recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Windisch-Minihof** [vindiŝ-], hungare **Kistótlak** [kiŝtOtlak] estas iama vilaĝo, nun parto de Minihof-Liebau en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Windisch-Minihof en la mapo
romkatolika kapelo omaĝe al Johano Baptisto
muelejo nomata Jost

Bazaj informoj
--------------

* 46° 53′ 30″ N 16° 05′ 40″ O﻿ / ﻿46.89167 °N, 16.09444 °O﻿ / 46.89167; 16.09444 (mapo)Koordinatoj: 46° 53′ 30″ N 16° 05′ 40″ O﻿ / ﻿46.89167 °N, 16.09444 °O﻿ / 46.89167; 16.09444 (mapo)
* Poŝtkodo: 8383
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 480

Situo
-----

Windisch-Minihof situas laŭ rojo. Jennersdorf troviĝas je 6 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1387 en formo *"Mohonycha"*. En 1605 Stefano Bocskai bruldetruis la komunumon. En 1787 vivis tie 495 homoj en 96 domoj, en 1830 437 homoj en 61 domoj, en 1857 625 homoj en 89 domoj. En 1910 vivis en Kistótlak 685 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Windisch-Minihof aliĝis al Minihof-Liebau en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika kapelo omaĝe al Johano Baptisto de 1824
* muelejo nomata Jost

* Kategorio Windisch-Minihof en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Flamanta uoko
Kuirado de nudeloj en volbopato
**Volbopato** (aŭ **kurba pato** aŭ neologisme **uoko**) estas speco de pato kun la formo de sfer-segmento, origine el Ĉinujo kaj ĉefe uzata en orienta kaj sud-orienta Azio. 

Tradicie volbopatoj havas du tenilojn ĉe kontraŭaj flankoj, el kiu unu havas formon de bastono. Ili estas tradicie uzataj sur malgrandaj, supre malfermitaj, karbaj kuirfornoj (nuntempe plej ofte sur specialaj gasaj aŭ elektraj kuirfornoj), sur kies malfermaĵo ili staras firme kaj povas esti varmegigitaj per malmulta brulaĵo. La varmego koncentriĝas ĉefe sur la centron, tiel ke la dezirata temperaturo povas esti atingata per ŝovado de la kuirataĵo. Volbopatoj estas uzataj divermaniere, por fritado, stufado, bolado, brogado, ekrosta stufado kaj vaporkuirado. La plej grava kuirmetodo estas la pata kirlado, ĉe kiu oni mallonge fritas la ingrediencojn dum daŭra movado. 

Oni tradicie faras volbopatojn el karbona ŝtalo, nuntempe ankaŭ el gisfero, ŝtallado, pura ŝtalo aŭ aluminio. La diametro varias inter 30 centimetroj kaj pli ol unu metro.

Por okcidentaj hejmoj, kiuj ne havas specialajn kuirfornojn por volbopatoj, ekzistas (duon)volbopatoj kun platigita fundo, parte ankaŭ kun malglua tavolo. Kutimaj okcidentaj elektraj kaj gasaj kuirfornoj tamen ne povas atingi la povon necesan por pata kirlado.

Fotaro
------

* Volbopato.
* Volbopato kun viando kaj legomoj.
* Plado servata en uoko (Honkongo).

Referencoj
----------

1. ↑  Termino "volbopato" en NPIV, ankaŭ sur vortaro.net

* Volbopato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Volbopato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kastelo Windsor
**Windsor** estas urbeto en iama graflando Berkshire ĉe la sud-okcidenta rando de Londono, sude de rivero Tamizo.

Tie staras Kastelo Windsor, unu el la oficialja rezidejoj de la brita reĝa familio, kiu en 1917 elektis sian dinastian nomon "Windsor" laŭ la urbo.

Pro la reĝa rezidejo Windsor havas infrastrukturajn instalaĵojn normale rezervitajn al pli grandaj urboj: du stacidomojn, teatron kaj kelkajn konsiderindajn hotelojn.

Plia infana allogaĵo krom la kastelo estas la porinfana amuzparko Legoland' Windsor, kiu dediĉiĝas al la infanludila konstrusistemo Lego: al la miniatura rekonstruo de multaj elektitaj britiaj kaj aliaj eŭropaj vidindaĵoj, sed ankaŭ al grandaj amuzparkaj amuzaĵoj en la stilo de la konstrusistemo.

Trafiko
-------

Windsor estas aŭte atingebla per la vojoj M4 kaj A4; ekzistas busaj ligoj. La urbo havas la du fervojajn stacidomojn *Windsor and Eton Central station* kaj *Windsor and Eton Riverside station*, ambaŭ komunaj kun apuda (trans-tamiza) urbeto Eton. Tio rezultis el konkurso dum la 19-a jarcento: La privilegio transporti reĝinon Viktorino al Windsor apartenu al la kompanio, kiu kiel unua sukcesas konstrui fervojan linion inter Londono kaj Windsor. Du kompanioj konkursis.

De stacio *Central* trajnoj veturas rekte al Slough, kie necesas ŝanĝi por atingi stacion *Paddington* en Londono aŭ la urbon Maidenhead.

De stacio *Riverside* (= riverbordo) eblas senŝanĝe veturi al stacidomo *Waterloo* en Londono.

Vidu ankaŭ
----------

* Traktato de Windsor (1386)
**Vének** [vEnek] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Győr. La loknomo estas hungare: maljunuloj.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9062
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 7  km²
* Loĝantaro: 150.

Situo
-----

La komunumo situas sur insulo de Danubo **Szigetköz**, fine de la insulosubo, kie kunfluas (olda) Danubo kaj Mosoni Duna. La vilaĝo havas sakovojon el Nagybajcs.

Historio
--------

Post la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, germanoj fondis tie **Apfeldörf**.

En 1920 la kontraŭa insulo de Danubo **Csallóköz** (ĉalokoz) iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo. En 1954 okazis granda inundo. En 1959 formiĝis kolĥozo pri **Ambaŭ Danuboj**.

En Vének migra poŝto servas. La komunumo havas katolikan preĝejon, apud la vilaĝo infana someruma tendaro funkcias. Pramo iam funkciis, sed nuntempe ne estas trafiko.

Ĝemelkomunumo
-------------

* Slovakio Trávnik, Slovakio

* Kategorio Vének en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 50° 03′ 31″ N 17° 13′ 50″ O﻿ / ﻿50.05861 °N, 17.23056 °O﻿ / 50.05861; 17.23056 (mapo)

**Vysoká hole** (1464 m) estas la dua plej alta monto situanta en montaro Hrubý Jeseník. Tio estas samtempe ankaŭ dua plej alta monto de Moravio kaj ankaŭ de Ĉeĥa Silezio; proksimume 400 metroj okcidente de la montopinto kondukis historia landa limo inter ambaŭ landoj. Tio estas plata karakteriza montopinto, ampleksa restaĵo de egaligita surfaco kun minimuma supereco. El Vysoká hole elkuras kelke da landformaj ŝtonaĵoj, sur la nordorienta, nomata Suť, estas ampleksa ŝtona maro. La sudorientaj deklivoj falas en glacimontan cirkon nomata Velká kotlina. La pinto kaj la valkaldrono estas parto de Nacia natura rezervejo Praděd.

