recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**SZISZ Ferenc** /sis ferenc/ (\* 20-an de septembro 1873 en Szeghalom, † 21-an de februaro 1944 en Auffargis, dep. Yvelines) estis hungara aŭtokonkursisto en Francio antaŭ la dua mondmilito. Li venkis en la unua *Grand Prix* en 1906.

Li naskiĝis kiel filo de biena ĉevalprizorgisto, li lernis en gimnazio de Gyula, poste laboris en metiejoj de seruristoj kaj kupromuldistoj, poste li laboris en Germanio ĉe la aŭtomobila industrio.

La mekanikisto Szisz laboris en 1901 jam en Parizo, en uzino de la Renault-fratoj, kie li ricevis senlimajn eksperimentajn kaj evoluigajn eblecojn pro siaj patentoj. Li havis sennombrajn inventaĵojn ekz. li helpis la problemon de la krankostanga ekfunkciigo per densaera ekilo.

Dum li pli kaj pli altiĝis en la hierarkio, li prenis la nomon **Francois Szisz** kaj per tiu nomo anoncis sin al la Grand Prix. La partoprenantoj ekis la 27-an de junio 1906 kaj ekstartis po 1,5 minutoj kaj veturis dum 2 tagoj ĉ. 1200 km. La konkursisto Szisz veturis 12 h 14 m 7 s, averaĝe per rapido de 101,8 km/h. La aŭtomobilo estis 12.985 kub-cma Renault, kun 4-takta motoro kaj kun 95 ĈP.

Ĉar oni alŝutis gudron por kapti la polvon, tiu gudro venis eĉ vangon de Ferenc Szisz , kies haŭto vundiĝis. Oni devis kontraŭbatali eĉ la promenantajn bestojn.

Ferenc Szisz ricevis premion de 45 mil frankoj kaj poste ŝtatanecon kaj tujan konatecon en la tuta lando. Post la unua mondmilito li adiaŭis je Renault kiel riĉulo. Li vendis poste en sia garaĝo aŭtomobilojn de la konkura Citroen.

Li laboris eĉ ĉe aviadila kompanio Breguet kaj pensioniĝis en 1930.

Li mortis en 1944 sen posteuloj. La tombo de Ferenc Szisz kaj lia edzino troviĝas en ekstera distrikto de Parizo.

Oni nomas en 2006 (je la centjariĝo) sporthalon pri li en la naskiĝurbo Szeghalom. Okazas ankaŭ rememoroj en Francio.

La alia Szisz
-------------

Post la dua mondmilito, samnoma *Szisz Ferenc* en Hungario (en Tiszaszentimre) surprenis, ke li estas la fama konkuristo (kvankam li ne parolis france, ne sciis pri la konkuro). La historion kredis la firmao Renault, kies direktoro vizitis Hungarion kaj donacis memormedalon kaj oni ĝiris monatan apanaĝon por la homo.

Li malvualiĝis nur fine de la 1960-aj jaroj, kiam li vizitis la ekspoziciejon de Renault dum la Budapeŝta Internacia Foiro: la francoj petis lin stiri la aŭomobilon R-16 iom por foti lin. Tiam la oĉjo disetendis la manojn kaj evidentiĝis ke li neniam stiris aŭtomobilon. Poste la Renault esplorigis la veron en Hungario, ke temas nur pri nom-parenculo.

* Kategorio Ferenc Szisz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 84043
* GND: 1221580647
* VIAF: 316443390
* BNF: 14976639v
 |
**Ĥambat** aŭ **Khambhat**, en Guĝarata: ખંભાત, (en Hindia: खंभात), konata ankaŭ kiel dum la brita periodo **Cambay** estas urbo kaj ĉirkaŭa urba aglomeraĵo en Ĥambat Taluka, distrikto Anand en la barata subŝtato Guĝarato. Ĝi estis grava komerca centro, kvankam ties haveno estis laŭgrade maluzigeblita pro sedimentoj, kaj la mara komerco moviĝis aliloke. Ĥambato kuŝas sur aluvia ebenaĵo ĉe la norda fino de la Golfo de Ĥambato, notinda pro la granda altiĝo kaj falo de ĝia tajdo, kiu povas varii tiom multe kiom ĝis tridek futojn en la proksimeco de Ĥambato. La urbo estas konata pro produktoj kiaj *halvasan*, *sutarfeni* kaj kajtoj (*patang*). Kaj kvankam ĝi estas parto de la fontoj de nafto kaj gaso, ĝi ne estas tiom disvolvigita kompare kun aliaj proksimaj urboj. Ĝi havis en 2001 totalon de 93,194 loĝantoj.

Moskeo ekstere

Demografio
----------

En 2021 loĝantoj de Ĥambat atingis cent mil, kio estas laŭ internacia kvalifiko urbego.

Geografio
---------

Ĥambat situas sur la laŭborda ebenaĵo laŭ golfo de Araba Maro tre proksime al duoninsulo Katiavaro nur 8 metrojn super la marnivelo. Nadiad troviĝas 48, Vadodara 57, Baruĉ 73, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 77, Bhavnagar 79, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 100, Surendranagar-Dudreĝ 112, Mumbajo 374, tutlanda ĉefurbo Delhio 840, Kolkato 1617 kilometrojn (aere) .

Trafiko
-------

Ĥambat havas ligojn voje kaj fervoje.

Referencoj
----------

1. ↑   Alphabetical List of Towns and their Population: Gujarat. *Census of India 2001*. Office of The Registrar General & Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India. Arkivita el la originalo je 24a de Novembro 2007.

Interno de moskeo en Ĥambato
**Larĝekranaj bildoj** estas bildoj kiuj estas montrataj ene de serio de aspektaj proporcioj (rilato de la bildolarĝo kun la alto) kio estas uzata en ekranoj de kino, televido kaj komputiloj. En kino, larĝekrana filmo estas ajna filmobildo kun aspekta proporcio larĝo-al-alto pli granda ol la normiga 1.37:1, kio estas la akademia aspekta proporcio havigita por la filmoj de 35mm. 

Ĉe televido, la origina ekrana proporcio por elsendoj estis en plena ekrano 4:3 (1.33:1). Ege multe inter la 1990-aj jaroj kaj komenco de la 2000-aj jaroj, en variaj epokoj en diferencaj landoj, televidaj larĝaj ekranoj 16:9 (1.78:1) iĝis pli kaj pli de ofta uzado. Ili estas tipe uzataj kun alt-difinaj televidriceviloj (HDTV), aǔ de Normiga Difino DVD-iloj (SD) DVD kaj aliaj ciferecaj televidaj fontoj. 

