recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ádám Brezanóczy** [brezanOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brezanóczy Ádám** estis hungara juristo, profesoro, instruisto, jezuita monaĥo.

Ádám Brezanóczy  naskiĝis la 4-an de novembro 1751 en Hungara reĝlando en Jolsva (nuntempa Jelšava en Slovakio). Li mortis la 2-an de marto 1832 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Ádám Brezanóczy lernis en jezuita lernejo inter 1768-1773, sed poste la ordeno ne rajtis plu funkcii, tial li advokatiĝis, li doktoriĝis el juro en 1785. Komence li instruis en gimnazio en Pécs, ekde 1780 en Reĝa Jura Akademio (Kassa), post 4 jaroj en akademio en Pozsony, fine li instruis en Reĝa Universitato de Pest. Li estis rektoro en 1816. En 1822 li nobeliĝis, en 1827 li pensiuliĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Explanatio juris naturae Posonii* (1795, 1824)
* *Vindiciae systematis philosophici de origine civitatis contra systema antiphilosophicum J. Adami* (1801)
* *Jus patriae* (1806–07) - tradukita el la hungara al latina lingvoj
* *Institutiones juris ecclesiastici* (1817–18)
* *Responsum datum Joanni Nep. Alber theol. prof. de nonnullis juris eccles. sententiis* (1821)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
La **Alianza Anticomunista Argentina** (**AAA**, Argentina Kontraŭkomunista Alianco), konata kiel ***Triple A*** (triobla A), estis grupo preskaŭmilitista kaj terorista de dekstra ekstremismo kaj peronismo de Argentino, kiu murdis artistojn, intelektulojn, politikistojn de maldekstro, studentojn, historiistojn kaj sindikatistojn, krom uzi kiel metodojn minacojn, ekzekutadojn kaj perfortan malaperigon de personoj dum la 1970-aj jaroj. Responsas pri la malaperigo kaj murdo de preskaŭ 700 personoj.

Ties agado estis katalogitaj kiel krimoj kontraŭ la homeco fare de la federala juĝisto Norberto Oyarbide en 2006. Ĝi rilatis kun la kolombia preskaŭmilitista organizo *Alianza Americana Anticomunista*, kies membrojn ĝi trajnis inter 1978 kaj 1980.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Conadep, Informe Nunca Más, Capítulo II, Título Primero: Víctimas.
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Víctimas de la Triple A
6. ↑  Causa N° 1075/2006 caratulada «Triple A» .

Eksteraj ligiloj
----------------

* «Triple A; Toda la verdad, caiga quien caiga» Arkivigite je 2014-04-10 per la retarkivo Wayback Machine Kompilo de ĉefaj artikoloj, fotoj kaj dokumentoj de Triple A.
* Alegatos por juicio en Automotores Orletti
* Edición digitalizada de la revista El Caudillo. Arkivigite je 2014-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Detienen al ex yerno de José López Rega por crímenes de la Triple A (7a de junio de 2012)
* "Los amigos de El Brujo", Página/12, 8a de junio de 2012
**Ádám D. Varga** [AdAm dE varga], laŭ hungarlingve kutima nomordo **D. Varga Ádám** estas hungara aktoro. Lia alia origina persona nomo estis Sándor.

Ádám Sándor Varga naskiĝis la 30-an de marto 1996 en Debrecen.

Biografio
---------

Ádám D. Varga maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, dum la lernejaj jaroj li ricevis roletojn en Teatro Csokonai (Debrecen). Li akiris aktoran diplomon en Universitato de Kaposvár en 2021. Lia ĉefinstruisto estis Péter Cseke (aktoro, 1953). Inter 2018-2020 li ricevis rolojn en Teatro de Kecskemét, poste en Teatro Hevesi Sándor. Ekde 2019 li estis ankaŭ gitaristo en ŝlagrorkestro.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ferenc Molnár: *Filoj de l' Paŭlo-strato* (teatra versio) – Richter
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* (teatra versio) - Tannenbaum; Tök Marci
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - korusano
* Ni neniam mortos! (teatra versio) - Tóni; kuracisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2020-09-20 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746648
 |


* Portalo pri Biografio
**Artúr Rozinek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rozinek Artúr** estis hungara inĝeniero, inventisto.

Artúr Rozinek  naskiĝis la 20-an de marto 1884 en Hungara reĝlando, en Kroatio, en Árpatarló (nuntempa Ruma en Serbio). Li mortis la 4-an de aprilo 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Artúr Rozinek studis en teknika universitato en Vieno. Komence li okupiĝis pri vaporturbinoj. Inter 1923 kaj 1945 li estis teknika direktoro de hungaraj karbominejoj. Lia plej granda invento kune kun Géza Szikla (inĝeniero) estis bruligi en kaldrono la karberojn neuzitajn. Li establis fandejon pri aluminio en Tatabánya. Post la 2-a mondmilito li pensiuliĝis. Li ricevis memormedalon en 1944.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Füst ellen való védekezés tüzeléstechnikai megvilágításban* (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-04-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Elaviadila vido al akvobaraĵo Hoover.
Arkitektura plano de arkogravita akvobaraĵo Hoover.
**Arkogravita akvobaraĵo** aŭ simple **arkobaraĵo** estas akvobaraĵo kun la karakteroj kaj de arka akvobaraĵo kaj de gravita akvobaraĵo. Ĝi estas akvobaraĵo kiu kurvas supre en mallarĝa kurvo kiu direktas plej el la akvo kontraŭ la muraj rokoj de la kanjono, havigante forton por kunprmi la akvobaraĵon. Ĝi kombinas la fortojn de du oftaj formoj de akvobaraĵoj kaj ĝi estas konsiderata intermezo inter ambaŭ. Ili estas farataj el konvencia cemento, rulkunprema cemento (RKC), aŭ masonaĵo. Arkogravitaj akvobaraĵoj ne estas plifortigitaj escepte ĉe la defluejo. Tipa ekzemplo de akvobaraĵo el konvencia cemento estas la Akvobaraĵo Hoover. Akvobaraĵo Changuinola [ĉangiNOla] estas ekzemplo de RKC arkogravita akvobaraĵo. Arkogravita akvobaraĵo postulas grandan volumon de interna plenejo. Arkogravita akvobaraĵo povas esti pli maldika ol la pura gravita akvobaraĵo kaj postulas pli malgrandan volumon de interna plenejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Arka akvobaraĵo
* Gravita akvobaraĵo
* Listo de romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj

Referencoj
----------

1. ↑  Luis E. Plaza.  (1998) *Dam Safety: Proceedings of the International Symposium on New Trends*. Taylor and Francis, p. 425. ISBN 90-5410-974-2.
2. ↑   Arch Gravity dam. U.S. Bureau of Reclamation. Arkivita el la originalo je 25a de Decembro 2007. Alirita 2007-12-27.

