recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mari Hegyesi** [hedjeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hegyesi Mari** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungara sinsekvo) *Berghammer Mária*, ŝia oficiala nomo post la geedziĝo estis *Kaffka Lászlóné*.

Mari Hegyesi
Mari Hegyesi  naskiĝis la 28-an de decembro 1861 en Padovo, ŝi mortis la 28-an de novembro 1925 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mari Hegyesi aĝis 16, kiam Ignác Krecsányi supozis ŝin talenta kaj en 1878 ŝi debutis en Békéscsaba en trupo de Krecsányi. En la sekvaj tempoj ŝi ricevis rolojn en diversaj provincaj tiutempaj hungaraj urboj. En 1886 ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1918 ŝi estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro. Komence ŝi ludis en dramaj roloj, poste ĉefe en patrinaj roloj.

Elektitaj roloj teatraj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Olivia
	+ *Vintra fabelo* - Hermione
* Imre Madách: *La tragedio de l' homo* - Éva (virina ĉefrolo)
* József Katona: *Banuso Bánk* - Melinda

Elektitaj roloj kinejaj
-----------------------

* *A szökött katona* (1914)
* *Az ifjú Medardus* (1923)

Memorigiloj
-----------

* strato en Gödöllő

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

* Kategorio Mari Hegyesi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Maria Koepcke** (literumita ankaŭ **Köpcke**; 15a Majo 1924 – 24a Decembro 1971), estis german-perua ornitologo.

Koepcke, origine Maria Emilie Anna von Mikulicz-Radecki, naskiĝis kaj edukiĝis en Germanio, kaj ricevis PhD en Zoologio el la Universitato de Kiel en 1949. Ŝi poste moviĝis al Peruo, kie ŝi edziniĝis al zoologo Hans-Wilhelm Koepcke en 1950. Kune ili kunlaboris en multe el sciencaj laboro kaj publikaĵoj, kaj havis filinon Juliane. Ŝi estis sukcesa ornitologino pri novtropiko kiam la ornitologio en Sudameriko estis hegemonio de maskloj.

Morto
-----

Dum Kristnasko de 1971, Koepcke veturis kun sia 17jaraĝa filino per aviadilo LANSA Flugo 508 el Lima al Pukalpa por kuniĝi al edzo por ferio. La aviadilo trafis akran ŝtormon, estis frapita de fulmo, kaj diseriĝis super la Amazona Pluvarbaro. Sidinte apude la patrino kaj la filino estis separitaj dumfale (Juliane restis zonita al la seĝaro), kaj ambaŭ survivis la falon. Falintaj al diferencaj areoj de la ĝangalo, Maria estis ege vundita kaj mortiĝis post kelkaj tagoj. Juliane, spite havi rompitan klaviklon kaj okulvundon, kapablis veturi sufiĉe tra la densa ĝangalo dum dekunu tagoj, antaŭ atingi lignoproduktan kampadejon kaj esti sekve savita la 3an de januaro 1972.

Juliane revenis en Germanion Marte de 1972, kie ŝi rekuperiĝis el vundaro, plustudis, kaj iĝis PhD pri zoologio kiel siaj gepatroj. Juliane revenis en Panguana, la natura rezervejo fondita de iaj gepatroj, por studi papiliojn por sia studado, kaj denove por studi la kutimaron de vespertoj por ŝia PhD. Juliane plurevenas al Peruo ofte, akompanata de sia edzo, kaj ili kune pluzorgas la konservadan heredon de ŝiaj gepatroj.

Koepcke estas rememorata en la nomoj de:

* Kepka kriĉostrigo, *Megascops koepckeae*
* Kepka kolibro, *Phaethornis koepckeae*
* Kepka kaciko, *Cacicus koepckeae*
* Kepka mutuo, *Pauxi koepckeae*

Referencoj
----------

* Niethammer, G. (1974). "Maria Koepcke geb. Mikulicz-Radecki". Journal of Ornithology 115: 91. doi:10.1007/BF01647319.
* Rea, Amadeo M. & Kostritsky, B. León (1973). "Obituary: Maria Emilie Anna von Mikulicz-Radecki Koepcke". Auk 90 (3): 735–736. doi:10.2307/4084200.
* Vuilleumier, François (1995). "Five Great Neotropical Ornithologists: An Appreciation of Eugene Eisenmann, Maria Koepcke, Claës Olrog, Rodulfo Philippi, and Helmut Sick". Ornitología Neotropical 6 (2): 97–111.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456237
* GND: 104814411
* LCCN: n83199128
* VIAF: 37359472
* ISNI: 0000 0000 5837 2414
* SUDOC: 167444441
 |
**Maria CEBOTARI** (ruse *Мария Чеботарь*; naskiĝinta *Cibotaru* la 10-an de februaro 1910 en Kiŝinevo, mortinta la 9-an de junio 1949 en Vieno) estis besarab-rumana operkantistino.

Vivo
----

Post kantostudoj ĉe la Konservatorio de Kiŝinevo ŝi iĝis en 1926 ano de la Moskva artistteatro. Ties estron, Aleksandr Virubov ŝi edzigis ŝi en 1927. En Berlino kontinuigis Cebotari la stuojn ĉe Oskar Daniel; tie atentigis ŝi la dirigenton Fritz Busch. En 1931 ŝi povis veni al la Festivalo de Salcburgo kiun ŝi por pli longa daŭro ĉeestis. Inter 1931 kaj 1936 ŝi estis membro de Semper-Operejo kaj inter 1935 kaj 1944 ĉe Ŝtata Operejo Unter den Linden.

Cebotari sur poŝtmarko moldavia de 2005.
Gastsinprezentoj en 1936 kaj 1947 okazis ĉe Royal Opera House. Ŝia dua edzo estis ekde 1938 la filmaktoro Gustav Diessl. Inter 1943 kaj 1949 Ceborati deĵoris ĉe Ŝtata Operejo de Vieno

Roloj: Manon, Carmen, Salome, Turandot, Butterfly, Konstanze; ŝi intertempe ankaŭ aktivis kiel lidkantistino kaj interpretantino de oratorioj. En 1935 ŝi porĉiamigis la rolon de Aminta ĉe *Die schweigsame Frau* de Richard Strauss, en 1947 tiun de Lucille ĉe Dantons Tod de Gottfried von Einem kaj en 1948 tiun de Iseut ĉe *Le vin herbé* de Frank Martin. Elstaraj estis ankaŭ ŝiaj interpretadoj de Mozart.

Cebotari ankaŭ aktorinis: *Mädchen in Weiß*; kiel partnerino de la itala tenoro Beniamino Gigli; *Drei Frauen um Verdi*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maria Cebotari en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eliza Zdru: "Vă mai amintiți de... Maria Cebotari". Ĉe: Adevărul, 2.3.2010
* Biografio ruse
* Informoj pri Maria Cebotari en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Klaus Ulrich Spiegel: "Triumph und Tragik – Maria Cebotari – die Legende". Ĉe: ku-spiegel.de
* Maria Cebotari: biografio en kunteksto kun pridisputitaj stratonomoj en Salzburg
* Ĉi prie ĉe la datumbazo de IMDb
**Marianus BROCKIE**, vere *Daniel Brockie*, (naskiĝinta en 1687 en Edinburgh, mortinta en la 2-a de decembro 1755 en Regensburg) estis skota teologo, filozofo kaj benediktano.

