recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stanisław Sylwester Bareja** (esperante: *Stanislao Bareja*; naskiĝis la 5-an de decembro 1929 en Varsovio, Pollando, mortis la 14-an de junio 1987 en Asindo, Germanio) estas pola filmreĝisoro, scenaristo kaj aktoro. Li estas kulta reĝisoro de polaj komedioj. La plej fama el ili estas *La urseto* (1980).

Vivo
----

Filo de Sylwester Kazimierz kaj Stanisława el domo Chmielarz. Li finis Unuan Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo de Stefan Żeromski en Jelenia Góra en 1949 kaj samjare ekstudis en Reĝisora Fakultato de Ŝtata Filma Altlernejo, kiun finis en 1954, sen fina ekzameno. Titolon de magistro pri arto akiris en 1974 post prezento de diploma filmo *Edzo de sia edzino* (1960). Samjare debutis. Antaŭ ĉio verkis komediojn kaj televidajn seriojn.

Tre ofte, samkiel Alfred Hitchcock, aperis en siaj filmoj ludante marĝenajn rolojn. En siaj filmoj nudigis malfortaĵojn de la homo rezultantaj same de lia naturo kiel de la absurda realo de Pola Popola Respubliko (PRL), en kiu vivis herooj de liaj filmoj.

Li engaĝiĝis en agado de kontraŭkomunista opozicio. Dum pluraj jaroj redonis sian garaĝon por bezonoj de malhela ĉambro de subtera Niezależna Oficyna Wydawnicza (NOWA). Kune kun la edzino kontrabandis por NOWA (Sendependa Eldonista Domo) tra landlimo 50-kilograman presmaŝinon sur tegmento de persona aŭtomobilo *Fiat 126p*. Ankaŭ helpis al la plej longe kaŝiĝanta opoziciulo de PRL Zbigniew Bujak.

Septembre 2006 estis postmorte distingita de Prezidento Lech Kaczyński per Komandora Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

Elektitaj aktorfilmoj reĝisoritaj de Stanislao Bareja
-----------------------------------------------------

* 1980 – *La urseto (Miś)*
* 1978 – *Kio vi faris kun mi, kiam vi kaptos min (Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz)*
* 1976 – *Nigraharulo vespere (Brunet wieczorową porą)*
* 1974 – *Ne estas rozo sen fajro (Nie ma róży bez ognia)*
* 1972 – *Serĉata li ŝi (Poszukiwany poszukiwana)*
* 1961 – *Tuŝo de la nokto (Dotknięcie nocy)*
* 1960 – *Edzo de sia edzino (Mąż swojej żony)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stanisław Bareja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Stanislao Bareja* ĉe filmpolski.pl (pole)

Referencoj
----------

1. ↑  Kazimierz Tymiński: *Mały słownik POLSKO-ESPERANCKI* (*Malgranda vortaro POLA-ESPERANTA*). Wiedza powszechna – Warszawa 1986. (ISBN 83-214-0326-3) paĝoj 429-431 – antaŭnomoj (voknomoj)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 502908
* GND: 124262813
* LCCN: no95009689
* VIAF: 5192335
* ISNI: 0000 0001 1929 9872
* SUDOC: 203055810
* BNF: 14667985c
 |
**Suintila** (? – Toledo, 634?) estis reĝo de la visigotoj inter 621 kaj 631. Lia nomo aperas ankaŭ kiel *Suínthila*. Li sukcesis plenumi la unuigon de la teritorioj iberiaj.

Li estis sukcedanto de Rekaredo la 2-a, kiu reĝis nur en 621 kaj estis sukcedata de Sisenando kiu estis reĝo dum la jaroj 631–636. 

Tiu statuo formas parton de serio de ili dediĉitaj al ĉiuj reĝoj de Hispanio, menditaj por ornamo de la Reĝa Palaco de Madrido, dum la regado de Fernando la 6-a.
Isidoro de Sevilo en sia *Historia Gothorum* gratulas ĉar Suintila "estis la unua kiu posedis la monarkion de la reĝlando de tuta Hispanio kiu ĉirkaŭas la oceanon, afero kiun ne havis la aliaj prauloj...". La visigota monarkio establis ĉefurbon, kiu centralizis kaj la religian kaj la politikan povon en Toledo. Tamen, la elekto-karaktero de la visigota monarkio determinis preskaŭ ĉiam enorman politikan nestabilecon karakterizita de sinsekvaj ribeliĝoj kaj murdadoj.

Suintila batalis kontraŭ la bizancanoj setligitaj en la Iberia Duoninsulo en 620, laŭ estrado de la reĝo Sisebuto. Venontjare li estis elektita reĝo, post la morto de Rekaredo la 2-a. (Samjare 621 mortiĝis Sisebuto, reĝis kaj mortiĝis Rekaredo la 2-a kaj ekreĝis Suintila).

Li batalis ankaŭ kontraŭ vaskonoj kaj klopodis kontroli la iberian teritorion.

Fine de lia regado okazis ribelo de nobeluloj kaj en la 4a Koncilio de Toledo prezidita de Isidoro de Sevilo, episkopo de Sevilo, estis elpostenigito. Suintila mortis post unu jaro.

Notoj
-----

1. ↑  Dekomence la ideo estis ornamo por kornico de la palaco. La aŭtoroj estas Juan Domingo Olivieri kaj Felipe de Castro. Ŝajne neniam tio plenumiĝis kaj ili situiĝis en diversaj lokoj de la urbo (placo de Oriento, El Retiro, Pordego de Toledo) kaj eĉ en aliaj provincoj.

* Kategorio Suintila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350914
* GND: 138582858
* VIAF: 316749680
* BNE: XX1528419
 |
*Renkonto inter Svjatoslav kaj la imperiestro Johano* de Klavdi Lebedev.
**Svjatoslav de Kievo** (orienta slava: Святослав, 942 - 972) estis militista princo de la Kieva Regno, filo de la princo Igor de Kievo kaj lia edzino Olga.

Svjatoslav estas fama pro la militistaj kampanjoj kiuj kaŭzis la falon de du orienteŭropaj potencoj: Ĥazarujo kaj Bulgara Imperio. Li ankaŭ subpremis la volgajn bulgarojn, la alanojn kaj aliajn orientajn slavajn tribojn, per alianciĝo kun la madjaroj kaj la peĉenegoj.

Lia regado sur la Kieva Regno, kiu daŭris jardekon, karakteriziĝis per rapida etendiĝo ĝis la valo de la rivero Volgo, la stepo de Kaspia Maro kaj Balkanoj. Fine de sia mallonga vivo, Svjatoslav kreis grandan kaj potencan ŝtaton en Eŭropo, igante Perejaslaveco, ĉe la Danubo, ĉefurbo de la regno, je retroiro de Kievo (969). Kontraste kun la kristaniĝo de la patrino, Svjatoslav restis kiel kredanto je slava religio (paganismo) dum sia tuta vivo.

Pro lia abrupta forpaso dum batalo, la konkeroj de Svjatoslav ne konsolidiĝis kiel imperio, kaj pro malsukceso je la intenco establi stabilan sukcedadon, estiĝis interna milito inter la eblaj sukcedontoj.

Lia sukcedanto estis Jaropolko la 1-a.

