recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pri la komunumo
---------------

 **Büttikon** estas urbo
komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 844 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Büttikon situas sur vasta altebenaĵo inter du brakoj de la montoĉeno *Lindenberg*. La areo de la komunumo etendiĝas sur 2,82 km², de kiuj 0,95 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,28 km² de setlejoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 571 m s.m. en loko, kiu nomiĝas *Nässi*, kaj la plej malalta punkto je 445 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Büttikon limas en nordo al Wohlen, en oriento al Waltenschwil, en sudo al Uezwil, en sudokcidento al Sarmenstorf, on okcidento al Hilfikon, en nordokcidento al Villmergen.

Trafiko
-------

Büttikon situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Per poŝtaŭtolinio al Wohlen kaj Uezwil la komunumo estas konektita al la publika trafikreto.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 10 kilometrojn norde en Lencburgo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Büttikon datiĝas el la jaro 924 kiel Putinchova.

En mezepoko la dekono de la vilaĝo Büttikon devis esti pagita al la Monaĥejo Muri. Ek de proksimume 1260 ĝis 1415 Büttikon apartenis al la habsburga distrikto Lencburgo. En la jaro 1415 Argovio estis konkerita fare de la Svisa Ĵurkomunumo kaj atribuita al la voktejo Villmergen de la Libera Distrikto. En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco kun helpo de la francaj trupoj de Napoleono. Dum kvin jaroj Büttikon nun apartenis al la distrikto Sarmenstorf de la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la nova Kantono Argovio, la komunumo Büttikon estis atribuita al la hodiaŭa distrikto Bremgarten.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Büttikon
* Büttikon en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Büttikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
**Rágama** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Peñaranda. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 31,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 227 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 650 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 55 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En la 9a de Julio 1443 okazis en Rágama puĉo de nobeloj kiuj kidnapis la reĝon Johano la 2-a (Kastilio) en la kadro de kastilia enlanda milito. Tio rezultis en malsukceso ĉar la kontraŭuloj sukcesis grupigi kaj postuli la liberigon de la reĝo. Baldaŭ poste en Rágama naskiĝis la amerika konkeristo Francisco de Carvajal, kiu partoprenis en la enlanda milito inter la konkistadoroj de Peruo.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753654
 |
Gasteg-kapelo en Maria Alm
**Gasteg-kapelo** (germane: *Gastegkapelle*) troviĝas en Maria Alm, Aŭstrujo, ueste de la vilaĝokerno en la direkto de Saalfelden. Ĝi konstruitis ĉirkaŭ la jaro 1690. La loko estas ŝatata de virinoj kiuj surloke preĝas pri koncipiteco respektive malkomplika nasko.

Historio
--------

Migranto sur la malnova strato al Saalfelden vidas post kvarona horo da marŝado kirkon sur eta deklivo. Kapelo antaŭula troviĝis surloke jam en 1546. Surloke estas fonto de kies kuraciga povo oni longtempe profitis. Legendo volas ke surloke blindulino renkontis la Dipatrinon kiu atentigis ŝin pri la mirakla fonto. Laviĝo efikis sur saniĝon. Poste la loko iĝis eĉ pilgrimada.

Artaĵoj
-------

Pietato 80 centimetrojn alta estas suraltare, el la 16-a jarcento, do ankoraŭ el la tempo de la antaŭulanta kapelo. La altaron baris bela ferkradaĵo. Malpost la altaro estis Mario-statuo kun Jesuo-bebo el la 15-a jarcento kun alteco de 90 cm, kiu ŝtelitis. Nordvande estas gipsaj reliefoj (de la artisto Nißl) pri la kvin doloraj misteroj de la rozario. Kontraŭe estas grupo de la krucumita Kristo, kies anĝelofiguro ankaŭ kontraŭleĝe forprenitis. En la interno (do kapele kaj antaŭhalete) estas diversaj volbaj bildoj. Al la kirketo apartenas krome gotika kaliko.

Volbe videblas stukaĵo kun monogramo de Mario.

Fonto
-----

* Josef Lahnsteiner: *Mitterpinzgau – Saalbach, Saalfelden, Lofer*, memeldono, Hollersbach 1980 (represitajo), p. 245
Manu Katché
**Manu KATCHÉ** (fakte: *Emmanuel KATCHÉ*) (naskiĝis la 27-an de oktobro 1958 en Saint-Maur-des-Fossés, departemento Val-de-Marne) estas franca frapinstrumentisto kaj tutmonde demandata studiomuzikisto. Krom tio li ankaŭ aperas kiel komponisto, kantisto, kantteksta verkisto, perkutinstrumentisto kaj muzikproduktisto. Lia muzika pezocentro estas rokmuziko kaj popmuziko, li tamen ankaŭ muzikas en la ĝenroj mondmuziko kaj ĵazo.

Ekde 2007 (ekde 2008 ĉiumonate, ekde 2010 ĉiusemajne) li laboris (kune kun Alice Tumler) kiel televid-moderatoro de la muzika televid-elsendo *One Shot Not* inicita de li. Tiu ĉi prezentas mallongajn koncertojn, improvizad-kunsidojn kaj intervjuojn kun variaj muzikistoj de diversaj muzikaj stiloj, kiujn Manu Katché parte akompanas per frapinstrumentaro. La germana-franca kulturkanalo ARTE dissendas la elsendon. Antaŭe Katché akiris en sia hejmlando Francujo altan popularecon kiel ĵuriano de la televida talentulo-spektaklo *Nouvelle Star*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Manu Katché en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Manu Katché
* Informoj pri Manu Katché ĉe *drummerworld.com*
* *One Shot Not* Arkivigite je 2008-01-27 per la retarkivo Wayback Machine: ĉiumonata televid-elsendo kun spontankoncertoj de Katché kun variaj gastoj ĉe la germana-franca televido ARTE


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Referencoj
----------

1. ↑   arte.tv: *One Shot Not*. Arkivita el la originalo je 2008-01-27. Alirita 2012-01-19.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389370
* GND: 134583604
* LCCN: no00020826
* VIAF: 49412504
* ISNI: 0000 0001 1638 4633
* SUDOC: 080668631
* BNF: 13940441n
* MBA: 2581fa6c-1a78-4c59-9f18-020ed8cb18be
* NKC: xx0031277
 |
**Ján Abrahamffy** [abrahamfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ábrahamffy János** estis hungaria slovaka katolika pastro, franciskano, aŭtoro de la unua presita slovaka katolika preĝlibro.

Ján Abrahamffy naskiĝis en 1662 en Neustadt an der Waag (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Nové Mesto nad Váhom en Slovakio), li mortis la 16-an de aprilo 1728 en Skalitz (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Skalica en Slovakio).

