recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **preĝejo Elizabeto de Hungario** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Gyöngyös.

Historio
--------

En tiu loko dum la mezepoko estis jam kirko, apude tombejo. Ekstera apartenaĵo estis hospitalo. Dum la 16-a jarcento la kirko estis forlasita, ekde 1634 slovaklingvaj mesoj okazis. Inter 1775-1779 la preĝejo estis trakonstruita kaj barokigita, ankaŭ nova sanktejo kun kripto estis konstruita. En 1804 la turo estis plialtigita. La kirko longe servis por la lernantoj, ĉar la iama hospitalo transformiĝis al lernejo. La kirko estis renovigita en la jaroj 1943 kaj 1944, Lajos Márton pentris la freskojn. En 1945 bombo trafis la konstruaĵon, preskaŭ ĉio neniiĝis. Dum la socialismo nur la lernejo funkciis, la kirko estis nur stokejo. Inter 1992-1995 la stokejo repreĝejiĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola ĉe stratangulo en korto. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, plej supre la kvadrata turo altiĝas. Super la enirejo malplena niĉo estas videbla. La navo finiĝas en rektangula absido. La navo havas flanke ankaŭ po unu apogpilierojn kaj sakristion.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Elizabeto de Hungario (Gyöngyös) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**James HUTTON** (naskiĝis la 3-an de junio 1726 en Edinburgh, mortis la 26-an de marto 1797 en Edinburgh)
estis skota natursciencisto, konata kiel la kreinto de la moderna
geologia scienco.

Li studis kemion kaj medicinon, unue en sia naskiĝurbo kaj ekde 1747 en Parizo. En la jaro 1749 li doktoriĝis en la nederlanda urbo Lejdeno, poste li reiris al Britio. Dum la sekvantaj jaroj li faris migradojn tra Anglio, Skotlando, Nederlando kaj Francio, li okupiĝis pri agrikulturo kaj pli kaj pli dediĉis sin al geologiaj kaj mineralogiaj temoj.

Plej grandajn meritojn James Hutton gajnis per siaj tersciencaj esploroj. Li ekzemple eltrovis, ke la tero estas multe pli aĝa ol ĝis tiam supozata, kaj li pruvis tion laŭ la ekzemplo de antikvaj konstruaĵoj, kiuj travivis plurajn jarmilojn. Li estis reprezentanto de la plutonismo kaj de la aktualismo. Nuntempe li estas rigardata kiel unu el la fondintoj de la moderna geologio.

Hutton staris kontraŭ la skoloj de katastrofismo kaj neptunismo, kiuj diris, ke la Tero estas ŝanĝita per grandaj katastrofoj -- ekzemple, la Diluvo de Noah. Hutton anstataŭe kredis, ke la Tero estas ŝanĝita per multaj malgrandaj, ordinaraj ŝanĝoj -- ekzemple, per la ĉiutaga ago de vento kaj akvo. Ĉi tiu vidpunkto grave influis Darvinon, kiam li pensis pri la evoluo de vivo sur la tero: Darvino serĉis la kaŭzon de evoluo ne en iu ajn rara, granda okazo, sed en la ordinaraj okazoj de sia mondo.

Hutton mem estis terure teda verkisto. Pro tio, preskaŭ neniu legis lian
ĉefan verkon, *"Theory of the Earth"* (*"Teorio de la Tero"*), kaj apenaŭ
iu el tiuj, kiuj tamen legis ĝin, povis kompreni ĝin. Eĉ Charles Lyell
konfesis, ke li ne sukcesis finlegi ĝin. Feliĉe, Hutton havis bonan amikon, John Playfair, kiu ne nur komprenis la ideojn de Hutton, sed ankaŭ estis bona verkisto. Post la morto de Hutton, Playfair en 1802 aŭdacis eldoni sian verkon *"Illustrations of the Huttonian Theory of the Earth"* (*"Ilustraĵoj de la Huttona teorio de la Tero"*), kiu sukcese klarigis, kion Hutton provis diri.

* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Unuformismo

* James Hutton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio James Hutton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 6898
* GND: 118775383
* LCCN: n80153739
* VIAF: 2479262
* ISNI: 0000 0001 2117 8746
* SUDOC: 027948625
* BNF: 11988160k
* NLA: 35216269
* NDL: 00975815
* NKC: jo2008446839
 |
**Mainzer Berg** estas la nomo de 249,1 m alta monto enla Rejnhesa montetlando. Ĝi estas la plej alta punkto en Ingelheim am Rhein en la  Rejnlando-Palatinata distrikto Mainz-Bingen.

Geografio
---------

La monto estas norda entendaĵo de la rejnhesa altebenaĵo inter Ingelheim am Rhein en la nordo kaj Alzey en la sudo. Ĝia pinto situas 4,6 km sudoriente de la en Nieder-Ingelheim staranta Saalkirche Ingelheim (preĝejo) je la limo al la sudokcidente situanta komunumo Schwabenheim an der Selz. Nordokcidente troviĝas la valo de la Selz, kiu post la trafluo de Ingelheim enfluas apud Frei-Weinheim la Rejnon, Ober-Ingelheim kunla tiea burgpreĝejo. En la sama rivervalo situas le komunum-parto Großwinternheim. Norde estas la pinta regiono situas la komunumo Wackernheim.

Weinbau
-------

La norda kaj la okcidenta flankoj desta kovrataj de vitoj. Rheinhessen nomiĝas la vinregiono .Pro la avaraĝe malalta pluvkvanto multe da ekologia vito kultiviĝas tie ekologoie. Sur la altaĵo estas jenaj [[vinteritorio]j:

* en la nordo: *Rabenkopf, Schwalben, Steinberg* ĉirkaŭ Wackernheim; *Lottenstück, Rotes Kreuz, Höllenweg, Steinacker, Pares, Horn* ĉirkaŭ Ingelheim
* en okcidente: *Täuscherpfad, Kirchenstück, Burgberg, Sonnenhang* ĉirkaŭ Ingelheim; *Heilighäuschen, Bockstein, Klosterbruder* ĉirkaŭ Groß-Winternheim; *Elsheimer Blume* kaj *Elsheimer Bockstein*

Vidindaĵoj
----------

* restaĵoj de la monaĥejo Ingelheimerhausen, hodiaŭ bieno Haxthäuserhof

Literaturo
----------

* Topographische Karte *Ingelheim am Rhein*, Blatt 6014, = 1:25.000, herausgegeben durch *Landesamt für Vermessung und Geobasisinformation Rheinland-Pfalz*, ISBN 3-89637-076-6
**Matthias ERZBERGER** (naskiĝis la 20-an de septembro 1875, Buttenhausen, Virtembergo, Germanio – murdiĝis la 26-an de aŭgusto 1921, Bad Griesbach, Nigra Arbaro, Badeno), gvidanto de la maldekstra sekcio de la germania romkatolika Centra Partio, subskribanto de la armistico, finanta la unuan mondmiliton.

Erzberger komence instruis en lernejo, poste iĝis ĵurnalisto ĉe la *Deutsches Volksblatt*. Oni elektis lin en 1903 al membro de *Reichstag* (imperia parlamento). Li iĝis baldaŭ estro de maldekstra sekcio de la Centra Partio.