* Kategorio Svjatoslav la 1-a de Kievo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 346856
* GND: 119084805
* LCCN: n83239310
* VIAF: 232643560
* ISNI: 0000 0001 2119 800X
* LIBRIS: 351121
* NKC: jx20110713012
 |
**Taŭfik al-Hakim**, literumita ankaŭ *Tawfiq al-Hakim* aŭ *Tawfik el-Hakim* (en araba: توفيق الحكيم‎, latinigite: Tawfīq al-Ḥakīm; 9a de Oktobro 9, 1898 – 26a de Julio, 1987) estis elstara verkisto kaj viziisto de Egiptio. Li estas unu el la pioniroj de la arablingva romano kaj teatro.

Post studi en Kairo, li translokiĝis al Parizo, kie li gradiĝis en juro kaj ekpreparis doktorigan disertacion en la Sorbono. Tamen, lia intereso turniĝis iom post iom al la teatro kaj opero de Parizo; post tri jaroj en Parizo, li abandonis siajn studojn kaj revenis al Egiptio en 1928, plena de ideoj por transformi la egiptan teatron.

Dum la Dua Mondmilito, al-Hakim publikigis multajn artikolojn kontraŭ Naziismo kaj Faŝismo. La artikoloj portretis Hitler kiel demono kies venko estus heraldo de la fino de la homa civilizo, alportante anstataŭe "revenon al barbareco... tribeco, kaj besteco".

Naguib Mahfouz kaj Taŭfik al-Hakim en 1982.
La publikigo kaj ludado de lia teatraĵo, *Ahl al-Kahf* (La kavernuloj, 1933), estis grava okazaĵo en la egipta teatro. La historio de 'la kavernuloj' estas en la dek oka surao de la Korano same kiel en aliaj fontoj. Temas pri la rakonto de la sep dormuloj de Efeso, kiuj por fuĝi el la romia persekutado de kristanoj, rifuĝiĝas en kaverno. Ili dormas dum tri cent jaroj, kaj vekiĝas en tute alia diferenca epoko.

Notoj
-----

1. 1 2   Israel Gershoni (2008). "Demon and Infidel". En Francis Nicosia & Boğaç Ergene (eld.). *Nazism, the Holocaust and the Middle East*. Berghan Books. pp. 82–85.

* Kategorio Taŭfik al-Hakim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739726
* GND: 119272911
* LCCN: n79119040
* VIAF: 96957527
* ISNI: 0000 0001 2144 563X
* LIBRIS: 34375
* SUDOC: 026912406
* BNF: 11906709b
* BIBSYS: 90068961
* NKC: jo20010092678
* ICCU: CFIV009464
* BNE: XX894765
 |
**Tamás Kátai** [tamAŝ kAtai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kátai Tamás** estis hungara avangarda muzikisto (komponisto, sintezilisto, gitaristo, tekstopoeto), fotisto.

Tamás Kátai naskiĝis la 27-an de decembro 1975 en Makó.

Biografio
---------

Tamás Kátai unue interesiĝis pri elektronika muziko fine de la 1980-aj jaroj fare de praaj komputiloj ZX Spectrum, Commodore 64 kaj Amiga. Li fondis sian unuan muzikan projekton "Darklight" en 1993. Post 5 jaroj li fondis muzikgrupon en:Thy Catafalque kaj eldonis sondiskojn. En 2005 aperis lia sondisko "Erika Szobája". Li eldonis poemarojn, el kiuj li ĉerpis tekstojn por la komponaĵoj, sed li ĉerpas ankaŭ de signifaj hungaraj poetoj. En nepublikita tempo li elmigris al Edinburgo, kie li trovis pli bonajn vivkondiĉojn, ol en Makó. Li ankaŭ fotadas. En 2007 li ricevis hungaran premion.

Liaj poemlibroj
---------------

* *Távolodó, távolodó* (2003)
* *Holdak és mezők* (2018)

Vidu ankaŭ
----------

* Kátai aŭdebla

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654039
* MBA: bfb41f54-c179-4e8e-97d8-f90d9976c4ba
 |
**Bakara Tanutamani**, (664 a.K. - 656 a.K.) estis reĝo de la dudekkvina egipta dinastio, nomata kuŝa dinastio de Nubio.
Lia nomo en kopta lingvo estis **Tanutamani**. En la *asiriaj analoj* aperas kiel *Tandamane*. Lia tronnomo estis *Bakara*. Manetono ne citis lin. Li estis filo de la reĝo Ŝabako kaj nevo de sia antaŭulo Taharko. 

Bildo de la dio Amono, el la epoko de Tanutamani. Muzeo Ashmolean.La invadinto asiriaj nomumis la kiel reĝon al Nekao la 1-a, poste forlasinte Egiption. Tial do, ekde Nubio, Tanutamani iris tra la valo de la rivero Nilo kaj konkeris tutan Egiption, inkluzive de Memfiso. Nekao la 1-a, la reprezentanto de la asirianoj, estis murdita en la militkampanjo de Tanutamani. Kiel reago, la asirianoj revenis al Egiptio, venkis super la armeo de Tanutamani en al Nildelto kaj avancis suden ĝis Tebo, forrabante ĝin.

La asiria okupado en 661 a. K. metis finon al la regado de la nubiaj reĝoj en Egiptio, kvankam la aŭtoritateco de Tanutamani estis agnoskata en la Supra Egiptio en la oka jaro de la regado. En 656 a. K. la armeo de Psametiko la 1-a pace prenis la regon super Tebo kaj kunfandis ĝin finfine sub lia regado. Poste, Tanutamani regis nur en Nubio; li mortis en 653 a. K. kaj estis enterigita en la familia tombejo en El-Kurru.

La nubiaj (kuŝaj) reĝoj forlasis Egiption kaj regis en la nuna Sudano dum jarmilo, unue ekde la urbo Napata, kaj poste ekde Meroe.

* Kategorio Tanutamani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533624
* GND: 124966861
* LCCN: no2003090998
* VIAF: 15718441
* ISNI: 0000 0000 1812 6024
* SUDOC: 083770607
 |
**Tao Yuanming** (365–427), konata ankaŭ kiel Tao Qian (Hanyu Pinyin) aŭ T'ao Ch'ien (Wade-Giles), estis ĉina poeto kiu naskiĝis dum la Orienta Jin Dinastio (265-420) aŭ (317-420) kaj mortis dum la Dinastio Liu Song (420-479, Transiro Jin-Song). Tao estis grava poeto de la epoko de la Ses Dinastioj. Tao Yuanming pasigis multon de sia vivo apartigita, kampare, farmante, legante, drinkante, ricevante maloftajn gastojn, kaj verkante poemojn en kiuj li ofte montris la plezurojn kaj malfacilojn de la vivo, same kiel sian decidon retiriĝi el la civila servo. Post pli ol dek jaroj de burokrata vivo, li sentis abomenon al la koruptado de la funkciuloj, rezignis kaj revenis al sia kampara vilaĝo, kie li verkis prie. Oni konas pli ol 120 liaj poemoj, ĉiuj laŭdanta la kamparan vivon, koincide kun la latina temo "Betaus ille".

