**August THALHEIMER** (1884-1948) estis germana komunista politikisto kaj teoriisto.

Thalheimer naskiĝis en juda komercista familio. Li studis medicinon en
Munkeno, sed baldaŭ ŝanĝis al lingvoscienco kaj etnologio. Post
mallonga tempo en Oksfordo kaj Londono li en 1904 ekstudis en Berlino,
poste daŭrigis la studadon en Strasburgo, kie li en 1907 doktoriĝis
pri la temo *Personaj kaj posedaj pronomoj de la lingvoj de Mikronezio*.
Li poste krome studis filozofion kaj ekonomikon en Berlino.

SPD, Spartakusbund, KPD 1910–1928
---------------------------------

En la jaro 1910, perate de Roza Luksemburgo, li mallonge laboris ĉe
la Lepsika Popolgazeto (*Leipziger Volkszeitung*) sub instrukcio de ties
ĉefredaktisto Franz Mehring. En tiu tempo li aliĝis al la
Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD). Poste li transprenis la
redaktadon de du gazetoj politike proksimaj al la maldekstra alo de la
SPD ĝis 1916. Post la eksplodo de la milito en 1914, kiel kontraŭanto
al la militema politiko de la SPD, li aliĝis al la rondo ĉirkaŭ la
maldekstruloj Karlo Libkneĥ­to kaj Roza Luksemburgo, kiujn li sekvis
en la Spartako-Ligon kaj en la fondon de la KPD. Pro siaj
kontraŭmilitaj agadoj Thalheimer meze de 1916 estis enprenita en la
armeon, kie li, pro „politika malfidindeco" kaj pro nokta blindeco ne
rajtis porti armilon kaj ĝis sia eksiĝo en septembro de 1918 estis
taskita pri armado kaj buŝtradukado.

En novembro de 1918 Thalheimer apartenis kun Fritz Rück al la
gvidantoj de la ŝtutgarta Spartako-grupo kaj komence de novembro 1918
al la eldonistoj de la gazeto Ruĝa Flago presata komi­sie de la
Laborista kaj Soldata Konsilantaro. Rück kaj Thal­hei­mer aktive
partoprenis en preparado de la agadoj, kiuj fine, la 9-an de novembro,
kondukis al la revolucio en Vurtem­bergo. Ĉe la provo etendi la
revolucian movadon ankaŭ al Friedrichshafen, Rück kaj Thalheimer la
6-an de novembro 1918 en Ulmo estis arestitaj ĝis la 9-a de novembro.

Ĉar la ŝtutgartaj sparta­kis­toj pro tio la 9-an de novembro estis sen
gvido, la iniciato de la revolucio en Vurtembergo transiris al la
moderaj socialdemo­kra­toj ĉirkaŭ Wilhelm Keil kaj Wilhelm Blos. Tiuj
proponis al Thalheimer eniri en ilian provizoran registaron de
Vurtembergo kiel financministro, sed Thalheimer rifuzis. Anstataŭe li
estis de la 10-a ĝis la 18-a de novembro prezidanto de la Ŝtutgarta
Laborista Konsilantaro, antaŭ ol iri al Berlino en la centralon de la
Spartako-ligo.

De 1919 ĝis 1924 li estis membro de la Centralo de la KPD. Li
konceptis la partiprogramon kaj en 1923/24 kune kun Hein­rich Brandler
gvidis la partion. Kiel KPD-funkciulo li konflik­tiĝis kun la
„ultramaldekstra" linio de Ruth Fischer kaj Arkadi Maslow, kiu ekde
1924 dominis kaj kiuj riproĉis al li kaj al Brandler fiaskiĝon
koncerne la hamburgan ribelon en oktobro de 1923. Poste li pasigis la
sekvajn jarojn en Moskvo, kie li instruis filozofion ĉe la
Marks-Engels-Instituto kaj faris serion da prelegoj en la Universitato Sun-Jat-Sen en Moskvo.

Reveno al Germanujo kaj KPO 1928–1933
-------------------------------------

Kontraŭ la volo de la Kominterno li en 1928 revenis al Ger­manujo.
Ekde tiam li rifuzis la transprenon de la metodoj de Stalino al la
Kominterno kaj al Germanujo, kion la KPD sub la gvido de Ernst Thälmann senkritike propagandis, dum Thalhei­mer daŭre restis
leninisto kaj defendis la Sovetunion kiel „soci­a­l­isman ŝtaton".

