recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Laŭ la helena mitologio, **Oleno** (el la greka *Ὤλεν*) estis hiperborea divenisto. Kune kun Pagaso kaj Agieo, li vojaĝis el norda Eŭropo al Deloso, por plenumi la ĉiujaran oferon de sia popolo al Apolono en lia naskiĝloko. Tamen, ili haltis en Delfo kaj establis tie la kultadon al la olimpa dio, ĉar li ĵus venkis la drakajnon Pitono kaj alpropigis al si la faman orakolejon. Ĝis tiam Delfo estis sanktejo de la patrina dio Geo, kiu poste cedis ĝin al Temiso aŭ al Febo. Oleno iĝis tiam la unua kiu profetis en tiu kultejo.

Templo de Apolono en Delfo, fondita laŭ legendo de la hiperboreaj **Oleno**, Pagaso kaj Agieo. Laŭ Paŭzanio, Oleno estis la unua divenisto kiu profetis tie.Laŭ Herodoto, Oleno ne venis el la frosta lando de la hiperboreoj, sed el Likio. Li estis poeto, la unua kiu uzis tiun arton por honori la gediojn pere de himnoj. Li venis al Delfo post la konstruado de la apolona sanktejo fare de la hiperboreoj, kaj iĝis sacerdoto de la dio kaj la unua el la longa listo de profetistoj kiu aŭguris tie. Inter siaj himnoj elstaris unu dediĉita al Argo kaj al Ojo, kiun oni kutime kantis ĵetante cindron sur ilia tombejo.

Aliaj roluloj same nomiĝintaj
-----------------------------

Krom la antaŭa, **Oleno** (el la greka *Ὤλενος*) estis ankaŭ la nomo de la jenaj roluloj de la helena mitologio:

1. Edzo de Leteo, kun kiu li loĝis en Monto Ido. Sia edzino asertis esti pli bela ol ĉiuj diinoj, kaj pune estis metamorfoziita en ŝtono. Plenlarme, **Oleno** petegis al la gedioj ricevi la saman destinon ol Leteo, do ankaŭ li estis ŝtonigita.
2. Filo de Hefesto kaj Aglajo, kaj patro de Helico kaj Aikso, vartistinoj de la infana Zeŭso. Urbo en Aŭliso (Beotio) ricevis sian nomo honore al li.
3. Filo de Zeŭso kaj Anaksiteo, filino de Danao. Li estis eponimo de urbo en Aĥeo.
4. **Oleno** estis unu el la lelegoj kiuj trankslokiĝis inter la dolionanoj, en Nord-Okcedenta Malgrand-Azio. Li estis la patro de Foceo, tiu mortigita fare de la argonaŭtoj.
5. La patro de la lapito Tektafo.

Referencoj
----------

1. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 10.5.7-8.
2. ↑  Herodoto. *Historioj*, 4.55.
3. ↑  François Noël. *Dictionnaire Universel de la Fable et de la Mythologie*.
4. ↑  Ovidio. *Metamorfozoj*, 10.68.
5. ↑  Higeno. *Poezia astronomio*, 2.13.
6. ↑  Stefano el Bizanco. *Ōlenos*.
7. ↑  Valerio Flako. *Pri la argonaŭtoj*, 3.204.
8. ↑  Ovidio. *Metamorfozoj*, 12.433.
**Gyula HARDY** [djula hardi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hardy Gyula** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985).

Gyula Hardy  naskiĝis la 20-an de aprilo 1928 en Budapeŝto. Li mortis la 22-an de oktobro 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Hardy frekventis universitaton en Budapeŝto. Li frekventis sian karieron en 1950 en Leningrado. Hejmenveninta en 1953 li establis kemian instituton, dume li havis ankaŭ politikan pozicion. Li ekinstruis en 1955 en universitato, kie li estis katedrestro en 1965. Li estis ankaŭ gvidanto de diversaj institutoj ĝis la emeritiĝo en 1988. Li precipe okupiĝis pri monomeroj kaj polimeroj. Li ricevis premion en 1969.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A műanyagfeldolgozás műveletei és gépei I- II* (1965-1967)
* *Polireakciók elmélete* (1969)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Domo Zur Windmühle en Erfurto. Eniro al la loĝejo de Til' Strigospegulo.
La **Domo Ĉe la ventmuelejo** (germane: *Haus Zur Windmühle*) estas unu el la multnombraj patriciaj domoj en la urbokerno de Erfurto, Germanio (Allerheiligen-strato nr. 6). Hodiaŭ ĝi estas la sidejo de la Muziklernejo.

Priskribo
---------

La domo konstruitis en 1560 sur malnovaj keloj kaj servis i.a. kiel loĝejo de la konsilanto Herbert Nacke. Ĝi restaŭritis inter 1982-87. Ĝi estas teretaĝa domo kun impona renesancstila portalo, kies vandoj estis ronde oblikvigitaj por plifaciligi la enveturon de la ĉaroj. La fenestroj estas belege enkadritaj. En la interno troviĝas ĉepordaj ornamaĵoj de 1623 kaj diloĉambro.

Kulturaĵoj
----------

En la korto estas ofte aranĝitaj kulturaj eventoj (ekz. teatraj prezentadoj sub libera ĉielo) kaj la domo gastigas la Muziklernejon de Erfurto (2.400 lernantoj, 100 instruistoj). La domo servis - kiel multaj aliaj - ankaŭ kiel bierfarejeto kun rajto je publika biervendado. Tion klare atestas la du truoj ĉe la portalo, en kiujn oni ŝtopis pajlofaskojn kiel signon de freŝe farita biero. Pluse t.n. bierproklamistoj *(Bierausrufer)* iris de domo al domo por laŭtvoĉe informi pri la kvalito de la produktoj de la diversaj bierfarintoj urbaj. Tiaj tipaj biertruoj videblas ĉe multaj domoj en Erfurto.

Til' Strigospegulo kiel najbaro
-------------------------------

En apuda domo en la Turnier-strateto nr. 17, al kies korto kondukas onin belega portalo kun gisferaĵo, loĝis la arlekeno Til' Strigospegulo. Ĝi estis ankaŭ ekde 1887 la sidejo de framasona loĝio.

Eksteraj ligiloj
----------------

Hejmpaĝo de la muziklernejo
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

La monto **Amiato** (itale *Amiata* [Amjata]) estas montaro (pli ĝuste: malaktiva vulkano) en suda Toskanio, inter Sieno kaj Groseto.

