recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**VÍZKELETY Béla** [viskeleti] estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo, fotisto naskita en 1825 en Újarad (Hungara reĝlando, nuntempa urboparto de Arad (urbo) en Rumanio) kaj mortinta en 1864 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, nuntempa urboparto de Budapeŝto). Lia frato estis Imre Vízkelety.

Portreto pri Béla Vízkelety fare de Jozefo Marastoni (1864)
Memportreto de Béla Vízkelety

Kariero
-------

Béla Vízkelety estis studento pri juro en Temeŝvaro (laŭ alia informo en Vieno). Li studis ankaŭ pentroarton en Akademio de Belartoj de Vieno. Post siaj studoj li loksidiĝis en Pest, kie li havis oficistan postenon, krome li estis ankaŭ konata artisto. Li batalis dum la Hungara revolucio de 1848, post falo de la revolucio li kaŝiĝis kaj multe desegnadis. Iom poste li iris al Transilvanio, baldaŭ en Vieno li studis pri historiaj armiloj kaj kostumoj. Liaj ilustraĵoj aperis en Vasárnapi Újság kaj aliaj gazetoj. Iom poste li laboris kiel kostumisto de la Nacia Teatro. Li fariĝis konita pri siaj historiaj pentraĵoj. Ĉiuj liaj pentraĵoj perdiĝis, sed restis pri ili grafikaj kopiaĵoj (kiel estas videblaj pli malsupre).

Elektitaj grafikaĵoj (iam pentraĵoj)
------------------------------------

* A Hunyadi-ház diadalünnepe (1857, litografiaĵo)A Hunyadi-ház diadalünnepe (1857, litografiaĵo)
* Aristokrata balo en Buda (1860)Aristokrata balo en Buda (1860)
* Sieĝo de Eger en 1552Sieĝo de Eger en 1552
* Sándor PetőfiSándor Petőfi
* Ĵuro de ZrínyiĴuro de Zrínyi

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Matiaso la 1-a (Hungario) kun BeatricaMatiaso la 1-a (Hungario) kun Beatrica
* Modaj kostumojModaj kostumoj
* Viraj vestoj el la 17-a jarcentoViraj vestoj el la 17-a jarcento
* Ĵuro de HunyadiĴuro de Hunyadi
* Armeaj vestoj en la 16-a jarcentoArmeaj vestoj en la 16-a jarcento

Fontoj
------

* kieselbach.hu
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Béla Vízkelety en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Morelos** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Morelos* - kompreneble kaj la komunumo kaj la ĉefa loĝloko ne konfuziĝu kun la samnoma meksika subŝtato Morelos.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10 543 loĝantojn. El tiuj estas 5 238 viroj kaj 5 305 virinoj. La komunumo havas surfacon de 172 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2 300 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 52′ norda latitudo kaj 102° 37′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 8 623 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 22 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,26 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

6,441 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 6 191 alfabetoj kaj 108 analfabetoj. Do 3,76 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 3 134 alfabetoj kaj 134 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 4.10%. Inter la viroj estas 3 057 alfabetoj kaj 108 analfabetoj, do 3,41 % el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Morelos (Zacatecas) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2007-05-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Mainpuri,** hindie **हाथरस** estas urbego en norda Barato, en subŝtato Utar-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.

Demografio
----------

En 2011 loĝantoj de Mainpuri havis 133 078 kun legopovo 85%, kiu estas pli alta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Mainpuri situas sur ebenaĵo sur averaĝa alteco de 153 m. super la marnivelo. Ŝikohabad troviĝas 46, Etavah 48, Etah 55, Faruĥabad 56, Bhind 75, Kasganĝ 76, Badajun 90, Agra 99, Hathras 102, Hardoj 112, Kanpur 146, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 194, tutlanda ĉefurbo Delhio 238, Kolkata 1074, Mumbajo 1115 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Historio de Mainpuri devenas de la prahistoriaj tempoj. Pluraj dinastioj regis tie, ekzemple dinastio el Kanaŭĝ, la mogoloj. La urbo apartenis al la Maratha Imperio en la 18-a jarcento, inter 1801-1947 la britoj regis ĉi tie.

Ekonomio
--------

Mainpuri estas plejparte agrikultura, ĉar la grundo estas tre fekunda. La kamparanoj rikoltas po tri tri jare. La industrio konsistas el produktado de agrikulturaj ekipaĵoj, lampoj, vitroj, lignaj skulptaĵoj, prilaboradoj de tabakoj, kotonoj, arakidoj.

Religioj
--------

En Mainpuri la plej ofta religio estas la hinduismo (88%) kaj islamo (10%), iomete ĝajnismo malpli, ol 1%.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la hindia, sed estas uzataj ankaŭ en:Kannauji language kaj en:Braj Bhasha.

Eduko
-----

En Mainpuri la plej altnivela instruado okazas en altlernejoj.

Trafiko
-------

Stacidomo de Mainpuri havas rektajn fervojajn kontaktojn kun Faruĥabad, Ŝikohabad kaj Etavah. 4 ĉefvojoj kaj sola flankovojo kuras al la urbego. La plej proksima civila flughaveno estas ĉe Agra.

Klimato
-------

En Mainpuri la temperaturo averaĝe varias inter 18-32 °C. Jare pluvas po 769 mm averaĝe, pli ofte pluvas pro la musono inter junio-septembro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, plej ofte hinduaj temploj
* restaŭrita fortikaĵo, tamen ne vizitebla pro privata proprieto

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Ĉandausi,** hindie **चन्दौसी** estas urbego en norda Barato, en nordokcidenta parto de subŝtato Utar-Pradeŝo, en distrikto de Sambal. La origina loknomo estis "Chaand Si" signifante "simila al luno" (en hinda poezio la luno estas konsiderita kiel bela).

Trafiko en Ĉandausi

Demografio
----------

En 2011 loĝantoj de Ĉandausi havis 114 254 kun legopovo 73%, kiu estas pli alta, ol la landa averaĝo.

Geografio
---------

Ĉandausi kuŝas sur averaĝa alteco de 284 m super la marnivelo. Distrikta sidejo Sambal troviĝas 24, Moradabad 42, Rampur (Utar-Pradeŝo) 43, Badajun 60, Barejli 63, Kasganĝ 74, Bulandŝahr 89, Aligarh kaj Khurĝa po 94, Pilibhit 103, Granda Noida 123, tutlanda ĉefurbo Delhio 154, Agra 161, Kanpur 263, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 279, Kolkata 1164, Mumbajo 1217 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ĉandausi estis fondita fare de ĥano Ibrahim en 1755. Li delogis plurajn komercistojn por ekloĝi en la urbo. Iom poste ankaŭ kamparanoj alvenis. La areo apartenis al distrikto de Moradabad, ekde 2011 al la nova distrikto Sambhal.

