recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Friedrich HOLBEIN** (naskiĝinta en la 19-a de marto 1856 en Waltershausen, mortinta en 1940) estis germana pentristo kaj grafikisto.

bazlernejo en Waltershausen, Schulplatz 6, kiu nomatas por Friedrich Holbein

Vivo kaj kreiva agado
---------------------

Friedrich Holbein estis la filo de tolteksisto. Jam dum la frekvento de la elementa lernejo li montris desegnistan talenton. Ĝis la aĝo de 30 jaroj li laboris kiel hejmlaboristo de pupfabriko de Waltershausen pentrante pupkapojn. Aŭtodidakte li lernis desegnadon kaj penetradon. Siajn motivojn li trovis en la naturo.

En la 1889-a jaro li renkontis la verkiston August Trinius. Tiu ĉi petis lin ilustri la migradajn librojn. Por tio li faris provdesegnon de la hotelo *Preußischer Hof* ĉe Großer Inselsberg kaj subskribis la unuan fojon en la gastlibro de la gastejestro. De tiam li migris ĉiujn dimanĉojn kaj festotagojn al la Inselsberg-monto.

Jam dum la unua jaro de la kunlaboro de Trinius kaj Holbein aperis la libro *Der Rennstieg - eine Wanderung von der Werra bis zur Saale* kun 12 lignogravuraĵoj. Pere de Trinius la desegnoj de Holbein prenitis ankaŭ por ilustri tutfamiliajn gazetojn, kiel ekzemple Die Gartenlaube.

De 1892 ĝis 1912 Holbein faris ĉ. 300 desegnaĵojn por Trinius kaj ĉ. 400 por aliaj. Liaj motivoj koncentriĝis pri la senperaj ĉirkaŭaĵoj ekz. Kastelo Tenneberg, Lauchagrund, Inselsberg. Sed en ĉiuj kvar sezonoj li pentris Kastelon Reinhardsbrunn al kiu li havis apartan rilaton, ĉar tie ĉi aktivis lia avo kiel artĝardenisto.

En 1913 Holbein festis sian 900-an grimpadon sur Inselsberg-monto. Holbein havis ankaŭ daŭran ekspozicion en la gastejo *Goth'scher Hof* sur la montopinto. En 1916 Holbein ricevis mendon fare de la Duka kortega ĉambro kaj la Agrikultura ĉambro. Mendoj venis eĉ el Napolo, Jutlando kaj Roterdamo. Ekde 1918 Holbein publikigis proprajn migrado-rakontojn en la loka gazetaro. Mallonge antaŭ la morto (1940) li skribis sian nomon en la gastlibro de Inselsberg por la 2244-a fojo.

Honoroj
-------

La elementa lernejo ĉe Schul-placo en Waltershausen nomitis en la 2002-a jaro por Holbein.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de Holbein-lernejo en Waltershausen kun informoj pri la artisto kaj foto de li.
**Dangun Wanggeom** aŭ Tangun estas en la korea mitologio fondinto de Go-Joseon, la unua korea reĝlando.

Legendo
-------

*Dangun* estis nepo de ĉielreganto Hwanin (환인; 桓因), nomo, kiu estas menciita jam en malnovaj budhismaj tekstoj el Hindio.

Hwanin havis filon Hwanung, kiu volis vivi sur la Tero. Hwanin elektis la monton *Taebaek* kiel loĝejon por sia filo Hwanung kaj sendis lin tien kun 3.000 akompanantoj. Hwanung fondis sur la pinto la urbon *Sinsi* (신시; 神市), urbon de la Dioj. Hwanung kun siaj ministroj donis al la homoj leĝojn, moralon, kulturon, medicinon kaj agrikulturon.

Tigro kaj urso petis Hwanung por transformi ilin al homoj. Hwanung donis al ili ajlon kaj artemizion kaj ordonis al ili manĝi nur tiujn dum 100 tagoj kaj eviti dum tiu tempo la lumon. La tigro rezignis post dudeko da tagoj, dum la urso eltenis kaj transformiĝis al virino. La virino nomiĝis Ung-nyeo (웅녀; 熊女; *ursino*) kaj montris sin tre dankema, sed ŝi volis gefilojn kaj ne havis viron. Hwanung estis kortuŝita de ŝia peto kaj edzinigis ŝin. Ilia komuna filo iĝis *Dangun Wanggeom*.

Laŭ disvastiĝinta opinio en Koreio, *Dangun* surtroniĝis en 2333 a.K. kaj fondis la urbon Pjongjango kaj la reĝlandon Go-Joseon. Tiu tempo venas el enskribo en Dongguk Tonggam, kiu nomas la 25-an regojaron de ĉina imperiestro *Yao*. Tio kontraŭdiras al prezentoj en Sejong Sillok kaj Samguk Yusa de Il-yeon, kiuj donas la 1-an resp. la 50-an regojaron de Yao.

La mita fondo de Koreio fare de Dangon estas hodiaŭ festata en Koreio kiel Gaecheonjeol.

Monto Taebaek
-------------

La geografia situo de monto *Taebaek* estas disputata. Oni supozas tri montojn kiel naskiĝlokon de la korea civilizo:

* la samnoman *Taebaek-san* (1568 m) en la sudkorea provinco Gangwon-do
* Myohyang-san norde de Pjongjango
* Paektu-san

Maŭzoleo
--------

En nord-koreia distrikto Kangdong, parto de la urba teritorio de Pjongjango, en 1994 estis finita rekonstruado de supozata tombo de Dangun. Temas pri komplekso de 45 ha, en kies centro staras blanka piramido kun supozata tombeja ĉambro de Danguns kaj ties edzino.

* Kategorio Dangun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Barono Ádám PATACHICH** [pataĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Patachich Ádám** estis kroata-hungara katolika pastro, ĉefepiskopo, episkopo, preposto, kanoniko, abato. Lia nobela antaŭnomo estis *zajezdai*. Lia frato estis Gábor Patachich.

Ádám Patachich
Ádám Patachich  naskiĝis la 18-an de februaro 1717 en Kroatio en Zajezda. Li mortis la 19-an de julio 1784 en Kalocsa.

Biografio
---------

Ádám Patachich lernis en Zagrebo, Graz, Vieno kaj Romo. En 1739 li doktoriĝis el teologio. Komence li estis pastro, sed en 1740 li atngis la titolon abato, en la sekva jaro li estis kanoniko en Zagrebo. Inter 1743-1751 li estis preposto en Kaposfő. En 1751 li estis elektita episkopo, samtempe eterna departementestro de Bihar. En 1766 li iĝis ĉefepiskopo en Kalocsa, kie li zorgis pri la altnivela ekleziaj edukado kaj muziko. Ekde 1777 li gvidis la edukadon en plena Hungara reĝlando. En 1780 li konstruis episkopan palacon, kie li establis bibliotekon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Divi Ladislai Hungariae regis panegiricus...* (1734)
* *Divus Stephanus primus Hungariae rex...* (1764)
* *Rede an die adeliche Jugend* (1777)
* *Eucharisticon...* (1780)

Memorigiloj
-----------

* statuo en Kaloca de 2000

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ádám Patachich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 479616
* GND: 130318817
* VIAF: 42941922
* ISNI: 0000 0000 6142 2937
* BNF: 167305099
 |
**Auguste de Villiers de L'Isle-Adam** (naskiĝinta la 7-an de novembro 1840 en Saint-Brieuc, mortinta la 18-an de aŭgusto 1889 en Parizo) estis franca verkisto.