* Kategorio Arkogravita akvobaraĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ábel Lajtha** [lajta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lajtha Ábel** estis hungara-usona esplora biokemiisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1990), membro de Slovena Scienca Akademio.

Ábel Lajtha  naskiĝis la 22-an de septembro 1922 en Budapeŝto. (Pri la ebla morto fonto ne troviĝis).

Biografio
---------

Ábel Lajtha frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, kie li atingis la akademian nivelon de Ph D. Lia scienca kariero komenciĝis ĉe la Instituto de Biokemio en Budapeŝto gvidata de Albert Szent-Györgyi. Kiam Szent-Györgyi forlasis Hungarion, Lajtha daŭrigis sian laboron en la Zoologia Instituto en Napolo por studi muskolajn kuntiriĝojn de la maraj bestoj. Poste li laboris jaron en Londono, baldaŭe en Masaĉuseco. Ekde 1950 ĝis la fino de lia kariero li esploris en Novjorko. Lia ĉefa intereso estis la cerbo, proteinoj, membranoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Receptor Systems Participatingin Nicotine-Specific Effects* (1998)
* *Food Reward Induced Neurotransmitter Changes in Cognitive Brain Regions* (2007)
* *Heterogeneity of Reward Mechanisms* (2010)

Literaturo
----------

* plurlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449833
* GND: 151188386
* LCCN: n80022909
* VIAF: 59145063
* ISNI: 0000 0001 1876 690X
* SUDOC: 031629393
* BNF: 122808130
* BIBSYS: 90219618
* NKC: xx0196759
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aruba Dushi Tera** (Arubo Dolĉa Tero) estas la oficiala himno de Arubo.  
 
La kanto, valso, estas verkita de Juan Chabaya Lampe kun komponaĵo de Rufo Wever.  
 
Ĝi estis je la 18-a de marto 1976 officiale akceptita kiel himno (ne nacia himno ĉar Arubo estas parto de Nederlando). 

Melodio

Teksto en Papiamento
--------------------

Aruba patria aprecia  

nos cuna venera  

chikito y simpel bo por ta  

pero si respeta.

 *Refrein:*    

O, Aruba, dushi tera  

nos baranca tan stima  

nos amor p’abo t’asina grandi  

cu n’tin nada pa kibre  

cu n'tin nada pa kibre 

Bo playanan tan admira  

cu palma tur dorna  

bo escudo y bandera ta  

orguyo di nos tur!

 *Refrein* 

Grandeza di bo pueblo ta  

su gran cordialidad  

cu Dios por guia y conserva  

su amor pa libertad!

 *Refrein* 

  

Teksto en Esperanto
-------------------

Arubo aprezata patrio  

Nia honorata lulilo  

Vi povas esti eta kaj simpla   

Sed tamen respektata. 

 *Refreno:*   

Ho, Arubo, bela tero  

Nia roko tiel amata  

Nia amo por vi estas tiel forta  

Ke nenio povas ĝin detrui,  

Ke nenio povas ĝin detrui.

Viaj plaĝoj tiel admirataj  

Ĉiuj ornamitaj per palmoj  

Via blazono kaj via flago  

Estas la fiero de ĉiuj! 

 *Refreno* 

La grandeco de nia popolo  

Estas ĝia granda bonkoreco  

Kun Dio por gvidi kaj konservi  

Ĝian amon por libereco! 

 *Refreno*
**Ábris Basilides** [Abriŝ bazilides], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Basilides Ábris** estis hungara reĝisoro, scenaristo, altlerneja instruisto. Liaj fratoj estis Sándor Basilides, Barna Basilides kaj Zoltán Basilides.

Ábris Basilides [*rompita ligilo*] naskiĝis la 16-an de aprilo 1915 en Vágújhely (Hungara reĝlando) (nuntempa Nové Mesto nad Váhom en Slovakio), li mortis la 4-an de junio 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ábris Basilides studis en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József ĝis 1939, poste inter 1940–1944 li estis filmisto (ĉefe subreĝisoro). Ekde 1948 li estis reĝisoro kaj filmomuntisto. Inter 1953 kaj 1955 li instruis en la Teatra Altlernejo. Li ricevis festivalan premion en 1969. Li faris precipe mallongajn filmojn.

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* *Egy szív megáll* (1942)
* *Magyar sasok* (1944)
* *Többet ésszel, mint erővel* (1948)
* *Herend* (1953)
* *Minden jó, ha a vége jó* (1958)
* *Széles a Balaton vize* (1968)

Elektitaj scenarlibroj
----------------------

* *Országjáró úttörők* (1953)
* *Emberek a kohónál* (1961)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Arkivisto** aŭ **arĥivisto** estas edukita oficisto, kiu laboras en arkivo.

Vido en arkivo
La arkivistoj organizas, konservas la dokumentojn, krome ili ebligas la sciencan esploron, donas informojn kaj verkas studojn. Pli malofte la arkivisto instalas ekspoziciojn kaj faras prelegojn. En la labora arkivo tempo post tempo ili ricevas diversajn novajn, freŝajn dokumentojn. La arkivistoj konservas la dokumentojn post elektado kaj studado. Ofte tiuj dokumentoj trovas novan lokon en la historia arkivo. Foje ili esploras kune kun historiistoj. La nuntempa laboro okazas helpe de komputiloj.

La arkivistoj laboras plej ofte en la ŝtataj arkivoj, sed precipe en la paseo ili laboris ankaŭ en familiaj arkivoj.

Grava branĉo de la arkivoj estas la genealogio, kiu okupiĝas pri la familia historio. Foje tiuj fakarkivistoj studas la blazonojn. La ĝenerala scienco pri arkivoj estas arkiviko.

Kelkaj arkivistoj
-----------------

* Samu Barabás
* Ferenc Endrényi
* Albert Hadnagy
* János Hornyik
* Dénes Jánossy
* András Komáromy
* Gerard Malanga

Fontoj
------

* hungare[*rompita ligilo*]

* Kategorio Arkivisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452032
* GND: 4874302-1 4002865-3, 4874302-1
* LCCN: sh85006928
* BNF: 13318403c
* NDL: 00561046
* NKC: ph182337 ph138712, ph182337
* BNE: XX4576292
 |
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Arnót.