Sur montopinta plataĵo situas ligna budo kaj baroka sabloŝtona lima ŝtono el la jaro 1681. En la jaroj 1919–22 ĉi tie ĉeĥoslovaka armeo okazigis artileriajn ekzercojn, post kiuj sur la suda deklivo restis kelkcentoj da kreteroj. Fine de la dua mondmilito ĉi tie nazia Luftwaffe konstruis kampan flughavenon kaj pluajn armeajn ekipaĵojn. En la jaroj 1943–44 ĉi tie por Luftwaffe estis fare de Organizaĵo Todt konstruita radara bazo de la 1-a klaso kun kaŝnomo *Nebelhorn* ("Nebula angulo"). La radaro de tipo Würzburg Riese havis operacan atingeblecon 75 km kaj ĝi estis granda minaco por usonaj bombardaj asocioj. Ununura restaĵo post tiuj ĉi aktivecoj estas restaĵoj de betona piedestalo por la radaro.

Aviadila kraŝo
--------------

La 27-an de februaro 1950 sur montopinto de Vysoká hole kraŝis aviadilo de ČSA de tipo Douglas DC-3 sub registro OK-WDY en vojlinio el Ostrava-Hrabůvka ĝis Prago kun 27 vojaĝantoj kaj kvarmembra homekipaĵo. La homekipaĵo dum malfavora vetero neglektis navigadon, pro efiko de forta vento (kun kies direkto prognozo plie ne kalkulis) okazis forporto de la aviadilo ekster la planita vojlinio kaj dum nerespekto de minimuma sekura alteco por transflugo de montaroj la maŝino en densa nebulo kunpuŝiĝis kun tereno. Malgraŭ tio ke la aviadilo estis tute neniigita, pereis sole kvin personoj, el tio tri membroj de la homekipo. Modelan helpon al la supervivintoj tiam donis anoj de Montara savoservo en kunlaborado kun armeaj paraŝutistoj, kiuj koincide partoprenis proksime en skiista ekzercado.

Moravice
--------

Sur sudorienta deklivo de la monto fontas rivero Moravice.

Fotoj
-----

* LimŝtonoLimŝtono
* Monto Vysoká hole el monto Červená horaMonto Vysoká hole el monto Červená hora
* Fonto de Moravice sur deklivo de Vysoká holeFonto de Moravice sur deklivo de Vysoká hole

Vidu ankaŭ
----------

* Velká kotlina
* Petrovy kameny

Referencoj
----------

1. ↑   Vysoká hole. Alirita 2012-04-28.
2. ↑  *Funkmeßstellung 1. Ordnung Nebelhorn* – koncizaj informoj kaj fotografioj
3. ↑   Historio de flugado en Jesenikoj - akcidentoj. Alirita 2010-02-10.
Pastro **Manuel da Nóbrega (1517-1570)** (n. en Sanfins do Douro, inter Doŭro kaj Minjo, en la 18-a de oktobro 1517 - m. en Rio-de-Ĵanejro, en la 18-a de oktobro 1570). En Salamanko, studis Humanismon ĉe la loka universitato kaj en 1541 abiturieĝis pri kanono en Koimbro. Aliĝinte en la Jezuita Kompanio, en 1549, li estis komisiita gvidi la unuan mision en Brazilo kune kun aliaj kvin jezuitoj.

Li elŝipiĝis en Salvador (Brazilo), Bahia, en 1549 kaj fondis preĝejon, kie li estis paroĥestro kaj misiisto. Li tuj kreis pedagogian kaj didatikan metondon por instruado elementa kaj duagrada al indiĝenoj. Kolonianoj komencis fortan opozicion kontraŭ lia laboro pro la indiĝenoj, kio devigis interveni la reĝon Johano la 3-a (Portugalio), kiu starigis episkopecon por ke la katekizo ricevu pli altan aŭtoritaton kaj forton. Pastro Manuel ĉiam resperktis la kutimojn kaj morojn de la indiĝenoj; li konsiladis sed ne altrudis. Poligamio kaj antropofagio estis komunaj praktikoj ĉe la indiĝenoj, sed la pastro komprenis, ke ili bezonas toleremon. Li helpis ilin, por ke ili mem komprenu, ke tiaj kutimoj estis forlasendaj. Sed neniam permesis la uzon de forto kaj trudo, kiel deziradis aliaj eŭropanoj. Tio kaŭzis malamikecon de li kun episkopo Pero Fernandes, la unua episkopo de Brazilo. En la lastaj monatoj de la jaro 1552, pastro Nóbrega estis devigata foriri Salvadoron kaj iri al San-Vicento (nuna San-Paŭlio), kie en 1553 li fondis la vilaĝon San-Paŭlo de Piratininga. En la sekvaj jaroj, li fondis kelkajn orfejojn, kiuj ricevis indiĝenojn, blankulojn kaj nigrulojn en egaleco, kaŭzante grandan malĝojon ĉe la registaro kaj ekleziaj superuloj.

En 1559, li estis senoficiga el la posteno de provincestro pro lia kondukto, ĉar li firme batalis kontraŭ sklavecon. En aprilo 1563 okazis ribelon de Tamojoj kontraŭ la portugalanoj, Pastro Nóbrega iĝis ambasadoro de koloniistoj por repacigo. Post la pacigo en 1565, reĝino Katarino komisiis Estácio de Sá kiel koloniestron de Brazilo. La nova koloniestro, decidis fondi vilaĝon Rio-de-Ĵanejron kaj petis helpon al Pastro Manuel da Nóbrega. Tie mortis la pastro post kelkaj jaroj, en 1570.

Verkoj
------

Manuel da NÓBREGA lasis kelkajn verkojn, kiuj gravas ĉar estas el la unuaj de Brazila literaturo aŭ estas historiaj dokumentoj pri sia epoko:

* Diálogo sobre a Conversação do Gentio, 1557;
* Caso de Consciência sobre a Liberdade dos Índios, 1567;
* Informação da Terra do Brasil, 1549;
* Informação das Coisas da Terra e Necessidade Que Há Para Bem Proceder Nela, 1558;
* Tratado Contra a Antropofagia, 1559;

* Kategorio Manuel da Nóbrega en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 66104
* GND: 121027775
* LCCN: nr92031970
* VIAF: 89304096
* ISNI: 0000 0001 2282 7840
* SUDOC: 029886015
* BNF: 12141689x
* ICCU: PBEV021305
* BNE: XX1049111
 |
**JÓZSA Miklós** [jOĵa] estas rumania hungara pedagogo, lokhistoriisto, lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Tinoasa la 20-an de junio 1934. Li estas la pli aĝa frato de instruisto, lernejhistoriisto Benjámin Józsa.

Biografio
---------

La familio de Miklós Józsa en 1943 translokiĝis en vilaĝon Biborțeni. Miklós Józsa akiris diplomojn de bazlernaja instruisto en Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc (1952), poste pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo (1956) kaj ĝis 1961 li instruis en Deĵo, poste li estis ĝis 1968 lerneja fakinspektisto. Pli poste li instruis ĝis 1996 en Liceo Bethlen Gábor de Aiud, kies li estis direktoro, vicdirektoro (1978-1986). Li estas unu el redaktoroj de retejo *nagyenyed.ro*. Li estas la fondintano de lernejmuzeo, aŭtoro de biografioj de pli ol 200 renomaj personoj de Aiud.