Li faris sensacion per kritiko - al registaro de Bernhard von Bülow - pri cirkonstancoj en la germanaj kolonioj. Pro tio oni dissolvis la parlamenton en decembro de 1906.

Dum la unua mondmilito, komence apogis la aneksadon de grandaj teritorioj, sed li havis poste decidan partoprenon en rezolucio de la Reichstag - de 19-a de julio 1917 -, kiu proponis laŭtraktradan pacon sen teritoria gajno. Erzberger same kunefikis en eventoj, kiuj kondukis al abdiko de kanceliero Theobald von Bethmann Hollweg, anstataŭ kiu li volis Bülow. Li volis enkonduki demokratiajn konstituciajn reformojn per plimulto de Reichstag (Centro, Socialdemokrata Partio, Progresema Popola Partio). Li apogis la pacon de Brest-Litovsk (1918), sed volis doni memregan rajton por la orient-eŭropaj popoloj.

Dum la milito, en la verko *Der Völkerbund* (1918) apogis ideon de la Ligo de Popoloj. Li gvidis la germanan delegitaron en la francia Compiègne, en la armistica komisiono kaj li mem subskribis la armisticon, la 11-an de novembro.

Li partoprenis en la registaro de Philipp Scheidemann kaj li premis por akcepto de la traktato de Versajlo. Ekde junio de 1919 ĝis marto de 1920, li estis vic-kanceliero kaj financa ministro en registaro de Gustav Bauer.

Liajn financajn reformojn kontraŭis la riĉuloj, nobluloj kaj la federaciistoj, kiuj ne volis unuecan ŝtaton.

Kiel subskribinto de la armistico kaj porparolanto de la respublika-demokrata sistemo, Erzberger estis celtabulo de la trodekstruloj. En marto de 1920, li venkis en juĝproceso kontraŭ Karl Helfferich, kiu akuzis lin pri politika koruptado. Kvankam Erzberger suferis nur etan moralan damaĝon, mem abdikis, ĉar lia partio ne apogis lin plenforte.

Li ripozis en la Nigra Arbaro, kiam anoj de naciisma organizaĵo murdis lin.

* *Klaus Epstein: Matthias Erzberger and the Dilemma of German Democracy* (1959, 1971)

* Kategorio Matthias Erzberger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 161671
* GND: 11853100X
* LCCN: nr89010392
* VIAF: 14927251
* ISNI: 0000 0001 2121 716X
* LIBRIS: 185635
* SUDOC: 050396625
* BNF: 134960268
* BIBSYS: 90744815
* NKC: ola2002161282
 |
Ŝtormkolektilo (usona stilo) uzata dum pluvo.
Malnova ŝtormkolektilo en Kutná Hora, Ĉeĥio.
**Pluvkolektiloj** estas desegnita por dreni la pluvon kaj surfacan akvon el pavimitaj akvoj, aŭtohaltigejoj, trotuaroj kaj terasoj. La akvokolektiloj varias laŭ dezajno el malgrandaj sekaj putoj de rezidejoj ĝis grandaj municipaj sistemoj. La pluvkolektiloj estas nutritaj de la strat-kanaleton kaj voj-flankoj kiuj estas en la plej parto de la aŭtoŝoseoj, ŝoseoj kaj aliaj trafikvojoj, kaj laŭ malfortaj deklivoj en terasoj kaj grandaj aŭtohaltigejoj kiuj konverĝas kien estas la akvokolektilo, same kiel en loĝlokoj de areoj kiuj suferas fortajn pluvojn, inundojn kaj de marbordoj kiuj suferas fortajn ŝtormojn. Multaj sistemoj de drenado por ŝtormoj estas dezajnitaj por dreni fortajn kaj subitajn ŝtormojn, sen trakti ilin, al riveroj aŭ aliaj akvofluoj.​

Notoj
-----

1. ↑   Municipal Stormwater Management. T.N Debo, A.Reese (2002) 1176 pp. ISBN 978-1566705844, ISBN 1566705843

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pluvkolektilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* EPA - Combined Sewer Overflows Arkivigite je 2014-07-14 per la retarkivo Wayback Machine
* EPA Storm Drain Stenciling Project Guidelines
* Los Angeles storm drain system
* 7 Steps to Clean Water el Great Lakes Green Initiative
* Experiences and Challenges in Sewers: Measurements and Hydrodynamics (2008) International Meeting on Measurements and Hydraulics of Sewers IMMHS'08, Hydraulic Model Report No. CH70/08, University of Queensland, Brisbane, Australia, 114 pp. (ISBN 978-1-86499-928-0)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 787260
* GND: 1160451699
* LCCN: sh85128392
 |
Kampa maldekstre
**Kampa** estas insulo en la Malgranda Kvartalo de la ĉeĥa ĉefurbo Prago. 

La plej malnovan informon pri ĝi oni trovas jam en la dua duono de la 12-a jarcento. Pli frue estis tie nur ĝardenoj, nur en la dua parto de la 16-a jarcento oni konstruis la domojn. Sur Kampa staras la iamaj muelejoj "Sovovy mlýny" (*Sova-muelejoj*), domo, pri kiu oni trovas menciojn jam en la 14-a jarcento. La novgotika alikonstruo devenas de la jaro 1883. El tiu ĉi parto de la insulo oni povas atingi la estintajn privatajn ĝardenojn: la iaman **Michna-ĝardenon'** (*zahrada Michnovská*), kiu estis fondita en la dua duono de la 17-a jarcento kaj apartenis al la iama somerkastelo de la familio Michna (hodiaŭ la Tyrš-domo - Tyršův dům). Pluen laŭ la fluo, ĝuste sur la bordo troviĝas la '**Odkolek-ĝardeno'** (*zahrada Odkolkovská*); ĝin posedis en la dua duono de la 19-a jarcento muelisto Odkolek, la iama posedanto de la Sova-muelejoj. Je ĝia fino staras la estinta '**Liechtenstein-palaco'**, el la jaro 1696, origine palaceto en frubaroka stilo kun sesflanka plano, leviĝanta strikte apud la akvospegulo; en 1864 alikonstruita. En malgranda baroka '**ĝardendomo'** kontraŭflanke loĝis fine de la 18-a jarcento la fama scienculo Dobrovský, granda nacia reviviganto, lingvisto. Antaŭ la domo staras '**Dobrovský-monumento'** de T. Seidan, el la fino de l' 19-a jarcento.

* Kampa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kampa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Georg HAAR** (naskiĝinta la 17-an de novembro 1887 en Vajmaro, mortinta la 22-an de julio 1945 samloke) estis mecenato kaj notaro germana.

