recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Duce*** ([DUĉe] itala prononco: [ˈduːtʃe], "estro") estis itala titolo, derivita el la latina vorto "dux", kaj adapto de duko. La estro de la Nacifaŝisma Partio nome Benito Mussolini estis identigita de la faŝistoj kiel *Il Duce* ("La estro") de la movado. En 1925 ĝi iĝis referenco al la diktatora posteno de *Sua Eccellenza Benito Mussolini, Capo del Governo, Duce del Fascismo e Fondatore dell'Impero* ("Lia Ekscelenco Benito Mussolini, Registarestro, Estro de Faŝismo kaj Fondinto de la Imperio"). Mussolini tenis tiun titolon kune kun tiu de Prezidanto de la Konsilio de Ministroj: tiu estis la konstitucia posteno kiu titoligis lin por regadi en Italio je la konto de la Reĝo de Italio. La esprimo "Fondinto de la Imperio" estis aldonita por la ekskluziva uzado de Mussolini kiel agnosko de lia fondo de oficiala jura ento de Itala Imperio je la konto de la Reĝo en 1936 post la venko de Italio en la Dua ital-etiopa milito. La titolo estis tenita de Mussolini ĝis 1943, kiam li estis elpostenigita fare de la reĝo kaj la posteno de "Duce" estis malmuntita, dum la marŝalo Pietro Badoglio, nome 1a Duko de Adisabebo estis nomumita *Presidente del Consiglio* (Registarestro).

En septembro 1943, Mussolini nomumis sin la "Duce de la Itala Sociala Respubliko" (en itala: *Duce della Repubblica Sociale Italiana*), kaj tenis tiun postenon ĝis la falo de la Itala Sociala Respubliko kaj sia morto en aprilo 1945.

Tiu postentitolo estis la modelo kiun aliaj faŝismaj estroj adoptis, kiel la titolo de *Führer* por Adolf Hitler, de *caudillo* de Francisco Franco, de *Conducător* de Ion Antonescu ktp.

Notoj
-----

1. ↑   bildo: Propaganda afiŝo de Benito Mussolini, per priskribo "Sua Eccellenza Benito Mussolini, Capo del Governo, Duce del Fascismo e Fondatore dell'Impero ...".
2. ↑   Quartermaine, L. (2000). Mussolini's Last Republic: Propaganda and Politics in the Italian Social Republic. p. 21 Alirita la 27an de januaro 2019.
**Esperanto en Kubo** aperis en la komenco de la 20-a jarcento. Pri tiu epoko vidu artikolon Frua Kuba Esperanto-movado.

Post la jaro 1959 kaj la venko de la kastrisma revolucio Esperanto disvastiĝis. Sed nur en 1979 oni fondis la asocion KEA (Kuba Esperanto-Asocio), kiu aliĝis al UEA en 1983. Post tio oni eldonis librojn en Esperanto, ekfunkciis la radioelsendejo de Radio Havano Kubo kaj oni organizis Universalajn Kongresojn kaj IJK en 1990 kaj en 2010. Krome en 2004 okazis en Kubo la Tutamerika Kongreso de Esperanto.

Referencoj
----------

* "Kubo kaj Esperanto", *Juna Amiko*, nº 3/2009 (126), paĝo 32.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historio de la Kuba Esperanto-movado Arkivigite je 2004-10-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Stanislavo Belov (2017-04-08) Esperanto-kongreso kaj posta sukceso (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-04-08. Alirita 2017-04-08. *(blogaĵo pri la 6a Nacia Esperanto-kongreso en 2015)*

* Esperanto-movado en Kubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Esperanto-movado en Kubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 11′ 08″ N 13° 46′ 08″ O﻿ / ﻿49.18556 °N, 13.76889 °O﻿ / 49.18556; 13.76889 (mapo)

**Akva muelejo Hoslovice** kun ununura rado en municipo Hoslovice estas konsiderata kiel la plej malnova konservita akvomuelejo sur teritorio de Ĉeĥio. La muelejo, kiu estas protektata kiel nacia kulturmemorindaĵo de Ĉeĥio, estas kreata de devena muelejĉambro, kie troviĝas ankaŭ nigra kuirejo. Tegmento de la muelejo estas kovrita per fragmittegmentoj. La perimetra masonaĵo estas ŝtona. En la areo de muelejo estas plu ŝedo kaj bovinejoj kun garbejo. En la malantaŭa parto de la areo troviĝas diŝlageto kun akvomovumado por la mueljo, longeco de la movumado estas proksimume 150 metroj.

La unuan skribmencion pri la muelejo enhavas Impost-ofico el la jaro 1654. Kelkaj forŝiraj skribmencioj datigas la konstruaĵon de la muelejo ankoraŭ pli frue, ĝis la fondo de municipo Hoslovice.

La muelejo kreas konsiston de ekspozicioj de Muzeo de meza Pootaví en Strakonice. Ĝi aperis ankaŭ kiel filma loko por diversaj filmoj (precipe filmaj fabeloj).

Pluaj fotoj
-----------

* Akva muelejo HosloviceAkva muelejo Hoslovice
* Akva muelejo HosloviceAkva muelejo Hoslovice
* Akva muelejo HosloviceAkva muelejo Hoslovice
* Akva muelejo HosloviceAkva muelejo Hoslovice
* Akva muelejo HosloviceAkva muelejo Hoslovice

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficialaj paĝoj Arkivigite je 2020-07-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Artikolo sur paĝoj www.vodnimlyny.cz
* Artikolo pri ekskurso en ĉirkaŭaĵon
**Ĉoka** (serbe *Чока*, slave **Čoka**, hungare *Csóka*) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato. Ankoraŭ 7 vilaĝoj apartenas al la municipo.

Ĉoka situas en la mapo en la verda munucipo
Katolika preĝejo de Ĉoka

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 4710[*kiam?*]
* Poŝtkodo: 23320
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Ĉoka situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso (kontraŭe troviĝas Senta), ĉefvojoj kaj fervojoj estas al Novi Kneĵevac, Kikinda kaj tra ponto al Senta.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ĉoka 4707 homoj, (hungaroj 2703 (57 %), serboj 1541 (33 %), jugoslavianoj 98 (2 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo

Famuloj
-------

En la iama Csóka naskiĝis hungara-juda arkitekto Richárd Schöntheil.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Hungario Decs, Hungario
* Grekio Skala, Grekio
* Hungario Csanádpalota, Hungario
Variaj forkoj
**Forko** estas manĝilo, simila al kulero, sed kiu havas kelkajn pintojn anstataŭ ujon.

Fiŝkaptilon de helena dio Pozidono (Neptuno ĉe antikvaj romianoj) eblas konsideri kiel praavon de moderna forko. Forksimilan ilon oni uzis historie ankaŭ en batalo, terkultivado, rostado kaj frizado. En Romio oni komencis uzi oran forketon por manĝado, sed barbaraj triboj ruinigis tiun kulturon por longa jarmilo.