Libroj
------

* *Gyermek- és ifjúsági irodalom* (kunulaŭtoroj: Erzsébet Jarosievitz, László Király, Zsigmond Vita. 1973. dua eldonaĵo 1983);
* *150 éves nagyenyedi tanítóképzés 1853-2003* (kunulaŭtoro), Mvh.2003.

Fonto
-----

* *Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pritrakto de M. J. Arkivigite je 2013-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
Evangelia preĝejo
**Vérteskethely** (vErteŝkethej) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Kisbér. Vértes estas nomo de la monto.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18  km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 2859
* Telefonprefikso: 34

Situo
-----

La vilaĝo situas sur deklivoj inter montoj Vértes kaj Bakony, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Székesfehérvár-Kisbér preteriras. La lasta urbo troviĝas 5 km-ojn for.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la ferepoko, poste alvenis romianoj kaj avaroj. La unua mencio devenis el 1250. Ekde 1332 la foirotago iĝis mardo. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1738 grafo Esterházy akiris la kampojn kaj la vilaĝo renaskiĝis. En 1952 kolĥozo formiĝis. La vilaĝo apartenas al vinoregiono Ászár-Neszmély.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo de 1771
* parko apud la vilaĝo kaj arbaro, ŝatata loko de turistoj

* Kategorio Vérteskethely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Akademio de Sciencoj kaj Artoj de Kosovo** (albane *Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës*, latine *Academia Scientiarum et Artium Kosoviensis*) estas la nacia akademio de Kosovo.

Historio kaj organizo
---------------------

Akademio de Sciencoj kaj Artoj de Kosovo estis fondita la 20-an de decembro 1975 per decido de la Asembleo de Kosovo. Ĝia unua prezidanto estis Esad Mekuli, kiu estas konsiderata kiel la patro de moderna albana poezio en Jugoslavio. La akademio estas organizita en kvar fakoj. Tiuj inkluzivas la fakon de lingvistiko kaj literaturo, la fakon de sociaj sciencoj, la fakon de naturaj sciencoj kaj la fakon de artoj.

Membroj
-------

Malnova sidejo de la Akademio
La akademio havas 24 regulajn kaj 11 asociajn membrojn. La nuna prezidanto de la akademio estas Hivzi Islami, dum la vicprezidanto estas Pajazit Nushi. Isuf Krasniqi estas la ĝenerala sekretario de la akademio. La fakestroj inkluzivas Eqrem Basha, Jusuf Bajraktari, Fejzullah Krasniqi kaj Luan Mulliqi. Honoraj membroj inkludas personecojn kiaj Nobel-premiitoj albana-usona Ferid Murad kaj Patrino Teresa.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Kosova Academy of Sciences and Arts (albane). Kosova Academy of Sciences and Arts. Arkivita el la originalo je 23 majo 2010. Alirita 4 majo 2010.
2. ↑  Elsie.  (2004) *Historical dictionary of Kosova*. Scarecrow Press, p. 118. ISBN 978-0-8108-5309-6.
3. ↑   Global Network of Science Academies.
4. ↑   Presidency of the Kosova Academy of Sciences and Arts (albane). Kosova Academy of Sciences and Arts. Arkivita el la originalo je 4 aprilo 2010. Alirita 4 majo 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akademio de Sciencoj kaj Artoj de Kosovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ASHAK

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Academy of Sciences and Arts of Kosovo en la angla Vikipedio.*
**KELLER Miklós** (pr. keler miklo:ŝ) estis hungara fakulo pri alkoholindustrio naskita en Arado la 30-an de oktobro 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de februaro 1986.

Biografio
---------

Miklós Keller interrompis siajn jurajn studojn en Budapeŝto pro la unua mondmilito, li diplomiĝis nur en 1925 en Segedo. En 1920 li dungis sin al firmao Patzauer en Segedo. De 1927 li fabrikis en la likvorfabriko de Braun Fratoj en Budapeŝto mondfamajn specialaĵojn (Hubertus, Mária Terézia Brandy ktp.). Post 1945 li estigis la likvoron Bonbonmeggy (bonbonacida ĉerizo). Li laboris ĉe pluraj entreprenoj (Gyümölcs-Szeszipari Nemzeti Váll. 1950, Unicum Likőrgyár 1952, Gyümölcsszeszipari Tröszt 1957, Budafoki Likőrgyár 1961), instruis, organizis la fabrikadon de eksportproduktaĵoj. Li redaktis la fakrevuon *Szeszipar* (alkoholindustrio).

Verkoj
------

* *Pálinka, csemegebor, pezsgő* (kun László Érczhegyi, Sándor Török, Bp. 1969);
* *Borpárlat és gyümölcspálinka* (Bp. 1977).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
]
**Vértestolna** [vErteŝtolna] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tata. Vértes estas nomo de la montaro.

Vojo al la preĝejo en Vértestolna
Domoj en Vértestolna
Preĝejo de Vértestolna

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 17  km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 2833
* Telefonprefikso: 34

Geografio
---------

Vértestolna situas laŭ traira flankovojo. Tata (Hungario) troviĝas 12, Tatabánya 16, Tarján 4 km.

Historio
--------

Loko de Vértestolna estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1337 en formo *Tolma*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1733 grafo Esterházy invitis germanojn, kiuj refondis la vilaĝon. 

Apartenas al la vilaĝo eksvilaĝo nomata Kovácsi (kovAĉi), kiu en dokumentoj aperis en 1364 en formo *Marco de Koacy*. Post la turka detruo ĝi neniam renaskiĝis.

En Vértestolna migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* rombaroka katolika preĝejo el la 18-a jarcento
* kapelo
**Vyténis** (mortis en 1315) - estis Grandduko de Litovio (~1295-1315).

Portreto de Vyténis el kroniko de la jaro 1578

Biografio
---------

Unuan fojon li estis menciita en la jaro 1291, kiam Butvydas sendis lin kun granda armeo kontraŭ Polio. Jam kiel grandduko same kelkafoje militiris kontraŭ Polio.

Organizadis kontraŭstaron al Ordeno de germanaj kavaliroj. Sub lia gvido okazis militiroj en landoj kiujn posedis la ordeno. Por ĉi tia kontraŭstaro li ordonis konstrui sur dekstra bordo de Nemunas kelkajn kastelojn, en kiuj estis anstataŭigantaj garnizonoj. Sur maldekstro de la rivero siajn kastelojn konstruis la ordeno kaj ĉi tie ofte okazis bataloj. Kutimis malakordoj inter la Ordeno kaj riga arkiepiskopo, sed en la jaro 1298 ni konkludis kontrakton kun arkiepiskopo kaj ĉi tio permesis eviti invadon de kruckavaliroj. Ĉi tia kontrakto estis efektivita ĝis morto de Vyténis.

Dum lia regado en ĉirkaŭaĵoj de Grodno enloĝigadis praprusoj fuĝintaj de germanoj. Aligis al sia ŝtato teroj ĝis Okcidenta Bugo. Dum ĉi tia tempo aperis Blazono de Litovio.

