recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la hungara zoologo. Por informoj pri la samnoma kuracisto, vidu la artikolon Kálmán Parádi (kuracisto).

**PARÁDI Kálmán** estis hungara instruisto, zoologo naskita en Pest la 25-a de aprilo 1842 kaj mortinta en Kolozsvár la 7-an de aprilo 1902.

Biografio
---------

Kiel piarista ordenano li faris teologiajn studojn en Vác kaj Nyitra, filozofiajn kaj pedagogiajn en Pest. Inter 1866 kaj 1970 li instruis en la piarista gimnazio de Pest, poste li akiris instruistan diplomon en 1870 kaj oni lokigis lin al Koloĵvaro. Tie li studis kirurgian anatomion kaj fiziologion en 1870–1872 kaj ekde 1872 ĝis 1875 li studis naturciencon kaj medicinon en Universitato de Koloĵvaro. Li iĝis instruisto de reformita ĉefgimanzio kaj instruis psikologion, logikon kaj filozofion. En 1901 li pensiuliĝis. Li estis ano de pluraj enlandaj kaj eksterlandaj sciencaj asocioj.

Verkoj
------

* *Szövet- és fejlődéstani adatok a tömlőbelű örvényférgek köréből* (Kolozsvár, 1876);
* *A burgonya két leghatalmasabb ellensége korunkban* (Kolozsvár, 1876);
* *Jelentés az erdélyi vizek örvényférgeire tett kutatások eredményeiről* (Bp. 1883);
* *A symbiosis növény- és állattani tekintetben* (Orv. Term. tud. Ért. 1884);
* *Physiologiai lélektan* (Kolozsvár, 1887).

Bibliografio
------------

* P. K. (nekrológ, Bpesti Hírl. 1902. 97. sz.)
* Hajós József: *Parádi Kálmán*, 1955.

Referencoj
----------

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Gábor Mátray** [mAtrai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mátray Gábor** estis hungara komponisto, muzikhistoriisto, bibliotekisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1833).

Gábor Mátray
Gábor Mátray
Gábor Mátray  naskiĝis kiel *Rothkrepf Gábor* la 23-an de novembro 1797 en Nagykáta. Li mortis la 17-an de julio 1875 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Mátray kiel infano li komponis jam en 1812. Li frekventis universitaton en Pest (urbo). Komence li instruis. En 1833 li fondis literaturan revuon. Post 4 jaroj li prilaboris privatan bibliotekon de Miklós Jankovich por Tutlanda Biblioteko Széchényi. En 1846 li ricevis postenon en Hungara Nacia Muzeo, kie li restis 3 jardekojn. Li okupiĝis pri malkovroj de malnovaj hungaraj forgesitaj muzikaĵoj, li aranĝis historiajn koncertojn kaj li strebis por lernado de la muziko.

Memorigiloj
-----------

* en Nagykáta la bazlernejo havas la nomon "Mátray Gábor"

Verkaro (elekto)
----------------

* *A' Musikának Közönséges Története* (1828-1832)
* *Verzeichniss der Mitlgieder des Pester und Ofner Musikvereins im Jahre 1836-37*
* *Pyrker János László egri patriarchaérsek képtára a m. nemzeti múzeum képcsarnokában* (1846, 1851), ankaŭ germane en 1851)
* *Dalok a XVI. századból négy énekszóra zongorakisérettel* (Kantoj el la 16-a jarcento laŭ kantado kun piano), (1860)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gábor Mátray en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452617
* GND: 116838450
* LCCN: n85326749
* VIAF: 64768116
* ISNI: 0000 0001 1556 9978
* SUDOC: 122339630
* BNF: 133016887
* MBA: 1a51ff2a-536d-41cf-8b9a-d2a557d2f6d1
* BNE: XX4438216
 |
La **altdensaj lipoproteinoj** (**HDL**, de la angla *High density lipoprotein* kaj **ADL** en Esperanto) estas tiuj lipoproteinoj kiuj transportas la kolesterolon el la histoj de la korpo ĝis la hepato.

Ĉar la HDL povas realigi la retiron de la kolesterolo de la arterioj kaj transporti ĝin reen al la hepato por ties ekscrecio, populare oni konas ilin kiel bona kolesterolo aŭ lipoproteino, havigante falsan ideon ke ĝiaj altaj valoroj povas preventi mem kelkajn malsanojn, kio t ne estas konfirmitaj per konkludaj sciencaj studoj.

HDL estas la lipoproteinoj plej malgrandaj kaj plej densaj, estas komponitaj de tre alta proporcio de proteinoj. La hepato sintezigas tiujn lipoproteinojn kiel malplenaj proteinoj kaj, kolektinte la kolesterolon, pliigas sian grandon cirkulante tra la sanga fluo.

Vidu ankaŭ
----------

* LDL - malaltdensaj lipoproteinoj  (**LDL**, de la angla *Law density lipoprotein* kaj **MADL** en Esperanto)

Notoj
-----

1. ↑   Colpo, Anthony (2005). «LDL Cholesterol: Bad Cholesterol, or "Bad Science"?». Journal of American Physicians and Surgeons (en angla) 10 (3): 83-90.
2. ↑  Ravnskov, Uffe (2005). «Los mitos del colesterol - Sección I - El nivel de colesterol dice muy poco acerca de su futura salud» (Web). Los mitos del colesterol. Konsultita la 30an de marto 2014.

* Kategorio Altdensa lipoproteino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697488
 |
**Fajflingvo** estas lingvo aŭ variaĵo de lingvo, en kiu diroj ne formiĝas el ordinaraj parolsonoj, sed el fajfoj.

Fajflingvo ebligas interparoladon trans pli grandaj distancoj ol parollingvo, ekzemple trans valoj kaj ravinoj, ĉar fajfoj povas esti pli laŭtaj ol ordinaraj parolsonoj. 

En pluraj montaraj regionoj de la Tero ekzistas tiaj fajflingvoj. La plej konata estas la Silbo de la kanaria insulo La Gomera. Tie oni metas unu (aŭ kelkfoje du) fingron en la buŝon kaj fajfas laŭte, imitante la parolsonojn de la hispana lingvo, nome la tonalton kiun oni povas percepti (ne tre klare) ankaŭ en senvoĉa, flustra parolo. Ekzistas ankaŭ fajflingvoj, kie oni imitas ne la parolsonojn, sed la tonojn (altan, malaltan, altenirantan, malaltenirantan) de la bazaj lingvoj (tonlingvoj).

Krom sur La Gomera, fajfa komunikado estas kutima ankaŭ aliloke, ĉiam en malgrandaj kamparaj regionoj, ekzemple en vilaĝo Aas en la francaj Pireneoj, en la "birda vilaĝo" Kuşköy en Turkio kaj ankaŭ ialoke en Nepalo, Birmo, Junano (Ĉinio), plurloke en Nova Gvineo kaj Afriko, en Alasko (jupikoj), plurloke en Meksiko, en Bolivio kaj en Brazilo (pirahanoj). 

