recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La orienta fasado. La **Domo Hohe Pappeln** (germane: *Haus Hohe Pappeln*) troviĝas en Vajmaro, Belvederer Allee nr 58.

Domohistorio
------------

Henry Van de Velde plenumis al si revon en la 5-a jaro de sia konsilista deĵoro ĉe la Artmetia Seminario de Vajmaro: havi propran domon ĉe la urba periferio. Van de Velde, estante mem artmetiisto konata pro luksaj mebloj kaj internaj ekipaĵoj, projektis la trietaĝan domon komplete kaj respektis aparte la kurson de la sunlumo.

Van de Velde vivis de 1908-17 kun la edzino Maria kaj kvin infanoj en la idilieca domo. Pro kreskanta ksenofobio dummilita li forlasis la urbon vendinte la domon. Post oftaj posedantoŝanĝiĝoj estas ekde 2002 la fondaĵo *Klassik Stiftung Weimar*, kiu uzas la tuton. Rondgvidado konsistas el vizito de la ĝardeno kaj de la reprezentadaj ĉambroj kun salonego, manĝoĉambro, laborĉambro kaj vestiblo ĉe la loĝadaj ĉambroj.

Priskribo
---------

Simile al la organoj de korpo ĉiu ĉambro ankaŭ havis strikte difinitan funkcion kaj sekve ankaŭ firman lokon ene de la ĉambraro. La spiriton de Van de Velde oni sentas en ĉiu detalo de la domo: ĉe la ensemblo de la mebloj el la vajmara loĝejo de la barono de Münchhausen, la metalaj ornamaĵoj, la ceramikaĵoj, la stofoj kaj la aĵoj de ĉiutaga uzo. Tiel la tuta domo fariĝis individua artaĵo.

La ekstera aspekto ŝuldiĝas al la interna strukturo kaj la ordigo de la instalitaĵoj. La arkitekturo havas karakteron komplikan kaj troludeman. Van de Velde intence rezignis pri ornamaĵoj, li uzis modernismaĵojn kaj farigis la domon laŭ la principoj de utileco. Al ĉiu fasado estis asignita alia ĝardena zono. La ĝardenon li - nemire - ankaŭ planis.

Literaturo
----------

* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 178

* Theres Sophie Rohde, Christian Tesch (eld.): *Van-de-Velde Spaziergang. Auf den Spuren Henry van de Veldens an der Bauhaus-Universität Weimar*. Verlag der Bauhaus-Universität Weimar, Weimar 2012, ISBN 978-3-86068-478-8, p. 48-49

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Domo Hohe Pappeln (Weimar) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la domo sur la hejmpaĝo de la Klassik-fondaĵo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 492188
* GND: 4579016-4
* LCCN: nr2001003527
* VIAF: 142353612
 |
Mapo de 1962 montrante Ebute Metta en plej sudo centre.
**Ebute-Meta** aŭ *Ebute Metta* estas kvartalo de Kontinenta Lagoso, Lagoso, en Lagosa Ŝtato, Niĝerio.

Ebute-Meta estas konata pro la produktado kaj vendado de lokaj manĝaĵoj kaj vestoj. Ĝi estas tre malnova parto de Lagoso, kaj multaj el ties domoj estis konstruitaj dum la kolonia epoko uzante brazil-portugalan arkitekturon.

Ebute Metta signifas "La tri havenoj" en Joruba lingvo. Tio referencas al Iddo, Otto kaj Oyingbo. Iam la reĝo Oba Oloto de Otto, kontrolis tiujn havenojn kaj havis agentojn kolektante impostojn el la ŝipoj kiuj alportis varojn al Lagoso.

Tipa domo en Ebute Metta.

Notoj
-----

1. ↑  "Lagos: The History Of Ebute-Metta". Citizennewsng.com. 21a de Junio 2020. alirita la 20an de Marto 2021.

Koordinatoj: 6° 28′ 20″ N 3° 22′ 50″ O﻿ / ﻿6.47222 °N, 3.38056 °O﻿ / 6.47222; 3.38056 (mapo)

* Kategorio Ebute-Meta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718979
* LCCN: no2009053743
* VIAF: 244758905
 |
dekstra
***Les Misérables*** (prononco [le: mize:rABL], laŭ sistemo IFA [​le mizeʁabl]) estas muzikalo nur-kanta (do sen recitado) surbaze de la kvin-parta romano *Les Misérables* de la franca poeto kaj romanverkisto Victor Hugo. Premiere prezentita en Parizo en 1980, ĝi havas muzikon de *Claude-Michel Schönberg* kaj originalan franclingvan kantotekston de *Alain Boublil* kaj *Jean-Marc Natel*. La Londona surscenigo prezentiĝas kontinue ekde oktobro 1985 - la plej longtempe prezentata muzikalo en Eŭropo kaj la dua plej longtempe prezentata muzikalo tutmonde (post *The Fantasticks* originale prezentita en Novjorko ekde 1960, poste plu en Londono ekde 2010). 

La rakonto disvolviĝas en Francio komence de la deknaŭa jarcento - temas pri *Jean Valjean*, franca kamparano, kaj lia serĉo de elsaviĝo post dek-naŭ-jara estado en malliberejo pro ŝtelo de pano por la malsata infano de sia fratino. Dum sia barakto pri pli bona vivo, Valjean kaj pluraj pliaj roluloj estas balaitaj en la francian ribelon de junio 1832, kie grupo de junaj idealistoj konstruas stratan barikadon kaj konvinkas ilin kunagi.

* Kategorio Les Misérables (muzikalo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ebubo** estas apriora planlingvo kreita de Andrew Nowicki en 2002, kun kelkaj kontribuoj de Justin B. Rye. La projekto similas al Ygyde, ankaŭ kreita de Nowicki (kune kun aliaj) kaj estas "pli facila ol Esperanto" laŭ la aŭtoro. Li tamen ankaŭ aldonas ke Ebubo havas kelkajn malbonaĵojn: laŭ la aŭtoro, ĝi havas malmultajn prefiksojn, sep-literaj adjektivoj kaj verboj nur havas du signifaj silaboj, kaj la prefiksa sistemo estas kompleksa. Ygyde ne havas tiujn difektojn, li skribas.

Kiel kun Ygyde, la priskriba teksto de la lingvo (kaj kiel kun ĉiuj lingvoj, la lingvo mem) estas senkopirajta, kaj do oni libere povas kopii, publikigi kaj ŝanĝi ĝin.

Ebubo havas propran alfabeton, sed ankaŭ povas esti skribata per la latinaj literoj. La alfabeto havas 6 vokaloj, **a e i o u y,** kaj 10 konsonantoj, **b p d g j l m s z w.**

Ĉiuj frazoj estas finitaj per la vorteto *eba,* paragrafo finiĝas per *eba eba.*

Ĉiuj vortoj estas formitaj per kunigo de primitivaj aprioraj unusilabaj radikoj: *ibibe* – "besta manĝaĵo", *obebi* – "manĝaĵa besto", t. e. bovino; *omowawe* – "seksa ina medicina kono" = ina ginekologio, *owamowe* – "ina seksa medicina substanco" = kontraŭkoncipa pilolo.

