recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lajos Ernst** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ernst Lajos** estis hungara kolektisto, mecenato, muzeestro, membro de Societo Szinyei Merse Pál. Lia malofta familia nomvarianto estis *Ernszt*.

Lajos Ernst  naskiĝis la 20-an de aprilo 1872, li mortis la aprilo de 1937.

Biografio
---------

Lajos Ernst devenis el riĉa juda familio. Pri la lernojaroj mankas informoj. Li aĝis 15, kiam li komencis kolekti grafikaĵojn, poste aliajn artaĵojn. En 1894 li jam pruntedonis signifan kvanton de pentraĵoj al ekspozicioj. En la sama jaro li fondis ekspozicion. Li havis bonajn kontajtojn kun la hungaraj pentristoj. Li rekonis, ke ankaŭ la skizoj estas valoraj, tial li ankaŭ ilin kolektis. En la sekvaj jaroj li ofte aranĝis ekspoziciojn. En 1912 li fondis la unuan hungaran privatan muzeon. Ekde 1917 li aranĝis aŭkciojn. En la malfruaj 1920-aj jaroj li bankrotiĝis, fine li mortigis sin en nekonataj cirkonstatoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar történeti festészet* (1910)
* *Petőfi arcképei* (1922)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-02-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2018-02-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Lajos Ernst en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Frey** [lajoŝ frej] aŭ **Ludwig Frey**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frey Lajos** estis aŭstrohungara arkitekto.

Lajos Frey naskiĝis la 12-an de januaro 1829 en Vieno (Aŭstra Imperio), li mortis la 4-an de junio 1877 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Lajos Frey studis en sia naskiĝurbo. Dum la Hungara revolucio de 1848 li venis al Baja, kie li edziĝis al fratino de István Türr. Ŝi naskis filinon. Li projektis en la urbo novajn konstruaĵojn anstataŭ tiuj, kiuj neniiĝis dum la incendio. Lia loĝejo estis sekreta renkontejo de amikaro de Türr. Baldaŭ li iris al Pest (urbo) kaj inter 1856-1867 li projektis kun Károly Gerster, poste plej ofte kun Lipót Kauser (arkitekto). Li ricevis reĝan premion kaj medalon.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* Sinagogo de Baja (1842–1845)
* teatro en Buda (kun Gerster, 1861)
* domo de Lahner (kun Gerster, 1870)
* hotelo en Buda (kunarkitekto, 1868–1870, neniiĝis en 1945)
* hotelo en Kassa (en 1963 malkonstruita)

* Sinagogo de BajaSinagogo de Baja
* Hotelo en BudaHotelo en Buda
* Domo LahnerDomo Lahner
* Hotelo en KassaHotelo en Kassa
* Duetaĝa domoDuetaĝa domo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Frey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692748
 |
**Lajos Tolnay** [lajoŝ tolnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tolnay Lajos** estis hungara arkitekto.

Lajos Tolnay naskiĝis en 1933 en Budapeŝto, li mortis la 13-an de aŭgusto 2017.

Biografio
---------

Lajos Tolnay akiris arkitekturan diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato en 1957. Post siaj studoj li laboris en arkitektura kooperativo, poste en ŝtata entrepreno inter 1971-1976 en firmao en Sopron. Inter 1976 kaj 1990 li denove projektis en Budapeŝto, en tiu periodo li estis oficejestro, ĉefarkitekto, eĉ loka partiestro. Depost la socialismo inter 1994-2003 li estis privata arkitekto. Li ricevis arkitekturan premion en 1970.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* biblioteko de Universitato de Miskolc (1963–1969)
* hotelo en Keszthely (1970)
* kovrita naĝejo en Sopron (1975–1977)
* hotelo "Stadion" (nun Aréna) en Budapeŝto (kunarkitekto, 1977-1984)

* Universitata bibliotekoUniversitata biblioteko
* Hotelo en KeszthelyHotelo en Keszthely
* Hotelo en BudapeŝtoHotelo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Tolnay (arkitekto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691364
 |
**Joris HOEFNAGEL** (konata ankaŭ kiel *Georg Hufnagel*) (Antverpeno, 1542 - Vieno, 1600) estis flandra artisto.

Hoefnagel estas grava figuro de la periodo de transiro inter la mezepoka pentrarto kaj la pentrarto de aĵpentraĵoj de la Renesanco. Kiel kutime en la epoko, Hoefnagel tre diverse interesiĝis: nome pri poezio, latino, ludado de variaj muzikinstrumentoj kaj parolado de kelkaj lingvoj. Ankaŭ liaj artaj kontribuoj estas variaj: li desegnis, faris mapojn, olepentraĵojn kaj ilustraĵojn. Li estis devena de riĉa familio de ŝtontajlistoj de diamantoj, kaj veturis tra Granda Britio, Francio kaj Hispanio. Dum tiuj veturoj li faris nombrajn kartografiajn desegnojn kiujn li uzis poste por realigo de atlaso sesvolumoj.

Urbo Santandero, en pentraĵo de Joris Hoefnagel de la fino de la 16-a jarcento. Tiu ĉi estas la plej malnova bildo de la urbo.
Iluminaĵo el *Mira calligraphiae monumenta*.
En aŭtuno 1577, post hispanaj trupoj konkeris Antverpenon, Hoefnagel kaj la kartografo Abraham Ortelius veturis suden. Dume Alberto 5-a, la duko de Bavario, nomumis lin kortega artisto. Estis tiam kiam Hoefnagel realigis sian unuan verkon pri natura historio. En 1591, Hoefnagel laboris en la kortego de la germana imperiestro Rudolfo la 2-a, fama pro sia kabineto de kuriozaĵoj pro kio li preskaŭ malatentis la statajn aferojn. Hoefnagel helpita de sia filo, Jacob Hoefnagel (1575-1630), pentris la zoologiajn trezorojn de la imperiestro. Tiu verko, konservita en la Nacia Biblioteko de Vieno, nome la *Hofbibliothek*, estas komponita de 90 olepentraĵoj pri birdoj kaj elstare inkludas ankaŭ ilustraĵon de dodo.

Inter aliaj ilustritaj verkoj de Hoefnagel elstarindas *Civitates Orbis Terrarum* (La urboj de la mondo) (1572) de Georg Braun (1541-1622), pastro de la Katedralo de Kolonjo. Tiu estis la unua atlaso dediĉita al la urboj de la mondo kaj inkludas 363 planojn kiuj priskribas 480 urbojn. Tiu libro ege populariĝis kaj reeldoniĝis regule ĝis la 18-a jarcento. Tiu atlaso estis antaŭita, en 1570 de la verko *Theatrum orbis terrarum* de Abraham Ortelius (1527-1598). Li veturis tra Hispanio el 1563 ĝis 1567, kie eble li koincidis kun Anton van den Wyngaerde, kiu estis plenumante similan komision por Filipo la 2-a.