La pirahanan lingvon oni kutimas krom paroli kaj fajfi ankaŭ kanti kaj zumi. 

Granddistanca interparolado estas la tipa aplikokampo de fajflingvo. En tiu aplikokampo, fajflingvoj devas nuntempe konkurenci kun la uzado de poŝtelefonoj. Fajflingvoj tamen ankaŭ plenumas tute aliajn, pli socilingvistikajn rolojn, kiuj en kelkaj el la menciitaj kazoj pli gravas.

Vidu ankaŭ
----------

* Parolata lingvo
Varmbotelo
**Varmbotelo** (aŭ **varmizola botelo**, aŭ **termoso**, aŭ **vakubotelo**) estas fermebla ujo, kiu malrapidigas la temperaturinterŝanĝon inter la tie konservata likvo (trinkaĵo, supo) kaj la ĉirkaŭa medio. La temperaturo de la likvo povas esti altega aŭ malaltega kompare al la meditemperaturo. Eble la plej taŭga termino estas **izolkruĉo**, ĉar ĝi izolas la likvon aŭ kontraŭ malvarmiĝo aŭ kontraŭ varmiĝo.

Materio
-------

La videbla eksteraĵo estas el plasto aŭ ŝtalo, kiu kutime enhavas duoblan parieton el vitro ene. Por plibonigi la varmizolon la ujo havas vakuan spacon inter la du vandoj kaj la materio reflektas la varmon. La fermilo iam estis korko, sed nuntempe estas el plasto.

principo de izolkruĉo
Nuntempe anstataŭ ena vitra ujo, oni ofte uzas duvandan ŝtalan ujon. La izoleco estas iom malplibona, sed ĝi rezistas pli bone al ĉiutaga uzo, purigado, falo, ...

Ofte la ekstera formo nun estas kiel kruĉo aŭ kafkruĉo.

Historio
--------

Reinhold Burger vendis en 1903 la patenton por varmbotelo.

La unuaj varmboteloj estis fabrikitaj en 1904 de la germana entrepreno Thermos GmbH, kiu nomis la ujojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Varmbotelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lunĉujo
* James Dewar
Nicola Perscheid - Henny Porten
**Henny PORTEN** [heni portn], plennome: Henny Frieda Ulrike PORTEN (naskiĝis la 7-an de januaro, 1890, mortis la 15-an de oktobro, 1960) estis germana aktorino kaj produktorino de filmoj.

Naskiĝinte en Magdeburg, Henny Porten pasigis sian infanaĝon sen diversaj urboj. Ekde 1895 la familio vivis en Berlino. Perite de sia patro, la reĝisoro Franz Porten, kiu havis amikajn rilatojn al la filmpioniro Oskar Messter, ŝi kiel junulino ricevis unuajn rolojn en mallongaj mutfilmoj.

Ekde 1910 ŝi aperis en aro da sentimentale kortuŝaj filmoj: ekz. *Das Liebesglück einer Blinden*, temanta pri amo inter juna blindulino kaj kuracisto, kiu per operacio redonas al ŝi la vidkapablon. La scenaron cetere verkis ŝia fratino Rosa Porten.

Henny Porten fariĝis ege populara kaj baldaŭ ekaperis en pli altnivelaj produktaĵoj, kiel ekz. *Die Hintertreppe* (reĝisoro: Leopold Jessner) kaj *Anna Boleyn* de Ernst Lubitsch.

Pri sonfilmoj ŝi estis skeptika, sed ŝia debuto en tiu ĉi medio *Skandal um Eva* (1930) estis sukcesa. Ekde 1933 tamen stagnis ŝia kariero: Ŝi rifuzis forlasi sian judan edzon kaj sekve apenaŭ plu ricevis filmrolojn. Post la dua mondmilito ŝi nur trifoje aperis en filmoj.

Henny Porten mortis en Berlino.

Listo de filmoj
---------------

* *Das Liebesglück einer Blinden* (1911)
* *Irrungen* (1919)
* *Rose Bernd* (1919)
* *Kohlhiesels Töchter* (1920)
* *Anna Boleyn* (1920)
* *Hintertreppe* (1921)
* *Skandal um Eva* (1930)
* *Familie Buchholz* (1944)
* *Neigungsehe* (1944)
* *Absender unbekannt* (1950)
* *Carola Lamberti – eine vom Zirkus* (1954)
* *Das Fräulein von Scudéri* (1955)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Henny Porten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2009-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22203
* GND: 118817272
* LCCN: n86112892
* VIAF: 10009263
* ISNI: 0000 0001 1559 7565
* SUDOC: 150122306
* BNF: 135340319
* MBA: f1f62e10-ae3d-4944-ae72-f6f33176a585
* NLA: 35104789
* BIBSYS: 2135776
* NKC: mzk2004221711
* BNE: XX1413994
 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

En matematiko, la **koŝia ĉefa valoro** de certa nepropra integralo estas difinita kiel

* la finia nombro

{\displaystyle \lim \_{\varepsilon \rightarrow 0+}\left[\int \_{a}^{b-\varepsilon }f(x)\,dx+\int \_{b+\varepsilon }^{c}f(x)\,dx\right]}
kie *b* estas punkto je kiu la konduto de la funkcio *f* estas tia ke
{\displaystyle \int \_{a}^{b}f(x)\,dx=\pm \infty }
por ĉiu *A* < *b* kaj
{\displaystyle \int \_{b}^{c}f(x)\,dx=\mp \infty }
por ĉiu *c* > *b* (unu signo estas "+" kaj la alia estas "−").
aŭ

* la finia nombro

{\displaystyle \lim \_{a\rightarrow \infty }\int \_{-a}^{a}f(x)\,dx}
kie
{\displaystyle \int \_{-\infty }^{0}f(x)\,dx=\pm \infty }
kaj
{\displaystyle \int \_{0}^{\infty }f(x)\,dx=\mp \infty }
(denove, unu signo estas "+" kaj la alia estas "−").
En iuj okazoj necesas pritrakti samtempe kun specialaĵoj ambaŭ je finia nombro *b* kaj je malfinio. Ĉi tiu estas kutime farata per limigo de la formo

{\displaystyle \lim \_{\varepsilon \rightarrow 0+}\int \_{b-{\frac {1}{\varepsilon }}}^{b-\varepsilon }f(x)\,dx+\int \_{b+\varepsilon }^{b+{\frac {1}{\varepsilon }}}f(x)\,dx.}

Skribado
--------

La koŝia ĉefa valoro de funkcio *f* povas skribita per kelkaj notacioj, depende de la aŭtoroj. Ĉi tiuj sed ne nur variantoj estadas: 

{\displaystyle PV\int f(x)dx}, {\displaystyle P}, P.V. {\displaystyle {\mathcal {P}}}, {\displaystyle P\_{v}}, {\displaystyle (CPV)} kaj V.P..

