recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Fox Islands** estas insularo en la orientaj Aleutaj insuloj. La insularo apartenas al Alasko, al Usono.

Unalaska, Alasko

Jam de multaj jarcentoj sur la insuloj loĝas la unanganoj (aleutoj), sed nur en 1741 Vitus Bering trovis ilin. La plej grandaj insuloj de la insularo estas de okcidento al oriento: Umnako, Unalasko, Amaknako, Akutano , Akuno, Unimako kaj Sanako.

La nomo de la *Fox Islands* (esperante vulpoinsuloj) estas la angla traduko de Лисьи острова, kiel rusaj esploristoj kaj felkomercistoj nomis la insularon en la 18a jarcento.

Historiaj Tertremoj
-------------------

Je la 7a de marto 1929 je la 01:34:37.9 UTC okazis tertremo je forteco de 7.8 sur la Richter-Skalo. La tertremon oni povis senti sur pluraj ŝipoj, sed ankaŭ tre forte en Dutch Harbor, Alasko. En Hilo, Havajo, oni registris malgrandan tsunamon.

Je la 9a de marto 1957 je 20:39:16.5 UTC okazis ĉi-tie tertremo je forteco de 7.1 sur la Richter-Skalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tertremo de la 07a de marto 1929 Arkivigite je 2009-09-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Tertremo de la 9a de marto 1957 Arkivigite je 2009-09-09 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lichtensteig (stacidomo). |



**Lichtensteig** estas historia urbeto en la elektodistrikto Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1923 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Lichtensteig situas norde de Wattwil, ĉe la orienta bordo de la rivero Turo en la centro de Togenburgo, kies malnova historia ĉefurbo ĝi estas. Ĝia historia urbokerno konservis sian mezepokan karakteron.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lichtensteig limas en nordoriento al Oberhelfenschwil, en sudo kaj okcidento al Wattwil, kaj en nordokcidento al Bütschwil.

Trafiko
-------

La stacidomo de Lichtensteig situas ĉe la du trajnlinioj de Svisaj Sudorientaj Fervojoj de Nesslaŭ al Wil SG kaj de Rapperswil al Sankt-Galo. Tra Lichtensteig ankaŭ pasas pluraj poŝtaŭtobuslinioj.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Lichtensteig datiĝas el la jaro 1228 sub la nomo *Liehtvnsteige*, kiel fortikaĵo de la grafoj de Togenburgo. En la jaro 1400 Lichtensteig ricevas la privilegiajn rajtojn kiel urbo (bazara rajto, propra administracio kaj tribunalo). Ek de la aĉeto de Togenburgo fare de la Princabatejo Sankt-Galo en la jaro 1468 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798, Lichtensteig estis la sidejo de la princabata voktejo Togenburgo. La princabato Ulrich Rösch konfirmis en la jaro 1469 la kvar liberecleterojn de Lichtensteig. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Lichtensteig apartenis al la Kantono Säntis. Ek de 1803 ĝi estas komunumo de la tiam fondita Kantono Sankt-Galo.

Ek de 1863 Lichtensteig estis la sidejo de la Togenburga Banko, kiu en la jaro 1912 kun la Banko en Vinterturo kuniĝis al la Svisa Bank-Asocio, kiu siavice per transpreno de la Svisa Bank Unio en la jaro 1998 fariĝis UBS AG, kiu estas hodiaŭ la plej granda banko de Svislando kaj unu el la plej grandaj de la mondo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Hans Büchler*: *Lichtensteig* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-27)

Vidu ankaŭ
----------

* Lichtensteig (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo Lichtensteig
* Lichtensteig en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Lichtensteig en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Togenburgo |
| --- |
| Bütschwil • Ebnat-Kappel • Ganterschwil • Hemberg • Kirchberg • Krinau • Lichtensteig • Lütisburg • Mosnang • Neckertal (Brunnadern • Mogelsberg • Sankt-Peterzell) • Nesslau-Krummenau • Oberhelfenschwil • Stein • Wattwil • Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano (Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano) |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 244018
* GND: 4392453-0
* LCCN: n79040475
* VIAF: 152429215
 |
**Feni Sadar,** bengale ফেনী সদর estas subdistrikto (supozeble urbego) en Bangladeŝo en Ĉitagongo (regiono), en la samnoma distrikto Feni. La distrikta ĉefsidejo kaj ĉiuj aliaj administraj oficoj funkcias ĉi tie.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 512.646 (en 2011)
* Areo: km²
* Supermara alteco: 11 m
* Horzono: UTC + 6
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 23° 01′ 00″ N 91° 23′ 30″ O﻿ / ﻿23.01667 °N, 91.39167 °O﻿ / 23.01667; 91.39167 (mapo)

Geografio
---------

Feni Sadar situas sur ebenaĵo en orienta parto de la lando. Dako troviĝas 130, Ĉitagongo 80 km. Limo de Barato estas proksime.

Ekonomio
--------

Feni Sadar situas en agrikultura regiono, oni kultivas la kutimajn kreskaĵojn, kiel en aliaj lokoj de Bangladeŝo. La loko estas dense loĝata.

Trafiko
-------

Preter Feni Sadar kuras ĉefvojo. En tiu loko ne fluas rivero. Al Barato rekte ne estas kontakto.

Klimato
-------

Feni Sadar situas en tropika klimato kun influo de musonoj. En la plena jaro pluvas 3224 mm. Precipe inter aprilo-oktobro pluvas (en junio 823 mm). En decembro pluvas nur 1 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 23 °C. En aprilo kulminas la varmo kun 26 26 °C, en januaro estas 20 °C.

Vidindaĵoj
----------

* sanktejo de la historie fama Pagla Miah
* du lagoj kun historiaj signifoj

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Koordinatoj: 47° 30′ 30″ N 3° 35′ 33″ O﻿ / ﻿47.50833 °N, 3.59250 °O﻿ / 47.50833; 3.59250 (mapo)

**Lichères-sur-Yonne** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 68 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Lichères-sur-Yonne etendiĝas sur 14.31 km², kaj havis 68 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 4,8 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Laurent Darenne, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Lichères-sur-Yonne apartenas al la kantono de Vézelay, kies ĉefurbo estas Vézelay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Vézelay
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Muksuno** |
| --- |
|  |
| MuksunoMuksuno |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Salmonedoj *Salmoniformes* |
| Subfamilio: | Korigonenoj *Coregonus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Muksuno  |

 |
| v • d • r |

**Muksuno** (latine *Coregonus muksun*) estas fiŝo el familio Salmonedoj vivanta en nesala akvo. Ĝia longo atingas 0,75 metrojn, pezo ĝis 8 kg. Ĝi vivas en riveroj de Siberio, nesalakvaj golfoj de la Arkta Oceano, en lagoj de la Duoninsulo Tajmir. Plej abundas muksuno en Obo-Irtiŝa baseno, kie oni kaptis ĉiujare ĝis 1500 tunoj. Muksuno manĝas moluskojn kaj ĉefundajn krustacojn. Frajdemetado okazas en oktobro-novembro. Printempe larvoj falruliĝas de frajejoj al malsupraj partoj de riveroj kaj al estuaroj.