* Joris Hoefnagel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Joris Hoefnagel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783375
* GND: 119024845
* LCCN: n91119718
* VIAF: 42143324
* ISNI: 0000 0000 9460 0461
* SUDOC: 116812559
* BNF: 12270139j 14969234j, 12270139j
* BPN: 31641059
* ULAN: 500024336
* NLA: 44597159
* BIBSYS: 4006812
* RKD: 38733
* NKC: jn19990003553
* BNE: XX1071097
 |
**Lago de Bielo** (germane *Bielersee*, france *Lac de Bienne*) estas lago en la okcidento de Svislando. Ĝi estas konektita kun la Lago de Neŭŝatelo per la rivero Thielle (germane Zihl) kaj la Lago de Morato per rivero Broye. Je ĝia norda fino situas la urbo Bielo.

Vinifuni estas funikularo super Lago de Bielo. La linio kondukas de Ligerz (Talstation) je 437 m al Prêles je 820 m sur altebenaĵo Tessenberg, parto de la Ĵurasa montaro. La linio havas longon de 1 198 m kun diferenco de alteco de 383 m kaj maksimuma deklivo de 40%.

Duoninsulo Sankt-Petro-Insulo
-----------------------------

Ĉe la suda flanko de la lago situas la duoninsulo Sankt-Petro-Insulo, kiu estas konata, ĉar sur ĝi dum pluraj semajnoj restadis la konata verkisto kaj pedagogo Jean-Jacques Rousseau.

Mapo de la lago
La 30an de aŭgusto 2013 la postsomera kunveno de Svisa Esperanto-Societo SES okazis sur la insulo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de lagoj en Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lago de Bielo** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
**Lajos Imre Nagy** [lajoŝ nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Lajos Imre** estas hungara skulptisto, altlerneja instruisto, medalisto, vitroartisto.

Kelemen Mikes en Vaja (2004) fare de Lajos Imre Nagy
Lajos Imre Nagy  naskiĝis la 10-an de oktobro 1949 en Gulács.

Biografio
---------

Lajos Imre Nagy abiturientis en Nyíregyháza en 1968, poste li akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo György Bessenyei, fine ankaŭ en Hungara Belarta Altlernejo en 1982. Lia ĉefinstruisto estis László Patay. Li ekinstruis en Altlernejo György Bessenyei en 1982, post jardeko li estis nomumita katedrestro. Ekde 1985 li kreas medalojn, baldaŭ similajn artaĵojn. En 2002 kaj 2008 li ricevis stipendiojn. En 2005 li akiris sciencan gradon DLA en Arta Universitato Moholy-Nagy. Li ricevis premiojn inter 1985-2010.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Makó (1982)
* Nyíregyháza (1984, 1999, 2002, 2009)
* Szombathely (1990)
* Hajdúböszörmény (1995)
* Budapeŝto (1999, 2005)
* Iserlohn (2005)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1984, 1995, 2001)
* Moskvo (1985)
* Nyíregyháza (1985-)
* Sopron (1985-2009)
* Ravenna (1985, 1988, 1992, 2001)
* Budapeŝto (1990, 1994, 1997, 2002, 2010)
* Szeged (2002)
* Tel-Avivo (2005)
* Dunajská Streda (2009, 2012)
* Londono (2012)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Memortabulo en NyíregyházaMemortabulo en Nyíregyháza
* Monumento pri husaroj (1991)Monumento pri husaroj (1991)
* Gabrielo Báthori (2008)Gabrielo Báthori (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Imre Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 623729
* VIAF: 121434344
 |
25° 45′ 48″ N 100° 11′ 15″ O﻿ / ﻿25.76333 °N, 100.18750 °O﻿ / 25.76333; 100.18750 (mapo)

Lago Er, vidata el ties bordoj.
**Lago Er**, ĉine ***Erhai*** (ěrhǎi, 洱海), estas alpa faŭlta lago en la provinco Junano, Ĉinio. La lago Er estis konata ankaŭ kiel *Jejuze* aŭ *Kunming* iam. Komuna mistraduko estas **Lago Erhai** kiu duobligas la vorton por lago.

Geografio
---------

Er situantas ĉe1972 m super marnivelo. Laŭ grando, la Norda-Suda longo de la lago estas 40 km kaj la Okcidenta-Orienta larĝo estas ĉirkaŭ 7-8 km. Ties areo estas 250 km², kio faras ĝin la dua plej granda altatera lago de Ĉinio, post la Lago Dian. Ties cirkonferenco atingas 116 km, ties averaĝa profundo estas de 11 m kaj la totala akvokapacito estas de 2.5 miloj da milionoj da m³.

Ekologio
--------

Kormoranoj revenintaj el laboro (kormorana fiŝkaptado).
La lago estas grava manĝofonto por la lokanoj (Bajoj), kiuj famas pro ties kurioza fiŝkapta metodo: nome kormorana fiŝkaptado, kiu konsistas je tio ke ties trejnitaj kormoranoj fiŝkaptas kaj redonas la predon al la fiŝkaptistoj. La birdoj ne povas engluti siajn fiŝopredon pro ringoj fiksitaj ĉirkaŭ siaj koloj. La lago Erhai havas ankaŭ altan biodiversecon de karpoj (*Cyprinus*), ekzemple la endemiaj specioj (*Cyprinus barbatus, Cyprinus daliensis* kaj la *Cyprinus longipectoralis*). Iam la areo estis ĉasrezervejo de cervoj.

* Lago Er en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lago Er en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Solanum lycopersicum - tomato-bildo tre malnova: sekplantaro *En tibi* ĉe Naturalis-muzeo en Leiden
***En tibi perpetuis ridentem floribus hortum*** - el latinlingva heksametro konsistas la titolo de belega sekplantaro, t.e. partoj de 473 kreskaĵoj zorge presitaj kaj malkovrotaj inter kodeksaj paĝoj. Ĝi troviĝas hodiaŭ en Leiden.

Iam oni pensis ke ĝi datumas jam de 1542 dume nuntempaj esploristoj konvinkitaj estas ke ĝin kreis ĉirkaŭ la jaro 1558 la bolonja botanikisto Francesco Petrollini. Ĉu ĝi donacitis al imperiestro Ferdinando la 1-a malklaras. Ĉiuokaze certas ke ties nevo kaj imperiestra moŝto Rudolfo la 2-a konservis ĝin en Prago en kolekto sia de artaĵoj en 1611.

