recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nazas** estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Nazas*. Al Nazas apartenas entute 52 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10015.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12166 loĝantojn. El tiuj estis 6010 viroj kaj 6156 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2412,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1250 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 300,0 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 20,8 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11422 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 9 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,08 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

8129 de la loĝantoj de Nazas en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 521 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 6,41 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 6,75 % (271 el 4016), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 6,08 % (250 el 4113).

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 11423 personoj apartenis al la katolika religio kaj 293 personoj al la protestantisma religio. 140 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 502 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nazas Arkivigite je 2007-03-09 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**San Juan del Río** estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Juan del Río*. Al San Juan del Río apartenas entute 89 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10028.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10634 loĝantojn. El tiuj estis 5178 viroj kaj 5456 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1297,0 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1700 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 550,5 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 18,0  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 12646 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 5 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,04 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

8813 de la loĝantoj de San Juan del Río en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 650 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 7,38 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 7,05 % (309 el 4386), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 7,7 % (341 el 4427).

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 11837 personoj apartenis al la katolika religio kaj 174 personoj al la protestantisma religio. 119 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 186 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Juan del Río Arkivigite je 2007-03-09 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Súchil** estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Súchil*. Al Súchil apartenas entute 33 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10033.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6928 loĝantojn. El tiuj estis 3314 viroj kaj 3614 virinoj. La komunumo havas surfacon de 822,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1980 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 500,0 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 16,0  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6637 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 327 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 4,93 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

4582 de la loĝantoj de Súchil en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 461 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 10,06 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 11,3 % (263 el 2328), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 8,78 % (198 el 2254).

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 6348 personoj apartenis al la katolika religio kaj 113 personoj al la protestantisma religio. 29 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 94 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Súchil Arkivigite je 2007-03-29 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Situo de la regiono Norte en Guerrero
**Apaxtla** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Apaxtla de Castrejón. Apaxtla apartenas al la regiono Norte , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordoriento de Guerrero. Al ĝi ankaŭ apartenas dek-kvin aliaj komunumoj. Al Apaxtla apartenas entute 48 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12006.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12381 loĝantojn. El tiuj estis 5906 viroj kaj 6475 virinoj. La komunumo havas surfacon de 857,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1200 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1200 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11371 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 105 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,92 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

7443 de la loĝantoj de Apaxtla en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1639 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 22,02 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 25,69 % (1020 el 3970 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 17,82 (619 el 3473 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 11371 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 9986 apartenis al la katolika religio. 1385 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Apaxtla Arkivigite je 2007-06-08 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Situo de la regiono La Montaña en Guerrero
**Atlamajalcingo del Monte** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Atlamajalcingo del M.. Atlamajalcingo del Monte apartenas al la regiono La Montaña , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero. La regiono "La Montaña" troviĝas en la orienta parto de la subŝtato. Krome dek-ok komunumoj apartenas al tiu regiono. Multaj komunumoj en tiu regiono apartenas al la plej malriĉaj komunumoj de Meksiko. Al Atlamajalcingo del Monte apartenas entute 13 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12009.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5143 loĝantojn. El tiuj estis 2471 viroj kaj 2672 virinoj. La komunumo havas surfacon de 199,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1760 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1300 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 16  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 4214 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 4138 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 98,2 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

2657 de la loĝantoj de Atlamajalcingo del Monte en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1155 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 43,47 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 55,48 % (770 el 1388 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 30,34 (385 el 1269 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 4214 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 3957 apartenis al la katolika religio. 257 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atlamajalcingo del Monte Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Situo de la regiono Costa Grande en Guerrero
**Coahuayutla de José María Izazaga** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Coahuayutla de Guerrero. Coahuayutla de José María Izazaga apartenas al la regiono Costa Grande ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la sud, sudokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas sep aliaj komunumoj. Al Coahuayutla de José María Izazaga apartenas entute 219 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12016.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13291 loĝantojn. El tiuj estis 6585 viroj kaj 6706 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3511,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 300 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1600 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,9 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 13010 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 29 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,22 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

8237 de la loĝantoj de Coahuayutla de José María Izazaga en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 2417 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 29,34 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 32,09 % (1329 el 4141 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 26,56 (1088 el 4096 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 13010 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 10460 apartenis al la katolika religio. 2550 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Coahuayutla de José María Izazaga Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Situo de la regiono Norte en Guerrero
**Copalillo** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Copalillo. Copalillo apartenas al la regiono Norte , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordoriento de Guerrero. Al ĝi ankaŭ apartenas dek-kvin aliaj komunumoj. Al Copalillo apartenas entute 57 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12019.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13747 loĝantojn. El tiuj estis 6469 viroj kaj 7278 virinoj. La komunumo havas surfacon de 898,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 900 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1000 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 10683 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 8542 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 79,96 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

6719 de la loĝantoj de Copalillo en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 3212 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 47,8 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 59,45 % (2211 el 3719 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 33,37 (1001 el 3000 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 10683 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 9155 apartenis al la katolika religio. 1528 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Copalillo Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Barna Káldy** [kAldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Káldy Aladár Barna** estis hungara arkitekto.

