teritorio kaj ĝi enfluiĝas en rivereton Zschopau.

En la inundigita regiono situis malnova ercmontara minejurbo Přísečnice, kiu estis en la jaroj 1973 ĝis 1974 detruita. Pro establo de 1-a ŝirma zono devis esti detruitaj ankaŭ municipoj Dolina, Kotlina kaj Rusová. Konstruado de 50 metroj alta ŝutata digo komenciĝis en la jaroj 1969 ĝis 1970 kaj la rezervujo estis enakvigita en la jaro 1976.

Alveno
------

La alveno en proksimecon de la akva surfaco estas malpermesita. Ĉirkaŭ la rezervujo kondukas sektoro de biciklovojo n-ro 23 el Měděnec ĝis Kalek kaj biciklovojo n-ro 3003 el Hora Svatého Šebestiána ĝis Vejprty. Sur la digo kondukas ankaŭ blue blua turisma marko markita turisma vojo el Vejprty ĝis Chomutov.

Vido el Velký Špičák al la rezervujo kaj monto Jelení horaVido el Velký Špičák al la rezervujo kaj monto Jelení hora
**PricewaterhouseCoopers** (aŭ mallonge **PwC**) estas unu el la plej grandaj korporacioj en la mondo por disponigado de financaj, kontadaj kaj organizaj kaj profesiaj konsultservoj kaj unu el la kvar plej grandaj kontadaj firmaoj, kune kun Deloitte, Ernst & Young kaj KPMG. Kiel tutmonda reto de firmaoj ene de reviziado kaj konsultado, la firmaoj en ĉiu lando estas laŭleĝe sendependaj unu de la alia, sed membroj de PricewaterhouseCoopers LLP.

PwC-kompanioj funkcias en 157 landoj, en 742 lokoj, kun 284,000 dungitoj. Aktuale en 2019, 26% de la laborantaro laboris en la Amerikoj, 26% en Azio, 32% en Okcidenta Eŭropo kaj 5% en Mezoriento kaj Afriko. La tutmondaj enspezoj de la firmao estis 42.4 miliardoj USD en 2019 .

PricewaterhouseCoopers International Limited, bazita en Londono, Unuiĝinta Reĝlando, estas kunordiga agento por la tutmonda reto de firmaoj. Ĝi administras la tutmondan markon kaj disvolvas politikojn kaj iniciatojn por krei komunan kaj kunordigan aliron en areoj kiel risko, kvalito kaj strategio. Ĝi ne provizas servojn al klientoj .

Aktuale en 2019, PwC estas la kvina plej granda private tenita firmao en Usono.

Historio
--------

PwC estis establita en 1998 per la fuzio inter Price Waterhouse kaj Coopers & Lybrand. Ambaŭ estis denove rezultoj de fuzioj inter sendependaj reviziaj kaj konsilaj firmaoj originantaj de Londono.

La firmao en sia nuna formo estis kreita en 1998 per fuzio inter du kontadaj firmaoj; Coopers & Lybrand kaj Price Waterhouse. Ambaŭ firmaoj havis historiojn devenantajn de la 19-a jarcento. Price Waterhouse povas spuri ĝiajn agadojn reen al 1849, kiam Samuel Lowell Price establis sian propran revizian firmaon, kaj Coopers & Lybrand povas spuri ĝiajn agadojn reen al 1854 kiam William Cooper establis sian revizian firmaon. La komercnomo estis mallongigita al PwC en septembro 2010 kiel parto de remarka fortostreĉo .

Por plia legado
---------------

* Allen, David Grayson; McDermott, Kathleen, (1992) *Accounting for Success: A History of Price Waterhouse in America 1890–1990*, 1992, Harvard Business School Press, (ISBN 0-875-843-28X)
* Jones, E. (1995) *True and Fair: A History of Price Waterhouse*, Hamish Hamilton, (ISBN 0-241-00172-2)
* *A History of Cooper Brothers 1854-1954*, B.T. Batsford, London, 1954
* *An Early History of Coopers & Lybrand*, 1984, Garland Publishing Inc. (ISBN 978-0-8240-6319-1)

