recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Armena Evangelia Eklezio** (armene: **Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցի**) estis establita la 1-an de julio 1846 de tridek sep viroj kaj tri virinoj en Konstantinopolo.

Evangelia preĝejo en Stepanavan, nordo de Armenio.

Historio
--------

En la 19-a jarcento, okazis intelekta kaj spirita vekiĝo en Konstantinopolo, kiu puŝis al la remorfistoj studi la Biblion. Sub la gvidado de la Armena Patriarkato malfermiĝis lernejo, kiu estis estrita de Krikor Peŝdimaljian, unu el la tiamaj intelektaj gvidantoj. La ĉefa celo de tiu lernejo estis la preparado de kleraj pastroj de la Armena Apostola Eklezio.

La rezulto de tiu vekiĝo estis la kreado de societo nomita "Pietata Unio", kies anoj renkontiĝis por studi la Biblion. Nature, dum la kunvenoj, estiĝis pluraj demandoj kiuj dubigis la praktikojn kaj tradiciojn de la eklezio, kiuj laŭŝajne estis en konflikto kun la dogmoj de la eklezio. Tamen, la ekleziaj aŭtoritatuloj de tiu epoko decidis silentigi tiujn aferojn.

La reformistoj konfrontis grandan subpremon fare de la Armena Patriarkato de Konstantinopolo. Fine, post kiam la patriarko Matteos Ŝuhajian ekskomuniis la reformistojn, ĉiuj tiuj organiziĝis en malsama religia komunumo. Per ĉi tiu disiĝo naskiĝis la Evangelia Armena Eklezio en 1846.

Nuntempe ekzistas Evangeliaj Armenaj Eklezioj en: Argentino, Armenio, Aŭstralio, Belgio, Brazilo, Bulgario, Kanado, Kipro, Egiptio, Britio, Francio, Kartvelio, Grekio, Irano, Libano, Sirio, Turkio, Urugvajo kaj Usono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Armena Evangelia Eklezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Armena Evangelia Unuiĝo de Nordameriko
* Armena Misia Asocio de Usono
* Unuiĝo de Armenaj Evangeliaj Eklezioj de Proksima Oriento
* Unuiĝo de Armenaj Evangeliaj Eklezioj de Francio
* Evangelia Eklezio de Armenio
* Armenaj Protestantoj
**Kirko Marteno de Tours** estas signifa malnova romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Csesztve.

Historio
--------

Tiu ĉi romanika preĝejo estis konstruita en 1212 (laŭ aliaj sciencistoj en 1272), ĝi estis signife trakonstruita en la 1450-aj jaroj laŭ gotiko. Dum dominado de turkoj la konstruaĵo ruiniĝis. En 1731 kaj 1757 incendioj okazis, la postaj renovigoj jam estis barokaj. En 1792 la baroka turo konstruiĝis. En 1885 la turo estis iomete altigita. Nova sakristio estis konstruita en 1914. En 1970 kelkaj partoj rericevis la mezepokan aspekton kaj la sakristio ricevis vestiblon. La nun videbla aspekto estas videbla ekde 2008.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur malalta monteto en rando de la vilaĝo. La fasado estas simetria, sed la konstruaĵo mem ne. En mezo de la fasado la kvadrata turo reliefas, tie estas ankaŭ la ĉefenirejo, sed estas ankaŭ flanke po unu enirejoj. La sanktejo estas pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. La absido teorie estas oklatera, sed ekstere videblas nur 3 lateroj kun 2 pilieroj. Ekstere kelkaj fenestroj restis el la romaniko kaj gotiko. Interne la bapta ujo devenis el la 14-a jarcento. La altara bildo estis pentrita en 1877.

Kermeso okazas en la 11-an de novembro.

Fontoj
------

Interna foto
* hungare
* hungare
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto[*rompita ligilo*]
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-05-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Akrisio** (helene *Ακρίσιος*, latine Acrisius) estis en la helena mitologio filo de la Argolanda reĝo Abaso. Akrisio estis lia sekvanto sur Argolanda trono.

Akrisio havis fraton Proiton kaj ilia patro heredigis al ili sian reĝolandon kaj ordonis, ke ili regadu alterne. Estis konate, ke ambaŭ ĝemeloj estis malamikoj, onidire iliaj kvereloj komenciĝis ankoraŭ en la patrina interno. La malamo aparte profundiĝis post kiam Proito delogis filinon de Akrisio Danaon. Tion volis Akrisio venĝi kaj Proito fuĝinte apenaŭ savis sian vivon. Fine de sia periodo Akrisio ne volis cedi regadon al sia frato.

Proito foriris al likia reĝo Iobato kaj edziĝis kun lia filino Anteo, alinomata Steneboio. Poste li revenis al Argolando fronte de armeo kaj batalis kun sia frato pri reĝa sekvanteco. La batalo estis kruela kaj sanga, sed kun nula rezulto. Pro tio Akrisio kaj Proito decidis dividi la reĝolandon. Akrisio restis en Arguso kaj Proito okupis Tirinson kun ĉirkaŭaĵo.

Pli poste filinon de Akrisio Danaon enamiĝis la plej alta dio Zeŭso. Sed ŝia patro volis ŝin antaŭ li ĉiumaniere prigardi kaj pro tio li fermis ŝin en burgajn kelojn. Tamen Zeŭso superis ĉiujn barojn kaj akiris ŝin en formo de la ora pluvo. Kiam Danao naskis filon Perseon, humiligita kaj kolerigita patro farigis kestegon kaj en ĝin enĵetis la patrinon kaj ŝian infanon kaj ĵetis ilin en la maron. Mirakle savis ilin ankoraŭ vivajn fiŝisto Dikto, frato de serifa reĝo Polidekto. La reĝo gastame akceptis ilin, sed ankaŭ senskurpule klopodis pri amo de Danao, malgraŭ ŝi daŭre rifuzis lin. Tio daŭris ĝis Persea plenkresko, kiu poste defendis sian patrinon. En ekestintaj kvereloj la reĝo pridubis dian originon de Perseo kaj proponis al li superhoman taskon, ke li trovu kaj mortigu Gorgonon Meduzon kaj por pruvo alportu ŝian kapon. Tion fakte Perseo helpe de dioj okazigis. Kiam li montris al la reĝo Meduzan kapon, la reĝo transformiĝis en ŝtonon.

