recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kio estas Spiritismo?** (titolo de la franca originalo *Qu’est-ce que le Spiritisme?*) estas verko publikigita de Allan Kardec en la jaro 1859. Laŭ la libro mem, ĝi estas "enkonduko en la scion pri la nevidebla mondo per manifestiĝo de la spiritoj, kaj enhavas resumon de la principoj de la spiritisma doktrino, kaj respondon al la precipaj kontraŭdiroj."

Resumo
------

Ĝi estas dividita je tri ĉapitroj. La unua estas dialoga. Allan Kardec, en sinsekvo da demandoj kaj respondoj, diskutadas kun kritikisto, kun skeptikulo kaj kun pastro pri la bazaj principoj de spiritismo. La dua prezentas la eksperimentan kaj science praktikan aspekton de la spiritisma doktrino, kaj estas ia resumo de La libro de la mediumoj. La tria ĉapitro estas ia resumo de La libro de la spiritoj, aŭ la filozofia aspekto de spiritismo; krom tio ĝi proponas solvon por psikologiaj, moralaj kaj filozofiaj demandoj. La libro ankaŭ enhavas biografion de Allan Kardec, verkitan de Henri Sausse.

#### Resuma tabelo de la enhavo

---

Ĉapitro 1: Kio estas spiritismo?  

Ĉapitro 2: Elementaj principoj de spiritismo  

Ĉapitro 3: Solvo de kelkaj problemoj per la spiritisma doktrino

Noto de la tradukinto
---------------------

"Nia karmemora samideano Prof. D-ro L. C. Porto Carreiro Neto subite mortis, la 21-an de Julio 1964, kiam li estis faranta la malneton por la traduko de ĉi tiu bonega libro. Kvankam ne posedante lian kompetentecon mi devis fini la tradukadon kaj eldoni la libron; tial la kleraj legantoj atentos, ke la dua duono de la libro ne estas tiel elegante tradukita kiel la unua parto, sed mi esperas, ke ankaŭ mia traduko estas tre fidela al la originalo." Ismael Gomes Braga

Vidu ankaŭ
----------

* Monda Spiritisma Asocio

Referencoj
----------

1. 1 2  Laŭ la Esperantlingva eldono: Allan Kardec, *Kio estas Spiritismo?* Rio de Janeiro, Brasil: Federação Espírita Brasileira, 2006
2. ↑  Tiu ĉi resumo estas bazita sur la portugallingva prezento Arkivigite je 2016-07-25 per la retarkivo Wayback Machine de la libro, trovata en la retejo de Brazila Spiritisma Federacio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spiritismaj libroj senpage elŝuteblaj Arkivigite je 2016-08-25 per la retarkivo Wayback Machine el la retejo de Brazila Spiritisma Federacio, inkluzive de *Kio estas spiritismo?*
* Spiritisma prelegoserio Arkivigite je 2016-08-13 per la retarkivo Wayback Machine konsistanta el 14 temoj.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
**Molinos** [moLInos] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordokcidento de la orienta komarko *Maestrazgo*, kies administracia ĉefurbo estas Cantavieja. La loknomo *Molinos* estas etimologie komprenebla kiel *Muelejoj*, kio sugestas iaman profiton de la akvabundo.

Geografio
---------

Proksima akvorezervejo de Santolea.
Panoramo.
Ĝi estas je 105 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 838 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la nordokcidento de la komarko en kiu ĝi limas nur kun Castellote oriente. Ĝi estas inter Castellote oriente kaj la komarko *Bajo Aragón* okcidente, kaj krome estas Berge norde kaj apude. 

La loko estas en la Iberia Sistemo, en la montaro de Malsupra Aragono, ĉe la valo de la rivero Guadalope.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj la zono estis donita al la Ordeno de Templanoj sed ĝi poste apartenis al la Ordeno de Kalatravo. 

En la kadro de la Milito de Hispana Sendependiĝo, Castellote kaj la areo estis kaptita de la franca generalo Musnier la 22an de Decembro 1809, post kio okazis diversaj damaĝoj; la francoj kontrolis la areon ĝis 1813. Ankaŭ dum la Hispana Enlanda Milito la loko suferis damaĝojn. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Molinos kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 238 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ kultura kaj rura turismo. Estas altiraĵoj en la urbo, ĉefe pro la mezepoka pasinteco, kaj la preĝejo de *Nuestra Señora de las Nieves* (Virgulino de la Neĝoj) kun gotikaj pordegoj, belaj baptujoj kaj aparta sonorilturo. Ĝi staras inter du placoj kun portikaroj en vizitinda urba kerno, same kiel muzeoj, ravino de Sankta Nikolao kaj kavernoj *Grutas de Cristal de Molinos*.

Bildoj
------

* Flanka fasado.Flanka fasado.
* Flanka pordego.Flanka pordego.
* Ĉefa fasada pordego.Ĉefa fasada pordego.
* Ĉefretablo.Ĉefretablo.
* Ĥorusejo.Ĥorusejo.
* Aparta sonorilturo.Aparta sonorilturo.
* Unu el la kavernoj de Grutas de Cristal de Molinos.Unu el la kavernoj de *Grutas de Cristal de Molinos*.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801642
* LCCN: n88258446
* VIAF: 134981668
 |
**Lajos Maszlay** [lajoŝ maslai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maszlay Lajos** estis hungara skermisto (rapiristo, spadisto, sabristo), olimpiano, mondĉampiono, oficiro (kolonelo). Lia filo estis István Maszlay.

Lajos Maszlay naskiĝis la 2-an de oktobro 1903 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de decembro 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Maszlay maturiĝis en 1922 en sia naskiĝurbo, poste li akiris oficiran diplomon en Ludovika Akademio (militista akademio en Hungario) en 1926. Post la diplomo li servis en la armeo, nature li batalis dum la 2-a mondmilito, poste li havis postenon en la defenda ministerio. Li ricevis premion en 1948. Lia edzino naskis filon en 1953.

Sporta kariero
--------------

Lajos Maszlay skermis en pluraj sportkluboj inter 1931-1953 en ĉiuj 3 skermobranĉoj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono 24-foje (nur unufoje individue). Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1948 kaj Somera Olimpiko 1952 kun 2 bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje (1933, 1935, 1937). Li finis sian sportan karieron en 1953.

