recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mikołaj Gomółka**, *Gomulka*, *Gomolca*, (naskiĝis ĉ. 1535 en Sandomierz, mortis post la 30-a de aprilo 1591, probable la 5-an de marto 1609 en Jazłowiec- Ukraino) - estis pola komponisto renesanca. Unu el plej geniaj polaj komponistoj de tiu epoko kune kun Wacław z Szamotuł kaj Marcin Leopolita.

Vivo
----

De juneco li estis kunigita kun palaco de reĝo Zygmunt August, kie li kantis kaj poste ludis je blovinstumentoj (li estis flutisto kaj reĝa trumpisto). En 1563 li revenis al Sandomierz. Li vivis en palaco de episkopo krakova- Piotr Myszkowski (mecenato de granda poeto Jan Kochanowski). En 1590 jaro li estiĝis muzikisto de muzika kapelo de kanceliero Jan Zamoyski. Postea vivo de Gomółka ne estas konataj.

Komponaĵoj
----------

Plej famaj komponaĵoj de li, presitaj dum lia vivo estas **Melodie na psałterz polski** (esp. *Melodioj al pola psalmaro*). Ĝi estas sola komponaĵo kiu estas konata moderne. "Melodioj" estis presitaj en presejo de Łazarz Andrysowicz en Krakovo en 1580 jaro. La teksto de *pola psalmaro* kiu ĉi tie estas uzita, estas la **Psałterz Dawidów** (*Psalmaro de Davidoj*, psalmaro de reĝo Davido kaj liaj idoj), traduko aŭ prefere parafrazo de bibliaj psalmoj per Jan Kochanowski. Kochanowski mem petis Gomółka, ke li skribu muzikon al lia psalmaro. Gomółka ne rifuzis kaj komencis komponi. Li kreis 150 mallongaj komponaĵoj en strukturo kvarvoĉa, en tekniko nota contra notam (kontrapunkto). Li enkondukis ankaŭ fortan akcenton ritmikan gardante fidele akcenton polan. Ĝi estas la ekzemplo de programa muziko. "Melodioj" estas tre grava komponaĵo por pola kaj monda muziko pro la novigeco de teksto kaj muziko. Same teksto kaj la muziko estas sur plej alta nivelo de renesanca epoko. Krom ĝi estas unua konata komponaĵo de ĉiuj psalmoj (en nombro de 150).

La speciala simpleco de kantado estis la celo de komponisto. En enkonduko de "Melodioj" komponisto skribas:

Są łacniuchno uczynione  

Prostakom nie zatrudnione  

Nie dla Włochów, dla Polaków  

Dla naszych, prostych domaków  

kio signifas: *Ili estas bone faritaj, al vulgaruloj (ne kleritaj homoj) ne malfacilitaj, ne por Italoj, sed por Poloj, por niaj, vulgaraj domanoj.*

Malgraŭ la simpleco tamen kantoj ne estas skemataj kaj videblaj estas ĉi tie elementoj de polaj kaj eksterlandaj dancoj- pavane, galiardo, polonezo kaj aliaj. Ĝi estas tute nova en muziko renesanca. Ĉiu dancemo de la muziko strebas plej bone esprimi tekston.

Plej famaj psalmoj estas: *Nieście chwałę, mocarze* (29.), *Kleszczmy rękoma* (47.), *Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody* (137.) kaj *Szczęśliwy, który ludzi upadłych ratuje* (41.).

* Kategorio Mikołaj Gomółka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206105
* GND: 10284190X
* LCCN: n81128488
* VIAF: 101719243
* ISNI: 0000 0000 8138 6603
* BNF: 121525893
* MBA: c95ee822-c760-467e-b87f-b383b5713e43
* NKC: mzk2010593965
 |
**Felsőszentmárton** [felŝOsentmArton], kroate **Martinci**, estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Sellye. La nomo signifas supra Sankta Marteno. Dum la historio la vilaĝo havis la nomojn Vaskaszentmárton, Tótszentmárton, Drávaszentmárton.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 20 km²
* Loĝantaro: 1090
* Poŝtkodo: 7968
* Telefonprefikso: 73

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Dravo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1235. La kampoj longe apartenis al episkopejo. Dum la turkoj la loĝantaro rifuĝis, poste kroatoj refondis la vilaĝon. La serboj okupis la regionon inter 1918–1920.

Renomaj homoj
-------------

* János Bodor, pastro, verkisto

Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando
-----------------------------------------------

(Pro multeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószentmárton | Bükkszentmárton | Felsőszentmárton | Hegyszentmárton |
| Kebeleszentmárton | Kemenesszentmárton | Kisszentmárton | Kunszentmárton |
| Őriszentmárton | Rábaszentmárton | Rózsaszentmárton | Sopronszentmárton |
| Szalkszentmárton | Szentmártonkáta | Szigetszentmárton | Szilvásszentmárton |
| Tápiószentmárton | Tótszentmárton | Turócszentmárton | Zalaszentmárton |
| Zsitvaszentmárton |  |  |  |

* Kategorio Felsőszentmárton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Balázs Gulyás** [balAĵ gujAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gulyás Balázs** estis hungara biologo, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995), membro de Academia Europaea.

Balázs Gulyás  naskiĝis la 26-an de junio 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Balázs Gulyás frekventis gimnazion en Pannonhalma inter 1958-1963, baldaŭe 2 universitatojn en Budapeŝto inter 1975-1981. Post lernado li tuj migris al Belgio, kie li plulernis kaj doktoriĝis en universitato de Leuven en 1988. Li spertiĝis ankaŭ en Oxford. Li vivas en Stokholmo, kie li okupiĝas pri nervoj, problemoj de la vido. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filinojn. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn inter 1995-2012.

Verkaro (elekto)
----------------

* *The Brain-Mind Problem* (1987)
* *Positron emission tomography: A critical assessment of recent trends* (1998)
* *Neural Correlates of Thinking* (2008)

Fontoj
------

* hompaĝo[*rompita ligilo*]
* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436905
* LCCN: n88018270
* VIAF: 46847663
* ISNI: 0000 0000 3856 1218
* SUDOC: 033207585
* BNF: 124097216
 |
**Felsőszölnök** (felŝOsolnok) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Szentgotthárd. Felső signifas hungare: supra, szölnök slovene: setlo. Precipe slovenoj vivas ĉi tie.

