recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bazlernejanoj, Ĉilio.
La **elementa edukado** (konata ankaŭ kiel *baza edukado*, *elementa instruado*, *unuaranga edukado* aŭ *unuaranga instruado*) estas tiu kiu certigas akuratan alfabetigon, tio estas, la edukado kiu instruas al legado, skribo, baza kalkulo kaj kelkaj el la kulturaj konceptoj konsiderataj nemalhaveblaj, nomitaj bazaj kaj ŝlosilaj kompetentecoj. La unua termino referencas al la aro de konoj, kapabloj kaj sintenoj taŭgaj por la propra kunteksto; kaj la dua, referencas al la kompetentecoj kiujn ĉiu persono bezonas por sia propra persona disvolvigo, laŭ la Rekomendo de la Eŭropa Parlamento kaj de la Konsilio de Eŭropo de 18a de decembro 2006 pri la kompetentecoj ŝlosilaj por la permanenta lernado (2006/962/CE). Ties celo estas havigi al studentoj komunan formadon kiu ebligu la disvolvigon de la individuaj kapabloj kaj movlertecoj, de persona ekvilibro; de socia rilato kaj agado per la akiro de la kulturaj bazaj elementoj; de la menciitaj lernaĵoj.

La baza edukado estas la unua de ses jaroj establita kaj strukturita de la edukado kiun oni okazigas ekde la 6a jaro ĝis la 12a jaro, depende de la lando. Antaŭa al tiu oni trovas la etapon konatan kiel Infana Edukado aŭ Antaŭlerneja Edukado.

La diversaj landoj starigas regulojn por atingi, ke la infanaj ricevu sian bazan edukadon. Ĝi estas la unua paŝo por la duaranga kaj supera edukado. En la plej parto de landoj ĝi konstituas devigan eduketapon kaj estas havigita en bazlernejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Eduko Por Ĉiuj
* Mezlernejo

* Kategorio Elementa edukado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729784
* GND: 4158406-5
* LCCN: sh99005768 sh85041077, sh99005768
* NDL: 00572315
* NKC: ph614633
 |
Ruinoj de universitato en Harran
Abeluj-formaj loĝejoj en Harran
**Harran** (latine ***Carrhae***) estas antikva urbo, nun vilaĝo en suda parto de Turkio, sur bordo de rivero Balíh, 38 km sudoriente de Urfa. Nun ĝi havas ĉ. 13.000 loĝantojn (2004).

Oni povas vidi en la vilaĝo tradiciajn abeluj-formajn (aŭ bakfornajn) loĝejojn.

La antikva urbo situis inter Ninive kaj Karkemis, sur grava loko por la asiraj reĝoj. Dum la asira epoko floris tie adorado, kulto de la Lundio.

Je la falo de Harran (609 a.K.), la Babilonianoj kaj Medoj venkis super Asiri-Egipta alianco, post kio Asirio mem jam ne plu ekzistis kiel sendependa ŝtato. Malsukcesa klopodo rekonkeri Harran estis la fino de la Asiria Imperio.

Kiel Ĥaran, ĝi ofte aperas en la Biblio: tie setlis familio de Abrahamo, post kiam ili forlasis la Ĥaldean urbon Ur (Gen 11:31–32). Dum la romia epoko, Kraso kaj lia armeo estis neniigitaj tie fare de la partusoj en 53 a.K. (Batalo de Carrhae). La persa reĝo Narses tie evnkis en 297 p.K. imperiestron Galerius.

Al-Kamil estis filo de la sultano al-Adil ("Safadino"), frato de Saladino. La patro de Al-Kamil lasis al li la sieĝon al la urbo Mardin (ankaŭ en nuntempa Turkio) en 1199. Li estis venkita, sed malkonsento kaj malforteco inter liaj opoziciantoj ebligis, ke Al-Kamil starigis Ajubidan regadon en la Supra Mezopotamio pere de konkero de Harran.

Notoj
-----

1. ↑  Frahm, Eckart.  (2017-06-12) *A Companion to Assyria* (angle). John Wiley & Sons, p. 192. ISBN 9781444335934.
2. ↑  Humphreys, R. Stephen, From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus 1193-1260, p. 115
3. ↑  The chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading period from al-Kamil fi'l-Tarikh, Part 3, eldonita de D. S. Richards Ashgate Publishing Ltd, Farnham 2008, p. 46
**Midjanicja,** ukraine **Мідяниця,** ruse **Медяница** [medjanica], slovake **Meďenice,** hungare **Medence** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Irŝava, en municipo de Ardanovo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Irŝava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 18′ 24″ N 22° 57′ 51″ O﻿ / ﻿48.30667 °N, 22.96417 °O﻿ / 48.30667; 22.96417 (mapo)Koordinatoj: 48° 18′ 24″ N 22° 57′ 51″ O﻿ / ﻿48.30667 °N, 22.96417 °O﻿ / 48.30667; 22.96417 (mapo)
* Areo: 2 km²
* Alto super marnivelo: 152 m
* Loĝantaro: 840
* Poŝtkodo: 90122
* Telefonprefikso: + 380 3144
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Midjanicja situas laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1448. Ĝis Traktato de Trianon Medence apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Midjanicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Larrodrigo** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Aguas de Sta. Teresa y Tierras del Tormes. La nomo *Larrodrigo* aludas al persona nomo Rodrigo, eble iama reloĝadestro.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carabias, Gallegos de Crespos kaj Larrodrigo, okupas totalan areon de 49,63 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 193 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 37 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753265
 |
Koordinatoj: 50° 45′ 15″ N 15° 32′ 19″ O﻿ / ﻿50.75417 °N, 15.53861 °O﻿ / 50.75417; 15.53861 (mapo)

**Harrachovy kameny** (germane *Harrachsteine*, esperante: *Ŝtonoj de Harrach*) estas kun alteco 1421 m la deka plej alta monto de ĉeĥa flanko de Gigantmontaro, situanta 6 km nordokcidente de Špindlerův Mlýn kaj 6 km nordoriente de Rokytnice nad Jizerou.

Sur la montopinto etendiĝas granitaj roketoj, de sur kiu estas belaj belvidoj. Direkte al transiras la supraĵa plataĵo en rokdeklivoj de Velká Kotelní jáma, la nordaj deklivoj estas pli mildaj kaj troviĝas sur ili kelke da malpezaj fortikaĵoj. La kreskaĵaron kreas maldensaj insuletoj de mugo kun malofta apero de piceoj.