Barna Káldy naskiĝis la 6-an de novembro 1903 en Komárom (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Komárno en Slovakio), li mortis la 25-an de aprilo 1992 en Győr.

Biografio
---------

Barna Káldy vivis en Győr ekde 1904, kie li post jaroj maturiĝis. Li akiris arkitekturan diplometon en supera arkitektura lernejo en 1927. Post siaj studoj li hejmenvenis al Győr kaj helpis kun sia patro, kiu estis memstara masonisto. En la sekva jaro li transprenis firmaon de la patro. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruado de Győr. En 1949 lia firmao ŝtatiĝis, poste li povis labori en ŝtataj arkitekturaj firmaoj. Li laboris ĝis li estis 85-jara, ĝuste tiam li ricevis premion. Li edziĝis en 1930, lia edzino naskis plurajn gefilojn.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* domo "Csermák" (1927)
* domo "Pattermann" (1929)
* Luterana preĝejo (Nádorváros) (1940, nur respondeculo pri la konstruado)
* poŝto en Komárom (1942, tiam en Hungario, nun en Slovakio)
* luteranaj preĝekoj en Ménfőcsanak kaj Győrújfalu

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-11-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* domo "Csermák"domo "Csermák"
* domo "Pattermann"domo "Pattermann"
* Luterana preĝejo (Nádorváros)Luterana preĝejo (Nádorváros)
* Luterana preĝejo en MénfőcsanakLuterana preĝejo en Ménfőcsanak
* Luterana preĝejo en GyőrújfaluLuterana preĝejo en Győrújfalu

* Kategorio Barna Káldy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 688063
 |
La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Kistarcsa (Hungario).

Historio
--------

Post dominado de turkoj la alvenintaj loĝantoj estis grandparte katolikoj. La sporadaj kalvinanoj havis eklezian grupon nur kun la loĝantoj de la ceteraj proksimaj vilaĝoj. La nun videbla kirko estis konstruita en 1928. Nuntempe oni aranĝas ene ankaŭ koncertojn. En 2008]] ĝi estis renovigita. Areo de la paroĥo etendiĝis ankaŭ al Mogyoród (ĝis 1991), Csömör-Nagytarcsa (ĝis 2010), Kerepes (ĝis 2012), poste restis la sola Kistarcsa.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, la enirejo havas antaŭaĵon, kiu plene reliefas. Super la antaŭaĵo estas 3 malgrandaj fenestroj, pli supre nur unu. La plej supre la kvadrata turo altiĝas kun jupa piramida turpinto. En la turo la sonorilo estis kreita en 1931.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* hungare kun foto
* 



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La lago **Varese** (en itala: *lago di Varese*; en lombarda: *lagh de Vares*) estas lago de Italio ĉe la Antaŭalpoj de Varese (parto de la Antaŭalpoj de Lugano), je 238 m s.m. en la Provinco Varese. Kun areo de 14,95 km², ĝi estas la dekdua plej granda lago de la lando, kaj la dua se oni kalkulas nur tiujn lagojn kiu estas tute ene de itala teritorio.

Ĝi estas konata laŭ sia formo de ŝuo, kaj etendiĝas tra la teritorio de naŭ municipoj, nome la jenaj: Varese, Azzate, Bardello, Biandronno, Bodio Lomnago, Buguggiate, Galliate Lombardo, Cazzago Brabbia kaj Gavirate, kaj tiu lasta estas la ĉefa setlejo rekte sur la lagobordo.​

La lago havas alfluanton, nome la rivero Bardelo, kiu fluas okcidenten ĝis la orienta bordo de la lago Majoro. Proksime de la lago Varese estas aliaj minoraj lagoj, nome lagoj Comabbio kaj Monate.​

En la lago estas insuleto Virginia.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lago de Varese en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855330
* VIAF: 234322373
* SUDOC: 027437477
 |
***The Curious Case of Benjamin Button*** (La kurioza kazo de BB) estas usona fantazia romantika drama filmo de 2008 reĝisorita de David Fincher. La scenaro de Eric Roth kaj Robin Swicord estis iom bazita sur samnoma novelo de 1922 de F. Scott Fitzgerald. En la filmo stelulas Brad Pitt kiel viro kiu aĝas inverse kaj Cate Blanchett kiel lia amatino laŭ sia tuta vivo. En la filmo aperas ankaŭ Taraji P. Henson, Julia Ormond, Jason Flemyng, Elias Koteas, kaj Tilda Swinton. 

La filmo ricevis 13 nomumojn al Oskar-premioj, el kiuj ĝi ricevis tri.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La tagon en kiu la uragano Katrina alvenas al Novorleano, la maljunulino Daisy Williams estas sur mortolito en tiea hospitalo. Ŝiaflanke estas lia filino Caroline (Julia Ormond). Daisy petas al Caroline legi laŭte la taglibron de dumviva amiko, nome Benjamin Button.

