recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ida Harmath** [harmat], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harmath Ida** estis hungara aktoro, kantisto. Ŝia fratino estis Emma Harmath, ŝia edzo estis Béla Szilágyi (aktoro) (ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Szilágyi Béláné*).

Ida Harmath naskiĝis en 1837 en Ungvár (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Uĵhorodo (Ukrainio), ŝi mortis la 18-an de aŭgusto 1863 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio).

Biografio
---------

Gepatroj de Ida Harmath estis migraj aktoroj, tial la juna Ida frue konatiĝis pri la aktora vivo. Ŝi debutis en Pécs. Ĉirkaŭ 1856 ŝi edziniĝis, poste ili kune aktoradis, precipe en Nacia Teatro (Pest). Ŝi havis rolojn en muzikaj teatraĵoj. Ŝi mortis tre frue kaj neniam ŝi naskis.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* *Nagyapó* Zsuzsi Bojthy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la teksto)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ida Harmath en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 785334
 |



* Portalo pri Biografio
kaligrafia bildigo de la imama nomo
**Reza** aŭ **Ridha** (plena nomo en araba skribo علي بن موسى الرضا‎, araba prononco *ˤAlī ibn-Mūsā al-Riđā* aŭ *..al-Ridhā*, persa prononco *ˤAlī ibn Mūsā al-Rezā*, ankaŭ nomata *abu al-Hasan*, kutime laŭ la persa tradicio pli mallonge nomata *Ali al-Reza* (perse علي رضا ع) aŭ *imamo Reza* (perse امام رضا), estis ido de la profeto Mohamedo kaj la oka imamo de ŝijaisma islamo, post lia patro *Musa al-Kadhim* kaj antaŭ lia filo *Muhammad al-Ĝaŭad* (aŭ *al-Ĝavad*). Li naskiĝis ĉirkaŭ la 29 de decembro 765 kaj martire mortis la 23-an de aŭgusto 818.

la tombo de Reza en Maŝhado estas inter la plej vizitataj pilgrimejoj islamaj
La alevoj, la skoloj de zajdismo kaj sufismo konsideras lin "imamo de scio". Reza vivis en periodo kiam la kalifoj de la Abasida Kaliflando frontis multajn problemojn, inter kiuj aparte seriozis ŝijaismaj ribeloj. La kalifo *Al-Ma'mun* tial taktike nomumis la imamon Reza lia posteulo, en la intenco enplekti lin en la praktikan regadon kaj sekve malaltigi lian popularecon. Tamen, laŭ la ŝijaisma vidpunkto, kiam Al-Ma'mun vidis ke la imamo eĉ pli popularigixis, li decidis ĝustigi sian eraron per tio ke li ordonis per venenigo mortigi la imamon. Reza estis entombigita en vilaĝo en la regiono Ĥorasano, kiu poste iĝis grava ŝijaisma pilgrimejo kaj urbo, kaj ricevis la nomon Maŝhado, "loko de martiriĝo".

Koresponde al la postmorta adoro de la imamo, la nomo Reza fariĝis aparte populara vira persona nomo en Persio/Irano.

* Kategorio Imamo Reza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554016
* GND: 102415293
* LCCN: n80115654
* VIAF: 298140737 76706594, 298140737
* ISNI: 0000 0004 0251 1760
* SUDOC: 200241486
* BNF: 16956831h
* MBA: df12365c-50be-4f11-b197-d65daa50557b
* NKC: jx20060505001
* BNE: XX4853979
 |
**IMAI Tadashi** aŭ **Tadaŝi** (japane 今井 正; \* naskiĝis la 8-an de januaro 1912 en Tokio, Japanio; mortis la 22-an de novembro 1991 samloke) estis japana filmoreĝisoro, kiu apartenis al la plej disputitaj filmaj produktistoj de la 20-a jarcento en Japanio. Liaj filmoj temis ofte senkaŝe el maldekstra vidpunkto, kun forta socia kritiko.

Biografio
---------

Imai Tadashi naskiĝis kiel filo de pastro. Li jam junaĝe ribelis kontraŭ la aŭtoritato kaj malestimis la tradician religion, kulturon kaj ĝeneralan socian strukturon. Tiutempe, en erao de la japana imperiestra imperio, tiu nekonforma politika pensado estis ĉefa peko. Li studis en la Imperiestra Universitato de Tokio kaj partoprenis en la komenco de la 1930-aj jaroj en maldekstraj protestoj, estis dufoje arestita, sed estis bladaŭ liberlasita. Dum siaj studjaroj Imai komencis verkadon kaj en 1934 verkis sian unuan scenarion, sed en la sekva jaro li ĉesigis sian studadon kaj turnis sin al filma medio. Li poste laboris kiel scenejlibra verkisto kaj debutis en 1939 kiel reĝisoro kun la dokumentara filmo *La militista akademio de Numazu*.

Spite al sia politika pensado, Imai estis dum la dua mondmilito fidela apoganto de la registaro kaj publikigis - laŭ kontrakto kun gravaj japanaj filmoproduktaj firmaoj - filmojn, kiuj servis kiel milita propagando por la imperiestro Hirohito. Post militfino, Imai turnis sin iom post iom denove al socialkritikaj temoj, kaj ne kaŝis sian marksisman mondan alvidon, kiuj respeguliĝas en la postmilitaj filmoj. Fine de la 1940-aj jaroj, li membriĝis en la Komunista Partio de Japanio kaj laboris ne-memvole kiel sendependa filma produktisto. Ĉar li agadis ekster kadro de la rigidaj japanaj filmstudiaj sistemoj, li evoluis al renoma filmisto kaj lasi sin grave influi de la itala novrealismo.

Al siaj plej konataj verkoj apartenas la premiita filmo *La virino de la samurajo*. Lia filmo *Buŝido – Ili vivas kaj murdas* gajnis la Oran urson ĉe la Internacia Filma Festivalo de Berlino en 1963. Dum la Internacia Filma Festivalo de Berlino en 1958, li jam ricevis Arĝentan urson de la plej bona reĝisorado por la filmo *Micuko – Historio de juna amo*.

Filmaro (elekto)
----------------

* 1939: La militista akademio de Numazu (*Numazu heigakkō*)
* 1953: Turo de lilioj (*Himeyuri no tō*)
* 1956: Malheleco posttagmeze (*Mahiru no ankoku*)
* 1957: Micuko – Historio de juna amo (*Jun'ai monogatari*)
* 1958: La virino de la samurajo (*Yoru no tsuzumi*)
* 1963: Buŝido – Ili vivas kaj murdas (*Bushidō zankoku monogatari*)
* 1974: Raporto pri japana poeto (*Takiji Kobayashi*)
* 1976: Frato kaj fratino (*Ani imotō*)

* Kategorio Imai Tadashi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410675
* GND: 131745867
* LCCN: nr91036236
* VIAF: 15911706
* ISNI: 0000 0000 8200 7150
* BNF: 16541888c
* NDL: 00219937
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Tomáš STANO** (naskiĝis la 14-an de junio 1995 en Liptovský Mikuláš, Slovakio) estas slovaka esperantisto. Li esperantiĝis en 2013, kaj nun li estas estrarano de TEJO pri merkatiko kaj estrarano de SKEJ pri financoj. Nuntempe li studas en Prago, Ĉeĥio. Li partoprenis en la organizado de Esperanto-renkontiĝoj kiel SES, IJF, ankaŭ prizorgis tagan programon por la Junulara Programo dum UK 2016 en Nitro kaj nun estas membro de la LKK de la IJK 2019 kiu okazos en Slovakio. Nuntempe komitatano A de TEJO por Slovakio.