Poste Danao kaj Perseo revenis en Arguson. Ĉar la malnova orakolo determinis al la reĝo Akrisio ke mortigos lin lia propra nepo, la reĝo penis eviti la sorton per evitado de Perseo.. Tamen en sportludoj Perseo ĵetis diskon tiel malfeliĉe, ke trafis Akrision kaj mortigis lin.
Batalo ĉe Königgrätz (1866) kie malvenkis la aŭstroj **Georg BLEIBTREU** (naskiĝinta la 27-an de marto 1828 en Xanten, mortinta en la 16-a de oktobro 1892 en Charlottenburg), estis germana pentristo de armeaj kaj historiaj scenoj, krome litografo kaj dizajnisto. Li estis la patro de la literaturrecenzisto Karl Bleibtreu.

Biografio
---------

Bleibtreu estis membro de la Berlina Akademio, ricevante du orajn medalojn por siaj verkoj; li ankaŭ ricevis medalon en Vieno en 1873. Kiel multaj historiaj pentristoj de la 19-a jarcento, li studis ĉe la Duseldorfa Akademio inter 1843 kaj 1848, kaj ankaŭ kun la historia kaj armea pentristo, Theodor Hildebrandt. Li ekhavis rilatojn al la Duseldorfa Pentradoskolo En 1858 li transloĝiĝis al Berlino.

Lia reputacio estis bazita sur grandaj toloj prezentantaj la prusajn kaj germanajn armeojn en batalo, kaj li pentris multajn scenojn de la Ŝlesvig-Holstinio-Milito de 1864, la aŭstro-prusan militon de 1866, kaj la Francia-Prusian Militon. La fonlaboro al tiuj pentraĵoj estis farita batalkampe kiam la artisto akompanis la armeojn; en 1866, li estis akompananato de princo Frederiko Karlo ĝis aŭgusto kiam li revenis al Berlino kun paperaro da skizoj prenitaj ĉe la fronto. Kaj en 1870 li akompanis la tronheredanton. Post la sukcesa milito kontraŭ Danio, la prusa reĝo invitis artistojn en decembro 1864 por konkuri pri premio de 10000 talero per la pentrado de granda kanvaso reprezentanta la venkon ĉe Düppel. La premiita verko poste senditu al la Nacia Galerio en Berlino. Unu el la antaŭpostuloj estis ke la artisto konu la subjekton kaj travivis la militon. La peco de Bleibtreu estis aĉetita fare de la reĝo en 1865, kaj ĉi-lasta ankaŭ komisiis la artiston por pentri la Transirejon de Alsen.

Lia pentraĵo de la Batalo ĉe Hradec Králové prezentis la reĝon Vilhelmo sur nigra ĉevalo kun la akompanantaro; Bismarck, Moltke, Roon kaj aliaj, observas la batalon. En la malfono estas taĉmento de kaptitaj aŭstroj. Tiu stilo penetris multajn el la verkoj de Bleibtreu kie la fokuso estis sur la komandanto, kiu ofte estis membro de la germana reĝa familio, ĉirkaŭita de siaj soldatoj en batalo; tio oftis ankaŭ ĉar la pentraĵo estis komisiono de la sur la bildo porĉiamigota persono.

Baldaŭ post la fino de la milito kun Francio, li starigis studion en trankvila alo de la Kastelo de Versailles kaj komencis laboron pri du pentraĵoj: unu reprezentas la tronheredanton de Prusio ĉe Worth, kaj la alia, reĝon Vilhelmo en la Batalo de Sedan. En 1876, li elmontris du Franc-prusajn militscenojn ĉe la Reĝa Akademio en Berlino.

Lia laboro malofte vidiĝas hodiaŭ, kaj kelkaj el liaj pentraĵoj estis detruitaj en la Dua mondmilito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Georg Bleibtreu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Georg Bleibtreu en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Biografio ĉe ADB
* Etbiografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 519479
* GND: 116201274
* VIAF: 27815545
* ISNI: 0000 0001 0961 9350
* BNF: 16041997r
* ULAN: 500055441
* RKD: 121094
* NKC: xx0213370
 |
**Preĝejo de Marteno de Tours** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Tokod, laŭ la ĉefstrato.

Historio
--------

La unua ligna kirko estis menciita en 1038, kiun la tataroj bruldetruis en 1242. En la 14-a jarcento oni komstruis pli novan kirkon el ŝtono, kiu en 1707 jam estis ruina, tial rekonstruo okazis. Spite tion, en 1786 oni malkonstruis la preĝejon kaj oni konstruis la nun videblan preĝejon. En 1926 fulmo trafis la turon. En 1934 la preĝejo renoviĝis. En 1955 kaj en 1976 la turo, en 1958 la internaĵo renoviĝis. La nova orgeno alvenis en 1944. La interna parto plene renoviĝis en 1987.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. Ĝi havas super la enirejo turon, kiun sekvas la navo. Flanke de la navo kvadrata sakristio kaj kapeleto troviĝas. Interne post la enirejo estas galerio. La ĉefaltaro pri Marteno de Tours kaj la predikejo venis el Supra Hungarujo. Estas ankaŭ 2 flankaltaroj: Dipatrino kaj Elizabeto. Sur la supro estas malfresko pri Marteno de Tours (pentrita en 1934).

Kermeso okazas en la 11-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Georg Christian GEBAUER** (naskiĝinta la 26-an de oktobro 1690 en Breslaŭo, mortinta la 29-an de januaro 1773 en Göttingen) estis germana jurscienculo, historiisto kaj altlerneja instruisto.