Ekzemploj (transskribitaj):

* esu ulo ija eji esu usy eza eba

*Mi ĝojas kiam mi vidas vin.*
* ewa uwi ede ebe america eba

*Mi loĝas en Ameriko.*
* ebo usy esi awyla eba

*Purigu ĉi tiu ĉambron!* (kiel komando)
* epa esi awyle eba

*Kio pri ĉi tiu ĉambro?* ("epa" demandas por detalojn)

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**János (Keresztély) ÁGOSTON** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***ÁGOSTON János (Keresztély)*** [a:goŝton]) estis hungara pastro, astronomo.

János Ágoston naskiĝis la 26-an de aprilo 1787 en Hungara reĝlando, en Nagykároly (nuntempa Carei en Rumanio). Li mortis la 28-an de junio 1863 en Veszprém (urbo)).

Biografio
---------

János (Keresztély) Ágoston finis la filozofian akademion de Győr kaj li enpaŝis en eklezion, studis teologion en Pest (urbo) kaj oni konsekris lin konfesiiga pastro en 1810; poste unu jaron li estis helpastronomo kaj instruisto en Gyulafehérvár. Poste li estis kaplano en Zilah kaj inter 1812–16 en Gyula. En 1816 li fariĝis parokestro en Temesszentandrás. En 1832 pro malsano li pensiuliĝis kaj plej ofte li vivis en Pest (urbo).

Ĉefaj kontribuaĵoj
------------------

* *Lehet-e, van-e egyedül idvezitő ekklézsia?* (1822)
* *Megbővített mágnes...* (1823)

Fontoj
------

* Szinnyei József: Magyar írók élete és munkái
* hungare (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
Koordinatoj: 52° 35′ 00″ N 58° 19′ 00″ O﻿ / ﻿52.58333 °N, 58.31667 °O﻿ / 52.58333; 58.31667 (mapo)

**Bajmak** (ruse *Баймак*) estas urbo en Baŝkirio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 80404.

La urbo estis fondita en jaro 1913.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1938.

La interurba telefona kodo estas 34751, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas sur orienta deklivo de suda Uralo ĉe rivero Tanalik (Таналык) (baseno de rivero Ural (Урал)).

En jaro 1959 la urbo havis 11.3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 17.2 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

Flago de Baŝkirio
Administra divido de Baŝkirio

**Ĉefurbo**: Ufa

**Urbaj distriktoj**:
Agidel |
Kumertau |
Meĵgorje |
Neftekamsk |
Oktjabrjskij |
Salavat |
Sibaj |
Sterlitamak |
Ufa 

**Municipaj distriktoj**:
Abzelilova |
Alŝeeva |
Arĥangelska |
Askina |
Aurgaza |
Bajmaka |
Bakala |
Baltaĉeva |
Belebeja |
Belokataja |
Belorecka |
Biĵbuljaka |
Birska |
Blagovara 
Blagoveŝĉenska |
Buzdjaka |
Burajeva |
Burzjana |
Ĉekmaguŝa |
Ĉimŝa |
Davlekanova |
Duvana |
Djurtjulia |
Fjodorovka |
Gafura |
Ĥajbulina |
Janaula |
Jermekejeva |
Iglina |
Iliŝeva |
Iŝimbaja 
Kaltasa |
Karaidela |
Karmaskala |
Kiga |
Krasnokama |
Kugarĉa |
Kuŝnarenkova |
Kujurgaza |
Meleuza |
Meĉetlina |
Miŝkina |
Mijaka |
Nurimanova |
Salavata |
Sterlibaŝeva |
Sterlitamaka |
Ŝarana 
Tatiŝla |
Tujmaza |
Uĉala |
Ufa |
Zianĉura |
Zilaira
La **Eburborda Popola Fronto** - france *Front Populaire Ivoirien* (FPI) - estas politika partio de la afrika ŝtato Ebur-Bordo, kiu en 1982 kaŝe fondiĝis fare de Laurent Gbagbo kaj *Simone Gbagbo*. En 1988 ĝi malkaŝe alprenis la statuson de politika partio kaj en 1990 ofiale rekoniĝis en tiu statuso. La partio komprenas sin kiel socialisma partio kaj estas membro de la Socialista Internacio.

La partia fondinto Laurent Gbagbo en tre disputita kaj de la opozicio bojkotita prezidenta baloto la 22-an de oktobro 2000 elektiĝis prezidento de Ebur-Bordo. En la parlamenta baloto de januaro 2001 la partio atingis 96 el la entute 225 parlamentaj seĝoj.

La nuna partia prezidanto estas *Pascal Affi N'Guessan*, antaŭa ĉefministro de Ebur-Bordo. Li en 2001 anstataŭigis la unuan partiestron Laurent Gbagbo, kiu post sia elektiĝo de prezidento de Ebur-Bordo retiriĝis el la ofico de partia prezidanto.

Gazetoj politike proksimaj al la partio estas *Notre Voie* ("Nia vojo") kaj *Le Courrier d'Abidjan* ("La kuriero de Abiĝano").

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (france) Arkivigite je 2009-08-06 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  listo de ĉiuj membropartioj de la Socialista Internacio.
2. ↑  "La FPI batalpreta" (france), retejo *Jeuneafrique.com*, la 31-an de julio 2001

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 298381
* LCCN: n88615448
* VIAF: 154450525
* ISNI: 0000 0001 0339 7144
* SUDOC: 029512530
 |
**Administradoscienco** estas homa scienco kiu utiligas homajn, materiajn, teknologiajn kaj monajn rimedojn al plenumo de difinitaj celoj.

La ago administri, laŭ la Klasika Teorio de la usonano Jules Henri Fayol, dividiĝas en kvar partojn: Plani, Organizi, Direkti aŭ Kunordigi, kaj Kontroli. Pro ĝia ampleksa aplikebleco, la administradoscienco ne nur ĉeestas en komercaj organizaĵoj (firmaoj), sed ankaŭ en organizaĵoj registaraj, neregistaraj, bonfaraj, ktp; kaj eĉ en neorganizitaj entreprenoj.

La profesiistoj, kiuj studas administradosciencon estas administrantoj, administristoj aŭ administratoroj.

La komenco
----------

Frederick Taylor
La **Patro de la Administradoscienco** estis Frederick Taylor (1856-1915). Li unuafoje provis ordigi la arton science administri, fondante la doktrinon, kiu ricevis la nomon Scienca Administrado (Scientific management), ankaŭ konata kiel Tajlorismo. Taylor zorgis pri la perdo de tempo, kiun li nomis morta tempo de produktado. Tiel, li faris racian analizon, helpate de tempmezurilo, de ĉiuj fazoj de la laborado por elimini tre longajn kaj senutilajn movojn. Tiel, li sukcesis duobligi la produktadon. Malfeliĉe, tiu metodo, tre logika laŭ teknika vidpunto, malagnoskis la malfortiĝon kaj la homajn aspektojn de la laboro. Malrektan kritikon al tajlorismo oni vidas en la komedia filmo Modern Times ("Modernaj Tempoj"), de Charlie Chaplin.

