recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Phalempin (stacidomo). |

**Phalempin** - prononco laŭ sistemo IFA [falɑ̃pɛ̃] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 4 834 loĝantoj sur areo de 7,93 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 610 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono *Annœullin*.

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *phalempinois(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Phalempin (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Phalempin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france)
Erica Durance (2008)
**Erica Durance** (21-an de junio 1978 en Calgary, Alberta) estas kanada aktorino.

Biografio
---------

Durance plenkreskis en Three Hills, Alberta. Post la mezlernejo, ŝi translokiĝis kun la gepatroj (Joel kaj Gail Durance) al Vancouver. Tie ŝi malkovris sian emon al aktorado. Ŝia unuaj aktoradoj okazis en reklametoj, gastoludoj en televidaj serioj kiel *Tru Calling*, *Stargate – Kommando SG-1* kaj *Andromeda*. Ŝi ludis ankaŭ epizodan rolon en hororfilmo *House of the Dead*.

Ŝia trarompo enm la filma mondo okazis en 2004 per rolo de *Lois Lane* en la televida serio *Smallville*. Post tio ŝi populariĝis en Usono, iĝis kovrilpaĝa belulino en usona eldono de FHM en majo de 2006, en 2007 en Maxim. Ŝi daŭre aperis sur listo de FHM pri la plej belaj virinoj de la mondo, atingante la 14-an lokon en 2009.

### Private

Ŝi geedziĝis en 2005 kun aktora kolego David Palffy, kun kiu ŝi vivas en Vancouver.

Filmografio (elekto)
--------------------

* 2002: *The Untold*
* 2003: *111 Gramercy Park* (televida filmo)
* 2003: *House of the Dead*
* 2003: *Devil Winds* (televida filmo)
* 2004: *The Bridge*
* 2004: *Tru Calling* (televida serio, gastorolo)
* 2004: *Stargate – Kommando SG-1* (televida serio, gastorolo)
* 2004: *Andromeda* (televida serio, gastorolo)
* 2004–2011: *Smallville* (televida serio)
* 2006: *Stranded* (televida serio)
* 2006: *The Butterfly Effect 2*
* 2007: *I Me Wed*
* 2009: *Beyond Sherwood Forest*

* Kategorio Erica Durance en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 387266
* GND: 1241338264
* LCCN: no2006122064
* VIAF: 16988888
* ISNI: 0000 0000 4826 1542
* SUDOC: 140816607
* BNF: 16645002r
* BNE: XX5835285
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Clethra alnifolia*** |
| --- |
|  |
| „Clethra alnifolia"„Clethra alnifolia" |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj "Plantae" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj "Magnoliophyta" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj "Dicotyledones" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Erikaloj "Ericales" |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kletracoj "Clethraceae" |
|
|
|
|
|
| Genro: | Kletro, *Cletra* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Alnofolia kletro**, *Clethra alnifolia* |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Clethra alnifolia*  |

 |
| v • d • r |

La **Alnofolia kletro** ("Clethra alnifolia") estas plantospecio el la familio de la Kletracoj (*Clethraceae*). Ĝi estas disvastigita en orienta Nordameriko de suda Nov-Skotio kaj Majno ĝis la norda Florido kaj okcidenten ĝis orienta Teksaso.

Priskribo
---------

ilustraĵo el "Afbeeldingen der fraaiste, meest uitheemsche boomen en heesters", tabulo 57
### Vegetativaj karakterizaĵoj

La alnofolia kletro estas decidua arbusto, kiu atingas kreskoalton de 1,5 ĝis 3 metroj. La folioj estas alternestarantaj: La foliplato havas longecon de 4 ĝis 10 centimetroj kaj segildentan randon. La folioj ricevas en aŭtuno orflavan koloron.

### Generativaj karakterizaĵoj

La arbusto floras depende de la kultivaro en la malfrua somero. La floraroj estas 15 cm longaj kaj 2 cm larĝaj grapoloj. La floroj estas blankaj ĝis rozekoloraj. La floroj odoras dolĉe kaj iom malagrable.
La planto havas kapsulfruktojn.

Ekologio
--------

Burdoj polenigas la florojn.

Kondiĉoj de la kreskejo
-----------------------

Alnofoliaj kletroj kreskas en humidaj arbaroj, en humidaj arealoj, kiel marĉoj kaj laŭlonge de arbaraj riveretoj. La planto preferas neŭtralajn ĝis acidajn grundojn. La populacio en Nov-Skotio estas malgranda kaj endanĝerigita.

