recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Behendjacka Pastilj** (ukraine *Бегендяцька Пастіль*, hungare *Alsópásztély* [alŝOpAstEj]) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Velikij Bereznij, en municipo de Roztocka Pastilj.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 51′ 46″ N 22° 30′ 23″ O﻿ / ﻿48.86278 °N, 22.50639 °O﻿ / 48.86278; 22.50639 (mapo)Koordinatoj: 48° 51′ 46″ N 22° 30′ 23″ O﻿ / ﻿48.86278 °N, 22.50639 °O﻿ / 48.86278; 22.50639 (mapo)
* Areo: 12 km²
* Alto super marnivelo: 239 m
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 89041
* Telefonprefikso: 3135

Situo
-----

Behendjacka Pastilj situas laŭ flankovojoj. Velikij Bereznij kun stacidomo) troviĝas je 7, Uĵhorodo je 49 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1602 en formo **Begengyát Pasztely**. Supozeble en 1899 la loknomo ŝanĝiĝis al Alsópásztély. En 1910 vivis tie 305 loĝantoj, (265 rutenoj, 31 germanoj, 9 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Alsópásztély apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Behendjacka Pastilj/Alsópásztély. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**M'hamed Issiakhem** [isjaĤEM] (1928–1985) (en Kabila: **Muḥand Isyaxem**, 1928 Tizi Uzu, Alĝerio - 1985
Alĝero, Alĝerio) estas unu el la *fondintoj* de la moderna alĝeria pentrarto.

Biografio
---------

**M'hamed Issiakhem** en 1931 translokiĝis kun sia familio al Relizane kie li vivis plej el sia infanaĝo. En 1943 li estis manipulante grenadon ŝtelitan el franca militkampadejo, kiam tiu eksplodis. Du fratinoj kaj unu nevo mortiĝis. Hospitaligita dum du jaroj,li perdis sian maldekstran brakon. Inter 1947 kaj 1951 li studis en Alĝero kaj inter 1953 kaj 1958 en Parizo. Issiakhem en 1958 li iris el Francio al Okcidenta Germanio, kaj poste al Orienta Germanio kie li setlis ĝis la Alĝeria sendependeco.

El 1965 al 1982 li ricevis multajn mendojn en Alĝerio, inter kiuj li kreis modelojn de la alĝeriaj monbiletoj same kiel de multaj alĝeriaj poŝtmarkoj. Li veturis al Vjetnamio en 1972.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio M'hamed Issiakhem en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* M’Hamed Issiakhem
* Alia Biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577284
* GND: 1026546141
* LCCN: n92003825
* VIAF: 1658558
* ISNI: 0000 0001 2117 6935
* SUDOC: 050163329
* BNF: 13505715m
* ULAN: 500123868
 |
**Begeĉ,** serbe **Бегеч,** slave **Begeč,** hungare **Begecs** [begeĉ] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Novi Sad.

Begeĉ troviĝas en (verda) Municipo Beĉej en Serbio
Strato en Begeĉ
Serba preĝejo de Begeĉ

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 44  km²
* Koordinatoj: 45°14′07″N 19°37'14″E
* Alto super marnivelo: 88 m
* Loĝantaro: 3330
* Poŝtkodo: 21411
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Begeĉ situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Novi Sad-Baĉka Palanka.

Historio
--------

En la 3-a jarcento sarmatoj vivis tie kaj la romianoj havis komunumon **Onagrinum**. La unua skriba mencio devenis el 1543. Fine de la turka regado en 1699 oni trovis tie nur malgrandan kolonion, sed en 1703 jam ĝi iĝis vilaĝo. En 1900 laŭ la popolnombrado vivis en Begecs 2244 homoj en 410 domoj (2012 serboj, 168 slovakoj, 35 germanoj, 12 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Újvidék, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Begeĉ 3335 homoj, (2378 serboj (71 %), 439 slovakoj, 76 ciganoj, 68 jugoslavianoj, 61 hungaroj, 44 kroatoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de romianaj domoj dum regado de Diokleciano
* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

emblemo de la vilaĝo Begeĉ
Haveno de Begeĉ

* Kategorio Begeĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Adam LACALENDOLA** (lakalendola), (naskiĝis 1885 en Italio - mortis la 20-an de februaro 1977 en Bari, Italio) estis itala esperantisto, instruisto de la albana lingvo, emerita profesoro de Universitato en Bari.

Li instruis ankaŭ la japanan, rusan, germanan kaj hispanan lingvojn.

Esperantisto ekde 1913, gvidinto de multaj mezlernejaj kaj universitataj kursoj.

Fondinto de la Esperanto-movado en Suda Italujo (Apulio). Li komencis instruadi Esperanton en Bari en 1919. Fondis en 1920 la Akademion Balkanan Esperantistan, kiu atingis grandan prosperon kaj sendis la plej bonajn lernantojn al UK-j. Li fondis kaj direktis la revuon Corriere Balcanico Esperantista, kiu tre efikis por la propagando en Apulio. Pro lia agado Esperanto estis enkondukita en 1924 en 8 lernejoj de Bari, en unu el ili (Arkiepiskopa Seminario) kiel deviga instruado. En 1925 kune kun d-ro Koch li estris IEF kaj organizis italan Esperantan-kongreson en Bari.

Prof. Lacalendola prezidis la Italan Kongeson de Esperanto en 1924, kiam li elektiĝis por la funkcio de la prezidanto (1924/1925) de Itala Esperanto-Federacio. Longtempe li estis delegito de UEA kaj ankoraŭ en 1976 membro de Societo Zamenhof.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24744
 |
reliefo
La **Behistun-surskribo** aŭ Behistun-inskripcio estas grava skribaĵo en tri praaj lingvoj ĉe piedo de la Zagros-montaro. Ĝi situis en la antikvo apud la praa vojo de Ekbatana – ĉefurbo de Medio – ĝis Babilono kaj prenis la nomon de la loko *Behistuno* (*Behistan*), kiu situas je ĉ. 30 km oriente de urbo Kermanŝaĥo en Irano. La surskribon, bildojn pretigis sur rokmasivon en granda alto la Aĥemenida reĝo Dario la 1-a fare de kaptitoj. Super la prezentado ŝvebas la Dio Ahura Mazda, al kiu pretigis Dario la 1-a trilingvan tabulon en lingvoj altpersa, elama kaj babilona. La trilingvaĵo estis kopiita en 1835 - 1835 (kompletigoj en 1844 kaj 1847) unuafoje komplete de Henry Creswicke Rawlinson kaj publikigitaj en 1847/47 (altpersa teksto) kaj en 1851 (babilona teksto). Tiel oni solvis la lastajn problemojn rilate al la deĉifrigo de la kojnoskribo.