Thalheimer kolektis ĉirkaŭ si partimembrojn, kiuj ne konsentis kun „la
akriĝinta refalo en 'maldekstrajn in­fanmalsanojn'" de la
KPD-gvidantoj, kaj kun Heinrich Brand­ler fondis la Komunistan
Parti-Opozicion (KPO), organizaĵon kun malmultaj miloj da membroj kaj
ne partoprenantan en elektoj, kiun la SPD primokis kiel „KP-Nulon".

Tiutempe Thal­heimer disvolvis sian poste famiĝintan analizon de
faŝismo (vd malsupre).

Ekzilo 1933–1948
----------------

Pro la intensa teroro, kiu sekvis al la nomumo de Hitlero kiel
kanceliero la 30-an de januaro 1933, parto de la regna gvido estis
transigita eksterlanden. Thalheimer devis elmigri, unue al Estrasburgo,
poste al Parizo. Komence de la Dua Mondmilito li estis en Francujo
internigita en proksimume dek diversaj francaj koncentrejoj. Per tio
la politika gvidlaboro de la eksterlanda komitato de la KPO estis
paralizita.

En la jaro 1941 Thalheimer, lia familio kaj Heinrich Brand­ler
sukcesis eliri al Kubo. En Havano Thalheimer sub tre mal­fa­cilaj
materiaj kondiĉoj laboris pri filozofiaj kaj politikaj proble­moj de
la marksismo. La manuskriptoj el tiu tempo perdiĝis. Post la militfino
li kune kun Brandler reaktivigis siajn kontak­tojn kun siaj kamaradoj
en Germanujo kaj por ilia informado ĉiumonate ellaboris mondpolitikan
superrigardon (eldonitan en 1992 de la grupo *Arbeiterpolitik* sub la
titolo *Westblock ‒ Ost­block*). Liaj strebadoj por reveni fiaskis
malgraŭ intensaj klopo­doj de lia fratino Bertha Thalheimer.

Li mortis la 19-an de septembro 1948 en Havano kaj entom­biĝis en la
juda tombejo en havana distrikto Guanabacoa.

Teoriulo pri faŝismo
--------------------

En sia faŝismo-analizo Thalheimer deiras de la marksa ana­lizo de la
bonapartismo kaj de la spertoj pri la itala faŝismo, kiu en 1922 estis
akirinta la potencon. La faŝismo detruis la burĝan demokration kaj
ĉiujn burĝajn liberecojn. Ĝi volis neniigi ĉiujn proletarajn
organizaĵojn. Ĝi planas la armadon de la germana kapitalismo por fari
ĝin mondpotenco kaj trudi novdividon de la ankoraŭ kolonia mondo. Tiu
celo atingeblas nur per nova mond­milito. Tio estas la interna kaj
ekstera politika programo de la germana kapitalismo, kiu apogas,
financas, armas la NSDAP kaj la 30-an de januaro 1933 transdonas al
ĝi la politikan poten­con por certigi kaj etendi sian ekonomian
potencon. Thalheimer argumentis, kial la „germana faŝismo" estos pli
brutala ol la itala. Pro tio necesas i.a. defendi la burĝan
demokration kiel „la plej bonan batalgrundon por la socialismo"
kontraŭ ĝia detru­a­do.

Pro la egaleca fortrilato en la klasbatalo inter burĝaro kaj proletaro
la faŝistaj movadoj en Germanujo kaj Italujo kun sia amasaj adeptoj el
deklasitaj aŭ de deklasado minacataj anoj de ĉiuj klasoj povis en
relativa aŭtonomeco konkeri la politikan plenumad-funkcion. Kvankam la
faŝismo objektive ankoraŭ reprezentas la interesojn de la burĝaro, per
tio ke ĝi defendas ĝin per terorismaj rimedoj kontraŭ la supoze
alsturmanta revolucio, ĝi tamen fariĝis politike sendependa de ĝi,
tiel ke klarig­eblas ankaŭ la provoj de la faŝista plenum-funkcio peri
inter la klasoj kaj eĉ elpaŝoj de la faŝistoj ankaŭ kontraŭ
entreprenistoj. La marburga politiksciencisto Wolfgang Abendroth en la
1960-aj jaroj nove eldonis la eseojn de Thalheimer. Ili donis gravajn
impulsojn al la faŝismoteoriaj diskutoj de la 1968-a movado kaj
influis historiistojn kaj politiksciencistojn kiel Timothy Mason kaj
Reinhard Kühnl.