Taksonomio
----------

La unua publikigo de „Clethra alnifolia" faris Carl von Linné. Sinonimoj estas: „Clethra angustifolia" RAF. NOM. ILLEG. „Clethra bracteata" RAF. „Clethra dentata" AITON, „Clethra incana" PERS. NOM. ILLEG. „Clethra paniculata" AITON, „Clethra pubescens" WILLD. „Clethra pumila" RAF. „Clethra tomentosa" LAM.

Dosiero:Summersweet Clethra Clethra alnifolia ‚Ruby spice‘ Flower 2000px.jpgfloraro de la kultivaro ‚Ruby Spice‘

Uzado
-----

La alnofolia kletro estas uzata en naturĝardenoj aŭ plantitaj laŭlonge de riveretoj kaj lagetoj por pretekti kontraŭ erozio. Ekzistas pluraj kultivaroj, ekzemple ‚September Beauty‘, ‚Ruby Spice‘ kaj ‚Hummingbird‘.

* Clethra alnifolia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Clethra alnifolia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Clethra alnifolia en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Füzérkajata** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely.

Blazono de Füzérkajata

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12  km²
* Supermara alteco: 278 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3219/21.0867
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 3994
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Füzérkajata situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, fine de sakovojo. Gönc troviĝas 21, Sátoraljaújhely 24, Sárospatak 27, Miskolc 93 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1270 en formo *"Kaytha"*, apartenanta al fortikaĵo de Füzér. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. Post Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de Ĉeĥoslovakio. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la kontrolado ĉesis ĉe la limo.

En Füzérkajata migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1794
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Dipatrino el la 14-a jarcento, en 1729 barokiĝis

* Kategorio Füzérkajata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Phalaborwa** (malofte *Ba-Phalaborwa*, *Palabora*) estas grandurbo en Sudafriko, en Provinco Limpopo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 191 km²
* Loĝantaro: 110.369 (en 2012)
* Supermara alteco: 394 m
* Horzono: UTC +2 h

Geografio
---------

Phalaborwa situas sur montetaro en la norda, nordorienta parto de la lando. **Pretorio** troviĝas 351, Johanesburgo 395, Durbano 656, Bloemfontein 756, Port Elizabeth 1237, Kaburbo 1658 km.

Historio
--------

Jam en la 5-a jarcento lokaj triboj minis kaj fandis diversajn ercojn en tiu loko. La eŭropanoj komencis minadi kuprojn en 1904.

Ekonomio
--------

En Phalaborwa gravas minado de kuproj kaj iomete ankaŭ aliaj ercoj. Estas menciinda ankaŭ la turismo. En la urbego oni poduktas la faman likvoron Amarula.

Trafiko
-------

Phalaborwa-on ne tuŝas la plej gravaj ĉefvojoj.

Klimato
-------

Phalaborwa havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 19-27 °C (la plej varma urbo en la lando). La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas po 529 mm. La pluvo januare kulminas kaj junie malkulminas.

Vidindaĵoj
----------

Phalaborwa estas elirpunkto al Nacia Parko Kruger. La minejo estas 2000 metrojn larĝa, la plej granda en la mondo.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-10-05 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]
* vetero
* 

* Kategorio Phalaborwa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417231
* GND: 138119-2
* LCCN: n79144606
* VIAF: 123768554
 |
Koordinatoj: 47° 42′ 04″ N 3° 34′ 55″ O﻿ / ﻿47.70111 °N, 3.58194 °O﻿ / 47.70111; 3.58194 (mapo)

**Coulanges-la-Vineuse** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 948 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Coulanges-la-Vineuse etendiĝas sur 10.59 km², kaj havis 948 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Daniel Girard, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Coulanges-la-Vineuse estas la ĉefurbo de la kantono de Coulanges-la-Vineuse. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Coulanges-la-Vineuse