Vivo kaj agado
--------------

Georg-Haar-strato en la vajmara uesto (leterkesto)
Estante filo de komerca konsilisto Otto Haar, vajmara komercisto pri tekstiloj, kortega liveranto kaj fondinto de la en 1868 plej granda vendejo en Vajmaro (*Damen- und Kindergarderobe/Modehaus Max Haar*, en la hodiaŭa Schiller-strato 5a) li frekventis inter 1897 kaj 1906 la Vilhelmo-Ernesto-gimnazion vajmaran. Poste li studis dum unu semestro jursciencojn en Lozano. Inter 1906 kaj 1907 Haar soldatis en Hanau antaŭ kontinuigo studa en Bonn. La 7-an de novembro 1910 oni doktorigis lin. En 1914 li iĝis kortuma asesoro antaŭ deĵoro advokata en Vajmaro kaj Brunsvigo. En 1920 li eknotaris en Vajmaro. Edzinigis li en 1933 la brunsviganinon Anna Karola Felicitas von Holtum, la eksan edzon de la studkolego Roderich Huch, kiu estis nevo de la poetino Ricarda Huch. La du infanoj, kiujn la edzino jam estis havinta ĉe si malpost la unua edzineco, falis ambaŭ dum la Dua mondmilito. Haar posedis grandan bibliotekon kaj ampleksan kolekton de ruslinvaĵoj.

Vilao Haar en Ilm-parko
Testamente (de la 6.6.1945) Haar heredigis pri ĉiajn propraĵojn la urbon Vajmaro por la kazo se la edzino mortus antaŭ li aŭ kune kun li. Ĉi-testamento konis la antaŭkondiĉon ke oni instalu en Vilao Haar en Ilm-parko hejmon por infanoj orfigitaj pro milito. La elspezoj de la vendejo en Schiller-strato kaj ĉiuj lukroj el nemoveblaĵoj estu prenota por la orfej-projekto.

Vilao Haar
----------

La vilaon en Ilm-parko planis en la stilo de novrenesanco kaj laŭ la modelo de Vilao d'Este en Tivoli en 1885 la arkitekto Otto Minkert laŭ komisio de la juristo Werner Voigt. Akiro fare de la Haar-oj fariĝis en 1905; lia familio posedis ĝin ĝis la ŝtatanigo en 1945.
En la 22.7.1945 memmortigis sin la geedzecparo pro nescio pri la estonto sub sovetia okupado. Fondaĵon laŭ ties volo instalis la urbo Vajmaro en 1947; ĝi tamen neniiĝis jam en 1952. Kontraŭ la testamenta volo de la donacintoj la hejmo nomiĝis por Rosa Thälmann. La firmao ĉesigitis kaj iĝis popolentrepreno, la nevomeblaĵoj transiris en posedan ŝtatan. Memorigtabulo ĉe la iama Haar-vendejo informas pri la sorto de la mecenato kaj de la edzino. En 1999, kiam Vajmaro estis Eŭropa kulturĉefurbo, la terasoj malsupraj ĉevilaaj rolludis ene de la projekto KünstlerGärten Weimar.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Georg Haar en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fondaĵo Dr. Georg Haar
* Vilao Haar
* La vilao sur porturista reta informejo Arkivigite je 2014-04-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655981
* GND: 119387514
* VIAF: 40187173
 |
**Preĝejo de Johano Baptisto** estas romkatolika preĝejo en Rumanio, en urbo Târgu Mureș, en la urbocentro. Tiu preĝejo estas la plej granda romkatolika preĝejo de la urbo.

Historio
--------

La unua mencio pri la kirko okazis en 1323 en latina formo *"Novum Forum Siculorum"* en la tiutempa Hungara reĝlando. Dum la religiaj konfliktoj la preĝejo detruiĝis, eĉ la romkatolika eklezio ĉesis tie funkcii. Jezuitoj alvenis en 1702, kiuj konstruis kapelon en 1705. Poste ili konstruis la nunan preĝejon ekde 1728. La ornamaj fenestrobildoj pretiĝis en 1896, la plafonaj bildoj en 1900. En 1930 la preĝejo renoviĝis. Ekde 2005 ankaŭ katolika muzeo ekfunkciis.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas laŭ la trotuaro havanta 2 turojn kaj tureton. La turoparo havas skulptaĵojn pri Ignaco Lojola kaj Francisco Xavier. Apud la navo 3 flankaltaroj troviĝas: Ladislao la 1-a (Hungario), Sankta Jozefo kaj Johano Nepomuko. La ĉefaltaro pretiĝis en 1755 kaj prezentas baptan ceremonion de Jesuo.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare

* La dutura preĝejoLa dutura preĝejo
* Paroĥo kaj preĝejoParoĥo kaj preĝejo
* La baroka altaroLa baroka altaro
* La predikejoLa predikejo
* FreskoFresko

* Kategorio Preĝejo Johano Baptisto (Târgu Mureș) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
elaera bildo de 2012
la norda kaj orientaj aloj kastelokorte
La **kastelo Gottorf** - altgermane *Schloss Gottorf*, platgermane *Slott Gottorp*, dane *Gottorp Slot* - en la urbo Schleswig (Ŝlesvigo) estas inter la plej signifaj ne-religiaj historiaj konstruaĵoj de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio. Dum sia pli ol 800-jara historio ĝi plurfoje amplekse trakonstruiĝis kaj ampleksiĝis, tiel ke ĝi ŝanĝiĝis de mezepoka burgo tra renesanca fortikaĵo al baroka rezideja kastelo. La kastela nomo iĝis parto de la dinastia nomo *Schleswig-Holstein-Gottorf*, flanka branĉo de la Oldenburga dinastio, el kiu en la 18-a jarcento interalie fontis kvar reĝoj de Svedio kaj pluraj caroj de la Rusia Imperio el la dinastia branĉo Romanov-Holstein-Gottorp.

La plej granda kastelo de la nuna federacia lando estis posedaĵo de la reĝoj de Danio kaj de la dukoj de la duklando Ŝlesvigo. Post kiam la armeo de la dana reĝo en 1713 aneksis parton de la duklando Ŝlesvigo, en kiu situis la kastelo, la konstruaĵo unue estis rezidejo de la reprezentanto de la dana reĝo en la urbo, poste kazerno. Nun ĝi estas la loko de du landaj muzeoj, kaj de muzea fondaĵo. Norde de la kastelo dum la pasintaj jaroj rekonstruiĝis la parko *Neuwerkgarten*, unu el la unuaj barokaj terasoparkoj de norda Eŭropo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* kastela retejo, precipe de la muzea fondaĵo germane

Referencoj
----------

1. ↑  Dehio: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Hamburg, Schleswig-Holstein*, paĝo 800.

la baroka suda alo

* Kastelo Gottorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kastelo Gottorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Northrop F-5E Tiger II
La **Northrop F-5 (F-5)** estas Usona jetmotora ĉasaviadilo.

Historio
--------

La projekto de F-5 estas komencita en mezo de 1950-jaroj, kiam Usona mararmeo proponis novan ĉasaviadilon por eskorta aviadila ŝipo. Sed la unua modelo N-156 estis tro malgranda por aviadila ŝipo. Poste la projekto de eskorta aviadila ŝipo estis nuligita, sed Northrop daurigis prilaboron. Northrop fabrikis du modelojn, edukaviadilo N-156T (kiu poste iĝos T-38 Talon) kaj ĉasaviadila versio N-156F. En 1959 Unua N-156F estis donita en servo en Kalifornio.