Vivo
----

Post la frekvento de la Elizabeto-gimnazio en sia naskiĝurbo li ekstudis en 1710 en Lepsiko la humanismajn studojn *(studia humanitatis)*. En 1712 li ŝanĝis la altlernejon kaj iris al la Universitato de Altdorf antaŭ ol kontinuigi la jursciencajn kaj historisciencajn studojn en Halle (Saale) ĉe Nikolaus Hieronymus Gundling. Laŭ instigo de la urbestro Gottfried Gräve li revenis en 1715 Lepsiken, por instrui tie la filon de la urbestro. En 1717 li bakalaŭriĝis en Lepsiko. Li nomumitis asesoro en 1721 ĉe la fakultato pri filozofio. Ĉe la Universitato de Erfurto li doktoriĝis en 1723. Kvar jarojn poste li fariĝis ordinara profesoro pri ĝenerala kaj saksia feŭdojuro en Lepsiko kaj en 1730 li pluse akceptis iĝi asesoro ĉe la Supera kortega tribunalo.

Graveco
-------

Per siaj eldonitaĵoj kaj la ĉe Gundling akiritaj doktrinoj Gebauer sukcesis atentigi pri si Gerlach Adolph von Münchhausen kaj Johann Jakob Schmauß. Münchhausen venigis lin en 1734 ĉe la nove fonditan altlernejon en Göttngen. Tie li estis Professor juris primarius kaj kortega konsiliisto. Samtempe li estu la unuan jaron vicrektoro. En 1747 li ricevis la titolon de Sekreta justica konsiliisto kaj en 1755 la estrecon en la Decidkolegaro de la jura fakultato.
Gebauer faris tre variajn prelegojn: ekz. pri jurhistorio, natura juro laŭ Gundling, eŭropa historio, pandektoj laŭ Ludovici ("Text der Institutionen nach seinem Ordo institutionum und das Lehnrecht").

Verkoj (elekto)
---------------

* *Notea* zu Johann Schilters Institutionen des Lehnrechts, 1. Auflage 1728; tio kondukis al longjara batolo kun Johann Peter von Ludewig
* skribanto de longa antaŭparolo al jena libro - Daniel Casper von Lohenstein: *Großmüthiger Feldherr Arminius und Thußnelda*, nova eldono 1731.
* *Grundriß zu einer umständlichen Historie der vornehmsten europäischen Reiche und Staaten*, 1. Auflage 1733
* *Leben und denkwürdige Thaten Herrn Richards, erwählten römischen Kaisers*, Leipzig 1744
* *Ordo institutionum*, Göttingen 1752
* *Narratio de Henrico Brenkmanno, de manuscriptis Brenkmannianis etc.*, 1764
* *Vestigia juris Germanici antiquissima in Cornelii Taciti Germania obvia*, Göttingen 1766
* *Corpus juris civilis*, postmorte 1776–1797 far Georg August Spangenberg

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Georg Christian Gebauer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe ADB

* Prie ĉe la Germana Centra Katalogo Arkivigite je 2016-08-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Prie sur la retpaĝaro de la universitato de Göttingen
Dosiero:Abdias Nascimento (1954).tifAbdias do Nascimento en 1954.
**Abdias do NASCIMENTO** (naskiĝis la 14-an de marto 1914 en Franca, mortis la 23-an de majo 2011 en Rio-de-Ĵanejro) estis aktoro, poeto, verkisto, dramisto, bildartisto, profesoro, politikisto kaj aktivulo por la civilaj kaj homaj rajtoj de nigraj brazilanoj.

Konsiderita unu el la plej grandaj reprezentantoj de la nigra kulturo kaj de la homaj rajtoj, en Brazilo kaj en la mondo, li estis oficiale proponita por la Nobel-premio pri paco en 2010. Li fondis pionirajn instituciojn kiel Teatro Experimental do Negro (TEN, "Eksperimenta Teatro de la Negro"), Museu da Arte Negra (MAN, "Muzeo de la Nigrula Arto") kaj Instituto de Pesquisas e Estudos Afro-Brasileiros (IPEAFRO, "Instituto por Afrik-brazilaj Esploroj kaj Studoj"). Li estis la kreinto de la Unuiĝinta Movado de la Nigruloj (en la portugala *Movimento Negro Unificado*, MNU) kaj laboris en naciaj kaj internaciaj movadoj kiel *Frente Negra Brasileira* ("Brazila Nigrula Fronto") kaj Panafrikanismo. Li eniris la politikan vivon en 1936, en kiu ĝi restis ĝis sia morto.

Li estis Profesoro *Emeritus* ĉe la Ŝtata Universitato de Nov-Jorko de Bufalo, en kiu, dum ekzilo pro la militista reĝimo de Brazilo, li instruis dum dek jaroj. Li ankaŭ estis vizitanta profesoro en la Lernejo de Dramartoj de la Universitato Yale. Invitita de Universitato Wesleyan en Ohio, li partoprenis kiel vizitanta profesoro, kun kelkaj el la plej elstaraj tiutempaj intelektuloj, en la seminario "Homaro en Ribelo". Li ankaŭ estis vizitanta profesoro en la Departemento pri Afrikaj Lingvoj kaj Literaturoj ĉe la Universitato de Ife, Niĝerio. Reveninte el la ekzilo, li estis elektita kiel federacia deputito kaj senatano de la respubliko kaj same kiel sekretario de la registaro de la provinco (sub-ŝtato) Rio-de-Ĵanejro.