Ree ĝi estis inventita proksimume en IX jarcento en Bizanco, de kie forko ekkonkeris mondon tra Venecio kaj tra Kijiva Rusjo, Pollando ĝi atingis tablon de reĝo Ludoviko la 14-a (Francio). Pri tio oni povas ekscii de pola libro *Lyzka za cholewa a widelec ne stole* (Kulero en boto sed forko sur tablo, Krakovo, 1974):

> 
> Valeza reĝ’ evitis politikumadon   
> 
> Sed li pasie ŝatis bovlumbaĵan pladon,   
> 
> Litornojn same, post ĉasistprizorgo,   
> 
> Li kaptis per portita el Pollando forko.   
> 
> (*Elpoligis* Kris Long)   
> 
> 
> 
> 

Ofte oni malpermesis uzi forkon, ekz. sur ŝipoj de la Brita militŝiparo, per statutoj de kelkaj monakejoj (ilo de satano) ktp. Ĝi komence estis uzata ĉe riĉuloj kaj estis produktita el noblaj metaloj kiel ekz. oro, arĝento. Nun estas produktita el specifaj metaloj kaj ofte kun plasta, ligna, guma, porcelana, vitra, best-osta tenilo. Por etinfanoj kaj klientoj de rapidmanĝejoj oni faras ĝin el plasto.

La forko, kvankam oportuna manĝilo ne estas nepra, eĉ malpli ol tranĉilo aŭ kulero, kaj aperis pli malfrue ol tiuj. Cetere, en multaj landoj, oni uzas manĝbastonetojn aŭ direkte siajn fingrojn.

Kolekto de forkoj
-----------------

Arĝentaj forkoj
Esperantisto Viktor Pajuk posedas la plej grandan kolekton de ŝtalaj forkoj — pli ol 800 iloj. Li ekkolektis forkojn en 1980 kiel studento. En 1999 en Lucko oni ekspoziciis 220 ilojn el lia kolekto, kio okupis 9 kadrojn (po 1 m²). Pri lia kolekto aperis artikolo en *Monato (gazeto)*, li prelegis en Ternopilo, Lucko, Londono, Frankfurto, Ĉikago kaj aliaj urboj.

Alia signifo
------------

Forko estas ankaŭ la loko, kie vojo, tubo, branĉo k.t.p. disiĝas al du aŭ pluraj direktoj .

Vidu ankaŭ
----------

* Forkiĝo (rivera)
* Forkego

Referencoj
----------

1. ↑   PIV2 (2002) p. 354

* Forko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Forko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Forkego apud kompoŝta korbo**Forkego** estas longa agrikultura ilo, konsistanta el ligna bastono kaj metalaj dentoj ĉe unu ekstremo. Ĝi estas uzata por kolekti fojnon, pajlon kaj stalan sterkon. Historie oni uzis ankaŭ forkegon tute faritan el ligno.

Forkego kutime havas kvar longajn dentojn, sed oni povas trovi ankaŭ aliajn. La dudenta forkego estas ofte uzata por kolekti kubojn da presita pajlo, la tridenta ankaŭ utilas por kolekti fojnon. La kvardenta forkego estas universala kaj uzebla por kolekti sterkon.

Ekzistas terpom-forkego por "ŝoveli" terpomon. Tiu forkego havas 8-10 longajn dentojn kun globeto ĉefine, por ne damaĝi la terpomon.

Diabloj aperas tradicie en bildoj portantaj tridentajn forkegojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Tridento
* Forko
* Rastilo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAgrikultura instrumentaro |
| --- |
| ĝardenaj iloj | Erpilo • Falĉilo • Falĉileto • Forkego • Fosilo • Haktranĉilo • Heĝotondilo • Hojo • Pioĉo • Plugilo • Rastilo • Rastro • Rikoltilo • Serpo • Ŝovelilo • Ŝpato |

 |

* Forkego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Forkego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Soproni Horváth** [jOĵef ŝoproni horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Soproni Horváth József** estis hungara pentristo, instruisto. La aldona nomo *Soproni* faras diferencon inter la identaj nomoj, sed mem la pentristo preskaŭ neniam uzis ĝin.

Busto pri József Soproni Horváth
Domo en Sopron, loko de la konstanta memorekspozicio pri József Soproni Horváth
József Soproni Horváth  naskiĝis la 2-an de marto 1891 en Kemenesszentpéter, li mortis la 22-an de aprilo 1961 en Sopron.

Biografio
---------

József Soproni Horváth frekventis premonstratan gimnazion en Keszthely, poste li studis en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto (1910-1914) kaj Artistkolonio (Nagybánya) (1914-1916). Liaj plej gravaj instruistoj estis László Hegedűs (pentristo), Imre Révész (pentristo), István Réti, Aladár Edvi Illés (pentristo) kaj János Thorma. Post siaj studoj li estis soldato en Vieno, sed pri sanaferoj li estis forigita. Li komencis instrui desegnadon en Zombor, sed antaŭ la okupado fare de serboj li rifuĝis al Sopron. Ekde 1920 ĝismorte li instruis en Sopron. Li aĝis 42, kiam li ekhavis atelieron. Intertempe li edziĝis. Li ricevis premiojn ekde 1921. Li pentradis majstre akvarelojn.

Ekspozicioj
-----------

* ekde 1921
* Londono
* Budapeŝto 1959
* konstanta memorekspozicio (Sopron, 1961-)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Önarckép
* Sopron, Rózsa utcai ház
* Vízpart
* Beszélgetők (1939)
* Szent Mihály templom Sopron

Memorigiloj
-----------

* strato en Sopron (1991)
* busto en Sopron (1992, vidu la foron!)
* konstanta memorekspozicio en Sopron

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun bildoj
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616948
* GND: 12240744X
* LCCN: n99037280
* VIAF: 45182273
 |
**Argilŝtono** estas pelita sedimento (grajngrandeco malpli ol 0,002 mm) kaj konsistas ĉefe el argilmineraloj (ekzemple montmorilonito, ilito kaj Smektito). Kromaj mikspartoj estas kvarco, feldspato kaj karbonatoj. Argilŝtonoj enhavantaj multe da bitumeno nomiĝas *oleardezo*.

Argilŝtonoj povas havi diversajn kolorojn, ekzemple hel- ĝis malhelgrize, nigra, ruĝa, kaj verda. Pri la koloro respondecas kvantojn da limonito, hematito, klorito kaj organaj karbonkombinaĝoj kiel bitumeno kaj karbo.

Sub premo kaj temperaturo ŝanĝita, ofte maldikfolie fendanta argilŝtono nomiĝas *argilardezo*. La fendotavoloj de tiu metamorfa ŝtonaĵo iras paralele al la tavoloj.

Uzado
-----

Argilŝtonoj el ŝvelkapablaj argilmineraloj (montmorilonito) estas uzataj en la briko- kaj ceramikaĵfaranta industrio.

Vidu ankaŭ
----------

* krevargilo

Literaturo
----------

* Johannes Hartlieb:*Regionale Erfassung der Tonsteine des rheinisch-westfälischen Steinkohlengebirges und Versuch ihrer Auswertung als Leithorizonte*. Springer Fachmedien Wiesbaden GmbH, Wiesbaden 1961.