Unue Aerarmeo interesis pri F-100 Super Sabre, kiu havis pli bonan rendimenton ol F-5, Tamen en 1962, la Kennedy Administrado revivigis malaltkostan ĉasaviadilan programon. Danke al malalta operadkosto, N-156F venkis en programo "F-X" kaj ricevis nomon "F-5A". F-5A eksportiĝis en Kanado (tiu versio poste iĝos Canadair CF-5, la Kanada versio de F-5.) kaj Hispanio.

Post la venko en Internacia Ĉasaviadila Konkurso en 1970, Northrop prilaboris F-5E por anstataŭi F-5A. F-5E havis multajn plibonigitajn avioniksojn, kiel radaro kaj INS, TACAN kaj ECM. F-5E sukcese operaciis en eksterlandaj aerarmeoj, sed Usona Aerarmeo ne operaciis F-5E. La plibonigita versio, F-5G ricevis "F-20 Tigershark" kaj intendis eksporton al Tajvano, sed eksporto estis nuligita pro la rilato kun Ĉinio.

Variantoj
---------

* F-5A/B/C (1959): Originala versio de F-5.
* F-5E/F (1970): Eksporta, plibonigita versio de F-5A.
* F-5G (1982, ankaŭ estis nomita kiel *F-20 Tigershark*): Plibonigita versio de F-5E.

Vidu ankaŭ
----------

* Usona Aerarmeo
* McDonnell Douglas F-4 Phantom II

* Northrop F-5 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Northrop F-5 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

Deflanka vidaĵo
Vidaĵo ekde la portalo
La **katedralo Sankta Barbara** (ĉeĥe *Chrám svaté Barbory*) je Kutná Hora en Ĉeĥujo estas unu el la plej eksterordinaraj gotikaj preĝejoj en Mezeŭropo. Ĝi estas registrita kiel monda heredaĵo de Unesko.

Konstruhistorio
---------------

La konstruo komenciĝis en la jaro 1388, la konstruado tamen plurfoje devis estis interrompata plurfoje: unue ĝi haltis dum pli ol sesdek jaroj pro la Husano-Militoj ĝis 1482. En 1588 oni ĉesigis la konstruadon pro manko de mono; oni fermis ĝin per provizora intermuro. Lasta konstruado okazis inter 1884 kaj 1905.

La unua konstruestro kaj arĥitekto estis Johann Parler la pli juna, filo de Peter Parler, kiu supozeble partoprenis la kunplanadon. Post la Husanaj Militoj la arĥitektoj venigitaj el Prago Matěj Rejsek, prezidanto de la praga ŝtontajlisto-gildo, kaj Benedikt Ried, reĝa arĥitekto de Vladislao la 2-a daŭrigis la konstruadon.

La origina plano intencis preskaŭ duoble grandan konstruaĵon, sed la konstruoprogresoj dependis de la prospero de la arĝentominejoj de la urbo same kiel de la pokaza politika situacio de la epoko. Tio kaŭzis longan interrompon de la konstruado post la elrabado de la urbo dum la Husanaj Militoj, same kiel la malpliiĝan intereson pri la konstruo dum la finiĝanta 16-a jarcento, kiam la reformacio trovis multajn anoj.

La laŭlonga navaro de la preĝejo estas kvinnava galeriohalo; tiu ĉi transiras en ĥorejon kun ĥorĉirkaŭirejo, kiu finiĝas en 15 lateroj de 28-latero kaj ekstere aperas preskaŭ ronda. La eksteran konstruaĵon dominas abundaj kontraŭfortaj elementoj.

La nekutima aranĝo de la laŭlonga domo baziĝas sur planoŝanĝo sub Benedikt Ried, kiu anstataŭ la planitaj altnavaj muroj de baziliko super la arkaĵoj de la laŭlonga navo starigas pilastrojn kaj tiel larĝigas la spacon. Super la pilastroj etendiĝas unika arkoripa volbo, kiu malkonturigas la limojn inter la unuopaj naveroj, tiel ke ekestas tre unueca spacoimpreso.

Sian plej okulfrapan ektseraĵon per la tri tendotegmentoj la katedralo ricevis nur en la 19-a jarcento. Kadre de la novgotiko oni anstataŭis la intertempe pli modestan tegmenton per la nuna konstruaĵo, kiu orientiĝis laŭ la origina plano de Ried. Kadre de ĉi tiu riparado la preĝejo ricevis ankaŭ aldonan naveron en la okcidento same kiel novan okcidentan muron.

La katedralo hejmigas valorajn artotrezoraĵojn el diversaj stilepokoj, inter ili altaron de la Majstro de la Triunuo-Altaro el la jaro 1480, multajn statuojn kaj murpentraĵojn same kiel originale konserviĝintan gotikan ĥorseĝaron.

Bildaro
-------

* PlanoPlano
* Parto de fenestrobildo kun prezentado de imperiestro Francisko Jozefo la 1-aParto de fenestrobildo kun prezentado de imperiestro Francisko Jozefo la 1-a
* InternoInterno
* Volbo super la ĥorejoVolbo super la ĥorejo

Vidu ankaŭ
----------

* Sankta Barbara

Referencoj
----------

1. ↑  komp. Lian preĝejon en Louny

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katedralo Sankta Barbara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo Sankta Barbara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de Kutná Hora Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Preĝejo Koro de Jesuo** (vaste konata kiel Kirko de Herooj) estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en ekstera urboparto de Kaposvár, kie funkcias la sukeroproduktejo.

Historio
--------

En Kaposvár ekde 1894 funkcias sukerproduktejo, post jaroj ankaŭ loĝdomoj konstruiĝis. Por la loĝantoj oni volis konstruis preĝejon, kiu estis konstruita en la 1920-aj jaroj samtempe kune kun la paroĥejo. La preĝejo ricevis paroĥan titolon en 1929 (kiel la 2-a paroĥo de Kaposvár). La orgeno alvenis en 1932.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en parko inter arboj. La fasado estas simetria, malsupre estas la enirejo, antaŭe ŝtuparo etendiĝas. La unusola turo altiĝas kaj iomete reliefas en mezo de la fasado. Malantaŭ la turo la ĉefnavo etendiĝas kun krucnavo. La sanktejo kaj ambaŭ finaĵoj de la krucnavo estas duonrondaj. Interne la muroj havas freskojn (pentritajn en 1948 kaj 1949). Hugó Johan kreis la vitralojn. La ĉefaltaro kaj la predikejo estis faritaj el marmoroj.

La loka pastro en 1932 sukcese kampanjis, ke nomo de la kirko estu ankaŭ Kirko de Herooj, tial estas videblaj pluraj memortabuloj pri falintaj soldatoj, en 2015 antaŭ la konstruaĵon oni metis monumenton pri herooj.

Kermeso okazas en la 3-an de junio.

Fontoj
------

* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto

* Kategorio Preĝejo Koro de Jesuo (Kaposvár) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***The Brothers Grimm*** (La fratoj Grimm) estas ĉeĥ-uson-brita filmo de 2005 reĝisorita de Terry Gilliam kaj ĉefrolulita de Matt Damon, Heath Ledger, Lena Headey, Peter Stormare, Jonathan Pryce, kaj Monica Bellucci.