Laŭlum, en sia artikolo "Ĉina klasika beletro en Esperanto" disvolvigas detalan priskribon de la tuta panoramo de la klasika ĉina literaturo kaj dediĉas laŭdan paragrafon al tiu verkisto.

Notoj
-----

1. ↑   Tian, Xiaofei (2013). "From the Eastern Jin through the early Tang (317–649)" in The Cambridge History of Chinese Literature, Volume 1. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. pp. 221–2. ISBN 1107643244.
2. 1 2  Laŭlum, "Ĉina klasika beletro en Esperanto", en La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin, Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3). p. 751.

* Kategorio Tao Yuanming en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714821
* GND: 118947249
* LCCN: n81074694
* VIAF: 76331639
* ISNI: 0000 0001 0837 6836
* LIBRIS: 95993
* SUDOC: 02849878X
* BNF: 120322619
* NLA: 36605585
* NDL: 00317831
* BIBSYS: 90249390
* NKC: jn20040206008
* BNE: XX1777359
 |
Mapo de la Nacia Parko Kaziranga.
La **Nacia Parko Kaziranga**, angle *Kaziranga National Park* (en asama কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, transkrite *Kazirônga Rastriyô Uddan*, prononce [kazirɔŋɡa rastrijɔ udːan]) estas nacia parko de la distriktoj Golagat kaj Nagaon de la subŝtato de Asamo, Barato. Ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko, kaj la parko gastigas du trionojn de la mondaj Hindiaj rinoceroj. Kaziranga enhavas la plej altan densecon de tigroj inter protektataj areoj en la mondo kaj estis deklarata Tigrorezervejo en 2006. La parko estas hejmo de grandaj reproduktaj populacioj de elefantoj, akvobubaloj, kaj barasingoj. Kazirango estas agnoskata kiel *Grava birda areo* fare de Birdlife International por konservado de birdospecioj. Kompare kun aliaj protektataj areoj en Barato, Kaziranga plenumis elstaran sukceson en naturkonservado. Situanta ĉe bordo de la Biodiverseco-varmpunkto de Orienta Himalajo, la parko kombinas altan specidiversecon kaj videblecon.

Kaziranga aŭ Kazirango estas vasta etendo de alta elefanta herbo, marĉoj, kaj densaj tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj, trapasata de kvar grandaj riveroj, inter kiuj la Bramaputro, kaj la parko inkludas nombrajn malgrandajn akvejojn. Kazirango estis temo de kelkaj libroj, kantoj, kaj dokumentaloj. La parko celebris centjariĝon en 2005 post ties starigo en 1905 kiel rezerva arbaro.

Notoj
-----

1. ↑  Bhaumik, Subir. "Assam rhino poaching 'spirals'",  *BBC News*, 17a de Aprilo 2007. Kontrolita 2008-08-23.
2. ↑   Welcome to Kaziranga. Arkivita el la originalo je 2012-04-30. Alirita 2012-07-26.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-04-30. Alirita 2012-07-26.

* Kategorio Nacia Parko Kaziranga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**7225 *Huntress*** estas malgranda, meze hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 22-an de januaro 1983 de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

Ĝia spektra klaso "Sq" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio. Ĝenerale, tiaj asteroidoj havas grandan albedon (ĉ. 0,2)

Nomo
----

Ĝi estis nomita en honoro de la usona kosmokemiisto Wesley T. Huntress Jr. direktoro de la programoj pri kosma scienco de la NASA en la 1990-aj jaroj. Li studis la kemian evoluon de la interstelaj nuboj, kometoj kaj planedaj atmosferoj. Li grave kontribuis al la disvolviĝo de la esplora teamo pri kosmokemio de la *Jet Propulsion Laboratory*.

Satelito
--------

Ĝia satelito estis malkovrita fare de D. Pray, P. Pravec, P. Kušnirák, K. Hornoch, M. Husarik, M. Pikler, G. Cervak, Š. Gajdoš, F. Colas, kaj J. Lecacheux per studo de ĝia luma kurbo elde diversaj observatorioj inter la 7-a de decembro 2007 kaj la 14-a de januaro 2008, anoncita la 31-an de januaro 2008.

Ĝi havas orbitan periodon de 0,6113 ± 0,0004 tagoj (14,67 horoj), ĝia orbita duona grandakso estas taksita je 10 km. Ĝia diametro estas 1,37 ± 0,14 km (21 % de tiu de la ĉefa korpo). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Elektronika Telegramo No. 1233 de IAU (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle (7225) Huntress; paĝo de Wm. Robert Johnston
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7224 Vesnina* | **7225 *Huntress*** | *7226 Kryl* |
**Tamara Csipes** [ĉipeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csipes Tamara** estas hungara kajakisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono. Ŝiaj gepatroj estis Ferenc Csipes (ankaŭ ŝia trejnisto) kaj Andrea Orosz.

Tamara Csipes naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1989 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamara Csipes edziniĝis en 2012, poste ili vivis en Aŭstralio. Post 2 jaroj ŝi divorcis kaj hejmenvenis kaj denove ŝi sportadis. En 2015 kokainuzo estis detektita en ŝia urino, tial ŝi ne rajtis sportadi 3 monatojn. En la sama jaro ŝi ekhavis amrilaton kaj naskis filinon en 2017. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en 2016 kaj 2021.

### Sporta kariero

Tamara Csipes frue estis naĝisto, tamen ekde 2000 jam kajakisto en sia naskiĝurbo sur Danubo. Ŝi estis hungara ĉampiono okfoje inter 2010-2016 individue aŭ teame en pluraj distancoj. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun po oraj medaloj kvarope, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua naŭfoje individue aŭ teame inter 2010-2021.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun fotoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Tamara Csipes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811668
 |
Tiel nomata kaliko de Sankta Ludgero en la trezorejo de Essen-Werden
La **Trezorejo Sankta Ludgero** estas kolekto prizorgata laŭ muzeaj principoj en Essen-Werden. Ĝi loĝigas restaĵojn de la trezoro de la iama benediktana abatejo Werden, la nuna preĝejo Sankta Ludgero.

En la kolekto troviĝas proksimume 90 artverkoj. Al la ekspoziciaĵoj apartenas la Krucifikso de Helmstedt, ankaŭ nomata Krucifikso de Werden. Kesteto por konsekritaj hostioj el eburo devenanta el la kvina aŭ sesa jarcento montras unu el la plej malnovaj prezentadoj de la naskiĝo. Ekde 1979 la kolekto estas publike alirebla.

Literaturo
----------

* Victor H. Elbern: *Die Kirchen in Werden und ihre Kunstschätze.* 4-a eldono Essen-Werden, 1977.
* Victor H. Elbern: *Vivorum lapidum locus. Zur Eröffnung der Schatzkammer bei der Propsteikirche St. Ludgerus.* en: *Das Münster am Hellweg* 33, 1980, pj. 95-102.
* Victor H. Elbern: *Die Schatzkammer der Propsteikirche St. Ludgerus in Werden.* Essen-Werden 1984.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trezorejo Sankta Ludgero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la trezorejo en Essen-Werden Arkivigite je 2014-06-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Trezorejo Sankta Ludgero ĉe kirchliche-museen.org Arkivigite je 2013-03-23 per la retarkivo Wayback Machine

51.3878557.005168Koordinatoj: 51° 23′ 16″ N, 7° 0′ 19″ O (mapo)
Larĝa panoramo de BongaiganLarĝa panoramo de Bongaigan
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Bongaigan,** asame: **বঙাইগাঁও** estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en subŝtato Asamo, kie ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.