Tiu taglibro de Benjamin rakontas sian tutan eksterordinaran vivon, kiel ĉefa trajto estas rara inversa maljuniĝo, kun dekomenca diagnozo kun malmultaj ŝancoj survivi. Tamen, Benjamin survivas kaj juniĝas laŭ la tempopaŝo. Abandonita de sia biologia patro Thomas Button (Jason Flemyng), post la patrino mortis naskante, Benjamin estis zorgita de Queenie (Taraji P. Henson), nigrulina servisto ĉe maljunulejo. La avino de Daisy loĝis en tiu hejmo, kiu Daisy konis Benjamin.

Estas multaj epizodoj, nome la surprizoj de apuduloj kiuj vidas la dekadencan Benjamin kiam estas nur infano kaj knabo, lia malfacila ascendo en la vivo, junuliĝo estante ankoraŭ maljunulo, maristiĝo, batalado en la Dua Mondmilito ktp. Elstaras amafero kun edziniĝinta virino en Murmansk.

Kvankam ili apartiĝis, Daisy kaj Benjamin restas en kontakto laŭlonge de siaj vivoj kaj fianĉiĝas kiam finfine ili havas la saman naturan aĝon, ĉirkaŭ 40. Ili havas filinon, sed li abandonas ilin por eviti, ke lia filino havu patron malaĝantan. Caroline gapas pro la rakontoj de la taglibro de Benjamin, ĉar dum Daisy maljuniĝas kaj alproksimiĝas al la morto, ŝia vera patro infaniĝis, eĉ bebiĝis (zorgita de Daisy) kaj mortis estante ĵusnakita bebo. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoroj kaj roluloj
---------------------

* Brad Pitt kiel Benjamin Button
* Cate Blanchett kiel Daisy Fuller.
* Taraji P. Henson kiel Queenie, adopta patrino de Benjamin.
* Mahershala Ali kiel Tiy Weathers, adopta patro de Benjamin.
* Tilda Swinton kiel Elizabeth Abbott, amantino de Benjamin Button en Murmansk, Rusio.
* Jason Flemyng kiel Thomas Button, biologia patro de Benjamin.
* Elias Koteas como kiel Gatau, franca horloĝisto kiu dezainis horloĝon de la trajnstacio de Novorleano por inversa irado.
* Julia Ormond kiel Caroline Button, biologia filino de Benjamin.
* Jared Harris kiel la ŝipkapitano Mike Clark, patrono de Benjamin ĝis la Dua Mondmilito.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El curioso caso de Benjamin Button (película) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855431
 |
Litia-jona akumulatoro, Varta, Museum Autovision, Altlußheim, Germanujo
Cilindra 18650-ĉelo fermota
**Litio-jona akumulatoro** estas reŝargebla, elektrokemia tensiofonto surbaze de litio. Krom tio ekzistas ankaŭ la ne-reŝargebla litio-baterio.

Tiu ĉi akumulatoro havas longan vivdaŭron, malgrandan pezon, grandan povumon kaj preskaŭ tutan mankon de la memor-efekto de nikel-kadmiaj piloj.

Malavantaĝo de tiu piloformo estas la eksploda kaj fandiĝa danĝero, precipe ĉe difektitaj ŝargiloj, ĉe fuŝkontakto (kurta cirkvito) de la pilaj poloj aŭ simple la malsufiĉa kvalito.

La litia-jona akumulatoro uzatas plej ofte en poŝtelefonoj, en ciferecaj fotiloj kaj kameraoj, sed ankaŭ en camcorderoj, laptopoj kaj similaj.

Litia-jona pilo havas nominalan tension de 3,6 voltoj kaj ŝargan fintension de 4,0 voltoj. Li-jonajn akumulatorojn ne estas permesate ŝargi per kutimaj ŝargiloj por NiMH- aŭ NiCd-akumulatoroj, ĉar la piloj povas esti troŝargitaj kaj en ekstrema kazo okazas eksplodo. Ĉe ŝargo sub 2,6 voltoj, la piloj iĝos neuzeblaj.

La plej konvena temperaturo por la rezervado de akumulatoroj estas ĉ 15  ℃ kaj ĉe ŝargostato de 40%. La akumulatoroj perdas el siaj kapacitoj ĉirkaŭ 20% ĝis 60% (ĉ 20  ℃) en 3 ĝis 5 jaroj.

Stako da Litia-jonaj ĉeloj
*Motorola TimePort* poŝtelefono kaj siaj cirkvitoj

Historio, Nobel-premio
----------------------

La komencaj laboroj pri litia-jona akumulatoro okazis en la 1970-aj, 80-aj jaroj, la unua tia akumulatoro aperis en la komerco en komenco de la 1990-aj jaroj. Post 20 jaroj, litia-jona akumulatoro iĝis la ĉefa akumulatora tipo en elektraj aŭtomobiloj.

En 2019, la esploristoj John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham kaj Akira Joŝino komune ricevis la Nobelpremion pri kemio 2019 por evoluigo de la litia-jona akumulatoro.

