recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cumaná** ([kumanA] do ankaŭ **Kumanao**, 824 764 loĝantoj) estas la ĉefurbo de la subŝtato de Venezuelo nome Sukre. Ĝi situas ĉe 402 km oriente de Karakaso. Kumanao estis unu el unuaj setlejoj fonditaj de Eŭropanoj en kontinenta Ameriko; atakoj fare de indiĝenoj okaizgis diversajn refondojn.

10° 27′ 23″ N 64° 10′ 03″ O﻿ / ﻿10.45639 °N, 64.16750 °O﻿ / 10.45639; 64.16750 (mapo)

La urbo, situanta ĉe la elfluo de la rivero Manzanares al la marbordo de Kariba Maro ĉe la nordorienta marbordo de Venezuelo, estas hejmo al unu el kvin kampusoj de la Universitato de Oriento kaj de aktiva marhaveno, hejmo de unu el plej grandaj ŝiparoj por fiŝkaptado de tinuso en Venezuelo. La urbo estas proksima al la Nacia Parko Moĉima nome populara turisma destino por venezuelanoj.

Historio
--------

Servoj
------

Bildaro
-------

* Vido de strando Medina en CumanáVido de strando Medina en Cumaná
* Tradicia fiŝkapta boato nome "Peñero" ĉe Nacia Parko MoĉimaTradicia fiŝkapta boato nome "Peñero" ĉe Nacia Parko Moĉima

Referencoj
----------

* Krzysztof Dydniski & Charlotte Beech, *Lonely Planet Venezuela*, (2004)
**Kumbio** aŭ hispane **Cumbia** rilatas al kelkaj muzikaj ritmoj kaj popoldancaj tradicioj de Latinameriko, ĝenerale implikante muzikajn kaj kulturajn elementojn de indianoj, afrikanoj sklavigitaj dum koloniaj tempoj, kaj eŭropanoj. Ekzistas diversaj variaĵoj de kumbia muziko

* Kolombia kumbio, estas muzika ritmo kaj tradicia popoldanco el Kolombio.  Ĝi havas enhavojn de tri kulturoj: indiĝenaj, nigrulaj kaj en pli malgranda mezur, hispanaj, estante la rezulto de la longa kaj intensa miksiĝo inter tiuj kulturoj dum la konkerado kaj koloniismo.
* Panama kumbio, estas panama popoldanco kaj muzikĝenro, evoluigita fare de nigruloj sklavigitaj dum koloniaj tempoj kaj poste sinkretigitaj kun indianaj kaj eŭropaj kulturaj elementoj.

Nuntempe, kumbiaj grupoj ludas elektrajn gitarojn, basgitarojn, elektronikajn perkutadojn kaj sintezilojn, ĉiujn oftajn instrumentojn de rokmuzikaj grupoj. Ekzistas ankaŭ aliaj instrumentoj kiel bongoj, trumpetoj, akordionoj, ktp...

La vestaĵoj ankaŭ estas tre grava karakterizaĵo de kumbiaj bandoj. Ĉiu grupo havas sian propran manieron vestiĝi. Kutime ĉiuj membroj de la grupo portas la saman specialan kostumon aŭ ekskluzivajn vestaĵojn
la ĉefa enirejo
**Alemannische Institut Freiburg i. Br. e. V.** (esperante: La alemana instituto r.a.) estas registrita asocio. Ĝi estas unuiĝo de sciencistoj, kies celo estas la esplorado de la alemana lingvo-regiono. La alemana instituto havas pli ol 200 membroj el preskaŭ ĉiu scienca fako, ekzemple geografio, geologio, germanistiko, historio, dialektologio, pejzaĝflegado, botaniko, forstado, landplanado, arĥeologio, jurhistorio, arthistorio kaj historio de la arkitekturo, forensa medicino, sociologio kaj aliaj.

Ĝi fondiĝis en 1931 laŭ instigo de la regna ministro pri internaj aferoj Joseph Wirth kiel eksteruniversitata esplorinstitucio. Longjara prezidanto estis la geografo Friedrich Metz.

La Alemana Instituto agas kiel ligo inter la fakaj sciencoj kaj la interesata publiko per (popular)-sciencaj publikaĵoj pri loĝantoj, kulturo kaj geografio (germane: „Landeskunde"), per eventoj kaj prelegoj tiurilate. Krome la asocio subtenas la kunlabron kun aliaj kulturaj kaj historiaj institucioj pri loĝantoj, kulturo kaj geografio de Alemanujo en sudokcidenta Germanio, orienta Francio kaj Svislando.

La instituto estas registrita asocio kiu estas grandparte financata de la germana federacia lando Baden-Virtembergo. Krom la ĉefa sidejo en Freiburg la instituto havas laborgrupon ĉe la Universitato de Tubingeno.

La nuna prezidanto de la Alemana Instituto estas Hans Ulrich Nuber.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

47.995787.84475Koordinatoj: 47° 59′ 45″ N, 7° 50′ 41″ O (mapo)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434012
* GND: 2003806-9
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**CSISZÁR Ada** [ĉisar ada] (naskiĝis la 20-an de marto 1930 en Julivci-Vinogradov (hungare Szőlősgyula) mortis la 20-an de novembro 2007) estis hungara esperantisto, ŝtatano de Hungario ekde 1975. Ŝi estis prizorganto de la spirita postlasaĵo de Kolomano Kalocsay. La plumnomoj de Ada CSISZÁR estas: Eta; Roza Dornpik; Eta Szigeti-Kardos). Ŝia naskonomo estis *M. Szabó Ada*.

Ŝia patro estis ĵurnalisto. Pro politikaj kaŭzoj (la patrino estis baronino) la familio devis fuĝi kaj ĝi trovis azilon en Hungario. Ŝia edzo Gyula Csiszár (1903-1986) estis renoma skulptisto. Ŝi ŝanĝis la edzinan nomon Csiszár Gyuláné al Csiszár Ada en 1975.

Ili ne havis infanon. Ŝi laboris kiel ĵurnalisto kaj bibliotekisto ĉe taga gazeto.

Esperantisto kaj HEA-membro de 1966, komitatano 1973/86, prezidiano 1977/86. UEA-FD ekde 1985. Sekretario de Esperantlingva Verkista Asocio 1983/89.