Vivo
----

Originante de malnova sed malriĉiĝinta nobelaro li setlis en Parizo. Unue li ne konatiĝis nek per *Premières Poésies* (1858) nek per siaj dramoj. Nur la unuaktaĵo *La Révolte* (1870) atentigis la legantaron kaj reprenitis poste ĉe Odéon. Ĉe konkurso lia dramo *Le Nouveau Monde* (1880) gajnis la unuan premion, tamen estis ĝia efekto surceneje malgranda.

La plej bonon li faris per siaj poeziaj-fantastikaj rakontoj, kie la brileco de stilo vere aperis: *Les Contes cruels* (1883), *Akédysséril* (1885), *Histoires insolites* (1888). La estonteco-romano *L'Eve future* (1886) aparte laŭdatis de liaj adeptoj fanatikaj sed restis al aliaj nekonata. La samo estis ĉe la satiro akra kaj kontraŭfiliŝta *Tribulat Bonhomet* (1887). Kelke da sukceso trovis ĉe "Theâtre Libre" la paradoksa unuaktaĵo *L'Evasion* (1887).

Li mortis, estante familiestro, en la publika pariza hospitalo. Postmorte liaj plej bonaj rakontoj kolektitis kune sub la titolo *Histoires souveraines* (Bruselo 1899).

Vidu ankaŭ
----------

* L'Isle-Adam

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 171, kio legeblas tie ĉi.

* Kategorio Auguste de Villiers de L'Isle-Adam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567121
* GND: 118627058
* LCCN: n79072911
* VIAF: 88998504
* ISNI: 0000 0001 2096 5991
* LIBRIS: 358226 233160, 358226
* SUDOC: 027186490
* BNF: 11928411z
* MBA: 6809bf3e-f258-4c78-8a9d-f872bc198885
* NLA: 36570086
* NDL: 00459771
* BIBSYS: 90688696
* NKC: jn19990008794
* ICCU: CFIV051869
* BNE: XX959537
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Naĵimedenov, Ĵumeken Sabiroviĉ** (*Нәжімеденов, Жұмекен Сабырұлы*) — kazaĥa akino, verkisto.

Mallonga biografio
------------------

Naskiĝis en la 28-an de novembro 1935 jaro en Gurjeva (nuntempe Atiraŭa) provinco, en Tengiza (nuntempe Kurmangazia) regiono en aŭlo (vilaĝo) Aŝak.

Kreskis kaj edukis ĉe lia avo je patro - Naĵimeden Stamgazijev. Li donis al knabo amon al vorto, hejmlanda historio, kaj ankaŭ al tradicioj de kazaĥa popolo, ke efektis influon al ĝia formado kiel individuo. Avo rakontis al sia nepo pri iliaj eminentaj gepraavoj - Kartpanbet-ĵiraŭ (praavo en sesa genuo) kaj lia aĝa fratino Kosuan (patrino de Maĥambet Utemisov).

En la jaroj 1956-59 lernis en Kazaĥa Ŝtata konservatorio (nun Kazaĥa Nacia konservatorio de nomo de Kurmangazi). Poste laboris kiel redaktoro de eldonejo «Ĵazuŝi» (*Verkisto*), fakestro de ĵurnalo «Leninŝil ĵas» (*Lenina junularo*), literatura konsilisto de Verkista Unio de Kazaĥstano, redaktoro de Ŝtata Komitato de Eldonejoj, fakestro de eldonejo «Mektep» (*Lernejo*).

En jaro 1961 aperis unuan lirikan aron de Ĵumeken Naĵimedenov «Jegis» (*Grenkampo*). Post kvar jaroj aperis lian vican aron «Nej, malpermesite forgesi». Tute dum vivo de Ĵ. Naĵimedenov estis publikita dek versaroj kaj tri romano – «Ak ŝagil» (*«Blankaj sabloj»*) (1973 j.), «Kiŝkentaj» (*«Malgranda»*) (1975 j.), «Dank pen dakpirt» (*«Famo kaj disfamo»*) (1978 j.).

Ne vivinte ses tagojn ĝis lia 48-jariĝo Ĵumeken Naĵimedenov mortis en la 22-an de novembro 1983 jaro. Post morto del' verkisto enmondiĝis ankoraŭ dek arojn, en kiaj eniris nepublikitaj dum lia vivo versojn, poemojn, novelojn, romanojn, artikolojn, tradukojn kaj naŭ kiujo. Liaj verkoj estis tradukita kaj publikita en multaj lingvoj. Liavice Ĵumeken Naĵimedenov enkazaĥigis la verkojn de Andrej Voznesenskij, Jevgeni Jevtuŝenko, Nazim Hikmet kaj A. Faizi.

Ĵumeken Naĵimedenov estas aŭtoro de vortoj de ĉi-tempa himno de Respubliko Kazaĥstano. La teksto de «Menin Kazakstanim» estis skribita en komence de lia krea vojo en 21-a jara aĝo.

En la 11-an de januaro 2006 jaro la kanto *Meniñ Qazaqstanım* (*Mia Kazaĥio*) unue elsonis kiel Ŝtata himno de lando sub volbo de ĉefurba rezidejo «Akorda» dum prezidanta inaŭgurado de Nursultan Nazarbajev.

Ĉefaj verkoj
------------

* Poemaro «Kjuj kitabi» (*Kjuja libro*)
* Poemaro «Aŝik aspan» (*Klara ĉielo*)
* Poemaro «Menin topiragim» (*Mia lando*)
* Romano «Ak ŝagil» (*«Blankaj sabloj»*)
* Romano «Kiŝkentaj» (*«Malgranda»*)
* Romano «Dank pen dakpirt» (*«Famo kaj disfamo»*) ktp.
* Aŭtoro de teksto ĉi-tempa Himno de Respubliko Kazaĥstano.
**David Vaughan ICKE** (prononcata *ajk*), naskita la 29-an de aprilo 1952, estas brita verkisto kaj publika preleganto kiu dediĉadis sin ekde 1990 al esplorado de "kiu kaj kio vere regadas mondon." Profesia futballudisto kaj televida prezentisto de sportoj, li estas aŭtoro de 20 libroj kiuj klarigas liajn ideojn.

Icke argumentas ke li evoluigadas moralan kaj politikan mondrigardon kiu kombinas novepokan spiritualismon kun pasia kondamno de tio kion li vidadas kiel totalismajn tendencojn en la moderna mondo.

Ĉe koro de teorioj de Icke estas la vido ke la mondo estas regadata de sekreta grupo nomata la "Tutmonda Elito" aŭ "Iluminatoj" kiu ligiĝis al La Protokoloj de la saĝuloj de Ciono. En 1999, li publikigis libron titolitan "La Plej Granda Sekreto", en kiu li skribis ke "Iluminatoj" estas raso de reptiliaj homoidoj, kaj ke multaj eminentuloj estas reptiliaj, inkluzive George W. Bush, Reĝino Elizabeto la 2-a, Kris Kristofferson kaj Boxcar Willie.

* Kategorio David Icke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258457
* GND: 1018723730
* LCCN: nr91017265
* VIAF: 5769309
* ISNI: 0000 0003 8512 467X
* NDL: 00819203
* NKC: osa2010603717
* BNE: XX5031579
 |
**Davido la 3-a la Granda** (kartvele: დავით III დიდი; n. ĉ. 930 - m. ĉ. 1000 aŭ 1001) estis kartvela princo de la bagratida familio de Tao (Tajk), historia regiono en la kartvel-armenaj marŝteroj, de 966 ĝis lia murdo en 1000. Davido ricevis la kortegan bizancan titolon Kuropalates en 978 kaj denove en 990.