Filmaro
-------

* *O Homem do Sputnik* ("La viro de la Sputniko") (1959)
* *Cinco Vezes Favela* ("Kvinfoje favelo") (1962)
* *Terra da Perdição* ("Tero de Pereo") (1962)
* *Cinema de Preto* ("Kinarto de Nigrulo") (2005)
* *Abdias Nascimento: memória negra* ("Abdias Nascimento: nigra memoro") (2008), de Antonio Olavo
* *Abdias Nascimento* (2011), dokumenta filmo por TV Câmara, de Fernando Bola
* *Abdias: raça e luta* ("Abdias: raso kaj lukto") (2012), dokumenta filmo por TV Senado, de Maria Maia
* *Abdias Nascimento* (2013), de Aída Marques

* Kategorio Abdias do Nascimento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725808
* GND: 1056747617
* LCCN: n80150403
* VIAF: 111075985
* ISNI: 0000 0001 1954 1972
* SUDOC: 058869573
* ULAN: 500340857
* BNE: XX1100940
 |
David E. Finck estas (nask.: 26-an de aŭgusto 1958) estas usona ĵazkontrabasisto, kiu ankaŭ ludas basgitaron.
Finck naskiĝis en Roĉestro. Li studis sub Sam Goradetzer kaj Michael Shahan de la Filadelfia Orkestro. Li studentiĝis en 1980 ĉe Muziklernejo Eastman. Li muzikis de 1980 ĝis 1981 kun Ligneca Herman kaj tiam transloĝiĝis al Novjorko, kie li dum la 1980-aj jaroj ludis kun Joe Williams, Annie Ross, Mel Lewis, Al Cohn, Ernestine Anderson, Rosemary Clooney, Tom Harrell, Jerry Dodgion, Phil Woods, Clark Terry kaj Al Grey. Li laboris en la 1990-aj jaroj kun Paquito D'Rivera kaj Steve Kuhn in the 1990s, same kiel kun Freddie Hubbard, Makoto Ozone kaj Eddie Daniels. Kun propra kvinopo li publikigis en 2007 la albumon *Future Day*.

Diskoj
------

de la bandestro
* *Future Day* (Soundbrush, 2008)

de la gastmuzikisto
* *Remembering Tomorrow* (ECM, 1995)
* *Promises Kept* (ECM, 2000)
* *Mostly Coltrane* (ECM, 2008)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de David Finck


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384991
* GND: 134689720
* LCCN: n91107575
* VIAF: 85804133
* ISNI: 0000 0001 1450 7548
* BNF: 139443013
* MBA: ca5c703d-02c3-4caf-9df9-fa26310d90a0
* NKC: xx0076853
 |
La Aŭtoŝoseo M-30 en la mapo
La **Aŭtoŝoseo M-30** pli fame konata nur kiel *M-30* estas periferia aŭtoŝoseo, kun trajtoj de aŭtovojo (escepte de la sekcioj konataj kiel Avenuo de la Ilustrado) kiu ĉirkaŭas la centron («la migdalo») de la urbo Madrido, ĉefurbo de Hispanio.

Ĝia longo egalas al 32,5 km kaj la mezuma radiuso estas 5,17 km kun respekto al la Pordo de la Suno. La mezuma trafiko estas egala al 204.423 aŭtoj ĉiutage kaj pro tio ĝi estas unu el la plej trafikataj vojoj de Hispanio. Ĝi estas la sola aŭtovojo kiu apartenas al iu ajn hispana urbodomo. En tiu ĉi kazo ĝi apartenas al la Madrida Urbodomo.

La M-30 havas sian tutan itineron en la municipo Madrido, ĉirkaŭante ĝiajn centrajn distriktojn kaj ligante la ĉefajn naciajn periferiajn ŝoseojn, kiuj ekiĝas en Madrido, kaj ankaŭ la ligadon al aliaj aŭtoŝoseoj (A-42, M-607, M-11, M-500) kaj multnombrajn enurbaj stratoj.

Ĝi similas al diamanto, kun tri sekcioj klare diferencigitaj, kio ŝuldiĝas al ĝia evoluo.

Ĝi preterpasas kelkajn popularajn lokojn de Madrido kiaj la televidturo nomita El Pirulí, la Moskeo de la M-30 aŭ la stadiono Vicente Calderón sub kies sidlokoj trapasas la ŝoseo. Dum la unua jardeko de la 21a jarcento okazis gravaj riparadaj kaj ŝanĝaj taskoj kiuj ege ĝenis la najbarajn loĝantarojn.

Kiam oni desegnis la ringon estis nomata "tria" ĉar estas aliaj supozataj ringoj fare de stratoj interne de Madrido. Iamaniere la madridanoj konsideras ke la interno de tiu ringo estas la vera Madrido kaj la eksteraj kvartaloj ĉirkaŭaĵoj. Je la fino de la 20a jarcento la M-30 iĝis neefika kaj oni devis desegni pli eksteran ringon, kiu estas la Aŭtoŝoseo M-40, sed ankaŭ tiu je la komenco de la 21 jarcento jam iĝis nesufiĉa kaj oni planis M-50.

* Kategorio Aŭtoŝoseo M-30 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Abdomena** **kvako** aŭ **borborigmo** ( greke : **βορβορυγμός**, alia komuna nomo estas **intesta murmuro** ) estas sono, kiu eliras el la stomako, kutime kiam aperas sento de malsato. Abdomena grakado rezultas el gasmovado en la stomako, kaj estas parto de la normala funkciado de la digesta sistemo.

En multaj lingvoj la vorto estas onomatopeo, same kiel la germana vorto "burborigmus", kiu originis en la antikva greka lingvo. La idiotismo "bruanta stomako" indikas senton de malsato.

La kialo de kvakado de ventro
-----------------------------

La manĝaĵoj, kiuj trapasas la ezofagon al la stomako, suferas digestan procezon helpe de digestaj sukoj, kiuj konsistas ĉefe el klorida acido. Malkomponado efektivigas kun konstanta agitado de la manĝaĵo. Vekiĝo de la sento de malsato estas akompanata de nerva mesaĝo, kiu atingas la digestan sistemon de la hipotalamo. La mesaĝo instrukcias la digestan sistemon akceli la peristaltan movadon cele pumpi manĝaĵojn de la stomako al la duodeno. La celo estas fari lokon al novaj manĝaĵoj, kiuj supozeble atingos la stomakon. La peristalta movado kaŭzas, ke la manĝaĵoj en la stomako spertas agiton, skuadon kaj kunpremon rapide. Ĉi tio kreas gasajn poŝojn en la parte prilaborita manĝaĵo-miksaĵo, kiuj havas relativan moviĝ-liberecon. La kvakaj sonoj ŝuldiĝas al la movado de la gaspoŝoj.

