recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Junaj esperantistoj diverslandaj en programero pri la bulgara ortodoksa eklezio kadre de la IJK 1993
La **49-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis inte la 7-a kaj 14-a de aŭgusto 1993 en la urbo Vraca en la nordokcidento de Bulgario. La kongreson partoprenis 173 junaj esperantistoj – grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo – «ekonomio kaj socio en ŝanĝiĝo», kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. Abundis kulturaj, distraj, prelegaj, ekskursaj kaj sportaj programeroj, kaj aliaj, interalie en la belegaj montaraj ĉirkaŭaĵoj de Vraca, kie eĉ eblis grimpi alpinisme.

La kongreso iusence estis referenco al la 19-a IJK de 1963 kiu okazis en la sama urbo: per siaj 550 partoprenantoj ĝi estis la plej impona por sia tempo. Vraca, la plej granda kaj grava urbo de nordokcidenta Bulgario, kaj en 1963 kaj en 1993 estis unu el la plej aktivaj Esperanto-centroj de la lando – kun multaj kursoj, seminarioj, festivaloj, simpozioj kaj konkursoj, estante naskejo de esperantlingva literaturo kaj kulturaj valoraĵoj. La kongresanoj interalie eksciis pri la loka pedagogia instituto kun sia fako interlingvistika, preparejo por instruantoj de Esperanto kun ŝtata diplomo, kaj pri la mondkonata Ŝtata Pupteatro de Vraca, regula prezentejo de spektakloj en Esperanto.

Dum loza esperantista rondo de ĉokoladamantoj estis ŝerce establita Ĉokolademula Esperantista Movado Internacia (ĈEMI), kies agado konsistis en tio ke post kuna krio «Ho, ho, ho» ĉiu partoprenanto manĝis pecon da ĉokolado. Kelkfoje la rito adis dum horoj. Aliĝkotizo estis unu tabulo da ĉokolado.

Referencoj
----------

1. ↑   (1993) "Geagrabla geIJK por geĉiuj", *TEJO Tutmonde* (eo) (4), p. 16.  Alirita 10-a septembro 2020.
2. ↑   (1993) "Geagrabla geIJK por geĉiuj", *TEJO Tutmonde* (eo) (4), p. 17.  Alirita 10-a septembro 2020.

Vidu ankaŭ
----------

* UK 1993

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tri artikoloj pri la vraca IJK en *TEJO Tutmonde* numero 4, 1993

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rInternaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO |
| --- |
| 1938 • 1939 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001• 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2022 • 2024 | emblemo de TEJO |

 |
La **manĉuka imperiestra armeo** estis la oficiala armeo de la de Japanujo regata Manĉukuo.

Historio
--------

Trupoj de la manĉukua imperiestra armeo dum manovro
Generaloj de la manĉukua imperiestra armeo
Militista bando de la manĉukua imperiestra armeo
Dum la okupado de Manĉukuo fare de la japana imperia armeo estis kaptitaj ĉirkaŭ 60.000 de la 160.000 soldatoj de la nordorienta armeo de Zhang Xueliang. Inter ili la generaloj Xi Qia, Chang Hai-peng kaj Zhang Jinghui.

Post kreado de la ŝtato Manĉukuo en marto 1932 estis kreita el volontuloj de tiuj kaptitoj la unuaj trupoj de la manĉukua imperiestra armeo. Multe el tiuj soldatoj estis nespertaj junuloj, opidependuloj aŭ solduloj, kiuj batalis por la flanko, kiu pli multe pagis. Tial moralo kaj lojaleco estis tre dubindaj en la unua manĉukua armeo.

Bibliografio
------------

* Philip Jowett: *Rays of the Rising Sun, Volume 1: Japan's Asian Allies 1931-41, China and Manchukuo*. Helion and Company Ltd. 2005, ISBN 1-874622-21-3.
* Philip Warner: *Japanese Army of World War II*. Osprey Publishing, 1973, ISBN 0-85045-118-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Manĉukua imperiestra armeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Strukturo de la manĉukua imperiestra armeo la 1-an de marto 1932 Arkivigite je 2016-04-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Operacio Aŭguststurmo: la sovetia invado de Manĉukuo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ramona van DALSEM** (naskiĝis dum 1928 en Nederlanda Hindio, mortis la 7-an de januaro 1997 en Zoetermeer) estis nederlanda esperantisto kaj kantisto.

Post translokiĝo al Nederlando el sia naskiĝlando Indonezio, Esperanto donis al ŝi "la mankintan ekvilibron", kiel ŝi diris en intervjuo al Pola Radio. Ĉar ŝi "trovis, ke ne ekzistas multaj originalaj E-kantoj", ŝi en 1967 registris ĉe UEA la diskon *La feliĉo* kaj samjare prezentiĝis al la Esperanto-publiko en la Universala Kongreso de Esperanto en Roterdamo. Sekvis la disko *Donu al mi vian manon* (1970), la kantaroj *Simplaj floroj* (1969), *Roseroj* kaj *Kantu kun Ramona* (1974), kaj la kasedo *En fora lando* (1988). Ŝi estis membro de UEA ekde 1963 kaj ofte donacis al la Asocio.

Eldonoj
-------

* *La feliĉo* (1967)
* *Simplaj floroj* (1969)
* *Donu al mi vian manon* (1970)
* *Roseroj* kaj *Kantu kun Ramona* (1974)
* *En fora lando* (1988)
**Necerteco** estas termino uzata kun iom malsamaj formoj en diversaj kampoj, inkluzive de fiziko, filozofio, statistiko, ekonomiko, financo, asekuro, psikologio, sociologio, inĝenierarto kaj informa scienco. Ĝi aplikiĝas al prognozoj de estontaj eventoj, al fizikaj mezuroj jam faritaj aŭ al nekonataj ecoj.

Kvankam la termino estas uzata en diversaj manieroj inter la ĝenerala publiko, multaj specialistoj en decidteorio, statistiko kaj aliaj kvantecaj kampoj difinis necertecon kaj riskon pli specife.

Necerteco povas esti sole sekvo de manko de scio de atingeblaj faktoj. Tio estas, oni povas esti necerta pri tio, ĉu nova raketa desegno funkcios, sed ĉi tiu necerteco povas esti forigita kun pli fora analizo kaj eksperimentado. Ĉe la subatoma nivelo, tamen, necerteco povas esti fundamenta kaj neevitebla eco de la universo. En kvantuma mekaniko, la Necerteca principo de Heisenberg metas limojn sur tio, kion observanto iam ajn povas scii pri la pozicio kaj rapido de partiklo.

