recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Márton Rajki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rajki Márton** estis hungara advokato, martiro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Klein Mór* ĝis 1935.

Márton Rajki naskiĝis la 23-an de septembro 1901 en Zenta (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Senta en Serbio), li mortis la 30-an de julio 1959 en Budapeŝto.

Memortabulo ankaŭ pri Márton Rajki

Biografio
---------

Márton Rajki devenis el juda familio. En 1920 li rifuĝis al Budapeŝto pro la serba okupado. Li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato Péter Pázmány en 1924. Post 4 jaroj li advokatiĝis en Újpest. En 1938 li kristaniĝis. Inter 1942-1944 li estis soldato, poste trudlaboristo, fine li rifuĝis kaj kaŝiĝis. Depost la 2-a mondmilito li denove estis advokato. Dum la hungara revolucio de 1956 li estis signifa revoluciulo en Újpest. En 1957 li estis arestita, post 2 jaroj kondamnita je morto. Li edziĝis en 1928, lia edzino naskis filon en 1932.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo kaj placo en Újpest

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-10-27 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio
* [*rompita ligilo*]
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706573
 |
**DÉVAI BÍRÓ Mátyás** hungara reformita religidisputanto (Déva, ĉirkaŭ 1500 – ĉirkaŭ 1545).

Biografio
---------

Oni nomis lin "la hungara Luther" de tiu tempo. Inter 1523–1525 li studis en Krakovo. En 1529–30 li vojaĝis al Wittenberg. En 1531 unue en Buda, poste en Kassa li agadis kiel "hungara predikisto "; tiam li jam estis malkaŝe la adapto de reformismo. En novembro 1531 la episkopo de Eger kaptigis lin kaj li estis por unu kaj duono jaro en malliberejo en Vieno. Liaj adeptoj el Kassa fuĝigis lin, kaj li rifuĝis sub aŭtoritato de János Szapolyai, sed en komenco de 1534 oni kaptis lin kaj metis en kaptiteco en Buda. En 1535 oni ellasis lin kaj li trovis rifuĝejon en Sárvár ĉe Tamás Nádasdy. En aŭtuno de 1536 por kuracigi siajn okul- kaj stomakmalsanojn iris Germanujon. Reveninte denove li vivis ĉe Nádasdynál (1538). En 1539–40 li estis kortega pastro de Péter Perényi, en 1540 instruisto en Szikszó. Sed ankaŭ de tie li devis fuĝi en 1541. Ĝis la somero de 1543 en Wittenberg. Li revenis al Miskolc, sed la monakoj forsendis kaj verŝajne li mortis eksterlande.

Ĉefaj verkoj
------------

* *Disputatio …* (h. n. 1537);
* *Ortographia* (Krakkó, 1549).

Bibliografio
------------

* Révész Imre: D. B. M. első magyar reformátor életrajza és irodalmi művei (Pest, 1863);
* Révész Imre: D. B. M. tanításai (Kolozsvár, 1915);
* Sólyom Jenő: D. M. tiszántúli mű. ködése (Egyháztört. 1959).

Memorigiloj
-----------

* Memortabuloj en Balatonfüred kaj Óbuda

* Kategorio Mátyás Dévai Bíró en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226069
* GND: 131620495
* LCCN: n94049577
* VIAF: 46030
* ISNI: 0000 0000 7830 4478
* SUDOC: 18938302X
 |
**Mátyás Jantyik** [mAtjAŝ jantjik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jantyik Mátyás** estis hungara pentristo, ilustristo.

Mátyás Jantyik  Arkivigite je 2018-05-16 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 10-an de majo 1864 en Békés (urbo), li mortis la 16-an de oktobro 1903 en Békés.

Biografio
---------

Mátyás Jantyik frekventis 6 gimnaziajn jarojn en sia naskiĝurbo, poste li studis 3 jarojn en Reĝa Modela Desegna Lernejo. Dum la lernejaj jaroj en 1882 lia desegnaĵo estis sur la titolpaĝo de gazeto. Liaj plej gravaj instruistoj estis Károly Lotz kaj Bertalan Székely. Post la diplometo en 1884 Mihály Munkácsy invitis lin al Parizo. Li plulernis en akademio Julian, ankaŭ de Munkácsy kaj Jules Joseph Lefebvre. En 1888 li hejmenvenis al sia naskiĝurbo. Komence li estis ilustristo de Vasárnapi Ujság, poste li pentradis historiajn bildojn. En 1895 li faris propran atelieron en Békés, tamen en 1900 li translokiĝis al Budapeŝto. Post 2 jaroj li vojaĝis al Anglio, pli frue li pentradis ankaŭ en Turka Imperio. Li ricevis premion en 1902. Li havis edzinon, kiu naskis gefilojn.

Ekspozicioj
-----------

* dum la pariza periodo

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* "Délben" (1884)
* "Az itatóhoz" (1885)
* "Une téte de mendiant" (1887)
* "Szabadkának szab. kir. várossá nyilvánítása 1779-ben" (1896)
* "II. Endre meghirdeti az aranybullát" (1901)
* "Konstantinápolyi utcarészlet" (1899)
* "Krisztus a kereszten" (1903)
* *Önarckép*
* *Gátépítés*
* *Mária Terézia a pozsonyi országgyűlésen*

Memorigiloj
-----------

* muzeo en Békés  Arkivigite je 2018-05-16 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 611768
 |
**Mátyás Taller** [mAtjAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Taller Mátyás** estis hungara-ŝvaba-germana muzikisto (komponisto, dirigento, korusestro), fervojisto.

Memortabulo pri Mátyás Taller
Mátyás Taller  naskiĝis la 22-an de februaro 1904 en Solymár, li mortis la 4-an de majo 1989 en Solymár.