La teksto priskribas version de Dario la 1-a pri sia graviĝo: li estis parenco de la antaŭulo Kiro la 2-a kaj Kambizo la 1-a, li murdis Gaumata - kiu asertis esti frato de Kambyses - kaj iĝis nova grandreĝo. Li poste sukcese venkis diversajn "mensog-reĝojn". La surskribo servas okulfrape por sia legitimado.

Laŭ propraj atestoj de Dario la 1-a, la altpersa kojnoskribo estis evoluigita nur por enĉifri tiun tekston.

La surskribo iĝis en 2006 monda kulturheredaĵo de Unesko.

Vidu ankaŭ
----------

* Grek-persaj militoj

* Behistun-surskribo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Behistun-surskribo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Adam GORALSKI** (naskiĝis en 1912, mortis la 11-an de junio 2005 en Poznano) estis venezuela esperantisto kaj honora membro de UEA.

Profesie Goralski estis inĝeniero pri kemio kaj entreprenisto. Li estis polo naskita en la teritorio de la nuntempa Ukrainio, venezuela civitano, kiu rezidis alterne en Kanariaj Insuloj, Venezuelo kaj Pollando. 

Goralski fariĝis esperantisto en 1975 kun sia edzino Kristina Krause, pentristino, danke al kontaktoj kun prof. Juan Régulo Pérez. 

Gesinjoroj Goralski kontraktis en 1982 kun Universala Esperanto-Asocio pri la starigo de Fondaĵo Grabowski – intertempe unu el la plej gravaj mecenatoj de la Esperanto-kulturo – kiun ili provizis per baza kapitalo kaj dumvive prizorgis. Goralski helpis ebligi la eldonon de *Rumana Antologio*, financis konkurson por Esperanto-dramo kaj subtenis multajn valorajn iniciatojn en la Esperanto-movado, i.a. blindulan Esperanto-agadon.

Dum 12 jaroj li redaktis kaj mem surbendigis voĉgazetojn kaj dissendis ilin al blindaj gesamideanoj.
**Behbahan,** (perse بهبهان‎) estas urbego kaj ĉefurbo de la samnoma distrikto en la Provinco Ĥuzestano, en sudokcidenta Irano.

Pordego kaj monumento en Behbahan

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 324 m
* Loĝantaro: 122,604 en 2016
* Horzono: UTC + 3:30; somere UTC + 4:30
* Telefonkodo: 0671

Geografio
---------

Behbahan situas en montetaro 59 kilometrojn de Haveno Dejlam (ankaŭ de Persa Golfo), 128 kilometrojn de la najbara provinca ĉefurbo Jasuĝo, 168 kilometrojn de la propra provinca ĉefurbo Ahvazo, 578 kilometrojn de la ĉefurbo Teherano .

Historio
--------

Behbahan dum la Sasanida Imperio estis konata kiel Arajan, kies ruinoj situas norde de la urbo. Efektive la nuna loknomo aperis nur en la 14-a jarcento. Behbahan estis deklarita urbo en 1937. En la lastaj jardekoj modernaj kvartaloj estis konstruitaj. 

Pordego de Behbahan

Ekonomio
--------

Behbahan estas komerca centro pri cerealoj, daktiloj, citrusoj.

Trafiko
-------

Ŝoseo Ahvazo-Ŝirazo trapasas Behbahan, krome estas loke gravaj vojoj. Ankaŭ flughaveno funkcias (kodo:OIAE).

Klimato
-------

En Behbahan la klimato malofte varias. Ĝi estas plejparte dezerto-simila klimato kun tre varmaj tagoj kaj malvarmaj noktoj. La averaĝa temperaturo varias inter 17-31 °C, somere eĉ estas 50 °C, vintre malofte frostopunkto. La meza jara pluvokvanto estas 325 mm. Inter junio-oktobro ne pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* proksimume 60 moskeoj
* bazaro
* biblioteko
* muzeo malfermita en 2006 pri arkeologiaj kaj etnografiaj pecoj; en la ĉeefa halo estas ekspoziciitaj objektoj rilataj al la moroj de la loka loĝantaro (geedziĝo kaj terkulturaj ceremonioj) kaj tradiciaj vestaĵoj, en aliaj ĉambroj estas modelo de tradicia loĝejo, virinaj juvelaĵoj, specimenoj de skribaĵoj kaj moneroj de diversaj periodoj

Fontoj
------

* interalie WikiTrans

* Kategorio Behbahan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* MoskeoMoskeo
* KortoKorto
**Adam Krieger** (naskiĝinta la 7-an de januaro 1634 en Driesen; mortinta la 30-an de junio 1666 en Dresdeno) estis germana komponisto kaj eklezimuzikisto.

Vivo kaj verkado
----------------

Sian muzikan edukadon li ricevis komence ĉe Samuel Scheidt en Halle kaj li daŭrigis tiun ekde 1650 en Lepsiko. En 1655 li venkis kontraŭ la kunkandidato Werner Fabricius je la okupado de la postenon de orgenisto ĉe la lepsika preĝejo Sankta Nikolao, kiu fariĝis libera post la subita foriro de Johann Rosenmüller. La pezocentron de sia verkado Krieger metis en la figuran muzikon. Krieger ankaŭ estis fondinto de collegium musicum en Lepsiko. En la jaro 1657 elektistoprinco Johano Georgo la 2-a vokis lin al la saksa kortego. Tie Krieger donis al la filino de la elektistoprinco lecionojn pri klavikordo. En 1658 li fariĝis kortega orgenisto.

Krieger mortis en 1666 en Dresdeno lkaj estis entombigita sur la tombejo ĉe la malnova preĝejo *Frauenkirche*.

Verkoj
------

Krieger komponis kaj rimis multajn kantojn, en 1657 aperis lia unua kantokolekto. Distingilo de liaj verkoj estis simplaj popolkantecaj melodioj. Lia plej fama kanto estas la vesperkanto *Nun sich der Tag geendet hat* [Nun la tago finiĝis], ĝi estas trovebla en la kantaroj de la evangelaj eklezioj. Alia konata kanto estas *Der Rhein'sche Wein* [la rejnlanda vino], kiu priskribas la multajn efikojn sekvantajn la ĝuon de rejnlanda vino.

