recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tabulo « Patrimoine du XXe siècle » sur la konstruaĵo, sidejo de gazeto La Loire républicaine en Saint-Étienne.
Markemblemo
La **marko « Patrimoine du XXe siècle »** estas franca oficiala marko kreita en 1999 de la ministerio pri kulturo por esti donata al arkitekturaj kaj urboplanadaj konstruaĵoj apartenantaj al la heredaĵo de la 20-a jc kaj konsiderataj kiel rimarkindaj.

La marko estis kreita per cirkulero de la 18-a de junio 1999 (aplikaj cirkuleroj de la 25-a de oktobro 1999 kaj de la 1-a de marto 2001).

Ĝi estas atribuata de regiona prefekto, post ekzameno fare de regiona komisiono pri heredaĵo kaj lokoj de informa listo preparita de regiona laborgrupo. Plie, la konstruaĵoj faritaj en la 20-a jc, kiuj jam estas protektitaj kiel Monumentoj Historiaj (MH) aŭ en protekta areo de arkitektura, urba kaj pejzaĝa heredaĵo (franclingve "zone de protection du patrimoine architectural, urbain et paysager" aŭ ZPPAUP) aŭtomate ricevas la markon.

Tiu marko ne postulas protektajn agojn aŭ apartajn trudiĝojn, temas nur pri prilumigo de markitaj konstruaĵoj. Atentigon de la publiko celas la meto de informtabulo. La markemblemo kiu ornamas tiujn tabulojn, desegnita de Patrick Rubin kaj Valérie de Calignon de la ateliero "Canal", estis elektita de la direkcio pri arkitekturo kaj heredaĵo en septembro 2000 okaze de la 17-aj eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo, fine de proponvoko lanĉita en aprilo 2000. Reklamagoj kaj enskribo en la datumbazo "Mérimée" estas antaŭvidataj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Cirkulero n° 2001/006 de la 1-a de marto 2001 pri la estigo de la marko *Patrimoine du XXe siècle* Arkivigite je 2013-07-01 per la retarkivo Wayback Machine, Oficiala Bulteno (BO) de la ministerio pri kulturo n° 124, paĝoj : 14–16.
2. ↑  

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** Tout immeuble ou territoire représentatif des créations du XXe siècle, déjà protégé au titre de la législation sur les monuments historiques ou par une zone de protection du patrimoine architectural, urbain et paysager (ZPPAUP), se voit de facto attribuer ce label **"** |   | **„**  **"** |
| — cirkulero de la 1-a de marto 2001. |

 |

,
3. ↑  Milena Chessa, « Nemausus, patrimoine du XXe siècle Arkivigite je 2013-10-17 per la retarkivo Wayback Machine », sur la retejo *lemoniteur.fr*, la 23-an de marto 2009.
4. ↑  Michel Duffour, « Lanĉo de la 17-aj eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo », la 7-an de septembro 2000.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marko « Patrimoine du XXe siècle » en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Konstruaĵoj markitaj « Patrimoine du XXe siècle », sur la datumbazo "Mérimée"
* La marko « Patrimoine du XXe siècle », sur la TTT-ejo de la ministerio pri kulturo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Historio |
| Portala ikono | Portalo pri arkitekturo |
La **Markenvadoj** (Marker Wadden) estas plurparta areo de insuloj en Nederlando, en la Lago de Marken (Markermeer), kiuj estis konstruitaj en 2016. Ĝi situas ĉirkaŭ kvar kilometrojn de la Houtribdijk (ankaŭ: 'Markerwaarddijk'), kiu ligas Enkhuizen kaj Lelystad. La insuloj estas konstruitaj per sablo, argilo kaj silto de la Markermeer. La projekto kontribuas al la natura restarigo de la malaltkvalita lago, kiu estis en malbona stato laŭ ekologia vidpunkto. Rezulte de la fermo de la Markermeer fare de la Houtribdijk, ŝlimo amasiĝis. Ĉi tiu silto, kune kun la turbuleco de la akvo, malklarigis la akvon en la Markermeer kaj sufokis la bentan biotopon, kaŭzante malbonigi la ekologian kvaliton de ĉi tiu natura rezervejo. Fiŝoj, akvoplantoj kaj moluskoj malfacile pluvivis, sekve de tio estis minaco de manĝaĵoj malabundaj por migrobirdoj.

La unua fazo implikis aron de kvin insuloj. La plej granda insulo havas havenon kaj kelkajn naturamikajn konstruaĵojn, kiuj kune formas la Setlejon *Op Marker Wadden* (Sur Markenvadoj). Nur ĉi tiu ĉefa insulo estas (laŭ limigita mezuro) alirebla por la publiko. La celo estas krei naturan kaj amuzan areon kun areo de 10 000 hektaroj (unu sepono de la Markermeer), el kiuj 4500 hektaroj estas super akva pejzaĝo kaj 5500 hektaroj subakve. Ĉi tio igas ĝin unu el la plej grandaj naturaj projektoj en Okcidenta Eŭropo. La projekto, en kiu *Natuurmonumenten* kaj *Rijkswaterstaat* kunlaboras, celas restarigi ekologie plibonigante grundan kaj akvan kvaliton. La areo estas parto de la Nacia Parko *Nieuw Land* (Nova Lando).

Geologie parolante, la Markenvadoj ne estas vado-areo; la vorto 'vado' rilatas al la latina vorto *vadum*, kiu signifas "vadejo". La nomo estas uzata ĉi tie metafore pro la formado de teroj, la insularo-karaktero kaj la ekologia valoro de ĉi tiu antaŭinsula areo (situanta ĉi tie ne antaŭ marbordo, sed antaŭ baraĵo).

Maksimuma estonta grandeco, kio estas en verdo jam atingis (situacio en 2021)

* Kategorio Markenvadoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Marof,** hungare **Majorlak** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Sveti Martin na Muri.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 40 313
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 31′ 41″ N 16° 22′ 59″ O﻿ / ﻿46.52806 °N, 16.38306 °O﻿ / 46.52806; 16.38306 (mapo)Koordinatoj: 46° 31′ 41″ N 16° 22′ 59″ O﻿ / ﻿46.52806 °N, 16.38306 °O﻿ / 46.52806; 16.38306 (mapo)

Loknomo
-------

La historia hungara loknomo estis la sama kiel la kroata. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis tute novan hungarecan loknomon.