Ekde la 2000-aj jaroj la kvanto de muksunoj malkreskas pro la influo de naturgasa industrio, aparte signifa en Oba golfo (estuaro de la rivero Obo). Oni speciale bredas muksunojn kaj enmetas ilin en riverojn.

Nutra valoro
------------

Muksuno estas konsiderata valora fiŝo, delicaĵo. Aparte alte oni taksas malforte peklitan muksunon, por kio oni superŝutas freŝan fiŝon per salo kaj lasas ĝin sub premo dum 8-10 horoj. Krome ĝi estas ofte uzata por preparado de fiŝrabotaĵo.

* Muksuno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Muksuno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Muksuno en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Fundação Bradesco** [FunDA*saun* BraDESku] estas privata brazila fondaĵo en Ozasko, subŝtato San-Paŭlo, kun la celo provizi senpagan edukadon al malriĉaj infanoj, junuloj kaj plenkreskuloj en Brazilo.

Ĝi estis kreita kun la nomo *Fundação São Paulo de Piratininga* la 22-an de novembro 1956, fare de Amador Aguiar, la fondinto de Bradesco. La nomo ŝanĝis al *Fundação Bradesco* en 1967.

En 1962 inaŭguriĝis la unua lernejo de la fondaĵo, nomata *Grupo Escolar Embaixador Assis Chateaubriand*, situanta en la kvartalo *Cidade de Deus*, regiono de la sidejo de la banko (urbo Ozasko).

En 1997, *Fundação Bradesco* aliĝis al *Canal Futura* por subteni la disvolvadon de programoj kaj projektoj celantaj edukadon.

En 2001 lanĉiĝis la portalo *Escola Virtual* por senpagaj kursoj per interreto en diversaj kampoj, kiel administrado, kontado kaj financo, komputado, persona kaj profesia disvolviĝo, edukado kaj pedagogio.

Referencoj
----------

1. ↑   Informoj sur la retejo de Fundação Bradesco.portugale

Vidu ankaŭ
----------

* Bradesco
* Escola Virtual (Portalo)

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de Fundação Bradescoportugale
**Fundofrajto** (angle: bed load, germane: Bodenfracht) en la geomorfologio nomiĝas la transporto de sablo- ĝis gravelograndaj grajnoj je la grundo, ene de transportmedio, kiel ekzemple aero kaj akvo. La grajnoj povas moviĝi je tri diversaj moviĝmanieroj: ruliĝante, glitante aŭ saltante.

Fundofrajta sedimento en la talvego de Campbell creek en Alasko, Usono.
Kaze de saltado la grajno, denove tuŝante la grundon, povas inciti aliajn grajnojn al saltado. Tiuj grajnoj povas esti sesoble pli grandaj ol la incitanta grajno. La proceso povas ripetiĝi kiel ĉena reakcio (ĉena reago), kvankam la kineta energio (transportenergio) malgrandiĝas. Samtempe la alvenanta grajno malligas plej fajnajn grajnetojn (argilo, silto) el la grundo, kiuj tiamaniere fariĝas suspensiaĵo.

La moviĝmaniero de ĉiu unuopa grajno determiniĝas per la grajnformo, la grajngrandeco kaj la disponebla energio (ju pli grandaj estas la grajnoj, des pli da energio la transportmedio bezonas por movi ilin).

Vidu ankaŭ
----------

* Sedimentado

Literaturo
----------

* Füchtbauer, H. (1988): Sedimente und Sedimentgesteine. pp.821. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart
* Press, F. Siever, R (2003), 3-a eldono: Allgemeine Geologie. pp.333. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg
* Jacobshagen, V. Arndt, J. Götze, H.J. Mertmann, D. Wallfass, C.M. (2000): Einführung in die geologischen Wissenschaften. pp. 222. Verlag Eugen Ulmer Stuttgart
La skulptaĵo *Histriono*, Gorges-Prosper Clere, 1860. Belarta muzeo en Nancy
**Histriono** (el la latina *histrio* - aktoro) estis burleska aktoro en Romio, en frua mezepoko (9-13 jc.) la vorto signifis ankaŭ vagantan vulgaran aktoron.

En Romio histrionoj kutime devenis de plebo, oni trovis ilian profesion malaltkvalita. Ili ne havis civitanajn rajtojn kaj povis ricevi fizikajn punojn. Tre malmultaj histrionoj sukcesis gajni estimon de la publiko. Kutime ili aktoris sen maskoj, en la -1-a jarcento pro influo de greka teatra kulturo ankaŭ en Romo aperis maskoj.

Mezepoka histriono estis vaganto kiu povis samtempe roli kiel muzikisto, dancisto, kantisto, rakontisto, gimnasto, besto-dresisto ktp.

La vorto *histriono* priskribas ankaŭ aktoraĉon, kiu penas plaĉi al la publiko per krudaj efektoj kaj fanfaronas pri siaj sukcesoj.

Vidu ankaŭ
----------

* mimo
* klaŭno
* bardo

Referencoj
----------

1. ↑  Аверинцев С. С. Бояджиев Г. Н. - *Гистрион* (Teatra Enciklopedio)
2. ↑  Difino en PIV
En Helena mitologio, **iĥoro** (aŭ **ikoro**; antikve-greke *ἰχώρ*) estas la supertera fluaĵo, kiu estas la sango de la dioj kaj/aŭ senmortuloj.

En klasika mitologio
--------------------

Iĥoro devenas de Helena mitologio, en kiu ĝi estas la supertera fluaĵo, kiu estas en la sango de la Helenaj dioj, foje pridiriĝis, ke ĝi havas la ecojn de la manĝaĵo kaj trinkaĵo de la senmortulo, ambrozio kaj nektaro. Grandaj herooj kaj duondioj okaze atakis diojn kaj fluigis iĥoron, sed dioj rare faras tiel unu al alia en Homera mitologio.[*mankas fonto*]

***Iliado*** **V. 339-342**

Pura fluaĵo, estanta en vejnoj de dioj feliĉaj,

Ĉar ili panon ne manĝas kaj vinon nigretan ne trinkas

(Tial ja ili ne havas homsangon kaj nomas sin dioj).