Aliaj teorioj
-------------

Post la Scienca Administrado de Taylor, multaj aliaj doktrinoj estiĝis:

* **Klasika Teorio** aŭ **Fajolismo** (Fayolism) de Henri Fayol.
* **Teorio de la Homaj Rilatoj** (Human relations movement), rezulte de la eksperimentoj realigitaj de George Elton Mayo en Hawthorne.
* **Novklasika Teorio** kaj **Administrado laŭ celoj** (Management by objectives), de Peter Drucker.
* **Burokratia Administrado**, de Max Weber.
* **Teorio de la Sistemoj**, de Ludwig von Bertalanffy.

Vidu ankaŭ
----------

* Tempadministrado
* Tajlorismo
* Burokratio

Referencoj
----------

* ARAÚJO, Luis César G. *Teoria Geral da Administração: aplicação e resultados nas empresas brasileiras*. Ed. Atlas, SP, 2004.

* Kategorio Administradoscienco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Georg SCHLOSSER** (naskiĝinta la 7-an de decembro 1739 en Frankfurto ĉe Majno, mortinta samloke la 17-an de oktobro 1799) estis germana verkisto kaj juristo. Li estis ano de la Iluminatoj.

Vivo
----

Estante amiko ekde junecaj jaroj de Johann Wolfgang von Goethe li edziĝis en aŭtuno 1773 kun ties fratino Cornelia. Li tiam estis ĉefa administranto (Oberamtsmann) en Emmendingen. Post la frua morto de la nefeliĉa edzino li denove edziĝis en 1778 kun la frankfurtanino Johanna Fahlmer, certa konatino goeta dum ties junaj ribelaj jaroj de Sturm und Drang (komparu la de Urlichs en Lepsiko en la jaro 1875-a eldonitajn leterojn interŝanĝitajn inter ŝi kaj Goethe en la libro »Goethes Briefe an Johanna Fahlmer«).

En 1787 Schlosser nomumitis Sekreta kortega konsilisto en Karlsruhe kaj en 1790 Sekreta konsilisto kaj direktoro de la Kortega tribunalo. Li demisiis en 1794 ĉar oni reprenis dekreton de li kiu estis favora por malriĉuloj. Poste li vivis kiel privatulo aŭ en Ansbach aŭ en Eutin ĉirkaŭ la rondoj de Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg kaj Johann Georg Jacobi.

En 1789 li iĝis urbestro de Frankfurto. Kune kun Merck, Goethe kaj aliaj li fervore kunlaboris por la gazeto "Frankfurter gelehrte Anzeigen". Multaj artikoloj de li troviĝas ankaŭ ĉe »Deutsches Museum« de Boie. Krome li eldonis plurajn tradukojn de verkoj de Platono, Aristotelo kaj de aliaj antikvaj verkistoj. Li ankaŭ verkis pri literaturteorio, filozofio, politiko kaj politika ekonomio.

Parte li ankaŭ mem kolektisto estis: »Kleine Schriften« (Basel 1779–94, 6 vol.). Plej altvalora estas lia verkista agado tiam, kiam temis pri juristaj aferoj respektive administraciarto. Sed ofte li estis tro memkonfida verkante, ekz. kiam li polemikege atakis Immanuel Kant.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 17. Leipzig 1909, p. 874 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Johann Georg Schlosser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 585533
* GND: 118795163
* LCCN: n85301331
* VIAF: 73982628
* ISNI: 0000 0001 2139 5978
* SUDOC: 02810191X
* BNF: 129278260
* NKC: mzk2009510685
 |
**Joanis SKYLITSIS** (ankaŭ **SKYLITZIS** aŭ **SKYLITZES**) estis kronikisto vivinta fine de la 11-a jarcento, kiu verkis ilustritan kronikon pri historio de la Bizanca imperio, ĝenerale konatan sub la nomo **Kodekso Skylitzis**, kies bildoj konsistigas valoran dokumentfonton al la historiistoj.

Ĝi estis verkita en la helena lingvo, sed havas la latinan titolon *Synopsis Historiarum* (sinoptiko de historio) kaj raportas pri eventoj el la tempo inter 811 kaj 1057.
El ĉiuj kopioj iam ekzistintaj restas nur unu, ne tute kompleta, en la nacia biblioteko de Madrido;
ĝi enhavas 574 bildojn, probable malpli ol la originalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* TTT-paĝaro pri tiu (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19903
* GND: 100950396
* LCCN: n86082370
* VIAF: 102322433
* ISNI: 0000 0004 5380 5136, 0000 0004 5643 1723
* LIBRIS: 191661
* SUDOC: 028104722
* BNF: 120005584
* BIBSYS: 95004568
* NKC: mzk2010591797
* ICCU: MILV127828
* BNE: XX897072
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Alpa cerambiko** |
| --- |
|  |
| Alpa cerambikoAlpa cerambiko |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
|
| Superregno: | *Opisthokonta* |
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koleopteroj *Coleoptera* |
| Subordo: | *Polyphaga* |
|
|
|
|
| Superfamilio: |  *Chrysomeloidea* |
| Familio: | *Cerambycidae* |
| Subfamilio: | *Cerambycinae* |
|
|
|
|
| Genro: | *Rosalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Rosalia Alpina***Linné, 1758 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Alpa cerambiko  |

 |
| v • d • r |

La **alpa cerambiko** (*Rosalia alpina*) estas longantena cerambiko, protektita insekto. La alpa cerambiko havas karakterizan aspekton, bluajn aŭ blugrizajn vilojn kaj velur-nigran desegnaĵojn sur la flugilkovriloj kaj antaŭdorso. La anteno de la maskloj povas atingi duoblan korpolongon. La antenajn artikojn ornamas nigraj piltufoj.

Tiu palearktisa insekto longas 1,5-3,8 cm, vivas ofte en fagarbaroj, videbla ofte en julio, aŭgusto. La imagoj vivas nur kelkajn semajnojn. La maskloj demetas la ovojn sub ŝelon de jam nevivaj fagarboj aŭ en krevaĵojn de fagarboj. La larvostadio daŭras tri jarojn, dum tio la larvoj manĝas la fagolignon, faras irvojojn en la ligno.

La alpa cerambiko ofte aperas sur poŝtmarkoj, en blazonoj. Ĝi estas blazonbesto de la hungara nacia parko Danubo-Ipelo.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Alpa cerambiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alpa cerambiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Alpa cerambiko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**János Ádám Gensel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gensel János Ádám** estis hungara kuracisto, meteologiisto.