Ĉe komputiloj, aspektaj proporcioj pli larĝaj ol 4:3 estas ankaŭ referencataj kiel larĝaj ekranoj. Larĝaj ekranoj de komputiloj estis dekomence de aspekta proporcio de 16:10 aspect ratio, sed nuntempe estas kutime de 16:9.
**Ferenc SZENTMIKLÓSI** [sentmiklo:ŝi] estis rumania hungara lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Csíkszereda en 1912 kaj mortis en 1993 en Târgu Mureș.

Kariero
-------

Ferenc Szentmiklósi diplomitiĝis pri franca-hungara lingvoj en Universitato de Kluĵo. Li instruis en Târgu Mureș, Odorheiu Secuiesc en Alba Iulia. Post 23-a de aŭgusto 1944 oni internis lin en Tg. Jiu, de kie li liberiĝis en somero de 1945 kaj li denove instruis en Alba Iulia. En 1945 oni nomumis lin ĝenerala lernejinspektoro de lernejdistrikto de Braŝovo. Li estis proksima kunlaboranto de episkopo Áron Márton. En 1946 li fariĝis deputito en rumana parlamento de Departemento Csík. Poste arestado de Áron Márton li forlasis la ĉefurbon kaj mallongtempe li loĝis en Sibio De 1956 li instruis en porkantorinstrista lernejo de Alba Iulia.

Redaktaĵoj
----------

* Magyar népmesék, kunulredaktoro (Nagyenyed 1942; 2-a eld. 1943), Magyar olvasókönyv. Líceumok, gimnáziumok és tanítóképzők I. osztálya számára. Nagy­enyed 1943; Magyar nyelvtan. samloke, 1943).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2013-09-23 per la retarkivo Wayback Machine
**ConIFA** (akronimo de la angla nomo ***Con**federation of **I**ndependent **F**ootball **A**ssociations*, en Esperanto *Konfederacio de Sendependaj Futbalaj Asocioj*) estas federacio de futbalaj asocioj establita en 2013. La konfederacio konsistas el asocioj respektive futbalteamoj kiuj reprezentas naciojn, dependajn regionoj, internacie neagnoskatajn ŝtatojn, minoritatojn, senŝtatajn popolojn, regionojn kaj mikronaciojn, kiuj ne estas membro de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia, mallongigata FIFA (FIFA nur akceptas membrajn federaciojn kiuj reprezentas ŝtatojn oficiale agnoskatajn fare de la Unuiĝintaj Nacioj). En tiu celo, ConIFA konkurencas kun alia alternativa ligo de regionaj naciaj futbalaj asocioj ekster FIFA, nomata esperantlingve NF-Ligo (longigo aŭ *Nova Federacia Ligo* aŭ *Ne-FIFA-Ligo*) respektive angle *NF-Board*.

ConIFA organizas la *Futbalan Mondpokalon ConIFA* ("ConIFA World Football Cup"), kies unua turniro okazis en 2014 en Östersund, Svedio. La unua Eŭropa Konkurso okazu en 2015.

Membroj
-------

**Eŭropo**

* Cilento (suda Kampanio)
* Graflando Nico
* Mankso (Ellan Vannin)
* Frankonio
* Helgolando
* Monako
* Turka Respubliko Norda Kipro
* Okcitanio (okcitana nacia teamo de futbalo)
* Padanio (padania nacia teamo de futbalo)
* Ciganoj

**Afriko**

* Darfuro
* Zanzibaro

**Azio**

* Abĥazio Abĥazio
* Asirianoj
* Iraka Kurdistano (kurda nacia teamo de futbalo)
* Monta Karabaĥo
* Suda Osetio
* Tamil Eelam

**Amerikanoj**

* Kaskadio (bioregiono *Cascadia*)
* Kebekio

Nur kelkajn monatojn post kiam ĝi iĝis membro de ConIFA, la kebekia oficiala teamo de futbalo aniĝis al la Kebekia Futbala Federacio (france *Fédération de soccer du Québec*, FSQ), kun la intenco ke la federacio FSQ eventuale petu membrecon de CONCACAF, la nordamerika konfederacio de FIFA. Tiucele oni anoncis ke la teamo nur ludu internaciajn matĉojn kontraŭ naciaj teamoj kiuj estas membroj de ĉu CONCACAF aŭ FIFA, kaj ne plu partoprenu en Ne-FIFA-Futbalaj turniroj.

Referencoj
----------

1. ↑   franclingva artikolo *"Les Québécois s'associeront à la Fédération de futbalo du Québec, mais la Sélection nationale n'ira pas en Suede"*, retejo *Les Québécois* la 29-an de majo 2014. Arkivita el la originalo je 2014-05-22. Alirita 2014-08-07.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio ConIFA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

  



| Internacia Futbalo |
| --- |
| FIFA • Futbala Mondpokalo • Pokalo de FIFA-konfederacioj |
|  |
|      AFC (Azia Pokalo) •      CAF (Afrika Pokalo de Nacioj) •      CONCACAF (Ora Pokalo)       CONMEBOL (Amerika Pokalo) •      OFC (Oceania Pokalo de Nacioj) •      UEFA (Eŭropa Futbal-Ĉampionado) |
**Ferenc Szentmarjay** [sentmarjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentmarjai Ferenc** estis hungara oficisto, jakobeno, martiro.

Ferenc Szentmarjay naskiĝis en 1767 en Zemplén (historia departemento), li mortis la 20-an de majo 1795 en Buda.

Biografio
---------

Ferenc Szentmarjay akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Kassa), poste li departementa oficisto en Sáros (historia departemento). Ekde 1790 li estis persona sekretario de grafo en Buda, kie li amikiĝis kun framasonoj kaj jakobenoj. Post 2 jaroj jam la sekreta polico kaŝrigardis lin. En 1794 Ignác Martinovics nomumis lin gvidanto de sekreta jakobena aranĝaĵo. En la sama jaro la polico kaptis lin kaj li estis kondamnita je morto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* tradukaĵoj de francaj jakobenoj en manuskriptoj (1793)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Szentmarjay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707873
 |
La belega komplekso post la restaŭro. Nuntempa agado de la ordenanoj en Erfurto - la oldulejo en la urboparto Rieth. La **Comthurhof** estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj konstruaĵoj en la urbocentro de Erfurto (Comthurgasse nr. 4). Tre proksime troviĝas la Aŭgustenana monaĥejo.

Priskribo
---------

La giganta renesancstila konstruaĵo finkonstruitis en 1573 kun pluutiligo de partoj de la gotikstila antaŭula konstruaĵo (helica ŝtuparo; partoj de la teretaĝo).