Referencoj
----------

1. ↑  "Big 4 Accounting Firms – Who They Are, Facts and Information",  *accountingverse.com*. (en-US)
2. ↑  Dakers, Marion, "Deloitte overtakes PwC as world's biggest accountant", 4 October 2016.
3. ↑  "Revenues",  *PwC*. (angle)
4. ↑   PricewaterhouseCoopers International Limited. *Companies House*. Alirita 23 July 2020.
5. ↑   Global Annual Review 2019. PwC. Alirita 24 January 2020.
6. ↑  Sinclair, Lara, "Logo puts case first and last",  *The Australian*, 20 September 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838440
* GND: 1067636730
* LCCN: n2008004366
* VIAF: 157594403
* ISNI: 0000 0004 0623 9557
* LIBRIS: 341453
* SUDOC: 050158805
* BNF: 133429586
* NLA: 41700428
* BIBSYS: 98070832
* BNE: XX178726
 |
**Poĥvistnevo** (ruse *Похвистнево*) estas urbo en Samara provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 36427.

La urbo estis fondita en jaro 1888 kiel loĝejo dum konstruado de fervoja stacio.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1947.

La interurba telefona kodo estas 84656, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 1 horo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 53° 39′ N 52° 08′ O﻿ / ﻿53.650 °N, 52.133 °O﻿ / 53.650; 52.133 (mapo)Koordinatoj: 53° 39′ N 52° 08′ O﻿ / ﻿53.650 °N, 52.133 °O﻿ / 53.650; 52.133 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Bolŝoj Kinel (Granda Kinel, Большой Кинель) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Samara (Самара)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 23,1 mil loĝantojn - ĝis 2002 tiu nombro kreskis al 28 mil loĝantoj.

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La ***Diccionario de autoridades*** (vortaro de aŭtoritatoj), publikita inter 1726 kaj 1739, estis la unua vortaro de la hispana lingvo eldonita de la Real Academia Española, fundamento el kio nune estas konata kiel *Diccionario de la lengua española*.

Unua volumeno (1726) de la *Diccionario de autoridades*.

Historio
--------

La ***Diccionario de autoridades*** estas la unua vortaro fare de la Real Academia Española (RAE). La fondo de la RAE en 1713 sekvis la jam ekzistintajn akademiojn de la franca kaj itala lingvoj, nome Académie Française kaj Accademia della Crusca, respektive. Kontraste la RAE celis tuj prilabori vortaron rapide post ties fondo. Oni konsideris, ke la lingvo estis jam perfekta ĉe la verkistoj de la Hispana Ora Jarcento kaj oni celis eviti la korupton fare de *afrancesados* kaj plibonigi la rezulton de ties plej bonkvalita antaŭanto nome *Tesoro de la lengua española o castellana*, de Sebastián de Covarrubias kaj publikita en 1611.

Tiu vortaro estas konata kiel «de autoridades» (de aŭtoritatoj) ĉar montras en la artikoloj citaĵojn de aŭtoroj kiuj estas ekzmploj aŭ modeloj por la difino. Tiele inter la aŭtoroj uzitaj kiel lingvaŭtoritatoj estas ĉefaj hispanaj verkistoj kaj partikulare tiuj de la Hispana Ora Jarcento nome Mateo Alemán, Tereza el Avilo, Diego de Saavedra Fajardo, Estebanillo González, Salvador Jacinto Polo de Medina, Francisco de Quevedo, Luis de Góngora, la Inkao Garcilaso de la Vega, Vicente Espinel, Juan de Mena, Fray Luis de León, Antonio de Nebrija, Pedro Calderón de la Barca, Juan Eusebio Nieremberg, Juan de Mariana, Miguel de Cervantes, Lope de Vega, kaj aliaj.