Ekonomio
--------

Ĉandausi situas en agrikultura regiono, tial la urbego estas centro por rizo- kaj sukereksportoj.

Moskeo en Ĉandausi

Religioj
--------

En Ĉandausi la plej ofta religio estas la hinduismo (73,5%) kaj islamanoj (preskaŭ 26%), iomete aliaj malpli, ol 1%.

Lingvoj
-------

La oficiala, ankaŭ ĉefa lingvo estas la hindia.

Eduko
-----

En Ĉandausi la plej altnivela instruado okazas en altlernejo.

Lernejo en Ĉandausi

Trafiko
-------

Ĉandausi havas rektajn fervojajn liniojn al Moradabad, Barejli kaj Aligarh, ĉefvojojn al Moradabad, Aligarh kaj Badajun, flankovojon al Sambhal.

Klimato
-------

En Ĉandausi jare pluvas po 1143 mm precipe dum la musonoj. La temperaturo varias somere inter 32-45 °C, vintre 1-29 °C.

Stacidomo en Ĉandausi

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Port Harcourt** estas urbo en Niĝerio. Ĝi estas la ĉefurbo de federacia ŝtato Rivers kaj havas ĉirkaŭ 1 148 753 loĝantojn (stato 1-an de januaro 2005). Port Harcourt estas unu el la 23 lokaj registaraj areoj en Rivers.

Geografio
---------

* **Koordinatoj:** 4° 43′ N 7° 05′ O﻿ / ﻿4.717 °N, 7.083 °O﻿ / 4.717; 7.083 (mapo)

Port Harcourt situas sude de la lando, en la Niĝera Delto. Ĉefŝoseo kaj fervojo kuras al Enugu, krome estas ĉefvojo al Owerri kaj aliaj malpli gravaj vojoj.

Historio
--------

La urbo estis fondita en 1912 de la britoj sur la triba teritorio de Ijaw. Ĝi estis nomata post Lewis Vernon Harcourt, brita ŝtata sekretario pri la koloniaj aferoj de 1910-1915.

En 1995 oni ekzekutis la verkiston kaj civitjuriston Ken Saro-Wiwa en Port Harcourt

Ekonomio
--------

La urbo havas gravan marhavenon kaj validas ankaŭ kiel naftourbo.

Klimato
-------

Port Harcourt situas en tropika zono. La temperaturo varias inter 21-33 °C. Jare pluvas pli, ol 2 000 mm.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj
**BERDE Mózsa** estis hungara advokato, politikisto naskita en Szentivánlaborfalva, la 15-an de decembro (baptotago) 1815 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de septembro 1893.

Biografio
---------

En 1848 Mózes Berde estis deputito kaj ŝtatkomisaro de Transilvanujo. Post la liberecbatalo por longaj jaroj li kaŝis sin, poste ĉe pluraj altrangaj familioj estis bienadministranto. En sia testamento li postlasis sian gravan havaĵon al unitariisma eklezio kun kondiĉo, ke por 200 lernantoj de unitariismaj gimnazioj de Cluj, Turda kaj Cristuru Secuiesc oni donu senpage ĉiutage po unu paneton. Tio estis la fama Berde-paneto. El lia heredaĵo oni konstruis en la novajn konstruaĵojn de la unitariismaj kolegioj 1901 de Cluj kaj en 1914 de Cristuru secuiesc.

Bibliografio
------------

* Benczédi Gergely: B. M. életrajza (Bp. 1901);
* Szentmártoni Kálmán: B. M. (Kolozsvár, 1943).

Fonto
-----

* *Magyar Életrajzi Lexikon*

* Kategorio Mózes Berde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tribo** havas tre specifan signifon en   
**Romia Historio** (*balotdistrikto en la Romia imperio*) kaj en   
**biologia taksonomio** (*klasifika ŝtupo inter "genro" - lat.: Genus - kaj "subfamilio" - lat.: Subfamilia*).
**Tribo**, klasike, estis grupo da fratrioj aŭ kurioj kunigitaj per religia ligilo, havanta propran protektantan dion kaj propran komunan sanktejon. 

La vorto tribo devenas el la latina *tribus* (po tri). Ŝajne, en la komenco de romia historio, sub influo de etruskoj, la 12 gentoj de Romo estis organizitaj en tri triboj kun po 4 gentoj por ĉiu tribo. La estro de tribo eble estis "*tribunus*", sed kromaj historiaj informoj mankas. En la latina lingvo, "tribus" restis kiel sinonimo de "granda ero de iu popolo", aŭ "granda kunigo de familioj"; de tiam, "tribo" akiris la sencon de "granda aro de familioj", "politika aro de familioj", "iom sendependa parto de iu popolo", ktp kaj estis aplikata al aliaj popoloj kiujn romianoj ekkonis. Sekve, kiam romianoj invadis Grekion, ili nomis "tribo" la erojn de la Atena societo, la "démoi"; la partoj de keltaj popoloj ankaŭ estis nomitaj "tribo" ktp.

Tribo, laŭ tiu tradicio, nomiĝas ankaŭ idaro de ĉiu el la 12 hebreaj patriarkoj en latinaj tradukoj de Biblio kaj en lingvoj influitaj de tiuj tradukoj.

Nun, "tribo" estas fleksebla koncepto, ĝenerale signifas memstaran popolon kun malmultaj anoj kaj nomada vivo.

*Gento* estas la kulturaj samecoj de grupo de same devenaj familioj. Kvankam raso kaj gento estas similaj konceptoj, la koncepto de gento radikas en la ideo de societaj grupoj, nacieco, religio, denaska lingvo, aŭ similaj tradicioj. *Raso* rilatas al la fizikaj trajtoj de grupo, anstataŭ la kulturaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Etno
* Gento

* Kategorio Tribo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tribo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Mórichida** [mOrichida] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Tét. La loknomo signifas hungare: ponto de Maŭrico. Temas pri bienulo, kiu farigis ponton.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9131
* Areo: 32  km²
* Loĝantaro: 850

Geografio
---------

Mórichida situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojo, laŭ dekstra bordo de Marcal, Rába estas proksime. Tie estas ponto, grava trapasejo.

Historio
--------

La turkoj detruis la vilaĝon, poste en 1945 denove detruiĝis la komunumo. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1959 kolĥozo pri Lajos Kossuth formiĝis.

Vidindaĵoj
----------

* Luterana kirko de 1789
* Preĝejo Sankta Jakobo de 1251

* Rojo CsángotaRojo Csángota
* Luterana kirko de MórichidaLuterana kirko de Mórichida
* Katolika kirko Sankta JakoboKatolika kirko Sankta Jakobo

Famuloj
-------

En Mórichida naskiĝis botanikisto Dániel Fehér.

Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Baranyahídvég | Barlahida | Basahíd | Berhida | Ecsehida | Hídalmás | Hidas |
| Hidaskürt | Hidasliget | Hidasnémeti | Hídvég | Hídvégardó | Jankahíd | Jánoshida |
| Kőhida | Kovácshida | Lendvahídvég | Megyehíd | Mórichida | Óhíd | Rábahídvég |
| Sajóhídvég | Székelyhíd | Székelyhidas |  |  |  |  |
En geometrio, la **triangula ortodukupolo** estas unu el la solidoj de Johnson (*J*27). Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti konstruita per kunigo de du triangulaj kupoloj (*J*3) laŭ iliaj bazoj. Ĝi havas egala nombro de kvadratoj kaj trianguloj je ĉiu vertico; tamen, ĝi estas ne vertico-transitiva.

La *triangula ortodukupolo* estas la unua en malfinia aro de ortodukupoloj.

La *triangula ortodukupolo* similas al la kubokedro, kiu estas la *triangula turnodukupolo*. La diferenco inter kubokedro kaj triangula ortodukupolo estas en tio ke unu el la du triangulaj kupoloj estas je 60-gradoj turnita relative al la alia.

La duala de la *triangula ortodukupolo* estas *trapezo-romba dekduedro*. Ĝi havas 8 rombajn kaj 4 trapezajn edrojn. Ĝi estas simila al la romba dekduedro kaj ili ambaŭ estas spaco-enspacantaj pluredroj.

Vidu ankaŭ
----------

  


| Triangulaj geometriaj figuroj |
| --- |
| Triangula piramido | Triangula prismo | Triangula kontraŭprismo | Triangula trunko | Triangula kajtopluredro | Triangula senpintigita kajtopluredro | Triangula dupiramido | Triangula dutrunko | Triangula plilongigita dupiramido | Triangula kupolo | Triangula ortodukupolo | Triangula turnodukupolo |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Solido de Johnson* en MathWorld.
◄ |
1-a jarmilo |
**2-a jarmilo**
| 3-a jarmilo
   

◄ |
14-a jarcento |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| 18-a jarcento
| ►  
1500-aj jaroj |
1510-aj jaroj |
1520-aj jaroj |
1530-aj jaroj |
1540-aj jaroj |
1550-aj jaroj |
1560-aj jaroj |
1570-aj jaroj |
1580-aj jaroj |
1590-aj jaroj



La mondmapo de la itala Amerigo Vespucci (de kies nomo devenas la vorto Ameriko) kaj belga Gerardus Mercator montras (krom la klasikaj kontinentoj Eŭropo, Afriko kaj Azio) la Amerikoj kiel *America sive India Nova*, Nov-Gvineo, kaj aliaj insuloj de Sudorienta Azio, same kiel hipoteza arkta kontinento kaj ankoraŭ nedeterminita *Terra Australis*.
La **16-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 1501 kaj finiĝis la 31-an de decembro 1600.

* Kategorio 16-a jarcento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* 16-a jarcento en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



| Unuopaj jaroj |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 |
| 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 |
| 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 |
| 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 |
| 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 |
| 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 |
| 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 |
| 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 |
| 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 |
| 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 | 1600 |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento
**Hugó Márki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márki Hugó** estis hungara advokato, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Márky,* lia origina familia nomo estis *Meisels* ĝis 1903.

Hugó Meisels naskiĝis la 12-an de julio 1878 (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1879) en Munkács (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio), li mortis la 8-an de januaro 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Hugó Márki akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Ekde 1917 li instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa), baldaŭ en Scienca Universitato de Debrecen. Dum la Kalistefa revolucio li laboris en Budapeŝto (supozeble ankaŭ dum la Hungara Sovetrespubliko). En 1923 li estis trudemerito, poste ĝis 1944 li estis advokato same en Budapeŝto. Ekde 1945 li instruis en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li edziĝis en 1918.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Le Play módszere* (1905)
* *A szabad tanítás történeti fejlődése* (1908)
* *A francia társadalomgazdasági iskola különös tekintettel Le Playre* (1908)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704574
 |
**Ĉakalavongo** aŭ **Chả cá Lã Vọng** (vjetname) estas la nomo de fiŝa specialaĵo el Hanojo (Vjetnamio). Ĝi estas marinita fiŝo rostita super lignokarbo kaj poste fritita en graso. Ĝi devenas de la Đoàn familio loĝanta ĉe 14 Chả Cá strato (antaŭe: Hàng Sơn strato) en la malnova urboparto. Tiu familio donis la nomon al la plado kaj tenas sekreta ĝian recepton.

Historio
--------

En la frua kolonia periodo dum la ribelo de Hoàng Hoa Thám kiu daŭris ĉirkaŭ 25 jarojn (1887-1913) iu Đoàn familio, loĝinta ĉe 14 Hàng Sơn strato uzis sian hejmon por gastigi la ribelulojn. La domposedantoj ofte faris tre bongustan pladon el fritita fiŝo por oferti al siaj gastoj, kiuj iom post iom alkutimiĝis al ĝi. Sekve, la gastoj helpis la familion malfermi butikon por vendi manĝaĵon, certigi decan enspezon kaj samtempe servi kiel kunvenejo. La vortoj Chả Cá estas uzitaj por alvoki stratonomon. Ĉe la enirejo de la restoracio estas montrata statuo de Lã Vọng (ĉine: Lu Wang (吕望), unu el la multnombraj nomoj de Khương Tử Nha (ĉine: Jiang Ziya 姜子牙; pinjine: Jiang Zǐyá) sidanta en pozicio de fiŝisto tenanta fiŝkaptan vergon kun rekta hoko — la simbolo de talentaj homoj atendantaj oportunan okazon. Pro tio la kutima klientaro nomis la restoracion Chả Cá Lã Vọng. Hodiaŭ Chả Cá Lã Vọng fariĝas la nomo de ambaŭ — la restoracio, kaj la plado. La sekreto de la recepto estas konservita de la Đoàn familio kaj estas transdonata de generacio al generacio.

Preparado
---------

Chả cá Lã Vọng-restoracio en Hanojo havas nur unu pladon. Por havi bongustegan torton oni elektas bonodoran hemibagruson kun firma karno, sen tro da ostoj. Oni forĵetas la ostojn kaj konservas nur la karnon kiun oni spicas per fiŝsaŭco, pipro, kurkumo, ocimo. Poste oni kradrostas ĝin ambaŭflanke super brulanta lignokarbo. Surtable oni bezonas fornon por ke ĝi ne malvarmiĝu. Oni garnas ĝin per fajnaj nudeloj, sekaj krespoj, rostitaj arakidoj, tranĉitaj cepaj folioj, ocimo, salikoka pasto, citrono kaj india spico.