Literaturo
----------

* Thomas-M. Langner: Krieger, Adam. En: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 13, Duncker & Humblot, Berlino 1982, ISBN 3-428-00194-X, p. 42 sj.
* Moriz Fürstenau: Krieger, Adam. En: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 17, Duncker & Humblot, Lepsiko 1883, p. 164 sj.
* Hans-Josef Olszewsky: KRIEGER, Adam. En: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). volumo 4, Bautz, Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7, kolumno 659–661.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Adam Krieger en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

* Kategorio Adam Krieger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 450313
* GND: 118724428
* LCCN: no90012845
* VIAF: 71585930
* ISNI: 0000 0000 8077 7573
* SUDOC: 118145673
* BNF: 139748958
* MBA: 8628922b-f58b-4f86-aec6-53b2b6b02917
* NKC: jx20060915015
* BNE: XX990079
 |
Göta-kanalo, blue; kun kelkaj kluzoj kaj la plej alta punkto markitaj.
La **Göta-kanalo**, svede *Göta kanal* [j*e*ta kana:l] estas 190,5 km longa kanalo kiu ekde 1832 trairas la landoparton Götaland en Svedio. Inter tio estas 87,3 km fosita kaj eksplodigita kanalo. La alteco-diferenco estas 91,8 m. Kune kun la Trollhätte-kanalo kaj la rivero Göta älv la Göta-kanalo estas 390 km longa akvovojo meze tra Svedio, de la Balta Maro ĝis Kattegatt. Sume la kanalo havas 58 kluzojn. Ĝi estas la plej granda svedia konstruprojekto tra la tempoj. Göta kanal estas "fratina kanalo" kun la Kaledonia Kanalo en Skotlando; Thomas Telford kunlaboris en ambaŭ kanaloj. Kreinto de Göta kanal estis Baltzar von Platen (1766-1829).

Kreinto de Göta kanal, Baltzar von Platen (1766-1829).
Parto de Göta kanal, 1-a de marto 1833
Hodiaŭ Göta kanal estas grava turisma celo en Svedio. Veturado per boato tra la kanalo kaj ties kluzoj, aŭ ekzemple biciklado laŭlonge de la kanalo estas popularaj libertempaj aktivecoj.

Göta-kanalo en populara kulturo
-------------------------------

La Göta-kanalo ludas gravan rolon en pluraj verkoj de fikcio.

* *Roseanna*, krimromano de Maj Sjöwall kaj Per Wahlöö de 1965, esperantigita de Malte Markheden en 1990.
* *Göta kanal*, sveda komedia filmo de 1981
* *Göta kanal 2*, sveda komedia filmo de 2006
* *Göta kanal 3*, sveda komedia filmo de 2009
* *Göta kanal 4*, sveda komedia filmo de 2022

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Göta-kanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Göta-kanalo en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Kategorio Göta-kanalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rederiaktiebolaget Göta Kanal AB
* Göta Kanal, Fakta & Forskning Mapoj de la konstruado
* Bosse Arnholm: *Nordens alla kanaler*
**Beavar**, laŭ (hindie **ब्यावर**) estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, en subŝtato Raĝastano, en distrikto de Aĝmer.

Saluttabulo

Demografio
----------

Beavar havis populacion de 181 384 en 2021 kun legopovo 64%, pli alte, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Beavar situas sur malaltaj montoj 439 metrojn super la marnivelo. Distrikta sidejo Aĝmer troviĝas 51, Bhilvara 90, Pali (Raĝastano) 105, Ĝodpur 131, Tonk (Raĝastano) 147, Bundi 153, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 173, tutlanda ĉefurbo Delhio 402, Mumbajo 808, Kolkato 1477 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Beavar estis fondita fare de brita kolonelo en 1836, pli frue nur vilaĝo estis tie. Post fondo la urbo estis armea bazo kaj distrikta sidejo en brito Hindio. En tiu regiono furiozaj triboj vivis kaj la britoj povis ilin venki nur longaj bataloj. Tial la britoj konstruis defendan muron. Poste dum la pacaj tempoj la urbo kreskis kaj prosperis rapide pro ĝia avantaĝa pozicio inter Udaipur kaj Ĝodpur.

Ekonomio
--------

Beavar estas grava centro de komerco, precipe en krudkotonoj. Menciindas ankaŭ la industrio en diversaj branĉoj, tamen la urbego estas la plej granda produktanto de cementoj en norda Barato. La areo kuŝas en mineralriĉa regiono havanta kvarcojn, asbestojn, magnezitojn, kalkŝtonojn, glimojn, granitojn kaj similajn.

Lingvoj
-------

En Beavar la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj en:Rajasthani languages.

Eduko
-----

Beavar estas hejmo de pluraj altlernejoj.

Religioj
--------

En Beavar plejparto de la populacio estas hinduoj (86%), krome islamanoj (8%), ĝajnistoj (5%) kaj aliaj.

Klimato
-------

En Beavar jare pluvas averaĝe ĉirkaŭ 245 mm. Inter junio-septembro pli ofte pluvas pro la musonoj, en la ceteraj monatoj nur apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 20-34 °C.

Trafiko
-------

Beavar havas trairan fervojan linion. Alvenas ankaŭ 7 vojoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝodpur.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj malnovaj preĝejoj

Famuloj
-------

Beavar estas naskiĝloko de la skota matematikisto en:Duncan Sommerville.

Fontoj
------

* WikiTrans
* angla enciklopedio
**Beauvois-en-Cambrésis** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* de la regiono Hauts-de-France (prononco [o dəˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Fine de 2020 en la komunumo vivis 1 970 loĝantoj sur areo de 3,52 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 560 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille*, la centra parto de la departemento, kaj al la kantono *Caudry*. 

Blazono de Beauvois-en-Cambrésis.

Geografio
---------

Beauvois-en-Cambrésis situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.

Beauvois-en-Cambrésis etendiĝas sur 3,52 km².

Historio
--------

La vilaĝo malnovtempe estis konita kiel "Beauvois-en-Beauvoysin". Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Gérard Devaux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Beauvois-en-Cambrésis apartenas al la kantono de Carnières, kies ĉefurbo estas Carnières. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Carnières

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Beauvois-en-Cambrésis Arkivigite je 2010-11-02 per la retarkivo Wayback Machine
***Hinamatsuri*** aŭ ***Hinamaturi*** [*hinamacuri*] (japane: 雛祭 aŭ 雛まつり) ankaŭ konata kiel **Festivalo de Pupoj** aŭ **Festivalo de Knabinoj**, estas festivalo, kiun oni celebras ĉiun 3-an de marto en Japanio. Ĝi estas dediĉita al knabinoj. Tiutage, junaj knabinoj ekspozicias plurajn pupojn (*ningyō*, 人形) vestitajn per tradiciaj kimonoj. La pupoj situas sur malsamaj niveloj de ŝtup-altaro kovrita per ruĝa tolo, kun 5 aŭ 7 ŝtupoj maksimume. Ĉi tiu pupoj figuras personojn de la imperia kortego de la periodo Heian, kaj pasas de generacio al generacio ene de familioj. La altarojn oni kutime ornamas ankaŭ per floroj de persikarbo, ĉar en Japanio oni konsideras persikojn kiel frukton rilatan al ina sekso.