Davido estas plej konata pro sia decida asistado al la bizanca makedona dinastio en 976-9 en interna milito kaj lia unika rolo en la politika unuigo de diversaj kartvelaj teritorioj same kiel lia patroneco de kristana kulturo kaj edukado. Inter 987 kaj 989, Davido eniris sian amikon Bardas Fokas en ribelo kontraŭ la Bizanca imperiestro Basileios la 2-a Bulgaroktonos, sed estis venkitaj kaj cedis siajn terojn al la imperio post lia morto. Ankoraŭ li povis certigi por lia heredanto, Bagrato la 3-a, eblecon iĝi la unua reganto de unuigita kartvela regno.

* Davido la 3-a (Tao) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Davido la 3-a (Tao) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349837
 |
Friedrich von Bodenstedt, 1876
**Friedrich Martin von BODENSTEDT** (nobeliĝo en 1867; naskiĝinta la 22-an de aprilo 1819 en Peine, mortinta la 18-an de aprilo 1892 en Wiesbaden) estis germana verkisto kaj tradukisto.

Vivo
----

Estante filo de bierfaristo li iĝis unue estis komercista lernoknabo antaŭ ol povi studi, sub malfacilaĵoj, historion kaj fremdajn lingvojn ĉe la Universitato de Göttingen. Li iĝis gvidinstruisto de princo Gallitzin en Moskvo de 1840 ĝis 1843, tiam gimnazia instruisto en Tiflis. Tie li renkontis Mirza Schaffy, instruisto de la tatara lingvo, kun kiu li amikiĝis. En 1845 li revenis al Germanio, vojaĝis al Italio kaj Svislando, estis redaktoro en Triesto, Vieno, Berlino kaj Bremeno ĝis reĝo Maksimiliano la 2-a (Bavario) nomumis lin profesoro pri slavaj lingvoj en Munkeno en 1854. En 1867 li iris al Meiningen kiel kortega teatrodirektoro; post sia eksiĝo (1874) li vivis en Wiesbaden.

Graveco
-------

Per sia unua verko *Lieder des Mirza Schaffy* (1851, 264-a eldono en 1917) li tuj akiris internacian famon; postaj poemaroj ricevis malmulte da atento. Liaj dramaj kaj rakontaj verkoj, kiujn li laŭ propra aserto skribis nur pro neceso, ankaŭ ne estas super averaĝa kvalito. Sed kiel tradukisto Bodenstein gajnis la plej grandan renomon. Li unue prezentis al germanoj verkojn i.a. de Puŝkin, Raskov, Lermontoff, Turgenev, Kolzov, Feth. Li ankaŭ peris persajn poetojn kiel ekzemple Hafiz kaj Chajjām laŭ modelaj eldonoj. Krome, lia okupiteco pri *Shakespeares Zeitgenossen und ihre Werke* (1858-60) ankaŭ donis valoran frukton. Li estis la unua se temas pri traduki ok ŝekspirajn ludojn kaj provaĵojn de ludoj de John Webster, John Ford, John Lilly, Robert Green, Christopher Marlowe, Thomas Dekker, John Marston kaj Thomas Rowley (Chatterton).

Fine ni ŝuldas al lia restado en Rusio la kulturhistorie valorajn librojn *Die Völker des Kaukasus und ihre Freiheitskampfe gegen Rußland* (1848) kaj *Tausend und ein Tag im Orient* (2 volumoj, 1849/50; tie troviĝas la unua versio de la kantoj de Mirza Schaffy). Li starigis belan monumenton al la reĝo Maksimiliano en la libreto *Eines Königs Reise* (1879). Vojaĝo al Anglio produktis la anoniman verkon *Enthüllungen aus England* (1860), restado en Ameriko la viglan priskribon *Vom Atlantischen zum Stillen Ozean* (1882).

Interesega kaj allogaj estas la memuara verko *Erinnerungen aus meinem Leben* (2 volumoj, 1888-90) kiuj bedaŭrinde derompas jam en 1850.

Fonto
-----

Stemplinger, Eduard, "Bodenstedt, Friedrich von" ĉe: Neue Deutsche Biographie 2 (1955), p. 355-356 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich von Bodenstedt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* Ligiloj ĉe DDB
* Verkoj ĉe Zeno.org
* Verkoj ĉe Projekt-Gutenberg


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763135
* GND: 118512293
* LCCN: n86872159
* VIAF: 17488433
* ISNI: 0000 0001 2277 059X
* LIBRIS: 317278 317275, 317278
* SUDOC: 061096431
* BNF: 14785782w
* MBA: 6688a495-1634-49ae-b9bd-31790e02d718
* NLA: 35763168
* BIBSYS: 99012302
* NKC: js20020805865
 |
**Bánk** estis hungara banuso por Slavonio de 1208, reĝa juĝisto, palatino, departementestro de 1203.

Biografio
---------

Bánk naskiĝis en nekonata tempo. Li tre famiĝis en Hungario pro nebula kaj nepruvita historio.

Legendo
-------

Laŭ la legendo lia edzino estis seksperfortita. Por venĝi tion Bánk eble murdis reĝinon Gertrud de Andechs-Meranio (edzinon de Andreo la 2-a). Fakte iu murdis Gertrudon en 1213 kaj oni akuzis pri tio Bánk-on. Tiutempe la politika celo estis forigi la germanojn el la hungara kortumo. Estas fakto, ke en 1216 Bánk jam estis fidelulo de la reĝo. Bánk mortis en nekonata tempo, sed post la morto en 1228 Béla la 4-a forprenis la havaĵojn el la idoj. La supozata seksperforto menciiĝis nur baldaŭe post 1268.

Literaturo
----------

En 1574 aperis "Historio de banuso Bánk", kiu estas ne historia, sed literatura verko. Dramo de József Katona aperis pri tio en 1819, poste ankaŭ opero en 1861. Ili iĝis popularaj pro kontraŭgermaneco (kiel tiutempe aktuala afero). La du verkoj apartenas al la plej gravaj verkoj de la hungara literaturo pro la patriotismo.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Dionizio (nomo) |

**Denizo de Parizo** aŭ **Dionizo de Parizo** latine *Dionysius* kaj france *Denis* aŭ *Denys* Denizo) – nomita laŭ la greka nomo *Dionysos* (Dionizo) – estis kristana misiisto en Gaŭlio, unua episkopo de Parizo kaj kristana martiro. Li estas nacia sanktulo de la katolikoj de Francio kaj patrono de la urboj Parizo en Francio kaj Krefeld en Germanio.

Vivo
----

Altara bildo el la jaro 1416 en la Baziliko de Saint-Denis: la lasta komunio kaj martiro de la sankta Denizo
Denizo dum la 3-a jarcento post Kristo – probable iom antaŭ la jaro 250 laŭ sendo de la kristana papo Fabiano – kune kun ses aliaj kristanaj episkopoj sendiĝis de Romo al Gaŭlio, por tie diskonatigi la ideojn de kristanismo. Li konvinkis lokajn loĝantojn en kaj ĉirkaŭ *Lutetia*, la nuna Parizo kaj tiama ĉefurbo de Gaŭlio, pri kristaniĝo kaj estis elektita la unua kristana episkopo de Parizo. La romia provincestro malaprobis tion, kaj ordonis la malliberigon kaj senkapigon de Denizo kaj liaj du akompanantoj *Rustikus* kaj *Eleutherius*. La kristana legendo rakontas, ke la episkopo post sia senkapigo en placo sur la urba monto Montmartre (monto de la martiroj) prenis sian fortranĉitan kapon, lavis ĝin en apuda fonto kaj migris kun la kapo enmane ses kilometrojn al norda direkto, kie li finfine mortis kaj estis poste entombigita.