Vido en Bongaigan

Etimologio
----------

Laŭ la tradicio la loknomo devenas de la vortoj 'bon' (sovaĝa) kaj 'gai' (bovino), ĉar en la pasinteco la sovaĝaj bovinoj ofte estis minaco por la vilaĝanoj.

Demografio
----------

En 2011 Bongaigan havis 139 650 (laŭ Germanlingva Vikipedio 58 939) da loĝantoj kun legopovo 88%, signife pli alte, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Bongaigan situas sur ebenaĵo en baseno de Bramaputro ĉe rivero en averaĝa alteco de 63 metrojn. Alipurduar troviĝas 100, subŝtata sidejo Dispur 132, Guvahati 133, Ŝilongo 171, Nagoan 215, Tezpur 224, Kolkato 490, tutlanda ĉefurbo Delhio 1332, Mumbajo 1997 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La areo estis regita de hinda-mongoloida etno de la 16-a jarcento ĝis fino de la princa ŝtato en 1956. La municipo formiĝis en 1977. Teroristoj eksplodis en 1989, mortis 17 homoj kaj vundiĝis almenaŭ 48.
**Ernst Otto Friedrich Hermann BLAU** (naskiĝinta la 21-an de aprilo 1828 en Nordhausen, mortinta la 26-an de februaro 1879 en Odeso) estis germana diplomato kaj filologo.

Vivo
----

Estante filo de gimnazia instruisto kaj superintendanto li ĝuis edukiĝon privatan antaŭ eniron de Landesschule Pforta en la aĝo de 14 jaroj. En printempo 1848 li mallonge studis teologion je Halle (Saale) antaŭ aliorientiĝo je orientalistiko ĉe la universitato de Lepsiko. En Halle li iĝis ano de la studenta korporacio *Fürstenthal-Burschenschaft*. Kun perado de Louis von Wildenbruch li iĝis en 1852 ataŝeo ĉe la prusia ambasado je Konstantinopolo. La sekvajn jarojn li travojaĝis parton de Malgranda Azio kaj de la greka insularo. 

En 1855 li iĝis vickanceliero ambasada. En 1857 li iris al Irano por reklami la Germanan Doganunion kaj vidi ĉu novaj lukraj komercadoj eblos. En 1858 Blau iĝis konsulo en Trabzon; samfunkcie li agis de 1864 je Sarajevo. En 1870 li fariĝis ĝenerala konsulo por Bosnio kaj Hercegovino. 

Post eksplodo de la Francia-Prusia Milito oni venigis lin en al ministerion pri eksteraj aferoj Berlinon; tasko lia estis esteri la ĉefinformejo pri vunditaj kaj malsaniĝintaj ĉefrontaj soldatoj. Postmilite eblis reveno Sarajevon antaŭ sendiĝo, en 1872, al Odeso por gvidi la surlokan ĝeneralan konsulejon de la Germana Regno. Al ĉiuj de li vizitataj regionoj li volis alproksimiĝi etnografie, plantologie, epigrafike, numismatike. Impresojn kaj esplorojn li surpaperigis kaj la granda kolekto de orientalaj moneroj troviĝas hodiaŭ en al universitata biblioteko en Lepsiko.

Familio
-------

Lia filino Betty nuptis la orientaliston Otto Franz von Moellendorff. Filo de li estis la teologo Paul Blau.

Verkoj
------

* Chronik der Sultâne von Bornu. Ĉe: Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. Band 6, 1852, p. 305–330.
* De numis Achaemenidarum aramaeo-persicis. Leipzig 1855.
* (kun Constantin Schlottmann) Über die Alterthümer der im Sommer 1854 besuchten Inseln Samothrake und Imbros. Ĉe: Bericht über die zur Bekanntmachung geeigneten Verhandlungen der Königlich Preußischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Berlin 1855, p. 601–636
* Kommerzielle Zustände Persiens. Berlin 1858.
* Schreiben des Dr. O. Blau an den geschäftsführenden Vorstand der D. Morgenländischen Gesellschaft. Ĉe: Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. Band 13, 1859, p. 256–260.
* Bosnisch-türkische Sprachdenkmäler. Leipzig 1868.
* Reisen in Bosnien und der Herzegowina. Berlin 1877
* Nachlese orientalischer Münzen I. Ĉe: Numismatische Zeitschrift, 1876, p. 1–21

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vikifontaro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846574
* GND: 116200790
* LCCN: nb2015000960
* VIAF: 8133299
* ISNI: 0000 0000 6119 1825
* SUDOC: 092638538
* BNF: 151299572
* NKC: xx0276710
 |
Usona signo, kiu atentigas stirantojn pri la telefonnumero 911
Uzo de la du de Internacia Telekomunika Unio aprobitaj krizaj telefonnumeroj en la mondo:- ﻿ 112
- ﻿ 911
- ﻿ 112 kaj 911
- ﻿ Aliaj numeroj aŭ sed alidirekto

**911** estas kriza telefonnumero uzata en Argentino, Dominika Respubliko, Filipinoj, Jordanio, Kanado, Meksiko, Pakistano, Palaŭo, Panamo, Sint-Maarten, Urugvajo kaj Usono por alvoki krizajn servojn (ambulancon, fajrobrigadistojn, policon). La telefonnumero servas por alvoki la krizajn servojn en la kazo de bezono kaj neceso. Intenca misuzado de la numero povas esti punebla laŭ lokaj leĝoj.

En Hispanio 911 utilas por alvoki rekte la policon, sed por alitipaj krizoj uzatas 112.

Ĝi estas unu el tiel nomataj N11-numeroj (angle *N11 codes*) laŭ la Nord-Amerika Numera Plano.

Problemoj
---------

### Neaktivaj telefonoj

Kelkaj usonaj ŝtatoj postulis, ke ĉiuj fiksaj telefonoj konektitaj al la reto povu atingi la numeron **911**, eĉ se normala servo ne estas provizata por la telefono (ekzemple pro nepago). Sed tamen la dispeĉeroj povas ne ricevi lokigajn informojn por neaktivaj telefonoj kaj povas nekapabli voki reen se la krizalvoko rompiĝas.