Li estis elektita estrarano de TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) komence de 2019 por duona periodo post la eksigo de Arturo Crespo, kiel estrarano li respondecas pri merkatiko.  

En 2020 li estis elektita vicprezidanto de TEJO por la periodo 2020-2021.

Referencoj
----------

1. ↑  Cirkulero 165 de TEJO
2. ↑  Prezento de Stano en tejo.org
3. ↑  estraro de SKEJ
4. ↑  Teamo de la LKK  Arkivigite je 2019-02-04 per la retarkivo Wayback Machine
5. ↑  Estraro de TEJO 2020-2021

Vidu ankaŭ
----------

* Estraro de TEJO


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642691
 |
logo

**Immaculata** (el lat. *Senmakula*) estas ĉeĥa katolika revuo eldonita per Minoritanoj por la Kavalireco de Senmakula, baziĝantaj sur la ideoj de Maksimiliano Kolbe kaj lia *Rycerz Niepokalanej*. La revuo estas eldonita ekde 1992. Ekde 1994, ĝi estas eldonita kun la eklezia aprobo de episkopo. Vojtěch Cikrle.

Historio
--------

La ideo eldoni Marianas-orientitan revuon ligilatan al la movado je Kavalireco de Senmakula ekestis MUDr. Bogdan Sikora en 1991.Tiutempe li laboris kiel kuracisto en Karlova Studánka. Pri efektivigo de la projekto helpis lin P. Josef Petrák, fervora membro de la Kavalireco de Senmakula. Post akiro de taŭgaj permesoj de la Ministerio, de la ĉefepiskopo Graubner kaj de la provincestro de ĉeĥa minoritana provincio, P. Hyacinta Skupienia OFM Conv. La unua numero aperis en majo 1992 en 5.000 ekzempleroj. La unuaj numeroj estis publikigitaj en Český Těšín kaj baldaŭ la ŝarĝo supreniris al 10.000. Bogdan Sikora kontaktis la superulon de la minorita monastero en Brno, P. Josef Goryl OFM Conv. kaj ili konsentis kunlabori - ekde tiam la revuo estis eldonita de la monaĥejo. Sikora decidis aliĝi al la ordeno kaj pri la revuo ekzorgis P. Goryl. En la unuaj jaroj de sia funkciado, la redaktejo funkciis sen oficiale nomumitaj ĉefredaktistoj kaj aliaj helpantoj. La unua nomumita ĉefredaktoro per la kapitulo fratoj en 2002 estis Fr. Bohdan Heczko OFM Conv. kiu antaŭe laboris kun la redaktejo kaj kiu ankoraŭ administras ĉi tiun funkcion (2020).

Karakterizaĵoj
--------------

Ĝi estas evangelia revuo orientita al Virgulino Maria, kiu sekvas de la pola *Rycerz Niepokalanej*, eldonita ekde 1922 .

La revuo publikigas kelkajn artikolojn temigante diversajn areojn de teologio, bibliaj studoj, mariologio kaj historio de la Eklezio. Ĝi ankaŭ enhavas atestojn, intervjuojn aŭ novaĵojn el la tuta mondo. Ĉio ĉi helpas al legantoj profundigi sian fidon, dediĉi sin al Dio per la Senmakula Virgulino kaj restarigi moralon.

Ekde 2005 artikoloj estis montritaj ankaŭ en la slovaka

Disvastiĝo
----------

La revuo estas abonita ne nur de homoj el Ĉeĥio kaj Slovakio, sed ankaŭ de Pollando, Germanio, Italio kaj eĉ Kanado kaj Aŭstralio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kavalireco de Senmakula
* Rycerz Niepokalanej
* Maksimiliano Kolbe
* Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo
* Minoritanoj

Referenco
---------

1. ↑

Eksteraj ligoj
--------------

* oficiala retejo
* ŠTAMPACH, Ivan O. Katolická polarizace podle náboženských periodik. *Religio: revue pro religionistiku.* 1999, vol. 7, n-ro 2, pp 199 - 202.
* VONDRAK, Jan. *Mediální mapa křesťanského periodického tisku v České republice (Bakalářská diplomová práce).* Masarykova univerzita, Fakulta sociálních studií, 2010.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697313
 |
**Bettiah,** hindie **बेतिया** estas urbego en norda Barato, en nordokcidenta parto de subŝtato Biharo, en kantono de Muzaffarpur, en distrikto de Okcidenta Ĉamparan, kie ĝi estas ties sidejo.

Aerfoto pri Bettiah

Demografio
----------

En 2011 Bettiah havis 132 896 (kun la aglomeraĵo 156 200) da loĝantoj kun legopovo 81%, pli alta, ol la landa mezumo. Bettiah atingis la internacian kvalifikon urbego (pli granda, ol cent mil) en la 1990-aj jaroj.

Geografio
---------

Bettiah situas sur ebenaĵo laŭ averaĝa alteco de 65 m super la marnivelo iom proksime al la nepala ŝtatlimo. Motihari troviĝas 43, Bagaha 58, Kuŝinagaro 63, Sivan 66, Deoria 72, kantona sidejo Muzaffarpur kaj Gorakhpur po 114, Ĉapra 115, subŝtata ĉefurbo Patnao 146, Kolkata 611, tutlanda ĉefurbo Delhio 746, Mumbajo 1480 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La unua fidela mencio pri tiu areo okazis en 1244. La nun videbla kastelo estis konstruita en la 17-a jarcento. La brita epoko daŭris inter 1765-1947.

Ekonomio
--------

Bettiah estas la centro de komerco pri agrikulturaĵoj. En la urbego oni produktas ankaŭ latunon, metalaĵojn kaj ledaĵojn.

Eduko
-----

En Bettiah altlernejoj kaj akademio funkcias.

Lingvoj
-------

En Bettiah la oficialaj lingvoj estas la bojpura, hindia kaj urdua lingvoj.

Katolika preĝejo en Bettiah

Religioj
--------

La ĉefa religio en Bettiah estas hinduismo kun 64%, poste islamo ĉirkaŭ 34%, pli poste kristanoj iomete malpli, ol 2%.

Klimato
-------

Bettiah situas en humida subtropika klimato (Cfa). La temperaturo estas jare averaĝe 25 °C kaj varias inter 19-32 °C. Jare pluvas mezume 1330 mm, en ĉiuj monatoj pluvas iomete, sed inter junio kaj septembro tre ofte pro la musono.

Aŭtobusa stacidomo en Bettiah

Trafiko
-------

Bettiah havas trairan fervojan linion kun 2 stacidomoj. 3 ĉefvojoj kaj du flankovojoj kuras al la urbego. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Kuŝinagaro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, precipe hinduaj temploj, krome kristana katedralo
* palaco

Fontoj
------

* WikiTrans

* PalacoPalaco
* StacidomoStacidomo
* AkademioAkademio


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**OSVÁT Kálmán** (oŝvat) verkisto, redaktoro, pli juna frato de Ernő Osvát (Nagyvárad 18-a de januaro 1880 – Budapest, 1-a de aŭgusto 1953).