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9985
* Telefonkodo: 94
* Areo: 24 km²
* Loĝantaro: 680

Situo
-----

Ĉefstrato de Felsőszölnök
Felsőszölnök situas en valo de rojo sub monto 375 m-ojn alta, fine de sakovojo.

Historio
--------

En 1664 la turkoj detruis la komunumon. En 1919 la vilaĝo abrupte trovis sin ĉe la triopa nova landlimo (Hungario, Aŭstrio kaj SHS (unio de Slovenio, Kroatio kaj Serbio)). Estiĝis limpasejo al Slovenio. Post 1945 **fer-kurteno** konstruiĝis, ĉesis la trapasejo, unusola vojo restis al Szentgotthárd. Ĉe la limo oni faris 5 km-ojn dika zonon, praktike netuŝeblan. En 1989 oni nuligis la fer-kurtenon kaj oni trovis laŭ la limo regionon netuŝitan de homoj dum 40 jaroj. La vilaĝo apartenas al Nacia parko **Őrség kaj Hanság**.

Famuloj
-------

En Felsőszölnök mortis katolika pastro József Kossics.

Trilanda punkto Felsőszölnök-Trdkova-Sankt Martin an der Raab
-------------------------------------------------------------

Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando. Post 2007 la 3 landoj apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**BUGYI Balázs** [pr budji] estis hungara kuracisto, radiologia fakulo, medicinhistoriisto naskiĝinta en Koloĵvaro la 21-an de majo 1911 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de novembro 1982.

Kariero
-------

Bugyi ekde 1937 laboris en Universitato Budapeŝto en la Instituto Farmacia, dume kiel Humboldt-stipendiulo faris biologiajn esplorojn en Berlino (1938-39). En 1940 li estis asistanto en Koloĵvaro en la Haynal-kliniko. En jaroj 1945-47 li estis radiologiisto en la Stomatologia Kliniko de Budapeŝto, inter 1947-1952 publiksana inspektisto, poste industrisanafera ĉefreferanto kaj paralele radiologiisto. Ekde 1952 li estis radiologia ĉefkuracisto en malsanulejo de Szolnok, poste li laboris en 1957 en Gödöllő kaj denove en Budapeŝto. Ekde 1958 ĝis 1975 li estis radiologia ĉefkuracisto de la uzino Ganz-MÁVAG.

Verkoj
------

* *A mozgási szerveknek munkával kapcsolatos elváltozásairól és megbetegedéseiről, valamint azok vizsgálatának és értékelésének néhány módszeréről* (Bp. 1961);
* *Occupational mycotic diseases of the Jung* (id. Kováts Ferenccel, Bp. 1968);
* *Hungarian medical radiology: past and present* (Bp. 1968).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 317816
* GND: 1144552850
* VIAF: 121435340
* ISNI: 0000 0001 1732 6910
 |
**Feminista filozofio** rilatas al filozofio analizata laŭ feminista vidpunkto. Ĉi tia filozofio emas uzi la metodojn de tradicia filozofio por apogi la feministan movadon, sed ankaŭ kritikas la ideojn de tradicia filozofio per feministaj metodoj.

Ne ekzistas vera "skolo" de feminista filozofio: feministaj filozofoj, samkiel tradiciaj filozofoj, havas tre malsamajn opiniojn pri variaj temoj. Cetere, feministoj si mem oftfoje apartenas al tre variaj branĉoj de tiu movado.

Listo de feministaj filozofoj
-----------------------------


| Feministaj filozofoj |        | Kritikistoj pri feminista filozofio |
| --- | --- | --- |
| Dorothy Smith |  | Susan Haack |
| Nancy Hartsock |  | Paul R. Gross |
| Donna Haraway |  | Norman Levitt |
| Sandra Harding |  |  |
| Patricia Hill Collins |  |  |
| Alison Wylie |  |  |
| Simone de Beauvoir |  |  |
| Helene Cixous |  |  |
| Julia Kristeva |  |  |
| Mary Wollstonecraft |  |  |
| Virginia Woolf |  |  |

Vidu ankaŭ
----------

* **Feminismo**

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo de la Stanford Filozofa Enciklopedio
**Felsővadász** [felŝOvadAs] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szikszó. La loknomo signifas: supra-ĉasisto.

Kastelo Rákóczi en Felsővadász

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 19  km²
* Alto super marnivelo: 168 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3707/20.9217
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 3814
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Felsővadász situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Szikszó troviĝas 18, Encs kaj Edelény po 30, Miskolc 40 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1279, pli frue ĉasistoj de la reĝo vivis tie. Zsigmond Rákóczi aĉetis la kampojn en 1517, sekve la familio komencis uzi la antaŭnomon "Felsővadászi". En la 16-a jarcento burgo konstruiĝis, kiun la turkoj okupis kaj bruldetruis en 1567. Vilaĝservoj estas lernejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika mezepoka preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo, en 1601 kaj 1697 renoviĝis, turo konstruiĝis en 1862
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Naskiĝo de Dipatrino
* Kastelo Rákóczi (Felsővadász) trakonstruita el la iama burgo, nun lernejo
* muzeeto

Famuloj
-------

* naskiĝis en Felsővadász ĉirkaŭ en 1544 kaj mortis en 1608 duko de Transilvanio Sigmundo Rákóczi (1544-1608)
* naskiĝis en Felsővadász advokato, verkisto, akademiano László Bártfay

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.gyaloglo.hu

* Kategorio Felsővadász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gotarrendura** [gotarenDUra] estas municipo en la nordo-centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Ávila, en la centro de la provinco.

Gotarrendura en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,63 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 169 loĝantojn. Ĝi distas 25 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Hernansancho, Peñalba de Ávila, Las Berlanas kaj El Oso.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Estas familiaj indikoj ke en tiu loko naskiĝis en 1515 Tereza el Avilo kaj ne en Avilo mem, sed ne estas definitiva dokumento prie. El tiu epoko estas preĝejo kun baroka retablo kaj kolombejo de la familio de Tereza el Avilo.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761841
* VIAF: 316735095
 |
**Felsőszenterzsébet** [felŝOsenterĵEbet] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: supra-Sankta-Elizabeto. Tiu vilaĝeto estas la plej malgranda en la departemento.