Alirebleco
----------

La aliro eblas sur ruĝa ruĝa turisma marko turisma marko de Špindlerův Mlýn tra Horní Mísečky aŭ el la alia flanko de Rokytnice tra Dvoračky kaj ĉirkaŭ Kotel. Plua ebleco estas aliro de Labská bouda, proksima ĉirkaŭ 2 km norde.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Supraĵo de Vrbata

Pluaj fotoj
-----------

* Harrachovy kamenyHarrachovy kameny
* Malpeza fortikaĵo sur Harrachovy kamenyMalpeza fortikaĵo sur Harrachovy kameny

Eksteraj ligiloj
----------------

* Harrachovy kameny sur Treking.cz
* Harrachovy kameny sur Tisicovky.cz
**Henri VINCENOT**, naskiĝis la 2-an de januaro 1912 en Dijon kaj mortis en la sama urbo la 21-an de novembro, 1985, estis franca verkisto, pentristo kaj skulptisto.
La laboro de Henri Vincenot estas profunde markita de lia alligitaĵo al Burgonjo. Ĝi reliefigas la antikvajn paganajn praktikojn de la keltoj, dum li montras kiom multe ili estas integritaj en la populara katolika kulturo. Liaj roluloj, ofte teatrece teruraj, parolas lingvon forte trempita de Burgonjo, kiu, laŭ Vincenot, devenas rekte de la kelta.

La romanoj de Henri Vincenot tamen ne povas meti lin en la grupon de verkistoj kiel tiuj de la tielnomita skolo de Brive. Efektive, li disvolvas en ĉiu verko reflektadon pri la tradicio, la civilizo, la historio, kiu malfermas siajn perspektivojn multe pli ol la sola burgonja realo, kiun li tiom ŝatas priskribi.

* Kategorio Henri Vincenot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642545
* GND: 118942778
* LCCN: n50013444
* VIAF: 108687369
* ISNI: 0000 0001 1081 2561
* SUDOC: 027186822
* BNF: 119284380
* ULAN: 500339498
* NKC: xx0073026
* BNE: XX1024757
 |
A Casa Botines, sidejo da Caja España
**Caja España de Inversiones, Caja de Ahorros y Monte de Piedad**, plej konata kiel **"Caja España"** estis, ĝis junio de 2010, la unua ŝparkaso de Kastilio-Leono, Hispanio, kaj unu de la unuarangaj de la financa sektoro en Hispanio. Disponis el reto de pli da 600 oficejoj, pli da 700 bankaŭtomatoj, pli da 3.200 dungitoj kaj pli da miliono kaj duono de klientoj. En 2010 oni decidis ĝian kunigon kun la Caja de Ahorros de Salamanca y Soria (Caja Duero) por formi enton kies socia nomo estos Caja España de Inversiones, Salamanca y Soria, Caja de Ahorros y Monte de Piedad.

En marto de 2012, "Caja España-Duero" kuniĝis kun Unicaja por formi Unicaja Banco post 9 monatoj de negocado ĉar la ŝparkaso de Kastilio-Leono ne plenumis la novajn kondiĉojn starigitajn de la Dekreto pri restrukturigo de la hispana sistemo financa.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2010-06-18 per la retarkivo Wayback Machine Bienvenidos a "Caja España" Konsultita la 27an de majo 2010 Caja España de Inversiones, Caja de Ahorros y Monte de Piedad, "Caja España" 2009.
2. ↑  Expansión, 5a de junio de 2010: *Caja Duero y Caja España aprueban su fusión*
3. ↑  Unicaja y Caja España se fusionan con ayudas del Estado de 850 millones El País, 16/03/2012.

* Kategorio Caja España en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nomon **Eurito** (helene *Εὔρυτος*, latine  *Eurytus*) portis kelkaj figuroj en la helena mitologio:

Oiĥala reĝo
-----------

Eŭrito en la helena mitologio estis oiĥala reĝo. Heraklon li onidire instruis arkpafadon. Li mem opiniis sin la plej bona arkpafisto en la mondo kaj ke li ŝatis konkursojn, promesis sian filinon Iolon edziniĝi al venkinto super si. Longe ŝajnis, ke tia evento tute ne eblas, sed poste Iolon svatiĝis Heraklo, kiam li finis la taskojn por la reĝo Eŭristeo. Kaj venkis tuj unuafoje. La reĝo Eŭrito opiniis honorofendo, ke li estis venkita de sia propra lernanto kaj forpelis lin. Heraklo foriris Tirinton, kien al li venis Eŭrita filo Ifito pro tio, ke de lia patro intertempe perdiĝis brutaroj kaj Heraklon ili suspektis. Tio kontraŭe ofendis Heraklon kaj Ifiton ĵetfaligis de turo. Por purigi sin de tiu ĉi murdo, Heraklo devis sklaviĝi al la reĝino Omfalo.

Heraklo malgloron de Eŭrito ne forgesis, post jaroj li iris akompane de siaj amikoj Eĥalion, ebenigis ĝin kun la tero, Iolon foririgis kaj Eŭriton mortigis.

Giganto
-------

*Eŭrito* nomiĝis ankaŭ Giganto, kiu ĉeestis ribelon kontraŭ la olimpiaj dioj. En la batalo svenigis lin la dio Hermeso kaj fine mortigis lin Heraklo.

Aŭgia filo
----------

Heraklo onidire mortigis ankaŭ plian *Eŭriton*, filon de la reĝo Aŭgio.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Eurytos en la ĉeĥa Vikipedio.*
Elektronika orgeno *General Music GEM MK-10* 
Kiel **elektronika orgeno** oni ĝenerale nomas klavarilo kun elektronika songenerado. La nocio ne ampleksas konkretan analogan aŭ ciferecan teknologion de la songenerado, dezajnversion aŭ konstrugrandecon, ĉar tiuj dependas de la respektiva evolustato de la tekniko kaj de la bezonoj de la uzantoj. La muzikisto interesiĝas ĉefe pri la sonkvalito kaj la uzocelo de la muzikilo, kaj pro tio la aplikata tekniko paŝas malantaŭen favore al la muzikado..

Evoluigite el la elektro-mekanikaj muzikiloj ekde la 1930-aj jaroj , ĝi estis ĝis la apero de la polifonia sintezilo meze de la 1970-aj jaroj unu el la malmultaj elektrofonaj klavariloj kun polifonia tongenerado. Unue la fajfilorgeno estis la modelo por la evoluigo de la elektronika: klavaro (ankaŭ kun pluraj manualoj), nomumado de la registroaltecoj laŭ la futa tonpozicio aŭ parte la registronomoj estas transprenitaj. Per konstantaj, pluaj plibonigoj kaj intertempe la ekuzo de la komputotekniko la songenerado atingis tian kvaliton, ke ĝi ankaŭ estas utiligata kiel elektronika *koncertorgeno* kaj *sakralorgeno*.