Origino kaj tradicio
--------------------

Pupoj vestitaj per kimonoj.
La antikva japana tradicio diras, ke pupoj povis kaŝi en siaj korpoj la malbonajn spiritojn, savante tiel la posedanton de danĝeraj renkontoj post kiam la posedanto liberigis sin de la pupo. Tiel, la kutimo fariĝis ceremonio en la periodo Heian konata kiel *hina nagashi*, kie la paperpupoj estis senditaj en ŝipeto laŭ la rivero, forportante kun si la malbonajn spiritojn. La kutimo diskoniĝis dum la periodo Edo, pasante de generacio al generacio ĝis fariĝi tio, kion oni hodiaŭ nomas Hinamatsuri.

Oni diras, ke se la pupoj restas ekspoziciitaj dum pli da tempo ol necese, la knabino restos fraŭla aŭ edziniĝos malfrue. Pro tio, oni kutimas gardi la pupojn post kiam finiĝas la festivalo (la 4-a de marto estas la plej rekomendata tago).

Tipaj manĝaĵoj de la festivalo estas ruditapa supo (la konkoj figuras unuiĝon) aŭ *hinaarare*; multkoloraj dolĉaj rizbuletoj, kiuj laŭtradicie protektas la knabinojn de malsanoj kaj malbonŝanco. Knabinoj kutimas trinki *shirozake*, senalkohola dolĉa sakeo.

Referencoj
----------

1. ↑   ISBN = 0804820562
2. ↑
3. ↑
4. ↑

* Hinamatsuri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hinamatsuri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754826
* NDL: 00563210
 |
Transkarpata provinco en Ukrainio

Bazaj informoj
--------------

**Heĉa,** ukraine **Геча,** hungare **Mezőgecse** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove.

* Areo: 3  km²
* Alto super marnivelo: 112 m
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 90251
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Heĉa situas sur ebenaĵo, Berehove troviĝas 10 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1232. La lernejo ekfunkciis en 1785. Ĝis 1920 Mezőgecse apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio. Mezőgecse rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 la komunumo apartenis al Sovetunio (dum alveno de Ruĝa Armeo hungaroj estis deportitaj al gulago), fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Heĉa 1030 da homoj, (919 hungaroj).

Vidindaĵo
---------

* preĝejo de 1805

* Kategorio Heĉa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **ŝtata himno de la Latva Soveta Socialista Respubliko** (latve "Latvijas Padomju Sociālistiskās Republikas himna") estis la oficiala komunisma nacia himno de Latvio dum la epoko inter julio 1940 kaj aŭgusto 1991, dum kiam Latvio pro armea konkero apartenis al Sovetunio. Post kiam Latvio deklaris sian sendependecon kaj la registaro de Sovetunio agnoskis tiun suverenecon la 21-an de aŭgusto 1991, tiu komunisma himno tuj maloficialiĝis kaj anstataŭiĝis per la antaŭa nacia himno de sendependa Latvio – "Dievs, svētī Latviju!" ("Dio, benu Latvion!").

La muzikon de la himno de la Latva SSR komponis *Anatolis Liepiņš*, la tekston verkis *Fricis Rokpelnis* kaj *Jūlijs Vanags*.

La latva teksto
---------------

Šai zemē visdārgā mēs brīvību guvām,
Te paaudžu paaudzēm laimīgam dzimt,
Te šalc mūsu jūra, te zied mūsu druvas,
Te skan mūsu pilsētas, Rīga te dimd.
Padomju Latvija mūžos lai dzīvo,
Spoža lai Padomju vainagā mirdz!
Mēs cēlāmies, verdzības važas lai rautu,
Par gadsimtu cīņām ik vieta vēl teic.
Vien biedros ar diženās Krievzemes tautu
Mēs kļuvām par spēku, kas pretvaru veic.
dekstra

Padomju Latvija mūžos lai dzīvo,
Spoža lai Padomju vainagā mirdz!
Pa Ļeņina ceļu uz laimi un slavu
Ar Oktobra karogu iesim mūždien.
Mēs sargāsim Padomju Tēvzemi savu
Līdz pēdējai asiņu lāsei ikviens.
Padomju Latvija mūžos lai dzīvo,
Spoža lai Padomju vainagā mirdz!
Padomju Latvija mūžos lai dzīvo,
Spoža lai Padomju vainagā mirdz!

Ruslingva versio
----------------

Свободен навеки народ наш счастливый,
Путь светлый для всех поколений открыт.
Шумит наше море, цветут наши нивы,
В семье городов наша Рига гремит.
Славься, Советская Латвия наша,
Ярко в созвездии республик сияй!
Не раз мы за волю ходили походом,
Бесправия цепи пытались разбить,
Лишь в дружбе незыблемой с русским народом
Смогли мы неправду и зло победить.
Славься, Советская Латвия наша,
Ярко в созвездии республик сияй!
Под знаменем Ленина к счастью и славе
Путем Октября мы победно идем.
Верны мы великой Советской державе
И кровь за нее, если надо, прольем!
Славься, Советская Латвия наша,
Ярко в созвездии республик сияй!
Славься, Советская Латвия наша,
Ярко в созвездии республик сияй!
dekstra

Esperanta traduko
-----------------

En tiu-ĉi amata lando ni atingis nian liberecon,
generaciojn post generacioj ĝi naskos en feliĉo,
nia maro muĝas, niaj kampoj floras,
niaj urboj sonas, Rigo sonoras.
Lasu la sovetan Latvion eterne vivi,
lasu ĝin hele brili en la sovetunia krono.
Ni leviĝis por rompi la ĉenojn de sklaveco,
dum jarcentoj de batalo tio ĉie rakontatis.
Nur kun la granda rusa popolo,
ni iĝas potenco, kiu gajnas forton.
Lasu la sovetan Latvion eterne vivi,
lasu ĝin hele brili en la sovetunia krono!
Sur la vojo de Lenino cele al feliĉo kaj famo,
kun la flago de oktobro ni eterne antaŭenmarŝos.
Ni protektos nian sovetunian patrolandon,
ĝis la lasta guto de nia sango.
Lasu la sovetan Latvion eterne vivi,
lasu ĝin hele brili en la sovetunia krono!
Lasu la sovetan Latvion eterne vivi,
lasu ĝin hele brili en la sovetunia krono!

Eksteraj ligiloj
----------------

* sondosiero de la himno de la Latva SSR en formato MP3
**Discopříběh** (en Esperanto *Diskoteka okazintaĵo*) estas filma komedia muzikalo filmita en ĈSSR. Ĉefrolon de pubereca kamenpurigista metilernanto Jirka rolis Rudolf Hrušínský malplej aĝa, rolon de lia patro kreis Ladislav Potměšil kaj rememorigan rolon de la patrino de Jirka Jana Krausová. 

La filmo estis filmita en Plzeň kaj akompanas ĝin kantoj de Michal David.