La *Diccionario de autoridades* aperis inter la jaroj 1726 kaj 1739, post detala procezo de kreado kaj redaktado kuna de ĉiuj artikoloj. Ĝi konsistas el 6 volumenoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Aliro al ĉiu volumeno de la *Diccionario de autoridades*:

* "Autoridades Tomo 1"
* "Autoridades Tomo 2"
* "Autoridades Tomo 3"
* "Autoridades Tomo 4"[*rompita ligilo*]
* "Autoridades Tomo 5"
* "Autoridades Tomo 6"

* *Diccionario de Autoridades* (faksimilo)[*rompita ligilo*].
* Ĉiuj akademiaj vortaroj, inklude *Diccionario de Autoridades*.
* Listo de hispanaj vortaroj

Bibliografio
------------

1. Freixas Alas, Margarita. "Las autoridades en el primer Diccionario de la Real Academia Española". Doktoriga Tezo, Universitat Autónoma de Barcelona, 2003. Versio elektronika: 

2. *Diccionario de autoridades*, Real Academia Española, Tomos I-VI, 1a eldono, publikita 1726-1739. Faksimilo, Editorial Gredos, 1963, tres tomos.

3. Val Alvaro, José F.. *Ideas gramaticales en el Diccionario de autoridades*. Madrid: Arco Libros, S.A. 1992.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453556
* BNE: bima0000017836
 |
***Portreto de doktoro Gachet*** aŭ ***Portreto de doktoro Gachet kun tigo de digitalo*** estas unu el la plej multekostaj pentraĵoj de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh, ĉar ĝi vendiĝis kontraŭ 82,5 milionoj da dolaroj en la jaro 1990. Ĝi troviĝas en la muzeo Van Gogh en Amsterdamo, Nederlando.

Ekzistas du aŭtentaj versioj de tiu portreto, ambaŭ pentrataj en junio de la jaro 1890 dum la lastaj monatoj de la vivo de Van Gogh. 
Kvankam la du pentraĵoj tre similas laŭforme, ili facile distingeblas per la stilo.

La originala (unua) versio de tiu pentraĵo estis vendita de la fratino de Van Gogh kontraŭ 300 francaj frankoj en 1897. Poste ĝi estis vendita al Paul Cassirer (1904), al Kessler (1904) kaj al Druet (1910). En 1911, la pentraĵon aĉetis la urba artoinstituto kaj artogalerio de Frankfurto, kie ĝi pendis ĝis 1933, kiam ĝi estis transportita al kaŝejo.
En 1937 konfiskis ĝin la ministro pri propagando de la germana imperio, kiu konsideris ĝin degeneritan arton. Ĝin tiam ekposedis Hermann Göring, kiu rapide vendis ĝin al komercisto en Amsterdamo, kiu vendis lin al kolektanto, Siegfried Kramarsky. 
Tiu ĉi kunportis lin, kiam li fuĝis al Novjorko kaj ekspoziciigis ĝin en la Metropolitan Museum of Art. 
Fine, la familio de Kramarsky aŭkciigis ĝin en 1990 kaj akiris lin do la 15-an de majo 1990 la japano Ryoei Saito kontraŭ 82,5 milionoj da usonaj dolaroj, kio igis la pentraĵon la plej multekostan de la mondo. Kiam Saito mortis en 1996 restis sufiĉe mistera la loko kie troviĝis la pentraĵo, tamen komence de la jaro 2007 sciiĝis ke la pentraĵo venditus en la 1980-aj jaroj al investa fonduso, kiu mem vendis lin al nekonata kolektanto.

Dua versio
----------

La dua versio de la portreto de doktoro Gachet videblas en la Musée d'Orsay en Parizo, Francujo.
Nubomuro (indikilo por rapide moviĝanta malvarmfronto)
**Fronto** en la meteologio estas abrupta limo inter diversaj aeramasoj ligite kun kompare saltantaj ŝanĝiĝoj de la aerpremo, temperaturo kaj ventodirekto. Je tio sin prezentas ankaŭ karakterizaj ŝanĝiĝoj de la nuboformacioj kaj veterkondiĉoj, dum kio la spaca skalo de tiuj ŝanĝiĝoj estas tre variaj kaj dependas esence de la speco de la fronto. Se la fronto estas space tre fiksita, do preskaŭ ne aŭ tute ne dislokiĝas, oni parolas pri **stacia fronto**. La regionon, kie frontoj prefere aperas, oni nomas **frontozono**.