Pri detaloj de la morto de la grandduko informoj mankas. Lastfoje li estis menciita en septembro de la jaro 1315, kiam li estris per sieĝo de kruckavalira kastelo Ĥristmemel. Laŭ postaj informoj li aŭ pereis dum batalo kun kruckavaliroj, aŭ mortis pro bato de fulmo.

| Antaŭe: | Grandduko de Litovio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Butvydas | 1295 - 1315 | Gediminas |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422171
 |
**Andreas TOPPIUS** (naskiĝinta la 16-an de aprilo 1605 en Sondershausen, mortinta la 6-an de junio 1677 en Bad Tennstedt) estis germana paroĥestro kaj regiona historiisto.

Vivo
----

Estante filo de la tukfaristo Andreas Martinus Topf el tradicia metiista familio li frekventis la latinlernejon en sia naskiĝurbo. Poste li komencis studon pri teologio. Ekde 1626 li studentis en Wittenberg kaj ekde 1629 en Rinteln. Post studfino li iĝis unue paroĥestro en Greußen-Rohnstedt kaj ekde 1638 en Wenigen-Tennstedt ĉe la Johano-kirko. Kvankam Wenigen-Tennstedt en la kuro de la Tridekjara milito iĝis forlasita loko inter 1641 kaj 1644 Toppius obstinulo restis surloke ĝis la fina malkonstruoj kirka kaj paroĥeja. Maldungigite li perlaboris la vivon verkante faklibrojn. Post kirka forigo li iris kun la familianoj al Bad Tennstedt, kie li reparoĥestris ĝismorte. En 1632 li edzinigitis la urbestran filinon Dorothea Rümpler: kun ŝi li havis 13 infanojn de kiuj kelkaj jam frue mortis.

Agadoj
------

Toppius kreis altvalorajn topografiajn kaj historiajn eseojn, urbajn kronikojn kaj priskribojn (ekz. pri Bad Tennstedt, Erfurto, Ohrdruf, Gebesee kaj Greußen). Multo estiĝis fundamento de posta historiografio. Grandajn meritojn li gajnis en la esplorado de turingia landa historio, ĉefe pri Graflando Schwarzburg. Tamen unu lia plej ampleksa verko, historio pri Eisenach *(Historie der Stadt Eisenach)*, eldonitis nur postmorte en 1710 fare de Christian Juncker.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Alte Geschichte und Bericht von der in Thüringe] gewesenen ersten und ältesten Stadt und Schloss, auch königlichen und Hauptsitz und mächtigen Festung Scheidingen an der Unstrut genannt Burgscheidungen*

Literaturo
----------

* Urania Kultur- und Bildungsverein Gotha e.V. (eld.): *Eisenacher Persönlichkeiten. Ein biografisches Lexikon*. RhinoVerlag, Weimar 2004, ISBN 3-932081-45-5, p. 137.
* Ludwig Friedrich Hesse: Art. *Leben und Schriften des thüringischen Geschichtsschreibers Andreas Toppius*. Ĉe: Serapeum. Volumo 25, 1864, p. 257–271
* Spekto ĉe DigiZeitschriften

Eksteraj ligiloj
----------------

* Literaturo de kaj pri Andreas Toppius ĉekataloge *WorldCat*

Notoj
-----

1. ↑  Max-Planck-Institut für Geschichte (eld.): *Die deutschen Königspfalzen*, volumo 2:, p. 524

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729881
* GND: 118880403
* VIAF: 10643879
* ISNI: 0000 0000 0905 775X
 |
**Miklós PATRUBÁNY** [patruba:nj] estas rumania hungara inĝeniero pri elektro, publicisto, politikisto. Li naskiĝis en Mediaș la 23-an de decembro 1952.

Kariero
-------

Miklós Patrubány diplomitiĝis en Kluĵo (1978). Li laboris en Bukareŝto (1976-78), poste estis scienca ĉefesploristo de Kalkulinstituto de Kluĵo (1978-92), gastprofesoro de la teknikuniversitato de Kluĵo (1979-84), posedanto-direktoro de 1992 de Praemium Kft. de Kluĵo. Li estis vicprezidanto de la Erdélyi Magyar Műszaki Tudományos Társaság (1990-92), respondeceldonisto de Magyar Kisebbség de 1996, prezidanto de Mondligo de Hungaroj de 2000. Li estis ano de la prezidantaro de RMDSZ (1991-92).

Libroj
------

* Totul despre microprocesorul Z80. I-II. (Mit tudhatunk a Z80-as mikroprocesszorról. 1989) kun suplemento de programkaseto.

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-04-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 444053
* GND: 1049914007
* VIAF: 121421239
* ISNI: 0000 0000 7937 4283
* SUDOC: 075875586
 |
Teatrokorto de Almagro, ununura konservita en Hispanio tia kia ĝi estis en la 17a jarcento.
La Baroka teatro estis flora periodo de la teatro kiel literatura subĝenro kaj kiel populara spektaklo de la epoko, kiu etendis el Italio al la cetero de Eŭropo ĉefe en la 17a jarcento. Dum la Baroko fakte oni formis la naciajn teatrojn en Eŭropo; nome la *Commedia dell'Arte* en Italio; tiu de la *Siglo de Oro* en Hispanio, kie elstaris aŭtoroj kiel Lope de Vega, Tirso de Molina kaj Calderón de la Barca; Shakespeare kaj la Elizabeta teatro aŭ la *Restoration comedy* en Anglio; la Comédie-Française, Corneille, Molière kaj Racine en Francio. Okazis spektakla disvolvigo de la teknikoj kaj arto de *scenejarto*, kun inkludo ĉefe de muziko, pentrarto kaj inĝenierado kiel elementoj de la teatra spektaklo kiuj kondukis al plifirmigo de la opero, la baleto kaj la zarzuelo. La teatraj ĝenroj atingis normigon definitive kaj la evoluo de la antikvaj teatrokorto ĝis la modernaj teatrejoj *je la itala* (tio estas, kun tegmento, lampoj kaj granda fronta sidlokaro) helpis la aperon de la nuntempaj teatroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Teatrokorto de Almagro


1. ↑  Gómez García, Manuel (1998). Diccionario del teatro. Ediciones AKAL. ISBN 9788446008279. paĝo 88.
**Víkarbyrgi** estas vilaĝo de Ferooj, sur insulo Suðuroy. Administre ĝi apartenas al vilaĝo Sumba. Ĝi estas hodiaŭ fakte neloĝata. La najbara Hamrabyrgi estas kalkulata al la parto de la komunumo.

Geografio
---------

Víkarbyrgi kaj Hamrabyrgi situas ĉe bordo de golfo **Víkarfjørður** kaj rojo dividas ilin unu de la alia. Ĉe enirejo de la golfo troviĝas la insuleto **Baglhólmur**.

Haveno de Víkarbyrgi
Ruinoj

Historio
--------

La nomo de Baglhólmur havas keltan originon, verŝajne irlandaj monaĥoj vivis tie, jam antaŭ alveno de la vikingoj. En la 14-a jarcento, la nigra morto ekstermis la tutan vilaĝon, krom unu virino. La vilaĝo estis reloĝata nur je ĉ. 1830. Ekde la 1980-aj jaroj, ne loĝas tie daŭre homoj, nur somere loĝas tie.