Biografio
---------

Ján Abrahamffy akiris sian bakalaŭran diplomon pri filozofio en Jezuita Universitato de Nagyszombat en 1680. Post 2 jaroj li estis sekulara pastro (komprenu: predikisto). En 1684 li aliĝis al la franciskanoj. Li kompletigis sian filozofian edukadon en Skalitz (1685 - 1686), Ungarisch Hradisch (1687-1688) kaj Freistadt (1689), poste li estis franciskana predikisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Knižka modliteb nábožných* (libro de religiaj preĝoj, 1693)
* *Holocaustum quotidianum* (1695)
* *zbierka žalmov Žaltář* (psalmaro, 1697)
* *protireformátorský polemický spis Fakule hořící* (kontraŭreforma polemika verko, 1700)

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678900
* GND: 142564699
* VIAF: 84953795
* ISNI: 0000 0000 8275 4922
* NKC: ola2002139817
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

«**Eĥoŝanĝo ĉiuĵaŭde**» estas testa frazo (inventita de Martin Weichert) entenanta ĉiujn diakritaĵojn kaj vokalojn de la alfabeto de Esperanto, ofte uzata por kontroli, ĉu la kromliteroj de Esperanto bone prezentiĝas en koncerna tiparo, en datumtransmeto aŭ prilaboro ktp. Pro sia mallongeco ĝi ofte estas praktike pli oportuna ol la plenaj ĉiuliteraĵoj.

Tiajn frazojn esperantajn oni povus nomi *ĉiuĉapelaĵoj*.

Klivo Lendon ekuzis por iom simila funkcio la vorton ĉirkaŭ, kiu kvankam ne entenas ĉiujn kromliterojn de Esperanto, tamen prezentas ambaŭ diakritilojn de Esperanto; tio ebligas, interalie, klare indiki la specojn de surogataj skribosistemoj, ekz-e:

* chirkau-skribo (la fundamenta);
* cxirkaux-skribo (iksismo, la plej ofte uzata);
* ^cirka^u-skribo (la Teĥa) ...

Similajn testajn frazojn pri ĉiuj ne-askiaj kromliteroj nacilingvaj havas la poloj; la plej vaste konata el ili estas «Zażółć gęślą jaźń» (proksimuma signifo: «Flavigu liutan memon»).
**Gastiga servo** estas servo kiel ekz. Pasporta Servo – centre organizata socireto kiu interkontaktas homojn kiuj interdonas loĝadon sen mona interdono. Povas esti dono aŭ interdono, kaj kutimas inkluzivi dormlokon, sed ankaŭ povas temi pri duŝo, ĉiĉerado, aŭ eĉ nur kafumado, Ekde la 90aj jaroj, tiuj ĉi servoj malpli uzas eldonajn librojn kaj telefonarbojn kaj pli kaj pli uzas retpaĝojn ke membroj kontaktiĝu. Ekde marto 2007 pli ol 500,000 homoj apartenas al ĉi tiuj societoj.

Historio
--------

En 1949, Bob Luitweiler starigis la unuan gastigan servon nomita Servas Open Doors kiel transnacia, voluntula organizaĵo kiu varbis por interracia kaj internacia paco. En 1965, John Wilcock starigis la Traveler's directory, unue nur listo de interamikaro kiuj prets gasti kaj gastiĝi dum vojaĝoj. Ĝi poste transformiĝis al Hospitality Exchange, aŭ Hospex en 1988 kiam Joy Lily helpis al la organizaĵo savi sin de malbonstato, kaj ekde 1992 ĝi funkcias ekde Polio per interreto. Ĝi nun nomiĝas Hospitality Club kaj estas la plej granda tia servo, kun pli ol kvaronmiliono da membroj. CouchSurfing estas pli nova grupo, ankaŭ reta, kiu formiĝis en 2004, kaj jam havas preskaŭ 180,000 membrojn. Pasporta Servo, kataloga servo por esperantoparolantoj, unue eldoniĝis en 1974 kun 40 gastigantoj, gvidita far Jeanne-Marie Cash.
**Mária Somló** [ŝomlO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somló Mária** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Kronauer*, ŝia frato estis Ferenc Somló (pli aĝa).

Mária Somló naskiĝis la 12-an de julio 1913 en Budapeŝto, ŝi mortis la 10-an de aprilo 1995 en Miskolc.

Biografio
---------

Mária Somló akiris aktoran diplomon en Akademio pri Teatro en 1937. Post la diplomo ŝi havis rolojn en diversaj migraj teatraj trupoj aŭ en provincaj teatrejoj. Inter 1949–1969 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Miskolc), poste ŝi pensiuliĝis. Tamen ĝis 1989 ŝi havis rolojn. Ŝi edziniĝis kaj naskis 2 filojn.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Iluska (ina ĉefrolo)
* Johann Strauß (filo): *A cigánybáró* - Mirabella
* Alan Jay Lerner: My Fair Lady - S-ino Hopkins
* Ernest-Aimé Feydeau: Bolha a fülbe - Olympe
* Ernő Szép: *Lila ákác* - Mili

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742317
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**It Don’t Mean a Thing (If It Ain’t Got That Swing)** estas ĵaza normkanto el la jaro 1931, kiun komponis Duke Ellington. La teksto devenas de Irving Mills. La titolo onidire devenas de frazo de trumpetisto Cootie Williams, laŭ aliaj fontoj ĝi devenas de Bubber Miley, pro ftizo mortinta trumpetisto de la orkestro de Ellington.

Fono
----

Ellington verkis la komponaĵon en aŭgusto de 1931 dum paŭzo en *Chicago’s Lincoln Tavern* laŭ la formo AABA. La Orkestro Duke Ellington ĝi unuafoje surdiskigis por Brunswick Records la 2-an de februaro 1932. Sur ĉi tiu unua sonregistraĵo kantas la novdungita Ivie Anderson, la solaĵoj devenas de trombonisto Joe Nanton kaj aldosaksofonisto Johnny Hodges. En 1932 ĉi tiu registraĵo sin tenis dum 6 semajnoj en la usona furorajlisto, atingante tie randon 6. Aŭtunon de 1936 sekvis novversio de la kantduopo Mills Brothers atinganta rangon 7.

Laŭ Ellington la kanto famiĝis, ĉar ĝi esprimis la sentojn, kiuj regis je la ĵazmuzikistoj tiutempaj. Ĝi estis verŝajne unu el la unuaj kantoj, kiu entenis la vorton „Swing" [svingo] en la titolo kaj enkondukis ĝin en la ĝeneralan lingvouzon, kvazaŭ anonce la svingepokon. Trans la jaroj Ellington plurfoje surdiskigis la pecon, kiu fariĝis la rekonilo de la orkestro. 