Vidu ankaŭ
----------

* Malalta aeropremo
* Varma fronto
* Malvarma fronto
* Terma frontparametro
* Okluzifronto
* Basprema regiono
* Fronto
* Polusa fronto
* Subtropika fronto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fronto (meteologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fronto (meteologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Manual of Synoptic Satellite Meteorology* (SatManu) Arkivigite je 2011-05-31 per la retarkivo Wayback Machine. En: Zentralanstalt für Meteorologie und Geodynamik (ZAMG) – Enkonduko en la Modeligo de Frontsistemoj (anglalingva)
La **bruna centpiedulo** *(Lithobius forficatus)* estas specio en klaso centpieduloj *(Chilopoda)*, ordo Lithobiomorpha, familio Lithobiidae.

Disvastiĝo
----------

La bruna centpiedulo vivas en Eŭropo, norda Afriko kaj Norda kaj Suda Amerikoj.

suba flanko

Aspekto
-------

La bruna centpiedulo longas 3 cm, la plenkreska insekto havas 15 parojn da piedoj. La piedoj estas pli longaj ĉe la malantaŭa korpoparto. Ĝis atingo de la plena longo, ĝi ŝangas kelkfoje la haŭton. La unua pieda paro modifiĝis al pika, hoka organo, kun venenglando sur la fino. Ĝi ne uzas la du lastajn piedparojn dum antaŭenirado. Se la insekto perdas piedon, kreskas alia anstataŭ ĝi. La nova piedo kreskas dum ĉiu haŭta ŝanĝo pli longen. Ĝia koloro - kiel montras la nomo - estas bruna.

Vivmaniero
----------

La bruna centpiedulo aktivas nokte kaj serĉas nutraĵon sub malsekaj folioj. Matene ĝi kaŝas sin en sekuran rokan fendon. Ĝia nutraĵo estas la insektoj, vermoj, limakoj. Vintre ĝi fosas sin profunde en la grundon.

Reproduktiĝo
------------

La bruna centpiedulo demetas la ovojn unuope kaj forlasas ilin.

* Bruna centpiedulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bruna centpiedulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bruna centpiedulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Triumfa kolono** aŭ **kolono de venko** estas monumento en formo de kolono, kiu estis starigita por memorigi pri venko en milito aŭ batalo. 

Ĉefa karakterizaĵo de triumfa kolono estas kolono staranta sur postamento (soklo), kutime kronita de simbolo de venko, kiel ekzemple la helena diino Nikeo, la romia diino Viktorio aŭ anĝelo de paco. 

En kelkaj landoj oni trovas ankaŭ naciajn alegoriojn sur triumfaj kolonoj, ekzemple en Germanio la alegorion de Germanujo, Germania, aŭ aglon, kiel germana blazona besto.

En pli vasta senco triumfaj kolonoj ampleksas ankaŭ honorajn kolonojn kun statuoj de famaj militestroj.

Ekzemploj
---------

Konata triumfa kolono estas la "kolono de venko" en Berlino. Aliaj (iamaj) triumfaj kolonoj troviĝas (troviĝis) en Hamburg-Altona, en Hakenberg kaj en Siegburg. En Romo ekzistas la triumfa kolono de Antonio, en Parizo la kolono sur la *Place Vendôme*, en Bangkoko la *Victory Monument* (Monumento de la Venko). 

* Triumfa kolono en Schwerin (1872-1874)
* Triumfa kolono en Berlino  
(1864–1873)
* Triumfa kolono en Hakenberg  
(1875–1879)
* Kolono de Waterloo en Hanovro  
(1825-1832)
* Kolono de Wellington en Liverpool  
(1874–1875)
* Kolono de Nelson en Londono  
(1838)
* Kolono sur la Place Vendôme en Parizo  
(1806–1810)
* Kolono de Julio en Parizo  
(1833–1840)
* Kolono de Aleksandro en Sankt-Peterburgo  
(1830–1834)
* La Anĝelo de la Sendependeco en Meksik-Urbo  
(1902–1910)
* Monumento de la Venko en Bangkoko

* Triumfa kolono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Triumfa kolono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Blue, landoj kie la hispana estas la oficiala lingvo. Flave, Brazilo, kie la portugala estas la oficiala lingvo. Verde, zonoj de ebla uzado de portuñol.
***Portuñol*** ([portuNJOL] vorto formata de la hispanaj vortoj ***portu**gués* kaj *espa**ñol***) aŭ ***portunhol*** (portugala skribo) estas supozata mikslingvo aŭ socia kutimo, kiu miksas hispanajn kaj portugalajn vortojn, vorterojn aŭ frazojn.