Vivo
----

Marianus naskiĝis kiel filo de George Brockie kaj Isabel Farquharson kaj pasigis siajn junajn jarojn en Arbroath. En 1705 li venis al Regensburg, kie li studis filozofion (ĉe la franciskanoj) kaj teologion (en la Monaĥejo Sankta Emmeram). Surloke li faris solenan porĉiaman voton de monaĥo kaj iris Erfurton en 1711 por kontinuigi la studojn. En 1713 li sacerdotiĝis tie. Post la finaj ekzamenoj en la 7-a de novembro 1714 li komencis fari prelegojn filozofiajn, ĝis li estis nomumita profesoro. Kiel prioro de la Monaĥejo de la Skotoj en Erfurto li kontraŭbatalis kaj la jansenistojn kaj la jezuitojn - kaj provokis tiel ilian malamikecegon. Aparte ĉe la Universitato de Erfurto li intrigis kontraŭ ilin, tiel ke la jezuito Anton Gruber estis eĉ maldungita.

Por ke tiaj bataloj ĉesu, oni resendis lin al Skotlando en 1727. Reveninte en 1731 al Regensburg li baldaŭ poste denove iris en sian patrujon. Kun kvin aliaj teologoj skotaj li por la resto de la vivo transloĝiĝis al Regensburg en 1739. La sekvintajn jarojn li skribis plurajn verkojn. La tiama abato Stuart - nemire - iĝis lia malamiko ene de la klostraj muroj; eĉ post ties morto en 1753 la daŭraj kvereloj kontinuis. Tamen ne restis tiaj luktoj sen konsekvencoj koncerne la sanstatojn fizikan kaj spiritan de Brockie mem: finfine li mortis pro apopleksio.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Scotus a Scoto propugnatus, seu Questiones ad mentem Joannis Duns Scoti* (Regensburg 1711)
* *Ars philosophice loquendi, sive Logica vocalis scientiarum philosophicarum institutiones et elementa complectens &c* (Frankfurt/Leipzig 1717)
* *Examen theologicum doctrinae Quesnellianae, quo aequitas et justitia constitutionis dogmaticae Unigenitus demonstratur* (Erfurt 1720)
* *Scoticum Monasticon ex codicibus antiquis, membranis et instrumentis, tum domesticis, tum extraneis collectum, complectens omnium Ordinum monasticorum Abbatias, Prioratus, Cellas, Ecclesias et Domos, quae olim in regno Scotiae floruerunt a tempore susceptae religionis Christianae usque ad fatalem Monasteriorum dissolutionem* (nepresite)

Literaturo
----------

Georgios Fatouros: "Brockie, Marianus", en: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Vol. 17, Bautz, Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8, rubrikoj 192–194.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eta biografio en surreta leksikono. angle
**Maria SCHELL** [maria ŝel], vera nomo: Margarete SCHELL (naskiĝis la 15-an de januaro, 1926, mortis la 26-an de aprilo, 2005) estis aŭstra aktorino.

Naskiĝinte en Vieno, ŝi pasigis sian junaĝon en Aŭstrio, ĝis kiam la familio fuĝis de la germanaj nazioj al Svislando.

Ŝi komencis komercistan lernadon, sed ĉesigis tion, kiam ŝi kiel 16-jarulino ricevis rolon en la filmo *Steinbruch*. Poste ŝi vizitis aktorajn lecionojn kaj laboris en teatroj, ĝis kiam ŝi ekde 1948 denove dediĉis sin al la filmkariero.

Sian unuan ĉefrolon ŝi prezentis en 1949, en *Der Engel mit der Posaune*. Internacian famon ŝi gajnis en la jaro 1954: Pro la filmo *Die letzte Brücke* ŝi gajnis la premion de la Filmfestivalo de Cannes, la *Oran Palmon*.

En Hollywood ŝi aperis kun steluloj kiaj Yul Brynner (*The Brothers Karamazow*), Gary Cooper (*The Hanging Tree*) kaj Glenn Ford (*Cimarron*). Dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj ŝi agis ĉefe en teatraj kaj televidaj roloj, poste ŝia famo dumtempe paliĝis. De 1987 ĝis 1990 ŝi regajnis la atenton de vasta publiko per rolo en la serio *Die glückliche Familie* kaj post tio ŝi ekvivis retiriĝe en Karintio (Aŭstrio). En la jaro 2002 ŝi aperis en dokumenta filmo *Meine Schwester Maria*, farita de ŝia frato Maximilian Schell.

Maria Schell de 1957 ĝis 1965 estis la edzino de la reĝisoro Horst Hachler, kaj de 1966 ĝis 1986 daŭris ŝia edzeco kun la reĝisoro Veit Relin. Kun sia dua edzo ŝi havis la filinon Marie-Therese Relin, kiu ankaŭ estas aktorino.

Listo de filmoj
---------------

* *Steinbruch* (Svislando, 1942)
* *Der Engel mit der Posaune* (Aŭstrio, 1949)
* *Tagebuch einer Verliebten* (Germanio, 1953)
* *Die letzte Brücke* (Aŭstrio/Jugoslavio, 1954)
* *Rose Bernd* (Germanio, 1957)
* *Le notti bianche* (Italio, 1957)
* *The Brothers Karamazow* (Usono, 1958)
* *Une vie* (Francio, 1958)
* *The Hanging Tree* (Usono, 1959)
* *Cimarron* (Usono, 1960)
* *The Mark* (Britio, 1961)
* *The O.D.E.S.S.A. File* (Britio, 1974)
* *La passante du Sans Souci* (Francio, 1981)
* *Meine Schwester Maria* (dokumenta filmo, 2002)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Maria Schell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Maria Schell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2005-05-27 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17665
* GND: 118754483
* LCCN: n87923363
* VIAF: 117711532
* ISNI: 0000 0000 8414 2479
* SUDOC: 050176080
* BNF: 13340245f
* MBA: fc69af96-b6f9-48b6-8ddf-3ff49f314fe2
* BIBSYS: 5035153
* NKC: mzk2003206402
* BNE: XX879938
 |
**Maria Magdalena van BEETHOVEN**, denaske Maria Magdalena Keverich (Ehrenbreitstein, 19-a de decembro 1746 – Bonn, 17-a de julio 1787) estis la patrino de la fama komponisto Ludwig van Beethoven.

La juna Maria Magdalena edziniĝis la unuan fojon kun funkciulo de Treviro, nome Johann Leym. Tiu sinjoro mortis tuj poste, kiam Maria estis ankoraŭ 18jaraĝa. Kuzo kiu estis muzika dirigento invitis ŝin al la urbo Bonn, kaj tie li konis la estonta patron de Ludwig van Beethoven.

Johann van Beethoven (1740-1792) kaj Maria Magdalena Keverich
 (1746-1787), Ludwig van Beethoven.La 12an de novembro 1767 Johann van Beethoven edziĝis en la preĝejo de Sankta Remiĝo en Bonn kun Maria Magdalena Keverich, juna vidvino kaj filino de kuiristo de Treviro. Pro tio, la geedziĝo de la gepatroj de la fama komponisto estis kontraŭita de lia avo, kiu tiam estis jam prestiĝa kapelmajstro de la kortego kaj konsideris la junulinon de socia klaso pli malalta al tiu de sia filo, kio ne pravis ĉar en ŝia familio estis ankaŭ skabenoj kaj eĉ senatoroj.