Ligna sonorilstablo en Felsőszenterzsébet

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 17
* Poŝtkodo: 8973
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°45′33″N 16°26'45″E

Situo
-----

Felsőszenterzsébet situas sur mildaj deklivoj, fine de longa sakovojo. Őriszentpéter troviĝas 12, Lenti 19, Nova 22 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1334 en formo *"Schentelsebet"*, en 1501 en formo *"Felsewzenthersebeth"*. Dum erao de la turkoj la vilaĝo suferis ne nur de turkoj, sed ankaŭ de hungaraj soldatoj, sekve ĝi senhomiĝis. Vilaĝservoj en Csesztreg funkcias, tamen en Felsőszenterzsébet migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* sonorilostablo

Komunumoj de Sankta Elizabeto en Hungara reĝlando
-------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószenterzsébet | Bükkszenterzsébet | Felsőszenterzsébet | Nyugotszenterzsébet |
| Püspökszenterzsébet | Székelyszenterzsébet | Szenterzsébet | Pestszenterzsébet |

* Kategorio Felsőszenterzsébet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Michele Arabeno** (naskiĝis la 31-an de marto 1872 en Ĝenovo, mortis en 1936 en Zanica) estis itala esperantisto. 

Li esperantistiĝis en 1910 (laŭ nekrologo en la itala revuo *L'Esperanto*) aŭ 1911 (laŭ *Enciklopedio de Esperanto*). Li vizitis ekde la sepa Universala Kongreso en Antverpeno ĉiujn sekvajn, ĝis sia morto. Ĉe la kongresoj li estis tre konata sub la nomo *Onklo Miĉjo*, pro sia gajeco. Li estis UEA-delegito en Ĝenovo kaj subtenanto de 1913. 

Tradukis novelojn, rakontojn, sonetojn, monologojn. En 1922, okaze de la 50-a datreveno de la morto de Giuseppe Mazzini, li esperantistigis lian verkon *Devoj de la Homo* kaj eldonigis ĝin en 10 000 aŭ 100 000 ekzempleroj 164-paĝaj, pagitaj per monkolekto de la Laborista grupo kaj disdonita tra la mondo. Pro tiu ĉi traduko li ricevis profesoran titolon.

Li ankaŭ kunlaboris per pluraj tradukoj al la *Itala Esperanto-Revuo*.

Nekrologon publikigis la revuon *L'Esperanto* en la numero 2 de la jaro 1936; lia foto aperis en la sekva numero 3-4.

Tradukoj
--------

* Giuseppe Mazzini: *Devoj de la Homo* (El la itala lingvo trad. Mikaelo Arabeno. - 1. eld. Genova: Laborista Esperanto-Grupo, 1922. - 163 p.)

Referencoj
----------

1. ↑  Kvankam la Enciklopedio de Esperanto skribas pri cent mil ekzempleroj de *Devoj de la Homo* ĉe la kapvorto Michele Arabeno, en la artikolo pri la libro mem ĝi mencias nur dek mil, kio estas pli verŝajna. Ankaŭ nekrologo publikigita en la itala revuo *L'Esperanto* mencias dek mil ekzemplerojn, ne cent mil.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Michele Arabeno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Michele Arabeno en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* *Devoj de la Homo*, traduko de Michele Arabeno.
* *Enciklopedio de Esperanto*/A en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Nekrologo en *Esperanto*
**Feluda** (en bengala ফেলুদা), aŭ **Prodoŝ Ĉandra Mitra**, (en bengala প্রদোষ চন্দ্র মিত্র), kiu uzas ankaŭ la angligitan nomon *Pradosh C. Mitter*, estas fikcia detektivo kaj stelulo de serio de bengalaj romanoj kaj noveloj verkitaj de la barata kin-reĝisoro kaj verkisto Satyajit Ray. La detektivo loĝas ĉe 21 Rajani Sen Road, Ballygunge, Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato. Feluda unuafoje aperis en bengallingva porinfana gazeto nome *Sandeŝ* en 1965, ĉe la eldonejo de Satyajit Ray kaj Subhash Mukhopadhyay. Lia unua aventuro estis *Feludar Goendagiri*.

Feluda estas plej ofte akompanata de sia kuzo Tapeŝ (kromnomita Topŝe fare de Feluda), kiu funkcias kiel rakontisto de la historioj. El la sesa historio, nome *Sonar Kella* (La ora fortikaĵo), la duopo estas aligita de populara triler-verkisto Jataju (Lal Mohan Gangulji aŭ Lalmohon Ganguli).

Feluda estis filmita foje, kaj tiu rolulo estis ludata de Soumitra Chatterjee, Sabyasachi Chakrabarty kaj Shashi Kapoor. Satyajit Ray reĝisoris du fimojun de Feluda — nome *Sonar Kella* (1974) kaj *Joy Baba Felunath* (1978). Sandip Ray faris serion de televidaj filmoj kaj radioserioj pri la aventuroj de Feluda.

Notoj
-----

1. ↑  Andrew Robinson.  (1989) *Satyajit Ray: The Inner Eye*. University of California Press, p. 233–. ISBN 978-0-520-06946-6.
2. ↑  Satyajit Ray.  (1a de Februaro 2005) *Complete Adventures of Feluda*. Penguin Books India, p. 10–. ISBN 978-0-14-303278-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Feluda Films* – BBC 18a Jan 2010
* Feluda.net Arkivigite je 2010-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
Aretha Franklin (kun gospela radikoj) kantante la 21an de aprilo, 2007, ĉe Nokia Teatro en Dallas, Teksaso.
**Gospelo** kombinas usonan kristanan religian muzikon kun melodioj kaj ritmoj, kiuj disvolviĝis kune kun frua bluso kaj ĵazo. La vorto "gospelo" venas de angla termino signifanta "evangelion" (de malnovangla "gōdspel", "gōd" = "bona" kaj "spel" = "rakonto", "mesaĝo"). Modernaj gospelaj artistoj jam inkludas elementojn de soula muziko, kiu originale leviĝis de sekulara formo de gospelo. Gospelo unue populariĝis inter afrik-usonanoj kaj blankaj sudusonanoj, sed poste populariĝis ĉirkaŭ la mondo.

Gospelo unue populariĝis dum la 1930-aj jaroj, kiam la blusulo Thomas A. Dorsey fabrikis la terminon *gospela muziko* kaj montris la vojon per kantoj kiel "Precious Lord Take My Hand" ("Altvalora Sinjoro prenu mian manon") kaj "Peace in the Valley" ("Paco en la valo"). Kelkaj radikoj troviĝas en la eldonitaj verkoj kaj lernejoj de Aldine Kieffer (n 1 aŭg 1840) kaj lia bofrato Ephraim Ruebush en Virginio. Gospelo estis antaŭenigita de instruistoj de vojaĝantaj lernejoj, sudusonaj gospelaj kvaropoj kaj eldonejoj de formnota muziko, tiel kiel la eldonejo A. J. Showalter (1879, Georgio), la eldonejo James D. Vaughn (1901, Tenesio), kaj la eldonejo kaj muzika kompanio Stamps-Baxter (1924, Teksaso) de V. O. Stamps.