Historio
--------

Ekde 1687 alvenis luteranoj en la vilaĝon, ili fondis luteranan grupon en 1705. Post 3 jaroj ili konstruis jam sonorilostablon, la paroĥo ekfunkciis en 1710, dume ili vizitis mesojn en preĝdomo. La unua ligna luterana preĝejo konstruiĝis en 1721 en loko de la iama katolika preĝejo. Baldaŭe ili ne ricevis permeson konstrui pli novan preĝejon, nur en 1776. Konsekro de la nova preĝejo okazis en 1779, sed la turo estis preta nur en 1806. En 1859 incendio okazis. La pli nova orgeno funkcias ekde 1870. En la sama jaro oni faris galerion. En 2011 la preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ la strato. En mezo de la fasado la turo altiĝas, sube meze estas la ĉefenirejo. La navo estas brikoforma, la sanktejo estas rektangula. Interne la pli nova ĉefaltaro fariĝis en 1910 kaj ĝi prezentas la Ĉieliron. Flanke estas po 1 anĝeloj, sube la vespermanĝo. La predikejo estis farita el ligno.

Baldaŭa episkopo Zoltán Túróczy estis ĉi tie pastro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare Arkivigite je 2013-03-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Luterana preĝejo (Arnót) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alia loĝado**, iam ankaŭ **sekundara loĝado**, estas faka termino markanta loĝ-objektojn (refreŝigejajn kabanojn, dometojn, apartamentojn) servantaj por individua loĝado. Povas temi pri loĝ-objekto (loĝejo aŭ domo), kiun la posedanto ne uzas kiel daŭra loĝloko.

Nordamerika uzo de la termino
-----------------------------

En Nordameriko, la domoj kiujn oni nomas "dometoj" (ankaŭ **somerhejmoj**, **kabanoj**) estas lokoj alirataj de urbanoj semajnfine kaj/aŭ ferie. La proprulo ankaŭ foje luigas la dometon al aliuloj.

Kanadaj dometoj estas kutime apud lagoj aŭ oceanoj en arbarecaj lokoj. Ili estas lokoj por ĉeesti dum ferioj kun amikoj kaj onia familio. Tie oni ofte naĝas, boatas, skias, fiŝkaptas, promenas, kaj faras similajn agojn.

Vivi en dometo estas unu el la plej popularaj kialoj de la venado de turistoj al Ontario, Kanado, kaj tie partoj estas nomataj "somerhejma lando".

* Kategorio Alia loĝado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239710
* GND: 4191288-3
* LCCN: sh85141690
* NDL: 00560630
* NKC: ph136751 ph136750, ph136751
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Melanokorifoj*** |
| --- |
|  |
| StepalaŭdoStepalaŭdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Alaŭdedoj *Alaudidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Melanocorypha* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Melanokorifoj*  |

 |
| v • d • r |

Melanokorifoj aŭ ***Melanocorypha*** estas malgranda genro de birdoj de la familio de Alaŭdedoj. Ties membroj ĉefe loĝas en mezvarma Azio el Turkio tra Centra Azio al Ĉinio, sed la Stepalaŭdo havas ankaŭ ektensivan distribuon en Eŭropo ĉe la Mediteraneo.

Tiuj alaŭdoj estas ĉefe parte migrantaj, moviĝante relative tra mallongaj distancoj el la plej malvarmaj partoj de siaj teritorioj. Kelkaj specioj estas tre raraj vagantoj al okcidenta Eŭropo.

Tiuj estas birdoj de malferma terkultivejoj, stepoj aŭ duondezertoj. Ili nestumas surgrunde kaj la idoj estas fruemaj. La manĝaĵo estas semoj suplementitaj per insektoj ĉefe dum la reprodukta sezono. Ili estas gregemaj for de la reprodukta sezono.

La alaŭdoj de la genro *Melanocorypha* estas **grandaj, fortikaj** birdoj, 16.5-20 cm longaj kun fortaj dikaj bekoj kaj pli **rondoformaj kapoj** ol tiuj de aliaj alaŭdedoj. Kelkaj havas la tipan nedistingan plumaron de alaŭdo, ĉefe striita grizecbruna supre kaj blankeca sube, sed la Nigra alaŭdo kaj la Blankflugila alaŭdo havas distingajn masklajn plumarojn. Kelkaj specioj havas grandajn nigrajn makulojn en la brustoflankoj.

Dumfluge ili montras larĝajn flugilojn kaj mallongajn vostojn. La kantoj de plej parto de specioj estas kiel tiu de la kampalaŭdo.

Specioj en taksonomia ordo
--------------------------

* Genro: *Melanocorypha*
	+ Stepalaŭdo, *Melanocorypha calandra*
	+ Dumakula alaŭdo, *Melanocorypha bimaculata*
	+ Tibeta alaŭdo, *Melanocorypha maxima*
	+ Mongola alaŭdo, *Melanocorypha mongolica*
	+ Blankflugila alaŭdo, *Melanocorypha leucoptera*
	+ Nigra alaŭdo, *Melanocorypha yeltoniensis*

Referencoj
----------

**Simms**, Eric (author), **Arlott**, Norman (bildoj) *Larks, Pipits and Wagtails*(Collins New Naturalist, 1992) ISBN 0002198711
La **Luterana Jura Akademio** de Eperjes estis signifa eduka instituto en Hungara reĝlando.

Historio
--------

Jam en la 16-a jarcento Eperjes estis grava edukcentro de Hungarlando, kie en 1531 la urba lernejo transformiĝis al luterana instituto. Tiutempe alvenis instruistoj ankaŭ el eksterlando. En 1667 ekfunkciis jam la luterana kolegio, kie oni lernis 10 jarojn, en la 9-a lernojaro oni instruis juron. Lernado de la hungara lingvo estis deviga. En 1671 (kaj poste kelkfoje) la jezuitoj forprenis la kolegion, eĉ la kirkon, sed Francisko Rákóczi la 2-a kaj aliaj redonis ilin, aŭ la luteranoj aĉetis ilin. En la 1810-aj jaroj el la kolegio memstariĝis la Luterana Jura Akademio, kiu estis la plej grava jura edukejo de Supra Hungarujo. En 1852 la akademio unuiĝis al la Teologia Akademio. En 1864 oni enkondukis lernadon de juro dum 4 jaroj. Fine de la 19-a jarcento la lernejo konsistis el teologia kaj jura akademioj, gimnazio kaj pedagogia altlernejo (ekde 1873). Antaŭ la 1-a mondmilito funkciis jam 10 katedroj. Tiam en Hungarlando funkciis 10 juraj akademioj, inter ili de Eperjes estis la plej grava, tie estis la plej granda stabo de pedagogoj. La akademio estis loko de gravaj modernaj ideoj. En 1919 la akademio pro alveno de la ĉeĥa armeo rifuĝis al Miskolc, kie ĝi funkciis plu. Dum la komenciĝanta socialismo en 1948 ŝtatiĝo okazis, do la luterana etoso ĉesis, en la sekva jaro eĉ la akademio ĉesis.