La geedzoj translokiĝis al la domo 515 de Bonngasse kaj post du jaroj, nome en 1769, naskiĝis ilia unua filo, baptita kiel Ludwig Maria van Beethoven. Tamen, apenaŭ ses tagojn post la bapto, la bebo mortiĝis. La 17a de decembro 1770 estis baptita la dua filo, en la preĝejo de Sankta Remiĝo de Bonn, per la nomo «Ludovicus van Beethoven» (Ludwig van Beethoven) laŭ oni atestas en la bapta atestilo. Lia naskiĝdato, ĝenerale akceptita kiel 16a de decembro 1770, ne havas historian dokumentaron kiu pruvu ĝin. Maria Magdalena havis ankoraŭ aliajn kvin pliajn filojn, el kiuj survivis nur du: Kaspar Anton Karl van Beethoven, baptita la 8an de aprilo 1774, kaj Nikolaus Johann van Beethoven, baptita la 2an de oktobro 1776. La biografiistoj ne interkonsentas pri la precizaj naskiĝdatoj de la filoj de Maria Magdalena Keverich.

Notoj
-----

1. ↑   lvbeethoven.com (eld.). «Genealogía de Beethoven».  Konsultita la 18an de marto 2018.
2. ↑   «Karl van Beethoven's family tree»  Konsultita la 19an de marto 2018.

* Kategorio Maria Magdalena van Beethoven en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606727
* GND: 1028377924
* LCCN: n2007033148
* VIAF: 6841971
* ISNI: 0000 0000 5048 6978
 |
**Marie Gutheil-Schoder** (n. 10-an de februaro 1874 en Vajmaro; m. 4-an de oktobro 1935 en Ilmenau, Turingio) estis germana operkantistino. Ŝia voĉregistro estis soprano.

Vivo
----

Marie Schoder estis filino de gastejestro. Ŝi ricevis ekde 1880 privatan muzikinstruon kaj vizitis la granddukan muziklernejon en Vajmaro. En 1891 ŝi debutis kiel *Gabriel* en *Faust* kaj estis ĝis 1900 membro de la Vajmara Kortegopero. Tie okupiĝis pri ŝi Richard Strauss, kiu kun ŝi ekzercis la rolojn de Carmen kaj Mignon, per kiuj ŝi poste famiĝis. Li kunirigis ŝin ankaŭ al Bayreuth, kie ŝi ankoraŭ kantis en la ĥoro. En 1899 ŝi geedziĝis kun Gustav Gutheil, kapelmajstro de la Vajmara Kortegopero, kun kiu ŝi vivis ĝis ties morto en 1914.

Gustav Mahler irigis la kantistinon en 1900 al Vieno ĉe la Kortegoperon, ĉe kiu ŝi restis ĝis 1927 kaj fariĝis prototipo de "pensanta kantistino". Unuafoje ŝi ankoraŭ gastkantis je la 19-a de februaro 1900 la Nedda-n en Pagliacci en Vieno, kiel membro de la opero ŝi debutis la 26-an de majo 1900 per la rolo de Carmen. Ŝiaj plej gravaj ĉefroloj estis tiu de Eva, Pamina, Mignon, Mimi, Oktavian, Elektra, Salome, Martha, Cherubin kaj Donna Elvira. Kiel kantisto de Mozart ŝi estis glorata, grave tamen ankaŭ estis ŝia intereso pri samtempa muziko (ŝi ekz. kantis premieroj de Richard Strauss kaj Arnold Schönberg). En 1920 ŝi edzigis ŝian duan edzon, la fotiston Franz Setzer. En 1925 ŝi fariĝis honormembro de la Viena Ŝtatopero.

Ekde 1927 ĝis 1933 Marie Gutheil-Schoder estis reĝisorino kaj okazigis kursojn en la Mozarteum de Salcburgo.

Literaturo
----------

* *Gutheil-Schoder, Maria*, Othmar Wessely.
* L. Andro (= Therese Rie): *Marie Gutheil-Schoder*. 1923
* Wilhelm Kosch: *Deutsches Theaterlexikon*. 1953
* Hugo Riemann: *Riemann Musiklexikon*. Mainz 1959-61
* Felix Czeile: *Historisches Lexikon Wien Bd. 2*. Kremayr & Scheriau, Wien 1993

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Marie Gutheil-Schoder en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

* Kategorio Marie Gutheil-Schoder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 291202
* GND: 116932449
* LCCN: n84097731
* VIAF: 69695074
* ISNI: 0000 0000 2759 2107
* BNF: 167273275
* MBA: 3ba56ec7-0b26-41d8-bf6d-62640ca5c333
 |
**Marine LORPHELIN**, (naskiĝis la  16-an de marto 1993(nun 1993-03-16) en Mâcon) estas la 84-a **Miss Francio**. Ŝi estis elektita sinsekve Miss Saône-et-Loire (2012), Miss Burgonjo (2012) kaj poste, Miss Francio 2013, la 8-an de decembro 2012 en Limoĝo .

Biografio
---------

Marine Lorphelin naskiĝis la  16-an de marto 1993(nun 1993-03-16) en Mâcon. Ŝi unue vizitis lernejon de la Coupée en Charnay-lès-Mâcon, poste gimnazion Bréart kaj liceon Lamartine en Mâcon, kie ŝi absolvis sciencan bakalaŭron kun mencio "Tre Bone". Ŝi ankaŭ estis kapitano de la teamo de kroketo de sia liceo. En junio 2012, ŝi plenumis sian unuan jaron de medicino, trapasitan en Liono.

La 8-an de decembro 2012, ŝi iĝis la dua Miss Burgonjo kiu fariĝis Miss Francio, kaj surportis la nacian kronon 13 jarojn post Sonia Rolland.

Miss Francio 2013
-----------------

Marine Lorphelin estis elektita Miss Francio 2013 la 8-an de decembro 2012 en Limoĝo. Ŝi tiel sukcedas al Delphine Wespiser, Miss Francio 2012.

Ŝiaj daŭfeninoj estas:

* 1-a daŭfenino: Miss Tahitio, Hinarani de Longeaux
* 2-a daŭfenino: Miss Nordo-Kaleza Markolo, Sophie Garénaux
* 3-a daŭfenino: Miss Martiniko, Camille René
* 4-a daŭfenino: Miss Luarlandoj, Mélinda Paré
* 5-a daŭfenino: Miss Rodano-Alpoj, Julie Jacquot
* 6-a daŭfenino: Miss Lazura Marbordo, Charlotte Mint

Marine akiris 41,67 % el la voĉdonoj de la publiko.

Referencoj
----------

1. ↑  "Tout savoir sur Marine Lorphelin, Miss France".
2. ↑  "Miss France 2013. Miss Bourgogne « a été très bien élue »".

* Kategorio Marine Lorphelin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422169
* GND: 1153216515
* VIAF: 7707151965344500470002
 |
**Marie VERSINI**, filino de profesoro de literaturo, kiu devenis el Korsiko, naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1940 en Parizo kaj mortis la 22-an de novembro 2021. Jam baldaŭ ŝi komencis lerni dancon kaj aktoradon kaj en teatro ŝi unuafoje debutis en siaj 17 jaroj, kie ŝi rolis sur flanko de Jean-Louis Trintignant.