Ekzemploj
---------

Konsideru la diferencon de valoroj de du limigoj:

{\displaystyle \lim \_{a\rightarrow 0+}\left(\int \_{-1}^{-a}{\frac {dx}{x}}+\int \_{a}^{1}{\frac {dx}{x}}\right)=0}
{\displaystyle \lim \_{a\rightarrow 0+}\left(\int \_{-1}^{-a}{\frac {dx}{x}}+\int \_{2a}^{1}{\frac {dx}{x}}\right)=-\log \_{e}2}
La antaŭa estas la **koŝia ĉefa valoro** de la malbone difinita esprimo

{\displaystyle \int \_{-1}^{1}{\frac {dx}{x}}}
Simile,

{\displaystyle \lim \_{a\rightarrow \infty }\int \_{-a}^{a}{\frac {2x\,dx}{x^{2}+1}}=0}
sed

{\displaystyle \lim \_{a\rightarrow \infty }\int \_{-2a}^{a}{\frac {2x\,dx}{x^{2}+1}}=-\log \_{e}4}
La antaŭa estas la ĉefa valoro de la alia malbone difinita esprimo

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }{\frac {2x\,dx}{x^{2}+1}}}
Ĉi tiuj patologioj ne afliktas lebego-integraleblaj funkcioj, tio estas, funkcioj la integraloj de kies absolutaj valoroj estas finiaj.
**Iberê Maria Dias de Sangalo** (naskiĝinta la 27-an de majo 1972 en Juazeiro, Bahio), konata kiel **Ivete Sangalo**, estas brazila kantistino kaj komponistino de aŝeo. Ŝi atingis kiel kantistino de la bando *Banda Eva* grandan konatecon en Brazilo. En sia tempo ĉe la *Banda Eva* la bando vendis proksimume 4 milionojn lumdiskojn. En 1999 Sangalo forlasis la bandon kaj aktivas ekde tiam soliste.

Vivo
----

Jam en la lernejo Sangalo komencis ludi gitaron kaj kanti. Post la morto de siaj patro kaj frato Sangalo translokiĝis en la aĝo de 16 jaroj al Salvador de Bahio, kie ŝi laboris kiel manekeno kaj komizo. Jaron poste ŝi komencis kantprezenti en malgrandaj trinkejoj kaj klubejoj. Post kiam ŝi estis prezentinta en pluraj spektakloj kaj koncertoj, ŝin malkovris la produktisto Jonga Cunha. Ekde tiam ŝi estis kantisto de Banda Eva. En 1992 ŝi gajnis en Salvador la muzikpremion *Troféu Dorival Caymmi*. Post kiam ŝi estis publikiginta ses lumdiskojn kun Banda Eva, ŝi komencis en 1999 sian solistan karieron.

Muzike influis Sangalon aparte Elis Regina kaj Gilberto Gil. Per sia klarkontura, profunda voĉo Sangalo kantas ĉefe aŝeo-muzikon kaj samboregeon. En 2005 ŝi gajnis je la konkurso *Grammy* en Usono pri latinamerika muziko la premion pro la plej na tradicia brazila albumo. Ankaŭ en Brazilo mem ŝi ricevis multajn distingojn kaj validas kiel unu el la plej popularaj kantistinoj.

Ekde la komenco de ŝia solokariero vendiĝis pli ol 14 milionoj albumoj de Sangalo. Ŝi estas la vizaĝo de pluraj reklamagadoj, inter aliaj de TAM kaj Danone. Krom tio ŝi kunlaboris en flankaj roloj en la brazila televido kaj je kinofilmoj.

Ekde la 2-a de oktobro 2009 Sangalo patrinas por filo.

Diskaro
-------

### Ivete Sangalo kun Banda Eva

* 1993: *Banda Eva*
* 1994: *Prá Abalar*
* 1995: *Hora H*
* 1996: *Beleza Rara*
* 1997: *Banda Eva ao vivo*
* 1997: *O Melhor da Banda Eva*
* 1998: *Eva, Você e Eu*

### Ivete Sangalo soliste

* 1999: *Ivete Sangalo*
* 2000: *Beat Beleza*
* 2001: *Festa*
* 2002: *Se Eu Não Te Amasse Tanto Assim*
* 2003: *Inocentes em Progresso*
* 2004: *MTV ao vivo Ivete Sangalo*
* 2005: *Novo Millennium*
* 2005: *As Supernovas*
* 2005: *A Arte de Ivete Sangalo*
* 2006: *O Melhor de Ivete Sangalo*
* 2007: *Ivete no Maracanã*
* 2008: *Perfil*
* 2008: *Sem Limite*
* 2008: *A Casa Amarela*
* 2009: *Registro Pode Entrar Ivete Sangalo*
* 2010: *Ivete Sangalo no Madison Square Garden*
* 2011: *Baladas da Ivete*
* 2012: *Real Fantasia*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ivete Sangalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo portugallingva de Ivete Sangalo
* Ivete Sangalo ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517618
* GND: 13245081X
* LCCN: no2005068097
* VIAF: 33159715
* ISNI: 0000 0000 2281 6538
* BNF: 15104702m
* MBA: d553e89c-3c2a-4f10-9ce1-9eaa74de0129
 |
**Ivaŝkovicja** (ukraine *Івашковиця*, ruse *Ивашковица* [ivaŝkovica], slovake *Ivaškovice*, hungare *Iváskófalva* [ivAŝkOfalva]) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Irŝava, en municipo de Zahattja.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 26′ 37″ N 22° 57′ 48″ O﻿ / ﻿48.44361 °N, 22.96333 °O﻿ / 48.44361; 22.96333 (mapo)Koordinatoj: 48° 26′ 37″ N 22° 57′ 48″ O﻿ / ﻿48.44361 °N, 22.96333 °O﻿ / 48.44361; 22.96333 (mapo)
* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 444 m
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 90112
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Ivaŝkovicja situas fine de sakovojo. Zahattja troviĝas je 6,
Mukaĉeve je 23 km-oj.

Historio
--------

Familio "Ivaskó"" fondis la vilaĝon en 1612. En 1910 vivis en Iváskófalva 348 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Ivaŝkovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1658
**Ivar Justus TENGBOM** (7a de Aprilo, 1878 – 6a de Aŭgusto, 1968) estis sveda arkitekto kaj unu el la plej bone konataj reprezentantoj de la sveda novklasika arkitekturo de la 1910-aj kaj 1920-aj jaroj. 

En la 1920-aj li faris la desegnon por la konstruaĵo de la Stokholma Altlernejo de Ekonomiko (1925) kaj la Stokholma Koncertejo (1923–1926) en la placo Hötorget. La hejmo de la Reĝa Stokholma Filharmonia Orkestro kaj konata kiel la loko kie okazas la ceremonio de la Nobel-premioj, nome *Hall*, hel-blua konstruaĵo kun portiko kun altaj, sveltaj poligonaj kolonooj kun korintaj kapiteloj. La koncertejo estas probable la plej bone konata konstruaĵo de Tengbom kaj, kune kun la Stokholma Publika Biblioteko de Gunnar Asplund, nome la plej amplekse agnoskita ekzemplo de novklasika arkitekturo de la svedaj 1920-aj jaroj, konata ankaŭ kiel *Sveda Gracio*. 