Alia faktoro, kiu povas rapidigi la kvakajn sonojn, eĉ kiam ne estas malsato, estas manĝaĵoj, kiuj ne rompiĝas bone en la stomako. La sonoj kutime akompanas partan disrompiĝon de la manĝaĵo. Abdomena kvako estas parto de la normala funkciado de la gastro-intesto, sed troa aŭ manko de kvakado, akompanata de aldonaj simptomoj, povas indiki problemon en la gastro-intesta vojo.
**Mihály Sághy** [mihAj ŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sághy Mihály** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *sági* [ŝAgi], lia familia nomvarianto estis *Saághy*.

Mihály Sághy naskiĝis la 9-an de aprilo 1820 en Németújvár (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Güssing en Aŭstrio), li mortis la 5-an de decembro 1875 en Kámon (nuntempa urboparto de Szombathely).

Biografio
---------

Mihály Sághy laboris en la familia bieno kaj li havis postenon en la departementa agronomia organizaĵo. Li ankaŭ bredadis abelojn, estis li, kiu portis abelojn el Italio en 1853. Li komencis planti arbojn en la 1860-aj jaroj. Tio estis ĝermo de la arboreto, ankaŭ nun videbla. Li ofte verkis artikolojn pri la abelbredado inter 1854 – 1874. Lia filo fondis la arboreton en Kámon-Szombathely.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Méhész-naptár* (1856)
* *Javaslat a méhészet ügyében* (1857)
* *Adalék a méhészethez, Alapszabályok, Rajbefogás, A rajzás előjelei, A gyümölcsfák korai virágzásának meggátlásáról* (1862)
* *A magyar méhészeti egyletek képviselése a központban* (1873)

Memorigiloj
-----------

* ligna skulptaĵo en Szombathely-Kámon (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* 
* Arkivigite je 2021-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725639
 |
**David HILBERMAN** (18a de decembro 1911 – 5a de julio 2007) estis usona animaciisto kaj unu el la fondintoj de la klasika animacio de la 1940-aj jaroj. Kiel plinoviginto de la animacia industrio, li kunfondis United Productions of America (UPA).

En 1932 li veturis kun amikoj al Rusio, kie estis naskiĝintaj iliaj gepatroj. Li restis ses monatojn en Leningrado, laboris en teatro kaj studis scenaron kaj arton. Malkapabla paroli rusan kaj konsiderante rusojn tro dogmemaj, li revenis al Klivlando. Li estis dungita de Walt Disney Company kaj laboris kun Bill Tytla por la scenoj de nanoj en *Snow White and the Seven Dwarfs*.

En 1947 la Kontraŭmalusona Komitato kunsidis en Holivudo. Walt Disney akuzis pro striko komunistajn agitistojn anstataŭ agnoski malregulaĵojn en la financoj de sia studio. Disney donis nomojn de kelkaj artistoj, kiel Hilberman kiel komunistoj.

Notoj
-----

1. ↑   Lenburg, Jeff: Who’s Who in Animated Cartoons, 2006, p 138
2. ↑   Cohen, Karl in Cartoons: the international journal of animation, vol. 3, issue 2, 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647389
 |
**József Györki** [jOĵef djorki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györki József** estis hungara kemiisto, profesoro, inĝeniero. Lia frato estis Imre Györki.

József Györki  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1891 en Pusztakovácsi, li mortis la 10-an de aŭgusto 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Györki akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József, dum la 1-a mondmilito li estis vicprofesoro en la menciita universitato. Inter 1920 kaj 1945 li estis privata inĝeniero, dume li akiris doktorecon en la universitato en 1933. Post la 2-a mondmilito li estis fabrikestro, poste li laboris en esplora instituto. En 1946 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato. Li doktoriĝis en 1957. Li faris signifan laboron pri kaolinoj en Sárospatak kaj transformiĝo de karboj al artefarita sterko en Várpalota.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A magyarországi kaolinok különös tekintettel a sárospataki kaolinra* (1932)
* *A községi gázellátás hazai szenekkel* (1933-1936)
* *A szenek kokszosításának feltételeiről és a kokszosodás folyamatáról* (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Villaquirán de los Infantes** [biljakiRAN delosinFANtes] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudo de la komarko *Odra-Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 12,98 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 151 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 70 el 1991. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 222 |  | 222 |  | 221 |  | 187 |  | 169 |

Ĝi distas 34 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, ĉe la Aŭtovojo de Kastilio el Burgoso al Palencio, kaj limas kun Los Balbases, Villaldemiro, Villazopeque kaj Pampliega.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo. Estas ventogeneratoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775315
 |
**József Havas** [jOĵef havaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Havas József** estis hungara juristo, altlerneja instruisto, negocisto, bienulo.

József Havas naskiĝis la 20-an de januaro 1796 en Valaszka (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Valaská en Slovakio), li mortis la 10-an de februaro 1878 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

József Havas akiris filozofian (sciencan) diplomon en Reĝa Universitato de Pest, poste li studis en Pázmáneum, sed li ne pastriĝis. Li akiris juran diplomon en la menciita universitato en 1819, en la sekva jaro advokatan diplomon. Inter 1821-1829 li instruis en la universitato (inter 1827-1829 li estis ankaŭ dekano). Li estis ankaŭ prokuroro ekde 1824, baldaŭ notario, ekde 1829 urba konsilisto, foje juĝisto, eĉ parlamenta deputito. Li havis bienon en la tiama Kőbánya, kie li faris modelan vitejon, bredis bovinojn, silkraŭpojn, abelojn. Li partoprenis ankaŭ en establoj de plurajn industriaj uzinoj kaj komerca banko. Dum la hungara revolucio de 1848 li havis postenon en ministerio de István Széchenyi, post fiasko de la revolucio li havis oficon ankaŭ de la Habsburgoj. En 1854 li studvojaĝis en Germanio, Francio kaj Italio. Hejmenveninta li faris vitejon en Monto Sas kaj li estis agema en la hungara industrio, agrikulturo kaj trafiko. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Sermo de recto usu temporis, quem ad senatum populumque academicum regiae scient* (1828)
* *Gondolatok a bűntörvény okfejéről és annak gyakorlati hasznáról* (1831)
* *Fák ültetése* (1842)
* *Im allerhöchsten Auftrage Sr. Majestät des Kaisers und Königs Franz Joseph des I. Pest* (1849)
* *Utazás Német-, Franczia- és Olaszország nevezetesebb vidékein* (1855, 1856)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699995
* LCCN: no2016051121
* VIAF: 162464230
* ISNI: 0000 0001 1169 240X
 |
**József GÁTI** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáti József** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, altlerneja instruisto, deklamisto.