Trafiko
-------

Oni aligis la vilaĝon nur en 1977 en la trafikan reton de la insulo, kiel lastan feroan vilaĝon. La vojo foriras la vilaĝon en okcidenten kaj grimpas monton kaj aliĝas al malnova vojo inter Sumba kaj Lopra.

* Víkarbyrgi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Víkarbyrgi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**BBYO** antaŭe konita kiel *Bnai Brith Youth Organization* estas juda juna movado por studentoj adoleskantoj. En la jaro
2002 la movado disiĝis de la organizo de la *B'nai B'rith* (gefiloj de la alianco), kaj la grupo eknomis sin BBYO. Ĝia centra sidejo estas en Vaŝingtono, en la Distrikto Kolumbio.

La organizo emfazas sian modelon de juna ĉefeco, en kiu la ĉefoj adoleskantoj estas elektitaj de siaj kunuloj je loka nivelo, regiona, kaj nacia, kaj oni donas al ili la ŝancon preni siajn proprajn decidojn programajn. La membreco de BBYO estas malfermita al iu ajn juda studento. Ekzistas lokaj programoj por nomitaj adoleskantoj BBYO *Connect*.

BBYO estas organizita en lokaj grupoj same kiel la frataroj kaj fratinaroj de studentoj. La viraj ĉapitroj estas konitaj kiel grupoj *AZA* , kaj al ĝiaj membroj oni konas kiel *Alefoj*, dum la inaj grupoj estas konitaj kiel grupoj *BBG*; ili estis en la pasinto sendependaj organizoj, estante fonditaj en 1924 kaj en 1944 respektive; koncernaj organizoj iĝis fratinaroj, ĉar ambaŭ estis parto de *B'nai B'rith.* En iuj komunumoj estas grupoj de BBYO kiuj dividas la tradiciojn de ambaŭ organizoj.

Referencoj
----------

1. ↑   www.bbyo.org/about/history. Arkivita el la originalo je 2015-07-24. Alirita 2016-04-01.
2. ↑   www.bbyo.org/about/people. Arkivita el la originalo je 2015-07-25. Alirita 2016-04-01.
3. ↑   www.bbyo.org/connect. Arkivita el la originalo je 2015-07-24. Alirita 2016-04-01.
4. ↑   www.bbyo.org/about\_aza\_and\_bbg. Arkivita el la originalo je 2015-07-24. Alirita 2016-04-01.

Vidu ankaŭ
----------

* Monda Kuniĝo de Judaj Studentoj
Minkalerio krucanta du krute deklivajn mineraltavolojn
**Mingalerio** estas minkavo, kiu estas horizontale aŭ iomete suprendeklive fosata en monton. Mingalerioj estas en la minado aliroj al la subtero kaj al la serĉo, trovo kaj ekspluato de geologiaj kuŝejoj. Se minejo transiras al profunda minado, la mingalerioj perdas iom post iom sian gravecon.

Mingalerioj estas konstruataj por plenumi diversajn taskojn. Alie ol tuneloj mingalerioj havas nur unu aliron. Mingaleriojn oni instalas kutime en monta tereno je kiel eble plej malalta loko den valo. Je la esplorado de geologiaj kuŝejoj mingalerioj estas komence la ununuraj minkavoj de minejo. Minejo konsistanta el mingalerio nomiĝas galeriminejo. Galeriminejo povas konsisti el unu aŭ pluraj galerioj. Pli grandaj minejoj kutime havas plurajn galeriojn. La plej grava galerio estas la ĉefgalerio, la aliaj galerioj nomiĝas flankgalerioj. Antaŭ la galeria enirejo troviĝis kabano konstruita el tabuloj. Ĝi estis tiel lokita, ke ĝi kongruis en laŭlonga direkto kun la horizonta pozicio de la galerio kaj kaŝis la galerian enirejon. Proksime de la galerio amasiĝis la senvalora ŝtonaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mingalerio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Minado |

*
**Váckisújfalu** [vAckiŝUjfalu] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Vác. Kisújfalu signifas eta-nova-vilaĝo.

Blazono de Váckisújfalu

Bazaj informoj
--------------

47° 42′ 17″ N 19° 20′ 57″ O﻿ / ﻿47.70472 °N, 19.34917 °O﻿ / 47.70472; 19.34917 (mapo)Koordinatoj: 47° 42′ 17″ N 19° 20′ 57″ O﻿ / ﻿47.70472 °N, 19.34917 °O﻿ / 47.70472; 19.34917 (mapo)

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 2185
* Telefonprefikso: 28

Situo
-----

Váckisújfalu situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj kaj laŭ fervojo inter Aszód kaj Vác. Veresegyház troviĝas 12, Vác 19, Budapeŝto 35 kilometrojn  Arkivigite je 2017-08-26 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

Dum la turka erao la vilaĝo senhomoĝis, poste alvenis hungaroj kaj slovakoj. La baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo en 1729, la luterana en 1911 konstruiĝis.

En Váckisújfalu migra poŝto servas.

Vizitindaĵoj
------------

Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

* Kategorio Váckisújfalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Móric RADOS** [radoŝ] estis rumania hungara ekonomika fakverkisto, redaktoro. Li naskiĝis en Abony la 18-an de oktobro 1888 kaj mortis en 1976.

Kariero
-------

Móric Rados studis en Budapeŝto kaj estis kunlaboranto de Új Hírek kaj Új Szó. Inter 1912-14 li estis redaktoro de semajna gazeto *Abony*. En 1919 li translokiĝis en Koloĵvaron, kie li partoprenis la fondadon de juda politika gazeto Új Kelet. En 1921 li fondis la akcian societon Radio Reclama România, kies li estis ĝenerala direktpro. En 1920 li fondis libropresejon Cultura. kie funkciis ĝis 1940. De 1920 li redaktis la financan, komercan industrian gazeton *Közgazdaság* kaj eldonis la gazeton Erdélyi Közgazdaság-Rumänischer Lloyd hungare kaj germane. Ĝia kunul gazeto estis ekonomia Consum (1921-1940). Li eldonis la jarlibron Közgazdasági évkönyv (Erdély gazdasági lexikonja) (1923, 1924). Post 1940 oni ne havas indikojn pri lia vivo.

Fonto
-----

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Václav Hájek z Libočan** (*Venceslao Hájek el Libočany*) (mortis la 19-an de marto 1553 en Prago) estis ĉeĥa kronikisto de unu el la plej popularaj ĉeĥaj kronikoj.

Li estis katolika sacerdoto, paroĥestro en Rožmitál, poste li administris la dekanejon en Karlštejn, sed vane li aspiris iĝi administranto de kapitulo en Vyšehrad.

Hájek kompilis kaj eldonis malnovajn verkojn, priskribis grandan incendion de la Praga Kastelo kaj de Malá Strana (1541), sed lia ĉefa verko estas **Kronika česká** (Kroniko ĉeĥa, 1539), en kiu li ĉefe propagandis la katolikan nobelaron.

