recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**François VALLEJO** (n. en 1960 en Le Mans) estas franca verkisto. Ege influita de Paul Claudel kaj Louis-Ferdinand Céline, Vallejo studadis literaturon en universitato. Li nuntempe lernigas klasikan literaturon kaj loĝas en Le Havre.

Li verkis kaj eldonis per la eldonejo Viviane Hamy :

* *Vacarme dans la salle de bal* (1998)
* *Pirouettes dans les ténèbres* (2000)
* *Madame Angeloso* (2001)
* *Groom* (2003)
* *Le voyage des grands hommes* (2005)
* *Ouest* (2006)

En 2004, li gajnis la premion Prix des Libraires por sia verko *Groom*. En 2001, François Vallejo ricevis la premion France-Télévisions por *Madame Angeloso*. Tiu romano cetere atingis la duan elekto-nivelon de la premio Goncourt de 2001, kiu estis finfine atribuita al Jean-Christophe Rufin. La verkisto estis cetere citita pro la sama romano por la premioj Femina kaj Renaudot.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la eldonejo Viviane Hamy


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 243864
* GND: 134005783
* LCCN: no99053052
* VIAF: 32143635
* ISNI: 0000 0001 0885 3647
* SUDOC: 035679964
* BNF: 133291270
* NKC: jx20070301009
 |
**Zsigmond SEBŐK** [ĵigmond ŝebOk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sebők Zsigmond** estis hungara ĵurnalisto, verkisto, membro de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi.

Zsigmond Sebők naskiĝis la 22-an de septembro 1861 en Hungario, en Párkány (nuntempa Štúrovo en Slovakio). Li mortis la 4-an de junio 1916 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Sebők devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejojn en Esztergom kaj Pest (urbo). Li ne finlernis la universitaton, sed li komencis ĵurnaladi en Budapeŝto en 1882. Post 2 jaroj li iris al Szeged por redakti la lokan ĵurnalon, kie li renkontiĝis kun Lajos Pósa. En 1887 li revenis al Budapeŝto, kie li daŭris la ĵurnaladon. Baldaŭe li partoprenis ankaŭ en redaktadoj de diversaj porinfanaj periodaĵoj.

Li verkis pli, ol 30 porinfanajn librojn. Li kreis figurojn de *Dörmögő Dömötör*, *Róka Miska*, *Malac Misi*, kiuj vivas ankaŭ nuntempe en animoj de la nunaj geinfanoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Alakok* 1887 - novelaro -
* *Elbeszélések* 1893 - novelaro -
* *Kossuth Lajos élete* (Vivo de Lajos Kossuth) 1902
* *A doktor úr* 1907 - novelaro -

Porinfana verkaro (selekto)
---------------------------

* *Mackó úr utazása és egyéb történetek* 1893
* *Tarka mesék* 1903 - fabelaro -
* *Dörmögő Dömötör az országban* 1912 - porinfana romano -

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungara biografio
* foto kun biografio

* Kategorio Zsigmond Sebők en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422593
* LCCN: n92115269
* VIAF: 26265061
* ISNI: 0000 0000 7905 1855
 |
**Prezidanto de Namibio** estas ŝtatestro kaj registarestro de Namibio, kaj ĉef-komandanto de armeo. La unua prezidanto de Namibio estis Sam Nujoma dum 1990-2005, kaj la nuna presidento en 2023 estas Hage Geingob, ekde 2015.

Per 2021, estas limigo de du oficdaŭroj por la prezidanto en la konstitucio de Namibio. La limigo estis unue efektivigita por prezidanto Hifikepunye Pohamba en 2015.

Listo
-----

Ĝis nun, la nura partio de la prezidantoj de Namibio estas Sud-Okcident-Afrika Popola Organizo (SWAPO) – sube en ruĝa.

| N-ro | Portrait | Nomo | Elektita | Oficdaŭro | Partio |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Komenco | Fino | Tempo |
| 1 |  | Sam Nujoma(n. 1929) | 198919941999 | 21 marto 1990 | 21 marto 2005 | 15 jaroj | SWAPO |
| 2 |  | Hifikepunye Pohamba(n. 1936) | 20042009 | 21 marto 2005 | 21 marto 2015 | 10 jaroj | SWAPO |
| 3 |  | Hage Geingob(n. 1941) | 20142019 | 21 marto 2015 | Enoficianto | Daŭras | SWAPO |

### Tempolinio

* Kategorio Prezidanto de Namibio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Veysonnaz** estas  komunumo en la distrikto Siono en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 565 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Veysonnaz situas en la franclingva Suba Valezo, sur la suda deklivo de la Valo de Rodano sude de la kantonĉefurbo Siono. La komunumo konsistas el la vilaĝo Veysonnaz kaj la vilaĝeto Beaupérier.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,10 km², de kiuj 33,3% estas kovritaj de arbaro, 38,7% servas por agrikulturo kaj 26,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Veysonnaz limas en oriento al Siono, en sudoriento al Les Agettes, kaj en sudo, okcidento kaj nordo al Nendaz.

Trafiko
-------

Veysonnaz situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas kurboriĉa montarvojo ek de Siono. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas en distanco de proksimume 10 kilometroj de la komunumo apud Siono. Pere de poŝtaŭtolinio al Siono la komunumo estas konektita al la publika transportreto. De la centro de Veysonnaz kabinotelfero kondukas al Thyon.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Veysonnaz datiĝas el la jaro 1200 kiel *Veisona*. En la jaro 1264 Veysonnaz estis senjorujo de la episkopo de Siono kaj administrita de ministro. Fine de la 15-a jarcento la vilaĝo apartenis al la Dekono Siono. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis atribuita al la Distrikto Hérémence, sed en la jaro 1802 ĝi estis reatribuita al la Deokono Siono, kiu en la jaro 1848 estis transformita al la Distrikto Siono.

Ekonomio
--------

Veysonnaz apartenas al la skiregiono Kvar Valoj. Sur la skikurejo l'Ours du Vallais regule okazas mondpokalaj skikonkursoj. Somere en la regiono eblas migradi laŭlonge de la valezaj akvokondukiloj, kiuj parte datiĝas el la mezepoko.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Catherine Raemy-Berthod*: *Veysonnaz* en *Historia Leksikono de Svislando* (2013-02-25)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Veysonnaz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Veysonnaz

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Veysonnaz** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Siono |
| --- |
|   Arbaz  •  Grimisuat  •  Savièse  •  **Siono**  •  Veysonnaz |  |

 |
**Vezseny** [veĵenj] estas malgranda vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Szolnok. La loknomo signifas slave: kurbiĝo. Nobela familio havis la saman nomon, ili havis tie bienojn. La saman nomon oni trovas en Nagyvázsony.