Verkaro
-------

Kovrilpaĝo de Domfabriko; 1975
* DOMFABRIKO: 6000 frazeologiaj esprimoj hungaraj-Esperantaj (komuna verko kun K. Kalocsay, 1975)
* In Memoriam Dr. Kalocsay Kalman (1994)
* SENVUALE (Pri la pseŭdonimoj de K. Kalocsay, 1999)
* OMAĜE AL K. KALOCSAY (El Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso (Ok volumoj, 1998-2002)
* 8000 FRAZEOLOGIAJ ESPRIMOJ ESPERANTAJ (Tralaborita kaj ampleksigita eld. de Domfabriko, 2003)

Editorado
---------

* DEK PRELEGOJ de K. Kalocsay (1985)
* DIINO HERTHA (postlasitaj noveloj,1992)
* VERSOJN ONI NE AĈETAS (1992)
* ANDREO CSEH (La gaja stelo kiel edzperanto, 1996)
* EN SUPERLATIVO (Poemoj dediĉitaj al Kalocsay, 2001)
* JOHANO LA BRAVA (Bildrakonto, 1997)
* FABELARBO (2003)
* POSTRIKOLTO (2004)
* EN NACIA VESTO (Poemoj de Kalocsay en nacilingvaj tradukoj, 2004)
* DISSEMITAJ FLOROJ (2005)
* SELEKTITAJ LETEROJ DE K. KALOCSAY (2006)
* EL LA POŜTKESTO DE K. KALOCSAY (2007).

Multaj artikoloj en: *Hungara Esperantisto*, *Hungara Vivo*, *Hungara Fervojista Mondo*, *Budapeŝta Informilo*, *Eszperantó Magazin*, *Világ és Nyelv*, *Eventoj*, *Debrecena Bulteno*, *Literatura Foiro*, *Fonto*, *Nova Espero*, 30 recenzoj en la ret-katalogo de UEA. Redaktado de la Bultenoj de ASKK.

Kunfondinto de la Kalocsay-memorĉambro en Abaújszántó (1983).
Iniciatinto de la "Internacia Komitato por Honoro al K. Kalocsay" (1983).
Fondinto kaj prezidantino de la Amika Societo de d-ro Kálmán Kalocsay Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine (1991).

Distingoj
---------

"Por la paco" (1984); "Por la Socialisma Kulturo" (1987); "Honorsigno de HEA" (1992).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Kálmán Kalocsay
* Pri Sándor Petőfi
* Ekslibris-historieto
* La Gazeto: Pritraktitaj verkoj
* Referenco en La Gazeto
* biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 27860
* GND: 136667406
* LCCN: nb2014014395
* VIAF: 80973367
* ISNI: 0000 0000 7376 0626
* NKC: mzk2010474008
 |
**Júlia Báthory** [bAtori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Báthory Júlia,** en Francio **Juliette de Bathory** estis hungara vitralisto, instruisto.

Júlia Báthory  naskiĝis la 31-an de decembro 1901 en Budapeŝto, ŝi mortis la 3-an de majo 2000 en Pécsvárad.

Biografio
---------

Júlia Báthory devenis el aristokrata familio. Ŝi lernis en sia naskiĝurbo kaj Debrecen, poste ŝi akiris diplomon en Munkeno en 1929. Ŝia plej grava instruisto estis en:Adelbert Niemeyer, ŝia plej grava samlernejano estis Margit Kovács. Post siaj studoj ŝi studvojaĝis en Germanio, poste ŝi okupiĝis pri artaj vitroobjektoj. En 1930 ŝi translokiĝis en Parizon, post 3 jaroj ŝi fondis studion. Ŝi eltrovis novajn teknologiojn pri la vitraĵoj. Post eksplodo de la 2-a mondmilito ŝi devis hejmenveni. Inter 1953 kaj 1970 ŝi instruis en arta gimnazio. Intertempe en 1959 ŝi edziniĝis kaj poste ŝi edukis 3 filojn de la edzo (unu el la filoj estis András Szilágyi (vitroartisto)). Ŝi ricevis plurajn premiojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* 1930, 1933 Parizo
* 1970, 1993 Budapeŝto
* 2000 Dömsöd, konstanta ekspozicio

El grupaj ekspozicioj
---------------------

* 1937 Parizo (mondekspozicio)
* 1938, 1941, 1953, 1968, 2005 Budapeŝto
* 1939 Novjorko (mondekspozicio)
* 1958 Bruselo (mondekspozicio)
* 1966 Székesfehérvár
* 1970 Miskolc

Elektitaj vitroartaĵoj
----------------------

* 1938 *Vadászat* Parizo (vitroreliefo)
* 1941–1942 *Goldberger* Zuriko (8 vitraj muraĵoj)
* 1960 Budapeŝto (vitraj muraĵoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio Arkivigite je 2018-03-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606110
* GND: 123935385
* VIAF: 210426740
 |
**Beĉmen,** serbe **Бечмен,** kroate **Bečmen** estas granda vilaĝo en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Surĉin.

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Koordinatoj: 44°46′28″N 20°12'19″E
* Supermara alteco: 77 m
* Loĝantaro: 3409 en 2002
* Poŝtkodo: 11279
* Telefonprefikso: 011
* Aŭtokodo: BG

Geografio
---------

Beĉmen etendiĝas laŭ traira flankovojoj, sed ĉefvojo kaj fervojo estas proksime. Surĉin troviĝas 6, Beogrado 25 km.

Mapo pri municipo Surĉin

Historio
--------

Ekde la 16-a jarcento la loko apartenis al Osmana Imperio (pli frue al Hungara reĝlando). Post la turka dominado la vilaĝo apartenis al Limgarda zono de Habsburgoj ekde 1739. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 2002 loĝis en Beĉmen 3214 serboj (94 %), 60 ciganoj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Serba Vikipedio
* Mapo pri Beĉmen

* Kategorio Beĉmen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bezi** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Győr. Bezi estas peĉenega nomo, la peĉenegoj en tiu regiono gardis la limon.

Blazono de Bezi

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9162
* Telefonkodo: 96
* Areo: 11  km²
* Loĝantaro: 410
* Koordinatoj: 47°40′30″N 17°23'35″E

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, la ĉefvojo kaj la fervojo inter Győr kaj Sopron estas ne tro for. Csorna troviĝas 16, Győr 22, Mosonmagyaróvár 29, Budapeŝto 143 km.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1481. Post la mezepoko turkoj kaj poste aŭstroj detruis la vilaĝon.

En Bezi migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

La vilaĝo havas romkatolikan klasikisman preĝejon omaĝe al Dipatrino (Granda) el la 19-a jarcento kaj luteranan preĝejon.

Famuloj
-------

En Bezi naskiĝis:

* luterana episkopo István Nagy
* instruisto János Horváth.