Memortabulo pri János Ádám Gensel
János Ádám Gensel  naskiĝis la 26-an de oktobro 1677 en Sopron. Li mortis la 31-an de aŭgusto 1720 en Sopron.

Biografio
---------

János Ádám Gensel lernis en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Jena, fine li frekventis italajn universitatojn, en Padovo li akiris pliajn diplomojn en 1703. Hejmenveninta li kuracadis en Vasvár, poste en Sopron. En 1710 li estis nomumita ĉefkuracisto de Sopron (historia departemento), ankaŭ al Vas (historia departemento). Li estis ankaŭ kortega kuracisto de familio Esterházy. Supozeble li estis la unua, kiu faris meteologiajn observojn en Hungarlando en la 1710-aj jaroj. Li okupiĝis ankaŭ pri la botaniko. Li mortis pro pesto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Dissertatio medica, qua aegrum ischuria laborantem exhibet* (1699)
* *Theses philosophico-medicae, Sacrae Regiae Maiestati Josepho I. Romanorum Imp. dicatae, pro suprema in philosophia et medicina laurea consequenda, imponente eam excell* (1703)
* *Neue Hungarische und Schlesische Plantation des vermeinten Indianischen Thees (1737)*

Memorigiloj
-----------

* reliefo (1974) kaj memortabulo (1991) en Sopron

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2015-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Anneke Schouten-Buys** estas nederlanda esperantisto. Ŝi loĝas kun sia edzo Klaas Schouten, en Apeldoorn, Nederlando. Ŝi bone parolas Esperanton, la nederlandan, anglan kaj germanan, kaj tradukas al aŭ el tiuj lingvoj. Ŝi kunlaboras en diversaj gazetoj, inkluzive de Beletra Almanako.

Ŝi estas poeto kaj membro de BEL, Bahaa Esperanto Ligo. Ŝi verkis kvar librojn de poezio en la nederlanda, kaj kelkaj poeziaĵoj estis tradukitaj al la ĉina, japana, ĉeĥa, hispana, angla kaj Esperanto.

Ekde 1989 ŝi partoprenas SEFT kun sia edzo, en nordorienta Germanio.

Verkoj
------

* Anneke Schouten-Buys: *Poemoj* (prezidanto; Traduki; Malkonkorda; Transformiĝi; prokraste; La ardeo). Beletra Almanako (26), junio 2016. pp. 55-57.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ "Kroniko 25 jaroj SEFT", de Werner Pfennig kaj Eckardt Raabe, paĝo 228

Eksteraj ligiloj
----------------

* Por la tuto  Alirita la 27an de Aŭgusto 2017. Bahaa Asocio por Artoj.
*Anne Hutchinson on Trial*, pentrita de Edwin Austin Abbey
**Anne Hutchinson**, naskiĝnome **Anne Marbury** (1591–1643), estis puritana spirita konsilisto, patrino de 15 infanoj, kaj grava partoprenanto en la Antinomisma Polemiko, religia konflikto skuinta la kolonion de la Masaĉuseca Golfeto inter 1636 kaj 1638. Ŝiaj forte argumentitaj religiaj opinioj kontraŭis la plejparton de la pastroj de la kolonio, kaj ŝia populareco kaj ĥarismo minacis la bazojn de la kolonia teokratio. Finfine oni procezis kontraŭ ŝi, kaj ekzilis ŝin kaj multajn el ŝiaj adeptoj ekster la kolonion.

Anne naskiĝis en Alford, Lincolnshire, Anglio, filino de Francis Marbury, anglikana kleriko kaj instruisto, kiu edukis ŝin preter la porknabina normo. Kiel junulino ŝi transloĝiĝis en Londonon, kaj tie edziniĝis al delonga amiko el la naskurbo, William Hutchinson. La paro reiris al Alford, kie ili eksekvis la popularan predikiston John Cotton en la proksima havenurbo Boston. Cotton devis elmigri en 1633, kaj unu jaron poste la paro Hutchinson kun siaj tiam 11 infanoj sekvis lin al la kreskanta, samnoma setlejo Boston en Nov-Anglio. Anne estis akuŝistino, kaj helpis al tiuj, kiujn ŝi akuŝis, ankaŭ per religiaj servoj. Post nelonge ŝi establis ĉiusemajnajn kunvenojn en sia hejmo por virinoj, prikomentante lastatempajn homiliojn de la pastraro. Post nelonge ankaŭ viroj komencis peti kaj ricevi ŝiajn opiniojn kaj konsilojn, inter ili la juna koloniestro Henry Vane.

Sekvante al Cotton, ŝi predikis "Interligon de graco", akuzante preskaŭ ĉiujn lokajn pastrojn pri "interligo de faroj" (esceptoj estis John Cotton kaj John Wheelwright. Multaj pastroj komencis plendi pri la opinioj de Hutchinson kaj ŝiaj aliancanoj, kaj erupciis la tiel nomata Antinomisma Polemiko, rezultigante procezon kontraŭ ŝi en 1637, kiu kondamnis ŝin al ekzilo. Sekvis en 1638 eklezia tribunalo, kiu eksigis ŝin el la komunumo de la sanktuloj. Roger Williams, fondinto de Rod-Insulo, invitis ŝin kaj ŝiajn sekvantojn kaj familianojn fondi novan urbon Portsmouth en tiu kolonio.

  

* Kategorio Anne Hutchinson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Anne Hutchinson en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555621
* GND: 119195046
* LCCN: n80020346
* VIAF: 52493768
* ISNI: 0000 0000 7359 9465
* LIBRIS: 314488
* SUDOC: 028643070
* BNF: 12043642k
* NLA: 61539914
 |
**György Schirilla** [djordj ŝirila], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schirilla György** estis hungara apostolo de la sana vivo, naĝisto, kuristo, instruisto. Lia patro estis György Schirilla (advokato), lia filo estis György Schirilla (filo).

György Schirilla naskiĝis la 13-an de majo 1939 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de februaro 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Schirilla naskiĝis kun malsana koro, krome post jaroj lia piedo paraliziĝis. Pro mokado li ĵetis sin en la glacian Danubon, sed li ne mortis, eĉ en la malsana piedo revenis la normala sangofluo. Li serioze komencis sportadi, tamen ne laŭ la kutimoj. Li apartenis al ĉefurba sportklubo inter 1952 kaj 1980. Dum 35 jaroj li ĉiujare tranaĝis la Danubon vintre inter glacioj. Li akiris sportpedagogian diplomon en 1973, poste li instruis gimnastikon. Li estis ankaŭ vegetarano kaj jogisto. Li havis edzinon.

Liaj sportaj rezultoj
---------------------

* inter 1975 kaj 1982 ĉiujare li ĉirkaŭkuris la Balatonon
* en 1967 li kuris inter Budapeŝto kaj Moskvo dum 32 tagoj (2216 km)
* en 1968 li kuris inter Budapeŝto kaj Kenderes

Memorigiloj
-----------

* statuo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio György Schirilla (patro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807569
 |



* Portalo pri Biografio
**Eŭzebio** (pri malsamaj nomformoj vidu sube), latine *Eusebius*, antikve-greke *Εὐσέβιος*, estas vira persona nomo.