Komentoj kaj taksado
--------------------

La plado plaĉas ne nur al la hanojanoj, sed ankaŭ al eksterlandanoj. Tial la ĵurnalistino Patricia Schultz mencias ĝin en sia libro „1000 lokoj, vidindaj antaŭ morti". Poste la novaĵagentejo MSNBC malgrandigis ĝin en „10 lokoj, vidindaj antaŭ morti", kie Chả cá Lã Vọng-restoracio el Hanojo okupas la kvinan lokon, apud naŭ famaj geografiaj lokoj kaj festivaloj tra la mondo.

Antaŭe oni povis manĝi ĝin nur en Hanojo, sed nuntempe oni trovas ĝin ankaŭ en Ho-Ĉi-Min-urbo.

Referencoj
----------

1. ↑  Workman Publisher, Novjorko, Usono, 2003
2. ↑

* Kategorio Ĉakalavongo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Vilma Széky** [sEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ geedza nomformo **Székyné Fux Vilma** [fuks] estis hungara geologo, petrologo, profesoro. Ŝia origina naskiĝa nomo estis *Fux Vilma*.

Vilma Széky  naskiĝis la 20-an de majo 1916 en Debrecen, ŝi mortis la 24-an de marto 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilma Széky frekventis kalvinanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris pedagogian diplomon en Universitato István Tisza en 1939, en la sekva jaro ŝi doktoriĝis el mineralogio. Jam ekde 1938 ŝi praktikadis en la geologia instituto, post la diplomo ŝi estis asistanto en la universitato. En 1943 ŝi edziniĝis (baldaŭ ŝi naskis 2 gefilojn), en la sama jaro ŝi estis asistanto en Scienca Universitato Péter Pázmány apud Béla Mauritz. Ŝi estis nomumita docento en 1951 apud Elemér Szádeczky-Kardoss, en 1971 profesoro. Inter 1974 kaj 1981 ŝi estis katedrestro en Scienca Universitato Lajos Kossuth. En 1952 ŝi kandidatiĝis, en 1970 ŝi doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1986 ŝi pensiuliĝis. Ŝi ricevis premiojn en 1975 kaj 1993. Ŝi okupiĝis plej ofte pri vulkanoj en la plena Karpata baseno.

Elektitaj kontribuoj  Arkivigite je 2016-08-16 per la retarkivo Wayback Machine
-------------------------------------------------------------------------------

* *Az "alföldi" lösz szerepe a szikes talajképződésben* (1959)
* *Szinesfémek geokémiája* (1963)
* *Kristálytan* (1984)
* *A Kálimetaszomatózis, a vulkanizmus és az ércesedés kapcsolata a Kárpát-medencében* (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2016-08-21 per la retarkivo Wayback Machine angle
**Arkivejo Jura Brüschweiler**  posedas la plej grandan kolekton da dokumentoj pri la svisa pentristo Ferdinand Hodler. Ĝi situas en Ĝenevo kaj en Delémont, en kantono Ĵuraso ambaŭ en Svislando. La misio de tiu privata arkivejo estas konservi kaj valorigi la dokumentaron pri la vivo kaj verko de la svisa pentristo Hodler (1853-1918). Tiun dokumentaron kunmetis la historiisto pri artoj Jura Brüschweiler (1927-2013).

Kun komenco en la kvindekaj jaroj Brüschweiler kolektis ade diversajn dokumentojn pri Hodler, de Hodler, objektojn, kaj tiel arigis proksimume 80 000 unuojn. Fotoj, desegnaĵoj, manuskriptoj, leteroj, kontraktoj, eltondaĵoj el gazetoj konsistigas tiun arkivaĵon. Parto de ili aperis en ekspozicio en Zuriko en 1998, sed la plimulto de tiu trezoro estas ĝis nun ne montrita.

En la jaro 2014 fondiĝis la Arkivejo Jura Brüschweiler sub la gvidado de Sinjoro Niklaus Manuel Güdel. La Arkivejo havas tri celojn:

* valorigo kaj prezento por la publiko de tiuj valoraj dokumentoj diversaj.
* publikigo de novaj verkoj surbaze de la sciencaj esploroj. Jam tri libroj pri Ferdinand Hodler aperis.
* preparo kaj okazigo de diversaj ekspozicioj.

Arkivejo Jura Brüschweiler kaj Hector Hodler
--------------------------------------------

Notindas, ke en la vasta kolekto de dokumentoj ĉirkaŭ Ferdinand Hodler troviĝas 610 dokumentoj de Hector Hodler aŭ pri Hector Hodler, la filo de Ferdinand. Tiuj dokumentoj estas skanitaj kaj tajpitaj. Ili konsistigas la bazon de planita dulingva libro (fr kaj eo) en verkado (2019).

Fontoj
------

Tiu artikolo parte fontas el la franclingva samtema artikolo.

* Oficiala retejo
D-ro **Vilmos Austerlitz** [austerlic] ankaŭ konata kiel **Vilhelmo Austerlitz** (naskiĝis la 28-an de majo 1873 en Eperjes, nun Prešov, mortis en la 27-a de novembro 1949) estis hungara esperantisto kaj kuracisto en Bártfa (Hungara reĝlando, nuntempe Bardejov en Slovakio). 

Li estis aŭtoro de pluraj medicinaj kaj sciencaj verkoj. Kelkaj ekzemploj:

* *Az anatómiai nomeclatura* (1909)
* *Utazásom Finnországon át az északi sarkkörig* (1927)
* *Leben u. Wirken von Rabbi M. Austerlitz* (1928).

Li fondis Esperanto-grupon en Bardejov-Bártfa, fariĝis UEA-delegito kaj sekretario de TEKA. En 1925 li faris vojaĝon tra Finnlando ĝis la nordpolusa cirklo por propagandi Esperanton. Li skribis artikolojn interalie en la Internacia Medicina Revuo.

Post la medicinaj studoj li vivis en Bártfa. Li estis judo. Lia filo estis hu:Austerlitz Mayer.