Mezuro
------

En metrologio, fiziko kaj inĝenierarto, la necerteco aŭ marĝeno de eraro de mezuro estas la gamo da valoroj, kiuj probable entenas la veran valoron de la mezurata eco. Tio ĉi povas esti indikita de la sekva simbolo: *laŭmezura valoro* ± *necerteco*

Necerteco dependas ankaŭ de la ekzakteco kaj precizeco de la mezurinstrumento. Ju pli malalta la ekzakteco kaj precizeco de instrumento, des pli granda estas la mezura necerteco.

Vidu ankaŭ
----------

* Certeco

* Kategorio Necerteco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Gvatbunkroj apud Ruprechtov
Sistemo de bunkroj, kiuj troviĝas en suda parto de montetaro Drahanská vrchovina en Armea Spaco Březina kaj laŭlonge laŭ municipoj Ruprechtov, Rychtářov, Opatovice kaj Podivice.

En la jaro 1935 estis en la suda parto de montetaro Drahanská vrchovina establita armea ekzerca spaco kun sidejo en Dědice apud Vyškov. En tiu ĉi spaco, kiu etendiĝas sur teritorio de nuna Armea Spaco Březina, estis konstruita granda kvanto de ekzercaj betonaj bunkroj, kiuj servis kiel gvatejoj, kaŝejoj kaj maŝinejoj por tiri de ekzercaj tabulceloj.

Post estiĝo de Protektorato Bohemio kaj Moravio kaj konkero de la ŝtato fare de nazia Germanio estis la 26-an de marto 1939 la armea spaco transprenita de germanoj kaj alinomita je Truppenübungsplatz Wischau. En la jaro 1940 regna protektoro Konstantin von Neurath eldonis ordonon pri elloĝigo de 33 municipoj de Drahanská vrchovina. Ties celo estis parte dumtempe disvastigi la armean pafekzercejon, sed ĉefe krei germanan koridoron, kiu devis kunigi germanajn insuletojn en Litovel-regiono kaj Olomouc-regiono tra germana insuleto apud Vyškov kun germanaj municipoj en Brno-regiono. En tiel ĉi disvastigita armea spaco estis konstruita plua kvanto de fortikaĵetoj, kiuj servis por tiri ekzerccelojn aŭ kiel gvatejoj. La plej konata kazo estis ekzamenoj en ĉasakirita soveta tanko T-34, kiu estis per trajno transportita ĝis Blansko kaj estis sur ĝi provata pafado en spaco apud Ruprechtov.

Post liberigo de Ĉeĥoslovakio en la jaro 1945 la perforte elloĝigitaj loĝantoj povis reveni reen en siajn hejmojn kaj la armea pafekzercejo revenis rilate al sia areo kaj lokigo en staton antaŭ la jaro 1940. Granda kvanto de betonaj bunkroj, da kiuj estas ĉirkaŭe centoj, restis parto de Armea Spaco Březina kaj ili estas nealireblaj, aliaj bunkroj troviĝantaj apud municipoj Ruprechtov, Rychtářov, Opatovice kaj Podivice estas libere alireblaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Betonaj bunkroj en Vyškov-regiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Badatelna - výpravy do minulosti Arkivigite je 2010-08-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Vojenský výcvikový prostor Dědice
* Viktoria Höhe
Cervo kaj du cervidoj manĝantaj ĉe sama foliaro
**Herbovorulo**, herbovoro aŭ herbomanĝanto estas animalo kiu estas adaptita manĝi plantojn.

Herbovoro estas formo de predado en kiu organismo konsumas ĉefe aŭtotrofojn tiaj kiaj plantoj, algoj kaj fotosintezitaj bakterioj.
Laŭ tiu difino, multaj fungoj, kelkaj bakterioj, multaj animaloj, kiaj protistoj kaj malgranda nombro de parazitaj plantoj povus esti konsiderataj herbivoroj.

Tamen, herbovoreco estas ĝenerale konsiderate limigita nur al animaloj kiuj manĝas plantojn.

Fungoj, bakterioj kaj protistoj kiuj manĝas vivantajn plantojn estas kutime nomataj patogenaj plantoj.

Mikroboj kiuj manĝas mortintajn plantojn estas kutime nomataj saprotrofoj.

Floraj plantoj kiuj akiras nutradon el aliaj vivantaj plantoj estas kutime nomataj parazitaj plantoj.

Pli ĝenerale, organismoj kiuj manĝas aŭtotrofojn ĝenerale kutime estas nomataj **unuarangaj konsumantoj**.

Notoj
-----

1. ↑  Campbell, N. A. (1996) *Biology* (4a eldono) Benjamin Cummings, New York ISBN 0-8053-1957-3

Vidu ankaŭ
----------

* Polenado
* Nutroĉeno
* Ekologia sistemo
* Remaĉuloj
* Ĝeneralistaj kaj specialistaj specioj

* Herbovorulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Herbovorulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Betoniko** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Lamiacoj *Lamiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Stakiso *Stachys* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. officinalis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Stachys officinalis* (Trevis 1842)*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Betoniko  |

 |
| v • d • r |

**Betoniko** (*Stachys officinalis*, sinonimo: *Betonica officinalis*) estas planto el la familio de la Lamiacoj (*Lamiaceae*). La specio estas tre rara kaj la nombro da ili tre malpliiĝis.

La planto kreskas ĝis 30-90 cm alteco kaj floras de junio ĝis aŭgusto per violruĝaj, kelkfoje blankaj floroj. La floroj formas densan ŝajnspikon. La plejmulto de la folioj estas en radikorozeto. La subaj folioj havas longan petiolon kaj la supraj foliojn mallongan. La folioj havas retforman nervuron. La eĝohava tigo estas ne disbranĉiĝinta kaj havas mallongajn harojn.

La betoniko troviĝas sur herbejodeklivoj kaj je arbarorandoj sur ne tro sekoj, loma kaj kalkoriĉa grundo. La planto ankaŭ estas kultivata kiel ornamplanto.

Kuracaj efikoj
--------------

Dum la greka kaj romia antiveco betoniko estis multuzata kiel vomigilo kaj por ĉesigi sangadon. Pedanius Dioscorides jam priskribis la efikon je la nerva sistemo kaj Antonia Musa priskribis en *De Herba Vettonica* 47 malsanojn, kontraŭ kiuj betoniko povas esti uzata kiel kuracherbo. Nuntempe la efikaj substancoj de la planto estas uzataj kontraŭ afekcioj de la spira sistemo, diareo kaj urinvezika inflamo.