Geografio
---------

La nomo devenas eble el la latina *ad meata* = "ĉe fontoj"..

La plej alta pinto atingas 1 738 m.

En Amiato estas la fontoj de pluraj nelongaj riveroj, el kiuj la plej longaj nomiĝas Paglia (86 km) kaj Fiora (80 km).

Nur ĉirkaŭ 60mil homoj loĝas en la tuta areo de Amiato; la plej grava urbeto estas Abbadia San Salvatore (preskaŭ 7mil loĝantoj).

Geologio
--------

Cinabro el Amiato
Amiato estas malaktiva vulkano, kies grandaj erupcioj okazis antaŭ ĉ. 300mil jaroj; certas ke neniu okazis dum la lasta 12 jarmiloj, kvankam verŝajne vulkana aktiveco ĉesis multe pli frue.

Estas tamen tertremoj kaj aliaj spuroj de malgrava vulkana aktiveco. Tertremo en 1948 atingis forton 5 laŭ la skalo de Richter.

Historio
--------

Jam dum prahistorio loĝis homoj en Amiato. La plej antikva arta atesto estas arkpafisto gravurita en kaverno apud Abbadia San Salvatore je 1050 m.
Kvankam la dato estas malcerta, ĝi estis verŝajne farita dum la bronzepoko.

Laŭ Etruskoj Amiato estis sankta lando, kie loĝis ilia plej grava dio: Tinia (Jupitero por la romianoj).

En 1897 ekaktiviĝis apud Abbadia San Salvatore minejo de cinabro, kiu estis en la tuta mondo la plej grava post la minejo de Almaden en Hispanio por la produktado de hidrargo. La minejo estis fermita ĉirkaŭ en 1975; du muzeoj gardas nun memoron de tia agado.

Monumentoj
----------

Abatejo de la Sankta Savanto
La Abatejo de la Sankta Savanto (itale: *Abbazia di San Salvatore*), fondita de la Lombardoj en la 8-a jarcento, ankoraŭ montras antikvajn partojn, laŭ la romanika stilo. Same antikva kaj grava estas la Abatejo de Sankta Antimo (itale: *Abbazia di Sant'Antimo*).

En Amiato estas ankaŭ mezepokaj kasteloj (Arcidosso, Piancastagnaio ktp.) kaj pluaj artaj vidindaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑  *Silvio Pieri, Toponomastica della Toscana meridionale, Siena, 1930* itale
2. ↑   Amiata (angle). *Global Volcanism Program*. Smithsonian Institution - National Museum of Natural History (2013). Alirita 2015.12.06.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Amiato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Amiato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Parco Nazionale Museo delle Miniere dell'Amiata (itale)
* Museo delle Miniere di Mercurio del Monte Amiata (itale)
* Abbazia San Salvatore (itale)
* Terre di Siena - Amiata, la montagna madre (itale, angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 541753
* GND: 4115203-7
* VIAF: 244581968
* NKC: ge603061
 |
**Luciana GIUSSANI** (Milano, Italio, 19-a de aprilo 1928 – 31-a de marto 2001) estis itala verkistino de bildrakontoj kaj eldonantino.

Biografio
---------

Luciana Giussani (*luĉAna ĝussAni*), kune kun la fratino Angela Giussani, kreis la faman komiksrolulon Diabolik - la unua krima itala poŝa komikso - al kiu ŝi dediĉis sian tutan profesian vivon.

Ŝi naskiĝis en Milano la 19-an de aprilo 1928. En 1963, post diplomiĝo en germanlingva lernejo, ŝi komencis labori kun la fratino Angela en la eldonejo Astorina.

Ili kune skribis rakontojn de Diabolik, ĝis la morto de Angela en 1987. Post tiam, Luciana daŭre okupiĝis pri la eldonejo, kiun ŝi lasis en 1999 (jam en 1992 ŝi estis ĉesinta verkadon de rakontoj por la "Krima Reĝo"), du jarojn antaŭ ŝia morto.

* Kategorio Luciana Giussani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266685
* GND: 119410273
* LCCN: no2004025233
* VIAF: 264545180
* ISNI: 0000 0003 8224 2515
* SUDOC: 115136592
* BNF: 14492769n
* ICCU: RAVV084293
 |
**József Ágoston** [jOĵef Agoŝton], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Ágoston József Gábor** estis hungara advokato, politikisto, parlamenta deputito. Lia nobela antaŭnomo estis *kis-jókai*.

József Ágoston naskiĝis la 21-an de marto 1800 (tago de bapto) en Hatvan, li mortis la 9-an de marto 1860 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstria Imperio).

Biografio
---------

József Ágoston akiris juran diplomon kaj li daŭris juran karieron de sia patro. Resume li estis advokato 4 jardekojn. Li defendis ekzemple Lajos Kossuth. Li ofte parolis en la departementaj kunsidoj, la paroladoj aperis en gazeto redaktita de Kossuth. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis elektita parlamenta deputito en balotdistrikto Dédes. Lia edzino naskis filon en 1843, baldaŭ li estis arkitekto.

Kontribuoj
----------

* *Felelet maithsteini nemes Wildner Ignácznak bizonyos magyar váltó jogi kérdés feletti őszinte véleményére* (1844)
* *Vasútügy* (1854)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696859
 |
**Ameyugo** [ameĜUgo] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Comarca del Ebro*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 12,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 116 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 140 el la 1910-aj jaroj. 

Ĝi distas 71 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj kuŝas sur la valo de la rivero Oroncillo ĉe la montoj Obarenes. La municipa teritorio limas kun Encío, Santa Gadea del Cid, Pancorbo, Bugedo kaj Foncea (La Rioja).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Altable formis parton de la komunumo *Cuadrilla de Quintanilla de San García*, unu el sep kiuj formis la komunumaron *Merindad de Bureba* apartenanta al la *partido de Bureba*, reĝa jurisdikcio kun vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Maria.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774607
* BNE: XX5807205
 |
En geologio, **amfibolito** estas metamorfa petro, konsistanta el amfibolo kaj plagioklazo.

Priskribo
---------

Amfibolito estas petro konsistanta ĉefe el amfibolo kaj plagioklazo, kun malmulte da kvarco. Ĝi estas tipe malhela, ofte kun blankecaj inkluzivaĵoj, tiel aspektanta sal-kaj-pipre. Amfibolitoj estas ordinare densaj kaj malmolaj.