Situo
-----

Marof situas laŭ dekstra bordo de Muro (rivero). Sveti Martin na Muri troviĝas je 2, Čakovec je 20 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1477 en formo *"Marhoff"*. La kampoj longe apartenis al estroj de Csáktornya. Ĝis Traktato de Trianon Majorlak apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
**Marlayne Sahupala**, naskiĝis kiel *Marleen van den Broek* (Baarn, 1-an de julio 1971), estas nederlanda kantistino kaj prezentistino. Ŝi trapasis studadon ĉe konservatorio en kantado kaj leĝera muziko kaj sukcesis por tio kun laŭdo.

Ŝia patro estas Rein van den Broek, trumpetisto en la nederlanda grupo Ekseption.
Ŝi jam frue startis kiel kantistino. Unue en fonokorusetoj, kiel la *Frogettes* de René Froger. Pliposte ŝi startis sub la artistnomo Marlayne soloan karieron. En 1994 ŝi kantis la rekonomelodion por la televida programo *Koffietijd!* (Kafotempo). En 1999 ŝi trarompis kiam ŝi gajnis la Nacian Kantfestivalon per la kanto *One good reason* (unu bona kialo), verkita de Tjeerd van Zanen kaj Allen Michael. Dum la Eŭrovido-Kantokonkurso 1999 en Jerusalemo ŝi atingis la dividitan okan lokon.

Marlayne poste surdiskigis novan kompaktdiskon, *Meant to be* (Celas esti). En 2001 tiu KD surmerkatiĝis. En tiu sama jaro ŝi aperis kun Hans Vermeulen kaj la muzikbando City to City (Urbo al urbo) en De vrienden van Amstel LIVE (La amikoj de Amstel VIVE), kie ŝi inter aliaj kun Vermeulen kantis *The Alternative Way* (La alternativan vojon). Pliposte ŝi ankaŭ surdiskigis kanton kun kantisto Gordon kiu fariĝis modesta furorkanto.

Marlayne dum la Nacia Kantfestivalo 2011

Privata vivo
------------

Marlayne Sahupala geedziĝis je la 26-a de junio 1998 en Baarn kun la drumisto Danny Sahupala. Kune ili havas filinon ekde la 2-a de julio 2009.

Eksteraj ligiloj
----------------

* IMDb



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667626
* GND: 135137977
* VIAF: 79986290
* ISNI: 0000 0000 5817 5250
* MBA: 0f076ae5-8022-412b-a452-b27ac9b45670
 |

* Kategorio Marlayne Sahupala en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Martin Bodmer**, naskiĝinta la 13-an de novembro 1899 en Zuriko kaj forpasinta en 1971, estis svisa intelektulo kaj kolektanto de kulturaj valoraĵoj, kiu por ilin konservi kreis fondaĵon.

Biografio
---------

Naskiĝinte en patricia industria familio de prilaborantoj kaj komercistoj de silko, li perdis la patron en 1916 kiu lasis al li grandan heredaĵon. Li komencis kolekti rarajn librojn ekde la aĝo de dekses jaroj kaj ekkonceptis la senliman ambicion de la kreado de biblioteko de universa literaturo.

En 1918, Martin Bodmer ektudis literaturon de la germana lingvo, sed trefue tion rezignis kaj ekvojaĝis tra Usono kaj vizitis Parizon. Trefrue li provis krei la plej gravan literaturan premion de Svislando kaj originis kun intelektuloj Eduard Korrodi, Robert Faesi kaj Max Rychner la «Fondaĵon Martin Bodmer por asigni la premion Gottfried Keller». Paralele li lanĉis la dumonatan revuojn «Corona» ĉe kiu gastiĝis la nomoj de la plej gravaj literaturistoj de la epoko, dum ĉe lia luksa vilao de Zuriko arte klubiĝis diversaj tiutempaj verkistoj.

Elektite prezidanta de CICR (Ruĝa Kruco), li forlasis Zurikon por Ĝenevo kaj transigis en 1942 sian kolekton sur la bordoj de la rivero Lemano.

Bodmer rekomencis, postmilite, pliestigi sian malnovan projekton krei «Bibliotekon de tutmonda literaturo», kiu kolektu
la plej rimarkajn verkojn de la homaro, ne nur de striktaj sferoj de la arto kaj literaturo sed ankaŭ de areo religia, scienca, filozofa kaj politika ktp. Laŭlonge de kvindek jaroj, li sukcesis amasigi gravegajn verkojn, li etendigis sian projekton al tabletoj kojnoformaj, al papirusoj, al antikvaj moneroj. En la trezoro akumulita elstaras unu el la plej antikvaj manuskriptaj kopioj de la Evangelio laŭ Johano, de la verkoj de Menandro (kiel Dyskolos kaj La Virino de Samo); krome en ĝi kuŝas la eldonaj provoj de la verkoj de Marcel Proust, originaloj de la unuaj eldonoj de Don Quijote de la Mancha, de Faust, manuskriptoj de la verkoj de Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio ktp.

Antaŭ sia morto, rifuzinte la proponon de usona milionulo ofertanta 60 milionojn da dolaroj (de 1971) por la aĉeto de ĉio kolektita, Martin Bodmer, kun akordo de siaj gefiloj, dispoziciis ke la biblioteka kolekto estu ero stabila de la Fondaĵo kiu sin honoras per lia nomo, institucio kultura privata internacia, kies sidejo estas Cologny (Ĝenevo), en kiu la katalogitaj elementoj sumas je 150.000.

Inter tiuj pecoj elstaras, inter la elstaraĵoj, la papirusa kolekto (papirusoj Bodmer) iom hazarde akirita kaj savita por la studo kaj plikompreno de la kristanaj fontoj kaj ne nur.

Vidu ankaŭ
----------

* Fondaĵo Martin Bodmer
* Papirusoj Bodmer
* Papiruso 75

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Martin Bodmer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Présentation détaillée Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 395884
* GND: 116216387
* LCCN: no2003117049
* VIAF: 118948681
* ISNI: 0000 0001 0939 3056
* SUDOC: 086947893
* BNF: 144808786
* BIBSYS: 15016090
* NKC: jx20061128001
 |
**Laken** ([ˈlaːkən], nederlande) respektive **Laeken** (france) estas rezideja antaŭurbo en la nord-okcidento de Bruselo (poŝtkodo : B-1020), Belgio. Ĝi apartenas al la municipo *urbo Bruselo*.

La reĝa palaco de Laken
La Reĝa Palaco de Laeken estas la oficiala hejmo de la reĝa dinastio de Belgio. Ĝi konstruiĝis inter la jaroj 1782 kaj 1784 sub la arkitekto *Charles de Wailly*. Dum fajro de la jaro 1890 ĝi parte detruiĝis kaj ampleksigite rekonstruiĝis sub *Alphonse Balat*. La franca arkitekto donis al ĝi sian nunan formon dum 1902. La oficiala reĝa rezidejo la kastelo estas ekde la jaro 1831. La kastela areo inkluzivas interalie la impresajn reĝajn vitrodomojn de Laken, grupo da katedralo-formaj konstruaĵoj, kiu por la publiko nur alireblas dum malmultaj tagoj de la jaro.