Manĝado
-------

La junaj folioj kaj floroj manĝeblas en salatoj. Kuirite, ĝi povas kolorigi pladojn ruĝaj. De la folioj kaj floroj eblas ankaŭ fari teon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj
* Fotoj

* Betoniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Betoniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Betoniko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**David YELLIN** (en hebrea: דוד ילין‎; 19a de Marto, 1864 – 12a de Decembro, 1941) estis instruisto, esploristo de la hebrea lingvo kaj literaturo, politikisto kaj unu el la estroj de Jiŝuv, nome la palestinaj judoj antaŭ la fondo de Israelo, la fondinto de la unua Hebrea Lernejo por Instruistoj, unu el la fondintoj de la Komitato por la Hebrea Lingvo kaj de la Sindikato de Instruistoj de Israelo, kaj de la jerusalema kvartalo Ziĥron Moŝe, tiam de nereligiaj instruistoj, nun de ortodoksaj konservativaj Ĥaredoj.

Li ankoraŭ tre juna redaktis pionirajn gazetojn. En 1890 li fondis la Komitaton por la Hebrea Lingvo kun Eliezer Ben-Jehuda, Chaim Hirschensohn, Ze'ev Yavetz, Abraham Moses Luncz, Yaakov Meir kaj Yechiel Michael Pines. En 1953 la Akademio de la Hebrea Lingvo estis establita sur la bazo de tiu komitato.

En la 1900-aj jaroj li estis partianoj de la Otomana Imperio kaj tute defendis la inkludon de Palestino en tiun enton kie judoj povis estis senprobleme akceptita de la otomana regado. En 1917 dum la Unua Mondmilito Yellin kaj aliaj cionistaj estroj estis ekzilitaj al Aleksandrio. Post la publikigo de la Balfour-deklaro, kaj Mandata Palestino establiĝis sub la Britia regado, Yellin ekdefendis la dividon de Jerusalemo en apartaj municipoj.

En 1925, kiam malfermiĝis la Hebrea Universitato de Jerusalemo, li estis invitita instrui hebrean gramatikon kaj mezepokan hebrean poezion. En 1936 li estis nomumita profesoro de literaturo en la universitato. Yellin verkis nombrajn librojn pri lingvo, historio kaj mezepoka literaturo.

Yellin estis unu el la plej gravaj fakuloj en la procezo de revivigo de la hebrea lingvo, kaj partikulare aktiva por la stampado de neologismoj. Malkiel Eliezer Ben-Jehuda, kiu emis uzi arabajn vortojn por krei hebreajn neologismojn, Yellin preferis uzi nur klasikajn hebreajn fontojn. Li estis partikulare interesita en bibliaj hapaksoj, kies signifoj ne ĉiam klaras, kaj li reuzis ilin, foje ŝanĝante siajn signifojn. Por ekzemplo, li reuzis la vorton "minzar", kiu aperas en la libro de Nahum, kaj probable signifas "reĝo", por signifi monaĥejon (pro asocio kun la vorto nazir, monako). Aliaj vortoj kiuj li kreis, kaj kiuj iĝis oftaj en Moderna hebrea estas vortoj por fotografio (צילום), ŝerco (בדיחה), agrikulturisto (חקלאי), aktoro (שחקן), kaj aliaj.

Notoj
-----

1. ↑   Isom-Verhaaren, Christine; Schull, Kent (2016-04-11). Living in the Ottoman Realm: Empire and Identity, 13th to 20th Centuries. Indiana University Press. pp. 15, 312. ISBN 978-0-253-01948-6.

* Kategorio David Yellin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708412
* GND: 119247399
* LCCN: n82010967
* VIAF: 64323410
* ISNI: 0000 0000 6633 1540
* LIBRIS: 103019
* SUDOC: 112394531
* BNF: 15574125r
* NLA: 35623952
 |
**Ŝikohabad,** hindie **हाथरस** estas urbego en norda Barato, en subŝtato Utar-Pradeŝo, en distrikto de Firozabad. La loknomo devenis de mogola estro Dara Ŝikoh.

Demografio
----------

En 2011 loĝantoj de Ŝikohabad havis 107 300 kun legopovo 82%, kiu estas pli alta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Ŝikohabad situas sur ebenaĵo sur averaĝa alteco de 163 m. super la marnivelo. Malgranda rivero fluas inter la urbego kaj ties stacidomo. Distrikta sidejo Firozabad troviĝas 20, Mainpuri 46, Etah 51, Agra 54, Etavah 57, Bhind 62, Hathras 65, Dholpur 82, Kanpur 181, tutlanda ĉefurbo Delhio 216 (voje 273), subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 236, Mumbajo 1080, Kolkata 1109 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

La malnova nomo de Shikohabad unue estis *Kriŝnapur* (memore al batalo en tiu urbo), poste *Mohammad Mah.*

Ekonomio
--------

Ŝikohabad estas fama pro vitroindustrio.

Religioj
--------

En Ŝikohabad la plej ofta religio estas la hinduismo (67%) kaj islamo (32%), iomete ĝajnismo (1%).

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la hindia.

Eduko
-----

En Ŝikohabad la plej altnivela instruado okazas en altlernejoj.

Trafiko
-------

Stacidomo de Ŝikohabad havas rektajn fervojajn kontaktojn kun Firozabad, Mainpuri kaj Etavah. La urbego voje ligiĝas al Firozabad, Mainpuri kaj Etah, krome flankovojo kuras al sudo. La plej proksima civila flughaveno estas ĉe Agra.

Klimato
-------

En Ŝikohabad la temperaturo averaĝe varias inter 19-32 °C. Jare pluvas ĉirkaŭ 700 mm averaĝe, pli ofte pluvas pro la musono inter junio-septembro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* proksime fama hindua pilgrima centro dediĉita al Ŝivao

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
***Davido kun la kapo de Goljato*** **(2-a)** estas oleo-pentraĵo sur panelo el poplo (90,5x116,5 cm), kiun pentris la itala pentristo Caravaggio en Napolo en 1607.

Ĝi estas konservata en la Muzeo de Arthistorio de Vieno.

Historio
--------

La bela knabo estis pentrita en Napolo komence de 1607, sur ligna panelo; la pentraĵo anstataŭis antaŭ-ekzistantan manierisman alegorion.

Laŭ Peter Robb, la pentraĵo estis aĉetita fare de la Grafo de Villamediana en Napolo inter 1611 kaj 1617, surbaze de informo raportita de Giovanni Bellori laŭ kiu Villamediana revenis al Hispanio kun Davido pentrita de Caravaggio.

Priskribo kaj stilo
-------------------

La temo prezentas la junan heroon Davidon de la biblia tradicio, kiu ekaperas el la mallumo tuj post detranĉi la kapon de Goljato, kiu etendiĝas antaŭen kiel makabra trofeo post la batalo, triumfanta pli kontraŭ morto kaj sufero ol kontraŭ la giganto; la kapo de la venkinta giganto uzatas kvazaŭ por teruri la spektanton. La lumo surradias la sintezajn volumojn kaj estas transmetita sur la preskaŭ glataj surfacoj, emfazante la triumfan geston de Davido, kun distrita kaj indiferenta rigardo, kiu kontrastas kun la streĉa grimaco de Goljato. La vizaĝo de la venkinto estas kuntirita pro la batalo; lia buŝo malfermitas por lasi la blankon de liaj dentoj brili; sulko ekestas inter la brovoj, kaj liaj mallumaj kaj duonfermitaj okuloj preter la sulkoj de liaj vangoj, rivelas la intereson de Caravaggio pri la esplorado de la «movoj de la animo», simile al kion faris Leonardo.