Koncertorgenoj
--------------

Cifereca sakralorgeno (pinta modelo)
La koncertorgeno utilas al elstaraj orgenistoj kiel instrumento por solokoncertoj plejparte sur la kampo de la popmuziko. Fakte ĝi estas elektrona hejmorgeno kunege elspeza ekipo. Al tiu apartenas du, plejofte tri manualoj, ĉiam plenpedalaro kun kutime 25 klavoj. Koncertorgenoj nur malofte disponas pri interna laŭtsonilosistemo, sed oni ludas ilin tras eksternaj amplifiloj kaj laŭtsoniloj por plenumi la kondiĉojn de grandaj salonoj, haloj aŭ subĉielaj eventoj.
Renomaj produktantoj estis kaj ankoraŭ estas *Böhm*, Roland, *Yamaha*, *Wersi*. Ankaŭ *Hammond* konstruis koncertorgenojn, kiuj uzatas prefere por ĵazkoncertoj.

Koncertorgenoj estis utiligataj kiel pintaj modeloj de la hejmorgenoserio por varbokoncertoj. Por tio la produktantoj engaĝis pintajn orgenistojn, kiuj simbolu la kvaliton de la orgenetikedo. La plej elstara ekzemplo por tio estas ja Franz Lambert, kiu koncertas ekde la 70-aj jaroj sur Wersi-orgenoj.

Vidu ankaŭ
----------

* orgen-glosaro

* Kategorio Elektronika orgeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228483
* GND: 4151880-9
* LCCN: sh85042356
* BNF: 11946205d
* NDL: 01036215
 |
**Eŭrolango**, ***Eurolang*** estas artefarita naturalisma planlingvo proponita de *Philip H. Hunt* en 1995. "Eŭrolango" estas kompromisplanlingvo el Esperanto, Angla lingvo kaj Interlingvao.

Laŭ la vortoj de la kreanto de la lingvo mem:

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |
| --- |
| **„** Eurolang est actifacta lang, qui me creatab estar comuna 2a lang per la Europa Unized (EU). Its word-list est baseda super England-lang, Deutsh-lang, France-lang, Italia-lang, Espanja-lang et Latin. Me desinab it estar facila lernar et usar.Detail est, que lernabera Europa person, qui deja sav un or plus un de da langs, probablae pos lectar Eurolang (no tropa usation de dictionary), si ge est lernabera it per 2 days. Evidentae, facation it est plus unfacila rel lection it. **"** |

 |

Traduko: Eŭrolango estas artefarita lingvo, kiun mi kreis por esti komuna dua lingvo al Eŭropa Unio (EU). Ĝia vortprovizo estas bazita sur la angla, la germana, la franca, la itala, la hispana kaj la latina lingvoj. Mi planis ĝin por esti facila por lerni kaj uzi. 

Notinde estas, ke eŭropa lernanto, kiu jam scias unu aŭ pli unu de tiuj lingvoj, eble post legi Eŭrolangon (ne bezone uzi vortaron), povas lerni ĝin en 2 tagoj. Evidente, skribado en ĝi estas pli malfacila ol leĝi ĝin.

Nombroj
-------

Uno, duo, tri, quator, quinque, six, septem, octo, novem, decem.

Vidu ankaŭ
----------

* Atlango
* Interlingvistiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.vision25.demon.co.uk/eurolang.htm
Vidu ankaŭ: Buccinum undatum
**Bukceno** povas esti laŭ PIV antikva trumpeto ĉe la Romanoj kaj duarange ankaŭ (el *Buccinum*) genro de moluskoj el la klaso de gastropodoj, relative grandaj, konkohavaj, vivantaj ĉe la bordoj en malprofunda akvo.

Bildo de *buccina* elprenita de la dekdua eldono de la Encyclopaedia Britannica.
La ***buccina*** aŭ **bukceno** estis blovinstrumento uzata de la romia armeo. Origine temis pri metala tubo de el 11 al 12 futoj longa, mallarĝa, kiun oni sonigis pere de buŝaĵo kun formo de taso. La tubo espiraliĝis ĉirkaŭ si mem el la buŝaĵo al la plilaŭtilo kun formo de granda C kies strukturo plifortikiĝis pere de transversa tubo kiu trapasis la kurbon.

La muzikisto povis uzi la diagonalan strion por stabiligi la instrumenton, sum la sontubo kurbiĝis supre ĝis esti super liaj kapo aŭ ŝultroj. Ĝi utilis por fari diversajn signalojn en la tendumejo kiel, ekzemple, marki la gvardiperiodojn. Tiu instrumento estis antaŭaĵo de la trumpeto kaj de la trombono.

Diskaro
-------

* *Synaulia, Music of Ancient Rome, Vol. I – Wind Instruments - Amiata Records ARNR 1396, Florenco, 1996.*

Referencoj
----------

Ĉi tiu artikolo estas bazita parte sur la *Encyclopaedia Britannica* (eldono de 1911), kiu nun estas publikaĵo.

* Antcliffe, Herbert: "What music meant to the Romans" en *Music & Letters 30(30)*:338, 1949.
* Bonanni, Filippo: *Antique Musical Instruments and their Players*, Dover Publications reprint of the 1723 work, *Gabinetto armonico* with supplementary explanatory material. New York: Dover Publications, 1964.
* Comotti, Giovanni: *Music in Greek and Roman Culture*. Baltimore: Johns Hopkins, 1989.
* Donaldson, G. H.: "Signalling communications and the Roman Imperial Army" en *Britannia 19*:351–352, 1988.
* Grout, Donald J. & Palisca, Claude V.: *A History of Western Music*. New York: W. W. Norton, 1996.
* Meucci, Renato: "Roman military instruments and the Lituus" en *The Galpin Society Journal 42*:86, 1989.
* "Horn" kaj "Trompete" en *Reallexikon der germanischen Altertumskunde*, Heinrich Beck u.a. (Hrsg.). Berlin & New York: de Gruyter, 1973, Bd. 15, S. 121–130. ISBN 3-11-016649-6

* Kategorio Bukceno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 47° 31′ 59″ N 3° 50′ 36″ O﻿ / ﻿47.53306 °N, 3.84333 °O﻿ / 47.53306; 3.84333 (mapo)

**Girolles** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 163 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Girolles estas trafluata de du riveretoj, kiuj malnovtempe estis uzitaj por publikaj lavejoj. La komunumo etendiĝas sur 16.35 km², kaj havis 163 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 10 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Bernard Massol, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

Restas ruinoj de la kastelo de Girolles, kiu estis starigita en la 9-a jarcento. Ĝi estis kaptita per ruzo la 20-an de marto 1589.