Biografio
---------

Li estis unu el gravaj rolantoj de ekiro de la hungara literatura vivo de Transilvanujo post la unua mondmilito. Li akiris kuracistdiplomon Budapest; li estis unue praktikanta kuracisto en Gyula, poste distrikta kuracisto en Bátos. En 1919 li aperigis la unuan beletran revuon Zord Idő. En 1924-25 li estis respondeceldonanato de Ellenőr. En 1926 li translokiĝis al Temesvár. Li redaktis plurajn revuojn (Erdélyi Levelek (1921), Kalauz (1922-23), Osvát Kálmán Hétfői Levelei (1925), Fölösleges Ember, Repríz ktp.). Ekde 1923 li estis ano de KZST. En la 30-aj jaroj li translokiĝis Budapeŝton, sed sia literatura prezento fariĝis tie tre malofta.

Ĉefaj verkoj
------------

* Szivárvány (versoj, Budapeŝto, 1903);
* A jeruzsálemi templomban (rakonto, Budapeŝto, 1907);
* Levelek a fiamhoz (Marosvásárhely, 1923);
* Románia felfedezése (? 1923);
* Följegyzések múló és nem múló dolgokról (Marosvásárhely, 1925);
* Erdélyi Lexikon (Nagyvárad 1928).
* Motívumok (Marosvásárhely 2000).

Bibliografio
------------

* Tolnai Gábor: Erdély magyar irodalmi élete (Szeged, 1933).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225493
* GND: 139629777
* LCCN: n2003102360
* VIAF: 14149972
* ISNI: 0000 0000 7885 9414
 |
Trivoja Tridge.
**The Tridge** estas la formala nomo de trivoja ligna ponto super la kunfluejo de la riveroj Chippewa kaj Tittabawassee en Parko Chippewassee ĉe la urbocentro de Midland, en la triurba regiono Tri-Cities (Miĉigano).

Nomita kiel vortokunfando de "tri" kaj "bridge" (ponto), la strukturo malfermiĝis en 1981.

Ĝi konsistas el 9.4 m alta centra piliero kiu subtenas tri radiusajn vojojn. Ĉiu vojo estas 55 m longa por 2.4 m larĝa.

Ĝi estas tre tipa ekzemplo de trivoja ponto.

43° 36′ 40″ Nordo 84° 14′ 55″ Okcidento﻿ / ﻿43.611052 °N, 84.248689 °U﻿ / 43.611052; -84.248689﻿ (The Tridge) (mapo)Koordinatoj: 43° 36′ 40″ Nordo 84° 14′ 55″ Okcidento﻿ / ﻿43.611052 °N, 84.248689 °U﻿ / 43.611052; -84.248689﻿ (The Tridge) (mapo)

Bildaro
-------

* Tridge estas trivoja pontoTridge estas trivoja ponto
* Sinusoidaj reflektojSinusoidaj reflektoj
* Piedirantoj sur TridgePiedirantoj sur Tridge
* Tridge arkoTridge arko
* Tridge longoTridge longo
* Tridge ienTridge ien
* TridgeTridge
* Tridge arkosegmentojTridge arkosegmentoj
* Tridge krepuskeTridge krepuske

Referencoj
----------

1. ↑  "The most unusual place in each of Michigan's 83 counties",  *MLive.com*, 20a de Marto 2017. Kontrolita 27a de Aprilo 2017.
2. 1 2  Meyer, Zlati, "You haven't lived here until ... You trudge over the Tridge",  *Detroit Free Press*, 4a de Decembro 2011. Kontrolita 4a de Decembro 2011.
3. ↑  Staff.  Tridge—the triple bridge. Paradoxoff Planet. Alirita 4a de Decembro 2011.[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tridge en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotoj de Tridge
* Midland River Days poster featuring The Tridge Arkivigite je 2012-04-26 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793768
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rakedvosta arbopigo** |
| --- |
|  |
| Rakedvosta arbopigoRakedvosta arbopigo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Temnurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. temnurus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Temnurus temnurus****(Temminck, 1825) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rakedvosta arbopigo  |

 |
| v • d • r |

La Temnuro aŭ **Rakedvosta arbopigo** (***Temnurus temnurus***) estas birdo de la aziaj arbopigoj, mezgranda membro de la familio de Korvedoj kiu inkludas la korvojn kaj la garolojn. Ĝi estas monotipa, tio estas ununura specio, ene de la genro ***Temnurus***.

Ĝi troviĝas en Tajlando, suda Ĉinio kaj Hindoĉinio, tio estas Laoso, Kamboĝo kaj Vjetnamo. Ĝia natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Temas pri specio ege simila al la nesamgenra Nigra rakedvosta arbopigo, sed sufiĉe parenca; tamen tiu ĉi ne havas samajn nuancojn en la ĝenerale **nigra plumaro** kaj ankaŭ **ne tiom longan voston**. Simile la vostofino larĝiĝas, sed ne tiom malproksime de la korpo.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Temnurus temnurus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.
**RAJPER aŭ RAJPAR** (sindhi: راڄپر) estas maljuna Sindhi-tribo en Sindh-regiono de Pakistano. Ĝi devenas de la Samat-tribo. Ĝiaj radikoj estas en la distrikto Naushahro Feroze. Hodiaŭ, Rajper havas ĉirkaŭ 70 subkastoj.

Rajper-tribo faris terkultivadon en la komenco. Sed poste, la plej granda parto el ili akiris posedon de siaj teroj. Hodiaŭ preskaŭ ĉiu en tiu tribo vivas bone. Ekzistas apenaŭ malsupra klaso en tiu ĉi tribo. Sed kelkaj nun ŝanĝas karieron serĉante postenojn en la registaro kaj en politiko ĝenerale.

Rajper-oj preferas vivon en vilaĝo kaj prizorgo la komerco kiel iliaj prapatroj. Sed la vivstilo de tiu tribo estas eleganta. Kontraŭe al la plej multaj vilaĝanoj, Rajper-oj havas elektran kurenton, gason, larĝajn ŝoseojn por transportado, bonordan senakvigsistemon, lernejojn, apotekojn/hospitalojn, kaj etajn muelilojn en iliaj vilaĝoj. Virinoj en tiu tribo estas tre respektataj, partoprenante en la evoluo de la tribo. 

La gvidanto de la tribo estas konata sub la nomo de Sardar. Sub lia potenco estas ĉiuj vicestroj. Ĉiuj hejmaj problemoj solviĝas fare de la gvidantoj.
Juan Carlos la 1-a antaŭ la Cortes Españolas, dum lia proklamo kiel Reĝo, la 22an de novembro 1975
La **Hispana transiro al demokratio** estis la epoko kiam Hispanio moviĝis de la diktaturo de Francisco Franco al liberal-demokratia ŝtato. La transiro laŭdire kutime komenciĝis per la morto de Franco la 20-an de novembro 1975, dum ĝia kompletiĝo estis diverse markita de la Hispana Konstitucio de 1978, la fiasko de Antonio Tejero en la puĉo de la 23-a de februaro 1981, aŭ la balotvenko de la PSOE la 28-an de oktobro 1982.