Inter la plej bone konataj gospelaj kantistoj estas Mahalia Jackson, Linda Hopkins, la Blind Boys of Alabama, la Jordanaires, kaj la Oak Ridge Boys. Nigrula kaj blankula gospelaj muzikoj jam restas ĝenerale apartaj ĝenroj.

La Gospel Music Association de Usono estas grava grupo de gospelaj artistoj. Aretha Franklin, filino de pastro, estas ekzemplo de populara kantistino kun gospelaj radikoj. Multaj blusaj kaj kontreaj prezentistoj, de Solomon Burke ĝis Elvis Presley, montris sian amon por gospelo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gospelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Gospel Music Association retejo
* James D. Vaughan Publishing and School of Music Arkivigite je 2004-12-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Handbook of Texas Online: Gospel Music
* The Tennessee Encyclopedia of History and Culture: Music Arkivigite je 2004-10-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Kaszaper** [kasaper] estas grandvilaĝo  Arkivigite je 2006-01-15 per la retarkivo Wayback Machine en Hungario, en departemento Békés, en Distrikto Mezőkovácsháza. En la loknomo kasza signifas: "falĉilo".

* Areo: 33 km²
* Loĝantaro: 2100
* Poŝtkodo: 5948
* Telefonprefikso: 68

Geografio
---------

Kaszaper situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Tótkomlós kaj Mezőkovácsháza estas proksime.

Historio
--------

En la mezepoko hungaroj fondis la komunumon havanta la nomon *Pereg*. La tataroj detruis ĝin en 1241. Antaŭ la turkoj Pereg havis la rangon kampurbo, kiun la turkoj detruis en 1552. La refondiĝo okazis en 1867 kaj havis la rangon grandvilaĝo en 1926. En 2000 ekstera parto de Tótkomlós havanta la nomon *Pusztaszőlős* aliĝis al Kaszaper. La loĝantaro okupiĝas pri terkultivo kaj bestbredado.

Vidindaĵo estas nobeldomo de Weinckheim, kie maljunulejo funkcias. Vilaĝservoj estas poŝto, policejo, kulturdomo, biblioteko, lernejo, muziklernejo, interretejo, infanĝardeno, 2 kuracejoj, sportejo.

Famuloj
-------

En Kaszaper naskiĝis inĝeniero Péter Kisházi.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2006-01-15 per la retarkivo Wayback Machine
**Coldrerio** - prononco [kolDRErio] - estas komunumo de la Komunumaro Mendrisio kaj la Distrikto Mendrisio en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 2 939 loĝantojn laŭ la stato de 2018.

Geografio
---------

Coldrerio situas sude de la urbo Mendrisio. Al la urbeca komunumo apartenas la kvartaloj Madonna, Mercole kaj Villa.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,46 km², de kiuj 10,1% estas kovritaj de arbaro, 45,6% servas por agrikulturo kaj 43,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Coldrerio limas en nordoriento al Castel San Pietro, en sudoriento al Balerna, en sudo kaj sudokcidento al Stabio, kaj en nordokcidento al Mendrisio.

Trafiko
-------

Tra Coldrerio pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2 kaj la svisa aŭtovojo A2, kies plej suda servejo de vojaĝantoj situas en Clodrerio. La gotarda trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj, kiu pasas tra la komunumo ne disponas pri stacidomo sur la komunuma teritorio, sed per la loka busreto de Mendrisio la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Coldrerio datiĝas el la jaro 852 kiel *Caledrano*. En la 19-a jarcento estis dum torfminado trovitaj la restaĵoj de surposta setlejo el la bronzepoko. Dum la eŭropa mezepoko la Episkoplando Como posedis bienojn en Coldrerio. En la 13-a jarcento, kiam Coldrerio fariĝis komunumo, ĝi dependis de la Graflando Seprio. En la jaro 1517 ĝi kun la tuta Mendrisiotto venis sub la regado de la Svisa Ĵurkomunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Stefania Bianchi*:  *Coldrerio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-02-24)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Coldrerio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Coldrerio

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Mendrisio |
| --- |
|  **Komunumaro Balerna:** **Balerna**  •  Castel San Pietro  •  Chiasso  •  Morbio Inferiore **Komunumaro Caneggio:** **Breggia**  •  Vacallo **Komunumaro Mendrisio:** Coldrerio  •  **Mendrisio** **Komunumaro Riva San Vitale:** **Riva San Vitale** **Komunumaro Stabio:** Novazzano  •  **Stabio** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 438565
* GND: 4576553-4
* VIAF: 247384766
* NKC: xx0195864
 |
**Katabasis** (de greka *katabaino*: deiri, desupri. eo: **katabazo**) estas muzika figuro, kiu esprimas per falantaj tonoj humilecon, doloron kaj respekton.

La muzika simbolo je tio estas ligita kun tekstpasejo, kiu postulas submetiĝon kaj adoron kaj funkcias per la muzika realeco kiel figuro de la penso esprimita per la teksto.

La figuro klarigas denove la sencenhavon de la teksto kiel iaspeca bildo, aliaflanke tamen, kvazaŭ malligite de la teksto, ĝi plenumas ankaŭ muzike desupradon. *Katabasis* do ne nur priskribas rilaton „tono-teksto", sed ja ankaŭ travivadon en la muziko mem. (vd. sinestezio)

Ekzemploj
---------

La dua parto de la moteto „Singet dem Herrn ein neues Lied" (BWV 225) de J.S. Bach enhavas en la pasejo „…(Gott) weiss, wir sind nur Staub…" ("… Dio scias, ke ni estas nur polvo. Takto: 173) tipan katabazon. 

La humilan, ja eĉ "malgrandigan" fakton, ke la homo konsistas nur el polvo, Bach substrekis per katabazo. je tio la soprano plenumas ja malgrandan, sed tamen evidentan „agadon de kliniĝo", malsuprante ekde C`` al F`. La komponisto tamen igas plenumi ĉi tiun iron malsupren ne nur la sopranon, sed ĉiujn aliajn voĉojn (aldo, tenoro, baso). Bach sentigas per ĉi tiu katabazo al la homoj kaj en la tekstenhavo kaj ankaŭ en la muziko la scion pri la efemereco.