Kupolo de la impresaj reĝaj vitrodomoj de la kastelo de Laken (1874-1890)
Iom sude de la kastela areo, troveblas la novgotika preĝejo de Nia Sinjorino, origine tombejo por reĝino *Luisa-Maria de Francio*, la edzino de reĝo Leopoldo la 1-a de Belgio. La preĝejo inkluzivas la reĝan kripton, kie la membroj de la reĝa dinastio de Belgio estas entombigitaj. La tombejo malantaŭ la preĝejo enhavas multajn tombojn de riĉaj kaj konataj belgoj. En ĝi interalie videblas originala versio de la skulptaĵo *La pensanto* de la artisto Auguste Rodin.

Iom norde de la kastela areo situas la kontrastaj ĉina pavilono kaj japana turo. La ĉina pavilono konstruiĝis laŭ mendo de la reĝo Leopoldo la 2-a de Belgio. La haloj dezajniĝis laŭ stiloj de la francaj reĝoj Ludoviko la 14-a kaj Ludoviko la 16-a, kaj estas dekoritaj per ĉinaj motivoj, porcelanaĵoj kaj arĝentaĵoj. La japana turo estas pagodo, inspirita de konstruaĵo Leopoldo vidis en la monda ekspozicio en Parizo dum la jaro 1900.

La japana turo dumnokte
Statuo de Leopoldo la 1-a de Belgio antaŭ la reĝa kastelo de Laken
Aliaj interesaj lokoj en Laken estas la Atomiumo, la eksa varostokejo de la poŝta imperio *Thurn kaj Taxis*, la parko *Brupark*, la stadiono Reĝo Baldueno kaj la ekspozicia parko *Hejzeloparko*.

Dum decembro 2001 la Eŭropa Konsilio kunvenis en Laken, kaj tie nova deklaracio estis akceptita, kiu dediĉigis la Eŭropan Union al pli da demokratio, travidebleco kaj efikeco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝoj de Laken (en la nederlanda)

* Kategorio Laken en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218612
* GND: 4269611-2
* LCCN: n80040571
* VIAF: 155934430
 |
**Martín Cortés Malintzin** (1523 ? - ĉ. 1595) estis la plej aĝa filo de Hernán Cortés kun La Malinĉe kiu estis interpretisto de la fama hispana konkistadoro. Li estis deklarita legitima filo per papa buleo de Klemento la 7-a en 1528. Li estas konsiderata kiel unu de la unuaj mestizoj de Nova Hispanio. Pri lia naskodato, tiu ne estis fiksita precize. Don Federico Gómez de Orozco, historiisto konata kiel posteulo de Martín Cortés, informis pri la kontento de Korteso estonta patro post la morto de unua edzino Marcaida, kio indikis naskojaron de la mestizo ĉirkaŭ fino de 1523 aŭ komenco de 1524. Li poste estos donacita al kuzo de don Hernando, nome Juan de Altamirano, laŭ Gómez de Orozco. Li neniam revenos kun sia patrino.

Notoj
-----

1. ↑   ANNA LANYON, El nuevo mundo de Martín Cortés: historia de un olvido  Aliritala 26an de aŭgusto 2018.
2. ↑   GÓMEZ de OROZCO, F. (1942) Doña Marina, la dama de la conquista, Nota 7, capítulo X, México, ed. Xotchil

Vidu ankaŭ
----------

* Martín Cortés Zúñiga


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617507
* GND: 131849573
* LCCN: nb2004026574
* VIAF: 6077663
* ISNI: 0000 0000 3723 8769
* SUDOC: 09218619X
 |
Matena pejzaĝo.
**Mateno** estas la unua parto de la diurno, t.e. la periodo, kiu sekvas la nokton.
Ĝi komenciĝas je sunleviĝo kaj finiĝas je tagmezo. Tamen la individua difio varias multe de unu persono al la alia. Por multaj la mateno ekas, kiam oni vekiĝas, por aliaj, kiam la suno leviĝas (t.e. en Mezeŭropo somere je la 4-a kaj vintre je la 8-a), aliaj difinas ĝin inter la 5-a kaj 9-a horo.

Matenaj fenomenoj
-----------------

El meteologia vidpunkto, la mateno estas la plej malvarma parto de la diurno. Tial okazas specifaj fenomenoj, kiel matena nebulo, roso, prujno kaj frosto. El optika vidpunkto oni rimarkas ĉefe la matenajn kolorojn: matena krepusko kaj sunleviĝo kaj. Matene ekas birdkantado. Viroj ofte havas matenan erektiĝon.

Lingvistike
-----------

En la germana kaj la japana lingvoj, sekvas la matenon la antaŭtagmezo. Sed la angla *morning* kaj la franca *matin* entenas kaj la matenon kaj la antaŭtagmezon.
Laŭ la hipotezo de Sapir-Whorf, tio signifus, ke anglo- kaj francparolantoj estas malpli matenemaj homoj ol germano- aŭ japanparolantoj.

Dum multaj lingvoj en la mondo havas specifan saluton por la mateno, kiel *"bonan matenon"*, latinidaj lingvoj uzas neŭtralan saluton, kiel *"bonan tagon"* (en la franca *bonjour*) jam ekde la mateno.

Proverboj
---------

Ekzistas pluraj proverboj pri mateno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Horo matena estas horo bena.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Matena horo estas plena de oro.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Vespero lacigas, mateno freŝigas.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Mateno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mateno en la Vikivortaro (Universala vortaro)
* Mateno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Mateno en Vikifontaro (Universala biblioteko)
* Mateno en ReVo

* Sunleviĝo
* Krepusko

Referencoj
----------

1. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2009-03-27.
**Sankta Marteno de Porres** (naskiĝis la 9-an de decembro 1569 en Limao, Peruo; mortis la 3-an de novembro 1639 samurbe), ankaŭ nomata la „balaila sanktulo", estis peruana dominikana monaĥo. Li estas kultata kiel sanktulo. Li estas plejofte bildigata kiel mulato kun vesto de dominikanoj kun kruco, rozario kaj balailo. Lia memortago estas la 3-a de novembro.

Martín de PorresLi estas la patrona sanktulo de la kuraca flegistaro, kontraŭ rataj kaj musaj plagoj kaj de sociala justeco same kiel patrono de la mulatoj.