Okazintaĵo
----------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Kamenpurigista metilernanto Jirka Horáček loĝas en pilzena loĝdomaro kun sia patro kaj liberan tempon li pasigas kun grupeto de amikoj precipe en diskotekoj. Dum unu el ili li interkonatiĝos kun allogema blondulino Eva, sed kiu apartenas al pli aĝa fanfaronulo Cáfa. Malgraŭ tio ke li interkonatiĝos la saman vesperon kun Jitka, la ordinara junulino, estonta frizistino, li enamiĝos en memkonfidan belulinon Eva. En klopodo pruvi, ke li estas pli bona ol Cáfa, Jirka faras eĉ "stultaĵojn" kiel estas kurado nuda tra la placo en Plzeň aŭ kisado antaŭ sekureca kamerao. Kaj dum al la simpatia Jitka li okulfrape montrigas sian malintereson, li klopodas entrudiĝi en favoron de Eva. Samtempe li komenciĝas veni en senĉese pli grandajn problemojn kun sia patro, kiu ne havas nervojn por liaj puberecaj friponaĵoj. Fine li ekkomprenos, ke ne Eva, sed Jitka vere amas lin.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***
Libera daŭrigo de la filmo estas muzikalo *Discopříběh 2*, en kiu la problema ano de la familio de Horáčkidoj estas male la patro de Jirka.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kanto nomita Discopříběh en la samnomata filmo en YouTube
**Panvel,** laŭ la loka oficiala lingvo **पनवेल** estas urbego, ankaŭ municipo en federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en distrikto Raigad. Ĝi apartenas al urbaro de Mumbajo.

Vendejego en Panvel

Geografio
---------

Panvel situas sur ebenaĵo en alto 28 metrojn super la marnivelo laŭ rivero kaj estas ĉirkaŭita de montetoj sur du flankoj. Novmumbajo troviĝas 12, Ambernat 21, Badlapur 23, Ulhasnagar 25, Kaljan-Dombivali 26, Thane 28, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 32, Pimpri-Ĉinĉvad 82, tutlanda ĉefurbo Delhio 1149, Kolkato 1633 kilometrojn (aere) .

Stacidomo de Panvel

Demografio
----------

Panvel estas tre loĝata pro sia proksimeco al Mumbajo. Laŭ la censo en 2021 la urbego havis populacion de 311 434. La legoscio estas preskaŭ 94% en 2011.

Historio
--------

Panvel estas proksimume 300 jarojn aĝa, evoluigita ĉirkaŭ komercaj vojoj. Iam la loko estis fama pro sia rizmerkato, por teni sekurecon oni konstruis fortikaĵon. Dum brita regado la oficiala (angla) loknomo estis Panwell, kiu urbiĝis en 1852.

Ekonomio
--------

Pro proksimeco al Mumbajo kaj tre bonaj trafikaj eblecoj diversaj industriaĵoj ekloĝis en Panvel.

Trafiko
-------

Panvel estas signifa trafika nodo de fervojoj kaj ĉefvojoj. La haveno kaj internacia flughaveno funkcias tre proksime. Multe da aŭtorikiŝoj funkcias en la urbego.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la marata lingvo.

Religioj
--------

En Panvel vivas majoritate hinduoj preskaŭ 79%, krome islamanoj preskaŭ 11%, budhanoj 6%, kristanoj 2%, ĝainistoj 1,3%, kaj sikoj 0,5%.

Klimato
-------

Panvel havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen (Aw). Jare pluvas po 2741 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-septembro pli ofte pluvas, dum inter decembro-aprilo apenaŭ pluvas. La meza ĉiujara temperaturo varias inter 27-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, plej ofte hinduaj temploj; aparte menciindas sinagogo

Fontoj
------

* WikiTrans
blazono
sidejo en Vieno, Bräunerstraße 3
**Aŭstria Societo de la Blanka Kruco** (germane: *Österreichische Gesellschaft vom Weißen Kreuze*) celis dum nemilitaj tempoj kaj, precipe en banurbaj domoj, prizorgi dum pacaj tempoj militvunditajn anojn (kaj ties parencojn) de la Aŭstria-hungara armeo.

Historio
--------

Fondiĝo ĝia estis en la 2-a de februaro 1882 kun sidejo ĉe *Nestroyhaus*, naskiĝdomo de Johann Nestroy en Vieno.. Jam en 1889 oni aktivis en Opatija, Bad Hall, Merano, Bad Hofgastein kaj Mariánské Lázně zorgante pri 1477 oficiroj, 103 kadetoj, 460 oficiredzinoj kun infanoj kaj kvin aliaj armeanoj.

Unua protektanto estis estinta kronprinco Rudolfo post kies morto transprenis la rolon en la 3.12.1889 arkiduko Karlo Ludoviko (Aŭstrio) kaj finfine arkiduko Frederiko (Aŭstrio-Teŝino)..

Literaturo
----------

* Alfred von Lindheim (eld.): *Erzherzog Carl Ludwig 1833-1896: ein Lebensbild*. Wien 1897, p. 169–184. surrete
* *Jahrbuch der Österreichischen Gesellschaft vom Weißen Kreuze*, Wien 1895–1907.
* *Jahrbuch der K. k. Gesellschaft vom weißen Kreuze*, Wien 1909–1918.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Art. „Karl Ludwig (Erzherzog von Österreich)" fare de Oscar Criste, ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie*, Band 51 (1906), p. 53–56 (tie ĉi interrete)

Notoj
-----

1. ↑  Tio bonege videblas en la alternativa nomo *Gesellschaft zur Erhaltung der Offiziers-Kurhäuser und -Kurstationen* (organizo por konservado de poroficiraj kuracbandomoj kaj -stacioj).
2. ↑  doma historio
3. ↑  Lindheim (1897) p. 169
4. ↑  "Ein neues Militärkurhaus in Weikersdorf". Ĉe: *Neue Freie Presse*, 1.8.1906, p. 8


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815976
* GND: 400302-0
 |
**Discord** estas senpaga proprieta retotelefonada programaro farita por ludantaj komunumoj. Discord estas disponebla por Microsoft Windows, Mac OS X, Android, iOS, Linux kaj ankaŭ funkcias en retumiloj. Ekde julio 2016, ĝi estis uzata de pli ol 11 miliono da uzantoj. Discord aspektas kaj funkcias tre simile al Slack, kun grupoj organizitaj en 'serviloj' kaj tekst-bazitaj diskutkanaloj organizitaj laŭ temo. Ekzistas ankaŭ funkcieco por videaĵoj kaj aŭda babilejo. Kvankam kreita en 2015 plejparte por interretaj ludantoj, malsamaj grupoj migris al ĝi laŭlonge de la tempo, inkluzive de influantoj, kreintoj, artistoj ktp.