Biografio
---------

Mátyás Taller sekvis la familian tradicion, li estis loke muzikisto, krome li estis simpla laboristo, ofte fervojisto. Li studis komponadon kaj dirigentadon. Li edziĝis en 1927, tiutempe li jam estis aktiva en la loka koruso kaj en aliaj muzikaj aranĝaĵoj. Laŭ la okazoj li ludis en violono, flugilkorno kaj klarneto. Li fondis sian unuan orkestron en 1929. Inter 1937 kaj 1944 li apartenis al fervojista blovorkestro. En 1946 la ŝvaboj estis deklaritaj malamikoj de la lando, tial ili (ankaŭ Taller) estis deportitaj al Germanio. Taller ankaŭ tie estis fervojisto, krome estro de blovorkestro. Li mortis dum parencvizitado en Solymár, sed li estis entombigita en Waldbronn.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* valsoj, marŝoj, polkoj
* *Im Ofner Bergland* (por koruso; dediĉita al koruso de Solymár en 1974; deklarita neoficiala himno de Solymár en 1990)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Solymár (2006)

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-09-10. Alirita 2019-07-06.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649634
 |
Mukhtaran Mai (Bibi) (1972-) estas virino, kiu ribelis kontraŭ la pakistanaj kontraŭvirinaj konvencioj, tradicioj. Ŝi estis sekse perfortita en Pakistano, sed ŝi – kiel devintus – ne mortigis sin, sed publikigis la aferon. En 2005, ŝi rericevis sian pasporton – danke al premo de Condoleezza Rice – por vojaĝi al Usono.

Ŝia 12-jara frato estis akuzita en la vilaĝo Meerwala – far mastio-aj tribanoj –, ke li havas amrilaton kun junulino de pli alta kasto. Pli poste evidentiĝis, ke oni volis nur kaŝi la seksperforton de la junulo far du mastio-aj viroj.

Oni kunvokis triban konsilion (ĝirgon), kie oni akuzis la junulon pri molestado de la junulino. La konsilio decidis, ke la pli maljuna fratino de la junulo devas pardonpetegi. La alvenintan virinon kaptis 4 mastoi-aj viroj kaj sekse perfortis ŝin en najbara domo. Mukhtaran hejmeniris laŭ la "tradicio" senveste, antaŭ okuloj de la tuta vilaĝo, kaj devintus sin mortigi. Ŝi do akuzis la atakantojn kaj la liberala gazetaro faris el tio tutlandan kaj poste internacian aferon.

Oni kaptis la pekulojn kaj kondamnis ilin je morto, sed pli poste alia juĝejo liberparolis la virojn krom unu, kies punon ĝi ŝanĝis al tutviva mallibero.

La virinon daŭre gardas policistaro kaj ŝi fondis virinan lernejon el la ricevita kompensa mono.
  

* Kategorio Mukhtaran Bibi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 45290
* GND: 137257171
* LCCN: no2006133657
* VIAF: 81473322
* ISNI: 0000 0000 7846 691X
* SUDOC: 105656615
* BNF: 15045864b
* NDL: 01057158
* BIBSYS: 10075223
* NKC: xx0059557
 |
**Máté Bereczki** [berecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bereczki Máté** estis hungara juristo, agronomo, patro de la hungaraj fruktoj. Lia origina familia nomo estis *Bogyinszki* [bodjinski] ĝis 1862.

Busto pri Máté Bereczki
Monumento pri Máté Bereczki
Máté Bereczki naskiĝis la 24-an de septembro 1824 (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 22-a) en Romhány, li mortis la 9-an de decembro 1895 en Kunágota.

Biografio
---------

Máté Bereczki maturiĝis en gimnazio en Vác, poste li akiris juristan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1848. Dum la studentaj jaroj li aliĝis al la reforma movado, eĉ li apartenis al la revolucia rondo de Sándor Petőfi. Li batalis dum la Hungara revolucio de 1848 havanta oficiran rangon. Post fiasko de la revolucio li kaŝiĝis, li ricevis amnestion en 1857. Dum mallonga tempo li estis notario (1860-1862), poste li estis familia edukisto en Mezőkovácsháza jardekon. En tiu periodo li okupiĝis ankaŭ pri fruktarboj. Li luis, poste aĉetis ĝardenon, kie li kreis novajn fruktarbojn. Li neniam lernis agronomion, sed li akiris la necesajn sciojn el libroj kaj gazetoj, poste el propraj spertoj. Li aĉetis eksterlandajn arbojn, kie li malsovaĝigis, plibonigis la arbojn dum 3 jardekoj. Lia ĝardeno iĝis tutlanda modelo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gyümölcsészeti vázlatok I-IV.* (1877-1887)

Memorigiloj
-----------

* agrikultura mezlernejo en Baja prenis la nomon "Bereczki Máté"
* busto en Budapeŝto (1896?)
* monumento en Kunágota (1969)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 179-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717511
* VIAF: 121410269
 |
Máximo Gómez
**Máximo Gómez Báez** "El Generalísimo" (la 18an de novembro 1836, Baní, Domingo — la 17an de junio 1905, Havano, Kubo) estis generalo dum la Dekjara Milito kaj la ĉefa gvidanto de la liberiga armeo dum la Milito de 95.

Je sia 16-jariĝo li aliĝis al la hispana armeo kiu batalis kontraŭ la haitia invado de Faustine Soulouque atingante la grandon de alferezo. Kiam la hispana armeo estis venkita en 1865 kaj foriris al Kubo kaj Portoriko, Gómez translokiĝis al Kubo.

Li eniris en la framasonan loĝion kaj dum la Krio de Yara en 1868 unuigis la kubajn sendependistojn. La plej grava lia agado estis la "invado al Okcidento" per la taktiko bruligi la sukerkanplantejojn por damaĝi la hispanajn bienistojn.

Post la mallonga regado de la prezidanto de la Ĉe-Milita Respubliko de Kubo, Juan Bautista Spotorno, Gómez aplikis la prezidentan dekreton pri submetado je mortpuno al kiu ajn kuba militisto kiu intencus prezenti proponojn, ne bazitajn sur la kuba sendependeco. Li kunlaboris kun José Martí ĝis lia morto dum milito por la kuba sendependiĝo.