La usona ĵazkomponistino kaj pianistino Mary Lou Williams komponis honore al li mallonge post lia kanonizo sian pecon *Black Christ of the Andes*, kiu aperis kiel muzikalbumo en 1963.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Martín de Porres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406044
* GND: 118578294
* LCCN: n50080634
* VIAF: 89221600
* ISNI: 0000 0001 0830 8104
* SUDOC: 096992743
* BNF: 121918734
* NLA: 67207449
* BIBSYS: 1542227317758
* NKC: mzk2005278361
 |
Tomboj kaj krucoj en Kurapaty
**Kurapati** (beloruse *Курапаты*) estas la arbara zono ĉirkaŭ la urbo Minsko, kie dum la terora epoko (1937-1941) de Josif Stalin sovetuniaj armeanoj masakris grandan nombron da belorusoj kaj poloj. La amasmurdo estas parto de tiuepoka genocido kontraŭ la belorusa kaj pola nacioj.

La ejon de la masakro, kiu konsistas el pli ol 500 tombejoj en areo de 3 ha, malkovris Zianon Pazniak en la jaro 1988, sed sekvis elfosadoj ankaŭ en 1994, 1997 kaj 1998 kiuj konfirmis la masakron sed la interpretado de la amasbuĉadoj restis diskuteblaj en Belorusio. La malkovro estis unu el plej gravaj kaŭzoj por batalado pri la sendependeco de Belorusio. Sovetianoj masakris kaj entombigis tie inter 30 000 ĝis 200 mil personojn de la nacioj belorusa kaj pola. Estas tie ankaŭ multe da katolikaj, judaj kaj ortodoksaj pastroj. La masakritaj personoj estis ĉefe belorusaj inteligenculoj kontraŭaj al la reĝimo kaj strebantaj ricevi sendependecon. En kelkaj tomboj oni trovis ankaŭ polajn inteligenculojn kaj soldatojn. Temas pri genocido kontraŭ ambaŭ nacioj. Tiu memorloko estas malmulte konata en Belorusio kaj moMntras kiom kruela povas esti totalisma reĝimo.

Ĝis nun la belorusa registaro ne opinias la ejon historie aŭ kulture valora. Antaŭ kelkaj jaroj oni ekvolis konstrui tie aŭtoŝoseon, sed multaj belorusoj kontraŭis fervore al tio. Ĉiujare belorusaj civitanoj rememoras la pereintojn de la stalinisma genocido lasante krucojn, kandelojn kaj aliajn aĵojn de memoro, kvankam aliflanke ĉiam troviĝas nekonataj personoj, kiuj detruas ĉion dum la jaro. La polico ne intervenis eĉ kiam nekonatoj detruis benkon donitan de Bill Clinton – "de la usona nacio al la belorusa".

Nuntempe la belorusa registaro almenaŭ agnoskas la ekziston de la amasmurdo. Antaŭ la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento la ŝtataj aŭtoritatoj asertis, ke temis pri faro de nazioj. Nun la postkomunisma registaro celtrafe ne mencias ke temas pri genocido fare de sovetianoj.

Memorigo
--------

* 1989: Belorusa SSR: en Kurapati okazis manifestacio memore al viktimoj de amasaj sovetaj reprezalioj de belorusoj kaj poloj — laŭ Norman Davies la genocido ampleksis pli ol 250 000 homojn.
* Jdanovski, M. 1990, *Doroga na Kurapaty* (La vojo al Kurapati), Minsk: Belarusfilm.

Vidu ankaŭ
----------

* Ales Bjaljacki
* Granda purigo
* Augustów-traserĉo
* Masakro de Katin

Referencoj
----------

1. 1 2  (angla) Kurapaty (1937-1941): NKVD Mass Killings in Soviet Belarus, SciencesPo, la 27-an de marto 2008. Goujon Alexandra, Kurapaty (1937-1941): NKVD Mass Killings in Soviet Belarus, *Violence de masse et Résistance - Réseau de recherche*, alirite la 11-an de septembro 2018, ISSN 1961-9898

* Kategorio Masakro de Kurapati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Mathematische Annalen*** (Matematikaj analoj, mallongigite kiel *Math. Ann.* aŭ, iam, *Math. Annal.*) estas germanlingva matematika akademia esplor-gazeto fondita en 1868 de Alfred Clebsch kaj Carl Neumann. Postaj administraj redaktoroj estis Felix Klein, David Hilbert, Otto Blumenthal, Erich Hecke, Heinrich Behnke, Hans Grauert, Heinz Bauer, Herbert Amann, Jean-Pierre Bourguignon, Wolfgang Lück kaj Nigel Hitchin. Nuntempe, la administra redaktoro de "Mathematische Annalen" estas Thomas Schick.

Volumoj 1–80 (1869–1919) estis publikigitaj de Teubner. Ekde 1920 (vol. 81), la gazeto estis publikigita de Springer. Fine de la 1920-aj jaroj, sub redaktoreco de Hilbert, la gazeto enkotiĝis en polemiko pri la partopreno de L. E. J. Brouwer en sia redaktora teamo, nome efiko el la fundamenta polemiko Brouwer–Hilbert. Inter 1945 kaj 1947 la gazeto mallongtempe ĉesis aperi.

Notoj
-----

1. 1 2   (March 1973) "Rückblick auf die Geschichte der Mathematischen Annalen", *Math. Ann.* (German) **200** (1), p. i–vii. doi:10.1007/BF01578287.
2. ↑   (Decembro 1990) "The war of the frogs and the mice, or the crisis of the *Mathematische Annalen*", *Math. Intelligencer* **12** (4), p. 17–31. doi:10.1007/BF03024028.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Mathematische Annalen* retejo en Springer
* *Mathematische Annalen* Arkivigite je 2013-01-04 per Archive.today (1869–nune) en SpringerLink [abono postulita]
* *Mathematische Annalen* arkive (1869–1996) en Göttinger Digitalisierungszentrum GDZ [libera aliro]
* *Mathematische Annalen* arkive (1869–1996) en DigiZeitschriften [libera aliro]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 667214
 |
**(162080) 1998 DG16** estas tre malgranda, malhela terrenkonta kaj venusrenkonta atona asteroido.

Ĝi estis malkovrita la 27-an de februaro 1998 en la kadro de la kampanjo NEAT (*Near Earth Asteroid Tracking*) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).

Orbito
------

Ĝia discentra orbito krucas tiujn de la Tero kaj de Venuso, ĝia iom ganda orbita klineco tenas ĝin malproksima de nia planedo.

• Ĝia tera MOID estas 0,18817 astronomia unuo, tie estas 28,150 milionoj da km,  

• ĝia venusa MOID estas 0,14776 astronomia unuo, tie estas 22,105 [milionoj da km,  

• ĝia merkura MOID estas 0,17406 astronomia unuo, tie estas 26,039 milionoj da km.