Programaro
----------

La aplikaĵo Discord estas tajlorita por uzi dum ludado, enhavante trajtojn kiel malalta respondotempo kaj dediĉita servila infrastrukturo, por malebligi la dividadon je IP-adresoj. Krome al voĉbabilado per servilo-babilejoj, la evoluiga teamo planas aldoni rektan vokadon inter uzantoj, video-vokadon kaj dividadon je ekranoj. Rekta vokado aperis en ĝisdatigo je la 28-a de julio, 2016 kun subteno por voĉbabilado inter du uzantoj kaj ankaŭ grupa voĉbabilado.

Malgraŭ ke la programaro mem estas senpaga, la evoluigantoj esploras manierojn por fari monon el ĝi, eblaj opcioj inkluzivante pagatajn proprigajn opciojn kiel emoĝioj aŭ glumarkoj.

Babilejoj en Esperanto
----------------------

Ekzistas ponto inter Diskordo kaj la plej aktiva esperantlingva telegrama grupo, Nova Esperantujo (vidu la eksterajn ligilojn).

Vidu ankaŭ
----------

* Interreta telefono
* Skajpo
* Slack (Slackware)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Discord en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de Discord angle
* Blogo de Discord angle
* Nova Esperantujo en Diskordo

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Discord and the boon of private social networks*, NewPublic magazine, 2021.
**Adolf Stoecker**
Centraj personoj de la *"Berliner Bewegung"*: meze Otto Glagau, ĉirkaŭ li laŭ la horloĝmontrila iro Adolf König, Bernhard Förster, Max Liebermann
von Sonnenberg, Theodor Fritsch, Paul Förster kaj Otto Böckel.
La **Berlina Movado** (germane *Berliner Bewegung*) estis antisemita movado, kiu aktivis en la 1880-aj jaroj en la Germana Imperio.

La „Berlina Movado" estiĝis el la fortiĝinta germana antisemitismo fine de la 1870-aj jaroj. Temas ne pri konkreta partio aŭ societo, sed komuna nomumo por diversaj personoj, grupoj, kies komuna trajto estis la kontraŭjudeco, malamikeco al judoj. Gravis la verkoj de la publikisto Otto Glagau. La movadon fortigis la konservativa ŝanĝo kun Otto von Bismarck ekde 1878/79, en kiu li rifuzis liberalismon kaj enkondukis socialkonservativan internan politikon.

La Movado atingis sian pinton en 1882, kiam simpatiis kun la movado eĉ la imperiestra familio (Vilhelmo la 1-a kaj 2-a). La subiro de la Movado komenciĝis per nova politiko de Bismarck, kiu en 1886 enkondukis sian kartelan politikon. En la registaro partoprenis la Nacia Liberala Partio, kiun la movado nomumis „Juda partio". Ĉesis la silenta apogo, tolero de la ŝtato, la Movado subiris.
**Dóra MAURER,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maurer Dóra** estis hungara novavangarda pentristo, grafikisto, reĝisoro kaj profesoro.

Dóra Maurer naskiĝis la 11-an de junio 1937 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dóra Maurer frekventis Belartan Altlernejon en Budapeŝto inter 1956-1961, kie ŝi lernis precipe de Gyula Hincz. En la 1960-aj jaroj ŝi okupiĝis pri akvafortoj. En 1967 ŝi studvojaĝis al Vieno, poste ŝi vivas foje en Budapeŝto, foje en Vieno. En la du lokoj ŝi okupiĝis pri avangardaj reliefoj kaj filmoj. Inter 1990-2003 ŝi instruis en la altlernejo, sed pli frue ŝi gvidis diversajn artajn rondojn en Budapeŝto. Ŝi ricevis premion Kossuth en 2003, en 1995 ankaŭ alian premion.

Verkaro (elekto)
----------------

* avangardaĵoj, troveblaj en diversaj muzeoj, ankaŭ eksterlande
* filmoj mallongaj, la plej longa filmo daŭras 1 horon

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mária Chilf
* Csaba Pál

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio Dóra Maurer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412502
* GND: 118800981
* LCCN: n87820020
* VIAF: 72190581
* ISNI: 0000 0001 0914 7648
* SUDOC: 083815279
* BNF: 119970770
* ULAN: 500009251
* BIBSYS: 1576136030556
* RKD: 254399
* NKC: jo2013780927
 |
Normala aranĝo de norda kaj suda pontoj
**Norda ponto** (angle *Northbridge*) estas unu el la du bazaj integraj cirkvitoj sur la ĉeftabulo de komputilo. La alia baza integra cirkvito estas la suda ponto kaj kune ili kreas la ĉefĉiparon. Kutime, norda kaj suda pontoj estas sur malsamaj icoj; estas malofte, ke ambaŭ el ili estas sur unusola ico.

Uzo
---

Norda ponto subtenas komunikadon inter CPU, RAM memoro, AGP buso aŭ PCI-Express buso kaj ankaŭ subtenas konekton kun suda ponto. Ekzistas kelkaj icoj kiuj subtenas du specojn de RAM-memoro kaj kiuj estas alireblaj dum transiro al nova normo. 

### Signifo

Northbridge estas baza parto de ĉeftabulo kiu establas rapidon, specojn de procesoroj, kvanton da procesoroj kaj specon de RAM-memoro. Aliaj gravaj faktoroj estas, ekzemple, tensioreguligo kaj nombro da konektiloj.

### Progreso

Kontroliloj de RAM-memoro estis, en AMD64-arĥitekturo, ŝanĝitaj rekte en procesoro. Aliaj produktantoj (kiel Intel aŭ IBM) ankaŭ integrigis tiun ŝanĝon en siaj novaj procesoroj.

### En la estonteco

Perspektivo en la estonteco estas sistemo-sur-ico (angle *System On Chip*, SOC). Per ĝi ankaŭ malpliiĝos nombro da komponantoj sur la ĉeftabulo. Sed pli grandaj icoj tenas sub universaleco de solvo, ili havas pli da stiftoj kaj ili estas pli komplikaj. Nunaj altrapidaj busoj estas seriaj (PCIe, SATA) kaj ili malpliigas la kompleksecon. En la estonteco ni povas atendi reveni al la norma interfaco de aliaj cirkvitoj uzantaj buson (verŝajne PCI-Express) kaj eble ili estos konektitaj al la ununura super en-el-kontrolilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Norda ponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉeftabulo
* Ĉefĉiparo
* Suda ponto

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Northbridge en la baza angla Vikipedio.*
Hans Küng uzis bildon de la tero sur la titolpaĝo de sia libro "Projekt Weltethos" (projekto Monda Etiko)
La projekto **Monda Etiko** (aŭ **Tutmonda Etiko**) estas provo priskribi la komunaĵojn de la mondaj religioj kaj starigi regulojn, kiujn ĉiu povu akcepti. La projekton iniciatis la svisa teologo Hans Küng.