Malgraŭ li naskiĝis en Domingo, Gómez estas konsiderata filo de la Kuba Patrio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276179
* GND: 118860526
* LCCN: n82159889
* VIAF: 17303813
* ISNI: 0000 0001 0874 9604
* SUDOC: 032834217
* BNF: 12378696v
* BNE: XX1111919
 |
situo de la lago Mälaren en Svedio
mapo de la lago kun la urbo Stokholmo dekstre
Stokholmo: transiro de la lago en la Baltan Maron
La lago **Mälaren** (Melar-lago) estas post Vänern kaj Vättern la tria plej granda lago de Svedio. Ĝi ampleksas 1.140 km². Situante okcidente de Stokholmo, la lago havas profundecon de ĝis 64 metroj kaj per la kanalo *Södertälje*, la kluzoj *Hammarby* kaj *Slussen* kaj la golfeto *Norrström* estas ligita al la Balta Maro. 

Ĝis la epoko de la vikingoj la Mälaren estis konsiderata golfo de la Balta Maro, nur dum la 10-a jarcento, kiam la grundo de norda Eŭropo iom leviĝis, ĝi iom post iom apartiĝis de la maro kaj do transformiĝis de golfo al lago. Nuntempe la akvosurfaco de la lago situas proksimume 50 centimetrojn super la marnivelo. La averaĝa profundeco estas 10 metroj, la plej granda profundeco 64 metroj. Proksimume 1,3 milionoj da homoj ricevas trinkakvon el la lago.

Ĉe la Mälaren situas interalie la urboj Stokholmo, Västerås, *Södertälje*, *Enköping* kaj *Köping*. Krome borde de la lago troveblas konataj vidindaĵoj kiel la kasteloj *Gripsholm* kaj *Drottningholm*, kaj la komercejo Birka el la 8-a ĝis 10-a jarcentoj.

Malgraŭ ke multaj civitanoj el la proksimaj grandaj urboj havas semajnfinajn lignajn dometojn borde de la lago, tamen restas multaj areoj netuŝitaj per konstruaĵoj, kaj la regiono estas valora natura ripozejo. Multaj pitoreskaj golfetoj, insuloj kaj duoninsuloj igas la lagan pejzaĝon aparte interesa. Tridek unu specoj de fiŝoj vivas en la lago, kaj fiŝagloj estas la plej oftaj birdoj, kiuj aparte aprezas la varion de fiŝoj.
**Médoc** [medɔk] (gaskone *Medòc* [meˈðɔk]) estas duoninsulo en la nordo de Gaskonio, en la franca departemento Ĝirondio, en la regiono Nova Akvitanio.

Ĝi estas limata de la Atlantika Oceano, la estuaro Ĝirondo, la kabo Grave kaj la marĉo de Bruges (proksime de Bordeaux), kaj ĝi konsistas el tri historiaj regionoj (*Bas-Médoc*, *Haut-Médoc* kaj *Landes*) kaj pluraj agrikulturaj teritorioj (interalie la vinkultivejo de Médoc).

Ĝia ĉefurbo estas Lesparre-Médoc, kiu hodiaŭ estas subprefektejo. Ankaŭ Pauillac estas grava ekonomia centro pro sia situo en vinkultivejoj. La marbordo estas semita per pluraj banurboj tre vizitataj somere (Soulac, Montalivet, Carcans, Hourtin, Lacanau).

La ekonomio de Médoc baziĝas sur vinkultivado kaj turismo.

Etimologio
----------

La nomo « Médoc » orignas de la natura evoluo de la latina adjektivo medulicus formita el la nomo de la populo *Meduli* (akvitana etno de la ĝironda marbordo dum la protohistorio kaj la antikva epoko).

Geografio
---------

La marbordo de Médoc
Médoc okupas la nordokcidentan trionon de la departemento Gironde kaj estas konata ĉefe pro siaj vinkultivejoj, kie oni produktas la mondfamajn vinojn de Bordeaux. Ĝi tamen havas grandan pejzaĝan diversecon: marĉoj en la sudo, grandaj rektaj strandoj ĉe la oceano, la kabo Grave kie renkontiĝas la akvoj de Atlantiko kaj Ĝirondo, la arbaro de Landes kun multegaj marbordaj pinoj, lagoj (Hourtin-Carcans kaj Lacanau), ktp.

La suda limo de Médoc, iom arbitre difinita, estas inter Le Porge kaj Arès tra la marĉoj de Bruges.

Vinkultivado
------------

La klasifiko de *Premiers Grands Crus* ("Unuaj Grandaj Krudaĵoj") en Pauillac kaj Margaux dum la Universala Ekspozicio de 1855 konfirmis Médoc-an kiel komparnorma tero por plej altnivelaj ruĝaj vinoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Tiun neoficialan titolon disputas Pauillac kaj Saint-Laurent-Médoc.

1. ↑  Wikiwix archive

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝirondo
* Ĝirondio
* Kontrolata devennomo
* Vitejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Médoc en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Turismo en Médoc
**Mór Fenyéri** [fenjEri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyéri Mór** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis ĝis 1875 *Popper*, poste *Peterdi*, fine Fenyéri.

Mór Popper  naskiĝis en 1857 en Pest (urbo), li mortis la 31-an de januaro 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mór Fenyéri ne finis la mezlernejon, sed li iĝis komercisto. En 1874 li aliĝis al teatra trupo en Kecskemét, li ĉefe kantadis en la koruso. Baldaŭ ĝis 1908 li aliĝis al trupoj de Lajos Temesváry (1876), Andor Gerőfy (1877), Károly Mosonyi (1884), Alajos Bogyó (1885), Ignác Krecsányi (1886-1889), Lajos Makó (1889-1997, 1905-1907), Jenő Janovics (1902), Teatro Magyar (1903) kaj aliaj. Ressume li ludis en 44 urboj. Lia dramo en 1894 ricevis premion de la Hungara Scienca Akademio. Foje li verkis poemojn kaj tradukis dramojn. En 1912 li pensiuliĝis. Li havis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Hamleto - 1-a aktoro
	+ La Venecia Komercisto - Shylock
* József Katona: *Bánk bán* - banuso Petur
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Szörényi
* Mór Jókai: *Az aranyember*- Brazovics