Ŝi komencis sian internacian filman karieron en 1957 en angla filmo "A Tale of two Cities", en itala "Il Peccato degli Anni Verde", en franca "Junge, mach dein Testament" kun Eddie Constantin, en usona "Paris Blues" kaj en germana filmo "Das schwarz-weiß-rote Himmelbett". En 1963 ŝi ricevis rolon de Nŝo-ĉi (fratino de Winnetou) en germana-jugoslava filmo Winnetou I. Preskaŭ dum la nokto fariĝis el ŝi stelo. Sekvis pluaj filmoj de May kiel Ĵut (1964), Tra sovaĝa Kurdistano (1965), En regno de arĝenta leono (1965) kaj Old Firehand (1966). Ekde tiu tempo ŝi apartenas en Germanio al la plej ŝatataj aktorinoj kaj indianinoj. Fine de la sesdekaj jaroj de la lasta jarcento ŝi laboris precipe por televido.

Marie Versini vivas alterne sur insulo Ré en Atlantiko, alterne en Parizo. Ŝi eldonis sian biografion sub nomo "Ich war Winnetous Schwester" (Mi estis fratino de Winnetou).

* Kategorio Marie Versini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124727
* GND: 126790272
* LCCN: n84039627
* VIAF: 61733324
* ISNI: 0000 0001 0557 6920
* SUDOC: 106966995
* BNF: 14655398c
* NKC: js20061222005
* BNE: XX1435474
 |
*Eble vi serĉas kantistinon Jana Petrů.*

**Petra Janů**, propranome Jana Petrů, (naskiĝis la 19-an de novembro de 1952 en Prago (Ĉeĥoslovakio)) estas ĉeĥa kantistino kaj aktorino.

Jam ekde junaĝo ŝi dediĉis sin al kantado (ŝi kantis en ensemblo) kaj ekde la jaro 1972 ŝi agadis en en *Semafor*. Nur en Semafor fariĝis el ŝi Petra Janů, ĉar tiutempe tie estis jam alia kantistino kun nomo Jana Petrů, kaj ŝi do ŝanĝis sian nomon je Petra Janů.

Kiam ŝi estis foririnta (1977) el Semafor, ŝi interkonatiĝis kun Michal Zelenka, kiu fariĝis ŝia manaĝero kaj en 1978 eĉ ŝia edzo.

En 1977 ŝi agadis en muzika grupo Pro-rock, kun kiu ŝi ludigis sian unua albumon *Motorest*. En la sama jaro ŝi akiris bronzan postenon en ĉeĥa enketo "Zlatý slavík" (*Ora najtingalo*) kaj je unu jaro jaro pli poste ŝi fariĝis ora alaŭdino. Ŝia plua albumo portis nomon *Exploduj* (Eksplodu) (1979) kaj je tri jaroj pli poste *Já-My* (Mi-Ni) (1982).

En 1984 ŝi eldonis albumon *12 Famous And Awarded Movie Songs*, sur kiu estis filmaj kantoj aprezitaj per usonaj Oskaroj. Pli malfrue komponis por ŝi kantojn ankaŭ Petr Janda el muzika grupo Olympic. En la 1980-aj jaroj ŝi ankaŭ kunlaboris kun Ondřej Soukup.

En la 1990-aj jaroj Petra Janů aperis en kelkaj muzikaloj kaj filmoj.

Ekde 2000 Petra Janů revenas al kunlaborado kun Petr Janda kaj Ota Petřina kaj denove ŝi eldonas rok-muzikan albumon Jedeme dál II.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 114957
* VIAF: 83998426
* ISNI: 0000 0000 5687 5245
* MBA: 4cf6d3ff-c2aa-45fb-8ab7-e9a090056549
* NKC: jn19990209296
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Petra Janů en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mariann Falusi** [faluŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Falusi Mariann** estis hungara ŝlagrokantisto (mezosoprano), aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Falussy* [faluŝi].

Mariann Falusssy naskiĝis la 22-an de aprilo 1959 en Barcs.

PA-DÖ-DŐ
PA-DÖ-DŐ, Mariann Falusi (dekstre)

Biografio
---------

Mariann Falusi maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, ŝi studis en konservatorio (1977–1980), poste ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1983. En la sama jaro ŝi estis la unua en ĵazkantista kategorio de televizia konkurso, poste ŝi estis ĵazkantisto en ĵazorkestro. Inter 1985-1988 ŝi havis rolojn en Gaja Teatro. En 1988 Gábor Presser iniciatis la konatiĝon kun Györgyi Lang, ili estis kvazaŭ ĝemeloj kaj kreis kantistan duopon "PA-DÖ-DŐ". Ili kantis ŝlagrojn kaj eldonis muzikdiskojn. Falusi ricevis premiojn inter 1983-2018. Ŝi neniam edziniĝis.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: *Dekdua Nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas* - Sebastian
* Corman: *Rémségek kicsiny boltja* (muzikalo) - Ronette
* Bart: *Olivér* - Nancy

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Laura* (1987) - kantistino
* *Angyalbőrben* (televizia serio, 1990–1991) - Lilla
* *Ámbár tanár úr* (1998) - kantistino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Mariann Falusi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734798
* LCCN: n2023029159
* MBA: d2fec6da-d16d-4fa8-90c9-84612153f325
 |
Karto de Mariovalo sur informadtabulo en Eisenach
**Mariovalo** (germane: *Mariental*) nomiĝas strato kaj valo en Eisenach, Germanujo. La strato estas parto de la landa ŝoseo B 19 portante la nomon de la valo tra kiu ĝi kondukas en direkto norda-suda. Ĉar per tio fariĝas kontinuigo de Wartburg-aleo temas pri gravega enireja/elireja stratego por la ajzenaĥanoj en la direkto de Suda Turingio.

Konduko
-------

La Strato *Mariental* ekas en la suda kvartalo de Eisenach ĉe la almonta strato je Wartburg-kastelo kondukante suden ĝis la limo de Eisenach proksime de la Drako-gorĝo antaŭ Hohe Sonne. Paralele fluas la rojo *Marienbach* kiu subfluas la landan ŝoseon ĉe la urba enirejo.

Konstruaĵoj
-----------

La plej markanta konstruaĵoj mariovala estas la artefarita Lageto de la princoj; la norda parto krome gastas multajn vilaojn de la monumentprotektita ajzenaĥa suda kvartalo *(Eisenacher Südviertel)* kiuj unu post la alia paralele al la strato troviĝas supre sur la montetoj. Per la (iamaj) tre ŝatataj ekskursrestoracioj *Phantasie* und *Sophienaue* la strato servis kaj servas al la infrastrukturo turisma. Flanke troviĝas multaj parkejoj.

Inter 1897 ĝis 1953 cirkulis tramvojlinio (kronologie la unua!) ĝis Mariovalo.