La kanto ankaŭ aperis en pluraj filmoj: *Harlem Night*s (1989), *Swing Kids* (1993, kun Billy Banks) kaj *Corrina, Corrina* (2000, Ivie Anderson kun Orkestro Duke Ellington).

Famaj registraĵoj de aliaj muzikistoj
-------------------------------------

* Thelonious Monk - *Thelonious Monk plays the Music of Duke Ellington* (1955)
* Ella Fitzgerald - *Ella Fitzgerald Sings the Duke Ellington Songbook* (1957), *Ella and Duke at the Cote D’Azur* (1967), *Ella in London* (1974)
* Nina Simone - *Nina Simone Sings Ellington* (1962)
* Carmen McRae, Betty Carter - *The Carmen McRae-Betty Carter Duets* (1987)
* Tony Bennett - *MTV Unplugged: Tony Bennett* (1995), *Bennett Sings Ellington: Hot & Cool* (1999)
* Eva Cassidy - *American Tune* (2003)
* The Mills Brothers *Golden Greats* (2002), *Goodbye, Blues* (2005)
* Gabin - *Doo Uap, Doo Uap, Doo Uap* (2007)
* Club des Belugas - *SWOP!* (feat. Brenda Boykin) (2008)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Akademia traktaĵo pri *It Don't Mean A Thing (If It Ain't Got That Swing)* kaj ĝia rilato al muzikaj prezentaj praktikoj Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Preentado de la kanto ĉe *jazzstandards.com*
Reela nombro estas nomata kiel **ununormigita**, se ĝi estas en formo

{\displaystyle \pm d\_{0}.d\_{1}d\_{2}d\_{3}\dots \times 10^{n}}
kie *n* estas entjero, {\displaystyle d\_{0},} {\displaystyle d\_{1},} {\displaystyle d\_{2}}, {\displaystyle d\_{3}}... estas ciferoj de la nombro en bazo 10, kaj {\displaystyle d\_{0}} estas ne nulo.

Kiel ekzemploj, nombro {\displaystyle x=918.082} en ununormigita formo estas

{\displaystyle 9.18082\times 10^{2}},
kaj nombro −0.00574012 en ununormigita formo estas

{\displaystyle -5.74012\times 10^{-3}.}
Ĉiu ne-nula nombro povas esti ununormigita.

La sama difino veras se la nombro estas prezentata en la alia bazo, (ne egala al 10).
En bazo *b* ununormigita nombro havas formon

{\displaystyle \pm d\_{0}.d\_{1}d\_{2}d\_{3}\dots \times b^{n},}
kie denove {\displaystyle d\_{0}\not =0,} kaj la ciferoj {\displaystyle d\_{0},} {\displaystyle d\_{1},} {\displaystyle d\_{2}}, {\displaystyle d\_{3}}...
estas entjeroj inter {\displaystyle 0} kaj {\displaystyle b-1}.

Konvertado de nombro al bazo 2 kaj ununormigado de ĝi estas la unua ŝtupo en igo de la nombro en formon de flosanta punkto por prilaboro en komputilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Scienca skribmaniero
**Sándor Mihályfy** [ŝAndor mihAjfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mihályfy Sándor** estis hungara reĝisoro, scenaristo. Lia frato estis László Mihályfy.

Sándor Mihályfy naskiĝis la 21-an de januaro 1937 en Miskolc, li mortis la 1-an de januaro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Mihályfy frekventis armean lernejon ĝis hungara revolucio de 1956, poste li estis simpla laboristo. Inter 
1963–2003 li estis helporeĝisoro en Hungara Televizio, sed ekde 1973 li estis levita al reĝisora statuso. Intertempe en 1975 li akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Lia ĉefinstruisto estis Félix Máriássy. Li pensiuliĝis en 2003. Li ricevis kelkajn premiojn inter 1985-1990.

Liaj kinaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------------

* *Gyerekrablás a Palánk utcában* (1985)

Liaj televidaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
------------------------------------------

* *Ketten a tavon* (1977)
* *Indul a bakterház* (1980)
* *Kés van nálam* (1988)
* *Devictus Vincit* (1994) - ankaŭ scenaristo
* *A titkos háború* (2002)

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Önfelszámolás* (1977)
* *Csak a testvérem* (1986) - ankaŭ reĝisoro

Liaj filmoj kiel helporeĝisoro
------------------------------

* *A tetovált nő* (1971)
* *Asszonyok mesélik* (1971)

Liaj filma produktaĵo
---------------------

* *Csendkút* (2007)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776268
* VIAF: 121404691
* ISNI: 0000 0000 7948 9478
* BNF: 16990200z
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fleksita sedo** |
| --- |
|  |
| Sedum_reflexum_Tripmadam*Sedum\_reflexum\_Tripmadam* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Saksifragaloj *Saxifragales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | **Krasulacoj** *Crassulaceae*DC. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio |
| **Fleksita sedo** |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fleksita sedo  |

 |
| v • d • r |

**Fleksita sedo** (*Sedum rupestre* aŭ *Sedum reflexum*) estas staŭda sedo.

Botanika priskribo
------------------

La trunketoj fariĝas ĝis 35 cm altaj. Antaŭ la florado la trunketo havas la inklinon por kniki, dum la florado ĝi rekte staras. La multnombraj floroj estas kunpremite grupigitaj sur la ekstremaĵo de la florantaj trunketoj. Krom tio ankaŭ estas neflorantaj trunketoj.
La intense flavaj ĝis malhelflavaj petaloj estas du ĝis du kaj duonfoje pli longaj ol la sepaloj. La pintaj sepaloj estas 2-3 mm longaj.
La florperiodo daŭras de junio ĝis en aŭgusto.

La ĝis 2 cm longaj folioj havas je la supro pintaĵon.

Vidu ankaŭ
----------

* Sedo
* Larĝfolia sedo

Fontoj
------

1. ↑  Flora of North Western Europe

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fleksita sedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fleksita sedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fleksita sedo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

nederlande (*Sedum reflexum*) Arkivigite je 2013-09-25 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**BALÁZSI Dénes** [bala:ĵi], (plumnomo *Egyed Balázs*) estas rumania hungara etnografo, lokhistoriisto, aŭtobiografiisto. Li naskiĝis la 12-an de decembro 1936 en la vilaĝo Rareș.