La morto de Franco metis Don Johano Karlo de Burbono en la trono. Ĝis la morto de Franco, Johano Karlo restis en la fono kaj ŝajnis sekvi la planojn de la diktatoro por nomumi lin sia posteulo kiel Ŝtatestro kaj poste Reĝo de Hispanio. Post kiam li atingis la povon kiel reĝo, Johano Karlo faciligis la evoluon de la nuna politika sistemo, kiel lia patro, Don Johano de Burbono, rekomendis ekde 1946.

La transiro estis ambicia plano kiu fidis je abunda subteno kaj ene kaj ekster Hispanio. La okcidentaj registaroj, kondukitaj de Usono, favoris hispanan konstitucian monarkion.

Tamen, la transiro iĝis malfacila, kiam la minaco de la interna milito (1936-1939) daŭre plagis Hispanion. Frankistoj en la ekstrema flanko ĝuis konsiderindan subtenon ene de la Hispana Armeo, kaj homoj de la maldekstro malfidis reĝon kiu ŝuldis sian pozicion al Franco.

Vidu ankaŭ
----------

* Demokratiigo
* Mortigado de Atocha de 1977

* Kategorio Hispana transiro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la centra Gujano, nun Surinamo, inter la aliaj du (la iama brita Gujano kaj Franca Gujano) 
**Gujanoj** estas la regiono kiu situas inter orienta Venezuelo kaj nordokcidenta Brazilo kun marbordo al Atlantiko.

Gujano estas ĝangala kaj montara mondoregiono, nordoriente en Sudameriko. La nomo oriĝinas de indiĝina sudamerika lingvo, kaj ofta teorio estas ke ĝi signifas "lando de akvo".

Ekde kolonia epoko la teritorio de Gujano subdividiĝis inter tri koloniaj imperioj, nome Britio, Nederlando kaj Francio. Nuntempe la plej okcidenta el la tri Gujanoj, eksa britia teritorio, estas sendependa ŝtato, nome Gujano; la centra parto, eksa nederlanda teritorio, estas sendependa ŝtato, nome Surinamo; kaj la orienta parto estas ankoraŭ franca teritorio nome Franca Gujano. Ĉar du el la tri teritorioj estas jam sendependaj, la nomo *Gujanoj* por aludi la tri partojn estas nun eksmoda; tamen unu el ili nun mem uzas la nomon Gujano sen aldono.

Krome, oni povas inkluzivi en tiu nomo najbarajn regionojn de la najbaraj landoj, nome Brazilo kaj Venezuelo, tio estas respektive Venezuela Gujano kaj Brazila Gujano. Restas ankoraŭ prilimaj konfliktoj inter kelkaj landoj, precipe en senhomaj aŭ malfacile atingeblaj regionoj, kiel la regiono Esekiba Gujano, administrita de Gujano, sed pretendita de Venezuelo.

Fontoj
------

1. ↑  Guyana en etymonline.com (angla)
2. ↑  Guyana en *Encyclopædia Britannica* (angla)
3. ↑  Guyana en *CIA World Factbook* (angla)
Verdkolore, Hispania Ulterior, sur mapo de Iberia duoninsulo
**Hispania Ulterior** (Hispania «la fora») estis unu el la du romiaj provincoj de Hispania post ĝia konkero en 197 a.K. Ĝi konsistis komence el la depresio de Gvadalkiviro, kvankam poste inkluzivis ankaŭ la okcidetan parton de la Iberia duoninsulo.

Ĝi estis regata de prokonsuloj elektitaj *extra ordinem* (Liv. XXVIII. 38; XXIX. 13, XXXI. 20), kaj poste de du pretoroj invstitaj per la potenco de la prokonsuloj kaj la insigno de la 12 faskoj (Liv. XXXII. 28, XXXIII. 26, Liv. XXXVII. 46, XXXIX. 29).

En la jaro 171 a.K. ĝi estis kunigita al la provinco Hispania Citerior dum la milito de Makedonia regno, sed poste denove disigita en 167 a.K.

En 27 a.K. Cezaro Aŭgusto dividis la provincon Hispania Ulterior en du provincojn: Betiko (*Baetica*) kiel senata provinco kaj Luzitanio kiel imperia provinco.

Unu legio establiĝis en la provinco. La ĉefurbo estis Kordovo (*Corduba*) kaj eventuale Kadizo (*Gades*).

Vidu ankaŭ
----------

* Hispania Citerior
Hispano-Suiza Alfonso XIII (Hispanio) de 1908.
**Hispano-Suiza** estis hispana entrepreno por fabrikado de aŭtoj de lukso kaj kurkonkurenco, kiu havis ankaŭ branĉon por la dezajno kaj fabrikado de motoroj de aviadiloj, motoroj de ŝipoj, vehikloj de transporto kaj militaj, same kiel de armiloj.

La firmao estis fondita en Barcelono en 1904 fare de la hispanaj entreprenistoj Damián Mateu Bisa, Francisco Seix Zaya kaj la svisa inĝeniero Marc Birkigt. La entrepreno havis grandan disvolvigon dun la dua kaj tria jardekoj de la 20a jarcento.

Ties branĉo de aŭtoj estis ŝtatigita fare de la Instituto Nacional de Industria (INI) en 1946. Post la ŝtatigo oni kreis ENASA, kiu dediĉis sin al la fabrikado de aŭtoj de lukso kaj kamionoj sub la marko Pegaso. En 1920 okazis la ŝtatigo de la branĉo de motoroj por aviadiloj kun sidejo en Francio fare de la franca registaro, kiu kreis la *Société Française Hispano Suiza, S. A.*, poste absorbita de Snecma, filio de la franca grupo SAFRAN en 1968.

Notoj
-----

1. ↑   Hispano-Suiza (1904 - 1946) «Hispano-Suiza (1904-1946)». Autopasion18.com.Alirita la 18an de januaro 2019.
2. ↑  «History». Web Hispano Suiza SA. Alirita la 18an de januaro 2019.

* Kategorio Hispano-Suiza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Blazono de la de Mar-Armeo de Hispanio
La **Mar-Armeo de Hispanio** estas la mara branĉo de la Armeo de Hispanio. Estas unu de la mararmeoj aktivaj plej antikvaj de la mondo. Ties komenco datas de la lastaj jaroj de la 15a jarcento kaj unuaj de la 16a jarcento, kiam la grandaj regnoj hispanaj nome Kastilio kaj Aragono unuiĝis dum la regado de la Katolikaj Gereĝoj. La Mar-Armeo de Hispanio ludis gravan rolon en la Historio de Hispanio, ĉefe je la strategaj kaj defendaj aferoj dum la epoko de la Hispana Imperio. Inter la atingoj de la Mar-Armeo de Hispanio estas la Malkovro de Ameriko, la unua ĉirkaŭnavigado fare de Juan Sebastián Elcano kaj la malkovro de la marvojo inter Azio kaj Ameriko fare de Andrés de Urdaneta. La Mar-Armeo de Hispanio estis la plej pova de la mondo el la 16a jarcento al mezo aŭ fino de la 17a jarcento kaj dum la 19a jarcento ankoraŭ estis grava, sed en 1898 suferis teruran malvenkon kontraŭ la nova mararmeo de la nova ŝtato de Usono, kio markis la dekadencon historie.

Ties ĉefaj aktualaj bazoj estas en Rota, Ferrol, San Fernando, Cartagena kaj Las Palmas de Gran Canaria.