* Lageto de la princojLageto de la princoj
* Phantasie, malkonstruita en 2018*Phantasie*, malkonstruita en 2018
* La iama restoracio SophienaueLa iama restoracio *Sophienaue*
* Ŝilero-tilio de 1905Ŝilero-tilio de 1905
* Loiset-vilao, malkonstruita en 2014Loiset-vilao, malkonstruita en 2014

La ora mo
---------

La ora mo
De diversaj punktoj el la ajzenaĥa suda kvartalo kaj el Wartburg videblas en la meza Mariovalo en meza alteco monumenta orumita mo. Tiu ĉi litero signifas Marion, la antaŭnomon de la granddukino Maria Pavlovna Romanova (Saksio-Vajmaro), por kiu nomitis la Mariovalo. En 1805 martelenigitis mo de 6,5 metroj ĉe la eosta montego de Mariovalo malsupre de la malposta *Breitengescheid*; la solena inaŭguro estis okaze de ŝia ekregadvizito en Eisenach. Ĝis la 1940-aj jaroj la mo bonege rekoneblis dume ĝi ne flegitis dum la GDR-tempo. Ekde 2004 ĝi rebrilas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mariovalo (Eisenach) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Notoj
-----

1. ↑  Pressemitteilung der Stadtverwaltung Eisenach vom 24.6.2004
**Margit Danÿ** [dani], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Danÿ Margit** estis hungara skermisto (rapiristo), dufoja olimpiano, la unua hungara ina ĉampiono en rapira branĉo. Ŝia nobela antaŭnomo estis *dani*, ŝiaj familiaj nomvariantoj estis *Dani, Dány*. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Katszioulosz Konstantinné* [katsioulos konstantinE].

Margit Danÿ naskiĝis la 5-an de februaro 1906 en Mikelaka (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Micălaca en Rumanio), ŝi mortis la 22-an de januaro 1975 en Ateno.

Biografio
---------

Margit Danÿ depost Traktato de Trianon translokiĝis al Kunszentmárton, kie ŝi konatiĝis kun la skermo. Ŝi skermis en sportkluboj en Budapeŝto inter 1924-1938. En 1928 ŝi estis la unua hungara ina ĉampiono en rapira branĉo. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 1928 kaj Somera Olimpiko 1932, krome en Eŭropa Mondĉampionumo ŝi estis partoprenanto dufoje. Ŝi forlasis la aktivan sporton en 1938. Post kelkaj jaroj ŝi vivis plu jam kiel edzino en Ateno. Ŝi estis gvidanto de la greka skerma asocio.

Memorigiloj
-----------

* sporthalo de Kunszentmárton prenis la nomon "Dani Margit," ene reliefo pri Margit Danÿ (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Margit Danÿ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803281
 |



* Portalo pri Biografio
**Maria Anna de Raschenau** (*fl*. 18-a jarcento) estis aŭstra komponisto kaj kanonikino (tipo de Aŭgustena monaĥino). Ŝi estis aktiva en Vieno, sed ne estis membro aŭ servanto de la kortego. Ŝi estis la ĥorestrino ĉe la monaĥinejo de St Jakob auf der Hülben en Vieno. Raschenau verkis oratorion laŭ libreto de MA Signorini, *Le sacre visioni di Santa Teresa*, kiu estis unue prezentita en 20-a de marto 1703. La partituro estis unufoje en la Österreichische Nationalbibliothek, sed ne estis en la katalogo de 1991 kaj estas supozita kiel perdita. Ŝiaj du oratorioj kaj du laikaj verkoj estas nuntempe konataj nur de la libretoj eldonitaj ĉe prezentoj.

Raschenau estis samtempulo de samranga virina oratorio-verkistoj Caterina Benedicta Grazianini, Maria Margherita Grimani kaj Camilla de Rossi, kiu estis ankaŭ kanonikino.

Fonto de tiu teksto estas artikolo numero 67 en la artikolserio *Virinoj en muziko* en la Esperanta Retradio, verkita de Sonia Risso el Urugvajo.

Referencoj
----------

1. ↑  Cusick
2. ↑  Jackson, pg 126

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pendle, Karin Virinoj en Muziko: Historio "Muzikaj Virinoj de la Deksepaj kaj Dekokaj Jarcentoj" de Barbara Garvey Jackson, Indianao Universitata Gazetaro, Bloomington JE, 2001. ISBN 978-0-253-21422-5



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731854
* GND: 1019272708
* VIAF: 225114343
* ISNI: 0000 0003 6270 185X
* SUDOC: 244000778
* BNF: 17894699w
 |
*Mariner 9*.
**Mariner 9** (**Mariner Mars '71** / **Mariner-I**) estis usona robota kosmoveturilo kiu havis la mision studi Marson kaj ege kontribuis al la esplorado de tiu planedo kiel parto de la programo Mariner de NASA. Mariner 9 estis lanĉita al Marso la 30an de Majo, 1971 el Lanĉejo LC-36B en Kabo Kanaveral, Florido, kaj atingis la celatan planedon la 14an de Novembro samjare, iĝante la unua kosmoveturilo kiu orbitis ĉirkaŭ alia planedo – pro malmulto venkante la klopodojn de la sovetaj *Mars 2* (lanĉita la 19an de Majo) kaj *Mars 3* (lanĉita la 28an de Majo), kiuj alvenis ambaŭ al Marso nur kelkajn semajnojn poste.

Post okazo de polvoŝtormoj sur la planedo dum kelkaj monatoj post ties alveno, la orbitveturilo sukcesis sendi reen klarajn fotojn de la surfaco. Mariner 9 sukcese havigis 7 329 bildojn laŭlonge de sia misio, kiu konkludis Oktobre 1972.

La sondilo Mariner 9 estis konstruita sur oklatera struktur el magnezio, 45,7 cm alta kaj 138,4 cm diagonale. Muntitaj sur la supera parto de la strukturo estis du brulaĵujoj por propulso, la motoro de orbitaj manovroj, malaltnivela anteno 1,44 m longa kaj parabola anteno por la komunikado kun la Tero.

Notoj
-----

1. 1 2   Mariner 9: Trajectory Information. National Space Science Data Center. Alirita 28a de Decembro 2011.
2. 1 2   Mariner Mars 1971 Project Final Report. NASA Technical Reports Server. Alirita 28a de Decembro 2011.
3. ↑   Mariner 9: Details. National Space Science Data Center. Alirita 28a de Decembro 2011.
4. ↑   NASA PROGRAM & MISSIONS Historical Log. Arkivita el la originalo je 2014-11-13. Alirita 2011-12-12.

* Kategorio Mariner 9 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734115
 |
**Maria Rosenberg,** t. e. Maria sur la Rozomonto, estas unu el la ĉefaj pilgrimejoj en la diocezo Speyer.

Situo
-----

La **Rozomonto** estas parto de la palatinata komunumo Waldfischbach-Burgalben en sudokcidenta Germanio. Ĝi situas inter la urboj Pirmasens kaj Kaiserslautern, rande de la naturprotektata regiono Palatinata Arbaro, fine de flanka valo, 290 ĝis 320 metrojn super marnivelo.

Historio kaj nuna stato
-----------------------

Gracokapelo
Supozeble en la 12-a jarcento estis konstruata la unua romanika kapelo, la kerno de la hodiaŭa gracokapelo kun la Madono en la pilgrima korto. Tiam, kaj ĝis la 18-a jarcento, la loko nomiĝis *Rodenberg*, t. e. senarbarigita monto. La plej frua dokumento, kiu mencias la lokon kiel pilgrimejon, estas de 1430. Pli ol cent jarojn, sub protestantaj regantoj, ne eblis pilgrimi. Sed kiam la registaro en 1822 malpermesis la pilgrimadon, la loĝantaro tamen kunvenis kaj preĝis ekstere. De 1844 oni denove rajtis eniri la kapelon.