En Antikva Kreto, tradicio diris pri Talono, grandega viro el bronzo prezentita kun flugiloj. Kiam Kreta mitologio alpropriĝis de la Grekoj, ili imagis lin, pli kiel la Koloso de Rhodoso. Li havis solan vejnon, en kiu iĥoro fluis, kiu ŝtopiĝis de najlo en lia dorso. Talono gardis Eŭropan en Kreto kaj ĵetis ŝtonegojn al entrudantoj ĝis la Argonaŭtoj venis por la preno de la Ora ŝaffelo kaj la sorĉistino Medea eltiris la najlon, liberigante la iĥoron kaj tiel mortigante lin.

La Greka Kristana verkisto Klemento de Aleksandrio uzis "iĥoron" en la antikva mezepoka kompreno de malbonodora akveca eligaĵo de vundo aŭ ulcero, en religia argumento kontraŭ la paganaj Grekaj dioj. Kiel parto de lia indico, ke ili estas nur mortemaj, li citas plurajn okazojn, en kiu la Dioj fizike vundiĝis, kaj tiam aldonis, "Kaj se estas vundoj, estas sango. Ĉar la iĥoro de la poetoj estas pli malloga ol sango; ĉar la putraĵo de sango nomiĝas iĥoro."

En medicino
-----------

En patologio, "iĥoro" estas antikvigita termino por akveca eligaĵo de vundo aŭ ulcero, kun malagrabla aŭ fetora (malbona) odoro.

Vidu ankaŭ
----------

* Sango de Kristo
* Ektoplasmo (paranormala)
* Petriĥoro

Referencoj
----------

1. ↑  De necerta etimologio; R. S. P. Beekes sugestis, ke ĝi estas deeksterlanda vorto (*Etymological Dictionary of Greek*, Brill, 2009, pp. 607–8).
2. 1 2  Homero, (trad. Antoni Kofman) (1895). *La Iliado - Poemo de Homero*. Iliad V. 364–382 (p. 80).
3. ↑  Klemento de Aleksandrio. "Protrepticus (EXHORTATION TO THE HEATHEN)". Trovita 2016 Decembro 16.
4. ↑  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, reta vortaro
En matematiko, **hilberta spaco** (nomata laŭ David Hilbert) estas ĝeneraligo de eŭklida spaco sen limigo pri finia nombro de dimensioj. Tial ĝi estas spaco provizita per skalara produto, el kio sekvas, ke ĝi havas nociojn de distanco kaj angulo (inkluzive de la nocio de orteco). Ankaŭ, ĝi kontentigas pli teknikan kompletecon, kiu certigas, ke limigoj ekzistas kiam oni ilin atendas, kiu faciligas diversajn difinojn de kalkulo. Hilbertaj spacoj provizas kuntekston por formaligi kaj ĝeneraligi la konceptojn de la fourier-a serio en terminoj de ajnaj perpendikularaj polinomoj kaj de la fourier-a konverto, kiu estas centra koncepto de funkcionala analitiko. Hilbertaj spacoj estas gravaj en matematika formulaĵo de kvantummekaniko.

Enkonduko
---------

La eroj de abstrakta Hilberta spaco estas nomitaj kiel vektoroj. En aplikoj, ili estas tipe vicoj de kompleksaj nombroj aŭ funkcioj. En kvantummekaniko ekzemple, fizika sistemo estas priskribita per kompleksa hilberta spaco kiu enhavas la ondfunkciojn por eblaj statoj de la sistemo. Vidu artikolon matematika formulaĵo de kvantummekaniko por detaloj. La Hilberta spaco de ebenaj ondoj kaj baraj statoj kutime estas uzata en kvantummekaniko estas rigita hilberta spaco.

Difino
------

Ĉiu ena produto <..> sur reela aŭ kompleksa vektora spaco *H* donas pligrandiĝon al normo ||.|| kiel:

{\displaystyle \|x\|={\sqrt {\langle x,x\rangle }}}
*H* estas **hilberta spaco** se ĝi estas kompleta je ĉi tiu normo. Kompleteco en ĉi tiu ĉirkaŭteksto signifas ke ĉiu koŝia vico de eroj de la spaco konverĝas al ero en la spaco, en senco ke normo de diferencoj proksimiĝoj al nulo. Ĉiu hilberta spaco estas tial ankaŭ banaĥa spaco (sed ne ĉiam male banaĥa spaco estas hilberta spaco).

Ĉiuj finidimensiaj enprodutaj spacoj (kiel eŭklida spaco kun la ordinara skalara produto) estas hilbertaj spacoj. Tamen, la malfinidimensia ekzemploj pli gravaj en la jenaj aplikoj:

* La teorio de unuargumentaj grupaj prezentoj
* La teorio de kvadrataj integraleblaj stokastikoj
* La hilberta spaca teorio de partaj diferencialaj ekvacioj, aparte je la dirichlet-a problemo
* Spektra analitiko de funkcioj
* Matematiko de kvantummekaniko

Vidu ankaŭ
----------

* Topologioj sur la aro de operatoroj sur hilberta spaco
* Operatora algebro
* Reproduktanta kerna hilberta spaco
* Rigita hilberta spaco
* Analitiko
* Funkcionala analitiko
* Fourier-a analizo

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |

* Kategorio Hilberta spaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo SO en Hochwald SO staras por la svisa Kantono Soloturno. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Hochwald**.. |


---


**Hochwald** estas komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 244 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Hochwald situas en la Nigrobubolando proksimume 12 kilometrojn sudoriente de la urbo Bazelo ĉe la norda flanko de Soloturna Ĵuraso. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Hochwald mem la setlejoj Nättenberg kaj Ziegelschüren. La teritorio de la komunumo kovras areon de 8,28 km², de kiuj 45% estas kovritaj de arbaro, 47% servas por agrikulturo, kaj 85% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hochwald limas en nordo al Dornach, en nordoriento al Gempen, en oriento al Büren, en sudo al Seewen, kaj en okcidento al Duggingen (BL).