Elektitaj studentoj de la akademio
----------------------------------

* Andor Balogh
* Ákos Bizony
* Károly Fábry
* Béla Halmay
* Sándor Hodobay
* Ödön Horváth (juĝisto)
* György Jancsó
* **Ferenc Kazinczy**
* **Lajos Kossuth**
* Miklós Kun (urbestro)
* Béla Meliórisz
* **Pavol Országh Hviezdoslav**
* József Pap (advokato)
* Tamás Péchy
* György Petrovics
* Ferenc Pulszky
* Józsi Jenő Tersánszky
* **Emeriko Thököly**
* Pál Vásárhelyi

Elektitaj instruistoj de la akademio
------------------------------------

* Béla Bartha (juristo)
* Albert Berzeviczy
* Gusztáv Csengey
* István Ereky
* Károly Flórián
* Ervin Hacker
* Ödön Horváth (juĝisto)
* Béla Meliórisz
* Gyula Moór
* Ferenc Raffay
* Mihály Réz
* Mátyás Szlávik
* András Vandrák
* Tamás Vécsey

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2016-10-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2016-10-02 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ĉandrapur,** laŭ marate **मराठी** estas urbego, ankaŭ municipo en meza Barato, en subŝtato Maharaŝtro, kie ĝi estas la sidejo de la samnoma distrikto. La loknomo signifas marate "urbo de la luno". Pro la proksimaj karbominejoj la alia nomo estas "nigra oro-urbo."

Aerfoto pri Ĉandrapur

Geografio
---------

Ĉandrapur troviĝas sur montetaro en alteco de 190 metrojn super la marnivelo ĉe kunfluejo de 2 malgrandaj riveroj. La urbego deklivas de nordo al sudo. La areo estas riĉa je karboj. Hingangat troviĝas 81, Adilabad 86, Javatmal 132, Ramagundam 134, Nagpuro 135, Gondija 191, Varangal 225, Rajpuro 283, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 688, Kolkato 983 tutlanda ĉefurbo Delhio 987 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Ĉandrapur havis populacion de 355 739.

Historio
--------

En tiu loko reĝo fondis urbon en la 13-a jarcento, eĉ iom poste ĝi estis sidejo de reĝlando konata ankaŭ kiel Ĉandagar aŭ pli simple Ĉanda. Dum la historio ofte okazis inundoj, sed en la modernaj tempoj digo kun akvorezervujo kaj akvoenergia centralo estis konstruita. La nuna loknomo estas ekde 1964, la nuna statuso estas D-grada municipo.

Ekonomio
--------

Ĉandrapur estas centro de karbominado. En 2012 funkciis 27 minejoj ĉirkaŭ Ĉandrapur. Aliaj industrioj inkludas cementofabrikon, paperproduktadon, kaj feralojproduktadon.

Religioj
--------

La ĉefa religio en Ĉandrapur estas en 2012 la hinduismo (72%), krome ekzistas budhismo (16%), islamo (10%), kristanismo, ĝajnismo kaj sikismo malpli ol 1%.

Lingvoj
-------

La ĉefa (oficiala) lingvo en Ĉandrapur estas la marata. La minoritataj lingvoj estas la hinda, la angla kaj indiĝena.

Politeknika altlernejo

Edukado
-------

Mezlernejo estis establita en 1906. La altlernejoj de Ĉandrapur estis aligitaj al Gondvana Universitato.

Trafiko
-------

Al Ĉandrapur kuras 3 fervojaj linioj kaj 4 ĉefvojoj. Enurbe 4 stacidomoj funkcias. La loka flughaveno funkcias tre proksime, la internacia en Nagpur.

Klimato
-------

Pordego en Ĉandrapur
Ĉandrapur havas tropikan klimaton (Aw) kun musono. La averaĝa pluvo jare estas 1248 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-oktobro pro la musono. La temperaturo varias inter 21-34 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* fortikaĵo
* statuo
* Nacia Parko Tadoba en la distrikto

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* StacidomoStacidomo
* Konstruata pontoKonstruata ponto
* TemploTemplo
* KirkoKirko
* StatuoStatuo
Reprezentaĵo de supozita "bazilea arkonto", titolo simila al tiu de antikvaj monarkioj de grekoj. Orienta friso de la Partenono.
**Arkonto** aŭ **Arĥonto** (*greke: άρχων, pluralo άρχοντες*) estas greka vorto, kiu signifas „reganto, reganta (civitano), superulo", kiu estas ofte uzata kiel titolo de specifa publika oficejo. Temas pri substancivigita participo estanteca, el radiko αρχ-, kiu estas derivita el la sama bazo *arĥ* (latina *arci*, ekz.: arĥiepiskopo) kiel hierarĥio, arĥianĝelo aŭ monarĥo.

En antikva Grekio
-----------------

En frua periodo de Antikva Grekio estis gvidaj oficistoj de diversaj urboŝtatoj nomataj arĥontoj. La vorto estis uzata dum tuta greka pasinteco kaj en ĝenerala signifo por indiko de la personoj fronte de diversaj societoj kaj oficistoj de grekia administracio.

En Ateno evoluiĝis sistemo de tri archontoj, titolataj Arĥonto Eponimo, Arĥonto Polemarĥo kaj Arĥonto Basileo. Origine ili estis elektataj el aristokrataro en ĉiuj dek jaroj. Dum tiu ĉi periodo respondis Arĥonto Eponimo pri civila administrado de la urbo, Polemarĥo estis ĉefkomandanto de la armeo kaj Arĥonto Basileo respondis pri publikaj religiaj ceremonioj. Post la jaro 683 a.K. estis arĥontoj elektataj nur por unu jaro kaj tiu ĉi jaro estis nomata laŭ Arĥonto Eponimo. Post la jaro 487 a.K. estis la ofico akceptebla per lotado al ĉiu civitano de Ateno, sekve de kio signifo de arĥontoj malkreskis. Arĥonto Polemarĥo estis senigita pri komando armeon favore al strategoj - generaloj kaj plu plenumis nur negravajn religiajn taskojn. Arĥonto Eponimo estis plu titulara kapo de Atena ŝtato, sed kun limigitaj kompetentecoj. Al archontoj ĉe ilia deĵorado asistis helpantoj nomataj tesmostetoj. Post la jaro 457 a.K. estintaj arĥontoj aŭtomate fariĝis ĝismortaj membroj de Areopago, sed nek tiu ĉi kolegio havis tiutempe signifan politikan pozicion.

Interesaĵoj
-----------

Sur okbita komputilo Atari estis en naŭdekaj jaroj de 20-a jarcento Strategia komputila ludo Arĥonto.