* Kategorio Argilŝtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La Ĉograja akvorezervejo** estas akvorezervejo en la sudo de la eŭropa parto de Rusio, ĉe la limo de Stavropola Teritorio kaj Respubliko de Kalmukio. La alteco de la akvospegulo super marnivelo (en la momento de topografia mapado) estis 24,2 m. La rezervejo estis komisiita en 1969; plenigo ĝis la planita nivelo estis finita en 1973. La spegula areo tiam estis 193 km², la longo de la akvejo — 48,8 km, kaj la maksimuma larĝo estis ĝis 9 km, la meza profundo — 3,6 m. Nuntempe la akvejo estas sub la normala planita nivelo, la spegula areo malpliiĝis ĝis 130,4 km², kaj la uzebla volumo pli ol duoniĝis ĝis 0,28 km³. 

La akvorezervejo disponigas akvon por grundakvigo, irigacia agrikulturo kaj akvumado de paŝtejoj. 

La ĉefa garantiita fonto de akvoprovizado estas la akvo venanta de la basenoj de Terek kaj Kuma, tra la kanaloj inter Terek, Kuma kaj la akvorezervejo. Krom tio la rezervejo estas parte replenigata de la loka defluo el la akceptejo de la rivero Orienta Maniĉ. 

La rezervejo estas uzata por nestado de kelkaj birdospecioj listigitaj en la Ruĝa Libro de Rusio, inter ili: krispa pelikano, rozkolora pelikano, plataleo, ibiso kaj aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑  Карты Генштаба L-38 (В) 1:100000. Ставропольский край и Карачаево-Черкесия.
2. 1 2  Вода России — Чограйское водохранилище
3. ↑  Сангаджиев М. М. Особенности недропользования на территории Республики Калмыкия. Directmedia, 2015. — 231 с. ISBN 5447555361, 9785447555368 С. 66
4. ↑  Чограйское водохранилище (река Восточный Маныч) / Том 3 / Водно-болотные угодия России
**József Steiner** [jOĵef ŝtejner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Steiner József** estas hungara elektra inĝeniero, baptista pastro, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

József Steiner naskiĝis la 26-an de aprilo 1970 en Szentendre.

Biografio
---------

József Steiner maturiĝis en teknika mezlernejo, poste li akiris inĝenieran bakalaŭron en Altlernejo Kandó en Budapeŝto en 1991. En la sekvanta jaro dum soldatservo li akiris plian bakalaŭron en milita altlernejo. Inter 1993-1997 li studis en la baptista teologia akademio (en la lasta jaro li akiris teologian diplomon), samtempe li instruis en teknika mezlernejo. Post siaj studoj li translokiĝis al en:St. Joseph, Michigan, kie li estis pastro. Hejmenveninta en 1999 li fondis eklezian grupon en Budakalász, en 2008 en Debrecen. En 2010 li akiris pli altan teologian diplomon (MA) eksterlande, en 2018 sciencan gradon (Ph.D) en Kalvinana Teologia Universitato de Debrecen. Ekde 2015 li estis baptista pastro de Tahitótfalu, krome li instruis en mezlernejo kaj eklezia lernejo. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682133
 |
**József Suták** [jOĵef ŝutAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Suták József** estis hungara matematikisto, profesoro, instruisto, pastro, monaĥo.

József Suták  naskiĝis la 5-an de novembro 1865 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la 19-an de julio 1954 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Suták frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Vác, en 1888 li aliĝis al la piaristoj, poste li lernis teologion 2 jarojn en Nyitra. En 1889 li pastriĝis. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1890, poste li instruis en piaristaj gimnazioj en Szeged kaj Budapeŝto. En 1892 li doktoriĝis. Post 4 jaroj li ekinstruis en Reĝa Universitato de Budapeŝto kiel privata profesoro, ekde 1912 kiel publika ordinara profesoro. Li pensiuliĝis en 1936.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az isoklin normálisok görbéinek meghatározása és alkalmazása a másodrendű felületekre* (1891)
* *A fény elektromágnességi elmélete* (1895) - premiita verko
* *János Bolyai:* Appendix *(1897) - tradukaĵo*
* *A differenciálegyenletek elmélete* (1906)
* *A görbék abszolút elmélete* (1918)
* *Az n + m dimenziós euklidesi tér n dimenziós felületei* (1928)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
La **gimnazio** aŭ **lycée Saint-Louis-de-Gonzague** estas privata katolika instruejo sub kontrakto de asocio kun la Ŝtato, kutime nomita "Franklin" en referenco al la strato sur kiu ĝi situas, en la 16-a arondismento de Parizo. Fondita en 1894, ĝi estas sub la inspektado de la jezuitoj kaj disponigas edukon de infanĝardeno ĝis preparklasoj. Ĝi estas konata pro sia akademia plejboneco.

La plej multaj studentoj elektas daŭrigi siajn studojn en preparklasoj kiel ekzemple Lycée privé Sainte-Geneviève, Collège Stanislas aŭ Lycée Janson-de-Sailly. Ili tiam kutime iras al la pinta franca *Grande École* kiel ekzemple HEC Paris, ESSEC, ESCP (por komercaj kaj administradstudoj) aŭ École Polytechnique, CentraleSupélec (por inĝenieristiko kaj sciencstudoj). Franklin ankaŭ havas altan akcepton ĉe Sciences Po Paris, kie studentoj studas en publika politiko kaj sociaj sciencoj. Studentoj kiuj volas studi juron estas kutime akceptitaj en la *Université de Pantheon-Assas* aŭ, por medicina diplomo, ili estas akceptitaj en la *Université Paris Cité*, kiuj ambaŭ estas konsiderataj la plej bonaj en Francio en sia fako.

Kelkaj lernintoj
----------------

* Michel Galabru
* Seán MacBride

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lycée Saint-Louis-de-Gonzague en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Oficiala retejo

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798727
 |
**József Szabó** [jOĵef sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó József** estis hungara katolika pastro, episkopo, teologo, kanoniko, prelato, abato, profesoro.

József Szabó  naskiĝis la 17-an de marto 1805 en Mezőkomárom. Li mortis la 27-an de aprilo 1884 en Esztergom.

Biografio
---------

József Szabó frekventis mezlernejon en Veszprém (urbo), ekde 1823 li plulernis en Esztergom, Nagyszombat, fine en Vieno. Li pastriĝis en 1830. Li komence estis vicpastro en Marcali, poste en diversaj vilaĝoj. Inter 1841 kaj 1854 li instruis teologion en Nagyszombat. Li estis nomumita titulara kanoniko en Esztergom en 1854, (vera) kanoniko post 4 jaroj, prelato en 1859, en la sekva jaro titulara abato. En 1860 li ricevis ordenon. Inter 1862-1866 li estis rektoro en pastra lernejo de Pest (urbo). Li estis elektita episkopo en 1868, post 2 jaroj li iĝis preposto, en 1874 kanoniko.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Oratio academica, ...* (1850)
* *Az ó- és ujszövetségi szentírás kétszáz képpel* (1851)
* *Egyházi beszéd sz. István első apostoli magyar király ünnepén Budán* (1863)

Fontoj
------

* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la ĝustan nomon)
**Argilito** (de la antikve-greke *ἄργιλλος* — *argilo* kaj antikve-greke *λίθος* — *ŝtono*) estas dura, ŝtonsimila argileca rokaĵo, formiĝinta sekve de densiĝo, malsekiĝo kaj cementiĝo de argiloj ĉe diagenezo kaj epigenezo.