Tiso kun vojo al pramo en Vezseny

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 47° 01′ 44″ N 20° 12′ 58″ O﻿ / ﻿47.02889 °N, 20.21611 °O﻿ / 47.02889; 20.21611 (mapo)Koordinatoj: 47° 01′ 44″ N 20° 12′ 58″ O﻿ / ﻿47.02889 °N, 20.21611 °O﻿ / 47.02889; 20.21611 (mapo)
* Alto super marnivelo: 87-91 m
* Poŝtkodo: 5093
* Telefonkodo: 56
* Areo: 25 km²
* Loĝantaro: 650

Situo
-----

Vezseny situas en dekstra bordo de Tiso, havanta fervojon, vojon kaj pramon.

Historio
--------

Tie oni trovis objektojn jam el la ferepoko kaj el la bronzepoko. La komunumo senhomiĝis pro la tatara invado en 1241. La unua mencio okazis en 1354 en formo *Wesen*. En 1705 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a perdis batalon apud Vezseny. En 1895 la inundo detruis la vilaĝon.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika kapelo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario) de 2006

Famuloj
-------

En Vezseny naskiĝis komponisto Zdenkó Tamássy.

* Kategorio Vezseny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dimapur,** bengale: **दीमापुर** estas urbego, municipo en orienta Barato, en la sudokcidento parto de subŝtato Nagalando, kie ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.

Preĝejo en Dimapur

Etimologio
----------

La loknomo venis de vortoj "di" (akvo), "ma" (granda) kaj "pur" (urbo) kun la signifo "Granda rivera urbo".

Demografio
----------

En 2011 Dimapur havis 122 834 da loĝantoj kun legopovo 86%, pli alte, ol la landa averaĝo. Ĉirkaŭ 50% estas nagaoj, la ceteraj estas bengaloj, asamoj, nepalanoj, tamiloj kaj aliaj naciecoj.

Geografio
---------

Dimapur situas sur ebenaĵo laŭ rivero proksime de la limo kun Asamo en averaĝa alteco de 152 metrojn. Nagoan troviĝas 76, subŝtata sidejo Kohimo 87, Ĝorhat 121, Agartala 128, Silĉar 142, Imfalo 147, Ŝilongo 153, Ajzolo 261, Kolkato 632, tutlanda ĉefurbo Delhio 1617, Mumbajo 2247 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En la 13-a jarcento Dimapur estis sidejo de regno. Dum la 2-a mondmilito Dimapur estis centro de armeaj agoj inter britoj kaj Japanio.

Ekonomio
--------

Dimapur estas la ĉefa enirejo kaj komerca centro de la subŝtato, krome multaj armeaj instalaĵoj situas enurbe. La komerco helpis la bankan vivon.

Lingvoj
-------

En Dimapur la oficiala lingvo estas la angla, krome estas uzataj en:Angami language, en:Ao language, en:Chokri language, en:Lotha language kaj en:Sümi language.

Universitato en Dimapur

Eduko
-----

En Dimapur universitato kaj pluraj altlernejoj funkcias.

Religioj
--------

En Dimapur vivis en 2011 kristanoj (45%), hinduoj (41%), islamanoj (11%), ankaŭ aliaj.

Klimato
-------

En Dimapur la temperaturo varias en la jaro inter 18-27 °C. Jare pluvas averaĝe 1710 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pro la musono tre ofte inter aprilo-oktobro.

Stacidomo de Dimapur

Trafiko
-------

Dimapur havas trairan fervojan linion kun stacidomo kaj granda trafiko. 4 ĉefvojoj kuras al la urbego. La propra flughaveno servas enlande.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* horloĝa turo
* parkoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Dimapur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ŝtopvortoj** estas tiaj vortoj aperantaj en parolo aŭ en skribita teksto, kiuj alportas nenian novan informon, kiuj estas semantike senutilaj (kvankam ili povas esti utilaj pragmatike, havi funkcion komunikadan). Estas pluraj specoj da tiaj vortoj:

Ŝtopvortoj retorikaj
--------------------

Tiaj ŝtopvortoj plej ofte aperas en parolado spontana, senprepara, improvizata. Per ili la parolanto ŝtopas eventualan paŭzon, kiu okazus pro hezito pri tio, kio ankoraŭ estas direnda, pri taŭga esprimmaniero, pri forgesita vorto ktp. Per la ŝtopvortoj la parolanto tenas la parolritmon kaj ne lasas aliajn konversaciantojn profiti paŭzon por transpreni la parolon.

Iuj homoj havas miskutimon senkonscie uzadi parolkliŝojn kvazaŭ interpunkcion, por iel strukturi sian parolon. Tamen ĝenerale la uzo de ŝtopvortoj impresas malbone, eĉ malagrable.

La homoj, por kiuj parola esprimo estas grava kaj la kapablo formuli ideojn sen preparo estas parto de ilia laboro kaj necesa kapablo, lernas eviti ŝtopvortojn, ĉar ties troa uzo aspektas neprofesia kaj povas impresi kiel necerteco, nedecidemo, nescio, klopodo eviti ion aŭ eĉ malhonesteco.

Jen estas ekzempla repliko el romano, kie *nu* aperas kiel ŝtopvorto:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** – Mia nomo estas Ĝim, Ĝim Juga, se vi volas ĉion scii, kaj mia problemo estas ke … nu … Mi neniam seksumis kontentige. **"** |
| — Johán Balano: Ĉu ŝi mortu tra-fike? |

 |

Ŝtopvortoj versaj
-----------------

En verko poezia, ŝtopvorto estas vorto senutila por esprimi la sencon, aldonita nur por teni rimon aŭ ritmon. Ekz‑e en jenaj versoj el Sinjoro Tadeo la ŝtopvortoj estas kursivigitaj:
​

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Monaĥe, jarojn sidas li en domo sia,Ne akceptas invitojn al ĉasado *ia;* (v. 785) **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** «Jen do, finis Protazo, estis signo *tia*Pri ŝia sort’; mi signon *per okuloj* vidis: …» (v. 355) **"** |

 |

PIV nomas tiajn ŝtopvortojn alĝustiga kejlo, paŭsante (samkiel la lingvo germana) la francan terminon Cheville; la metaforo estas nek trafa, nek internacia, kaj en la reala Esperanto tiusence pluroble pli ofte estas uzata la memklariga termino *ŝtopvorto* (ekzemplojn vd ĉe ReVo  ŝtopvorto² en ReVo ).