Priskribo
---------

La **portuñol** (aŭ portugala literumado: *portunhol*, *portanhol*, en Esperanto *portunjolo* aŭ *portanjolo*) estas grupo de lingvaj variantoj kun karakteroj devenaj kaj de la portugala kaj de la hispana. Ĝi troveblas inter la parolantoj de kelkaj lingvaj areoj limaj inter tiuj du lingvoj; tio okazas en kelkaj partoj de Sudameriko - zonoj de la aktualaj landlimoj de Brazilo kun ŝtatoj de Hispanameriko - kaj en la Iberia Duoninsulo - zonoj de la landlimo de Hispanio kun Portugalio -, kaj historie, en la Kanariaj Insuloj, pli precize en La Palma.

Neformale oni uzas la terminon *portuñol* ankaŭ por tiu parolmaniero de parolanto de portugala kiam klopodas paroli la hispanan sen la taŭga studado aŭ regado de la hispana kaj reciproke. Ju pli alta estas la scipovo de la dua lingvo, des malpli oni povas paroli pri *portuñol* kaj pli bone pri la normala lingvo parolata de aliligva parolanto. La uzado de tiu parolmaniero okazas ĉefe pro kulturaj, veturaj kaj komercaj rilatoj, ofte akcelitaj pro familiaj rilatoj, ekzemple pro miksaj geedzecoj.

La geografia areoj en la Iberia Duoninsulo kie oni parolas portunjole kune kun aliaj pli specifaj variantoj estas ekzemple ĉirkaŭ la portugalaj urboj Barrancos, Miranda do Douro, Elvas kaj la hispanaj urboj Olivenza, Badajoz kaj aliaj. En Sudameriko ĝi estas parolata almenaŭ en landlimoj de ĉirkaŭ 6 landoj: Brazilo, Argentino, Urugvajo, Venezuelo, Kolombio kaj Paragvajo.

Tipoj de portuñol
-----------------

Estas kelkaj tipoj de *portuñol*, kiel la urugvaja *portuñol*.

Studadoj
--------

La mikslingvo kaŭzis multajn lingvistikajn studojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Franglais (lingvo)
* Spanglish (lingvo)

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle John M. Lipski, « Too close for comfort? the genesis of "portuñol/portunhol" », en Timothy L. Face and Carol A. Klee (dir.), *Selected Proceedings of the 8th Hispanic Linguistics Symposium*, Somerville, Cascadilla Proceedings Project, 2006, p. 1-22
* portugale Relativa paĝo al portunhol, Unicamp - Universitato de Campinas, São Paulo
* portugale Retejo en urugvaja portuñol, Unicamp - Universato de Campinas, São Paulo
* portugale Artikolo de la urugvaja publikaĵo Indymedia pri la brazila ministro de la kulturo Gilberto Gil kaj sia intereso pri *Portuñol*.

* Kategorio Portuñol (lingvo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Portuñol (lingvo) en Vikilibroj (Pedagogiaj libroj)
Praarbaro Badínsky
**Praarbaro Badínsky** aŭ *Badín-a praarbaro* (Slovake: Badinský prales) troviĝas en centrala Slovakio, sud-okcidente de urbo Banská Bystrica en montaro Kremnické vrchy. Oni ĝin protektas pro raraj fagaj arbaroj, kiuj ne estis ŝanĝitaj per homa agado. La naturrezervejo estis fondita jam en la jaro 1913. Hodiaŭ la protektita areo de ĉi-rezervejo estas 30,30 ha kaj ŝirma zono estas 123,43 ha.
Protektita areo de la praarbaro troviĝas en la marnivelo de 700-850 metroj, ŝirma zono en marnivelo de 620-1025 metroj. Mezproksima varmeco estas 5,5 - 6 Celziaj gradoj kaj kutima multeco de pluveroj atingas nivelon 800-1100 milimetroj.
Oni lasis praarbaron por evoluo sen kiaj ajn homajn trafojn(intervenojn).Do, en praarbaro eblas observi ĉiujn evoluajn stadiojn kaj fazojn- plenkreskado, optimo, malapero, aŭ renovigo, maljuniĝo, ĝisvivado. Ĉi-fazoj alternas kaj kreas etaĝajn strukturon de arbara kreskaĵaro. Parto de kreskaĵoj estis detruitaj per vent-kalamito en la jaro 1947- sur ĉi-lokoj kreskas la plej junaj arboj. En praarbaro dominas fagoj, abioj kaj malpli aceroj, fraksinoj kaj ulmoj. En praarbaro troviĝas 55 fagoj kaj 7 abioj pli dikaj ol 100 centimetroj.
Regule oni eblas vidi ĉi tie cervojn, ursojn kaj de tempo al tempo ankaŭ lupojn. Birdaro estas tre diversa kaj tre specioriĉa.