József Gáti  naskiĝis la 24-an de majo 1915 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de aprilo 1998 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Gáti devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1934. Post siaj studoj li estis membro de pluraj malgrandaj teatroj. La plej longe li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1950 ĝis sia morto li ankaŭ instruis en la menciita altlernejo (iam akademio). Li ofte deklamis, li havis la plej bonan teknikon, kiel spiri sen aŭdi ĝin en la mikrofono. Li ricevis 3 premiojn inter 1975-1994.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mária Tiboldi

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Rikardo la 2-a - John of Gaunt
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - apostolo Petro
* Molière: Tartufo - titolrolo
* Esĥilo: *Oresteia* - Agamemnon
* pluraj memstaraj spektakloj pri poetoj

Elektitaj kinejaj filmaj roloj
------------------------------

* *Aranyóra* (1945)
* *Erkel* (1952)
* *Micsoda éjszaka!* (1958)
* *Szerelmes biciklisták* (1965)
* *Te rongyos élet* (1983)
* *A turné* (1993)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* Rikardo la 3-a (1973)
* *Brutus* (1981)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Curd Jürgens, Fernando Rey, Heinz Rühmann kaj aliaj

Lia libro
---------

* *A versmondás* (La deklamado) (1965, poste plurfoje eldonita)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva aprezo kun foto Arkivigite je 2017-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* datenoj kun foto
**József Hatvany** [jOĵef hatvani], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hatvany József** estis hungara fizikisto, profesoro. Lia onklo estis Lajos Hatvany.

József Hatvany  naskiĝis la 18-an de novembro 1926 en Budapeŝto. Li mortis la 11-an de julio 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Hatvany akiris diplomon en Kembriĝo (Britio). Hejmenveninta en 1947 li estis docento en ĝuste tiam fondita Ekonomika Universitato de Budapeŝto. Inter 1952 kaj 1956 li estis en malliberejo pro falsaj akuzoj, poste li laboris en akademia esplora laborejo. Post jaroj li laboris en laboratorio, ekde 1965 en komputika esplora instituto. Li okupiĝis pri teknologioj de aŭtomataj maŝinoj, robotoj kaj komputiloj. En 1970 li kandidatiĝis. Li ricevis premiojn en 1978 kaj 1984.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Eötvös Loránd* (1951)
* *Computer-aided Manufacturing: an International Comparison* (1981) - kunaŭtoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2015-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541593
* LCCN: n84070313
* VIAF: 91786844
* ISNI: 0000 0001 1685 4703
* SUDOC: 170787508
 |
**Chénérailles** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 759 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Chénérailles.

Geografio
---------

Chénérailles situas sur monteto meze de pluraj lagetoj, el kiuj naskiĝas branĉrivero de la rivero Voueize. Ĝi etendiĝas sur 7,77 km², kaj havis 759 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 97 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Chénérailles situas je alteco de 553 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Chénérailles apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Bernard Robin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo Saint-Barthélémy datiĝas de la 13-a jarcento. Ĝi entenas belajn lignaĵojn kaj freskojn.

Lokaj famuloj
-------------

Georges Sarre, franca politikisto kaj eksa ŝtatsekretario, naskiĝis en Chénérailles en 1935.

Administrado
------------

Chénérailles estas la ĉefurbo de la kantono de Chénérailles. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Chénérailles
**Albero Alto** [alberoALto] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko *Hoya de Huesca* (kies ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem nome Ŭesko) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko *Hoya de Huesca*. Ĝi estas oriente de la valo de la rivero Flumen proksime al provinca kaj komarka ĉefurbo, iom sudoriente. La loĝloko Albero Alto mem (442 msm) estas je 13 km nordokcidente de Huesca (laŭ ŝoseo A-131) inter Monflorite norde kaj Novales sudoriente; krome sude estas Piracés.

Historio
--------

Pri mezepoka gravo atestas la kastelo de Corvins (15a-16a jarcentoj).

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Albero Alto akrigita pro la detruo de la milito: oni malaltiĝis el 375 loĝantoj en 1900 ĝis 99 en 1999 kaj poste oni iomete plialtiĝis ĝis nunaj 117 loĝantoj (2022) pro relativa proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo, krom servoj propraj de dormurbo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo, la kastelo kaj ekstere naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Albero Alto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813747
 |
**Gogland** (en rusa: *Гогланд*, transliterumaĵ el origina sveda: *Hogland*; en finna: *Suursaari*, "grandinsulo"; estone *Suursaar*, "grandinsulo") estas la plej granda insulo de Finna Golfo oriente de la Balta Maro en Leningrada provinco, Rusio. Ĝis la Vintra milito ĝi apartenis al Finnlando kun la nomo Suursaari.

Geografio
---------

Lumturo en norda Hogland
Areo de la insulo estas proksimume 21 km² kaj la longo estas 10,9 km. Ĝi kuŝas 180 km okcidente el Sankt-Peterburgo kaj 35 km el la marbordo de Finnlando (ĉe Kotka).

La insulo konsistas plejparte el ĉeftero. El la areo estas lagoj proksimume 14 hektaroj. Ekzistas kvar lagoj Liivalahdenjärvi, Veteljärvi, Lonatjärvi kaj Ruokolahdenjärvi kaj lageto Pahalampi. En la insulo estas kvar montetoj: Pohjoiskorkia (113 m alta), Mäkiinpäällys (126 m), Haukkavuori (142 m) kaj Lounatkorkia (176 m).