Aktuale ĝi enhavas ĉirkaŭ 25.000 homojn, inklude civilulojn.

* Hispania mararmeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hispania mararmeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antonomazio** estas nocio de retoriko. Ĝi estas vortfiguro kiu uzas:

1. karakterizan ekvivalenton anstataŭ la propran nomon aŭ
2. propran nomon kiel karakterizan epiteton.

Nuntempe precipe ĵurnalistoj ŝatas uzi antonomaziaĵojn por eviti tro oftan ripeton de nomo. Sed ankaŭ en la kampo de turismo oni uzas la allogan efikon de (ofte troiga) antonomazio.

Ekzemploj:

<1>
***La Granda Korsikano*** anstataŭ Napoleono
***Blanka Domo*** aŭ ***Vaŝingtono*** anstataŭ usona registaro.
***Toskani-frakcio*** por partoj de la socialdemokrata eminentularo en Germanio, kiuj, kvankam estante anoj de tradicie maldekstra partio laŭdire ofte restadas en propraj somerdomoj en Toskanio.
***La Eterna Urbo*** anstataŭ Romo
***Dika Pomo*** anstataŭ Novjorko
***La Venecio de la Nordo*** pri Sankt-Peterburgo
***Elbflorenco*** anstataŭ Dresdeno
***La Ora Urbo*** anstataŭ Prago
***La urbo de la parolantaj ŝtonoj*** (ne tiom ofte, tial minuskle]) anstataŭ Krakovo
<2>
***Mi ne estas Krezo.*** Signifas, ke mi ne estas riĉulo.
***Li ne estas Adoniso.*** Signifas, ke li ne elstaras per la beleco.
***~ ne havas herkulajn muskolojn.*** Signifas, ke li ne estas tre forta.
***~ estas vera Narciso.*** Signifas, ke li ekstreme adoras la propran eksteraĵon.
***~ estas vera Casanova/Donĵuano.*** Signifas, ke li facile kaj ofte konkeras virinajn korojn.
***Ŝi parolas kiel Kasandra.*** Signifas, ke ŝi diras malagrablajn profetaĵojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Eponimo
* Metonimio
* Parafrazo
**Umar Dimajev** ruse: *Умар Димаев* (naskiĝis la 1-an de oktobro 1908 en Urus-Martan, la Rusa imperio — mortis la 26-an de decembro 1972 en Grozno, Sovetunio) – ĉeĉena akordionisto kaj komponisto.

Vivo
----

Umar Dimajev devenis de plurinfana kamparana familio, kiu de generacioj estis ligita kun muziko. De infaneco, simile al siaj fratoj kaj fratinoj lernis ludi akordionon. En la aĝo de 15 jaroj komencis ludi en nuptoj kaj familiaj solenaĵoj.

Kiam en 1924 en Urus-Martan oni funkciigis la unuan radiostacion, la 16-jara Umar ludis en radiaj disaŭdigaĵoj. En 1929 prezentis sin kune kun la orkestro de Nacia Teatro, kiel soloisto. Per sia ludo ekinteresis konatan rusan komponiston Aleksandr Aleksandrov, kiu instruis al Dimajev la arton de komponaĵoj. Kelkiuj el lia pli fruaj verkoj, kiel *Ĉeĉena valso* estas ludata en Ĉeĉenio ĝis hodiaŭ.

En la 30-aj jaroj Dimajev famiĝis kiel soloisto de popola ensemblo, aganta ĉe radiostacio de Ĉeĉena-Inguŝa ASSR.

La vivo de Dimajev drame ŝanĝiĝis februare 1944, kiam regopovoj de Sovetunio devige deportis ĉeĉenojn kaj inguŝojn. La familio de Dimajev trafis al Kazaĥio.

Diskaro
-------

* 2002: *Чечено-Ингушская танцевальная музыка*

Bibliografio
------------

* *Хасан Туркаев*, *Культура Чечни: история и современные проблемы*, Moskvo 2002, ISBN 9785020088320

Eksteraj ligiloj
----------------

* Умар Димаев — это гордость и величие нашего народа
* Umar Dimajev, YouTube
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Senmarka kolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Patagioenas* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. inornata*** |
|

 |
| Dunomo |
| ***Senmarka kolombo *Patagioenas inornata****(Vigors, 1827) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Senmarka kolombo  |

 |
| v • d • r |

**Senmarka kolombo** aŭ **Senornama kolombo** (*Patogienas inornata*) antaŭe (*Columba inornata*) estas karibia kolombo de la familio *Columbidae*, kiu vivas en Kubo (Insulo de la Junularo), Hispaniolo (Dominga Respubliko kaj Haitio, nome en Insulo de la Testudo), Jamajko, kaj Puertoriko. Ties naturaj habitatoj estas arbaroj, marbordaj dezertoj, mangrovejoj kaj marĉaj areoj. Ĝi estas minacata per habitatoperdo.

Priskribo
---------

La Senmarka kolombo estas granda birdo (38 cm) kiu iom similas al ofta urbokolombo. Jedistance ĝi aspektas pale blu-griza ĝenerale. La kapo, malantaŭa kolo, brusto, kaj parto de la flugiloj estas ruĝec-vinecaj. Ripoze, la flugiloj montras blankan bordon; dum flugo, ĝi formas rimarkindan flugilstrion. Kruroj kaj piedoj estas malhelruĝaj. La ino estas iomete pli malgranda kaj senbrila ol la masklo. La junuloj estas pli brunaj ĝenerale, kun palaj flugilbordoj kaj malhelaj okuloj.

Taksonomio
----------

La Senmarka kolombo estas reprezentanto de relative ĵusa insuladapto de la Flavbeka kolombo (*P. flavirostria*) aŭ de la Maranona kolombo (*P. oenops*), kiuj troviĝas respektive en Centra kaj Suda Ameriko. Tri subspecioj de la Senmarka kolombo estas agnoskataj: nome *P. i. inornata* el Kubo kaj Hispaniolo, *P. i. exigua* el Jamajko, kaj *P. i. wetmorei* el Puertoriko.

Puertorika senmarka kolombo
---------------------------

Dum la 1970-aj jaroj, la Puertorika senmarka kolombo (*P. i. wetmorei*) estis rande de formorto. Konservoprogramo estis enkondukita por savi la specioj kaj nun ĝi nombras kelkajn milojn da individuoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Plain Pigeon Patagioenas inornata wetmorei. US Fish & Wildlife. Alirita 14a de Junio 2020.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-06-14. Alirita 2021-02-04.

Eksteraj ligiloj
----------------

* BirdLife Species Factsheet. Arkivigite je 2009-01-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Plain pigeon videos, images and sounds on the Internet Bird Collection


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715462
 |
**Idriss DÉBY** (naskiĝis la 18-an de junio 1952 en *Berdoba* apud *Fada* en la dezerta norda provinco Ennedi Ouest de Ĉado, mortis la 20-an de aprilo 2021) estis Prezidento de Ĉado ekde la 1-a de decembro 1990.

Biografieto
-----------

**Idriss Déby**, kiu mem nomis sin **Idriss Déby Itno** ekde januaro 2006, estis membro de la etno "Zaghawa", proksima al la etno "Toubou". Prezidento de Ĉado ekde la 1-a de decembro 1990, li estis reelektita la 3-an de majo 2006 por tria mandato per 64.67% de la validaj voĉdonoj.

