recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Maketo de mezepoka Porto en la Muzeo de la *Casa do Infante*. Malsupre la *Praça da Ribeira*, malsupre de la malgranda rojo *Rio da Vila* (maldekstre) kaj de la strato *Rua dos Mercadores* (dekstre).
***Ribeira*** (Riverbordo) estas unu da la plej antikvaj kaj tipaj areoj de la urbo Porto, Portugalio. Loke en la submunicipo (*freguesia*) São Nicolau (Sankta Nikolao), laŭlonge de la rivero Douro, formas parton de la Historia urboparto de Porto, kiu siavice estas Monda heredaĵo de Unesko. Aktuale ĝi estas zono multe vizitata de turistoj kaj lokanoj kaj koncentrejo de trinkejoj kaj restoracioj.

En Ribeira menciendas la placo *Praça da Ribeira*, populare konata kiel *praça do cubo*; la strato Rua da Fonte Taurina, unu de la plej antikvaj de la urbo; la *Muro dos Bacalhoeiros* (Moruistoj) kaj la *Casa do Infante* (Infantodomo), kie laŭ kredo naskiĝis la Infanto Dom Henriko, en 1394. En tiu zono de Porto loĝis unu de la plej karismaj gravuloj de la urbo, nome la Duko de Ribeira, konata kiel savinto de kelkaj personoj el dronmorto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ribeira (Porto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ribeira, Porto
* As cores da Ribeira - Rotas & Destinos
* Trinkejoj de Ribeira - Guia da Noite

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ribeira (Porto) en la portugala Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851746
* GND: 4395300-1
* LCCN: n92110557
* VIAF: 133838590
 |
En matematiko, **perfekta potenco** estas entjero kiu povas esti esprimita kiel povo de iu pozitiva entjero. *n* estas perfekta povo se ekzistas entjeroj *m>1* kaj *k>1* tiaj *mk=n*. En ĉi tiu okazo, *n* povas nomiĝi kiel **perfekta *k*-a povo**. Se *k=2* aŭ *k=3*, tiam *n* estas perfekta kvadrato aŭ perfekta kubo, respektive.

*Noto ke perfekta potenco ne estas la samo kiel aŭ subspeco de perfekta nombro.*
Vico de perfekta potencoj povas esti generita per ripetado tra eblaj valoroj por *m* kaj *k*. La unuaj kelkaj perfektaj potencoj estas:

22 = 4, 23 = 8, 32 = 9, 24 = 42 = 16, 52 = 25, 33 = 27, 25 = 32, 62 = 36, 72 = 49, 26 = 43 = 82 = 64, ... .
Laŭ Eŭlero, Goldbach montris (en nun perdita letero) ke sumo de *1/(p-1)* super aro de perfekta potencoj *p*, malinkluzivante na 1 sed inkluzivante ripetadojn, konverĝas al 1:

{\displaystyle \sum \_{m=2}^{\infty }\sum \_{k=2}^{\infty }{\frac {1}{m^{k}}}=1}
{\displaystyle \sum \_{p}{\frac {1}{p-1}}={{\frac {1}{3}}+{\frac {1}{7}}+{\frac {1}{8}}+{\frac {1}{15}}+{\frac {1}{15}}+{\frac {1}{24}}+{\frac {1}{26}}+{\frac {1}{31}}}+\cdots =1}
Ĉi tio estas iam sciata kiel la teoremo de Goldbach-Eŭlero.

Serĉo de perfektaj potencoj
---------------------------

Kontroli ĉu donita natura nombro *n* estas perfekta potenco povas esti farita per multaj malsamaj manieroj, kun diversaj niveloj de komplikeco. Unu el la plej simplaj tiaj manieroj estas konsideri ĉiujn eblajn valorojn por *k*, supren ĝis {\displaystyle k\leq \log \_{2}n}..

Ĉi tiu maniero povas esti simpligita per anstataŭa konsiderado de nur primaj valoroj de *k*. Ĉi tio estas ĉar se *n=mk* kaj *k=ap* kie *p* estas primo kaj *a* povas esti komponita, tiam *n=mk=map=(ma)p*. Pro ĉi tiu rezulto, la minimuma valoro de *k* devas esti nepre primo.

Vidu ankaŭ
----------

* Teoremo de Mihăilescu

Referencoj
----------

* Daniel J. Bernstein (1998). "Detecting perfect powers in essentially linear time - Detektado de perfektaj potencoj en esence lineara tempo", *Mathematics of Computation - Matematiko de kalkulado* **67** (223), p. 1253–1283.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri serio de Goldbach kaj Eŭlero
* A072103 en OEIS - perfektaj potencoj kun ripetadoj
* A001597 en OEIS - perfektaj potencoj sen ripetadoj
* A117453 en OEIS - perfektaj potencoj kiuj ripetiĝas
* Perfekta potenco je Mathworld
la baziliko Sankta Ambrozio, fronta fasado
La **baziliko Sankta Ambrozio** en Milano en la nordo de Italio estis konstruita ekde 378 laŭ forta instigo de la episkopo kaj eklezia patro Ambrozio de Milano, Tamen, en sia nuna formo, ĝi plejparte devenas de la romanika renovigo inter 1088 kaj la fino de la 12-a jarcento.

Historio
--------

situo en la malfruantikva Milano
En la epoko de la Romia Imperio, la areo ekster la urba pordego *Porta Vercellina*, kie staras la nuna preĝejo, servis kiel tombejo. Post kiam Imperiestro Konstantino en 313 per sia Edikto de Milano permesis al la kristanoj, ĝis tiam frekvente persekutitaj, la konstruadon de siaj propraj preĝejoj, pluraj kapeloj kaj monumentoj al kelkaj martiroj estis konstruitaj ĉi tie, inkluzive de Viktoro, Naboro kaj Felikso de Afriko.

Rekte norde de la kapelo de Viktoro, la milana episkopo Ambrozio inter 379 kaj 386 konstruigis grandan trinavan bazilikon por honorigi la martirojn Naboro kaj Felikso same kiel Gervasio kaj Protasio. Nun nur restis malmultaj restaĵoj de tiu ĉi antikva baziliko, kies grandeco proksimume egalrilatis al la hodiaŭa konstruaĵo - inter 1088 kaj la fino de la 12-a jarcento la preĝejo ricevis sian nunan formon en romanika stilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo] (itale)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851765
 |
*Noto: Ne konfuzu la ĥazarojn kun hazaroj.*

---


La **Ĥazaroj** aŭ *kazaroj* (tatare *Xäzärlär*, *Хәзәрләр*; turke *Hazarlar*; hebree *Kuzarim* כוזרים; arabe خزر; greke *Χαζαροι*; latine *Gazari* aŭ *Cosri*; perse خزر; ruse *Хазары*) estis origine nomada, poste duonnomada, tjurka popolo en Centra Azio. Dum la 7-a jarcento ili fondis sendependan regnon en la regiono de la norda Kaŭkazio inter la Kaspia Maro oriente kaj la Nigra Maro okcidente. Dum la 8-a aŭ komence de la 9-a jarcento la popolo konvertiĝis al judismo - ne plu konatas, ĉu nur la socia tavolo de regantoj aŭ ĉu la tuta popolo alprenis la religion.