Ŝtopvortoj gramatikaj
---------------------

En la lingvoj kun rigida vortordo oni uzas sensignifajn ŝtopvortojn por marki la devigan (eĉ se sensignifan) frazmembron. Ĝi rolas simile al la cifero 0 en pozicia nombrosistemo: ĝi markas pozicion sen aldoni iom da propra valoro:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Ŝajnas al mi, kvazaŭ mi manĝas konfitaĵon. (Georgo Dandin, 3:2) *Il* me semble que je mange des confitures. **"** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Antaŭ la domo staras arbo. (FE, §8)*There is* a tree in front of the house. **"** |

 |

Fakte, en la dua ekzemplo la gramatikilo *There is* faras el *a tree* predikativon kaj remaon, do ĝi ne estas senutila: sen aldoni ion al la semantiko, ĝi havas valoron pragmatikan (komunikadan).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846781
 |
***Scientist Rebellion*** estas internacia organizaĵo de sciencistoj, kiuj deziras sentivigi la publikan opinion pri la tutmonda varmiĝo engaĝante sin por senperforta civila malobeo.

Historio
--------

La grupo estas kreita en septembro 2020 de du doktoriĝantoj en fiziko ĉe la Universitato de St Andrews. Ĝin inspiras la ago de la aktivuloj de *Estinction Rebellion*. Ĝi sekvas kelkajn publikajn deklarojn de sciencistoj kaj venas post simila kampanjo de kuracistoj.

Personecoj
----------

* Peter Kalmus

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Casey Quackenbush, «*The climate scientists are not alright»*, Washington Post,‎ la 20-an de majo 2022 (ISSN 0190-8286, rete legebla, alirite la 18-an de oktobro 2022.
2. ↑  (en) *Letters, Doctors against climate catastrophe*, The Guardian,‎ la 27-an de junio 2019 (ISSN 0261-3077, rete legebla, alirite la 20-an de marto 2023.
3. ↑  (fr) *Peter Kalmus, la voix des scientifiques en rébellion*, France Inter, la 6-an de oktobro 2022.

Vidu ankaŭ
----------

* *Extinction Rebellion*
* Senperforto
Flago de la ŝtato "Demokratia Kamboĝo" (1975–1979).
La **Ruĝaj Kmeroj** aŭ **Ruĝaj Ĥmeroj** (kmere ខ្មែរក្រហម, Khmêr Khrôm; prononco [kʰmaːe̯ kʰɽom]; france *Khmers rouges*) estis maoisma-naciisma gerila movado, kiu en 1975 akiris la ŝtatan potencon en Kamboĝo. La nomo devenas de la kamboĝa ŝtata popolo, la kmeroj, kaj de la simbola uzo de la ruĝa koloro por komunismo, kvankam la ekstreme brutala regado de la reĝimo kaŭzis ke la nomo nun aparte elvokas penson pri la koloro de sango. La Ruĝaj Kmeroj perforte volis ŝanĝi sian landon al ideologio de agrikultura komunismo. Kadre de tio la loĝantaro de la ĉefurbo Pnom-Peno estis preskaŭ komplete forpelita al la landa kamparo, kaj fine rezultiĝis escepte kruela genocido de la propra popolo, vidu Kamboĝa Genocido, kiu konatiĝis tutmonde. Ĝis la fino de la movada regado en 1978, laŭ internaciaj taksoj inter 1,7 kaj 2,2 milionoj da kamboĝanoj estis murditaj. Post la forpelo de la Ruĝaj Kmeroj fare de invada armeo el Vjetnamio en 1978, la Ruĝaj Kmeroj ree iĝis gerila organizaĵo, kiu kadre de la Malvarma Milito parte ricevis subtenon de nekomunismaj, okcidentaj ŝtatoj kiel Usono. La jura prilaboro de la genocidaj krimoj komenciĝis malfrue kaj laŭ la stato komence de la 2010-aj jaroj ankoraŭ neniel estas finita.

Vidu ankaŭ
----------

* Popola Respubliko Kamboĝa

* Ruĝaj Kmeroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ruĝaj Kmeroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Unu el la plej famaj figuroj ekzekutitaj en la historio estis Jesuo krucumita de la Roma Imperio. La metodo per kiu li estis ekzekutita - krucumo, poste estis konsiderita centra ikono de la religio fondita de liaj sekvantoj. Sur la bildo estas pentraĵo de Giotto di Bondone, Florenco.
**Ekzekuto** estas akto de plenumo de mortpuno de jura aŭtoritato kaj ne kiel decido de individuo (ago nomata mortigo aŭ murdo), sed kiel decido de grupo, suĉanta sian potencon de pli vasta subteno. Ĉi tio fakte estas la plej severa sankcio, kiun ŝtato povas trudi kontraŭ siaj civitanoj. Nun estas akceptite tra la mondo, ke ŝtato havas laŭleĝan (kvankam ne nepre moralan) rajton plenumi ĉi tiun procedon kontraŭ siaj civitanoj aŭ kontraŭ eksterlandaj ŝtatanoj juĝitaj laŭ sia jura kodo, kaj ke ĝi ne estas krimo.

Hodiaŭ kutimaj manieroj de ekzekuto estas pendumo, pafekzekutado, ekzekuto per injekto, venenigo en gaskamero kaj elektro sur elektra seĝo. En kelkaj islamaj landoj, kiuj operaciis laŭ la Ŝario leĝa kodo, oni ekzekutas ankaŭ per tradiciaj manieroj kiel estas forhako de kapo sur lignobloko aŭ per publika ŝtonumado.

Ekzekuto ofte okazas post juĝdecido donita laŭ leĝo, kiu permesas la altrudon de mortpuno. En aliaj kazoj, precipe en milita tempo aŭ tiraneca regado, ekzekuto efektivigas sen proceso, laŭ loka decido, kutime kun la senco, ke ĉi tiu decido reflektas la volon de la registaro, kaj foje eĉ kun klara (sed neniu jura bazo) direktivo de la registaro. Ekzekuto sen proceso, fare de kolera homamaso, nomiĝas linĉado.

Manieroj
--------

* Aŭtodafeo
* Elektra seĝo
* Krucumo
* Linĉado
* Mortiga injekto
* Pafekzekutado
* Pendumo
* Senkapigo
* Ŝtonumado
* Venenigo

Vidu ankaŭ
----------

* Mortpuno

* Kategorio Ekzekuto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ekzekuto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMorto kaj rilataj temoj |
| --- |
| Kuracafero | Sekco • Cerba morto • Klinika morto • Eŭtanazio |
| Morteco | Senmorteco • Infana mortofteco • Patrina mortofteco • Mortofteco |
| Post morto | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kun la korpo | Sepulto • Kremacio • Krioniko • Mumifikado • Malkomponiĝado • Mortoatesto • Eltombigo |
| Supernature | Astra vojaĝado • Reenkarniĝo • Seanco • Vivo post morto |

 |
| Ceteraj | Sinmortigo • Murdo • Ekzekuto • Asistita memmortigo • Martiro • Ofero (Homa ofero • Besta ofero) • Milito • Genocido • Mortulo • Mortpuno • Testamento • Nekrologo • Putrejo |

 |
Leipzig - Rusortodoksa memorigkirko La **Memorigkirko Sankta Aleksio** (germane: *St. Alexi-Gedächtniskirche*) troviĝas en Lepsiko, Germanio, Philipp-Rosenthal-Straße nr 51a.