### Interreta telefonado

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Interreta telefono.
Kiam oni alvokas **911** per komerca VoIP-servo, depende de kiel la provizanto pritraktas tiajn alvokojn, la alvoko povas iri nenien, aŭ ĝi povas iri al ne-kriza numero ĉe la publiksekureca respondpunkto asociita kun la faktura aŭ servoadreso de la telefonanto. Ĉar VoIP-aparato povas esti konektita per ajna interreta konekto, la telefonanto povas esti centojn aŭ eĉ milojn da kilometroj for de sia hejmo, tamen se la voko entute iras al kriza respondpunkto, ĝi estus asociita kun la adreso de la telefonanto kaj ne kun la vera loko de la alvoko. Identigi la veran lokon de VoIP-uzanto povas esti neebla, eĉ se la GPS-ricevilo estas instalita en la VoIP-aparato, ĉar tiaj telefonoj estas kutime uzataj endome, kaj tiel ĝi povas esti nekapabla ricevi GPS-signalon.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo 9-1-1 en la angla Vikipedio.* 

1. ↑   911 and 112 are the world's standard emergency numbers, ITU decides (angle). *The Verge* (2012-12-12). Arkivita el la originalo je 2021-04-16. Alirita 2018-07-26.
2. ↑  Belinfante, Alexander.  TELEPHONE PENETRATION BY INCOME BY STATE (angle) (PDF). Federal Communications Commission (2000-03). Alirita 2012-07-08.
3. ↑  Israelsen, Sara.  Old cell phones give dispatchers headache (angle). *Deseret News* (2007-04-23). Arkivita el la originalo je 2012-12-04. Alirita 2012-01-11.
4. ↑   911VoIp FAQs (angle). Arkivita el la originalo je 2005-03-17. Alirita 2008-11-03.
La **Dixie Chicks** (Diksi-kokinetoj) estas usona kontre-bando, fondita en 1989 en Dallas, Teksaso. La membroj estas Emily Robison (gitaro, dobro kaj banjo) kaj Martie Maguire (violono kaj mandolino) estas multflankaj muzikistinoj, la kantistino Natalie Maines havas espriman voĉon.

Ĝi komence ludis ekde 1989 blugrason.

Pro skandalo de Natalie Maines en 2003 (kiam ŝi esprimis honton, ke ankaŭ Bush devenas el Teksaso), la bandon trafis bojkoto. Pro neakcepto de la pardonpeto, la bando pli kaj pli kuraĝo esprimis kritikon kaj opinion pri aferoj.

Pro forpuŝo de la muzikistinoj el la kontre-mondo, ili ŝanĝis stilon en 2006 de blugraso al roko kaj popo.

La tri muzikistinoj havas 7 infanojn el diversaj amrilatoj.

Diskografio
-----------

### regularaj albumo

* Thank Heavens for Dale Evans (1990; Chrystal Clear Sound)
* Little Ol' Cowgirl (1992; Chrystal Clear Sound)
* Shouldn't a Told You That (1993; Chrystal Clear Sound)
* Wide Open Spaces (1998; Sony BMG)
* Fly (1999; Sony BMG)
* Home (2002; Sony BMG)
* Taking the Long Way (2006; Sony MBG)

### aliaj publikigaĵoj

* Home on the Radar Range (1991; 45rpm Single)
* Maximum Dixie Chicks (2001; Phantom Sound & Visi / Import)
* An Evening with the Dixie Chicks 2002; Live-Konzert DVD)
* Live on Top of the World Tour (2003; Usa / Megaphon Importservice; CD und DVD)

Eksteraj ligiloj
----------------



* oficiala paĝaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129466
 |
**7958 *Leakey*** estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la interna asteroida zono, tie estas ano de la hungaria familio, kiu ankaŭ estas duopa asteroido.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita la 5-an de junio 1994 de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker, elde la Observatorio de la Monto Palomar, (kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la gepaleontologoj kaj geedzoj Mary Leakey (1913–1996) kaj Louis Leakey (1903–1972) kaj en honoro de ilia filo Richard Leakey, ĉiuj gravaj esploristoj pri la paleoantropologio de Afriko. Mary kaj Louis laboris kune dum 30 jaroj kaj pruvis, ke la homa evoluo okazis en Afriko, prefere ol en Azio. Multaj el iliaj plej gravaj malkovroj estis faritaj en Kanjono Olduvai en Tanzanio. Kun lia teamo en Kenjo, Richard Leakey malkovris, ke la situejo de Koobi Fora entenas la plej riĉan kaj plej diversan aron da prahomaj restaĵoj ol ie-ajn en la mondo.

Satelito
--------

Ĝia satelito estis malkovrita per analizo de ĝia luma kurbo fare de Brian D. Warner, Daniel Coley, kaj Alan W. Harris inter la 13-a de junio kaj la 1-a de julio 2012, publikita en oktobro 2012.

Tiu satelito havas orbitan periodon de 50,29 ± 0,08 h, aŭ 2,0954 tagoj. La duona grandakso de ĝia orbito estas takata je 10 km. La diametro de tiu satelito estas 0,85 ± 0,1 km, ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle 7958 Leakey; paĝo de Wm. Robert Johnston
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7957 Antonella* | **7958 *Leakey*** | *7959 Alysecherri* |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434056
 |
Noto La bemolo en la G-kleo.
**Bemolo** estas muzika kromsigno, kun simbolo ({\displaystyle \flat }) (unikoda signo estas '♭' (U+266D); forme simila al minuskla b), duontone malaltiganta la sekvan noton, tio estas per unu duontono. Du bemoloj egalas malaltigon je unu tono.

Jen la sono A kaj poste A bemola, kun anglalingva anonco (*a natural*, *a flat*)

Vidu ankaŭ
----------

* Intervalo (muziko)
* Muziko
* Tononomo
* Solfeĝo
* Dieso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bemolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 

**Teĥnika noto:** Pro teĥnikaj limigoj iuj TTT-legiloj ne povas montri specialajn signojn, uzatajn en ĉi tiu artikolo. Tiaj signoj povas esti montritaj kiel kvadratetoj, demandosignoj aŭ aliaj sensencaj signoj depende de viaj TTT-legilo, operaciumo kaj instalitaj fontoj. Eĉ se via TTT-legilo kapablas interpreti UTF-8-n kaj vi instalis tiparon, kiu subtenas grandan diapazonon de Unikodo, vi eble bezonos uzi alian TTT-legilon, ĉar tiurilataj ebloj de TTT-legiloj ofte diferencas.
Kodo-signo
**Kodo** (it. „vosto") estas la alkroĉita, finsona parto de muzikaĵo, kiu ankaŭ ofte havas trajtojn de resumo de la tuta verko.

Principe ĉiu muzika komponaĵo povas havi kodon. Apartan gravecon ĝi havas tamen en la sonata formo, en kiu ĝi prezentas post ekspozicio, tralaborado kaj reprizo memstaran kvaran formparton. Precipe Ludwig van Beethoven atribuas al la koda gravecon, kiu egalas al tiu de la reprizo aŭ superas tiun. En la pop-muziko la kodo aperas en multaj kantoj, ekzemple en *Telegraph Road, On Every Street* kaj *Tunnel of Love* de Mark Knopfler, gitaristo kaj komponisto de la bando Dire Straits.

La kodo en la notacio
---------------------

En la muzika notacio oni uzas la kodosignon, se la kodo de peco komenciĝu, antaŭ ol la ripetado estas tute finita, (en ĉi tiu kazo la kodosigno staras ĉe la loko, ĝis kiu devas esti ripetata) kaj ĉe la komenco de la kodo.

Du finaĵoj: La kodeto
---------------------

Ne ĉiu muzikaĵo havas nur unu kodon. Eĉ en la popmuziko ekzistas multnombro de muzikaĵoj, kiuj havas klare pli kompleksan strukturon kaj al kiuj ne sufiĉas ununura fina parto. Jen la kodo funkcias kiel parto *antaŭ* la vera fina parto: ekz. ĝi disbranĉiĝas lastan fojon al rekantaĵo, de kompleta strofo kun aŭ sen rekantaĵo, aŭ kun interstrofo (ponto) kaj saltas finfine en t.n. *kodeton*, kiu estas notita per du apudaj kodosignoj.