• La 3-an de aprilo 1925 ĝi pasis al 0,18691 astronomia unuo (27,961 milionoj da km) de la Tero,  

• la 8-an de aprilo 2167 ĝi pasos al 0,19027 astronomia unuo (28,464 milionoj da km) de nia planedo.

• La 28-an de majo 1982 ĝi pasis al 0,14827 astronomia unuo (22,181 milionoj da km) de Venuso,  

• La 6-an de aprilo 2163 ĝi pasos al 0,14714 astronomia unuo (22,012 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (162001–163000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (162079) 1997 WE35 | **(162080) 1998 DG16** | (162081) 1998 FL123 |
**Bruno NUYTTEN** (28a de Aŭgusto 1945, Melun) estas franca direktoro de fotografio kaj reĝisoro. Li ricevis tri César-premiojn (1977, 1984, 1989) kaj du BAFTA (1988); li instruas en la nacia lernejo FEMIS kies departementon «Image» li estris ĝis 2002 kaj kies akceptoĵurion li prezidis en 2007.

Fama direktoro de fotografio, Bruno Nuytten partoprenis en pli ol trideko da filmoj (*Les Valseuses*, *India Song*, *La Meilleure Façon de marcher*, *Barocco*, *Les Sœurs Brontë*, *Garde à vue*, *Possession*, *Tchao pantin*, *La Pirate*, *Fort Saganne*, *Détective*, *Jean de Florette*, *Manon des sources*…).

Camille Claudel, kiu estis la unua reĝisora kaj fotista klopodo de Nuytten,ricevis la César-premion al la Plej Bona filmo en 1989. En la filmo stelulis kaj kunproduktoris Isabelle Adjani, kun kiu li havis filon, nome Barnabé Saïd-Nuytten. Al Adjani estis atribuita la Ora Urso al la Plej Bona Aktorino en la 39a Berlina Internacia Kinfestivalo pro sia rolo en la filmo.

En lia filmo de 2000, *Passionnément*, stelulis Charlotte Gainsbourg.

Referencoj
----------

1. ↑  "Berlinale: 1989 Prize Winners". berlinale.de. Alirita en 2011-03-10.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Bruno Nuytten en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837887
* GND: 133954668
* LCCN: nr92029507
* VIAF: 117655957
* ISNI: 0000 0001 1954 3046
* SUDOC: 061053384
* BNF: 139878340
* BIBSYS: 4006203
* NKC: xx0169582
* BNE: XX1320674
 |
**Andrew Graham** (naskiĝis la 8-an de aprilo 1815 en Graflando Fermanagh, mortis la 5-an de novembro 1908 en Kembriĝo) estis irlanda astronomo

Laborante por Edward Cooper en la Observatorio de Markree, li malkovris la asteroidon 9 Metison en 1848.

Li partoprenas, de la 8-a de aŭgusto 1848 al la 27-a de marto 1856 al la observadoj kiuj provizis donitaĵojn por la "*Katalogo de Markree*", katalogo de 60 000 steloj proksimaj de la ekliptiko; eldonita inter 1851 kaj 1856 en 4 volumoj.

Dum tiu observad-kampanjo, li elpensis la "*stang-kvadratan mikrometron*" (angle, "*square-bar micrometer*"), aparato kiu permesis pli facile determini la rektascension kaj la deklinacion de la astroj.

Inter 1864 kaj 1903, li laboris, kiel ĉef-helpanto en la observatorio de Kembriĝo, kie li partoprenis al la "*Katalogo de Kembriĝo*", aldonaĵo al la Katalogo de Markree, sed koncernanta stelojn videbla pli sude. Tiu katalogo estis eldonata en 1897

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  Uzo de la "*square-bar micrometer*"(angle)   
    Reĝeto (Alfo Liono) observita per la "*square-bar micrometer*" (angle)
 

* Kategorio Andrew Graham (astronomo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327190
* GND: 117553212
* VIAF: 69710709
* ISNI: 0000 0000 1054 5734
* SUDOC: 174644663
 |
**Marcia Trionfale** (itale por *Triumfmarŝo*) estis la oficiala himno kaj de la papo kaj de la Papa Ŝtato. Komponis ĝin en 1857 la aŭstra komponiisto Viktorin Hallmayr.  Hallmayr estis kapelestro ĉe la Graf-Kinsky-regimento, la 47-a batallinia infanteriregimento de la protektadtrupoj de la Aŭstria imperio. Ili havis sian stacion en la Papa Ŝtato.

Historio
--------

La ekzakta dato de la premiero ne konatas vere: ĉu la 9.6.1857 dum la enirado de papo Pio la 9-a en Bolonjo, ĉu la 21.8.1857, ĉu la 5.9.1857 en Florenco, ĉefurbo de la Grandduklando de Toskanio (ludate fare de ok kapeloj). Plaĉis al lia papa moŝto la viva kaj fajra ritmo de la marŝo tiel ke li ordonis uzi kaj ludi ĝin en ĉiuj papaj ŝtateroj.

Tamen en la 16.10.1949 papo Pio la 12-a anstataŭigis ĝin dum la Jubileo de 1950 per la en 1869 komponito Himno kaj marŝo pontifikaj *(Inno e Marcia Pontificale)* pro plia taŭgeco. Ĉar fare de la romanoj la himno moke taksitis saltodanco kaj ankaŭ la papo mem ne tro ŝatis la hallmayr-aĵon pro tro granda similo al valso. La lasta oficiala sonigo de *Marcia Trionfale* okazis en la 24.12.1949 ĉe Damaso-korto. La onidiro ke la kanto *Noi vogliam Dio, Vergine Maria* servis kiel (modelo por) papa himno ne proveblas ie.

Literaturo
----------

* Ulrich Nersinger: *Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof*, Band I. Bonn 2010, ISBN 978-3-936741-65-0.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri la himno sur la vatikanŝtataj paĝoj

Notoj
-----

1. ↑  Fabrizio Rossi: *Der Vatikan. Politik und Organisation*. München 2005, p. 25
2. ↑  Ulrich Nersinger: *Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof*, Band I. Bonn 2010, p. 157.
3. ↑   Artikolo *Papsthymne*. Ĉe: Niccolò del Re (eld.): *Vatikanlexikon*. Pattloch, Augsburg 1998, p. 541
4. ↑  Jürgen Erbacher: *Der Vatikan. Das Lexikon*. Leipzig 2009, p. 183.
5. ↑  Ulrich Nersinger: *Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof*, Band I. Bonn 2010, p. 159.
**Margit-ponto** estas ponto en Budapeŝto, kiu faras pli longa la mezan aŭ grandan bulvardon kaj ĝi tuŝas ankaŭ insulon Margareta. La unuaranga celo estis fari kontaktojn inter bulvardoj en Buda kaj Pest. Por tuŝi la insulon la ponto formas vastan V-formon. Kiel la dua konstanta ponto en Budapeŝto ĝi pretiĝis en 1876. Pro la insulo evidentiĝis la nomo Margareta.