Karakterizoj
------------

Laŭ sia mineralogia kaj kemia enhavo la argilitoj tre similas al la argiloj, de kiuj diferenciĝas per plia granda dureco kaj nemoliĝo en akvo. Ili konsistas ĉefe el argilecaj mineraloj de la hidroglima, montmorilonita kaj klorita tipoj kun almiksaĵoj de partikloj de kvarco, glimo, feldspatoj. Same kiel agriloj, la argilitoj formas masivajn tavolojn aŭ plitajn mikrotavolojn. La argilitoj estas tipaj sedimentaj rokaĵoj, propraj al areoj kiuj spertis altajn temperaturojn kaj premojn, kutime temas pri orogenezoj kaj profunde sinkintaj sedimentaj tavolaroj.

La argilito estas speco de ŝtonsimila skista argilo. Ĝiaj koloroj: bluo-griza, nigra, hela, blankeca. Ĝia brilo estas silka, gudra. Dureco 3,5-4,0. Denseco 1,3—2,6 gramoj/cm³.

Elminigado
----------

La ĉefa minejo troviĝas en la Haida Gwaii (Kanado).

En kulturo
----------

La siuoj faris el katlinito (speco de argilito) pacopipojn. Ĝis nun la ŝtonminejo en Pipestoneen estas konsiderata de la indianoj kiel sankta loko.

Industria uzado
---------------

La argilitoj estas uzataj en produktado de konstruaj ceramikaĵoj, fajrorezistaj materialoj kaj cemento. Malpli vaste ĝi esas uzata en fandado, papera kaj rezina industrioj, por purigi naftoduktojn kaj grasojn.

* Kategorio Argilito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aurora** - ekster Litovio ankaŭ prezentata je anglalingva titolo *Vanishing Waves* ("malaperantaj ondoj")- estas litova kaj litovlingva kineja filmo de la reĝisorino *Kristina Buožytė*, kiu produktiĝis en 2011 kaj publikiĝis en 2012. Temas pri amhistorio en sciencfikcia mondo, en kiu neŭrosciencisto eksperimentas per la pensoj kaj memoroj de komata juna virino. Fakte la filmo estas internacia kunlaboraĵo al kiu kontribuis ankaŭ francoj kaj belgoj, kaj la muzikon kontribuis la sveda komponisto *Peter Von Poehl*.

La filmo gajnis eksterproporcie multajn honorigojn de la nacia kinopremio Sidabrinė gervė ("arĝenta gruo"), atribuita en majo 2013, ne nur en la kategorio "plej bona filmo", sed ankaŭ pri "lej bona aktoro" (Marius Jampolskis), "plej bona aktorino" (Jurga Jutaitė), "plej bona reĝisoro" (Kristina Buožytė), "plej bona scenaro" (Kristina Buožytė kaj la franco Bruno Samper), plej bona kameraisto (Feliksas Abrukauskas) kaj "plej bona filmmuziko" (la sveda komponisto Peter Von Poehl). Jam antaŭe, en julio 2012 ĝi estis honorigata per speciala mencio en la Internacia Filmfestivalo de Karlovy Vary.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Aurora*  en Interreta filma datumbazo (angle) (angle)
La **gimnazio** aŭ **lycée Carnot**, estas publika mezlernejo kaj teknika lernejo situanta sur Boulevard Malesherbes en la 17-a arondismento de Parizo, Francio. La Lycée Carnot estis fondita en 1869, komence nomita École Monge kaj alinomita en 1895. En 1894, estis murdita la prezidento de la respubliko, nome Sadi Carnot. Liaomaĝe, sed ankaŭ omaĝe al lia avo, generalo de la Revolucio Lazare Carnot, kaj de lia onklo Nicolas Léonard Sadi Carnot, fondinto de la termodinamiko, oni renomis tiel la liceon. 

La Liceo funkciis kiel filma loko por multaj filmoj kaj ofte aranĝas modspektaklojn dum *Paris Fashion Week*. La koro de la konstruaĵo estas granda ĉambro de 80 per 30 metroj kun vitra tegmento muntita sur metala strukturo dezajnita fare de Gustave Eiffel.

Centra korto Eiffel.

Kelkaj lernintoj
----------------

* Gilles Deleuze
* Pierre Desproges
* Pascal Lamy
* Dominique Strauss-Kahn

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lycée Carnot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796700
 |
**Aleksander NAKOV** (bulgare *Александър Методиев Наков*; naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1919 en Kosaĉa, regiono Pernik-mortis la 10-an de novembro 2018) estis bulgara esperantisto. Nakov en sia junaĝo laboris kiel ministo en Pernik. En 1937 li iĝis anarkiisto kaj komencis sian agadon en tiu movado, ankaŭ per esperanto. Li estis malliberigita de la faŝisma ŝtato en 1941 kaj denove de la komunisma reĝimo en 1948, kiam li estis ekzilita al insulo Belene. Li membris en la Bulgara Esperanto-Asocio kaj kunlaboris kun la revuo *Bulgara Esperantisto*. Li estis aŭtoro de la libreto *Dosiero de objekto numero 1218*, kie li rakontas siajn spertojn en la komunismaj malliberejoj kaj pri aliaj malliberuloj, siaj kompanoj kaj samideanoj. Esperanto formas parton de tiu libreto.

Li mortis 99jaraĝa kaj estis entombigita en Pernik apud sia ĵus mortinta edzino Kerka kiu zorgis lin ĝis Septembro.

Vidu ankaŭ
----------

* Anarkiismo kaj Esperanto
* Ĝermolisto de bulgaraj esperantistoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo En la angla
* Ĉe black cat Arkivigite je 2019-06-26 per la retarkivo Wayback Machine kaj ĉe Amazon pri lia libro

* Anarkiismo en Bulgario. Militrakonto, 14/12/2018
**Hidrografio** estas la fako de geografio pri maroj, riveroj, kaj aliaj akvaĵoj, respektive akvejoj. Tiu, kies fako estas hidrografio, nomiĝas **hidrografo**.

Priskribo
---------

Hidrografio temas pri la mezurado kaj priskribado de la fizikaj trajtoj de oceanoj, maroj, markoloj, marbordoj, lagoj, riveroj, kaj fontoj — la grandoj, formoj, profundoj, kvanto de akvo, rapido de fluo, kaj iliaj eblaj ŝanĝoj tra la epokoj pro naturaj kaj artefaritaj kaŭzoj. Hidrogeografio utilas por navigado, ekonomia disvolviĝo, militado, scienca esplorado, kaj medioprotektado.

Historio
--------

Hidrografio originis el la farado de mapoj por navigado fare de individuaj navigistoj; tiaj mapoj estis proprietaĵoj de siaj farintoj, ofte eĉ sekretoj, por komerca aŭ milita avantaĝo.