Fontoj
------

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 50° 51′ 28″ N 13° 03′ 50″ O﻿ / ﻿50.85778 °N, 13.06389 °O﻿ / 50.85778; 13.06389 (mapo)

**Flájský potok** (ankaŭ rivero *Fláje*, germane **Flöha**) estas akva fluanto, kiu estas sur la ĉeĥa flanko rojo kaj sur la germana flanko ĝi jam fariĝas rivero el la rojo. Ĝi fontas en orienta parto de Ercmontaro en Erikejo Grünwald proksime de Bouřňák (869 m s. m.) proksime de municipo Mikulov en distrikto Teplice. De tie ĝi fluas en okcidenta direkto. Proksimue post sep kilometroj ĝi enfluiĝas en akvan rezervujon Fláje, kiu estas fonto de trinkakvo por regionoj de Most kaj Teplice kaj ĝi troviĝas jam en distrikto Most. La valbaraĵo estis finita en la jaro 1962. Plu la rojo fluas tra Český Jiřetín ĝis Saksio, kie ĝi akiras nomon Flöha. Sur la ĉeĥa teritorio Flájský potok estas longa 16,6 km, akvokolekta areo mezuras 67,4 km² kaj mezproksima trafluo ĉe la ŝtatlimo atingas 1,02 m³/s.

Tuj en la komenco de sia germana vojo ĝi enfluas denove en valbaraĵon Rauschenbach. Plu ĝi fluas tra Neuhausen. En sektoro inter Hirschberg kaj Zelený Důl (Grünthal) ĝi kreas landlimon de Ĉeĥio kaj Germanio (katastro de municipo Brandov). Ĉi tie mallongtempe post si de maldekstre ĝi akceptas rojojn Svídnice kaj Načetínský potok, post kio ĝi definitive eniras en la saksian teritorion. Plu ĝi trafluas tra urbo Olbernhau, en Pockau enfluas en Flöhan rivereto Černá (*Schwarze Pockau*) fontanta ĉe Jelení hora en katastra teritorio Kryštofovy Hamry, plu ĝi fluas proksime de Lengfeld sub kastelo Rauenstein. En urbo Flöha ĉe Chemnitz Flöha de dekstre enfluiĝas en riveron Zschopau.

Pluaj fotoj
-----------

* Flájský potok sub digo de akva rezervujo FlájeFlájský potok sub digo de akva rezervujo Fláje
* Valo de Flájský potok sur saksia flanko; en fono dekstre akva rezervujo RauschenbachValo de Flájský potok sur saksia flanko; en fono dekstre akva rezervujo Rauschenbach
* Fláje senpere antaŭ enfluejo ĝis ZschopauFláje senpere antaŭ enfluejo ĝis Zschopau
**BENCZIK Vilmos** (naskiĝis en 1945, esperantistiĝis en 1959, forpasis en 2021) estis hungara profesoro en altlerneja fakultato de la universitato ELTE en Budapeŝto. Inter 1965 kaj 1967 kaj 1978 kaj 1992 li estis estrarano de Hungara Esperanto-Asocio, inter 1977-1990 redaktanto de *Hungara Vivo*, ekde 1979 dum kelkaj jaroj komitatano de Universala Esperanto-Asocio, inter 1986 kaj 2002 prezidanto de la juĝkomisiono de la Belartaj Konkursoj de UEA. Benczik kunlaboris en *Norda Prismo* kaj verkis recenzojn en multaj revuoj. En 1979 li publikigis *Libro de Romanoj*, en 1980 *Studoj pri la Esperanta Literaturo* kaj en 1983 *Hungara Antologio*, krom tradukoj el la hungara, recenzoj, eseoj, tradukoj en pluraj revuoj. Ekde 2016 honora membro de UEA.

Liaj poemoj "Laboristoj" kaj "Al mia patrino" eniris la libron *Esperanta Antologio*.

En 1983 Benczik aperigis ĉe la eldonejo Corvina Kiadó la volumon *Hungara Antologio*. La elirbazo de tiu volumo estis samtitola volumo el 1933, sed la nova volumo estas pli ampleksa kaj la du volumoj diferencas ankaŭ laŭ la konsisto de la elektitaj verkoj kaj akompana tekstaro.

En 2001 li estis elektita kiel membro de la Akademio de Esperanto. Komence de 2019, li estis denove elektita al la Akademio de Esperanto por 9-jara oficperiodo.

Bildaro
-------

* Baza Literatura Krestomatio*Baza Literatura Krestomatio*
* Libro de Romanoj*Libro de Romanoj*
* Steloj de Eger*Steloj de Eger*
* Studoj pri la Esperanta Literaturo*Studoj pri la Esperanta Literaturo*
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de kaj pri Vilmos Benczik en Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Interparolo kun Vilmos Benczik, artikolo aperinta en Libera Folio je 2021-03-03
* Vilmos Benczik – konstruinto de kolonoj, artikolo aperinta en Libera Folio je 2021-02-27

Referencoj
----------

1. ↑  Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov, « Vilmos Benczik forpasis », *La Ondo de Esperanto*, nº 1(307),‎ 2021
2. ↑  "La kontribuantoj" en Lingva Arto, UEA, Roterdamo, 1999, paĝo 213.
3. ↑   Membroj kaj korespondantoj. Arkivita el la originalo je 2015-10-29. Alirita 2015-10-29.
4. ↑  Membroj kaj Korespondantoj de AdE, Februraro 2019
**Bragança**, estas portugala urbo, ĉefurbo de la distrikto Bragança, kiu situas en la nordorienta altplataĵo ĉe la montĉenaro Montesinho.

Bragança estas la ĉefa urbo de la provinco Trás-os-Montes. Estas grava kultura centro kaj ĝi ŝuldas sian kreskadon kaj notindan disvolviĝon al la kreado de la Politeknika Instituto de Bragança (5.300 studantoj), diversaj servoj kaj la reveno de enmigrantoj venintaj el Francio kaj Germanio.

En 1991 ĝi havis 15.624 loĝantojn multe pli ol en 1960, distribuitaj en 2 parokoj (fregezioj) -Sá kaj Santa Maria-. Nuntempe ĝi havas 23.450 loĝantojn.

la mezepoka kastelo

Dinastio Braganzo
-----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Dinastio de Braganzo.
La **dinastio Braganzo**, portugale *Bragança*, estas portugala nobela familio nomita laŭ la samnoma urbo, al kiu apartenis de 1640 ĝis 1853 la reĝoj de Portugalio kaj de 1822 ĝis 1889 ankaŭ la imperiestroj de Brazilo. Per la morto de reĝino Maria la 2-a, la reĝeco de Portugalio transiris de la familio Braganzo al la familio de ŝia edzo, Saksio-Koburgo kaj Gotao, branĉo de dinastio Wettin. Tiu branĉo foje estas nomata **Braganzo-Saksio-Koburgo-Gotao** aŭ **Braganzo-Wettin**.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj kaj aŭtonomaj regionoj de Portugalio |
| --- |
| Mapo de Portugalio | Distriktoj | Aveiro | Beja | Braga | Bragança | Castelo Branco | Koimbro | Évora | Faro | Guarda | Leiria | Lisbono | Portalegre | Porto | Santarém | Setúbal | Viana do Castelo | Vila Real | Viseu | Flago de Portugalio |
| Aŭtonomaj regionoj | Acoroj | Madejro |

 |

* Bragança en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bragança en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255740
* GND: 4462124-3
* LCCN: n85016609
* VIAF: 130243976
 |
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Focheto** estas neloĝata loko, kiu apartenas al municipo Salvatierra de Esca de provinco Zaragozo, ĝi apartenas al komarko Jacetania, kies ĉefurbo estas Jaca en la historia hispana regiono Aragono.