Lia plej grava verko
--------------------

* *A szegedi boszorkány* (1893)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Ménières** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 439 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Ménières situas en la friburga eksklavo Estavayer en la ebeneaĵo de la rivero Brojo, proksimume 7 kilometrojn sude de la urbo Estavayer-le-Lac kaj 6 kilometrojn sudokcidente de Payerne. La komunuman teritorion senakvigas la vilaĝa rojo de Ménières, kiu alfluas al Brojo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Ménières kaj la setlejo La Malafin kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,38 km², de kiuj 15,5% estas kovritaj de arbaro, 74,6% servas por agrikulturo kaj 9,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ménières limas en nordo al Cugy, en oriento al Fétigny, en sudoriento al Granges-près-Marnand (VD), en sudokcidento al Sassel (VD), kaj en okcidento al Les Montets.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona vojo n-ro 185 de Estavayer-le-Lac al Marnand. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn norde apud Estavayer-le-Lac. Pere de poŝtaŭtolinio de Payerne al Combremont-le-Petit la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Ménières datiĝas el la jaro 1228 kiel *Meinires*. En Ménières estis trovitaj unuopaj objektoj el la neolitiko kaj restaĵoj de romia setlejo. Dum mezpoko Ménières apartenis al la Senjoroj de La Molière, kiu en la 15-a jarcento estis akirita de la Senjoroj de Cugy. En la jaro 1658 la Senjorujo de Cugy estis aĉetita de la urba ŝtato Friburgo kaj Ménières atribuita al la Voktejo Estavayer, kiu surbaze de la Helveta Revolucio de 1798 estis transformita al distrikto kaj en la jaro 1848 integrita al la nova distrikto Brojo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Ménières* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-09-02)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Ménières

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Ménières** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |
**Múcsony** (mUĉonj) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono Kazincbarcika.

Blazono de Múcsony

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 3400
* Poŝtkodo: 3744
* Telefonprefikso: 48

Múcsony situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Sajó (kontraŭe estas Kazincbarcika), laŭ traira flankovojo, laŭ ne funkcianta fervojo Rudabánya-Kazincbarcika, la lasta kaj Edelény estas proksime. Grava ponto funkcias al Kazincbarcika.

Historio
--------

La unua skriba mencio devenis el 1219, kiam sevutuloj apartenentaj al terfortikaĵo Borsod. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, oni refondis ĝin precipe slovakoj kaj rutenoj. En 1878 granda incendio okazis, poste nova grek-katolika preĝejo omaĝe al Maria konstruiĝis. Ekde 1910 minado de terkarbo komenciĝis. La ĉeĥoj okupis la vilaĝon en 1919, sed la tiutempa hungara Ruĝa Armeo reokupis ĝin. Tie ne estis grandbieno, tial en 1945 ne okazis terdisdono. Dum la socialismo en 1960 kolĥozo formiĝis. La vilaĝo iĝis grandvilaĝo en 1971. En 1991 parto disiĝis kaj memstara vilaĝo Szuhakálló formiĝis.

En la grandvilaĝo aŭtonomio de rutenoj kaj ciganoj funkcias.

* Kategorio Múcsony en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mór Katona,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Katona Mór** estis hungara juristo, altlerneja instruisto, parlamenta deputito. Lia nobela antaŭnomo estis *dercsikai* [derĉikai].

Mór Katona naskiĝis la 6-an de majo 1845 (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 5-a) en Szentmihályfa (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Michal na Ostrove en Slovakio), li mortis la 6-an de aprilo 1927 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mór Katona frekventis mezlernejojn en Pozono kaj Sopron, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1871, sed pli frue li studis lernojaron en Universitato de Vieno. Lia plej signifa instruisto estis de:Rudolf von Jhering. Post la unua diplomo li laboris jaron en juĝejo. En 1872 li akiris ankaŭ pedagogian diplomon, poste ĝis 1874 li instruis en jura akademio en Nagyszeben, pli poste en Jura Akademio (Győr), inter 1892-1899 en Reĝa Jura Akademio (Kassa), inter 1899-1903 en Reĝa Jura Akademio (Pozono), fine inter 1903 kaj 1915 en la menciita universitato. Li estis parlamentano inter 1903–1905, pensiulo ekde 1915. En la jaroj 1908 kaj 1909 li estis dekano. Liaj 2 artikoloj ricevis premiojn en 1870, respektive en 1884. Li havis edzinon, kiu naskis trifoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A tévedés beszámítása a büntető jogban* (premiita studo, 1870)
* *A törvényes örökösödés a magyar jogban. 1–6.* (habilitiĝo, 1872)
* *A pénztartozásokról* (premiita studo, 1884)
* *Magyar magánjog I.-III.* (monografio kaj studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1898)
* *A mai érvényű magyar magánjog vezérfonala* (1899; 1904; 1909; 2008)
* *A magyar bányajog vázlata* (1903; 1913)
* *A polgári törvénykönyv javaslatának 1532. §-ához* (1914)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700915
* VIAF: 164171212
* ISNI: 0000 0001 1262 0758
 |
Vario de produktadlinioj
Fabrikado de aŭtomobilo fare de Tesla
muntoĉeno por la aŭto "Modelo T" de *Ford* dum 1913
**Muntado** tute ĝenerale laŭ la vortuzo en Esperanto estas fiksa kunmetado de la partoj de ensemblo (aparato, produktaĵo, informaro, filmo) en la ĝustan lokon.

Pli konkrete temas pri (ĉi tie ĉapitroj 1 ... 3 estas laŭ la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto de 1970):

1. En industrio: fikse kunmeti la diversajn partojn de aparato, maŝino sur la ĝustan lokon: pri tio vidu la paĝon fabrikado (d:Q187939).

2. En juvelado: fiksi juvelŝtonon.

3. En filmado: elekti, enordigi kaj kunigi en unu definitivan strion la scenojn diversloke kaj diverstempe filmitajn: pri tio vidu la paĝon Filma muntado.

4. En komputiko - komenci uzi dosiersistemon kaj legi programon, pelilon, tiparon en la memoron de komputilo.

**Malmunti** do signifas apartigi la diversajn pecojn, el kiuj konsistas aparato aŭ maŝino.

La industrian evoluon de la 20-a jarcento tre influis la sistema enkonduko de **muntoĉenoj**, unue de 1903 ĝis 1913 en la usona aŭtomobila produktejo Ford, kiu ebligis tre efikan kaj tempoŝparan muntadon de industriaj varoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto de 1970, paĝo 719, dekstra kolumno; laŭ la aktuala eldono de 2020 la difinoj vastiĝis al sume kvar.