Vidu ankaŭ
----------

* litia-polimera akumulatoro
* Baterio
* litia-fera-fosfata akumulatoro, kiu estas pluevoluigo de la litia-jona akumulatoro

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* 

* Kategorio Litia-jona akumulatoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Origina afiŝo de Broadway kiu sugestas la pentraĵon de Marc Chagall, inspiro de la titolo
Statuo en Netanya Israelo
**Violonisto sur la tegmento** (angle ***Fiddler on the Roof***) estas muzikalo kiu por la unua fojo estis prezentita sur Broadway je la 22-a de septembro 1964. La rakonto estas bazita je la origine jidlingva libro *Tevje la laktovendisto* (טבֿיה דער מילכיקער) el 1894 de la rus-juda verkisto Ŝolom Alejĥem. En 1971 la muzikalo estis filmita fare de Norman Jewison kun la aktoro Ĥaim Topol kiel ĉefrolulo *Tevje*; tiu filmo estis tiam tre sukcesa kaj montris per tro feliĉa vidpunkto la vivon de tradiciaj judoj en la Cara Rusio. Iu judo havas kvin edziniĝontajn filinojn; iun tagon li dungas urban studenton kiel instruisto de la plej junaj filinoj, sed poste ne kontentas ĉar la studento estas iom radikale progresema. La filmo atingis tri Oskarojn.

Konataj kantoj el la muzikalo, komponitaj fare de Jerry Bock (dum la kroman muzikon en la muzika filmo de 1971 komponis John Williams), estas: "*If I Were A Rich Man*" (Se estus mi riĉulo), "*Sunrise, Sunset*" (Sunleviĝo, sunsubiro) kaj "*Matchmaker, Matchmaker, Make Me A Match*" (Svatisto, svatisto, svatu min).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Violonisto sur la tegmento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Versioj de la kanto "If I Were A Rich Man" (Se estus mi riĉulo)

* teksto en angla versio, kun prezento de la kanto fare de Ĥaim Topol en la filmo de 1971,
* jidlingva versio en sinkroniza interpreto de Ŝmuel Rudenski,
* franclingva versio en sceneja interpreto de la kantisto Ivan Rebroff (teksto) kaj
* germanlingva interpreto de la sama kantisto, ĉiuj filmetoj en la retejo *YouTube*
**Durango** estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo estas Victoria de Durango. Al Durango apartenas entute 607 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10005.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 526659 loĝantojn. El tiuj estis 253236 viroj kaj 273423 virinoj. La komunumo havas surfacon de 10041,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1880 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1600,0 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 15,0  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 407311 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1013 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,25 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

295990 de la loĝantoj de Durango en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 10303 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 3,48 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 3,61 % (5610 el 155274), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 3,34 % (4693 el 140716).

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 337167 personoj apartenis al la katolika religio kaj 10535 personoj al la protestantisma religio. 5368 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 5480 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Durango Arkivigite je 2007-05-28 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Harkány (Hungario), iam en apuda vilaĝo Terehegy.

Historio
--------

Dum dominado de turkoj la loĝantoj en Terehegy akceptis plene la klavinismon. La baldaŭa kontraŭreformacio faris baraĵojn al la kalvinanoj, sed depost la nova eklezia leĝo en 1781 la kalvinanoj en la lando ricevis eblecojn. En Terehegy la kirko estis konstruita en 1798, sed en la sama loko jam pli frue estis kalvinana kirko konstruita el lomo. En mezo de la 19-a jarcento ĝi estis trakonstruita. La orgeno venis el Pécsvárad kaj estis renovigita en 1988.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola laŭ la ĉefvojo sur malalta monteto en granda korto kune kun arboj. Ŝtupoj kuras al la enirejo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turopinto estas piramida. La enirejo funkcias tra la turo, sed estas alia enirejo en flanko de la navo. La absido estas plurlatera. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimoj. La benkoj estas barokaj. Du lignaj kolonoj tenas la galerion. La predikejo estis farita el ligno.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Suda Ebenaĵo,** origine hungare *Dél-Alföld* estas unu el la 7 regionoj de Hungario.

Mapo pri Hungario montranta regionon Suda Ebenaĵo kiel verdo

Geografio
---------

Regiono Suda Ebenaĵo situas en la sudorienta parto de la lando. Ĝi konsistas el departementoj Békés, Csongrád kaj Bács-Kiskun. Ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo estas Szeged. Aliaj pli gravaj urboj estas Békéscsaba, Kecskemét kaj Hódmezővásárhely. La teritorio konsistas nur el ebenaĵo, kiun trafluas Tiso. Pli gravaj alfluantoj de Tiso estas Maros, Körös. En la okcedenta rando Danubo fluas.

Historio
--------

La regionoj (pli frue nekonataj en Hungario) estis kreitaj post la aliĝo de Eŭropa Unio. Ĝi estis postulo, sed ankaŭ nun la regionoj havas rolojn nur en la statistiko. Tiu landoparto estas jam historie agrikultura teritorio. Dum la socialismo aperis naftoputoj, tamen la industrio estas precipe prilaborado de la nutraĵoj.