Literaturo
----------

*Solanum melongena* el la menciita altvalorega herbario
* Anastasia Stefanaki i.a. "The En Tibi herbarium, a 16th century Italian treasure" ĉe *Botanical Journal of the Linnean Society* vol. 187 (2018) pp. 397–427
* Anastasia Stefanaki et al. "Breaking the silence of the 500-year-old smiling garden of everlasting flowers: The En Tibi book herbarium" ĉe *PLOS One* (26.6.2019)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio En-tibi-herbario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Antaŭparolo Arkivigite je 2021-02-28 per la retarkivo Wayback Machine et kaj bildoserio Arkivigite je 2020-12-13 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Naturalis-muzeo

Notoj
-----

1. ↑  La titolo tradukiĝu tiel: *Jen por vi ridantan ĝardenon kun neniam velkontaj plantoj.*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj vidu la apartigan liston Aigner. |

Lajos Abafi**ABAFI Lajos**, *Aigner* estis hungara literaturhistoriisto, libroeldonisto, bibliografo, papiliesploristo, framasono [*rompita ligilo*] naskiĝinta en Nagyjécsa la 11-an de februaro 1856 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de junio 1909. Li estis membro de Societo Petőfi.

Kariero
-------

Abafi Lajos ekde 1859 publikis verkojn historiajn, literaturhistoriajn kaj bibliografiajn. Li redadaktis la revuojn: *Magyar Könyvészet* (1869–70), *Magyar Könyvesház* (1875–90), eldonis la libroserion *Nemzeti Könyvtár* (1878–90). Li estis la redaktoro de la gazetoj *A Figyelő* (1876–90), *Corvina* (1878–94), *Rovartani Lapok* (1895–99), en 1884 li aperigis la historian revuon *Hazánk*. Ekde 1890 li priokupiĝis precipe entomologion. Ekde 1901 li estis laboratoriisto de la biologia sekcio de Hungara Nacia Muzeo. Li estis framasono, pri kies historio li verkis libron.

Verkoj
------

* A lepkészet története Magyarországon (Budapest, 1898);
* A magyar népdalról (Pest, 1872)
* Mikes Kelemen (Pest, 1872)
* Feszler Ignác Aurél (1878)
* A szabadkőművesség története Magyarországon (Budapest, 1900)
* Az olaszországi magyar légió történetéhez
* Magyarország lepkéi (Budapest, 1907)

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* a b Palatinus 1939

* Kategorio Lajos Abafi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 317038
* GND: 120760223
* LCCN: n94050601
* VIAF: 56601191
* ISNI: 0000 0000 7828 8500
* SUDOC: 196936705
* BNF: 10839196g
* NKC: mzk2005290165
 |
**Kölesd** [koleŝd] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Szekszárd.

Panoramo de Kölesd

Bazaj informoj
--------------

Centro de Kölesd
* Areo: 38  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.508/18.5898
* Loĝantaro: 1670
* Poŝtkodo: 7052
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

Kölesd situas en valo, laŭ dekstra bordo de Sió (kun ponto), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Bátaszék. Paks kaj Szekszárd troviĝas po 25 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, poste alvenis keltoj kaj romianoj. La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. Kelkfoje okazis tie departementaj kunvenoj. En1708 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a venkis la aŭstrojn. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio.

Kölesd apartenas al vinregiono de Szekszárd. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, poŝto, apoteko, kuracejo, infankuracejo, dentokuracejo.

Preĝejo en Kölesd

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana kaj luterana preĝejoj
* paroĥo el la 18-a jarcento
* katolika baroka kapelo omaĝe al Johano Nepomuka el la 18-a j.c.
* kastelo de Jeszenszky-Hiemer
* statuo pri Lajos Kossuth
* nobeldomo de Sass (ŝaŝ), kie Petőfi estis gasto
* farejo pri plumberoj

Famuloj
-------

En Kölesd naskiĝis:

* astronomo István Ozsváth
* fasonisto József Scherer.

* Kategorio Kölesd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri arkaika unuo de rapido. Por interplektaĵo de fadeno rigardu la paĝon Nodo (kunigo). Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Nodo.* |

**Knoto** aŭ **nodo** estas mezurunuo de rapido, egala al unu marmejlo (1852 metroj) en horo.

En iaj aliaj lingvoj la sama vorto, kiu signifas knoton, signifas ankaŭ nodon. Ĉi tio estas pro maniero, per kiu oni iam mezuris rapidon de ŝipo.

Estis uzata ŝnuro sur bobeno kun naĝpova aĵo je fino de la ŝnuro. Kaj en ŝnuro estis nodoj post ĉiu certa distanco. Ankaŭ estis uzata horloĝo.

Oni elĵetadis la aĵon kun fino de ŝnuro el ŝipo kaj liberigis turniĝon de la bobeno. Aĵo estis sufiĉe granda kaj naĝis en la sama loko de faco de la akvo dum la ŝipo moviĝis. La ŝnuro disvolviĝis de la bobeno kaj la maristoj kalkulis nodojn en ĝi dum certa periodo da tempo, mezurata per la horloĝo.

Kvanto de disvolvitaj nodoj estis egala al rapido, mezurita en knotoj (se distanco inter la nodoj kaj la periodo da tempo estis vere elektitaj).

Vidu ankaŭ
----------

* Nodo pri homonimoj

Noto
----

1. ↑  Wragg, David W..  (1973) *A Dictionary of Aviation*. Osprey. ISBN 9780850451634.
2. ↑  Knoto = nodo (mezurunuo) en vortaro.net
**Márta Kormos** [kormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kormos Márta** estis hungara aktoro, tradukisto. Lia edzo estis György Radó.

Márta Kormos  naskiĝis la 15-an de decembro 1915 en Budapeŝto, ŝi mortis la 28-an de junio 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márta Kormos akiris diplomon en Teatra Akademio en 1937. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Magyar. En la sekva jaro ŝi havis eĉ ĉefrolon. Inter 1938-1940 ŝi apartenis al Gaja Teatro, inter 1941-1944 al Nacia Teatro (Kolozsvár), en la teatra jaro 1946 al Teatro Belvárosi, inter 1950-1952 al la sindikata teatro. En 1952 ŝi retiriĝis pro malsano, poste ŝi tradukis en redaktejo. Li havis edzon.

Ŝiaj ambaŭ filmaj roloj
-----------------------

* *Az aranyember* (1936) – Tímea (ĉefrolo)
* *Sárga rózsa* (1940) – ciganino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Lajos Markusovszky** [lajoŝ markuŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markusovszky Lajos** estis hungara kuracisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1863).

Lajos Markusovszky
Memortabulo pri Lajos Markusovszky
Memorejo pri Lajos Markusovszky
Lajos Markusovszky  naskiĝis la 25-an de aprilo 1815 en Hungara reĝlando en Csorba (nuntempa Štrba en Slovakio). Li mortis la 21-an de aprilo 1893 en Habsburga Imperio en Abbazia (nuntempa Opatija en Kroatio).