* Kategorio Bezi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La subteretaĝo aŭ terdomo de **Culsh** situas proksime al la urbo Tarland en Aberdeenshire en Skotlando. Ĝi apartenas al grupo kun la pli malgrandaj subteretaĝoj sur la Orkadoj kaj tiuj de Ardestie, Carlungie kaj la Tealing, ĉiuj en la graflando Angus, al la ĉ. 100 plej konataj subteretaĝoj en Skotlando. Laŭ elaeraj fotoj oni supozas, ke ekzistas pliajn. Culsh estis malkovrita en la jaro 1850 de J. Stuart. La bananoforma horizontala projekciaĵo estas tipe por la subteretaĝo en Aberdeenshire.

fino de la interna ejo
La subteretaĝo longas 14 m kaj larĝas ĝis 2 m kaj profundas ĝis 2 m. La muroj de Culsh estas sekmasonaĵo. La ne tute kompleta plafono konsistas al granda ŝtonplato.

Situo
-----

Culsh situas apud la ŝoseo B9119 oriente de Tarland, ĉ. 3,8 km en la direkto de Aberdeen.

Vidu ankaŭ
----------

* subteretaĝoj en Skotlando

Literaturo
----------

* Ian A. G. Shepherd: *Exploring Scotland´s Heritage. Grampian*. HMSO, Edinburgh 1986, ISBN 0-11-492453-8.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Culsh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
*
**Latinitati Vivae Provehendae Associatio** (akronima mallongigo: *L.V.P.A.*; laŭvorte: *Asocio por la flegado de la latina kiel viva lingvo*) estas klubo kiu fondiĝis en la 27-a de septembro 1987 en la eksa kastrumo *Vetera Castra* apud Xanten. La kunvenoj okazas en Werne.

Inter la fondintoj troviĝis ekz. Dietmar Alexa, Inge Pessara-Grimm (ĉi-du lastaj personoj dum 13 jaroj estis prezidanto kaj vicprezidanto), Alfons Weische, Leo Stoelinga, Alain van Dievoet.

Laborado kaj radio en aliaj eŭropaj landoj
------------------------------------------

La germana organizaĵo celas reklami la latinan kiel la lingvo de ĉiutaga komunikado. Ĝiaj membroj organizas (sciencajn) konferencojn en diversaj eŭropaj landoj dum kiuj la prelego-lingvo estas memkompreneble la latina. Tre ŝatataj estas iliaj *Bidua Latina* (semajnfinoj kun parolado en la latina). Ĉiujare okazas ankaŭ tutsemajnaj kongresoj, kiujn ĉeesti povas ankaŭ nemembroj. Ses tiaj kongresoj okazis en Pollando: en Kamień Śląski (Gogolin) - en 1999, 2000, 2001, 2011 - kaj en Krakovo - en 2007 kaj 2012.

L.V.P.A. havas ĉirkaŭ 60 membrojn. La krakovanoj Barbara Dowlasz, Natalia Jureczko kaj Marcin Loch fondis en 2006 la klubon *Societas Latine Loquentium Cracoviensis* (Krakova rondo de latine parolantoj). Oni iel funkcias kiel sekcio de la kutimrondoj de scienculoj de la Jagelona Universitato. Gravas la regula ĉiusemajna kolektiĝo por ekzerci sin en parolado. Kune kun la Instituto pri klasika filologio de la Universitato Adam Mickiewicz la klubanoj organizas konversaciajn latinajn kursojn por studentoj (i.a.).

Referencoj
----------

1. ↑  pri somerlernejo *Schola aestiva* en 2017 sur universitata paĝaro
2. ↑  pri *Schola Aestiva Posnaniensis* de la 2021-a jaro sur la paĝaro de *Polskie Towarzystwo Filologiczne*

Eksteraj ligiloj
----------------

* hejmpaĝo
**Gerersdorf bei Güssing,** hungare **Németszentgrót** [nEmetsentgrOt] estas iama vilaĝo, nun parto de Gerersdorf-Sulz en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.

Bazaj informoj
--------------

Gerersdorf bei Güssing
* Poŝtkodo: 7542
* Telefonkodo: 03328
* Aŭtokodo: GS
* Loĝantaro: 590
* 47° 04′ 08″ N 16° 15′ 13″ O﻿ / ﻿47.06889 °N, 16.25361 °O﻿ / 47.06889; 16.25361 (mapo)Koordinatoj: 47° 04′ 08″ N 16° 15′ 13″ O﻿ / ﻿47.06889 °N, 16.25361 °O﻿ / 47.06889; 16.25361 (mapo)

Situo
-----

Gerersdorf bei Güssing situas en valo. Güssing troviĝas je 8 km-oj.

Historio
--------

Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1193 en formo *"Gerolt"*. En 1529 kaj 1532 la turkoj detruis la vilaĝon, poste germanoj refondis la komunumon. En nekonata tempo ĝi estis kampurbo, fine grandvilaĝo. En 1910 loĝis en Németszentgrót 917 loĝantoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 ĝi apartenis al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Németújvár, poste al Aŭstrio (escepte inter 1928-1945 al Germanio). Gerersdorf bei Güssing, Rehgraben kaj Sulz im Burgenland formis novan komunumon *Gerersdorf-Sulz* en 1971.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1810
* laŭvoja kapelo omaĝe al apostolo Sankta Matiaso
* skanzeno, la plej granda en Burgenlando
Enirejo de Muzeo Erebuni.
**Muzeo Erebuni** (armene Էրեբունի թանգարան, *Erebunu tangaran*) estis fondita en 1968. La malfermo de la muzeo laŭtempe koincidis kun la 2750-jariĝo de Erevano. La Muzeo staras ĉe la piedo de la monteto Arin Berd, sur kiu staras la urarta fortikaĵo Erebuni ekde 782 a.K. La urbo-fortikaĵo estis elfosita, kelkaj partoj de la strukturo estis plifortikigitaj kaj reestigitaj, kaj la fortikaĵo fariĝis subĉiela muzeo.

Kojforma skribaĵo atestas ke la urbo estis konstruita de Argiŝti la 1-a la reĝo de Urarto en 782 a.K. La plimulto de la fortikaĵo estis konstruita el krudaj brikoj. La citadelo estis ĉirkaŭita de fortaj muroj kelkloke konstruitaj en tri vicoj. La templo de Dio Ĥaldo okupis gravan lokon en la fortikaĵo. La muroj de la templo estis ornamitaj per multaj freskoj. Arkeologoj trovis gigantajn karasojn (tonaltoj por stokado de vino) entombigitaj en la tero. Ceramikaĵoj, potaj radoj kaj aliaj artikoloj uzataj en ĉiutaga vivo ankaŭ estis eltrovitaj dum elfosadoj. Estas grandega kolekto de artefaktoj, supujoj, kruĉoj, bronzaj braceletoj, vitraĵo, agataj bidoj kaj multaj aliaj aferoj, kiuj rakontas al pri la vivo de la citadelo, la gustoj kaj kutimoj de ĝiaj loĝantoj. La konstruaĵo de la muzeo, kiu enhavas 12 235 ekspoziciaĵojn, estis konstruita de arkitektoj Baghdasar Arzumanjan kaj Ŝmavon Azatjan kaj skulptisto A. Harutiunjan. Ĝi havas du filiojn en Ŝengavit kaj Karmir Blur kun 5,288 kaj 1,620 ekspoziciaĵoj respektive en stoko.