Literaturo
----------

* Bartel, Dietrich: Handbuch der musikalischen Figuren, Laaber 1985
* Buelow, Georg J. u.a. Art. ,,Rhetoric and music", in: NGroveD SE, Bd. 21, S. 268.
* Johann Sebastian Bach: „Singet dem Herr ein neues Lied" (BWV:225)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Katabasis » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3205422 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
**Fontanières** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 259 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Fontanières etendiĝas sur 15,91 km², kaj havis 259 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Fontanières situas je alteco de 575 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Fontanières apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Maryse Breschard, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Fontanières apartenas al la kantono de Évaux-les-Bains, kies ĉefurbo estas Évaux-les-Bains. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Évaux-les-Bains
**LEE Chong-Yeong** (koree 이종영, I Jong-yeong, naskiĝis la 13-an de februaro 1932, mortis la 4-an de julio 2008 en Daegu) estis korea esperantisto kaj honora membro de UEA.

Li studis ĉe la universitatoj Yeungnam (Sud-Koreio), Havajo kaj Harvard (Usono) kaj doktoriĝis en la universitato Kobeo (Japanio) pri komerca ekonomio. Li estis ĉefo de la merkatuma grupo de la UNorganizo pri Nutraĵoj kaj Agrikulturo, emerita profesoro de la Ŝtata Universitato Kyungpook (Koreio) kaj orda profesoro de la Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino. 

Lee Chong-Yeong lernis Esperanton aŭtodidakte en 1948, esperantistiĝis en 1949 kaj estis prezidanto de Korea Esperanto-Asocio (KEA) en jaroj 1994-95, prezidanto de UEA en jaroj 1995-1998, denove prezidanto de KEA (1998-2001) kaj vicprezidanto de UEA (2001-2004). Kiel prezidanto de UEA li distingiĝis kiel dinamika kaj iniciatema gvidanto, kies plena sindediĉo al Esperanto, sincereco kaj persona ĉarmo faris lin amata de ĉiuj. Li kuniniciatis la unuan Nitobe-simpozion en la Universala Kongreso en Prago en 1996 kaj la Manifeston de Prago, kiu - subskribita de pli ol 13000 esperantistoj - plu restas la gvida dokumento pri la celoj de la Esperanto-movado. En 1996 prezidanto Lee lanĉis Kampanjon 2000, kiu kune kun la Manifesto de Prago katalizis senteblan pliaktivigon en UEA kaj la cetera movado. 

En 2004 Lee Chong-Yeong estis elektita honora membro de UEA pro liaj elstaraj meritoj por UEA kaj tutmonda Esperanto-movado. Li estis ankaŭ honora prezidanto de Korea Esperanto-Asocio. La ĉina stato dekoraciis lin per la Medalo de Entuziasma Subteno de Konstruo kaj Kunlaboro por Ĉina Amikeco, kaj la prezidento de Vjetnamio per la Medalo de Entuziasma Subteno por la Vjetnama Esperanto-Movado. 

Li prelegis okfoje en IKU kaj dufoje ĉe AIS-kursoj.

Verkoj
------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Lee Chong-Yeong »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* *Esperanto en la 21-a jarcento* (2001)
* *Esperanto, la lingvo de la 21-a jarcento* (en la korea, 2001)
* *Esperanto kaj internaciaj organizaĵoj* (2003)
* *80-jara historio de la korea Esperanto-movado* (en la korea, 2003)
* *Komuna Historio por malfermi estontecon* (kunverko, 2007)
* *Ridante Lernu Arkivigite je 2019-02-19 per la retarkivo Wayback Machine* (en la korea/esperanta, 2007)

| Antaŭe: | Prezidanto de Universala Esperanto-Asocio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| John C. Wells | 1995–1998 | Keppel Enderby |




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 31307
* GND: 140306064
* LCCN: nr2001020313
* VIAF: 103836384
* ISNI: 0000 0003 9411 8597, 0000 0000 8404 9477
 |
Kata Dobó
**Dobó Kata** (25-a de februaro 1974 en Budapeŝto aŭ Győr) estas hungara aktorino, vivanta longtempe en Usono, kun produktisto Andrew George Vajna.

Nomo
----

Ŝia vera naskiĝa nomo estis **Katalin Kovács**, sed tiu familia nomo estas tro ofta inter la hungaraj familiaj nomoj (la nomon Katalin Kovács portas jam famaj kajakistino kaj kantistino (tiu lasta en formo de Kati Kovács ), tiel ĝi ŝanĝis tion al pli ekskluziva nomo, DOBÓ Kata (Kata estas hungara karesformo de Katrina, cetere DOBÓ Katica estis fama fikcia hungara persono de la mezepoko.)

Vivo
----

Dobó Kata patroprenis en la aĝo 17 en modelulina konkurso – je propono de sia instruisto -, kie ŝi gajnis krompremion. La junulino iĝis serĉata modelulino ne nur en Hungario, sed en Germanio, kvankam ŝi estis alta 168 cm, kio estas malalta staturo en la modelindustrio.

Li sensukcese provis eniri Pedagogian Altlernejon. Post kelkaj jaroj – kiel sukcesan aktroinon – oni akceptis en la Aktorarta Universitato, kie li studis nur unu jaron.

La modela laboro en Germanio daŭris ne tro, ĉar ŝi volis hejmeveni. Ŝi venis al Hungario kaj surprenis hostesajn laborojn, vizitis rolludajn elektojn. Ŝi aperis surekrane en 1995, en la junulara televida serio „Éretlenek" (Malmaturiĝuloj). La veran sukceson kaj konatecon portis por li la filmo „Miniszter félrelép" (1998 ~ La ministro mispaŝas (do fraŭdas)). La produktisto de la filmo estis Andy Vajna, kiu konatigis, popularigis ŝin.

Ŝi abrupte sukcesis en la hungara filmindustrio, sed post kelkaj jaroj forlasis ĝin por pli grandaj sukcesoj en Usono, Halivudo, apud Andy Vajna. Kvankam li rolis en Hungario eĉ ĉefrolon, en Usono ŝi ricevis nur kelkajn epizodajn rolojn (spite al helpo de Vajna).

