recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 47° 49′ 01″ N 4° 17′ 45″ O﻿ / ﻿47.81694 °N, 4.29583 °O﻿ / 47.81694; 4.29583 (mapo)

**Gigny** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 91 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Gigny etendiĝas sur 10.77 km², kaj havis 91 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 8.4 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Brigitte Delmotte, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Gigny apartenas al la kantono de Cruzy-le-Châtel, kies ĉefurbo estas Cruzy-le-Châtel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Cruzy-le-Châtel
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Frangolo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rozaloj *Rosales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramnacoj *Rhamnaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Ramno *Rhamnus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***R. frangula*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Rhamnus frangula**** |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Frangolo  |

 |
| v • d • r |

**Frangolo**  (*Rhamnus frangula* aŭ *Frangula alnus*) estas arbedo kun ovalaj neparaj folioj, kvinpetalaj duseksaj floroj kaj sferaj fruktoj komence ruĝaj kaj fine nigraj, kiuj atingas ĝis 8mm. La ŝelo estas uzata kiel laksiga medikamento.

Disvastiĝo
----------

Frangolo estas palearktisa specio kiu troviĝas en Eŭropo, Siberio, Sud-Okcidenta Azio, Mez-Azio kaj en Nordafriko. Pere de la homo, ankaŭ en Nordameriko la specio estas disvastiĝinta. La planto kreskas precipe sur acidaj grundoj en nefermitaj arbaroj same kiel laŭlonge de riveroj kaj en marĉoj. Montare ĝi povas atingi 1000 metrojn super normalnulo.

Gastiganto
----------

Frangolo gastigas raŭpojn de la tagpapilioj *Gonepteryx rhamni* kaj *Celastrina argiolus*.

Referencoj
----------

1. ↑   Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 363

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* germane Faulbaum als Heilpflanze Arkivigite je 2009-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Eintrag bei *GRIN Taxonomy for Plants* Arkivigite je 2011-07-04 per la retarkivo Wayback Machine (englisch)
* germane Inhaltsstoffe des Faulbaums
* germane Faulbaum
į

|  |  |
| --- | --- |
|  Mikso | **Oni proponas alinomi la artikolon «Dekliva ebenaĵo» al «Dekliva ebeno».****Kialo:** Ebenaĵo rilatas al loko kaj ne al fizika objekto**Atentu:** la celpaĝo «Dekliva ebeno» jam ekzistas. Nur administrantoj povas forigi ĝin, por ke alinomado eblu.

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

Klarigo de la diagramo de fortoj:  
N = Normala forto kiu estas ortangula al la ebenaĵo  
m = Maso de la objekto  
g = Akcelo pro gravito  
θ (theta) = angulo de kliniĝo de la ebenaĵo, mezurita kompare kun la horizontalo.   
*f* = Frotado inter la objekto kaj la ebeno, kiu bremsas la subengliton
**Dekliva ebenaĵo** aŭ **klinita ebeno** en mekaniko estas ebena surfaco tiom klinita, ke ĝi nek horizontalas nek vertikalas. Deklivaj ebenaĵoj uziĝas por malpliigi la forton necesan por levi pezan objekton. Ili laŭ la fizika terminaro apartenas al la simplaj maŝinoj.

Se ebeno estas klinita je angulo θ de 45 gradoj, la vojo por levado de objektoj al 10 metroj da alto altiĝas al vojo de 14,1 metroj sur la dekliva ebenaĵo - samtempe la forto necesa por levado reduktiĝas al 71 procentoj. Se la angulo de kliniĝo malgrandiĝas al 22,5 gradoj, la vojo por levado je 10 metroj da alto sur la dekliva ebenaĵo sumiĝas je pli-malpli 22 metroj, kaj la forto necesa por levado reduktiĝas al pli-malpli 45 procentoj.

Inter la aplikoj de tiu simpla fizika principo estas ekzemple serpentoformaj stratoj sur montaj deklivoj, kiuj plilongigas la vojon de veturado kompare al rekta dekliva strato, sed malpligrandigas la stratan kliniĝon kaj faciligas la suprenveturon (tion ekzemple spertas biciklantoj, kiuj proprakorpe devas produkti la forton de antaŭenveturado). Alia apliko de la principo estas ramploj, do deklivaj vojoj ĉe konstruaĵoj, kiuj en modernaj domoj ankoraŭ uziĝas alternative al ŝtuparoj tie, kie ne nur piedirantoj, sed ankaŭ homoj kun aĉetoĉaroj, rulseĝoj aŭ bicikloj atingu pli altan aŭ malaltan punkton doman - esence pli gravaj la ramploj tamen estis dum la antikva epoko, kiam nur per ili en konstruejoj de domoj kaj palacoj (aŭ ekzemple de la egiptaj piramidoj) pezaj ŝtonoj povis esti transportitaj al la cela alto. Ankaŭ la sportaj disciplinoj de alpa skiado kaj skisaltado uzas la principon de dekliva ebenaĵo, por konverti la forton de gravito al rapido.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Dekliva ebenaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Deklivo
* Ebeno


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208141
* GND: 4399805-7
* LCCN: sh85064751
* BNF: 133360841
 |
**Franconville-la-Garenne**, aŭ pli simple **Franconville**, estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la regiono Francilio.

Ĝi havas proksimume 34 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Franconvillois*. Franconville estas la ĉefurbo de unu kantono kaj situas apud Pontoise.

Blazono

Geografio
---------

Franconville troviĝas 20 kilometrojn nordokcidente de Parizo, ene de la valo de Montmorency. En 2005, ĝi estis la kvina plej multhoma urbo de la departemento Val-d'Oise.

Historio
--------

La nomo *Francorum Villa* ("domo de la Frankoj") aperis en la verkoj de la abato Suger de Saint-Denis en 1137. Sed la urbo ne vere disvolviĝis antaŭ la 16-a jarcento. Dum la Franca Revolucio de 1789, Franconville (kiu tiam nomiĝis *Franconville-la-Garenne*) ricevis alian nomon : *Franconville-la-libre*.

Je la 16-a de septembro 2005, loĝanto kaj senlaboristo de Franconville gajnis pli ol 75 milionojn da eŭroj danke al la eŭropa loterio "EuroMillions", tio estas la plej granda loteria gajno en la historio de Francio.