Biografio
---------

Dénes Balázsi havigis al si diplomon de bazlerneja instruisto en Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1954. En 1960 li akiris diplomon de pastro en la unitariisma teologio de Kluĵo kaj en 1966 diplomon de ĝenerallerneja instruisto pri la rumana kaj hungara lingvoj en Porinstruista Altlernejo de Târgu Mureș. Li instruis en 1954-1955 en Pálfalvatanya (apartenanta al komunumo Lupeni), en 1955-1956 en Bădeni. En 1960-1962 li estis helppastro, respektive pastro en Mihăileni, en 1962 laboristo en brikfabriko de Sighișoara. Li estis instruisto en 1963-1964 en Șapartoc kaj en 1964-1966 en Vânători. Ekde 1966 li instruis la rumanan kaj hungaran lingvojn kaj literaturojn en Bisericani. En tiu vilaĝo li estigis lokhistorian-etnografian muzeon en 1977. Li publikis etnografitemajn artikolojn en *Hargita Kalendárium* (1980), en Művelődés (1981), en *Népismereti Dolgozatok* (1983), en volumo *A Duna menti népek hagymányos műveltsége* aperinta en Budapeŝto en 1991. Fragmentoj el lia aŭtobiografia verko aperis en la periodaĵo *Átalvető* Arkivigite je 2008-12-22 per la retarkivo Wayback Machine en Győr en 2008 kaj 2009. Li estas ano de Kriza János Néprajzi Társaság, de EMKE, EME kaj aliaj.

Pli gravaj verkoj
-----------------

* *Székelyszentlélek 670 éve* (vilaĝmonografio pri Bisericani) 2-a volumo.2003.
* *Ne nézze senki csak a maga hasznát* - Kooperativa movado en Valea Homorodului, 1995;[
* *Nyikómenti hármaskönyv*, 2006;.
* Bálint Dezső – Kovács Piroska – Balázsi Dénes: *Lámpások voltunk...*, Red.: Imola Ozsváth, (Vivkariero de 3 instruistoj vilaĝaj), 2009.
* *Ácsok, kőművesek, országépítők*, Székelyudvarhely, 2012.

Libroj redaktitaj
-----------------

* *Székelyszentlélek 670 éve* (vilaĝmonografio pri Bisericani). Red. Balázsi Dénes. Verkis: 1-a volumo: D-o P. Fidél Benedek; 2-a volumo: Dénes Balázsi.
* *A keresztet...elvállalom* - Dr. P. Benedek Fidél születésének 100. évfordulójára (Por 100-jara datreveno de Fidél P. Benedek), 2007.

Fonto
-----

* Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* SZÖVETKEZETEK A FEHÉR-NYIKÓ MENTÉN A 20. SZÁZAD ELSŐ FELÉBEN hungare
**Sándor Mozsonyi** [ŝAndor moĵonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mozsonyi Sándor** estis hungara farmaciisto, profesoro.

Sándor Mozsonyi  naskiĝis la 15-an de marto 1889 en Kadarkút. Li mortis la 1-an de septembro 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Mozsonyi akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en la 1912. Ĝis 1918 li laboris en la universitata apoteko, poste en instituto en Pozsony, en la sama urbo li akiris ankaŭ medicinan diplomon en la sekva jaro. Pro alveno de la ĉeĥa armeo li rifuĝis al Budapeŝto, li laboris plu en ministerio ĝis 1934. Li ankaŭ instruis en la universitato ekde 1931, post 2 jaroj li estis nomumita privata profesoro, en la sekva jaro institutestro (tiu posteno estis ankaŭ apotekestro). En 1940 li atingis la rangon publika ordinara profesoro. En 1951 li estis vicdekano, post 4 jaroj dekano. En 1952 li kandidatiĝis, en 1962 li pensiuliĝis. Li fondis memormuzeon pri József Ernyey.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A taxus boccata „Toxinjáról"* (1912)
* *Szerumos és baktériumos készítmények a gyógyszertárban* (1927)
* *A kábítószerekről* (1939)
* *Gyógyszertár és gyógyszerész* (1943)

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Amursko** (ruse *Амурск*) estas urbo en Ĥabarovska regiono en Rusio.

Loĝantaro de la urbo estas 51,9 mil (en la aglomeraĵo en 2001); 3.5 mil en 1959.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 08403.

La interurba telefona kodo estas 42142, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 50° 13′ N 136° 54′ O﻿ / ﻿50.217 °N, 136.900 °O﻿ / 50.217; 136.900 (mapo).

La urbo estas ĉe rivero Amuro (Амур).

La nuna urbo estas iama vilaĝo *Padali*, kiu estas nomita nome de apuda lago *Padali*. Jare **1950** ekiĝis la konstruado de celuloza kombinato. Jare 1958 estis fondita lignaĵreciklada kombinato. En la jaro **1973**, Amursko ricevis statuton de urbo. Ekonomio de la urbo baziĝas sur lignaĵreciklada industrio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2018-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
* 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrboj de Ĥabarovska regiono |
| --- |
| Ĥabarovsk  •  Amursko  •  Bikin  •  Komsomolsko-ĉe-Amuro  •  Nikolajevsko-ĉe-Amuro  •  Sovetskaja Gavanj  •  Vjazemskij | Flago de Ĥabarovska regiono |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Morterlanĉiloj estas kaŝita sub kamufla reto
**Kamufla reto** estas tuko el maŝŝtofo uzata por kaŝi militan ekipaĵon (soldatoj, veturiloj, konstruaĵoj, armiloj kaj municioj) sur la batalkampo aŭ en rutino kaj ebligas kamufladon englutante ilin en la fono de la ĉirkaŭa medio kaj malklarigante iliajn konturojn. 

La kamufla reto estas la plej efika kaj ofta rimedo de armea kamuflado. Estas multaj diversaj specoj de kamuflaj retoj, inkluzive de reto kun du flankoj, unu pentrita per verdaj kaj brunaj kolormakuloj kaj uzata por kamuflado en areo riĉa je vegetaĵaro kaj la alia pentrita per sablopunktoj kaj uzata por kamuflado en dezerta areo. Kelkaj retoj inkluzivas tridimensiajn elementojn kiel ekzemple strioj flirtantaj en la vento aŭ tuberoj. Kamuflaj retoj ankaŭ povas esti uzataj por armea trompo ĉar imita tanko farita el kartono aŭ plasto kaj kovrita per kamufla reto similas al reala tanko kaj forlasita gardposteno senzorge kovrita per kamufla reto similas aktivan pozicion. La koncepto estas pruntita por priskribi agojn kiuj celas kovri kaj kaŝi realajn intencojn.