Administrado
------------

Girolles apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon

Yonne
*Vidu ankaŭ la ceterajn Bukovec!*

**Bukovec** (ukraine *Буковець*, hungare *Beregbárdos* [beregbArdoŝ]) estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Volovec.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 51′ 32″ N 22° 56′ 02″ O﻿ / ﻿48.85889 °N, 22.93389 °O﻿ / 48.85889; 22.93389 (mapo)Koordinatoj: 48° 51′ 32″ N 22° 56′ 02″ O﻿ / ﻿48.85889 °N, 22.93389 °O﻿ / 48.85889; 22.93389 (mapo)
* Areo: 2 km²
* Alto super marnivelo: 624 m
* Loĝantaro: 590
* Poŝtkodo: 89114
* Telefonprefikso: 03136

Situo
-----

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1645 en formo *"Bukocz"*. Pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan loknomon (Beregbárdos) supozeble en 1903. En 1910 vivis en Beregbárdos 564 loĝantoj (536 rutenoj, 19 germanoj, 9 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Bukovec. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
La **TAI** (internacia mallongigo, el la franca de *temps
atomique international* - "tempo atoma internacia") estas la meza
tempo laŭ 200 atomaj horloĝoj tra la mondo. Ĝi estas
sendependa de la Suno kaj de la rotacio de la Tero.

La BIPM en Parizo kalkulas la TAI-on kiel la statistikan mezumon inter pli ol 200 etalonaj atomaj horloĝoj en observatorioj kaj meteologiaj stacioj tra la mondo.

Je decembro 2006:

> 
> TAI - UTC = 33,000 sekundoj
> 
> 
> 

Por vidi tion grafike, iru al 

Sed, laŭ difino, je la 1-a de januaro 1958:

> 
> TAI - UTC = 0,000 sekundoj
> 
> 
> 

UTC estas pli malrapida ol TAI ĉar la rotacio de la Tero
laŭgrade malrapidiĝas.

GMT estas astronomia tempo kiu sekvas la Sunon, TAI estas atoma tempo kaj sekvas la atomajn horloĝojn, dum UTC estas la kompromiso inter la GMT kaj TAI. Iam Supersekundo estas aldonita al la jaro tiel, ke:

> 
> -0,9 s < UTC - GMT < 0,9 s
> 
> 
> 

Do, sufiĉe frue antaŭ kiam la diferenco inter UTC kaj GMT iĝus pli granda ol 0,9 s, supersekundo estas aldonita: per tio ankaŭ unu sekundo estas aldonita al la diferenco inter TAI kaj UTC. 

Samtempe, ekde 1972, la frakcia parto de la diferenco inter UTC kaj TAI estas precize 0,00 sekundoj.
**Mihály Kuczka** [mihAj kucka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuczka Mihály** estis hungara pentristo.

Mihály Kuczka naskiĝis la 3-an de decembro 1880 (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 5-a) en Székesfehérvár, li mortis la 3-an de majo 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mihály Kuczka en sia aĝo 14 komencis konatiĝi kun pentrado de freskoj en sia naskiĝurbo de loka majstro, poste li studis en koncerna lernejo en Romo. Intertempe lia unua memstara laboro dum somero estis freskoj en Bácsalmás (1910). Li frekventis ankaŭ liberan lernejon de Simon Hollósy en Munkeno, inter 1910-1914 Artistkolonio (Nagybánya). Tiam lia majstro estis István Réti. Li batalis dum la 1-a mondmilito, li estis militkaptito en 1916 kaj li liberiĝis nur post 4 jaroj. Li vivtenis sin el preĝejaj pentradoj. Lia edzino naskis 2 filinojn jam antaŭ la mondmilito.

Liaj preĝejaj murpentraĵoj (elekto)
-----------------------------------

* Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Bácsalmás) (1910)
* Preĝejo de Naskiĝo de Maria (Előszállás) (1911)
* preĝejo en Kunbaja (1913)
* preĝejo en Mélykút (1914-ĉirkaŭ 1922)
* preĝejo en Gara (1925)
* preĝejo en Bácsalmás
* Preĝejo Sankta Anna (Jánoshalma) (1932-1933)
* preĝejo en Homokmégy (1936)

Liaj ekspozicioj
----------------

* Nagybánya (1912)
* Székesfehérvár

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 11-a paĝo)
* 
* Arkivigite je 2022-02-08 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755553
 |



* Portalo pri Biografio
**József Bazsinka** [jOĵef baĵinka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bazsinka József** estas hungara tubjisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto.

József Bazsinka naskiĝis la 3-an de septembro 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Bazsinka studis muzikon unue en Bicske 1974–1976, poste en oficira lernejo (1976-1981), en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (1981-1985). En la lasta jaro li akiris diplomon, lia majstro estis László Ujfalusi. Dum la studentaj jaroj jam en 1982 li aliĝis al blovorkestro, en la sekvaj jaroj li estis ano en pluraj similaj orkestroj. Li estis tubjisto en la Budapeŝta Ŝtata Operejo (1983–1993), poste en festivala orkestro. Inter 1988 kaj 1992 li instruis en muzikarta mezlernejo. inter 2000–2008 en alia muziklernejo, ekde 2009 en Universitato de Pécs. Krom la instruado li enlande kaj eksterlande muzikadas kiel solisto aŭ orkestrano. Li ricevis muzikkonkursajn premiojn inter 1976-1995, ŝtatan premion en 1996. Ankaŭ lia samnoma filo estas tubjisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Roland Szentpáli

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664444
* VIAF: 165360562
* ISNI: 0000 0001 1326 5065
 |
**Mihály Kozma** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kozma Mihály** estis hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.

Mihály Kozma naskiĝis la 1-an de septembro 1949 en vilaĝo Tápé (nun urboparto de Szeged).

Biografio
---------

Mihály Kozma debutis en 1959 en la loka junulara futbalklubo. Li debutis inter la plenkreskuloj en Szeged en 1967. Inter 1969-1984 li ludis en Budapest Honvéd FC en 342 matĉoj kun 219 goloj, eĉ li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo trifoje. Tamen en tiu periodo li futbalis jaron en Belgio. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1969-1975 17-foje kun 3 goloj. En la Somera Olimpiko 1972 lia nacia teamo ricevis arĝentan medalon. Li estis trejnisto kelkajn jarojn, poste li plene malaperis el la futbala vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2022-10-15 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798885
 |


* Portalo pri Biografio
**József Baló** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baló József** estis hungara kuracisto, patologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio.