Arĥonto estas ankaŭ nomo de unuo en ludserio StarCraft. En la unua volumeno estas du specoj de arĥontoj - malhela kaj alta, ĉe kio oni povas atingi ĝin per unuigo de du malhelaj, respektive altaj templanoj. En la dua volumeno estas nur unu speco por ĉiuj kombinoj de templanoj. Ĝi estas forta, sed multekosta unuo kun plata atako kaj eblo ataki kaj terajn kaj aviajn taĉmentojn.
En la ludo Might & Magic Heroes VI ankaŭ aperas arĥonto Belketh, kiu iam estis anĝelo, sed li sukcesis helpe de nigra magio leviĝi el senviveco. Li estas fondinto de nekromancio kaj zombia genro.
Arĥontoj aperas ankaŭ en heksalogio Sekretoj de nemortebla Nikolas Flamel, kie enpersonigas elmortintajn malbonajn antaŭantojn de dioj.

Notoj
-----

1. ↑  NPIV  Alirita la 3an de Decembro 2018.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Archón en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Arkonto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Port St. Lucie** estas grandurbo (laŭ la internacia klasifikado) en subŝtato Florido, en distrikto St. Lucie.

Mapo pri situo de Port St. Lucie

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 27° 16′ N 80° 21′ U﻿ / ﻿27.267 °N, 80.350 °U﻿ / 27.267; -80.350 (mapo)
* Areo: 199 km²
* Loĝantaro: 155 251 (en 2009)
* Supermara alteco: 5 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo:

Mapo pri Port St. Lucie
Enirejo de golfejo en Port St. Lucie

Geografio
---------

Port St. Lucie situas sur la marborda ebenaĵo laŭ Atlantiko en la sudorienta parto de Usono, en orienta parto de Florido.

Historio
--------

La areo estis neloĝata escepte kelkajn bienojn ĝis la 1950-aj jaroj. En 1959 oni konstruis ponton tra la proksima rivero, kiu ebligis la loĝadon. Oni fondis la urbon en 1961 kaj ĝi senĉese evoluas.

En 2000 88% el loĝantoj parolis la anglan kiel ilia gepatra lingvo.

Trafiko
-------

Apud Port St. Lucie kuras la laŭmara aŭtovojo (al Miamo kaj Jacksonville), krome estas alia aŭtovojo al Orlando.

Klimato
-------

Port St. Lucie havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 17-28 °C. La varmo kulminas en junio kaj julio kun rekordo 38 °C. Inter novembro-marto foje frostas. Jare pluvas po 1359 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en septembro, plej malofte en decembro. Uraganoj ofte trafas la urbegon, ekzemple "Frances" kaj "Jeanne" en 2004, "Wilma" en 2005.

Vidindaĵoj
----------

* golfejo (sportejo)

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419613
* GND: 5119202-0
* LCCN: n81132543
* VIAF: 123976750
 |
La **Luterana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Balatonfüred (Hungario).

Historio
--------

Laŭ la supozoj la unua luterana grupo estis fondita en 1535 fare de Mátyás Dévai Bíró. Iom poste tamen la kalvinana religio konkeris. En 1901 nur unusola luterano vivis en Balatonfüred. Ekde 1934 luteranaj diservoj okazis nur en la somera periodo en ĉambrego de hotelo aŭ en hospitalo, ekde 1937 en lernejo. En 1948 la lernejo ŝtatiĝis, la diservoj estis malpermesitaj. La sekvaj diservoj okazis en la kalvinana preĝejo aŭ en privata ĉabro de la luterana pastro. Nova kirko estis konstruita inter 1996-1999.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto kun ĝardeno en meza parto de la urbo. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas kun 3 sonoriloj. Ambaŭflanke elbranĉiĝas po unu aloj kiel 2 simetriaj navoj. Ili simbolizas etendiĝantajn brakojn de Dio. En la konstruaĵo troviĝas krom la diserva loko oficejo, sakristio, junulara ĉambro.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pablo Muñoz de la Morena y Martínez-Zarco** (El Toboso, 1769 – Alcañices, 1848) estis hispana militisto de la jarcentoj 18a-19a. Luktis en militoj kontraŭ Francio (1793-1795) kaj Portugalio (1801), kaj ĉefe en la Milito de Hispana Sendependo. Atingis la rangon de leŭtenanto en la regimentoj de kavalerio de *Dragones de Lusitania* kaj de provincaj milicoj de Alcázar de San Juan. Li elstaris en la konkero de la kastelo de Montesquieu-des-Albères (1793), la batalo de Mengíbar (1808) kaj la sieĝo de Valencio (1811). Li estis premiota de la reĝo Ferdinando la 7-a.

Biografio
---------

Milita kariero
--------------

Bibliografio
------------

* Archivo Parroquial de El Toboso: Partidas de bautismo y matrimonio de Pablo Muñoz de la Morena.
* Archivo Diocesano de Cuenca: Expediente de matrimonio de Pablo Muñoz de la Morena y Juana-María Cano.
* Archivo General Militar de Segovia: Hoja de Servicios de Pablo Muñoz de la Morena.
* Arcón Domínguez, José Luis: *Sagunto. La batalla por Valencia (II). Historia de la defensa de Valencia en 1811*. Simtac, Valencia, 2004.
* Archivo Parroquial de Alcañices: Partida de defunción de Pablo Muñoz de la Morena.
**Senad ČOLIĆ** (naskita en 1944) estas bosna diplomita inĝeniero pri elektrotekniko, manaĝero de elektroindustria kompanio ĝis emeritiĝo (2010) kaj Esperanto-aktivulo.

Movado
------

Čolić esperantiĝis en 1962. Li estis estrarano kaj prezidinto de Esperantista Ligo de Bosnio kaj Hercegovino, estrarano kaj ĝenerala sekretario de TEJO (1967-1973) kaj eksa komitatano de UEA. Li kunfondis la humanitaran societon „Espero" (1996) kaj la profesian oficejon ELBH (1974). Li ankaŭ estis kunorganizinto de multaj internaciaj kaj landaj kongresoj, simpozioj, konferencoj, renkontiĝoj ktp.

Verkado
-------

Čolić estis redaktoro de gazetoj kaj tradukinto/redaktinto de pluraj eldonaĵoj de la eldonejo „elbih" (Sarajevo). En 2001 aperis vortaro bosna-Esperanto kaj Esperanto-bosna, kiun li kunaŭtoris.

Verkoj
------

* **2001**: **Čolić**, Senad; **Miljko**, Branko; **Jakupović**, Kemal; **Tandir**, Mustafa. Rječnik esperanto-bosanski bosanski-esperanto. Vortaro Esperanto-bosna, bosna-Esperanto. Sarajevo: Elbih, 2001. 169 p.
**Tamás Benkócs** [tamAŝ benkOĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benkócs Tamás** estas hungara fagotisto.