Familio
-------

Brahim Déby, filo de Idriss Déby, kiu estis postsekvonta sian patron al la povo, estis murdita la 2-an de julio 2007 en Courbevoie, Francio. Lia dua filo Mahamat Idriss Déby Itno vere postsekvis sian patron al la povo en 2021.

Politika kariero
----------------

Li estris Ĉadon ekde la 1-a de decembro 1990, kiam, helpate de Francio li forpelis el la povo sian antaŭan armean kunulon Hissène Habré post periodo de armita lukto el Sudano.
Li estas la fondinto de "Mouvement Patriotique du Salut" (*Patriota Movado de Savo*), armita movado poste fariĝinta politika partio, kiu superas en la politika vivo de Ĉado. Li estis elektita por unua mandato en 1996, poste por dua mandato en 2001. La 21-an de decembro 1999, dektri politik-militaj movadoj kaj politikaj partioj unuiĝis celante renversi la reĝimon, kiu iom post iom centriĝis ĉirkaŭ la «prezidento». En 2000, oni estimis la bilancon de la reĝimo al 25 000 mortintoj.

La ĉadaj deputitoj adoptis la 26-an de majo 2004 ŝanĝon en la konstitucio, kiu forigas la limigon de prezidentaj mandatoj, antaŭe fiksitan al du. En februaro 2006 la ribeluloj estis renversontaj la reĝimon, sed la francaj fortoj ĉeestantaj surloke ebligis la rapidan revenon de Idriss Déby, kiu estis vizitanta Ekvatoran Gvineon por la kunveno de "CEMAC" (Ekonomia kaj Mona Komunumo de Centra Afriko). Li estis reelektita por tria mandato en majo 2006, unu monaton post la fuŝinta atako kontraŭ Nĝameno, la 13-an de aprilo, farita de "Front Uni pour le Changement" (FUC) (*Unuiĝinta Fronto por la Ŝanĝo*) de kapitano Mahamat Nour, unu el la ribelaj movadoj luktantaj kontraŭ la povo.

Komence de februaro 2008, li denove frontis ribelajn atakojn en Nĝameno. Francaj soldatoj helpis siajn surlokajn samlandanojn forflugi en Francion. Multaj homoj ankaŭ forfuĝis en Kamerunon.

* Kategorio Idriss Déby en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222389
* GND: 129698679
* LCCN: n94050752
* VIAF: 306149066604765601931
* ISNI: 0000 0003 8310 312X
* SUDOC: 050440489
* BNF: 135135311
* BIBSYS: 14050969
 |
**Ventenac-en-Minervois** (prononco [vɑ̃tənak ɑ̃ minɛʁvwa]) estas franca komunumo en la departemento Aude, en la regiono Langvedoko-Rusiljono.

La loĝantoj nomiĝas france *Ventenacois*. La nomo devenas de romia tempo: *Villa Ventenachus*. *Castrum Venthenacum* estis okupita en la 12-a jarcento de Simon de Montfort dum la milito kontraŭ la kataroj.

Château de Ventenac
-------------------

Malgraŭ la impona aspekto da la *Château de Ventenac* la kastelo ne estas vera kastelo, sed stokejo por vino. Ĝi troviĝas rekte apud la *Canal du Midi* kaj la haveno utilas al turismaj boatoj.

La nuna konstruaĵo ekestis en la 18-a jarcento sur la restaĵoj de malnova kastelo. En la 19-a jarcento sinjorino Seguy de Saint Siran ĝin konstruigis kaj donis imponan eksteran impreson, kiu memorigas pri religia konstruaĵo. Post ŝia morto la vinberejo, la kastelo kaj la vinkelo iĝis posedaĵo de sinjorino Pauline Meyer, kiu devis forlasi Francion pro la militrisko en la jaro 1938. La vinberkulturistoj transprenis ĉion kaj fondis kooperativon kaj produktis sian vinon komune.

Nuntempe la kooperativo produktas 22.000 hektolitrojn, inter ili 4.500 de la kategorio *Appellation d ’Origine Contrôlée Minervois* kaj 17.500 hektolitrojn, kiel *Vins de cépages de pays d ’Oc*.

En la kastelo estas muzeo pri la produktado de vino tra la historio.

La kooperativo utiligas la vinberoj de la specoj Syrah, Cabernet, Merlot, Chardonnay, Cinsault

* france retpaĝo de la *Château de Ventenac*
* france listo de la produktataj vinoj

Informoj
--------

* france Oficiala retpaĝo de la vilaĝo Arkivigite je 2008-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
* france Fotoj kaj informoj Arkivigite je 2008-06-16 per la retarkivo Wayback Machine
* france Hidrologia situacio de Aude
* angle Foto de la ponto[*rompita ligilo*]
* germane Fotoj pri la vilaĝo kaj la Suda Kanalo *(Canal du Midi)*

Bildo de Ventenac laŭ la Suda KanaloBildo de Ventenac laŭ la Suda Kanalo

* Kategorio Ventenac-en-Minervois en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Franca**  (oficiale portugale *Município de Franca*) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Ribeirão Preto kaj en la mikroregiono Franca. Laŭ la stato de 2021 en la municipo vivis 358 539 loĝantoj sur areo de 607,33 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 590 loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en marto 2022 estis 242 042. La teritorio havas komunan limon kun Patrocínio Paulista, Rifaina, Batatais, Claraval, Cristais Paulista, Ibiraci, Restinga, Ribeirão Corrente kaj São José da Bela Vista.

Franca estas nomata "ĉefurbo de ŝuoj" ĉar en ĝi estas unu el la ĉefaj ŝuofabrikoj de Brazilo. En ĝi ankaŭ estas la ĉefaj teamoj de basketbalo de Brazilo.

Esperanto en Franca
-------------------

Salvador Rocha estis pioniro de Esperanto en Franca jam en la fino de 20-a jarcento. Li ne nur instruis Esperanton, sed ankaŭ propagandis la lingvon per la spiritisma ĵurnalo "Nova Era", kie li aperigis plurajn kaj interesajn artikolojn pri la lingvo.

De la loka grupo "Ĝardeno Esperantista Zamenhof", sub aŭspicio de Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) kaj apogo de Sekretariejo pri Edukado kaj Kulturo, estis okazita la 21-a Esperanto-Renkontiĝo de Ŝtato San-Paŭlo, la 2-an, 3-an kaj 4-an de aprilo 1999, kun granda sukceso.

La temo de la renkontiĝo estis "Perspektivoj de Esperanto en la Proksima Jarmilo". Kunordigis la eventon Symilde Schenk Ledon (komitatano A de UEA) kun partopreno de Ivon Barbosa, prezidanto de EASP, James Rezende Piton (ano de Amerika Komisiono de UEA), kaj Osvaldo Pires de Holanda, prezidanto de BEL.

La renkontiĝejo estis la impona "Colégio Champangnat". Multe laboris por la sukceso de la evento Alzira dos Anjos, (kareseme nomata "Alzirinha"), prezidantino de Esperantista Zamenhof, kaj ŝia skipo. Elstara punkto de la renkontiĝo estis la partopreno de multaj infanoj, preskaŭ ĉiuj parolantaj Esperanton.