Bazaj konvinkoj
---------------

Bazaj konvinkoj de la projekto Monda Etiko estas:

* neniu paco inter la nacioj sen paco inter la religioj
* neniu paco inter la religioj sen dialogo inter la religioj
* neniu dialogo inter la religioj sen fundamenta esplorado en la religioj

Laŭ Küng, ekzistas en ĉiuj mondreligioj la sekvaj kvar ordonoj:
ne mortigu, ne ŝtelu, ne mensogu, ne misuzu seksemon.

Surbaze de tiuj ĉi ordonoj, Küng formulis la sekvajn respondecojn, kiujn ĉiu homo, ĉiu institucio kaj ĉiu nacio transprenu:

* por kulturo de senperforto kaj de respekto pri ĉia vivo ("ne mortigu")
* por kulturo de solidareco kaj de justa ekonomia ordo ("ne ŝtelu")
* por kulturo de toleremo kaj de vivo en amo al vero ("ne mensogu")
* por kulturo de egalrajteco kaj de partnereco inter viro kaj virino ("ne adultu")

Ora regulo
----------

Grava ekzemplo por la komunaĵoj inter la religioj estas la principo de la Ora Regulo.

Monda Etiko kaj Homaranismo
---------------------------

La principoj de Monda Etiko multrilate similas al la homaranismo de Zamenhof.

Vidu ankaŭ
----------

* Moralaj universalaĵoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* - Retejo de la Fondaĵo Tutmonda Etiko (plurlingva)
* Artikolo de Hans Küng pri Tutmonda Etiko Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine (en esperanta traduko)
* Parto de la Deklaracio pri Tutmonda Etiko[*rompita ligilo*] (en esperanta traduko)
**Ekonomia bobelo** (nomata ankaŭ **spekula bobelo**, **merkata bobelo** aŭ **financa bobelo**) estas fenomeno kiu okazas en la merkatoj, grandparte pro spekulado, kiu karakteriziĝas pro nenormala, nekontrolita kaj longa plialtigo de la prezo de havaĵo aŭ produkto, tiel ke tiu prezo pli kaj pli malproksimiĝas for el la reala aŭ intrinseka valoro de la produkto. La spekula proceso kondukas la novajn aĉetantojn aĉeti cele al la vendo pro prezo pli granda en la estonteco, kio okazigas spiralon de plialtigo kontinua kaj malproksima el ĉia vera fakta bazo. La prezo de la havaĵo atingas tiel nivelojn absurde altegajn ĝis la bobelo finfine eksplodas, pro la komenco de la amasa vendado de la havaĵo kiam estas malmultaj aĉetantoj pretaj al akiro. Tio okazigas subitan falon de la prezoj, konduke al tre malaltaj prezoj, eĉ malsupraj al ties natura nivelo, lasante post si amason de ŝuldoj. Por tiu momento oni uzas internacie la anglalingvajn vortojn *crack* kaj *crash*.

La ekonomia bobelo estas ofte borsa fenomeno kiu okazas kiam oni "negocas grandajn kvantojn je prezoj kiuj diferencas konsiderinde de la intrinsekaj valoroj". La kaŭzoj de la bobeloj plue estas defio por ekonomiko. Kvankam oni sugestis multajn klarigojn, oni ĵus montris ke la bobeloj aperas eĉ sen dubo, spekulado, aŭ limigita racio. Pli ĵuse, oni proponis, ke la bobeloj povas esti kaŭzataj de procezoj de kunordigado de prezoj aŭ aperantaj sociaj normoj.

Notoj
-----

1. ↑  King, Ronald R.; Smith, Vernon L.; Williams, Arlington W. kaj van Boening, Mark V. "The Robustness of Bubbles and Crashes in Experimental Stock Markets," R. H. Day and P. Chen, *Nonlinear Dynamics and Evolutionary Economics*. Oxford, England: Oxford University Press, 1993
2. ↑  Lahart, Justin, "Bernanke's Bubble Laboratory, Princeton Protégés of Fed Chief Study the Economics of Manias", The Wall Street Journal, 16a de majo, 2008; Page A1
3. ↑  Smith, Vernon L. Gerry L. Suchanek kaj Arlington W. Williams. 1988. "Bubbles, Crashes, and Endogenous Expectations in Experimental Spot Asset Markets." Econometrica 56:1119-1151
4. ↑  Lei, Vivian, Charles N. Noussair kaj Charles R. Plott. 2001. "Nonspeculative Bubbles in Experimental Asset Markets: Lack of Common Knowledge of Rationality Vs. Actual Irrationality." Econometrica 69:831
5. 1 2  Levine, Sheen S. kaj Zajac, Edward J. "The Institutional Nature of Price Bubbles" (20a de junio 2007). Disponebla en SSRN:
6. ↑  Hommes, Cars, Joep Sonnemans, Jan Tuinstra kaj Henk van de Velden. 2005. "Coordination of Expectations in Asset Pricing Experiments." *Review of Financial Studies* 18:955-980
La **Nordaj Kalkalpoj** (germane *Nördliche Kalkalpen*), **Nordaj Kalkŝtonaj Alpoj** aŭ **Nordaj Kalkaj Alpoj**, estas la montaro de la Orientaj Alpoj norde de la Centraj Orientaj Alpoj situa en Aŭstrio kaj en la apuda Bavario de sudorienta Germanio. La distingo el tiu lasta grupo, kie estas la plej altaj montopintoj, estas bazita sur diferencoj en geologia kompono.

Geografio
---------

Se vidita laŭ okcidenta-orienta akso, la Nordaj Kalkalpoj etendas el la valo de Rejno kaj la Bregenz-arbaro en Vorarlberg, Aŭstrio okcidente etende laŭlonge de la landlimo inter la German federacia ŝtato Bavario kaj la Aŭstria Tirolo, tra Salzburgo, Supra Aŭstrio, Stirio kaj Malsupra Aŭstrio kaj finfine ĉe Viena Arbaro ĉe la urbolimoj de Vieno oriente.

La plej altaj montopintoj en la Nordaj Kalkaj Alpoj estas la Parseierspitze, 3 036 m, en la *Leĥtalalpoj*, la montaro ĉirkaŭ la valo de rivero Lech, kaj la Hoher Dachstein, 2 996 m. Inter aliaj elstaraj montopintoj en tiu montaro estas la Zugspitze, 2 962 m, situanta ĉe la Germania-Aŭstria landlimo kaj listigata kiel la plej alta montopinto en Germanio.

Notoj
-----

1. ↑  Parseierspitze: 3 036 m = 9 961 ft
2. ↑  Reynolds, Kev (2010). *Walking in the Alps* (angle: "Migrante en la Alpoj"), eldonejo Cicerone, ISBN 978-1-85284-476-9.
3. ↑  Hoher Dachstein: 2 996 m = 9 826 ft
4. ↑  Zugspitze: 2 962 m = 9 717 ft

AVE klasigo de Orientaj Alpoj:Nordaj Kalkalpoj en bluverda koloro.
la lago *Königssee*

* Kategorio Nordaj Kalkalpoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 570453
* GND: 4075426-1
* VIAF: 247185123
* NKC: ge118136
 |
**Muzeo Vasarely** estas muzeo en la urbo Pécs, kiu kolektas la verkaron de Victor Vasarely.
Vasareli donacis siajn plurajn verkojn al la urbo Pécs. La muzeo pri li ekfunkciis en 1976 en la domo, kie li naskiĝis supozeble. En la muzeo estas videblaj ankaŭ verkoj de aliaj adeptoj de la internacia geometria, kinetika, koncepta skolo.