Trafiko
-------

Hochwald situas flanke de la gravaj trafikvojoj ĉe la konekta vojo de Gempen al Seewen.
La plej proksima alveturebleco al la svisa aŭtovojo A2 troviĝas 6 kilometrojn oriente en Liestal tra la ekspresvojo H2. Per la poŝtaŭtolinio de Büren tra Seewen al Dornach la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hochwald datiĝas el la jaro 1225 kiel *in villa Honwalt*. En mezepoko la Monaĥejo Schönthal posedis bienojn en Hochwald. La administra bieno, kiu estis posedaĵo de la episkopo de Bazelo estis en la jaro 1373 pandigita al la senjoroj de Ramstein. En la jaro 1509 la epsikopo de Bazelo pandigis la vilaĝon al la urbo Soloturno, kiu en la jaro 1530 aĉetis ankaŭ la ekleziajn interezorajtojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Hochwald

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Hochwald* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-12-18)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hochwald SO en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hochwald en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Hochwald

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Hochwald** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dorneck |
| --- |
| Bättwil  •  Büren  •  Dornach  •  Gempen  •  Hochwald  •  Hofstetten-Flüh  •  Metzerlen-Mariastein  •  Nuglar-Sankt Pantaleon  •  Rodersdorf  •  Seewen  •  Witterswil |  |

 |
La simboloj de nuklea, biologia kaj toksa danĝeroj estas rekonigebla signo de la tri plej letalaj amasaj armiloj
***Armilo de amasa detruo*** (AAD) estas armilo (nuklea, biologia, kemia, aŭ radiologia) intencita por mortigi amason da homoj, multe pli ol per ordinaraj armiloj. Diversaj difinoj ofte inkluzivas la ideojn ke tia armilo afliktis sendistingante kaj superŝutas la lokan respondeblecon.

La esprimo unue burĝonis en 1937, okaze de la bombado de Guernica en Hispanio, kiu mirfrapis kaj teruris per sia violento. Oni daŭre aŭdis ĝin kiam la du unuaj atombomboj trafis Hiroŝimon kaj Nagasakon dum la Dua mondmilito kaj ĝi estis kutima dirmaniero priparolante la supozitaj armiloj kiujn posedis Sovetunio kaj Usono dum la Malvarma milito por fortimigi unu la alian. Tamen la esprimo vere disvastiĝis en populara kulturo kiam ĝi fariĝis la ĉefa preteksto por la Iraka invado (la t.n. 3-a Golfa milito) fare de la usona armeo, kiu poste riveliĝis malvera.

Kontrolo kaj uzado
------------------

La disvolvado kaj uzado de ĉi tiaj armiloj estas regita de internaciaj konvencioj kaj traktatoj, kvankam ĉiu lando ne estas ratifata ilin:

* Parta Traktato de Malpermeso de Nuklea Provo
* Traktato de Nuklea Nemultigo
* Plena Traktato de Malpermeso de Nuklea Provo
* Konvencio pri Biologiaj kaj Venenaj Armiloj
* Konvencio pri Kemiaj Armiloj

En 1996, la Internacia Kortumo de Justeco konsile opiniis pri la uzo kaj minaco de nukleaj armiloj. La deklaro estas atorita, sed ne aŭtoritata, sed ne lege deviga. Ĝi deklaris, ke la uzo da forto ekster tio priskribita en Artikolo 2, Paragrafo 4 de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj aŭ kiu ne sekvas ĉiujn kondiĉojn de Artikolo 51 estus kontraŭleĝa.

* Arkivigite je 2006-08-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-05-27 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Kemia milito
* Malarmado

* Kategorio Armilo de amasa detruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Armilo de amasa detruo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 103051
* GND: 4197222-3
* LCCN: sh96004190
* BNF: 12523307p
* NDL: 01005458
* NKC: ph137537
 |
**Nóra KOVÁTS** [kovAĉ], hungare **Kováts Nóra** estis hungara baletisto.

Nóra Kováts naskiĝis la 13-an de junio 1931 en *Károlyfalva* (nuntempa urboparto de Sátoraljaújhely). Ŝi mortis la 18-an de januaro 2009 en Miami.

Biografio
---------

Nóra Kováts lernis baleton de Ferenc Nádasi, poste en Leningrado kaj Moskvo. Ŝi komencis sian baletistan karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1952 ŝi ricevis ĉefrolon en kineja filmo. En 1953 kune kun sia edzo István Rab forlasis la socialismajn landojn. Tio okazis en Orienta Berlino tiam senmura urbo. Komence ili baletadis en Okcidenta Berlino, poste en Londono, fine en Usono. Tie plej ofte ili roladis en amuzejoj kaj ili fondis lernejon por baletistoj en 1969. Baldaŭe ŝi eksedziniĝis, poste denove edziniĝis. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1953. En 1993 kaj 2000 ŝi vizitis Hungarion.

Ŝiaj roloj (selekto)
--------------------

* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij-Messerer: Cignolago - Odette/Odilia
* Béla Bartók-Ernő Vashegyi: *A fából faragott királyfi* (Reĝido skulptita el ligno) - Reĝidino
* Delibes-Gyula Harangozó: Coppélia - Swanilda
* Asafjev–Zaharov: Baĥĉisaraja fontano (Puŝkin) - Zaréma
* Jenő Kenessey: *A keszkenő* (La tuko) - Sári
* Vajnonen: *Párizs lángjai* (Flamoj de Parizo) - Jeanne

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417149
* LCCN: n85183828
* VIAF: 55589540
* ISNI: 0000 0000 2526 5137
* BNF: 16583379b
* NDL: 00620949
 |
Pordego de svisoj
La konstruado de la **Kortega Kastelo** (germane *Hofburg*) aŭ **Hofburgo** komenciĝis jam en la 13-a jarcento. La plej malnova parto nomiĝas Schweizerhof (korto de svisoj) kun gotika kastel-kapelo. Plivastiĝoj: Amalienburg, Leopolda Parto, Imperiestro-oficeja Parto, Mikaela Parto.

Michaelerplatz
La kunigo de la konstrupartoj okazis en la 19-a jarcento. La Mikaela Parto kun Mikaela Pordego kaj centra kupolo, laŭ fasadpropono de Johann Bernhard Fischer von Erlach (Johano Bernhardo Fiŝer de Erlaĥ) estis finita en 1893. La Svisa Pordego kombinas la internan kastelkorton kun Svisa Korto, renesanca konstruaĵo el 1552. La Kortega Kastelo estas nun la sidejo de la federacia prezidento de Aŭstrio.

Muzeoj
------

La kultura parto estis malfermita al la publiko en 1958 kaj troviĝas en la Mikaela alo konstruita de la menciita arkitekto en 1889-1893 kaj nomitan laŭ la Preĝejo de Sankta Mikaelo, situanta kontraŭ ĝi en la Mikaelplaco.

Sub la sama tegmento tie gastas tri muzeoj: la Sisi-muzeo, la imperiestraj apartamentoj kaj la arĝenta kolekto.

Unuafojaj mencioj pri la Arĝenta kolekto aperas en la 15-a jarcento, dum regado de la imperiestroj Frederiko la 3-a kaj lia filo Maksimiliano la 1-a, la fama aŭspicianto de la artoj. En la ekspozicio estas prezentataj ne nur arĝentaĵoj, sed ankaŭ porcelanaĵoj.