Loknomo
-------

En mezepokaj dokumentoj aperas la variantoj "Focheco", "Focheto", kaj "Foclieto", kvankam ĉi-lasta povas esti eraro de interpretado de la skribita teksto, pro la simileco inter la h kaj li.

Geografio
---------

La neloĝata loko "Focheto" situas je la okcidenta parto de la municipo Salvatierra de Esca, je la alia flanko de la rivero Esca.

Koordinatoj
-----------

Jen sekve la geografiaj datenoj de Focheto:

* Latitudo: 42º 40' 6= N.
* Longitudo: 1º 0' 19" U.

Historio
--------

Laŭ la konata historiisto Agustín Ubieto Arteta, la unua referenco al la urbo estas en 1028, kolektita en la verko de Antonio Ubieto Arteta "Cartulario de San Juan de la Peña, I" (en "Mezepokaj Tekstoj 6", Valencio, 1962). 

Ekzistas pluraj dokumentoj de Salvatierra de Esca, kiuj rilatas al la malnova loĝantaro de "Obelba", kiu kune kun "Focheco" (Focheto) kaj "Fraxaneto" (Fragineto), kontribuis al la kreado de Salvatierra en 1208, fare de la reĝo Pedro la 2-a de Aragono.

Vidu ankaŭ
----------

* Aragona regioneto Cinco Villas.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  [Ubieto Arteta, Agustín: "Toponimia aragonesa medieval", Valencia, 1972.]
5. ↑
6. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------



  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812764
 |
**HUGONNAI Vilma** estis la unua virino en Hungario, kiu akiris diplomon (pri medicino).

La grafino naskiĝis la 30-an de septembro en 1847 en Nagytétény (nun parto de Budapeŝto). Ŝi lernis en la peŝta Junulin-eduka Instituto Mária Prebstel. Ŝi edziniĝis 18-jare al bienisto György Szilassy [silassi]. Szilassy ne okupiĝis pri sciencoj nur pri kartludo, sed lia edzino tre multe legis medicinajn faklibrojn. Tio okazis post nasko de ŝia filo, kiam - je ordono de la bopatrino- la filon ekprizorgis flegistino. Ŝi do enuiĝis kaj eklegis la faklibrojn.

Kiam la Universitato de Zuriko malfermis siajn pordojn antaŭ la virinoj kaj ŝi ligis pri tio en 1869, decidis veturi tien. Ŝi ekstudis tie en 1872 - en la medicina fakultato sen financa apogo de la edzo. Ŝi defendis la disertacion en 1879, poste ŝi laboris en la kirurga kliniko de la universitato, post tio ŝi laboris en fondaĵa hospitalo. Ŝi revenis en Hungarion februare de 1880. La 31-an de marto en 1881, ŝi sukcese trapasis necesan bakalaŭrecan ekzamenon por la hungaraj universitataj studaĵoj kaj petis la rekonon de la kuracista diplomo. Ŝian peton apogis la peŝta medicininstruista fakultato, sed la tiama ministro pri religiaj kaj instruaj aferoj (Ágoston Trefort) rifuzis tion, referencante al la validaj leĝoj. Tiam ŝi trapasis ekzamenon pri akuŝistino kaj eklaboris.

Tiutempe verkis ŝi la studaĵon de *A nők munkaköre* (Labortereno de la virinoj), kiu apogis la lernejajn reformojn, favorajn ankaŭ por la virinoj. Ŝi ankaŭ partoprenis en ĉiu movado, kiu luktis por la egalrajteco de la virinoj.

Ŝi duafoje geedziĝis en 1887 al Vince Wartha, kemiisto, universitata instruisto, je kies peto ŝi ne plu laboris kiel akuŝistino. Oni permesis ekde de 1895 en Hungario, ke ankaŭ virinoj havu rajton lerni en la universitatoj. Ŝi denove petis rekonon de la kuracista diplomo en 1896, kio okazis la 14-an de majo en 1897. Ŝi estis ĉiam kuracistino de la malriĉuloj.

En 1894, ŝi iĝis vic-prezidanto de *Szabad Lyceum Tudományos Ismeretterjesztő Társulat* (Libera Liceo, Sciencpopulariga Asocio). Ŝia intereso estis la infanedukado, sanstato de la virinoj kaj infanoj, instruo de la virinoj. Ŝi estis fervora apoganto de la organizado de la junulinaj gimnazioj, instruo de la virinoj. Ŝi instruis ses jarojn en la *Országos Nőképző Egyesület* (Tutlanda Virineduka Asocio) pri flegado de malsanuloj, infanoj, la infanprotektado.

Post eko de la unua mondmilito en 1914, ŝi plenumis kurson pri soldat-kuracisto (tiam ŝi estis jam 67-jara). Ŝi ricevis je siaj meritoj - organizo de la malsanula flegado dum la mondmilito - armean honorinsignon en 1915.

Ŝi mortis la 25-an de marto en 1922 je korinfarkto, en Budapeŝto kaj ŝi estis entombigita apud la edzon, en la Hungara Nacia Panteono.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vilma Hugonnai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40986
* GND: 1190251787
* LCCN: n2001088680
* VIAF: 154961846
* ISNI: 0000 0001 0368 0572
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Brahmapur** laŭ odia lingvo **ବ୍ରହ୍ମପୁର** (ankaŭ konata kiel **Berhampur**) estes universitata urbego en orienta Barato, en subŝtato Odiŝo, en distrikto de Ganĝam.

Vido en Brahmapur

Demografio
----------

Brahmapur havis populacion de 355 823 en 2011 kun legopovo 90%, signife pli alta, ol la landaveraĝo (74%).

Geografio
---------

Brahmapur situas sur la marborda ebenaĵo 24 metrojn super la marnivelo, ĉirkaŭita de ampleksa kultivita ebenaĵo. Rekte la distanco de la maro estas 11 km. la proksima rivero 25 km. Puri (Odiŝo) troviĝas 121, Srikakulam 147, subŝtata ĉefurbo Bhubanesvar 153, Kataka 173, Rajgarh 188, Sambalpur 254, Ĝagdalpur 292, Kolkato 519, Mumbajo 1258, tutlanda ĉefurbo Delhio 1291 kilometrojn (aere) .