La pentraĵo tre similas al alia pli posta versio konservata en la Galerio Borghese en Romo. En ambaŭ versioj, la aspekto de David verŝajne trovis inspiron en kunlaboranto de la pentristo (kaj, laŭdire, eĉ amanto) Francesco Boneri, iama modelo por *Amo ĉion konkeras*, eĉ se ekzistas neniu novaĵo pri la duo post la foriro de la artisto el Romo en 1606 .

Referencoj
----------

1. ↑  "Cecco, l'apprendista che diventò l'amante di Caravaggio", *Corriere della Sera*, 29-a de aŭgusto 2001. Kontrolita 8-a de novembro 2008. (itale)

Literaturo
----------

* *Caravaggio*. ISBN 1-904449-22-0.
* *Caravaggio: A Life*. ISBN 0-374-11894-9.
* *M. L'enigma Caravaggio*. ISBN 0-7475-4858-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Davido kun la kapo de Goljato (Caravaggio Vieno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sito ufficiale del Kunsthistorisches Museum (germane, angle). Arkivita el la originalo je 2008-08-13. Alirita 2023-03-29.

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Davide con la testa di Golia (Caravaggio Vienna) en la itala Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816804
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ŝikuvaso** |
| --- |
|  |
| Citrus x depressa*Citrus* x *depressa* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sapindaloj *Sapindales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rutacoj *Rutaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Citruso *Citrus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C.* × *depressa*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Citrus* × *depressa****(Hayata) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

***Ŝikuvaso*** (*Citrus* × *depressa*, antaŭe *C. pectinifera*, Okinave シークヮーサー aŭ シークァーサー *shiikwaasaa*, japane ヒラミレモン *hirami remon*) estas eta citruso kiu estas riĉa je flavonoidoj kaj hejmas en Tajvano kaj Okinavo, Japanio. Tre acida, ĝi ofte estas uzata kiel citrono aŭ limeo por garni manĝaĵojn, sed ankaŭ por prepari marmeladon aŭ flavan sukon, kiu povas esti diluigita aŭ dolĉigita.

*Citrus depressa* estas kultivata en Tajvano kaj la Rjukju-insularo. La plata citrusarbo estas floranta arbo kun averaĝa alto de 5 metroj. La frukto pezas ĉirkaŭ 25~60 gramojn. La aspekto estas iom simila al la Kalamondino. 

Kelkaj loĝantoj de la okinava vilaĝo Ogimi diras ke la manĝado de **ŝikuvasoj** estas la ĉefkaŭzo de ilia longa vivodaŭro.
Boato surakvigata de davitoj el ŝipo
En naŭtiko, **davito** (angle *davit*) estas aparato, uzata por surakvigi boaton aŭ enakvigi ankron el ŝipo.:10–17

Priskribo
---------

Davito estas uzata por diversaj celoj. Ofte, oni uzas daviton por surakvigi savboatojn el sinkanta ŝipo. Oni ankaŭ uzas daviton por enakvigi tre pezan ankron ne facile ĵeteblan. Davito estas ankaŭ uzata por savi homon flosantan sur akvo.

* Gravita davito sur ŝipo MS ScandinaviaGravita davito sur ŝipo *MS Scandinavia*
* Gravita davitoGravita davito
* Gravita davito portanta savboaton en la Norda maroGravita davito portanta savboaton en la Norda maro
* Davito portanta savboaton sur Spring AeolianDavito portanta savboaton sur *Spring Aeolian*
* Davito por surakvigi boatonDavito por surakvigi boaton

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: davit/o
2. ↑  Hayler, William B..  (2003) *American Merchant Seaman’s Manual* (angle). Cornell Maritime Press.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Davito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bettignies** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 265 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2004.

Blazono de Bettignies.

Geografio
---------

Bettignies estas ĉirkaŭurbeto kaj parto de la aglomeraĵo de Maubeuge, kiu havas proksimume 120 000 loĝantojn kaj inkludas interalie la urbetojn Aulnoye-Aymeries, Haumont, Jeumont, Feignies, Rousies kaj Ferrière-la-Grande.

Ĝi troviĝas proksime al la landlimo kun Belgio. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur 4,62 km², ĉe la vojo inter Villers-Sire-Nicole kaj Feignies.

Historio
--------

En la 12-a jarcento skribeblis la vilaĝo laŭ diversaj manieroj : Bethignies, Betegnies, Betenies aŭ Biétignies.

Administrado
------------

Bettignies apartenas al la kantono Maubeuge-Nord, kies ĉefurbo estas Maubeuge. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono Maubeuge-Nord

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Historiaj poŝtkartoj
Ruslingva bitlibro prezentita de *CoolReader* sur kolora ekrano en paĝopara reĝimo
**CoolReader**, aŭ esperantigite **Kulridero** estas libera (laŭ GNU GPL), plurplatforma (Androjdo, Linukso, Vindozo) bitlibroprezentilo kun libera kodo, komprenanta plurajn fleksformatajn bitlibrajn normojn: `fb2, txt, epub, rtf, doc,tcr, html, chm, pdb, mobi`.

La programon kreis kaj evoluigas Vadim Lopatin (Вадим Лопатин, rete konata kiel `buggins`).

Kulridero disponigas la plej kompletan realigon de Fikŝenbuko, kiu estas ĝia ĉefa normo. Sekve de tiu prefero ĝi ne konas DRM-on.

Kulridero uzas la Alrideran vortodividan ŝablonaron (ankaŭ tiun por Esperanto oni povas instali).

La sola el ĉiuj fikŝenbukaj prezentiloj ĝi atentas enpakitajn stilfoliojn en fikŝenbukaj bitlibroj. Tamen surprize, ĝi ne atentas enpakitajn stilfoliojn por Epubo, kie ili estas pli kutimaj. Ĝi ankaŭ ignoras la enpakitajn tiparojn epubajn.

Kaj por Fikŝenbuko, kaj por Epubo Kulridero disponigas tabelojn. En Fikŝenbuko la tabelojn oni uzas kiel tabelojn, sed en Epubo tabeloj ofte estas (mis)uzataj por prezenti versaĵojn (Epubo ja ne konas tian tekstospecon).

Por la simplaj plattekstoj Kulridero sufiĉe trafe kompilas enhavtabelon (sammaniere kiel ĝi kompilas enhavtabelon el la titoloj fikŝenbukaj).