Biografio
---------

Lajos Markusovszky frekventis universitaton en Pest (urbo). En 1843 li estis helpanto de János Balassa. En la sekva jaro li ricevis diplomon, poste 2 jarojn li plulernis en Vieno helpe de stipendio. Li konatiĝis en Vieno kun Ignaz Semmelweis. Hejmenveninta li instruis kaj laboris kun János Balassa. En 1848 li aliĝis al la revolucio kaj li aranĝis la armean kuracan servon. En la sekva jaro li iĝis militkaptito, En 1850 li hejmenvenis, sed li ne rajtis instrui en la universitato. En la sekva jaro ankaŭ Balassa hejmernvenis kaj ili apartenis al progresema rondo. En 1857 li fondis, poste redaktis dum 32 jaroj gazeton *Orvosi Hetilap,* kiu ankaŭ nun aperas. En 1867 Markusovszky ricevis ŝtatan postenon en la ministerio, tie li strebis ekzemple por Universitato Kolozsvár. En 1892 li pensiuliĝis.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az orvos, mint nevelő* (La kuracisto kiel edukisto), (1844)
* *Észrevételek az orvosi tudomány fejlődéséről az utolsó ötven év alatt* (1888)
* *Markusovszky Lajos válogatott munkái* (Kolektitaj verkoj de M. L.), (1905)

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo, hospitalo kaj strato en Szombathely
* memortabulo kaj strato en Štrba de 1965
* busto kaj placo en Budapeŝto de 1965
* busto apud medicina universitato en Budapeŝto de 1986
* reliefa memortabulo en Vasegerszeg de 1986
* memortabulo kaj memorejo en Opatija
* memormedalo kaj premio
* 2 kolegioj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Lajos Markusovszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452252
* GND: 119283476
* LCCN: no00000976
* VIAF: 121469445
* ISNI: 0000 0000 5536 7556, 0000 0000 7920 2473
* NKC: nlk20010092541
 |
**Lajos Méhelÿ** [lajoŝ mEheli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Méhelÿ Lajos** estis hungara biologo, zoologo, pedagogo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1910).

Lajos Méhelÿ  Arkivigite je 2011-12-26 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1862 en Bodrogkisfalud. Li mortis la 4-an de februaro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Méhelÿ frekventis universitaton en Budapeŝto. Post la diplomo li eklaboris samloke en la universitaro, poste inter 1885-1896 li instruis en lernejo en Brassó. En 1896 li ricevis postenon en Hungara Nacia Muzeo, poste li instruis en Universitato Pázmány Péter ĝis la pensiuliĝo en 1932. Li okupiĝis precipe pri abeloj, kankroj, reptilioj, mamuloj. Li estis ankaŭ talenta desegnisto, li mem desegnis bildojn pri bestoj. Post la 1-a mondmilito li komencis disŝuti naziajn ideojn. Post la 2-a mondmilito li estis kondamnita kaj li mortis en malliberejo. Li ricevis premion en 1896.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Adatok a Barczaság rovarvilágának ismeretéhez* (1889)
* *Magyarország barnabékái* (1892)
* *A földi kutyák fajai* (1904)
* *Magyarország csikós-egerei* (1913)
* *A rákok ősveséje* (1931)
* *Őrségváltás* (1940) - nazia verko

Literaturo
----------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2011-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* Kategorio Lajos Méhelÿ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 453090
* GND: 117560049
* LCCN: n2007014836
* VIAF: 98491189
* ISNI: 0000 0001 0928 3842
* SUDOC: 232615403
* BNF: 102826787
* ICCU: UFIV041115
 |
Lago Tota
Tota pejzaĝo
**Lago Tota** (en hispana Lago de Tota) estas la plej granda lago en Kolombio, situanta oriente de Bojakao departemento, kaj fonto de la rivero Upia kiu fluas al la baseno de la Orinoko.

Vido de la bordo
La ĉefa urbo ĉe la lago estas Akitanio, situanta ĉe la orienta bordo. Aliaj najbaraj vilaĝoj estas Tota, Iza kaj Cuitiva.

La lago Tota estis grava religia centro por la popolo de la Mŭiskoj. La nomo "*Tota*" devenas el antikvaj epokoj, el la indiĝena kulturo Mŭiska; kaj laŭ scienca lingvistino (Mariana Escribano) ties ĉefa nomo signifis kvazaŭ "Astronomia Observatorio", alude al religiaj uzoj fare de tiu kulturo. Estas legendoj kiuj rilatigas la formadon de la lago al iamaj prauloj.

La areo ĉirkaŭ la lago Tota estas unu el ĉefa cepoproduktaj regionoj de Kolombio.

La averaĝa akvotemperaturo de 13°C permesis la enmeton de la ĉielarka truto (*Onchorynchus mykiss*) kio kreis valoran naturan fiŝkaptejon (specimeno ĉe *Restaurante Lucho*, Akitanio, registris komence de la 1990-aj jaroj pezon de 7 kg) kaj akvokulturon, sed predado fare de tiu truto al indiĝenaj fiŝospecioj kondukis al nune akceptita formorto de la grasfiŝo *Rhizosomichthys totae*, ŝajne indiĝena nur de tiu lago.

La lago Tota estas reproduktejo por kelkaj minacataj aŭ endanĝeritaj birdospecioj, inklude kelkajn kiaj la Eta botaŭro (*Ixobrychus exilis bogotensis*), la Kolombia jamajka anaso (*Oxyura jamaicensis andina*), la Bogota ralo (*Rallus semiplumbeus*) aŭ la Apolinara troglodito (*Cistothorus apolinari*). La lasta konfirmita vidaĵo de Kolombia grebo (*Podiceps andinus*), nune konsiderata formortinta, okazis ĉe la Lago Tota.

Geografio
---------

La lago Tota konsistas el areo de 55.1 km², kun longo de 11.8 km, larĝo de 6.2 km kaj profundo de 58 m kaj tiele ĝi estas la plej granda natura lago en Kolombio.

Vidu ankaŭ
----------

* Lake Tota monster - Monstro de la Lago Tota

Notoj
-----

1. El WWN Arkivigite je 2013-06-24 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Wetland Globes awards: Lago Tota, Kolombio - Tipo kaj karakteroj Arkivigite je 2013-12-11 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ CO085 el Bird Life International, por Lago Tota: Lago Tota ĉe BLI Arkivigite je 2016-09-11 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Lago Tota en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Magda B. MÜLLER,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **B. Müller Magda** estas hungara fotisto.