Vidindaĵoj
----------

Ekzistas en Franconville kastelo, kiu estis akirita en 1788 de la sciencisto kaj filantropo Antoine Alexis Cadet de Vaux. Apud la kastelo etendiĝas bela pejzaĝparko kun tre variaj arbspecoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Val-d'Oise
* Listo de urboj de Francio
* Franconville - Le Plessis-Bouchard (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Franconville en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
Katedralo de Narbono
Plano
La **katedralo de Narbono** (france *Cathédrale Saint-Just-et-Saint-Pasteur de Narbonne*) je Narbono en suda Francujo estas romkatolika iama katedralo. Ekde 1840 ĝi tenas en Francujo la staton de historia monumento. Per sia ĥorejo alta je 41 metroj ĝi apartenas al la plej altaj de Francujo.

Historio
--------

La konstruo de la katedralo komenciĝis en 1272. Ĝis en la 18-a jarcento Narbono estis ĉefepiskopa sidejo, ĝis kiam ĝi pro la konkordato de 1801 enfandiĝis en laepiskopujon Karkasuno. Saint-Just-et-Saint-Pasteur ricevis la staton de kun-katedralo.

La aparta de ĉi tiu katedralo estas, ke temas pri konstruruino. Nur la ĥorejo (altarejo) estis finkonstruata kaj estas nun uzata kiel preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Transfiguriĝo (Rafaelo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Narbono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bildaro pri la katedralo de Narbonne



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499195
* LCCN: n92087125
* VIAF: 261279197
* NKC: kn20040217011
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankagorĝa saksikolo** |
| --- |
|  |
| Blankagorĝa saksikoloBlankagorĝa saksikolo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Saxicola* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. insignis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Saxicola insignis****(Gray, 1846) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankagorĝa saksikolo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankagorĝa saksikolo** aŭ **Hodgsona saksikolo**, *Saxicola insignis*, estas birdo el la Muŝkaptuledoj, iam konsiderata de la Turdedoj en la genro *Saxicola*. 

Temas pri mezgranda saksikolo 17 cm longa. La masklo havas tre **blankajn gorĝon kaj kolflankojn**, krom blankaj pugoj kaj flugilmakulo. Estas **nigraj kapo, nuko, dorso, flugiloj** (escepte la blankaj partoj) kaj vosto. La **subaj partoj estas ruĝoranĝaj** kaj iĝas pli palaj en ventro. La ino havas helan superokulan strion, palan gorĝon kaj helan kronon kaj dorson. Simila specio estas la Komuna saksikolo *S. torquata*, sed estas pli malgranda, ne havas blankan flugilmakulon kaj havas nigran gorĝon. 

La voĉo de la Blankagorĝa saksikolo estas metaleca tek-tek. 

La Blankagorĝa saksikolo reproduktiĝas en la alpaj aŭ subalpaj herbejoj kaj arbustejoj de la montoj de Mongolio kaj apudaj partoj de Rusio. Ili vintrumas en la terai de Nepalo kaj norda Barato, ĉe sekaj kaj humidaj herbejoj, kanejoj kaj tamarikejoj laŭlonge de riverbordoj kaj ankaŭ en plantejoj de sukerkano.

Tiu specio estis klasita kiel Vundebla de BirdLife International. La plej damaĝa minaco ŝajne estas la rapida perdo de herbejoj en ties vintrejaj areoj. Protektareoj ĉe tiuj vintrejoj estas la Nacia Parko Kaziranga, la Nacia Parko Jim Corbett kaj la Nacia Parko Manas, Barato, kaj la Grurezervejo Lumbini, la Nacia Parko Royal Chitwan kaj la Rezervejo Sukla Phanta, Nepalo. La nuntempa populacio estas ĉirkaŭkalkulata inter 2,500 kaj 10,000 dum la teritorio estas ĉirkaŭ 230,000 km2. Tamen malpliiĝas tiom ke en Nepalo oni kalkulis nur 110 individuojn en 1998. Oni scias malmulte pri la reproduktaj areoj.

Referencoj
----------

* BirdLife Species Factsheet Arkivigite je 2009-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
Viktimo de la amasfuĝo La **Ĥodinka tragedio** estis amaspaniko, kiu okazis la 18-an de majo, 1896, sur Ĥodinka kampo en Moskvo dum la festado sekvante la kronadon de la lasta rusa imperiestro Nikolao la 2-a. Tio kaŭzis morton de 1.389 homoj.

La evento
---------

Nikolao la 2-a estis kronita al caro de Rusio la 14-an de majo de 1896, kvar tagojn poste, okazis bankedo por la homoj ĉe Ĥodinka kampo. Oni konstruis en la areo de unu placo, teatrojn, 150 bufedojn por distribuo de donacoj, 20 drinkejoj estis konstruitaj por la festadoj. Proksime al la festadejo estis kampo kiu havis interkrutejon kaj multajn montfendojn. Vespere de la 17-a de majo, homoj kiuj aŭdis onidirojn pri donacado de la caro (la donaco, kiujn ĉiuj devis ricevi estis bulko, peco de kolbaso, brecoj, spickuko, kaj emajlita, ornamita trinkujo) komencis kolektiĝi kun antaŭĝojo. Je la proksimume la 5-a horo en la mateno de la kronada festotago, plurmil homoj kolektiĝis sur la kampo. Subite onidiro disvastiĝis inter la homoj, ke ekzistas ne sufiĉe da biero aŭ brecoj por ĉiuj. Policanaro de 1800 viroj malsukcesis garantii burĝan ordon, kaj tio gvidis al katastrofa homamasiĝo kaj kaŭzis panikon. Oni klopodis fuĝi de la scenejo, 1.389 homoj estis subtretitaj al morto, kaj ĉirkaŭ 1.300 estis alie vunditaj.