En 2006, ŝi estis ĉefrolulino en filmo pri la hungara revolucio de 1956. Tio alportis por ŝi sukceson. Post la filmo, ŝi restis en Hungario, la amafero finiĝis kun Vajna.

Ĉefaj filmoj
------------

* *Éretlenek* (1995),
* *A miniszter félrelép* (1998)
* *Ámbár tanár úr* (1999)
* *Európa Expressz* (2000)
* *Amerikai rapszódia* (2001)
* *15 perc hírnév* (2001)
* *Rollerball* (2002)

Ekde dua duono de la 1990-aj jaroj ŝi vivis kun Andy Vajna en Usono ĝis 2005-06.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kata Dobó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* foto Arkivigite je 2005-01-30 per la retarkivo Wayback Machine
* imdb


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53492
* LCCN: no2019128207
* VIAF: 107000162
* ISNI: 0000 0000 7827 1119
* BNF: 14641657f
* BNE: XX1794838
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Frank BUCKLEY** [frenk bakli] (naskiĝis en 1914; mortis en 2003 en Bristol) estis brita esperantisto, fervora propaganto de Esperanto en multaj landoj.

Li estis angla advokato kaj Esperanto-pioniro. Kiam li atingis la 70-jaran aĝon, li ricevis pli ol 300 naskiĝtagajn gratulo-kartojn el multaj landoj, kiuj ebligis interesan propagand-ekspozicion en la loka biblioteko.

Frank Buckley estis verkisto de serio de komediaj teatraĵoj *(La Ĉehoslovaka Porko, La Feliĉa Familio, Domo Fantomata)* kaj dramoj (*Maria Martin, 9 Dzika Strato, Sally Bowles* ktp.) Li estis komponisto de kantoj, ekzemple *Ĝis la Revido* kaj la kongresa uverturo *Esperantiana*.

Li reĝisoris kaj prezentis programojn ĉe Universalaj Kongresoj en 1950, 1955, 1971, 1987 kaj 1989, krome en internaciaj kunvenoj en 1939, 1946, 1947, 1950, 1952, 1955, 1981, 1987, 1989, 1990, 1991 kaj 1993.

La programoj estis: *Hamlet* (Ŝekspiro, tradukis Zamenhof, muziko: Vaughan Williams), *La Sonĝo de Somermeza Nokto* (Ŝekspiro, tradukis Louise Briggs, muziko: Felix Mendelssohn), *Neĝulino kaj la Sep Viretoj* (Walt Disney, trad. Frank Buckley, muziko: Churchill) kaj la teatraĵoj de Frank mem.

Kun prelegoj kaj legadoj, li vizitis la Kulturan Esperanto-Domon, kastelo Greziljono, Francio, la Kulturan Centron Esperantistan, La Chaux-de-Fonds, Svislando, la Hispanan Kunvenon, Sant Cugat del Vallés, kaj la Kolegion de la Popoloj, Elsinore.

Li ricevis diplomojn de Brita Esperanto-Asocio (nun: Esperanto-Asocio de Britio) kaj de la Internacia Cseh-Instituto. Li estis dumviva membro de UEA kaj de Brita Esperanto-Asocio, kaj prezidanto de Bristola Esperanto-Asocio. Dum longa serio da jaroj li instruis kaj propagandis Esperanton.
**HORN Gyula** (naskiĝis la 5-an de julio 1932 en Budapeŝto, mortis la 19-an de junio 2013 en Budapeŝto) estis hungara socialista politikisto, ĉefministro inter 1994-1998.
Li studis (1950-1954) en Rostov (Sovetunio) ekonomion, poste en Hungario (1967-1970) politikon. Li komence laboris kiel mekanikisto ĉe Siemens, poste en la Financa Ministrejo (1954-1959) kiel reprezentanto pri vendimpostoj.

Li laboris inter 1959 kaj 1990 en la Ministrejo de la eksteraj aferoj en diversaj postenoj: diplomato en Sofio (1961-1963), Beogrado (1963-1969), poste en diversaj postenoj de la ministrejo atingas la postenon de la ministro pri eksteraj aferoj (1989-1990)

Li estis ano de la Centra Komitato de la Komunista partio (MSZMP KB) 1985-1989, post malfondiĝo de la komunista partio (1989) en 1990 li elektiĝis prezidanto de la MSZP (Hungara Socialista Partio) kaj estis partiestro ĝis 1998 (tiu partio estas oficiale socialdemokrata). 1994-1998 ĉefministro de Hungario. Ekde 1990 parlamentano.

1996-2003: vicprezidanto de la Socialista Internacio

Li malfermis la feran kurtenon antaŭ la ŝtatanoj de la komunisma Germanio, tiel helpis la kolapson de la Honecker-reĝimo. Pro tio li estis alte respektita de Helmut Kohl, kiu donis al li meriton.

Li gvidis ĝis venko (1994) la idon de la eks-komunista partio, nomata Hungara Socialista Partio (MSZP). Tiam (1994) li iĝis ĉefministro de Hungario, sed en la parlamenta balotado de 1998 la socialista partio malvenkis kaj li abdikis pri la posteno de partiprezidanto. Poste li iom retiriĝis de la hungara politiko (sed restis parlamentano) kaj transdonis la prezidantecon al Kovács László.

Li estis ekde 2007 ĝis morto en komato.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gyula Horn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20334
* GND: 119002337
* LCCN: n91104829
* VIAF: 34565790
* ISNI: 0000 0000 8113 529X
* SUDOC: 034413529
* BNF: 12517154d
 |
Tabelo de Hidraŭliko kaj Hidrostatiko, el la enciklopedio de 1728 *Cyclopaedia*.
**Hidraŭliko** estas fako de scienco kaj inĝenierado okupiĝanta pri la meĥanikaj ecoj de likvoj. La Mekaniko de Fluaĵoj estas la teoria branĉo kiu donas la ĝeneralajn ecojn, dum Hidraŭliko pli fokusiĝas en la inĝenieran utiligon.

La vorto "hidraŭliko" devenas el la greka ὑδραυλικός' (*hydraulikos*) kiu siavice venas el ὕδραυλος, kio signifas *akvorganon*, el ὕδωρ (akvo) kaj αὐλός (tubo).

Laŭ Francisko Azorín **hidraŭliko** estas *Scienco pritraktanta la leĝoj [tiele: sen akuz.] de la fluidoj.* Li indikas etimologion el greka *hidraulikos* (akvaĵo) kaj de tie la latina *hydraulica*, kaj li aldonas teknikajn terminojn *hidrostatiko*, pri la fluidoj senmovaj; *hidrodinamiko* , pri la fluantaj fluidoj; *hidrotekniko*, por arto pri kondukado, barado k. levado de likvidoj.