En tiu loko la franka reĝo *Dagoberto la 1-a* dum la jaro 626 konstruigis abatejon kaj bazilikon honore al la sanktulo. Tiu baziliko iĝis la tombejo de la reĝoj de Francio, kaj la ĝermo de la urbo Saint-Denis.

Sanktigo
--------

la 14 sanktulaj helpantoj en mizero kun siaj atributoj (Denizo de Parizo kun la forhakita kapo sube dekstre).
*Dionysius* iĝis kristana sanktulo (*Saint Denis* en la franca lingvo) de la katolika kaj anglikana eklezioj. Lia memoro dum la sekvaj jarcentoj estis aparte viva en Francio, Hispanio kaj Germanio. Lia oficiala memortago estas la 9-a de oktobro.

Laŭ Denizo de Parizo interalie nomiĝas la urbo Saint-Denis kaj la departemento Seine-Saint-Denis en Francio, la komunumo Saint-Denis en la franclingva Aosta Valo en Italio kaj la komunumo Saint-Denis en la insula, transmara departemento Reunio de Francio. *Clos Saint-Denis* estas fama vitejo en la franca komunumo Morey-Saint-Denis en la regiono Burgundio. Multaj aliaj komunumoj enhavas la terminon Saint-Denis en siaj toponimoj.

La multaj knaboj kaj viroj kun nomo *Dennis* kaj *Denis*, kiuj aparte multnombre fine de la 20-a jarcento ricevis sian personan nomon, vivtenas la nomon de Denizo de Parizo. La knaboj kaj viroj kun la persona nomo *Deniz* de la turka lingvo tamen ne rilatas al la historia kristano - *Deniz* en la turka lingvo signifas simple "maro".

* Kategorio Denizo de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Francio |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209925
* GND: 118679740
* LCCN: n79113975
* VIAF: 133681115
* ISNI: 0000 0000 9134 5135
* NKC: jx20080820002
 |
Enskribo de Aĝib eltrovita en Abidozo
**Aĝib** (aŭ **Aneĝib**) estis la sesa faraono de la unua egipta dinastio, regante de ĉ. 2867-2861 a. K. aŭ ĉ. 2910 a. K.

En la epitomoj de Manetono li estas nomata *Miebidos* (Seksto Julio Afrika) aŭ *Niebais* (Eŭzebo de Cezareo) kiu komentas ke li regis 26 jarojn.

En la Reĝa listo de Torino li estas nomata *Mergeregpen* kaj regas 74 jarojn. Li aperas kiel *Merbiap* en la Reĝa listo de Abidozo kaj estas la unua reĝo registrita en la Reĝa listo de Sakkara kiel *Merbiapen*. *Aĝib* estas lia nomo de Horuso.

Preskaŭ ĉiuj egiptologoj malakceptas tiujn ciferojn favore al pli mallonga regado, pro la malmultaj informoj pri tiu ĉi faraono en la registraĵoj. Toby Wilkinson, en la rekonstruado de la ŝtono de Palermo (preskaŭ liatempa), donas al li 10 jarojn.

Manetono komentis ke li estis filo de la antaŭa faraono, Den. Unu el liaj edzinoj estis Batirites (Betrest), la patrino de la sekva faraono: Semerĥet, kiu estas ĝenerale konsiderata uzurpanto.

Den, lia antaŭulo, ĝuis longan regperiodon, de pli ol tridek jaroj, pro kio Aĝib estis sufiĉe plenaĝa kiam li entroniĝis. Tiutempaj dokumentoj sugestas ke li regis en Egiptio en nestabila politika epoko kaj dinastiaj konfliktoj inter la Suba kaj Supra Egiptio. Oni kredas ke Aĝib naskiĝis en la Supra Egiptio, pli specife en la urbo Abidozo.

La ŝtono de Palermo lin mencias kiel realiganto de militista ekspedicio kontraŭ la nomadoj kaj ke li fondis plurajn urbojn. Ofte, lia sereĥo estas forviŝata en kelkaj skribaĵoj de la epoko, afero atribuita al lia sukcedinto Semerĥet, kio indikas ke tiu epoko estis politike nestabila.

* Kategorio Aĝib en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532443
 |
**Desiderio** (mortis iam post 786) estis la lasta reĝo de la longobardoj. Li regis de 757 ĝis 774 en Pavio, kiam lia reĝlando estis konkerita de Karolo la Granda. Origine, li estis duko de Lombardio, Toskanio kaj, poste, ankaŭ de Istrio. Post la morto de Astolfo li estis kronita reĝo.

Li faris multajn militojn kontraŭ italaj duklandoj kaj iĝis protektanto de la papo. Kiam Paŭlo la 1-a mortis, li invadis Romon por eksigi kaj aresti kontraŭpapon Konstanteno la 2-a kaj elektis la papon Stefano la 3-a. Sed Stefano la 3-a malamikiĝis de li ĉar estis kontraŭ la edziniĝo de lia filino Desiderata al Karolo la Granda en 768. Karolo petis al Papo Adriano la 1-a sian eksedziĝon en 771, kaj li tion permesis. Alia filino de li, Liutperga, edziniĝis al Tasilo la 3-a de Bavario.

Pro heredaj disputoj, Desiderio invadis la papajn ŝtatojn. La papo petis helpon al frankoj, kiuj invadis Italion en 773. Post la sieĝo de Pavio, la longobardoj estis venkitaj kaj Desiderio kaj lia edzino forportitaj al la franka regno kaj malliberigitaj en monaĥejo Corbie.

* Kategorio Desiderio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 242248
* GND: 137807252
* LCCN: n2005043325
* VIAF: 85988201, 46169551, 6418160668021803560004 232278985, 85988201, 46169551, 6418160668021803560004
* ISNI: 0000 0000 7820 037X
* SUDOC: 23671581X
* ICCU: VEAV470210
 |
**Aŝoto la 4-a** (armene: Աշոտ Դ, mortis ĉ. 1040–41), alnomita "la kuraĝa", estis la plej juna filo de Reĝo Gagiko la 1-a de Bagratida Armenio.

Kiam lia plej aĝa frato Hovhannes-Smbat (konata ankaŭ kiel Smbato la 3-a) estis kronita kiel Reĝo de Armenio kiel la laŭleĝa heredanto de la bagratida dinastio, Aŝoto estis tre malkontenta ĉar li havis aspirojn al la trono. Do li organizis militan kampanjon per sieĝado kaj posta konkerado de la armena ĉefurbo Anio, uzurpante la potencon kaj detronigante la reĝon Hovhannes-Smbat en 1021.

Sed poste interkonsento estis atingita inter la du feŭdaj fratoj kaj la forpelita frato ricevis malgrandan teritorion en provincoj proksime al la ĉefurbo, dum Aŝoto fariĝis reĝo en provincoj pli proksimaj al Persio kaj Kartvelio. La samtempa regado de la du fratoj daŭris kun la regado de Hovhannes-Smbat (1020-1040) kaj tiu de Aŝoto la 4-a (1021-1039).

Tamen malgraŭ la kompromiso-interkonsento, milito daŭris inter la du fratoj dum ilia samtempa regado tiel malfortigante la unuecon de la bagratida dinastio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 643030
 |
**Béla Palasovszky** [palaŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palasovszky Béla** estis hungara poeto, redaktoro, ŝtata oficisto.