Aerfoto el Buda al Margit-ponto
* aperturoj: 6 (73,5 + 82,67 + 87,88 + 87,88 + 82,67 + 73,5 m)
* longo: 608 m
* larĝo: 25 m

Historio
--------

Francaj inĝenieroj faris la planadon, tial la aspekto memorigas pri Parizo. Dekomence ankaŭ tramo (komence ĉevaltira tramo) uzis la ponton. En la 21-a jarcento jam ankaŭ aparta biciklovojo funkcias. Diversaj skulptaĵoj ornamas la ponton, kiuj parte detruiĝis dum la eksplodo. Estas ponteto (flankobranĉo) al la insulo pretiĝinta en 1900. Nuntempe nur perpieduloj kaj escepte la urba aŭtobuso uzas ĝin, por gardi la insulon.

Eksplodo
--------

En 1944 la ponto hazarde eksplodis dum granda trafiko, multaj mortis. Post 4 jaroj la ponto rekonstruiĝis, ĝis tiam provizora ponto nomata Manci funkciis.

Interesaĵoj
-----------

* János Arany verkis tristan poemon *Hídavatás* pri la inaŭguro de la ponto en 1877. Poste pri la poemo eĉ pentraĵo pretiĝis.
* Okazis Ŝipkatastrofo en Budapeŝto en 2019 ĝuste ĉe la ponto.

* Kategorio Margit-ponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**(163026) 2001 XR30** estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido, rigardita kiel potence danĝera objekto.

Ĝi estis malkovrita la 11-an de decembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Orbito
------

Ĝi estas proksima de la orbitaj resonancoj 2:3 kun la Tero kaj 8:1 kun Jupitero.

Ĝia discentra, iom klinita orbito krucas la orbitojn de Marso, de la Tero kaj ekstere tanĝas tiun de Venuso. Ĝia suprenira nodo estas danĝere proksima de la tera orbito.

• Ĝia marsa MOID estas 0,07406 astronomia unuo (11,079 milionoj da km),  

• ĝia tera MOID estas 0,02206 astronomia unuo (3,2997 milionoj da km),  

• ĝia venusa MOID estas 0,18101 astronomia unuo (27,07 milionoj da km).

• La 7-an de februaro 2192 ĝi pasos al 0,07769 astronomia unuo (11,622 milionoj da km) de Marso.

• La 31-an de majo 1965 ĝi pasis al 0,03570 astronomia unuo (5,341 milionoj da km) de la Tero,  

• la 29-an de majo 2030 ĝi pasos al 0,06076 astronomia unuo (9,080 milionoj da km) de la Tero,  

• la 3-an de junio 2148 ĝi pasos al 0,02952 astronomia unuo (4,416 milionoj da km) de nia planedo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe la datumbazo de *NEODyS-2* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (163001–164000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (163025) 2001 XG10 | **(163026) 2001 XR30** | (163027) 2001 XX56 |
**Marşandiz** estas stacidomo sur suburba linio "Başkentray" en Ankaro, Turkio. Ĝi estas lokita apud ranĝadstacio "Marşandiz" kaj ĉefe priservas fervojistojn kiuj laboras tie. En Julio 2016, la stacidomo estis fermita kaj sekve malkonstruita kaj rekonstruita kiel parto de rehabilita projekto de Başkentray. La nova stacidomo estis relokita 200 m orienten kaj ĝi estis malfermita la 12-an de aprilo 2018. Stacidomo Marşandiz ankaŭ priservos pasaĝerojn de stacidomo "Motor Fabrikası", kiu fermis en 2016, pro kio la relokiĝo orienten. Antaŭ 2016, la stacidomo havis elirejon al Bulvardo Anadolu, kiu trairis la trakojn sur nord-suda akso. la nova stacidomo ne plu havos aliron al la Bulvardo kaj anstataŭe havos elirejojn al Avenuo Güvercinlik kaj Vojo Güvercin.

Stacidomo Marşandiz estis malfermita en 1944 fare de TCDD, kune kun la ranĝadstacio.

Ĉirkaŭ la 6:30 matene (0330 UTC) la 13-an de decembro 2018, mortiga kolizio inter pasaĝera trajno kaj lokomotivo okazis en la stacidomo. Naŭ homoj estis mortigitaj kaj 47 vunditaj.

Referencoj
----------

1. ↑   Başkentray Yıl Sonu Hizmete Girecek (turke). rayhaber.com (23 junio 2016). Alirita 31 oktobro 2017.
2. ↑   Demiryollarının 161 Yılı (turke). tcdd.gov.tr. Arkivita el la originalo je 2018-02-20. Alirita 1 novembro 2017.
3. ↑  "Turkey: high-speed train crash in Ankara leaves many dead", *The Guardian*, 13 decembro 2018. Kontrolita 13 decembro 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marşandiz (stacidomo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marşandiz station in Google Street View

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Marşandiz railway station en la angla Vikipedio.*
**Matamoros** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Matamoros*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05017.

**Matamoros** signifas en la hispana "maŭrmurdisto".

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 99707 loĝantojn. El tiuj estis 49.508 viroj kaj 50199 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1003,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1110 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 77542 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 19 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,025 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 64.416 personoj apartenis al la katolika religio kaj 5191 personoj al la protestantisma religio. 860 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 5324 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**Marŝo de Sendependeco en Varsovio** (pole *Marsz Niepodległości*) estas patriotisma manifestacio forme de marŝo sur la stratoj de Varsovio, okaziĝanta ĉiujare la 11-an de novembro.

Marŝo de Sendependeco en Varsovio (2019).
Iniciatita de tiel nomataj naciismaj politikaj organizaĵoj: Młodzież Wszechpolska (Tutpollanda Junularo) kaj Obóz Narodowo-Radykalny (Naci-Radikalaj Partioj). De 2011 organizanto de la marŝo estas Asocio Marŝo de Sendependeco, al kiu i.a. apartenas aktivuloj de tiuj ĉi organizaĵoj.

Konforme al deklaracio de la organizantoj Marŝo de Sendependeco estas elemento de festado de la Nacia Festo de Sendependeco kaj manifestacio al alligo al la pola tradicio kaj patriotismo. Kontraŭuloj de la Marŝo diras, ke temas pri promocio de faŝismo, rasismo kaj kontraŭjudismo.