* Kategorio Muntado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mór Kármán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kármán Mór** estis hungara mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *szőllőskislaki* ekde 1908, lia origina familia nomo estis *Kleinmann* ĝis 1874, liaj plej konataj filoj estis Theodore von Kármán kaj Elemér Kármán.

Kovrilpaĝo de verko de Mór Kármán
Mór Kleinmann naskiĝis la 25-an de decembro 1843 en Szeged, li mortis la 14-an de oktobro 1915 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mór Kármán devenis el juda familio. Li maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1862. Li studis filozofion kaj filologion en Universitato de Vieno inter 1862-1865 kaj akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1866. Lia plej grava instruisto estis en:Robert von Zimmermann. Post siaj studoj li instruis en mezlernejo kaj komerca akademio, sed interrompe en 1869 li estis sendita al Lepsiko studi la germanan instruadon. En 1872 li ekinstruis en la Universitato de Pest, sed li estis ankaŭ gimnaziestro (1872-1897). Inter 1873 kaj 1882 li redaktis ankaŭ pedagogian revuon kaj li havis postenojn en la pedagogia strukturo. Li kreis novan instruan metodon en gimnazioj. Ekde 1907 li laboris en la ministerio, post 2 jaroj li atingis la universitatan titolon profesoro. Lia edzino naskis kvinfoje.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A római irodalom történetének vázlata* (1862)
* *Vadamecum für die Praktikanten d. Paedag. Seminars zu Leipzig.* (1870)
* *Gimnáziumi tanterv* (1879)
* *Philosophiai propaedeutika. A psychologia és logika vázlata.* (tradukaĵo, 1885)
* *A tanárképzés és az egyetemi oktatás* (studo, 1895)
* *Közoktatásügyi tanulmányok I–II.* (1906–1911)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ernő Fináczy
* György Volf
* Ödön Weszely

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700969
* GND: 14159649X
* VIAF: 121447295
* ISNI: 0000 0000 8020 904X
* SUDOC: 244085595
* NKC: jo20231198040
 |
Muntoĉeno por la aŭto "Modelo T" de *Ford* dum la jaro 1913
**Muntoĉeno** (angle *assembly line* laŭ la industriisto Henry Ford, kiu unuafoje larĝe aplikis ĝin) estas produkta procezo, dum kiu ruliĝanta stablo transportas konstruatan produkton de unu laboristo aŭ grupo de laboristoj al la sekva, kaj ĉiu laboristo aŭ grupo muntas iun difinitan parton al la produkto aŭ alimaniere prilaboras ĝin en difinita maniero. La produkto-grupo fadeniĝas kiel perloĉeno - tial la nomo. Ĉiu laboristo faras nur malmultajn difinitajn movojn, ĉiam ripete, kaj povas atingi pli da rapideco en produktado, ol se la paŝoj al la fina produkto, kiun plenumas la unuopa laboristo, estas pli komplikaj.

Tiu produkta procezo unuafoje grandkvante aplikiĝis en la aŭtomobila produktejo de Henry Ford kaj liaj kunlaborantoj, komence de la 20-a jarcento en Usono, kaj tiu kompanio poste konstruis muntoĉenajn aŭtomobilajn produktejojn ĉie en la mondo kaj tiel rapide disvastigis la koncepton.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉenstablo

Referencoj
----------

* *Esperanto Dictionary*, de J. C. Wells (1992)

* Kategorio Muntoĉeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**MEZEI Mór Levente** (naskita la 21-an de decembro 1914 en Zetelaka; mortinta la 11-an de februaro 1993 en Făgăraş) estis rumanuja hungara franciskano, eklezia verkisto kaj vortarverkisto.

La gimnazion li finis en Odorheiu Secuiesc. La 29-an de aŭgusto 1931 li enpaŝis la ordenon. Li studis filozofion en Ĉikŝomjo kaj teologion inter 1934-39 en Hunedoara. La 26-an de junio 1938 oni ordinis lin. Ekde 1939 li estis kapelano en Kluĵo. Ekde 1942 li instruis lingvistikon kaj matematikon en Universitato Ferenc József. En 1944 li estis religioratoro, konfesprenanto. Ekde 1946 li estis instruisto en Odorheiu Secuiesc de *Collegium Seraphicum*. La 20-an de aŭgusto 1951 oni fortrenis lin al Radna. Ekde majo 1952 li estis en Esztelnek devigloĝejano. En 1957 en proceso de Szoboszlay oni kondamnis lin por 20-jara malliberejo. En 1964 li estis amnestiita. Li laboris en Homoródremete, Homoródkarácsonyfalva, Ojtoz, Medgyes, Fogaras. Liaj verkoj aperis en gazetoj *Katolikus Világ, Ferences Nemzedék* kaj *Csíksomlyói Virágok* (1933-43). Lia kaŝnomo estis *Móka*.

Verkoj
------

* *Orosz-magyar társalgó*. Kolozsvár, 1945.

Fonto
-----

* Magyar katolikus lexikon
La **Muntplein** (laŭvorte "placo de la monfarejo") estas placo en la centro de Amsterdamo. La placo estas fakte ponto — nome la plej larĝa ponto en Amsterdamo — kiu trapasas la kanalon Singel je la punkto kie ĝi fluas en la riveron Amstel. Ĉiuj pontoj en Amsterdamo estas nombritaj, kaj Muntplein havas la numeron 1.

Muntplein estas nomita laŭ la turo Munttoren (aŭ simple Munt) kiu staras sur tiu placo. Tiu turo estis iam parto de unu el la tri ĉefaj mezepokaj urbopordegoj. En la 17a jarcento, ĝi provizore funkciis kiel monfarejo, el tie la nomo. La gvardejo ligita al la turo ne estas la originala mezepoka strukturo sed aldonaĵo de la 19-a jarcento. Oni aldonis subpasejon al la konstruaĵo dum plinovigo de 1938–1939.