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Retejo pri la regiono de Coulanges-la-Vineuse
Laŭ John Boswell, la kristanaj martiroj de la 4-a jarcento Serĝo kaj Bako kuniĝis sub la adelfopoieza rito.
**Adelfopoiezo** (el la greka ἀδελφοποίησις *Adelphopoiesis*, adelfos "frato" kaj poie "Mi faras"), laŭlitere "frat-iĝo" estis ceremonio farita en diversaj kristanaj eklezioj por unuigi du samseksajn homojn, kvankam ekzistas debato ĉu tio estis platona amikeco aŭ romantika amrilato. Similaj sangofrateco-ritoj estis praktikitaj en aliaj kulturoj, inkluzive de antikva Ĉinio same kiel la ĝermanaj kaj skandinavaj popoloj. Ĝi estas argumentita de la historiisto John Boswell en lia libro "Sam-seksaj unuiĝoj en antaŭ-moderna Eŭropo", ankaŭ publikigita kiel *La geedziĝo de simileco*, kiu asertas ke la praktiko estis unuigi du personojn en geedzeca unio. Tio estas malsama al la informoj disponigitaj de la Greka Ortodoksa Eklezio kiu tradukas la praktikon kiel "fratiĝo" kaj donas neniun mencion aŭ sugeston pri ajna sekseco. La ceremonio estis plejparte de la Orientaj katolikaj eklezioj, kaj poste de la Orienta Ortodoksismo, kiu formiĝis en 1054 post apartigado de romia katolikismo. Boswell donas tekston kaj tradukon por kelkaj versioj de la "fratiĝo"-ceremonio en la greka, kaj tradukon nur por kelkaj slavaj versioj.

La celo de la adelfopoiezaj ceremonioj estas kontraŭdiraj ĉar Boswell asertis ke ili festis romantikajn, efektive seksajn, unuiĝojn inter du viroj. Ĝi estas valora je notado ke Boswell mem neas ke adelfopoiezo devus esti konvene tradukita kiel "samseksema geedziĝo". La Ortodoksismo rigardas la ceremonion kiel nur spirita kaj indikanta fratecon.

En la sama tempo, asertoj de Boswell diras ke la tradukoj "frat-faro" aŭ "iĝante fratoj" estas "anakronisme laŭvorta" traduko kaj proponas "sam-seksan union" kiel la favoratan interpreton. La prefero de Boswell, aliflanke, estas problema.
**Füzérkomlós** [fuzErkomlOŝ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely. En la loknomo komló signifas: lupolo.

Katolika kirko de Füzérkomlós
Kalvinana kirko de Füzérkomlós

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 6  km²
* Alto super marnivelo: 217 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.5125/21.4572
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 3997
* Telefonprefikso: 47

Situo
-----

Füzérkomlós situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Sátoraljaújhely troviĝas 22, Miskolc 90 km-ojn. La tutlanda turista vojeto trairas la vilaĝon.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La unua mencio devenis el 1270 en formoj *"Comlous"* kaj *"Kumlovs"*. En 1910 laŭ la popolnobrado vivis en Füzérkomlós 282 homoj, (escepte unun ĉiuj hungaroj).

En Füzérkomlós migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco
* kalvinana preĝejo

Famuloj
-------

* instruisto Ignác Gábor

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu

* Kategorio Füzérkomlós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hans-Günther WAUER** (\* 12-a de decembro 1925; † 17-a de februaro 2016) estas germana eklezimuzikisto.

Post la studado ĉe la Altlernejo pri Muziko kaj Teatro „Felix Mendelssohn Bartholdy" en Lepsiko ĉe Karl Straube li aktivis ekde 1951 ĝis 1996 kiel katedralorgenisto kaj kantoro en Merseburg. Krome li estis docento por orgenludado kaj improvizado ĉe la Evangelia Altlernejo pri Eklezia Muziko en Halle. En 1971 li ludis por registrado sur sondisko sur la Ladegast-orgeno de la katedralo Merseburg la orgenverkaron de Franz Liszt. Li fondis la orgenmuzikan festivalon Merseburger Orgeltage kaj engaĝiĝis por la nuntempa orgenliteraturo. Kile orgenisto li eŭropavaste, ekz. en la Abatejo Westminster kaj la katedralo Dipatrino en Parizo. Li aparte flegis la orgenimprovizadon kaj alstrebis por tio jam frue la kunagadon kun aliaj, ĵazdevenaj muzikistoj spertaj pri improvizado kiel Günter "Baby" Sommer, Ernst-Ludwig Petrowsky, Theo Jörgensmann, Hermann Naehring, Warnfried Altmann aŭ Louis Moholo. Li plilarĝigis siajn orgenkoncertojn, inkluzivante ankaŭ artistojn el aliaj fakoj kiel (politika) literaturo, danco, prezenta arto aŭ filmo.

En 1997 Wauer profesoriĝis, kaj en 1998 oni ordenis lin per 1-a-klasa *Bundesverdienstkreuz*. En 2006 Wauer estis dekorita per la *Bürgermedaille* de la urbo Merseburg.