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Urbestrejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140956
* GND: 7629259-9
* VIAF: 170385099
* ISNI: 0000 0001 2207 5669
* NKC: ge1042866
 |
**Hirohiko ARAKI** (荒木飛呂彦, 7-a de junio, 1960) estas japana mangaverkisto. Vera nomo estas **Toŝijuki ARAKI**(荒木利之).
Li naskiĝis en Wakaba-ku, Sendajo, Gubernio Mijagi.
Diplomiĝis en altlernejo nomata **Toŭhoku Gakuin Cucuĵi-ga oka Koutou Gakkou** (東北学院榴ヶ岡高等学校), finis dumvoje de Mijagi Universitato de Edukado. diplomiĝis en **Sendai Design Senmon Gakkou** (仙台デザイン専門学校). Alteco kaj pezeco estas 169.5 cm, 61 kg (dateno en 2007). Sangogrupo estas B. Li estas edziĝinta, havas du filinojn.

### Verkoj

* Busō Poker (1981)
* Outlaw Man (1982)
* Maŝōnen B.T. (1982-1983)
* Baoh (1984-1985)
* JoJo's Bizarre Adventure (1987-2005: WJ, 2005- UJ, 2005-)
* Henĵin Henkucu Recuden (1989, kune Hirohisa ONIKUBO [鬼窪浩久].)
* Kiŝibe Rohan ne movas (1997, 2007, 2012, 2013)

* Kategorio Hirohiko Araki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 496310
* GND: 1019564482
* LCCN: no2006062352
* VIAF: 51908743
* ISNI: 0000 0001 1443 9549
* SUDOC: 077359291
* BNF: 144369390
* NDL: 00311491
 |
Dosiero:Mussolini- pope- king flag 55.pngMemoriga bildo. De maldekstro al dekstro: Viktoro Emanuelo la 3-a, Pio la 11-a kaj Benito Mussolini.
La Ŝtato de **Vatikano** (aŭ Vatikanurbo) naskiĝis la 11-an de februaro de 1929, per *Lateranaj Traktatoj*, subskribitaj inter Italio kaj la Apostola Seĝo; per tiuj akordoj (modifitaj per la Akordoj de villa Madama de 1984) konkludiĝis la tieldirita "roma problemo" alestiĝinta en 1870, okaze de la historia konkero de Romo flanke de la itala armeo.

Tiuj akordoj, oficiale ekvalidiĝintaj la 7-an de junio 1929, la nova ŝtata realaĵo akiris plenan suverenecon sur: Placo kaj Baziliko de Sankta Petro kaj sur iuj apudaj palacoj.

La bazilikoj: Baziliko Sankta Johano de Laterano, Baziliko Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj, Baziliko Sankta Maria la Granda, la palaco de la Kancelario, palaco de Propaganda Fide, palaco kaj ĝardenoj de Castel Gandolfo kaj aliaj konstruaĵoj akiris, male, la rajton de eksterteritorieco (vidu: Eksterteritoriaj zonoj de la Apostola Seĝo.

La aera spaco kaj subgrundo estis malpermesitaj al la itala ŝtato.

Vidu ankaŭ
----------

* Eksterteritoriaj zonoj de la Apostola Seĝo
* Placo Sankta Petro
* Konkero de Romo
* Papa Ŝtato

* Kategorio Historio de Vatikano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Portugalete (metrostacio) kaj Portugalete (stacidomo). |

**Portugaleto** (hispane *Portugalete*) estas municipo de la provinco Biskajo, norde de Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Granda Bilbao kaj al la subkomarko Maldekstra Bordo.

Portugaleto havas 48.105 loĝantojn laŭ la datumoj de NIS en la jaro 2009. La municipo etendiĝas sur monteto inter la Estuaro de Bilbao kaj la rivero Ballonti. La tuta areo estas nur 3,21 km² pro kio ĝia loĝdenso (pli ol 15.000 loĝ./km²) estas la plej granda en tuta Eŭskio.

Portugaleto, laŭlonge de la 20-a jarcento ludis gravan rolon kiel dorm-urbo en la komarko Granda Bilbao, akceptante grandan parton de la enmigrado ĉefe el Kastilio-Leono kaj Galegio, kiu iris al Eŭskio inter la jaroj 1950 kaj 1970 dum la rapida industria akceliĝo de la regiono.

Post atingo de alta loĝdenso en la jardeko 1980, ĝi komenciĝis malkreski, ĉefe pro la laborĉesigo kaj la prezaltiĝo de la loĝejoj, kaj ankaŭ pro la tendenco je ĝenerala malkreskado kaj en Eŭskio kaj en Hispanio.

  

Vidaĵo de Portugaleto

Vidu ankaŭ
----------

* Portugalete (stacidomo)
* Metroo de Bilbao
	+ Portugalete (metrostacio)
	+ Abatxolo (metrostacio)
	+ Peñota (metrostacio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308411
* GND: 4605052-8
* LCCN: n86028472
* VIAF: 153566729
* BNF: 12559925b
* BNE: XX452964
 |
**Hiroshi Nakajima** (Ĉiba, 16-a de Majo 1928 – Poitiers, 26-a de Januaro 2013) estis japana kuracisto kiu iĝis Prezidanto de la Monda Organizaĵo pri Sano de 1988 ĝis 1998, kiu direktoris la elradikigo de la poliomjelito.

Li studis en la la Medicina Universitato de Tokio kaj poste en la Universitato de Parizo por specialiĝi en psikofarmakologio.

En 1988 li estis elektita 4a Ĝenerala Direktoro de la MOS, kvankam kaj Usono kaj aliaj okcidentaj ŝtatoj ne deziris tiun elekton. Famis lia konflikto kun la usona Jonathan Mann, direktoro de la lukto kontraŭ VIH/Aidoso, ĉar Nakajima dediĉis la disponeblajn fondusojn al la elradikigo de la poliomjelito, kiu jam estis kuracebla fakte kaj malmuntis la multekostan esploradon de Mann por tiu nova nekonata malsano, kiu tiam estis konsiderita kiel puno al riskaj homsektoroj.

Notoj
-----

1. ↑   Martin, Douglas (28a de Januaro, 2013). "Hiroshi Nakajima, Leader of W.H.O. Dies at 84". The New York Times. Alirita la 14an de Oktobro, 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740903
* GND: 178786519
* LCCN: n2013188521
* VIAF: 251056693
* ISNI: 0000 0003 7143 6306
* BNF: 137778213
* NDL: 00849394
* NKC: xx0222893
 |
Ekzemplo de hipergrafeo kun {\displaystyle V=\{v\_{1},v\_{2},v\_{3},v\_{4},v\_{5},v\_{6},v\_{7}\}},
{\displaystyle E=\{e\_{1},e\_{2},e\_{3},e\_{4}\}}
{\displaystyle =\{\{v\_{1},v\_{2},v\_{3}\},\{v\_{2},v\_{3}\},}
{\displaystyle \{v\_{3},v\_{5},v\_{6}\},\{v\_{4}\}\}}.

En matematiko, **hipergrafeo** estas aro {\displaystyle (V,E)}, kie {\displaystyle V} estas aro de elementoj (nomataj *verticoj*) kaj {\displaystyle E} estas aro de subaroj de {\displaystyle V} (nomataj *eĝoj* aŭ, pli precize, *hipereĝoj*).