Trafiko
-------

Aŭtovojo kaj fervojo funkcias el Budapeŝto tra Kecskemét. Békéscsaba havas internacian trajnon inter Budapeŝto kaj Rumanio. Tiso estas navigebla, tamen ne profitanta.

Fontoj
------

* oficiala hompaĝo

* Kategorio Suda Ebenaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la regiono Centro en Guerrero
**Quechultenango** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Quechultenango. Quechultenango apartenas al la regiono Centro , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj situas en la centro de ĝi. Krome al tiu regiono apartenas dek-du aliaj komunumoj. Al Quechultenango apartenas entute 81 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12051.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 33367 loĝantojn. El tiuj estis 16103 viroj kaj 17264 virinoj. La komunumo havas surfacon de 929,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 840 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe ND mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 27266 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1349 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 4,95 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

17441 de la loĝantoj de Quechultenango en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 6635 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 38,04 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 44,1 % (4040 el 9161 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 31,34 (2595 el 8280 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 27266 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 25251 apartenis al la katolika religio. 2015 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Quechultenango Arkivigite je 2007-04-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **Luterana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Hatvan (Hungario).

Historio
--------

En 1840 en Hatvan vivis nur 3 luteranoj, sed dum jardekoj la kvanto altiĝis. En 1902 la luteranoj aliĝis al la kalvinanoj kaj ili uzis la ĵus konstruitan kalvinanan preĝejon. Post jaroj la luteranaj diservoj okazis en lernejo, pli poste en la pastra domo. En 1930 la luteranoj estis jam tri centope kaj ili jam bezonis propran kirkon. Motoroj de la kirkokonstruado estis Gábor Sztehlo kaj Ödön Legány. La preĝejo estis konstruita en 1935 dum duonjaro kaj samjare estis konsekrita. Oni metis memortabulojn pri Gábor Sztehlo en 1995, pri Ödön Legány en 2001.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed la fasado rekte tuŝas la trotuaron, ĉar la trotuaro tien kliniĝas. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. La enirejo troviĝas tra la turo. La turpinto estas piramida.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* Arkivigite je 2022-01-13 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Memortabulo pri Ödön LegányMemortabulo pri Ödön Legány
* Memortabulo pri Gábor SztehloMemortabulo pri Gábor Sztehlo
**Ĉangŝa** (ĉine 长沙市, en tradicia skribo 長沙市, pinjine *Chángshā shì*） estas milionurbo, universitata urbo kaj ĉefurbo de Hunano.

Geografio
---------

Ĉangŝa situas sur ebenaĵo laŭ la rivero Ksiang, riverido de la Jangzio.

Historio
--------

Dum la unua jarmilo a.K. la tiama Ĉangŝa estis centro de regno nomata "Ĉu". En 202 a.K. ĝi jam estis fortigita grandurbo. Dum la Han-dinastio ĝi ankaŭ estis la ĉefurbo de regno. Inter 750 kaj 1100 ĝi iĝis grava komerca urbo, la populacio de la areo pliiĝis dekoble. Dum la Tajpinga ribelo la urbo estis sieĝita fare de la ribelantoj (en 1854) sed neniam falis. Ĉangŝa estis malfermita al internacia komerco ekde 1904. En 1918 la fervojo ekfunkciis, kiu portis prosperon. En 1938 incendio okazis. La japanoj longe atakis la urbon dum kvar bataloj, kiun ili akiris nur en 1944.

Klimato
-------

Ĉangŝa havas subtropikan klimaton, jare pluvas po 1422 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter marto-aŭgusto. Inter junio-septembro la temperaturo estas ĉirkaŭe 30  ℃, vintre foje frostas.

Trafiko
-------

Ĉangŝa havas internacian flughavenon kaj riveran havenon. La fervoja kaj aŭtovoja kontaktoj estas bonaj. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

La Metroo de Ĉangŝa estis enservigita la 29-an de aprilo 2014.

Ekonomio
--------

Ĉangŝa estas centro de rizo-muelado. Oni okupiĝas ankaŭ pri nafto, maŝinoj, aluminio, cemento, nutraĵoj kaj teksaĵoj.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo

Servoj
------

* 21a Mezlernejo de Ĉangŝa
* Daotian Mezlernejo

Ĝemelurboj
----------

* Sud-Koreio Gumi, Sud-Koreio
* Japanio Kagoŝima, Japanio
* Sud-Afriko Kimberley, Sud-Afriko
* Srilanko Latenapula, Srilanko
* Belgio Mons, Belgio
* Usono Saint Paul, Usono

Muzeo de Ĉangŝa

* Ĉangŝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉangŝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bryan** estas urbo en orienta, meza parto de Teksaso, Usono, en la kantono Brazos. Ĝi estas administra centro de la kantono ekde 1843.