Historio
--------

**Antaŭ 2010**

Ĝis 2009 Marŝo de Sendependeco fokusigis nur naciismajn mediojn. Partoprenis ilin kelkcent personoj.

**2010**

Pro akra kritiko de maldekstrulaj medioj kaj "Gazeta Wyborcza" Marŝo de Sendependeco iĝis temo de publika diskuto. En la manifestacio partoprenis homoj el diversaj dekstrulaj organizaĵoj kaj ŝatantoj de futbalo. Dum la marŝo oni arestis grupon de personoj akuzitan pri atako al policanoj. Inter ili estis blokanta la marŝon Robert Biedroń kaj pluraj membroj de la Marŝo de Sendependeco.

**2011**

Laŭ organizantoj en la marŝo partoprenis ĉ. 20 000 personoj. Jam post kunveniĝo de la partoprenantoj de Marŝo de Sendependeco kaj Kolora Sendependa okazis unuaj bataletoj inter la partoprenantoj. Du horojn antaŭ komenco de la marŝo grupo de ĉ. 100 personoj el maldekstraj organizaĵoj, provantaj bloki la marŝon, atakis policanojn ĉe la vojkruciĝo Nowy Świat kaj Świętokrzyska. Enestantaj inter ili armitaj germanaj anarkiistoj el movado Antifa atakis pli frue membrojn de rekonstruataj grupoj, vestitaj en historiaj uniformoj.

Interesaĵo
----------

La tumultoj okazis dum regado de Civitana Platformo, kaj ĉesis post transpreno de regopovo fare de Rajto kaj Justeco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marŝo de Sendependeco en Varsovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficjalna strona Marszu Niepodległości Oficiala retejo de la Marŝo
Pri la komunumo
---------------

**Maur** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 9080 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 9261 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Maur situas je la orienta flanko de la montoĉeno de Pfannenstiel kaj je la okcidenta bordo de la lago Greifensee. La komunumo troviĝas meze en la kamparo, tamen tute proksime de la urbo Zuriko. Je bela vetero ĝi ofertas mirindan panoramon al la Alpoj kaj la lago. La komunumo posedas publikan banejon kun strando ĉe la lago. Al la komunumo Maur apartenas ankaŭ la vilaĝo Forch ĉe la montpasejo Forch sur la dorso de Pfannenstiel, Aesch kaj Scheuren okcidente de Forch, kaj sur la orienta deklivo de Pfannenstil Binz, Ebmatingen kaj Uessikon.

Trafiko
-------

Maur per busoj de la Zurika Trafik-Unio estas facile atingebla de Zuriko. Sur la Greifensee ekzistas ŝiplinio al Uster. La municipo Forch atingeblas per la regiona tramlinio S18 de la Forch-Fervojo.

Ekonomio
--------

Maur estas ŝatata loĝloko de familioj, kies gepatroj laboras en la proksima urbo Zuriko. La vilaĝo mem origine estis agrokultura, sed nur malgranda parto de la loĝantoj nuntempe ankoraŭ estas kamparanoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Maur datiĝas el la jaro 874 kiel *Mure*.

Apud la lagobordo ekzistis neolitikaj kaj pronzepokaj lagobordaj setlejoj.

La unua dokumenta mencio el la 9-a jarcento okazis en listo de la Granda Monaĥejo en Zuriko. Iom poste la rajtoj pri Maur transiris al la Virina Monaĥejo Zuriko, kiu instituigis en Maur majoron por administri siajn bienojn. Kiel sekvanto de la monaĥeja majoro, la tribunalejo Maur pluekzistis interne de la kamparvoktejo Greifensee. Inter 1424 ĝis 1559 la tribunala senjorejo seninterrompe apartenis al la familio aeppli. En la jaro 1775 la lasta tribunala senjoro, la artisto kaj eldonisto *David Herrliberger* vendis la tribunalejon al la urbo Zuriko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Felix Aeppli*: *Maur* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-08-22)

Vidu ankaŭ
----------

* Scheuren (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Maur
* Maur en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Maur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Preĝejo de MaurPreĝejo de Maur
* Ŝiphaltejo Maur ĉe GreifenseeŜiphaltejo Maur ĉe Greifensee
* Rigardo al Maur de okcidentoRigardo al Maur de okcidento

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Uster |
| --- |
| Dübendorf  •  Egg ZH  •  Fällanden  •  Greifensee  •  Maur  •  Mönchaltorf  •  Schwerzenbach  •  Uster  •  Volketswil  •  Wangen-Brüttisellen |  |

 |
Max Schreck (1879-1936)
**Max SCHRECK** (11-an de junio, 1879, mortis la 26-an de novembro, 1936) estis germana aktoro, fama ĉefe pro la titolrolo en la mutfilmo *Nosferatu*.
Naskiĝinte en Berlino, Max Schreck komencis sian aktoran karieron en la Berlina *Staatstheater*. Poste li dum du jaroj turneis tra germanaj kaj svisaj teatroj. Stacioj estis i.a. Erfurt, Bremeno, Lucerno, Gera kaj Frankfurto ĉe Majno. Poste li laboris en Berlino, ĉe Max Reinhardt.

De 1919 ĝis 1922 li laboris en la Munkena teatro Kammerspiele. Tiutempe oni ankaŭ preparis la unuan filmon, en kiu li aperis: *Der Richter von Zalamea*.

Mondfamon li en 1922 akiris en la rolo de vampiro la horora filmo *Nosferatu* de la reĝisoro Friedrich Wilhelm Murnau. Li tiel konvinke aktoris, ke kelkaj homoj timis, ke la aktoro mem estis vampiro, ne laste pro lia nomo: Schreck = Teruro.

En la jaro 1923 Max Schreck aperis en la filmo *Die Straße*, poste li revenis al Munkeno. Li mortis subite en la aĝo de 56 jaroj, post kiam li mallonge antaŭe ankoraŭ staris sursceneje.

* Kategorio Max Schreck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30615
* GND: 12461874X
* LCCN: no99027039
* VIAF: 44601890
* ISNI: 0000 0000 6314 1223
* SUDOC: 079074669
* BNF: 15121209b
* NKC: xx0187226
* BNE: XX1534364
 |
Mapo de *Deir Yasin*.
**Deir Yasin** (ankaŭ **Deir Jassin**, arabe **دير ياسين** *Dair Yāsīn*, en la palestina dialekto *Dēr Yāsīn*) estis araba vilaĝo, nun parto de Giw'at Scha'ul, nordokcidenta de Jerusalemo. En la vilaĝo okazis amasmurdado de araboj fare de israela terorisma grupo Irgun, la 9-an de aprilo 1948.