Liaj artikoloj (elekto)
-----------------------

* *A sport befolyása a szellemi tevékenységre* (1935)
* *A sport mint a harckiképzés elősegítője* (1936)
* *A legeredményesebb életkor a sportban* (1939)
* *A nyári kiképzési időszak testnevelési feladatai* (1952)
* *Mezei futás* (1955)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Csepel (distrikto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-12-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803717
 |



* Portalo pri Biografio
efemera vendo de nutraĵmarko en Londono
**Efemera vendo** estas provizora kaj efemera podetala vendejo kiu funkcias nur mallongdaŭre, ofte en ne plu uzataj ejoj. La oferto egalas ofte al butiko sed ĝi povas esti simila al vendado el stokejo.

Koncepto
--------

La komerca ejo povas gastigi dum unu tago (efemera) aŭ malmultajn semajnojn iun vendejon. Poste la ejo estas uzata alimaniere. La celo estas krom la forvendo de varoj ofte plikreskigi la konatecon de iu marko. La kostoj por la verbado estas malgrandaj kaj la ejoj estas luebla je malaltaj sumoj. Efemera vendo taŭgas por rapide forvendi varojn, precipe sezonaj varoj kaj kreskigi la konatecon de marko.

Disvastigo
----------

La unua tiuspeca forvendo okazis en la jaro 1997 en Los Angeles, Usono. Ĝi estis ideo de eventmanaĝisto Patrick Courrielche. Li dum tiu tago vendis vestaĵojn. Tiu metodo intertempe estas moda tendenco precipe en Usono, Kanado, Unuiĝinta Reĝlando kaj Aŭstralio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Efemera vendejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ideenoveau: Popup Shop Arkivigite je 2014-01-27 per la retarkivo Wayback Machine – Artikel mit Anmerkungen, Bildern und einem Video zum Thema

Referancoj
----------

1. ↑  Moore, Booth, (July, 1999) LA Times. "Cutting-Edge Clothes and Music at Ritual Expos."
La **efika valoro**, aŭ prefereble **efektiva valoro**, estas la kvadrata averaĝo de periode ŝanĝanta fizika grando.

Ĝi egalas al la kvadrata radiko de la averaĝo de la kvadratoj de la valoroj.

En elektrotekniko, la efika valoro de kurento aŭ tensio kiuj varias dum la tempo, egalas al la valoro de kontinua kurento aŭ kontinua tensio, kiuj en difinita tempo transformas la saman kvanton da energio en rezistanco.

Difinoj
-------

### Efika valoro de kurento

La efika valoro {\displaystyle I} de la intenso {\displaystyle i(t)} de elektra kurento ŝanĝiĝanta dum la tempo kun periodo {\displaystyle T} egalas al la intenso de kontinua kurento kiu transformas la saman kvanton da energio {\displaystyle E} kiel {\displaystyle i(t)} fluante tra rezistanco {\displaystyle R} dum la periodo {\displaystyle T}.

{\displaystyle E=U\cdot I\cdot T=R\cdot I^{2}\cdot T=R\cdot \int \_{t\_{0}}^{t\_{0}+T}i^{2}(t)\cdot \mathrm {d} t}
Oni kalkulas la efikan valoron per la kvadrata radiko de la averaĝo de la kvadratoj de la valoroj de la kurentintenso dum la periodo T.

{\displaystyle I={\sqrt {{\frac {1}{T}}\cdot \int \_{t\_{0}}^{t\_{0}+T}i^{2}(t)\cdot \mathrm {d} t}}}

Formuloj por simplaj alternaj signaloj| Signalo
  | Formo de la ondo
  | *I* |
| --- | --- | --- |
| sinusforma
  |  | {\displaystyle {\frac {I\_{\mathrm {max} }}{\sqrt {2}}}} |
| triangula
  |  | {\displaystyle {\frac {I\_{\mathrm {max} }}{\sqrt {3}}}} |
| kvadrata kaj simetria
  |  | {\displaystyle I\_{\mathrm {max} }} |

### Efika valoro de la tensio

Fizike efika valoro {\displaystyle U} de la tensio {\displaystyle u(t)} egalas al la kontiunua tensio, kiu, aplikita al rezistanco {\displaystyle R} dum la periodo {\displaystyle T} transformas la saman kvanton da energio {\displaystyle E} kiel la ŝanĝanta tensio {\displaystyle u(t)}.

Matematike ĝi estas kalkulebla per

{\displaystyle U={\sqrt {{\frac {1}{T}}\cdot \int \_{t\_{0}}^{t\_{0}+T}u^{2}(t)\cdot \mathrm {d} t}}}

Formuloj por simplaj alternaj signaloj| Signalo
  | Formo de la ondo
  | *U* |
| --- | --- | --- |
| sinusforma
  |  | {\displaystyle {\frac {U\_{\mathrm {max} }}{\sqrt {2}}}} |
| triangula
  |  | {\displaystyle {\frac {U\_{\mathrm {max} }}{\sqrt {3}}}} |
| kvadrata kaj simetria
  |  | {\displaystyle U\_{\mathrm {max} }} |

Referencoj
----------

1. ↑   Terminaro de Kristály Tibor, p. 24. Arkivita el la originalo je 2021-01-14. Alirita 2021-01-13.
La **Efika lingvo** estas la indiĝena lingvo de la Efikoj de Niĝerio. Ĝi estas la oficiala lingvo de Ŝtato Krosrivero en Niĝerio. La lingvo ricevas sian nomon el la Efikoj kiuj loĝas en la nuntempaj Ŝtato Krosrivero kaj Ŝtato Akwa Ibom. La Efika lingvo estas reciproke interkomprenebla kun aliaj lingvoj de malsupro el la Ŝtato Krosrivero kiel Ibibio, Annang, Oro kaj Ekid, sed la grado de interkomprenebleco ĉe Oro kaj Ekid estas nur unudirekta; en aliaj vortoj, parolantoj de tiuj lingvoj parolas kaj komprenas Efikan (kaj Ibibio) sed ne inverse. La Efika vortotrezoro estis pliriĉigita kaj influita per ekstera kontakto kun Britoj, Portugaloj kaj kun aliaj najbaraj komunumoj kiel Balondoj, Oronoj, Efutoj, Efiatoj kaj Ekoi (Qua).