La konstruaĵo estis administrejo (prebendujo) por distrikto de la Ordeno de germanaj kavaliroj.

Precipe la blazontabuloj, la granda portalo rondarka kaj la profilitaj fenestroj ĉarmigas la konstruaĵon ankaŭ por la nuntempuloj. Prezentiĝas la blazonoj de la tiama ĉefkavaliro Wolfgang Schutzbar, de la landa ĉefadministranto Rehen kaj de Franz von Hatzfeld (ĉefadministranto ordena de Erfurto).

Dorsflanke troviĝas bela renesancstila ŝtuparturo sesangula.

La kavaliroj en Erfurto
-----------------------

La agado de la ordeno en Erfurto komenciĝis plej malfrue en 1198. En 1288 la ordeno ekrajtis uzi la Preĝejon Sankta Nikolao kiel ordenan kirkon, kiu troviĝis tuj apude.

Post 500 jaroj la ejoj estis ceditaj al la ĉefepiskopo de Mainz. Ili fariĝis paroĥa domo de la komunumo de la Preĝejo de la skotoj antaŭ ol esti venditaj al privatulo. Malgraŭ la vendado de gsa bieno kaj la sekularigo la ordeno tute ne malaperis en Erfurto! Per sia karitata laboro ĝi ankaŭ nun agadis en la ĉefurbo turingia: plej grava ekzemplo estas la surloka hejmo por maljunuloj en la urboparto Rieth (similaj institutoj troviĝas ankaŭ en Kolonjo, Lindlar kaj Jena). Krom ĉ. 300 pastroj kaj fratinoj engaĝiĝas ankaŭ ĉ. 700 laikoj en la ordeno, el kiuj estas ankaŭ kelkaj en Erfurto sindonantaj al laboro por la proksimulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Comthurhof (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la ejoj ĉe *erfurt-web*.
**Ferenc Szusza** [susa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szusza Ferenc** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.

Ferenc Szusza naskiĝis la 1-an de decembro 1923 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de aŭgusto 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Szusza ligiĝis al Újpest, kie li maturiĝis. Li futbalis nur en elita klubo de Újpest inter 1935-1961, kie li ludis 462-foje kun 393 goloj (ili estis klubaj rekordoj). Inter 1945-1960 li estis hungara ĉampiono kvarfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1942–1956 resume 24-foje kun 18 goloj. Li akiris trejnistan licencon en 1960 kaj li estis trejnisto inter 1962 kaj 1981 ankaŭ eksterlande (Újpest, Real Betis Balompié, Atlético Madrid).

Liaj filmaj roloj
-----------------

* *Civil a pályán* (1951) - Jóska Teleki Jóska (ĉefrolo)
* *Mese a 12 találatról* (1956) - li mem

Memorigiloj
-----------

* stadiono de Újpest (2003)
* statuo en Újpest

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Szusza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797086
* GND: 1243270357
* VIAF: 4578163464726105680005
 |


* Portalo pri Biografio
**Ezequiel Montes** estas unu el la 18 komunumoj de la meksika subŝtato Querétaro, kiu situas en la centro parto de Meksiko, ĉirkaŭ 200 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Ezequiel Montes*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 22007.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 34729 loĝantojn. El tiuj estis 16373 viroj kaj 18356 virinoj. La komunumo havas surfacon de 278,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1970 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 24107 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 254 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,05 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ezequiel Montes[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Ferenc Szemán** [semAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemán Ferenc,** ukraine **Фе́ренц Іва́нович Семан** estis hungara-ĉeĥoslovaka-sovetia-ukrainia avangarda-modernisma pentristo. Lia simpla karesnomo estis „Öcsi" [oĉi].

Ferenc Szemán  naskiĝis la 27-an de marto 1937 en Užhorod, li mortis en 2004 en la sama urbo.

Biografio
---------

Ferenc Szemán apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, poste en Sovetunio, fine en Ukrainio. Post la abituriento li frekventis industriartan faklernejon en sia naskiĝurbo. Lia plej grava artinstruisto estis Béla Erdélyi. Li plulernis en belarta altlernejo en Talino (1958–1960). Ĝis la 1980-aj jaroj li estis dekoraciisto, krome li pentradis. Li debutis en ekspozicio en 1962, sola en 1968, poste lia stilo ne estis konforma en Sovetunio kaj li ne povis ekspozicii. Kelkfoje li partoprenis en pluraj artistkolonioj. En 1989 li studvojaĝis al Usono. Li pentradis aĵpentraĵojn, ĝenrojn, pejzaĝojn. Li ricevis premiojn inter en 1991 kaj 2004.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Kievo (1966, 2004)
* Uĵhorodo (1968, 1990, 1995, 2002, 2012)
* Budapeŝto (1968, 1996)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Ĉevaloj
* Panoramo de Ungvár
* Virina portreto antaŭ kubeca fono

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj Arkivigite je 2018-08-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-03-03 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617579
 |
La **preĝejo Sankta Jozefo** estas romkatolika historia monumento en urbo Kiskőrös (Hungario).

Absido

Historio
--------

Depost dominado de turkoj la katolikoj eklezie apartenis al Akasztó, baldaŭ al Kecel. Ili fondis loke grupon en 1773 helpe de episkopo de Kalocsa. Tiam ili estis centope. La kirko estis konstruita en 1826 laŭ novbaroko en lokon de detruita luterana kirko, la paroĥo estis fondita en 1921. La kirko estis pligrandigita per krucnavo en 1931, la orgeno estis kreita en 1943. En la sama jaro pola rifuĝinto pentris la sekpentraĵojn. En 2014 la plena preĝejo (ankaŭ la orgeno) estis renovigita. Ekde 2015 turmuziko estas aŭdeble helpe de komputilo ĉiutage matene, tagmeze kaj vespere.

Preĝejo
-------

La preĝejo situas ĉe stranangulo. La fasado estas simetria, meze al enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. Ankaŭ la krucnavo havas enirejon. La absido estas multlatera. La vitraloj prezentas hungarajn sanktulojn Stefanon, Ladislaon, Elizabeton kaj Margaretan.

Kermeso okazas en la 19-an de marto.

Aŭdu ankaŭ
----------

* sonorado

Aerfoto

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* historio hungare
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**MÁLY Gerő** [ma:li] estis armendevena hungara aktoro, komikulo naskiĝinta en Székudvar la 1-an de aŭgusto 1884 kaj mortinta en Novjorko komence de julio 1952.