Sekvo
-----

Nikolao kaj Aleksandra estis informitaj pri la katastrofo, sed ne tuj. La nova caro kaj lia edzino foruzis la reston de la kronada festotago vizitante homojn kiuj estis hospitaligitaj kiel rezulto de la amasfuĝo. Festa pilkado estis aranĝita tiunokte ĉe la franca ambasadejo en Rusio. Nikolao decidis ne partopreni, por montri kunsenton kun la viktimoj. Tamen, la pli junaj fratoj de la caro daŭre uzis multe da influo al la registaro kaj la onkloj de Nikolao diris, ke ne partopreni la pilkadon estus vangofrapo al Parizo, kio povus esti eĉ pli malbona por li ol prezentiĝi indiferenta koncerne la rusajn homojn. Malgraŭ la mortoj, Nikolao partoprenis la pilkadon pro diplomatiaj kialoj.

Ekzistis granda registara helpo al la familioj de la mortintoj, kaj kelkaj negravaj oficiuloj estis maldungitaj. En la sekvo de la akcidento, la neglektemo de la cara familio (partopreno en la balo, vizito de pilkado) kaŭzis veran publikan indignon en Rusio.

* Kategorio Amaspaniko sur Ĥodinka kampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En Latinameriko, la du plej gravaj lingvoj laŭ nombro da parolantoj estas la portugala kaj la hispana. Krom ĉi du, ekzistas diversaj aliaj precipe de indiĝenaj popoloj.

La du ĉefaj branĉoj de la Latinamerika literaturo estas la jenaj:

* Portugallingva literaturo (precipe el Brazilo)
* Hispanlingva literaturo (el la tuta Latinameriko krom Brazilo)

Argentinaj verkistoj
--------------------

Roberto Arlt
Adolfo Bioy Casares
Jorge Luis Borges
Julio Cortázar
Macedonio Fernández
Oliverio Girondo
José Hernández
Leopoldo Lugones
Manuel Mujica Láinez
Manuel Puig
Ernesto Sábato
Domingo Faustino Sarmiento
Brazilaj verkistoj
------------------

Afonso Arinos
Alberto Santos-Dumont
Antônio Austregésilo
António Vieira
Barbosa Lima Sobrinho
Carlos Drummond de Andrade
Carlos Magalhães de Azeredo
Castro Alves
Gonçalves Dias
Ignácio de Loyola Brandão
Jorge Amado
José de Alencar
José de Anchieta
Clarice Lispector
Lauro Müller
Machado de Assis
Medeiros e Albuquerque
Paulo Coelho
Ramiz Galvão
Ĉiliaj verkistoj
----------------

Isabel Allende
Sergio Badilla Castillo
Roberto Bolaño
José Donoso
Vicente Huidobro
Pedro Lemebel
Gabriela Mistral
Pablo Neruda
Nicanor Parra
Violeta Parra
Luis Sepúlveda
Gvatemalaj verkistoj
--------------------

Miguel Ángel Asturias
Augusto Monterroso
Kolombiaj verkistoj
-------------------

Germán Arciniegas
José Eusebio Caro
Eduardo Carranza
León de Greiff
Jorge Isaacs
Luis Carlos López
Gabriel García Márquez
Álvaro Mutis
Rafael Pombo
José Eustasio Rivera
José Asunción Silva
Guillermo Valencia
Kostarikaj verkistoj
--------------------

Carlos Gagini
Kubaj verkistoj
---------------

Reinaldo Arenas
Guillermo Cabrera Infante
Alejo Carpentier
Gertrudis Gómez de Avellaneda
Nicolás Guillén
Pedro Juan Gutiérrez
José Lezama Lima
José Martí
Meksikaj verkistoj
------------------

Mariano Azuela
Sor Juana Inés de la Cruz
Carlos Fuentes
Martín Luis Guzmán
Nezahualcoyotl
Alfonso Reyes Ochoa
Amado Nervo
Fernando del Paso
Octavio Paz
Juan Rulfo
José Juan Tablada
Xavier Villaurrutia
Nikaragvaj verkistoj
--------------------

Gioconda Belli
Ernesto Cardenal
Rubén Darío
Paragvajaj verkistoj
--------------------

Augusto Roa Bastos
Peruaj verkistoj
----------------

Jorge Icaza
Julio Ramón Ribeyro
César Vallejo
Mario Vargas Llosa
Urugvajaj verkistoj
-------------------

Eduardo Galeano
Juan Carlos Onetti
Mario Benedetti
Venezuelaj verkistoj
--------------------

Andrés Bello
Rómulo Gallegos
Miguel Otero Silva
Arturo Uslar Pietri

Vidu ankaŭ
----------

* Amerika literaturo
* Hispanlingva literaturo
* Portugallingva literaturo
* Indiĝena literaturo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Amavida** [amaBIda] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco.

Amavida en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.
Restaĵoj de la Monaĥejo de Risco en Amavida.
Pascual Muñoz.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 128 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 38 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Vadillo de la Sierra, Muñana, Poveda, Pradosegar kaj Muñotello. La municipo estas inter la Valo Amblés sude kaj la *Sierra de Ávila* norde. La zono de la *Sierra de Ávila* inkludas la montopintojn Cerro del Berruco Negro (1609 m) kaj Cerro Robledillo (1611 m) kiel plej altaj de la municipo. Tra la valo fluas la rivero Adaja.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761924
 |
**Esa-Pekka Salonen** (naskiĝinta la 30-an de junio 1958 en Helsinko) estas finna dirigento kaj komponisto. Li studis en Sibelius-akademio ludon de korno. En 1975 li ludis kornan parton en karelia popolmuziko *Konevitsan kirkonkellot*, kiun ludis finna muzika grupo Piirpauke. Salonen agadis unuan fojon kiel dirigento kun simfonia orkestro de radio en 1979. En 1979–1980 li atentis simfonian orkestron *Ylioppilaskunnan laulajat*. Poste li estis muzika ĉefo kaj ĉefdirigento de Los-Anĝelesa Filharmonia Orkestro, el kio li movis al Londono, kie estis en 21-a jarcento ĉefdirigento de Filharmonia Orkestro. En 2020 li komencis atenti simfonian orkestron de San-Francisko. En 1975–85 li estis ĉefdirigento de simfonia orkestro de radio de Svedio.