Tamás Benkócs naskiĝis en 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Benkócs akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1995, krome li partoprenis en majstrokursoj de Brian Pollard, en:Milan Turkovic kaj Dag Jensen. Dum la studentaj jaroj en 1992 li estis jam primara fagotisto de la Budapeŝta Festivala Orkestro. De 1998 ĝis 2003 li estis la ĉefa fagotisto de la nove fondita Malajzia Filharmonia Orkestro. En 2004 li revenis al Hungario kaj denove aliĝis al la festivala orkestro. Kiel gastomuzikisto, li muzikadis eĉ kun simfonia orkestro de BBC. Pli frue ekde 2001 li registras 39 konĉertojn de Antonio Vivaldi en muzikeldonejo en:Naxos Records.

Aŭdu ankaŭ
----------

* (post la reklamo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663898
* LCCN: no2006129240
* VIAF: 119841263
* ISNI: 0000 0000 8415 7056
* MBA: 8a13866a-c940-4ccf-bb32-3e40e56f90a4
 |
**Preĝejo Nomo de Sankta Maria** (latine Regina Mundi) estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Taliándörögd.

Historio
--------

Dum la mezepoko en nuna loko de Taliándörögd estis 4 vilaĝoj. En tiu loko kapelo estis konstruita en 1339. En 1548 la turkoj faris senhoma la vilaĝojn. Rehomiĝo okazis en 1718, inter la alvenintoj estis parte katolikoj, parte protestantoj. Oni konstruis kirkon en 1737, nature oni profitis la restintan kapeloruinon. La nun videbla baroka navo kaj turo estis finkonstruita nur en 1792. La orgeno alvenis en 1917, ĝi estis renovigita en 1932. La preĝejo mem renoviĝis en 2003. Interne oni aranĝas koncertojn dum la someraj aranĝaĵoj.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en mezo de la vilaĝo. Ĝi estas ĉirkaŭita per ŝtona muro. La turo estas kvadrata. La enirejo funkcias tra vestiblo ĉe flanko de la navo. La absido estas plurlatera. Interne la baptujo estas gotika kaj devenis el la jam ruina preĝejo. 

Kermeso okazas la 12-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cihuri** [ZJUri] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Haro ĉe la rivero Tirón.​ 

La malgranda municipa teritorio de Cihuri, nordokcidente de la regiono.
Blazondomo de priorejo.
Ponto super la rivero Tirón.
Pri etimologio menciindas la deveno de la loknomo *Cihuri*. Ĝi estas eŭska toponimo kiu devenas el *zubi* kun signifo "ponto", kaj *(h)uri* sufikso ofta en la eŭskdevena toponimio kun signifo "vilaĝo aŭ loĝloko". Tial la kompleta signifo de la toponimo estus "vilaĝo de la ponto". Tiu nomo aperas dokumentita laŭ variaj mezepokaj citaĵoj kun diversa literumado kiel por ekzemplo: Zufiuri en 947, 1052, 1098 kaj 1184, Zufior en 1077, Zofiuri aŭ Zufiori en 1095, Sotihori 1121, Zofiuri 1163 kaj inter 1181-1199, Zohifuri 1196, Zophiuri 1199, Zuhuri 1299, ktp.​ 

En 947 kastilia grafo Fernán González donacis al la monaĥejo de San Millán de la Cogolla, monaĥejon en Zufiuri, ĉe la rivero Tirón. Tio rezultos en konfliktoj en venontaj jarcentoj inter lokanoj kaj monaĥoj. La vilaĝo nomiĝis Cihuri de San Millán. La abatoj de San Millán estis konsiderataj senjoroj, kaj nomumis vicurbestron. Meze de la 11-a jarcento, la reĝo Ferdinando la 1-a de Kastilio, konfirmis la donacon faritan de Fernán González al San Millán kaj ampleksigis ĝin..

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, de kies komenco oni malaltiĝis el 517 loĝantoj ĝis 160 sed poste stabiliĝis ĉirkaŭ nunaj 200. 

Nuna ekonomio ege dependas de industrio de vinproduktado. 

Vizitindaĵoj estas preĝejo, blazondomo kaj ponto ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Abad León, Felipe (2003). «XXVII. De los llanos de Valpierre a la hoz de Foncea». En Colegio Oficial de Ingenieros Técnicos Industriales de La Rioja, eld. *Otras veinte rutas por la Rioja*. Gráficas Ochoa SA. p. 133. ISBN 84-7359-551-3.
2. ↑  «REPERTORIO BÁSICO DE TOPONIMIA EUSKÉRICA EN LA RIOJA, AZNAR MARTÍNEZ - Biblioteca Gonzalo de Berceo». www.vallenajerilla.com. Konsultita la 6an de Novembro 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795353
 |
**Tamás Bártfai** [tamAŝ bArtfai], aŭ **Tamas Bartfai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bártfai Tamás** estas hungara-sveda-usonana biokemiisto, neŭrologo, profesoro, membro de Academia Europaea (1994), membro (honora (2002)) de Hungara Scienca Akademio, membro ekstera de Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj (2007).

Tamás Bártfai  naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Bártfai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris bakalaŭron (BSc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971, poste li akiris Ph.D el biokemio jam en Stokholmo en 1973. Post 2 jaroj li estis docento en Stokholmo. Li profesoriĝis en 1986. Inter 1996 kaj 2000 li gvidis la esploradon en Bazelo, poste li revenis al Karolinska Institutet. Post iom da tempo li ricevis postenon en La Jolla en Kalifornio. Li esploras kontaktojn inter kemio kaj efikoj de febroj kaj konvulsioj en la cerboj. Li ricevis hungaran premion en 1966, poste svedajn kaj usonajn premiojn.

Fontoj
------

* biografio[*rompita ligilo*] angle
* biografio angle
* biografio angle
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2016-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Preĝejo Plej Sankta Redemptoro** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Pápoc.

Historio
--------

Dum la mezepoko Pápoc havis 3 preĝejojn, el tio restis la nuntempa Kapelo Maria de la Neĝo (Pápoc), tiu ĉi preĝejo havas nur mezepokajn partojn. Katedrala kapitulo estis fondita en 1356, poste oni konstruis kirkon dediĉitan al Sankta Laŭrenco. Post jarcentoj la turkoj plurfoje detruis la konstruaĵon. En 1738 oni rekonstruis la preĝejon, sed oni profitis la restintajn ruinajn murojn. En 1882 incendio okazis, en la sekva jaro post la rekonstruo oni konstruis 2 flankonavojn, turon, galerion kaj sakristion. La orgeno alvenis en 1913. En 1965 la preĝejo plene renoviĝis, tial estas videblaj ankaŭ la gotikaj restaĵoj. Ĉefe la sanktejo estas gotika.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto laŭ la ĉefstrato. La fasado estas simetria. Tie estas videblaj 3 pordoj, pli supre 3 fenestroj, meze kaj supre la turo altiĝas. Interne la predikejo estis skulptita el ligno. En la sanktejo la skulptaĵoj pri Sankta Katarino kaj Barbara (Sankta) estis kreitaj en la 18-a jarcento. La altaro estis farita en la 19-a jarcento.