Historio
--------

La kirko konstruitis en 1912/13 je memoro de 22.000 soldatoj rusaj falintaj dum la Batalo de Leipzig. Ĝi estas sub la patroneco de metropolito Aleksio de Moskvo. Laŭ plano de la peterburga arkitekto Vladimir A. Pokrovskij fariĝis 55 m alta ŝtalbetonkonstruaĵo kun tenta tegmento kaj orumita bulba kupolo kaj riĉe ornamita rondarkportalo.
La suprenirejon al la supra kirko kun ekstera procesirondirado faras du liberaeraj ŝtuparoj. Pli malsupre estas la vintra preĝejo; la internon dominas 18 m alta, en Moskvo farita ikonostazo kun 78 ikonoj laŭ malnovrusa modelo. En la kripta kapelo estas sarkofagoj de altrangaj rusaj oficiroj kaj ĉerko de nekonataj rusaj soldatoj.

Fonto
-----

Mundus, Doris: *Leipzig an einem Tag. Ein Stadtrundgang*, Eldonejo Lehmstedt, Leipzig 2007 (6-a eldono de 2015), p. 61

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rusa preĝejo de Lepsiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la komunumo
* Kirkoj en Lepsiko
* Informoj ĉe *archinform*
**Ágnes T. Czene** [Agneŝ tE cene], laŭ hungarlingve kutima nomordo **T. Czene Ágnes** estas hungara pentristo.

Ágnes T. Czene  naskiĝis en 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pri lernejaj jaroj de Ágnes T. Czene mankas informoj, ŝi lernis la pentradon hejme en la 
familio. Ŝi pentradas aĵpentraĵojn (diversajn florbukedojn), ili estas vendeblaj. Laŭ la priskribo "siringoj, tulipoj, hiacintoj, rozoj k. a. formas ŝiajn sonĝojn". Pli malofte ŝi pentradas pejzaĝojn, kie ŝi uzas riĉe la kolorojn. Ŝi evitas ĉiuspecajn abstraktismojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Érd (1973, 1982)
* Budaörs (1986)
* Meiningen (1987)
* Szentendre (1988)
* Budapeŝto (1989, 1998)
* Kecskemét (1995)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Csendélet újsággal
* Tátra
* Budaörsi pince
* Muskátlik az ablakban

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618149
 |
**SZÉCHENYI Zsigmond** [se:ĉe:nji] estis hungara grafo, mondvojaĝanto, ĉasisto, verkisto naskiĝinta en Nagyvárad la 23-an de januaro 1898 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de aprilo 1967.

Biografio
---------

La mezlernejon Zsigmond Széchenyi finis en Székesfehérvár kaj Budapeŝto (1915). Inter 1916–1918 en la unua mondmilito li plenumis taĉmentservon. Post tio li komencis lerni juron, sed ĉesis en 1919. Li konsideris kiel vivcelo sia la studadon de la naturo kaj bestmondo. En 1920/21 li studis en München, Stuttgart, poste en 1922/23 en Oxford kaj Cambridge por plibonigi sian lingviscion kaj plivastigi siajn bestsciencajn konojn. En 1927 li ekiris Sudanon, poste en Kenjon, Egiptujon, Tanganjikion, Ugandon, Libion. En 1935 li ĉasis en Alasko, en 1937 en Barato, poste denove en Egiptujo. Inter 1947 kaj 1950 li estis ĉasinpektoro de la Arbara Centro, en 1951 la kunlaboranto de Agrikultura Muzeo, kaj pli malfrue de la Biblioteko Helikon en Keszthely. En 1960 li patroprenis la ekspedicion de Orient-Afriko de naturscienca muzeo. En 1964 faris li kun sia edzino sian lastan, la naŭan vojaĝon en Afrikon, nome en Kenjon. Liaj libroj aperis en pluraj eldonoj en grandaj ekzempleroj, en multaj lingvoj.

Ĉefaj verkoj
------------

* *Csui!* (Bp. 1930);
* *Elefántország* (Bp. 1934);
* *Hengergő homok* (Bp. 1935);
* *Alaszkában vadásztam* (Bp. 1937);
* *Nahar* (Bp. 1940);
* *Két kecske* (Bp. 1942);
* *A szarvas selejtezése* (Bp. 1948);
* *Afrikai tábortüzek* (Bp. 1959);
* *Ahogy elkezdődött* (Bp. 1961);
* *Ünnepnapok* (Bp. 1963).

Bibliografio
------------

* Hegedüs Géza: A vadon poétája (Élet és Irod. 1967. 17. sz.);
* Ungvári Tamás: Meghalt Sz. Zs. (Magy. Nemzet, 1967. 97. sz.);
* Lázár István: Heimgang eines Jägers. Zum Tode Zs. Sz.’s (Budapester Rundschau, 1967. 19. sz.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zsigmond Széchenyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2000-12-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 227632
* GND: 107561131
* LCCN: n96003521
* VIAF: 47284797
* ISNI: 0000 0001 1061 029X
* SUDOC: 07572653X
* BNF: 127731065
* NKC: jx20050803009
 |
La **Internacia Asocio por Semiotikaj Studoj**

(angle ***International Association for Semiotic Studies***

france ***Association Internationale de Sémiotique***, konata akronime de la du labolingvoj **IASS-AIS**) estas la grava monda organizaĵo de semiotikistoj, kaj ĝi estis establita en 1969.

Membroj de la asocio inkluzivas Algirdas Julien Greimas, Roman Jakobson, Julia Kristeva, Emile Benveniste, André Martinet, Roland Barthes, Umberto Eco, Thomas. Sebeok kaj Juri Lotman.

La oficiala revuo de la asocio estas <i>Semiotica</i>, eldonita de De Gruyter Mouton. La laborlingvoj de la asocio estas ka angla kaj la franca.

La Administra Komitato de la IASS (*le Comité Directeur de l'AIS*) konsistas de la reprezentantoj de semiotic societoj de membraj landoj (du de ĉiu).