* Amfibolito el Masaĉuseco, Usono Amfibolito el Masaĉuseco, Usono
* Amfibolito el Italio Amfibolito el Italio
* Amfibolito el Karelio, Rusio Amfibolito el Karelio, Rusio
* Amfibolito el Hispanio Amfibolito el Hispanio
* Amfibolito el Novsudkimrio, Aŭstralio Amfibolito el Novsudkimrio, Aŭstralio
* Amfibolito el Montano, Usono Amfibolito el Montano, Usono

Uzoj
----

En la frua neolitiko en centra Eŭropo (la Liniceramika kulturo kaj la Rössen-kulturo), homoj faris adzojn per amfibolitoj.

Hodiaŭ, amfibolio estas ofte uzata por fasadoj de konstruaĵoj, ĉar ĝi estas malmola, polurebla, facile disponebla, kaj pro ĝia alloga malhela koloro.

Referencoj
----------

* Winter, John D. 2001. An introduction to Igneous and Metamorphic Petrology, Prentice Hall, ISBN 0-13-240342-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Amfibolito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sepp, Siim.  Amphibolite (angle). *Sandatlas*.
* Amphibolite (angle). *Mindat.org*.
Manuel de Godoy prezentante al la reĝino María Luisa branĉon kun oranĝoj.
Portreto de Manuel Godoy kiel venkinto de la Milito de la Oranĝoj, fare de Goya. Real Academia de San Fernando, Madrido.
La **Milito de la Oranĝoj** (portugale *Guerra das Laranjas*; france *Guerre des Oranges*; hispane *Guerra de las Naranjas*) estis mallonga konflikto en 1801 en kiu hispanaj fortoj, instigitaj de la registaro de Francio, kaj krome subtenita de la Franca militistaro, invadis Portugalion. Ĝi estis antaŭaĵo de la Duoninsulaj Militoj, rezulte en la Traktato de Badajoz, kun perdo de Portugalia teritorio, nome partikulare Olivenza, same kiel la fina preparo por la kompleta invado de la Iberia Duoninsulo fare de la Francaj fortoj.

La hispana atako al Portugalio startis la 20an de Majo, kaj fokusigis al la landlima regiono de Portugalio kiu inkludis la ĉefajn fortikaĵojn de Elvas kaj la pli malgrandaj fortikaĵaj urboj Campo Maior, Olivença (Olivenza en hispana) kaj Juromenha. La ĉefa forto de la Hispana Armeo antaŭeniris al Elvas, dum du divizioj antaŭeniris al Campo Maior kaj alia divizio antaŭeniris al Olivença kaj Juromenha. Tre malfortaj kun nur defendantaj milicanoj, Olivença kaj la najbara Juromenha tuje kapitulacis al la hispanaj fortoj. La Portugalia soldataro de Campo Maior - estre de la Leŭtenant-kolonelo Dias Azevedo - rezistis la atakon dum 17 tagoj, devigante la hispanojn teni du tutajn diviziojn en ties sieĝo. La ĉefa hispana forto - estrita rekte de Godoy - klopodis ataki Elvas, sed ĝi estis facile elpelita pro la forta Portugalia soldataro komandita de la Generalo Francisco de Noronha. La hispanaj trupoj tiam retiriĝis, ĉar Godoy ne kuraĝis reataki antaŭ la fino de la milito. Tiu eniris en sakostrato, kun plej el la hispanaj fortoj retenitaj en sieĝoj de fortikaĵoj kaj la cetero malakapabla fronti la blokadon fare de la ĉefa kerno de la Portugalia Armeo, por antaŭeniri ene de Portugalio. Spite tion, laŭlegende Godoy plukis oranĝon el la ekstero de Elvas kaj sendis ilin al la Reĝino de Hispanio lun la mesaĝo ke ili devenas el Lisbono. Tiele, la konflikto iĝis konata kiel "Milito de la Oranĝoj".

Ĝenerale oni ĉirkaŭkalkulis 80,000 soldatoj el Portugalio kontraŭ 200,000 soldatoj de kombinita forto hispan-franca.

Referencoj
----------

1. ↑   H. V. Livermore: Portugal: A Traveller's History, p. 26

Bibliografio
------------

* "War of the Oranges". Encyclopædia Britannica. 2005.
* Vicente, António Pedro (2007). Guerra Peninsular: História de Portugal Guerras e Campanhas Militares [Duoninsula Milito: Historio de Portugalaj Militoj kaj Militkampanjoj] (en Portugala). Lisbono, Portugalio: Academia Portuguesa da História/Quidnovi.

* Milito de la Oranĝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Milito de la Oranĝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Amfibrako** (de malnova greka, "ambaŭflanke mallonga") estas trisilaba versero, konsistanta el unu longa aŭ akcenta silabo inter du mallongaj aŭ senakcentaj silaboj. Oni kutime notas ĝin per ∪—∪. Ekzemploj: "do**lo**ro" (unu amfibrako), "Tra **den**sa | mal**lu**mo | bri**le**tas | la **ce**lo" (kvar amfibrakoj).

Famaj ekzemploj
---------------

Seriozaj "movadaj" poemoj de Zamenhof ofte estis amfibrakaj, ekz-e kaj *La Vojo* kaj la *Preĝo sub la Verda Standardo* konsistas el po kvin ok-versaj strofoj alternantaj kvaramfibrakajn kaj triamfibrakajn versojn laŭ la skemo 4-3-4-3 4-4-4-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Piedo (poetiko)
* Metriko (poetiko)
* poetiko

Literaturo
----------

* **1984**: Kalocsay, Kálmán. Parnasa Gvidlibro / Kálmán Kalocsay; Gaston Waringhien; Roger Bernard. Reviziita kaj kompletigita de G. Waringhien. 3-a eld. Pizo: Edistudio 1984, 207 p. kun Skizo de Esperanta metriko. La arto poetika. Esperanta rimaro. ISBN 88-7036-018-0
* **1957**: Clark, Brendon. Kien la poezio? / de Brendon Clark. Rickmansworth: Esperanto Publ. Co. 1957, 156 p.
Militservo en Hispanio (1945)
**Militservo** estas servo de individuo aŭ grupo al armeo aŭ alia milita organizo, aŭ laŭ propra volo aŭ kiel devo (deviga militservo).