Je la pinto de sia potenco, la popolo regis grandajn partojn de la hodiaŭa Rusio, la okcidenton de la posta Kazaĥio, la orientan Ukrainion, parton de Kaŭkazio kaj la preskaŭinsulon Krimeo.

La Ĥazaroj estis gravaj armeaj aliancanoj de la Bizanca Regno kaj pinte de sia regopovo estis signifa regiona potenco. Ili sukcesis plurfoje venki la milite atakantajn arabajn kalifajn regnojn kaj malebligis tiutempan araban invadon de Orienta Eŭropo. Fine de la 10-a jarcento la kreskanta slava regno Kieva Rus venkis la ĥazarojn kaj ili malaperis el la plua historio.

Pri Ĥazaroj skribis la serba verkisto Milorad Paviĉ en sia fama romano Ĥazara vortaro.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĥazario
* Ĥazara lingvo

  

* Ĥazaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĥazaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Grafino **Ilona Andrássy** [andrAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Andrássy Ilona** estis hungara aristokrato. Ŝiaj nobelaj antaŭnomoj estis *csíkszentkirályi* [ĉIksentkirAji] kaj *krasznahorkai* [krasnahorkai]. Ŝiaj gepatroj estis Gyula Andrássy kaj Katinka Kendeffy, ŝia edzo estis Lajos Batthyány (guberniestro) (ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Batthyány Lajosné*). 

Ilona Andrássy naskiĝis la  21-an de majo 1858(nun 1858-05-21) en Petronell-Carnuntum (Aŭstra Imperio), ŝi mortis la 2-an de aprilo 1952 en Polgárdi.

Biografio
---------

Ilona Andrássy estis edukita hejme fare de angla edukisto. Ŝi edziĝis en 1882, poste ŝi sekvis la edzon al Győr. Inter 1892 kaj 1896 ili vivis en Fiume (tiam ekstera apartenaĵo de Hungarlando). Ŝi naskis 2 gefilojn en 18883 kaj 1887. Ŝi apogis la artojn kaj virinajn movadojn. Dum la socialismo la ŝtato forprenis iliajn havaĵojn.

Fontoj
------

* datenoj
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852928
 |



* Portalo pri Biografio
la Monda Komerca Centro vidita el *Coolsingel*
La Borso en 1840
La **Borso - Monda Komerca Centro de Roterdamo** *(Beurs-World Trade Center Rotterdam)* situas ĉe ĉefstrato Coolsingel kaj Borsplaco *(Beursplein)* en la centro de Roterdamo (proksime de la komerca ĉefstrato "koopgoot").
51° 55′ 15″ N 4° 28′ 52″ O﻿ / ﻿51.92083 °N, 4.48111 °O﻿ / 51.92083; 4.48111 (mapo)

Ĝi estas la negoca centro de Roterdamo kun ĉirkaŭ 200 oficejoj. La konstruaĵo altas 93 metrojn.

Historio
--------

La historio de la Borso kaj Monda Komerca Centro komenciĝas en 1598, jaro en kiu la unua roterdama borso estis fondita. La projekto de tiu Borso montriĝis ekstreme sukcesa. Manko da spaco gvidis al starigo de pli grandaj borskonstruaĵoj el kiuj konstruaĵo en la kvartalo Westnieuwland plej longe staris (1736-1940). Tiu konstruaĵo estis planita de Adriaen van der Werff

La bazo de la nuna konstruaĵo estis planita de arkitekto J.F. Staal kaj realigita inter 1936 kaj 1940. Dum bombado de Roterdamo la 14-an de majo 1940 la borskonstruaĵo estis plurfoje bombtrafita, sed la damaĝoj povis esti rapide riparitaj. jam en 1941 la borso ĉe Coolsingel remalfermiĝis.

Tiu multfunkcia konstruaĵo entenas ne nur multajn komercborsojn, sed ankaŭ butikojn, konferencejojn, trinkejon kaj oficejojn. En 1973 estis planita konstruado de kroma etaĝo. Artitekto de tiu pligrandigo estis Arthur Staal, la filo de J.F. Staal. En 1984 ekis konstruado de nova oficejturo meze de la jam staranta konstruaĵo. La verda elipsforma turo planita de arkitekto Rob van Erk, estis finkonstruita en 1987. La reĝino tiam baptis la tuton Borso-Monda Komerca Centro ( *Beurs-World Trade Center* kunmetaĵo de nederlanda *Beurs* kaj angla *World Trade Center*). Nuntempe la Centro plu gastigas unu borson: la asekurborson. Ĝi estas posedata kaj regata de *Beurs Rotterdam N.V*.

En aŭgusto 2008 la Universala Kongreso de Esperanto okazis en la Centro.

Vidu ankaŭ
----------

* la apartigan paĝon Monda Komerca Centro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Borso Monda Komerca Centro (Roterdamo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* WTC Rotterdam
* Trovu Mondan Komercan Centron per WikiMapia
Tombodonacoj (vitraj perloj kaj orelringo) el tombo el la frua mezepoko
La ora trono estas nur unu el la valoregaj tombodonacoj de Tutanĥamono
Princa tombo Hochdorf
Banditaccia, Etruska sarkofago
**Tomba aĵaro** estas objektaro, kiun oni intence metis en la tombon de mortinto.

Tipoj de tombaj aĵaroj
----------------------

Oni distingas „verajn" kaj „neverajn" oferdonojn: neveraj estas la kostumo, armiloj aŭ aliaj bjektoj, kiujn la mortinto mem uzis. Veraj enterigaj oferdonoj estas specife por la entombigo faritaj objektoj, ekzemple kadavroornamaĵoj aŭ speciala tomba ceramiko.

Tombaj aĵaroj estas valoraj indikoj por la tempa kaj kultura sistemigo de trovaĵoj, kaj ili permesas pli bonan komprenon de la tiatempa kulturo.

Famaj tombaj oferdonoj
----------------------

Etruska ĉevalo, tombodonaco, 600 a.K. (reproduktaĵo)
Tombaj aĵaroj estis trovitaj jam en tomboj el la malfrua paleolitiko (trovaĵo en de:Doppelgrab von Oberkassel, Bonn, Germanio - ĉ. 12-14 mil jaroj). Multaj „princaj tomboj" el la Hallstatt-kulturo (-800 ĝis -400) estis riĉe dotitaj (Hochdorf, Vix).

Aparte riĉa estis la donacoj en la tombo de Tutanĥamono (1339 a.K.), hodiaŭ konservitaj en la Egipta muzeo de Kairo.

La kutimo entombigi donaĵojn kun mortinto konserviĝis ĝis hodiaŭ, ekzemple en Ĉinio la „Dia mono" estas specialaj biletoj de altega sumo, kiun oni bruligas dum la entombiga ceremonio.

Tomboprirabo
------------

Multege el la tomboj estis prirabitaj, ofte jam en antikva tempo, foje ŝajne eĉ de parencoj. Por preventi tomboprirabon etruskoj gratis la vorton śuθina, etruske por "el tombo", sur tombajn oferdonojn, tiel ke ili ne povus esti reuzitaj.  Kaj la tombo de Tutanĥamono elstaras ankaŭ pro la fakto, ke ĝi NE estis prirabita (ĝis venis la eŭropa „malkovrinto" Carter).