La vivo de la germana kamparo de la 19-a jarcento, kiu vivis ene de mondo de mitoj kaj kredoj, tute ŝokis kontraŭ la klerisma spirito de la napoleonaj invadantoj kreante konflikton kiun Terry Gilliam montris brile en *The Brothers Grimm*. Matt Damon kaj Heath Ledger lidas la rolojn de tuj du fratoj, kiuj nesciante ĝin, devas fronti rekte kontraŭ siaj propraj fantazioj.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Tiu filmo estas la historio de la Fratoj Grimm (la filmo inventas detalojn tute for de la reala vivo de la veraj fratoj Grimm). Ambaŭ klopodas por vivteni sin trompante la kompatindajn lokanojn. Ili rakontas historiojn pri malbenoj, spiritoj kaj fantomoj, por poste savi ilin pere de ekzorcoj kaj ritaroj kontrau iom da mono. Kune ili trairis multajn vojojn kolektante kaj disvastigante rakontojn de feinoj, bestioj kaj sorĉistinoj diabolaj ĝis akuzitaj de la francaj aŭtoritatoj kiel fraŭdistoj, estas devigataj iri al vilaĝeto en kiu estis malaperinta kelkajn infaninojn, devigante la gepatrojn vesti ilin kvazaŭ viroj. Dekomence ili pensas, ke la respondeculoj estas aliaj trompistoj kiel ili mem, sed problemo komplikiĝas kiam ili malkovras, ke super la vilaĝo ŝvebas reala malbeno, rilata kun sorĉa arbaro en kiu estis malaperinta la infaninoj. Kun helpo de Angelica, ili malkovras, ke malica sorĉistino estas kiu malaperigas la infaninojn, dormigante ilin por esti juna kaj bela. En tiu filmo aperas en la vilaĝo Cindrulino, Ruĝkufulineto, Hansel kaj Gretel, Rapunkolo, inter aliaj roluloj kiuj origine aperas en la fabeloj de tiuj du fratoj. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Matt Damon kiel Will Grimm.
* Heath Ledger kiel Jake Grimm.
* Peter Stormare kiel Mercurio Cavaldi.
* Lena Headey kiel Angelika, filino de homlupo.
* Jonathan Pryce kiel franca Generalo Vavarin Delatombe.
* Tomáš Hanák kiel ĉasisto.
* Julian Bleach kiel Letorc.
* Monica Bellucci kiel la Reĝino de la Spegulo.
* Mackenzie Crook kaj Richard Ridings kiel Hidlick kaj Bunst.
* Roger Ashton-Griffiths kiel la urbestro.
* Anna Rust kiel la fratino Grimm.

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* Bob McCabe (Oktobro 2006). Dreams and Nightmares: Terry Gilliam, The Brothers Grimm, & Other Cautionary Tales of Hollywood. London: HarperCollins. ISBN 978-0-00-717556-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Intervjuo kun produktordesegnisto Guy Dyas; Part 2; Part 3
* Intervjuo kun scenaristo

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo The Brothers Grimm (película de 2005) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841151
 |
Evangelia Kristo-preĝejo
La **Preĝejo Kristo** (germane: *Evangelische Christuskirche*) estas la evangelia preĝejo en Oberhof (Turingio), Jäger-strato.

Historio
--------

En Oberhof jam ekde la fondo de la "Herberge auff'm Schwarzwald" (= Oberer Hof, rifuĝejo) fare de la Malta Ordeno en Weißensee ekzistis eta komunumo da kristanoj. Post la Reformacio responsis pri la animzorgado la paroĥestro de Crawinkel.

Ekde 1714 ĝin administris la vicparoĥestro de la komunumo Sankta Blazio de Zella; li estis samtempe aŭtomate paroĥestro de Oberhof. Por la tiama komunumo konsistanta el malpli ol 10 bienoj jam ekzistis eĉ propra instruisto: lia tasko estis ankaŭ, se la paroĥestro ne povis veni vilaĝen, fari la diservojn en la Eskortejo kaj ekde 1704 en la ĝis hodiaŭ videbla lernejo. La provizora kapelo en ties unua etaĝo baldaŭ iĝis tro malgranda kaj la fideluloj konstruigis en 1783 etan preĝejon. 

Kiam Oberhof je la fino de la 19-a jarcento rapide evoluiĝis al ŝatata vintrosporta turisma kaj kuraca loko oni decidis en 1937 konstrui pli grandan kaj reprezentan preĝejon. Ne realigitis tiu ĉi plano pro la eksplodo de la Dua mondmilito. En 1950 la komunum denove aŭdacis proponi novkonstruon. Landa episkopo Moritz Mitzenheim petitis peri la intertraktojn kun la ŝtataj komunismaj aŭtoritatoj. 

Permesoj estis faritaj sed poste deklaritaj malvalidaj pro la akriĝanta politika situacio antaŭ la Laborista insurekcio de 1953. Ekzistas skribita protokolo pri parolado inter Otto Grotewohl kaj Walter Ulbricht, kie Grotewohl jesis la projekton, dume Ulbricht vehementege kontraŭis ĝin. Malgraŭ tiaj malkonsentoj kaj ĉiam denove ŝanĝantaj konstrukondiĉoj povis esti metita la fundamenta ŝtono en la 26.7.1953. La konsekro okazis fare de Mitzenheim en la 17.11.1957.

Priskribo
---------

La preĝejo estas hala preĝejo kun nordorienta turo. Ĝi estas el ruĝa sabloŝtono.

Eksteraj ligiloj
----------------

Pri la preĝejo sur eklezia retpaĝaro.[*rompita ligilo*]
Koordinatoj: 50° 14′ 41″ N 16° 58′ 34″ O﻿ / ﻿50.24472 °N, 16.97611 °O﻿ / 50.24472; 16.97611 (mapo)

Pinto de Pola monto
**Pola monto** (ĉeĥe: *Polská hora*, antaŭe ĉeĥe nomata: *Červené Bahno*, pollingve: *Rudawiec*, germane: *Rothe Sümpfe*) estas kun alteco 1106 m la tria plej alta kaj ankaŭ la dua plej elstara monto de Riĥleba montaro. Ĝi troviĝas netutaj 10 km norde de Staré Město, sur ĉeĥa-pola limo. Temas pri la plej norda punkto de Moravio. Pola monto apartenas inter montoj de Krono de montaroj de Pollando.

La pinto estas arbarkovrita de piceo kaj sen elvidejo, sed el la okcidenta deklivo malfermiĝas belvidoj al montodorso de montaro Králický Sněžník.

Alveno
------

Al Pola monto kondukas nenia ĉeĥa turisma marko, sed kondukas ĉi tien pola PLverda turisma marko marko de monto Králický Sněžník kaj Selo Kladsko, el kiu tio estas al la pinto proksimume 6,5 km. La alia ebleco estas limregiona pado, al kiu eblas ligi proksimume 600 m nordnordoriente de disvojiĝo Palaš (tio estas de proksime de kabano Paprsek), kaj plu proksimume 4 km sur la menciita pado.
**Preĝejo de Maria de la Neĝo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nagykökényes.