Dum la kresko de interoceanaj komerco kaj esplorado, hidrografia sondado komenciĝis, farita de registaroj (ofte mararmeoj) kaj fakaj hidrografiaj burooj. Ekzemple, en Britio, la ofico de la Hidrografo de la Mararmeo (angle *Hydrographer of the Navy*) fondiĝis en 1795; en Usono, la Oficejo de Marborda Sondado (angle *Office of Coast Survey*) fondiĝis en 1807.

En 1921, la Internacia Hidrografia Organizo fondiĝis por kunordigi la naciajn hidrografiajn buroojn.

La nomo *hidrografio* devenas de la helenaj vortoj ῠ̔́δωρ "akvo" kaj γρᾰ́φω "(pri)skribi".

Referencoj
----------

* de Jong, C. D.; G. Lachapelle, I .A. Elema, S. Skone.  (2006) *Hydrography* (angle). ISBN 978-904072359-9.
* Ingham, A. E.; V. J. Abbott.  (1993) *Hydrography for the Surveyor and Engineer*, 3‑a eldono (angle). ISBN 978-063202943-3.
* Clozier, R. (1936). "Comment préparer mon cours : L’hydrographie fluviale", *L’information géographique* (fr) **1** (1), p. 29–30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hidrografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* United States National Ocean Service.  What is hydrography? (angle).
**Novbeogrado,** serbe **Нови Београд,** estas unu el la 17 kvartaloj de Beogrado en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)).

Loko de la municipo en Serbio

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 212.104 en 2011
* Telefonprefikso: 011
* Poŝtkodo: 11 070
* Aŭtokodo: BG
* Koordinatoj: 44°48′00″N 20°25'00″E

Geografio
---------

Novbeogrado etendiĝas laŭ dekstra bordo de Danubo kaj laŭ maldekstra bordo de Savo ĉe la kunfluejo de la menciitaj riveroj.

Historio
--------

La nomo aperis unuafoje en 1924, kiel kafejo, poste en 1939, kiel periodaĵo. La loĝkvartalo mem fondiĝis en 1948 en loko pli frue neloĝata pro la oftaj inundoj kaj pro marĉa grundo. De Malo Ratno Ostrvo oni transportis sablojn sur la marĉan teron por kovri ĝin. La municipo ekfunkciis en 1953. Komence de la 21-a jarcento 5 pontoj faras kontaktojn kun ceteraj partoj de la ĉefurbo.

Mapo pri municipo Zemun

Vidindaĵoj
----------

* stadiono

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Novbeogrado

Panoramo de Novbeogrado

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384115
* GND: 4208154-3
* LCCN: n96053088
* VIAF: 156104255
* NKC: ge1190929
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Aniche (stacidomo). |

**Aniche** - jen france, prononco [anˈiʃ], do per simplaj literoj [aNI:Ŝ], nederlande respektive flandre *Anik* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Nord [nɔʁ], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [o d(ə) fʁãs] Pri tiu ĉi sono aŭskulti, pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la tradicia, historia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale']). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Douai kaj al la kantono *Aniche*. 

la historia kinejo *Idéal Cinéma – Jacques Tati* de 1902
Laŭ la stato de 2020 en la komunumo vivis 9 944 loĝantoj sur areo de 6,52 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 525 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj Bruille-lez-Marchiennes, Somain, Abscon, Auberchicourt kaj Émerchicourt.

Ĝiaj loĝantoj franclingve nomiĝas *anichois* respektive *anichoises* se nur temas pri virinoj.

En la komunumo situas la historia kinejo *Idéal Cinéma – Jacques Tati* de 1902, la probable plej aĝa kinejo tutmonde. Ĝi daŭre funkcias, sed la historian konstruaĵon de 1902 oni forigis en 1993 kaj anstataŭigis ĝin per tute modernisma domo.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Aniche (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aniche en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724096
* GND: 4363510-6
* VIAF: 237428879
* BNF: 15266586t
 |
La **Ruĝa teroro** estis tiu metodo, per kiu la bolŝevikoj povis rezervi sian akiritan potencon kaj ekstermi siajn kontraŭulojn. La ruĝa teroro komenciĝis post la oktobra revolucio de 1917, intensiĝis forte nur post atenco kontraŭ Lenin, okazinta la 30-an de aŭgusto 1918. Post tio, la bolŝevika registaro eldonis dekreton pri la Ruĝa teroro, la 5-an de septembro. La ruĝa teroro estas forte ligita al la militkomunismo kaj staras kontraste al blanka teroro, kiu estis disvolvigita de la kontraŭbolŝevikaj fortoj. Dum la Rusia enlanda milito ambaŭ teroroj estis aplikitaj tre kruele.

La ruĝa teroro mildiĝis post la fino de la Rusia enlanda milito 1921, sed okazis foje senjuraj murdoj de kontraŭuloj. La estiĝo de jura bazo por murdoj de opoziciuloj okazis en majo de 1922, por pravigi la teroron.

Oni kalkulas, ke nombro de viktimoj de la ruĝa teroro varias de 250.000 ĝis 1 miliono.

Oni same parolas pri ruĝa teroro dum la Hungara Sovetrespubliko, sed pli vastasence okaze de ĉiu kontraŭjura kaj senbaza agado de bolŝevikoj kontraŭ senkulpuloj, opoziciuloj.

Ofte tiu koncepto estis uzata de la kontraŭuloj de komunismaj reĝimoj aŭ ideologioj por propagandaj celoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Grigorij Zinovjev
* Bela Kun
* Tambova ribelo
* Homo sovieticus
* Granda teroro
* Aŭgusta ribelo de Kartvelio
* Rusia malsatego de 1921
* Solovecaj insuloj
* NKVD-ordono n-ro 00485
* Antikomunismo
* Senkomunismigo

Bibliografio
------------

* Kategorio Ruĝa teroro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stephane Courtois, *Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania* (La nigra libro de la komunismo. Krimoj, teroro, reprezalioj), Varsovio 1999.
* Józef Smaga, *Narodziny i upadek imperium. ZSRR 1917-1991* (Naskiĝo kaj falo de imperio. Sovetunio 1917-1991), Krakovo 1992.
* Michaił Heller, Aleksandr Niekricz, *Utopia u władzy. Historia Związku Sowieckiego. Od narodzin do wielkości* (Utopio ĉe regopovo. Historio de Sovetunio. Denaskiĝo ĝis grandeco), Poznań 2016.
* Richard Pipes, *Rewolucja rosyjska* (Rusa revolucio), Warszawa 1994.
* Richard Pipes, *Rosja bolszewików* (Rusio de bolŝevikoj), Warszawa 2005.
* Orlando Figes, *Tragedia narodu. Rewolucja rosyjska 1891-1924* (Tragedio de la nacio. Rusa revilucio 1891-1924), Poznań-Vroclavo 2009.
**József Soproni** [jOĵef ŝoproni], hungare **Soproni József,** estis hungara komponisto kaj profesoro, instruisto.

József Soproni naskiĝis la 4-an de oktobro 1930 en Sopron kaj mortis la 24-an de aprilo 2021.