La nomo "Muntplein" datas el 1917. La placo estis origine konata kiel Schapenplein ("ŝafoplaco") kaj, el 1877 al 1917, kiel Sophiaplein (poste reĝino Sofia, unua edzino de Vilhelmo la 3-a).

La placo estas aktiva intersekcio de ses stratoj. Ĝi formas la plej suda pinto de la vendeja strato Kalverstraat kaj la ĉefa strato Rokin. La orienta pinto de la flosanta flormerkato (Bloemenmarkt) kun la kanalo Singel estas ĝuste sude de la placo. Ses tramo-linioj (4, 9, 14, 16, 24 kaj 25) haltas ĉe Muntplein, sed nur kiam oni veturas suden.

La konstruaĵo de Muntplein en la kruciĝo de Kalverstraat kaj Rokin estas frua desegno fare de elstara nederlanda arkitekto Hendrik Petrus Berlage.

Fotaro
------

* Muntplein vidita el la vendeja strato Kalverstraat.Muntplein vidita el la vendeja strato Kalverstraat.
* Muntplein kaj Munttoren vidita el la rivero Amstel.Muntplein kaj Munttoren vidita el la rivero Amstel.
* Statuo de Fortuno en Rokin ĉe Muntplein.Statuo de Fortuno en Rokin ĉe Muntplein.
* Konstruaĵo desegnita de Hendrik Petrus Berlage ĉe Muntplein.Konstruaĵo desegnita de Hendrik Petrus Berlage ĉe Muntplein.
* Vido de tramtrakoj ĉe Muntplein.Vido de tramtrakoj ĉe Muntplein.

Fontoj
------

* Kategorio Muntplein (Amsterdamo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



* Tiu artikolo estas bazita sur la nederlandlingva vikipedia artikolo pri Muntplein
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo SO en Mühledorf SO staras por la svisa Kantono Soloturno. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Mühledorf**.. |


---


**Mühledorf** estas iama komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2014 parto de la nova komunumo Buchegg en la Distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 358 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Mühledorf situas sur la montoĉeno Bucheggberg en la valo *Mühlital* sur alteco de 557 m s.m. 9 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Soloturno. La teritorio de la iama komunumo etendiĝas sur areo de 3,32 km², de kiuj 38% estas kovritaj de arbaro, 55% servas por agrikulturo kaj 6% por setlado. Krom la vilaĝo Mühledorf al la komunumo apartenas la setlejoj Wolftürli, Bockstein, Hirzengraben, Murli kaj Dälrain.

Najbaraj komunumoj
------------------

La iama komunumo Mühledorf limis en nordo al Hessigkofen kaj Tscheppach, en oriento al Brügglen kaj Aetingen, en sudo al Unterramsern kaj Aetigkofen, kaj en okcidento al Lüterswil-Gächliwil.

Trafiko
-------

La iama komunumo situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj meze en la kamparo. 
Tra Mühledorf pasas poŝtaŭtolinio de la stacidomo de Lohn-Lüterkofen al Messen, kiu konektas la iaman komunumon al la publika trafikreto. Krome ekzistas ankaŭ taksibuso. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas proksimume 9 kilometrojn nordoriente apud Soloturno.

Historio
--------

La unua dokumentaj mencioj de Mühledorf datiĝas el la jaro 1264 kiel *Mulidorf* kaj 1276 kiel *Mvlidorf*. Dum mezepoko Mühledorf apartenis al la Senjorujo Buchegg de la Grafoj de Kiburgo-Buchegg. En la jaro 1391 la senjorujo estis akirita de la urbo Soloturno.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2014 la iamaj komunumoj Aetigkofen, Aetingen, Bibern, Brügglen, Gossliwil, Hessigkofen, Küttigkofen, Kyburg-Buchegg, Mühledorf kaj Tscheppach estis kunigitaj al la nova komunumo Buchegg.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Mühledorf

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 4-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Thomas Franz Schneider*: *Mühledorf SO* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-09-02)
3. ↑  Retejo de la nova komunumo Buchegg

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mühledorf Arkivigite je 2009-07-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Mühledorf en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Mühledorf** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Bucheggberg |
| --- |
| Buchegg (Aetigkofen  •  Aetingen  •  Bibern  •  Brügglen  •  Gossliwil  •  Hessigkofen  •  Küttigkofen  •  Kyburg-Buchegg  •  **Mühledorf**  •  Tscheppach)  •  Biezwil  •  Lüsslingen-Nennigkofen (Lüsslingen  •  Nennigkofen)  •  Lüterkofen-Ichertswil  •  Lüterswil-Gächliwil  •  Messen (Balm ĉe Messen  •  Brunnenthal  •  Oberramsern)  •  Schnottwil  •  Unterramsern |  |

 |
**Mór Perczel** [percel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Perczel Mór** estis hungara oficiro, militestro.

 Mór Perczel
Busto pri Mór Perczel
Mór Perczel  naskiĝis la 11-an de novembro 1811 en Bonyhád. Li mortis la 23-an de majo 1899 en Bonyhád.

Biografio
---------

Mór Perczel en 1827 aliĝis kaj lernis en armeo de Habsburgoj. En 1830 li komencis aranĝi komunan rifuĝon al la poloj, tial li estis forigita el la armeo. Li hejmenvenis kaj politikadis en la departemento. En 1843 li estis elektita parlamenta deputito. Li dekomence partoprenis en Hungara revolucio de 1848. En septembro li varbis taĉmenton, poste li aliĝis al la hungara armeo kaj li venkis en Pákozd kaj Ozora, baldaŭe li malvenkis en Mór. En 1849 li komence venkis en la suda landparto, sed poste falon de la liberecbatalo li ne povis halti. Li rifuĝis al Turka imperio, poste al Britio, dume li estis kondamnita je morto en Hungario. Pro la politika ŝanĝo li rajtis hejmenveni en 1867. Komence li partoprenis en la parlamenta laboro, baldaŭe li retiriĝis.

Memorigiloj
-----------

* stratoj en Budapeŝto, Miskolc, Pécs
* gimnazioj en Siófok, Mór
* faklernejo kaj busto en Bonyhád

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2014-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2014-11-08 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Mór Perczel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 502520
* GND: 119521741
* LCCN: n97006693
* VIAF: 77127374
* ISNI: 0000 0000 7863 4231
 |
**Munébrega** [muNEbrega] estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Munébrega* estas etimologie devena el *Mundobriga*, nome de iama setlejo de keltiberoj.