Gerő Mály
Sándor Góth (maldekstre) kun Margit Ladomerszky kaj Gerő Mály en 1938

Kariero
-------

Gerő Mály infanaĝis en Arad. Post debuto en provinco li ludis en Budapeŝto en Vígszínkör, Angolpark, Apolló Kabaré. Poste ekde 1921 en la Városi Színház, en jaroj 1923, 1929; 1931-32 en la Teatro Belvárosi, en jaroj 1924, 1928-35 en la Gaja Teatro, en jaroj 1927, 1930, 1932 en la Teatro Magyar, en jaroj 1936-37 en la Pesti Színház. En 1946 li elmigris en Usonon, kie komence li figuris figurantojn en kelkaj filmoj, poste inter 1949-1952 li laboris en kuirejo de hungara restoracio de Novjorko. Li ludis same en multe da filmoj.

Fontoj
------

* Retpaĝo pri artisto Arkivigite je 2009-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Gerő Mály en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kirko Sankta Jozefo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en loĝkvartalo Mátyásföld.

Historio
--------

En la 19-a jarcento la katolikoj de Mátyásföld apartenis al Csömör, depost 1926 al Cinkota. La kirko mem estis konstruita en la jaroj 1904 kaj 1905. Fervora katoliko József Paulheim estis motoro de la plena konstruado, pri li oni metis memortabulon en la preĝejo en 1921. La orgono alvenis en 1909, ĝi estis pligrandigita en 1991. Interne en 1931, 1965, 2004 okazis pentradoj. Komence oni pentris sekpentraĵojn, poste freskojn (en 1965). En 1982 kapeleto estis konstruita ĉe la sakristio. En la 1990-aj jaroj nova paroĥa domo kun aliaj ĉambroj estis konstruitaj.

Konstruaĵo
----------

Meze de la fasado estas la ĉefenirejo, la plej supre la kvadrata turo altiĝas. Interne la ĉefaltaro havas 3 niĉojn, ene estas Sankta Jozefo kun Jesuo, Elizabeto de Hungario kaj Stefano la 1-a (Hungario).

Kermeso okazas en la 1-an de majo.

Fontoj
------

* hungare
* video pri la kirko
* Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine hungare

Busto pri József Paulheim

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Placo de Ameriko, Ezeiza
Konstruaĵoj en la centro de la urbo ĉe la urbodomo
**Ezeiza** estas urbo de la Granda Bonaero, Argentino. Estas la ĉefurbo de la Partio Ezeiza, kaj estas situanta en ties centro-nordo.

Demografio
----------

La urbo de Ezeiza havis laŭ la censo INDEC de 2001 ĉirkaŭ 93.246 loĝantoj, aktuale superas la 100.000 loĝantojn proksimume, dum la partio al kiu ĝi apartenas la urbo registris pliiĝon de 37,80% en sia loĝantaro laŭ la censo INDEC de 2010.

Turismo
-------

En Ezeiza estas la Internacia Flughaveno Ministro Pistarini, nome ĉefa flughaveno por la areo de la Granda Bonaero kaj por la tuta Argentino. Inter allogaĵoj menciindas naturaj arbaroj kaj parkoj apudaj, kie estas kampadejoj, restoracioj, trinkejoj, dancejoj ktp. Krome estas du grandaj vendejaraj areoj, vendejaj stratoj ktp.

Servoj
------

Estas Universitato de Ezeiza ligata al la flughavena fako. La urbo kaj areo estas bone komunikita per diversaj aŭtovojoj kaj ŝoseoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Masakro de Ezeiza

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Kategorio Ezeiza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipo de Ezeiza Arkivigite je 2013-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* federala retejo Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2011-09-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 481426
* LCCN: n85210207
* VIAF: 138444987
* BNF: 12184656h
 |
**Gerzson Kántor** [gerĵon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kántor Gerzson** estis hungara aktoro, komikisto. Lia edzino estis Kántorné.

Gerzson Kántor naskiĝis en 1784 en Szőlős (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Vinodol en Slovakio), li mortis la 17-an de februaro 1812 en Debrecen (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Gerzson Kántor frekventis gimnaziojn en Nagykőrös kaj Debrecen. Li aliĝis al teatra kompanio de Hungara Teatro de Kolozsvár en 1805. En la sekva jaro la teatro prezentis teatraĵojn en Debrecen, kie Kántor jam havis signifajn rolojn. Inter 1807–1815 li ludis en Pest (urbo), tamen interrompe denove en Debrecen. Lia lasta teatra stacio estis Miskolc. Li edziĝis en 1809.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Emanuel Schikaneder: *Csörgősapka* - Mandolino
* August von Kotzebue: *Menschenhass und Reue* - Péter
* Johann Wolfgang von Goethe: *Stella* - postenulo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758679
 |



* Portalo pri Biografio
La **Semajno de Kulturo Internacia** (**SKI**) estas semajndaŭra manifestacio kiun organizas sen fiksa ofteco la Itala Esperantista Junularo (kunlabore al la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) en pluraj italaj urboj, kunlabore al la lokaj komunumestraroj. Ĝi naskiĝis en 2008 laŭ iniciato de la piza esperantisto Brunetto Casini.

La kernon de la programo konsistigas renkontoj inter junaj eksterlandaj esperantistoj, gastigataj de la lokaj komunumoj, kaj lernantoj el la lokaj mezgradaj kaj superaj lernejoj. Kunlabore al la lokaj urbestraroj, dum SKI estas ankaŭ organizitaj pluraj kulturcelaj agadoj, kiel koncertoj (dum la unua SKI ludis Ĝanfranko kaj Piero Nissim), teatraĵoj (dum la unua SKI Mario Migliucci surscenigis la teatraĵon *Doktoro Esperanto*), prelegoj por la civitanaro, kuirado de tipaj pladoj, kaj tiel plu.

Pasintaj fojoj
--------------

La manifestacio unuafoje okazis en San Giuliano Terme kaj aliaj komunumoj en la ĉirkaŭaĵoj de Pizo ekde la 18-a ĝis la 24-a de septembro 2008.

La dua fojo okazos en Terranuova Bracciolini, en la provinco de Arezzo, denove en Toskanio. La dato ankoraŭ ne estas fiksita.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro de la Itala Esperantista Junularo pri SKI (Esperante, itale)
* *Al via la prima settimana di cultura internazionale*[*rompita ligilo*] (itale)
* (itale)
* (itale)

Notoj
-----

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEsperanto-renkontiĝoj en Italio |
| --- |
| Itala Esperanto-Federacio | Itala Kongreso de Esperanto |
| Itala Esperantista Junularo | EsperanTago • Internacia Junulara Festivalo • Montara Junulara Semajnfino • Semajno de Kulturo Internacia |
| Aliaj | Kongreso de ArciEsperanto • Kongreso de Unione Esperantista Cattolica Italiana |

 |
**Gloraj virinoj** estas virinoj, kiuj enskribiĝis en la historion de la homaro, precipe pro siaj meritoj. La homara historio ŝajnas esti unuavide la historio de viroj, ĉar genieco estas pli ofta ĉe la vira sekso - kvankam ankaŭ tie escepta - kaj ĉar virinoj dum jarcentoj estis perforte tenataj ekster klereco kaj ekster publikaj aferoj. Tial ili ofte ne povis disvolvi siajn talentojn. Malgraŭ tiuj malfavoraj kondiĉoj aperis en la historio nemalmultaj virinoj, kiuj per siaj kapabloj superis plejparton de la viroj. Tiel ili pruvis, ke esti virino ne signifas esti aŭtomate malpli inteligenta aŭ malpli talenta.