Gagik Gjurĝjan estas direktoro de la muzeo ekde 2009.

Galerio
-------

* Muzeo Erebuni
* la urarta sfinksola urarta sfinkso
* reliefo ĉe la ŝtuparoreliefo ĉe la ŝtuparo
* kojnoskribaĵo kun mencio de la reĝo Argiŝti la 1-akojnoskribaĵo kun mencio de la reĝo Argiŝti la 1-a
* kojnoskribaĵo pri la regado de Argiŝti la 1-akojnoskribaĵo pri la regado de Argiŝti la 1-a
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Kategorio Muzeo Erebuni en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Muzeo Erebuni Arkivigite je 2018-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Kloĉki** (ukraine *Клочки*, rutene *Клочкы* [kloĉki], ruse *Клочки* [kloĉki], slovake *Kľočky, Kljačky*, hungare *Lakatosfalva* [lakatosfalva]) estas malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Verĥnja Viznicja.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 264 m
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 89644
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

La historia hungara loknomo estis *"Klocskófalva"*, kiu pro la hungariga politiko ŝanĝiĝis al Lakatosfalva. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Kloĉki. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Gergely Dánielfy** [gergej dAnielfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dánielfy Gergely** estas hungara aktoro, ŝlagrokantisto, tekstopoeto. Lia persona nomvarianto estis *Gergő*, lia patro estis Zsolt Dánielfy.

Gergely Dánielfy naskiĝis la 22-an de junio 1997 en Debrecen.

Biografio
---------

Gergely Dánielfy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, dum li ŝatis kantadi, eĉ li lernis la muzikilojn piano, gitaro, saksofono kaj klarneto. Li plurfoje konkursis en televidaj muzikaj programoj, fine en 2018 li atingis bonan rezulton. Li ekstudis en Universitato de Kaposvár en 2017. Liaj plej gravaj instruistoj estis Yvette Bozsik kaj Gábor Bakos-Kiss.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* (muzikala adapto) - Valkay (instruisto)
* Ede Tóth: *A falu rossza* - titolrolo

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Az 5. íz* (2014) - Csótány

Liaj muziktekstoj (elekto)
--------------------------

* *Álmosoly*
* *Azt mondtad* (ankaŭ komponisto)
* *Béke* (ankaŭ komponisto)
* *Csönd* (ankaŭ komponisto)
* *Elmegyek, elmegyek*
* *Higgy magadban*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gergely Dánielfy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769315
* MBA: 7c958d09-e98b-450e-a004-d53c37861f2f
 |


* Portalo pri Biografio
**Gergely Kesselyák** [gergej keŝejAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kesselyák Gergely** estas hungara dirigento, reĝisoro. Lia edzino estas Ágnes Molnár (operkantisto).

Gergely Kesselyák naskiĝis la 2-an de aprilo 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gergely Kesselyák maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1989, poste li akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 1995. Lia ĉefinstruisto estis Ervin Lukács, sed li estis partoprenanto de kurso de en:Yuri Simonov. Ekde 1993 li daŭre direktis la ĉefajn simfoniajn orkestrojn de Hungario, ekde 1997 li estis fondinta gvidanto de opera branĉo de Nacia Teatro (Miskolc). Ekde 1999 li ankaŭ reĝisoris. En 2001 li ricevis dirigentan statuson en la Budapeŝta Ŝtata Operejo, en 2016 li estis levita unua dirigento. En 2006 dum kelkaj monatoj li gvidis la Operejon. Li ricevis premiojn inter 2000-2012. Li edziĝis en 2011, lia edzino naskis filinon.

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* Giuseppe Verdi:
	+ Rigoletto
	+ Nabucco
* Gaetano Donizetti: *L’elisir d’amore*
* Béla Bartók: Burgo de la duko Blubarbo
* Giacomo Puccini:
	+ Turandot
	+ Tosca
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Don Giovanni*

Lia dirigenta repertuaro (elekto)
---------------------------------

* Giuseppe Verdi:
	+ Nabucco
	+ Rigoletto
	+ Il Trovatore
	+ La Traviata
	+ *I Vepri Siciliani*
	+ *Un balo in Maschera*
	+ La Forto de la Destino
	+ Aida
	+ Rekviemo (Verdi)
* Béla Bartók: *A csodálatos mandarin*
* Sergej Prokofjev: Romeo kaj Julieta (baleta adapto)
* Leonard Bernstein: West Side Story
* Loewe: My Fair Lady
* Imre Kálmán:
	+ *Marica grófnő*
	+ *Csárdáskirálynő*

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782152
* GND: 1146486405
* LCCN: n2002075460
* VIAF: 269440277
* ISNI: 0000 0003 8341 2504
* BIBSYS: 5016668
 |


* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Bettwiesen (stacidomo). |



**Bettwiesen** (prononu *Betwisn*) estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1 046 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Bettwiesen estas stratvilaĝo, kiu situas en la sudo de Turgovio 4 kilometrojn norde de Wil. Al Bettwiesen apartenas ankaŭ la setlejoj Aanet, Stocken kaj Winkel.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bettwiesen limas en nordo al Tobel-Tägerschen kaj Lommis, en okcidento al Wängi, en sudokcidento al Münchwilen kaj en sudo al Bronschhofen, kiu lastas situas en la najbara Kantono Sankt-Galo.

Trafiko
-------

La komunumo Bettwiesen disponas pri stacio ĉe la trajnlinio de Wil al Weinfelden, kiun servas la turgovia fervojkompanio THURBO AG per regionaj trajnoj, kiuj cirkulas en duonhora kadenco.

Ekonomio
--------

Tradicie Bettingen estis agrikultura vilaĝo. Sub la kastelmonto oni ankaŭ kultivas bluburgundajn vitojn. Pro la industriiĝo la signifo de la agrikulturo tamen malpliiĝis. Nuntempe la plej granda parto de la loĝantaro de Bettwiesen laboras en la proksima urbo Wil.