Situo de Bryan en Teksaso kaj en la distrikto

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 112 km²
* Loĝantaro: 76.201 (en 2010)
* Supermara alteco: 114 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 77801-77803, 77807, 77808
* Telefonkodoj: 979

Geografio
---------

Interna urboparto de Bryan
Bryan situas sur ebenaĵo en la suda landparto de Usono, en la meza parto de Teksaso. Houston troviĝas 148, Austin 167, San Antonio 267, Dallas (Teksaso) 272 km.

Historio
--------

La urbo elformiĝis en la 1820-aj jaroj, oni oficiale fondis ĝin en 1855. Oni nomis ĝin post *William Joel Bryan*, kiu heredis la areon de la urbo fare de sia onklo *Stephen F. Austin* (fondinto de Teksaso). Bryan kreskis rapide, kiam la fervojo alvenis en 1860. La urbo estas grava agrikultura centro kun kotonkultivado, kortbirda kaj laktoproduktado. En 2009 fajro okazis en kemia uzino kaŭzante negravajn spirajn problemojn. 500 homoj estis evakuitaj.

Trafiko
-------

Juĝejo de Brazos
Biblioteko en Bryan
Bryan havas regionan flughavenon. 3 ĉefvojoj kuras el Bryan (la plej grava al Houston). Trajnoj kuras al al Dallas kaj Houston. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

En Bryan la temperaturo averaĝe varias inter 17-27  ℃. La varmo kulminas en julio averaĝe kun 36  ℃. Inter oktobro-aprilo ofte frostas. Jare pluvas po 1008 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo kulminas en majo, malkulminas en februaro.

Vidindaĵoj
----------

* biblioteko de 1902
* Tie funkcias Allen Academy, proksime agrikultura kaj teknika universitato (1876), Agrikultura Eksperimenta Stacio.

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio

Mapo pri Teksaso, kie estas trovebla Bryan en la meza parto de Teksaso
Flago de Norvegio
Situo de Janmajeno
Satelita foto de Janmajeno
**Janmajeno** (norvege *Jan Mayen*) estas insulo en la Gronlanda maro, je ĉirkaŭ 500 km de Gronlando, geografie konsideratas parto de la insularo "Svalbardo kaj Janmajeno", kaj administre estas ekstera teritorio de Norvegio. Ĝi longas ĉirkaŭ 56 km kaj larĝas ĉirkaŭ 14 km, la tuta surfaco estas 373 km².

La insulo konsistas el du ĉefaj partoj *Nord-Jan* kaj *Sør-Jan*, kiujn interligas terkolo. Ĝi estas parte glaĉerkovrita. La plej alta pinto de la insulo troviĝas en la norda parto kaj tiu estas la pinto de Beerenberg-vulkano (2277 m), kiu lastfoje erupciis en 1732.

La suda parto estas montetplena. La senplanta insulo ne havas havenon, la klimato estas nebula kaj ŝtorma, la temperaturaj averaĝoj etendas de la decembra –32  ℃ al la julia 10  ℃. Sur la malgranda tundro, antaŭ la jaro 1990, vivis kelkaj vulpoj.

Verŝajne la insulo estis malkovrita de Henry Hudson en 1607, dum esploro al la nord-orienta pasejo al Hindio. En 1612 la nederlandanoj Jan Jansz Kerckhof kaj Jan Jacobszoon May van Schellinkhout "remalkovris" la insulon. Oni nomis la insulon laŭ la lasta persono Jan Mayen.
Ĝis ekstermo de la gronlandaj balenoj kaj morto de 7 balenĉasistoj pro skorbuto, ĝi funkciis kiel balenĉasa apogstacio (1642). En 1882–83 funkciis tie aŭstra meteorologia stacio en kadro de la 1-a Internacia Arkta jaro. Norvegio establis tie en 1921 meteorologian kaj radiostacion kaj la 8-an de majo 1929 aneksis ĝin. Dum la Dua Mondmilito, funkciis tie usona meteorologia stacio, poste en 1958–59, la NATO establis tie alflugejon. La radistacio transformiĝis je 1970 aernaviga centro. Jan Mayen estas neloĝata krom la skipo de la stacio.

Janmajeno estas unu el ludeblaj nacioj en strategia videoludo Victoria II far Paradox Development Studio. Ĝi estas ŝerca paska ovo en la ludo, ebligante la ludanton krei nacion de polusaj ursoj.

Balenkaptado en la 18-a jarcento

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivigite je 2013-12-28 per la retarkivo Wayback Machine angle

Vidu ankaŭ
----------

* Svalbardo kaj Janmajeno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Janmajeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Janmajeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉi tiu artikolo legita esperante ĉe YouTube
* la hejma paĝo de la laboristoj pri la insulo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 115569
* GND: 4028466-9
* LCCN: sh87001998
* VIAF: 247163278
* SUDOC: 027846075
* BNF: 11979999v
* BIBSYS: 15007355
* NKC: ge1050497
* BNE: XX5405639
 |
apartigo Vidu ankaŭ la artikolon pri Březí.