Kelkaj nacioj (ekz. Israelo) postulas certan kvanton de milita servo de ĉiu civitano (krom pro escepto kiel mensa malsano aŭ religio). Nacioj kun plena libervola milita servo normale ne postulas militan servon de siaj civitanoj, krom se estas manko de rekrutoj dum milito.

Festo de militservantoj
-----------------------

En Francio kaj Hispanio, eble en aliaj ŝtatoj, kiuj havis aŭ havas devigan militservon de junaj viroj, la militservontoj ekkutimis festi antaŭ ol ili foriros al la servado. Poste tiuj homoj ofte restis solidaraj kaj starigis iajn klubojn kaj memorigajn festojn, kiuj iĝis popola festo en vilaĝoj kaj malgrandaj urboj. Tiaj festoj restas eĉ post ke la aĝo de militservo ŝanĝiĝis, aŭ ke deviga militservo ne plu ekzistas.

Vidu ankaŭ
----------

* Dizerto
* *Don't ask, don't tell*

* Kategorio Militservo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Spenta Mainju** aŭ **Ameŝa Spenta** (*Aməša Spənta*) estas avestlingva termino por klaso de diaj entoj en Zoroastrismo, kaj laŭvorte signifas "Ege Senmorta" (per inversa vortordo) Pli postaj mezpersaj variaĵoj de la termino inkludas la kuntraktaĵon 'Ameŝaspand' kaj la specife zoroastran 'Mahraspand' kaj 'Amahraspand'.

Pli komuna ol la nespecifa signifo de *Ameŝa Spenta* estas limiga uzado de la termino reference al pli grandaj ses "diaj sparkoj" de Ahura Mazda. En Zoroastria tradicio, tiuj estas la unuaj ses emanaĵoj de la nekreita Kreinto, tra kiu ĉiuj sekva kreado estis plenumita. Tiu fundamenta doktrino estas nur aludita en Avesto, sed ĝi estas sisteme priskribita en postaj mezpersaj tekstoj, partikulare en the *Bundahiŝno* (3.12), verko el la 11-a aŭ 12-a jarcento kiu rakontas la zoroastran vidon de kreado.

Notoj
-----

1. ↑  La nomo estas *ameŝa* "senmorta", kaj *spenta* "plie, forta, ege, sankta" estas ties adjekto.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 523115
* LCCN: sh2010010915
* VIAF: 316656351
* SUDOC: 077215265
* BNF: 14450272v
 |
**Hauerlando** (germane: Hauerland) estas suma germana markigo por regiono de eksaj germanaj lingvaj insuloj en la meza Slovakio, precipe de insuloj en regiono de lokoj Kremnica, Nitrianske Pravno kaj Veľké Pole. La nomo Hauerland estiĝis nur en la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento. Kreis ĝin verŝajne Josef Hanika, propagis ĝin Ambros Grosz. La nomo estas derivita de fakto, ke al ok municipoj en la regiono finas en la germana la nomo per silabo "hau", kio signifas pro forhako de arbaro estiĝintan purejon.

La loĝigon de la meza Slovakio fare de germanaj loĝigintoj iniciatis hungaraj reĝoj, por ke ili disvolvu minadon de minerala riĉaĵo. Oni fondis la vilaĝajn sidejojn ĉefe ĉirkaŭ urboj Nitrianske Pravno kaj Kremnica, nome parte de forhakado de arbaroj. Al tiu ĉi deveno signas sufikso –hau en la germana nomo de ok lokoj. 

Al la regiono Hauerlando apartenis precipe 17 lokaj lingvaj insuloj: 

1. Žilina/Sillein
2. Vyšehradné/Beneschhau
3. Kľačno/Gaidel
4. Nitrianske Pravno/Deutsch Proben
5. Tužina/Schmiedshau
6. Malinová/Zeche
7. Handlová/Krickerhau
8. Nová Lehota/Neuhau
9. Janova Lehota/Drexlerhau
10. Kopernica/Deutsch Litta
11. Kremnické Bane/Johannesberg
12. Kunešov/Kuneschhau
13. Krahule/Blaufuss
14. Turček/Turz
15. Horná Štubňa/Oberstuben
16. Sklené/Glaserhau
17. Veľké Pole/Hochwies
La germanan loĝigadon de la meza Slovakio iniciatis riĉeco de ercoj de multekostaj metaloj. En la 13-a kaj la 14-a jarcentoj estiĝis "sep malsuprahungaraj minejurboj", inter ili "ora" Kremnica, "arĝenta" Banská Štiavnica kaj "kupra" Banská Bystrica. En la 14-a jarcento estis fonditaj ĉirkaŭ la urboj (precipe ĉirkaŭ Kremnica kaj Nitrianské Pravno) memstaraj municipoj, kies loĝantoj apud la laboro en minejoj dediĉis sin ankaŭ al mastrumado sur tiama malmulte fekunda grundo.

Vidu ankaŭ
----------

* Karpataj germanoj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Slovakio |
**Klaus DAHMANN** (naskiĝis la 23-an de junio 1969 en Oberhausen) estas germana esperantisto.

Li lernis Esperanton en printempo 1987 kaj samjare komencis aktivi en Germana Esperanto-Junularo, i. a. kiel estrarano pri internaciaj rilatoj. Inter 1991 kaj 1993, li kun Thomas Pusch kaj Remi Rudaitytė estis redaktoro de TEJO Tutmonde, kaj inter 1993 kaj 1995 estis estrarano de TEJO pri landa agado kaj aktivula trejnado.

Li studis slavistikon en Bonn kaj nuntempe laboras kiel ĵurnalisto ĉe la radiostacio Deutsche Welle. Dum en sia studenta tempo li multege aktivis por Esperanto, li apenaŭ plu aktivas de proksimume 2000.

Kune kun Thomas Pusch li verkis la Esperanto-lernolibron "Kauderwelsch Band 56, Esperanto Wort für Wort".