Historio kaj evoluo
-------------------

 Mark 4 tankkovrilo en kamufla reto antaŭ la Batalo de Cambrai (1917)
La kamufla reto estis evoluigita sur la Okcidenta fronto de la Unua Mondmilito fare de la jud-brita pentristo Solomon Joseph Solomon kaj la franca pentristo Lucien-Victor Guirand de Scévola, kiuj funkciis kiel ekspertoj de kamuflado. La bezono de retoj kiuj kaŝus fortojn de vido ekestis pro la evoluo de patrolaviadiloj. Salomono uzis tiucele fiŝreton, en kiu estis teksitaj kun herbfolioj. Dum la Dua Mondmilito, inaj volontuloj estis mobilizitaj por teksi kamuflajn retojn por plenumi la grandegan postulon.

Kamuflaj retoj protektas kontraŭ vida observado en la videbla spektro. Kun la tempo estis disvolvitaj iloj de telesensado (distanca sondado) bazitaj sur emisio de varmo, radioradiado ktp, kiuj igis la reton "travidebla". Samtempe oni disvolvis kamuflajn foliojn faritajn el materialoj, kiuj sorbas varmon kaj elektromagneta radiado por engluti ankaŭ kamuflitajn korpojn el sentado de ĉi tiuj elsensaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Cubist Slugs

Vidu ankaŭ
----------

* Milita kamuflaĵo
* kamufla kostumo
* kufo

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Kamufla reto** en Vikimedia Komunejo
**Sándor László Veress** [ŝAndor lAslO vereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Veress Sándor László** estas hungara pentristo, altlerneja instruisto, membro de Hungara Arta Akademio (2004). 

Sándor László Veress  naskiĝis la 12-an de julio 1934 en Heves (urbo).

Biografio
---------

Veress akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1962. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Kmetty kaj Endre Domanovszky. Inter 1964-1967 li ricevis stipendion. Inter 1969 kaj 1997 li instruis en la menciita altlernejo. Li ricevis diversajn premiojn inter 1966-2018. Liaj kompozicioj prenas dinamikon de la movo.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Arthalo Budapeŝto (1976)
* Budapeŝto (1991, 1999, 2009)
* Szolnok (1998)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1966, 1995, 2004, 2009)
* Parizo (1968)
* Szeged (1986-1996)
* Bruselo (1989)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Viharos táj, (1974)
* Balatoni táj, (1980?)
* Nyári zivatar Gárdony felett (1981)
* Fák szélben
* Sukorói kőbánya

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gáspár Stekovics
* Tamás Szikora
* Gábor Véssey

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun bildoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613598
 |
Amuzo en Vogezoj.
**Amuzo**, **ripozamuzo**, **distriĝo** estas la uzado de tempo laŭ planita maniero por la resaniga refreŝigo de la propraj korpo aŭ menso. Dum la libera tempo estas pli bone formo de ripozo, amuzo implicas aktivan partoprenon sed laŭ pli refreŝiga kaj bonhumora maniero. Dum la homoj de la plej riĉaj mondoregionoj de la mondo vivas iom post iom pli sedentarajn vivstilojn, la neceso amuzi pliiĝas. La kresko de la nomitaj aktiva feriado estas ekzemplo de tiu tendenco. La amuzokupoj aŭ ŝatokupoj estas gravaj ĉar ili helpas pluhavi ekvilibron en la vivo inter devoj kaj okupoj unuflanke kaj fizika kaj mensa sanoj aliflanke.

En Esperanto eblas vortoludoj pri "amuzo" kaj "am-uzo".

Vidu ankaŭ
----------

* Distrindustrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikoloj pri amuzejoj esperante

* Kategorio Amuzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Amuzo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 233296
* GND: 4015261-3
* LCCN: sh85111945
* BNF: 135052099
* NKC: ph455205
* BNE: XX4576713
 |
**Dättlikon** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 640 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Dättlikon estas la plej okcidenta vilaĝo de la distikto Vinterturo situanta ĉe la suda deklivo de la ĵurasa montoĉeno Irchel. Ĝi apartenas al la regiono de la Zurika Vinlando. La sudan limon de la komunumo formas la rivero Töss. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem ankaŭ la vilaĝoj kaj setlejoj Böckli, Deller kaj Blumetshalden.

Trafiko
-------

Ponto trans Töss de Pfungen al Blumetshalden
Dätlikon situas komplete for de la ĉefaj trafikvojoj. Aŭtomobile ĝi atingeblas nur de unu flanko ek de Pfungen trans la ponto trans Töss al Blumetshalden. La vojo al Freienstein estas malpermesata por motortrafiko. La komunumo estas konektita per la poŝtaŭtobuslinio 665, kiu estas integrita en la Zurika Trafik-Unio, tra Pfungen kun la urbo Vinterturo. La busa veturdaŭro estas 25 minutojn.

Historio
--------

La unua historia mencio de Dättlikon datiĝas el la jaro 1241 kiel *Tetelinkhoven*. Dum mezepoko la libersinjoroj de *Wart* estis la juĝistoj kaj bienposedantoj kaj respondecis pri la preĝejo. La respondeco pri la preĝejo en la jaro 1318 transiris al la Monaĥejo Töss, kiu enkorpigis al si la preĝejon en la jaro 1344. La alta jurisdikcio apartenis al la Grafejo Kiburgo, kiu de la Grafoj de Kiburgo transiris en la jaro 1264 transiris al la Habsburgoj kaj 1452 al la urbo Zuriko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Dättlikon
* Dättlikon en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Dättlikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Vinterturo |
| --- |
| Altikon • Bertschikon • Brütten • Dägerlen • Dättlikon • Dinhard • Elgg • Ellikon ĉe Turo • Elsau • Hagenbuch • Hettlingen • Hofstetten • Neftenbach • Pfungen • Rickenbach • Schlatt • Seuzach • Turbenthal • Wiesendangen • **Vinterturo** • Zell |  |

 |
**Amura provinco** (ruse *Амурская область*) — provinco de Rusio en baseno de riveroj Amur kaj Zeja. La provinco havas limon kun Jakutio norde, Ĥabarovska regiono kaj Juda Aŭtonoma Provinco
oriente, Ĉinio sude kaj Transbajkala regiono okcidente.

Geografio
---------

Ĉefurbo de la provinco estas Blagoveŝĉensk, la plej malnova urbo de rusia Fora Oriento, fondita en 1856.

* Areo: 363 700 км².
* Loĝantaro: 997,5 mil (2001).

Historio
--------

La provinco estis fondita en 1932.