---

Brezi
**Brezado** aŭ **ekrosta stufado** estas metodo kuiri manĝaĵojn, kombinanta rostadon, boladon kaj stufadon. Oni uzas brezadon precipe pri viando kun longaj fibroj aŭ multe da kunliga histo (konektivo), kiu per rostado iĝus malmola aŭ tendeneca. Same kiel rostado ĝi brunigas la kuiraĵon por krei specifajn aromojn, sed male al rostado ĝi ne sekigas la kuiraĵon.

Por brezi kuiraĵon oni dum tre mallonga tempo ekrostas ĝin per iomete da graso kaj tiam finas la rostadon per aldono de iom da likvaĵo. Post tio oni dum longa tempo, ĉe viando eĉ dum pluraj horoj, finpretigas la kuiraĵon per milda varmo en fermita ujo, eble en bakujo. La efiko estas plej bona, se la temperaturo restas inter 80 kaj 100 ℃. Tio sufiĉas por transformi kunligan histon al gelateno.

La likvaĵo uzata por brezado laŭeble estu ne pura akvo, sed enhavu spicaĵojn, vinon kaj/aŭ legomojn, kiuj donas al la kuiraĵo pli fortan aromon.

Legomojn aŭ fungojn oni brezas dum malpli longa tempo ol viandon, alie ili disfalus.

Vidu ankaŭ
----------

* Ratatujo

* Kategorio Brezado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Saparmurat Nijazov** (turkmene *Saparmyrat Nyýazow*; ankaŭ konata kiel *Turkmen-Baŝi*, tio estas „estro (kapo) de turkmenoj"; naskiĝis la 19-an de februaro 1940, mortis la 21-an de decembro 2006, estis politikisto, diktatoro, ĉiopova prezidento de Turkmenio, kun forta persona kulto.

Li plenkreskis en orfejo, post kiam lia patro mortis en la Dua mondmilito apud Ĉikola (Nord-Osetio) kaj la patrino pereis en tertremo de Aŝgabato de 1948.

Li estis ekde 1985 ĉefgvidanto de la Turkmena respubliko, kiel unua sekretario de la Turkmena Komunista Partio (1985-1990), ekde 1991 kiel prezidento de la sendependa Turkmena Respubliko. Li estis samtempe ĉefministro de la lando. Lian regadon kaj personan riĉiĝon helpis la tergasa resurso de la lando.

Li mortis pro kormalsano. Oni entombigas lin en familia maŭzoleo, konstruita en Kipĉak, je 100 milionoj da usonaj dolaroj.

Persona kulto kaj bizaraj decidoj
---------------------------------

Dum sia aŭtoritata regado li konstruis ĉirkaŭ si bizaran kulton de personeco, kiu tre superis Hitleron aŭ Stalinon, kaj li nomis sin mem kiel **Türkmenbaŝi** (turkmene *Patro de ĉiuj turkmenoj*). Li eĉ alinomis tagojn en semajno kaj monatojn en jaro. Lundo estas *juna tago*, merkredo estas *ŝatata tago*, januaro *turkmenbaŝi*, aprilo *gurbansoltan* - memoro al lia patrino. Unu turkmena ĵurnalistino prezentis sin al raportistoj de AFP: *"Mi naskiĝis en la monato turkmenbaŝi, mi vivas en la urbo Turkmenbaŝi kaj mia adreso estas Strato de Turkmenbaŝi."* Plua el ekzemploj de la kulto de personeco de Nijazov estis tio, ke li lasis konstrui sur la placo en la ĉefurbo de sia lando sian orumitan statuon (12 m alta) turniĝantan post la suno.

Krom tiu ĉi kulto de personeco Nijazov famiĝis pro plej strangaj decidoj. Krom nepotismo tio estis ekz. ideo lasi transloĝigi pingvenojn endanĝerigataj pro globala varmigado en turkmenan deserton, sed tie somere estadas temperaturo ĉirkaŭ 50  ℃, malpermeso porti orajn dentojn, permeso de ekzistado de nur unu malsanulejo en la lando, kiu estis en la ĉefurbo, aŭ konstruo de nova ĉefurbo laŭ okcidenta stilo, en kiu estis por ordinaraj turkmenoj tiel multekoste, ke neniu vivis en ĝi, do tiu ĉi urbo aspektis prefere kiel urbo de spiritoj.

Turkmenbaŝi malpermesis kinejojn, videoludojn, librojn kaj hundojn. Se tio tiel bele sukcesis al li, li ankaŭ nuligis ĵurnalojn kaj opozicion. Dum granda ordigado li malpermesis ankaŭ cirkon, baleton, fumadon en publiko kaj operon. Li krome verkis libron pri la turkmena popolo „Ruhnama" (Spirita Libro; 2001), kiu iĝis laŭdata sanktaĵo enlande, i. a. monumento estis starigita omaĝe al ĝi en la ĉefurbo, la libron devige studis lernejanoj.

Sed post la morto de Turkmenbaŝi lia kulto de personeco komencis fali danke al nova reganto de Turkmenio Gurbanguli Berdimuĥamedov. Atenditaj sporadaj protestoj post la morto de Nijazov ne okazis.