Biografio
---------

József Soproni frekventis gimnazion en Sopron, dume li lernis pianon. Inter 1949-1956 li lernis en Muzikakademio Franz Liszt, poste li instruis ĝis 1972 en muzika mezlernejo. Ekde 1962 li instruis ankaŭ en la Muzikakademio. Li profesoriĝis en 1974, li estis vicrektoro en 1984, inter 1988-1994 rektoro. Li ricevis premion Kossuth en 1999, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Hungara Radio gardas liajn komponaĵojn.

Liaj muzikverkoj (elekto)
-------------------------

* 2 operoj
* diversaj simfonioj
* diversaj konĉertoj
* diversaj muzikaĵoj por korusoj
* diversaj ĉambraj muzikoj

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mátyás Várkonyi

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408814
* GND: 129567914
* LCCN: n81138461
* VIAF: 15852096
* ISNI: 0000 0001 1963 4036
* SUDOC: 175051089
* BNF: 16427991d
* MBA: 8804c68f-7df7-4578-8ba1-9be3eb0a99b6
* BIBSYS: 9042165
* NKC: mzk2015860795
 |
**Zsigmond Mányai** [ĵigmond mAnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mányai Zsigmond** estis hungara operkantisto (baritono). Lia origina familia nomo estis *Mandl*, lia filo estis Lajos Mányai.

Zsigmond Mandl naskiĝis la 13-an de februaro 1877 en Budapeŝto, li mortis la 30-an de januaro 1922 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Mandl devenis el juda familio. Li studis nur jaron en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 1893. En la sekva jaro li komencis sian kantistan karieron en Nacia Teatro (Kolozsvár). Inter 1899-1901 li estis membro de Reĝa Operejo de Budapeŝto, poste li estis reĝisoro en Hungarlingva Teatro en Pozono, fine en 1902 li iris al Vieno. Post morto de sia patrino li finis la kantadon kaj li vivtenis sin el komercado. Tamen depost la mondomilito kelkfoje li kantis en Budapeŝto. Li edziĝis en 1911 en Keszthely.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Pietro Mascagni: Cavalleria rusticana — Alfio
* Ambroise Thomas: *Mignon (opero)* — Lothario
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore – grafo Luna
	+ Rigoletto — Monterone
	+ La traviata — barono Douphal

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 787695
 |


* Portalo pri Biografio
**József Solymosi** [jOĵef ŝojmoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solymosi József** estas hungara-kanada matematikisto, altlerneja instruisto. Liaj ĉefaj esplorinteresoj estas aritmetika kombinatoriko, diskreta geometrio, grafeo kaj kombinaĵa nombroteorio.

József Solymosi naskiĝis en la 1970-aj aŭ 1980-aj jaroj en Hungario.

Biografio
---------

József Solymosi akiris diplomon (MSc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1999, post 2 jaroj li akiris Ph.D. en Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko. Inter 2001 kaj 2003 li estis asistanto en Universitato de Kalifornio ĉe San-Diego, inter 2002-2007 en Universitato de Brita Kolumbio. En la sama loko li atingis la instruan rangon docento en 2007. Inter 2006-2008 li ricevis stipendion por esplori. En 2012 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis ĉefredaktoro de la Elektronika Revuo pri Kombinatoriko de 2013 ĝis 2015. En la 2010-aj jaroj li prelegis en pluraj universitatoj en Usono, foje en Budapeŝto. Li ricevis premion en 2008.

Lia disertaĵo
-------------

* *Ramsey-Type Results on Planar Geometric Objects* (2001)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Distinct distances in the plane* (kun iu alia, 2001)
* *Bounding multiplicative energy by the sumset* (2009)
* *An incidence theorem in higher dimensions* (kun iu alia, 2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669959
* GND: 1203056087
* LCCN: n2007047721
* VIAF: 54472627
* ISNI: 0000 0001 1444 5017
* SUDOC: 119409267
* ORCID: 0000-0001-9181-0866
* NKC: av2013788592
 |
**Kari Polanyi Levitt** [polanji] estas profesoro, membro honora de Hungara Scienca Akademio (2004).

Kari Polanyi Levitt  Arkivigite je 2013-11-02 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1923 en Vieno.

Biografio
---------

Kari Polanyi Levitt rifuĝis el Aŭstrio al Anglio en 1934 pro la nazioj. Ŝi frekventis universitaton en Kembriĝo. Ŝi aliĝis al historiisto Jozef Levitt en Kanado en 1947. Ili geedziĝis en Toronto en 1950, baldaŭe 2 filoj naskiĝis. Inter 1957-1959 ŝi plulernis en Toronto, poste en 1961 en Montrealo. Baldaŭe ŝi okupiĝis pri kanada ekonomio kaj politiko, poste pri Karibio. En la 1970-aj jaroj Kari pasigis plurajn jarojn en Trinidado kaj Tobago kaj Jamajko. En la 1980-aj jaroj ŝi estis ankaŭ okupita pri literatura heredaĵo de Karl Polanyi.

Ŝiaj libroj (elekto)
--------------------

* 1990, *The Life and Work of Karl Polanyi*
* *The Critical Tradition of Caribbean Political Economy: The Legacy of George Beckford*
* *The George Beckford Papers*
* 1970, *Silent Surrender*
* *Reclaiming Development*

Fontoj
------

* Arkivigite je 2013-11-02 per la retarkivo Wayback Machine angle
* biografio Arkivigite je 2013-11-02 per la retarkivo Wayback Machine angle
La **Minimumo Maunder** estas la nomo donita al la periodo proksimume de 1645 ĝis 1715, kiam sunmakuloj fariĝis treege maloftaj, kiel notitaj de tiutempaj sunaj observantoj. Ĝi nomiĝas pro la posta suna astronomo E.W. Maunder kiu malkovris la maloftecego da sunmakuloj dum tiu periodo, per studado de registroj de tiuj jaroj. Dum unu tridek-jara periodo en la Minimumo Maunder, ekzemple, astronomoj observis nur proksimume kvindek sunmakulojn, kontraŭ pli tipa 40,000-50,000 makuloj.

La Minimumo Maunder koincidis kun la mezo - kaj plej malvarma parto - de la tiel nomata Malgranda Glacia Epoko, dum kiu Eŭropo kaj Nordameriko, kaj eble multe de la cetero de la mondo, spertis akre malvarmegajn vintrojn. Lastatempe eldonitaj informoj sugestas ke la Suno pligrandiĝis dum la Minimumo Maunder kaj sia rotacio malplirapidis. Pli granda kaj pli malrapida Suno, oni spekulativas, eble ankaŭ implicus pli malvarman Sunon, kiu provizus malpli da varmo al Tero. (Precize kial la Suno pligrandiĝas kaj malpligrandiĝas estas ankoraŭ enigmo.)

Ĉu estas kaŭza rilato inter malalta sunmakula agado kaj malvarmaj vintroj estas la temo de aktuala debato. Iuj sciencistoj kredas ke suna agado pelas klimatan ŝanĝon pli ol karbona dioksido (vidu Plivarmigo de la planedo).