József Baló naskiĝis la 10-an de novembro 1895 en Budapeŝto. Li mortis la 10-an de oktobro 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Baló frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1919. Inter 1922-1924 li studvojaĝis en Usono. Hejmenveninta li laboris kaj instruis en Budapeŝto, poste en universitato en Szeged. Post la 2-a mondmilito li denove laboris kaj edukis instruis en Budapeŝto. Li emeritiĝis en 1967, sed en 1970 li estis gastprofesoro en Montrealo. Ankaŭ lia edzino Ilona Banga estis fama kuracisto. Li ricevis premion Kossuth en 1955 (kun sia edzino), poste memormedalojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A cukorbetegség kórbonctana és kórszövettana* 1927
* *Die unsichtbaren Krankheitserreger filtrierbare Vira* 1935
* *Lungenkrebs und Lungenadenom* 1957
* *Kórbonctan I-II.* 1948-1952
* *A részletes kórbonctan tankönyve* 1961

Memorigiloj
-----------

* memormedalo "Baló József"

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio József Baló (kuracisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420657
* GND: 128058706
* VIAF: 29928695
* ISNI: 0000 0003 9754 2000, 0000 0000 2629 9662
* BIBSYS: 90559942
* NKC: xx0177397
 |
Gila bicolor.jpgGila bicolor
La **Dukolora gilo**, ***Gila bicolor***, estas fiŝospecio de la familio de Ciprinedoj en la ordo de Ciprinoformaj indiĝena de okcidenta Nordameriko. Disvastigata en multaj areoj, ĝi estas grava manĝoresurso por aliaj fiŝoj, kiaj la Salmo de Clark.

Teritorio
---------

La teritorio de la Dukolora gilo estas la Lago Lahontan kaj la centra sistemo de la Granda Baseno, same kiel la riveroj Owens kaj Mojave. Ĝi troviĝas ankaŭ en la rivero Pit kaj en la Anserlago de supra Centra Valo, en la sistemo de la Rivero Klamath, kaj en la baseno de la rivero Kolumbio.

Priskribo
---------

La formo kaj aspekto de la Dukolora gilo estas varia; multaj estis origine priskribitaj kiel diferencaj specioj fare de J. O. Snyder, sed ekde tiam ili estis klasitaj kiel subspecioj. Ĝenerale la koloro estas tre oliveca supre kaj blanka sube, kun milda variado laŭ nuancoj ĉe la flankoj, kaj metaleca brilo. La naĝiloj estas olivecaj kaj foje nuance al ruĝa. La longo estis registrita kiel de ĝis 45 cm, sed 25 cm estas pli tipa.

Notoj
-----

1. ↑  ITIS, 2006
2. ↑  FishBase, 2006

* Kategorio Dukolora gilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dukolora gilo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Blazono de la Duklando de Alba de Tormes.
Aktuala blazono de la *Casa de Alba*, ekde la unuiĝo kun Fitz-James Stuart (kun la blazonoj de Anglio, Skotio kaj Irlando).
**Duko de Alba de Tormes** estas titolo nobela hereda, kiun Henriko la 4-a de Kastilio donis al García Álvarez de Toledo kiam li igis la Graflandon de Alba de Tormes Duklando. Ĝi nuntempe, kaj de antaŭ pli de 500 jaroj, estas unu el la ĉefaj titoloj de Hispanio kaj donas nomon al la Domo, Familio aŭ Dinastio de Alba, kiel proprietanto de la sama. Tamen, oni devas konsideri ke en la duklando sekviĝis tri familioj: la origina familio de Alba aŭ de Álvarez de Toledo, estingita en 1755, la dua aŭ de Silva, estingita en 1802, kaj la tria kaj aktuala, posteularo de la filo ekster-geedzeca de la reĝo Jakobo la 2-a de Anglio kaj nomita Fitz-James Stuart.

Historio
--------

En 1429, Johano la 2-a de Kastilio donis la vilaĝon de Alba de Tormes kaj la titolon de senjoro de ĉi tiu vilaĝo al la episkopo Gutierre Álvarez de Toledo. Post la morto de ĉi tiu sen lasi idaron, la senjorlando pasis al la manoj de lia nevo Fernán Álvarez de Toledo, al kiu la propra Johano 2-a enoficigis en 1438 kiel grafo de Alba de Tormes, por la servoj pruntitaj al la krono.

En 1472, la tiama reĝo de Kastilio, Henriko la 4-a, levis la graflandon al duklando en la persono de García Álvarez de Toledo, estante ĉi tiu la 1-a duko de Alba.

Poste, la Katolikaj Gereĝoj donis la kapitanecon ĝeneralan de siaj armeoj al la dua duko de Alba, Fadrique Álvarez de Toledo kaj Enríquez.

Plej konata estas la tria duko de Alba, Fernando Álvarez de Toledo, timata guberniestro de Hispana Nederlando de 1567 ĝis 1573.

En 1520 Karolo la 1-a inkludis la dukojn de Alba de Tormes inter la 25 unuaj Granduloj de Hispanio.

* Kategorio Duko de Alba en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Renée Fonó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fonó Renée,** aŭ laŭ tiam kutima edza nomo **Fonó Lászlóné** estis hungara kuracisto, profesoro, infankuracisto, radiologo. Ŝia origina familia nomo antaŭ la edziniĝo estis *Oberson*.

Renée Fonó  naskiĝis la 19-an de decembro 1908 en Kroatio en Vukovar. Ŝi mortis la 18-an de oktobro 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Renée Fonó akiris kuracistan diplomon en Universitato de Pécs en 1938. Post siaj studoj ŝi laboris en diversaj hospitaloj en Budapeŝto. En 1942 ŝi akiris fakdiplomon pri infankuracado. Ŝi kuracadis ankaŭ dum la Hungara revolucio de 1956. Ŝi kandidatiĝis en 1956, samjare ŝi iĝis docento. En 1966 ŝi akiris plian diplomon pri radiologio, en 1972 ŝi doktoriĝis. Ŝi ricevis premiojn en 1950 kaj 1974.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Die angeborene Fehler des Herzens und des grossen Gefässe* (1962)
* *A veleszületett szívhibák Magyarországon* (1964)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Juan Hormaechea Cazón** (Santandero, 5-a de junio 1939, mortis la 1-a de decembro 2020) estis hispana politikisto. Li estis la tria kaj kvina prezidanto de la aŭtonoma komunumo Kantabrio.