Verkoj
------

* *Esperanto - Schritt für Schritt* (kurso por germanlingvanoj, kajeroj 2 kaj 3 - kun Thomas Pusch)
* *Esperanto - Wort für Wort* (populara germana lingvogvidilo, kun Thomas Pusch; 1-a eldono en 1991 sub la titolo "Esperanto für Globetrotter")
* franca eldono de tiu libro: *l'Espéranto de poche*  , kun Thomas Pusch, traduko de Jean-Louis Texier kaj Renée Triolle, eldonejo *Assimil*, Chennevières-sur-Marne, 1-a eldono 2009

Vidu ankaŭ
----------

* Espéranto de poche
**Cellorigo** [zeljorigo] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Haro.​ 

La malgranda municipa teritorio de Cellorigo.
Ĝi estas sur la montoj de Haro, en la montoj Obarenes, konata ankaŭ kiel Peña Luenga (Longa Roko), je malmultaj kilometroj de Miranda de Ebro kaj de Haro. Ĝi limas norde kun Miranda de Ebro (Burgoso), oriente kun Galbárruli, sudoriente kun la bieno Sajuela (Burgoso), sude kun Fonzaleche kaj okcidente kun Foncea, kiu estas la plej nordokcidenta municipo de la regiono. 

Panoramo de Cellorigo.
La loko aperas en dokumentoj de fino de la 9-a jarcento kiel batalejo inter sudaj araboj kaj nordaj kristanoj por la strategia loko montara inter teritorioj. En la 10-a ĝis la 12-a jarcentoj la loko estas disputita inter Navaro, Aragono kaj Kastilio. 

En 1288 Cellorigo estas aligita kiel domaro de Miranda de Ebro fare de la reĝo Sanĉo la 4-a. En 1360 kun Galbárruli, estas donita al la urbo Vitoria fare de la reĝo Pedro la 1-a de Kastilio. En 1371 lia frato Henriko la 2-a de Kastilio nuligis tiun aligon kaj faris la donacon al Burgoso, kio daŭros dum kvar jarcentoj, kun nur mallongaj interrompoj.

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, de kies komenco oni malaltiĝis el 205 loĝantoj ĝis nunaj 10, kio faras ĝin unu el plej malmulte loĝataj municipoj en la regiono, se ne la plej, kaj eĉ de la lando. 

Nuna ekonomio ege dependas de industrio de cerealoj kaj vinproduktado. 

Vizitindaĵoj estas preĝejo kaj ermitejo, krom malnova fonto ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Abad León, Felipe (2003). «XXVII. De los llanos de Valpierre a la hoz de Foncea». En Colegio Oficial de Ingenieros Técnicos Industriales de La Rioja, eld. *Otras veinte rutas por la Rioja*. Gráficas Ochoa SA. p. 133. ISBN 84-7359-551-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795406
* VIAF: 316735544
 |
En topologio, **Hausdorff-a spaco** estas topologia spaco, kies paroj de punktoj estas apartigeblaj per ĉirkaŭaĵoj.

Difino
------

Se {\displaystyle X} estas topologia spaco, du punktoj {\displaystyle x,y\in X} estas **apartigeblaj per ĉirkaŭaĵoj** se ekzistas malfermitaj subaroj {\displaystyle U,V\subseteq X} tiaj ke {\displaystyle x\in U} kaj {\displaystyle y\in V} kaj {\displaystyle U\cap V=\varnothing }.

La **apartiga aksiomo de Hausdorff** estas la kondiĉo, ke ĉiu paro de malsamaj punktoj estu apartigebla per ĉirkaŭaĵoj. Topologia spaco plenumanta la apartigan aksiomon de Hausdorff estas **Hausdorff-a spaco** aŭ **T2-spaco**.

Ekzemploj
---------

Preskaŭ ĉiu nature aperanta spaco en matematiko estas Hausdorff-a. Ĉiu CW-komplekso estas Hausdorff-a.

Historio
--------

La koncepto nomiĝas laŭ la germana matematikisto Felix Hausdorff [haŭsdorf], kies koncepto de topologia spaco (en 1914) inkluzivis ĉi tiun apartigan aksiomon kiel parton de la difino.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: frakt/o "ne nepre entjera Hausdorff-a dimensio"
2. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: topolog/i/o "la plej gravaj topologiaj spacoj plenumas la apartigan aksiomon de Hausdorff."

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *T\_2-space* en MathWorld.
**Grindel** (en la franca lingvo *Grandelle*) estas komunumo en la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 488 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Grindel situas ĉe la norda flanko de la ĵurasa montoĉeno *Fringeli* inter la kantonoj Ĵuraso en sudo kaj Bazelo Kampara en nordo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Grindel kaj la vilaĝeto Horlangen. La monteto *Stierenberg* ĉe la suda limo de la komunumo estas kun alteco de 921 m s.m. la plej alta punkto de la komunuma teritorio.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Grindel limas en nordo al Wahlen (BL), en nordoriento al Büsserach, en sudoriento al Erschwil, en sudo al Montsevelier (JU), en okcidento al Bärschwil, kaj en nordokcidento al Laufen BL (BL).

Trafiko
-------

Grindel situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la vilaĝo kondukas la poŝtaŭtolinio de Bärschwil al Laufen, per kiu la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Grindel datiĝas el la jaro 1147 kiel *Crindil*. Dum mezepoko la Monaĥejo Beinwil posedis bienojn en Grindel kaj la duonon de la kapelo. La interezorajto apartenis al la episkopo de Bazelo, kiu ĝin donis kiel feŭdo al la burgo de Montsevelier, kies voktoj estis la Grafoj de Thierstein. En la jaro 1519 la protektovokteco pri Grindel estis pandigita al Soloturno. En la jaro 1522 Soloturno plene akiris la rajtojn pri Grindel kaj integris ĝin al la voktejo Thierstein, kies parto Grindel restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. En la jaro 1819 42 civitanoj de Grindel elmigris al Nova Friburgo en Brazilo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Grindel* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-01-26)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Grindel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Grindel** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Grindel en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Grindel

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Thierstein |
| --- |
| Bärschwil  •  Beinwil  •  **Breitenbach**  •  Büsserach  •  Erschwil  •  Fehren  •  Grindel  •  Himmelried  •  Kleinlützel  •  Meltingen  •  Nunningen  •  Zullwil |  |

 |
Tritikgrio
Diversfajna avengrio, malsupre avengrenoj
**Grio** estas aro de grenoj, senigitaj de la ŝelo kaj maldelikate pistitaj.

Grio estas preparita same kiel faruno, nur la regulado de la muelilo malsamas. La delikate muelita parto de la grenoj estas poste elkribrita kaj uzata kiel faruno. Male al ŝroto ĝi konsistas el pli-malpli samgrandaj eroj, ĉar oni plumuelas la pli grandajn kaj forkribras la pli malgrandajn.