Universitata pordo en Brahmapur

Historio
--------

Ĉe la menciita proksima rivero estis praa fortikaĵo kun urbo ekde la 3-a jarcento antaŭ Kristo. Historio de Brahmapur komenciĝis en 1672 kiel teksa centro. La municipo estis formita en 1867, en 1923 oni aranĝis konferencon.

Lingvoj
-------

En Brahmapur la oficiala lingvo estas la odia lingvo.

Religioj
--------

En Brahmapur vivas laŭ religioj plejparte hinduoj (96,5%), iomete islamanoj (2%) kaj kristanoj (1%).

Eduko
-----

En Brahmapur 2 universitatoj, ankaŭ altlernejoj, akademio kaj instituto funkcias.

Trafiko
-------

Brahmapur estas atingebla laŭ nacia aŭtovojo Ĉenajo-Kolkato, rekte de la proksima marbordo kaj laŭ aliaj vojoj el interno de la subŝtato. Enurbe triradaj taksioj liveras la pasaĝerojn. Al la proksimaj lokoj kaj urboj aŭtobusoj trafikas. Fervoja kontakto ekzistas ekde 1896. Loke iam estis flughaveno por la raĝo, sed tiu nun estas plene kaduka. La mara ŝipado okazas en la proksima Gopalpur, kiel privata haveno. Neniuj pasaĝerŝipoj aŭ pramoj funkcias ekde 2021.

Klimato
-------

Brahmapur havas tropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas 1190 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter junio-oktobro. En decembro praktike ne pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 22-31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* hinduaj temploj
* muzeo
* festivalo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793958
* LCCN: n82162996
* VIAF: 125517864
 |

* VendejoVendejo
* VojoVojo
* Oklatera konstruaĵoOklatera konstruaĵo
* StacidomoStacidomo
**Ádám Cziglényi** [ciglEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cziglényi Ádám** estis hungara grafikisto, poŝtmarkoplanisto.

Poŝtmarkoj fare de Ádám Cziglényi (1938)
Dosiero:MAGYAR LÓSPORT bélyeg.jpgPoŝtmarko fare de Ádám Cziglényi (1961)
Ádám Cziglényi  naskiĝis la 23-an de decembro 1909 en Ipolyszécsényke (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Sečianky en Slovakio), li mortis la 15-an de januaro 1998 en Budapeŝto.

Biografio
---------

La familio Cziglényi rifuĝis al Budapeŝto depost Traktato de Trianon. Ádám studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo inter 1925 kaj 1932, poste li akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en 1935. Liaj plej gravaj instruistoj estis Vilmos Aba-Novák kaj János Stein. Post siaj studoj li instruis 3 jarojn en la altlernejo. Inter 1938 kaj 1945 li laboris en presejo, poste li estis sendependa artisto. Inter 1938-1982 li planis 250 da hungaraj, 1000 da eksterlandaj poŝtmarkoj, krome li kreis grafikaĵojn por reklamoj. Liaj poŝtmarkoj ricevis premiojn en 1954, 1975, 1976, 1977. Li retiriĝis en 1988. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn.

Lia sola ekspozicio
-------------------

* Budapeŝto, muzeo pri poŝtmarkoj (1996)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1945, 1955, 1961)
* Budapeŝto (1953, 1956, 1966)

Elektitaj hungaraj poŝtmarkoj
-----------------------------

* *Debreceni Református Kollégium* (1938)
* Szakszervezet (1948)
* Nemzetközi geofizikai év (1959)
* Magyar Lósport (1961)
* Kitaibel Pál virágai (1967)
* Busójárás (1973)
* I. László magyar király (1978)
* Szovjet–magyar közös űrrepülés (1980)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ádám Cziglényi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627459
 |
La **Preĝejo Pentofaranta Maria Magdala** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Zala.

Historio
--------

La unua mencio pri la kirko okazis en 1278 (kirko Sanktaj Kosmaso kaj Damiano), en 1320 ankaŭ la loka pastro menciiĝis. En la 16-a jarcento la protestantoj akiris la preĝejon. En la 1680-aj jaroj la katolikoj reakiris la konstruaĵon, en 1748 ĝi estis ruina. En 1764 oni rekonstruis ĝin en baroka formo, baldaŭ oftaj trakonstruoj okazis. En la 1830-aj jaroj turo kaj sakristio estis konstruitaj. Tiutempe ankaŭ nova predikejo kaj orgeno estis faritaj. En 1972 la preĝejo estis pentrita, post 3 jaroj ekstere estis renovigaj laboroj; tiam oni trovis la romanikajn fenestrojn kaj enirejon. En 1985 sismo faris damaĝojn, en 1993 ekstere oni denove faris restaŭrojn.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto (tamen la turo situas jam ekster la korto). En mezo de la fasado turo altiĝas, sube estas la enirejo. La absido estas kvarangula. Interne grafaj familianoj Zichy pentris po unu freskojn (1846, 1860). La altara bildo prezentas Anunciacion, ĝi renoviĝis en 1982.

Kermeso okazas en la sekva dimanĉo post la 22-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun 3 fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Grafo Ádám Batthyány** [batjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Ádám** estis hungara ĉambelano, oficiro. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*.

Ádám Batthyány  naskiĝis la 14-an de februaro 1610 en Hungara reĝlando en Németújvár (nuntempa Güssing en Aŭstrio). Li mortis la 15-an de marto 1659 en Rohonc (nuntempa Rechnitz en Aŭstrio).

Biografio
---------

Ádám Batthyány estis edukita hejme, kie li sekvis la kalvinisman kredon. Pro la influo de multaj (precipe Péter Pázmány li ŝanĝis sian kredon al la katolika en 1629, tiel li havis pli bonajn kontaktojn en la kortego en Vieno. En la fruaj 1630-aj jaroj li ricevis diversajn taskojn en la kortego, krome li edziĝis en 1632. Baldaŭe li havis 8 gefilojn. En la malfruaj 1630-aj jaroj li ricevis la taskon defende la hungaran limon kontraŭ la turkoj. Komence li estis leŭtenanto. Li establis la necesan armeeton. En 1640 li atingis la rangon kapitano. Lia samtempulo kaj amiko Miklós Zrínyi (poeto) nomis lin "la kolono de la Patrujo ". Li fondis monaĥejon en Németújvár.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* taglibro (manuskripto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* [from\_page=result&page=details&dbname=database\_osszes&group=1&bib1id=20003&bib1field=0&term=44691&too\_many\_records=false&rc=5&pos=1&offset=1&stepsize=10&oldOffset=100000 hungare]
* Arkivigite je 2014-04-27 per la retarkivo Wayback Machine germane
* 

* Kategorio Ádám Batthyány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 479239
* GND: 119487403
* LCCN: nr90022204
* VIAF: 167118836 64818442, 167118836
* ISNI: 0000 0001 0654 6993, 0000 0001 1420 9807
* SUDOC: 079066607
* BNF: 127637298
* NKC: ola2002156639
 |
La **preĝejo Prezento de Sankta Maria** estas romkatolika historia monumento en urbo Törökbálint.