Historio
--------

La unua konata skribita menciaĵo pri la insulo estas el la jaro 1435. Ankaŭ la unuaj fontoj pri la loĝantoj en la insulo estas el la 15-a jarcento. La loĝantoj estis finnlingvaj. Laŭ tiuj fontoj insulaj fiŝkaptistoj rakontis pri siaj impostoj al baroĥo de Viipuri. Svedio postulis la insulon kaj sukcesis, sed en Traktato de Nystad la insulo estis ligita al Rusio. Suursaari, same ol multaj aliaj finnloĝantaraj lokoj, kiujn Svedio perdis al Rusio dum 18-a jarcento, estis ligita al aŭtonomia Finnlando en 1812. Ekzistis en finnlanda epoko komunumo Suursaari, kiu inkludis insulon Suursaari, apudajn malgrandajn insuletojn kaj ĝis 1898 insulon Tytärsaari. En la insulo estis preskaŭ nenie kampoj, kaj tial ekzemple grenon oni devis elporti al la insulo. Laboroj de la insulanoj estis ekzemple fiŝkaptado kaj ĉasado de fokoj. Ekzistis du vilaĝoj: Suurkylä kaj Kiiskinkylä. La komunumo havis 772 loĝantojn la 31-an de decembro 1939. Finnlando perdis Suursaarin al Sovetunio en Vintra milito 1940 kaj denove en 1944. Multaj ĝiaj loĝantoj transloĝiĝis al komunumoj sur kontinenta norda bordo de Finna Golfo kiel al Kotka.

Aktualo
-------

Nuntempe tie loĝas nur proksimume 50 homoj. Ili loĝas en suda kaj norda pintoj de Gogland. Sur la insulo estis fondita hotelo en 2004. Plej multaj turistoj venas el Sankt-Peterburgo, kaj kelkaj el Finnlando. En 2006, tamen, rusaj aŭtoritatoj deklaris Gogland "landlima areo", pro kio eksterlandanoj ne rajtas veturi al la insulo sen speciala permesilo.

* Kategorio Gogland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764671
* VIAF: 316748154
* LIBRIS: 148026
 |
**Gyula Káldy** [djula kAldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Káldy Gyula** estis hungara dirigento, reĝisoro, teatrestro, komponisto, altlerneja instruisto, framasono , .

Gyula Káldy  naskiĝis la 18-an de decembro 1838 en Pest (urbo), li mortis la 6-an de marto 1901 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Káldy frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, jam en 1850 li havis kantistan rolon en Nacia Teatro de Pest. Li lernis muzikon komence en la sama urbo, poste en konservatorio en Vieno, fine li estis kantisto en la kortega kapelo. Inter 1858 kaj 1866 li estis dirigento de Operejo de Kolozsvár, poste en Arad (urbo) kaj Pécs. En la lasta urbo li edziĝis en 1871, en la sekva jaro ili translokiĝis al urbo Pest. Komence li estis dirigento, poste muzikinstruisto de studio de Nacia Teatro. En 1881 en la sama teatro li estis nomumita reĝisoro, post inaŭguro de Reĝa Operejo de Budapeŝto li estis tie ĉefreĝisoro ĝis 1888. En la sekva jaro li partoprenis en fondo de muzika lernejo, komence li instruis tie, post jaroj li estis lernejestro. Ekde 1895 li instruis en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto, sed en 1895 li estis nomumita ankaŭ direktoro de la Reĝa Operejo. Li ankaŭ komponadis. En 1897 li ricevis premion de la rumana reĝo.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Zuávok* (opereto, 1868)
* *Ünnepi nyitány a székesfejérvári új magyar színház megnyitásához* (1874)
* *Bevezető zene* (1892)

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* Richard Wagner: *Der Ring des Nibelungen*
* Giacomo Meyerbeer: *Les Huguenots*
* Bizet: *Carmen*
* *Lucrezia Borgia* (opero)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az 1821-1861. években keletkezett magyar történeti énekekről és indulókról* (1895)
* *A régi és újabb magyar tánczokról 1563-1848* (1896)
* *XVI. XVII. XVIII. századi magyar történeti énekek* (1897)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mariska Káldi
* Margit Payer

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gyula Káldy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula Lehoczky** [djula lehocki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lehoczky Gyula** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *királylehotai* [kirAjlehotai].

Gyula Lehoczky [www.ombkenet.hu/hirek/evforduloink2012.doc] naskiĝis la 6-an de majo 1837 en Hungara reĝlando en Királylehota (nuntempa Kráľova Lehota en Slovakio), li mortis la 13-an de aprilo 1892 en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Gyula Lehoczky akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1860. Post siaj studoj li faris la necesajn praktikajn laborojn en la regiono. Inter 1864 kaj 1867 li instruis en mina akademio de Příbram, poste li estis asistanto en Akademio de Selmec. Inter 1868-1873 li havis postenojn en meatalurgiaj fabrikoj, poste li denove instruis en Akademio de Selmec ĝis 1892. Tiutempe li estis nomumita mineja konsilisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Dampfgebläse auf dem neuerbauten k. k. Schemeitz und gusswerke in Rhonitz* (1861)
* *Das Dampfgebläse in der neuen Schemeitzhütte zu Rhonitz* (1863)
* *A selmeci m. k. bányakadémia szervezetérõl* (1868)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 105-a paĝo)
* [www.ombkenet.hu/hirek/evforduloink2012.doc hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 22-a paĝo)]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**TANKÓ Béla** estis hungara biokemiisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Szászváros la 5-an de novembro 1905 kaj mortis en Debrecen la 16-an de oktobro 1974.