Kastelo Bettwiesen kun suba kastelo

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bettwiesen datiĝas el la jaro 840 *Pettenwison*. En la jaro 1627 la tiama abato de la Monaĥejo Fischingen konstruis en Bettwiesen la kastelon, kiu staras ankoraŭ hodiaŭ super la vilaĝo.

La nuna politika komunumo Bettwiesen estiĝis la 1-an de januaro 1995 per disiĝo kaj sendependiĝo de la lokkomunumo Lommis.

Vidu ankaŭ
----------

* Bettwiesen (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Bettwiesen
* Bettwiesen en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Bettwiesen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Münchwilen |
| --- |
| Aadorf • Bettwiesen • Bichelsee-Balterswil • Braunau • Eschlikon • Fischingen • Lommis • **Münchwilen** • Rickenbach • Sirnach • Tobel-Tägerschen • Wängi • Wilen |  |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tilifolia betulo** |
| --- |
|  |
| tilifolia betulotilifolia betulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fagaloj  *Fagales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Betulacoj  *Betulaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Betulo *Betula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Tilifolia betulo, *Betula maximowicziana* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tilifolia betulo  |

 |
| v • d • r |

La **tilifolia betulo** aŭ *Betula maximowicziana* estas mezgranda foliarbo el la familio de la Betulacoj (*Betulaceae*). Ĝi hejmiĝas en Japanujo kaj la sudaj Kurilaj insuloj.

Priskribo
---------

unuopa folio
 trunko
La tilifolia betulo estas rapide kreskanta, 20 ĝis 30 m alta arbo kun maldensa branĉaro, larĝa krono kaj oranĝbruna ĝis griza forrulanta arboŝelo. La ŝosoj estas malhelruĝe brunaj. La folioj estas je la bazo korformaj kaj je la fino pintaj. La rando estas duoble segilforma. La folisurfaco estas malhelverda. La folitigoj longas 1,5 ĝis 4,4 cm. Aŭtune la folioj iĝas orflavaj. La inaj floraroj konsistas el po tri ĝis kvar amentoj.

La kromosomnombro estas 2n = 28.

Disvastigo kaj ekologio
-----------------------

La disvastigejo estas la japanaj insuloj Hokajdo kaj Honŝuo respektive la sudaj Kuriloj, kiuj apartenas al Rusujo. Tie la arbo kreskas en malvarmetaj kaj malsekaj arbaroj. Ĝia preferinda grundo estu freŝa akvotralasebla, meze nutraĵriĉa, acida ĝis neŭtra, sabla ĝis humoza. Ĝi ne ŝatas kalkhavajn grundojn. La kreskejo estu suna ĝis duonombra. Ĝi toleras froston.

Sistematiko
-----------

La tilifolia betulo aŭ *Betula maximowicziana* REGEL estas specio el la genro de la betulo (*Betula*). La unua priskribo okazis en 1868 fare de Eduard August von Regel en De Candolles: *Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis*. Sinonimo estas *Betula maximowiczii* REGEL NON RUPR.

Uzado
-----

Tiu specio estas ofte plantita pro la okulfrapa koloro en aŭtuno.

### Literaturo

* Andreas Roloff, Andreas Bärtels: *Flora der Gehölze. Bestimmung, Eigenschaften und Verwendung. Mit einem Winterschlüssel von Bernd Schulz.* 3. korrigierte Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart (Hohenheim) 2008, ISBN 978-3-8001-5614-6, S. 139.

* Betula maximowicziana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Betula maximowicziana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Betula maximowicziana en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Insulo Montague**, en angla origine *Montague Island* (36° 15′ S 150° 13′ O﻿ / ﻿36.250 °S, 150.217 °O﻿ / -36.250; 150.217 (mapo)), estas 9 kilometrojn for el Narooma ĉe la suda marbordo de Novsudkimrio, Aŭstralio. Ĝi estis vidata la unuan fojon de eŭropano nome de James Cook kaj nomita tiam Kabo Dromedaro, poste identigita kiel insulo kaj nomita laŭ la estro de ŝipo de la dua ŝiparo de prizonultransporto nome *Surprize*, nome George Montagu-Dunk, 2a grafo Halifax.

Estas lumturo vizitebla kaj eĉ gastigantebla post kontakto kun la koncrena instanco.

Pri naturo estas granda kolonio de ĉirkaŭ 12,000 ekzempleroj de Blua pingveneto, krom reproduktuloj de Granda krestoŝterno kaj el kvar specioj de pufinoj nome *Puffinus bulleri* (Bulera pufino), *Puffinus griseus* (Griza pufino), *Puffinus pacificus* (Pacifika pufino) kaj *Puffinus tenuirostris* (Fajnbeka pufino). Krome estas ankaŭ kvar specioj de fokoj.

Bildaro
-------

* La insulo vidata el Narooma, 9 km forLa insulo vidata el Narooma, 9 km for
* Kabano de la lumturistoj el orienteKabano de la lumturistoj el oriente
* Kabano de la lumturistoj (gastigebla)Kabano de la lumturistoj (gastigebla)
* Kaŝa pingveno interrokeKaŝa pingveno interroke
* Kolonio de krestoŝternojKolonio de krestoŝternoj
* FokojFokoj
* Replantado post herba degradadoReplantado post herba degradado
* La lumturoLa lumturo
* Sundevena elektroproduktadoSundevena elektroproduktado
* Norde el la lumturoNorde el la lumturo
* Sude el la lumturoSude el la lumturo
* Skribaĵo de 1881 ĉe la lumturoSkribaĵo de 1881 ĉe la lumturo
* Tombo de Charles Townsend kaj lia filo en la insuloTombo de Charles Townsend kaj lia filo en la insulo

* Kategorio Insulo Montague (Aŭstralio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Lago Kajuga** aŭ angle *Cayuga Lake* estas la plej longa el la Fingraj Lagoj en okcidenta Nov-Jorkio, kaj estas la dua plej granda laŭ surfaca areo (malmulte malpli granda ol Seneka Lago en Nov-Jorkio) kaj volumeno. Ĝi estas iom malpli ol 40 mejlojn longa.  Ĝi estas proksimume 435 futojn profunda je sia plej profunda punkto. La urbo Itako, hejmo interalie de la universitato Cornell, situas ĉe la suda bordo de la lago.

Situo
-----

La lago havas unu malgrandan insulon proksime al Union Springs, insulon *Frontenac*, unu el la nur du insuloj de la Fingraj Lagoj.