Li havis hejme grandan ŝrankon, en kiu la bretoj reprezentis jarcentojn kaj fakoj sur la bretoj jardekojn. Tien li dum multaj jaroj enmetadis paperetojn kun historiaj kaj legendaj informoj, kiujn li ofte datumis nur proksimume, laŭ amatora prijuĝo. La informojn li ĉerpis el malnovaj kronikoj, arkivoj, eĉ de buŝa tradicio. Kiam li konstatis, ke li kolektis jam ĉion gravan, li komencis verki la kronikon laŭ la paperetoj, ofte ŝajnigante, ke li konas precizan daton de la priskribata evento, kvankam en la realo li eĉ ne sciis, ĉu temas pri mito, legendo aŭ historia okazaĵo. Pro tio estis lia kroniko en sekvaj jarcentoj akre kritikata kaj rifuzita kiel fonto por serioza historiografia laboro.

Tamen ĝia signifo estas ĉefe literatura. Bona stilo de la aŭtoro garantiis popularecon de la kroniko, ĝi estis ŝatata legaĵo dum jarcentoj kaj donis al la legantoj konscion pri la nacia historio. En la tempo, kiam ankoraŭ ne ekzistis kritika historiografia scienco, kiam multaj homoj sciis nenion pri la historio de sia nacio, la kroniko bildigis la pasintencon kiel gloran epokon, plenan de historiaj personoj (princoj kaj reĝoj) kaj de historiaj okazaĵoj. Por la legantoj ne gravis, ĉu la rakontoj estas realaj aŭ nur fikciaj, cetere ankaŭ konservo de mitoj, legendoj kaj fabeloj havas sian signifon.

La vivon de Václav Hájek priskribis Jiří Brabenec en la romano **Řeka osudu** (La rivero de la sorto).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 44624
* GND: 118923021
* LCCN: n81120997
* VIAF: 2801734
* ISNI: 0000 0001 0863 6781
* SUDOC: 185912001
* BNF: 15813272k
* NKC: jk01033098
 |
V. Hordijenko
**Volodimir Hordijenko** naskiĝis en la jaro 1957 en Temirtau (Kazaĥio). Pedagogo kaj trejnisto, finis Pedagogian Instituton de fizika edukado. De 1981 loĝas kaj laboras en Ukrainio. Esperantistiĝis en 1982 en Jalto, Krimeo de instruistoj Lilia Mokrencova kaj Jefim Zajdman. En la sama jaro estis elektita prezidanto de Jalta EK "Tero". En 1986 fondis E-klubon en la sudukrainia urbo Ĥerson, en 1987 - en la najbara provinca centro Mikolajiv. Mikolajiva EK "Hileja" en la jaro 1989 iniciatis la tradician E-festivalon *Aroma Jalto*. De 1997 loĝas en Kievo, kie samjare estis elektita prezidanto de EK "Ora Pordego" kaj de Ukrainia Esperanto-Asocio. Nun - prezidanto de EK "Ora Pordego", ĉeforganizanto de *Aroma Jalto*. Oficiale komencis instrui en la jaro 1983 en OkSEJT-25 en la rusia urbo Samara. 2003 - ricevis diplomon de instruisto laŭ Cseh-metodo de la Internacia Esperanto-Instituto, gvidantoj - Ewa Bondar kaj Atilio Orellana Rojas.

Inter liaj E-lernintoj estas: Tatjana Ŝmalko, Olha Vdoviĉenko, Julia Hordijenko, Oleh Pokotilo, Eugenia Amis, Anna Dubrovina, Mirjam Ruban, Aleksandra Gricenok, Alisa Nikitina.

Tradukis por Ukraina antologio rakonton de Stepan Vasilĉenko.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Vidu la artikolon Ruino (Italio) pri la samnoma komunumo en Italio. |

**Ruino** estas restaĵo de disfalinta konstruaĵo aŭ alisence restaĵo de io malaperinta organizo aŭ sistemo (financa ruiniĝo).

ruino de monaĥejo de la 14-a jarcento en Police – Jasienica (Pollando)
Laŭ Francisko Azorín **ruino** estas *Disfalinta, detruita, renversita konstruaĵo.* Li indikas etimologion el la latina *ruina*, el *ruere* (fali). Kaj li aldonas la terminojn *ruinigi*, por detrui, pereigi ion; kaj *ruiniĝi*, por iĝi io ruina.

Vizitindaj ruinoj
-----------------

Ruinoj ofte formas eĉ tutajn urbojn, tiel ili ofte famiĝas kaj servas kiel turismaj celoj. La ruiniĝo okazas pro forlaso de la loko plej ofte pro abrupta aŭ malrapida ŝanĝoj en la klimato aŭ natura katastrofo. Okazas, ke malamikoj okupas urbon, detruas ĝin kaj ne ekloĝas tie. Tiam la urbo iĝas fantomurbo, poste dum la jarcentoj ruiniĝas.

Plej famaj ruinitaj urboj estas

* Angkor en Kamboĝo,
* Pompejo en Italio,
* Maĉu Pikĉu en Peruo.

Ruino povas esti ofte sole detruita, forlasita fortikaĵo (ekzemple Masada), kastelo aŭ alia grava arkitekta konstruaĵo kiel la Koloseo. Malofte okazas la politika aŭ ekonomia ruinigo de vilaĝo (ekzemple Derenk)

Vrako
-----

Ruino de aĵo, kiu antaŭ la ruiniĝo estis ĉiaspeca veturilo – ŝipo, helikoptero aŭ aviadilo, aŭto, kamiono, tanko aŭ trajno – nomiĝas *vrako*.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ruino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ruino en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Fantomurbo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 179.
2. ↑  Azorín, samloke.
**Bi Feiyu** (ĉine 毕飞宇, pinjine: Bì Fēiyŭ), naskiĝis en 1964 en Xinghua, Ĝjangsuo) estas ĉina verkisto kaj ĵurnalisto. Li estas unu el la plej gravaj eksponentoj de la nuntempa ĉina literatura sceno kaj gajninto de multaj naciaj kaj internaciaj literaturaj premioj. Li ankaŭ estas konata pro verkado de la filmo por la 2006-datita Ora Globo nomumita filmo *The Shanghai Triad* de Zhang Yimou

Biografio
---------

Li studis en la Pedagogia Universitato en Yangzhou (1983 - 1987), poste instruis tie. Li okupiĝis pri ĵurnalismo. Nuntempe li loĝas en Nankino, laborante en eldonejo. Post diplomiĝo pri Ĉina Literaturo ĉe la Universitato de Yangzhou en 1987, li akiris profesorecon en Nankino en instruista altlernejo por blinduloj kaj surduloj. Dum liaj universitataj jaroj, dum Ĉinio eliris el la silento trudita fare de la Kultura Revolucio, Bi venis en kontakton kun la plej gravaj verkistoj de la okcidenta tradicio kiel ekzemple Shakespeare, Tolstoj, Kafka, Joyce kaj Calvino. En 1998 li komencis labori por la literatura revuo *Yuhua* (雨花) kaj aliĝis al la Ĝjangsua Verkista Asocio, de kiu li nun estas vicprezidanto. Li instruas en Nankina Universitato, kie li loĝas.