Cerealoj
--------

Grio estas farata el diversaj cerealoj, sed ĉefe el tritiko. Por tiu plej ofta variaĵo de fajna tritika grio ekzistas aparta vorto semolo (vidu tie ankaŭ por interligoj al aliaj lingvoj, kiuj ne faras tian distingon). 

Aliaj cerealoj uzataj estas aveno, hordeo, milio aŭ fagopiro (vidu artikolon Fagopira grio), el kiuj oni preparas aŭ dolĉajn aŭ salajn griaĵojn [(vidu artikolon Kaĉo).

El maizo oni preparas grion por polento.

Similamaniere oni prepraras la rizon kiel manĝaĵon.

Uzo
---

Grio utilas por prepari ne nur griaĵon, sed ankaŭ kukojn aŭ bulojn. 

Manĝaĵoj por beboj estas ofte preparitaj baze de grio.

Grio servas ankaŭ por prepari salatojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Grio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bulguro
* Faruno
* Krentjebrij
* Polento
* Semolo
* Ŝroto
* Tabuleo
* Kaĉo (manĝaĵo)
* Griaĵo
* Rizo
La "Lulilo de Henriko la 5-a" fotita fare de William Edward Gray kiam ĝi estis donita al "London Museum" en 1912
la **Lulilo de Henriko la 5-a** estas, laŭ la tradicio, la lulilo en kiu la novnaskito Henriko de Monmouth estis metita. Naskiĝinta en Kastelo de Monmouth la 16-an de septembro 1386, li estis la filo de Mary de Bohun kaj Henry Bolingbroke, kaj la nepo de Johano de Gento. Monmouth estis inter la posedaĵoj de Henry Bolingbroke kaj estis tie, kie la novgeedzoj vivis dum pluraj jaroj. Mary mortis en 1394; Henry Bolingbroke forpelis la Reĝon Rikardo la 2-a kaj fariĝis Henriko la 4-a, Reĝo de Anglio, en 1399. La juna Henriko de Monmouth sukcedis sian patron por fariĝi Reĝo Henriko la 5-a en 1413.

Dum la 18-a kaj frua 19-a jarcentoj la lulilo estis fama loke kaj ĝia postulo pri aŭtentika relikvo de la infanaĝo de Henriko la 5-a estis ĝenerale akceptita. Ĝi estis privata posedaĵo, kvankam ofte montrita al vizitantoj. Vendita en la meza 19-a jarcento kaj tial perdita por Monmouth, ĝia lokiĝo estis retrovita de William Watkins Old, kiu raportis pri sia enketo al la "Royal Historical Society" en 1876. La lulilo estis aŭkciita ĉe Christie's en Londono en 1908 kaj estis aĉetita por 230 gineoj fare de Guy Laking, armilisto de la Reĝo Eduardo la 7-a, proponante nome de la Reĝo mem. La lulilo poste iris al Kastelo Windsor kaj restis tie dum kvar jaroj. En 1912 "London Museum" estis establita en Palaco Kensington sub la instrukcioj de Guy Laking kaj la lulilo estis donita al la Muzeo fare de la posteulo de Eduardo la 7-a, Reĝo Georgo la 5-a. La "London Museum", nun konata kiel la Muzeo de Londono, translokiĝis al sia nuna situo en Barbican en 1950.

Bibliografio
------------

La "Lulilo de Henriko la 5-a" ilustrita en *Mirror of Literature* (1825)
* William Watkins Old, "Historical Notices of the Cradle of Henry V" en *Transactions of the Royal Historical Society* vol. 4 (1876) paĝoj 231-259

Vidu ankaŭ
----------

* Henriko la 5-a

Referencoj
----------

1. ↑  *Mirror of Literature* vol. 5 no. 121 (1 Jan. 1825) p. 9
2. ↑  Old (1876)
3. ↑  *Wanganui Chronicle* (16 Apr. 1908) Text
4. ↑  *Kentucky New Era* (4 Junio 1912) Report and illustration
**Margit Kornai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kornai Margit** estis hungara aktoro, filmoproduktoro. Ŝiaj pli fruaj familiaj nomvariantoj estis *Kronemer,* *Kroneemer,* *Kronémer*, ŝiaj personaj nomvariantoj estis *Mária, Malvin Marjena*, ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Papír Sándorné* kaj *Balogh Béláné*. Ŝia filino estis Mária Szepes. 

Margit Kornai naskiĝis la 28-an de februaro 1883 en Munkács (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio), ŝi mortis la 23-an de novembro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Margit Kornai prenis operkantajn lecionojn kaj dramajn lecionojn (de Mari Jászai), pli poste ŝi studis en privata aktorlernejo de Zoltán Horváth (aktoro). Ŝi komencis sian operkantistan karieron en Szabadka poste en Miskolc al teatra trupo de Lajos Szalkai, pli poste ŝi estis subreto-primadono de Sándor Krémer. Ŝi edziniĝis en 1906 al Sándor Papír kaj naskis 2 gefilojn. Ŝi vidviniĝis en 1911, tial ŝi devis zorgi sola ankaŭ pri la negocoj. Ŝi denove edziniĝis en 1915 al Béla Balogh (reĝisoro), ŝia pli nova negoco estis la filmoj.

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Szulamit* (1916) – vartistino
* *Hivatalnok urak* (1918) – S-ino Róth

Ŝia filma produkto
------------------

* *Ópiumkeringő* (1942)

Ŝiaj partoprenoj en filmaj produktoj (elekto)
---------------------------------------------

* *Jön a rozson át!* (1919)
* *Lengyelvér* (1920)
* *A megfagyott gyermek* (1921); en voĉa versio ŝi estis scenaristo kune kun sia filino en 1936 sub nomo Orsi Mária

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en alineo Balogh Béla)
* 
* Arkivigite je 2021-09-12 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738138
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Balázs Bágyi** [balAĵ bAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bágyi Balázs** estas hungara drumisto, ĵazmuzikisto, komponisto, orkestrestro, muziklerneja instruisto.

Balázs Bágyi  naskiĝis la 19-an de septembro 1973 en Pécs.

Biografio
---------

Balázs Bágyi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1998. Post la diplomo li estis ano en ĵazorkestro, en 2004 li fondis propran orkestron. En la sekva jaro li aliĝis al alia orkestro, en la sekvaj jaroj li drumis jam en parte eksterlandaj orkestroj ankaŭ eksterlande. Dekomence li ankaŭ komponadas ĵazojn. Inter 2007 kaj 2011 (krom la koncertoj) li estis muziklernejestro en Székesfehérvár, iom poste li instruis en aliaj lernejoj. Li ricevis premion en 2012.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Bukareŝto (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Balázs Bágyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641203
 |
Laŭ la helena mitologio, **Piteo** estis reĝo de Trezeno, en Argolando (Peloponezo).