Eksteraj ligiloj
----------------

* IASS-AIS

Vidu ankaŭ
----------

* Internacia Societo por Biosemiotikaj Studoj, International Society for Biosemiotic Studies
* Semiotika Societo de Usono, Semiotic Society of America
* Internacia Asocio por Vida Semiotiko, International Association for Visual Semiotics
**Eugénie Françoise Ferter-Cense** (ferter-sans), francino, multjara administrantino de la Esperantista Centra Oficejo. Ŝi naskiĝis la 9an de aprilo 1879 en Saint-Judoce, vilaĝo apud Dinano. Ŝia patro estis terkulturisto, kaj ŝia patrino estis dommastrino. Ŝi vizitis la universitaton en Parizo. Dum 1901-08 kaj ankaŭ post la unua mondmilito, ŝi loĝis en Pollando. En 1901, ŝi konatiĝis kun Volapuko, sed baldaŭ fariĝis Esperantistino. Gvidis multajn kursojn en Lódz, Pollando. De 1908 post reveno al Parizo estis oficistino de la C. O. dum 15 jaroj. La 29an de januaro 1910, ŝi edziĝis al René Ferter, kiu tiam ankaŭ estis esperantisto. En 1910 la C. O. delegis ŝin por helpi al la organizo de la Kongreso de Internaciaj Asocioj en Bruxelles, en 1913 partoprenis en la nomo de la C. O. la duan Kongreson de Internaciaj Asocioj en Bruxelles-Gand kaj la Kongreson de Bibliografio. Dum la milito ŝi dediĉis sin plene al la laboroj por Ruĝa Kruco, en la kunago de la germanaj Esperantistoj pere de Holando, Skandinavaj landoj kaj Svisujo. Tio faris ŝin suspekta, ĉiu korespondaĵo al ŝi estis kontrolata. Sekretario de la UK-oj en Barcelono, Berno, Prago, redaktisto de "Bulteno por informi" eldonita de la C. O. 1915-18. Post la unua mondmilito, ŝi denove migris al Pollando kaj estis aktiva en la varsovia Esperanto-vivo almenaŭ ĝis 1937. Ŝi mortis en San Briego la 14an de marto 1955.

Verkoj
------

* *Fatala Ŝuldo*, traduko de spiritisma romano de Lionel Dalsace, Paris, Presa Esperantista Societo, 1910.
* *Tutmonda Jarlibro Esperantistaj* el la jaroj 1912, 1913 kaj 1914, redaktitaj kun Hippolyte Sebert kaj Gabriel Chavet
* *Ora Libro de la Esperanto-Movado 1887-1937*, redaktita kun Vilmos Bleier, Varsovio 1937.

Fontoj
------

* E. Wiesenfeld, artikolo en Enciklopedio de Esperanto, 1933
* Oficiala naskiĝaktoen la retarkivo de la departemento Côtes-d'Armor, dosiero « Saint-Judoce 1841-1880 », bildo 504, 9a de aprilo 1879, konsultita la 11an de septembro 2022. *(La ligo funkcias nur el Francio)*.

* Eugénie Ferter-Cense en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10673
* GND: 1144374200
* VIAF: 280874936
* ISNI: 0000 0003 8784 534X
 |
**Adorján Aszalós** [asalOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Aszalós Adorján** estas hungara kemiisto, profesoro, membro (ekstera (1995)) de Hungara Scienca Akademio.

Adorján Aszalós  naskiĝis la 19-an de majo 1929 en Szeged.

Biografio
---------

Adorján Aszalós frekventis cistercianan gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris kemian diplomon en Teknika Universitato de Budapeŝto en 1951. Post siaj studoj li laboris en uzino pri tartrata acido, poste en esplora instituto pri nutraĵoj. Depost falo de Hungara revolucio de 1956 li migris al Aŭstrio, kie li laboris en uzino pri ameloj. Post duonjaro li estis invitita al Usono, kie li laboris en esplora instituto, sed post jaroj li revenis al Vieno akirinta Ph.D el biokemio en 1962. Reveninta al Usono li pasis jaron en Universitato Rutgers. Ekde 1963 li laboris en instituto, kie li esploris diversajn kemiaĵojn por kuracadi kancerojn. Li apogas ankaŭ la hungarajn esplorojn, krome li ofte invitas junajn hungarajn sciencistojn en la instituton. Li ricevis usonajn premiojn inter 1961 - 1996.

Elektitaj libroj
----------------

* *Antitumor Compounds Of Natural Origin* (1981)
* *Handbook of Antibiotic Compounds. Volume XIII - Part 3: Microbial Metabolites* (1987) - kun alia
* *Modern Analysis of Antibiotics* (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva teksto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562114
* LCCN: n77017118
* VIAF: 42398459
* ISNI: 0000 0000 2123 3007
* SUDOC: 033219222
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Keish** pli konata laŭ lia angla nomo **Skookum Jim Mason** (naskiĝis ĉ. 1855; mortis la 11-an de julio 1916)
estis membro de la unuaj nacioj, Tagiŝho en Jukonio, Kanado. Li naskiĝis proksime al la lago Bennett. Lia patrino estis Taltanino el la regiono de la rojo Telegraph, kaj pro la patrineca socio ankaŭ li estis Taltano. Li vivis en Carcross.

Meze de la 1880-aj jaroj li laboris kiel portisto ĉe la Ĉilkot-intermonto, portante provizojn por ministoj. Tie li ricevis sian kromnomon *Skookum* pro sia eksterordinara forto (*skookum*, prononcata proksimume "*sku*-kam", signifas *forta*, *granda* kaj *fidinda* en la Ĉinuka piĝino de la pacifika nordokcidento).

Li helpis William Ogilvie en ties esploradoj de la supera parto de la Jukono. Li ankaŭ montris al membroj de la ekspedicio la vojon tra la Blankan intermonton (*White Pass*).

Nuntempe oni supozas, ke tiu, kiu malkovris la oron, kiu estigis la Alaskan orimpetegon estis Keish, kvankam ĝi estis agnoskita al George Carmack, lia bofrato. Sed eblas ankaŭ, ke la malkovron faris la fratino de Keish, Shaaw Tláa (Kate Carmack).

Carmack, lia bofrato, priskribis lin tiel:

> 
> *"rekta kiel pafila tubo, fortika kun fortaj deklivaj ŝultroj, pintiĝanta malsupren ĉe la talio, kiel ŝlosilŝtono. Li estis konata kiel la plej bona ĉasisto kaj kaptilisto ĉe la rivero, fakte li estis supera specimeno de la nordaj indianoj"* (Skookum Jim Oral History Project- Archives)
> 
> 
> 

Li mortis en Whitehorse en 1916. Supervivis lin filino, Daisy Mason, fratino, Kate Carmack, kaj kuzo, Tagish John.

La asteroido 10112 Skookumjim estis nomita en lia memoro.