Kermeso okazas en la unua dimanĉo de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun 2 fotoj
* kun fotoj
* hungare kun 3 fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun 3 fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Patrono de Hungaroj,** hungare: *Magyarok Nagyasszonya* estas romkatolika historia monumento en urbo Balatonkenese (Hungario).

Historio
--------

En 1221 jam ekzistis katolika kirko Sankta Kruco en la iama vilaĝo Kenese. Dum dominado de turkoj la loĝantoj kalvinaniĝis, precipe poste dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. La kalvinanoj konstruis kirkon al la restinta katolika turo. La katolikoj refondis la paroĥon en 1794. La nun videbla katolika preĝejo estis konstruita inter 1815-1819 laŭ malfrubaroko. La paroĥo estis fondita en 1747. La orgeno estis farita en 1928.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed la fasado atingas la trotuaron. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas. Interne la freskoj estis pentritaj en 1907. La altara bildo prezentas tion, kiam Sankta Maria akceptas la hungaran kronon de Stefano la 1-a (Hungario). 

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* 



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri rusia urbo. Por informoj pri praaj stepaj tombejoj, vidu la artikolon kurgano.

**Kurgano** (ruse *Курган*) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Kurgana provinco, troviĝanta sur la maldekstra bordo de la rivero Tobol (Тобол) (baseno de rivero Obj) kaj proksimume 100 km for de la landlimo kun Kazaĥio. Ĝi estas unu el la plej malnovaj urboj en Uralo.

Demografio
----------

* loĝantaro : 146 mil (1959);
* 361,5 mil (en la aglomeraĵo en 2001).

Nomo
----

Jare 1662 sur la loko de nuna Kurgano estis fondita fortikigita vilaĝo *"Carevo Gorodiŝje"* (Cara urbego). Nomo de urbo Kurgano estis donita laŭ apude situanta kurgano. En la jaro 1738 la fortikaĵo estis detruita kaj la vilaĝo eknomiĝis *Kurganskaja Sloboda*, kaj en 1782 ĝi ricevis statuson de la urbo Kurgano.

Historio
--------

Kurgano servis origine kiel fortikaĵo, defendanta kamparon de nomadaj invadoj. Ĝi ankaŭ akceptis ekzilitojn kaj militkaptitojn. En 1895 preskaŭ duono de la 7000 loĝantoj estis ekzilitoj, inkluzive de polaj ribeluloj ekzilitaj post la Januara Ribelo.

Komence de la 19-a jarcento la urbo iĝis centro de komerco de agrikulturaj produktoj (greno, viando, ledo, lardo, butero). Evoluis industrio, prilaboranta krudajn agrikulturajn materialojn. Fine de la 19-a jarcento pro konstruado de la Transsiberia fervojo la urbo rapide ekdisvolviĝis. En Kurgano funkciis ĉirkaŭ 60 fabrikoj, en ĉirkaŭaĵoj vastiĝis plantejoj de legomoj kaj tabako. Dum la Dua mondmilito al Kurgano estis evakuitaj pluraj fabrikoj, ofte kun personaro. En la 1950-aj jaroj, grandaj fabrikoj estis konstruitaj, kiuj hodiaŭ determinas la urbopejzaĝon. La urbo specialiĝas pri maŝinkonstruado kaj nutraĵoj.

Transporto
----------

La urbo estas grava transpora tnabo, kun du fervojkruciĝoj kaj flughaveno. Ĝi estas ligita al la Transsiberia Fervojo. La plej proksimaj grandaj transportaj naboj estas Jekaterinburgo, Ĉeljabinsko,Omsko kaj Tjumeno.

Medicino
--------

En Kurgano funkcias unu el la plej grandaj hospitaloj en la mondo — la Rusia Scienca Centro de Ilizarov por Rekonstrua Traŭmatologio kaj Ortopedio, kiu specialiĝas pri la traktado de kompleksaj ortopediaj problemoj.

Famuloj
-------

* Julia Saviĉeva (1987), pop-kantistino kiu reprezentis Rusion en la Eŭrovido-Kantokonkurso en 2004 kun la kanto *Believe Me* (Kredu min).

* Kategorio Kurgano (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  (en) "*Small Bone Innovations, Inc. Extends its Exclusive Training Agreement with Russian Ilizarov Scientific Center for an Additional 5 Years"*. Zina Semajna Novaao. La 17-an de Aŭgusto 2010. Arkivita el la originalo la 28-an de marto 2015.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 50° 14′ 57″ N 12° 10′ 10″ O﻿ / ﻿50.24917 °N, 12.16944 °O﻿ / 50.24917; 12.16944 (mapo)

**Trojmezí** (germane kaj ĝis la jaro 1947 ankaŭ ĉeĥe *Gottmannsgrün*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Hranice, troviĝanta en distrikto Cheb. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 24 loĝantoj. Ĝi etendiĝas en la plena nordokcidenta angulo de Ĉeĥio. Sur tiu ĉi loko ankaŭ troviĝas trilanda punkto de historiaj landoj, Bohemio, Bavario kaj Saksio.

Geografio
---------

Eksa kazerno de Limgardistejo, estonta porvirina malliberejo (2008)
Trojmezí situas proksimume 2 kilometroj de Hranice kaj 12 kilometroj nordokcidente de Aš, en supermara alteco 602 metroj.

Antaŭe Trojmezí dividiĝis en Trojmezí (*Gottmannsgrün*), Dolní Trojmezí (*Unter Gottmannsgrün*) kaj Kozí hřbet (*Ziegenrück*), kaj parto de la municipo estis ankaŭ solejoj Richterovy Domky, Neustadt, Schwammenbach kaj Císařský hamr (*Kaiserhammer*). Iuj fontoj indikas ankaŭ Mäcklovy Domky.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1356. En la 16-a kaj la 17-a jarcento oni minis en la ĉirkaŭaĵo ferercon. Restaĵoj de la minado estas videblaj ankoraŭ ĝis hodiaŭ. Tiutempe estiĝadis en la ĉirkaŭaĵo kelke da muelejoj. La vilaĝo estas disigita sur pli granda teritorio, tial estus ĉiam problemoj kun vizitado de infanoj en lernejon. Eĉ tiel estis en la jaro 1903 konstruita moderna lernejo.

En la plej nordokcidenta angulo de Trojmezí troviĝas trilanda punkto kun Bavario kaj Saksio, dum kio ankoraŭ antaŭ eniro de Ĉeĥio en Schengen-spacon ĉi tie estis turisma pasejo.