### Geografiaj karakterizoj

Cayuga situas je 42° 41′ 00″ N 76° 41′ 46″ U﻿ / ﻿42.68333 °N, 76.69611 °U﻿ / 42.68333; -76.69611 (mapo), 116,4 m super marnivelo. Ĝiaj profundo, krutaj orienta kaj okcidenta flankoj kun malprofundaj norda kaj suda randoj, estas tipa pri la Fingraj Lagoj, tajlita de glaĉeroj dum la lasta glaciepoko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turisma informo por la lago (angle)

panorama bildo
ĉe parko *Steward*
ĉe parko *Steward*

* Kategorio Kajuga Lago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Parada de Rubiales** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Parada de Rubiales* estas tradukebla etimologie al *Haltejo de Rubiales* pro haltejo survoje sed ĉefe post deklivo supren. Rubiales estas apuda monto (918 metroj).

Preĝejo *Nuestra Señora de La Asunción*.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 31,59 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 267 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Villaescusa (Zamora), Cañizal (Zamora), Aldeanueva de Figueroa, La Orbada kaj Espino de la Orbada. Ĝi distas 31 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753350
 |
**Theodor Tobler** (naskiĝis la  24-an de januaro 1876(nun 1876-01-24) kaj mortis la 4-an de majo 1941 en Berno) estis svisa ĉokolado-entreprenisto kaj kreinto de la firmao Toblerone.

La gepatroj de Tobler venis el apencela vilago al Berno en 1867, kie lia patro, Jean Tobler (1830-1905) malfermis ĉokolad-vendejon. Theodor estis sendita al la plej bona lernejo de la urbo por akiri amikecon kun la plej riĉaj kaj influpovaj familioj. Anstataŭe oni trovis lin vilaĝa simplulo. Tiu amara sperto kaŭzis, ke Theodor ekdeziris memstare atingi sukceson.

En 1899 Jean fondis fabrikon, kiun en 1900 transprenis lia filo. Ok jarojn poste Theodor Tobler kun kuzo Emil Baumann por la unua fojo produktis ĉokoladaĵon, kiu famigis lian firmaon: triangulan briketon el ĉokolado, mielo kaj nugato. La nomo *Toblerone* estas vortludo el la familia nomo de Tobler kaj la itala vorto *torrone*, kiu signifas miel-migdalan nugaton. 

Tobler estis konvinkita internaciisto, kiu deziris plibonigi la mondon konstruante pontojn inter la popoloj. Li revis pri tutmonda valuto. Post kelka interesiĝo pri Esperanto Tobler okupiĝis pri la lingvo Ido kaj iĝis fervora idisto. La lingvo estis uzata en kolekteblaj kartetoj enmetataj en la ĉokoladojn.

Ekde 1902 Tobler estis framasono kaj estis membro de la loĝio *Zur Hoffnung* en Berno.

Referencoj
----------

1. ↑  angle Theodor Tobler ĉe swissworld.com
2. ↑  germane Eta biografio de Tobler

Eksteraj ligiloj
----------------

* Idlingvaj markoj de Tobler[*rompita ligilo*], Internacia Esperanto-Muzeo (jpg)
sidejo de la porjunula klubo *mon ami*
La iama **Domo de ripozo** (germane: *Haus der Erholung*) en Vajmaro (Germanujo) - la nuna porjunula kaj kultura centro *Mon ami* - estas grava klasikisma ejo ĉe Goethe-placo.

Ene estas kaj porjunula klubo kaj kinejo kun gastronomiaj servoj kaj salonegoj. Liveris la planon por ĝi Carl Heinrich Ferdinand Streichhan. Tra pergolo ĉi unuas kun Kasse-turo. Tiu societa domo por Erholungsgesellschaft (laŭvorte *Ripozumsocieto*) estiĝis inter 1858 kaj 1860. Okazis tie akceptoj kaj baloj eĉ malantaŭ malfondiĝo de la menciita societo en 1897.

Surloke fonditis en 1864 Germana Ŝekspiro-societo. Postmilite kaj dum la tuta GDR-tempo estis ĝia nomo *Klubhaus der Jugend*. Apudas la belega Legadmuzeo, ankaŭ verko de Streichhan.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Domo de ripozo (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉi prie ĉe Weimar-Lese

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  Nikolaus Griebel: *Ein Tag in Weimar: Wanderungen zu Weimarer Stadtarchitekturen*,tria eldono, Weimar 2008, p. 87
3. ↑  artikoloj "Erholung" kaj "Erholungsgesellschaft", ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 108.

50.98143611.325832Koordinatoj: 50° 58′ 53″ N, 11° 19′ 33″ O (mapo)
Iona kapitelo kun du volutoj.
**Voluto** (fr.: *volute*, de lat.: *volutum* „la envolvitaĵo") estas en arto kaj aparte en la arĥitekturo helikoforma ornamaĵo (spiralo).

Laŭ Francisko Azorín **voluto** estas *Geometria, spirala figuro; korpo aŭ bildo spiralforma.* Li indikas etimologion el la latina *voluta* (envolvita).

Priskribo
---------

Volutoj troviĝas en la arĥitekturo ĉe konzoloj, gabloj kaj kapiteloj. La formo en antikva arĥitekturo estas karakteriza por la iona kaj eola kapiteloj same kiel por la kunmetita kapitelo. La interna helikece envolviĝa koridoro, la tiel nomata *kanalo*, povas esti profunda aŭ ebena. Jam pli frue aperis helikoj ĉe kapiteloj de la egipta arĥitekturo, kie ili estas deduktitaj el la natura formo de la malferma lotusa kaliko. Antikvaj vazoj ofte ankaŭ havas helikajn ansoformo.

 
Por la fasonado de preĝejofasadoj ekde la renesanco helikoj ludas grandan rolon. La angulo inter la larĝa malsupra fasadoparto kaj la pli mallarĝa fenestrozono, ekestanta pro la bazilika strukturo de la domo, ofte estas vualita per granda heliko. Heliko nomiĝas jen la S-formo kune kun la du envolvitaj finaĵoj. Unuafoje Leon Battista Alberti enkondukis ĉi tiun skemon ĉe la baziliko Santa Maria Novella en Florenco kaj kreis per tio la normotipon de preĝejofasado en la renesanca arĥitekturo. 

Santa Maria Novella en Florenco, kun helikoj
Dum la malfrua renesanco helikoj apartenis al la bazaj elementoj de la arĥitektura ornamado. Ankaŭ la baroka arĥitekturo multmaniere uzis helikajn ornamaĵojn.

Sciencisto Nicolaus Goldmann (1611–1665) priskribis popularan geometrian metodon por la konstruado de volutoj.