Béla Palasovszky naskiĝis la 19-an de julio 1899 en Sátoraljaújhely, li mortis la 18-an de februaro 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Palasovszky frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo, Gyula kaj Eger, fine li maturiĝis en Gyula. En 1917 li soldatiĝis, poste li studis juron en Ĉefepiskopa Jura Akademio (Eger), fine li akiris diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en Budapeŝto en 1921. Komence li estis redaktoro en Budapeŝto, ekde 1925 departementa oficisto en Szentes. Inter 1941–1943 li denove estis redaktoro, ekde 1944 advokato en Budapeŝto. Ŝajnas, dum la socialismo li estis neglektita. Li ricevis literaturan premion en 1932.

Liaj libroj
-----------

* *Őszi harmat után* (1926)
* *A szolga énekel* (1927)
* *A vérünk muzsikája* (1936)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva aprezo kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705974
 |
**FUJIMURA Shinichi** (藤村 新一, naskiĝis la 4-an de majo 1950) estas japana amatora arkeologo, kiu falsis elfoŝaĵojn, trovitaĵejojn, ĝis kiam oni senvualigis lin en 2000.

Fujimura ekstudis 1972 arkeologion kaj antaŭhistorian epokon. Tiutempe li laboris en metia kompanio. Li famiĝis en 1981 kiam li trovis onidirajn restaĵojn aĝajn je 40 000 jaroj.

Dum la jaroj li fosis en 180 arkeologiaj lokoj de Japanio kaj iĝis pli kaj pli fama kaj rekonata. Li akiris pozicion ĉe *Paleolitika Instituto de Tohoku*.

La 23-an de oktobro 2000, Fujimura kaj lia teamo anoncis sensacian trovon de arkeologiejo, aĝa je 570 000 jaroj (en Kamitakamori proksime al Tsukidate, Prefektejo Mijagi).

Post ĉ. du semajnoj (5-an de novembro) la gazeto Mainichi Shimbun aperigis bildojn pri Fujimura, kie li estis enfosanta la trovotaĵojn. Sekvatage li rekonis la falsadon en gazetara konferenco. Li volis trovi la plej malnovajn trovitaĵojn el la ŝtonepoko, en Japanio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 131359
* LCCN: nr2003008732
* VIAF: 29475664
* ISNI: 0000 0000 5285 6979
 |
**SZÉKELY Béla** (se:kej) estis rumanuja hungara, hungara ĵurnalisto, verkisto, psikologo naskita en Bethlen la 1-an de junio 1891 kaj mortinta en Buenos Aires en 1955.

Kariero
-------

Béla Székely studis en Nadjvarado kaj Budapeŝto kaj komence li estis ĵurnalisto en tiuj du urboj. Li estis redaktoro en Kluĵo de la gazetoj Új Kelet, Keleti Újság kaj 5 órai Újság. Li partoprenis en la laboro de Erdélyi Zsidó Nemzeti Szövetség (Transilvania Juda Nacia Unuiĝo) kaj liorganizis la fraŭlin-mondmovadon „Aviva". Li estis kunlaboranto de la revuoj de Lajos Kassák (Dokumentum, Munka). En 1934 – 1935 li redaktis la pedagogian kaj grafologian revuon *Emberismeret* (Homkono) (kune kun István Kulcsár). En 1938 li elmigris Sud-Amerikon, en Buenos Aires li ĉefredaktis la hungarlingvan semajnan gazeton *Jövő*. Liaj sciencaj verkoj aperis en Argentino en hispana lingvo.

Verkoj
------

* *Számvetések* (poemoj, Bp. 1912);
* *Vajúdó ország. Könyv az épülő Palesztináról (Kolozsvár, 1925);*
* *Mittelmann, egy zsidó Justizmord leleplezése* (Marosvásárhely, 1925);
* A Te gyermeked…A modern gyermeknevelés kézikönyve *(Bp. 1925);*
* *A „G" osztály. Szenny, vér, halál* (Kolozsvár, 1931);
* *A gyermekévek szexualitása* (Bp. 1935);
* *Az antiszemitizmus története* (Bp. 1936; Buenos Aires, 1940).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 339827
* GND: 1057282170
* LCCN: n2004029617
* VIAF: 63396629
* ISNI: 0000 0000 7906 7662
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fulke GREVILLE (1-a Barono Brooke)** (n. la 3-an de oktobro 1554, m. la 30-an de septembro 1628) estis angla poeto kaj politikisto de la reĝepokoj de Elizabeto la 1-a kaj Jakobo la 1-a.

Vivo
----

Li naskiĝis ĉe Beauchamp Court, domego proksime al Alcester, Warwickshire, kaj estis filo de Kavaliro Fulke Greville. En 1564 li eniris Shrewsbury School, la saman tagon ol sia dumviva amiko la verkisto, kortegano kaj soldato Philip Sidney. Poste li studis ĉe Jesus College (Kembriĝo).

En 1576 Kavaliro Henry Sidney, patro de Philip, donis al Fulke Greville postenon sub la konsilio de la kimraj markioj. La sekvantan jaron Fulke Greville demisiis por ĉeesti la kortegon de Elizabeto la 1-a kune kun Philip Sidney. La reĝino favoris lin pro lia sobreco kaj administraj kapabloj, kaj en 1583 ŝi nomumis lin sekretario de la princlando Kimrio, sed plurajn fojojn li altiris la koleron de la reĝino pro eliri de tiu lando senpermese.

En 1585 Fulke Greville kaj Philip Sidney planis veli en la ekspedicio kiun Francis Drake estris kontraŭ la hispanaj posedaĵoj en la kariba maro, sed Elizabeto malpermesis tion. Ŝi malpermesis ankaŭ la partoprenon de Fulke Greville en militado kontraŭ la hispanoj en Nederlando (dum kiu Philip Sidney mortis).

Ĉirkaŭ 1591 Fulke Greville mallonge militis sub Henriko la 4-a (Francio) en Normandio.

En 1592 li eniris parlamenton kiel reprezentanto de Warwickshire. Li ĉeestis parlamentajn kunvenojn en 1592-1593, 1597, 1601 kaj 1620.

En 1598 Elizabeto nomumis lin mararmeon trezoristo, postenon kiun li retenis dum la fruaj jaroj de la regado de Jakobo la 1-a, kies favoron li ĝuis dum la resto de sia vivo. En 1614 Jakobo nomumis lin ĉefa financa ministro, kaj en 1621 la reĝo donis al li la rangon Barono Brooke. La reĝo donis al li ankaŭ Kastelon Warwick, por kies restaŭro Fulke Greville laŭdire elspezis 20 mil pundojn - grandegan sumon tiuepoke.

Fulke Greville postlasis neniujn gefilojn kaj lia kuzo Robert Greville (2-a Barono Brooke) iĝis lia adoptita filo kaj heredonto.

Verkoj
------

Fulke Greville verkis gravan biografion de sia amiko Philip Sidney.

Li verkis ankaŭ sonetojn kaj aliajn poemojn, kaj ludis kernan rolon rilate la evoluon de angla poezio: li, Philip Sidney kaj aliaj verkistoj subtenis la uzon de klasikaj prozodio kaj metroj.

* Kategorio Fulke Greville (1-a Barono Brooke) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 296702
* GND: 118639358
* LCCN: n80090006
* VIAF: 46778759
* ISNI: 0000 0001 0895 6144
* SUDOC: 028656237
* BNF: 12044672r
* NLA: 35022428
* NKC: xx0002228
 |
**Aŝur-dan la 1-a** inter la jaroj 1178 kaj 1133 antaŭ nia erao estis reĝo de Asirio kaj plej supera juĝisto de la imperio. Li estis la filo de Ninurta-apal-ekur. La nomo de la reĝo signifas "*[La dio]* Aŝuro estas mia juĝisto". 