Magda B. Müller  naskiĝis la 23-an de aprilo 1937 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Magda B. Müller frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi laboris en fotolaboratorio, ŝi vizitis ankaŭ diversajn fotoklubojn. Ŝi edziniĝis en 1962, poste ŝi naskis filinon. En 1963 ŝia fotoserio ricevis premion. En la sekva jaro okazis ŝia debuta fotoekspozicio. Ŝi faris ekzamenon pri fotado, ekde 1969 ŝi laboris en produktejo de filmoj. Ŝi faris fotojn pri pli ol 100 hungaraj filmoj kaj ties aktoroj, tiuj fotoj estis profititaj en reklamoj, arĥivadoj, albumoj. Ekde 1989 ŝi estas ĉefo de la hungara filmohistoria kolektaĵo. Ŝi ricevis premiojn en 1963, 1980 kaj 2000.
.

Ŝiaj elektitaj ekspozicioj
--------------------------

* *A város peremén* (1964)
* *Quo vadis* (1974)
* *Filmgyári Capriccio* (1985)
* *Ég a malom* (2000)

Ŝiaj elektitaj libroj
---------------------

* *Filmgyári Capriccio* (1985)
* *Volt egy csapat...Kell egy csapat* (2002)
* *Még mindig veri az ördög a feleségét* (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* intervjuo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567026
* GND: 134155025
* LCCN: nb2007007967
* VIAF: 310520386
* ISNI: 0000 0000 7880 136X
* BNF: 169006068
 |
Mar Chiquita inundita, aŭgusto de 1989.
Paro de Andaj flamengoj, specio karaktera de Mar Chiquita.
La **lago Mar Chiquita** [ĉiKIta] (malgrandeta) aŭ **maro de Ansenuza** estas enorma lago senelflua de alta saleco, kiu troviĝas en la nordokcidento de la Provinco Kordobo, en la centro de Argentino.

Ties variebla areo —kiu estas ĉirkaŭ 6000 km²— igas ĝin la salakva lago plej etenda el la hemisferoj kaj suda kaj okcidenta, kaj la 4a el la mondo. Krome temas pri la plej granda laga areo de Argentino, la 5a salakva lago senelflua plej granda de la planedo, kaj la 5a lago de ebenaĵo plej etenda de la mondo.

Toponimio
---------

La lago estas konata ankaŭ *maro Ansenusa*, kaj ĝis mezo de la 19a jarcento kiel **laguna de los Porongos**, pro speco de kukurbo (*Lagenaria vulgaris*), kvankam tiu nomo restis por serio de lagetoj kiuj troviĝas je kelkaj dekoj da kilometroj nordookcidente.

Generalaĵoj
-----------

Protektado
----------

Insuloj
-------

Loĝantaro kaj turismo
---------------------

Notoj
-----

1. ↑  Mar Chiquita, un humedal excepcional
2. ↑   Sitios Ramsar de la Argentina. Arkivita el la originalo je 2013-03-07. Alirita 2014-03-09.

Scienca dokumentaro disponebla
------------------------------

* 
* Arkivigite je 2009-07-10 per la retarkivo Wayback Machine
*

Satelitaj bildoj
----------------

* 
* Arkivigite je 2010-03-01 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Lago Mar Chiquita (Kordobo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lago Saint Pierre el Pointe-du-Lac, kvartalo de la urbo Trois-Rivières (Kebekio).
**Lago Saint Pierre** (france ***Lac Saint-Pierre***, lago Sankta Petro) estas lago en Kebekio, Kanado, elfluanta el la Sankt-Laŭrenca rivero inter Sorel-Tracy kaj Trois-Rivières. Ĝi estas malsupre, kaj nordoriente, de Montrealo; kaj supre, kaj sudokcidente de, Kebekurbo. La fino de la lago limas kun la komenco de la estuaro de la rivero Sankt-Laŭrenco.

Tiu lago estas 32 km longa (sen kalkuli Sorel-Insulojn) kaj 14 km larĝa, estas parto de la Marvojo Sankt-Laŭrenco. Inklude sian lagobordon, insulojn, kaj humidejojn, la lago estas natura rezervejo. La akvejo mem estas agnoskita kiel Ramsar-loko kaj Biosfera Rezervejo, pro la ekzisto de multaj marĉoj kaj malsekejoj kiuj estas ofte vizitataj de akvobirdoj. Distra aktiveco en la rivero (kiel fiŝkaptado, boatado, navigado, naĝado, akvoskiado, natur-observado) estas aktiva ĉefe somere. Sporta fiŝkaptado estas partikulare populara, inklude glacie fiŝkaptado, speciale en la granda golfeto de Pointe-du-Lac, kvartalo de la urbo Trois-Rivières (Kebekio).

Ĉirkaŭ la lago Saint-Pierre, estas disponeblaj kelkaj distraj servoj, kiel marhavenetoj, hotelservoj, restoracioj, elŝipejoj, benzienjoj kaj krozŝipejoj.

46° 12′ 15″ N 72° 49′ 56″ U﻿ / ﻿46.20417 °N, 72.83222 °U﻿ / 46.20417; -72.83222 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Lac Saint Pierre (angle).
2. ↑   Biosphere Reserve Information LAC SAINT-PIERRE (angle).

* Kategorio Lago Saint-Pierre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710549
* VIAF: 316743218
 |
**György VASTAGH** [djordj vaŝtag], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun distinga vorteto (=pli aĝa) **id. György Vastagh** estis hungara pentristo, ilustristo, fotisto. Lia nobela antaŭnomo estis *alsótorjai* [alŝOtorjai], liaj filoj estis Béla Vastagh, Géza Vastagh kaj la samnoma György Vastagh, lia nepino estis Éva Vastagh, lia nepo estis László Vastagh.

György Vastagh  naskiĝis la 12-an de aprilo 1834 en Szeged, li mortis la 21-an de februaro 1922 en Budapeŝto.

Memportreto (1902)
Memortabulo pri György Vastagh

Biografio
---------

György Vastagh batalis en la hungara armeo dum la Hungara revolucio de 1848, poste li kaŝiĝis por eviti la trudan soldatiĝon en la aŭstran armeon. En 1854 li eklernis en Akademio de Belartoj de Vieno. En 1858 li malfermis atelieron kun fotisto en Kolozsvár, li okupiĝis ankaŭ pri fotado. En la sekvaj jardekoj li vivis aŭ en Kolozsvár, aŭ en Vieno kaj aŭ en Budapeŝto. En tiuj lokoj li pentradis portretojn kaj ĝenrojn, malofte freskojn, krome li ofte pentradis en Transilvanio. Intertempe en 1863 li edziĝis, poste la paro vivis du jarojn en Ploiești.