Geografio
---------

Munébrega estas municipa teritorio en la centro de la komarko *Comunidad de Calatayud*. La municipa teritorio estas en la Iberia Sistemo, sude de la valo de la rivero Jalón, kaj fakte sude de la kvaropa akso rivero-ŝoseo-aŭtoŝoseo-fervojo inter Terrer kaj Calatayud oriente kaj Ateca okcidente. La municipa teritorio estas nordoriente de tiu de Nuévalos.

La loĝloko Munébrega mem estas je 97 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 749 msm ĉe la nacia ŝoseo. La urba kerno estas atingebla laŭ la ŝoseo A-202 inter Calatayud nordoriente kaj Nuévalos kaj la Akvorezervejo La Tranquera sudokcidente. Krome La Vilueña kaj Valtorres estas nordoriente.

Historio
--------

La preĝejo.
Estis kelta setlejo en loko nomita *Munebrix*, keltibere *Mundobriga*, kaj tiu kerno konserviĝis en la epokoj de romianoj, visigotoj kaj islamanoj. Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. En mezepokaj latinlingvaj tekstoj aperis literumita kiel *Monobrega*. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Munébrega kie oni malaltiĝis el 1 330 loĝantoj ĝis nunaj 360 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, fruktarboj, vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado pere de kooperativo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj altiraĵoj estas la mudeĥara preĝejo Asunción kun gravaj retabloj, eklezia muzeo, kvin krucmonumentoj "peirones", tri ermitejoj, baseno,

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Munébrega en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803396
* VIAF: 233911888
 |
Loko, kie estis mortigitaj Markelov kaj Baburova
**Murdo de Stanislav Markelov kaj Anastasija Baburova** okazis la 19-an de januaro 2009 sur la strato Preĉistenka centre de Moskvo (Rusio). La viktimoj estis advokato Stanislav Markelov kaj ĵurnalistino de "Novaja" gazeto, aktivulino de anarkiisma kaj ekologiisma movado Anastasija Baburova.

Murdo
-----

La murdisto atakis Markelov kaj Baburova, kiam ili iris preter la domo №1 sur Preĉistenka, dufoje pafis al ili. Ambaŭ estis vunditaj je kapo; Markelov pereis surloke, Baburova vespere de la sama tago mortis en malsanulejo.

Esplorado kaj reago de socio
----------------------------

Preskaŭ tuj post la murdo rajtdefendistoj el Ĉeĉenio kaj aliaj lokoj konstatis, ke ĝi estis kaŭzita de la profesia agado kaj politika aktivismo de la viktimoj. Interalie, tiu mortigo estas kunligita kun partopreno de Stanislav Markelov en defento de ĉeĉenoj, ne aprobita de la supra ŝtatestrejo.

Multaj rusiaj naciistoj esprimis sian kontenton pri pereo de la du kontraŭfaŝistoj kaj "kontraŭrusiaj"/"kontraŭrusaj" aktivuloj.

Pri la murdo estis kulpigitaj moskvanoj Nikita Tiĥonov kaj Jevgenaja Ĥasis. La 6-an de majo 2011 Tiĥonov estis kondamnita al dumviva enprizonigo, Ĥasis - al la 18-jara.

### Aranĝoj memore al la evento

La 20-an de januaro 2009 proksimume 150 homoj venis al la loko de mortigo por almeti florojn kaj esprimi kondolencojn pri la morto de la aktivuloj. Samtage vespere moskvaj anarkiistoj organizis manifestacion en Moskvo (tiam preskaŭ 50 estis malliberigitaj dum nelonge sen kulpigo).

Dum kelkaj tagoj post la mortigo de Markelov kaj Baburova kelkaj miloj (entute) da rajtdefendistoj, maldekstraj sociaj aktivuloj kaj amikoj de la pereintoj kolektiĝis en diversaj urboj (Moskvo, Sankt-Peterburgo, Grozno, Kievo, Berlino, aliaj urboj de Centra Eŭropo kaj Rusio) kaj pasigis manifestaciojn dediĉitajn al la mortigitoj kaj al la problemo de homaj rajtoj en Rusio.

Post tiuj eventoj la samaj aranĝoj memore al Markelov kaj Baburova okazis ankaŭ en pluaj jaroj. Kontraŭfaŝistoj organizis la "Komitaton de la 19-a de januaro" (ruse *Комитет 19 января*), kiu dum la sekvaj jaroj la 19-an de januaro organizadas kontraŭfaŝismajn aranĝojn. La manifestaciojn en Moskvo partoprenas plejparte socialistoj kaj anarkiistoj, sed venas ankaŭ ne-maldekstruloj. La organizantoj ofte petas ne uzi flagojn kaj ideologiajn simbolojn dum la aranĝoj (pro tio ilin kritikas multaj maldekstraj aktivuloj: ili opinias, ke por sinsekva kontraŭfaŝisma luktado bezonatas ankaŭ esprimo de kontraŭkapitalisma ideologio).

Vidu ankaŭ
----------

* Stanislav Markelov, Anastasija Baburova
* Anna Politkovskaja
* Politikaj protestoj en Rusio en 2011-2013

Eksteraj ligiloj
----------------

* Komiteto de la 19-a de januaro Arkivigite je 2014-01-02 per la retarkivo Wayback Machine, oficiala paĝaro (ruse)
* Komiteto de la 19-a de januaro, alvoko al la kontraŭfaŝisma manifestacio la 19-an de januaro 2014
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Münchwilen |


**Münchwilen** estas komunumo kaj ĉefloko de la samnoma distrikto de Kantono Turgovio en Svislando. Ĝi havis 4 618 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Münchwilen situas ĉe la bordo de la rivero Murg, alfluanto de Turo en oriento de Turgovio meze inter Vinterturo kaj Sankt-Galo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Münchwilen, Oberhofen ĉe Münchwilen, Sankt Margarethen, Freudenberg, Holzmannshaus, Mezikon, Mörikon, Pfannenstil kaj Sedel.