Historio
--------

Oni konjektas, ke tiu ĉi kirko estis konstruita en la 14-a jarcento, la paroĥestro estis menciita en 1422. Arkeologoj ektrovis spurojn de la iama apuda tombejo kaj ties ŝtona muro. Pri dominado de turkoj mankas informoj, poste en 1695 jezuitoj alvenis kaj refondis la paroĥon en 1702. Tiutempe ankaŭ la sanktejo estis rekonstruita, sed dum konstruado oni profitis la ruinojn. Klemento la 11-a donacis kermesrajton en 1705. La jezuitoj transdonis la kirkon en 1712 al la kutimaj pastroj. En 1763 la navo estis pligrandigita. En la 19-a jarcento plurfoje okazis rekonstruoj, eĉ nova turo estis konstruita. La orgeno estis farita en 1906, trakonstruita en 1980. Pluraj renovigaj laboroj okazis en komenco de la 21-a jarcento.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en parko. La fasado estas preskaŭ simetria, nur kruco estas videbla maldekstre kaj ĉe la angulo estas ŝtupoj supozeble por la galerio. Meze la enirejo funkcias, plej supre la turo altiĝas. La navo finiĝas en okangula absido, kiu havas po 3 malnovajn fenestrojn kaj apogpilierojn. Interne la instalaĵoj estis produktitaj en la 18-a jarcento.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* ParkoParko
* TuroTuro
* EnirejoEnirejo
* AltaroAltaro
* FenestroFenestro
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ordinara alkemilo** |
| --- |
|  |
| Foliaro kaj floraroFoliaro kaj floraro |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rozaloj *Rosales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rozacoj *Rosaceae* |
| Subfamilio: | *Rosoideae* |
|
| Tribo: | *Potentilleae* |
|
|
| Genro: | Alkemilo *Alchemilla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Alchemilla vulgaris***L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Alchemilla xanthochlora* Rothm. 1937 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ordinara alkemilo  |

 |
| v • d • r |

Nordens flora Alchemilla vulgaris.jpgNordens flora Alchemilla vulgaris
La **ordinara alkemilo** aŭ **ordinara dammantelo** (*Alchemilla vulgaris*) estas plantospecio el la genro alkemilo de la familio de la rozacoj. Ĝi estas duon-rozeta hemikriptofito kun rizomo.

Priskribo
---------

La ordinara alkemilo estas plurjara planto kiu altas de 10 ĝis 30 cm. 

La tigo estas hele verda foje iome ruĝeca. La folioj estas grandaj kaj preskaŭ cirklaj, kun sep ĝis dentrandaj loboj. La floroj estas hele verdaj, etaj, kaj aperas de majo ĝis oktobro.

Disvastiĝo
----------

La natura arealo de tiu palearktisa specio ampleksas mezvarman Eŭropon ĝis al Obo en Siberio. Ĝi troviĝas kaj en la ebenaĵoj, en la montetoj kaj en la montaroj.

Uzado
-----

### Historio

La ordinara alkemilo antaŭe estis aprezita de la alkemiistoj kiuj uzis liajn grandajn foliojn kiel natura kaptilo por la matena roso. Dum la Renesanco, oni ĝin atribuis la famon por redoni la virgecon aŭ la belo al mamoj ŝrumpitaj. 

### Nutraĵo

Oni povas uzi la sekigitajn foliojn kune kun tiuj de la printempa primolo, por parfumi la teon. Infuzaĵe uzite por siaj adstringaj ecoj, ĝi povas efiki kontraŭ malgrava diareo kaj kontraŭ dolora menstruo.
Ĝi estas manĝebla en salatoj.

### Farmakopeo

* Uzita parto: la folioj sen siaj petioloj.
* Kemia konsistigaĵo: tanino, salikila acido, fitosterolo, saponino, palmita acido, steara acido.
* Eco: adstringa, diureziga, tonika, cikatriga, hemostaza, trankviliga, kontraŭ-reŭmatisma.
* Uzad-instrukcio: infuzaĵo, dekoktado, likva ekstrakto, tinkturo.

Konsumebla same bone de la homo kiel de la brutaro, ĝi donas specialan guston al la lakto kaj al la fromaĝo. Iuj konsideras uzadon kontraŭ vulva jukado.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Botaniko |

* hispane Ordinara alkemilo (*Linneo*) Arkivigite je 2009-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
* germane Ordinara alkemilo (*Floraweb*)
* france Ordinara alkemilo (*Tela Botanica*)[*rompita ligilo*]
* nederlande Ordinara alkemilo (*SoortenBank*) Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Kirko Reviviĝinta Kristo**  estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Budapeŝto, en distrikto Kőbánya.

Historio
--------

Post Traktato de Trianon multe da hungaraj rifuĝintoj alvenis ankaŭ en Kőbánya. Post jaroj ili formis kolonion, ties kirko estis konstruita en la jaroj 1924 kaj 1925. Ĝi iomete similas al kirkoj en Transilvanio pro la rifuĝintoj el Transilvanio. La unua orgeno alvenis en 1930. Dum la 2-a mondmilito 9 bomboj trafis la preĝejon. Ĝi renoviĝis post 2 jaroj, sed la pli nova orgeno alvenis nur en 1950.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaro. La fasado estas malsimetria, ĉar maldekstre la kvadrata turo altiĝas. En mezo de la fasado 4 arkadoj estas videblaj, malantaŭe estas la ĉefenirejo. Antaŭ la ĉefenirejo estas skulptaĵo pri Elizabeto de Hungario farita en 1931. La navo estas seslatera, do estas ĉefnavo kun du flanknavoj. Post la enirejo troviĝas altaro pri Sankta Antonio el Padovo, la ceteraj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Jozefo kaj Sankta Maria. La sanktejo estas plurlatera, la ĉefaltaro estis kreita en 1940. Tie estas videbla skulptaĵo pri Reviviĝinta Kristo.

Kermeso okazas en la 2-a dimanĉo dum Pasko.

Fontoj
------

* (hungare kun 3 fotoj)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.