Ekspozicioj
-----------

* Vieno (mondekspozicio, 1873)
* malnova Arthalo Budapeŝto (1877)
* Kolozsvár (1883)
* Budapeŝto (2004)

Fianĉiĝo pentrita de Vastagh

Elektitaj portretoj
-------------------

* Lajos KossuthLajos Kossuth
* István SzéchenyiIstván Széchenyi
* Zsigmond OrmósZsigmond Ormós
* Virino kun diantoVirino kun dianto
* Virino kun verda tukoVirino kun verda tuko
* VirinoVirino
* FraŭlinoFraŭlino
* VirinoVirino
* Virino kun kruĉoVirino kun kruĉo
* Jozefin VastaghJozefin Vastagh
* Ĉapela viroĈapela viro

Elektitaj ĝenroj
----------------

* Cigana geedziĝa marŝoCigana geedziĝa marŝo
* VizitoVizito
* Kuirado de vespermanĝoKuirado de vespermanĝo
* AmindumadoAmindumado
* Printempa festoPrintempa festo

Memorigiloj
-----------

* strato en Szentendre (1925)
* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva aprezo

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Vastagh (pentristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619021
* GND: 1166971155
* LCCN: n2006034448
* VIAF: 10153345
* ISNI: 0000 0000 6660 3454
* BNF: 15509397x
* ULAN: 500111648
* RKD: 79517
 |
**Köppel** estas la nomo de 540,2 m alta kaj post la proksima Alarmstange (alteco 545,2 m) la dua plej alta monto de la Montabaurer Höhe, longa altaĵ de la Niederwesterwald. Ĝi situas sur la limo inter Montabaur kaj Dernbach en  Rejnlando-Palatinata distrikto Westerwald. Sur sia pinto staras elrigardoturo.

Nomo
----

„Köppel" estas la ĝenerala esprimo por monteto aŭ monto en la dialekto de la regiono Westerwald.

Situo
-----

La monto Köppel altiĝas en la Naturparko Nassau sur la limo de la urbo Montabaur, kies centro situas 5,7 km oriente, kaj la komunumo Dernbach, kies centro estas 4 km nordoriente. Okcidentsudokcidente estas la monto Alarmstange.

Sur la norda deklivo fontas la rojo „Masselbach", sur la nordorienta flanko la rojoj Schlabebornbach kaj Waldbach. En la sudo preterfluas la Biebrichsbach, kiu fontas ĉe Alarmstange estante fontrojo de la Stadtbach. Okcidentnordokcidente kaj nordokcidente fontas la rojoj „Vorderster Bach" kaj „Hinterster Bach" , ambaŭ fontrojoj de Brexbach.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

* Kategorio Köppel (Westerwald) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kössen** estas komunumo en la aŭstra federacia lando Tirolo, kaj apartenas al la distrikto Kitzbühel.
Kössen havis 4209 loĝantojn.

La limvilaĝo situas je alto de 588 metroj en valo inter la Chiemgaŭaj Alpoj (Germanio) en la nordo kaj la Kaisermontaro en la sudo. La norda kaj la orienta limo de la komunumo ankaŭ formas la limon kun la germana federacia lando Bavario. La najbaraj komunumoj de Kössen estas Aschau im Chiemgau, Kirchdorf in Tirol, Reit im Winkl, Schleching, Schwendt, Unterwössen, Waidring kaj Walchsee. La komunumo havas areon de 69,3 km².

Turismo
-------

Ekonomie Kössen estas dominata de la turismo. La vilaĝo antaŭ ĉio estas konata de velflugantoj kaj paraŝutglisantoj. Krom tio la vilaĝo pli kaj pli konformiĝas al la vintrosporto. Krom 162 km da promenskitrakoj la alpa skiado enorme disvolviĝas. Ekde 1997 la vilaĝo tute direktas sin je la Unterberg. Sur tiu 1800 metroj alta monto intertempe estabiĝis ĉiuj aranĝoj kaj skilernejo. Antaŭ 1997 la skiliftoj estis dissemitaj inter la Unterberg, Staffenberg kaj la Moserberg. Sur la Staffenberg ankoraŭ troviĝas kadukaj restaĵoj de la malnova seĝlifto. Sur la Unterberg intertempe konstruiĝis modernaj skiaranĝoj, inter kiuj 6-persona telfero, tri seĝliftoj kaj sep trenliftoj. La totala nombro da skitrakoj tamen estas limigita je 27 km. La skiareo estas speciale dum la semajnfinoj kaj ferioj preferata de tagturistoj el Sud-Germanio, sed malgraŭ tio la turistoj ĉiujare entute restadas proksimume 600.000 noktojn en la vilaĝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Komunumo
* Turistoficejo Arkivigite je 2005-10-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Skiareo

Gastejo Erzherzog Rainer
Valstacio de la Unterberghorn en vintro
Kalvinana kirko de Köveskál
**Köveskál** [koveŝkAl] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Köves signifas: ŝtona, Kál estis hungara tribestro. Apud la vilaĝo troviĝas multe de karakteraj *ŝtonoj*.

Blazono de Köveskál
Katolika kirko de Köveskál

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 8274
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

Köveskál situas en baseno nomata *Káli*, laŭ flankovojoj, la loĝantoj komune uzas fervojohaltejon de Zánka. Balatono troviĝas 7, Zánka 6, Tapolca 11 km-ojn for. La baseno estas iama granda kratero, en kies mezo kuŝas la vilaĝo.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1291. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1548. La viaĝo ricevis rangon kampurbo en 1828. La loĝantaro okupiĝas pri vinkulturo kaj fremdultrafiko. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Nordbalatona Altaĵo aŭ pli konate al Badacsony.

En Köveskál migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento sur monteto
* romkatolika preĝejo el la 18-a j.c. en la vilaĝocentro
* laveja domo apud rojo
* prizono, nun gastejo

Famuloj
-------

En Köveskál naskiĝis literaturhistoriisto Géza Birkás.

* Kategorio Köveskál en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Ladies of the Chorus*** (Sinjorinoj de la Koruso) estas usona muzikalo de 1948, publikigita de Columbia Pictures, reĝisorita de Phil Karlson, kun stelulino Marilyn Monroe, nome la unua fojo ke ŝi kantis fime.

La scenaro, verkita de Harry Sauber kaj Joseph Carole, estis bazita sur historio de Harry Sauber kaj rakontas la historion de dancistino kiu enamiĝas el riĉulo. Ties amafero malfaciligas la rilaton de la junulino kun sia patrino, ludita de Adele Jergens, ĉar ŝi priokupiĝas pri la klasdiferenco inter ambaŭ, kaj dubas ĉu sia filino iĝos feliĉa.