Fono, masakro kaj sekvoj
------------------------

La cionismaj militistaj subgrundaj organizoj (terorgrupoj) Irgun Tzwai Le’umi (IZL) kaj Leĥi (LHI) murdis laŭ samepokaj sciigoj de Irgun-komandisto Mordeĥaj Ra'ana, ĉ. 254 civilulojn.

La perforta, krima agado kaŭzis panikon inter la araba loĝantaro. Pro tiu masakro kaj pliaj agadoj jam ĝis la vera komenco de la palestina milito la 14-an de majo 1948 – do ene de 35 tagoj – fuĝis aŭ estis forpelitaj de 250.000 ĝis 300.000 palestinaj araboj. La ŝokefiko de la masakro estis tiom granda, ĉar la araba vilaĝo Deir Yasin estis „kooperativa", kiu provis kunvivi kun la juda reprezentiĝo en Palestino. La fenomeno, ke spite al tio, tie okazis tiom brutala buĉado, radikaligis la araban-palestinan loĝantaron. La demando ĉu la masakristoj antaŭvidis ties sekvojn (kaj tiel okazis intenca masakrado) estas disputita inter la historiistoj.

la malnova vilaĝo.
La amasmurdadon komandis la pli posta ĉefministro kaj pacpremiito Menaĥem Begin. Begin defendis poste la masakron: „La masakro de Deir Jassin  – sen la ,venko‘ de Deir Jassin neniam estiĝintus la ŝtato de Israelo. La agado estis eluzita pli poste en la enlandaj politikaj bataloj kontraŭ partio de partioj de Begin Cherut kaj Likud. La partopreno de Hagana en la amasmurdo estis neklara.

Kvar tagojn poste – la 13-an de aprilol 1948- okazis atako de arabaj liberbrigadanoj ĉe la Skopus-monto je sanitara konvojo, dum kiu mortis 77 judoj kaj vundiĝis 23, plimulto el ili kuracistoj kaj flegistinoj. Tiu atako estis rigardata kiel respondo, venĝo al Deir Yassin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Masakro de Deir Jassin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Deir Yassin Remembered Documentary Dokumentada paĝaro, angle
* fotopaĝaro Arkivigite je 2007-10-10 per la retarkivo Wayback Machine angle
**Matrico** estas peco normigita el metalo cele al formado de la muldilo de presarta tiparo. La tradicia procezo estis inventita de Johannes Gutenberg en la kadro de grupo de inventoj kiuj konstituas la sistemon de la presmaŝino de moveblaj tipoj.

La matrico estas komponita ĝenerale de prisma peco el kupro sur kiu oni gravuras la formon vakue de litero aŭ signo. Tion oni faras per stampado pere de grifelo, kaj pli ĵuse per elektrokemiaj aŭ mekanikaj procedoj (pere de pantografo). Tiun matricon oni metas en muldilo pli malpli proksimume prisma, tiel ke ĝi konstituas la pinton kiu fermas ĝin ĉe ties malsupra parto. En la matrico la desegno estas gravurita en natura aŭ rekta sinteno, dum en la grifelo kaj en la movebla tipo la litero estas renversita en spegula simetrio, por povi produkti ĝustan presadon.

La muldilo de kiu formas parton la matrico povas esti mana, aŭtomata, aŭ formi parton de komponmaŝino kiel Linotipo aŭ Monotipo. En la aŭtomataj procedoj la matrico kutime estas konsiderinde diferenca disde la permana procedo.

* Kategorio Matrico (tiparo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800501
 |
Csontváz a londoni Természettudományi MúzeumbanSkeleto en la Naturhistoria Muzeo, Londono
***Megatherium americanum*** (en latina: el grekaj radikoj *mega*, granda kaj *therium*, besto) estas specio formortinta de mamuloj placentaj kaj sendentaj de la ordo Pilosa kiu vivis dum la Pleistoceno (ekde antaŭ 15 milionoj da jaroj) en Ameriko, kaj pli precize certe en la argentinaj pampoj kie oni trovis la ĉefajn konatajn skeletojn. Ĝi estas formortinta ekde antaŭ 9.000 jaroj, kaj oni supozas, ke ties plej proksima parenco vivanta estas la bradipoj. Ĝi estis priskribita en 1796 de Georges Cuvier.

Karakteroj
----------

Plenkreskulo superis la 6 metrojn el kapo al vosto kaj estis preskaŭ 2 m el grundo al dorso. Ĝi havis ostojn pli fortikajn ol tiuj de elefanto, korpon tre grandan kaj kapon relative malgrandan, sen dentoj aŭ dentegoj, sed kun 4 mueldentoj ĉiuflanke de ambaŭ makzeloj kiuj kreskis kontinue, sen emajlo kaj kun formo prisma. Per tiuj ili muelis branĉojn, foliojn, fruktojn kaj florojn, sed ili uzis ankaŭ ungojn por elfosi la teron serĉe de radikoj kaj tuberoj. Ties enorma korpo estis kovrita el densa hararo kies koloro variis laŭ aĝo kaj sekso. Ĝi havis mallongajn krurojn, tre grandajn piedojn, fortikajn krifojn kurbecajn kaj voston de 50 cm de diametro en komenco. El tio kion oni deduktas el ties grando kaj soleca kutimaro, ĝi ne estis arbarloĝanto kaj manĝis dum sinteno sur siaj malantaŭaj kruroj. Tamen ĝi kutimis al piedirmaniero de kvarpiedulo apoge sur fingrartikoj.

Malkovro
--------

Distribuo kaj ekologio
----------------------

Bildogalerio
------------

* Kapo kaj antaŭaj krurojKapo kaj antaŭaj kruroj
* Spino kaj ripojSpino kaj ripoj
* Osta pelvoOsta pelvo
* VostoVosto
* Kapo kaj piedfingrojKapo kaj piedfingroj

Notoj
-----

1. 1 2   **Enciclopedia Ilustrada de la Lengua Castellana**, tomo II, 1953, Editorial Sopena Argentina, Buenos Aires, Argentina.
**Mazatlán Villa de Flores** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Mazatlán Villa de Flores*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 058.

Geografio
---------

Mazatlán Villa de Flores apartenas al la distrikto Teotitlán al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la kanjona regiono de Oaĥako (regiono *Cañada*), kiu apartenas al la norda parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12934 loĝantojn. El tiuj estis 6481 viroj kaj 6453 virinoj. La komunumo havas surfacon de 137.79 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1140 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 11348 indiĝenoj. El tiuj 9679 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 9679 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mazatlán Villa de Flores Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.