Historio
--------

Jam en la mezepoko funkciis tie kirko, kiu neniiĝis dum la kontraŭturkaj bataladoj. En la 18-a jarcento pli nova preĝejo konstruiĝis en la saman lokon. En 1727 ĝi estis renovigita, en 1799 pligrandigita. La turo konstruiĝis nur en 1817. En 1966 dum renovigo oni trovis fundamenton de la mezepoka preĝejo. La turo pligrandiĝis en 1783. En 2008 denove renovigo okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur tre malalta monteto. Apud la preĝejo kruco kaj skulptaĵo pri Johano Nepomuko el 1872 troviĝas. La fasado konsistas nur el la kvadrata turo, kiu en la tegmenta nivelo de la navo iĝas pli mallarĝa. En la piedo de la turo troviĝas la enirejo. Pinto de la turo estas piramido. La navo formas brikon kaj ĝi estas tre simpla. En la orienta flanko la kvadrata sanktejo (iomete malpli larĝa, ol la navo) situas. Ĉe la suda flanko malgranda sakristio estas videbla. Interne la meblaro estis farita en la 19-a jarcento. Bildo de la ĉefaltaro prezentas Sanktan Maria.

Kermeso okazas en la 5-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare

Preĝejturo de Nagykökényes

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Karl Schiller kiel knabo, ĉ. la jaro 1808
Karl von Schlller sur dagerotipio, 1845
**Karl Friedrich Ludwig von SCHILLER** (nobeliĝo en 1845; naskiĝinta la 14-an de septembro 1793 en Ludwigsburg, mortinta la 21-an de junio 1857 en Stuttgart) estis germana forstisto kaj la unua filo de la famega kaj klasika poeto Friedrich Schiller.

Vivo
----

Karl Schiller naskiĝis nur ses tagojn post kiam la patro kaj la patrino Charlotte von Schiller (filino de Carl Christoph von Lengefeld) post 11 jarojn daŭrinta ekzilo eniris la teritorion de la Graflando Virtembergo. La malsanega duko virtemberga Karlo Eŭgeno antaŭe en publiko promesis al Friedrich Schiller ĉian helpon. Dum la naskiĝo de Karl troviĝis la gepatroj ĉe amiko el junulaj tagoj de la patro, ĉe la kortega medicinisto von Noven. Ĉeestis la bapton en la 23.9. baptogepatre la dukino de Vajmaro kaj grafo Wolfgang Heribert von Dalberg, krome la avino Louise von Lengefeld kaj von Hoven.

Post la frua morto patra studis Karl Schiller kun apogo de la eldonisto Johann Friedrich Cotta ĉe la altlernejoj en Hejdelbergo kaj Jena forstsciencojn kaj trejniĝis poste praktike en la Turingia Arbaro. En 1814 li kiel oficiro partoprenis batalojn kontraŭ la napoleonaj trupoj. Finis li poste la studojn. En Vajmaro li akceptitis en la framasonisma loĝio "Anna Amalia zu den 3 Rosen". Pro ke li restis senlaborulo en la teritorio de Vajmaro li petis helpon ĉe la virtemberga reĝo Vilhelmo la 1-a kiu fakte pretis peri deĵorlokon en aprilo 1817 memorante pri la meritoj de ties patro. La unua deĵoro de Karl estis en Reichenberg apud Backnang, kiam li ankaŭ konatiĝis kun Luise Locher, filino de la ĉefkuracisto de Gaildorf. Kaj en 1825 iĝis la nuptoceremonioj tie. Pli malfrue Karl laboris en Altshausen kaj Rottweil kaj en la 8.5.1839 li ĉeestis la senvualigo de monumento starigita en honoro de la patro, profesoro kaj klasikulo de la germana literaturo. La 12-jara nepo Friedrich rajtis fortiri la rozan vualon de ĉe la bronza statuo.

Inter la jaroj 1841 kaj 1850 Karl Schiller estis reĝa ĉefforstisto en Lorch. Pro meritoj siaj li nobeliĝis en 1845. Lia lasta deĵorloko estis ĝis 1852 en Neuenstadt am Kocher. Pension sian kvinjaran li ĝuis en Stuttgart kie li entombigitis sur la Fangelsbach-tombejo en la sudo de la urbo. Li vere entuziasmiĝis pri la forstista fakaro kaj estis gaja kaj impona homo. Koncerne la vivajn kaj parolajn manierojn li estis modesta, sincera kaj aminda.

Notoj
-----

1. ↑   Walter Weber: *Karl von Schiller.*, p. 96–97

Literaturo
----------

* Walter Weber: *Karl von Schiller. Zum 100. Todestag des vergessenen Sohnes unseres großen Dichters*. En: Schwäbische Heimat, 1957, p. 96–97

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl von Schiller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Anoj de la Ŝiler-familio sur komentita bildo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673256
* GND: 117267953
* VIAF: 30308952
 |
Labano kaj Jakobo kunvenas kiel rakontate en Gn 31, 44–54.
**Labano** (hebree: **לָבָן** kiu signifas "blanka") estas persono de la Biblio. Li estas frato de Rebeka, patro de Lea kaj Raĥel, onklo kaj poste bopatro de Jakobo.

Biblia rakonto
--------------

Laŭ la libo de la Genezo, Jakobo rifuĝis ĉe la onklo Labano en Arran por forfuĝi la koleron de lafrato Esav, al kiu li estis forpreninta la unuenaskitecon.

Li laboras por la onklo Labano laŭlonge de sep jaroj por akiri la rajton edzinigi la lia pli juna filino Raĥel. Sed en la geedziĝa nokto Labano al li donas kiel edzinon la malpli junan Lean. Tiam Jakobo restas ĉe onklo aliajn sep jarojn kaj edzinigas ankaŭ Raĥel. (Gn 29, 15-30).

Jakobo ĉe Labano abunde riĉigas kaj fine forlasas la onklon Labanon kaj revenas kun la edzinoj kaj la gefiloj, intertempe naskiĝintaj, al la tero de kanaano.

Sed Labano – rakontas la ĉapitro 32 de la Genezo -, postkuras Jakobon, ĵus forlasintan la Arran teritorion, kiu (kaj liaj edzinoj) estus ŝtelintaj religiajn valoraĵojn de la gastanta familio. Sed la lukto estis evitita per la prudento kaj saĝo de Jakobo, kiu povis repreni la revenan vojaĝon al kanaano.

Vidu ankaŭ
----------

* Raĥel
* Lea (Biblio)
* Genezo
* Kanaano
* Esav

* Kategorio Labano (Biblio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Baptornis*** ("plonĝobirdo") estas genro de neflugaj akvobirdoj de la ordo Hesperornitoformaj el Malsupra Kretaceo, antaŭ ĉirkaŭ 87-80 milionoj da jaroj. La fosilioj de ***Baptornis advenus***, nome la tipa specio, estis malkovrita en Kansaso, Usono, kiu tiam estis ĉefe kovrita de la Okcidenta Interna Maro, neprofunda kontinenta maro. Oni scias, ke ĝi loĝis ankaŭ en teritorio de la nuna Svedio, kie la Turgaja Markolo kuniĝis kun la antikva Norda Maro; eble, ĝi loĝis en la tuta Holarkta ekozono.