* Kategorio Ivar Tengbom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622091
* GND: 123826489
* LCCN: n85182982
* VIAF: 6890149198230174940000
* ISNI: 0000 0000 6682 111X
* BNF: 14466300x
* ULAN: 500070760
* RKD: 314013
 |
Trafika akcidento
**Akcidento** estas ĝenerale okazaĵo ne antaŭvidita, ne planita aŭ ne esenca.

Filozofie, akcidento estas eco de aĵo, kiu ne apartenas al ĝia difino, t. e, okaza, abstraktebla eco de objekto aŭ fenomeno, kiuj povas konservi sian esencon ankaŭ sen ĝi.

En ĉiutaga lingvaĵo, **akcidento** estas malfeliĉa okazaĵo, kaŭzanta materiajn aŭ korpajn damaĝojn. Tio okazas pro iu abrupta neatendita, nekutima kaj senintenca evento.

Oni povas dividi la akcidentojn laŭ la okaza medio (hejma akcidento, trafika akcidento, laborakcidento, sportakcidento). Akcidentoj kun tre gravaj sekvoj nomiĝas katastrofoj.

Pro asekura celo ekzistas pli malvasta senco de akcidento (legu: asekuro pri akcidento).

Legu ankaŭ
----------

* Kategorio Akcidento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Akcidento en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Akcidento en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Kategorio Akcidento en la Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
* Akcidento en ReVo

* Trafika psikologio
* Unua helpo
* Katastrofoj ĉe aviado
* Katastrofoj de kosmoesploro
* Katastrofoj de marŝipado
* Katastrofoj de enlanda ŝipado
* Katastrofoj sur relparoj
* Katastrofoj en strata trafiko
* Katastrofoj en industrio kaj centraloj
	+ Katastrofoj de kemia industrio
	+ Mineja akcidento
* Nukleaj akcidentoj
* Pontoakcidentoj
* Kolapso de sendturoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 57739
* GND: 4061693-9
* LCCN: sh99002078
* BNF: 131630043
* NDL: 00574746
 |
**Kantabra Unio** (hispane, *Unidad Cántabra* aŭ mallongige **UCn**) estas politika partio en Kantabrio (Hispanio).

Ĝi fondiĝis en 2002 en Torrelavega kaj ne havas difinitan propran ideologion. La fondintoj estas eksmembroj de la Regionisma Partio de Kantabrio kaj la malaperinta Unio por la Progreso de Kantabrio. Ĝi aktivas nur en la aŭtonoma komunumo Kantabrio. Ĝi apogis oficialiĝon de la kantabra labaro.

La partio unuafoje partoprenis la voĉdonojn kaj komunumajn kaj municipajn en la jaro 2003. Tiam ĝi ricevis 7000 voĉdonojn por la Parlamento de Kantabrio (tio estas, ne havis anojn en la parlamento) kaj diversaj partianoj iĝis membroj de lokaj registaroj en kelkaj malgrandaj municipoj. La elreviga rezulto de tiu ĉi baloto (post grava balotkampanjo, oni esperis pli grandan nombron de voĉdonoj) okazigis skismon en la partia estraro. 

En municipa voĉdono de 2007 ĝi renovigis ties anon, Emilio Zubizarreta, en la municipa registaro de Reinosa, kiu estas la plej granda municipo kun partiano en politika ofico. Tamen, tuj antaŭ la voĉdono de 2011, la proparolanto Emilio Zubizarreta anoncis demision kaj la partio tial ne konkuris.

1. ↑  El Diario Montañés (3-a de marto 2011).  Emilio Zubizarreta abandona la política (hispane). Alirita 26-a de septembro2011.
Interno de draĝeo, kun videbla migdalo
Draĝefarilo
Draĝefarilo, kiu kovras nukson per sukero
**Draĝeo** (france *dragée* IFA:[dʁaʒe]) estas franca malgranda dolĉaĵo de nukso, glazurita per sukero.

Priskribo
---------

La draĝeo estas malgranda, ofte ronda aŭ ovala dolĉaĵo, enhavanta kerne nukson, kiu estas glazurita per sukero aŭ sukersiropo. La glazurado estas farata per maŝino kun rotacianta ujo, kiu entenas la nuksojn kaj sukeron.

Draĝeoj estas ofte hele koloritaj. Oni ofte uzas blankajn draĝeojn por nuptoj, bluajn por baptoj, verdajn por fianciĝoj, ruĝajn por diplomiĝoj.

En kelkaj Eŭropaj landoj (Francio, Italio ktp), draĝeoj estas ofte manĝataj por baptoj, nuptoj, aŭ unuaj komunioj. Ili estas tradicie prezentata en malgrandaj skatoloj, nomataj **draĝeujoj** (france *drageoir*). Tradicie, oni ĵetas kvin draĝeojn al genovedzoj: la migdala amaro kaj la sukera dolĉo simbolas la amaron kaj dolĉon de vivo. La kvin draĝeoj simbolas feliĉon, abundecon, fekundecon, gastamon, kaj malavarecon.

### Medikamenta draĝeo

Kelkfoje, similforma tablojdo, simile kovrita per sukero, nomiĝas draĝeo. La kovraĵo povas aldoni proprecon, ke ekz. la tablojdo disfalas, efikas nur en la stomako aŭ en la intestoj.

Historio
--------

La vorto devenas de la franca *dragée*, tra la latina tragēma, el la helena *τράγημα*. La original helena vorto signifis dolĉaĵon, ofte sekigitajn fruktojn, manĝita ĉe la fino de manĝo deserte.

Laŭ legendo, ĉirkaŭ 170 a.K. Julio Dragato (latine *Julius Dragatus*), dolĉaĵisto por la patricia familio Fabio (latine *Fabius*), inventis la draĝeon, kiam li akcidente lasis fali migdalon en mielujon.

En Francio, en la jaro 1220, apotekisto (tiam, apotekistoj estas la nuraj homoj licencitaj por vendi sukeron) en Verduno inventis la modernan draĝeon, por faciligi la konservon kaj transporton de migdaloj. Dum mezepoko, la draĝeo estis origine medikamento, por freŝigi la spiron, helpi digeston, kaj por malhelpi sterilecon. Tial, la draĝeo estis ofte manĝata dum familiaj eventoj (nuptoj, baptoj, ktp).

En 1750, Pariza sukeraĵisto Pecquet inventis la rotaciantan draĝefarilon, kiu ebligis glatan glazuradon de la migdalo.

Referencoj
----------

1. 1 2  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: draĝe/o
2. ↑   Origine de la dragée : nous vous dévoilons ses secrets (france). Reynaud.
3. ↑  Dumas, Véronique (2011-11). "Les dragées", *Historia* (fr), p. 106.
4. ↑   La dragée Braquier de Verdun (france). Tourisme Meuse. Arkivita el la originalo je 2019-10-19. Alirita 2020-05-29.

* Draĝeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Draĝeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Militvesto de Toyotomi Hideyoshi.
La **Azuĉi-Momojama-epoko** (安土桃山時代, *Azuchi–Momoyama jidai*?) estas la fina fazo de la  Sengoku-epoko (戦国時代, *Sengoku jidai*?) en la Historio de Japanio el 1568 ĝis 1600.

La Azuĉi-Momojama-epoko ekis kiam Oda Nobunaga eniris en Kioto en 1568 por instali Aŝikaga Joŝiaki kiel la 15a kaj finfina *shōgun* de la Aŝikaga Ŝogunlando, kiu falis post la eksplodo de la Ōnin-milito en 1467 kaj ekigis la kaosan Sengoku-epokon. Nobunaga elpostenigis Joŝiaki kaj dissolvis la Aŝikagan Ŝogunlandon en 1573, lanĉante konkermiliton al politike unuigita Japanio el sia bazo en Azuĉi. Nobunaga estis devigita al memmortigo en la okazaĵo Honnō-ji en 1582, kaj lia sukcedanto Toyotomi Hideyoshi finigis lain unuigan kampanjon, kio fermis la Sengoku-periodon kaj ebligis reformojn por plifirmigi sian regadon. Hideyoshi lanĉis la japanajn invadojn de Koreio en 1592, sed la malsukceso de tiuj invadoj damaĝis lian prestiĝon, kaj lia juna filo kaj sukcedanto Toyotomi Hideyori estis defiita de Tokugawa Ieyasu post lia morto en 1598. La Azuĉi-Momojama-epoko finis pro la venko de Tokugawa en la Batalo de Sekigahara en 1600 – neoficiale establante la Tokugavan ŝogunlandon kaj komencante la starigon de la Edo-epoko.

Dum la Azuĉi-Momojama-epoko la japana socio kaj kulturo transiris el la Mezepoko al la komenco de la moderna epoko. La Azuĉi-Momojama-epoko estis nomita laŭ la kastelo en Azuĉi de Nobunaga kaj la kastelo Momojama de Hideyoshi, kaj estas konata kiel ***Shokuhō* periodo** (織豊時代, *Shokuhō jidai*?) en kelkaj japanaj tekstoj, mallongigite el la nomoj de la du estroj de la periodo: nome Ŝoku (織) por Oda (織田) plus Hō (豊) por Toyotomi (豊臣).

Notoj
-----

1. 1 2  *Kodansha Encyclopedia of Japan* (unua eldono, 1983), sekcio "Azuchi–Momoyama History (1568–1600)" de George Elison, en la ĉapitro "history of Japan".

* Kategorio Azuĉi-Momojama-epoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708805
* GND: 4471030-6
* LCCN: sh85069471
* NDL: 00568287
 |
**Jacobus Jan VORRINK**, pli bone konata kiel **Koos VORRINK** (naskiĝis la 7-an de junio 1891 en Vlaardingen, mortis la 19-an de julio 1955 en Amsterdamo) estis nederlanda socialista politikisto. Li estis prezidanto de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC), Socialdemokrata Laborista Partio (SDAP) kaj la Partij van de Arbeid (PvdA).

Frua vivo
---------

Vorrink komencis sian karieron kiel lernejinstruisto. Je la 1-a de novembro 1920, li estiĝis la sekretario de AJC, la nederlanda socialdemokrata junulara asocio. Je la 11-a de majo 1924 li estiĝis prezidanto de AJC.

Je la 13-a de julio 1916, li geedziĝis kun Irene Hendrika Bergmeijer. Kune ili havis du filinojn. Nur unu filino travivis, Irine Vorrink, kiu estiĝus la Ministro de Sano en la konsilantaro de Den Uyl inter 1973 kaj 1977.

La kariero de Vorrink progresis kiam li estiĝis la prezidanto de la SDAP antaŭ la Dua Mondmilito, je la 1-a de aprilo, 1934. Li daŭre estis la prezidanto de la SDAP ĝis januaro, 1946.

Vivo dum la Dua Mondmilito
--------------------------

Dum la nazioj enspacis Nederlandon, en 1940 Vorrink provis vane eskapi al Anglio. Post lia malsukcesa provo eskapi li ekkaŝis por eviti esti prenita kiel kaptito per la germanaj enspacaj soldatoj. Li estis membro de la nederlanda kontraŭstaro, notinde kiel redaktoro de subgrunda ĵurnalo, *Het Parool*.

Je la 1-a de aprilo, 1943 li estis malliberigita per la germanaj enspacaj soldatoj, unue en la malliberejo de Scheveningen, poste en la koncentrejo Sachsenhausen, proksime al Berlino.

Pli malfrua vivo
----------------

En julio 1945, li estis nomumita kiel civila servisto per la ĉefministro, Willem Schermerhorn. Vorrink estis respondecigita je la aresto kaj ekproceso kontraŭ militkrimuloj kaj politikaj malbonuloj. Kune kun Hendrik Brugmans, Vorrink estis la unua nederlanda civila servisto kun politika fono (*pseŭdonimetitaj*: La Schermerknaboj).

Post la elektoj de 1946 li membriĝis en parlamento, kiel membro de PvdA. Li restis parlamentano ĝis 1954. Kiel membro de parlamento li estis bone konata pro sia kontraŭkomunismo. Vorrink tiel estiĝis la subjekto de komunista kampanjo de kalumnio. Kiel liaj retorikaj povoj estis famaj, en parlamento li agis kiel la defendparolisto de la PvdA.

En februaro 1955, Vorrink suferis apopleksion. Li mortis je la 19-a de julio, 1955 en Amsterdamo.

Literaturo
----------

* *Wat deed Koos Vorrink? De klare taal der feiten* (Amsterdam, 1948);
* H. van Hulst, *Koos Vorrink. Zijn leven in beeld* (Amsterdam, 1956);
* C.H. Wiedijk, *Koos Vorrink* (1986);
* A.A.de Jonge, 'Vorrink, Jacobus Jan (1891-1955)', en: *Biografisch Woordenboek van Nederland*, deel II, 590;
* C.H. Wiedijk en G. Harmsen, 'Vorrink, Jacobus Jan', en: *Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland*, deel III, 221;
* *Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld* (1938);

* Kategorio Koos Vorrink en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163277
* GND: 119095580
* LCCN: n85298343
* VIAF: 35258870
* ISNI: 0000 0000 2474 4523
* SUDOC: 112297293
* BPN: 21978131
 |
arba domo de la korovajoj
tipa konstrumaniero
**Arba domo** estas konstruaĵo el ligno, el aliaj malpezaj materialoj kiel aluminio aŭ plasto kiel polimetila metakrilato, kiu kiel sola fundamento staras sur unu aŭ pluraj arboj.

Uzo
---

Ankaŭ nuntempe arbaj domoj uziĝas de lokuloj en Sudameriko, Afriko, Azio kaj en Okcidenta Papuo (Novgvineo, tie ekzemple fare de la korovajoj), por esti protektataj de danĝeroj de la grundo - ekzemple sovaĝaj bestoj aŭ altiĝo de la akvonivelo. Modernaj arbaj domoj ofte integriĝas en ekzistantaj hotelaj kompleksoj. En Eŭropo, Nordameriko kaj Aŭstralio, arbaj domoj aparte uzatas kiel ludejoj por infanoj, kaj moderne ankaŭ kiel ripozaj dometoj kaj oficejoj.