Aliaj projektoj
---------------

* Amura provinco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Amura provinco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Amura provinco en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2004-11-27 per la retarkivo Wayback Machine
* 

Flago de Amura provinco
Administra divido de Amura provinco

**Ĉefurbo**: Blagoveŝĉensk

**Urbaj distriktoj**:
Belogorsk |
Blagoveŝĉensk |
Rajĉiĥinsk |
Svobodnij |
Ŝimanovsk |
Tinda |
Uglegorsk |
Zeja 

**Municipaj distriktoj**:
Arĥara |
Belogorska |
Blagoveŝĉenska |
Burejska |
Ivanovka |
Konstantinovka |
Magdagaĉa |
Mazanovska |
Miĥajlovska |
Oktjabrska |
Romna |
Selemĝinska 
Seriŝeva |
Skovorodina |
Svobodna |
Ŝimanovska |
Tambovka |
Tinda |
Zavitinska |
Zeja 

 

Flago de Rusio
For-orienta federacia regiono de Rusio

Ĉefurbo: Vladivostoko 

Amura provinco • Ĉemara Regiono • Ĉukotka aŭtonoma distrikto • Hebrea Aŭtonomio • Ĥabarovska regiono • Jakutio • Kamĉatka regiono • Magadana provinco • Saĥalina provinco
**Frank Arthur WORSLEY** (n. la 22-an de februaro 1872 - m. la 1-an de februaro 1943) estis novzelanda maristo kaj esploristo.

Li unue laboris tra la Pacifika Oceano por la Novzelanda Poŝto de la Suda Pacifiko, kaj famiĝis pro sia kapableco atingi tre izolitajn insulojn. Li partoprenis al la Imperia Transantarkta Ekspedicio de Ernest Shackleton inter 1914 kaj 1916, kiel ŝipestro de la *Endurance*. La ekspedicio celis vojaĝi tra Antarkto, sed la ŝipo rompiĝis kontraŭ glacio. La ŝipanaro estis savita de savekspedicio plenumita de Shackleton, Worsley kaj kvar aliaj homoj.

Frank Worsley ankaŭ fariĝis la ŝipestro de la *Quest* okaze de la ekspedicio Shackleton-Rowett (1921-1922).

En 1931 verkis Worsley raporto pri la ekspedicio de la *Endurance*. Ĝi restas reeldonita kaj populara ĝis hodiaŭ.

* Kategorio Frank Worsley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 272391
* GND: 122083539
* LCCN: n98096040
* VIAF: 42710800
* ISNI: 0000 0000 7357 628X
* SUDOC: 064812804
* BNF: 16490015k
* NLA: 35667553
* BIBSYS: 11076783
* NKC: pna2016928929
* BNE: XX4864732
 |
**Sándor LÁNG** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng Sándor** estis hungara geografo, profesoro, kavernisto.

Sándor Láng  naskiĝis la 29-an de julio 1913 en Rákosszentmihály. Li mortis la 6-an de januaro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Láng frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1936, post 2 jaroj li doktoriĝis. Post siaj studoj li instruis laŭvice en gimnazioj de Eger kaj Budapeŝto. Ekde 1942 ĝis sia morto li instruis en la menciita universitato, escepte inter 1958 kaj 1963, tiam li instruis en Scienca Universitato de Szeged. En 1963 li estis nomumita katedrestro. En 1955 li kandidatiĝis, en 1964 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. En 1978 li pensiuliĝis. Li ricevis 2 hungarajn, sovetunian kaj ĉeĥoslovakian premiojn. Li esploris eksterlande en Alpoj, a Balkano, Italio, Britanio, Hispanio, Sovetunio, Ĉinio, Barato, Tajlando, enlande en Börzsöny, Mátra, Cserhát, Pilis, Bükk, Gerecse, Bakony. Li partoprenis en solvoj de provizoj pri trinkakvoj en signifaj hungaraj urboj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Folyóterasz-tanulmányok* (1938)
* *Újabb adatok a Szilicei jégbarlangról* (1941)
* *Matematikai és csillagászati földrajz és térképészet* (1952, 1955)
* *A Cserhát természeti földrajza* (1967)
* *Általános természeti földrajz I-II* (1975) - studenta lernolibro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**Amália SZŐKE** [soe:ke] estis rumania hungara geologino, kulturhistoriistino. Ŝi naskiĝis en Blaj la 14-an de februaro 1929 kaj mortis la 16-a de septembro 2008 en Helsinki.

Kariero
-------

Amália Szőke diplomitiĝis pri geologio-geografio en Universitato Bolyai de Kluĵo (1949–53) kaj en 1958 ŝi akiris la sciencan gradon pri sciencoj de geologio kaj mineralogio en Bukareŝto kaj en 1967 la doktortitolon de rumana akademio. Inter 1953 kaj 1970 ŝi estis scienca esploristino, inter 1970–76 ĉefesploristino de Geologia-Geografia Instituto de Bukareŝto. En 1976 ŝi edzinigis al Finnlando. En 1982 ŝi ricevis tradukistan stipendion de Finna Literatura Societo.

Volumoj
-------

* Regiunea Tororoaga–Baia Borşa. Studiu geologic, paleo­grafic, mineralogic şi geochimic (társszerző Liviu Steclaci, Buk. 1962); Erdély és Fennoskandia 1576–1945 (pri diplomacia, milita kaj kultura rilatoj inter hungaroj kaj finnoj, Kv. 1995).

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
**Douglas R. Casey**, mallonge **Doug Casey**, estas usona investoro, financa analizisto kaj verkisto. Li estas la fondinto kaj prezidanto de la firmao *Casey Research*, provizanto de per abonoj pagitaj informilaj servoj, en kiuj adoptas liberecanan aŭ libertarianisman vidpunktojn kiel la pravigo por la aĉeto de alte spekulativaj akcioj de relative malgrandaj entreprenoj (angle *microcap stocks*), valoraj metaloj kaj aliaj investoj. Casey eldonas la monatajn investajn informilojn *The International Speculator* kaj *The Casey Report*. 

Casey kontribuas siajn opiniojn al diversaj retejoj kiel *WorldNetDaily*,  *LewRockwell.com* kaj en la usona liberecana publikaĵo *Libery* ("Libereco").

En 1968 li diplomiĝis en *Universitato Georgetown*, altlernejo en la samnoma centra kvartalo de Vaŝingtono.

Doug Casey estas posedanto de supernacia Monda Pasporto kaj asertas ke li per la vojaĝdokumento de la Mondserva Institucio sukcesis eniri Islandon, Peruon, Polinezion kaj aliajn ŝtatojn.

Libroj
------

* *The International Man* ("La internaciulo", 1978). Rigidkovrila libro: ISBN 978-0-932496-09-6
* *Crisis Investing: Opportunities and profits in the coming great depression*. ("Investa krizo: ŝancoj kaj profitigoj en la venonta granda depresio", 1979). Rigidkovrila libro: ISBN 0-936906-00-6. Paperback: ISBN 0-671-42678-8.
* *Crisis Investing for the Rest of the 90s* ("Investa krizo por la resto de la 1990aj jaroj", 1993). Poŝlibro: ISBN 0-8065-1612-7.
* *Totally Incorrect: Conversations with Doug Casey* ("Plene neĝusta: konversacioj kun Doug Casey", 2012). Poŝlibro: ISBN 0-988-28513-4.
* *Right on the Money* ("rajto je mono", 2013). Poŝlibro: ISBN 978-1-118-85622-2.