Notoj
-----

1. ↑  "Omniglot:Efik". Alirita en 2021-02-18.
2. ↑   Mensah kaj Ekawan, p. 60
3. ↑   Simmons, p. 16

Bibliografio
------------

* Mensah, Eyo; Ekawan, Silva (2016). "The Language of Libation Rituals among the Efik". Anthropological notebooks. 22 (1): 59–76. Alirita la 19an de Marto, 2021.
* Simmons, Donald C. (1958). Analysis of the Reflection of Culture in Efik folktales (PhD). Yale University.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718827
* SUDOC: 027581861
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Effingen (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Effingen** estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 612 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Effingen situas okcidente de Bözberg sur alteco de 432 m s.m. kaj estas ĉirkaŭigita de tri flankoj de la montetoj de la Tavola Ĵuraso. Al la komunumo Effingen apartenas krom la ĉefvilaĝo mem ankaŭ la vilaĝeto Chästel en nordoriento de la komunuma teritorio sur alteco de 520 m s.m..

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,85 km², de kiuj 3,23 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,58 de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 634 m s.m. sur la kulmino de la monto *Sennhütten*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 424 m s.m. ĉe la okcidente komunumlimo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Effingen limas en nordo al Mönthal, en oriento al Oberbözberg kaj Unterbözberg, en sudoriento al Gallenkirch kaj Linn, en sudo al Zeihen, en okcidento al Bözen, kaj en nordokcidento al Elfingen.

Trafiko
-------

La stacidomo de Effingen, kiu estis fermita en la jaro 1993 por la persona trafiko
La komunumo Effingen estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Frick al Brugg kaj per poŝtaŭtolinio al Bözen.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 de Bazelo al Zuriko, kiu transiras Bözberg-Pasejon. Effingen disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A3, kiu tamen vetureblas nur direkten al Zuriko. La plej proksima aŭtovojalveturejo direkten al Bazelo situas en Frick.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Effingen datiĝas el la jaro 1284 kiel *Efingen*.

Dum mezepoko Effingen apartenis al la senjora bieno Elfingen, kiu estis posedaĵo de la Monaĥejo Murbach en Alzaco. La senjora bieno estis vendita en la jaro 1291 al la Habsburgoj. Reĝino Agnes de Hungario donacis la havaĵon en la jaro 1322 al la Monaĥejo Königsfelden en Windisch. En la jaro 1460 la regiono estis konkerita de la urbo Berno, kiu integris ĝin al la voktejo Schenkenberg.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Effingen fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Effingen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Effingen Arkivigite je 2009-04-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Effingen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Effingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brugg |
| --- |
| Auenstein • Birr • Birrhard • **Brugg** • Bözberg (Oberbözberg • Linn • Gallenkirch • Unterbözberg) • Bözen • Effingen • Elfingen • Habsburgo • Hausen • Lupfig • Mandach • Mönthal • Mülligen • Oberflachs • Remigen • Riniken • Rüfenach • Scherz • Schinznach-Bad • Schinznach-Dorf • Thalheim • Veltheim • Villigen • Villnachern • Windisch |  |

 |
**Miklós Kun** [miklOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kun Miklós** estis hungara psikiatro, altlerneja instruisto.

Miklós Kun (psikiatro) naskiĝis la  21-an de oktobro 1908(nun 1908-10-21) en Szeged, li mortis la 1-an de aŭgusto 2005 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Kun (psikiatro) devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en 1926 en Budapeŝto, poste pro la kontraŭjudaj leĝoj li studis medicinon en Prago (1926–1929) kaj Vieno (1930–1933), fine li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1933. Tiutempe li aliĝis al la komunistoj (tiam malpermesitaj). Post la diplomo li laboris en juda hospitalo en Budapeŝto, ekde 1937 en psikiatria laboratorio, poste en juda organizaĵo, fine li estis trudlaboristo. Dum la nazia erao (1944) li havis postenon en Internacia Ruĝa Kruco. Post la milito li havis plurajn postenojn, inter 1954-1957 li estis hospitalestro en Hévíz, poste ĝis la pensiuliĝo en 1980 li estis ĉefkuracisto en Budapeŝto. Li estis ankaŭ docento en altlernejo (1957–1966), poste titulara profesoro en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Li kandidatiĝis en 1971 ĉe la Hungara Scienca Akademio. 

Li havis edzinon. Li ricevis premiojn inter 1965-1970. Honore al li oni plantis 3 arbojn en Jerusalemo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Gyógypedagógiai kórtan* (studenta lernolibro, 1957, 16-a eldono en 1986)
* *The Achilles-reflex* (kunaŭtoro, 1964)
* *Az intelligencia mérése* (kunredaktoro, 1970, 6-a eldono en 1996)
* *Kedves Hilda. Egy elmeorvos az elmebeteg huszadik században. Visszaemlékezések.* (rememoroj, 2004).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828948
 |



* Portalo pri Biografio
**Perosillo** [peroSIljo] estas municipo en la nordo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. La loknomo *Perosillo* estas etimologie komprenebla kiel Petreto (vidu suben en Toponimio).

Perosillo en la provinco Segovio.
Perosillo.
Preĝejo de Perosillo.

Toponimio
---------

Konsiderante etimologion de nomoj de najbaraj loĝlokoj, plej probable la loknomo Perosillo estas derivita el persona nomo, de Pero (Pedro) kaj diminutico -(s)illo (eta), signife Petro la Malgranda aŭ Petreto, kiel multaj aliaj de la regiono fonditaj en la sama epoko. La nomo evoluis el Pedrosello (1184), Pedrosiello (1274) ĝis Pedrosillo kaj Perosillo. La plej proksima simila kazo estas tiu de Campaspero (Kampoj de Pero) kun kiu Perosillo kunhavas la radikon Pero. Tiu radiko probable aludas al Pedro Ansúrez, kastilia nobelo kiu reloĝigis la zonon laŭ ordono de Alfonso la 6-a en la 11-a jarcento.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 15 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 20 el 1991. Ĝi estas la malplej loĝata loĝloko en la provinco.