Notoj
-----

1. ↑  Sergio Pokrovskij: Bitlibra revolucio. LOdE, n-ro 260 (2016:6), p. 19.
**Revolucia Registaro de Zanzibaro** (angle *Revolutionary Government of Zanzibar*, svahile *Jamhuri ya Watu wa Zanzibar*) estas registara organo, reganta en la Tanzania Aŭtonoma Regiono de Zanzibaro. La revolucia registaro de Zanzibaro konsistas el la Revolucia Konsilio kaj la Ĉambro de Reprezentantoj de Zanzibaro. La estro de la registaro estas la prezidento de Zanzibaro, kiu ankaŭ estas la prezidanto de la Revolucia Konsilio, nuntempe Hussein Ali Mwinyi.

Historio
--------

Post la formado de Tanzanio, Zanzibaro retenis la regionan registaron — la Revolucian Registaron de Zanzibaro. La leĝodonan kaj la plenuman potencon havas la Revolucia Konsilio, konsistanta el la prezidento (kiu estas la estro de la registaro), du vicprezidentoj kaj ŝtatministroj (krome la prezidanto povas nomumi pliajn membrojn de la konsilio, kiuj ne havas ministrajn povojn). La revolucia konsilio havas konsilajn funkciojn sub la prezidanto. 

Krome, ekde 1980, Zanzibaro havas sian propran parlamenton — la Ĉambron de Reprezentantoj de Zanzibaro — kiu dividas la leĝodonan potencon kun la Revolucia Konsilio. La Ĉambro de Reprezentantoj havas 81 membrojn. 50 deputitoj estas elektitaj per rekta voĉdono en unu-membraj distriktoj uzante simplan plimulton, 10 estas nomumitaj de la prezidento, 20 lokoj estas rezervitaj por virinoj kaj plenigitaj laŭ partia bazo, kaj la lasta loko estas rezervita al la ĝenerala prokuroro de la regiono. Krome, se la parolanto de la parlamento ne estas unu el la deputitoj, li fariĝas plia 82-a membro de la ĉambro.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-07-22. Alirita 2012-07-31.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-04-28. Alirita 2020-05-10.
Alina Szcześniak in 1984.Alina Szcześniak (1984)
**Alina Surmacka Szczesniak** (8a de julio, 1925 – 23a de julio, 2016) estis poldevena usona sciencisto pri nutraĵo.

Ŝi disvolvis la Sensoran Teksturan Profilan Analizon, kiu analizas, kvantigas kaj metas en la ĝusta ordo ĉiujn perceptitajn teksturajn ecojn ekde la lokado de manĝaĵo en la buŝon ĝis ĝia lasta partiklo estas englutita.

Biografio kaj kariero
---------------------

Szcześniak receiving plaque (2002)Szcześniak ricevanta memortabulon (2002)
Szcześniak naskiĝis en Pollando kaj loĝis en tiu lando komence. Ŝi estis la filino de Wladysław Surmacki, kiu estis esti Prezidanto de la Internacia Federacio de Termezurado (FIGO) en 1942 sed ne transvivis la Duan Mondmiliton.
En 2002, Szcześniak ricevis la memortabulon de Honora Prezidanto de FIGO nome de sia patro.

Post la Dua Mondmilito, ŝi studis en la Bryn Mawr Altlernejo en Usono kiel fremda studento.

Szcześniak atingis sian diplomitan gradon en manĝaĵteknologio ĉe la Masaĉuseca Instituto de Teknologio, kaj poste laboris por la kompanio *General Foods* en la kampo de manĝaĵ-kemio, specife pri teksturaj studoj. Ŝi laboris tie de 1952 ĝis sia emeritiĝo kiel ĉefa sciencisto en 1986.

Szcześniak evoluigis la nun-norman Sensoran Teksturan Profilan Analizon, kiu analizas, kvantigas kaj metas en la ĝusta ordo ĉiujn perceptitajn teksturajn ecojn ekde la lokado de manĝaĵo en la buŝon ĝis ĝia lasta partiklo estas englutita.

En 1969 Szcześniak estis Fonda Redaktoro de la *Journal of Texture Studies* (*Revuo de Teksturaj Studoj*) kaj servis dum 10 jaroj en tiu rolo.

Eksteraj ligoj
--------------

* Profilo de Alina Surmacka Szczesniak en la Scienca Lerneja Kalendaro de CSIC (en Esperanto)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nutrado kaj gastronomio |

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779392
* VIAF: 302499370
* ISNI: 0000 0003 7893 7293
* SUDOC: 130854859
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la politikisto kaj armeestro **Epaminondas** el antikva Grekio. Pri la samnoma ludo vidu la artikolon Epaminondas (ludo). |

statuo de la armeestro
**Epaminondas** (\* ĉirkaŭ la jaro 418 a.K. en Tebo; 3-an de julio 362 a.K. en *Mantinea*), malnovgreke Ἐπαμεινώνδας, estis greka politikisto kaj armeestro. Li konsideriĝas la plej signifa historio gvidanto de la urbo Tebo en Beotio kaj evoluigis siaepoke tre sukcesajn novajn armeajn taktikojn.

Oni atribuas al li interalie la inventon de la antikva batalaranĝo falango, konsistanta el taĉmento da soldatoj, armitaj per longaj pikiloj kaj ordigitaj laŭ profundaj vicoj - tiun militan taktikon, kiun poste tre sukcese aplikis la legioj de la Romia Imperio, konatigis la makedona armeo de Aleksandro la Granda.

* Kategorio Epaminondas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 230579
* GND: 118685007
* LCCN: n85088701
* VIAF: 284891088, 133151776824918012665, 6246161211491140070000 21109638, 284891088, 133151776824918012665, 6246161211491140070000
* ISNI: 0000 0003 9111 1322, 0000 0000 2839 214X
* LIBRIS: 299658
* SUDOC: 083345639
* NKC: hka2010565637
* BNE: XX916126
 |
**Unua Kabineto Kádár** aŭ vaste konata ankaŭ **Revolucia Laborista-Kamparana Kabineto** estis la unua registaro post la Hungara revolucio de 1956. Tiu kabineto gvidis la landon inter 1956 kaj 1958 pli ol jaron. Notu bone, ke la partiestro estis samtempe János Kádár, do li havis la plenan potencon, spite tion, ke poste ankaŭ aliaj registaroj formiĝis! Tiu kabineto malfermis eraon de Kádár, kiu daŭris pli ol 30 jarojn.