Pilgrima preĝejo
En la 19-a jarcento kuniĝis societo ĉirkaŭ la tiel nomata *Bet-Jörg*, t. e. Georgo la Preĝulo. La membroj, elmigrintaj unue al Francio poste al Usono, sendis monon por konstrui la grandan pilgrimejan preĝejon, kiu konsekriĝis en 1912. La mono eĉ sufiĉis por aliaj konstruaĵoj, ĉefe la domo de la fondintoj, hodiaŭ gasta domo.

En la sekvaj jardekoj aldoniĝis knabinhejmo – hodiaŭ domo de infan- kaj junularhelpo – kun preĝejo, du pliaj domoj por klerigo kaj Spiritaj Ekzercoj kaj laste, 1994, hejmo por malsanaj kaj flegbezonaj.

Hodiaŭ la Rozomonto estas komplekso de ekleziaj entreprenoj, labordonanto por pli ol 150 dungitoj, havanta jaran vendo-sumon de pluraj milionoj da eŭroj. Samtempe ĝi estas spirita centro de la tuta regiono. La gracokapelo estas ekde 1934 loko de Eterna Adorado.

Rozomonto kaj Esperanto
-----------------------

Inter esperantistoj la Rozomonto estas konata kiel taŭga loko por aranĝoj. Oni povas loĝi en luksaj aŭ simplaj ĉambroj aŭ sur matracoj. Estas je dispono salonoj por 350 respektive 180 personoj kaj sufiĉe multaj grupoĉambroj, inter ili simplaj, sed ankaŭ seminariejoj kun moderna teknika ekipaĵo. La parko estas birdo-paradizo. Infanoj povas ludi ĝis suben al la eta lago kaj ĝoji pri la bestoj. Kaj vespere oni povas kunsidi en trinkejo.

La Laborunuiĝo de IKUE Speyer okazigis tie, kune kun GEA, la Printempan Semajnon Internacian (PSI) en la jaroj 1995, 2002 kaj 2008. Ĉiun fojon pastro Albrecht Kronenberger celebris en la gracokapelo kun la partoprenantoj la liturgion de la Paska Nokto.

Sur la Rozomonto, kie estas ankaŭ sekcio de la fratinoj de Mallersdorf, loĝis dum jaroj fratino Robertina, esperantistino, kiu mortis en 2007.

  

* Maria Rosenberg
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Kategorio Maria Rosenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mariann Kornay** [kornai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kornay Mariann** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Kornai,* ŝia edzo estis Iván Szenes, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Szenes Ivánné*.

Mariann Kornay naskiĝis la 14-an de januaro 1930 en Budapeŝto, ŝi mortis la 24-an de majo 2004 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mariann Kornay devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en privata lernejo de Kálmán Rózsahegyi. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Nova Teatro (Budapeŝto) kaj Operetoteatro (Budapeŝto). Inter 1951–1954 ŝi estis membro de Teatro de Popolarmeo. Ŝi partoprenis en konkurso pri komikistoj en Bratislavo (1962), Vieno (1966) kaj Orienta Berlino (1968). Intertempe ŝi ricevis rolojn en la Hungara Televizio. Ŝi edziniĝis en 1954 kaj naskis filinon en 1962.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Jenő Rejtő: *Tulipán* S-ino Kajlinger
* Imre Kálmán: *A montmartre-i ibolya* - Jeanette
* István Békeffi - Adorján Stella: *Janika* - ĵurnalisto

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *7 kérdés a szerelemről (és 3 alkérdés)* (1969)
* *A három Pestőr* (1984)

Memorigiloj
-----------

* premio pri Mariann Kornay fondita en 2006

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-03-09 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Mariann Kornay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738198
 |


* Portalo pri Biografio
la komplekso en la krepusko en novembro de 2010
**Marina Bay Sands** estas rezidejo (*resort*) konsistante el kazino kaj hotelo ĉe *Marina Bay* en Singapuro. La rezidejon konstruigis *Las Vegas Sands* kaj malfermis en 2010. Ĝi konsistas el tri 55-etaĝaj turoj, la konstruo kostis ĉ. 8 miliardojn da singapuraj dolaroj, t.e. 4,6 miliardoj da eŭroj.

La komplekso konsistas el kazino, kiu havas pli ol 600 tablojn kaj 1500 ludaŭtomatoj, el hotela rezidejo kun 2561 ĉambroj, el 120.000  kvadratmetrojn granda konferencejo kaj ekspoziciejo, el aĉetcentro, el arta kaj scienca muzeo, du teatraj haloj, ses Gourmet-restoracioj, diversaj pliaj distraj eblecoj, drinkejoj kaj noktaj seksaj kluboj same du flosantaj pavilonoj. La komplekson kovras 340  metrojn longa tegmenta ĝardeno *SkyPark* en alto de 191 metroj. Parto de la plej granda publika elvidejo de la mondo, kiu antaŭenŝvebas ĉe la norda turo je 67 metroj, estas la 146 metrojn longa senfina banejo. La rezidejon planis la arkitekto *Moshe Safdie Architects*. La loka arkitekto estis Aedas Singapore, la inĝenierajn laborojn faris *Arup* kaj *Parsons Brinkerhoff (MEP)*.

Bildaro
-------

* 
* Inter la turojInter la turoj
* La naĝejo de la hotelo nokteLa naĝejo de la hotelo nokte
* La muzeoLa muzeo

* Kategorio Marina Bay Sands en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mario LANZA** (denaske *Alfredo Arnold Cocozza* [koˈkɔca]; 31a de Januaro, 1921 – 7a de Oktobro, 1959) estis usona tenoro, aktoro, kaj filmostelulo en Holivudo fine de la 1940-aj kaj en la 1950-aj jaroj kiu estis de itala praularo. Lanza ekstudis por esti profesia kantisto estante 16-jaraĝa. Post aperi en la Hollywood Bowl en 1947, Lanza subskribis sep-jaran kinkontrakton kun Louis B. Mayer, estro de Metro-Goldwyn-Mayer, kiu estis vidanta sian ludadon kaj estis impresita de lia kantostilo. Antaŭ tio, la plenkreskula Lanza jam estis kantinta nur du ludojn de unu opero. La venontan jaron (1948), tamen, li kantis la rolon de Pinkerton en la opero de Puccini nome Madame Butterfly en Nov-Orleano.

Lanza kiel *Otello* de Giuseppe Verdi
Lia filmodebuto por MGM estis *That Midnight Kiss* (Meznokta kiso, 1949) kun Kathryn Grayson kaj Ethel Barrymore. Unu jaron poste, en *The Toast of New Orleans* (Novorleana tosto), lia populara kanto "Be My Love" (Estu mia amo) iĝis lia unua milion-vendita sukceso. En 1951, li ludis la rolon de la tenoro Enrico Caruso, sia idolo, en la biografia filmo *The Great Caruso*, kiu produktis alian milion-venditan sukceson per "The Loveliest Night of the Year" (La plej aminda nokto de la jaro, kanto kiu uzis la melodion de *Sobre las Olas*, Sur la ondoj). *The Great Caruso* estis la plej enspeza filmo tiun jaron.