Referencoj
----------

1. 1 2   SKOOKUM JIM MASON'S LAST WILL AND TESTAMENT, Yukon Prospectors' Association. Arkivita el la originalo je 2006-02-16. Alirita 2009-10-07.
2. ↑  
"straight as a gun barrel, powerfully built with strong sloping shoulders, tapering…downwards to the waist, like a keystone. He was known as the best hunter and trapper on the river, in fact he was a super-specimen of the northern Indian" (Skookum Jim Oral History Project- Archives)
3. ↑   Sample Interpretive Tour Program: Skookum Jim Tour, destinationcarcross.com. Arkivita el la originalo je 2009-07-26. Alirita 2009-10-07.
4. ↑  JPL Small-Body Database Lookup : 10112 Skookumjim (1992 OP1) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Keish en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biography at the *Dictionary of Canadian Biography Online*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 297656
* VIAF: 105150989
 |
**Neilton MULIM DA COSTA**, kelkfoje nur **Neilton Mulim** (naskiĝis en la 22-a de julio 1962, en Rio-de-Ĵanejro), estas brazila politikisto. Li laboris kiel instruisto ĝis fariĝi urba konsilanto de la urbo São Gonçalo, Rio-de-Ĵanejro, de 1997 ĝis 2000, pere de la brazila politika partio Partido Verde, kaj de 2001 ĝis 2007 pere de aliaj partioj. En 2007 li estis elektita federacia deputito pere de la partio Partido Popular Socialista. Nuntempe li apartenas al la partio Partido da República.

En la 5-a de novembro 2009 Mulim, kiel deputito-membro de la Komisiono pri Edukado kaj Kulturo de la brazila Deputita Ĉambro, estis nomumita raportisto por analizi leĝprojekton, kiu povas konstitucie enirigi Esperanton en la brazilaj lernejoj.

Vivo
----

Neilton Mulim da Costas naskiĝis la 22-an de julio 1962, en Rio-de-Ĵanejro, filo de Eraclydes Mulim da Costa kaj Neir da Costa Nunes. En 1969 li eniris ŝtatan lernejon jam en la urbo São Gonçalo, municipo proksima de Rio-de-Ĵanejro. Lia edukado en ŝtata lernejo daŭris ĝis la fino de la fundamentaj klasoj. La mezlernejajn jarojn li pasis en privata lernejo ankoraŭ en São Gonçalo, ilin finiĝinte en 1979. Poste li eniris la Ŝtatan Universitaton de Rio-de-Ĵanejro, konkludinte en 1985 instrukapabliĝon pri Biologiaj kaj Fizikaj Sciencoj kaj en 1986 pri Matematiko.

Partiaj asociiĝoj
-----------------

Neilton Mulim jam asociiĝis al pluraj brazilaj politikaj partioj. Lia unua asociiĝo al politika partio okazis en 1989, kiam li fariĝis membro de la partio Partido Democrático Trabalhista (PDT). Li restis en tiu partio ĝis 1995, kiam li membriĝis en alia partio, Partido Verde (PV). Pere de PV Mulim estis elektita dum municipaj voĉdonadoj en 1996 urba konsilanto de São Gonçalo, urbo de la ŝtato Rio-de-Ĵanejro. Sed en 1999 li eliris la partion kaj denove asociiĝis al PDT, pere de kiu li estis reelektita urba konsilanto en tiu sama jaro. En 2002 li forlasis PDT kaj eniris alian partion, Partido do Movimento Democrático Brasileiro (PMDB), kie li restis dum nur unu jaro. Jam en 2003 li pasis al la partio Partido Trabalhista Brasileiro (PTB), tamen iom poste, en 2005, li foriris ĝin, membriĝante en la partio Partido Popular Socialista (PPS). En 2007 li lasis ĉi tiun lastan kaj eniris la partion Partido da República (PR), per kiu li elektiĝis federacia deputito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neilton Mulim da Costa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (**pt**) Neilton Mulim[*rompita ligilo*], oficiala paĝo
* (**pt**) Biografio de Neilton Mulim, paĝaro de la brazila Deputita Ĉambro
**Niccolò PAGANINI** (n. 27-an de oktobro 1782, Ĝenovo, Italio – m. 27-an de majo 1840, Nizza, Francio) estis itala komponisto, la plej grava violonartisto de la 19-a jarcento. Lia virtuoza ludo kaŭzis revolucion en la violonludo.

Komence instruis al li la violonludon lia patro, poste la loka violonisto Servetto kaj la renoma Giacomo Costa, pli poste li studis ĉe Alessandro Rolla kaj Gaspare Ghiretti en Parma.

Li aperis antaŭ publiko en 1793, en 1797 (kun akompano de lia patro)faris konĉertan rondvojaĝon en Lombardio. Li akiris pli kaj pli da famo per la publikaj prezentoj kaj baldaŭ li ekvivis apartan, sendependan vivon, li iĝis fervora kartludisto kaj trafis lin romantikaj amaferoj. Unufoje, li donis sain violonon kiel grantiaĵon pro ka kartludaj ŝuldoj, al li pruntis franca komercisto Guarneri-violonon por la konĉerto, sed post kiam li aŭdis la ludon, li donacis la violonon.

Li verkis inter 1801 kaj 1807 por soloviolono 24 Capriccio [kapriĉojn(?)]. Tiam verkis li du seriojn de la ses violon-gitaraj sonatoj. Li aperis en 1805 kiel violonartisto en Italio, li iĝis kortega dirigento en la Princlando Piombino, danke al Elisa Bonaparte Baciocchi, fratino de Napoleon. Li konatiĝis en 1815 kun dancistino Antonia Bianchi, kun kiu li havis longan amrilaton.

Paganini en 1828 konĉertis en Vieno, en 1831 en Parizo kaj Londono. Li faris en 1832 konĉertan rondvojaĝon en Anglio kaj Skotlando, kiu alportis por li riĉecon. Li setlis en 1833 en Parizo kaj komisiis Hector Berlioz verki simfonion (Harold en Italie), sed li ne ludis tion, ĉar trovis ne defia. Post kiam bankrotis lia kasino, li translokiĝis en 1839 al Marseille, poste al Nice.

Lia romantika, ekstrema personeco, liaj aventuroj donis bazon por legendoj pri li. Liatempe kalkulis historietoj, ke li estas amiko de la diablo, ke oni enprizonigis lin en prizonon. Pro lia misfamo, la eklezio ne permesis – dum kvin jaroj – entombigi lin en sanktigitan grundon. Oni opiniis lin avara, sed fakte li apogis per 20.000 frankoj Berlioz-on, en kiu li rimarkis kapablulon.

Sondosieroj
-----------

* Capriccio op. 11
* Fantazio "Moseo" sur la kordo G[*rompita ligilo*]

* Niccolò Paganini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Niccolò Paganini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Niccolò Paganini en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 199741
* GND: 118591177
* LCCN: n79105881
* VIAF: 93850871
* ISNI: 0000 0001 2283 0695
* LIBRIS: 206808
* SUDOC: 030156351
* BNF: 138981737
* MBA: d581b2f2-f945-4566-a249-2d0171466993
* NLA: 36175400
* NDL: 00902593
* BIBSYS: 90538098
* NKC: jn19990006328
* ICCU: CFIV005295
* BNE: XX1058852
 |
**Rudolf von Langen** (1438-1519) (\* Everswinkel, en la 1438 - Münster, en la 25-a de decembro 1519) estis kanoniko, latina poeto, edukisto kaj humanisto. Rudolfo helpis enkonduki la humanismajn ideojn en urbo Münster.