* Kategorio Esa-Pekka Salonen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764348
* GND: 118874934
* LCCN: n85237381
* VIAF: 59063039
* ISNI: 0000 0001 1473 2673
* LIBRIS: 269590
* SUDOC: 030760968
* BNF: 13899354r
* MBA: 66b01c9c-3344-46b1-b5fe-cab3c2834e32
* NLA: 36011758
* NDL: 01000905
* BIBSYS: 8964
* NKC: xx0021573
* ICCU: REAV097392
 |
**Amatora radia komuniko** estas ago de komuniko inter 2 amatoraj radiaj stacioj. Dum la ago ĉiu el la stacio kelkfoje ion sendas kaj ricevas laŭvice, simile al tio kiel dum telefona parolo ĉiu el parolantoj kelkfoje diras kaj aŭdas laŭvice.

Longo de la komuniko povas esti diversa. Dum amatora radia konkuro oni strebas komuniki tiom rapide kiom eblas. Tiam la minimuma komuniko konsistas el sendo de la propra voksigno kaj la RST kodo.

En malstreĉaj kondiĉoj oni povas longe babili, plejparte pri teknikaj specialaĵoj de la uzata aparataro, antenoj ktp.

Ankaŭ en akcidentaj okazoj amatora radio povas estis uzata por transdono de diversaj informoj. Dum katastrofoj ofte la oficialaj komunikoj fiaskas, aŭ pro troŝarĝo aŭ pro mankanta elektra povumo. Radioamatoroj kapablas funkciigi siajn staciojn ankaŭ se la ĝenerala elektra energio mankas.

Mallonga nomo de kontakto estas "QSO". Tiu mallongigo estis elpensita unue por pli rapide ĝin sendu dum la komuniko, sed estas ofte uzata ankaŭ en la aliaj situacioj. Vidu la artikolon Q-kodoj
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Eleganta bronzflugilulo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Phaps* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Eleganta bronzflugilulo** *Phaps elegans*(Temminck, 1810) |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
| Distribuado de Eleganta bronzflugiluloDistribuado de Eleganta bronzflugiluloDistribuado de Eleganta bronzflugilulo |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Eleganta bronzflugilulo  |

 |
| v • d • r |

La **Eleganta bronzflugilulo** (*Phaps elegans*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktanto en tropika Aŭstralio.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas endemio en Aŭstralio. Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.

Aspekto
-------

Tiu ĉi bronzflugilulo estas eble la plej rimarkinda de tie kaj taŭga de sia nomo, ĉar havas du horizontalajn smeraldoverdajn striojn en flugila dorso kaj krome en kapo montras oranĝan frunton, malhelan strion tra la nigra okulo (pli verdeca antaŭe kaj pli bruna al la nuko) kaj sube alian blankan strion, simila al tiuj de la aliaj bronzflugiluloj de la genro *Phaps*. Ĝenerale la specio estas grizbruna, pli bruna en dorso kaj pli bruna al la vosto kaj pli grizbruna en subaj partoj.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Phaps elegans[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj  24a Julio 2007.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225306
 |
**Endre Kemény** [kemEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemény Endre** estis hungara dirigento, orkestrestro, muziklerneja instruisto.

Endre Kemény naskiĝis la 4-an de aprilo 1925 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de septembro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Kemény frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, krome nacian muziklernejon ekde 1930, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis en la muziklernejo László Lajtha, en la altlernejo Imre Waldbauer, László Somogyi (dirigento), Zoltán Kodály kaj Leó Weiner. En 1946 li aliĝis al la nacia filharmonia orkestro, kiun li dirigentis post 3 jaroj. Iom poste li dirigentis ankaŭ similajn orkestrojn. En 1952 li ekinstruis en muzika mezlernejo. Depost la hungara revolucio de 1956 li fondis, poste gvidis ĉambran orkestron. En 1968 li estis gastodirigento en Teatro de Kecskemét, pro la sukcesoj li transprenis la urban simfonian orkestron diriginta 16 jarojn, poste li pensiuliĝis. Li ricevis plurajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650579
* LCCN: no92021851
* VIAF: 315217763
* ISNI: 0000 0004 4754 841X
 |
**Erzsébet Rátkai** [erĵEbet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rátkai Erzsébet** estas hungara kostumisto, altlerneja instruisto.

Erzsébet Rátkai  naskiĝis la 3-an de januaro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erzsébet Rátkai frekventis muzikan bazlernejon en Kecskemét, poste artan gimnazion en Szeged, fine ŝi akiris diplomon en muzika kaj teatra akademio en Bratislavo en 1980. Post siaj studoj ŝi aliĝis al Teatro de Kecskemét. Intertempe kaj poste ŝi kreis teatrajn kostumojn ekzemple en Teatro Jókai (Békéscsaba), Nacia Teatro (Budapeŝto), subĉiela teatro de Szeged, eĉ en Germanio, Suomio, Vieno, Bratislavo, Oslo, Toronto. Inter 1986 kaj 1989 ŝi ne ligiĝis al teatra trupo, poste ŝi estis membro de Teatro Petőfi (Veszprém) jardekon, poste al Teatro Madách ĝis 1999. En Veszprém (urbo) ŝi kreis metodon, kiel fari el novaj kostumoj uzitajn kostumojn. Ekde 2000 ŝi ankaŭ instruas en Hungara Belarta Universitato. Ŝi ricevis premiojn en 2008 kaj 2014.

Elektitaj kostumaj laboroj
--------------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear (en Teatro Madách)
	+ La dresado de la megero (en la 2000-aj jaroj)
	+ La komedio de eraroj (en la 2000-aj jaroj)
	+ Kiel plaĉas al vi (en la 2000-aj jaroj)
* Friedrich Schiller: Maria Stuart (en Teatro Madách)
* Molière: La Avarulo (en la 2000-aj jaroj)

Elektitaj kostumaj ekspozicioj
------------------------------

* Prago 1975, 1979, 2003
* Arthalo Budapeŝto 1983
* Pécs 2004

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
Elektra angilo en akvario de Bostono.
Carte du nord de l'Amérique du sud avec répartition de spécimens de 3 espèces d'anguilles électriques electrophorus.pngCarte du nord de l'Amérique du sud avec répartition de spécimens de 3 espèces d'anguilles électriques electrophorus
La **elektra angilo** (*Electrophorus electricus*, aliaj specioj estis proponitaj) estas elektra fiŝo de Sudameriko. Ĝis 2019, ĝi estis klasita kiel nura specio en sia genro. Spite sian nomon, ĝi ne estas angilo, sed anstataŭe membro de la Gimnotoformaj aŭ tranĉilfiŝoj en la familio Gimnotedoj.