* Kategorio Kodo (muziko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Oktigo** estas en muziko la transmetado de tono je okto. Temas je tio pri la plej simpla formo de transponado.

Laŭ fizika vidpunkto oktigo signifas, ke je oktigo alten duobliĝas la frekvenco de tono kaj je oktigo malalten ĝi duoniĝas. (Tio validas por ĉiuj kutimaj agordoj.)

Oktigoj estas indikataj en notacio per etaj, oblikvaj ***8*** aŭ per simbolo ***8va*** (= *otta**va***, itale por okto). Se ĉi tiu signoj estas notitaj supre de la noto resp. notliniaro, ili indikas transmetadon je okto supren, malsupre analoge okton malsupren. Je pli longaj oktigataj pasaĵoj al ĉi tiu signo sekvas streketita linio, kiu indikas ĉiujn koncernajn notojn. Oktigo supren pli frue ankaŭ estis notata per ***8vaalta*** (*ottava alta*, *ottava sopra*), oktigo malsupren per ***8vabassa*** (*ottava bassa*, *ottava sotto*). Nun oni foje uzas ankoraŭ ***8ab.*** aŭ la fakte malĝustan, sed en modernaj partituroj intertempe kutiman signon ***8vb*** kiel mallong-notado de oktigo malalten. La 8 rezultas, ĉar ka distanco de okto havas sep tonpaŝojn de diatona (septona) gamo, je kiu la elirtono estas nombrata kiel unua kaj la oktigita tono do estas la oka, latine *octavus* (ekz. c, d, e, f, g, a, b, c’). 

Foje troveblas ankaŭ oblikva ***15*** aŭ ***15ma*** = *quindicesima*, kiu indikas transmetadon je du oktoj (malofte nomata ankaŭ *duobla oktigo*). La 15 rezultas el la dek kvin tonoj, kiuj formas du oktojn (elirtono plus 14 tonpaŝoj). 

La ĉesigon de oktigo povas indiki la instrukcio *loco* (= lat./ital. "surloke"), kiu nuligas en la violonliteraturo ankaŭ aliajn ludmanierojn kiel *sul G* (= "ludenda sur G-kordo") aŭ "4me corde" (= "ludenda sur 4-a kordo").

Mallongigoj
-----------

* *coll’ottava* (mallonge coll *8va*, c.o.): ludenda kun oktoduobligo
* *all’ottava*: ludenda okton pli alta aŭ malalta ol notita

Vidu ankaŭ
----------

* tonalto
* transponado (muziko)
Ekzemplo de klasika mensomapo
**Mensomapo** aŭ **mensmapo** estas diagramo uzita por vide organizi informojn. Mensomapo ofte estas kreita ĉirkaŭ ununura koncepto, desegnita kiel bildo en la centro de malplena pejzaĝpaĝo, al kiu rilataj reprezentadoj de ideoj kiel ekzemple bildoj, vortoj kaj partoj de vortoj estas aldonitaj. Gravaj ideoj estas ligitaj rekte al la centra koncepto, kaj aliaj ideoj disbranĉigas eksteren de tiuj. Mensomapoj povas esti desegnitaj permane, aŭ kiel "malglataj notoj" dum prelego, renkontiĝo aŭ planadsesio, ekzemple, aŭ kiel bildoj kiam pli da tempo estas havebla.

Originoj
--------

Kvankam la esprimo "mensomapo" unue estis popularigita fare de brita verkinto kaj televida personulo Tony Buzan, la uzo de diagramoj kiun vide "mapo-" informoj uzantaj disbranĉigon kaj radialaj mapoj estis jam konata antaŭ jarcentoj. Tiuj bildaj metodoj registras scio- kaj modelsistemojn, kaj havas longan historion en lernado, kuncerbumado, memoro, pensado, kaj problemsolvado de edukistoj, inĝenieroj, psikologoj kaj aliaj. Kelkaj el la plej fruaj ekzemploj de tiaj grafikaj rekordoj estis evoluigitaj fare de Porfirio, konata filozofo de la tria jarcento, kiam li grafike bildigis la konceptokategoriojn de Aristotelo. Filozofo Ramon Lullo (1235-1315) ankaŭ uzis tiajn teknikojn. La semantika reto estis evoluigita en la malfruaj 1950-aj jaroj kiel teorio por kompreni homan lernadon kaj evoluigita plu fare de Allan M. Collins kaj M. Ross Quillian dum la fruaj 1960-aj jaroj. Mensmapoj estas similaj en radiala strukturo al konceptaj mapoj, evoluigitaj lernante ekspertojn en la 1970-aj jaroj, sed malsamas en tio, ke la unuaj estas simpligitaj per fokusado ĉirkaŭ ununura centra koncepto.

Avantaĝoj
---------

* tempoŝparo
* superrigardo, klareco
* helpas al enkapigo
* evoluigas kreopovon
* efikeco-altiga efekto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mensomapo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mensomapo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* SoftNeuron Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine - mensomapa programaro en Esperanto
**Carlos Fariñas Cantero** (naskiĝinta la 28-an de novembro 1934 en Cienfuegos; mortinta en 2002 je Havano) estis kuba komponisto.

Kariero
-------

Fariñas estis lernanto de Harold Gramatges, Serafín Pró, Edgardo Martín, Argeliers León, Enrique González Mántici kaj José Ardévol. En 1956 li studis en Tanglewood ĉe Aaron Copland, ekde 1961 ĝis 1963 ĉe la konservatorio de Moskvo ĉe Aleksandr Ivanoviĉ Pirumov kaj Dmitrij Kabalevskij.

Ekde la 1960-aj jaroj li sin turnis al la elektronika muziko. En 1972 li komponis kune kun Sergio Barroso *Diálogos* por sonbendo. En 1975 li komponis laŭ mendo de la kuba nacia baleto la pecon *Yagruma* por simfoniorkestro, dek unu frapinstrumentistoj kaj elektroakustikaj instrumentoj. Sekvis pluaj verkoj por sonbendo, plurmediaj komponaĵoj kaj finfine ankaŭ komputile generita elektroakustika muziko, krom tio tamen ankaŭ po violonĉela kaj gitara konĉertoj.

Ekde 1963 Fariñas instruas kompozicion ĉe la *Konservatorio Alejandro García Caturla*. De 1967 ĝis 1977 li direktis la muzikfakon de la Nacia Biblioteko kaj organizis en ĉi tiu funkcio kursojn, konferencojn kaj koncertojn, en kiuj li konatigis la verkojn de Xenakis, Nono, Cage, Ferrari, Maderna kaj Stockhausen en Kubo. En 1978 li estis nomumita dekano de la fakultato por muziko de la *Instituto Superior de Arte*. En 1989 li apartenis al la fondintoj de la *Estudio de Música Electrónica y por Computación*.