Virinoj en politiko
-------------------

Hatŝepsut - Kleopatra - Johana de Arko - Reĝino Elizabeta - Maria Stuart - Katarina la Granda - Regine Hildebrandt - Anna Lindh - Maria Terezia - Reĝino Viktorino de Britio

Virinoj en scienco
------------------

Marie Curie - Amalie Dietrich - Sofja Kovalevskaja - Lise Meitner - Maria Sibylla Merian - Hipatia

Virinoj en kuracarto
--------------------

Mary Seacole - Florence Nightingale

Virinoj en religio
------------------

Hildegard von Bingen - Patrino Tereza

Virinoj en sporto
-----------------

Janica Kostelić - Katarina Witt - Judit Polgár

Virinoj en kulturo
------------------

### Verkistinoj

Sapfo - Ilse Aichinger - Isabel Allende - Margaret Atwood - Rose Ausländer - Jane Austen - Ingeborg Bachmann - Vicki Baum - Aphra Behn - Anne Brontë - Charlotte Brontë - Emily Brontë - Christine Brückner - Víctor Català - Agatha Christie - Daphne du Maurier - George Eliot - Anne Frank - Nadine Gordimer - Ricarda Huch - Selma Lagerlöf - Ursula K. Le Guin - Doris Lessing - Astrid Lindgren - Erika Mann - Katherine Mansfield - Gabriela Mistral - Irmtraud Morgner - Toni Morrison - Ingrid Noll - Joyce Carol Oates - Dorothy Parker - Sylvia Plath - Ann Radcliffe - Françoise Sagan - George Sand - Anna Seghers - Anne Sexton - Muriel Spark - Bettina von Arnim - Annette von Droste-Hülshoff - Marie von Ebner-Eschenbach - Catharina Regina von Greiffenberg - Karoline von Günderode - Bertha von Suttner - Maxie Wander - Rebecca West - Edith Wharton - Christa Wolf

### Aktorinoj

Lauren Bacall - Brigitte Bardot - Ingrid Bergman - Sarah Bernhardt - Catherine Deneuve - Marlene Dietrich - Bridget Fonda - Jane Fonda - Jodie Foster - Greta Garbo - Ava Gardner - Judy Garland - Therese Giehse - Audrey Hepburn - Katharine Hepburn - Grace Kelly - Hildegard Knef - Vivien Leigh - Sophia Loren - Anna Magnani - Liza Minnelli - Jeanne Moreau - Marilyn Monroe - Asta Nielsen - Lilli Palmer - Vanessa Redgrave - Leni Riefenstahl - Margaret Rutherford - Romy Schneider - Simone Signoret - Meryl Streep - Elizabeth Taylor - Shirley Temple - Liv Tyler - Liv Ullmann - Sigourney Weaver

### Reĝisorinoj

Jodie Foster - Leni Riefenstahl - Liv Ullmann

### Komponistinoj

### Kantistinoj

Erykah Badu - Maria Callas - Billie Holiday

### Muzikistinoj (instrumentistinoj)

  

### Pentristinoj

Angelica Kaufmann - Käthe Kollwitz - Toyen - Frida Kahlo

### Skulptistinoj

Käthe Kollwitz

### Ilustristinoj
**Arbogast** (malnovaltgermane por *la fremda heredanto*; germane plennome *Arbogast von Straßburg*, mortis en 618 en Strasburgo) estis sankta episkopo de la diocezo Strasburgo. Li estis la fondinto de la monaĥejo *Surburg*.

Vivo
----

Arbogast-Fontano en Muttenz, Bazelo kampara, Svislando
Laŭ unu tradicio li naskiĝis en Irlando aŭ Skotlando sub la nomo **Arascach**, laŭ alia tradicio li devenas el suda Francio.

katolika kirko Sankta *Arbogast* en Munwiller/Munweiler, supra Alzaco
Li venis al Alzaco kiel misiisto ĉirkaŭ 550 kaj ekloĝis en la "Sankta Arbaro" de Hagenau.

Kiel episkopo de Strasburgo, Arbogast konstruigis preĝejojn kaj monaĥejojn kaj certigis la prosperon de la grandurbo. Arbogast estas konsiderita la ĉefa fondinto de kristanismo en Alzaco. Li estis tre respektata jam dum sia vivo. Arbogast mortis en Strasburgo en 618.

Monaĥejo de lia nomo poste staris ekstere la urbomuroj de Strasburgo.

Laŭ legendo, li revivigis *Siegbert*, la filon de la franka reĝo *Dagoberto* la 2-a post ĉasakcidento, post kio Dagoberto nomumis lin episkopo de Strasburgo. Tamen, Arbogast mortis jam 618, pli ol tri jardekojn antaŭ ol Dagoberto la 2-a naskiĝis en 652.

Arbogast estas la patrono de Rufach/Rouffach, Muttenz kaj Oberwinterthur. Lia festotago en la katolika eklezio estas la 21-a de julio.

Referencoj
----------

1. ↑  Albert Knoepfli: *Die Legende des Hl. Arbogast, in: Die reformierte Kirche St. Arbogast in Oberwinterthur* (germane: "La legendo de St. Arbogast, en: La Reformita Preĝejo de Sankta Arbogast en Oberwinterthur"). *Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte/Société d'histoire de l'art en Suisse* (Societo por Svisa Arthistorio), Berno 1984, p. 19, ISBN 3-85782-354-2 (= *Svisa artgvidilo*, volumo 354).

* Kategorio Arbogast en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Angla dragono, meze de la 18-a jc.
Louis Braun: *Virtembergaj dragonoj*
Monumento por la badenaj dragonoj
**Dragono** origine estis soldato de la infanterio, kiu uzis sian ĉevalon ĉefe por rapida ŝanĝo de unu loko al alia, do por transporto, sed ne por batalo. Iom post iom dragonoj en multaj armeoj fariĝis parto de la kavalerio.