Anatomio
--------

La elektra angilo havas longecan, cilindran korpon, tipe kreskanta ĝis ĉirkaŭ 2 m, kaj 20 kg, kio faras ĝin la plej granda specio de la Gimnotoformaj. Ĝia koloraro estas malhel-griz-bruna dorse kaj flava aŭ oranĝa ventre. Maturaj inoj havas pli malhelan koloron ventre.

Ili ne havas skvamojn. La buŝo estas kvadrata, kaj en la pinto de la muzelo. La anusa naĝilo etendiĝas laŭlonge de la korpo ĝis la pinto de la vosto.

Notoj
-----

1. 1 2   (2019-09-10) "Unexpected species diversity in electric eels with a description of the strongest living bioelectricity generator", *Nature Communications* **10** (1), p. 4000. doi:10.1038/s41467-019-11690-z.  Alirita 2019-09-10..
2. ↑   Albert, J.S. (2001). "Species diversity and phylogenetic systematics of American knifefishes (Gymnotiformes, Teleostei)". Misc. Publ. (190): 1–127. hdl:2027.42/56433.

* Electrophorus electricus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Electrophorus electricus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Electrophorus electricus en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675703
 |
**Endre Flórián,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Flórián Endre** estis hungara meteologiisto, profesoro.

Endre Flórián  naskiĝis la 19-an de aprilo 1910 en Tolmács. Li mortis la 26-an de aŭgusto 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Flórián frekventis piaristan gimnazion en Vác, kie unu el la instruistoj estis József Öveges. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1934. Post siaj studoj li laboris en meteologia instituto. Inter 1938 kaj 1942 li esploris en observatorio de Ógyalla (tiam denove apartenaĵo de Hungario), poste li laboris en diversaj flughavenoj. Post la 2-a mondmilito li havis postenon en la tutlanda meteologia instituto. En 1948 li doktoriĝis en Universitato Kossuth Lajos. Ekde 1953 li esploris la jonosferon, krome li instruis ne nur en la menciita universitato, sed ankaŭ en Teknikuniversitato. Li kandidatiĝis en 1962, li pensiuliĝis en 1970. Li estis ankaŭ fama radioamatoro, li ricevis memormedalon en 1966.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Hullámterjedés* (1956)
* *Fénytan* (1959)
* *A naptevékenység és az ionoszféra egyes rétegeinek ionsűrűsége* (1975)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Erzurum** (armene Կարին, '**Karin'**) estas turka urbo en la provinco Erzurum en la orienta Turkio, kun ĉ. 421 000 loĝantoj (2004). La urbo estis origine konata en la armena sub la nomo Karno K'aghak' (armene: Կարնո քաղաք), kiu signifas urbo de Karin.

Ĝi situas en alto de 1 950 m, sur produktiva ebenaĵo, apud la karavana vojo inter Anatolio kaj Irano. Ĝi estas grava komerca kaj militista centro ekde la mezepoko. Nun ĝi estas la plej granda fervoja stacio inter Ankaro kaj Irano. 

La urbo havis la nomon Theodosiopolis en la Bizanca imperio. La urbon nomumis la araboj kaj turkoj ekde la 14-a jarcento kiel Arzan ar-Rum aŭ Arz ar-Rum, el kio venas la hodiaŭa nomo.

Historio
--------

La loko graviĝis nur en la 5-a jarcento kiel bizanca fortikaĵo. Ĝin okupis araboj en 653, ekde tiam konkurbatalis por ĝi la bizanca imperio, araboj kaj armenoj, dum fine okupis ĝin la selĝukaj turkoj en 1071. La urbo floris en la 13-a jarcento dum regado de la selĝukaj sultanoj.

Ĝi venis sub osmanan regaon en 1515. La urbon okupis rusaj taĉmentoj en 1829, 1878 kaj 1916–18 (Batalo de Erzurum). 

En julio de 1919, en Erzurum prezidis Mustafa Kemal en la unua turka nacia kongreso, kiu poste decidis pri establo de la Turka Respubliko.

Turismo
-------

Gravaj konstruaĵoj estis:

* Selĝukaj teologiaj altlernejoj (fonditaj en 1253 kaj 1308)
* Granda Moskeo (13-a jc.)
* Reĝaj maŭzoleoj (12-a kaj 13-a jc.).

Aliaj informoj
--------------

En la urbo funkcias la Universitato Atatürk (ekde 1957).

Erzurum gravas kiel bestokomerca centro, dum la urbo ne havas gravan industrian branĉon (krom sukerfabrikoj). La lokaj metiistoj pretigas metalvarojn kaj selojn. 

Gravaj agrikulturaj produktoj estas la tritiko, hordeo, milio, sukerbeto kaj legomoj. 

madraso Çifte Minareli
**Endre Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Endre** estis hungara grafikisto, poŝtmarkoplanisto, monbiletoplanisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *bibithi kaj legéndi*.

Monbileto planita de Endre Horváth
Endre Horváth  naskiĝis la 3-an de marto 1896 en Bazin (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario (nuntempa Pezinok en Slovakio), li mortis la 13-an de oktobro 1954 en Budapeŝto (Hungario).