Konstruo
--------

La konstrumaniero grave diferencas de tiu de aliaj konstruaĵoj kaj necesigas profundan komprenon de statiko kaj uzataj materialoj. Iusence la arkitekturo de arbaj domoj havas similaĵojn al la konstruo de lignaj boatoj.

La unuopaj konstruaĵeroj povas esti fiksataj je la arbo(j) per traboj, rimenoj aŭ ŝnuregoj. La uzo de rimenoj kaj kabloj tamen lasas al la konstruaĵoj relative multan liberon moviĝeti en la vento, kaj sekve la akvoŝelo povas damaĝiĝi en la loko, kie ĝi tuŝas konstruaĵerojn. Lerta kombino de la konstrumetodoj povas maksimume uzi la avantaĝojn de la unuopaj materialoj kun minimuma ĝeno pri la malavantaĝoj.

Por kontrolado kaj riparado la arba domo devas esti alirebla de ĉiuj flankoj.

Arbaj dometoj por infanoj
-------------------------

Ankaŭ en landoj, kie la konstruado de arbaj domoj ne estas tradicia, arbaj dometoj ekde multaj generacioj estas ŝatata rifuĝejo kaj ludejo por infanoj kaj adoleskuloj. Multaj tiaj dometoj estas memkonstruataj de la junuloj - per iom da lignaj bretoj kaj metalaj najloj: per "intuicia" senso pri statiko ekestas parte aŭdacaj konstruaĵoj. La "loĝantoj" kutime atingas la arbajn rifuĝejojn per ŝtupetaroj el horizontalaj lignotrabetoj, ambaŭfinaĵe kunligitaj per du vertikalaj ŝnuroj: tiaj ŝnuraj ŝtupetaroj facile povas esti suprentirataj en la arban dometon kaj tiam garantias, ke neniu alia povas sekvi en la dometon - aŭ plenkreskuloj aŭ anoj de konkurantaj infanaj grupoj.

Aparte rimarkindaj arbaj domoj
------------------------------

La laŭ la stato de la jaro 2007 plej alta turisme uzata arba domo de la mondo situas en la federacia ŝtato Keralao de Barato. Temas pri hotelo de la nomo *Green Magic Tree House* ("verda magia arba domo"), situanta 26 metrojn super la grundo kaj atingebla per lifto. Impona estas kupola konstrumaniero de la tuto, arkitekture aparte avantaĝa.

La kverko de Allouville, komunumo de la franca departemento Seine-Maritime enhavas arbodomajn kristanajn kapelojn.

Bildaj impresoj
---------------

Jen iuj bildaj impresoj pri relative "averaĝa" arba domo de Eŭropo, kiu situas en la parko de la historia kastelo Langeais (*Château de Langeais*) de centra Francio:

 * 
* 
* 
* 

 

* Kategorio Arba domo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 320840
* GND: 4487620-8
* LCCN: sh85137226
* BNF: 15044378d
* NDL: 01097853
 |
*Nef pour quatorze reines* (Navo por 14 reĝinoj) de Rose-Marie Goulet, memormonumneto pri la Masakro de la Montreala Politekniko, montrante skulpturajn elementojn integritajn en specifa pejzaĝo, nome ekzemplo de Lokarto.
**Masakro de la École Polytechnique** aŭ **Montreala Masakro**, trista evento en kanada historio. La 6-an de decembro 1989, mensmalsanulo Marc Lépine, invadis inĝenierartajn klasojn en la Politeknika Lernejo de la Universitato de Montrealo en Montrealo, Kebekio. Li apartigis la virinojn disde la viroj kaj ekpafadis la virinojn. 14 virinoj (13 studentoj kaj sekretario) mortis antaŭ ol li sinmortigis. Noto, kiun li lasis, eksplikis, ke li malamis feministojn kaj kulpigis ilin pri siaj vivmalsukcesoj kaj nepovo eniri inĝenierlernejon, kvankam tiutempe virinoj estis nur 20 % de inĝenierstudentoj.

La masakro ŝokis tutan Kanadon; ĝi multege spronis la tiulandan feminisman movadon kaj estis la naskiĝo de la kontraŭpafila movado, kiu fine sukcesis kreigi pafilregadajn leĝojn en 1998. La 6-a de decembro ankoraŭ observiĝas kiel memortago por la feminisma movado, aparte en Montrealo mem; parlamento deklaris ĝin la Nacia tago de Rememoro kaj Agado pri Perforto Kontraŭ Virinoj. Blanka rubando estas la simbolo de rememoro de la 6-a de decembro kaj de kontraŭvirina perforto.

La nomoj de la virinoj mortigitaj estas:

Memorŝtono
* Geneviève Bergeron
* Hélène Colgan
* Nathalie Croteau
* Barbara Daigneault
* Anne-Marie Edward
* Maud Haviernick
* Maryse Laganière
* Maryse Leclair
* Anne-Marie Lemay
* Sonia Pelletier
* Michèle Richard
* Annie St-Arneault
* Annie Turcotte
* Barbara Klucznik Widajewicz

*"Unue lamentu. Sekve laboru por ŝanĝo."*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Masakro de la Montreala Politekniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2008-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-03-18 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Manon des sources** estas itala-franca dramofilmo el la jaro 1986, direktita fare de Claude Berri. La filmo estas bazita sur la du-parta romano de Marcel Pagnol de 1966 kaj estas daŭrigo de la filmo *Jean de Florette*.

En 1987 Emmanuelle Béart gajnis la premion César por la plej bona virina apoga rolo.

Rakonto
-------

Dek jarojn post la morto de Jean, aferoj irantas bone por Ugolin kaj lia onklo César 'Papet' Soubeyrans (Yves Montand). La fonto kiun oni kaŝis por Jean estas nun prospera dianta kultivejo. Manon (Emmanuelle Béart), la filino de Jean, laboras en la regiono kiel hejma kapro-gardistino kaj intertemp plenkreskis kiel bela, ŝajne senkulpa, juna virino. Ŝia beleco  'frenezigas' la kapon de Ugolin. Poste ŝi venĝis sin por la malĝustaĵoj kiuj kondukis al la morto de ŝia patro.

Eksteraj ligiloj
----------------

Gian Piero Savio rakantas pri la filmo Manon des Sources en la Esperanta Retradio, 7-a julio 2017.

Noto
----

Tiu ĉi artikolo estas preskaŭ ekskluzive bazita sur la nederlanda versio de Vikipedio je la 7-a julio 2017.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588756
* LCCN: no2007155014
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fajfnajtingalo** |
| --- |
|  |
| FajfnajtingaloFajfnajtingalo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Luscinia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. sibilans'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Luscinia sibilans****(Swinhoe, 1863) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fajfnajtingalo  |

 |
| v • d • r |

La **Fajfnajtingalo**, *Luscinia sibilans*, estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro *Luscinia* kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo, (*Muscicapidae*). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj.