Ĉefministro János Kádár

Historio
--------

Frumatene de la 4-an de novembro Ruĝa Armeo invadis Hungarion, samtempe Kádár deklaris sin prezidanto de ministera konsilio (komprenu ĉefministro). Stabo de Kádár grupiĝis en Szolnok, ĉiuj deklaroj estis aŭdeblaj pere de radio de Sovetunio. Laŭ rememoroj kelke da ministroj el la radio konis la fakton, ke ili jam apartenas al nova kabineto. Unua Kabineto Kádár ne estis nomumita oficiale, do tio estis armila puĉo. La oficialiĝo okazis post 3 tagoj.

Ĉiuj deklaroj en la 4-an de novembro originis en Moskvo fare de sovetuniaj politikistoj. Laŭ tio la tumulto naskiĝinta en la 23-an de oktobro transformiĝis al faŝista kontraŭrevolucio. Kádár establis tial registaron por fini la kontraŭrevolucion. Komence estis promesita amnestio, kio ne okazis, nur post longaj jaroj. Kádár establis armilan gvardion, kiu kunlaboris kun la Ruĝa Armeo. Kádár post jaroj kondamnis stabon de Imre Nagy (politikisto) je morto, krome kelkajn stalinismajn politikistojn kondamnis je mallonga prizono, la ceteraj stalinismaj politikistoj ricevis ŝtatajn postenojn, dume li ne rajtis politikadi.

Listo de membroj
----------------

* **János Kádár – prezidanto de ministera konsilio**
* Ferenc Münnich – primara vicĉefministro
* Antal Apró – vicĉefministro
* György Marosán – ŝtatministro
* Béla Biszku – ministro pri enlandaj aferoj
* Imre Horváth (ministro) - ministro pri eksteraj aferoj
* Imre Dögei – ministro pri agrikulturo
* *Antal Apró* - ministro pri industrio
* Sándor Rónai - ministro pri komerco
* Gyula Kállai – ministro pri eduko
* Sándor Czottner – ministro pri peza industrio
* *Ferenc Münnich* - ministro pri defendo (nur komence, poste) Géza Révész
* Frigyes Doleschall – ministro pri sano
* János Tausz – ministro pri enlanda komerco (nur dum difinita tempo)
* Jenő Incze – ministro pri ekstera komerco (nur dum difinita tempo)
* Ferenc Nezvál - ministro pri justico
* Imre Kovács (ministro) - ministro pri nutro
* Józsefné Nagy (Jolán Szarka) – ministro pri malpeza industrio
* János Csergő - ministro pri metalurgio kaj maŝinindustrio
* István Kossa - ministro pri financo (nur komence, poste) István Antos
* József Kilián - ministro pri konstruo (nur komence, poste) Rezső Trautmann
* József Mekis - ministro pri laboro (nur komence, poste) Ödön Kisházi

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare
*Eperjes estas ankaŭ hungara nomo por Prešov, urbo en Slovakio.*

---

Koordinatoj: 46° 42′ 26″ N 20° 33′ 41″ O﻿ / ﻿46.70722 °N, 20.56139 °O﻿ / 46.70722; 20.56139 (mapo)

**Eperjes** (eperjeŝ) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Szentes.

Preĝejo en Eperjes

Geografio
---------

Eperjes situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Eperjes fondiĝis dum regado de Matiaso la 1-a. Omaĝe al la reĝo ĝi nomiĝis *Kiskirályság* (kiŝkirAjŝAg) (=Eta Reĝlando). La turkoj faris ĝin senhoma en 1596. La loko estis longe paŝtejo. En la 19-a jarcento la kampoj apartenis al familio Károlyi (kAroji). En 1935 formiĝis memstara nova vilaĝo Kiskirályság. Dum la socialismo tiu nomo ne estis konvena, ekde 1954 la komunumo nomiĝas Eperjes. La plej karaktera okupiĝo estas bredado de ŝafoj.

Vilaĝservoj estas poŝto, lernejo.

Konataj lokanoj
---------------

* Béla Páter

Komunumoj de **Eperjes** en Hungara reĝlando
--------------------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Eperjes (vilaĝo) | Eperjes (urbo) | Pozsonyeperjes |
**Palencia de Negrilla** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo. *Palencia de Negrilla* estas tradukebla etimologie al *P. de Nigruleto*, sed fakte *Negrilla* devenas el *negrillo*, popola nomo por ulmoj: ulmo videblas en la blazono; apude estas alia loĝloko Negrilla de Palencia. *Palencia* aludas al la deveno de la praloĝantoj post la *Reconquista*.

Turo de la preĝejo.
Ĉefa pordego de la preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 16,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 155 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 18 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj sed ĉefe lentoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753346
 |
č š ž
**Haĉeko** (**ˇ**) estas supersigno, kiun uzas kelkaj slavaj kaj baltaj lingvoj. Ĝia nomo en Unikodo estas *caron*, ĉeĥe *háček*, slovake *mäkčeň*, suprasorabe *hóčka*, malsuprasorabe *kokulka*, slovene *strešica*, kroate kaj serbe *kvaka* aŭ *kvačica*, finne *hattu*. La maldekstra strio normale estas pli dika ol la dekstraflanka.

Ĝin enkondukis en la ĉeĥan lingvo Jan Hus en verko *De Ortographia Bohemica* (1412). Oni uzas ĝin hodiaŭ en la ĉeĥa, slovaka, slovena, serbokroata, soraba, latva kaj litova lingvoj.

La karakteroj
-------------

| Litero | Prononco | Apero | unikodo |
| --- | --- | --- | --- |
| **č** | ʧ (ĉ) | ĉeĥa, slovaka, soraba, kroata | č: U+010D, Č: U+010C |
| **ě** | je | ĉeĥa lingvo, soraba lingvo | ě: U+011B, Ě:U+011A |
| **ň** | ɲ (nj) | ĉeĥa lingvo, slovaka lingvo | ň: U+0148, Ň: U+0147 |
| **ř** | rʒ (rĵ) | ĉeĥa lingvo, suprasoraba | ř: U+0159, Ř: U+0158 |
| **š** | ʃ (ŝ) | ĉeĥa, slovaka, soraba, kroata | š: U+0161, Š: U+0160 |
| **ǔ** | u˨˩˦ (u) | pinjino | ǔ: U+01D4, Ǔ: U+01D3 |
| **ž** | ʒ (ĵ) | ĉeĥa, slovaka, soraba, kroata | ž: U+017E, Ž: U+017D |

(Pri tiu ĉi sono Aŭskultu fragmenon el la kristnaska meso Ho, majstro)
En la aŭdio dosiero estas aŭdebla prononcado de **ř**

Hej mist**ř**e,  

vstaň byst**ř**e,  

vzhlédni na jasnost,  

nebes na švarnost,  

krásu uhlídáš,  

v tento noční čas.  