Biografio
---------

La familio Horváth translokiĝis al Balassagyarmat en 1908. La juna Endre tie abiturientis en 1914. Li volis studi juron, sed pro la 1-a mondmilito li iĝis soldato, fine leŭtenanto inter 1915 - 1918. Li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo inter 1919-1925. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Helbing kaj Jenő Haranghy. Post siaj studoj li laboris en presejo pri monbiletoj ĝis sia morto escepte la jaron de 1936. Li tiam estis invitita al Bruselo por establi novan teknikon pri presado de bankbiletoj. Li edziĝis en Bruselo, sed li eksedziĝis post la hejmenveno. En 1939 li estis ankaŭ inspektoro de Hungara Nacia Banko. Post jardeko li kreis la unuan hungaran poŝtmarkon helpe de akvaforta tekniko.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Balassagyarmat (1979, 1984)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szerencs (1968)
* Balassagyarmat (1992)

Elektitaj akvafortoj
--------------------

* Prométheusz
* Lánchíd
* Pesti látkép

Elektitaj poŝtmarkoplanoj
-------------------------

* Sándor Petőfi (serio, 1950)
* Józef Bem (serio, 1950)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj kaj dokumentoj
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Endre Horváth (grafikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 628647
* LCCN: n88081854
* VIAF: 48312891
* ISNI: 0000 0000 7904 142X
* RKD: 362873
 |
**Ladapeyre** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 329 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Ladapeyre etendiĝas sur 30,63 km², kaj havis 329 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 10 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Ladapeyre situas je alteco de 528 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Ladapeyre apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacques Banville, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La loka preĝejo datiĝas de la fino de la 13-a jarcento.

Administrado
------------

Ladapeyre apartenas al la kantono Guéret-Nord, kies ĉefurbo estas Guéret. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono Guéret-Nord
Mapo de la Monaĥejo Fischingen
Interno de la monaĥeja preĝejo
**Monaĥejo Fischingen** estas monaĥejo en la komunumo Fischingen en la Kantono Turgovio en Svislando.

Situo
-----

La monaĥeo situas en la supra parto de valo de la rivero Murg antaŭ la supreniro al Hulfteggpasejo, kiu kondukas al la supera Töss-Valo. Tio estis tradicia Jakobvojo de Konstaco tra Rapperswil al Einsiedeln.

Historio
--------

La benediktana monaĥejo estis fondita en la jaro 1138 de la episkopo de Konstanco, kiel propra episkopa monaĥejo. Ĝi servis kiel rifuĝejo por pilgrimantoj sur la vojo de Konstanco al Einsiedeln.

### Flora epoko

En sia flora epoko en la 13-a jarcento 150 monaĥoj kaj 120 monaĥinoj vivis en la monaĥejo. La voktado pri la monaĥejo apartenis al la Grafoj de Togenburgo. La tombo de la Sankta Ida de Togenburgo troviĝas en la monaĥejo.

### Unua fermo dum la reformacio

Dum la reformacio la monaĥejo estis fermita dum pluraj jaroj. Post la konkero de Turgovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1526 la monaĥejo estis remalfermita.

### Dua fermo post fondo de la Svisa Federacio

La 27-an de junio 1848 la monaĥejo estis fermita denove de la Granda Konsilio de Turgovio.

### Rekatolikiĝo kaj remalfermo

En la jaro 1879 la Katolika Virasocio Sankt-Idazell akiris al monaĥejon kaj en ties lokoj malfermis la katolikan orfejojn Sankt-Idazell. En la jaro 1973 la Svisa Konfederacio nuligis la leĝon el la jaro 1853, kiu malpermesis la refondon de monaĥejoj. Tio ebligis, ke en la jaro 1977 la monaĥejo povis esti remalfermita en la iamaj konstruaĵoj.

* Kategorio Monaĥejo Fischingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Monaĥejo Fischingen
* La Monaĥejo Fischingen en la Historia Leksikono de Svislando
**Gieso** ( latine *Gyes*) estis en la helena mitologio unu el la teruraj kvindekkapaj, centmanaj gigantoj, kies patrino estis diino de la tero Gaja kaj patro dio de la ĉielo Urano.

Tri fratoj Hekatonkiroj (laŭvorte *Centmanaj*) nomataj Kotoso, Briareo kaj Gieso esis senperaj gefratoj de Titanoj kaj antaŭuloj de Kiklopoj. Ili estis onidire arogantaj kaj tiel malbelaj, ke eĉ ilia propra patro ne povis ekvidi ilin. Pro tio tuj post ilia naskiĝo ĵetis ilin en profundojn de la Tero kun strikta malpermeso iradi eksteren. 

Tio ilian patrinon tre ekkoleris. Petis la plej junan el Titanoj Kronon, ke li punu la patron kaj senigu lin de la regado. Krono tion faris kaj proklamis sin reganto, sed Hekatonkirojn li ne liberigis, ĉar li timis pro ilia forto. 

Faris tion nur Zeŭso, kiu pli malfrue leviĝis kontraŭ la propra patro Krono. Hekatonkiroj pro tio helpis al li en batalo kontraŭ Titanoj kaj post Titana malvenko kaj ĵeto en profundaĵojn de la Tartaro fariĝis gardantoj de ilia prizono. 

Pri fiziognomio de Hekatonkiroj ni ne havas precizan imagon. En la antikva tempo kaj ankaŭ en la moderna ili ne estis ie bildigitaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ekstraktoj el originaj grekaj fontoj (en la angla)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gyés en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Ladislav Prachař** estas ĉeĥa esperantisto el Pacov.

En 1981 ĈEA eldonis lian lernolibron por 8-jaraj infanoj **Esperanto 1** en eldonkvanto de 5 mil ekzempleroj, en 1983 la duan parton en eldonkvanto duona. Interese estas, ke la slovaka traduko de J. Varinský aperis pli frue ol la originalo en 1980 en mil ekzempleroj. La lernolibro servis dudek jarojn en infanaj rondetoj kaj tendaroj, ĝis ĝi estis anstataŭigita per pli modernaj lernolibroj de Jana Melichárková.

Lernolibro por infanoj
Tiutempe la lernolibro povis aperi nur tajpita kaj multobligita ofsete, kio por etaj infanoj ne estis optimuma, tamen la aŭtoro klopodis vigligi la lecionojn per bildoj de Věra Síbrtová. Specialaĵo estis la t.n. **Pracovní listy** (Laborfolioj) kiel aldono de la unuopaj volumoj. Temis pri proksimume cent nebinditaj folioj en koverto kun diversaj tabeloj, krucvort-enigmoj, kolorigeblaj bildoj, taskoj k.s.

La unua volumo havas 20 lecionojn, la dua 19. La gramatiko estas klarigata malrapide, ĉar la 8-jaraj infanoj ankoraŭ ne konas la gramatikon de sia gepatra lingvo, nek gramatikan terminlogion. En la unua volumo estis nur kelkaj verboj kun finaĵo -AS (estas, brilas, dormas, diras, flugas, kantas, kreskas, laboras, lernas, loĝas, ludas, naĝas, sdas, skribas, staras, vivas), preterito, futuro kaj volitivo aperis nur en la dua volumo.