Notoj, referencoj
-----------------

1. ↑  Ionesov, Vladimir. 1993. "Problemoj de la sociologia interpretado de la enteriga rito en antikvaj socioj". *Scienca Revuo* 44(2). 30.  La koncepto ne havas stabilan nomon en Esperanto; aliaj samsignifaj terminoj uzitaj de la sama aŭtoro estas **enteriga aĵaro** (samartikole, p. 30, 33), **enteriga instrumentaro** (samartikole, p. 34); **enteriga ilaro**, **enterigaj oferdonoj**, **enterigita atributaro** (1994, *La formado de frupolitikaj rilatoj en la proto-baktria civilizo de la bronza epoko",* Scienca Revuo *45(2) ); kaj **entombiga ilaro** (1992, "Kulturo kaj socio de Norda Baktrio",* Scienca Revuo *43(1))*
2. ↑  Giuliano Bonfante kaj Larissa Bonfante *The Etruscan Language: an Introduction* (Univ. Manchester Press, 2002. ISBN 0-7190-5540-7); pluraj specimenoj kolektitaj

Vidu ankaŭ
----------

* Funebro
* Tombokampo
* Nekropolo

* Kategorio Tomba aĵaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 300316
* GND: 4123307-4
* LCCN: sh2001002091
* SUDOC: 053507584
* BNF: 13601651d
* BNE: XX5385208
 |
Buĥoraj judoj
Judaj knaboj kun sia instruisto en Samarkando (1905)
**Buĥaraj hebreoj** aŭ **Buĥoraj judoj** vivis en la iamaj sovetaj respublikoj Uzbekio, Taĝikio, Kirgizio, parte ankaŭ en Rusio, Kazaĥio, Turkmenio kaj Afganujo (sola en 2005). Post disfalo de Sovetunio, multaj el ili migris al Israelo kaj al Usono. Ili parolas la *jud-taĝikan* aŭ *buĥaran lingvon*, persan/taĝikan dialekton skribatan per hebreaj literoj.

La nomo
-------

Tradicie la buĥoraj judoj mem sin nomis simple *judoj* (jahudi) aŭ *izraelidoj* (isroil) — samkiel aŝkenazo judgermane sin nomis simple *jid*, «judo»; la persoj kaj taĝikoj nomis ilin *ĝut* (de /johūd/, alia variaĵo de la etimo *judo*); la bezono pri aparta etna nomo aperis nur kiam la Centran Azion venis eŭropanoj, por kiuj *judo* signifis, plejparte, «aŝkenazo». Ĉar plimulto de la Mez-Aziaj judoj vivis en la 16-a jarcento en Buĥara Emirlando, la alvenintaj eŭropanoj nomis ilin „buĥaraj". En Sovetio «buĥara judo» estis unu el la oficiale agnoskitaj naciaj grupoj. Tiun nomon retenas ankoraŭ la elmigrintaj judoj, kaj sialingve ili povas sin nomi *buĥori* (buĥoranoj, la buĥaraj).

Historio
--------

Post la babilona kaptiteco, iuj judoj elmigris al Persio kaj poste al Centra Azio, kie ili vivis dum jarcentoj en paco kun la hejma loĝantaro. Fine de la 19-a jarcento, la teritorion (Uzbekion) okupis Rusio, pro kio ankaŭ iom da aŝkenazoj migris el okcidenta Rusio en Centran Azion, tiel ke en Uzbekio kunvivis du judaj komunumoj. Post disfalo de la Sovetunio apenaŭ restis judoj en la areo, multaj elmigris al Usono kaj Israelo.

* Kategorio Buĥoraj judoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aleksandr Kalaŝnikov** (ruse *Александр Калашников*) estas fama sovetia kaj rusia esperantisto. Naskiĝis 18 februaro 1954, esperantistiĝis en 1973.

La unuaj E-renkontiĝoj OSER (Omsk,1973), ESKT "Ora Suno" (Samarkando,1973), SEJT-16 (Kineŝma,1974).

En la jaroj 1977-78 militservante en Novosibirsk Aleksandr Kalaŝnikov laŭeble vizitadis la urban E-klubon. De 1979 ĝis 1982 li laboris en la Tutsovetunia pionira tendaro "Artek" (Gursuf, Krimeo), kie li gvidis E-kurson por pioniroj kaj kunlaboris kun Jefim Zajdman, laŭ kies iniciato estis iutempe prezidanto de alta -klubo kaj kunorganizanto de la unuaj "Veluraj sezonoj".

En 1982 Aleksandr Kalaŝnikov eklaboris en Toljatti, kie li estis gvidanto de la lernejana E-klubo "Flamo". Kune kun V.Roĵdestvenskij, G.Kontrov kaj la teamo li organizis lernejanajn E-renkontighojn, LETojn (Lernejanajn E-tendaretojn), "Primaverojn" (lernejanajn printempajn E-renkontighojn). Entute okazis 5 LEToj kaj 5 "Primaveroj". En la jaroj 1989-1990 li estis estrarano de SEU, resp. pri lernejana komisiono.

En la jaroj 1993 - 1995 li aktivetis denove en Tjumeno kie li gvidis E-kursojn por lernejanoj kaj kunorganizis kun V.Izosimov TETojn (Tjumenajn E-tendaretojn).

De 1998 ĝis 2000 li studis Waldorf-pedagogion en Germanio, kie li aktive partiprenis Ifon (Internacian Festivalon, Saarbrucken, 1998-99), PSI-15 (1999) kaj PSI-16 (2000) (Printempajn Semajnojn Internaciajn).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 346638
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Laura RESTREPO Casabianca** (Bogoto, 1a de januaro 1950) estas kolombia verkistino kaj ĵurnalisto, speciale konata pro sia romano *Delirio*, kiu ricevis la Premion Alfaguara (2004) kaj la Premion Grinzane Cavour (2006). Krom romanojn, ŝi verkis eseojn kaj porinfanan libron. Ŝiaj verkoj estis tradukitaj al diversaj lingvoj.

Ŝi laboris ankaŭ kiel ĵurnalisto kaj partoprenis aktive en politiko. Ŝi ludis gravan rolon en la procezo de pacnegocado kun la gerilo dum la 1980-aj jaroj, kio rezultis en ekzilo, de kio ŝi povis reveni nur post la Movado *19 de Abril* (M-19) estis leĝigita. Intelektulo kaj maldekstrulo, ŝi defendis la eblojn de la Bolivara revolucio de Hugo Chávez, kondamnis la naciismajn malamojn ĉu el Bogoto kaj Karakaso kaj kreis en la projekto nomita socialismo de la 21-a jarcento. Ŝi loĝas kutime en Meklsiko kun sia meksika koramiko, sed ŝi havas ankaŭ domon en Bogoto.​

Biografio
---------

Ŝia patro estis memlernanto kaj edukis ŝin ekster regulaj lernejoj. Ŝi studis Beletrojn en la Universitato de Andoj, kaj poste politikajn sciencojn; ŝi estis instruistino en *Escuela Santa Helena* kaj poste, profesorino de Literaturo en la Nacia Universitato de Kolombio kaj en la Universitato Rozario, sed poste ŝi dediĉis sin al la revolucio en Kolombio.