Egeo konsultas la orakolon de Delfo aŭ Temison, kies respondon nur Piteo kapablis kompreni. Vazo el Vulci (440-430 a.K.).Li estis filo de la gereĝoj Pelopso kaj Dio aŭ Hipodamio, kaj alvenis el Pisatis (Elido) al la regiono por regi ĝin kune kun Etio kaj Trezeno, almenaŭ laŭnome, tial kial la landon fakte regis ĉiuj la filoj de Pelopso. Post la morto de la aliaj du, Piteo unuigis la vilaĝojn Anteo kaj Hipereo, fondante tiel novan urbon, kiun li nomigis Trezeno, honore al sia ĵusmortinta frato.

Lia filino Etro (kiun oni nomis *Piteiso* honore al li) estis la patrino, kun Egeo, de la atika heroo Tezeo, de kiu Piteo iĝis instruisto ĝis kiam la knabo estis plenkreskulo kaj decidis koni sian patron. Fakte, estis Piteo tiu, kiu ebligis tiun rilaton, tial kial li ebriigis Egeon kaj enirigis sian filinon en lian ĉambron, ĉar nur li komprenis la antaŭdiraĵon de la Orakolo de Delfo, kiu asertis ke Egeo restus sen idoj *ĝis kiam la vin-saketo malfermiĝos*. Poste, kiam Tezeo edziĝis al Fedro, Piteo volonte gastigis Hipoliton en sia domo.

Piteo havis alian filinon, krom Etro, nomita Henioko. Ŝi edziniĝis al Kaneto, kaj estis la patrino de Scirono aŭ de Siniso.

Laŭ la rakontoj, Piteo estis saĝa homo, la nura kiu kapablis interpreti la antaŭdiraĵon pri Egeo, tute nekompreneblaj por la aliaj. Fakte, li estis tiel bona oratoro, ke li eĉ skribis manlibron pri parol-arto. Laŭ Paŭzanio, la tombejo kaj la trono kie Piteo juĝadis ankoraŭ viziteblis, multajn jarojn post lia morto.

| Antaŭe: | Mitaj reĝoj de Trezeno | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Hiperenoro kaj Antaso | **Piteo** | Tezeo |

Referencoj
----------

1. ↑  Ovidio. *Pri heroinoj*, 10.31.
2. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 2.30.8.
3. ↑  Skolastiko pri Pindaro. *Ol*. 1.44.
4. ↑  Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 3.15.
5. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 1.22.2.
6. ↑  Plutarko. *Pri Tebo*, 25, 4-5.
7. ↑  Ovidio. *Metamorfozoj*, 8.622.
8. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 2.31.3
**Amfroipret** estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre *Henegouwen*), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). 

Fine de 2020 en la komunumo vivis 213 loĝantoj sur areo de 1,54 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 138 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Avesnes-sur-Helpe* (france *Arrondissement d'Avesnes-sur-Helpe*, nederlande *Arrondissement Avenne aan de Helpe*), kaj ekde marto 2015 al la kantono *Aulnoye-Aymeries*.

Geografio
---------

Amfroipret geografie kaj historie apartenas al la franca-belga translima regiono Henegovio. Henegovio estas regiono de montetoj kaj plataĵoj, kiuj disvolviĝis sur tre diversaj grundoj : paleozoika soklo, mezozoika kreto, sed ankaŭ kenozoikaj sablo aŭ argilo plejparte kovritaj de leŭso.

La vilaĝo Amfroipret troviĝas proksime de la urbetoj Bavay kaj Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Amfroipret etendiĝas sur 1,54 km².

Historio
--------

La nomo de Amfroipret estis menciita jam en la jaro 1147, kaj verŝajne originis pro la malnomadigo de franka tribo. Ĝi estis denove menciita en 1297 en letero fare de Johano de Avesnes, grafo de Henegovio.

Laŭ bildo en la *albumoj de Croÿ*, Amfroipret posedis komence de la 17-a jarcento gravan mezepokan kastelon, kiu havis plurajn kvadratajn turojn de variaj altoj.

Vidindaĵoj
----------

La preĝejo Saint-Nicolas estis konstruita en 1860. Ĝia grundo estis farita el loka blua ŝtono. Ĝi cetere entenas baptujon el la jaro 1514.

Administrado
------------

Amfroipret apartenas la kantono de Bavay, kies ĉefurbo estas Bavay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Bavay


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266342
* GND: 4838972-9
* VIAF: 245863745
* BNF: 152665844
 |
**Balázs BARNA** [balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barna Balázs** estas hungara biologo, agronomo, profesoro, membro (korespondanta (2013), ordinara (2019)) de Hungara Scienca Akademio.

Balázs Barna  naskiĝis la 2-an de majo 1948 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Balázs Barna frekventis kemian mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971. Post siaj studoj li eklaboris en plantoprotektanta instituto. En 1974 li doktoriĝis (MSc) en la universitato, li ricevis sciencajn gradojn (Ph.D) el biologio en 1978, (DSc) el agrikulturo en 1996 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 2000 kaj 2008 li estis vicinstitutestro, poste institutestro 4 jarojn. Li estas nomumita titulara profesoro en la menciita universitato kaj ankaŭ en Universitato Reĝo Sankta Stefano. Li ricevis premion en 1988.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hypersensitivity as a consequence not the cause of plant resistance to infection* (1972) - kun iu alia
* *Hypersensitivity revisited* (1985) - kun iu alia
* *Betegség és abiotikus stressztoleráns növények előállítása a juvenilitás és az antioxidáns kapacitás fokozásával* (1995)
* *Role of reactive oxygen species in abiotic and biotic stresses in plants* (2006) - kun iu alia
* *A biotróf és a nekrotróf kórokozó–növény kölcsönhatás különbözősége gabonaféléken* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-08-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Festivalo de Flandrio** (nederlande *Festival van Vlaanderen*) estas jara muzika okazaĵo en diversaj lokoj de Flandrio. Ĝi komenciĝis kiel "somera festivalo", sed nun la agadoj disvastiĝis de januaro ĝis septembro, kun pinto en la malfrua somero kaj frua aŭtuno.