Laŭ kronologia listo de la regantoj de Asirio kaj Babilonio, li regis samtempe al la babiloniaj reĝoj *Marduk-apla-idina la 1-a, Zababa-ŝum-idina* kaj *Enlil-nadin-ahi*.

Ĉirkaŭ la jaro 1160 okazis batalo de la asiria armeo kontraŭ tiu de la reĝo *Zababa-ŝum-idina* de Babilonio. Aŝur-dan konkeris plurajn babiloniajn urbojn kaj portis riĉajn konkeraĵojn al Asirio.

Lia filo kaj posteulo estis Ninurta-tukulti-Aŝur, kiu tamen nur mallonge havis la reĝan postenon. 

| Antaŭe: | reĝo de Asirio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Ninurta-apal-ekur | 1178 kaj 1133 antaŭ nia erao | Ninurta-tukulti-Aŝur |

Reĝoj de la Meza Asiria Regno (1353 ĝis 912 antaŭ nia erao)

Aŝur-ubalit la 1-a |
Enlil-nirari |
Arik-den-ilu |
Adad-nirari la 1-a |
Salmanasaro la 1-a |
Tukulti-Ninurta la 1-a |
Aŝur-nadin-apli |
Aŝur-nirari la 3-a |
Enlil-kudurri-usur |
Ninurta-apal-ekur |
Aŝur-dan la 1-a |
Ninurta-tukulti-Aŝur |
Mutakkil-Nusku |
Aŝur-reŝ-iŝi la 1-a |
Tiglat-Pileser la 1-a |
Aŝared-apal-ekur |
Aŝur-Bel-kala |
Eriba-Adad la 2-a |
Ŝamŝi-Adad la 4-a |
Aŝur-nasir-apli la 1-a |
Salmanasaro la 2-a |
Aŝur-nirari la 4-a |
Aŝur-rabi la 2-a |
Aŝur-reŝ-iŝi la 2-a |
Tiglat-Pileser la 2-a |
Aŝur-dan la 2-a

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277697
 |
**VARRÓ Dezső** (var:o:) estis rumanuja hungara poeto naskita enKoloĵvaro la 29-an de junio 1907 kaj mortinta en Deĵo la 11-an de aprilo 1982.

Biografio
---------

Dezső Varró diplomiĝis en la Reformita Teologio de Kluĵo, poste pristudis filozofion en Universitato Pázmány Péter de Budpaŝto (1934–37). Pli poste li estis mallongtempe helppastro en Deĵo, poste pastro en Cuzdrioara. Liajn unuajn poemojn publikis la Enyedi Újság en 1925. Li estis lernanto de Lajos Áprily en Aiud. La plej granda parto de liaj poemoj aperis inter 1930-1934. Li estis kunlaboranto de Erdélyi Helikon kaj Pásztortűz, sed aperis liaj poemoj ankaŭ en *Új arcvonal* (1931) kaj en *Új Erdélyi Antológia* (1937).

Volumoj
-------

* *Gyilkos tavasz*, poemoj, 1970.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-15 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Dezső Varró en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 243745
* GND: 1069612529
* LCCN: n2002071111
* VIAF: 9208746
* ISNI: 0000 0000 7906 0911
 |
Barbascura XBarbascura X
**Barbascura X** (Taranto, 2a de majo 1987) estas itala scienca popularigisto, verkisto, jutubisto, komikulo kaj televida programestro.

Kariero
-------

Sub la nomo Barbascura X li verkis 4 popularsciencajn librojn kaj estas la aŭtoro kaj televidgastiganto de scienctemaj programoj. Li ankaŭ gastigas *Scienza Brutta*, retkolumnon strukturitan en parodiaj pseŭdodokumentarioj temigantaj la kuriozajn aspektojn de natursciencoj. Pro sia nekutima stilo li estas konata kiel "la popularscienca punko".

Li prelegas en universitatoj, esplorcentroj kaj sciencaj festivaloj, inkluzive de la Scienca Festivalo, BergamoScienza, la Nokto de la eŭropaj esploristoj kaj bildstrifestivaloj kiel ekzemple Lucca Comics & Games, Bari Geek Fest kaj LudiComix. En 2022 li estis gasto de la Maja Koncerto kaj de la Torina Internacia Librofoiro. Krome, ekde 2019 li turneas teatrojn ĉie en Italio kun spektakloj inter *stand-up* komedio kaj scienca disvastigo.

En 2019 li debutis kiel verkisto per eldonado de la komikso Frank, verkita de li kaj desegnita de Boban Pesov, kaj en la sama jaro li verkis kontribuon por la libro *Konfesoj de Don Alemanno*. En la printempo de 2020 li publikigis la eseon *La genio ne ekzistas (kaj foje li estas idioto)*, surbaze de lia teatraĵo pri la historio de scienco en satira ŝlosilo, gajninto de la Nacia Premio por Scienca Disvastigo 2020. Jaron poste li publikigis libron pri temoj kiel klimata ŝanĝo, media krizo, la fino de la mondo kaj novigado titolita *Erotika eseo pri la fino de la mondo*, eldonita de Mondadori aldone al la libro *La versio de la neverŝajna tardigrado*, koncentrita pri origino de vivo kaj eldonita de De Agostini. Denove kun De Agostini, en 2022 li publikigis *La tempesta imperfetta. Viaggio nella mente di chi crede alle fake news: noi*, verkita kun Luca Perri. En 2020 li publikigis kun Audible la podkaston *Rakontoj malbelaj pri scienco*, kiu gajnis la premion por plej bona scienca disvastigo podkasto de 2021 ĉe la Ilpod (Italaj Podkastaj Premioj), kune kun Il Gorilla ce has small de Vincenzo Venuto kaj Telmo Pievani.

En 2021 li intervenis dum TEDx Leverano [4 alportante monologon pri la naskiĝo de la universo, poste en decembro, kun Luca Perri li skribis kaj estis kungastiganto de *Infodemic: la viruso estas ni*, dokumentfilm/podkasto kunlabore kun Treedom kiu traktas la infodemion.

* Kategorio Barbascura X en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800375
* MBA: 8fefa22b-b7f2-4c1b-a373-6ceeb0e3505e
 |
**Ditriĥo la 3-a de Isenberg** (mortis en 1226) estis episkopo de Monastero de 1218 ĝis 1226 kaj grafo de Isenburg, el la gento de la grafoj de Altena en Vestfalio (Germanujo).

Vivo
----

Ditriĥo fariĝis en 1196 perate de sia onklo, ĉefepiskopo Adolfo de Kolonjo, preposto de Soest kaj postsekvis en 1216 la kuzon de sia patro, grafo Engelberto de Berg, post ties leviĝo sur la ĉefepiskopan postenon de Kolonjo sur la prepostopostenon de Soest.

Ja pro la influo de ĉefepiskopo Engelberto la 22-an de julio 1218 okazis la elekto de Ditriĥo al episkopo de Monastero. Lia nur mallonga regado restis por Monastero ne sen graveco. La episkopa povo en Frislando estis novfirmata, kaj en la princepiskopujo ekfloris la urboj: ekzemple Bocholt ricevis urbajn privilegiojn. Kun Bernardo de Lipo, episkopo de Selburg, li konsekris en 1222 la preĝejon de la lasta monaĥejo, kiun li mem estis fondinta. En 1225 li metis la unuan fundamentŝtonon por la konstruo de la Katedralo je Monastero, projekto, kiun estis komencinta episkopo Hermano la 2-a kaj kiu sub episkopo Oto estis haltinta.