* 
* 
* 
*
La Blanka Domo en 1900  
Norda kaj orienta fasadoj
La Blanka Domo en 2005
La Blanka Domo en 2008  
Suda kaj orienta fasadoj
La Blanka Domo iama plej alta oficeja konstruaĵo en Eŭropo, meze de la postmilita Roterdamo
La **Blanka Domo** (nederlande *het Witte Huis*) estas konstruaĵo en Roterdamo, kiu iutempe estis la plej alta oficeja konstruaĵo en Eŭropo. Ĝi estis la unua nubskrapulo de Roterdamo kaj postvivis la bombadon de Roterdamo dum la dua mondmilito, en 1940. Ĝi situas ĉe Wijnhaven 51° 55′ 7″ N 4° 29′ 30″ O﻿ / ﻿51.91861 °N, 4.49167 °O﻿ / 51.91861; 4.49167 (mapo)

Poste oni iom modifis ĝin, sed dum la 1990-aj jaroj laŭeble remetis la originan formon, precipe pri gabloj kaj tegmento.

Konstruado
----------

Fine de la 19-a jarcento la arkitekto Molenbroek desegnis konstruaĵon 10-etaĝan, kun estis tiutempe en Eŭropo nekutima alto. Dubemuloj timis, ke la mola grundo de Roterdamo ne kapablos subteni tian konstruaĵon. Ja la turoj de la kirko de Sankta Laŭrenco iam preskaŭ falis pro ventego.

La konstru-entreprenisto J. H. Stelwagen en 1897/98 konstruis la Blankan Domon por 127.900 guldenoj, pli ol laŭ originaj planoj. Dum la konstruado la grundo moviĝis, kaj proksima domo minacis disfali. Oni malkonstruis ĝin kaj utiligis la liberigitan terenon por la Blanka Domo, pligrandigante ĝian planon al 20 oble 20 metroj (anstataŭ la planitaj 15 × 20 metroj).

Por la fundamento oni ramis 1000 pilierojn en la grundon, kiu tiel iĝis je unu metro pli alta ol la ĉirkaŭaĵo. La konstruantoj devis pagi kompenson por la kajaj muroj de la proksima haveno kaj por la ponto Jan-Kuiten, kiun necesis dumtempe fermi por la trafiko.

La konstruaĵo
-------------

La Blanka Domo estas konstruita laŭ secesia stilo. Ĝi altas 43 metrojn. Sur ĝia plata tegmento estas belvida platformo, atingebla per lifto, tiutempa modernaĵo.

Tri el la dek etaĝoj troviĝas ene de la oblikva tegmento. La ekstero de la muroj, kiuj dikas inter 40 kaj 140 centimetroj, estas tegita per blanke glazuritaj kaheloj. Pro timo de incendio oni ne permesis (nek permesas) daŭran loĝadon en la domo; ĝi estas oficeja domo. Ĝiaj konstrumaterialoj estis fero kaj cemento (ne betono); ligno ne estis permesita, same pro timo de fajro.

La timo pro disfalo estis senbaza: Post la bombado de Roterdamo en majo 1940 fare de la germanoj la Blanka Domo kaj la – iam pro danĝero de disfalo refundamentita kaj fortigita – kirko de Sankta Laŭrenco restis starantaj, dum la ĉirkaŭaj konstruaĵoj estis komplete detruitaj.

Kuriozaĵo
---------

Kutima diraĵo de roterdamanoj estas "he, iru stari sur la Blanka Domo" (= tie vi staros pli alte). Tio estas dirita de iu, sur kies piedfingrojn oni tretis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Blanka Domo (Roterdamo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Trovu la Blankan Domon per WikiMapia
*"Ni serĉas lin tie, ni serĉas ĉi tie, / Tiuj francaĉoj serĉas lin ĉie. / Ĉu li estas en infero? Ĉu en ĉiel'? / Tiu damnita, nekaptebla Anagal'."*
—Sir Percy Blakeney (ĉ.12)
**La Ruĝa Anagalo**, angle *The Scarlet Pimpernel*, estas la plej konata verko de Baronino Orczy. Eldonita en 1905, la romano temas pri la mistera kaj tre priparolata "Ligo de la Ruĝa Anagalo". Ĉi tiun grupon estras la ruza kaj nobla anglo Sir Percy Blakeney, kiu, kun siaj komplicoj, riskas sian vivon por savi la senkulpulojn, implikiĝitajn en *la Teroro* de la franca revolucio en Parizo. Liaj maskovestoj kaj aliaj lertaj rimedoj por eviti kapton protektas lian anonimecon eĉ inter la angloj.

La filmo *Pimpernel Smith* de 1940 kun Leslie Howard (reĝisoro Harold Young) estas la plej konata filmigo de tiu ĉi verko.

* Die Scharlachrote Blume (de)
* La Pimpinela escarlata (es)
* La Primula rossa (it)
* Punainen Neilikka (fi)
* Röda nejlikan (sv)
* Den Røde Pimpernel (da)
* Vörös Pimpernel (hu)
* De Rode Pimpernel (nl)

Vidu ankaŭ
----------

* *Anagallis arvensis*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Ruĝa Anagalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25975
* GND: 1031249761
* LCCN: no98039600
* VIAF: 306111405
* SUDOC: 168049759
* BNF: 16909917x
* NLA: 35402381
 |
**TomeRaider** [TOMrejder], aŭ **Tomrejdero**, estis teksta foliumilo por datumbazoj per poŝkomputiloj kaj Vindozo. Poŝkomputile, ĝi estis la plej bona foliumilo kiam temas pri dosieregoj kaj rapideco.

Tomrejdero estis propagaĵo kun versioj por Pocket PC (angle), Palm OS (angle), EPOC (angle) kaj Vindozo. Estas multaj bitlibroj en la Tomrejdera formato (la dosiernoma finaĵo estas .tr) senpage troveblaj rete.

Ĝian utilon por Esperanto malgrandigis nekapablo trakti Unikodon (tia kapablo aperis en la versio 3ª, tamen nur por Vindozo kaj Pocket PC). Tial esperantaj bitlibroj plejparte aperis ikskode. Malpli grave, ĝi ne subtenis bildojn (samkiel Unikodo, tio aperis en la versio 3ª por la samaj operaciumoj), sed ĝi subtenis HTML-on.

En aprilo 2003, kelkaj Vikipedioj troveblis en la Tomrejdera formato; tiu formato estis la sola formato bitlibra, kapabla prezenti la tutan anglalingvan Vikipedion (la lasta versio aperis en 2007). Vidu pliajn detalojn ĉe Vikipedio:Elŝuti la Vikipedion.

### Eksteraj ligiloj

La ligiloj plejparte malaktualiĝis, kvankam spuro de la produkto ankoraŭ videblas ĉe la firmaa ĉefpaĝo Yadabyte Arkivigite je 2019-11-04 per la retarkivo Wayback Machine (angle)

### Eksteraj ligiloj

* TomeRaider retpaĝaro (angle)
Plano de la religia komplekso Esagilo (Templo de Marduk) sude kaj Etemenanki (la Babelturo) norde.
**Esagilo** (sumere É-sa-gil, signifante "É , altiĝanta templo") estis templo de Babilono, dediĉita al la patronaj dioj, Marduk kaj sia konsortulino Serpanitu.