Hipergrafeo do estas ĝeneraligo de ordinara grafeo, kie eĝoj povas ligi pli ol du verticojn. Tiel hipereĝo estas ĝeneraligo de eĝo al ajna nombro da enhavataj verticoj.

Se ĉiu hipereĝo konsistas el {\displaystyle k} elementoj, la hipergrafeo nomiĝas *{\displaystyle k}-unuforma*, aŭ simple *{\displaystyle k}-grafeo*. Ordinara grafeo do estas *2-unuforma hipergrafeo* aŭ *2-grafeo*.

Literaturo
----------

* Matthias, Ulrich: Rifuto de kombinatorika konjekto de P. Turán, *Scienca Revuo Vol. 45 (1994)(2)*, p. 26-30.

* Kategorio Hipergrafeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Arabaj kaj okcidentarabaj nombroj sur ŝosesignalo en Abudabio.
La **Hind–araba nombrosistemo** aŭ ankaŭ **Hinda nombrosistemo**, nome pozicia dekuma nombrosistemo, estas la plej ofta kaj komuna sistemo por la simbola reprezentado de nombroj en la mondo. Ĝi estis inventita inter la 1a kaj 4a jarcentoj fare de hindiaj matematikistoj. La sistemo estis adoptita de pers-araba matematikisto (libro de Al-Ĥorezmi de ĉ. 825 nome *Pri kalkulado per hindaj nombroj*) kaj araba matematikisto (libro de Al-Kindi de ĉ. 830 volumoj nome *Pri la uzo de hindaj nombroj*) de la 9a jarcento. Ĝi poste disvastiĝis al mezepoka Eŭropo dum la Meza mezepoko.

La sistemo estas bazita sur dek (origine naŭ) diferencaj signobildoj. La simboloj (signobildoj) uzitaj por reprezenti la sistemon estas en principo sendependaj el la sistemo mem. La signobildoj en aktuala uzado estas descendintaj el la Brahmaj nombroj kaj ili disiĝis en variajn tipografiajn variaĵojn ekde la Mezepoko.

Tiu simbolaro povas esti dividata en tri ĉefaj familioj: Arabaj nombroj uzitaj en la Granda Magrebo kaj en Eŭropo, Orientarabaj nombroj (nomitaj ankaŭ "Hindaj nombroj") uzitaj en la Mezoriento, kaj la Hindaj nombroj uzitaj en la Hinda subkontinento.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropaj ciferoj
* Fibonacci

Notoj
-----

1. ↑   David Eugene Smith kaj Louis Charles Karpinski, The Hindu–Arabic Numerals, 1911
2. ↑  Enciklopedio Collier kun bibliografio kaj enhavtabelo William Darrach Halsey, Emanuel Friedman - 1983. "When the Arabian empire was expanding and contact was made with India, the Hindu numeral system and the early algorithms were adopted by the Arabs"

Referencoj
----------

* Flegg, Graham (2002). *Numbers: Their History and Meaning*. Courier Dover Publications. ISBN 0-486-42165-1.
* The Arabic numeral system – MacTutor History of Mathematics

Bibliografio
------------

* Menninger, Karl W. (1969). Number Words and Number Symbols: A Cultural History of Numbers. MIT Press. ISBN 0-262-13040-8.
* On the genealogy of modern numerals by Edward Clive Bayley

* Kategorio Hind–araba nombrosistemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Washington Arch, Washington Square
**Greenwich Village**, aŭ alie *West Village* aŭ mallonge *The Village* estas loĝa kvartalo en Manhatano en Novjorko. Ĝi limas kun Broadway oriente (la limo estas 5th St.), rivero Hudsono okcidente, Houston Street sude kaj 14th Street norde.

En la 18-a jarcento Greenwich Village estis aparta vilaĝo - tio klarigas la nunan nomon. La nomo estis unuafoje anoncita en 1712. En 1822 epidemio de flavmalsano en Novjorko instigis la loĝantaron eskapi al loko kun pli sana aero, al Greenwich Village. Kiam la epidemio finiĝis, multe da personoj restis tie kaj neniam revenis al siaj malnovaj sidejoj. La tuta ĉi tiea areo en la 19-a jarcento estis konata per la nomo Washington Square.

GLAT
----

Greenwich Village ampleksas ankaŭ Christopher Street kaj trinkejo "Stonewall Inn" - kie en 1969 okazis t.n. Stonewall riots - interbatiĝoj, kiuj donis komencon al movado por liberigi gejojn (*Gay Liberation Movement*). La plej malnova biblioteko kiu temas pri GLAT - Oscar Wilde Bookshop, fondita en 1967, ankaŭ situas ĉe Greenwich Village. "The Village" ne longe poste donis sian nomon al *gejaj* kvartaloj en aliaj urboj (tio estas ankaŭ la etimologio de la nomo de la geja muzikteamo The Village People).

En la areo de "The Village" (ĉi tio estas la populara nomo de Greenwich Village) situas ankaŭ: ĉefa kampuso de Universitato de Novjorko, New School University kaj Washington Square Park.

Interesaĵo estas, ke la agado de la televida serio *Amikoj* (angle *Friends*) okazas en West Village, kvankam realece ĝi estas registrita en Holivudo. La konstruaĵo, kie loĝas la herooj realece situas apud Grove Street kaj Bedford Street.

Vidu ankaŭ
----------

* East Village
* The Village Voice
* La Nova Lernejo

* Greenwich Village en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Greenwich Village en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ife,** jorube **Ifè** aŭ **Ilé-Ifẹ̀** estas metropolo, ĉefurbo de subŝtato kaj universitata urbo en Niĝerio. La loknomo signifas: "vastiĝo", fakte, la metropolo estas origino de la jorubo-kulturo. Ĝi estis nomita **" Ateno de Afriko"**.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 07° 28′ N 04° 34′ O﻿ / ﻿7.467 °N, 4.567 °O﻿ / 7.467; 4.567 (mapo)Koordinatoj: 07° 28′ N 04° 34′ O﻿ / ﻿7.467 °N, 4.567 °O﻿ / 7.467; 4.567 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 708.937 en 2012
* Supermara alteco: 280 m
* Horzono: UTC +1

Geografio
---------

Ife situas sur altebenaĵo en la okcidenta sekcio de la lando. Ibadano situas 75, Lagoso 218 km.

Historio
--------

Arkeologiaj trovoj pruvas la ĉeeston de homoj el la 6-a jarcento antaŭ Kristo. Laŭ joruba legendo Ife estas la loko, kie la diaĵoj komencis krei la mondon. En la 8-a kaj 9-a a oka jarcentoj Ife iĝis ĉefa arta centro kaj restis grava urbo ĝis la 12-a jarcento. La urbo estas mondfama pro la antikvaj skulptaĵoj.

Ekonomio
--------

Ife estas ekonomia kaj komerca centroj de terkultura regiono. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas maniokojn, maizojn, kotonojn, kakaojn kaj tabakojn.

Klimato
-------

Ife situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 10 kaj 40 °C. Jare pluvas ĉ. 1000 mm.

Trafiko
-------

El Ife kuras 4 gravaj vojoj, ekzemple al Ibadano.

Vidindaĵoj
----------

* historia muzeo
* stadiono kun 9000 sidlokoj
* festivalo de tradiciaj religioj

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
*