La Arĝentan kolekton sekvas la imperiestraj apartamentoj kaj la Sisi-muzeo, okupantaj 24 ĉambrojn, ekde la imperia ŝtuparo ĝis dormejoj. La ejoj estas fasonitaj en la baroka stilo. Riĉe pentritaj stukaĵoj kaj valoraj bruselaj gobelenoj de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, kandelingoj el bohemia vitro fare de la firmao J. & L. Lobmeyr kaj kahelfornoj, tegitaj je porcelano. Meblaro devenas ĉefe de la 19-a jarcento kaj reprezentas stilojn de Ludoviko la 15-a kaj empiron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hofburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hofburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hofburg Wien - Kaiserappartements, Sisi Museum und Silberkammer (germane, angle kaj itale)
* Forschungsprojekt "Die Wiener Hofburg"  Arkivigite je 2009-03-03 per la retarkivo Wayback Machine *(Österreichische Akademie der Wissenschaften,* germane)
* Informoj por turistoj (multlingve)
* Geschichte der Wiener Hofburg Arkivigite je 2007-12-24 per la retarkivo Wayback Machine *(Österreichische Präsidentschaftskanzlei)* (germane)
* Virtuala trairo Arkivigite je 2007-12-13 per la retarkivo Wayback Machine *(Österreichische Präsidentschaftskanzlei,* germane)
* Interreta enciklopedio pri Aŭstrio kun filmaro kaj bildaro Arkivigite je 2009-02-15 per la retarkivo Wayback Machine (germane kaj angle)
* Stanislavo Belov (2018-07-24) Hofburgo: majesto kaj tragedioj de imperiestroj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-24. Alirita 2019-02-24. *(la impresoj de esperanto-vojaĝanto, 2016)*

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Stanislavo Belov (2018-07-24) Hofburgo: majesto kaj tragedioj de imperiestroj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-24. Alirita 2019-02-24.
**Armin GMEINER** (naskiĝis la 24-an de aŭgusto 1964 en Meßkirch) estas germana eldonisto.

Kiel messervanto de pastro Bernhard Eichkorn, li konatiĝis kun la Esperanto-movado. En 1986, kiel studento de ekonomia inĝenierarto (direkto presado kaj eldonado), li komencis eldoni tradukojn kaj aliajn verkaĵojn en Esperanto. Inter la unuaj publikaĵoj estis la verko *Max Josef Metzger: martiro por paco kaj unueco en Kristo, pioniro de ekumenismo kaj esperantisto* de 1987. Poste aldoniĝis verkoj pri regiona historio. Ekde 1998 li eldonas krimromanojn.

En 2009 lia eldonejo *Gmeiner-Verlag GmbH* havis 12 dungitojn kaj eldonas pli ol 50 krimromanojn jare. La eldonejo ne plu vendas librojn en Esperanto, tamen ankoraŭ en 2014 ĝi publikigis la aŭtobiografion de Bernhard Eichkorn pri lia neesperantista kaj esperantista vivo, kaj en 2007 la kantaron KANTU de Albrecht Kronenberger. Pri la distribuado de ĉi-lastaj verkoj zorgas ties aŭtoroj.

Referencoj
----------

1. ↑  informoj pri la verkaĵo pri Max Josef Metzger en la landa biblioteko Baden-Virtembergo (germane)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Gmeiner Verlag germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288356
* GND: 1016107498
* VIAF: 187134561
 |
La **Hispana-usona milito** (25-an de aprilo - 12-an de aŭgusto 1898) prezentis armean konflikton inter Usono kaj Hispanio.

La milito eksplodis en 1892 inter Usono, kie prezidentis tiam William McKinley kaj Hispanio, kie regentis María Cristina de Habsburgo. La konflikto daŭris de la 25-a de aprilo ĝis la 12-a de aŭgusto. La rezulto estas la venko de Usono, kiu akiris Filipinojn kaj Puerto Rico aldone al forta influo super Kubo.

En la milito mortis pro vundoj 4 605 personoj, multe pli mortis pro malsanoj: 58 878.

La hispana-usona milito iĝis grava batalo por memestimo de hispanoj, kiuj ekhavis senton pri postresteco de sia lando. Generacio, kiu kreskis en tiu etoso, eĉ ricevis nomon "generacio de 98". Por Usono la milito iĝis ĝia unua larĝskala ataka milito, per kiu la lando eniris la aron de imperiismaj ŝtatoj.

Inter la daŭraj efikoj de la milito estis malgraviĝo de la hispana lingvo en Filipinoj kaj, male, ĝia disvastiĝo tra la tuta Usono kun la puertorikaj migrintoj.

Antaŭokazoj
-----------

Kubo estis tiutempe hispana kolonio. Inter 1868 kaj 1879 okazis la Milito de la Dek Jaroj inter La Hispana Regno kaj la kubanaj sendependiĝistoj, rezulte la insulo gajnis ioman memstarecon, tamen tio ne kontentigis la disiĝistojn, kiuj denove ribeliĝis en 1880 kaj 1895. La Hispana armeo uzis tre agresemajn taktikojn kontraŭ la popolo (koncentriĝo de la loĝantoj en difinitaj teritorioj), kio grandigis la volon sendependiĝi.

Kubo estis tiam riĉa teritorio ambiciata de Usono pro ekonomiaj kialoj (ĉefe la suker-terkulturo), kaj diversaj prezidentoj provis aĉeti la insulon sensukcese.

Subakviĝo de la ŝipo *Maine*
----------------------------

Je la 25-a de januaro 1898 la usona kiras-ŝipo *Maine* eniris la havenon de Havano senaverte. La 15-an de februaro estis eksplodo en la ŝipo, kiu kaŭzis ties subakviĝon kaj la morton de 256 mar-armeanoj. La sekvan tagon la skandalisma ĵurnalo de William Randolph Hearst konkludis, sen atendi oficialan esploron, ke temis pri hispana eksplodigilo. Poste la usona esplor-teamo kulpigis Hispanion kaj eldiris ultimaton postulante retiriĝon de Hispanio el Kubo. (Postaj esploroj montris, tamen, ke la eksplodo plej probable estis akcidente kaŭzita en la ŝipo mem.) La hispanaj aŭtoritatoj rifuzis la tezon kaj decidis ne cedi. Tiam ekis la milito.

La bataloj
----------

La milito daŭris malmulte. La trupoj de Usono elŝipiĝis kaj havis gravajn problemojn surtere ĝis kiam la usona armeo detruis la hispanan en Manila (Filipinoj) kaj Santiago de Cuba (Kubo). Gravan rolon havis ankaŭ la kubanaj sendependiĝistoj.