Nomo en Esperanto
-----------------

Pluraj historiaj personoj nomiĝas latine *Eusebius*, antikve-greke *Εὐσέβιος*. En Esperanto ne ekzistas centprocente firma esperantigo de tiu nomo. La nomformo **Eŭsebio** estas pli fidela al la skriba formo de la latina nomo. Aliflanke la formo **Eŭzebio** pli similas al la prononco en pluraj lingvoj, kaj ĝi sekvas la tradicion ke intervokala S en latina vorto ĝenerale iĝas Z en Esperanto (Esperantigo de vortoj el latina fonto).
Kaj **Eŭsebio** kaj **Eŭzebio** konservas la -i- en la finaĵo, kiel ankaŭ faras preskaŭ ĉiuj aliaj lingvoj kie oni trovas variaĵon de tiu nomo, kun la sola escepto de la franca lingvo.

Alia nomformo sen -i-, **Eŭzebo**, similas la francan formon. ReVo listigas "Eŭzebio" kun du fontindikoj, sed ankaŭ indikas unu antaŭvikipedian, paperan fonton por la nomo "Eŭzebo": nome "A. Cherpillod: **Nepivaj Vortoj** (listo de 6800 vortoj ne troviĝantaj en la PIV el kiuj kelkaj povas esti utilaj), la aŭtoro, Courgenard Francio, 1988 ISBN: 2-906134-05-8". Ankaŭ en Vikipedio la tiama nomo "Eŭsebio" estis en 2015 ŝanĝita al "Eŭzebo", kaj probable multaj publikaĵoj kiuj uzas la nomon "Eŭzebo" estas influitaj de tiu plurjara lingvouzo en Vikipedio.

Konataj nomportantoj
--------------------

### Antikva epoko

* Eŭzebio (papo), m. ĉirkaŭ 308, sanktulo
* Eŭzebio de Cezareo, m. ĉirkaŭ 340, historiisto
* Eŭzebio de Nikomedio, m. 341, ĉefepiskopo de Konstantinopolo
* Eŭzebio de Verĉelo, m. ĉirkaŭ 371, sanktulo
	+ Evangeliaro de Sankta Eŭzebio, verko de li

La vortoj "Sankta Eŭzebio" povas celi al Eŭzebio de Verĉelo aŭ al Eŭzebio (papo).

Vidu ankaŭ:

* Sankta Hieronimo, m. ĉirkaŭ 420, plennome "Sofronio Eŭzebio Hieronimo"

### Pli modernaj

* Albrecht Wenzel Eusebius von Wallenstein, n. 1583, generalisimo
* Eusébio de Matos, n. 1629, brazila poeto
* Eusébio de Queirós, n. 1812, brazila politikisto
* José Eusebio Caro, n. 1817, kolombia verkisto kaj politikisto
* Harald Josias Eusebius Thilander, n. 1877, sveda esperantisto
* Eusébio Da Silva Ferreira, ofte nomata simple Eusébio, n. 1942, portugala futbalisto

### En fikcio

* Florestan kaj Eusebius, du fikciaj personoj de la komponisto Robert Schumann

Lokoj
-----

* Eusébio (Cearao), en Brazilo

* Puy-Saint-Eusèbe, Francio
* Mours-Saint-Eusèbe, Francio
* Saint-Eusèbe (Haute-Savoie), Francio

Vidu ankaŭ
----------

* Eusébio


|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri biblia persono. Por informoj pri juda subetno, vidu la artikolon aŝkenazoj.
Laŭ Genezo 10:3 **Aŝkenazo** (hebree אשכְּנז) estis la plej aĝa filo de Gomero kaj nepo de Jafeto:

> 
> 1 Jen estas la generaciaro de la filoj de Noa: Ŝem, Ĥam, kaj Jafet. Kaj naskiĝis al ili filoj post la diluvo.
> 2 La filoj de Jafet: Gomer kaj Magog kaj Madaj kaj Javan kaj Tubal kaj Meŝeĥ kaj Tiras. 3 Kaj la filoj de Gomer: Aŝkenaz kaj Rifat kaj Togarma.
> 
> 
> 

Pliaj informoj pri tiu Aŝkenazo mankas.

La nomo reaperas ĉe Jeremia 51:27 estkiel nomo de regno, apud *Ararat* (Urarto) kaj *Mini*, al kiuj Javeo ordonas militiri kontraŭ Babelon kaj ĝin detrui:

> 
> 27 Levu standardon en la lando, blovu per trumpeto inter la nacioj, armu kontraŭ ĝin (*kontraŭ Babelon*) popolojn, kunvoku kontraŭ ĝin la regnojn de Ararat, Mini, kaj Aŝkenaz (...)
> 
> 
> 

La teksto estiĝis ĉirkaŭ 594 a.K. kaj ties *Aŝkenaz* probable indikas skitojn. Tiu nomo probable rezultis el konfuzo de la hebreaj literoj *vav* (ו por la vokalo /u/) kaj *nun* (נ prononcata /n/): la asiria prononco *(A)ŝ-ku-za-a* aŭ *(I)ŝ-ku-za-a* respondis al la greka Σκύθοι.

En la mezepoka literaturo rabena la nomo *Aŝkenaz* indikas Germanion, eble pro la konsonanta simileco de la nomo de la patro de Aŝkenazo kun la latina nomo de la lando: GoMeR—GeRManio; sekve de tio la germaniaj judoj sin nomis «aŝkenazoj».


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**János Zsitvay** [jAnoŝ ĵitvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsitvay János** estis hungara pentristo, instruisto.

János Zsitvay  naskiĝis la 2-an de januaro 1870 en Győr, li mortis la 15-an de oktobro 1918 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

János Zsitvay lernis pentroarton en Reĝa Desegnista Edukejo en Budapeŝto. Li pentris pejzaĝojn kaj portretojn, sed li faris ankaŭ botanikajn desegnaĵojn. Ekde 1895 ĝismorte li instruis en katolika gimnazio de Selmecbánya. Li pentris portretojn eĉ al la bulgara reĝo. Li multe okupiĝis pri restaŭradoj de pentraĵoj de familio Coburg.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Néhány szó a középiskolai rajzoktatás új tantervéhez* (1898)
* *Minták a szabadkézi rajzoláshoz* (1899)
* *A szín. Kézikönyv a színharmóniához* (1903)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* pentraĵo pri Joseph Russegger Arkivigite je 2016-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* *Báti sírhalom*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 202-a paĝo)
* hungarlingva biografieto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569099
 |
Dommelsche Bierfarejo
La **Dommelsche Bierbrouwerij** (Bierfarejo el Dommelen) estas nederlanda bierfarejo el Dommelen en la komunumo Valkenswaard Nord-Brabanto. ekde 1744 oni faras tie bieron.