Bildaro
-------

* Kunmetita kapitelo de Claude Perrault el 1683
* Preĝejofasadoj kun helikoj: Il Gesu, Romo
* Domo en Hameln laŭ stilo de la visurgorenesanco kun helika gablo (fino de la 16-a jarcento.)
* Malnov-greka vinomiksujo kun helikornamaĵoj

Vidu ankaŭ
----------

* Kaŭliklo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 213.
2. ↑  Azorín, samloke.

Literaturo
----------

* *Volute.* En: *Lexikon der Kunst. Architektur, bildende Kunst, angewandte Kunst, Industrieformgestaltung, Kunsttheorie.* Band 7: *Stae – Z.* 2. unveränderte Auflage, Neuausgabe, Bearbeitung von 1994. E. A. Seemann, Lepsiko 2004, ISBN 3-363-00286-6, S. 667–668.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Voluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Helikokonstruado de Goldmann
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝeca troglodito** |
| --- |
|  |
| Ruĝeca trogloditoRuĝeca troglodito |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Trogloditedoj *Troglodytidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Troglodytes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. rufulus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Troglodytes rufulus****(Cabanis, 1849) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝeca troglodito  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝeca troglodito** (***Troglodytes rufulus***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi troviĝas en norda Sudameriko nome en Brazilo, Gujanoj kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

Kiel ĉe aliaj trogloditoj, tiu ĉi estas ankaŭ malgranda ĝenerale **rufbruna birdo**, pli malhele supre kaj ĉefe ĉe flugiloj; estas horizontala malhela striado videbla en flugiloj kaj ĉefe vosto. Estas rufaj zonoj ĉefe ĉe kolo kaj brusto kiu kontrastas kun pli malhelbrunaj vizaĝo kaj krono kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en latina scienca nomo kie *rufulus* signifas precize *rufa*.

Ili manĝas ĉefe insektojn.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Troglodytes rufulus[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.
**Madridanos** [madriDAnos] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Madridanos* estas tradukebla etimologie al *Madridanoj*, pli kompreneble en Esperanto ol en hispana mem ĉar Madridanoj en hispana estus "madrileños". La tialo estas supozata kiel aludo al reloĝado fare de mozaraboj devenaj el Madrido, fakte en epoko kiam Madrido ne estis ankoraŭ konkerita de kristanoj. 

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de ĉefa loĝloko plus domaro, okupas totalan areon de 32,10 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 455 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 14 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun Villalazán, sude kun Sanzoles, oriente kun Toro, kaj okcidente kun Moraleja del Vino kaj Villaralbo. Ĝi enhavas domaron Bamba.

Estas ferepokaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 11-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas; ekzemple estas eksperimenta bieno. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754107
 |
**Aerodino** estas aviadilo pli peza ol aero kapabla produkti levoforton per siaj propraj rimedoj, kontraste kun aerostatoj, kiuj uzas nur la suprenigan forton de Arkimedo. 

La aerodinoj estas dividitaj en du grandajn grupojn: *fiksflugilmaŝino* kaj *rotaciflugilmaŝino*.

Laŭflugila distingado
---------------------

Laŭflugila distingado difinas aviadilon laŭ la tipo de flugilo. Ĝenerale, laŭflugila distingado estas ofte uzata de internacia aviada organizaĵo kaj Civila Aviada Aŭtoritato.

### Fiksflugilaviadilo

La fiksflugilaviadilo estas aviadilo, kiu kapablas flugi uzante flugilon, kiu kreas levforton kreitan de antaŭa aerrapido kaj formo de flugilo. Le tipo de fiksflugilaviadilo estas la plej ĝenerale uzata kaj la termino aperas kiel oficiala vorto pri aeroplano kaj glisilo, kiu havas fiksitajn flugilojn.

* Aeroplano
* Glisilo
* Hidroplano
* Kajto

### Rotaciflugilmaŝino (Rotoroaviadilo)

Laŭ difino de ICAO, Rotoroaviadilo estas la aviadilo, "subtenanta en flugo de la reago de la aero en unu aŭ pliaj rotoroj(=povejoj)". Rotaciflugilaviadilo havas rotaciajn flugilojn, kiuj estas devigitaj provizi levforton dum la flugo, inkludante aŭtogiron kaj helikopteron.

* Aŭtogiro
* Helikoptero

Vidu ankaŭ
----------

* Aerodinamiko
* Aeronaŭtiko
* Flugmaŝino
* Glisparaŝuto
* Kosmofluga inĝenierarto
* Ornitoptero
* Paramotoro
* Ultramalpeza aviadilo

Referencoj
----------

1. ↑  ICAO-Aneksaĵo 7
2. ↑  En aeronaŭtika terminaro (1941)
3. ↑  En NPIV
**Aerospaca scienco** estas scienca fako kiu kunigas la teĥnikojn pri aeronaŭtiko (flugado en atmosfero) kaj astronaŭtiko aŭ kosmonaŭtiko (veturado ekster atmosfero, nuntempe, nur per raketoj). La vorto *flugadiko* estis ankaŭ proponita por tiu koncepto, sed kunmetaĵoj de *aerospac-* estas pli oftaj en la faka literaturo.

Flugado dividiĝas en:

* flugado en la atmosfero de Tero aŭ aviado: aeronaŭtiko - "aera flugadiko", "atmosfera flugadiko".
* flugado ekster la Tera atmosfero en la kosma spaco - ekzistas du vortoj fakte sinonimaj:astronaŭtiko, pli uzata en Usono kaj Okcidenta Eŭropo, kaj kosmonaŭtiko, kiu antaŭe pli rilatis al la tradicio de eksa Sovetunio.

La pli ĝenerala nocio por flugado, kiu inkluzivas ambaŭ agadojn/teknologiojn angle nomiĝas *aerospace*. En Esperanto tio povus esti "**aerospaca scienco**".

Ĝi ankaŭ inkluzivas flugojn ekz. de kosmaj raketoplanoj (kosmopramo), kiuj ekflugas kiel aera flugaparato, pli precize kiel aeroplano, kaj daŭrigas sian flugon en la kosma spaco kiel kosma flugaparato.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kosmaj agentejoj
* Kosmoveturilo
* Aeronaŭtiko
* Kosmonaŭtiko
* Kosmoesploro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aerospaca scienco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* retejo de la usona NASA
**Szidi Ekker** [sidi eker], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ekker Szidi** estis hungara operkantisto. Ŝiaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Ekker Szidónia,* *Elek Szidónia* kaj *Elek Szidi*.

Szidi Ekker  naskiĝis en 1902 en Budapeŝto, la mortodato estas nekonata.