Ĝi distas 58 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Olombrada, Frumales, Cozuelos de Fuentidueña, Hontalbilla kaj Adrados. Ĝi estas sur valo ĉirkaŭata de montetoj ĉe la rojo Cerquilla kiu trapasas la teritorion, nome alfluanto de Cega.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado kaj Perosillo estis centro de sesopa loĝlokaro; de tiam datas la preĝejo kun grava gvatoturo. En Buengrado je 2 km (nune senhoma) ekzistis palaco. El 17-a jarcento ekis dekadenco pro malvalorigo de lano kaj de cerealoj; poste restis nur viveltena ekonomio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, betoj, kaj sunfloroj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento kaj la ruinoj de la ermitejo de Sankta Benedikto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766865
 |
Koordinatoj: 47° 51′ 35″ N 3° 09′ 20″ O﻿ / ﻿47.85972 °N, 3.15556 °O﻿ / 47.85972; 3.15556 (mapo)

**Perreux** estas loĝloko, delegita komunumo kaj eksa franca komunumo lokita en la situas en la departemento *Yonne* kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo: La 1-an de januaro 2016 la loĝloko kun 13 najbaraj antaŭe sendependaj komunumoj kreis novan komunumon Charny Orée de Puisaye. Fine de 2018 en Perreux (Yonne) vivis 337 loĝantoj. Administre la loĝloko apartenas al la arondismento *Auxerre* kaj estas la centro de samnoma kantono *Charny*.

Geografio
---------

Perreux etendiĝas sur 26.37 km², kaj havis 299 loĝantojn laŭ la antaŭa censo de 2006. La komunumo situas en la nordokcidenta parto de la historia regiono Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Michel Courtois, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Perreux apartenas al la kantono Charny, kies ĉefurbo estas Charny. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Charny
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fiŝa kato** |
| --- |
|  |
| Fiŝa katoFiŝa kato
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Karnovoroj *Carnivora* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Felisedoj *Felidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Prionailurus* aŭ Feliso |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. viverrinus*** aŭ f. viverrinna |
|

 |
| Dunomo |
| ****Prionailurus viverrinus* aŭ *Felis viverrina****(Bennett, 1833) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fiŝa kato  |

 |
| v • d • r |

La **Fiŝa kato** aŭ **Fiŝkato** (*Prionailurus viverrinus* aŭ *Felis viverrina*) el la ordo de karnovoruloj kaj familio de felisedoj vivas en Junnan kaj Hajnan-insulo de Ĉinio kaj ankaŭ en Nepalo, la okcidenta parto de Barato, Birmo, Tajlando, kaj Indonezio. Ĝi longas 73-78 centimetrojn, pezas 7-11 kilogramojn, kaj ĝia vosto estas 25-29 centimetrojn longa. Ĝi havas mallongajn krurojn kaj orelojn, longan kapon kaj p,atforman bruston. Ĝi havas mallongan kaj maldikan hararon grizan aŭ brunan kun brunnigraj makuloj ĉe ambaŭ flankoj de la korpo kaj kun strioj ĉe la dorso. Ĝiaj vangoj kaj buŝo estas grizblankaj, kaj strioj troviĝas de la okuloj ĝis sub la oreloj. Griza estas ĝia vosto, ĉe kies bazo vidiĝas malhelaj makuloj kaj ĉe kies pinto nigraj harringoj. Duonnaĝhaŭto kunligas la fingrojn de ĝiaj antaŭaj piedoj, kies ungoj elmontras siajn pintojn eksteren Jum la kuntiriĝado. Sed la ungoj de ĝiaj postaj piedoj nur duone kuntiriĝas.

maldekstra
La fiŝa kato ordinare vivas en arbustaroj ĉe akvo kaj manĝas prefere fiŝojn, krabojn, ronĝulojn, birdojn, krustulojn kaj moluskojn. Dum fiŝkaptado ĝi kaŭras sur ŝtono ĉe riverbordo. Kiam alnaĝas fiŝo, ĝi subite kaptas ĝin per siaj ungoj kaj jetas ĝin sur la bordon. Ĝi ne povas libere enakviĝi por fiŝkapti kiel la platkapa kato, sed la bredata fiŝa kato povas rapide ellerni naĝi. La fiŝa kato estas kruelega kaj atakema. Laŭ eksterlanda informo, iu fiŝa kato mortigis leopardon, duoble pli grandan ol ĝi. En Hindio iu fiŝa kato eĉ gratvundis infanon. La fiŝa katino gravedas 90-95 tagojn kaj ĉiufoje naskas du aŭ tri idojn. La ĵus naskita katido pezas 170 gramojn, kun bone elkreskintaj ungoj kaj belkolora hararo. Breditaj katidoj elnestiĝas post 3-4 semajnoj, komencas manĝi karnon post 53-54 tagoj kaj maturiĝas post ok kaj duona monatoj.

* Fiŝa kato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fiŝa kato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fiŝa kato en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
He 162
**Heinkel He 162** estis Germania jetmotora ĉasaviadilo, evoluigita dum la fino de la dua mondmilito.

La 8-an de septembro 1944, okazis konuranonco en Germanio por ĉasaviadilo, kiu estas facile flugebla kaj malmultekoste produktebla (ĉasaviadila mankoprogramo). La aviadilo devis havi bonajn flugrezultojn, pezi ne pli ol unu tuno, resti minimume duonhoron en la aero kaj bezoni ne pli ol 500 m por ekflugi.

La mendon ricevis la firmao Heinkel la 15-an de septembro kaj la 6-an de decembro okazis jam la unua testflugo, ĉe kiu la testpiloto estis Gotthold Peter kaj la aviadilo atingis la rapidon de pli ol 800 km/h. La tespiloto mortis dum la oficiala prezento de la aviadilo, ĉe rapido de ĉ. 700 km/h (10-an de decembro), pro teknikaj kialoj.