Biografio
---------

Li edukiĝis en Deventer, en la lernejo de Thomas a Kempis, kune kun Rudolfo Agricola (1443-1485), Aleksandro Hegius (1439-1498), Anton Liber de Soest (1450-1508), Grafo Maurice von Spielenberg, kaj Ludwig Dringenberg (1410-1477).

En 1456, li enmatrikuliĝis en la Universitato de Erfurto, kaj ricevis la gradon de Bakalaŭro pri Artoj en 1459, kaj tiu de Majstro pri Artoj en 1460. Sed antaŭ tio, li fariĝis kanoniko de la katedralo de Münster, kaj preposto de la malnova katedralo en 1462. En 1466, li iris al Romo, por partopreni en la balotado de iu episkopo. Reirante al Münster li fariĝis la centro de la beletra vivo, same kiel de la humanismaj klopodoj, kaj li ĉirkaŭiĝis de grupo da similaj gustoj. Li havis bonan klasikan bibliotekon, kiun li metis je alies dispono. Hermann von dem Busche (1468-1534), kiu estonte fariĝus elstara humanisto, estis unu el liaj lernantoj, al kiu li transpasis sian amon pri la klasika beletro. En 1500, li transformis la lernejon de la katedralo en humanisman institucion, konsideritan la plej bona post tiu de Deventer. La kursoprogramado alteriĝis, kaj aliaj instruistoj estis kunvokitaj. La lernejo multe ŝuldis al la subrektoro, Johannes Murmellius (1480-1517), grava nederlanda humanisto, tiamaniere ke ties floranta kondiĉo kaj grandega influo, atingis la regionojn de Ŝlesvigo kaj Pomeranio, altirante sennombrajn erudiciulojn. Rudolfo mortis en Münster, la tombo de Langen laŭdas lin kiel la patrono de la erudiciularo kaj amikoj de la malriĉuloj.

Verkoj
------

Langen verkis poemon pri la detruado de Jerusalemo, kiu, bedaŭrinde, ne konserviĝis, krom alian prozverkon, kiu estis publikigata en Deventer ĉirkaŭe de 1485. En 1486, la unua presejo en Münster, kiu apartenis al Johann Limberg, presigis liajn poemojn. En 1493, li publikigis la poemon 

* *Rosarium beatissimae virginis gloriosissimaeque dei matris Mariae*; ĉirkaŭ 1494 epitafon pri Alberto la Granda, kaj la
* Horae de sancta cruce, en 1496

Lia poeziaro ne estis esence sukcesa.

Literaturo
----------

* Allgemeine Deutsche Biographie
* Neue Deutsche Biographie
* Catholic Encyclopedia
* Personensuche
* Bayerische Akademie der Wissenschaften

Vidu ankaŭ
----------

* Johannes Reuchlin (1455-1522)
* Suetonio (69-122)
* Publius Cornelius Tacitus (55-117)
* Flavius Josephus (37-100)
* Johannes Murmellius (1480-1517)

Referencoj
----------

1. ↑  Personensuche
2. ↑  Catholic Encyclopedia
3. ↑  Personensuche
4. ↑  CERL Thesaurus
5. ↑  Personensuche
6. ↑  Personensuche
7. ↑  Personensuche

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | **Rilataj artikoloj troviĝas en** Portalo pri Homoj |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 479155
* GND: 102157774
* VIAF: 17608137
* ISNI: 0000 0000 1340 4048
* SUDOC: 261927310
* BNF: 104752211
* NKC: ola2016926387
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri usona ĵurnalisto. Por informoj pri germana juristo kaj esperantisto, vidu la artikolon Walter Lippmann.

**Walter LIPPMANN**, naskita la 23-an de septembro 1889 en Novjorko, mortinta proksime la 14-an de decembro 1974, estis usona ĵurnalisto, verkisto kaj kritikisto.

Lippmann studis kaj diplomiĝis, aĝante nur 20 jarojn, ĉe Universitato Harvard. En 1914 li, Herbert Croly kaj Walter Weyl fondis magazinon nomitan *The New Republic* (la nova respubliko). Dum la unua mondmilito Lippmann konsilis al la usona prezidento Woodrow Wilson, fine ĉe la ellaborado de ties 14-era programo.

Lippmann strikte malakceptis komunismon kaj fidis je la kapablo de la usona popolo demokratie fari ĝustajn decidojn. La eventoj ĉirkaŭ la dua mondmilito tamen igis lin ŝanĝi sian opinion. Fine li diris, ke en funkcianta demokratio la popolo ("la brutaro") nur elektu fakulojn kaj cetere pasigu la tempon paŝtiĝante.

Pro sia gazeta serio *Today and Tomorrow* (hodiaŭ kaj morgaŭ) Lippmann ricevis (en 1958 kaj 1962) la premion Pulitzer. Oni kreditigas al li la enkondukon de la esprimo malvarma milito.

Kiel junulo Lippmann gajnis oran olimpikan medalon pri lancoĵetado.

* Kategorio Walter Lippmann (ĵurnalisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Walter Lippmann (ĵurnalisto) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337324
* GND: 118780131
* LCCN: n80019504
* VIAF: 14844144
* ISNI: 0000 0001 2099 2674
* LIBRIS: 294619
* SUDOC: 027485080
* BNF: 12339158b
* MBA: 4c0ba148-4ee1-4d90-b284-ef93a45908f3
* NLA: 35662837
* NDL: 00447807
* BIBSYS: 90180302
* NKC: skuk0000805
* ICCU: RAVV055021
* BNE: XX1000770
 |
**Zsuzsa Beney** [ĵuĵa benei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beney Zsuzsa** estis hungara kuracisto, pulmonologo, poeto, literaturhistoriisto, profesoro. Ŝia origina nomo estis **Gazda Zsuzsa,** kiam ŝi komencis verkadi, ŝi prenis la edzan nomon Beney.

Zsuzsa Beney  Arkivigite je 2013-05-09 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 21-an de aprilo 1930 en Budapeŝto. Ŝi mortis la 12-an de julio 2006 en Leányfalu.