Verkoj
------

* *Despertar*, baleto, 1960
* *Tiento II*, 1969
* *Diálogos* por sonbendo, 1972
* *Yagruma*, baleto por simfoniorkestro, dek unu frapinstrumentistoj kaj elektroakustikaj instrumentoj, 1975
* *Madrigal*, plurmedia verko por du deklamantoj, dancistoj, projekciaĵoj, lumo kaj sonbendo, 1980
* *Aguas Territoriales* por sonbendo, 1983
* *Primer día de Mayo* por sonbendo, 1984
* *Impronta* por kvar frapinstrumentistoj, piano kaj sonbendo, 1985
* *Cuarzo - Variaciones fractales* por komputile subtenataj elektronikaj instrumentoj, 1991
* *Orbitas elípticas* por komputile subtenataj elektronikaj instrumentoj, 1993
* *Konĉerto por violonĉelo*, komponita por violonĉelisto Carlos Prieto, 1998
* *Konĉerto por gitaro*, komponita por gitaristo Joaquín Clerch, 1999

Literaturo
----------

* Eßer, Torsten/ Patrick Frölicher (eldoninto): "Alles in meinem Dasein ist Musik"... Kubanische Musik von Rumba bis Tecno. 2004, 642 pj. ISBN 3-86527-164-2 (kun intervjuo de Carlos Fariñas)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526187
* GND: 134370449
* LCCN: n85244166
* VIAF: 64200336
* ISNI: 0000 0001 1446 2415
* SUDOC: 110175972
* BNF: 13984920v
* MBA: 2addd02d-ff8a-4029-9854-2a435300edbd
* NKC: xx0159413
* BNE: XX1537256
 |
**Lusotropikismo** estas koncepto aprobita de la Salazar-diktaturo por elvoki fieron pri portugala historia identeco kaj reteni ĝiajn afrikajn koloniojn. 

La termino "lusotropikismo" (pt: *lusotropicalismo*) estas kombinaĵo de Luzitanio kaj *trópico*, la portugallingva termino por tropika. Tiu ideologio propagandis historian kaj moralan superecon de la portugala koloniigo kompare al la aliaj eŭropaj koloniaj potencoj.

Opozicio
--------

Lusotropikismo servis la politikajn interesojn de la *Estado Novo* kaj helpis intelekte legitimi portugalan koloniigon, fariĝante la celo de kelkaj naciliberigaj movadoj. 

Eduardo Mondlane, unu el la fondintoj de la Mozambika Liberiga Fronto (FRELIMO), deklaris ke la portugala koloniigo baziĝis sur rasa diskriminacio. Tial la pozitiva perspektivo de la "komplika teorio de lusotropikismo" ne kongruis kun la realo. 

Amílcar Cabral, gvidanto de la Afrika Partio por Sendependeco de Gvineo kaj Kabo-Verdo (PAIGC), mencias lusotropikismon kiel malhelpo al la kontraŭkolonia lukto. Pri la temo Cabral deklaris jenon:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Potenca propagandmaŝino estis ekfunkciigita por konvinki tutmondan publikan opinion, ke nia popolo vivis en la plej bona el ĉiuj eblaj mondoj [...]. Kaj tiel tuta mitologio estis konstruita. Kaj, kiel okazas ĉe tiom da mitoj, precipe tiuj rilataj al la submetiĝo kaj ekspluatado de homoj, ne mankis "scienculoj", inkluzive de fama sociologo, por havigi al ĝi teorian bazon – ĉi-kaze lusotropikismo. **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  (pt) CABAÇO, José Luís de Oliveira (2007). *Moçambique: identidades, colonialismo e libertação.* (PDF). Alirite la 12-an de februaro 2023

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846994
* NKC: ph1097090
 |
**Thomas Robert MALTHUS**, en esperanto **Tomaso Roberto MALTUSO** (naskiĝis en Dorking, Britio, 1766 kaj mortis en Bath, Anglio, 1834) estis grava ekonomikisto kiu tre influis ekonomikon en sia tempo kaj ankaŭ aliajn sciencojn, kiel biologion, per Karolo Darvino, kiu aplikis liajn ideojn pri kresko de loĝantaro al natura mondo.

Idearo
------

Ties idearo aperis en la *Eseo pri Populacio* de 1798, kaj tiu kortuŝis la tiaman intelektularon. Laŭ Malthus la **tutmonda loĝantaro** (kaj de ĉiu lando) **pligrandiĝis geometrie**, dum la disponebla resursoj (ĉefe manĝaĵoj) pligrandiĝis nur aritmetike. Nepras pro tio la **limigo de naskiĝoj**. La metodoj estus: limigo aŭ prokrastigo de geedziĝoj, seksa nepraktiko, ktp. Tiu idearo rapide disvastiĝis tra la tuta intelektularo kaj multaj apogis tiujn bazajn ideojn, aliaj kritikis ilin, ktp. La daŭrigo de kelkaj el tiuj ideoj en postaj ideologiaj aŭ sciencaj esprimoj oni nomas "novmaltusanismo".

Novmaltusanismo
---------------

*Essay on the principle of population*, 1826
Ĝenerale multaj intelektuloj kaj verkistoj komprenis la danĝerojn avertitajn de Malthus, sed plej parto malsamopiniis pri la aplikendaj metodoj. En 1823 Francis Place defendis la artefaritan kontrolon de la fekundeco, kiu estas en la bazo de la troa pliiĝo de la homa vivulantaro. Ankaŭ la ekonomikistoj James Mill kaj J. Stuart Mill defendis la kontraŭkoncipilojn kiel neperforta metodo por haltigi la troan kreskon de la populacioj. Ties celo estus la plialtigo de la salajroj. En 1854 la brita kuracisto George Drysale kunigis biologion kun demografio en siaj *Elementoj de Socia Scienco*, kio estus la unua verko tute novmaltusana. Eĉ oni fondis ligojn kaj asociojn por agi politike cele la legitimigo de la kontraŭcipiloj por kontroli (kaj ekhaltigi) la populacian pliiĝon kiu endanĝerigis la ekonomian bonfarton. Tiuj proponoj rapide levigis la kontraŭstaron de la konservativularo, kiu sentis danĝeron kontraŭ la religiaj tradicioj kaj kontraŭ la ekonomia bonfarto de la posedantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Maltusismo
* Novmaltusismo
* Ekkreskego

Referencoj
----------

* Xavier Diez, *El anarquismo individualista en España (1923-1938)*, Virus, Bilbao, 2007.

* Thomas Malthus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Thomas Malthus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 160900
* GND: 118576860
* LCCN: n79021716
* VIAF: 71154
* ISNI: 0000 0001 1034 5190
* LIBRIS: 209301
* SUDOC: 031593410
* BNF: 122778124
* NLA: 35324856
* NDL: 00448640
* BIBSYS: 90145711
* NKC: ola2003172347
* ICCU: LO1V005428
* BNE: XX844466
 |
**Fredegar** (ankaŭ *Fredegarius Scholasticus*, Fredegaro la klerulo) estas la tradicia sed ne kontrolita nomo de verkinto de frumezepoka latina kroniko el la dua duono de la 7-a jarcento, la **kroniko de Fredegar**. Tiu kroniko estas, kune kun la same latina kroniko *Liber Historiae Francorum* ("libro pri la historio de la frankoj"), kiu estis verkita sendepende komence de la 8-a jarcento, ĉefa fonto por la historio de la frankoj en la 7-a jarcento.