La nocio "dragono" ekaperis komence de la 17-a jarcento. La nomo devenas aŭ de man-tenita pafilo nomita *dragon* aŭ de blazono montranta drakon kiel simbolon de la diablo, kiel portis ĝin papaj rajdantoj sur siaj lancoj. Ili estis latine nomitaj "draconarii" = drakaj soldatoj, el kio fariĝis *dragonoj*.

La armea grupo de dragonoj ekestis meze de la 16-a jarcento. Grandkvante ĝi estis uzata unue dum la Tridekjara Milito (1618-1648) kaj la Angla Enlanda Milito (1632-1651). Pro ĝia mobileco oni tiuepoke nomis ilin "fluganta armeo" (france „armée volante"). La franca armeo kreis en 1635 ses regimentojn da dragonoj. De 1638 *dragono* estis la oficala nomo de la francaj piedirantaj soldatoj kun ĉevaloj.

Dragonoj kutime ne portis kirason, sed kelkaj protektis sin en la 16-a kaj 17-jarcento per simpla kasko kaj ledra vestaĵo. Iliaj armiloj estis aŭ muskedo aŭ pik-stango, por la sendistanca lukto ili havis spadon.

Kiel miksita formo inter infanterio kaj kavalario dragonoj ofte estis primokitaj de soldatoj de aliaj batal-unuoj. Jen germana primokaĵo el la 17-a jarcento:

*"Dragoner sind halb Mensch, halb Vieh, aufs Pferd gesetzte Infanterie!"*
*Duone hom', duone besti', surĉevala infanteri'*

* Kategorio Dragono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gloka kuzdrino** estas komenco de pseŭdofrazo (semantike sensenca sed gramatike ĝusta frazo) kiun la rusa lingvisto Lev Ŝĉerba (ru:Лев Щерба) elpensis kaj uzis en siaj universitataj prelegoj (ĉ. 1928) por klarigi la funkciojn de la morfemoj.

En la rusa originalo de la frazo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Гло́кая ку́здра ште́ко будлану́ла бо́кра и курдя́чит бокрёнка **"** |

 |

ĉiuj radikoj (krom la konjunkcio «и», t.e. «kaj») estas sensencaj, ili havas nenian signifon en la rusa lingvo, samkiel la radikoj *glok, kuzdr, ŝtek, buld, bokr, kaŭd* havas nenian signifon en Esperanto; sed la afiksoj ja estas laŭnormaj, kiel en la esperanta adaptaĵo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Gloka kuzdrino ŝteke ekbuldis bokron kaj kaŭdaĉadas la bokridon* **"** |

 |

Oni povas facile diveni, ke *kuzdrino* estas inseksa animalo, kiu subite ion entreprenis rilate al *bokro*, kaj iel molestadas ties idon. Tiu ekzemplo do demonstras malfortan, tamen ja realan semantikan valoron de la afiksoj.

La frazo pri «Gloka kuzdrino» iom similas la anglan Jabberwocky, tamen en tiu lasta ankaŭ la sonmaterialo de la radikoj sugestas asociaĵojn kun similsonaj vortoj anglaj; dum en la kuzdrino-frazo nur la afiksoj havas semantikan rolon.
Dragoslavec
**Dragoslavec,** hungare **Kedveshegy** [kedveŝhedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Sveti Juraj na Bregu.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 40311
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 27′ 07″ N 16° 20′ 53″ O﻿ / ﻿46.45194 °N, 16.34806 °O﻿ / 46.45194; 16.34806 (mapo)Koordinatoj: 46° 27′ 07″ N 16° 20′ 53″ O﻿ / ﻿46.45194 °N, 16.34806 °O﻿ / 46.45194; 16.34806 (mapo)

Loknomo
-------

La historia hungara loknomo estis la sama, ol la kroata. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis tute novan hungaran loknomon.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Kedveshegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Palavana paruo** |
| --- |
|  |
| Palavana paruoPalavana paruo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Paruedoj *Paridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Periparus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. amabilis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Periparus amabilis****(Blyth, 1877) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Palavana paruo  |

 |
| v • d • r |

La **Palavana paruo** (***Periparus amabilis***) estas specio de birdo de la familio de Paruedoj. Ĝi estas endemia de Palavano kaj la pli etaj insuloj de Kalauit kaj Balabac en Filipinoj. 

La masklo de Palavana paruo havas **nigrajn kapon, gorĝon kaj kolon**, **flavajn dorson, ventron kaj bruston**, kaj nigrajn kun blankaj markoj flugilojn kaj voston. La ino montras iom da limigita seksa dimorfismo, havante olivecan dorson, sed pro ĉio alia estas simila al masklo. 

Ene de ĝia teritorio ĝi troviĝas en malaltaj arbaraj habitatoj inklude duarangajn arbarojn, arbarbordojn kaj marĉojn krom submontaj arbaroj. Ili manĝas etajn insektojn, insektolarvojn, semojn kaj fruktojn. Ili ĝenerale vivas solece aŭ en paroj kaj kuniĝas al aroj de miksitaj specioj por manĝi.

Ĝi estas minacata de habitatoperdo, ĉefe pro ekproduktado de ligno en la insulo. Ĝi estas listita kiel preskaŭ minacata de la IUCN.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Parus amabilis[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 26an de julio 2007.
* Gosler, A. & P. Clement (2007) "Family Paridae (Tits and Chickadees)" P.p. 662-709. *in* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2007). *Handbook of the Birds of the World. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees*. Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-42-2
**Pécsdevecser** [pEĉdeveĉer], germane **Dewetsch** [deveĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

Preĝejo de Pécsdevecser.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5  km²
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 7766
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°57′31″N 18°23'04″E

Situo
-----

Pécsdevecser situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Urboj Bóly troviĝas je 13, Villány 14, Siklós 16, Harkány 20, Pécs 22, Beremend 24, Pécsvárad 28, Mohács 29 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332 en formoj *"(Deu)acha"*, *"de Wech(us)"*, *"de Nechus"* kaj *"de Danaba"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj senhomiĝis. Ekde 1773 germanoj, poste hungaroj refondis la vilaĝon. En 1910 vivis en Pécsdevecser 313 homoj, (298 germanoj, 12 hungaroj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝsevoj estas biblioteko, kulturdomo, migra poŝto. La infanĝardeno kaj lernejo en Újpetre funkcias.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1757
**Dragomir Krančević** [kranĉevitj], serbe **Драгомир Кранчевић,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Krancsevics Dragomir** aŭ *Krancsevity Dragomir* estis hungarlandana serba virtuoza violonisto, koncertmajstro.