Diskografio (elektaĵo)
----------------------

* *Verschränkte Konstruktion* (kun "Baby" Sommer; 1986)
* *Introitus* (kun Th. Jörgensmann; 1990)
* *Merseburger Begegnung* (kun "Baby" Sommer kaj Th. Jörgensmann;1994)
* *Seismogramme. Lese-Konzert für Wort, Orgel, Saxophon und Schlagzeug* (kun Friedrich Schorlemmer, Warnfried Altmann, H. Naehring; 1997)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Hans-Günther Wauer en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 257682
* GND: 134551753
* LCCN: n88620161
* VIAF: 119721552
* ISNI: 0000 0000 8335 8585
* MBA: 44f1c8f3-6484-4007-bf8d-6b8731c16a67
* NLA: 35375242
 |
Maketo de Luna 3
La kosmosondilo **Luna 3** (ruse: *Луна-3*) estis lanĉita la 4-an de oktobro 1959 per porto-raketo "Vostok'" kaj donis la unuajn fotojn de la kaŝita flanko de Luno.

La lanĉa maso de la lasta etaĝo de la porto-raketo kun "Luna 3" estis 1553 kg. La maso de la sondilo mem estis 278,5 kg. Ĝi posedis radian kaj lum-orientiĝan sistemojn (ĉi-lasta orientiĝis laŭ Suno kaj Luno) kaj provizis sin per energio el sun-elektraj baterioj.

La 7-an de oktobro Luna 3 proksimiĝis ĝis 6200 km al Luno kaj per du fotiloj (long- kaj mallong-fokusa) fotis preskaŭ duonon de la luna surfaco: triono estis sur la videbla flanko, du trionoj sur la fora, kaŝita. La kvalito de la fotoj ne estis tre bona, sed tamen ebligis esplori la unuajn detalojn sur la kaŝita flanko.

Montriĝis, ke la kaŝitaa flanko havas pli da kraterojn ol la videbla kaj nur du grandajn malhelajn surfacojn, kiuj ricevis la latinajn nomojn Mare Moscoviense (Moskvia Maro; tiam *Mare Moscovrae*) kaj Mare Desiderii (Maro de Deziro, ne plu uzata nomo).

Luna 3 atingis maksimuman distancon de 480.000 km de Tero kaj tiam refalis al ĝi, forbrulante en la atmosfero. Ĝi neniam eniris en orbiton ĉirkaŭ la Luno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luna 3 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la sovetia programo de luna esploro en Esperanto Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2007-10-29 per la retarkivo Wayback Machine
*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Clichy. |

**Clichy-sous-Bois** [kliŝi-su-bŭa] estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Seine-Saint-Denis kaj en la regiono Francilio, apud Le Raincy. Ĝi havas proksimume 28 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Clichois* en la franca.

Clichy-sous-Bois estas komunumo tute aparta de Clichy, lokita en la najbara departemento Hauts-de-Seine.

Geografio
---------

Clichy-sous-Bois situas sur monteto, 15 kilometrojn oriente de la limoj de Parizo. Kune kun Montfermeil, la komunumo entenas plurajn malfacilajn kvartalojn, ekzemple *Le Chêne pointu* kaj la *Cité des Bosquets*.

Clichy-sous-Bois havas landlimojn kun la komunumoj Livry-Gargan norde, Le Raincy okcidente, Gagny sude, Montfermeil oriente kaj Coubron nordoriente.

Historio
--------

Preĝejo Saint-Denis
La urbo sinsekve nomiĝis *Cleppius* dum la romia periodo, *Clippiacum superius* en teksto datiĝanta de 636, *Clichiacum* en la 12-a jarcento kaj *Clichy-en-Aulnois* dum la Franca revolucio.

Malnovtempe vilaĝeto de la historia regioneto Aulnoye, Clichy-sous-Bois spertis gravan urbanigon ekde la 1950-aj jaroj, kaj gastigas multajn fremdajn aŭ fremdevenajn loĝantojn. Tie komenciĝis la famaj francaj tumultoj de novembro 2005, post la akcidenta morto de du junuloj.

Vidindaĵoj
----------

La **urbdomo de Clichy-sous-Bois** (supra bildo), ĉe la placo 11 novembre 1918, troviĝas ene de kastelo de la 16-a jarcento, kaj aĉetita en 1645 far Robert de Bragelongne, superintendanto pri financoj de la reĝo Ludoviko la 14-a. La konstruaĵo estis akirita en 1930 far la komunumo, kaj ĝi fariĝis la urbdomo de la urbo. La kastelo estas klasifikita kiel "Historia monumento" depost 1972.