Verkoj
------

* **Esperanto pre deti od 8 rokov** (Esperanto por infanoj ekde la 8-a jaro, slovaka traduko, 1980)
* **Esperanto pro děti 1** (Esperanto por infanoj 1, ĈEA, 1981)
* **Pracovní listy k učebnici Esperanto 1** (Laborfolioj por la lernolibro Esperanto 1)
* **Esperanto pro děti 2** (Esperanto por infanoj 2, ĈEA, 1983)
* **Pracovní listy k učebnici Esperanto 2** (Laborfolioj por la lernolibro Esperanto 2)
**Burda vesperto** (*Craseonycteris thonglongyai*).
Kitti's Hog-nosed Bat area.pngArealo
**Burda vesperto** (*Craseonycteris thonglongyai*), konata ankaŭ kiel *porkonaza vesperto*, estas preskaŭ-minacata specio de vespertoj kaj la nura nuntempa membro de la familio *Craseonycteridae*. Ili vivas en okcidenta Tajlando kaj sudorienta Birmo, kie ili okupas kalkoŝtonajn kavojn laŭlonge de riveroj.

La Burda vesperto estas la plej malgranda specio de vesperto kaj eble la plej malgranda mamulo de la mondo. Ĝi havas ruĝec-brunan aŭ grizan mantelon, kun distingiga porkeca muzelo. Kolonioj ege gamas laŭ grando, kun averaĝo de 100 individuoj por groto. Tij vespertoj manĝas dum mallongaj aktivecaj periodoj vespere kaj mateniĝe, manĝante en najbaraj arbaroj insektojn. Inoj naskas ĉiujare unusolan idon.

Kvankam la statuso en Birmo ne estas bone konata, la populacio de Tajlando estas limigita al unusola provinco kaj povus esti je risko de formorto. Eblaj minacoj estas ĉefe fare de homoj, kaj inkludas habitatodegradadon kaj ĝenado en la ripozejoj.

Notoj
-----

1. ↑   Bates, P.; Bumrungsri, S.; Francis, C. (2019). "Craseonycteris thonglongyai". Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. 2019: e.T5481A22072935.

* Kategorio Burda vesperto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Burda vesperto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**KOBRA** (aŭ KoBrA) estas artista movado kiu kreiĝis en 1948 kaj malaperis en 1951. Ĝi ekestis kiel reago kontraŭ la "absurda disputo" inter abstraktismo kaj figurismo.

Ĝia nomo estas pruntita de la unuaj literoj de "Kopenhago, Bruselo, Amsterdamo" de kie originas la fondintoj: Christian Dotremont, Joseph Noiret, Asger Jorn, Karel Appel, Constant Corneille (Guillaume Cornelis van Beverloo), Pierre Alechinsky, Pol Bury, Henry Heerup, Egill Jacobsen, Carl-Henning Pedersen, Jacques Doucet kaj Jean-Michel Atlan.

Ĝi referencas al norda popolarto, al praarto, al la infanaj desegnaĵoj, al esprimismo kaj al superrealista aŭtomatismo. Venintaj el la superrealismo — tial tre implikitaj en la komunista movado — la Kobra-anoj disiĝas el la komunistoj kiam ĉi tiuj elektas la socialisman realismon. Inklinante al eksperimentado kaj viveco, ili tiam proksimiĝas al liberecana poezieco.

La movado dissolviĝas en 1951, unuflanke pro disopiniiĝoj kaj rivalecoj, aliflanke pro la malsano de la du ĉefaj anoj, Jorn kaj Dotremont; tiel, Kobra, ja laboratorio de artaj spertoj, poste utilos al ĝermo de la individuecoj. Tamen Christian Dotremont, teoriisto kaj ĝenerala sekretaro de la movado dum ties trijara ekzistado, restos por la grupanoj ligilo inter ili. Ĝiaj ideoj influos Situaciistan Internacion.

* Kategorio KOBRA en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tenampa** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tenampa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 162.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5646 loĝantojn. El tiuj estis 2699 viroj kaj 2947 virinoj. La komunumo havas surfacon de 69.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 15 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 46 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1060 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 5052 personoj. En la jaro 2000 temis pri 5900, do temis pri kresko / malkresko je 3.15 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 5146 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 31 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Hospental (stacidomo). |



**Hospental** estas komunumo en Kantono Urio, en la centro de Svislando. Ĝi havis 189 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Hospental situas en la suda parto de la kantono en la *Urseren-valo,* ĉe la kunfluejo de la du fontriveroj de Reuss, nome *Gotardo-Reuss* kaj *Furkao-Reuss,* sur alteco de 1493 m s.m. La komunumo konsistas el la cefvilaĝo Hospental mem kaj el la okcidente situanta vilaĝeto Zumdorf, kiun fondis la Valzoj kaj en kiu loĝas aktuale (en la jaro 2010) nur kvar personoj tutjare. Zumdorf oficiale estas nuntempe la plej malgranda vilaĝo de Svislando.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hospental limas en nordo al Göschenen, en oriento al Andermatt, en sudo al Airolo (TI), kaj en okcidento al Realp.

Trafiko
-------

Hospental disponas pri stacidomo ĉe la Matterhorn-Gotthard-Fervojo de Brigo tra Andermatt al Disentis kaj Koiro, kie haltas lokaj trajnoj. La komunumo krome disponas ankaŭ pri poŝtaŭtokonekto.

Hospental situas ĉe la orienta ramplo al la Furkopasejo de Andermatt al Oberwald en Kantono Valezo.

Vidindaĵoj
----------

La loĝoturo de Hospental
La ĉefa rekonilo de la komunumo estas la loĝoturo de la *Senjoroj de Hospental* el la 13-a jarcento. La turo estis loĝita ĝis proksimume en la 15-a jarcento.

Vidindas ankaŭ la baroka pastra preĝejo *Ĉieliro de Maria*, kiu estis kontruita inter la jaroj 1706 kaj 1708.