Postaj prijuĝoj en la GDR
-------------------------

En la propagandofilmo Ernst Thälmann – Sohn seiner Klasse (E.T. ‒ filo
de sia klaso, 1954, reĝisoro Kurt Maetzig), kiu re­spegulas la
oficialan histori-bildon de la SED mallonge antaŭ la senstalinigo,
Thalheimer estis prezentita kiel usona agento. Nur en decembro de 1983
la membro de la Politika Buroo de la SED Horst Sindermann deklaris lin
„elstara batalinto de la ger­mana laborista movado" kaj metis lin en
la saman rangon kun Roza Luksemburgo kaj Wilhelm Pieck, Hermann kaj
Käte Duncker, Hugo Eberlein kaj Paul Frölich, Leo Jogiches kaj Ernst
Meyer, Paul Levi kaj Paul Lange.

Verkoj
------

* „So ist die Vernunft selbst weltlich". Ausgewählte philosophi­sche und religionskritische Schriften. Klassiker der Religi­ons­kritik, Band 10, Alibri-Verlag, 2008, ISBN 978-3-86569-130-9.
* Westblock – Ostblock. Welt- und Deutschlandpolitik nach dem zweiten Weltkrieg. Internationale monatliche Über­sich­ten 1945–1948.
* Erweitert durch Briefe und Dokumente, Grup­pe Arbeiterpolitik, 1992.

Literaturo
----------

* Jens Becker: August Thalheimer – Früher Kritiker der Stali­nisierung [J.B.: August Thalheimer ‒ Frua kritikanto de la stalinigo]. En:

Theodor Bergmann, Mario Keßler (eld.): Ket­zer im Kommunismus [Th.B. M.K.: Herezuloj en la komunismo]. Hamburgo, 2000, p. 75–100.

* Theodor Bergmann en Manfred Asendorf, Rolf von Bockel (eld.): Demokratische Wege – Deutsche Lebensläufe aus fünf Jahrhunderten.

Lexikon [Demokratiaj vojoj ‒ Germanaj biografioj el kvin jarcentoj]. Ŝtutgarto/Vajmaro, 1997, p. 638–639.

* Theodor Bergmann: Gegen den Strom – Die Geschichte der KPD (Opposition) [T.B.: Kontraŭflue ‒ La historio de la KPD (Opozicio)].

Hamburgo, 2001, p. 543–544.

* Theodor Bergmann: Die Thalheimers – Geschichte einer Fa­milie undogmatischer Marxisten. Hamburg 2004.
* Karl Hemann Tjaden: Struktur und Funktion der KPD-Op­po­sition (KPO) [K.H.T.: Strukturo kaj funkcio de la KPD-opizicio (KPO)]. Meisenheim am Glan, 1964.
* Theodor Bergmann, Wolfgang Haible: Die Geschwister Thal­heimer. Skizzen ihrer Leben und Politik [T.B. W.H.: La gefratoj Thalheimer.

Skizoj de ilia vivo kaj politiko]. Majenco, 1993.

* Thalheimer, August. En: Hermann Weber, Andreas Herbst: Deutsche Kommunisten. Biographisches Handbuch 1918 bis 1945. 2. überarb. und

stark erw. Auflage. Karl Dietz Verlag, Berlin 2008, ISBN 978-3-320-02130-6.

Prezidintoj de la KPD (1919-1968)
---------------------------------

Karlo Libkneĥto kaj Roza Luksemburgo; Leo Jogiches kaj Paul Levi; Paul
Levi kaj Ernst Däumig; Ernst Meyer; Heinrich Brandler kaj August
Thalheimer; Hermann Remmele; Ruth Fischer kaj Arkadi Maslow; Ernst
Thälmann kaj Philipp Dengel; Ernst Thälmann; John Schehr; Wilhelm
Pieck; Max Reimann

Laŭ la germanlingva Vikipedio.

* Kategorio August Thalheimer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568792
* GND: 11862153X
* LCCN: n83136914
* VIAF: 35249660
* ISNI: 0000 0000 6676 4856
* SUDOC: 069273413
* NDL: 00526710
* NKC: skuk0005569
 |