Referencoj
----------

1. 1 2  biografio pri li en la firmaa retejo (angle)
2. ↑   "*WorldNetDaily*-arkivoj: Doug Casey" (angle)
3. ↑  "*LewRockwell.com*: artikoloj de Doug Casey" LewRockwell.com (same angle)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 510184
* LCCN: n78044828
* VIAF: 60337815
* ISNI: 0000 0000 8243 8364
* NDL: 00435477
* BIBSYS: 90169852
 |
**Elektra tensio** estas diferenco de elektraj potencialoj inter du konduktiloj.

Se oni parolas pri tensio de unu konduktilo, ĉi tio signifas, ke la dua konduktilo estas maso de la aparato aŭ tero.

Per aliaj vortoj: La **elektra tensio** estas fizika grando indikanta, kiom da laboro respektive energio necesas, aŭ liberiĝas, kiam oni movas objekton kun certa elektra ŝargo laŭlonge de elektra kampo. 

En elektrostatiko (magneta kampo sendependa de tempo), la ŝanĝo de tensio {\displaystyle U\_{2(1)}} de la punkto {\displaystyle P\_{1}} al la punkto {\displaystyle P\_{2}} egalas la negativan integralon de la elektra kampo je la vojo inter tiuj du punktoj (**Potencialdiferenco**) : 

{\displaystyle U\_{2}-U\_{1}=-\int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}{\vec {\mathbf {E} }}\;.\;{\vec {\mathrm {d} l}}\;.}
Tiu rilato validas por ĉiuj elektraj kampoj, kaj por la kirlokampoj kaj por nekirlaj (gradient-)kampoj. Dum pri nekirlaj kampoj la tensio ne dependas de la vojo, pri kirlokampoj la tensio dependas de la vojo ĉar, pri ĉi-lasta kazo, la kurba integralo uzatas.

La klasika formulsimbolo de la tensio estas *U* (de la latina *urgere* = urĝigi, peli, premi; aŭ de la germana Unterschied); Pli kaj pli oni uzas la formulsimbolon *V* (de volto). La mezurunuo estas la volto (simbolo "V"), nomita laŭ Alessandro Volta.

Kutime la tensio en la publika elektra altern-kurenta reto estas 110 aŭ 230 voltoj, responde al trifaza tensio de ĉirkaŭ 190 resp. 400 V.

Vidu ankaŭ
----------

* Leĝo de Omo
* Leĝo de Kulombo
* Leĝo de Joule
* Elektra kurento
* Alterna tensio
* Alta tensio
* Surfaca tensio
* Tensio
* Transmisio de elektra energio
* Elektra tensio de Planck

* Kategorio Elektra tensio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nasova** estas unu el la 21 vilaĝoj kiuj formas la municipon Apače en Slovenio. En la jaro 2002 tie loĝis 189 homoj.

Loko, priskribo
---------------

Ĝi situas en la regiono Pomurska en nordorienta Slovenio. Ĝia areo estas 3,13 km². La vilaĝo estas ĉirkaŭ 5 km sude de Apače. 


Ĉirkaŭ **Nasova**|  | Mahovci, Črnci |  |
| Janhova | Nasova | Lešane |
|  | Zgorna Ščavnica |  |

Najbare troviĝas la sekvaj vilaĝoj: Mahovci kaj Črnci en la nordo, Lešane en la oriento, la vilaĝo Zgorna Ščavnica en la sudo kaj la komunumo Janhova en la okcidento.

La suda parto de la vilaĝo havas altecon de 250 ĝis 300 m super marnivelo. Ĉe la rando de la arbaro estas disigitaj individuaj bienoj. Estas ĉirkaŭ 60 domoj en la vilaĝo. La vilaĝo Nasova estas dividita en kvar partojn: supra, meza, pli malalta kaj parto kun nekutima nomo — Malgranda Ameriko.

En la nordo, la vilaĝo estas limigita de la Plitvice Creek, dum la sudaj teroj estas kultivataj. Ĉi tiu parto de la teritorio havas altecon je proksimume 220-235 m.

Interesaĵoj
-----------

Multaj muzikistoj ĉiam haveblas en la vilaĝo kaj ilia nombro plu kreskas. La plimulto de la muzikistoj ludas en la Apache Wind Orchestra, kiu ekzistas pli ol 120 jarojn.
Elektrejo Třebovice
**Elektrejo Třebovice** estas signifa fonto de varmo kaj elektra energio, kiu troviĝas en Ostrava-Třebovice. Ties trafikanto estas nun Dalkia Česká republika a.s.

Historio
--------

Kompanio Moraviasileziaj elektrejoj Moravia Ostrava kunlaborante kun Mezbohemiaj elektrejoj Přerov komencis konstruadon de la elektrejo en Třebovice en la jaro 1931. La elektrejo liveris la unuan elektron en disbranĉigan reton en la jaro 1933.

Post kelke da ŝanĝoj de posedanto kaj reorganizadoj la elektrejo fariĝis el la 1-a de majo 1992 posedaĵo de kompanio Moraviasileziaj varmejoj, kiuj post privatigo en la manojn de franca koncerno Veolia ŝanĝis la nomon unue je Dalkia Morava kaj poste je la nuntempa nomo Dalkia Česká republika.

Indikoj pri la elektrejo
------------------------

Nuntempe la elektrejo disponas per instalita varma povumo 765 MW kaj elektra povumo 180 MW. Por la produktado de varmo kaj elektra energio (laŭ le principo de *kungenerado*) estas uzata nigra karbo el proksimaj minejoj de kompanio OKM, kiu estas transportata en la elektrejon per fervojo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Elektrejo Třebovice en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Elektra centralo
* Termoelektra centralo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |
**Frank TIPLER** estas usona fizikisto (naskiĝinta en Andaluzio - Hispanio, 1947), aŭtoro de la pridiskutata Teorio de la Punkto Omega. Nun, 2009, instruas matematikan fizikon ĉe Tulane University de New Orleans. Pro liaj verkoj ofte enmiksiĝantaj tra religiaj temoj, kelkaj konsideras lin, krom filozofo, ankaŭ teologo. Fakte por li eblas ankaŭ natura resurekto, kiu tamen nur vorte similas al tiu kristana kiu estas individua kaj ekster la evoluiĝoj de la tempo kaj materio.