Li estis registo en la urbodomo de Santandero ekde 1974, kaj en 1976 li iĝis urbestro. En la unua municipa voĉdono li estis la ĉefa kandidato de la partio Unión de Centro Democrático. En 1983 li estis estro de Coalición Popular.

Post komunuma voĉdono de 1897 li iĝis prezidanto de la Registaro de Kantabrio. Kritikinte sian propran partion, li estis forpelita de ĝi. Li kreis propran partion Unio por la Progreso de Kantabrio (UPCA), venkis en voĉdono de 1991 kaj iĝis ree prezidanto.

Li kaj lia registaro estis juĝitaj en 1994 je diversaj koruptaj agadoj. Juĝistoj kondamnis lin al 6 jaroj en malliberejo kaj 14 jaroj sen eblo kandidatiĝi kiel politikisto. Danke al forpardono, lia pun-tempo iĝis nur 1 jaro kaj li ne eniris prizonon.

En 1995 li ree kandidatiĝis en voĉdono sed unu tagon antaŭ la voĉdono li devis malkandidatiĝi pro juĝa ordono. En 1998 li ree estis kondamnita al neaktiveco politika dum 8 jaroj pro korupto. En 2002 li ree estis komdanita al 3 jaroj en prizono kaj 13 jaroj de neaktiveco politika.

Lia politika vivo ekde 2002 estis ade ligita al juĝo-procezoj. Nun li partoprenas kampanjon de dekstra-ekstremisma partio Frente Nacional en Kantabrio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476534
* VIAF: 87603752
* BNE: XX819669
 |
**Géza Pap,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pap Géza** estis hungara pentristo. Lia origina familia nomo estis *Grünberger* ĝis 1905.

Géza Pap  Arkivigite je 2018-07-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 9-an de decembro 1883 en Ungvár (Hungara reĝlando, nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio), li mortis depost 1952.

Biografio
---------

Géza Pap devenis el juda familio. Li frekventis industriartan mezlernejon en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1903. Li lernis ankaŭ en Artistkolonio (Nagybánya) en 1911. Li batalis dum la 1-a mondmilito, inter 1915-1921 li estis militkaptito. Li apartenis al tiuj, kiuj restis vivaj dum la holokaŭsto. Li ŝatis pentradi pejzaĝojn kaj bestojn. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1906-1940, 1945, 1947)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Folyópart
* Villák
* Városliget
* Tanya
* Major
* Tabán
* Pásztó
* Tehén

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-07-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615046
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Dukolora tukano** |
| --- |
|  |
| Dukolora tukanoDukolora tukano |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ramfastedoj *Ramphastidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Ramphastos* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***R. dicolorus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Ramphastos dicolorus****(Linnaeus, 1766) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Dukolora tukano  |

 |
| v • d • r |

La **Dukolora tukano** aŭ **ruĝbrusta tukano** (*Ramphastos dicolorus*), konata ankaŭ kiel **verdbeka tukano**, estas granda kaj kolorbela birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko. Temas pri birdo kun granda beko, de ĉefe nigra supra plumaro kaj kiu troviĝas en suda kaj orienta Brazilo, orienta Paragvajo kaj malproksima nordorienta Argentino. Ĝi troviĝas ĉefe en Atlantika arbaro. Ĝi estas sufiĉe komuna, kaj de tie konsiderata kiel malpli zorgiga de IUCN.

montrante la brustajn kolorojn
Ĝi estas unu el la plej malgrandaj specioj de la tukanoj de la genro *Ramphastos*, longas 40-48 cm kaj pezas proksimume 350 g (260-400 g). Ties beko estas unu el la plej mallongaj de la tukanoj *Ramphastos* nur ĉirkaŭ 10 cm longaj. La Dukolora tukano elprenas sian nomon "ruĝbrusta tukano" el la granda areo de forte ruĝaj plumoj kiuj fakte estas en la ventro kaj ne en brusto. Ties brusto estas fakte flavoranĝa, kun helflavo ĉirkaŭe. La beko estas ĉefe palverdeca, de kie venas la alia nomo "verdbeka tukano". La bekobazo estas malhelbruna. La iriso blua kaj la nuda haŭtaĵo ĉirkaŭokula estas ruĝa. La supraj partoj estas nigraj.

La ino demetas 2 al 4 ovojn, kiuj estas kovataj dum 18 tagoj.

En birdobredado, ĝia postulo de grandaj kaĝoj, alta fruktodieton kaj sensivecon al la hemokromatozo (ferstoka malsano) faras ĝin malfacile bredebla por novuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dukolora tukano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Dukolora tukano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Dukolora tukano en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Bildaro Arkivigite je 2007-04-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Listo de tukanoj
* Filmoj Arkivigite je 2012-12-05 per Archive.today ĉe Interreta Birdokolekto
**Erika MIKLÓSA** [miklOŝa], hungare **Miklósa Erika** estas hungara operokantistino (koloratursoprano).

Erika Miklósa naskiĝis la 9-an de junio 1970 en Kiskunhalas.

Biografio
---------

Erika Miklósa komence interesiĝis pri sportoj, poste dum lernado en gimnazio ŝi ankaŭ kantadis sukcese. Poste ŝi lernis en muzika lernejo en Szeged. Ŝi komencis sian karieron en 1991 en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kiel la plej juna kantistino inter ĉiuj kantistoj de la operejo. En la sekva jaro ŝi koncertis en Bruselo. Baldaŭe ŝi lernis kantadon en Filadelfio kaj Milano, dume ŝi kantis Kolonjo en 1994, en Vieno en 1999, en Berlino en 2001, en Novjorko (inter 2004-2007), en Londono en 2008. Ŝi ricevis ĝis tiam premion Kossuth en 2012, ekde 1993 ankaŭ aliajn premiojn.