Historio
--------

La unuaj historie konataj saĝuloj de tiu scienco en la Okcidento estas Ctesibius (ĉ. 270 aK) kaj Herono de Aleksandrio (ĉ. 10–70 de nia erao). En malnova Ĉinio oni povas citi la nomojn de Sunŝu Ao (6-a jarcento aK), Ksimen Bao (5-a jarcento aK), Du Ŝi (ĉ. 31 pK), Zhang Heng (78 - 139) kaj Ma Jun (200 - 265 AD), kaj poste Su Song (1020 - 1101) kaj Ŝen Kuo (1031 - 1095).

En 1619 Benedetto Castelli (1578–1643), lernanto de Galileo Galilei, publikigis la libron *Della Misura dell'Acque Correnti* ("Pri la mezurado de kuranta akvo"), kiu estas konsiderata la naskiĝo de la moderna hidraŭliko.

Blaise Pascal (1623–1662) estas la ĉefa saĝulo de la nova Hidraŭliko.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 89.

Vidu ankaŭ
----------

* Hidraŭlaj meĥanismoj.
* Ĝermolisto de hidraŭliko
* Hidrologio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hidraŭliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Internacia Asocio de Hidraŭlika Inĝenierado kaj Esploro (IAHR)
* La principoj de Hidraŭliko angle
**Gyula Hevesi** [djula heveŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hevesi Gyula** estis hungara kemiisto, ekonomikisto, politikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1956).

Gyula Hevesi  naskiĝis la 21-an de novembro 1890 en Hungara reĝlando, en Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio). Li mortis la 25-an de februaro 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Hevesi devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion, poste universitaton en Budapeŝto. En 1918 li edziĝis, sed baldaŭe li eksedziĝis, en 1919 li denove edziĝis. Jam en 1918 li redaktis komunistan gazeton, poste li estis komisaro (komprenu [[ministro) pri ekonomia produkto dum la Hungara Sovetrespubliko. Post la fiasko li rifuĝis al Vieno, poste al Berlino, poste al Italio. Tie li arestiĝis, tial li vojaĝis unue al San Marino, fine al Sovetunio. Inter 1938-1946 li estis deportita trudlaboristo. En 1948 li hejmenvenis kaj li ekhavis gravajn postenojn. Ekde 1959 ĝis sia morto li estis grava membro de la unusola partio. Li ricevis premion Kossuth en 1959, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Szovjetunió ipara* (Industrio de Sovetunio), (1950)
* *Egy mérnök a forradalomban. Négy évtized történelmi időkben* (1959, 1965)
* *Folyamatos munkarendek alkalmazásának gazdasági, szervezési és szociális kérdései* (1966)

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

* Kategorio Gyula Hevesi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 441058
* GND: 111706249X
* LCCN: nb2019022077
* VIAF: 121433441
* ISNI: 0000 0000 7969 0016
* SUDOC: 098502484
* NKC: uk2013750574
 |
dekstra
**Frank SHORTER** (naskiĝis la 31-an de oktobro, 1947 en Munkeno, Germanio) estis la unua usona kuranto post 64 jaroj, kiu venkis en Olimpika maratono, gajnante oran medalon 1972 en sia naskourbo Munkeno.

Shorter estis filo de kuracisto de la usonaj okupadaj trupoj en la postmilita Germanio kaj jam frue fariĝis sukcesa maratonisto.
Unuan fojon li venkis en maratono 1970 en San-Paŭlo, Brazilo. sekvis duobla venko (10.000 metroj kaj maratono) en la Panamerikaj Ludoj de 1971.

Temis pri lia nur 5-a konkursa maratono, kiam Shorter alstrebis la oran medalon en Munkeno 1972 (en 1908 jam venkis usonano John Hayes).
Antaŭ lia starto por la maratono li jam finis la 10.000-metran konkurson en 5-a rango.

Post 10 mejloj (proksimume 16 kilometroj) li atingis la gvidan pozicion, neniam plu rezignonte pri ĝi. Distanciĝante de la ĉefa svarmo de kurantoj, li finis la konkurson post 2 horoj 12 minutoj kaj 19,8 sekundoj, pli ol 2 minutojn pli frue ol la sekva kuranto.

La sopiron de Shorter gajni duan olimpikan oron en 1976 fiaskigis Waldemar Cierpinski, ĝis tiam malmulte konata sportisto el GDR, la orientgermana respubliko. Cierpinski atingis la celon proksimume 50 sekundojn antaŭ SHORTER, kiu gajnis la arĝentan medalon post 2 horoj 10 minutoj kaj 45,8 sekundoj.

SHORTER decidis retiriĝi de la elita sporto post la sekva sezono kaj lanĉis propran firmaon por liverado de sportartikloj.. Li ankaŭ laboris en televido kiel sportkomentisto.

Legu ankaŭ pri aliaj longdistancaj kurantoj!

* Kategorio Frank Shorter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 21964
* GND: 139343946
* LCCN: n82232796
* VIAF: 79547138
* ISNI: 0000 0000 7844 9968
* SUDOC: 061444456
* BNF: 146473630
* NDL: 00621473
* NKC: xx0224390
 |
**Gyula Illés** [djula ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illés Gyula** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto.

Monumento en Budapeŝto fare de Illés
Gyula Illés  naskiĝis la 7-an de februaro 1923 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de marto 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Illés studis inter 1941–1945 en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1951. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Ohmann kaj Pál Pátzay. Li debutis en ekspozicio en 1950. Inter 1953 kaj 1983 li instruis en la Industriarta Altlernejo/Universitato. Plej ofte li kreis reliefojn, ornamaĵojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1967-1986.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1968, 1978)
* Sopron (1993, 1995)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* 3 printempoj3 printempoj
* Ornamreliefoj en BudapeŝtoOrnamreliefoj en Budapeŝto
* Ornamreliefo en KazincbarcikaOrnamreliefo en Kazincbarcika
* Plano en TiszalökPlano en Tiszalök
* Memortabulo pri francaj rifuĝintojMemortabulo pri francaj rifuĝintoj

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* János Anti Szabó
* Klára Balatoni
* Bálint Józsa
* Katalin Katona
* József Kótai
* Katalin M. Kiss
* István Madarassy
* Veronika Szabady

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gyula Illés en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621697
* VIAF: 162596800
 |
**San Miguel de la Ribera** [sanmiGEL delariBEra] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. *San Miguel de la Ribera* estas tradukebla etimologie al *Sankta Mikaelo de la Riverbordo*. Iam nomiĝis «Aldea del Palo», domaro de la bastono.