Historio
--------

La historio de la Dommelsche bierbrouwerij komenciĝis en 1702, kiam Jan van Deventer en Dommelen faris bieron. La posta posedanto, la familio Snieders, povas esti reduktata ĝis 1650. Tiam ĝi estis familio el Riethoven de terkultivistoj kaj bierfaristoj. En 1744 la familio Snieders setlis, kun la sama kombinaĵo de profesioj, en Dommelen. Ili ankaŭ ekspluatis gastejon kun la nomo *De Oranjeboom* (La oranĝarbo). En 1824 Petrus Josephus Snieders naskiĝis kiu pliposte, kune kun Driek Zigmans, administris la entreprenon. Oni iris al la vilaĝoj por vendi bieron, piedirante aŭ per tendoĉaro, pliposte per biciklo, kaj ankoraŭ pliposte per Douglas motociklo.

En 1869 naskiĝis Wilhelmus Cornelis Snieders. Sub lia gvido la bierfarejo ege plivastiĝis kaj eknomiĝis *Stoom Bierbrouwerij 'De Oranjeboom'*. La bierfarejo tiam jam havis regionan signifon. Kolportistoj donis novajn adresojn de novaj klientoj, kiuj kelkfoje loĝis tre malproksime. La transporto okazis en enormaj bareloj kiuj oni transportis per plata veturilo.

Ekde 1930 la entrepreno nomiĝis: *N.V. Dommelsche Bierbrouwerij v/h W.C. Snieders*. Longtempe ĝi estis unu el la plej malnovaj familiaj entreprenoj de Nederlando, sed en 1968 la ĝis tiam sendependa bierfarejo estis transprenita de Brouwerij Artois (antaŭvenanto de Interbrew). La varomarko Dommelsch estis transformita fare de la nova estro al Dommels (sen ch) kaj ekhavis fortan konkurencon de la varomarko Stella Artois, post kiam Dommels malsuperiĝis. Post tio la internacia varomarko Skol klopodis ĝin, sed tio denove malsukcesis. En 1983 oni faris grandan kampanjon por konatiĝi Nederlando kun la biero Dommelsch: la malnova literumado tiam estis denove enkondukita.

Krom Dommelsch en Dommelen ano ankaŭ faras la bierojn Hertog Jan, Jupiler, Brahma kaj Leffe.

Bieroj
------

* Dommelsch Pilsener
* Dommelsch Oud Bruin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Dommelsche Bierbrouwerij Arkivigite je 2019-05-29 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Dommelsche Bierbrouwerij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**SELMECZI György** (ŝelmeci) estas hungara pianisto, dirigento, komponisto naskita en Kluĵo la 8-an de marto 1952. Li estas la filo de Marcella Selmeczi kaj György Selmeczi dr. kaj frato de János Selmeczi.

Biografio
---------

György Selmeczi finis siajn muzikajn studojn en Bukareŝto kaj Parizo. En 1976–77 li estis la muzika gvidanto de *25. Színház*, en 1977–78 de la *Népszínház* en Budapeŝto. En 1976 li establis la *Miskolci Új Zenei Műhely*. En 1989 li estis unu el la fondintoj de la kamerorkestro *Camerata Transsylvanica*. Ekde 1991 li estis la fondinto-direktoro de la *Budapesti Kamaraopera*. Li instruis en la Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto).

Li ricevis premion Kossuth en 2019.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Péter Ágoston (aktoro)
* Viktória Kulcsár
* Dániel Kurucz
* Gergő Mikola
* Csenge Szilágyi
* Franciska Törőcsik

Fontoj
------

* RMIL Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Persona retpaĝo
* Komponaĵoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio György Selmeczi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kuraĝigilo verki hodiaŭ en la lingvo de la Romianoj, la eŭropaj prapatroj.
**Domo Latina** (latine *Domus Latina*) estas societo fondita de Guy Licoppe - prezidanto de la *Fondaĵo Melissa* - en la 16-a de decembro 1989. Renkontiĝloko regula estas domo en Bruselo, kie oni praktikas la latinan lingvon kiel vivan lingvon babilante, prelegante kaj kreante novajn vortojn por la moderna vivo. En 2005 oni kunvenis eĉ en la Erasma Domo.

Poemo verkita omaĝe al la societo
---------------------------------

Pri tiu aparta societo la belga poeto Alain van Dievoet skribis la sekvanton en la latina: :

DOMUS LATINA BRUXELLENSIS
Hic nova Roma latet, sed non tacet inter amicos,
hic prisci lente renovatur lingua Latini.
Hic loquitur Gaius, Tulli Ciceronis ad instar,
respondentque omnes puro sermone Quiritum !
Floribus hic Latii carpit nova mella Melissa,
quae sparget longe trans oras oceanosque
qua nova stella micans, expellet clarius umbras.
Rivulus hic tenuis reddet tibi, Romule, Thybrim.
Huc recreato orbi redeunt Saturnia regna.

Subnotoj
--------

1. ↑  La poemo sur la retpaĝaro de la poeto.
2. ↑  Traduko: *Tie ĉi kaŝas sin la Nova Romo sed ne mute: inter amikoj oni renovigas paŝon post paŝo la malnovan latinan lingvon. Tie ĉi retoras Guy laŭ la modelo de Cicerono kaj lia aŭskultantaro respondas flue kiel romiaj senatanoj. El la floroj de Latio la abelo, Melissa, ĉerpadas novan mielon, kiun ĝi poste disdonos trans la marbordoj kaj oceanoj: brilos nova stelo forpelonta la ombrojn pro sia venkanta klareco. Tiu ĉi rojo redonos al vi, Romulo, la riveron Tibero kaj de tie ĉi revenos la regno de Saturno en refaritan mondon.*
**Curley James WEAVER** (25a de Marto, 1906 – 20a de Septembro, 1962) estis usona muzikisto de bluso, konata ankaŭ kiel **Slim Gordon**.

Weaver translokiĝis al Atlanto en 1925, kie li laboris kiel laboristo kaj ludis surstrate kaj je sociaj festoj. Li por la unua fojo registris en 1928, por Columbia Records, kaj poste publikigis sonregistraĵojn en kelkaj diversaj markoj. Li registris de si mem dum la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, unue laŭ la stilo lernita de sia patrino kaj poste en la disvastigita stilo Piedmont, sed li estis plej bone konata pro duoj kun Blind Willie McTell, kun kiu li laboris ĝis la 1950-aj jaroj, kaj pro sia laboro kun Barbecue Bob, Fred McMullen, kaj la harmonikisto kaj gitaristo Buddy Moss. Li estis ankaŭ membro de registaj grupoj *Georgia Browns* (Weaver, Moss, kaj McMullen) kaj *Georgia Cotton Pickers* (Bob, Weaver, kaj Moss), ekzemploj de la tipo de bandoj kiuj ludis ĉe hejmaj festoj tiam.