Specifaĵoj
----------

La enverguro estis 7.20 m, la aviadilo longis 8 m, pezis 2,525 kg, havis la maks. rapidon de 750 km/h, atingopovon de 610 km. Ĝi neceis por eklanĉo 570 m, la flugo daŭris 22 minutojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Messerschmitt Me 262

* Heinkel He 162 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Heinkel He 162 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Antikva kameo. La romia imperiestro Konstantino estas kronita de la diino Konstantinopolo.
**Gliptiko** (de la antikva greka γλυπτός / glyptós, «gravurita objekto») estas arto de la gravurado de gemoj, fajnaj ŝtonoj k.s. kio enhavas la ĉizado kaj skulptado en vakuo (intajlo) aŭ reliefe (kameo). Ĝi utilis plej ofte por prezenti motivojn elprenitajn el la mitologio, el religioj aŭ de kulturaj aŭ simbolaj temoj.

Laŭ Francisko Azorín **gliptiko** estas *Arto gravuri, pristudi, klasifiki gemojn.* Li indikas etimologion el greka *gliptiké* (gravuro) el *glifein* (ĉizi), kaj li aldonas terminojn **gliptologio**, por traktato pri gliptiko; *gliptografio*, *fotogliptiko*.

Vidu ankaŭ
----------

* Juvelo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 83.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Gliptiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Malgraŭ lia signifo en la mistero de Rennes-le-Château relative malmulte estas konata pri **Henri Buthion**.

Li aĉetis la bienon de Noël Corbu en la jaro 1964 aŭ 1965, kaj loĝis preskaŭ 30 jarojn en Villa Bethania. Ekzistis la restoracio *La Tour* kun hotelo. Li interesiĝis pri esoterismo kaj Nifoj. Tial la ejo iĝis renkontejoj por personoj, kiuj okupiĝis pri ĉi tiuj temoj en bela pejzaĝo.

Dum lia tempo okazis la sola oficiala esploro de la tereno, kiu estas dokumentita kiel Le rapport Cholet[*rompita ligilo*] kaj verkita de Jaques Cholet el Toulouse kun dato de la 27-a de aprilo 1967.

Bution forhakis la plankon en Tour Magdala kaj fosis puton 12-m profundan senrezulte. Li estis devigata replenigi la puton per betono, ĉar ĝi malfavore influis la stabilecon de konstruaĵo.

Je la fino de lia vivo li enfermis sin en la domo sen akvo kaj elektra kurento. Per la mono el la deviga aŭkcio en la jaro 1993 li translokiĝis al Parizo, kie li mortis en la jaro 2002. Inter 1993 kaj 2004 Jean-Luc Robin estis posedanto.

Estas indikoj, ke Buthion antaŭe laboris en Lyon en la gasteja branĉo kaj tie aŭdis pri la misteraj okazaĵoj. Multaj serĉantoj de trezoroj estis tie aktivaj, instigitaj de la libro de Robert Charroux.

Eksteraj ligiloj
----------------

* **france** Intervjuo kun Henri Buthion voĉe sur CD-ROM
* Tre rara Foto de Buthion Arkivigite je 2008-05-21 per la retarkivo Wayback Machine
* **france** Intervjuo kun Chantal Buthion Arkivigite je 2008-08-27 per la retarkivo Wayback Machine, filino de Henri Buthion, kiu vivis kiel junulino en Rennes-le-Château.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266892
* VIAF: 5151049881433410360
* BNF: 17157200k
 |
La **Heinrich-Schütz-Arĥivo** (ger.: **Heinrich-Schütz-Archiv**) estis en 1988 fondita de Wolfram Steude en Dresdeno. Ĝi nomiĝas laŭ la germana komponisto Heinrich Schütz kaj estas nun esplorinstituto por mez-germanuja muzikhistorio.
Per la dungado de Wolfram Steude por la starigo de esplorejo, komence kiel preparo de la honorado de Schütz en la Germana Demokratia Respubliko en 1985, komenciĝis la planado de la starigo de Heinrich-Schütz-Arĥivo. Post plurjara preparlaboro la arĥivo malfermiĝis la 27-an de majo 1988 en domo de la muzikaltlernejo *Carl Maria von Weber* kiel esplorejo por mezgermanuja muzikhistorio de la 16-a kaj 17-a jarcentoj.

Precipe tie oni registris kaj kolektis fontojn de dokumentoj pri kaj de Schütz kaj lia verkaro, baziĝante sur la jam antaŭ 100 jaroj derompinta fontolaboro de Moritz Fürstenau.

Nuntempo
--------

Nun la esplorejo ankaŭ nomiĝas instituto. Ĝi estas alordigita al la instituto por muzikscienco ĉe la muzikaltlernejo. Ĝi ne disponas pri originalaj fontoj: la nomon arĥivo ĝi dekuktas de ampleksa etfilmkolekto de tekstaj kaj notaciaj fontoj. Krom la esploro pri Schütz la esploro de la muziko en Dresdeno ĝis la fino de la baroka epoko estas pezocentro.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2007-07-16 per la retarkivo Wayback Machine Heinrich-Schütz-Archiv

Literaturo
----------

* Wolfram Steude: *Das „Heinrich-Schütz-Archiv".* In: *Beiträge zur Musikwissenschaft.* 31, 3, 1989, 0005-8106, pj. 207–208.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Heinrich-Schütz-Arĥivo Arkivigite je 2007-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
**Nederlanda malsano** estas nomata tiu eksterkomerca paradokso, laŭ kiu sukcese eksportanta (kaj tiel fakte prosperanta) nacia ekonomio venas pro malfavoraj kurzoevoluoj al ekonomia subiro. Simila fenomeno povas esti, ke okaze de malgranda lando, elmigrintoj tiom amase sendas monon al iu sektoro, ke tiel aliaj industriaj branĉoj preskaŭ neglektiĝas (konstrua sektoro de Armenio ekde 2005)

La nederlanda malsano aperas, se iu lando eksportas en granda kvanto (bone vendeblajn) varojn (plej ofte krudmaterialojn). Pro tio estiĝas eksterkomerca plusa enspezo, pro kio la nacia valuto iĝas pli valora ol antaŭe. Tio kaŭzas vendajn problemojn por produktoj de la aliaj eksportantaj industriaj branĉoj. La sinkanta eksporto de tiuj varoj kondukas al retroprogreso aŭ malapero de la koncernitaj entreprenoj kaj kaŭzas bazajn ekonomiajn problemojn kiel ekz. senlaborecon.