Verkaro
-------

Bi Feiyu debutis kun la romano *Luna Opero* (2003) Li estis ricevis la Virazian Literaturan Premion en 2010 por la romano 玉点，玉秀, 玉秧 ('*Tri fratinoj'*), kiu temas pri la vivoj de tri fratinoj dum la Kultura Revolucio. Li ankaŭ ricevis du el la ĉefaj literaturaj premioj de Ĉinio, la Premio Lu Xun (dufoje) kaj la Premio Mao Dun en 2011 por la romano "*Masaĝo tuina*" (ĉine: 推拿) el 2008 pri blindaj masaĝistoj.

### Tradukoj

Lia prozo estis tradukita en la rusan, anglan, francan, germanan, hispanan, italan, nederlandan, vjetnaman kaj aliajn lingvojn.

#### Masaĝo tuina (romano)

La romano 'masaĝo tuina' (ĉine: 推拿) estis jam tradukita al la

* angla (de Howard Goldblatt kaj Sylvia Li-chun Lin),
* germana (de Marc Hermann),
* rusa (de Natalia Vlasova),
* korea (de Moon Hyun-seon),
* japana (de Yutori Iizuka).

*Masaĝo* estis adaptita al televidserio *See Without Looking* (2013), filmon *Blind Massage* (2014) (kiu gajnis *Asian Film Award* por la Plejbona Filmo kaj *Golden Horse Award* por la Plejbona Plenlonga Filmo

Bi Feiyu verkis ankaŭ la scenaron por la filmo *Shanghai Triad* de Zhang Yimou (1996).

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803082
* GND: 129235121
* LCCN: nr97012234
* VIAF: 71599321
* ISNI: 0000 0001 1769 641X
* SUDOC: 075875616
* BNF: 140972166
* NLA: 36723946
* NDL: 001241205
* ICCU: UBOV489817
* BNE: XX1791634
 |



1. ↑  (en) Bi Feiyu, paper-republic.org
2. ↑  (itala) Ludovica Holz, *Bi Feiyu: Il sorriso di Calvino Arkivigite je 2021-08-03 per la retarkivo Wayback Machine*, doppiozero.com, 17 maggio 2013
3. ↑  (en) ( EN ) Laifong Leung, Nuntempaj ĉinaj fikciverkistoj: biografio, bibliografio kaj kritika takso, paĝoj 2529, Novjorko, Routledge, 2017, OCLC 936349715 .
4. ↑  (de) "*Bi Feiyu: Jeder lebt doch mit seinem eigenen „blinden Fleck*", Goethe-Instiut, arkivita de la originalo, Wayback maŝino, la 4-an de marto 2016.
**Vologda** (ruse *Вологда*) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Vologda provinco.

**Vologda** estas rusia urbo, kiu situas sur la rivero *Vologda*. 

* **loko**: 59.12 Norde, 39.51 Oriente
* **horzono**: GMT+3h (la loka tempo estas la sama kiel moskva tempo) (en jaro 2005)
* **loĝantaro**: 301.2 mil (en la **aglomeraĵo** en **2001**)

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 19401.

La interurba telefona kodo estas 8172, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Vologda (Вологда), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Suĥona (Сухона).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 139 mil loĝantojn.

La monumento de pola verkisto Joseph Conrad en Vologda
La plej frua mencio pri la urbo laŭ antikvaj dokumentoj datiĝis je la jaro 1147. Ĝis la **14-a jarcento** en **Vologda** parto de ŝtata fisko estis stokita. De 15-a ĝis **17-a jarcento Vologda** estis grava komerca kaj metia centro, sed komence la **18-a jarcento** graveco de la urbo malpligrandiĝis, ĉar **Peterburgo** estis fondita kaj rapide disvolviginta. Ekonomio de la urbo bazitas sur grandindustrio kaj nutrindustrio.

Flago de Vologda provinco
Urboj de Vologda provinco

**Ĉefurbo**: Vologda

Babajevo |
Belozersk |
Ĉerepovec |
Grjazovec |
Ĥarovsk |
Kadnikov |
Kirillov |
Krasavino |
Nikolsk |
Sokol |
Totjma |
Ustjuĵna |
Velikij Ustjug |
Vitegra
Preĝejo de Vámosújfalu
**Vámosújfalu** (vamoŝUjfalu) estas malgranda vilaĝo kun rango vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Sárospatak. La nomo signifas: dogana-nova-vilaĝo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* Alto super marnivelo: 100 m
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 3941
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Vámosújfalu situas sur ebenaĵo, Bodrog preterfluas, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Sátoraljaújhely. Sárospatak troviĝas 14, Tokaj 20, Szerencs 23, Sátoraljaújhely 26, Miskolc 57 km-ojn.

Historio
--------

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* romkatolika kapelo omaĝe al Reĝo Sankta Stefano
* grekokatolika preĝejo omaĝe al profeto Elija

Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bodzavám | Felsővámos | Sajóvámos | Somogyvámos | Vám | Vámfalu |
| Vámos | Vámosatya | Vámoscsalád | Vámosderecske | Vámosfalva | Vámosgálfalva |
| Vámosgyörk | Vámosladány | Vámosláz | Vámosmárga | Vámosmikola | Vámosoroszi |
| Vámospércs | Vámosszabadi | Vámosudvarhely | Vámosújfalu |  |  |
**Bojpura** estas lingvo el Barato apartenanta al la bihara lingvaro, konistante el lingvoj kiuj proksime rilatas unu al la alia. La lingvo estas ĉefe parolata en la norda barata subŝtato Biharo, same kiel en najbaraj areoj en la subŝtatoj Utar-Pradeŝo kaj Ĝarkando, same kiel en Nepalo. La lingvo estas skribita per la alfabetoj devanagari kaj kaithi.

La bojpura estis kunportita al Surinamo kaj aliaj karibiaj landoj fare de sklavoj kaj elmigrantoj. Surinamhindoj parolas sarnamian hindustanan, variaĵon de karibia hindustana bazita sur la bojpura kaj aliaj biharaj lingvoj. Tiu ĉi lingvo estis alportita reen al Nederlando fare de surinamhindoj.

La limo inter Bhojpuri kaj aliaj Biharaj lingvoj ne estas la sama por ĉiuj lingvistoj. Estas do grandaj diferencoj en la nombro da parolantoj. Laŭ Ethnologue  la bojpura estis parolata de proksimume 27 milionoj da homoj (en 1997), tio estdas por la bojpura lingvo en la mallarĝa senco. La surinamhindo-nederlanda kantisto Ray Mohan multe klopodas disvastigi la lingvon en popmuziko (*Sarnámi/Bhojpuri pop*)

Referencoj
----------

1. ↑  ethnologue.com: Bhojpuri
2. ↑  (en, nl) Hans Ramsoedh, Raj Mohan: kantisto kaj poeto kun misio, Hindorama.com
**Vászoly** [vAsoj] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonfüred.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9 km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.9413/17.7579
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 8245
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo en valo, laŭ traira flankovojo. Balatono troviĝas 5, Balatonfüred 14, Veszprém (urbo) 26, Ajka 28, Badacsony 29 km-ojn. Vászoly apartenas al Nacia parko Supra Balatono, la apuda fagoarbaro estas protektata.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko, baldaŭe romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1082. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La refondiĝo okazis en 1689. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj ne estas en la vilaĝo, en Vászoly migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo de 1803
* ruinoj de mezepoka preĝejo

Ĝemelkomunumo
-------------

* Francio Rieumajou, Francio

* Kategorio Vászoly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Walili** (**Volubilis**) estas antikva urbo de la Romia Imperio situanta en la nuna Maroko, je 33 kilometroj nordokcidente de Mekneso, ĉe la monto Zerhun, kaj je 4 km de Mulay Idris, la sankta urbo de Maroko.