* Kategorio Praarbaro Badínsky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Monta blubirdo** |
| --- |
|  |
| Monta blubirdoMonta blubirdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turdedoj *Turdidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Sialia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. currucoides'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Sialia currucoides****(Bechstein, 1798) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
| verde la tutan jaron, flave nur somere, blue nur vintreverde la tutan jaron, flave nur somere, blue nur vintreverde la tutan jaron, flave nur somere, blue nur vintre |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Monta blubirdo  |

 |
| v • d • r |

 Example alt textTiu specio povas esti tute blua aŭ ankaŭ kiel tie kun pli blankeca brusto.
La **Monta blubirdo** (*Sialia currucoides*) estas mezgranda birdo de la familio de Turdedoj, longa 15–20 cm. Ili havas helajn subventrojn kaj nigrajn okulojn. Maskloj havas fajnajn bekojn. Ili estas **brilbluaj kaj iom pli helaj sube**. Inoj havas pli senkolorajn flugilojn kaj voston, grizecajn brustojn, grizajn kronojn, gorĝojn kaj dorson.

Distribuado kaj habitato
------------------------

La Monta blubirdo estas migranta. Ties teritorio varias el Meksiko vintre ĝis tiom norden kiom ĝis Alasko, en okcidentaj Usono kaj Kanado. Nordaj birdoj migras al la sudaj partoj de la teritorio; sudaj birdoj estas plej ofte konstante loĝantaj birdoj. Kelkaj birdoj povas moviĝi al pli malaltaj altitudoj vintre.

Manĝo
-----

Tiuj birdoj gvatas supergrunde kaj ekflugas suben por kapti insektojn, ankaŭ dumfluge. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj berojn. Ili povas manĝi are vintre, ĉefe kiam ili manĝas akridojn.

Reproduktado
------------

Ties reprodukta habitato estas malferma kamparo en okcidenta Nordameriko, inklude ĉefe montajn areojn, tiom norde kiom ĝis Alasko. Ili nestumas en ekzistintaj kavaĵoj aŭ en nestoskatoloj. En malproksimaj areoj, tiuj birdoj suferas malpli da konkurenco pro naturaj nestolokoj ol aliaj blubirdoj. Inoj kutime konstruas nestojn solaj.

Ĝi estas la ŝtata birdo de Idaho kaj Nevado.

Literaturo
----------

* BirdLife International (2004). *Sialia currucoides*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12a Majo 2006. Malplej Zorgiga
* All About Birds: Mountain Bluebird, Cornell Lab of Ornithology

* Informaro kaj fotoj de Monta blubirdo Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Monta blubirdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monta blubirdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Monta blubirdo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Informaro pri Monta blubirdo Arkivigite je 2009-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
Prigrevica situas en la mapo en la verda munucipo
Ortodoksa preĝejo en Prigrevica
Katolika preĝejo en Prigrevica

Bazaj informoj
--------------

**Prigrevica,** serbe **Пригревица,** germane **Sonnhofen** aŭ **Priglewitz** hungare **Bácsszentiván** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta** Baĉka, en municipo de Apatin.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 4780
* Poŝtkodo: 25263
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