Oni rimarkis tiun fenomenon en Nederlando en la 1960-aj jaroj, post malkovro de tergasaj kampoj. Aktuala ekzemplo estas la naftoeksporta Venezuelo.
Arta desegno: Pezega nigra truo kun sia akrecia disko
En astrofiziko, **alkreska disko** estas diskoforma strukturo formata de la materio (pli ĝenerale: gaso kaj/aŭ polvo) orbitanta ĉirkaŭ astro kiu, perdante energion pro frotado aŭ neelastaj kolizioj, falas sur la centran korpon.

Tipoj da alkreskaj diskoj
-------------------------

Plej spektindaj estas tiuj de kerno de aktivaj galaksioj kaj kvazaroj. En la disko da materio falanta sur la centran pezegan nigran truon, la frotado estigas intensan varmigon de la materio, kiu inkandeskas ĝis elsendi X-radiadojn
je nivelo de la eventa horizonto.

Oni estimas ke, kiam materio de alkreska disko estas glutita de nigra truo, 10% el ĝia maso estas konvertita al energio.

Novaoj, laŭ la nuna hipotezo, okazas kiam la materio kiu konsistigas alkreskan diskon falas sur blankan nanon kaj, fortege kunpremita, estigas fuzion.

Alkreskaj diskoj ĉirkaŭ iuj steloj (kiel la T Tauri steloj aŭ la Herbig Ae/Be steloj) estas nomataj protoplanedaj diskoj, ĉar oni opinias ke tie formiĝas planedsistemoj. En tiu kazo, la alkreskanta materio venas de la molekula nubo el kiu la steloj formiĝis.

Artaj desegnoj
--------------

* Strukturo de la kerno de aktiva galaksio (hispanaj tekstoj)Strukturo de la kerno de aktiva galaksio *(hispanaj tekstoj)*
* Materio altirita de stelo formanta alkreskan diskon ĉirkaŭ nigra truoMaterio altirita de stelo formanta alkreskan diskon ĉirkaŭ nigra truo
* Materio altirita de blanka nano, formas alkreskan diskon antaŭ estigi eksplodon de novaoMaterio altirita de blanka nano, formas alkreskan diskon antaŭ estigi eksplodon de novao
* Stelo de tipo T-Tauri kun protoplaneda akrecia diskoStelo de tipo T-Tauri kun protoplaneda akrecia disko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alkreska disko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alkreska disko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Maso de la akreciaj diskoj en la kernoj de aktivaj galaksioj (el la paĝaro de "Observatoire de Paris") Arkivigite je 2011-08-10 per la retarkivo Wayback Machine
* france Magneta kampo en la akrecia disko de proto-stelo Arkivigite je 2008-08-08 per la retarkivo Wayback Machine
* france Artaj desegnoj de akreciaj diskoj
* france Matematika modelo de akrecia disko ĉirkaŭ nigra truo Arkivigite je 2010-03-26 per la retarkivo Wayback Machine
Signo de AA
**Alkoholuloj Anonimaj** (**AA**), aŭ **Sennomaj Alkoholuloj**, estas kunularo, neformala asocio, de homoj kiuj trovinte en si emon pri trodrinkado, trovis sin senfortaj kontraŭ sia drinkado, ne povante ne drinki, sed kiuj kune en AA trovis rimedojn por vivadi libere de alkoholo.

AA fondiĝis en la jaro 1935 en la Usona ŝtato Ohio, kiam novjorka akciisto (Bill Wilson), kelkajn monatojn sobra sed en stato de streĉa tentateco, renkontis sobriĝeman ohian kuraciston, d-ro Robert Smith. Ilia sukceso reciproke sin sobrigi, kaj la eltrovo de tio, ke la rezulto estas ripetebla, baldaŭ portis la novan societon trans landajn kaj lingvajn barojn, tiel ke nun troviĝas milionoj da AAanoj en pli ol cent landoj.

La nomo de AA estas derivita de la unua libro, Alkoholuloj Anonimaj, neformale nomita "La Granda Libro", titolita en la angla, "Alcoholics Anonymous".

Oni adoptis la 12-paŝan programon de Alkoholuloj Anonimaj al diversaj aliaj malsanoj, kiel toksomanio kaj tromanĝado. La dua plej granda 12-paŝa programo, Narkotuloj Anonimaj, temas pri tuta abstino de ĉiuj mensoŝanĝaj substancoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Sekulara Organizaĵaro por Sobreco
* SMART Recovery

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alkoholuloj Anonimaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alkoholuloj Anonimaj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2014-05-16 per la retarkivo Wayback Machine. (anglalingva; elekteblas franca kaj hispana fakoj)
* Dokumenta filmo pri rusiaj anonimaj alkoholuloj (en E-o) Arkivigite je 2007-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Malnova, ne oficiala paĝo pri AA en Esperanto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 50300
* GND: 2058106-3
* LCCN: n78087105
* VIAF: 313014548 151122076, 313014548
* ISNI: 0000 0001 2171 9039
* LIBRIS: 108770
* SUDOC: 142595977
* BNF: 119889943
* NDL: 01001645 001245963, 01001645
* NKC: ko2011618210
 |
|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| La Maĥoj |
| --- |
| Gefiloj de Eriso |
| * Alalo
* **Alko**
* Joko
* Homado
 | * Kidojmo
* Paljoksiso
* Projoksiso
 |

 |

Laŭ la helena mitologio, **Alko** (el la greka *Αλκη*) estis dajmonino kiu personigis la dumbatalajn forton, lertecon kaj kuraĝon. Same kiel multaj aliaj malbonaj staĵoj, ŝi estis filino de Eriso (Malkonkordo), sen interveno de alia.

Alko estis unu el la spiritoj kiu donis ĝian terurigan povon al la Egido, la protekinta mantelo aŭ ŝildo de Zeŭso. La ceteraj estis Fobo, Eriso, Joko kaj la kapo de la gorgono Aikso.

Oni konsideris ŝin unu el la Maĥoj, militemaj spiritoj kiuj akompanis Areson dum liaj kampanjoj. Ili partoprenis la dumbatalan konfuzon, kune kun aliaj teruraj estaĵoj kiel Fobo, Enjo, la Androktasioj aŭ la Keresoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Alko ĉe Theoi.com

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Homero. *Iliado*, 5.738.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La ***Henotikon*** aŭ **Enotiko** (antikve-greke *ἑνωτικόν*, *henōtikón*, laŭlitere "unuigilo, porunuiga instrumento") estis teologia edikto de la bizanca imperiestro Zenono, por religie unuigi la imperion.