Ĝi situis sude de la zigurato Etemenanki, konata en la judkristana tradicio kiel Babelturo. En la templo estis kultata bildo de Marduk, ĉirkaŭata de la kult-bildoj de ĉiuj bildoj kiuj submetiĝis al la hegemonio de la Babilona Imperio ekde la 13-a jarcento a.K.; ĝi havis ankaŭ etan lagon, nomata Abzu de la babilonaj sacerdotoj. Tiu ĉi *Abzu*, estis bildigo Enki, patro de Marduk, kiu kiel dio de la akvoj, vivis tie, ĉar ĝi estis konsiderata fonto de ĉiuj dolĉaj akvoj sur kiu flosis la tero.

La babilonanoj celebris la festojn Akitu por memorigi ke Marduk kreis la universan ordon. La sanktejo Esagilo, laŭ la Enuma Eliŝ, estis la hejomo de ĉiuj gedioj sub la patroneco de Marduk kaj sekve, centro de la universo.

Priskribo
---------

La komplekso Esagilo, kompletigita de Nebukadnecar la 2-a estis la centro de la urbo Babilono. Ĝi konsistis el granda korto el 40 x 70 m, kiu enhavis alian pli malgrandan el 25 x 40 m, kaj fine centran kapelon, konsistanta el antaŭhalo kaj ĉefhalo, kie estis la statuoj de Marduk kaj Serpanitu.

Dekadenco
---------

Laŭ Herodoto, kiam Kserkso la 1-a disrabis la urbon Babilono en 482 a. K, profanis la templon Esagilo forportinte unu el ĝiaj statuoj. Aleksandro la Granda ordonis ĝian restaŭron, pro kio la templo restis aktiva laŭlonge de la 2-a jarcento a.K. kiel unu el la lastaj pilieroj de la babilona kulturo, samkiel la kojnoforma skribo. Sub la Parta Imperio, Babilono estis laŭgrade malloĝigita kaj la templo ruiniĝis dum la 1-a jarcento a.K.

Remalkovrado
------------

Ĝi estis remalkovrita en novembro 1900 de Robert Koldewey, sub grandega rubo kiu ĝin kovris, kvankam ĝi ne estis detale kaj serioze esplorita ĝis 1910.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Esagilo. Arkivigite je 2006-11-08 per la retarkivo Wayback Machine En livius.org. (en la angla).
* *The Ancient Middle Eastern Capital City — Reflection and Navel of the World* de Stefan Maul ("Die altorientalische Hauptstadt — Abbild und Nabel der Welt," en *Die Orientalische Stadt: Kontinuität. Wandel. Bruch.* 1 Internationales Kolloquium der Deutschen Orient-Gesellschaft. 9.-10. Mayo 1996 en Halle/Saale, Saarbrücker Druckerei und Verlag (1997), p. 109-124.

32° 32′ 2″ N 44° 25′ 17″ O﻿ / ﻿32.53389 °N, 44.42139 °O﻿ / 32.53389; 44.42139 (mapo)
Botelo da dolĉa kaj acida saŭco**Acida kaj dolĉa saŭco** (en tradicia ĉina:**甜酸醬**, en simpligita ĉina :**甜酸酱**; transliterumo : **Tiam-sun-jeong**; laŭlitere: acida kaj dolĉa saŭco; angle : **Acida kaj dolĉa**) estas saŭco kaj tremposaŭco de la ĉina. kuirarto Kaj el usona ĉina kuirarto, kiu gustumas dolĉa-acide kaj estas brilruĝa en koloro. Tiu saŭco iĝis populara en Nordameriko kaj Eŭropo post la evoluo de ĉin-usona kuirarto. La saŭco ofte estas servata kun ovorulaĵo, sufiĉe ofta ĉin-usona plado.

Historio
--------

### Ĉina kuirarto

La origino de tiu moderna saŭco estas saŭco el ĉina kuirarto kiu enhavis mildan rizvinagron, sojsaŭcon kaj sukeron aŭ mielon. Kelkfoje la saŭco ankaŭ inkluzivas dispremitan zingibron. Tiu ĉi saŭco estis uzata en ĉina kuirarto kiel trempaĵo por fiŝoj aŭ viandpladoj (kaj ne kiel saŭco uzata en kuirado mem). Tiu ĉi saŭco ŝanĝiĝis laŭ la uzo, do por Hasilon la saŭco estis preparita kun kapsiketo kaj sojsaŭco, kaj por ansera viando la saŭco ankaŭ inkludis ajlon.

La saŭco estas plejparte ofta en kantona kuirarto kie la saŭco kutimas spici acidan porkaĵon, pladon kiu simbolas la kuirarton, kaj fariĝis ekstreme populara en ĉinaj restoracioj en la Okcidento.

### Influoj sur okcidenta kuirarto

La plej multaj el la ĉinaj enmigrintoj al la Okcidento ĝis la 1950-aj jaroj venis de Gŭangdongo provinco, tiel ke ĉin-usona kuirarto estis peze influita per kantona kuirarto. Tiu ĉi saŭco, ĉar ĝi estas servata en la Okcidento, estas ankaŭ bazita sur simila saŭco de kantona kuirarto, kaj estas uzata en la Okcidento ĉefe en kokaj aŭ porkaj pladoj. Poste, ingrediencoj kiel tomatopasto (ĉefe keĉupo) kaj ananaso estis aldonitaj al la tradiciaj pladoj, kaj okcidentaj manĝaĵoj kuiritaj en provo simili tradician ĉinan manĝaĵon faritan uzante tiun saŭcon kaj ĉi tiujn du ingrediencojn. Unu el la ĉefaj uzoj de ĉi tiu saŭco estas kiel trempaĵo por ovorulaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Hojsin-saŭco


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827039
 |
*"Ses" alidirektas ĉi tien. Por la jaro, vidu la paĝon 6.*

**Ses** estas la natura nombro kiu sekvas de 5 kaj antaŭas de 7.

La nombro **6** en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:

* en duuma sistemo : 110
* en deksesuma sistemo : 6

En matematiko
-------------

6 ne estas primo. 6 = 3·2

6 estas la unua perfekta nombro

Laŭ skribo
----------

* Ĉina skribo: 六
* Majaa skribo:

Pri la nombro 6
---------------

Kelkaj radiamatoroj utiligas la vorton *sis* por eviti konfuzon kun "sep".

La atomnumero de karbono.

Ekzistas kubo kiu estas regula pluredro kun 6 kvadrataj edroj.

6 estas la nombro de la grupo de kaprino kaj estas unu el nombroj kiuj rilatas al aglo laŭ Brazila folkloro

Insekto havas 6 krurojn.

6-kvadrato estas geometria formo el 6 kvadratoj.

6-hiperkubo estas hiperkubo de dimensio 6.

Seslatero estas plurlatero kun 6 lateroj.

Sesedro estas pluredro kun 6 edroj.

* Evoluo de bildo de "6"
* Internacia mara signala flago por "6"
* Vertikala situo de "6" en linio de teksto

Vidu ankaŭ
----------

* Morsa kodo

* Kategorio 6 (nombro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)