Ĝi estas migranta kaj insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en miksita arbaro de tajgo de nordorienta Azio kaj sude ĝis Mongolio, kaj vintrumas en Sudorienta Azio kaj suda Ĉinio. Estas tre rara vaganto en Eŭropo. La unua vidaĵo en Eŭropo okazis en Insulo Fair, Skotio en oktobro de 2004. Alia okazis en Pollando en januaro de 2006.

La nesto estas en arbo kaj la ino demetas 3-6 ovojn.

Tiu palearktisa specio estas pli malgranda ol la Eŭropa ruĝgorĝulo, tio estas 14 cm longa. Ĝi estas tute grizbruna supre kaj grizblankeca sube, kun tre punktita brusto. Ĝi havas brilruĝecan voston. Je unua vido ĝi estas konfuzebla kun amerikaj turdoj de la genro *Catharus* kiaj la Salikoturdo kaj la Ermita turdeto.

Ĝi estas birdo de subkreskaĵaro en arbaroj de koniferoj, surterema laŭ kutimaro kaj insektomanĝanta. Ĝi ofte suprenmovas sian voston.

La alvoko de la Fajfnajtingalo estas pepado aŭ trilado kvazaŭ de insekto aŭ soriko. Ĝi estas sufiĉe specifa kaj pro tio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *sibilans* signifas precize *fajfanta*.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Luscinia sibilans*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12a Majo 2006. Malplej zorgiga

* Fajfnajtingalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fajfnajtingalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fajfnajtingalo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Arauzo de Miel** [araUzo deMJEL] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
Ĝia municipa teritorio, formata de loĝlokoj Arauzo de Miel kaj Doña Santos, okupas totalan areon de 57,10 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 288 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 84 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj enhavas montarajn areojn de arbaroj de juniperoj kaj pinoj. Estas kelkaj riveroj, nome Aranzuelo, Bañuelos kaj Mayor. Ĉirkaŭ 61 % de ĝia municipa teritorio (3466,9 ha) estas en la Birdoprotekta Areo ZEPA Sabinares del Arlanza, kie estas gipoj (*Gyps fulvus*) kaj kadavrogrifoj (*Neophron percnopterus*).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La toponimo Arauzo estas tre dokumentita en la Mezepoko, sed kun tre diversaj literumoj: Arabuzo, Arauz, Arauzh, Araut, Arauso, Arauço, Harauz, Arabzo. Tiuj aludas al tri loĝlokoj similnomaj (Arauzo de Salce, Arauzo de Miel kaj Arauzo de Torre).

La esprimo Araúzo de Miel aperis kiel Arabuzo de Gomielle (1062) kaj kiel Arauz de Miel (1113) kaj Arauzh de Mel (1136). En la libro *Becerro de Behetrías de Castilla* de la 14-a jarcento oni inkluis la lokon en la *Merindad de Santo Domingo de Silos* kiel Araus de Miel. En la *Censo de Vecindarios de la Corona de Castilla* de 1591 oni nomis ĝin Arauço de Miel, en la *partido de los Arauces*, inkludite en la provinco Burgoso.

Historie ludis gravan rolon por la ekonomio la vagtransportistoj kaj la industrio de rezino (el fino de la 18-a jarcento).

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Eŭlalia kaj tri ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* Urbodmo de Arauzo de Miel Arkivigite je 2012-06-20 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)
* Informadopri la municipo Arkivigite je 2005-03-15 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269294
* VIAF: 316735657
 |
Arbalesto en la muzeo de kastelo Morges (Svislando)
**Arbalesto** estas pafilo, kiu konsistas el risorteca arko, kordo kaj sulko por gvidi la vergoforman pafaĵon. La vorto devenas de la latina *arcoballista* (= arko-ĵetilo).

Same kiel ĉe pafarko la vergo estas ĵetata per la forto de la kordo, kiun tiras la kurbigita arko. La esencaj diferenco inter pafarko kaj arbalesto estas:

* Ĉe arbalesto la pafatan vergon gvidas rekta sulko, kiu donas al ĝia flugo klaran direkton kaj faciligas la celumadon.
* Pro la sulko la vergo povas esti mallonga kaj malpeza; la sagoj de pafarko devas esti almenaŭ tiom longaj kiom la distanco inter la kordo kaj la arko. Arbalestisto do povas porti multe da vergoj, kaj la vergoj atingas tre altan rapidon. Krome eblas uzi fortojn, kiuj rompus longajn sagojn.
* La kordo de arbalesto povas esti fiksita en streĉita pozicio, do eblas porti la batalilon streĉitan, pafpretan.
* La kordon de arbalesto oni ofte streĉas per kranko, do eblas konstrui fortajn arbalestojn, kiujn oni ne povus streĉi per la brakoj. Aliflanke la streĉado daŭras pli longe ol ĉe pafarko.

Grandaj arbalestoj, tro pezaj por teni per la manoj, kutime staras sur tripiedoj.

La Dua Laterana Koncilio en 1139 malpermesis la uzon de arbalestoj inter kristanoj, ĉar kvazaŭ ne ekzistis defendo kontraŭ taŭge uzata arbalesto. La malpermeso tamen ne vere efikis.

Laŭ la dramo de Friedrich Schiller la svisa nacia heroo Wilhelm Tell pafis per arbalesto pafaĵon en pomon sur la kapo de sia filo je ordono de la tirano Gessner kaj poste mortpafis ankaŭ tiun ĉi. Hodiaŭ pro tio simbolo de eta arbalesto estas la protektita marksimbolo por produktoj faritaj en Svislando. En Vajmaro kie Schiller laboris, ekzistis ĝis 1945 la Arbalesta societo vajmara.

Nuntempo
--------

La arbalestado estas sportbranĉo. Tius sportistoj estas arbalestistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Arbalesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Balisto
vaste uzata biblioteko kaj vigla diskutejo en Falkstraße (historia foto)
**Espoteko** estas biblioteko de verkoj en kaj pri Esperanto en Berlino. La nomo estas vortokunfando el "Esperanto" kaj "biblioteko".

Komence de la 1970-aj jaroj Hermann D. Tautorat transprenis la bibliotekon de Esperanto-Ligo Berlin kaj administris ĝin. Li planis fari katalogon ne nur de tiu biblioteko, sed ankaŭ de la privataj kolektaĵoj de esperantistoj.

Genia ideo, miskomprenita de kelkaj, kiuj ne listigis, sed donacis la librojn. La kreskantan bibliotekon ordigi kaj katalogi estis laboro por jardekoj. Fine de la 1990-aj jaroj ekestis elektronika katalogo de Espoteko. En Espoteko troviĝas ankaŭ la arkivo de la Esperanto-Ligo kun multaj valoraj dokumentoj kaj postlasaĵoj.