Historio de publikigo
---------------------

La edikto *Henotikon* estis publikigita de la bizanca imperiestro Zenono (425-491) la 28-an de julio 482, sugeste de Akacio la patriarko de Konstantinopolo (484-519).

La edikto provis ĉesigi la kristologiajn disputojn inter la "Kalcedonistoj" (kun Romo kaj Konstantinopolo, kiuj estis subskribintaj la dekretojn de la Koncilio de Kalcedono) kaj la eklezioj de Antioĥio kaj Aleksandrio, kiuj ne estis subskribintaj la kalcedonajn dekretojn.

Enhavo
------

Celante refari la religian union (*hénosis*) de la imperio, en la edikto estis asertate ke:

* la dekretoj de la unuaj tri ekumenaj koncilioj (Niceo, Konstantinopolo kaj Efeso estis validaj;
* Kristo estas vera Dio kaj vera Homo en unika persono (sed en tiu aserto estas preterlasata la problemo pri la du naturoj):
* la instruaĵoj de Eŭtiko kaj Nestorio estis erarigaj: la dekdu anatemoj de Cirilo de Aleksandrio estis doktrinoj validaj;
* Maria estis plurfoje difinita kiel *Theotókos (Patrino de Dio)*.

La *henotikon* estis do provo unuigi la Eklezion ĝin revenigante al la antaŭkalcedona situacio, sen tamen eksplicite malagnoski la Koncilion de Kalcedono, sed simple ĝin ignorante.

La dekreto havis la forton de ŝtata leĝo, do devontiga por ĉiuj episkopoj de la imperio, subminace de eloficigo kaj ekzilo. Reale la henotikon nenion deklaris pri la du naturaj en Kristo, objekto de la dekretoj de la Koncilio de Kalcedono.

Sekvo
-----

La plej grava sekvo de la dekreto estis eksigo de la Patriarkoj de Aleksandrio kaj de Antioĥio, kiuj rifuzis subskribi la dokumenton. La imperiestro ilin anstataŭis per aliaj obeemaj episkopoj, inetr kiuj monofizidista Petro Fulisto (en Antioĥio) dum Akacio ascendis al la katedro de Konstantinopolo.

La papo de Romo, Felikso la 3-a, en sia unua sinodo, ekskomunikis Petron Fuliston, kiu estis kondamnita ankaŭ de Akacio en la sinodo en Konstantinopolo. En 484, Felikso ekskomunikis ĉiujn patriarkojn, inter kiuj Akacion, kiu estis la vera iniciatoro de la henotikon. Tiu ĉi forstrekis la papon el diptikoj kaŭzante skismon (diritan «Akacia skismo») kiu daŭrigis laŭlonge de tridek jaroj (de 484 ĝis 519).

La *henitikon* estis abrogaciita de la imperiestro Justino la 1-a (518-527), kiu reestablis la reciprokan konsenton inter la eklezio de Romo kaj tiu de Konstantinopolo: kaj ĉesis la skismo kaj reenkampiĝis la doktrino de Kalcedono.

Referencoj
----------

* Edward Walford, tradukisto, *The Ecclesiastical History of Evagrius: A History of the Church from AD 431 to AD 594*, 1846.

Vidu ankaŭ
----------

* Kristologio
* Hipostaza Unio
migrado de la polinezianoj
Vojaĝoj de la kapitano Cook
Polinezianoj atingis preskaŭ ĉiujn insulojn de Pacifiko proksimume ĉe la 1200-aj jaroj, sekve de elazia navigado en Sudorienta Azio kaj Okcidenta Pacifiko. La rekta kontakto de eŭropaj ŝipoj kun la Pacifiko ekis en 1512, fare de portugaloj, tra Sudorienta Azio, ĉe ties okcidentaj bordoj, sekve de la hispana malkovro de Pacifiko el amerika marbordo. 

En 1521 Magelano trapasis la Pacifikon per hispana ekspedicio kiu estis la unua eŭropa kiu faris tion kaj, post la morto de Magelano, ankaŭ la unua kiu ĉirkaŭnavigadis la tutan Teron. Ekde 1565 (veturado de Andrés de Urdaneta) kaj dum la venontaj 250 jaroj eŭropanoj esploris diversajn partojn de la Oceano, sed la nura signifa komerca trafiko estis laŭ marbordoj kaj tiu fare de hispanoj pare de la Manilaj galionoj kiuj trapasis el Meksiko al Filipinoj kaj inverse ĝis 1815. 

Aliaj ekspedicioj el Meksiko kaj Peruo malkovris variajn insularojn en la Norda kaj Suda Pacifikoj. En la 17a kaj 18a jarcentoj, aliaj eŭropaj potencoj sendis ekspediciojn al la Pacifiko, nome Nederlando, Anglio, Francio kaj Rusio. La moderna periodo komenciĝis kun kapitano James Cook (1768-80).

Referencoj
----------

* Delaney, John. 'Strait Through: Magellan to Cook & the Pacific', Princeton University Library, 2010. Reta versio: retejo dediĉita al la esplorado de la Pacifika Oceano
* Hayes, Derek. 'Historical Atlas of the North Pacific Ocean', 2001
* Felipe Fernández-Armesto, 'Pathfinders - A Global History of Exploration, 2006
* Parry, J.H. 'The Age of Reconnaissance',1963
**James Cowan GREENWAY** (7a de aprilo 1903 – 10-an de junio 1989) estis usona ornitologo. Rara, timida kaj foje apartema homo, li dediĉis sin al zorgado pri formorto kaj malpliiĝo de birdoj, kio havigis bazon por multa sekva laboro pri birdokonservado.