Najbaraj komunumoj
------------------

Münchwilen limas en oriento al la urbo Wil en la najbara Kantono Sankt-Galo. En sudo la komunumo limas al Sirnach, en suokcidento al Eschlikon, en okcidento kaj nordokcidento al Wängi kaj en nordo al Bettwiesen.

Trafiko
-------

Münchwilen situas ĉe la svisa aŭtovojo A1 de Sankt-Galo al Zuriko. La publikan trafikon garantias la fervojlinio de Frauenfeld al Wil, kiu disponas pri pluraj haltejoj sur la teritorio de Münchwilen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Münchwilen datiĝas el la jaro 1170. Plej fruaj arkeologiaj trovaĵoj datiĝas el la bronzepoko. Pruvita estas ankaŭ la ekzisto de keltaj kaj romiaj setlejoj. 

La hodiaŭa komunumo Münchwilen estiĝis per la kunigo de la municipoj Münchwilen, Oberhofen kaj Sankt-Margarethen en la jaro 1950.

Vidu ankaŭ
----------

* Distrikto Münchwilen
* Aliaj lokoj kun la nomo Münchwilen
* Münchwilen Pflegeheim (stacidomo)
* Münchwilen TG (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Münchwilen
* Münchwilen TG en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Holzmanshaus en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo

- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Münchwilen**
Bildoj
------

	* Kapelo Sankt-MargaretenKapelo Sankt-Margareten
	* Katolika preghejoKatolika preghejo
	* Katolika preĝejo de interneKatolika preĝejo de interne
	* Reformita preghejoReformita preghejo
	* La rivero Murg en MünchwilenLa rivero Murg en Münchwilen
	* Trafikcirklo en la centro de la komunumoTrafikcirklo en la centro de la komunumo
	* Modernaj loĝdomoj en MünchwilenModernaj loĝdomoj en Münchwilen
	* Komunuma bibliotekoKomunuma biblioteko
	* Trafikcirklo en la komunuma centroTrafikcirklo en la komunuma centro
	* Trajno de Frauenfeld-Wil-FervojoTrajno de Frauenfeld-Wil-Fervojo
  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Münchwilen |
| --- |
| Aadorf • Bettwiesen • Bichelsee-Balterswil • Braunau • Eschlikon • Fischingen • Lommis • **Münchwilen** • Rickenbach • Sirnach • Tobel-Tägerschen • Wängi • Wilen |  |

 |
Anoj de la Brigado Nahal de la israela armeo en Hebron, dum la operaco.
Strato de Ramalaho dum la operaco.
**Forkapto kaj murdo de tri israelaj adoleskuloj** okazis la 12-an de junio 2014 en Guŝ Etzion, kuniĝo de israelaj kolonioj situantaj en Cisjordanio kaj konstruitaj post la Sestaga milito. La tri junuloj estis Naftali Fraenkel (16jaraĝa, el Nof Ayalon), Gilad Shaer (16jaraĝa, el Talmon) kaj Eyal Yifrah (19jaraĝa, el Elad).

Ĉi tiuj murdoj, kiujn komence Israelo aljuĝis al la grupo Hamaso kaj kies respondeco estis poste malkonfirmita, estis unu el la antaŭaĵoj por la ekesto de la Operaco Ŝirma Marĝeno, kiu lasis milojn da viktimoj, precipe palestinaj civiluloj de la Gaza-strio.

La Armeo de Israelo ekigis la **Operacon Revenigu Gefratojn** en la serĉado de la tri adoleskuloj. Kiel parto de la operaco, en la postaj dek unu tagoj Israelo arestis 530 palestinanojn, inkluzive de ĉiuj gvidantoj de Hamaso en Cisjordanio, entute 282 personoj ligitaj al la organizo. Inter la arestitoj troviĝis ankaŭ la proparolanto de la Palestina Leĝdona Konsilio kaj pluraj deputitoj. Kvin palestinanoj mortis dum la operaco.

La 15-an de junio, la ĉefministro de Israelo Benjamin Netanjahu diris ke la adoleskuloj estis forkaptitaj de Hamaso. Aliflanke, Hamaso neis tion. La palestina prezidento, Maĥmud Abbas, firme asertis ke hamaso ne estis la okaziganto de la forkapto. La organizo laŭdis la «sukceson de la forkapto».

La 30-an de junio, la israela armeo trovis la korpojn de la tri adoleskuloj en kampo nordokcidente de Hebron. Verŝajne, ili estis murditaj iom post la forkapto. La israela ĉefministro promesis akran respondon al la murdoj.

Je la 20-an de Aŭgusto, Hamas prenis respondecon al la incidento.

* Kategorio Murdo de tri israelaj adoleskuloj en 2014 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Murero** [muREro] estas municipo de Hispanio, en la nordo de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Murero estas municipa teritorio en la nordo de la komarko Daroka Kamparo, kie estas inter Manchones (oriente) kaj Atea (okcidente).

La loĝloko Murero mem estas je 90 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 707 msm.

Historio
--------

La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento. En 1248, per privilegio havigita de Jakobo la 1-a, la loko sendependiĝis de Daroca, kaj ekestis parton de *Sesma del Campo de Gallocanta* en la Komunumo de Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Murero kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 97 loĝantoj. Evidente elmigrado foriris al industriaj areoj kiel Zaragozo, Daroko kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), forstado kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo kun freskoj de la 18-a jarcento, krucmonumentoj ktp. Aparte gravas el paleontologia vidpunkto la kuŝejo de Rambla de Valdemiedes, kie oni trovis grandan kvanton de fosilioj de trilobitoj de la Kambrio. Eĉ kelkaj specioj estis priskrbitaj por la unua fojo en Murero, kiel *Paradoxides mureroensis*, *Acadoparadoxides mureroensis* (Sdzuy, 1958), *Sericichnus mureroensis* (Gámez Vintaned kaj Mayoral, 1995), *Crumillospongia mureroensis* (García-Bellido, Dies Álvarez, Gámez Vintaned, Liñán kaj Gozalo, 2011], kaj *Mureropodia apae* (Gámez Vintaned, Liñán kaj Zhuravlev, 2011), nome lobopodo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Murero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802623
 |