La arkeologia loko Volubilis verŝajne estas la plej bone konservita romia arkeologia loko en ĉi areo de Nordafriko. Ĝi estis inkludita en la listo de Monda heredaĵo de Unesko en 1997.

Oni supozas ke ĝi estis fondita de la kartaganoj en la 3-a jarcento a.K. La urbo, kun la nomo Oulili, kiu ŝajnas esti deformaĵo de «oualili» ('oleandroj' en berbera lingvo), en iu momento iĝis parto de Mauretania kaj konvertiĝis en unu el la reĝaj ĉefurboj de Juba la 2-a. En la jaro 40, Romio aneksiĝis Mauretania post la murdo de la reĝo Ptolomeo fare de la imperiestro Kaligulo kaj Volubilis iĝis parto de la provinco Mauritania Tingitana, kun la statuso municipo. 

Kun prospereco bazita sur la produktado kaj komerco de oleo (oni trovis multnombrajn restaĵojn), tritiko kaj sovaĝaj bestoj por la cirkoj, Volubilis iĝis la ĉefa urbo de la interno de la provinco kaj grava administra centro, restadejo de la regantoj de la provinco. Kiel konsekvenco de tia prospereco, la urbo ricevis plurajn belajn konstruaĵojn, kiel baziliko, forumo, temploj, triumfarko kaj aliaj. Laŭ la Itinero de Antonino Pio, Volubilis situis je 144 mejloj de Tingis kaj je 4 de la lasta romia urbo de la interno, Tocolocida. Dum la regado de Marko Aŭrelio, Volubilis estis ĉirkaŭata de murego.
La **britona lingvaro** estas unu el la du subbranĉoj de la kelta lingvaro, kaj la alia estas la gaela lingvaro. Ĝi inkluzivas la nunajn kimra kaj bretona kaj aliajn malaperintajn kiajn la kornvala (revivigita dum la 20a jc.) kaj la kumbria. La nomo (*Brythonic* en angla lingvo), estis derivita de Sir John Rhys el la kimra *brython*, 'indiĝena kelta', malsame de anglosakso aŭ skoto. 

Tiuj ĉi lingvoj estas parolitaj en Britio ekde la Ferepoko ĝis la nuno. Antaŭe kiel lingvo de la plejmulto sed nuntempe kiel minoritaraj lingvoj en Kimrio kaj Kernevo. En Irlando, Manksinsulo kaj Skotlando nur ekzistas atestoj pri gaela lingvaro. Malgraŭ tio ke ĝi estas insula kelta lingvo, la bretona estas lingvo parolata en Bretonio (Francio), pro la migradoj de britonoj okazintaj iom antaŭ la ekiĝo de la Mezepoko.

Nia scio pri la britonaj lingvoj venas el diversaj fontoj. Por la plej fruaj epokoj la lingvoj evidentiĝis per moneroj, enskribadoj, komentoj de klarikaj verkistoj, krom la loknomoj kaj personaj nomoj. Por pli fruaj lingvoj ekzistas informoj de verkistoj kaj de modernaj parolantoj.

### Leksika komparo

La numeroj laŭ malsamaj britonaj lingvoj estas:

| GLOSA | Bretona | Kimra | Kornvala | PRA-BRITONA |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| '1' | *unan*ˈyːnɑ̃n | *un*in | *onan*ˈɔˑnan | \*oinan |
| '2' | *daou* / *div*dou̯ /dɪu̯ | *dau* / *dwy*daɪ / dʊɪ | *dew* / *diw*dɛʊ / dɪʊ | \*daw / \*dwi |
| '3' | *tri* / *teir*triː / tei̯r | *tri* / *tair*tɹi / taɪr | *tri* / *teyr*triː / teɪr | \*trī / \*teir |
| '4' | *pevar* / *peder*ˈpɛːvar /ˈpeːdɛr | *pedwar* / *pedair*ˈpɛdwar / ˈpedaɪr | *peswar* / *peder*ˈpɛzwar / ˈpeˑdɛr | \*pedwar / \*pedair<\*petwar / \*petair |
| '5' | *pemp*pɛm(p) | *pump*pɪmp | *pymp*pɪmp | \*pemp |
| '6' | *cʼhwecʼh*xwɛːx | *chwech*χweχ | *hwegh*hwɛːx | \*χwēχ |
| '7' | *seith*sei̯s | *saith*saɪθ | *seyth*seɪθ | \*seiθ<\*seχt |
| '8' | *eizh*ei̯s | *wyth*ʊɪθ | *eth*ɛːθ | \*oiθ<\*oχt |
| '9' | *nav*nao̯ | *naw*nɑʊ | *naw*naʊ | \*naw |
| '10' | *dek*dek~deːg | *deg*deɡ | *deg*dɛːg | \*deg<\*dek- |

En la tabelo kiam ekzistas du formoj disigitaj de / temas unue pri masklo kaj ino.



1. ↑   Celtic Numerals. Arkivita el la originalo je 2012-02-12. Alirita 2017-07-05.
**Värttinä** (la finna por "ŝpinilo") estas Finna popolmuzika grupo kiu komenciĝis kiel projekto per Sari kaj Mari Kaasinen en 1983 en la vilaĝo de Rääkkylä, en Karelio, la sudorienta regiono de Finnlando. Multe da transformoj okazis en la grupo ekde tiam. Värttinä lanĉiĝis famen kun la ellaso de ilia albumo "Oi Dai" en 1990.

Je 2006, la grupo enhavas tri ĉefkantistinojn, subtenitajn per ses akustikaj muzikistoj. La kantistoj kantas en la Karelia dialekto de la Finna lingvo. Värttinä laboris kun A.R. Rahman, fama komponisto de Hindio, verkante la muzikon por la muzikteatraĵo de La Mastro de l' Ringoj, kiu ekis en Toronto la 23-an marton, 2006.

En aŭgusto 2005, Värttinä registris ilian dekan studio-albumon, nomita "Miero," ĉe Finnvox-aj studioj en Helsinko. Ĝi ellasiĝis la 25-a januaro, 2006 en Finnlando, kaj la 30-a januaro, 2006 tutmonde. Värttinä ankaŭ estas realiganta la Värttinä-n Vivan DVD-on, kiu enhavos materialon de ilia dudeka datrevena koncerto kaj alia nova kaj arkiva materialo. Ĝia ellaso estas planita por printempo 2006.

Värttinä estis ludita en populara infana televidprogramo Arthur, tie nomita "Binky." Ili kantis ilian ŝatategan kanton *Matalii ja mustii* de la albumo "Seleniko."

* Kategorio Värttinä en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)