Aŭtoro: Jakub Jan Ryba

* Kategorio Haĉeko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pentraĵo pri la epidemio de pesto montranta homamason antaŭ la Hospitalo de la Sango. Verko en la Hospitalo Pozo Santo, Sevilo.
La epidemio de pesto de 1649, nomita ankaŭ **Granda pesto de Sevilo**, estis la plej grava epidemia krizo kiun suferis Sevilo, Hispanio, ĉar ĝi okazigis grandan malpliigon de loĝantaro, en kiu mortis almenaŭ 60 000 personoj, nome ĉirkaŭ 46 % de la loĝantaro de la urbo.

Ĝi formis parton de la epidemio de bubona pesto devena de Nordafriko, eble atinginta kelkajn havenojn de Andaluzio, kiu atakis forte en Valencio en junio 1647 kaj etendiĝis poste al la cetero de Andaluzio, Aragono kaj Murcio. Tiun printempon multe pluvis en Sevilo, kaj okazis inundoj en kompletaj kvartaloj de la urbo, ĉefe havenaj. Tiuj inundoj malhelpis la nutroliveradon, kio rezultis en malabundo de nutraĵoj, plialtigo de la prezoj kaj finfine malsatego.

La epidemio ege frapis la urbon. Nek ĝia loĝantaro nek ĝia ekonomio atingos antaŭajn nivelojn ĝis post jardekoj aŭ eĉ jarcentoj.

Kronologio de la epidemio
-------------------------

* Ĉefe post la inundoj de la 4a de aprilo 1649, lokanoj eksuferis naŭzojn kaj stomakajn misordojn.
* La 21an de majo samjare oni malpermesis la eniron en Madridon de personoj aŭ varoj devenaj de Sevilo.
* Dum la festo de *Corpus* (junio) pintis la katastrofo, kaj en unu posta tago okazis pli ol kvar mil mortoj.
* La 20an de julio oni fermis la hospitalon de Triano enferminte la malsanulojn, tie mortis pli ol dek du mil personoj.
* Fine de julio okazis kelkaj izolaj mortoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Ortiz de Zúñiga 1677

Bibliografio
------------

* *Copiosa relación de lo sucedido en el tiempo que duro la Epidemia en la Grande y Augustísima Ciudad de Sevilla*, 1649. Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Antonio Domínguez Ortiz, *Los extranjeros en la vida española durante el siglo XVII* y otros artículos. Diputación de Sevilla ISBN 84-88603-24-X

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gran peste de Sevilla en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822807
 |
**Palenzuela** [palenZŬEla] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Palenzuela* estas etimologie komprenebla kiel Malgranda Palencio, el *Pallantia Comitis* aŭ *Palencia del Conde* (Palencio de la Grafo) kio diferencigis ĝin el la alia *Pallantia*, nome la aktuala Palencio (ĉar Palenzuela apartenis dekomence al la Graflando Kastilio kaj ne al la Reĝlando Leono kiel Palencio). La loknomo evoluis tra Palenciola kaj aliaj literumadoj ĝis la nuna formo.

Geografio
---------

La preĝejo de Sankta Johano la Baptisto.
Ruinoj de la preĝejo de Sankta Eŭlalia.
Ruinoj de la preĝejo de Sankta Eŭlalia.
Ruinoj de la kastelo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 75,72 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 214 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ milon da loĝantoj el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 42 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio havas la eksklavojn Aguanares (en la provinco Burgoso), Montemayor (kun du kernoj, nome Pajareros kaj Caserío de Magialengua) kaj Villarmiro. 

Trafluas la teritorion la riveroj Arlanza kaj Arlanzón. Ĝi limas kun Castrojeriz (Burgos), Revilla Vallejera (Burgos), Valles de Palenzuela (Burgos), Cordovilla la Real, Quintana del Puente, Peral de Arlanza (Burgos) kaj Villahán.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia setlado en la epoko de la militoj kontraŭ romianoj. 

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio ĉe la limo kun Leono. En Mezepoko okazis reloĝado. La situacio lima kaj inter riveroj rezultis en la fakto, ke la diversaj povoj klopodis posedi ĝin, ĝi fortikiĝis kaj partoprenis en la diversaj konfliktoj foje kiel ĉefurbo. Mezepoke estis grava juda komunumo.

Palenzuela estas unu el 24 hispanaj municipoj en kiuj tranoktis la imperiestro Karlo la 5-a en sia lasta vojaĝo cele al la Monaĥejo de Yuste (provinco Cáceres). Nuntempe ĝi formas parton de la komuna projekto de tiuj municipoj nomita Vojo de Karlo la 5-a.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la restaĵoj de la kastelo kaj de la muregoj, la preĝejo de Sankta Johano la Baptisto, la ruinoj de la preĝejo de Sankta Eŭlalia, la ermitejoj, blazondomoj en antikva urba kerno ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772812
* LCCN: n95121518
* VIAF: 159607876
 |
**Ottó Ruttkai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ruttkai Ottó** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Russ*, liaj gefratoj estis Éva Ruttkai kaj Iván Ruttkai, lia edzino estis Hanna Lóránd.

Memortabulo ankaŭ pri Ottó Ruttkai
Ottó Ruttkai  naskiĝis la 12-an de januaro 1921 en Budapeŝto, li mortis la 17-an de septembro 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ottó Ruttkai jam kiel infano kaj membro de infanteatro de Artúr Lakner ricevis rolojn en pluraj teatroj, poste ankaŭ en filmoj antaŭ la 2-a mondmilito. La vera aktora kariero komenciĝis en 1947 en Teatro Madách. En la teatra jaro 1950 li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste al pli malgranda teatro, inter 1953–1955 al Teatro de Hungara Armeo. Li estis teatrestro de

* Teatro Gárdonyi Géza (1955–1956)
* Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1957–1960)
* Nacia Teatro (Miskolc) (1960–1964)
* Teatro Madách (1964–1972), poste ĝismorte li estis aktoro en Teatro Thália (Budapeŝto).

Li ricevis premion en 1958. Li edziĝis en 1949, en la 1950-aj jaroj 2 filoj naskiĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Corneille: *Cid* - reĝo
* Jenő Heltai: *A néma levente* - S-ro Agárdi

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Tűz* (1948)
* Budapeŝta printempo (filmo) (1955)
* *Butaságom története* (1965) (reĝisoro)
* La kaporalo kaj la aliaj (1965) - soldato
* *Bezzeg a Töhötöm* (televizia filmo, 1977)
* *Petőfi* (televizia serieto, 1981)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Antoine Balpetré kaj aliaj

Memorigiloj
-----------

* komuna memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
*
**Asocio de Naciaj Malplimultoj en Germanio** (germane: *Verband der nationalen Minderheiten in Deutschland*) estis politika organizaĵo aganta en la jaroj 1924–39 en Vajmara Respubliko por defendo de rajtoj de naciaj malplimultoj en Germanio: soraboj, danoj, poloj, frisoj kaj litovoj.