La kapelo *Sankta Nikolao* en Zumdorf estis konstruita en la jaro 1591 kaj renovigita en baroka stilo en la jaro 1758.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Hospental datiĝas el la jaro 1285 kiel *Hospenthal*.

Post la malfermo de la veturebla Gotardo-Pasejvojo en la 1830-aj jaroj la vilaĝo Hospental travivis mallongan periodon de ekonomia prospero dank al hoteloj laŭlonge de la pasejvojo. Tiu epoko finiĝis tamen abrupte en la jaro 1882 per la malfermo de la Gotardo-Fervojtunelo.

La hodiaŭa politika komunumo estiĝis nur en la jaro 1888 per la disdivido de la tiama valokomunumo Urseren surbaze de la nova kantona konstitucio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Hans Stadler*: *Hospental* en la *Historia Leksikono de Svislando* (2006-11-16)

Vidu ankaŭ
----------

* Hospental (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hospental
* Hospental en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Hospental en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Urio |
| --- |
| TaŭroTaŭroAltdorf • Andermatt • Attinghausen • Bauen • Bürglen • Erstfeld • Flüelen • Göschenen • Gurtnellen • Hospental • Isenthal • Realp • Schattdorf • Seedorf • Seelisberg • Silenen • Sisikon • Spiringen • Unterschächen • Wassen | Klausen-PasejoKlausen-Pasejo |

 |
**Maisonnisses** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 213 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

La vilaĝo estas trafluata de la rivero Gartempe.

Geografio
---------

Maisonnisses etendiĝas sur 11,12 km², kaj havis 213 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 19 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Maisonnisses situas je alteco de 685 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Maisonnisses apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Serge Meaume, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Maisonnisses apartenas al la kantono de Ahun, kies ĉefurbo estas Ahun. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Monumentoj
----------

La monumento de la bosko Thouraud estis dediĉita al la 12 rezistantoj, kiuj estis pafmortigitaj de nazioj en 1943.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Ahun
Magiistino Alcina ensorĉe beligas sin mem (en *Orlando Furioso*).
**Ensorĉo** estas, aktive, konsiderita, koncentrado de deziroj kaj de vola energio en la direkto de preciza celo por provoki aliigon – kio estus la pasiva rezulto – de la natura aktiveco de la aĵoj aŭ de la volo de personoj..

Preskaŭ ĉiu magia tradicio – kaj foje ankaŭ anoj de klasikaj religioj – profitas de tiu arto por kontentigi sian deziron akiri por si aŭ por siaj amikoj fortunon kaj sukcesojn, sed foje ankaŭ por kontentigi sian deziron de venĝo. 

Foje oni similigas al la ensorĉa arto komunajn gestojn aŭ ritojn kun la preciza celo plifortigi siajn dezirojn por ke tiu ĉi realiĝu.

La ensorĉo povas estis vehiklita per vortoj - aparte per kantoj kaj kantilenoj kiel videblas en la latina etimologio *incantum el incantare* - aŭ per instrumentoj destinitaj al tiu celo, kiel magiaj sigeliloj, pentagramo, amuletoj, talismanoj, herboj, planoj, oleoj, incensoj, ritoj ktp, kun, foje, la apogo de alvokoj al diaĵoj aŭ spiritaj estaĵoj, aŭ ankaŭ elvokadoj (de mortintoj kaj spiritoj).

Per ensorĉoj nutriĝas abunde la fabeloj kaj la literaturoj de ĉiu epoko, aparte tiu klasika.

Vidu ankaŭ
----------

* Magio
* Magia formulo
* Nigra magio
* Blanka magio
* Ceremonia magio
* Grimorio
* Viko

Referencoj
----------

1. ↑  Itallingva Dizionario Garzanti 1998.
2. ↑  Kiam ensorĉo transiras al magio, ĝi, vidpunkte de la kristana kaj islama kaj juda moraloj, ricevas la kondamnon laŭ la kriterioj validaj por la magio. La motivo kuŝas en la fakto ke magiisto kaj partoprenantoj en la ceremonio supozas ke ekzistas fortoj kapablaj kondiĉi Dion mem, kzazaŭ estus pluraj dioj.;  Arkivigite je 2015-07-02 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑  Oni vidu ĉe Odiseado de Homero, la itala Orlando Furioso, hispana Kiĥoto …

Bibliografio
------------

* B. Delaurenti, *La puissance des mots. Virtus verborum. Débats doctrinaŭ sur le pouvoir des incantations au Moyen Âge*, Paris, Le Cerf, 2007.
* Arkivigite je 2015-07-02 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ensorĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468386
* GND: 4190550-7
* LCCN: sh85022700
* BNF: 11938875h
* NKC: ph116737
 |
**Entalpio** indikata de {\displaystyle H} estas termodinamika stato-funkcio difinita per la ekvacio:

{\displaystyle H=U+p\cdot {V}\;,}

ĝia mezurunuo laŭ la internacia sistemo de unuoj (SI) estas la ĵulo (**J**).

{\displaystyle dH=TdS+Vdp+\sum \_{i=1}^{k}{\mu \_{i}dN\_{i}}}

kie:

{\displaystyle T=\left({\frac {\partial H}{\partial S}}\right)\_{p,N\_{1},\dots ,N\_{k}}} - absoluta temperaturo
{\displaystyle V=\left({\frac {\partial H}{\partial p}}\right)\_{S,N\_{1},\dots ,N\_{k}}} - volumeno
{\displaystyle \mu \_{i}=\left({\frac {\partial H}{\partial N\_{i}}}\right)\_{S,p,N\_{1},\dots ,N\_{i-1},N\_{i+1},\dots ,N\_{k}}} - kemia potencialo
{\displaystyle U} - interna energio,
{\displaystyle p} - premo,
{\displaystyle S} - entropio,
{\displaystyle N\_{i}} - ĥemia konsistero.
Entalpio estas stato-funkcio. Ĝi estas facile uzebla, kiam en termodinamika transformiĝo la premo restas konstanta kaj nur la volumeno ŝanĝiĝas, aŭ inverse.

Vidu
----

* Stato-funkcio

* Kategorio Entalpio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 133713
* GND: 4152355-6
* LCCN: sh85044109
* BNF: 122863012
* NKC: ph311255
 |