Ŝia repertuaro (selekto)
------------------------

* Léo Delibes: Lakmé - *Lakmé*
* Gaetano Donizetti: *Lucia Lammermoor* — *Lucia*; Don Pasquale - *Norina*
* Giuseppe Verdi: Rigoletto - *Gilda*
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte – *reĝino de Nokto*

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Erika Miklósa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 400914
* GND: 135435501
* LCCN: no2005020518
* VIAF: 263558975
* ISNI: 0000 0003 8213 6421
* SUDOC: 11585956X
* BNF: 150814016
* MBA: b4b81d18-03f3-4734-8b4f-549771497b62
 |
Relief-modelo de la baseno.
Rivereto en la arbarprotektejo.
**Maliaŭ-Baseno** (malaje *Lembangan Maliau*) aŭ ankaŭ **Arbarprotektejo Maliaŭ-Baseno**, estas regiono en Sabaho, Malajzio, kiu reprezentas geologian akvokolektan areon ĉirkaŭ Maliaŭ-Rivero. Situante centre de Sabaho en Sandakan-Divizio, ĝi estis signata kiel naturprotektan areon fare de la Sabaha Fonduso (*Sabah Foundation* aŭ *Yayasan Sabah*) en 1981. Poste en 1997 la Sabaha Ŝtata Parlamento (Sabah State Assembly) proklamis la Basenon kiel *Arbarprotektejon (Kategorio I)* kun totala areo de 588 kvadrataj kilometroj. La regiono ampleksas Lotung-Monton (1 667 metroj), Maliaŭ-Akvofalojn, kaj Linumunsut-Lagon. Penadoj estas farataj por nomumi la areon kiel Mondan heredaĵon de Unesko .

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

1. ↑   angle Kaur, Jaswinder. "Maliau: Sabah’s Lost World", *New Straits Times*, June 26 2006

Vidu ankaŭ
----------

* Kinabalu-montaj alpaj herbejoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maliaŭ-Baseno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Informoj pri Sabaho. Arkivigite je 2007-03-14 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Maliau (*Borneoforestheritage*)
***Bro Goth Agan Tasow*** (Kornvale: **Antikva lando de niaj patroj**) praktike estas la nacia himno de Kornvalo, la plej sudokcidenta regiono de Britio. Ĝi kantatas laŭ la melodio de *Hen Wlad Fy Nhadau*, nacia himno de Kimrio. La bretona himno *Bro goz ma zadoù* ankaŭ uzas tiun melodion. La tekston parte tradukis, parte mem verkis Henry Jenner laŭ la origina Kimra poemo. Notu la diferencon inter la titoloj de la tri himnoj: Dum la Kornvala versio signifas "Antikva lando de niaj patroj", la Kimra kaj Bretona havas la signifon "Antikva lando de *miaj* patroj".

**Unua verso**

Bro goth agan tasow, dha flehes a'th car,  

Gwlas ker an howlsedhes, pan vro yw dha bar?  

War oll an norvys 'th on ni scollys a-les,  

Mes agan kerensa yw dhis.

**Rekantaĵo**

Kernow! Kernow, y keryn Kernow;  

An mor hedra vo yn fos dhis a-dro  

Th on onan hag oll rag Kernow!

**Dua verso**

Gwlascor Myghtern Arthur, an Sens kens, ha'n Gral  

Moy kerys genen nyns yw tiredh aral,  

Ynnos sy pub carn, nans, menydh ha chi  

A gews yn Kernowek dhyn ni.

**Rekantaĵo**

Kernow! Kernow, y keryn Kernow;  

An mor hedra vo yn fos dhis a-dro  

Th on onan hag oll rag Kernow!

**Tria verso**

Yn tewlder an bal ha war donnow an mor,  

Pan esen ow qwandra dre diryow tramor  

Yn pub le pynag, hag yn keniver bro  

Y treylyn colonnow dhiso.

**Rekantaĵo**

Kernow! Kernow, y keryn Kernow;  

An mor hedra vo yn fos dhis a-dro  

Th on onan hag oll rag Kernow!
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Erikeja lobelio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asteraloj  *Asterales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kampanulacoj *Campanulaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Lobelio *Lobelia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *L. urens* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Lobelia urens****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Erikeja lobelio  |

 |
| v • d • r |

Floroj de la erikeja lobelio
**Erikeja lobelio**, latine *Lobelia urens*, estas planto el la familio Kampanulacoj. Temas pri diskreta herbo plurjara, kiu malfacile atingas 50 cm alte. La tigo estas rekta, senhara. La ne paraj folioj, malalte oblongaj, dentaj, iĝas stretaj; lancformaj pli alte, ili iĝas la liniformaj brakteoj de la spikaspekta (fakte cuma) infloresko. Floroj estas duflanke simetriaj (male al plej multaj genroj el la sama familio). Ĝis 15 mm longaj, ili havas purpure bluajn petalojn en du lipoj (du petaloj supre, tri sube); frukto estas stara kapsulo.  

Tiu planto aperas en erikejoj, ankaŭ en herbejoj aǔ rande de arbaroj en tre acida grundo, en atlantikaj regionoj, de Maroko ĝis Britaj insuloj.  

La latina epiteto *urens* aludas al la tre akra gusto de tiu planto. Tamen tiu trajto ne estas malofta en la genro, pro tio la elekto de alia karaktero por nomi la specion (*Heath Lobelia* en la angla).

* Erikeja lobelio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Erikeja lobelio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Erikeja lobelio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735098
 |
**Broadstairs** estas marborda urbo en la Insulo Thanet en la distrikto Thanet de orienta Kent, Anglio, ĉirkaŭ 80 mejlojn (130 km) oriente de Londono. Ĝi estas parto de la "civil parish" Broadstairs and St Peter's, kiu inkludas St Peter's, kaj havis en 2011 ĉirkaŭ 25,000 loĝantojn. Situa inter Margate kaj Ramsgate, Broadstairs estas unu el la marbordaj altirejoj de Thanet, konata kiel la "juvelo de la Thanet-a krono". La latinlingva moto estas *Stella Maris* ("Marstelo"). La nomo derivas el iama ŝtuparo en la kalka klifo, kiu kondukis el la sabla strando ĝis la 11a-jarcenta sanktejo de Sankta Maria sur la klifopinto.

Beach crowd along Joss Bay seashore, in Broadstairs during July.Joss Bay en julio 2008.
La urbo etendas el Haine Road en la okcidento ĝis Kingsgate (nome Pordo de la Reĝo, tiel nomita laŭ la surteriĝo de la reĝo Karlo la 2-a en 1683), nome domaro en la "civil parish" St Peter parish norde, kaj ĝis Dumpton sude (nomita laŭ terposedanto Dudeman kiu farmis tie en la 13a jarcento). La domaro Reading (iam Reden aŭ Redyng) Street estis establita de flandraj rifuĝintoj en la 17a jarcento.

Charles Dickens vizitis Broadstairs regule el 1837 ĝis 1859 kaj priskribis la urbon kiel "Our English Watering Place" (nia angla banloko). Li verkis *David Copperfield* estante en Bleak House.

Notoj
-----

Modernaj ŝtuparoj al la strando en Viking Bay.