Othniel Charles Marsh malkovris la unuajn fosiliojn de tiu birdo en la 1870-aj jaroj. Tiu estis, kun la *Archaeopteryx*, unu el la unuaj birdoj de la Mezozoiko kiuj ixgis konataj al la scienco.

Anatomio
--------

La 1 m longa *Baptornis* estis perdinta la kapablon flugi, kaj posedis nur restajn flugilojn. Malkiel ties pli grandaj parencoj *Hesperornis*, la "manaj" ostoj ne estis tute nuligitaj, kaj ŝajne ĝi pluhavis etan fingrecan stumpon. Ties kruroj estis povegaj kaj la kruroj estis tre grandaj kun longaj fingroj kiuj ne bone turniĝis, permesante la animalon naĝi kaj plonĝi je konsiderinda rapido. Ties peidoj estis similaj al tiuj de granda kolimbo al kiu ĝi similis laŭ ĝenerala dikeco.

Ekologio
--------

Sistematiko
-----------

Referencoj
----------

* **Brands**, Sheila.  Taxon: Family †Baptornithidae. *Project: The Taxonomicon* (14 Aug 2008). Alirita 12 Jun 2012.
*.  Hesperornis regalis Marsh 1872 - Toothed marine birds of the Late Cretaceous seas. *Oceans of Kansas* (2006). Arkivita el la originalo je 2007-09-29. Alirita 23 Aug 2007.

* (2012) "A new evolutionary lineage of diving birds from the Late Cretaceous of North America and Asia", *Palaeoworld* **21**. doi:10.1016/j.palwor.2012.02.005.

* (2005) "Aquatic birds from the Upper Cretaceous (Lower Campanian) of Sweden and the biology and distribution of hesperornithiforms.", *Palaeontology* **48** (6), p. 1321–1329. doi:10.1111/j.1475-4983.2005.00507.x.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Baptornis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Baptornis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Muntita skeleto. Konsultita la 2007-AŬG-23.
* Rekonstruita skeleto. Konsultita la 2007-AŬG-23.
* Rekonstruo dumviva Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. Konsultita la 2007-AŬG-23.
La **preĝejo Maria de la Neĝo** estas romkatolika paroĥa historia monumento en Hungario, en urbo Szeged.

Historio
--------

La plej frua preĝejo estis hospitala romanika kirko, kiu renoviĝis en la 13-a jarcento. Supozeble post jarcento trinava preĝejo konstruiĝis. Parte pli nova, gotika preĝejo konstruiĝis en la 15-a jarcento, la turo kaj la sakristio tiam konstruiĝis. La arkitekto estis János (monaĥo). La turo pligrandiĝis en 1783.

La franciskana monaĥejo konstruiĝis en 1444, kie en 1468 fama biblioteko fondiĝis. Dum dominado de turkoj la franciskanoj daŭre laboris. Post la turkoj la preĝejo precipe interne barokiĝis. Baldaŭe Imre Steindl faris renovigon. En 1950 la franciskanoj estis forigitaj, la monaĥejo iĝis maljunulejo. La franciskanoj revenis en 1989.

Konstruaĵo
----------

Antaŭ la enirejo estas skulptaĵo pri Sankta Maria de 1724 kaj ĉe la enirejo monumento pri Matiaso la 1-a. La ĉefaltaro pretiĝis en 1713 kaj prezentas diversajn skulptaĵojn. Flankaltaroj estas "Nigra Madono" (Częstochowa), Sankta Kruco, Sankta Jozefo, Sankta Antonio kaj Sankta Francisko el Asizo. La predikejo pretiĝis en 1714. La freskoj prezentas Ave Maria-n, naskiĝon de Jesuo, Ĉieliron de Jesuo, entombigon de Jesuo, ktp.

Kermeso okazas en la 5-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare

Aerfoto pri la preĝejo kaj monaĥejo

* Kategorio Preĝejo Maria de la Neĝo (Szeged) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tiu ĉi artikolo temas pri la sciencisto Ptolemeo. Por aliaj Ptolemeoj vidu la apartigilon.*

**Ptolemeo** (87-150, floris 130-150), (Κλαύδιος Πτολεμαῖος greke, *Klaudios Ptolemaios*) greka sciencisto kaj frua astronomo de Aleksandrio, kies verkoj pri la Tero kaj la Universo informis la mondbildon de Eŭropo dum la sekvantaj 1500
jaroj. La plej fama el liaj verkoj estas la *Almagesto*, verko belega sed difekta, en kiu li tezis ke la
Suno kaj la planedoj iras ĉirkaŭ la Tero - geocentrismo. Ĉi tiu teorio daŭris ĝis la 17-a jarcento kiam Galileo kaj Keplero pruvis la kontraŭan teorion de Koperniko (kun ŝanĝoj). Ptolemeo ankaŭ verkis tre influan libron pri geografio.

La radika eraro de Ptolemeo ne estas la loko por la Tero: malgraŭ ĉio, se movo estas relativa, sekve oni povus konstrui precizan teorion kiu metas la Teron en la centron. Kontraŭe, lia radika eraro estis, ke li uzis cirklojn kaj ne elipsojn. Eraro kiun ne ĝustigis Koperniko sed Keplero.

portreto el la imago de 16-a jarcenta artisto.
Ptolemeo uzis cirklojn kaj metis la Teron en la centron ĉar li uzis fizikon aristotelan. Pro tio, li vidis la ĉielon kiel loko sendifekta kaj eterna, kaj tial loko ne de la difekta elipsa movo sed de perfekta cirkla movo. Kaj pro Aristotelo, Ptolemeo ankaŭ kredis ke ĉia solida materio nature movas al la centro de la universo, el kio fariĝis la Tero. Tial la geocentrismo de Ptolemeo ne devenis de lia observado, sed de la aristotela fiziko kiun li antaŭsupozis. Antaŭsupozinte geocentrismon, nur poste Ptolemeo akordigis siajn observadojn al ĝi.

Kvankam Ptolemeo ŝajnas eksmoda kaj ridinda al modernuloj, li staras kiel timinda averto: teorio scienca povas esti tute preciza en siaj antaŭdiroj sed esti tute malprava. Pri Ptolemeo esploris ekz. la germano Friedrich Lammert.