Situo
-----

Prigrevica situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojol, laŭ fervojo Sombor-Novi Sad. La komunumo troviĝas 9 km-ojn for de Apatin.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. En 1910 loĝis en Bácsszentiván 5416 da homoj, (4514 germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 1945 la tuta germaneco estis deportita. Dum disfalo de Jugoslavio la katolika preĝejo estis bruldetruita. En 2002 loĝis en Prigrevica 4,783 da homoj, (serboj 4,569 (96 %), kroatoj 50 (1 %), jugoslavianoj 29 (1 %), hungaroj 21 kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* ortodoksa kaj katolika preĝejoj

Komunumoj *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsószentiván | Bakonyszentiván | Bácsszentiván | Cserhátszentiván | Csittszentiván |
| Felsőszentiván | Győrszentiván | Pilisszentiván | Sajkásszentiván | Sajószentiván |
| Szászszentiván | Szentiván | Szentivánboca | Szentivánlaborfalva | Újszentiván |
| Úrszentiván | Vajdaszentivány | Vasasszentivány | Zalaszentiván |  |
|

* Kategorio Prigrevica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255216
* GND: 4243594-8
* LCCN: n2004034309
* VIAF: 136244437
 |
**Cirokumuluso** aŭ **ciruskumuluso** (latine *cirrocumulus*, mallongigo: **Cc**) estas maldika blanka makulo aŭ areo de nuboj, kiu ne ombras sin.

Aspekto
-------

Ciruskumuluso tipe aspektas kiel blankaj tavoloj konsistantaj el tre malgrandaj, gren-formaj nuberoj pli–malpli regule distribuitaj. La ŝajnaj larĝoj de la nuberoj estas malpli ol 1 grado (ĉirkaŭ la larĝo de la malgranda fingro ĉe etendita brako). (Se la eroj estus pli grandaj, do la nubo estus altokumuluso aŭ stratokumuluso.)

Kelkfoje, la ciruskumuluso reflektas la ruĝan-flavan koloron de sunleviĝo aŭ sunsubiro.

Konsisto
--------

Ciruskumuluso konsistas ĉefe el glaciaj kristaloj, kun iom da supermalvarmigitaj akvogutetoj. (Kiam la akvogutetoj glaciiĝas, la ciruskumuluso fariĝas cirusstratuso.

Klasifiko
---------

La Internacia Nubatlaso priskribas la ĉi-subajn kvar speciojn de la genro ciruskumuluso.

* La **stratumforma ciruskumuluso** (latine *cirrocumulus strātiformis*, mallonge **Cc str**)
* La **lensa ciruskumuluso** (latine *cirrocumulus lenticulāris*, mallonge **Cc str**)
* La **kastela ciruskumuluso** (latine *cirrocumulus castellānus*, mallonge **Cc cas**)
* La **floka ciruskumuluso** (latine *cirrocumulus floccus*, mallonge **Cc cas**)

* Floka ciruskumulusoFloka ciruskumuluso
* Ondoforma stratumforma ciruskumulusoOndoforma stratumforma ciruskumuluso
* Lensa ciruskumulusoLensa ciruskumuluso

Historio
--------

La ciruskumuluso estas unu el la sep originalaj nubgenroj proponitaj de Luke Howard en 1803, kune kun la kumuluso, la stratuso, la ciruso, la cirusstratuso, kaj du ne plu uzataj genroj (kumulusstratuso, nimbuso).

La nomo *ciruskumuluso* estas kunmetitaĵo de ciruso kaj kumuluso.

Referencoj
----------

1. ↑  Howard, Luke.  (1803) *Essay on the Modification of Clouds* (angle). John Churchill & Sons.

* Lewin, Maurice.  (1962) *Meteologia terminaro* (esperante). Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cirokumuluso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cirokumuluso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cirrocumulus (Cc) (Howard 1803; Renou 1855) (angle). *International Cloud Atlas*.
* Priskribo, efiko pri vetero, distingiĝo de cirokumuluso Arkivigite je 2009-11-01 per la retarkivo Wayback Machine (en la germana)

Genroj de nuboj laŭ la Internacia Nubatlaso

Ciruso |
Ciruskumuluso |
Cirusstratuso |
Altokumuluso |
Altostratuso |
Kumuluso |
Stratokumuluso |
Stratuso |
Kumulonimbuso |
Nimbostratuso