La rezultoj
-----------

En la pac-traktato, Usono akiris Kubon, Portorikon, la Filipinojn kaj Gvamon. Hispanio decidis vendi la restantajn posedaĵojn de la iama Hispana Imperio al la Germana Regno (Marianaj Insuloj, Karolinaj kaj Palaŭo). La usonaj trupoj forlasis Kubon en 1902 sed establis la sekvan jaron la militbazon de Guantanamo kaj forte influis la novan respublikon.

Vidu ankaŭ
----------

* Filipin–usona milito

Notoj
-----

1. ↑   Military Map, Island of Puerto Rico (1898). Alirita 2013-10-22.

* Kategorio Hispana-usona milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nóra Cselényi** [ĉelEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cselényi Nóra** estas hungara kostumisto, aktoro.

Nóra Cselényi naskiĝis la 14-an de januaro 1956 en Miskolc.

Biografio
---------

Nóra Cselényi finis siajn studojn en konservatorio en 1974, sed ŝi jam aliĝis al malgranda sceneja kompanio en la antaŭlasta jaro en sia naskiĝurbo. En 1975 li membriĝis en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Komence ŝi havis malgrandajn rolojn, sed paŝo post paŝo ŝi kreis ankaŭ teatrajn kostumojn. En 1991 ŝi naskis filinon, poste ŝi jam okupiĝis nur pri kostumoj. Ŝi ricevis premion en 2013 kaj ŝi havis la titolon "eterna membro de Teatro Csiky Gergely" en 2021.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Rikardo la 3-a - princino de York
* Arnold Wesker: *A konyha* - Gween
* Lyman Frank Baum: *The Wizard of Oz* - malica sorĉistino
* John Kander: *Chicago* - Kitty

Ŝiaj kostumaj laboroj (elekto)
------------------------------

* Milán Füst: *Boldogtalanok*
* Federico García Lorca: *The House of Bernarda Alba*
* George Bernard Shaw: Sankta Johana (dramo)
* Tibor Gyurkovics: *Boldogháza*
* Sławomir Mrożek: *Mészárszék*
* Sándor Weöres: *Holdbéli csónakos*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765040
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Hisashi Owada** (小和田 恆, Owada Hisashi, 18a de septembro 1932) estas iama japana juristo, diplomato kaj profesoro pri juro, kaj servis kiel juĝisto en la Internacia Kortumo el 2003 ĝis la 7a de junio, 2018, kaj estis prezidanto de la Kortumo el 2009 ĝis 2012. Li estas bopatro de la nuna Imperiestro de Japanio, Naruhito, nome patro de Masako.

Li studis en la Universitato de Tokio kaj poste en Trinity College (Kembriĝo). Li estis profesoro pri juro en la Universitato de Tokio, la Universitato Harvard, la Universitato de Novjorko, la Universitato Kolumbio, la Akademio de Internacia Juro de Hago, la Universitato de Ŭaseda, kaj la Universitato de Kembriĝo. Intere li estis vizitprofesoro pri internacitraktata juro, nome sia fako, je Harvard kaj Oksfordo.

Notoj
-----

1. ↑   Press release 2018/14. Arkivita el la originalo je 2018-03-24. Alirita 2020-10-23.
2. ↑  Hills, Ben. Princess Masako: Prisoner of the Chrysanthemum Throne, pp. 38.

* Kategorio Hisashi Owada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705906
* GND: 171273478
* LCCN: n82129607
* VIAF: 113970630
* ISNI: 0000 0000 8316 289X
* SUDOC: 096689439
* BNF: 13083267s
* NDL: 00381086
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Holderbank |

Pri la komunumo
---------------

 **Holderbank** estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 864 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Holderbank situas inter la rivero Aro, kiu formas ĝian okcidentan limon, kaj la kresto de la ĵurasa montoĉeno *Chestenberg*, kiu formas la orientan komunumlimon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,33 km², de kiuj 0,84 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,71 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 647 m s.m. sur la kresto de la montoĉeno Chestenberg, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 350 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Aro, tute en la norda pinto de la komunumo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Holderbank limas en nordo al Schinznach-Bad, en nordoriento al Scherz, en oriento al Lupfig, en sudo al Möriken-Wildegg, kaj en okcidento al Veltheim.

Trafiko
-------

Holderbank disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten tra Araŭo al Brugg.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Waldshut tra Brugg, Lencburgo al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento en distanco de proksimume 5 kilometroj okcidente.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Holderbank datiĝas el la jaro 1259 kiel *Halderwange*.

Holderbank estis en mezepoko sub habsburga regado. La malaltan jurisdikcion posedis en tiu epoko la senjoroj de la Kastelo Wildegg.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Hodlerbank fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. Holderbank ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio apartenis al la tribunala distrikto de Möriken en la voktejo Lencburgo.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Holderbank fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Holderbank
* Holderbank AG (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Holderbank
* Holderbank en la Historia Leksikono de Svislando

| Distrikto Lencburgo |
| --- |
|  |  |
| Ammerswil - Boniswil - Brunegg - Dintikon - Egliswil - Fahrwangen - Hallwil - Hendschiken - Holderbank - Hunzenschwil - **Lencburgo** - Meisterschwanden - Möriken-Wildegg - Niederlenz - Othmarsingen - Rupperswil - Schafisheim - Seengen - Seon - Staufen

* Kategorio Holderbank AG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 |
Eldono de la Konstitucio de 1812.
La **Hispana konstitucio de 1812** estis promulgita la 19-an de marto 1812 de la Kadiza Kortumo, la nacia leĝdona tribunalo (Cortes Generales) de Hispanio. Tiu konstitucio estis la unua de Hispanio, donita, ĉar la eldonita en 1808 sub Joseph Bonaparte neniam estis metita en praktiko. La Konstitucio de 1812 establis la gvidilojn de universala voĉdonrajto, nacia suvereneco, konstitucia monarkio, gazetara libereco, kaj apogis agraran reformon kaj liberan entreprenadon.

Detalo de la monumento al la hispana konstitucio de 1812 en Kadizo, nome la unua de Hispanio, reprezentanta la koncepton de *nacia suvereneco*.
La konstitucio, unu el la plej liberalaj de sia tempo, estis aboliciita de Fernando la 7-a je sia reveno al Hispanio la 24-an de marto 1814, sed estis restarigita dum la Liberala Jartrio de 1820-1823, kaj denove nelonge en 1836 kaj 1837 kiam la progresemuloj preparis la konstitucion de 1837. De 1812 al 1814, la konstitucio neniam estis vere plene uzita. Konsiderinda parto de Hispanio estis regita de la francoj, dum la resto estis en la manoj de provizoraj registaroj enfokusigitaj pri la rezisto al Bonaparte prefere ol la tuja establado de konstitucia reĝimo, kaj la transoceanaj havaĵoj travivis la kaoson de povo-vakuo.