Historio
--------

La Festivalo de Flandrio havas siajn radikojn en la Limburga urbo Tongeren (esperantigite *Tungro*), kie *Jan Briers* ekde la jaro 1958 organizis la "Baziliko-koncertojn" en la urba baziliko. Komence prezentiĝis precipe religie inspirita ĥora muziko, sed poste la programo estis etendita al aliaj genroj de klasika muziko, instrumenta muziko, kaj ankaŭ al aliaj lokoj. Ofte, historiaj lokoj kiel abatejoj kaj kasteloj estas uzitaj, kaj post iom da tempo aldoniĝis dua festivala branĉo en Mastriĥto.

En 1972 tiuj du urbaj someraj festivaloj de klasika muziko unuiĝis kun samspecaj festivaloj en aliaj flandraj urboj, kaj kreiĝis la pli ampleksa "Festivalo de Flandrio".

La organizo estis (kaj daŭre estas) aktive subtenata de la Flandra Komunumo de Belgio, kiu tiutempe havis novan statuson de "kultura aŭtonomio". Speciale en Bruselo la komunumo volis pli videbligi "seriozan" flandran kulturon. Alia avantaĝo de la komuna festivalo estis, ke per bona kunordigo pli facilis alporti prestiĝaj orkestroj kaj aparte renomajn muzikistojn al Flandrio. Samtempe tiel la festivalo ricevis iom elitisman karakteron.

En la 1990-aj jaroj, la programo estis plivastigita por inkluzivi nuntempan klasikan muzikon, sonarton, ĵazon, orgenan muzikon, muzikan teatron, kaj fuziojn de klasika muziko kun vidaj artoj, kino kaj danco.

Festivalaj branĉoj en unuopaj urboj
-----------------------------------

La Festivalo de Flandrio konsistas el diversaj festivaloj en diversaj flandraj urboj kaj provincoj:

* **Antverpeno**
	+ *Laus Polyphoniae* -
* **Bruĝo:**
	+ *Festival voor oude muziek* ("festivalo por malnova muziko") aŭ pli mallonge *MAfestival* (MA por la latina termino *musica antiqua) Brugge* -
* **Bruselo:**
	+ *KlaraFestival / The European Galas /* loĝoĉambra muziko *(Living Room Music) / MusMA / Dorp op stap /* Festivalo survoje -  Arkivigite je 2013-08-22 per la retarkivo Wayback Machine
* **Gento**
	+ *Gent Festival van Vlaanderen* -
* **Kortrijk:**
	+ *Happy New Festival van Vlaanderen* -  Arkivigite je 2014-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
* **Limburgo:**
	+ *Bazilica Festival van Vlaanderen* -
* **Mechelen:**
	+ *Mechelen hoort stemmen* ("Mechelen aŭdas voĉojn", aludo al simptomo de skizofrenio) */ Festival + / Festival Kempen* -
* **Flandra Brabanto:**
	+ *Novecento / Transit* -
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Wallers (stacidomo). |

**Wallers**  estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 5 617 loĝantoj sur areo de 20,89 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 269 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes* respektive okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono *Saint-Amand-les-Eaux*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *wallersiens*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Wallers (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wallers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**József FRITZ** [jOĵef fric], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fritz József** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001).

József Fritz  naskiĝis la 27-an de aprilo 1943 en Mosonmagyaróvár.

Biografio
---------

József Fritz frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto. Li komencis sian karieron en 1967 samloke en la universitato, sed post duonjaro li eklaboris en matematika filio de MTA. En 1968 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filinojn. Ekde 1993 li instruas en diversaj universitatoj. Li redaktis fakrevuojn, ekzemple *Acta Mathematica*, *Publicationes Mathematica Debreceniensis*, a *Periodica Mathematica Hungarica*, *Journal of Statistical Physics*. Li okupiĝas precipe pri Probablokalkulo. Li ricevis 5 premiojn inter 1971-2012.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Generalization of McMillan’s Theorem to Random Set Functions* (1970)
* *Gradient Dynamics of Infinite Point Systems* (1987)
* *Végtelen módszerek ergodikus viselkedéséről* (1997)
* *An Introduction to the Theory of Hydrodynamic Limits* (2000)

Fontoj
------

* hungare
* biografio kun foto

* Kategorio József Fritz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434954
* LCCN: n82117225
* VIAF: 94779947
* ISNI: 0000 0001 0926 9661
* SUDOC: 085848212
* BNF: 12292440g
* BIBSYS: 90060859
 |
La **Nacia Universitato de Salta** aŭ en hispana **Universidad Nacional de Salta** (**UNSa**) estas publika universitato argentina, kun centra sidejo en la urbo Salta. Ĝi estis fondira per la leĝo 19.633 de 11-a de majo de 1972, kiel parto de la plano Taquini, nome programo de reorganizado de la alta edukado en Argentino, kiu okazigos la fondon de la universitatoj de Jujuy, La Pampa, Lomas de Zamora, Entre Ríos, Luján, Misiones, Katamarko, San Juan, San Luis kaj Santiago del Estero.

Ĝi estis fondita el redistribuado de la Nacia Universitato de Tukumano, ĉe instalaĵoj kiujn tiu havis en la provinco Salta.

Ĝi havas ĉirkaŭ 20.000 studentojn. Ĝi havas regionajn sidejojn en Tartagal, San Ramón de la Nueva Orán, Rosario de la Frontera kaj San José de Metán, krom la centran en Salta mem.

Altlernejoj
-----------

Ĝi estas subdividita en ses altlernejoj, kiuj estas la jenaj:

* Fakultato de Ekonomiko
* Fakultato de Sciencoj
* Fakultato de Naturaj Sciencoj
* Fakultato de Beletro
* Fakultato de Inĝenieriko
* Fakultato de Sansciencoj

Eksteraj ligiloj
----------------



* oficiala retejo
* Fakultato de Ekonomiko kaj Juro
* Fakultato de Naturaj Sciencoj Arkivigite je 2008-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Fakultato de Sciencoj Arkivigite je 2008-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Fakultato de Beletro Arkivigite je 2014-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Fakultato de Inĝenieriko
* Fakultato de Sansciencoj[*rompita ligilo*]
* Biblioteko de la Fakultato de Ekonomiko kaj Juro Arkivigite je 2013-02-13 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 483703
* LCCN: n83040631
* VIAF: 128555807
* ISNI: 0000 0004 0490 9553
* SUDOC: 026430258
 |