Monumento al viktimoj de milito en la jaro 1866 kaj al la unua mondmilito
Post la dua mondmilito kaj ellandigo de germana loĝantaro Trojmezí estis preskaŭ senhomigita. Granda parto de ĉeĥoj, kiu ĉi tie restis, devis en la jaro 1951 post tio, kiam ĉi tie estis establita limzono, kaj iliaj domoj estis deŝiritaj. Pli poste estis ĉi tie konstruita konstruaĵo de limgardistejo, kiu estis uzata nur sporade, sed fine ĝi longajn jarojn malkonstruiĝis. Sed en majo de 2008 ĝi estis fine vendita al lokaj entreprenistoj, kiuj intencas fari el ĝi porvirinan malliberejon.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 1 039 |
| 1880 | 1 075 |
| 1890 | 932 |
| 1900 | 942 |
| 1910 | 947 |
| 1921 | 797 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 845 |
| 1950 | 123 |
| 1961 | 92 |
| 1970 | 47 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 31 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 32 |
| 2011 | 26 |
| 2021 | 24 |

Memorindaĵoj
------------

* Monumento al viktimoj de Prusia-Aŭstria milito en la jaro 1866
* Monumento al viktimoj de la unua mondmilito
* penta kruco

Rilataj artikoloj
-----------------

* Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio

Referencoj
----------

1. ↑  Z oficiálních stránek města Hranice

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Hranice (4) |
| --- |
| Hranice ~ Pastviny ~ Studánka ~ Trojmezí |

 |
La **Vota preĝejo (aŭ kapelo) Prezento de Sankta Maria** estas romkatolika historia monumento en urbo Esztergom.

Historio
--------

En 1737 pesta epidemio okazis en Esztergom, kiu finiĝis ĝuste en tago de Prezento de Sankta Maria. La loĝantoj konstruis votan kapelon kune kun hospitalo, kiu estis preta en 1742. En 1838 la inundo faris detruojn, tial poste plena trakonstruo okazis laŭ planoj de János Packh. En 1970 internaj trakonstruoj okazis. La plena renoviĝo finiĝis en 2017. Nuntempe misiistoj por ciganoj servas en la kapelo.

Konstruaĵo
----------

La kapelo situas laŭ la trotuaro inter 2 domoj, kiu iam estis hospitalo, poste loĝejo de maljunaj malriĉuloj. Antaŭ la kapelo krucifikso estas videbla ekde 1896. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, plej supre la firstotureto altiĝas. Memortabulo prezentas nivelon de la inundo en 1838. En la fasado estas videblaj ankoraŭ 3 fenestroj en la etaĝo kaj 2 blindaj fenestroj en la teretaĝo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj

La kapelo en malnova bildkarto
Tabulo montranta nivelon de la inundo
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

1) **Trombo** en medicina lingvaĵo estas sangokoaguliĝo en vaskulo, kie ĝi estigas trombozon. La bazo de la tromboestiĝo estas la ŝanĝiĝo de la sangokoagula meĥanismo. La formiĝo de la trombo dependas de la sangocirkulaj cirkonstancoj (ekz. konsisto de la sango, malrapidiĝo dela sangocirkulado), tiel estiĝas diversaj tromboj.
La tromboj - estiĝintaj en la vaskulo, koro - drivas, se ŝanĝiĝas la endotelio (vaskula muro). Plej facile ekflosas la vejnaj tromboj, ĉar ili gluiĝas nur malforte al la muro.

* embolio
* infarkto
* trombozo
* apopleksio

2) **Trombo** en meteorologia lingvaĵo estas rotacianta funelforma nubo, kiu malsupreniĝas al la maro kaj ensuĉas respondan volumenon da akvo, tiel ke la tuto prezentas kolonon inter la maro kaj la nubo. Povas ekzisti ankaŭ sabla trombo.

* Kategorio Trombo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Trombo en ReVo
**Moraga** estas riĉa suburba urbeto en Contra Costa provinco, Kalifornio, en la San-Francisko marborda areo. Dum la 2000 popolnombrado, la urbeto havis 16 290 loĝantojn. Moraga estas la loko de la Kolegio de Sankta Maria de Kalifornio.

Loĝantoj de Moraga estimas la lernejojn, malaltan krimnivelon, kaj semikamparan atmosferon de la urbeto. Ĉi tio esta la rezulto de severaj limoj pri disvolviĝanta.

History
-------

La urbeto de Moraga nomiĝis por Joaquin Moraga, meksika brutbienisto kiu foje proprietis 13 316 akreojn (54km²) de tero en la areo.
La urbeto estis enkorpigata en novembro 1974.

Geografio
---------

Moraga estas lokata apud la urboj de Lafayette kaj Orinda Kalifornio kaj ankaŭ la neenkorpigata urbeto de Canyon. Aliaj proksime urboj inkluzivas Walnut Creek, Oakland, kaj Berkeley.

La urbeto havis tutan areon de 24.0 km² (9.3 mejlo²). Nur 0.11% de ĝi estas akvo.

Demografioj
-----------

Kiel de la popolnombrado de 2000, estas 16290 ehomoj, 5662 domanaroj, kaj 4325 familioj logas en la urbo. La loĝantara denseco estas 678.5/km² (1756.9/mejlo²). Estas 5760 komadaj unitoj ĉe mezanombra denseco de 239.9/km² (621.2/mejlo²). La rasa konsisto de la urbo estas 81.10% blankulo, 1.01% nigrulo (afroamerikano), 0.15% indiĝeno, 12.44% aziano, 1.54% el aliaj rasoj, kaj 3.75% el du aŭ pli rasoj.
**Hugó Székely** [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Hugó** estis hungara arkitekto.

Hugó Székely  naskiĝis la 2-an de junio 1886 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de junio 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Hugó Székely akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1908. Post siaj studoj li laboris en privata kontoro, li partoprenis en projekto pri fervoja linio. En 1910 li laboris en Vieno, kie li lernis teknologion de ferbetonoj. Hejmenveninta li havis postenon, kie li projektis ekzemple ferbetonan strukturon de kultura palaco en Marosvásárhely. En 1916 li doktoriĝis, en 1919 li akiris plian diplomon pri ekonomia inĝeniero, poste li laboris en Pollando kaj Ĉeĥoslovakio. Inter 1928-1948 li havis privatan projektan kontoron, tiam li faris strukturojn de diversaj fabrikoj kaj aliaj industriaĵoj. Dum la socialismo li laboris en ŝtataj entreprenoj aŭ institutoj, kie li projektis ekzemple pontojn, akvoturojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Törttengelyek módszere (traverz módszer) többtámaszú tartók és keretek megoldására* (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.