La filmo priskribas Marilyn Monroe en sia unua ĉefa rolo. En ĝi, Monroe kantas "Every Baby Needs a Da Da Daddy" kaj "Anyone Can See I Love You." Sed, ĉar temas pri B filmo, ĝi tuje malaperis, kaj la kontrakto de Monroe kun Columbia Pictures ne estis renovigita.

Origine la listo de aktoroj aperis per malgrandaj, samgrandaj literoj sub "with" (kun) sub la titolo. Adele Jergens estis unua, Marilyn Monroe dua. La reeldono de la 1950-aj jaroj ŝanĝis tion al granda nomo de Monroe kiel "in" (en) eĉ antaŭ la titolo, ne nur en reklamado sed en la propra filmo, kio restis ĝis nune.

Geaktoroj kaj roloj
-------------------

* Adele Jergens kiel Mae Martin
* Marilyn Monroe kiel Peggy Martin
* Rand Brooks kiel Randy Carroll
* Nana Bryant kiel Mrs. Adele Carroll
* Eddie Garr kiel Billy Mackay
* Steven Geray kiel Salisbury
* The Bobby True Trio kiel Trio Musicians

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ladies of the Chorus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Ladies of the Chorus*  en Interreta filma datumbazo (angle)
**Lajos Vass** [lajoŝ vaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vass Lajos** estis hungara korusestro, dirigento, komponisto.

Busto pri Lajos Vass
Lajos Vass  naskiĝis la 5-an de aprilo 1927 en Poroszló, li mortis la 6-an de novembro 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Vass studis en kalvinana pedagogia altlernejo de Debrecen, poste en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (1946-1949). Lia plej grava instruisto estis László Somogyi (dirigento). Post siaj studoj li akiris dirigentan statuson en la armea koruso, en 1953 li iĝis korusestro. La koruso turneis en Ĉinio, en tiu periodo okazis la Hungara revolucio de 1956. Dum la hejmenvena reiro en Moskvo la koruso malobeis la koncerton, tial en Budapeŝto la koruso oficiale estis malfondita. Tamen pro persona laboro de Zoltán Kodály la koruso reviviĝis sen Lajos Vass. En la sekvaj jardekoj li gvidis fabrikajn korusojn kaj simfoniajn orkestrojn. En 1969 li akiris tutlandan famon, ĉar li estis estro de muzika programserio *Röpülj Páva*. El tio naskiĝis ankaŭ movado kaj estis fonditaj tutlande rondoj *Páva*. Depost fino de la socialismo li estis rehabilitita.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Mese az esztendőről (oratorio, 1959)
* Szorongó varázs (filma komponaĵo, 1960, mallonga filmo)
* Áprilisi ének (kanto por koruso, piano, 1960)
* fabeloperoj: Babszem Jankó (1973); A kismalac és a farkasok (1974); Csacsi történet (1977); Terülj, terülj, asztalkám! (1976)
* Hajnali harangszó (por infankoruso, 1974)

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en Debrecen (1996)
* busto en Komárno
* pluraj korusoj, orkestroj, lernejoj prenis la nomon Lajos Vass

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Lajos Vass en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649915
* GND: 121927210
* LCCN: n97112181
* VIAF: 79458098
* ISNI: 0000 0000 8004 7802
 |
**Lajos Valentin** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Valentin Lajos** estis hungara operkantisto, (tenoro), teatrestro.

Lajos Valentin  naskiĝis la 19-an de marto 1850 en Kecskemét (Hungario), li mortis la majon 1932 en Vieno (Aŭstrio).

Biografio
---------

Lajos Valentin studis en komerca akademio en Pest (urbo), kiam Gyula Káldy allogis lin al Reĝa Teatra Lernejo. Li ne finis la Lernejon, sed li aliĝis al trupo de Andor Sztupa en Temesvár. Li debutis en 1878 en Győr. Post 2 jaroj li aliĝis al trupo de Ignác Krecsányi. En jarfino de 1882 li vojaĝis al Berlino, kie li iom lernis, sed lia germana lingvoscio ne estis perfekta, tial li hejmenvenis kaj li kantadis en Nacia Teatro (Budapeŝto). La sekvaj stacioj estis Lejpcigo, Kenigsbergo, enlande Szeged kaj Debrecen. En la lasta urbo li estis ankaŭ teatrestro. En la jaro 1894 li apartenis al la Reĝa Operejo de Budapeŝto, inter 1895-1897 al Népszínház. Li forlasis la scenejon kaj li establis teatran agentejon. Li edziĝis en 1906, li translokiĝis al Vieno en 1912.

El lia repertuaro
-----------------

* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron* – Barinkay
* Gaetano Donizetti: *Lucia di Lammermoor* – Edgar
* Gioachino Rossini: *Guglielmo Tell* — Arnold

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Lajos Valentin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Heinrich Bullinger, kies perado evitis batalon dum la 1-a Milito de Kappel
La tiel nomita **Laktosupo de Kappel** estas evento el la historio de Svislando. Fine de junio 1529 la trupoj de Zuriko marŝis kontraŭ la internaj kantonoj de la Svisa Ĵurkomunumo. Apud Kappel la du armeoj renkontiĝis. Dank al la perado de pastro Heinrich Bullinger, kiu tiam laboris kiel instruisto ĉe la Abatejo Kappel, kaj la perado per neŭtralaj kantonoj oni tiam povis eviti internan militon inter la ĵurkomunumanoj.

Laŭ la legendo la simplaj soldatoj utiligis la tempon, dum la givdantoj negocis por interfratiĝi kaj metis ekzakte sur la limo inter la du kantontoj Zuriko kaj Zugo grandan kaldronon sur fajron. La zuganoj laŭdire alportis la lakton kaj la zurikanoj la panon por Laktosupo, kiun tiam ambaŭ armeoj kune manĝis.

Apud Ebertswil troviĝas hodiaŭ la Laktosupoŝtono kiel memorejo. Por la posta historia kaj nacia identiĝo de la svisoj la granda laktosupokaldrono havas gravan simbolan signifon. La Laktosupo de Kappel malgraŭ modifita recepto estas konsiderita ankaŭ kiel la momento de la invento de la Fonduo, tipa nacia svisa manĝaĵo, kie oni trempas panerojn - ĉe la fonduo anstataŭ en lakton - en fanditan fromaĝon.