Ekspedicioj kun Delacour
------------------------

En 1929 Greenway iĝis partnero en la Franc-Angl-Usona Zoologia Ekspedicio al Madagaskaro. La ekspedicio estis sponsorita de la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo, la Muzeo pri natura historio de Londono, kaj la Usona Muzeo de Natura Historio (AMNH) de Novjorko, kaj kondukita de la franca ornitologo Jean Delacour. Greenway partoprenis en la ekspedicio el aprilo al aŭgusto 1929, posf kio li kaj Delacour lasis Madagaskaron por la kvina ekspedicio de Delacour al Hindoĉinio, kie ili kolektis zoologiajn specimenojn en Tonkino kaj Annamo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 450139
* GND: 172104785
* LCCN: n90706492
* VIAF: 244146066
* ISNI: 0000 0004 0361 5262
* SUDOC: 164618155
* BIBSYS: 1065438
* NKC: mzk2015859835
 |
**Esplús** [esPLUS] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko La Litera (kies administracia ĉefurbo estas Binéfar dum la ĉefurbo por histori-kulturaj aferoj estas Tamarite de Litera) apartenanta al la oriento de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĉefa Placo.
Ĝia municipa teritorio estas en la okcidento de la komarko La Litera, oriente de la rivero Cinca.

La municipa teritorio limas norde kun Binéfar, oriente kun Tamarite de Litera, kaj sude kun Vencillón en la komarko. 

La loĝloko Esplús mem kiel sidejo de la municipo (281 msm) estas je 83 km sudoriente de Huesca. Ĝi estas komunikata laŭ la regiona ŝoseo A-1239 norde kun Binéfar, kaj sudokcidente kun Albalate de Cinca.

Historio
--------

Ĝia historio estas ligita al apuda urbo Binéfar.

Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado. 

Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj kiu rezultis en homamasa fuĝado de respublikanoj kaj de militrifuĝintoj en direkto al Francio. Dume oni starigis kolektivecon en la urbo ĉefe fare de la anarkiismaj trupoj.

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Esplús kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 656 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo, forstado kaj brutobredado (porkoj, ŝafoj kaj bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la jenaj:

* Ermitejo de Sankta Roĥo, nune Muzeo pri Agrikulturo.
* Malnova kerno kun blazondomoj kaj domegoj.
* Naturaj lokoj, ĉefe lagetoj en la tuta areo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Gobierno de Aragón. «Zonas altimétricas por rangos en Aragón y España, y altitud de los municipios de Aragón.». Datos geográficos. Arkivita el originalo la 4an de decembro 2011. Konsultita la 15an de aŭgusto 2012.
2. ↑   INE (eld.). «Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional».
3. ↑  Esplús

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Esplús en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Esplús en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817098
* VIAF: 316733890
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Henri Braekevelt
**Henri Braekevelt** (Roeselare, 24-a de februaro 1907 - Izegem-Kachtem, 14-a de oktobro 1999) estis belga belga presisto kaj esperantisto.

Leterkapo de la presejo Braekevelt
Kun sia pli juna frato Honoré (kiu en 1954 elmigris al Kanado) li posedis presejon en Roeselare. De la presejo estas konata serio da afiŝoj anoncantaj la kursojn kiujn Sipke Stuit faris en Flandrio en la 1930-aj jaroj. Ekde 1935 la presejo prizorgis la unuajn jarkolektojn de Flandra Katoliko, la revuo de FUKE, Flandra Unuiĝo de Katolikaj Esperantistoj. Ekde la maja-junia numero de 1938 ĝi transiris al presejo G. Van den Eynde en Retie, pli proksima al la redaktoro. Tamen la rilatoj inter la revuo (kies historio restas esplorenda) kaj Braekevelt restis bonaj, ĉar li daŭre anoncis en ĝi.

Henri Braekevelt estis regula partoprenanto de enlandaj kongresoj. Post la Dua Mondmilito li ne plu estis aktiva movadano, sed li portis la stelon ĝis la fino de sia vivo.

La familio konservas serion de poŝtkartoj interŝangitaj en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj inter Honoré kaj Henri Braekevelt, Elisabeth Callewaert (la posta edzino de Henri) kaj kelkaj aliaj kun konataj esperantistoj el tiu periodo kiel František Mlynář, Taras Ŝevĉenko, Herbert Moy Thomas, Yvonne Thooris, Štěpán Urban kaj Jan van Schoor.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Poŝtkartokolekto de la familio Braekevelt je Flickr (Uzu serĉvortojn 'Braekevelt' kaj 'Esperanto'.)
**Dunkovicja** (ukraine *Дунковиця*, ruse *Дунковица* [dunkovica], slovake *Dunkovice*, hungare *Nyíresújfalu* [njIreŝUjfalu]) estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Irŝava, en municipo de Ardanovo.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 19′ 02″ N 22° 55′ 02″ O﻿ / ﻿48.31722 °N, 22.91722 °O﻿ / 48.31722; 22.91722 (mapo)Koordinatoj: 48° 19′ 02″ N 22° 55′ 02″ O﻿ / ﻿48.31722 °N, 22.91722 °O﻿ / 48.31722; 22.91722 (mapo)
* Areo: 1.4 km²
* Alto super marnivelo: 170 m
* Loĝantaro: 810
* Poŝtkodo: 90121
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Dunkovicja situas inter deklivoj kaj lago laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1448. Ĝis Traktato de Trianon Nyíresújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Dunkovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Vido de Aschau im Burgenland
Bazlernejo
Muzeo pri horloĝoj
**Aschau im Burgenland,** hungare **Hamvasd** [hamvaŝd] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Oberschützen.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Alto super marnivelo: 600 m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 03353
* Poŝtkodo: 7432
* Aŭtokodo: OW
* 47° 24′ 00″ N 16° 12′ 15″ O﻿ / ﻿47.40000 °N, 16.20417 °O﻿ / 47.40000; 16.20417 (mapo)Koordinatoj: 47° 24′ 00″ N 16° 12′ 15″ O﻿ / ﻿47.40000 °N, 16.20417 °O﻿ / 47.40000; 16.20417 (mapo)

Situo
-----

Aschau im Burgenland situas inter montetoj. Oberwart troviĝas je 12, Oberschützen je 6 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1388 en formo *"Assoh"*. En 1532 la turkoj detruis la komunumon. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis novan hungarecan loknomon. En 1910 vivis en Hamvasd 557 homoj (aŭstroj en majoritato, ciganoj en minoritato). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1957 lernejo konstruiĝis.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo pri horloĝoj

* Kategorio Aschau im Burgenland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)