Dragomir Krančević staras en la dua vico, tria el la dekstra en 1921
Dragomir Krančević  naskiĝis la 4-an de oktobro 1847 en Panĉevo (Limgarda zono, Habsburga Imperio, Hungara reĝlando, nuntempe en Serbio), li mortis la 18-an de majo 1929 en Vieno (Aŭstrio).

Biografio
---------

Dragomir Krančević lernis en la kutimaj lernejoj, sed li ankaŭ ricevis lecionojn pri violonado. Ekde la aĝo 10 li lernis en Vieno, post 2 jaroj jam en konservatorio, kie Joseph Hellmesberger tuj rekonis sian eksterordinaran talenton kaj akceptis lin kiel studenton. En 1861 Krančević donis sian unuan publikan bonfaran prezentadon en Panĉevo por la urba hospitalo. En marto de 1862 li faris sian vienan bonfaran debuton por la Serba Ortodoksa Eklezio. Inter 1867-1870 li estis la dua violonisto en la arĉa kvarteto de sia mentoro Hellmesberger, krome li ofte violonadis en la kortega orkestro de Vieno. Inter 1869 kaj 1873 li koncertis en Eŭropo, poste li estis koncertmajstro de Nacia Teatro (Budapeŝto), ekde 1884 dekomence de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Li fondis ankaŭ violonan kvarteton kun Zsigmond Bürger en 1876, sed li ofte muzikadis kun Johannes Brahms. Krančević finis sian karieron en 1901 retiriĝinta en la privatan vivon kaj reiris al Vieno.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Beogrado (1872)
* Budapeŝto (1879)

Memorigiloj
-----------

* strato en Panĉevo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio
* serblingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dragomir Krančević en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638377
* GND: 1152351966
* VIAF: 3531151898618324190007
 |
Iama bombŝirmkelo. Vajmara travertino. La **Parkkaverno** (germane: *Parkhöhle*) estas subtera galeriaro en Vajmaro. La enirejo estas apud la Liszt-domo.

Priskribo
---------

La Parkkaverno troviĝas en malalteco de 12 metroj kaj ŝuldas sian ekziston al la deziro de la grandduko Carl August havi propran bierfarejon en Weimar. La 500 metrojn longa ĉefa galerio estiĝis inter 1794-96. Iam ĝia komenco estis en nuntempe ne plu alirebla enroka kelo transflanke de Belvederer-aleo. Ĝia fino estas ĉe *Nadelöhr* ĉe la Ilm-rivero. Tie ĉi elfluas ankaŭ la akvo el subtere malfermita fonto. Ĝi fluas tra por la bierfarejo farita Brauchwasser-kanaleto nome *Rösche*. Fakte la konstruo de bierfabriko neniam estis realigita, sed tamen iĝis inter 1791-1815 late disbranĉiĝinta galeriosistemo pro ekspluato de sablo kaj ŝtongruzo. La poste replenŝutita branĉaro nur inter 1992-99 parte remalfermitis kaj muzee aranĝitis.

Kolekto
-------

La tuto permesas al la vizitantoj ravigan gvidon tra 200.000 jaroj da tera kaj homara historioj. Gravas la enrigardaj geologiaj dum subtera ekskurso. Tre impone estas la parto ĉe la iama bombrifuĝejo. En la surloka muzeo informatas i.a. pri la travertino vajmara, kies eksploro komenciĝis per la studoj de Goeto kaj lia filo August, kaj oni lernas multon pri la historio de galerifarado ĝenerale. Videblas ankaŭ fosilioj. La kaverno de tempo al tempo ankaŭ uzatas kiel ejo por diversaj aranĝoj, ne nur rilate al mineralogio.

Literaturo
----------

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 183-184
* Marie-Luise Kahler: *Parkhöhle Weimar. Chronik*, Weimar 1997.
* Gisela Maul: *Parkhöhlenmuseum Weimar*, Weimar 1999.
* Walter Steiner: *Große Parkhöhle unter dem Park an der Ilm*. Exkursionspunkt 4, In: *Exkursionsführer zur Geologie von Weimar und Umgebung (Ilmtal zwischen Weimar und Ehringsdorf).* Geologische Exkursionen in Thüringen, Jena 2003, S. 23–28.
* Ders.: *Die Parkhöhle von Weimar. Abwasserstollen, Luftschutzkeller, Untertagemuseum.* hrsg. von der Stiftung Weimarer Klassik, Weimar 1996.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Parkkaverno (Weimar) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj sur la paĝoj de Klassik-Stiftung.
* 360° Panoramo.[*rompita ligilo*]
* Filmeto pri la kaverno.
* Raporto de vizitinto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Buttes Chaumont (pariza metrostacio). |

La parko kaj Parizo.
La lago.
Promenado en la parko.
La **parko Buttes-Chaumont** (france *Parc des Buttes-Chaumont*) estas publika parko lokita en Parizo, en la 19-a arondismento de la franca ĉefurbo. Ĝi etendiĝas sur 24,73 hektaroj, kaj estas do la tria plej vasta el la 426 parizaj ĝardenoj (la unua estas la parko de La Villette, kaj la dua estas la ĝardeno Tuileries). La parko naskiĝis okaze de la ĝenerala renovigo de Parizo fare de Napoleono la 3-a kaj la barono Haussmann, inter 1852 kaj 1870. Ĝia kreinto estis Jean-Charles Alphand, kiu ankaŭ konceptis interalie la boskon de Boulogne.

Historio
--------

En tiu kvartalo antaŭe troviĝis gipsaj minejoj: la parko stariĝas sur la plej vasta eksminejo. La ĉefa enirejo situas sur la placo Armand-Carrel, kie cetere troviĝas la urbdomo de la arondismento, proksime al la metro-stacio Laumière sur la 5-a linio. La parko Buttes-Chaumont entenas tre diversajn plantojn, kaj estas biologie la plej riĉa parko de Parizo.

Vidindaĵoj
----------

En tiu parko krome troveblas :

* Lago kun eta insulo (*île du Belvédère*).
* Du pontoj, interalie la "ponto de la suiciduloj"
* Akvofalo
* Groto
* La fervojo Petite Ceinture
* Unu pupteatrejo: la teatrejo Guignol Anatole

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de parkoj kaj ĝardenoj de Parizo
* Buttes Chaumont (pariza metrostacio)
* Botzaris (pariza metrostacio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Parko Buttes-Chaumont en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Praktikaj informoj, bildoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206635
* GND: 4633000-8
* LCCN: sh2002007463
* VIAF: 241871870
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri vilaĝo, kiu ĝis la jaro 1945 germane nomiĝis Annaberg, de tiam pole nomata Chałupki. Krome Annaberg estas unu el du historiaj partoj de la urbo Annaberg-Buchholz, administra centro de la distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio en Germanio. |

Koordinatoj: 49° 55′ 18″ N 18° 19′ 22″ O﻿ / ﻿49.92167 °N, 18.32278 °O﻿ / 49.92167; 18.32278 (mapo)

Monumento Dreiländereck, Chałupki, 1929 – 1969
Kastelo en Chałupki, antaŭe situanta en Bohumín.
Poŝto en Chałupki
**Chałupki** (ĉeĥe Chalupki, germane Annaberg) estas vilaĝo situanta en suda Pollando, en komunumo Krzyżanowice (pole *gmina Krzyżanowice*, germane *Gemeinde Kreuzenort*).