Post translokiĝo de Ina Tautorat al nova loĝejo la Espoteko estis enkestigita kaj provizore storita iom ekster Berlino. Post rekonstruo de Berlina Esperanto-Centro post incendio "Espoteko" devas translokiĝi tien por denove esti alirebla por ĝenerala publiko.

Eksteraj ligiloj
----------------

Katalogo
**Esprimo** estas sinsekvo da simboloj indikanta matematikan aŭ programan objekton.

Ekzistas grandoj dutipaj: **konstanto**, kiu havas ĉiam la saman nombran valoron kaj **variablo**, kiu povas preni iun ajn valoron en donita aro de nombroj, ekz. en la aro de ĉiuj reelaj nombroj aŭ en certa intervalo.
Ekzemple, la nombro de la tagoj en semajno estas konstanta (7), same kiel la sumo de la internaj anguloj de triangulo (180o), sed aera temperaturo aŭ ventoforto estas variabloj.

La kombinaĵo de nombroj kaj signoj, kiu montras kiajn operaciojn oni devas fari kaj per kia ordo per nombroj, estas nomita nombra **esprimo**. Ekzemple, 17 aŭ (125 - 11,5) · 2 estas nombraj esprimoj.

La esprimo, kiu enhavas variablon aŭ variablojn, nomiĝas **variablohava esprimo**. Ekzemple, x + 3y estas variablohava esprimo, kies signifo estas 7, kiam x=1 kaj y=2.

Du egalaj grandoj kunigitaj per la signo de egaleco, nomiĝas **egalaĵo**. Ekz. A=B. Du algebraj esprimoj povas esti egalaj sur iu aro de valoroj, se ambaŭ havas la sencon en ĉi tiu aro kaj iliaj ĉiuj konvenaj signifoj estas egalaj.
Ekz. (a2-b2) kaj (a-b)(a+b) estas identaj esprimoj, ĉar ĉiuj iliaj signifoj estas egalaj.

Du identaj esprimoj kunigitaj per la signo de egaleco estas nomata **identaĵo**. Tiamaniere a2-b2=(a - b)(a + b) prezentas identaĵon. Ĉiu nombra egalaĵo ankaŭ estas identaĵo.

Du grandoj aŭ esprimoj kunigitaj per la signo **<** aŭ **>**, nomiĝas **neegalaĵo**.

Kompare kun formulo, esprimo estas pli faka kaj pli ĝenerala: formulo estas esprimo relative grava matematika aserto, ekzemple la fina konkludo de simbola manipulado, dum esprimoj aperas ankaŭ meze de pruvo aŭ derivado. 

En elementa matematiko, nome en algebro, estas konataj t.n. **identaj transformoj**. Identa transformo estas la ŝanĝo de algebra esprimo per ĝia identa esprimo. Ofte uzataj identaj transformoj aŭ t.n. formuloj de konciza multipliko:

* {\displaystyle (a+b)^{2}=a^{2}+2ab+b^{2}}
* {\displaystyle (a-b)^{2}=a^{2}-2ab+b^{2}}
* {\displaystyle (a+b)^{3}=a^{3}+3a^{2}b+3ab^{2}+b^{3}}
* {\displaystyle (a-b)^{3}=a^{3}-3a^{2}b+3ab^{2}-b^{3}}
* {\displaystyle a^{2}-b^{2}=(a+b)(a-b)}
* {\displaystyle a^{3}+b^{3}=(a+b)(a^{2}-ab+b^{2})}
* {\displaystyle a^{3}-b^{3}=(a-b)(a^{2}+ab+b^{2})}


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gábor Magyar** [madjar], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magyar Gábor** estis hungara-usona violonĉelisto, altlerneja instruisto.

Gábor Magyar naskiĝis la 5-an de decembro 1914 en Budapeŝto, li mortis la 8-an de junio 2011 en Urbana (Ilinojso) (Usono).

Biografio
---------

Gábor Magyar studis en la nacia muziklernejo de Antal Friss, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1936?. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Leó Weiner kaj Jenő Kerpely. Post siaj studoj li sukcese koncertis, tamen dum la nazia erao li estis deportita. Post la liberiĝo li denove koncertis, sed en la jaro 1948 li vivis en Karakaso, ekde la sekva jaro en Usono. Li daŭris la koncertseriojn, krome li instruis inter 1951 kaj 1956 en en:Oklahoma State University–Stillwater, poste li aliĝis al hungara arĉkvarteto, ili tutmonde koncertis (escepte la socialismajn landojn). Inter 1972-1980 li estis profesoro de University of Illinois at Urbana-Champaign. Post la emeritiĝo li ŝatis desegnadi kaj pentradi, li ankaŭ ekspoziciis ilin. Li ricevis du hungarajn kaj francan premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 652709
* GND: 1076287999
* LCCN: n91026745
* VIAF: 75550862 38549538, 75550862
* ISNI: 0000 0001 1674 1215
* SUDOC: 157439313
* MBA: 19083326-a347-47fe-9bcf-c3c47cb9871f
 |
***Nederlandaj Internoj*** (katalune: *Interiors holandesos*) estas serio de tri pentraĵoj pentritaj de Joan Miró en 1928, ĉiu inspirita el pentraĵoj de nederlandaj internoj de la Ora jarcento de Nederlando.

*Nederlanda Interno I* estas reinterpretado de *Ludanto de Liuto* fare de Hendrik Martenszoon Sorgh.

*Nederlanda Interno II* estas reinterpretado de *Infanoj instruas dancadon al kato* fare de Jan Steen.

*Nederlanda Interno III* estas reinterpretado de *Juna virino ĉe sia tualeto* fare de Jan Steen.

En la printempo de 1928, dum vojaĝo al Belgio kaj Nederlando, Miró estis impresita de la Nederlandaj Majstroj de la 17-a jarcento. Post aĉetado de koloraj poŝtkartoj de kelkaj pentraĵoj li komencis siajn *reinterpretojn*. La koloroj havas la nuancojn de la originalaj pentraĵoj, sed la intenseco de la koloro estas propra al Miró. Tiel, muro kun verd-griza gradiento de Martensz Sorgh fariĝas pom-verda por Miró.

Bildgalerio
-----------

* Martensz Sorgh, Ludanto de LiutoMartensz Sorgh, *Ludanto de Liuto*
* Jan Steen, Infanoj instruas dancadon al katoJan Steen, *Infanoj instruas dancadon al kato*
* Jan Steen, Juna virino ĉe sia tualetoJan Steen, *Juna virino ĉe sia tualeto*

Bibliografio
------------

* Malet, Rosa Maria.  (1992) *Joan Miró* (katalune). Barcelono: Edicions 62. ISBN 84-297-3568-2.
* Rebull Trudell, Melania.  (1994) *Joan Miró* (katalune). Barcelono: Globus y Ediciones Polígrafa. ISBN 84-88424-96-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nederlanda Interno I en MoMA
* Nederlanda Interno II en Muzeo Guggenheim
* Nederlanda Interno III Arkivigite je 2015-07-01 per la retarkivo Wayback Machine en Metropolita Muzeo de Arto

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dutch Interiors en la angla Vikipedio.*