Vidu ankaŭ
----------

* 1-a Milito de Kappel
* 2-a Milito de Kappel
* Abatejo Kappel
* Kappel ĉe Albis

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laktosupo de Kappel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kroniko de la komunumo Kappel Arkivigite je 2007-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Laguna-Montaro** (hispane *Sierra de la Laguna*) estas montaro en Duoninsula Kalifornio de Meksiko. Ĝi troviĝas apud la suda ekstremaĵo de la duoninsulo en la subŝtato de Suda Malsupra Kalifornio, kaj estas la plej suda montaro en la duoninsulo.La suda pinto de la duoninsulo, inkluzive de Laguna-Montaro, antaŭe estis insulo, kaj ĝi havas diferencan flaŭron kaj faŭnon, kun multaj parencecoj kun suda Meksiko. La montaro gastigas multajn endemiajn speciojn kaj subspeciojn. La sankt-lukaj kserofitaroj etendiĝas ekde la marbordo ĝis altitudo de 250 metroj. La laguna-montaraj sekaj arbaroj okupas la pli malaltan parton de la montaro, ekde altitudo de 250 ĝis 800 metroj. Super altitudo de 800 metroj, la sekaj arbaroj transiras al laguna-montaraj pinaroj-kverkaroj. La konsisto de la pinaroj-kverkaroj varias kune kun la altitudo; kverkaj duonarbaroj superregas ekde altitudo de 800 ĝis 1 200 metroj, kun kverkaj-pinaj duonarbaroj inter 1200 kaj 1600 metroj, transirantaj al pinaj-kverkaj arbaroj super 1600 metroj. La superreganta loka pino estas subspecio de Cembroida pino, *Pinus cembroides* subsp. *lagunae*.

Laguna-Montaro malproksime.
La arbaroj estas komerce ekspluataj por konstruligno, kaj bovbredado estas komuna en la zonoj de kverka duonarbaro kaj seka arbaro.

UNESKO estas signinta Laguna-Montaro kiel Tutmondan Biosferan Rezervejon : "Tiu duon-arida ĝis mezvarma subhumida klimata areo reprezentas tre gravajn kaj kontrastantajn ekosistemojn, inkluzive de aridaj zonoj, arbustaroj, malaltaj foliarbaraj tipoj, duonarbaroj de ĉiamverdaj *Quercus devia*, miksaj duonarbaroj de pinoj kaj ĉiamverdaj kverkoj, kaj oazoj kun palmoj kaj "guerivos" kiuj situas laŭlonge de la galeriaj arbaroj de la riveraj basenoj." La Biosfera Rezervejo estis starigita laŭ Meksika prezidenta dekreto de 6 junio 1994, kiu signis kernan areon kaj bufrozonojn. La kerna areo estas enfokusiginta la kverkarojn-pinarojn de pli altaj altitudoj, dum la transira areo inkluzivas la komunumojn de Todos Santos, El Pescadero, El Triunfo, San Antonio, San Bartolo, Buena Vista, Los Barriles, Las Cuevas, Santiago, kaj Miraflores.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laguna-Montaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nordameriko |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle Laguna-Montaro : Biosfera rezervejo de Unesko Arkivigite je 2005-09-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Laguna de Duero** [laGUna deDŬEro] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *Laguna de Duero* estas komprenebla etimologie kiel *Lageto de Doŭro*, eble rilate al saletakva lageto, el kiu ekde 1972 ĝis nun restas nur malgranda parto.

Aktuale ĝi estas loĝloko ĉefe industria, je nur sep kilometroj disde la provinca ĉefurbo. Ĝi havas kelkajn loĝkernojn inter kiuj elstaras Torrelago kaj El Villar. Krome estas tri industriaj zonoj inter kiuj elstaras "Las Lobas" kaj "Los Barreros". Laguna de Duero posedas privilegian lokon, ĉirkaŭita de pinaroj kaj trapasata de la rivero Doŭro. Ĝi iĝis la dua plej loĝata urbo en la provinco, malantaŭ nur la propra provinca ĉefurbo.

Laguna de Duero en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
Laguna de Duero.
Placo de Laguna de Duero.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 29,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 22 633 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj (kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono), fakte akiris pli ol 20 000 loĝantoj el la 1950-aj jaroj.

Ĝi distas 8 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Valladolid, La Cistérniga, Boecillo, Tudela de Duero (eksklavo). Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de malaltaj montetoj. Trafluas la rivero Doŭro kaj la Kanalo Doŭro, kiuj altiras birdospeciojn.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16-a jarcento kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* MARTÍN GONZÁLEZ, Juan José. Catálogo Monumental. Antiguo Partido Judicial de Valladolid, tomo VI. Diputación Provincial de Valladolid. Reeldono 2000.
* CASTELLANOS CUESTA, Margarita. Ermita de Nuestra Señora del Villar Laguna de Duero. Diputación Provincial de Valladolid, 2012.
* CASTÁN, Orosia. Laguna de Duero: la verdad oculta. últimoCero, 2018.

* Laguna de Duero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Laguna de Duero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765581
* LCCN: n80035513
* VIAF: 130180537
 |
**Rudolf Kremlička** (naskiĝis la 19-an de junio 1886 en Kolín – mortis la 3-an de junio 1932 en Prago) estis ĉeĥa pentristo kaj grafikisto. Li estas unu el kunfondintoj de la moderna ĉeĥa pentroarto, unu el plej elstaraj personecoj de la eŭropa intermilita arto. Liatempe li estis unu el plej aprezataj ĉeĥaj artistoj eksterlande.

Kremlička studis Akademion de figuraj artoj en Prago, kie li estis influita de pentromaniero de Slavíček kaj Schwaiger kaj de malnovajn nederlandaj majstroj. Dum studvizitoj al Nederlando kaj Parizo li havis la eblecon konatiĝi kun verkoj de elstaraj impresionistoj (Edouard Manet, Edgar Degas, Pierre-Auguste Renoir), kies spuroj – kune kun novoklasikismo – videblas en specifa aspekto liaj verkoj. Li mortis pro kancero en aĝo de 46 jaroj.

Lia multflanka verkaro inkluzivas ĝenrajn bildojn, pentraĵojn de pejzaĝoj, bildojn kun socialaj temoj, portretojn kaj precipe virtuozajn variaciojn pri la virina korpo, elirantajn el lia dumviva serĉado de la slava tipo de beleco.

Kompleksaj ekspozicioj pri lia verkaro okazis en Ĉeĥio en Prago (2006-2007), Plzeň (2007) kaj Brno (2007).

Bibliografio (monografioj)
--------------------------

* *Srp, Karel:Rudolf Kremlička. Praha, Academia 2006. 422 s. ISBN 80-200-1424-1*
* *Novák, Luděk: Rudolf Kremlička, Malá galerie č.3. Praha, SNKLU 1964.*
* *Nezval, Vítězslav: Rudolf Kremlička. Současné umění, Sv. 16. Praha, SNKL 1955.*

* 
* 
* 

* Rudolf Kremlička en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Rudolf Kremlička en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 219359
* GND: 132724782
* LCCN: no2006133441
* VIAF: 55315705
* ISNI: 0000 0000 6687 9864
* SUDOC: 124637582
* ULAN: 500021062
* RKD: 46392
* NKC: jk01063276
 |