Plejparto de liaj studoj koncentriĝas sur la fiziko de la vojaĝo en la tempo, aparte apogiĝanta sur la teorio de la Ejnŝteina Generala Relativeco kaj akceptanta la eblon de CTC (fermita kurbo de la tempo).

Bibliografio
------------

• *The Anthropic Cosmological Principle*, kun John D. Barrow, Oxford 1988 ISBN 0192821474

• *The Physics of Immortality*, New York 1994 ISBN 0385467990

• *Rotating cylinders and the possibility of global causality violation*, Phys. Rev. D 9, 2203-2206 (1974)

Eksteraj ligiloj
----------------

• Tiplers Homepage  angle

• Tiplers Theorie  angle

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 298345
* GND: 120346419
* LCCN: n80083290
* VIAF: 79435413
* ISNI: 0000 0001 0992 2798
* SUDOC: 112596983
* BNF: 127092727
* NKC: xx0039524
 |
Fine de la salomarŝo Gandhi rikoltas salon sur la strando, la 5-an de aprilo 1930 kiel agado kontraŭ la salimposto.
**Salimposto** referencas al la rekta impostado de salo, kutime starigita proporcie al la volumo de salo aĉetita. La impostado de salo datas reen al 300 a.K. kiam salo estis valora varo uzata por donacoj kaj religiaj proponoj ekde la jaro 6050 a.K. La salimposto originiĝis en Ĉinio, en la jaro 300 a.K. kaj iĝis la ĉefa fonto de financado por la konstruo de la Granda Ĉina Muro Kiel rezulto de la sukcesa profitohava de la salimposto, ĝi ekdisvastiĝis al la registaroj de nacioj tra la tuta mondo; Francio, Hispanio, Rusio, Anglio kaj Hindio estis regionoj kiuj sekvis la ĉinan sistemo. Salo estis uzata kiel valuto dum la Romia Imperio kaj je la fino de sia regado, la romianoj ekmonopoligis salon por financi siajn militklopodojn. Salo estis tiom grava varo dum la Mezepoko ke la registaroj ofte integrigis la salkomercon kiel ŝtata entrepreno. Salo estis unu el la plej longdaŭraj fontoj de enspezo por la registaroj, kaj la impostopolitiko estis tiom sukcesa pro la vivnecesa rolo de salo ene de la homa dieto. Salimpostado estis ekstreme influa en multaj el la politikaj kaj ekonomiaj konfliktoj ene de historio,, rezulte en gravaj historiaj okazaĵoj kiel la Franca Revolucio, la Moskva ribelo de 1648, la Salomarŝo en Hindio, kaj la Salimposta Ribelo en Hispanio en 1631-1634.

Referencoj
----------

1. ↑  Spencer, J. (1935). Salt in China. Geographical Review, 25(3), 353-366.
2. ↑   Taxation as a cause of revolution. *Alpha history* (2015).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746535
* GND: 4178998-2
* LCCN: sh85116855
* NKC: ph1154900
 |
naskiĝtaga kuko en Esperanto
**Naskiĝtago** (aŭ **naskotago**) estas la dato je kiu oni naskiĝis. En multaj kulturoj ekzistas kutimo festi la datrevenon de ies naskiĝtago per iu maniero, ekzemple okazigante naskiĝotagan feston por amikoj, dum kiu donacoj estas donataj al la persono festanta sian naskiĝtagon. Estas ankaŭ kutime pritrakti la festanton speciale bone kaj ĝenerale sekvi ties dezirojn je la naskiĝotago. La plej konata gratulkanto en la tuta mondo verŝajne estas *Bondezirojn al vi*.

Naskiĝtaga kuko okaze de Zamenhofa Tago 2014 en Bjalistoko
Naskiĝotagoj de famaj homoj estas ofte festataj en speciala maniero ankaŭ post kiam la koncerna persono jam mortis. Tiel oni ĉiujare rememoras tiun personon kaj eventuale ankaŭ la laboron kiun ŝi aŭ li faris kaj la kontribuon al la socio en kiun tio efektiviĝis. Verŝajne la monde plej konata kaj plej vaste festata naskiĝotago estas Kristnasko - la naskiĝotago de Jesuo Kristo je la 25-a de decembro. La esperantistoj festas ĉiujare la naskiĝotagon de L. L. Zamenhof, la iniciatinto de esperanto - lia naskiĝotago, la 15-a de decembro, estas festata kiel la Zamenhofa tago.

Vidu ankaŭ
----------

* Naskiĝtago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Naskiĝtago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Naskiĝtago en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* *Bondezirojn al vi*
* Naskiĝotaga paradokso
* Naskiĝotaga atako
* Astrologio
* Nomtago - simila kutimo en iuj kulturoj
La **Ŝaĥtia proceso** de 1928 estis la unua grava ŝajnproceso en Sovetunio post la proceso de Socirevoluciuloj en 1922.

Sub la komunista mismanaĝado, la karboproduktado daŭre malpliiĝis en la areo dum kelkaj jaroj. En 1928, la loka OGPU arestis grupon da inĝenieroj en Nord-Kaŭkaza urbo Ŝaĥti, akuzante ilin je konspirado kun iamaj posedantoj de la karbominejoj (la posedantoj vivis longtempe jam eksterlande) por saboti la sovetan ekonomion. La organizanto de la arestoj kaj la pridemandoj estis Efim Evdokimov (1891-1939), amiko de Stalin kaj amas-murdisto de kamparanoj dum la senkulakiga politiko. Li retiriĝis de OGPU en 1931, sed poste li gvidis la sekretan polico-teamon ene de NKVD.

La Ŝaĥtia proceso signis la komencon de uzo de akuzo pri sabotado kontraŭ la veraj aŭ fikciaj malamikaj klasoj ene de la Sovetunio kaj kiu pintiĝis en la Granda purigo dum la 1930-aj jaroj. La 10-an de marto 1928 – responde al la arestoj - la gazeto Pravda anoncis, ke la burĝaro uzis la sabotadon kiel metodon de la klasbatalo. Stalin menciis monaton poste, ke la arestoj en Ŝaĥti pruvis, ke la klasbatalo intensiĝis pli kiel la Sovetunio proksimiĝas al la socialismo.

Nikolaj Buĥarin, Aleksej Rikov, kaj Miĥail Tomskij ĉiuj kontraŭis la novan politikon de Stalino, sed li insistis, ke la internacia kapitalo celas malfortigi ekonomian forton de la Sovetunio.

Danke al la torturaj konfesoj, 5 el 53 akuzitaj inĝenieroj estis juĝitaj je morto kaj aliaj 44 je prizono.

Vidu ankaŭ
----------

Proceso de la Industria Partio

* Kategorio Ŝaĥtia proceso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)