1. ↑  Kingsgate Kent – A vision of Britain through time

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Broadstairs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Broadstairs Cliff Railway (1901–1991)
* Broadstairs and St. Peter's Town Council
**Saksa Esperanto-Instituto** fondiĝis de juna registara oficisto Albert Schramm, aŭtoro de lernolibroj, eldonisto kaj vicprezidanto de la kvara Universala Kongreso okazinta en 1908 en Dresdeno. La instituto dependis de la Ŝtata ministerio pri Internaj aferoj kaj ricevis jarajn subvenciojn. La agado estis en la unuaj jaroj tre vasta : instruo de Esperanto, oficialaj ekzamenoj, eldono de lernolibroj kaj tradukoj esperanten por saksaj entreprenoj industriaj. La Reĝa Saksa Esperanto-Biblioteko kun 1000 volumoj konsistigis parton de la instituto.

Agado de Albert Schramm
-----------------------

Albert Schramm aktivis per prelegvojaĝoj, artikoloj en la taga kaj faka gazetaro kaj sukcesis gajni kreskantan simpation por Esperanto. En 1913 oni nomis lin direktoro de la Germana muzeo de libroj kaj skribo (*Deutsches Buch- und Schriftmuseum*) kaj kun li ankaŭ la Esperanto-Instituto translokiĝis al Lepsiko, urbo fama pro ĝiaj eldonejoj, presejoj, libromerkata centro kaj industria foiro. La nova funkcio de Schramm mmalhelpis al li plu agi kiel direktoro de la instituto, sed mem proponis profesoron Johannes Dietterle kiel sian anstataŭanton. Ĉi tiun la ministerio konfirmis kiel gvidanton de la instituto en la jaro 1916.

Agado de Johannes Dietterle
---------------------------

Ekde 1911 la instituto ricevis publikan kaj financan apogon de la deputito kaj industriisto D-ro Albert Steche (1862-1943). Dum la unua mondmilito ankaŭ la loka ligo de Esperanto-grupoj de Lepsiko helpe transprenis ĉiujn laborojn kaj la financigon de la instituto.

Sekvis laborplena periodo por la nova direktoro Johannes Dietterle, ĉar li devis plenumi siajn taskojn ekster la normala profesia okupo. Liaj ĉefaj celoj estis la plivastigo de la esperanto-instruo kaj ekzamenoj ekzistantaj en Saksio al la tuta Germana Respubliko formiĝinta en 1918 kaj publika informado per precizaj statistikaj studoj pri la aktivoj de la Esperanto-movado. Dum pasko 1918 okazis kunveno de reprezentantoj de la germanaj Esperanto-asocioj kaj ili decidis konfidi ĉiujn sciencajn kaj statistikajn taskojn al la instituto kiel centro de la Esperanto-movado en Germanio. La instituto do ne plu povis aktivi por komercaj entreprenoj kaj koncentriĝis pri la scienca studo de Esperanto kaj la rilatoj inter lernejo kaj Esperanto.

Krom la internajn problemojn de la movado Dietterle devis alfronti la postmilitajn malfacilaĵojn pro politikaj kaj ekonomiaj senordoj. Malgraŭ tiuj malfavoraj cirkonstancoj li sukcesis konvinki per siaj statistikaj laboroj la registaron pri kreo de Germana Esperanto-Instituto kaj trovis favoran eĥon dum la Internacia Pedagogia Kongreso organizita en 1922 kadre de Ligo de Nacioj en Ĝenevo, kie li intervenis pri la temo "Esperanto kaj lernejo".

Refondo
-------

En 1936 la instituto estis malfondita. Oni ĝin refondis en 1948 sub la nomo de Germana Esperanto-Instituto.

Bibliografio
------------

* Lins, Ulrich. Zur Geschichte des Esperanto-Instituts in Sachsen 1908-1936. En: Haase, Martin (eld.). Beiträge zur Geschichte der deutschen Esperanto-Bewegung. Berlin: Deutsches Esperanto-Institut 2000, p. 20-29.
**Václav BŘEZAN** (naskiĝis ĉirkaŭ 1550 en Březno, mortis post 1618) estis ĉeĥa kronikisto kaj genealogo.

Ekde 1596 li estis administranto de la arkivo kaj biblioteko ĉe la nobela familio Rožmberk. Li verkis kvinvoluman *Kronikon de la familio Rožmberk*, el kiu konserviĝis nur la lastaj volumoj, el la antaŭaj nur konciza resumigo. La konservitaj partoj prezentas biografiojn de Vilém z Rožmberka kaj tre populara Petr Vok z Rožmberka. Poste li transiris en la servojn de la familio Švamberk kaj ankaŭ ilian historion li priskribis.

Verŝajne li apartenis al la eklezio de Ĉeĥaj Fratoj (kies lasta episkopo estis Komenio), tie li kleriĝis kaj akiris sciencan metodon por priskribi historiajn eventojn sen beletra beligado.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 75040
* GND: 102445532
* LCCN: n86125998
* VIAF: 66502945
* ISNI: 0000 0001 1661 809X
* LIBRIS: 312626
* SUDOC: 112705057
* BNF: 121396947
* NKC: jk01020018
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Václav Březan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝvela sako de Fabricius kun flaveca ĉirkaŭsaka edemo.
**Sakomalsano**, en angla *Infectious bursal disease* (konata ankaŭ kiel IBD, Gumbora malsano, Infekta Sakozo kaj Infekta birda nefrozo) estas tre kontaĝa malsano de junaj kokoj kaŭzata de *infekta sakmalsana viruso* (ISV), karakterizata de imunonuligo kaj morteco ĝenerale je 3 al 6 semajnoj de aĝo. La malsano estis la unuan fojon malkovrita en Gumboro (Delavaro) en 1962. Ĝi ekonomie ege gravas por la kokindustro tutmonda pro pliiĝanta aliro al aliaj malsanoj kaj negativa interagado kun efika vakcino. En ĵusaj jaroj, tre moritgaj branĉoj de IBDV (vvIBDV), kauzsante drastan mortindicojn ĉe kokoj, aperis en Eŭropo, Latinameriko, Sudorienta Azio, Afriko kaj Mezoriento. Infekto okazas tra digesta vojo el buŝo al fekejo, kaj malsanaj birdoj elpelas altajn nivelojn de la viruso proksimume 2 semajnojn post la infekto.

Referencoj
----------

1. ↑  Caston et al..  (2008) "Infectious Bursal Disease Virus (IBDV)", *Segmented Double-stranded RNA Viruses: Structure and Molecular Biology*. Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-21-9.

* Kategorio Sakomalsano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sakomalsano en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)