Biografio
---------

Zsuzsa Beney akiris pulmonologian diplomon en en 1954, poste ŝi estis pulmonologo ĝis la emeritiĝo en 2000. En 1972 ŝi debutis kiel ankaŭ poeto. Ŝi iĝis kandidato pri literaturo en 1993, en Universitato de Miskolc ŝi estis docento. Ŝi instruis ankaŭ en Katolika Universitato Pázmány Péter kaj Universitato de Pécs.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Tűzföld* (1972) - debuta poemaro
* *Rontás* (1974, pole 1980) – romano
* *Gyász* (1987), poemaro
* *Versek a labirintusból* (1992), poemaro
* *Szó és csend között* (1993, angle 1999) - eseoj
* *Se tűz, se éj* (2005), poemaro

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**KEMÉNY Zsuzsanna** [keMENJ ZXUzxanna] baronino, (verkistnomoj: Nagy Zsuzsa, Kemény Zsuzsa kaj (-y –a)), estis rumanuja hungara ĵurnalistino, verkistino naskita la 18-an de januaro 1934 en Kluĵo kaj mortinta la 18-an de junio 1979 en Sângeorgiu de Pădure. Ŝi estis la edzino de pentristo Pál Nagy, la patrino de arthistoriisto Zoltán Vécsi Nagy, filino de verkisto, barono János Kemény, fratino de Klió Kemény kaj fratino de pentristo Árpád Kemény.

Biografio
---------

Inter 1953 kaj 1956 Zsuzsanna Kemény laboris en artliceo de Târgu Mureş kiel magazenistino, kasistino kaj tajpistino. Ekde 1958 en redakcio de Új Élet ŝi estis tajpistino, teknikredaktorino. Ŝi publikis en gazetoj novelojn, intervjuojn, reportaĵojn kaj fabelojn. Ŝian morton okazigis aŭtakcidento kune kun ŝia edzo kaj la artredaktorino de gazeto A Hét, Katalin Varga.

Volumo
------

* *Szaggatott párbeszéd*, noveloj, Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2001.

Fonto
-----

* Retpaĝo de familio Kemény
**Fujitsu** estas japana multnacia teknologia kompanio. Fujitsu produktas ampleksan varion de produktoj en la kampoj de persona komputado, komputado por kompanioj kaj entreprenoj, komputilegoj, serviloj, datumstokado, telekomunikado, mikroelektroniko, kaj eĉ klimatizilo. La firmao laborigas proksimume 155,000 homojn tutmonde, kaj ĝiaj produktoj estas venditaj en pli ol 100 landoj. Ĝi estas la kvina plej granda firmao en la mondo en la kampo de IT-servoj, kaj tenas ĉirkaŭ 78,000 malsamajn patentojn .

Fujitsu estas komercita ĉe Tokia Borso kaj estas inkluzivita en la Nikkei 225 kaj TOPIX-indeksoj.

Historio
--------

Fujitsu estis fondita la 20-an de junio 1935. En 1954, Fujitsu produktis la unuan komputilon en Japanio.

En 1990, Fujitsu aĉetis la britan firmaon *International Computers Limited* por proksimume 1.29 miliardoj da dolaroj , kiuj en 2002 iĝis la IT-servosekcio de la firmao. En 1992 Fujitsu lanĉis la 21-colan koloran plasmo-ekrano kiu estis la unua el sia speco en la mondo. En 1993, Fujitsu kunigis AMD kaj Spansion por produkti flash-memoron. En junio 1999 , Siemens kaj Fujitsu kunfandis siajn komputilsekciojn en Eŭropo por formi *Fujitsu Siemens Computers*, kiu iĝis la kvina plej granda komputilproduktanto en la mondo .

En 2009, Fujitsu vendis sian durdiskan sekcion al Toshiba, aĉetis de Siemens ĝian parton en *Fujitsu Siemens Computers* je kosto de proksimume 450 milionoj da eŭroj, kaj ŝanĝis sian nomon al *Fujitsu Technology Solutions* .

Referencoj
----------

1. ↑  Fujitsu at a Glance en la oficiala retejo
2. ↑  Fujitsu To Buy ICL Stake *The New York Times*
3. ↑  Fujistu in European venture The Independent
4. ↑  Fujitsu to Acquire Siemens's Stake in Fujitsu Siemens Computers
5. ↑  Fujitsu Technology Solutions will drive transformation for Fujitsu

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fujitsu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Company history books (Shashi). Shashi Interest Group (April 2016).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827072
* VIAF: 154545993
* ISNI: 0000 0004 1789 4688
* NDL: 00284052
* NKC: ko2010557369 kn20100216002, ko2010557369
 |
**László Békesi** [lAslO bEkeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Békesi László** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, profesoro.

László Békesi  naskiĝis la 31-an de majo 1942 en Győr.

Biografio
---------

László Békesi frekventis gimnazion en Cegléd, dume li estis atleto. Li gajnis lernokonkurson, tio valoris tuj iĝi universitatano, tamen pro morto de la patro li devis labori en municipo de Dánszentmiklós. Post jaroj li vespere frekventis Ekonomian Altlernejon en Budapeŝto, kie li lernis ĉefe de Lajos Faluvégi. En 1967 li havis financan-administran postenon en Budapeŝto, en la sekva jaro li aliĝis al la komunistoj. Post jaroj li plulernis en Universitato Marx Károly, en 1971 li doktoriĝis, post 4 jaroj li estis nomumita titulara profesoro (en altlernejo, en 1981 en universitato), en 1979 li kandidatiĝis. En 1984 li ne partoprenis en bojkoto pri olimpio, tial li perdis postenon, sed Lajos Faluvégi donis al li postenon. En la jaroj 1989 kaj kaj 1990 li estis ministro pri financo en Kabineto Németh (post jaroj ankaŭ en Kabineto Horn). Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1998. En 2002 li pensiuliĝis.

Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filinon, la dua edzino estas Judit Csehák. Li ricevis 6 premiojn inter 1970-2012.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Ezt jól kifőztük!* – kuirlibro kune kun Judit Csehák

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto


* Kategorio László Békesi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mátraderecske** (mAtradereĉke) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Pétervására.

Preĝejo en Mátraderecske, fone Kékes

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9498/20.0868
* Loĝantaro: 2270
* Poŝtkodo: 3246
* Telefonprefikso: 36

Situo
-----

Mátraderecske situas en norda piedo de Mátra, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kál-Bátonyterenye. La lasta troviĝas 24, Parád 6, Bélapátfalva, Gyöngyös kaj Eger po 27 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, sportejo, gastejoj, restoracio.

Restaĵo de fortikaĵo en Mátraderecske

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de fortikaĵo nomata Kanázs (kanAĵ) sur montopinto 260 m-ojn alta, koordinatoj: 47.9401/20.0906
* katolika preĝejo omaĝe al Dolora Dipatrino de 1804, koordinatoj: 47.9486/20.086
* gasobanejo karbondioksida, unika en Hungario

Fontoj
------

En Mátraderecske naskiĝis Lajos Faluvégi (ministro).

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Mátraderecske en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)