Vidu ankaŭ
----------

* 4001 Ptolemeo

* Ptolemeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ptolemeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 3316
* GND: 118641786
* LCCN: n50032768
* VIAF: 208003142, 122257331, 316036273, 515159474206827661693, 439144647708791364339, 396149544562800490003 54152998, 208003142, 122257331, 316036273, 515159474206827661693, 439144647708791364339, 396149544562800490003
* ISNI: 0000 0001 2280 0429, 0000 0004 4939 0484, 0000 0004 3517 828X
* LIBRIS: 196576
* SUDOC: 027084396
* BNF: 11920750r
* ULAN: 500330559
* NLA: 35435417
* NDL: 00453423
* BIBSYS: 90199407
* NKC: ola2002159448
* ICCU: LO1V346952
* BNE: XX1136821
 |
Adorado de la nomo de Jesuo, pentraĵo de Juan de Ruela (1604).
En la terminologio de katolika teologio, la latina vorto ***latria*** (antikva greka: *λατρεία*, *latréia* nome *kulto*) estas la kulta adorado adresita nur al Dio. Tial ĝi reprezentas la kulton plej altan kaj estas rezervata nur al la tri Personoj de la Sankta Triunuo kaj, konsiderante ke laŭ la katolika teologio per la Transsubstancigo la pano kaj la vino konsekritaj en la Eŭkaristio fariĝas vere korpo kaj sango de Jesuo Kristo, ankaŭ al tiu sakramento estas donita kulto de latria aŭ adorado.

"Eŭkaristia adorado" kiu en katolikismo estas kulto de latria.
Tiuj sintenoj kaj konduktoj respektas la ordonon de la Evangelio laŭ Luko  4, 8: *"Kaj Jesuo respondis al li: Estas skribite: Ne per la pano sole vivos homo."*

Malsama estas la malpli altranga kulto kiu estas rezervita al la anĝeloj, sanktuloj kaj al la sanktaj bildoj - latine nomata *dulia*, la honorado de sanktuloj, anĝeloj kaj ikonoj. La sanktuloj povas esti admirataj, laŭdataj, imitataj kaj preĝpetataj nur pro tio ke ili estis kaj estas servistoj de Dio.

La orientaj kristanaj eklezioj kaj tiu Ortodoksa sintenas kaj konduktas sammaniere, ankaŭ se ili uzas malsaman lingvaĵon. Ekzemple ili nomas Dia liturgio la adoran kulton al la Eŭkaristio.

En la Katolika Eklezio oni parolas ankaŭ latine pri "hyperdulia", nome pri kulto aparte atribuata al la Maria, la patrino de Jesuo; tamen en ĝi nenio similas al la latria kulto.

La esperantlingvaj kristanaj himnaroj Adoru Kantante kaj ADORU - Ekumena Diserva Libro referencas al tiu kompreno de adorado.

Bibliografio
------------

* *Catholic beliefs and traditions,* John F. O'Grady. 2002. ISBN 0-8091-4047-0 p. 145 (angle)
* *The History of Eucharistic Adoration,* John A. Hardon, 2003 ISBN 0-9648448-9-3 p. 4-10 (angle)
* Katolikaj enciklopedioj:
	+ Enciclopedia\_Cattolica (itale)
	+ Cathopedia (itale)
	+ Catholic\_Encyclopedia (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* City of God, Chapter X Sankta Aŭgusteno (354-430) pri *latria* (tradukita angle).

Vidu ankaŭ
----------

* Idolkulto
* Kulto
* Dia liturgio
La **Ruina preĝejo de Mario Magdaleno** estas religia Monumento historia en Hungario, en ĉefurbo Budapeŝto, en Vár (distrikto).

Historio
--------

La unua mencio pri la preĝejo (havinta longe paroĥon) okazis en 1257. Tie hungarlingvaj mesoj okazis, por la germanoj estis alia preĝejo. Dum dominado de la turkoj ĝis 1596 ĝi restis kristana preĝejo, sed poste ĝi iĝis moskeo. Ekde 1698 la franciskanoj havis la preĝejon. En 1792 oni tie kronadis reĝon Francisko la 1-a (Aŭstrio). Post 1817 la preĝejo apartenis al la gvardio de la fortikaĵo. Dum sieĝo de Budapeŝto en 1945 la preĝejo ruiniĝis, sed poste anstataŭ rekonstruo oni detruis la murojn, la turo kaj unusola fenestro restis en origina stato, nur la turo renoviĝis en 1952. Plano mankas por la plena rekonstruo.

Konstruaĵo
----------

Post la turo oni faris ĝardenon de ruinoj en 1986, kie la muroj estas proksimume 1 metrojn altajn. Ankaŭ tiel la loko estas celo de turistoj.

Galerio
-------

* Aerfoto pri la preĝejoAerfoto pri la preĝejo
* Aerfoto pri la preĝejoAerfoto pri la preĝejo

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Pipromento** |
| --- |
|  |
| Pipromento (Mentha x piperita)Pipromento (*Mentha* x *piperita*) |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Lamiacoj *Lamiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Mento *Mentha* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Mentha × piperita***L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Pipromento  |

 |
| v • d • r |

Pipromento
Pipromento
Pipromento
Dosiero:Frischer Tee mit Minze (22058153338).jpgLa mento-trinkaĵo (infuzaĵo)
La **pipromento** (*Mentha × piperita*) estas forte bonodora, plurjara, moltiga planto, disvastiĝinta spicaĵo. Ĉar ĝi estas hibrida planto, oni povas reprodukti ĝin nur per vegetativaj metodoj, per la radiko.

Ĝi botanike apartenas al la lamiacoj, la folioj estas tigetaj, helverdaj, la floroj staras en lil-roza grapolo. Ĝia tigo altas 30–90 cm, kvareĝaj, lilecaj. la folioj entenas 2-2,5 % da volatila oleo. La planto estas bezona je lumo, akvo kaj nutromineraloj.

Oni uzas la sekigitan infloreskon kaj la foliojn por bongustigi sukeraĵojn, dolĉaĵojn, trinkaĵojn, salatojn kaj aliajn nutraĵojn. La odoro de la pipremonto estas forta, dolĉeta, ĝia gusto estas komence pika, poste malvarm-sentiga.

La pipromento kreskas origine en Eŭropo kaj Azio, disvastiĝis en norda Ameriko, sur bordoj de rojoj kaj aliaj malsekaj areoj. Oni kultivas ĝin pro ties volatila oleo en Eŭropo, Azio kaj norda Ameriko.

Gravas la subspecioj nigra kaj blanka pipromento por la kultivado. La nigra (angla) pipremento havas lilan tigon, oni kultivas grandaree en Usono. La blanka pipromento havas verdan tigon, oni taksas ties oleon pli fajna kaj pli valora.

Oni ekstrakta la volatilan oleon de la pipromento per akvovapora distilado, el la supergrundaj partoj de la planto.

Oni uzas ties volatilan oleon en granda kvanto en la dolĉaĵa industrio kaj por produktado de maĉgumoj, dentokremoj kaj medikamentoj. La pura pipromenta oleo estas preskaŭ senkolora, entenas en granda proporcio mentolon kaj mentonon.

La volatila oleo de la japana mento (*Mentha arvensis var. piperascens*) tre diferencas de oleo de la pipromento, sed same entenas grandkvante mentolon.

En la kuirarto uzatas la folioj de la planto. Pipromento fajnigas ĉefe salatojn, saŭcojn, viandaĵojn, dolĉaĵojn, verdan kaj nigran teon, koktelojn kaj likvorojn.

La etera oleo mentolo mortigas bakteriojn, freŝigas la spiron kaj helpas kontraŭ malvarmumoj kaj digestaj problemoj. Ankaŭ en la parfumindustrio la pipromento estas uzata.

* Pipromento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pipromento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pipromento en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)