Historio
--------

La organizaĵo estis fondita la 26-an de januaro 1924 dum kunsido en Berlino. Ĝin eniris:

* Asocio de Poloj en Germanio
* Ŝlesviga Asocio
* Frisa-Ŝlesviga Asocio
* Soraba Popola Partio
* Unuiĝo de Litovoj (de 1927)

En balotoj al Reichstag en 1924 komuna listo de naciaj minoritatoj ne sukcesis. La fiasko malfortigis la asocion, sed ĝi formale ekzistis ĝis 1939, kiam estis malfondita de nazioj.

Estraro
-------

Prezidanto de la asocio estis elektita polo Stanisław Sierakowski, en la 30-aj jaroj anstataŭis lin dano Ernst Christiansen. Ĝenerala sekretario estis d-ro Jan Kaczmarek.

Eldona agado
------------

La asocio de majo 1925 eldonis propran revuon: komence titolitan "Kulturwille", poste "Kulturwehr". Lia redaktoro estis sorabo Jan Skala.

Bibliografio
------------

* Lech Trzeciakowski: *Polscy posłowie w Berlinie 1848–1928* (Polaj parlamentanoj en Berlin 1848-1928) Warszawa 2003
* Wojciech Wrzesiński: *Polski ruch narodowy w Niemczech w latach 1922–1939* (Pola nacia movado en Germanio en la jaroj 1922-1939), Warszawa 2005
**Kuelap** estas nomo de iama *fortikaĵo* de Chachapoya kaj de *vilaĝo*, kiu situas alte super la valo de *rivero Utcubamba*, en proksimo de Chachapoyas, en Provinco Luya en nordperuaj Andoj.

Rigardo je unu el la tri malvastaj enirejoj al la fortikaĵo
La fortikaĵaj muroj en plena longo
Ornamaĵoj sur ŝtono de la fortikaĵo
La vilaĝo Kuelap (ĉ. 2900 m super la marnivelo, Distrikto Tingo) estas unu el la plej malriĉaj lokoj de la regiono.

Precipe estas tre interesa la **fortikaĵo** (Fortaleza), kiu havis tri etaĝojn kaj entenis 300 unuopajn loĝejojn. La arkeologoj ne interkonsentas pri tio, ĉu oni uzis la fortikaĵon daŭre aŭ nur okaze de danĝero.

La konstruoj
------------

### La fortikaĵo

La **fortikaĵo** estis konstruita en 800-1300 p.K kaj povis enhejmigi ĝis 2000 homojn. Malkovris ĝin en 1843 Don Juan Crisóstomo Nieto, juĝisto el Chachapoyas. La ruina komplekso longas 580 metrojn en nord-suda direkto kaj havas la plej larĝan parton kun 110 metroj en orienta-okcidenta direkto. La muroj kelkloke atingas alton de 21 m, la enirado eblas tra tri tre altaj, tre malvastaj enirejoj, kiuj ebligis nur eniron de unu persono samtempe. La ĉefenirejo estas tiel konstruita, ke okaze de malamika eniro, oni povis lin elpremi, elŝuti.

En la *diversaj etaĝoj* de la fortikaĵo setlis diversaj sociaj tavoloj, kion oni povas rekoni pro la ŝtonaj ornamaĵoj kun tipaj Chachapoyas-elementoj kaj -specimenoj. En la plej supra etaĝo - en la "Castillo" (kastelo)-, vivis verŝajne la plej riĉuloj, la nobeloj; en la "supra vilaĝo" loĝis familianoj de la militistoj. En la "suba vilaĝo" troviĝas simplaj loĝejoj, ofte kun kelo. La divida strukturo de la spaco je kuirejo kaj muelŝtono estas kelkloke eĉ hodiaŭ rekonebla. En mezo de la fortikaĵo troviĝas kvarangula domo, kiu originas verŝajne de la inkaoj, ĉar la *Chachapoya* konstruis siajn domojn tradicie rondoforme. Oni supozas, ke ĝi servis por kunsidoj, kunvenoj de la supera socia tavolo.

### La gardoturoj

Ĉe la norda kaj suda parto de la fortikaĵo staras gardoturoj, el kiu oni povas rimarki, ke hodiaŭ ankoraŭ ekzistantaj vilaĝoj originas de la Chachapoya. La popolo de Chachapoya verŝajne unuafoje setlis en vilaĝo La Jalca.

### El Tintero

**"El Tintero"** (inkujo, pro ties formo) estas la plej granda misterio de Kuelap, ĉar oni ne povas diri eĉ hodiaŭ, por kio ĝi servis.

* Kuelap en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kuelap en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hazrat Babaĝan** (mortis la 18-an de septembro 1931) – islamana sanktulino konsiderata de siaj adeptoj guruo de guruoj. Ŝi estis la unua spirita majstro de Meher Baba.

Vivo
----

Hazrat Babaĝan naskiĝis kiel **Gul Rukh** en reĝa islama familio en Baluĉio (nun Pakistano). En la aĝo de 18 jaroj oni planis por ŝi nupton. Tio tamen estis kontraŭ ŝia volo, do ŝi fuĝis de la domo por serĉi Alahon. En la aĝo de 37 jaroj gajnis memrealiĝon, helpe de islama spirita gvidanto (kutubo) - Maul Ŝah.

Ŝia enterigejo (dargah) troviĝas en Puneo, en la subŝtato Maharaŝtro, en Barato.

Disĉiplo
--------

Ŝia fama disĉiplo, danke al kiu ŝia nomo estas konata okcidente estis Meher Baba. Ilia unua renkonto estis ŝoka por tiutempa studento de Puneo. Kiam revenante de altlernejo li proksimiĝis sur biciklo al ŝia kabano, Babaĝan eliris kaj svingis por ke li alproksimiĝu. Frapis ambaŭ manplatojn kaj poste kisis lin en la frunton. La kontakto (darŝano) finiĝis. Li vizitadis ŝin dum laŭvicaj vesperoj. Dum kelke da monatoj restis duonkonscia pri la materia mondo, profundiĝinta en la ekstazo. Kiam ŝi konsilis al li serĉi guruon li vizitis Sai Baba de Ŝirdi, kies disĉiplo Upasani Maharaĝ iĝis lia spirita gvidanto kaj "sanigis" lin de balancado inter spertadoj de Dio kaj de la materia mondo ĉirkaŭ.

Bibliografio
------------

* Anne Bancroft, *Współczesni mistycy i mędrcy* (Nuntempaj mistikuloj kaj saĝuloj). Warszawa, JACEK SANTORSKI & CO, 2002. ISBN 83-88875-41-8.

* Hazrat Babaĝan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hazrat Babaĝan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)