Ŝi aktivis en politiko (ĉefe post la morto de sia patro) en Kolombio, Hispanio kaj Argentino (kontraŭ la militista diktaturo).​ Kiel ĵurnalisto, ŝi veturis al konfliktaj areoj (kiel Nikaragvo). Laborante por la revuo Semana, ŝi kontaktis kun Gabriel García Márquez, kiu konsilis ŝin cele al verkado.

Verkoj
------

Referencoj
----------

Bibliografía
------------

* Escobar, Eduardo. *Correspondencia violada*. Bogotá: Instituto colombiano de cultura,1989, pág. 43.
* Escobar, Eduardo. *Un joven librero con nombre de vocal verde*. En: *Nadaísmo crónico y demás epidemias.* Bogotá: Arango Editores, 1991,
* Arango, Gonzalo. *Memorias de un presidiario nadaísta*. Medellín: Editorial Eafit- Corporación Otraparte, 2018.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Una aproximación a Amílkar U."

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Amílcar Osorio en la hispana Vikipedio.*
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Endormiĝa forpaso de Maria.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto:Endormiĝa forpaso de Maria. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

*Endormiĝo de la Dipatrino*  
de *Andrea Mantegna*
La **Endormiĝo de la sanktega Dipatrino** estas en la orienta kristanismo dekduopa festo rememore pri la mirakla forpaso de la Dipatrino, transirinta de dormostato en sia kuŝejo al forpaso, ĉirkaŭite de la mirakle kunvenintaj apostoloj, sen suferi la turmenton de morto. La festo estas celebrata je la 15-a de aŭgusto. En la romkatolika eklezio ĝi kunfandiĝis kun la Ĉielenpreno de la Dipatrino.

En la procesia lingvaĵo romkatolika, tio estas konata kiel *dormo de la Virgulino* (pri prezentado de Maria en kuŝejo kovrata de dormrobo) kaj *Virgulino en transito* (pri la prezentaĵo de la virgulino en ĉerko kaj ĉirkaŭata de floroj).

Oriento kaj Okcidento
---------------------

En la romkatolika eklezio, la Ĉielenpreno de Maria estas dogmo ekde 1950. Eĉ se la dogmo ne mencias eksplicite la forpason de la Virgulino, la majoritata tradicio kredas ke la Virgulino forpasis sed tuj poste estis resurektita kaj portita en la ĉielon, korpe kaj anime. En la ortodoksa kristanismo ankaŭ estas akceptata iom simila kredo (sed ne dogmo) pri la ĉielenpreno de la Dipatrino post releviĝo el la tombo, kiun la apostoloj malkovris post tri tagoj.
**German Stepanoviĉ TITOV** (ruse *Герман Степанович Титов*; naskiĝis la 11-an de septembro 1935 en Polkovnikovo, Siberio, Sovetunio, mortis la 20-an de septembro 2000), estis **sovetia kosmonaŭto** (spacnavigisto).

Post edukado je piloto de la aertrupoj TITOV estis elektita por partopreno en la trejnado por kosmaj "flugoj". Li estis la dua (post Jurij Gagarin) homo, kiu atingis la kosmon. Li startis la 6-an de aŭgusto 1961 per kosmoŝipo Vostok 2. Lia navigado daŭris 25 horojn. Tiam li estis 25-jara kaj per tio restas ĝis nun (2004) rekordulo, kiel plej juna spacveturinto.

Post lia kosmoflugo li plenumis diversajn gvidajn poziciojn ene de la spacoprogramo de Sovetunio.

Post retiriĝo en 1992 li estis elektita al Dumao (la parlamento de Rusio) kiel membro de la Komunisma Partio.

Havante 65 jarojn li mortis en la jaro 2000 pro koratako en ŝvitbanejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio German Stepanoviĉ Titov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* Encyclopedia Astronautica pri TITOV (angle)]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26180
* GND: 118622943
* LCCN: n83149291
* VIAF: 51662650
* ISNI: 0000 0001 0900 1382
* LIBRIS: 200048
* NDL: 00526784
* NKC: skuk0001386
* BNE: XX1209312
 |
\* supra vico: Raden Wijaya, Tribhuwana Tunggadewi, Gajah Mada, Diponegoro, Raden Saleh.
\* meza vico: Pakubuwono X, Kartini, Sukarno, Suharto, Sudirman.
\* malsupra vico: Anggun C. Sasmi, Sri Mulyani Indrawati, Abdurrahman Wahid, Megawati Sukarnoputri, Dian Sastrowardoyo.

Javana kortega ceremonio en Keraton Surakarta en 1932.
**Javanoj** (en java: Ngoko: ꦮꦺꦴꦁꦗꦮ (*Wong Jawa*), Krama: ꦠꦶꦪꦁꦗꦮꦶ (*Tiyang Jawi*); (en indonezia: *Suku Jawa* aŭ *Orang Jawa*) estas etna grupo indiĝena de la indonezian insulo Javo.

Priskribo
---------

Kun proksimume 100 milionoj da personoj, ili formas la plej grandan etnan grupon en Indonezio. Ili loĝas ĉefe en la centraj ĝis orientaj partoj de la insulo. Estas ankaŭ gravaj nombroj de javandevenuloj en plej el la ceteraj provincoj de Indonezio, en Malajzio, Singapuro, Surinamo, Egiptio, Saudarabio kaj Nederlando.

Infanoj de Tengeraj javanoj.
La etna grupo de **Javanoj** havas multajn subgrupojn kiel la Mataramanoj, Cirebonanoj, Osinganoj, Tengeranoj, Saminanoj, Nagananoj, Banĝumasanoj ktp.

Majoritato de Javananoj identigas sin kiel islamanoj, kaj minoritato kiel kristanoj kaj hinduistoj. Tamen, la Javana civilizacio estis tre influita pro pli ol jarmilo de interagado inter la indiĝenaj animisma religio Keĝaven kaj la hindia hindusima—budhisma kulturo, kaj tiu influo estas ankoraŭ videbla en la javaj historio, kulturo, tradicioj, kaj artoj. Pro sia enorma tutmonda loĝantaro, la javanoj estas konsiderataj grava grupo ĉar ili estas la kvara plej granda etna grupo inter islamanoj en la mondo post Araboj, Bengalanoj kaj Panĝaboj.

Notoj
-----

1. ↑  Harjawiyana, Haryana.  (2001) *Kamus unggah-ungguh basa Jawa*. Kanisius, p. 185. ISBN 978-979-672-991-3.
2. ↑  Ananta, Aris.  (Decembro 2015) *Demography of Indonesia's Ethnicity* (indonezie). Institute of Southeast Asian Studies. doi:10.1355/9789814519885. ISBN 978-981-4519-87-8.
3. ↑   Publication Name:. Arkivita el la originalo je 10 July 2017. Alirita 6 August 2013.
4. ↑  Margaret Kleffner Nydell Understanding Arabs: A Guide For Modern Times, Intercultural Press, 2005, (ISBN 1931930252), p. xxiii, 14
5. ↑  Ĉirkaŭ 152 milionoj da bengalaj islamanoj en Bangladeŝo kaj 36.4 milionoj da bengalaj islamanoj en Barato (ĉirkaŭkalkuloj de Monda faktolibro de CIA en 2014, kun nombroj kiuj povas suferi rapidajn kreskojn); ĉirkaŭ 10 milionoj da bangladeŝanoj en Mezoriento, 1 miliono en Pakistano, 5 milionoj en Britio.
6. ↑  Gandhi, Rajmohan.  (2013) *Punjab: A History from Aurangzeb to Mountbatten*. New Delhi, India, Urbana, Illinois: Aleph Book Company. ISBN 978-93-83064-41-0.