Chałupki situas en la maldekstra bordo de rivero Odro en loko, kie la rivero enfluas el la ĉeĥa teritorio en la polan teritorion. La vilaĝo estas konata en la tuta Pollando, ĉar ĉi tie estas internaciaj transirejoj, landvoja kaj fervoja.

La historio de tiu ĉi limregiona vilaĝo kiel kavalira posedaĵo tuŝas ĝis la 14-a jarcento. Ĉi tie ekzistis princa burgo, kiu gardis vojon en Ĉeĥion. El la jaro 1373 devenas mencio pri kastelo. La vilaĝo plej baldaŭ apartenis al bohumína majorato kaj kun Bohumín ĝi estis kunigita per ligna ponto, konstruita en la jaro 1626 de princo Jan Ernest.

En la jaro 1682 estis konstruita ĝis hodiaŭ staranta kastelo, kies posedantoj estis krom alia marggrafo Georgo Hohencolerno, familio Donnersmarckidoj, pli poste familio Lichnovský-idoj. En la jaro 1844 la kastelo fariĝis posedaĵo de familio Rothschildidoj, riĉaj vienaj bankieroj.

En la jaro 1818 Chałupki estis eligita el la bohumína majorato kaj ĝi estis aligita al distrikto Raciborski. En la jaro 1873 estis komencita konstruado de nova lernejo. En la jaroj 1847 – 1886 la vilaĝo havis konekton per fervojo kun Racibórz, Bohumín kaj pli poste kun Wodzisław Śląski.

En la jaro 1924 estis konstruita evangelia preĝejo, kiu hodiaŭ estas preĝejo katolika. La posedaĵo kaj la kastelo de Rothschildidoj estis laŭ ordono de hitlera registaro transdonita al vidvino post germana generalo, barono Rotkirch kaj el ŝia posedaĵo ĝi restis ĝis la jaro 1945. Hodiaŭ en la kastelo estas restoracio kaj hotelo kun blazono de Rothschildidoj super ĉefa enirejo. En la kastela parko kreskas multe da raraj malnovaj arboj kreantaj aleojn de fraksenoj, tilioj kaj kaŝtanarboj.

En la jaro 1929 en Chałupki, en tiama Annaberg, estis konstruita de germanoj monumento „Dreiländereck" por memoro de falintaj soldatoj en la unua mondmilito.

Vidu ankaŭ
----------

* Limpasejo Chałupki-Bohumín (ŝosea)
* Starý Bohumín

Rilataj artikoloj
-----------------

* Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumo Krzyżanowice |
| --- |
| municipoj en la komunumo: | Bieńkowice • Bolesław • Chałupki • Krzyżanowice • Nowa Wioska • Owsiszcze • Roszków • Rudyszwałd • Tworków • Zabełków |
| kunlaborantaj municipoj el Hluĉinio | Hať • Píšť • Šilheřovice |

 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bálint Baráth** [barAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baráth Bálint** estis hungara pianisto, sintezilisto, instruisto, komponisto.

Bálint Baráth
Bálint Baráth  naskiĝis la 24-an de majo 1983 en Dunaújváros.

Biografio
---------

Bálint Baráth lernis muzikon unue en sia naskiĝurbo, poste en muziklernejo de Kecskemét, pli poste en muzika instituto de Universitato István Széchenyi, fine en Parizo en École Normale de Musique. Li instuas en muziklernejo de Budakeszi, krome li komponas kaj koncertas. Li ligas la belaerton kun la muziko, tial li aranĝas koncertojn en malfermoj de ekspozicioj. En 2017 li estis membro de muzika grupo Neszmese, poste li muzikas duope (vidu la subajn bildojn!).

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Arthalo Budapeŝto (2016)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Lúdas Matyi* (muzikaĵo de teatraĵo, 2009)
* *Mérgezett almák* (muzikaĵo de teatraĵo, 2016)

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)
* hungarlingva biografieto

* NeszmeseNeszmese
* duopoduopo

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Bálint Baráth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631879
 |
La **Parko Monceau** (france *Parc Monceau*) estas publika parko lokita en la 8-a arondismento de Parizo. La tereno antaŭe apartenis al la duko de Chartres, kiu komisiis al Carmontelle fantazian parkon kun svisa dometo, nederlandaj muelejoj, pagodoj, piramido, mezepokaj ruinoj, arboj kaj insuloj. En 1852 la financisto Péreire konstruis privatajn, prestiĝajn domegojn ĉirkaŭ la parko.

La pariza municipo aĉetis la ĝardenon en 1860, kaj ĝi estis renovigita de Jean-Charles Alphand. La kradoj estis faritaj de Gabriel Davioud. En la parko estas dismetitaj statuoj de verkistoj aŭ muzikistoj. Claude Monet pentris la parkon en 1876.

  

centra

Publikaj transportoj
--------------------

* metrostacio: M02 Monceau

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de parkoj kaj ĝardenoj de Parizo
* Monceau (pariza metrostacio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parko Monceau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Parko Monceau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Malnovaj kaj pli freŝdataj fotoj
**József Frigyesi** [jOĵef fridjeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frigyesi József** estis hungara kuracisto, akuŝisto, ginekologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1946). Lia origina nomo ĝis 1882 estis *Friedenstein József*.

József Frigyesi  naskiĝis la 14-an de junio 1875 en Kisvárda. Li mortis la 11-an de decembro 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Frigyesi akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1897. En 1912 li eklaboris en la universitata akuŝejo. En 1929 en kongreso de germanaj kuracistoj li prezentis viva la lokan anestezon dum kinekologia operacio. Inter 1929–1948 li ĉefe instruis en la universitato, kie li estis eĉ rektoro inter 1945–1947. En 1952 li doktoriĝis.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A helyi érzéstelenítés kézikönyve* (Manlibro de la loka anestezo) (1926)
* *Nőgyógyászat* (Ginekologio) (1938)

Memorigiloj
-----------

* premio fondita en 2014

Fontoj
------

* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* biografieto kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.