La hispanoj surnomis la konstitucion *La Pepa* ĉar ĝi estis adoptita en la tago de Sankta Jozefo.

* Kategorio Hispana konstitucio de 1812 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 347240
* GND: 4182048-4
* LCCN: n83067376
* VIAF: 231894181
* SUDOC: 02801037X
* BNF: 119931899
* BNE: XX312603
 |
Peltasto kun tipa armilaro.
**Peltasto** (πελταστής derivita de πέλτη ְ(pelta) kiu estas la nomo de ŝildo en formo de duona luno) estas la nomo de la mez-armita infanteria soldato en la armeoj de antikva Grekio. Ilia nomo venas de la rondoforma ŝildo, el ligno nomata *pelta*. Origine en la tempo de arkaika Grekio, sed nur dum la Peloponeza milito ĉi tiu korpuso ekfloris. La fama atena generalo Ifikrato sukcesis venki la faman spartan falangon per tiu ĉi militistaro.

Armilaro kaj taktikoj
---------------------

La peltastoj estis kutime armitaj per mezlongaj glavoj, ĵetlancoj kaj aliaj ĵetiloj. Por sia defendo ili havis ŝildon kaj kaskon. Kontraŭ solidaj strukturoj kiel la falangoj, la peltastoj batalis en disa aro, provante manovri ilin en formo de flugilo. Kontraŭ pli malpezaj fortoj ol ili, ili povus batali en pli solida formacio. Peltastoj estis tre fleksebla forto, taŭga por iu ajn grundo (male al la falango kiu disfalus sur monta grundo). Peltastoj homekipis la garnizonon en fortikaĵoj, servis sur batalŝipoj kaj sturmis militŝipojn de la malamiko kaj pli. La servo en tiu ĉi korpuso bezonis konsiderindan kuraĝon, ĉar kontraste al hoplito protektita per 30 funtoj da metalo, peltasto estis relative elmontrita kaj lia maniero de batalado sendispute estis pli danĝera. Tial, la plej granda parto de la peltastoj estis dungitoj aŭ malriĉaj civitanoj, kiuj ne povis financi la armilarojn de la hoplito.

Origino
-------

La plej multaj el la peltastoj estis solduloj kaj komence de la greka milithistorio, la plej granda parto de ili venis de Trakio. Oni scias, ke la bonegaj peltastoj de la agriana tribo faris decidan kontribuon al la venko de Aleksandro la Granda ĉe la Batalo de Gaŭgamelo kaj aliaj bataloj ligitaj kun la rompo de la klasikaj Polisoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Greka militado en antikveco

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Peltasto** en Vikimedia Komunejo
la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus
Hispania Tarraconensis, jen malhelruĝe akcentita
***Hispania Tarraconensis*** estis unu el tri provincoj de la Romia Imperio sur la teritorio de la Iberia duoninsulo, do la parto de sudokcidenta Eŭropo sude de la montaro Pireneoj.

Ĝi inkluzivis grandan parton de la mediteranea marbordo de la hodiaŭa ŝtato Hispanio, ĝian centran altebenaĵon kaj la nordan marbordon ĉe la Atlantika Oceano, kaj aldone parton de norda Portugalio. La plej suda parto de Hispanio, la hodiaŭa regiono Andaluzio, estis la romia provinco *Hispania Baetica*, kaj ĉe la okcidenta marbordo de la Atlantika Oceano, ampleksante la plejparton de la hodiaŭa Portugalio, situis la provinco Lusitania.

La imperia provinco kun nomo *Tarraconensis* sekvis la pli fruan romian teritorion *Hispania Citerior* de la Romia Respubliko: Ĝi instaliĝis dum la jaro 27 antaŭ Kristo sub imperiestro Aŭgusto Cezaro.
La ĉefurbo de Hispania Tarraconensis estis *Tarraco* (la hodiaŭa urbo Taragono en Katalunio). Aliaj gravaj urboj en la interno de la lando estis *Caesaraugusta* kaj Clunia.

La kantabraj militoj inter la jaroj 29 kaj 19 antaŭ Kristo fine rezultis en konkero de la tuta Iberia duoninsulo fare de la romia armeo - la kantabroj en la pleja nordokcidento estis la lasta konkerenda popolo.

la dispartigo de *Hispania Tarraconensis* post la reformoj de imperiestro Diokleciano
Sub la romia imperiestro Diokleciano, la provinco dum la jaro 293 estis dispartigita al tri pli etaj provincoj: Gallaecia (la hodiaŭa Galegio plus iom da ĉirkaŭaĵo), Carthaginiensis kaj Tarraconensis.

La provinco ekzistis ĝis la invadoj de la 5-a jarcento: La unua invada ondo de popoloj el norda Eŭropo dum la jaro 409 kuraĝigis la eŭskojn kaj kantabrojn je ribelo kontraŭ la Romia Imperio, kaj, post pliaj invadaj ondoj, pli poste dum la jarcento instaliĝis reĝlando de la ĝermanaj visigotoj, kio estis la oficiala fino de la romia epoko en Iberio.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSPQR Provincoj de la Romia Imperio (en 117) SPQR |
| --- |
| Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poeninae • Aquitania • Arabia Petraea • Armenia • Asia • Assyria • Baetica • Bithynia et Pontus • Britannia • Cilicia • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrene • Cyprus • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Tarraconensis • Italia • Iudaea • Lusitania • Lycia et Pamphylia • Macedonia • Mauretania Caesariensis • Mauretania Tingitana • Mesopotamia • Moesia Inferior • Moesia Superior • Noricum • Pannonia • Raetia • Sicilia • Syria • Thracia |

 |

* Kategorio Hispania Tarraconensis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hochart,** hungare **Pinkadombhát** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Pinkafeld.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 595 m
* Loĝantaro: 340
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7423
* Aŭtokodo: OW
* 47° 24′ 15″ N 16° 06′ 45″ O﻿ / ﻿47.40417 °N, 16.11250 °O﻿ / 47.40417; 16.11250 (mapo)Koordinatoj: 47° 24′ 15″ N 16° 06′ 45″ O﻿ / ﻿47.40417 °N, 16.11250 °O﻿ / 47.40417; 16.11250 (mapo)

Situo
-----

Oberwart troviĝas je 12, Pinkafeld je 3 km-oj.