La titolkanto de lia posta filmo, *Because You're Mine* (Ĉar vi estas mia), estis lia fina milion-vendita sukceso. La kanto rezultis en la ricevo de nomumo por Oskar-premio por la Plej Bonkvalita Originala Kanto. Registrinte la sonbemdon por sia venonta filmo, nome *The Student Prince* (La studenta princo), li eniris en longa batalo kun la studiestro Dore Schary pro artaj diferencoj kun la reĝisoro Curtis Bernhardt, kaj finfine li estis maldungita de MGM.

Filmoj
------

* 1944 Winged Victory
* 1949 That Midnight Kiss
* 1950 The Toast of New Orleans
* 1951 The Great Caruso
* 1952 Because You're Mine
* 1954 The Student Prince
* 1956 Serenade
* 1957 Seven Hills of Rome
* 1959 For the First Time

Kelkaj diskoj disponeblaj en KD
-------------------------------

* The Great Caruso And Other Caruso Favorites (1989)
* Mario Lanza Sings Songs from The Student Prince and The Desert Song (1989)
* Mario! (Lanza At His Best) (1995)
* Mario Lanza: Opera Arias and Duets, (1999)
* Mario Lanza Live at Hollywood Bowl: Historical Recordings (1947 kaj 1951) (2000)
* Serenade/A Cavalcade of Show Tunes (2004)

Notoj
-----

1. ↑   Bessette, Roland L. Mario Lanza: Tenor in Exile, Amadeus (1999), p. 65
2. ↑   Vogel, Michelle. Children of Hollywood, McFarland (2005), p. 65.
3. ↑  "Mario Lanza". IMDb.com. Alirita la 16an de Junio 2021.

* Mario Lanza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mario Lanza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728845
* GND: 118726501
* LCCN: n82006511
* VIAF: 59263552
* ISNI: 0000 0003 6851 7527, 0000 0000 8386 2976
* LIBRIS: 302275
* SUDOC: 08788786X
* BNF: 13745757q
* MBA: 09fa3805-2477-4944-9d30-e4e75fc92954
* NLA: 36077491
* NKC: mzk2002171060
* BNE: XX873714
 |
**Marie Barkany** [bArkAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Bárkány Mária** estis aŭstrohungara-germana aktoro.

Marie Barkany en 1901
Marie Barkany naskiĝis la 2-an de marto 1859 en Kassa (konata ankaŭ *Kaschau* (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), ŝi mortis la 26-an de julio 1928 en Berlino (Germanio) (en fontoj estas legeblaj diversaj datenoj!).

Biografio
---------

Marie Barkany devenis el juda familio. Ŝi frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi estis sendita al Vieno por kompletigi sian edukadon, kie de:Carl von La Roche aprezis ŝin talenta aktoro. Ŝi debutis sur scenejo sukcese en Burgoteatrejo. Poste ŝi iomete studis, pli poste ŝi ricevis rolojn en Frankfurto ĉe Majno, Hamburgo kaj Berlino. Pli poste ŝi havis rolojn ekzemple en Moskvo, Novjorko, Rigo kaj Germana Teatro (Pest). Dum la Monda Ekspozicio en 1900 ŝi iris al Parizo kun sia propra trupo por prezenti dramojn de Goethe kaj Schiller.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Friedrich Schiller: Maria Stuart (teatra versio) - titolrolo

Ŝia filma rolo
--------------

* *Die schuldige Mutter* (1913)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* anglalingva biografio kun foto
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Marie Barkany en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731528
* GND: 116057378
* VIAF: 17964187
* ISNI: 0000 0000 2054 6597
 |
**Liplegado** estas metodo, kiu ebligas al ĝia uzanto rekoni parolon laŭ movoj de lipoj. Tiuj movoj estas nomitaj buŝmimiko. Multfoje parolsonoj vidiĝas same, kaj estas vortoj kun sama buŝmimiko. Oni povas rekoni trionon de tiu, kiu estis elparolita, do li devas kompletigi tiujn kun aliaj informoj, kiel temo, kunteksto, mimiko kaj gestoj.

Tiu teĥniko estas uzita konscie precipe de aŭdmalkapabluloj, surduloj kaj malfacile aŭdantoj. Estas surduloj, kiuj povas tre bone legi sur lipoj, kaj povas paroli kun aŭdantoj, kiuj ne rekonas lian surdecon. Estas ankaŭ tiuj kiuj ne povas uzi tiun teĥnikon. Kutime oni formas vortojn dum signumado por helpi inteligadon. Surdblinduloj uzas la metodon tuŝe. Aŭdantoj pleje ne povas konscie legi sur lipoj, sed ne konscie jes. Oni povas pli kompreni tiun, kies vizaĝon aŭ buŝon oni vidas. Tiu estas efiko de McGurk.

Oni uzas liplegado por rekonstrui filmojn, helpo de komunikado de uloj, kiuj ne havas voĉon, aŭ por agado de sekretaj servoj.

Priskribado
-----------

Dum parolado moviĝas parolorganoj, ankaŭ lipoj. Buŝmimiko estas individua, sed simila. Per observado kaj komparado oni povas rekoni buŝmimiko de voĉoj, vortoj kaj idiomoj. Tiu eblas legi kaj interpreti parolon fluente.

Ne nur scio, praktiko kaj kapablo por deĉifrado estas decida, sed ankaŭ cirkonstancoj. Masko kaj vualo faras tiun neebla, ĉar oni ne povas vidi la mundon. Malhelpaj estas barbo kaj lipharoj. Balbutado, kriado detruas buŝmimikon, tiu faras ĝin neinterpretebla. Ankaŭ mallumo aŭ tro forta lumo estas malhelpo.

Baroj
-----

Ankaŭ liplegado havas ĝiajn barojn. Multa da vortoj havas saman buŝmimkon en multa lingvoj. Oni povas eki malmultan informon per tiu metodo, kiun oni devas interpreti en kunteksto, mimiko, gestoj, konita temo, situo, kaj skribita skizo. Ankaŭ kun multa sperto povas oni rekoni nur 32% da vortoj. Oni povis fari programon, kiu majstras liplegadon, ĉar ĝi rekonas 80% da vortojn. Tiu helpas instrui la metodon pli rapide kaj pli bone.

En komunikado kun aŭdaj malkapabluloj estas alternativoj: skribo kaj signolingvo. Cued speech estas uzebla kun Angla lingvo, kiu diferencas konsonantojn kun sama buŝmimiko per manaj signoj.

Kuriozaĵo
---------

En filmo 2001: A Space Odyssey komputilo de kosmoŝipo legas planojn de homoj kontraŭ ĝi sur iliaj lipoj.

Literaturo
----------

* Aŭdmalkapabluloj en biblioteko
* Pri aŭdmalkapabluloj Arkivigite je 2009-05-30 per la retarkivo Wayback Machine
* David Cristal: A nyelv enciklopédiája

Notoj
-----

1. 1 2  Komputilo povas pli bone legi sur lipo ol homoj
2. ↑  Hallatlan vortaro de Hungara Signolingvo
3. ↑   A jelzett beszéd. Arkivita el la originalo je 2009-04-09. Alirita 2010-08-20.

 Arkivigite je 2009-04-09 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-04-09. Alirita 2020-11-07.