La aŭtora nomo *Fredegar* aperas nur en la 16-a jarcento, unue uzata de la historiisto *Claude Fauchet* (1530-1602) en la verkaĵo *Recueil des antiquitez gauloises et françoises* (Parizo 1579). Ankaŭ estas neklare kiom da homoj fakte kaŝas sin malantaŭ ĉi tiu nomo. *Bruno Krusch* (1857-1940), kiu ankaŭ publikigis la aŭtoritatan tekst-eldonon, supozis tri verkistojn kiuj verkis aŭ daŭrigintus la kronikon en stadioj, kun la lasta aŭtoro reviziante la pli malnovajn teksterojn kaj donante al la kroniko ĝian nunan formon  Ĉi tiu tezo trovis kaj defendantojn kaj kontraŭulojn. *John Michael Wallace-Hadrill* (1916 -1985) kaj aliaj esploristoj modifis la tezon de Krusch kaj supozis du verkintojn. Tamen, plej lastatempaj esploroj supozas ke ekzistis nur unu aŭtoro, kiu verkis la verkon baldaŭ post 659, kiam okazis la lasta priskribita evento. Oni ĝenerale supozas ankaŭ, ke la aŭtoro venis de aristokrataj rondoj, kiel klaraj la tekstoj en la medioj sugestas la reĝajn interesojn en la administrado. Ĉu li estis laiko, kiel Wallace-Hadrill suspektis, restas ankoraŭ klarenda.

Plejparte oni supozas, ke la aŭtoro devenas el Burgundio post la falo de la Reĝlando Burgundio - Bruno Krusch ankaŭ supozis en sia tezo, ke du el la tri aŭtoroj, kiujn li suspektis, devenas el Merovida Burgundio - sed poste translokiĝis al la franka parto de Aŭstrazio. La laboro estis verŝajne destinita por la aŭstrazia publiko. Tre verŝajne estas la supozo, ke ĝi estis specife intencita por servi la interesojn de la Pipinidoj, kiuj devis elteni la falon de la potenca majordomo Grimoald la pli maljuna en tiu ĉi tempo.

Referencoj
----------

1. ↑  247-351, 421-51 6 diĝite.
2. ↑  Komparu Ian N. Wood: *Fredegar's Fables.* En: Anton Scharer, Georg Scheibelreiter (eld.): *Historiografio en la Frua Mezepoko.* 1994, paĝoj 359-366, ĉi tie paĝoj 359 kaj sekvaj; vidu precipe: Walter Goffart: *The Fredegar Problem Reconsidered*, en: Walter Goffart (red.): *Romes Fall and after* ("la falo de Romo kaj poste"), Londono 1989, paĝoj 319-354.
**Bernard «Beni» THURNHEER** (naskiĝis la 11-an de julio 1949 en Vinterturo, Svislando) estas svisa sportoraportisto kaj televido-moderigisto.

Vivo
----

La patro estas de Kantono Turgovio, la patrino de kantono Vaŭdo. Li studis juron en Universitato de Zuriko kun licencio *magna cum laude* en 1973. En 1973 li estis inter 1600 aliuloj en konkurso pri sporta raportisto de radio kaj televido kaj ricevis la laboran ejon en svisaj ŝtataj radio kaj televido DRS. Ekde 1975 li laboris ankaŭ en televido en sportaj elsendoj. Li estas konata moderigisto kaj raportisto pri piedpilko kaj glacihokeo.

Ekde 1980 ĝis 1991 li estis moderigisto de distrelsendo *Tell-Star*, ekde 1992 de distrelsendo *Benissimo*.

Premio
------

Li ricevis kvarfoje la svisan premion Walo *(Prix Walo)*.

Verkisto
--------

Ekde 2002 li eldonis verketaron pri la profesia kaj privata vivo kun la titolo: *Reden ist immerhin Silber* (paroli estas almenaŭ arĝento).

Personserĉado-elsendo "Unuo kiel Beni Turnheer"
-----------------------------------------------

Ekde la 6-a de februaro 2011 la televida distrelsendo volos serĉi novan sportan moderigiston kun elsendo: Unuo kiel Beni Turnheer *Einer wie Beni Thurnheer.* Thurnheer donis nomon kaj li estas ankaŭ en ĵurio de elsendo.

Bernard Thurnheer parolas la germanan, francan, italan kaj anglan lingvojn, li havas ankaŭ la nomon "Beni nacia".

Bibliografio
------------

* *Reden ist immerhin Silber*. Eldonejo: "(temposonoriloeldonejo)" Zytglogge Verlag, Gümligen, (Kantono Berno, Svisujo,2002, ISBN 3-7296-0629-8
* *Wie soll ich wissen, was ich denke, bevor ich höre, was ich sage*. Eldonejo: "(temposonoriloeldonejo)" Zytglogge, Gümligen, 2003, ISBN 3-7296-0666-2
* *Mitreden über Fussball*. Eldonejo: "(temposonoriloeldonejo)" Zytglogge, Oberhofen, (Kantono Berno, Svisujo) 2005, ISBN 3-7296-0699-9
* *Mitreden über die Nationalmannschaft*. Zytglogge, Oberhofen, Kantono Berno, Svisujo, 2008, ISBN 978-3-7296-0769-9
* *Bernard Thurnheer erzählt - Edition erlebt und erinnert*. Eldonejo: *swissandfamous verlag*, Zuriĥo, 2010, ISBN 978-3-9523-3212-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* libroj en germana nacia biblioteko Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Bernard Thurnheer erzählt: Aŭtobiografia aŭda libro ekde *Edition erlebt und erinnert* en germana lingvo
* oficala retejo de televida serio *Einer Wie Beni Thurnheer*, Unuo kiel Beni Thurnheer


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 366810
* GND: 1116476061
* LCCN: n2004023581
* VIAF: 90780551
* ISNI: 0000 0000 7264 7410
* MBA: aba20a51-353a-483d-b0b2-c0792f25d0b1
 |
**Margit Köcski** [koĉki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Köcski Margit** estas hungara psikologo. Ŝia edzo estis László Garai.

Margit Köcski naskiĝis la  26-an de decembro 1945(nun 1945-12-26) en Bakonyjákó.

Biografio
---------

Margit Köcski estis postbakalaŭra studento de en:Aleksei Leontiev. Ŝi kandidatiĝis (Ph.D) en 1981 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Kune kun László Garai ŝi observis diferencigojn de la sociaj poziciojn de infanoj. Ŝi trovis izomorfion inter la formado de strukturo kaj la strukturo de parolado. Ŝi montris, ke objekto de la imitaĵo ofte estas ne individuo, sed interindividua rilato: same kiel instruisto, kuracisto, plenkreskulo, ktp traktas infanon, la infano mem traktos sian pupon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kortársak és a testvérek szerepe az identitás fejlődésében* (1993)
* *"Egyedüli példány"! - Az individualitás geneziséről* (1995)
* *A szociális kategorizáció és az identitásképzés kapcsolatáról* (1996)

Fontoj
------

* datenoj
* Ruslingva Vikipedio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847345
 |


* Portalo pri Biografio