Biografio
---------

Szidi Ekker lernis en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto, kie ŝi lernis precipe de József Sik. Post la akademio ŝi lernis private de Géza László. Post siaj studoj en 1926 ŝi aliĝis al trupo de Teatro Városi. En 1930 ŝi iĝis ordinara membro de la Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi faris ankaŭ memstarajn koncertojn province.

El ŝia repertuaro
-----------------

* Giuseppe Verdi:
	+ *Aida* – Amneris
	+ *Rigoletto* – Maddalena
	+ *Il trovatore* - Azucéna
	+ *Un ballo in maschera* - Ulrica
* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo
* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron* - Cypra

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 269-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Szidi Szepesi** [sidi sepeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szepesi Szidi** estis hungara operkantisto (koloratursoprano), instruisto. Ŝia plena origina nomo estis *Stupniczky Szidónia Klotilda* [ŝtupnicki sidOnia], ŝia unua edzo estis Béla Polgár, ŝia geedziĝa nomo destis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Polgár Béláné*.

Szidónia Stupniczky naskiĝis la 1-an de majo 1870 en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, numtempa Košice en Slovakio), ŝi mortis la 4-an de decembro 1921 en Spišské Podhradie (Ĉeĥoslovakio, nuntempe en Slovakio).

Biografio
---------

Szidi Szepesi akiris pedagogian diplomon en Budapeŝto, sed samtempe ŝi studis en Hungara Reĝa Muzikakademio. Ŝia ĉefinstruisto estis Ferenc Erkel. Ŝi aliĝis al teatra kompanio *Budao-Temeŝvaro* jam kiel Szepesi Szidi kaj debutis en Temeŝvaro en 1890. En 1905 ŝi edziniĝis, poste ŝi aliĝis al teatra trupo de sia edzo. Post 5 jaroj ŝi vidviniĝis kaj en Budapeŝto ŝi instruis muzikon. En 1914 ŝi malfermis muziklernejon, sed post jaro ŝi pensiuliĝis, en 1919 ŝi denove edziniĝis.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Johann Strauß (filo): *The Gypsy Baron* — Saffi; Cipra
* Giuseppe Verdi: Il trovatore — Leonora
* Jacques Offenbach: *Les Contes d'Hoffmann* — triopa rolo

Ŝiaj disĉiploj (elekto)
-----------------------

* *Béla Hollay*
* *Mary Illa*
* *László Müller*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* (serĉu kiel Polgár Béláné en la 750-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 794786
 |



* Portalo pri Biografio
Blua teo.
**Blua teo** (el la ĉina 青茶, *qīngchá*) estas teo el duonokciditaj folioj de ĉinia kamelio en meza punkto, inter verda kaj nigra teoj. Ĝi estas ankaŭ konata internacie kiel *oolong* aŭ *wūlóngchá* (烏龍茶, *teo de la nigra drako*).

Farado
------

Blua teo estas farita ĉefe en Ĉinio kaj Tajvano. Post la rikolto, la folioj estas varmigitaj kaj ĉifitaj (mane aŭ maŝine), por ke la suko iom eliru la foliojn. Poste, la foliojn oni lasas en varma ejo, por ke ili iom oksidiĝu pro la oksigeno kaj la suko. Tio ŝanĝas la koloron de la folioj el verda al bruna, kaj ankaŭ ŝanĝas la guston. Oni poste tre varmigas ilin, por haltigi la oksidadon kaj por sekigi la foliojn.

Preparado
---------

Tiuj teoj povas esti preparataj kiel oni deziras (vidu ĉe Teo por teceremonioj), sed plej bonas la teceremonio Gong Fu Cha. Efektive, tiuj teoj postulas tre varman akvon, je 95 °C: tio estas la kaŭzo de uzado de Gong Fu Cha, ĉar ĝi konservas la varmon sufiĉe longe, por ke la gusto kaj odoroj (jes, multe diversaj odoroj) eliru la foliojn.

Tuj post la servo de la teo en taso, kiam oni malplenigas ĝin, oni povas senti la diversajn kaj sinsekvantajn odorojn en ĝi (*Gong-Fu-Cha*-aj teserviloj kaj tasoj necesas). Ofte, la odoroj ŝanĝiĝas je ĉiuj 10-20 sekundoj. La plej ofte sentataj odoroj estas tiuj de kuko, kokosnukso, banano, vanilo, orkideo, ktp.

La gustoj de tiu te-specoj ankaŭ estas tre diversaj kaj malsamaj: pajlo, kuko, fruktoj, floroj... kaj ofte miksitaj.

Tipoj
-----

* Dà Hóng Páo (ĉine: 大 紅袍) signifas "granda ruĝa mantelo", estas aparte multekosta specio de teo kultivita en la Wu Yi-Montoj en Fuĝjana Provinco en Ĉinio..
* Dong Ding Oolong (冬 顶 乌龙) (Oolong Frost-Pinto) kiu kreskas en la montoj de Nantou Distrikto en Tajvano.
* Tie Kuan Yin [Tje Kŭan Jin] eble estas la plej fama bluverda teo. La nomo signifas "teo de la fera Avalokiteŝvaro".

Referencoj
----------

1. ↑   Oolong Tea (angle). Alirita 2016-05-01.

* Blua teo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blua teo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Manjarrés** [manĥaRES] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Nájera kaj precize en la nordo de la regiono. 

La municipa teritorio de Manjarrés, en la nordo de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas loĝloko kun komunikvojo laŭ ŝoseo al Santa Coloma kaj Castroviejo sude kaj al Alesón kaj Nájera norde. Ĝi estas je 630 metroj super marnivelo.

Historio
--------

La plej fruaj dokumentaj mencioj datas de la Foruo de Nájera, havigita de Sanĉo la 3-a en 1020. La reĝo Alfonso la 6-a ratifis la privilegiojn la 29an de Aprilo 1076, post la konkero de la teritorio, apartenanta ĝis tiam al la regno Navaro. Alfonso la 7-a rekonfirmis tion en 1136. 

En la 1960-aj jaroj la elmigrado iris al enlandaj centroj, unue al Bilbao, Barcelono kaj Madrido, kaj en la 1970-aj jaroj al Logroño. El la 1950-aj jaroj oni malaltiĝis el 262 loĝantoj ĝis la nunaj 117.

Aktualo
-------

La bazo de la ekonomio estas agrikulturo, kaj ĉefe vinproduktado, sekvita de tritiko kaj hordeo, krom la fruktoĝardenoj.

La loĝantaro estas tre maljuniĝinta. Vizitindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejo, popola arkitekturo, palaco, distrejo ĉe la rivero Yalde ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795954
 |