Traduko
-------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Szájról olvasás en la hungara Vikipedio.*
**Farakka** aŭ **Farako** estas urbo, kun policejo kaj poŝtoficejo, ne identigitaj en la popolnombrado de 2011, sed apartenanta al la disvolviga komunumo Farako en la Jangipura subdivizio de la distrikto Murŝidabad de la subŝtato Okcidenta Bengalio, Barato.

Estas kelkaj gravaj loĝlokoj ĉirkaŭ Farakka, nome la Urbo de la Akvobaraĵo Farakka, Nabarun, Beniagram, Srimantapur, Puran Ĉandipur kaj Sahebnagar, kiuj estas fakte kvartaloj de Farakka, sed ĉu identigitaj kiel apartaj vilaĝoj aŭ ne identigitaj aparte en la popolnombrado de 2011. Krome estas Akvobaraĵo kaj Termoelektra centralo Farakka, hospitalo kaj lernejo Saiĝid Nurul Hasan.

Notoj
-----

1. ↑  "C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA)". West Bengal – District-wise CD Blocks. Registrar General and Census Commissioner, India. Alirita la 32an de majo 2020.
2. ↑   Google Maps

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Farakka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692389
 |
En gramatiko, **vortgrupo** (aŭ **sintagmo**) estas sinsekvo da vortoj, interligitaj gramatike kaj sence, kiu prezentas konceptan unuon (aĵon, econ, agon ktp).

Vortgrupo estas sintaksa unuo (interalie, sed ne nur, frazmembro) kiu aperas en parolo kiel parto de frazo. Ekz‑e en la frazo

Grandega hundo metis sur min sian antaŭan piedegon
la vortoj «sian antaŭan piedegon» estas substantiva vortgrupo, kiu en la donita frazo rolas kiel ties objekto.

Ĉefelemento, flankelementoj
---------------------------

Normale vortgrupo havas **ĉefelementon**, vorton kiu determinas la tipon kaj la gramatikan funkcion de la vortgrupo. Oni uzas la vortospecon de la ĉefelemento por nomi la tutan grupon; tiel en la ĉi-supra ekzemplo ni apartigis *substantivan vortgrupon* kies ĉefelemento estas «piedegon». La ceteraj vortoj estas **flankelementoj**.

En la sekvaj ekzemploj la ĉefelemento aperas grase:

* mense **kalkuli**, **spekti** filmon (verbaj grupoj)
* tro **frue**, **malproksime** de l’ domo (adverbaj grupoj)
* mirinde **bela**, **preta** forrajdi (adjektivaj grupoj)
* grandega **hundo**, la **plano** de verko, **fiŝo** en akvo (substantivaj grupoj).

Terminologia noto
-----------------

Anglalingve *vortgrupo* estas en:phrase, perfida ŝajnamiko: ja en Esperanto *frazo* estas ne malpli ol propozicio, dum la angla *phrase* malpli granda ol propozicio. Tial ekz‑e en:noun phrase nepre ne estu *substantiva ~~frazo~~*, sed *substantiva (vort)grupo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Frazmembro
* en:Phrase
* fr:Expression (linguistique)

Referencoj
----------

1. 1 2  Termino el PAG, §288.
**Ŭasulu** (alilingve ankaŭ **Wassoulou, Wassulu, Wassalou** kaj **Ouassalou.** ) estas muzika ĝenro de okcidentafrika populara muzika stilo kiu miksas tradiciajn kaj modernajn influojn kun fortaj inaj voĉoj kaj harpo. Ĝia nomo venas de la regiono Ŭasulu (Wassoulou) kaj kutime ĝin kantas nur virinoj. Ĝin kantas kutime nur virinoj kaj la temoj estas tipe virinaj kiel fekundeco kaj poligamio. 

Instrumentoj kiuj estas uzataj en tiu ĝenro estas la soku (fluto), la tamburego (perkutado instrumento), la kamale ngonio (seskorda harpo), karinyan (metalaj tuboj kiuj estas uzataj por perkutado) kaj "bolon" (kvarkorda harpo).

Konataj artistoj
----------------

Konataj kantistinoj kiuj kantas en la ŭasulua stilo estas ekzemple : 

* Fatoumata Diawara
* Oumou Sangare
* Socia Katastrofo Sidibe
* Dienaba Diakite
* Kagbe Sidibe
* Sali Sidibe

Bibliografio
------------

(angla) Duran, Lucy (2003). "Women, Music, and the 'Mystique' of Hunters in Mali". In Ingrid Monson. The African Diaspora: A Musical Perspective. Taylor & Francis. pp. 154–186. ISBN 9780415967693.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631413
 |
**Marjorie Ellen Pivonka DUSAY** (mɑrdʒ\_duːˈseɪ; naskita **Mahoney**; 1936 – 2020) estis usona aktorino ĉefe ĉe televidaj serioj.

Li edziniĝis dufoje, unue kun John Dusay (1955-1962) kaj due kun Thomas Perine de 1967 ĝis lia morto en 1987. Ŝi havis du gefilojn.

Kariero
-------

Ŝi komencis sian kariero per *Occasional Wife* en televido kaj per Clambake en kino 1967. En televido ŝi aperis ĉe Get Smart, Star Trek, The Wild Wild West, Bonanza, Daniel Boone, Hawaii Five-O, Hogan's Heroes inter aliaj. En kino ŝi rolis en Sweet November kaj Pendulum.

En la 1970-aj jaroj ŝi rolis en televidaĵoj Alias Smith and Jones, McMillan & Wife, Love, American Style, Cannon, Mannix, The Manhunter, The Bionic Woman, The Fantastic Journey, Barnaby Jones, Quincy M.E. The Child Stealer, inter aliaj. Ŝi ankaŭ aperis en kinfilmoj Breezy kaj MacArthur.

Dum 1980-a jardeko en televido ŝi aktoris en Galactica 1980, The Devlin Connection, Dallas, The Facts of Life, ktp. En kino ŝi aperis en Made in Heaven.

En la fino de 20-a jarcento ŝi partoprenis televidaĵojn Friday the 13th: The Series, Perfect Strangers, The Fresh Prince of Bel-Air, Murder, She Wrote, I Can Make You Love Me, All My Children kaj aliaj.

Ŝia lasta aktora laboro estis en televidserio *The Guiding Light* 2003-2004.

Referencoj
----------

1. ↑   Biography of Marj Dusay. Marj Dusay (2009). Alirita 2010-11-23.

* Kategorio Marj Dusay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699659
* LCCN: no2007065771
* VIAF: 2247776
 |
**Marks** (ruse *Маркс*) estas urbo en Saratova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 63422.

La urbo estis fondita en jaro 1767 kiel loĝejo de transloĝintoj el Germanio.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1918.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Baronsk aŭ Jekaterinenŝtadt (Баронск, Екатериненштадт) en 1765 ... 1920;
* Marksŝtadt (Марксштадт) en 1920 ... 1941.

La interurba telefona kodo estas 84567, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 51° 42′ N 46° 45′ O﻿ / ﻿51.700 °N, 46.750 °O﻿ / 51.700; 46.750 (mapo)Koordinatoj: 51° 42′ N 46° 45′ O﻿ / ﻿51.700 °N, 46.750 °O﻿ / 51.700; 46.750 (mapo).

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Volgo (Volgograda akvujo (Волгоградское водохранилище)).

En jaro 1959 la urbo havis 13,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 32,8 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
*