Bibliografio
------------

* Caldarola, Carlo (1982), Religion and Societies: Asia and the Middle East, Walter de Gruyter
* Gin, Ooi Keat (2004), Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to Timor. R-Z. Volume three, ABC-CLIO
* Hooker, M.B. (1988), Islam in South East Asia, Brill

* Kategorio Javanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ratko Mladić antaŭ la tribunalo (2011)
**Ratko Mladić** (serbe cirile Ратко Младић) estas eksa bosnia-serba armea generalo kaj militkrimulo, kiu inter la jaroj 1992 kaj 1996 estis ĉefkomandanto de la armeo de la tiam internacie ne agnoskita Serba Respubliko (*Republika Srpska*) en Bosnio.

Kadre de tiu posteno kaj de la Bosnia Milito li estas akuzata pri multaj militkrimoj kaj krimoj kontraŭ Bosniaj kaj Kroataj civitanoj. Multaj el ili rilatas al la preskaŭ kvarjara sieĝo de Sarajevo kaj al la Masakro de Srebrenico en julio 1995, kadre de kio estis murditaj ĝis 8000 nearmitaj bosniaj viroj kaj knaboj. La Internacia Pun-Tribunalo por Eksa Jugoslavio ekde tiu jaro akuzas lin pri genocido kontraŭ la islamanaj bosnianoj, planata kune kun Radovan Karadžić kaj internacie serĉas lin cele al malliberiĝo kaj jura proceso. Post kiam li 15 jarojn povis kaŝiĝi kaj eviti tian malliberiĝon, fine la 26-an de majo 2011 li kaptiĝis en Serbio.

Je la 22-a de novembro 2017 Mladić estis kondamnita al dumviva enprizonigo pro partoprenado kaj kontribuoj al la *joint criminal enterprises* (komunaj krimaj entreprenoj) kiuj havis la celojn genocido, krimoj kontraŭ la homeco kaj militkrimoj.

Notoj
-----

1. ↑  reta eldono de la magazino Der Spiegel: *prezidanto de Serbio konfirmas malliberigon de Mladić (germane)*, 26-an de majo 2011.

* Kategorio Ratko Mladić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ratko Mladić en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362217
* GND: 120032791
* LCCN: no96063622
* VIAF: 84218627
* ISNI: 0000 0001 1449 9410
* SUDOC: 034894446
* BNF: 125598628
* NKC: js20020805810
 |
**Lébény** [le:be:nj] estas urbo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár.

Preĝejo en Lébény

Situo
-----

Lébény situas sur ebenaĵo preter la aŭtoŝoseo **M1** inter Győr kaj Mosonmagyaróvár, 20 km-ojn okcidente de Győr. Ĝi havas komunan fervojan haltejon kun Mosonszentmiklós.

Monumento en Lébény

Historio
--------

Lébény estis grava kampurbo de departemento Moson. Ĝia unuafoja dokumentita mencio venas el la 11-a jarcento. La katolika preĝejo estas grava historia memoraĵo el la 13-a jarcento. La romanikan preĝejon fondis la **Héderváry**-familio [he:derva:ri] por la abatejo Sankta Jakobo. Ĝin detruis incendio en la 15-a jarcento, sed rekonsturigis ĝin reĝo Matiaso. Ĝin bruligis la turkoj en 1529 kaj 1683. La duturan preĝejon rekonstruis laŭ planoj de la nurenberga konstruisto **Essenwein**. Oni unuigis la du vilaĝojn en 1973 kiel *Lébénymiklós*, sed ili denove sendependiĝis en 1990. Lébény urbiĝis en 2013.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo de Sankta Jakobo (Lébény)
* Luterana preĝejo (Lébény) konstruita en 1795

Famuloj
-------

* en Lébény naskiĝis:
	+ operokantisto György Losonczy
	+ dirigento Arthur Nikisch
	+ luterana episkopo Imre Szebik

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Lébény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Lébény en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
La **Turo Glòries** estas nubskrapulo de Barcelono (Katalunio), situanta inter la Diagonala Avenuo kaj la strato Badaĥozo, ĉe la Placo de la Katalunaj Gloroj, kiu markas la enirpordon al la nova teknologia distrikto de Barcelono, la 22@. Ĝi havas 145 metrojn alte kaj 34 etaĝojn (plus 4 subterajn etaĝojn), konvertante sin en la aperdato (junio 2005) en la tria plej alta de la kataluna ĉefurbo, post la Hotelo Arts kaj de la Turo Mapfre. La turo entute havas 50.693 kvadratajn metroj, el kiuj 30.000 estas oficejoj, 3.210 teknikaj instaslaĵoj, 8.132 sevoj, inkluzive de aŭditorio, kaj 9.132 por parkejo.

Ĝi estis oficiale inaŭgurita de la gereĝoj de Hispanio la 16-an de septembro 2005 kaj kostis 130 milionoj da eŭroj. La konstruaĵo apartenas al la invest-grupo *Azurelau* kiu akiris ĝin meze de 2007

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de la Turo Agbar Arkivigite je 2007-06-10 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Turo Glòries en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mlabroj en moderna vestaĵo
La **mlabrioj** estas ĝis nun malmulte esplorita montaretno en la orienta nordo de Tajlando. La etno havas proksimume 200 membrojn laŭ nombrado en 1993. Kelkaj pliaj mlabrioj (30-50), plejparte alkulturitaj, vivas en Laoso. Ilia migroregiono de ĉiam estis limpasa.

La el la tajlingva ผีตองเหลือง (= *spiritoj de la flavaj folioj*) devenanta fremdnomigo estas klarigebla per la kutimo de la mlabrioj, rapide konstruitan ŝirmejon el bananfolioj tiam forlasi, kiam la folioj transkoloriĝis, ĉar tiel la forlasitaj ventŝirmejoj dum longa tempo estis la ununura spuro, kiun la tajaj kaj laosaj ĉasistoj trovis pri la arbarloĝantoj. La mlabrioj estis ĉasistoj-kolektistoj kaj vivis de pratempoj en la proksima ĉirkaŭo de Nano (Nan). La mlabrioj kiel eksaj nomadoj hodiaŭ estas devigataj vivi lokside, unu vilaĝo estas gvidata de kristana misiejo, alia estas sub la protekto de la hmongoj.

La mlabria lingvo apartenas al la kmua grupo de la mon-kmer-lingvoj. La dana lingvisto Jørgen Rischel skribis verkon pri la mlabra lingvo.

Literaturo
----------

* Hugo A. Bernatzik: "Die Geister der gelben Blätter" Leipzig 1938
* Hiroki Oota et al.: *Recent Origin and Cultural Reversion of a Hunter-Gatherer Group*. In: *PLoS biology*, März 2005, Band 3, Nr. 3. DOI:10.1371/journal.pbio.0030071
* Jørgen Rischel: *Minor Mlabri. A Hunter-Gatherer Language of Northern Indochina*, 1995, ISBN 87-7289-294-3
* M. G. Schoeneberg: "Geister der gelben Blätter" [Roman] Birmingham / München 2007 ISBN 978-3-940313-02-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mlabrioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
Miĥaelo-kirko en Gera-Pforten
**Preĝejo Sankta Miĥaelo** (germane: *Dorfkirche St. Michael*) troviĝas en Pforten, urbokvartalo de Gera, Germanujo (Plauensche Str. 195). Temas pri profanita protestantisma kirko.