* Kategorio Saparmurat Nijazov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140099
* GND: 121010732
* LCCN: no94005238
* VIAF: 97156710
* ISNI: 0000000110002753
* SUDOC: 12744629X
* BNF: 159864896
* MBA: c7762128-9b4d-4330-8ba2-3bbc8543b924
* NKC: js20050905010
 |
**Gŭijango** aŭ **Guiyang** estas ĉefurbo de provinco Gŭiĝoŭo, industria, komerca kaj eduka centroj en la suda de la Ĉina Popola Respubliko.

Geografio
---------

Gŭijango situas laŭ riverobordo.

Historio
--------

La fruaj loĝantoj de Gŭijango ne estis ĉinoj. En 1283 antaŭ Kristo jam urbo konstruiĝis. En la 14-a jarcento ĝi estis sidejo de prefektejo kaj grava komerca centro. Post 1949 la urbo industriiĝis. En la 1970-aj jaroj la urbo estis grava produktejo de aluminio.

Klimato
-------

Gŭijango havas humidan subtropikan klimaton kun influo de musono. La temperaturo somere estas 28  ℃, vintre 10  ℃. Jare pluvas po 1425 mm.

Trafiko
-------

Enurbe aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Gŭijango havas internacian flughavenon. La fervoja kontakto estas bona.

La Metroo de Gŭijango malfermiĝis la 28-an de decembro 2017.

Ĝemelurboj
----------

La ĝemelurbo de Gŭijango estas:

* Nov-Zelando Palmerston North, Nov-Zelando

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de urboj de Ĉinio
* Listo de milionurboj

Panoramo de Gŭijango
*Vidu apartigilon Ĉako*

---

La **Granĉako** aŭ **Granda Ĉako** (hispane *Gran Chaco*) estas aluvia ebenaĵo en meza parto de Sud-Ameriko. Ĝi estas grandarea, sek-klimata ebenaĵo, limata: okcidente de la Andoj, oriente de riveroj Paragvajo kaj Parano, norde de la marĉa regiono de la bolivia Chiquitos kaj Bañados de Izozog, sude de la argentina Río Salado. Ĝi havas areon de ĉirkaŭ 725 000 km². En la provinco vivas indianaj popolgrupoj kiel guaikuruoj, *lengua*, *mataco*, *vilela*, zamukoj kaj tupioj. La nomo Granda Ĉako origine venas el la keĉua lingvaro.

La Granda Ĉako konsistas el ekstreme profundaj (kelkfoje 3 000 m), lozaj, sablaj kaj ŝlimaj sedimentoj. La malmultan akvon de la regiono forkondukas dekstrabordaj alfluantoj de riveroj Paragvajo kaj Parano (krom la nordokcidenta parto).

La klimato de Granda Ĉako estas norde tropika, sude modera kontinenta. La jara averaĝa temperaturo estas inter 18 kaj 25  ℃, la jara averaĝa precipitaĵo estas la plej granda en oriento (1 320 mm).

La precipa mastruma metodo de la regiono estas la paŝtado kaj la planteja kotonkultivado. Oni konstruis en la orienta parto grandajn tanacido-uzinojn. Gravas ankaŭ la arbohakado.

En tiu regiono okazis inter 1932 kaj 1935 tre sanga milito inter Bolivio kaj Paragvajo. la t.n. Ĉaka milito.

Biogeografio
------------

La orientan parton de la regiono kovras altherba savano kun arbogrupoj (palmo, kebraĉo), arbedoj. Okcidenten, tiu flaŭro trairas al dornaj arbedoj, arbetoj.

La regiono havas riĉan faŭnon (jaguaro, pumo, tapiro, granda dazipo, kapibaro, ruĝa lupo kaj gvanako). Tie vivas multaj reptilioj, lacertoj, ĉirkaŭ 60 serpentospecioj.

Laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), temas pri tri ekoregionoj de la neotropisa ekozono : la Ĉako, la Arida Ĉako kaj la Humida Ĉako.

### Endemiaj specioj

* Ĉakoa ortalo
* Ĉaka noturo

Politiko kaj administrado
-------------------------

En Argentino oni konsideras partan geografian regionon nome Ĉaka Regiono aŭ Argentina Ĉako kaj krome provincon Ĉako.

Demografio
----------

La sanapanaoj (hispane *Sanapaná*) estas unu el multaj nomadaj triboj loĝantaj en la malsupra Granda Ĉako.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Granda Ĉako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Granda Ĉako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle The National Museum of Natural History's description of Gran Chaco Arkivigite je 2004-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Ĉako (WWF)
* angle Humida Ĉako (WWF)
* angle Food and Agriculture Organization of the United Nations' description of the Gran Chaco Arkivigite je 2006-03-27 per la retarkivo Wayback Machine - focuses mainly on agriculture.
* angle Some stamps showing the dispute over the Gran Chaco before the warArkivigite je 2004-11-01 per la retarkivo Wayback Machine - some people claim this was the spark that ignited the war
* angle fotoj de Paragvaja Ĉako

Referencoj
----------

1. ↑  PIV.