La **kastelo de La Terrasse** (avenuo de Sévigné) estis starigita en 1908.

Lokaj famuloj
-------------

* Doc Gynéco, kantisto.
* Albert Uderzo (kreinto de Asteriks) kaj Marcel Uderzo, desegnistoj.
* Roberto Alagna, kantisto.
* Souleymane M'Baye, boksisto.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Seine-Saint-Denis
* Listo de urboj de Francio
* Clichy - Montfermeil (pariza metrostacio)
* Clichy - Montfermeil (Tramtransporto en Parizo)
* Maurice Audin (Tramtransporto en Parizo)
* Clichy-sous-Bois - Mairie (Tramtransporto en Parizo)
* Romain Rolland (Tramtransporto en Parizo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Lunaso** aŭ **Lamaso** estas rikolta festivalo festata en multaj partoj de la angla-parolanta mondo. En la norda hemisfero, oni festas ĝin la 1-an de Aŭgusto, kaj en la suda la 1-an de Februaro.

Lamaso por Novpaganismanoj
--------------------------

### Lunaso por Vikanoj

Tradicia manĝaĝo estas kuketoj kiuj havas la formon de viro.
Lunaso estas unu de la Pligrandaj festoj de Vikanoj, kaj fajra festo. Ĝi estas festo pri rikolto, kaj estas por vikanoj la komenco de Aŭtuno. Estas tempo por danki pro tio, kion oni havas, danki ke ekzistas aliaj homoj kiuj nin helpis dum la pasintaj monatoj. Oni ankaŭ planas por la venonta vintro.

Tradicia manĝaĵo dum Lunaso estas kuketoj homformaj. Oni kutime bakas ilin el maizpano (ĉar estas rakonto pri la maizdio, kiu mortas por havigi al homoj la eblecon travivi la vintron), kaj poste manĝas ilin. La signifo de ĉi tio estas ke la Dio mortas por ke li renaskiĝu forta por la venonta jaro dum Julo, ties ofero travivigas vivantaĵojn tra la vintro.

Laŭ kelkaj vikanaj tradicioj, ĉi tiu estas tradicia tempo por mankunigiĝi.

##### Lunaso laŭ Vikana Mitologio

Lunaso montras la maljuniĝon de la Diino kaj Dio, kiuj spegulas la ŝanĝojn de la sezonoj kaj la pasadon de la jaro. Espero de la daŭro de vivo ne mortas pro ilia malfortiĝo kaj la alvenanta vintro, tamen; tiu infano – kiun estigis la Dio en la ventro de la Diino dum Belteno – ankoraŭ kreskas, pretigante sin por naskiĝi dum Julo. La Dio mem malfortiĝas pro sia aĝo kaj antaŭvidas sian morton dum Saveno, konsentante ke li mortu por travivigi sian virinon kaj naskotan infanon.

Aliaj uzoj
----------

*Lamasaj folioj*, aŭ *Lamasa kreskaĵo* temas pri dua kreskiĝo de folioj kelkfoje aperantaj dum somero de deciduaj arboj. Ili anstataŭas foliojn kiuj aŭ formanĝiĝis de insektoj, aŭ simple forfalis. Kelkfoje, la novaj folioj aspektas aliaj ol la antaŭaj, ĉu laŭ formo, ĉu laŭ tekseco, ĉu laŭ harumo.

Vidu Ankaŭ
----------

* Aŭtuno
* Novpaganismo
* Viko
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Erinacenoj** |
| --- |
|  |
| juna Erinaceus europaeusjuna *Erinaceus europaeus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Erinaceomorpha* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Erinacedoj *Erinaceidae* |
| Subfamilio: | **Erinacenoj** *Erinaceinae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Erinacenoj  |

 |
| v • d • r |

**Erinacenoj** estas dornohavaj mamuloj de la subfamilio *Erinaceinae*, en la familio de Erinacedoj (*Erinaceidae*). Estas dek sep specioj de erinacoj en kvin genroj kiuj troviĝas tra partoj de Eŭropo, Azio kaj Afriko, kaj en Nov-Zelando pro enkonduko. Ne estas erinacoj indiĝenaj en Aŭstralio kaj ne estas vivantaj specioj indiĝenaj en Ameriko (nur la formortinta genro *Amphechinus* estis iam vivanta en Nordameriko).