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en la 16-a jarcento. En 1910 vivis en Pinkadombhát 208 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Hochart aliĝis al Pinkafeld.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Serpa) de 1970, la turo estas 15 m-ojn alta

* Kategorio Hochart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Coz** [koz] (Hufumfrapego) estas muzika grupo hispana de rokenrolo kiu ĝuis grandan popularecon fine de la 1970-aj jaroj kaj komence de la 1980-aj jaroj pli malpli rilate al la tiama movado nome Madrida Movida. Post diversaj ŝanĝoj en la membraro de la grupo ankoraŭ en la 21a jarcento pluregistras diskojn kaj koncertas. La tialo de tiom frapa nomo por muzika grupo rilatas al neceso malkonfuzigi la dungontojn pri la karaktero de ties kantoj.

Unu el la plej popularaj kaj memorataj kantoj de la grupo estas *Las chicas son guerreras* (La junulinoj estas militecaj).

Membroj
-------

* Juan Márquez: Basgitaro kaj voĉo.
* Eduardo Pinilla: Gitaro.
* Tony de Juan: Gitaro.
* Cutu de la Puente: Drumoj.
* Juan Carlos *Snoopy*: Piano.

Diskaro
-------

* 1980.- *Más Sexy*;
* 1981.- *Las chicas son guerreras*;
* 1982.- *Duro*;
* 1984.- *Romper la red*;
* 1986.- *Legítima defensa*;
* 1989.- *Travesura*;
* 1998.- *Hasta que las muerte nos separe* (recopilatorio);
* 2006.- *Amigo mío*;
* 2008.- *Revuelta*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Coz: *Las chicas son guerreras*, en YouTube
La historia **Universitato de Alkalao** aŭ "Komplutensa Universitato" (hispane *Universidad de Alcalá*, *Universidad Complutense*) estis unu el la plej gravaj eŭropaj universitatoj en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Ĝi estis fondita en la urbo Alkalao (hispane *Alcalá de Henares*) en 1499 kaj translokiĝis al Madrido en 1836. Hodiaŭ la posteula universitato estas la Komplutensa Universitato de Madrido (hispane *Universidad Complutense de Madrid*), la plej granda publika universitato en Hispanio.

La malnova urbo de Alkalao estis metita sub monumentan protekton en 1968 kiel arthistorie signifa ensemblo *(Conjunto Histórico-Artístico)*. En 1998 la konstruaĵoj de la historia universitato kaj la historia urbocentra kvartalo de la urbo *(Universitato kaj Historia Kvartalo de Alcalá de Henares)* estis enskribitaj en la Listo de Monda Heredaĵo de Unesko.

Ekde 1977 pro la malcentraligo de universitata studado en Hispanio devone ekzistas universitato de Alcalá de Henares, kiu difinas sin kiel posteulo de la mezepoka universitato.

Referencoj
----------

1. ↑  "Complutense" estas la adjektivo por la nomo de la romia setlejo "Complutum", de kiu la urbo Alcalá de Henares devenas.

*Colegio San Ildefonso* de la historia universitato de Alkalao

* Kategorio Historia universitato de Alkalao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796185
 |
La monto **Hohe Loog** estas 618,7 m alta monto en la Haardt, mezmontara ĉeno je la orienta rando de la Palatinato. Ĝi situas sur la teritorio de la sendistrikta urbo Neustadt an der Weinstraße en Rejnlando-Palatinato.

La nomo devenas de la malnovgermana vorto *loog* por „limsigno".

Geografiio
----------

### Situo

La Hohe Loog estas arbokovrata kaj troviĝas en la biosfera rezervejo Palatinata Arbaro –Nordaj Vogezoj kaj la Naturparko Palatinata Arbaro. Ĝia pinto situas 3,6 km sudokcidente de la centro de Neustadt, 3,2 km okcidentnordokcidente de Diedesfeld kaj 4 km nordokcidente de Maikammer. En distanco de 1,7 sudokcidente troviĝas la plej alta monto de la Haardt, la Kalmit (alteco 672,6 m).

Norde estas la valo Kaltenbrunner Tal. Oriente allimas la 2 km² granda altebenaĵo de Hohe-Loog (alteco 583,4 m). La nordorienta ŝultro de la monto estas la Rutschsteinberg kaj la suorienta etendaĵo la monto Rittersberg (alteco 531,8 m) kun kruco, kiu transiras al la Schlossberg (alteco 379,2 m) kun la kastelo Hambach. La sudsudorienta sprono estas la Sommerseite (alteco 540,8 m) kaj de tie sude la Sommerberg (alteco 501,9 m). En la sudokcidente estas Zwergberg (alteco 592,5 m), kaj norde de tiu la Sternberg (alteco 511,3m).

### Geologio

La surfaco de Hohe Loog konsistas el sabloŝtono.

Galerio
-------

* rigardo sur Hohe Loogrigardo sur Hohe Loog
* pintopinto
* pintopinto
* Hohe-Loog-domoHohe-Loog-domo
* "Sühnekreuz" sur la monto Rittersberg"Sühnekreuz" sur la monto Rittersberg
* Hohe Loog – rigardo de la TaubenkopfHohe Loog – rigardo de la Taubenkopf

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hohe Loog (Haardt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hohe-Loog-Haus, auf pwv-hambach.de
La Beringa Markolo disigas Amerikon disde Azio. La plej akceptita teorio asertas ke tra ĝi eniris la unuaj homoj en Amerikon.
Mapo de Ameriko montranta ejojn antaŭ la kulturo Clovis.
La **alveno de la homo en Amerikon** estas afero tre diskutata de la modernaj sciencistoj. La sciencistoj ne dubas ke la homo ne originiĝis en Ameriko kaj pro tio ĝi estis loĝata de homoj venintaj el aliaj regionoj. Ekzistas ia konsento, eĉ se ne unuanima, pri la fakto ke Ameriko estis loĝata ekde Siberio (Azio). Pli ol tia relativa konsento, en la unua jardeko de la 21-a jarcento la sciencista komunumo pasie diskutas la daton, itineron kaj kvanton da homaj enmigr-ondumoj kiuj loĝigis la amerikan kontinenton.

La teorioj dividiĝas en tri grupoj:

a) La teorio pri malfrua loĝado, ankaŭ konata kiel Teorio de Clovis, ĝi asertas ke la homo loĝas en Ameriko ne pli ol 14.000 jaroj.

b) La teorio pri frua loĝado, ĝi asertas ke la homo venis en Amerikon multe pli antaŭe ol kion asertas Clovis, kun hipotezoj tre diversaj kiu kalkulas ekde 22.000 ĝis 65.000 jaroj.

c) La teorio de la loĝado de Ameriko (genetika itinero), sciencaj esploroj utiligante la mitokondria ADN, (mtADN) por sekvi la alvenon de la homo en la kontinenton, prenante la informon per sciencaj spuroj en la loĝantaro de Ameriko.

* Alveno de la homo en Amerikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alveno de la homo en Amerikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)