Notoj
-----

1. ↑   Doc Rock. "The 1960s". TheDeadRockStarsClub.com. Alirita la 28an de Junio 2018.
2. ↑   "Curly [sic] Weaver". Thebluestrail.com.  Alirita la 28an de Junio 2018.
3. ↑   Russell, Tony (1997). The Blues: From Robert Johnson to Robert Cray. Dubai: Carlton Books. p. 182. ISBN 1-85868-255-X.
4. ↑  Russell, Tony (1997).

* Kategorio Curley Weaver en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614191
* GND: 13474635X
* LCCN: n82116691
* VIAF: 42027801
* ISNI: 0000 0000 5514 2074
* BNF: 139262952
* MBA: 01286d98-5e44-46a8-9e99-08fcad156187
 |
**György Szathmáry** [djordj satmAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szathmáry György** estis hungara instruisto, politikisto, ĵurnalisto, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1895).

György Szathmáry  naskiĝis la 9-an de aprilo 1845 en Hungara reĝlando en Alpestes (nuntempa Peştişu Mare en Rumanio). Li mortis la 14-an de januaro 1898 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Szathmáry frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Kolozsvár, poste li instruis en Budapeŝto en gimnazio. En 1869 li aliĝis al redakta stabo de kultura revuo. Inter 1881-1890 li estis parlamenta deputito, krome li estis ankaŭ ĵurnalisto. Ekde 1890 li havis postenon en la ministerio, kie li okupiĝis pri edukado. Li strebis multe por Hunyad.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A történelem és a keleti kérdés* (La historio kaj la orienta problemo), (1879)
* *Az amerikai verseny és a magyar mezőgazdaság* (La usona konkurso kaj la hungara agrario), (1882, 1885)
* *Nemzeti állam és népoktatás* (Nacia ŝtato kaj popoledukado), (1892, 1896)
* *Hasznos olvasmányok* (1897)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio György Szathmáry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ligo de la Marĉoj** (aŭ ankaŭ **Ligo de la Urbetoj de la Ŝiparo de Kastilio kun Vitorio**) estis ligo de la ĉefaj havenaj urboj ĉe la Kantabra Maro konsistiganta maran militpovon de la Reĝlando Kastilio. Ĝi estis sendependa en internaciaj komercaj rilatoj kaj, en kelkaj kazoj, agis milite kontraŭ Francio kaj Anglio.

Ĝi estis kreita la 4-an de majo 1296 de jenaj eŭskaj kaj kantabraj lokoj: Santandero, Laredo, Castro Urdiales, Bermeo, Getaria, Donostio, Hondarribia kaj Vitorio. En la jaro 1297 ankaŭ aliĝis San Vicente de la Barquera. La sidejo de la ligo estis en Castro Urdiales.

Celoj
-----

La ligo celis organizi sin mem por defendi siajn proprajn interesojn kaj rajtojn kontraŭ la reĝo, kaj tiel plu konservi sian impostan pag-escepton akiritan dum partopreno en Rekonkero en Andaluzio.

Ĝi ankaŭ estis ilo por eviti konflikojn inter la havenaj urboj de la Kantabra Maro en Iberio kaj ties komercaj rilatoj kun Francio, Anglio kaj Flandrio. Ĝi do agis kiel la tre konata Hansa ligo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ligo de la Kvar Urbetoj
Domo *Zum Ritter* en Arnstadt. Memoritabulo pri Thiele sur la domo. La iama gastejo kaj hotelo **Zum Ritter** troviĝas en la centro de Arnstadt, Kohlenmarkt nr 20.

Historio
--------

La nuna domo unue menciitis en la jaro 1672-a. En 1675 ĝi ricevis la rajton je bierfarado *(Zum roten Hirsch)*. En 1704 la domo daŭre ekgastigadis. Aĉetis la domon en 1696 Johann Dönicke. Ties bofilo estis Johann Alexander Thiele: la artisto ankaŭ loĝis tie ĉi, de 1728-38, kion atestas survanda memorigtabulo. Ties edzino heredis la domon en 1724: ĝi apartenis al la klano ankoraŭ ĝis 1738.

En la 3.3.1738 nova posedanto nome Johann Carl Wilhelm Schmidt malfermis gastejon sub la nomo *Zum Ritter*. Homoj venantaj el la direktoj de Marlishausen kaj Dannheim ofte gastis tie ĉi: la Schmidt-oj mastrumis la entreprenon gis 1896. La saman jaron ĝi venditis al la gastejestro Wilhelm Umbreit. Post lia morto (1911) transprenis la domon lia vidvino kiu transdonis ĝin en 1920 al la filo Georg Umbreit kaj la bofilo Otto Beck.

Iĝis alikonstruoj. En 1921 menciitis keglejo kaj bilardtabloj. La societo *Krieger- und Landwehrverein* havis siajn kutimtablojn tie ĉi kaj en 1928 ĝi iĝis Sportista hejmo de la societo *Turnverein von 1849 zu Arnstadt*. Post 1945 la domo estis gastejo kaj hotelo, post la Turniĝo sidejo de la Metiista Ĉambro de la Distrikto Arnstadt. Venis poste la frizosalono *Möhring* kiel luprenanto ĝis la fermo de la domo en 1994. Transprenis ĝin en 1997/98 la loka Arkitekta korporacio, renovigis la tuton kaj ekuzis la domon poste kiel sidejon kun kunvenaj kaj buroaj salonoj. Ĝi gastigas la redakcion de *Allgemeiner Anzeiger*, la asekurkompanion *Innungskrankenkasse* kaj la distriktan filion de la Amikoj de ĝardenoj *(Gartenfreunde)*.

Literaturo
----------

* Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 497-408
Happachsches Haus La **Happach-domo** (germane: *Happachsches Haus*) troviĝas en Bad Colberg-Heldburg, Germanio. Temas pri historia trabfakaĵo monumentprotektita.

Historio
--------

Heldburg havas ne malmultajn trabfakaĵojn dela 15-a ĝis la 20-a jarcentoj. La masiva teretaĝo de la domo nr. 1 de ĉe Häfenmarkt-bazaro estiĝis en 1605 dume la framskeletaĵo mem datumas de 1660 post kiam estis finitaj alikonstruadoj. Ĝi troviĝas en la supra antaŭurbo kiu ne malpost la mezo de la 16-a jarcento enkorpigitis en la kernan urbon. Tie tre bone lerni oni povas kiamaniere, en la kuro de la 17-a jarcento, burĝara memkonfido kaj reprezentemeco ankaŭ arkitekture prezentiĝis.