Historio
--------

Ĉirkaŭ la jaro 1632 jam ekzistis proksime de la kavalirbieno de Pforten kapelo. La kreskanta enloĝantaro kaj la sekvanta urba etendiĝo necesigis havon de pli granda kirko. En la 1939-a jaro oni starigis la nunan ejon provizore, ĝuste sur montopinto estanta limo inter la vilaĝa kaj la urba parto de Pforten. Okaze de le konsekro anoj de la naziismemaj kristanoj *Deutsche Christen* muntis sur la firstotureto svastikon kio eĉ ne plaĉis al la NSDAP-gvidantoj de Gera. Post la dua mondmilito estis rekonsekro kaj la kirko estis metita sub la patronecon de Sankta Miĥaelo; oni simple ne agnoskis la unuan konsekron. 
En 1951 oni konstruis domon kvarangulan modeste gipsitan kun granda kampanilo, ebena tegmento kaj kronanta kruco. La altaj fenestroj enlasas multon da lumo kaj bela metalstatuo de arkianĝelo Miĥaelo disde la altaraniĉo artiste respondas. La artisto Herbert Enke el Gera metale kreis salonegon ŝanĝantan la kolornuancojn laŭ enfalo de lumo. En 2005 kruco kaj tegmento ĝuis restaŭradon. La sonorilon de 1918 muldis firmao Ulrich el Apolda.

En la 19.4.2015 oni post diservo memoris la agadon de la verkisto Armin T. Wegner, okulatestanto de la armena genocido.
Ĝis 2022 ĝi funkciis normale. En la 2.11.2022 la aŭtoritatoj post kunveno de la surlokaj konsilioj decidis pri ne plua uzo kaj malakiro. La lasta diservo celebrita fare de la regiona episkopino Friederike Spengler okazis en la 16.7.2023. Kaŭzoj estis la malkreskanta nombro da diservĉeestantoj kaj malabundo da animzorgantoj por sume ses kirkoj nur en la centro de Gera.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Miĥaelo (Pforten) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* kirkosinprezento
* "Stadtkirchengemeinde gibt Gotteshaus auf - Abschied und Neubeginn." - Ĉe: Meine Kirchenzeitung, 9.8.2023 (intervjuo kun kuratoro Friedrich Franke)

Notoj
-----

1. ↑  Heller k.a.: *Kirchen in und um Gera*, Berlin 1987
2. ↑  Löffler: *Kulturdenkmale in Thüringen*, Stadt Gera, 2007
3. ↑  "Armin T. Wegner - Zeuge des Genozides am Armenischen Volk." - Ĉe: Mein Anzeiger, 1.4.2015
4. ↑  protokolo de GKR, 2.11.2011: kp. *Kirchenfenster – Gemeindebrief der KG Gera*, dec. 2022-feb. 2023, p. 30
5. ↑  "Kirchenkreis trennt sich von St. Michael in Pforten" - Ĉe: kirchenkreis-gera.de, 17.7.2023

50.86034212.092082Koordinatoj: 50° 51′ 37″ N, 12° 5′ 31″ O (mapo)
Margrafo **Ede Pallavicini** [palaviĉini], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pallavicini Ede** estis hungara ŝtatoficisto, bankisto, senatano, magnato. Lia plej konata filo estis György Pallavicini, lia frato estis János Pallavicini.

Ede Pallavicini naskiĝis la  5-an de julio 1845(nun 1845-07-05) en Sopron (laŭ alia informo en Padovo), li mortis la 19-an de januaro 1914 en Fiume (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Rijeka en Kroatio).

Biografio
---------

Ede Pallavicini studis en Sopron kaj Pozono. Ekde 1867 li estis subnotario en Sopron (reĝa departemento), inter 1869-1880 li laboris en la financa ministerio, poste li estis bankestro ĝis 1900. Ekde 1885 li estis membro de la hungara supera ĉambro. Li havis signifan rolon en la hungara ekonomia vivo. Li edziĝis en 1873, lia edzino naskis 4 geinfanojn 1877-1884. Li ricevis titolojn ĉambelano en 1878, sekreta konsilisto en 1897, krome reĝan premion en 1884.

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 1-a punkto)
* biografio hungare (legebla post klako al majusklo P, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Ede Pallavicini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851427
 |



* Portalo pri Biografio
Margrafo **János Pallavicini** [jAnoŝ palaviĉini], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pallavicini János** estis aŭtrohungara diplomato, magnato.

János Pallavicini naskiĝis la  18-an de marto 1848(nun 1848-03-18) en Padovo, li mortis la 4-an de majo 1941 en Pusztaradvány.

Biografio
---------

János Pallavicini maturiĝis en gimnazio en Sopron, poste li studis en Vieno, pli poste li iĝis diplomato en 1874. En la sekva jaro li estis levita ataŝeo (Berlino (1875), Parizo (1878), Londono (1880)), poste plurajn postenojn en Parizo, Beogrado, Munkeno kaj Sanktpeterburgo. Inter 1899-1906 li estis ambasadoro en Bukareŝto, poste en Konstantinopolo ĝis 1918. Ekde 1927 li estis senatano. Li ricevis reĝajn premiojn en la 1900-aj jaroj. Li edziĝis en 1879, vidviĝis en 1936, lia edzino naskis 3 filojn inter 1880-1883.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 319-a paĝo)
* biografio germane

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851814
 |



* Portalo pri Biografio
**Tamás Turgyán** [tamAŝ turdjAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Turgyán Tamás** estis hungara bestokuracisto, ĵurnalisto, redaktoro. Li apartenis al la armena minoritato de la lando.

Tamás Turgyán naskiĝis la 25-an de majo 1952 en Budapeŝto, li mortis la 14-an de januaro 2024.

Biografio
---------

Tamás Turgyán maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1970, poste li akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 1975. Post la diplomo li estis bestokuracisto en ŝtataj bienoj laŭvice en Öreglak, Somogyszob kaj Magyaratád. En 1987 li akiris pli valoran veterinaran diplomon. Tamen post 2 jaroj li forlasis la profesion kaj li havis postenon en firmao, poste inter 1990-2000 li laboris en pluraj radioj kiel prezentisto aŭ redaktoro, ankaŭ en Hungara Televizio. Ekde 2000 li estis proparolanto en diversaj lokoj. Inter 2014 kaj 2018 li estis armena minoritata deputito de la hungara parlamento. Lia edzino naskis trifoje.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716152
 |
La **Turo Sacyr Vallehermoso** estas la tria nubskrapulo plej alta de Madrido kaj de Hispanio. Ĝi havas 236 metrojn alte, 52 etaĝojn kaj ĝia konstruado komenciĝis en 2004 kaj finiĝis en la jaro 2008.