La partopreno de Ditriĥo en la konspiro de vestfaliaj episkopoj kaj dinastianoj kontraŭ ĉefepiskopo Engelberto de Kolonjo, kies sekvo estis la murdo de la ĉefepiskopo fare de la pli aĝa frato de Ditriĥo, grafo Frederiko de Isenberg, la 7-an de novembro 1225, kaŭzis lian detronigon. Ditriĥo, same kiel lia pli juna frato Engelberto, elektita episkopo de Osnabrück, akuzita pro kunkulpo, postulis de la papa ambasadoro, kardinalo Konrado de Porto, ĵus restanta ĉe la malsupra Rejno, juĝan debaton de la akuzo kun la celo, purigi sin de ĉi tiu. La fratoj aperis je la kunveno, kiun tiucele la kardinalo estis vokinta por la 2-a de februaro 1226 al Lieĝo. Ili tamen post pli longaj tumultaj debatoj ne estis kapablaj forŝovi de si la kulpigojn. Sur episkopo Ditriĥo ŝajnis pezi la ĉefa kulpo pri la krimo; liaj subuloj estis en la realigo de la murdo aparte partoprenaj. La kardinalo aljuĝis kontraŭ la fratoj la suspendon kaj rekomendis ilin por plua juĝdebato al Romo. Tien iris la episkopoj, akompanate de sia frato Frederiko, la murdinto de Engelberto, sen ke tio povus plimildigi sian sorton: La verdikto de la papo estis elpostenigo. La morto de Ditriĥo okazis dum la revojaĝo de Romo en 1226, verŝajne la 18-an de julio.

Literaturo
----------

* Joseph Prinz: *Dietrich Graf von Isenberg.* En: *Nova Germana Biografio* (NDB). Band 3, Duncker & Humblot, Berlin 1957, ISBN 3-428-00184-2, S. 682 (Digitalisat).
* Wilhelm Sauer: *Dietrich III. Bischof von Münster.* En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 5, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, S. 189.

* Kategorio Ditriĥo la 3-a de Isenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**KALOTAI Gábor** estis rumanihungara/hungara ĵurnalisto, dramaturgiisto, verkisto naskita en Budapest la 15-an de aprilo 1905 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de majo 1962.

Kariero
-------

Gábor Kalotai en 1922 akiris aktordiplomon en Budapeŝto, poste li studis teatran reĝisoradon en Berlino. De 1927 li estis konstanta kunlaborinto de gazetoj Temesvári Hírlap, Aradi Közlöny, Brassói Lapok, Nagyváradi Napló. Li faris intervjuojn en Temesvári Hírlap kun Rabindranath Tagore, Pietro Mascagni, Philippo Tommaso Marinetti (1926), Albert Einstein (1927), en Nagyváradi Napló kun Béla Bartók (1936), en Aradi Közlöny kun Gyula Illyés kaj Lajos Zilahy (1940). En Temeŝvaro li redaktis la revuon *Asszonyok, lányok* (1930–31). Post la dua mondmilito li loksidiĝis en Hungario, kie li direktis kinejojn kaj redaktis la gazeton *Filmhíradó*.

Verkoj
------

* *Kettő közül a harmadik* (romano en 51 daŭrigoj, Temesvári Hírlap 1928. 23-a de sept. – 27-a de nov.);
* *Főszereplő: az író!* (Tv. 1929);
* *A nyolcadik nagyhatalom* (romano en daŭrigoj, Temesvári Hírlap 1932);
* *Az író lázadása* (Tv. 1934);
* *Szövetségesek* (dramatigaĵo laŭ Mikszáth , Bp. 1950);
* *Győzni kell* (teatra scenetĵo laŭ soveta verkisto Stanko, Bp. 1950);
* *Névnap* (dramatigaĵo la noveloj de Ĉeĥov, Bp. 1951).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
La **Departemento pri Politikaj kaj Packonstruaj Aferoj** (angle ***United Nations Department of Political and Peacebuilding Affairs***, **DPPA**) estas departemento de la Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj, strukturita kaj establita laŭ mandato de la Ĝenerala Asembleo en 1992 .

Ekde la 28-a de marto 2018, Rosemary DiCarlo okupis la postenon de Ĝenerala Vicsekretario kaj Estro de la Departemento .

Celoj
-----

La DPPA monitoras kaj taksas tutmondajn politikajn evoluojn cele al detektado de eblaj krizoj kaj elpensi efikajn respondojn. La Departamento subtenas la Ĝeneralan Sekretarion kaj liajn senditojn en iliaj paciniciatoj, same kiel al UN-politikaj misioj ĉirkaŭ la mondo. DPPA ankaŭ estas fleksebla krizrespondplatformo, kapabla rapide deploji mediaciistojn kaj alian packonstruan kompetentecon tutmonde, kun la konsento de la landoj engaĝitaj, kaj laborante proksime kun regionaj organizoj sur la frontlinioj de konflikto. DPPA provizas personan subtenon al la Sekureca Konsilio de UN , konsilas la Specialan Komitaton pri Malkoloniigo de UN pri la 17 restantaj UN-listigitaj Ne-Mem-Regataj Teritorioj per la DPPA-Unuo pri Malkoloniigo, kaj disponigas la sekretariejon por la Komitato pri Ekzercado de la Neforigeblaj rajtoj. de la palestina popolo per ĝia Palestina Rajto-Dividado. La departamento ankaŭ kontribuas rekte al la klopodoj de UN por antaŭenigi pacon kaj malhelpi konflikton kunordigante UN-elektajn asistadagadojn tra la Elekta Asista Divido.

La DPPA havas ĉefsidejon ĉe la Sekretariejo en Novjorko.

Misioj
------

La DPPA administras misiojn dediĉitajn al preventado kaj solvo de konfliktoj ĉefe en Afriko, Mezazio kaj Mezoriento ; Plie, la departamento subtenas la specialajn senditojn de la Ĝenerala Sekretario, nuntempe servante en landoj kiel Kipro, Okcidenta Saharo, Sirio kaj Jemeno. Estas ankaŭ sendito por la disputo pri la nomo de Makedonio kaj Persona Reprezentanto por la teritoria konflikto de Esekiba Gujano.

Referencoj
----------

1. ↑   Restructuring of the Secretariat of the Organization. Note by the Secretary-General (21 February 1992). Alirita 2019-05-14.
2. ↑   A/66/380 - E - A/66/380. Alirita 2019-05-13.
3. ↑   DEPARTMENT OF POLITICAL AFFAIRS (DPA) AND ITS PREDECESSORS : CHART. UN-I-QUE (UN Info Quest) - United Nations Dag Hammarskjöld Library (1992). Arkivita el la originalo je 13 May 2019. Alirita 2019-05-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Registraĵoj de la UN Departemento de Politikaj Aferoj (1992-nuntempo) ĉe la UN Arkivo
* Registraĵoj de la UN Oficejo por Specialaj Politikaj Aferoj (1955-1991) ĉe la UN Arkivo
* E-novaĵilo de la UN Departemento de Politikaj Aferoj
* Presita novaĵilo de la UN Departemento de Politikaj Aferoj
* UNa Departemento de Politikaj Aferoj
* Mapo: UN Politikaj kaj Packonstruaj Misioj
* UNa Departemento de Politikaj Aferoj: Altrangaj Oficialuloj
* UNa Interpaciganta retejo por packonstruaj profesiuloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 843610
* LCCN: n93030085
* VIAF: 133840840
* SUDOC: 059669721
 |
**Abu al-Kasim Aŝabbi** (aliaj skribformoj estas Abo, Abou, Aboul, Qasim, Qassim, Chebbi, Shabbi ktp.; arabe ‏أبو القاسم الشابي‎) (1909-1934) estis tunizia poeto, plej konata pro la finaj du versoj de la nuna Nacia Himno de Tunizio, *Himat Al Hima* (*Defendantoj de la Patrujo*), kiun originale verkis la egipta poeto Mustafa Sadik el-Rafii.