Priskribo
---------

La ŝtona teretaĝo kun rondarka pordo kaj sidkonzoloj klarigas pri la ekonomia bonstato de la posedanto: ĉar tiutempe ŝtonaĵoj estis karaj kaj troviĝis plinombre en najbara rezideja urbo Coburg. Sur enskribaĵo porĉiamiĝis la domposedanto Bastian Happach. Li taksas sin klera, religia kaj socie grava aldonigante du blazonojn al tiu aserto. Krome deziratas enskribe ankaŭ prospera estonteco por li kaj la tuta idaro.

La fasado estas modela por riĉaj ornamtrabfakaĵoj de la 2-a duono de la 17-a jarcento kaj en la regiono de la Supra Majno kaj Suda Turingio. Plenigas la gablon reto egala de figuroj, romboj krucigitaj, andreaj krucoj, simplaj krucoj, cirkloj kun krucoj ktp. La kradoj framskeletŝajnaj hodiaŭ ne plu permesas centprocentan identigon de la konstrutenantaj lignaĵoj inter la nuraj ornamaj. Interesaj estas eble ankaŭ la kapoj de ridetantaj anĝeloj kiuj eble faritis laŭ modeloj de knaboj de la urboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Prie sur turisma paĝaro Arkivigite je 2016-08-28 per la retarkivo Wayback Machine
Ilustraĵo de la du seksaj pronomoj kaj *hen* per miksitaj seksosimboloj
***Hen*** [h*e*n] estas seksneŭtrala homa triapersona pronomo en la sveda lingvo. Konsidere la kuntekston de la svedaj personaj pronomoj *han* (li) kaj *hon* (ŝi) estiĝis *hen*, por plenumi tri bezonojn: (1) la pure lingvan, sintaksan bezonon je seksneŭtrala vorto, (2) la bezonon je persona pronomo por personoj, kiuj ne klare asignas sin mem al iu sekso kaj (3) la pli politikan bezonon je persona pronomo, kiu forprenas la fokuson disde la aparteneco al sekso. *Hen* estis proponita en 1966 en la sveda regiona gazeto *Upsala Nya Tidning* kaj denove en 1994 en artikolo de la lingvisto Hans Karlgren, sed ne atingis vastan atenton ĝis ĉirkaŭ 2010. En Julio 2014 estis anoncite, ke *hen* estos inkluzivita en la vortliston de la sveda lingvo prizorgata de la Sveda Akademio.

Genitivo de *hen* estas *hens*. *Hen* ne normale havas apartan objektmorfon sed estas ankaŭ objekto *hen*. Pli malofte estas uzata ĝian objektmorfon *henom*.

Vidu ankaŭ
----------

* Riismo
* Ununombra they
* Elle (pronomo)

Referencoj
----------

1. ↑   Varför blir hen så upprörd?. Alirita 2014-08-15.
2. ↑  *Svenska Dagbladet*, 2012-03-08. Arkivigite je 2016-12-05 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑   "Hen" med i ordlistan. Alirita 2014-08-15.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Konga bordhirundo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Hirundedoj *Hirundinidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Riparia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***R. congica'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Riparia congica****(Reichenow, 1887) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Konga bordhirundo  |

 |
| v • d • r |

La **Konga bordhirundo**, *Riparia congica*, estas eta paserina birdo el la familio de hirundedoj (*Hirundinidae*).

Ĝi ĉeestas nur ĉe la Kongo kaj ties alfluanto, la Ubangi. Ĝi estas iom abunda ene de ties limigita teritorio. La habitata postulo de tiu ne-migranta specio estas arbaraj riveroj kun sablobordoj taŭgaj por reproduktado.

La Konga bordhirundo nestumas **en kolonioj** en februaro kaj marto, kaj ĉiu apro elfosas tunelon en sablobordo je ĉirkaŭ 1 m super la rivero. La propra nesto estas je la fino de la tunelo. Oni scias malmulte pri la reprodukta biologio, kvankam ĝi estas probable simila al tiu de la Bordhirundo.

Priskribo
---------

La 11 cm longa Konga bordhirundo estas **helbruna supre kun iom pli malhelaj krono kaj flugiloj**. Ĝi havas **malhelan linion traokulan**. La subaj partoj estas blankaj escepte pri palbruna brusto. Ĝi ne havas la distingigan mallarĝan brustozonon montratan de la Bordhirundo. La beko estas nigra kaj la kruroj estas brunaj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj havas palajn pinotjn de plumoj en dorso, pugo kaj flugiloj.

Ĝis nun ties voĉo ne estis surbendigita nek priskribita.

Kvankam la nedistingiga brustozono de la Konga bordhirundo estas diferenca el la klare difinitaj markoj de la Bordhirundo, praktike ne facilas distingi la nemigrantajn speciojn el la vintraj migrantoj.

Kutimaro
--------

La manĝo de tiu afrotropisa specio konsistas el etaj insektoj, kiel kuloj kaj aliaj muŝoj, kaptataj dumfluge super la rivero aŭ en arbarklaraĵoj aŭ aliaj malfermaj areoj je kelkaj mejloj el ĝi. Ili manĝas laŭ etaj aroj aŭ kun aliaj hirundoj, ĉefe vintrantaj bordhirundoj.

Konserva statuso
----------------

Tiu surloke abunda specio havas teritorion kun ĉirkaŭkalkulata etendo de 80,000 km². La kvanto de la populacio oni supozas, ke estas granda, kaj la specio oni supozas, ke ne alproksimiĝas al la sojlo de la kriterioj de malpliiĝantaj populacioj de la IUCN Ruĝa Listo (tio estas malpliiĝante pli ol 30 % en dek jaroj aŭ tri generacioj). Pro tio la specio estas konsiderata kiel "Malplej Zorgiga".

Referencoj
----------

* angle Turner, Angela K; Chris Rose.  (1989) *Swallows & martins : an identification guide and handbook*. Houghton Mifflin. ISBN 0-395-51174-7.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* Orient-kongaj marĉarbaroj
**Miklós GYULASSY** [miklOŝ djulaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyulassy Miklós** (naskiĝis la 9-an de marto 1949 en Szolnok ) estas hungardevena-usonana fizikisto pri nuklea fiziko, profesoro, membro (korespondanta (1998)) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Miklós Gyulassy akiris bakalaŭron en Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley en 1970, post 4 jarojn Ph.D samloke. Inter 1974 kaj 1976 li estis asistanto en Universitato de Frankfurto. Reveninta al Usono li laboris en nacia laboratorio. Inter 1993-2015 li instruis en Universitato Kolumbio. Li ricevis unue usonajn premiojn, poste hungaran premion. Ekde 2016 li estas emerita profesoro. Li okupiĝis pri puŝigoj de atomaj eroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Pion Interferometry of Nuclear Collisions* (1979) - kun aliaj
* *Dissipative Phenomena in Quark Gluon Plasmas* (1985) - kun aliaj
* *Jet Quenching in Dense Matter* (1990) - kun aliaj
* *Elastic, inelastic, and path length fluctuations in jet tomography* (2007) - kun aliaj

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-08-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563691
* LCCN: n86096539
* VIAF: 2778149068361365730002
 |