Biografio
---------

Béla Tankó havigis diplomon de instruisto kaj doktoradon en Debrecen kaj eklaboris en Instituto pri Medicina Kemio en Budapeŝto. En 1937 oni habilitis lin privatprofesoro pri biokemio. En februaro de 1947 li iĝis profesoro de novorganizita katedro de organkemio. En 1950 oni nomumis lin universitata profesoro al katedro de biokemio de la medicina fakultato kaj direktoro de Biokemia Instituto de Debrecen. Li estis en 1931–32 en Berlin, poste en 1933 en London. Li estis fondintano kaj prezidanto de la Hungara Biokemio Asocio. Li estis ano de la Hungara Fiziologia Asocio, de la Biokemia Sekcio de Hungaraj Kemiistoj. Li esploris precipe la metabolismon kaj kaj nukleajn acidojn. Al lia nomo ligiĝas la malkovro de fruktozo-I-fosfato kaj de la estero Tankó–Robinson.

Verkoj
------

* *Kísérletes orvostudomány vizsgáló módszerei*, kunulaŭtoro.

Literaturo
----------

* Szabó Gábor dr.: T. B. (Orv. Hetil. 1975.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
**Albentosa** [albenTOsa] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos.

La municipo enhavas ankaŭ la domarojn Venta del Aire, Estación de Mora de Rubielos, Fuen del Cepo kaj Los Mases.

Geografio
---------

Ĝi estas je 51 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu Albentosa estas la tria plej proksima municipo al la ĉefurbo (fakte la plej malproksima en la komarko), nome inter Sarrión kaj Barracas jam en la provinco Kasteljono. Krome la A-228 komunikas norde kun Valbona kaj Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo; la A-1515 nordoriente kun Rubielos de Mora; oriente montara ŝoseo kun Olba; kaj sudokcidente la A-1514 komunikas kun Manzanera.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Javalambre. La loĝloko staras je 952 m super marnivelo, fakte inter du montetaj arbaroj kaj okcidente fluas samnoma rivero Albentosa.

Historio
--------

Kristanoj konkeris la lokon el islamanoj en la 13-a jarcento, kaj post konstituo de la komunumo de domaroj de Teruelo, ĝi estis inkludita en la *Sesma del Campo de Sarrión* ĝis la provinca divido de 1833.

Dum la Hispana Enlanda Milito, oni instalis en la loko koncentrejon por politikaj malliberuloj de la Dua Hispana Respubliko ekde fino de 1938 ĝis aprilo 1939 en la zono de Los Mases. Pli ol kvar mil prizonuloj estis amasigitaj en tereno ĉirkaŭita de dornoj kaj kontrolita de marokaj solduloj. La vivkondiĉoj, kiel ĉe la ceteraj frankistaj koncentrejoj, estis malhumanaj: oni devis suferi vintre temperaturojn de ĝis 20 gradoj sub nulo protektitaj nur per tendoj kaj toloj.​

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Albentosa oni malaltiĝis ĝis nunaj 294 loĝantoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas preĝejo de la 16-a jarcento, restaĵoj de la kastelo (aktuala tombejo), la urbodomo de la 18-a jarcento kaj la mezepoka ponto de la 15-a kaj 16-a jarcentoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑   Hernández de Miguel, Carlos (2019). Los campos de concentración de Franco. Penguin Random House. pp. 15 kaj 257. ISBN 978-84-666-6478-3.

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798006
 |
**Barono Béla Tallián,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tallián Béla** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *vizeki*.

Béla Tallián  naskiĝis en 1851 en Szabás. Li mortis la 23-an de novembro 1921 en Kiszombor.

Biografio
---------

Béla Tallián frekventis gimnaziojn en Budapeŝto kaj Szeged, universitaton en Pozsony. Li akiris diplomon en 1873, poste li eklaboris en administrado de Torontál kiel subnotario. Ekde 1886 li estis elektita ĉefdepartementestro, krome li okupiĝis pri agrikulturaj problemoj, ankaŭ pri kanalizadoj de Dravo kaj Balatono. Inter 1896 kaj 1918 li estis elektita parlamenta deputito, inter 1903 kaj 1905 li estis ministro pri agrikulturo. Dum la 1-a mondmilito li estis guberniestro de Beogrado por mallonga tempo. Dum Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. Li ricevis premiojn en 1877 kaj 1894, krome en 1901 li ricevis la titolon interna sekreta konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Törvényjavaslat a munkások és cselédek sorsának betegség, baleset, rokkantság és aggkor esetére való biztosításdról* (1896)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)

* Kategorio Béla Tallián en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula Kosztolányi-Kann** [djula kostolAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kosztolányi-Kann Gyula** estis hungara pentristo, arkitekto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Kosztolányi (Kann) aŭ Kosztolányi Kann*.

Loĝejo kun ateliero de Gyula Kosztolányi-Kann, la domo mem estas propra arkitekta laboro de Kosztolányi
Gyula Kosztolányi-Kann  naskiĝis la 9-an de januaro 1868, li mortis la 5-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Kosztolányi-Kann devenis el juda familio. Li studis teknikuniversitatojn en Budapeŝto kaj Munkeno, li akiris arkitektan diplomon en 1892. Dum la studentaj jaroj li lernis ankaŭ pentroteknikon en la menciitaj urboj. Liaj majstroj estis Bertalan Karlovszky kaj Simon Hollósy. En 1893 li ricevis katedron en Holzminden, tamen li studvojaĝis kaj post 2 jaroj li hejmenvenis. En Budapeŝto li malofte okupiĝis pri arkitektaj laboroj, li plej ofte pentradis. Liaj konstruitaj arkitektaĵoj estas nur kelkaj. Li iĝis profesia pentristo ekde 1906. Liaj pentraĵoj estis premiitaj en 1911 kaj post 2 jaroj.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1896, 1911, 1913)
* Arthalo Budapeŝto (1839)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Tornác (1901)
* Hollandi házak (1906)
* Szeptemberi délután (1911, premiita)
* Vízparti sétány (1912)
* Külváros télen (1920)

Liaj arkitektaj volumoj
-----------------------

* Architektonische Skizzen und Studien (Berlino, 1902, 1909)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

* Kategorio Gyula Kosztolányi-Kann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)