Aŝabbi naskiĝis en Tozeur, Tunizio, la 24-an de februaro 1909, kiel filo de juĝisto. Li finis mezgradan studadon kun abiturientiĝo en 1928. Li akiris en 1930 diplomon pri juro en Universitato de Ez-Zitouna. Samjare, li geedziĝis kaj iĝis patro de du filoj, Mohamed Sadok, kiu iĝis pli poste kolonelo en la Tunizia armeo kaj Jelal, kiu iĝis pli poste inĝeniero.

Lin tre interesis la moderna literaturo; li parte tradukis el romantisma literaturo, same el malnova araba literaturo. Lia poeta talento manifestiĝis en lia frua aĝo kaj lia poezio entenis diversajn temojn, prefere patrujamon. Liaj poemoj aperis en la plej prestiĝaj tuniziaj kaj arabaj revuoj.

Aŝabbi mortis la 9-an de oktobro 1934 en Hospitalo Habib-Thameur en Tunizo pro longtempaj korproblemoj. Lia portreto estas videbla hodiaŭ sur la banknoto de 30 DT.

Citaĵo el lia fama poemo
------------------------

* "Unu tagon, se popolo ekdeziras vivi, tiam sorto respondas ties alvokon," "Kaj ilia nokto komencas paliĝi, kaj iliaj ĉenoj rompas kaj falas."

Verkoj
------

* *Ela Toghat Al Alaam* (Al tiranoj de la mondo),
* *Aghani Al-Hayat*
* *Muzakkarat*
* *Raséil*
* *Sadiki*

Eksteraj ligiloj
----------------

* arabe arablingva paĝo de la poeto Arkivigite je 2019-05-30 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Abu al-Kasim Aŝabbi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 348816
* GND: 11898134X
* LCCN: n82213687
* VIAF: 9893870
* ISNI: 0000 0001 1932 2091
* LIBRIS: 37743
* SUDOC: 069531625
* BNF: 121922622
* MBA: 0fff72ab-723d-4be2-a937-f334ca710f9d
* NLA: 35193451
* BIBSYS: 13001151
* ICCU: PALV057195
* BNE: XX1416979 XX1138058, XX1416979
 |
**Abu Sa'id Bahadur Ĥano** (2a de Junio, 1305, Ujan – 1a de Decembro, 1335) (en persa; urdua; araba:  ابو سعید بہادر خان ) literumita ankaŭ kiel **Abusaid Bahador Ĥano**, **Abu Sajed Behauder** (en mongola ᠪᠦᠰᠠᠢ ᠪᠠᠬᠠᠲᠦᠷ ᠬᠠᠨ᠂ *Busajid Baghatur Ĥan*), estis la naŭ reganto de la ŝtato Ilĥanlando en Irano (1316–1335).

En 1306 kaj 1322, post venki super la armeo de la Ora Hordo kaj super la ribelo de la Kerajto Rinĉin, la Mongoloj donis al li, tiam infano heredanto de Öljaitü, la titolon **Baghatur** (en moderna mongola Баатар) kun signifo "heroo".
Dum la komenco de sia regado, la distinga jud-islama fakulo kaj veziro Raŝid-al-Din Hamadani estis senkapigita; emiro Ĉupan iĝis *de facto* la reganto de la lando. En 1325 Ĉupan venkis super alia armeo estrita de Muhammad Üzbeg Ĥano de la Ora Hordo kaj eĉ invadis ties teritoriojn denove.

Abu Said enamiĝis de Bagdad Katun, nome filino de Ĉupan. La emiraj klopodoj por eviti ke Abu Sa'id edziĝu al sia filino, kiu estis jam edzino de Hasan Buzurg, alia povega militsenjoro tiama, ne helpis la situacion. En Aŭgusto de 1327 Abu Sa'id mortigis filon de Ĉupan, nome Demasq Kaja, evidente pro lia aghado ĉe iama konkubino de Öljeitü. Poste Ĉupan mem estis mortigita de la Kartidoj, senjoroj de Herato. Dume la Mamelukoj senkapigis Timurtaŝ, filo de Ĉupan, kiu kiel guberniestro estis ribele kontraŭ la Ilĥanlando dekomence.

Abu Sa'id mortiĝis sen lasi heredanton aŭ nomumitan sukcedanton, lasante la Ilĥanlandon dissolvitan al la povo de la ĉefaj familioj, kiaj la Ĉupanidoj, la Jalajiridoj, aŭ de novaj movadoj kiaj la Sarbadaroj. La ŝtato perdis unuecon post lia morto, kaj iĝis mozaiko de regnetoj regataj de Mongoloj, Turkoj, kaj Persoj. La granda vojaĝisto Ibn Batuta gapis ĉe malkovro, je sia reveno al Persio, ke tio, kio ŝajnis forta regno, nur post dudek jaroj estis dissolvita tiom rapide.

Referencoj
----------

* Atwood, Christopher P. (2004). *The Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire*. Facts on File, Inc. ISBN 0-8160-4671-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Abu Sa'id Bahadur Ĥano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 512762
* GND: 1240990758
* VIAF: 2860163159955001640006
 |
**Benjamin PÉRET** (naskiĝinta 4-an julio, 1899 - mortinta 18-an septembron, 1959) estis franca poeto kaj superrealisto.

Li naskiĝis en Rezé (Loire-Atlantique) la 4-an julio, 1899, kaj varbiĝis en la armeo eviti esti enmalliberejigita. Li vidis agadon en la Balkana duoninsulo, kaj servis tra la milito. Poste, li membriĝis en la movado Dada, kaj en 1921 eldonis poemaron. Li forlasis la movadon Dadan kun André Breton kaj membriĝis en Superrealismo.

Li laboris kun kaj influis aliajn poetojn kiel Octavio Paz kaj André Breton.

Komence en 1924, li estis la kunredaktisto de la ĵurnalo *La Révolution surréaliste*, fariĝante la ĉefa redaktisto en 1925. En 1928, loĝante en Brazilo, li eldonis la tekston *Le Grand Jeu*. Frapadita per la ventoj de politiko, li batalis en la Hispana Enlanda Milito, kuniĝis al la hispana artistino Remedios Varo, renkontis kun Trockij en Meksikurbo, kaj reiris al Francio kie li estis arestita pro faligo, liberiĝis, kaj tiam pasigis la ceteron de sia vivo en Parizo.

Li mortis la 18-an septembro, 1959 en Parizo.

* Kategorio Benjamin Péret en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 136703
* GND: 118790307
* LCCN: n50009673
* VIAF: 90640237
* ISNI: 0000 0001 0923 6771
* SUDOC: 027064824
* BNF: 11919121g
* NLA: 35416742
* NDL: 001142722
* BIBSYS: 90345706
* NKC: xx0060894
* ICCU: CFIV032141
* BNE: XX1065878
 |