La konstruaĵo troviĝas en la madrida kvartalo de Fuencarral-El Pardo, en la nubskrapula komplekso Kvar Turoj Negoc-Areo, kie ankaŭ troviĝas la Turo Ŝparkaso Madrido, la plej alta de Hispanio. La arkitektoj de la projekto dekomence planis altecon de 215 metroj. Ĝia etaĝo estas egal-latera triangulo kies flankoj estas kurvaj.

La Turo Sacyr Vallehermoso gastigas la kvinstelan hotelon *EuroStars Madrid Tower*, kiu okupas 31 etaĝojn (60% de la Turo) kaj ĝi ankaŭ disponigas manĝejon kiu ofertas unikan vidon de la tuta urbo. Probable la turo gastigos oficejojn de entreprenoj kiel Sacyr Vallehermoso kaj Testa Inmuebles.

Vidu ankaŭ
----------

* Kvar Turoj Negoc-Areo

* Turo Sacyr Vallehermoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turo Sacyr Vallehermoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la **kmera popolo**; pri la popola lingvo vidu la artikolon pri la kmera lingvo. |

Merkato en Kamboĝo.
Antikva kmera arto en la muzeo *Fondaĵo Insulo Hombroich* en Neuss, Germanio.
La **kmeroj** aŭ **ĥmeroj** estas la ŝtata popolo de Kamboĝo kaj per pli ol 12 milionoj de loĝantoj reprezentas 86 procentojn de la ŝtata loĝantaro. Dum la pasintaj jarcentoj ili vivis ankaŭ sur la teritorio de la hodiaŭaj najbaraj ŝtatoj kiel Tajlando, Laoso kaj Vjetnamio. Nuntempe ankoraŭ proksimume 3 milionioj da kmeroj vivas tie.

La popolanoj starigis rimarkindajn templojn kaj templourbojn kiel Angkor en la hodiaŭa Kamboĝo aŭ *Prasaat Hin Khao-Phnom-Rung* kaj *Prasaat Hin Phimai* en la hodiaŭa Tajlando.

La kmeroj proksime parencas kun montara popolo *Mon*, kies posteuloj vivas en Tajlando, kaj same kun pluraj naciaj malplimultoj en la sudo de Laoso, la nordoriento de Kamboĝo kaj centra Vjetnamo, kies lingvoj same tre similas al tiu de la kmeroj.

La landa nomo de Kamboĝo en la kmera lingvo.
La popolo dum la longa historio de Kamboĝo travivis multajn ŝanĝiĝojn kun feliĉaj kaj koŝmaraj jaroj. En la moderna historio aparte menciindas la barbareco de la *Ruĝaj Kmeroj*, kiuj inter la jaroj 1975 kaj 1979 murdis pli ol 3 milionojn da kmeroj.

La kmeroj parolas la kmeran lingvon. La skribsistemo de tiu lingvo devenas de la silabaj skribsistemoj de la hinda subkontinento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝoj de la senprofita "Kmera Instituto" Arkivigite je 2007-12-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Arto kaj historio de la kmeroj sur la germanlingva paĝaro "cosmopolis.ch"

* Kategorio Kmeroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karenoj** estas grupa nomo por popoloj, vivantaj en la suda Birmo en triba sistemo kaj parolantaj ĉino-tibetajn lingvojn. Ili ne formas unuecan grupon, ili diferencas etne, lingve, religie aŭ ekonomie. Laŭ unu tradicia diferencigo ekzistas blankaj kaj ruĝaj karenoj. Al la unuaj apartenas la popolgrupoj *sgaw* kaj *pwo*, al la lastaj *bre, padaung, yinbaw* kaj *zayein*.

La karenaj popoloj (plej granda malplimulto en Mianmaro) vivas en la sudokcidenta parto de la lando, ĉe la riverdelto Iravadio, en la Pegu-montaro kaj apud la rivero Salvino kaj en la najbaraj teritorioj de Tajlando.

Ekde sendependiĝo de Mianmaro (1948), la diversaj, karenaj grupoj batalas gerile kontraŭ la registaro. Kotulio (angle transliterata *Kawthoolei*) estas nomo uzata de la karenoj kaj ilia sendependiĝa movado por la Karena Nacia Unio (KNU) por nomi la ŝtaton, kiun la KNU celas starigi en Birmo.

La virinaj anoj de la tribo *paduang* en Tajlando (regiono *Mae Hong Son*) uzas kolringojn kiel ornamaĵojn. Oni nomas la virinojn *ĝirafkolaj virinoj* (vidu foton). La uzo de la kolringoj malfortigas la kolajn muskolojn, tial la depreno de tio kaŭzus malsaniĝon de la virino. En pli fruaj epokoj, la adulton de la virino oni punis per depreno de la kolringoj. La tribo originale vivis en Mianmaro, sed la soldatoj forpelis ilin.

Vidu ankaŭ
----------

* kareno
* karino
* *Hemidactylus karenorum*

* Kategorio Karenoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Pongrácz** [lAslO pongrAc], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pongrácz László** estis hungara oficiro. Lia familia nomvarianto estis *Pongrác,* liaj nobelaj antaŭnomoj estis *szentmiklósi kaj óvári* [sentmiklOŝi].

László Pongrácz (oficiro)
László Pongrácz (oficiro) naskiĝis la  15-an de decembro 1824(nun 1824-12-15) en Felsőtúr (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Horné Turovce en Slovakio), li mortis la 17-an de januaro 1890 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

László Pongrácz (oficiro) frekventis gimnazion kaj studis filozofion en Pest (urbo), Komárom kaj Győr, poste en 1840 li aliĝis al la aŭstra armeo (tiam ne ekzistis hungara armeo), post 6 jaroj al la reĝaj korpogardistoj, en 1848 al la ĵus fondita hungara armeo. Li batalis precipe sub Artúr Görgey ĝis la kapitulaco, poste li rifuĝis al Prusio. Pro amnestio en 1867 li hejmenvenis kaj denove estis oficiro ĝis la emeritiĝo en 1882. Li edziĝis en 1854.

Memorigiloj
-----------

* strato kaj loĝkolonio en Budapeŝto

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto (legebla pli malsuprre)
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare (legebla en la 4-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851955
 |



* Portalo pri Biografio
La **Luroj** estas etno vivanta en la okcidenta parto de Irano, en la historia regno Lorestano aŭ **Luristano** ("lando de la Luroj") de la antikva Persa Imperio rande de la Zagros-Montaro. En la nuntempa Islama Respubliko Irano tio korespondas al la provincoj Lorestano, Ilam kaj partoj de Fars kaj Ĥuzestan). Laŭ la etnologia raporto pri Irano nuntempe ekzistas proksimume 2.600.000 Luroj.

Laŭ sia deveno la Luroj apartenas al la iranaj popoloj, ilia vestomaniero similas al tiu de la malnovaj persaj triboj de antaŭ jarcentoj. La lingvaĵo de la Luroj estas dialektaro el la spektro de la irana lingvaro tre simila al la persa lingvo. La lingvo dividiĝas al du ĉefaj dialektaj grupoj: *Lure Bozorg* („pli granda lura lingvo") en la sudo, parolata de la baĥtiaroj, kaj *Lure Kuchik* („pli eta lura lingvo") en la nordo, parolata de la Luroj mem.