La ekspozicio kondukas tra la tuta vivoverko de la artisto, kiun li mem dividis al periodoj laŭ tio, al kia travivaĵo aŭ natura medio ligiĝas la verkoj de la unuopaj periodoj. Sian fruan agadon inter (1930-1947) li nomis "misvojoj". En sia grafika arto li atribuis gravan rolon al la ritmo de blankaj kaj nigraj tonoj kaj al la ritmo de linioj.

Ekde 1930 ĝis sia morto en 1997 li vivis en Francio. Unuafoje en 1968 li donacis al la muzeo en Pécs kolektaĵon el serigrafiaĵoj. En la ekspozicio oni povas observi la elformiĝon de la optika arto ekde la dekoraciaj teksaĵoj, ekde la diversaj variantoj de la mondfama Zebro (1938.), tra la iompostioma abstraktiĝo de la kompleksa aŭ konstruisma impresvekado, ĝis la geometriaj konstruismaj nigraj-blankaj verkoj. Krom la verkoj de Vasarely estas videblaj karakterizaj dokumentoj de la internacia geometria, kinetika, koncepta skolo. Elstaraj ekzempleroj de tiu kolektaĵo estas la verkoj de Francois Morellet, Jean Gorin, Hans Arp, Günther Uecker, Nicolas Schöffer, Jesus Rafael Soto.
Muzeo Sankta Kruco, Toledo, klostro.
La **Muzeo Sankta Kruco** estas grava konstruaĵo de la 16a jarcento de la urbo de Toledo (Hispanio). Origine ĝi estis grava hospitalo. Ĝia transformo en muzeo okazis en la 19a jarcento. La hospitalo estis fondita de la kardinalo Mendoza por centrigi la zorgadon de orfoj kaj necesuloj de la urbo. Ĝi havas elstaran platereskan pordegon, verko de Alonso de Covarrubias. La konstruaĵo havas planon de greka kruco kaj kvar kortojn, el kiuj du fariĝis komplete. La unuan faris Covarrubias kaj tra ĝi oni aliras al la supra etaĝo tra triera ŝtuparo.

La muzeo havas du etaĝojn. La kruca parto havas la du etaĝojn. En la norda parto estis kapelo. La muzeo havas sekciojn de Arkeologio, Belarto kaj Artoj de Dekoracio, kiuj inkludas montron de popola toleda manfarado.

Estis hospitalo kaj antaŭe ŝajne stelobservatorio de Alfonso la 10-a (13a jarcento). La signo de la kruco estas videbla centre de la interesa renesanca platereska fasado kaj desktre kuglospuroj de la batalo por la Alkazaro de Toledo dum la Hispana Enlanda Milito kaj ĉefe ĉirkaŭ fenestro en angulo. En iama klostro videblas restoj el diversaj epokoj, interesa ŝtuparo, en supra etaĝo muzeeto pri ceramiko, kaj en iama preĝejo muzeo kun pentraĵoj de El Greco (Veronika, Kronigo de la dipatrino, Ĉieliro de la dipatrino, Sankta Familio) inter alia.

Bildaro
-------

* 
* 
* 
* 
* Ĉieliro de Maria de La Greko en Muzeo Sankta KrucoĈieliro de Maria de La Greko en Muzeo Sankta Kruco

Eksteraj ligiloj
----------------

* Muzeo Sankta Kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Muzeo Sankta Kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2013-06-19 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394660
* GND: 1088097-5
* LCCN: n86024202
* VIAF: 140148898
* ISNI: 0000 0001 2291 7029
* SUDOC: 03024448X
* BNF: 12170221k
* ULAN: 500309773
 |
**La Cañada de Verich** [lakaNJAda debeRIĈ], kaj en kataluna *La Canyada de Beric* aŭ *La Canyada de Berig*, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudoriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz. La loknomo *La Cañada* estas etimologie komprenebla kiel *La Gregovojo*.

Geografio
---------

Ĝi estas je 146 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 702 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la sudoriento de la komarko en kiu ĝi limas kun kvar aliaj municipoj inter kiuj La Ginebrosa okcidente. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 inter Torrevelilla norde kaj La Ginebrosa okcidente, kaj krome estas La Cerollera sudoriente kaj Belmonte de San José nordoriente; plej parto el kiuj estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon.

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el iberoj kaj de epoko de araboj.

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj en 1149 ĝi estis donita al la Ordeno de templanoj. En 1936 la anarkiistoj organizis kolektivaĵon. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en La Cañada de Verich kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 100 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Iam estis minado, nun apenaŭe. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la gotika ununava preĝejo, ermitejo, neĝujo, kaj olemuelejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801534
 |
Koordinatoj: 24° 16′ S 69° 4′ U﻿ / ﻿24.267 °S, 69.067 °U﻿ / -24.267; -69.067 (mapo)

Loko de la kuprominoj La Escondida kaj Ĉukikamato en Ĉilio.
**La Escondida** (Kaŝita) estas kupromino en la Atakama Dezerto en Antofagastio, Ĉilio. La kuŝejo Escondida estas unu el aro de porfirkupraj minoj en longa areo ĉirkaŭ 18 km nord-suda kaj 3 km orient-okcidenta kaj estas asocia kun la 600 km longa sistemo de Okcidenta Fendo (*Falla Oeste*), kiu siavice asocias kun plej el ĉefaj ĉiliaj porfirkuŝejoj. En la kuŝejo estas kalkocito kaj kovelito, kio siavice superkuŝas la netuŝitajn unuarangajn mineralejojo de kalkopirito, bornito kaj pirito.

Meze de 2007, Escondida havis totalajn kaj pruveblajn rezervejojn de 34.7 milionoj da tunoj el kupro, el kiuj 22.5 milionoj da tunoj estas ĉirkaŭkalkulitaj kiel rekupereblaj. Totalaj rimedoj (inklude rezervejojn) estis 57.6 milionoj de tunoj da kupro, el kiuj 33.0 milionoj da tunoj estu rekuperita. Esplorado pluas.

Referencoj
----------

1. ↑  *Yacimientos Metaliferous de Chile, Ruiz Fuller & Peebles, Santiago 1988*
2. ↑  *Mining-technology Escondida Copper Mine*
3. ↑  *BHP Billiton Annual Report 2007*

* Kategorio Escondida en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)