La **Agentejo de Eŭropa Unio por la Kosma Programo** (kodo: **EUSPA**, laŭ la akronimo angle *European Union Agency for the Space Programme*) estas malcentralizita agentejo de la Eŭropa Unio. Anstataŭante la eŭropan GNSS-agentejon, ĝia misio estas administri kaj funkciigi iujn sputnikprogramojn kiel la loktrova sistemo Galileo, EGNOS aŭ Copernicus.

Ĝenerala priskribo
------------------

EUSPA estas malcentralizita agentejo de la Eŭropa Unio. Ĝi havas sian propran juran personecon. La Agentejo kontrolas la evoluon de nova generacio de Terglobaj navigadaj satelitaj sistemoj (TNSS): la Galileo-programo, grava parto de la tutmonda radionavigacia kaj loktrova sistemo.

Konsiderante la strategian naturon de la eŭropaj satelit-loktrovaj kaj navigaciaj programoj, kiuj inkluzivas EGNOS kaj Galileo, kaj la bezono certigi, ke la publikaj interesoj en ĉi tiu areo estas konvene defenditaj kaj reprezentitaj, la TNSS-kontrolada aŭtoritato estis starigita por administri publikajn interesojn, funkcii kiel la reguliga aŭtoritato por eŭropaj TNSS-programoj kaj fondi plene daŭrigebla kaj ekonomie realigebla sistemo.

Celoj
-----

La Agentejo de Eŭropa Unio por la Spaca Programo:

* administras eŭropajn sputnikajn navigaciajn programojn, kontrolas la uzon de financoj kaj plenumas rilatajn esplorajn kaj disvolvajn agojn;
* respondecas pri aferoj rilataj al la rajto uzi la frekvencojn necesajn por la funkciado de la sistemoj, la atestado de la komponantoj kaj ilia sekureco;
* donas licencojn al licencitoj respondecaj pri operacioj kaj servoj de Galileo kaj certigas plenumon de kontraktoj;
* posedas la aktivaĵojn kreitajn aŭ evoluigitajn sub la programoj Galileo kaj EGNOS.

Organizo
--------

La Agentejo estas organizita jene:

* estraro, kiu konsistas el reprezentantoj de la Membro-Ŝtatoj, respondecaj pri alpreno de la buĝeto, la laborprogramo kaj la ĝenerala raporto ĉiujara;
* direktoro nomumita de la Konsilio de la Eŭropa Unio, laŭleĝa reprezentanto de la Agentejo, respondeca pri la administrado de la Agentejo kaj precipe pri la administrado de ĝiaj rimedoj. La Plenuma Direktoro estas respondeca al la Estraro de Direktoroj, al kiu li raportas pri sia administrado.

Rilatoj kun EKA
---------------

La komenca celo de la Eŭropa Unio estis igi la Eŭropan Kosman Agentejon (EKA) agentejon de la EU antaŭ 2014. Dum EU kaj ĝiaj membroŝtatoj financas kune 86% de la buĝeto de EKA, ĝi ne estas EU-agentejo. Krome, EKA havas plurajn ne-EU-membrojn, precipe Brition kiu forlasis la EU restante plenrajta membro de EKA. EKA estas partnerita kun la EU pri ĝiaj du nunaj frontmontraj spacprogramoj, Galileo, EGNOS kaj Copernicus, kie EKA disponigas teknikan inspektadon kaj, en la kazo de Copernicus, iom da financado. EU tamen montris intereson en disvastiĝo en novajn areojn, de kie la propono renomi kaj pligrandigi sian satelitan navigacian agentejon (la tiama Eŭropa TNSS-Agentejo) en la Agentejon de Eŭropa Unio por la Kosma Programo. La propono estigis fortan kritikon de EKA, ĉar ĝi estas perceptita kiel sintrudado en la fakon de EKA.

En januaro 2021, post jaroj da akraj rilatoj, EU kaj EKA-oficialuloj plibonigis sian rilaton, kun la EU-komisionano pri Interna Merkato Thierry Breton asertinta: *"La eŭropa kosmopolitiko daŭre dependos de ESA kaj ties unika teknika, inĝeniera kaj scienca kompetenteco"*, kaj ke *"EKA daŭre estos la eŭropa agentejo por spacaj aferoj.[9] Se ni estos sukcesemaj en nia eŭropa strategio por spaco, kaj ni estos tiaj, mi bezonos EKA-on ĉe mi."* EKA-direktoro Aschbacher reciprokis, dirante *"Mi vere ŝatus igi EKA-on la ĉefa agentejo, la irinda agentejo de la Eŭropa Komisiono por ĉiuj ĝiaj frontmontraj programoj."* EKA kaj EUSPA nun havas apartajn rolojn kaj kompetentecojn. Dum EKA fokusiĝas pri la teknikaj elementoj de la EU-kosmoprogramoj, EUSPA pritraktos la funkciajn elementojn de tiuj programoj.

Referencoj
----------

1. ↑  The EU Space Programme (arkivo) ĉe  *www.euspa.europa.eu*, 3-a de majo 2021
2. ↑  A Document by the ESA Director General and the ESA Directors – October 2006 *ESA.Int*
3. ↑  ESA and EU mend relations *SpaceNews*, 22-a de januaro 2021

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Astronomio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775923
* GND: 10351570-7
* LCCN: no2008099624
* VIAF: 262115694
 |