Ĝis la 20-a jarcento la plejparto de la Luroj vivis kiel nomadaj paŝtistoj, kun malgranda enurba malplimulto en la provinca ĉefurbo Ĥoramabad. Dum la regado de Reza Ŝaho Pahlavi kaj ties filo Mohammad Reza Pahlavi la Luroj estis subpremataj. La nomadoj estis devigitaj setliĝi kaj multaj el la tribaj gvidantoj estis ekzekutitaj, por politike kontroli la etnan malplimulton.

Famaj luroj
-----------

* Mohsen Rezai

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝo pri la tradicia muziko de la luroj (Mehrdad Hedayati)
* teksto en la anglalingva "brita enciklopedio"
* la nord-lura dialektaro en la retejo *ethnologue*
* la sud-lura dialektaro en la retejo *ethnologue*
* teksto en la studejo de la usona kongresa biblioteko
* artikolo en la anglalingva "enciklopedio de islamo", paĝo 41, en la retejo *googlebooks*
* artikolo en la anglalingva "mezorienta kaj nordafrika enciklopedio"

Referencoj
----------

1. ↑  etnologia raporto pri Irano
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tibukino** |
| --- |
|  |
| Floro de Tibukino Tibouchina semidecandraFloro de Tibukino *Tibouchina semidecandra* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Magnoliopsidoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Mirtaloj |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Melastomacedoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Tibouchina* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Vidu tekston*** |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tibukino  |

 |
| v • d • r |

**Tibuĥino** aŭ **tibukino** aŭ **Tibuŝeno** (laŭ PIV) (en la latina: *Tibouchina*) estas genro de proksimume 350 specioj de neotropisaj plantoj de la familio Melastomatacedoj, kiuj kreskas indiĝene en amerika kontinento de Meksiko al Brazilo. La mezgrandaj arboj/arbedoj de tiu genro nomiĝas ĝenere Tibukinoj kaj altiĝas de 0,5m al 25 m. La floroj de Tibukinoj estas inter la roz- al violkoloro kaj estas tre allogaj. Ilia florado komenciĝas en Februaro aŭ Marto kaj daŭras ĝis Majo.

Tibukinoj estas unuarangaj arboj kaj pro tio estas necesegaj en rearbarigaj projektoj.

* Kategorio Tibukino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tibukino en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Sven ZIEGLER** (n. en 1935 en Kopenhago) estas dana esperantisto, kiu en sia profesia vivo estis kortuma prezidanto en Kopen­hago. 

Dum 23 jaroj Ziegler havis sian laborlokon en "Østre Landsret", la orienta ĉefkortumo de Danio. La lastajn dek jarojn li prezidis ĝin, sed okaze de sia naskiĝ­a datreveno li pensiiĝis. Per tio malaperis el la publika atento unu el la plej gravaj kaj signifaj nomoj de la dana justico.

Sven Ziegler kandidatiĝis kiel juristo en 1960, kaj post mallonga restado en la Ministerio de Instruado, li venis en la Ministerion de Justico, kie li avancadis. En 1973 li fariĝis jura konsilisto de la tiama EK-­Komisiono kaj depost 1977 li konstituiĝis kiel juĝisto en la urba kortumo de Kopenhago. Samtempe kun la juĝista agado li interalie estis enketa gvidanto en la administracia proceso koncerne la pereon de la savŝipo RF 2, prezidis la komisionon koncerne la trans­lokigon de la Thule-anoj en Gronlando kaj partoprenis diversajn ministeriajn komi­sionojn kaj konsilantarojn.

Post pensiigo li rekomencis la lingvajn oku­pojn, interalie li legas litera­turon kaj biografiojn en la lingvoj kiujn li regas; la skandinavaj, la angla, la germana, la franca lingvoj kaj Esperanto. Koncer­ne la lastan, li junaĝe estis tre aktiva interalie en la Studenta Esperanto-Klubo kaj en la estraro de Universala Espe­ranto-Asocio, kaj ankaŭ li estis estrarano en la tiama CDEL.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252569
 |
**Domo Gallardo** (hispane *Casa Gallardo*) estas konstruaĵo de Madrido, Hispanio, situanta en unu el la anguloj de la centra Placo Hispanio (Plaza de España). Temas pri unu el la ŝlosilaj verkoj de la lasta etapo de la madrida modernismo. Verko de arĥitekto Federico Arias Rey, Domo Gallardo estis projektita en 1911 kiel rekonstruo de la konstruaĵo kiu antaŭe okupis la lokon kie ni povas trovi ĝin hodiaŭ kaj kiu estis finkonstruita en 1914. Ĝi estis deklarita bieno de kultura intereso (bien de interés cultural) en 1997.

Karakterizaĵoj
--------------

La fasado de la konstruo estis riĉe dekoraciita per organikaj elementoj kiuj grimpas tra malsamaj enirejoj kaj elirejoj kiuj formas la balkonojn. La aŭtoro enkondukis oportunajn feraĵojn kiuj donas al la tuto unikan belecon. Kun klaraj tonoj, la muroj kontrastas kun la tegmento, kovrita per platoj de ardezo. En la granda kupolo kiu kronas la angulon de la konstruaĵo elstaras litero "G", karakteriza de Gallardo.

Bildgalerio
-----------

* Domo GallardoDomo Gallardo
* Domo GallardoDomo Gallardo
* Kupolo kaj litero "G"Kupolo kaj litero "G"
* Turo Madrido kaj Domo GallardoTuro Madrido kaj Domo Gallardo

Referencoj
----------

1. ↑  Bienes de Interés Cultural

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Domo Gallardo (Madrido) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Casa Gallardo en la hispana Vikipedio.*
Dorestad en fru-mezepoka Nederlando
Fibolo de Dorestad el ĉ. 775-800 trovita en puto, hodiaŭ en la Rijksmuseum van Oudheden en Leiden
Monero de monermajstro Madelinus
**Dorestad** estis unu el la plej gravaj havenurboj dum la Frua Mezepoko en Eŭropo. La urbo aŭ riverhaveno de Dorestad estis unu el la brakoj de la estuaro de la rivero Rejno, sur la restaĵoj de antikva romia fortikaĵo, kaj situis en la najbareco de la hodiaŭa urbo Wijk bij Duurstede en Nederlando. Inter la jaroj 600 kaj 850 estis milito inter la Frisoj kaj Frankoj. En la Karolida Imperio Dorestad fariĝis persona pesedaĵo de Karlo la Granda, en maniero komparebla kun la okazintaĵoj en Quentovic en la hodiaŭa Francio. Tiuj du urboj estis la administrantoj de la plej grava parto de la transmara komerco de Karlo la Granda.

Karolida monero de Lotaro la 1-a, stampita en Dorestad (Meza Frankio) post 850.
Pro la graveco de la komerco kaj la aktivecoj pro tio Dorestad altiris la atenton de la Vikingoj. Ili prirabis la urbon en la jaroj 834, 835, 844, 857 kaj 873. Historiistoj opinias ke proksimume 7000 vikingoj partoprenis en la unua atako de 834. La urbo fariĝis la ĉefurbo de la reĝlando *Vikinga Dorestad*, inter la jaroj 850 kaj 885.

Komercaj itineroj ĉirkaŭ Dorestad

Eksteraj ligiloj
----------------

* La vikingoj en Dorestad
* Dorestad (nl, en)

* Kategorio Dorestad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)