Ornamita domo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 26,33 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 285 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 25 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En loĝloko ĉirkaŭ konvento okazis juĝoj fare de la Inkvizicio. En la historia romano de Miguel Delibes nome "El Hereje" (La herezulo) oni referencas, ke la ĉefrolulo, Cipriano Salcedo, estas kaptita de la Inkvizicio en Aldea del Palo. 

En diversaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, vitoj ĉefe por produktado de vino) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753967
 |
dekstra
**Jack SHEPPARD** (naskiĝis en decembro 1702, Stepney, Anglio; mortis la 16-an de novembro 1724 en Londono) estis angla rabisto en la 18-a jarcento. Ĉar li kvarfoje sukcese eskapis el londonaj malliberejoj, li iĝis heroo de versoj, foiraj teatraĵoj kaj romanoj.

Ĉar lia patro frue mortis, Jack Sheppard kreskis en labordomo. Li lernis skribi kaj legi, sed pasigis la tempon plej volonte inter la ŝtelistoj kaj amoristinoj de *Drury Lane* kaj vivtenis sin per malgrandaj krimagoj. Oni kaptis lin la 24-an de aprilo 1724 kaj malliberigis lin en la prizono de *Saint Giles*, el kie li baldaŭ eskapis. Oni denove kaptis lin post kelkaj novaj ŝteloj kaj tiam malliberigis lin en *New Prison* (nova prizono). Li eskapis la 25-an de majo per nekredebla lerteco kaj daŭrigis krimadon, ĝis denuncis lin Jonathan Wild, gvidanto de la londonaj krimuloj. Oni arestis Sheppard denove la 23-an de julio kaj kondamnis lin je morto. Li eskapis el la malliberejo *Old Bailey*, per raspilo, kontrabandita de lia amatino Poll Maggot.

Oni kaptis lin kvarafoje la 10-an de septembro kaj enprizonigis lin en *Newgate*, en privata ĉelo, en la plej sekura parto de la prizono. Oni katenigis lin al la planko, sed li sukcesis rompi la ĉenojn kaj grimpis en la kamenon, trairinte plurajn ferpordojn. Poste li revenis kaj el littuko li faris ŝnuregon kaj malleviĝis el la supera parto, apud la muro eksetren. Li okupiĝis la sekvajn tagojn pri ŝtelado kaj ŝtelrompoj, fine li ebriiĝis, kaj pro tio oni sukcesis kapti lin denove kaj revenigis lin en la prizonon.

Jack Sheppard pendumiĝis la 16-an de novembro sur la ekzekutejo Tyburn, kie onidire alvenis 200.000 scivolemuloj por partopreni la *spektaklon*.

* Jack Sheppard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jack Sheppard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217639
* GND: 137039891
* LCCN: n83177808
* VIAF: 74147739
* ISNI: 0000 0000 6315 8519
* SUDOC: 120015900
* BNF: 15102048h
* NDL: 00759636
* RKD: 329575
 |
**Gyula Katona** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Katona Gyula** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001), membro de Bulgara Scienca Akademio. Li uzas angle la nomformon *G. O. H. Katona*.

Gyula Katona  naskiĝis la 16-an de marto 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Katona frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1959-1964, poste li eklaboris en matematika instituto. Li edziĝis en 1964 baldaŭe havanta 2 filojn. Ekde la sama jaro li instruas ankaŭ en ELTE, dume li estis plurfoje gastoprofesoro en Usono, unufoje en Sovetunio. En 1982 li doktoriĝis antaŭ MTA. Li partoprenis en redaktadoj de fakrevuoj, ekzemple *Acta Mathematica Hungarica*, *Combinatorica*. Li okupiĝas precipe pri kombinatoriko kaj aroteorio. Li ricevis memormedalon kaj 6 premiojn inter 1967-2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Theorem of Finite Sets* (1966, 1968)
* *A Simple Proof of the Erdős–Ko–Rado Theorem* (1972)
* *Extremal Hypergraph Problems and Convex Halls* (1985)
* *Kombinatorika és motivációk* (1996)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio Gyula Katona en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445467
* GND: 128135018
* LCCN: n86092189
* VIAF: 61865917
* ISNI: 0000 0001 1766 539X
* SUDOC: 083054472
* BNF: 15562785k
* BIBSYS: 6031070
* NKC: xx0240451
 |
Linn Reusse en la filmo Die Rote Zora ("la ruĝa Zora") de 2008
**Linn Sara Reusse** (naskiĝinta la 23-an de septembro 1992 en Berlino) estas germana aktorino.

Ŝi estas ĉefa rolantino en la kineja porjunula aventura filmo Die rote Zora ("la ruĝa Zora"), filmita per germania-svedia teamo en Montenegro, kiu ekprezentiĝis en kinejoj la 24-an de januaro 2008. En la filmo ŝi ludas la rolon de la kroata knabino *Zora*, kiu dum la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento en Dalmatio gvidas bandon de junaj orfoj, kiuj sovaĝe vivas en la ruinoj de forlasita marborda fortikaĵo, klopodas batali por pli da socia justeco en la regiono kaj provas eskapi al la lokaj aŭtoritatoj. Dua "heroo" de la rakonto estas la 12-jara knabo Branko, kies rolon ludas Jakob Knoblauch.

la infana bando en la filmo "Die rote Zora" de 2008
Ekde la jaro 2002, do ekde la 10-a vivojaro, la knabino germane dublis televidajn kaj kinejojn filmojn, ekde 2006 engaĝite ludas en profesia teatro de Berlino kaj ekde tiam ankaŭ aperis en pluraj teatraĵaj filmoj kaj la germanlingva televida krimfilma serio "Polizeiruf 110" (*polica voko 110*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Linn Reusse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj pri Linn Reusse sur la paĝoj „DieKinokritiker.de" Arkivigite je 2008-02-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232172
* GND: 1147092362
* VIAF: 284017375
* ISNI: 0000 0003 9040 7674
* SUDOC: 196840961
* MBA: 5cbab74d-90f0-4195-8f10-f7c3a7dc240e
* NKC: pna2012731081
 |