Erinacenoj estas facile rekonataj pro siaj dornoj, kiuj estas kavaj haroj rigidaj pro keratino. Iliaj dornoj nek enhavas venenon nek hokon kaj, malkiel la kiloj de histriko, ne facile eliras el iliaj korpoj. Tamen, la dornoj de nematuruloj normale forfalas kaj ili estas anstataŭataj de dornoj de plenkreskuloj. Erinacenoj estas kutime brunaj, kun helaj dornopintoj, kvankam estas blondaj erinacoj en la brita insulo Alderney.

Genroj
------

Tipa genro estas erinacoj. La tuta genraro estas jena:

* *Atelerix*
* *Erinaceus*
* *Hemiechinus*
* *Mesechinus*
* *Paraechinus*

Notoj
-----

1. ↑   Attenborough, David (2014). Attenborough's Natural Curiosities 2. Armoured Animals. UKTV.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730829
* LCCN: sh85059909
* BNF: 11987425n
* NDL: 00662138
 |
Mapo de la provinco Sjuniko
**Sjuniko** (armene Սյունիք) estis la naŭa provinco (*nahang*) de la Reĝlando Armenio de 189 a.K ĝis 428 p.K. Ekde la 7-a ĝis 9-a jarcentoj, ĝi falis sub araba regado. En 821, ĝi formis la armenan princlandon Ĥaĉeno kaj ĉirkaŭ la jaro 1000 estis proklamita la Arcaĥa Reĝlando, kiu estis unu el la lastaj mezepokaj orient-armenaj reĝlandoj kaj princlandoj kiuj konservis sian aŭtonomecon post la turkaj invadoj de la 11-a ĝis 14-a jarcentoj.

Surskribaĵoj eltrovitaj en la regiono ĉirkaŭ Lago Sevan atribuitaj al reĝo Artaŝes la 1-a konfirmas, ke en la 2a jarcento a.K. la Distrikto de Sjuniko konsistigis parton de la Antikva Armenio.

La unua dinastio kiu regis Sjuniko estis la Sjunida dinastio, ekde la unua jarcento. La unua konata reganto *naĥararo* estis Valinak Siak (ĉ. 330) kaj lia posteulo estis frato Andok aŭ Andovk (Antiokio, ĉ. 340). En 379, Babik (Bagben), filo de Andok, estis restarigita kiel naĥararo fare de la nobela familio mamikonjan. Babik havis fratinon nomatan Parantzem, kiu geedziĝis kun la arsakida princo Gnel, nevo de la armena reĝo Arŝako la 2-a kaj poste edziĝis kun Arŝako la 2-a kiel sia dua edzo. La regado de Babik daŭris malpli ol dek jarojn kaj ĉirkaŭ 386 aŭ 387, Dara estis eltronigita de la Sasanida Imperio.

Valinak (ĉ. 400-409) estis sekvita de Vasak (409-452). Vasak havis du filojn: Babik (Bagben), Bakur kaj filinon, kiu edziĝis al la posteulo de Vasak, Varazvahan (452-472). Gelehon, filo de Varazvahan, regis de 470 ĝis 477, kiu mortis en 483. Babik (Bagben), frato de Varazvahan, fariĝis la nova naĥararo en 477. Hadz, frato de Gelehon, mortis la 25-an de septembro 482. Poste la provinco Sjuniko estis regita de Vahan. ĉ. 570), Filipo (ĉ. 580), Stefano (ĉ. 590-597), Sahak (ĉ. 597) kaj Grigor (ĝis 640).

Referencoj
----------

1. ↑  Hewsen. *Armenia*, pp. 118-121.
2. ↑  Hewsen, Robert H.  (2001) *Armenia: A Historical Atlas*. Ĉikago: University of Chicago Press, p. 102. ISBN 0-226-33228-4.
3. ↑  Borisov ""nscriptions of Artaxia (Artashes), King of Armenia, 1946, No 2"
4. ↑  Historical-Philological Magazine, 1965, No 4
5. ↑  A.G. Perikhanyan, "Aramian Inscription from Zangezur"

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHistoriaj regionoj de Armenio |
| --- |
| Aghdzink | Ajrarato | Arano | Arcaĥo | Ĝavaĥo | Korĉajko | Sofeno | Turuberano | Utiko | Sjuniko |

 |
**Hans-Werner GROSSMANN** estas svisa esperantisto. Li naskiĝis en 1937 en Bazelo.
Hans kiel 12jara knabo interesiĝis pri esploristoj kaj Afriko. Li trovis en biblioteko libron de Tibor Sekelj «Durch brasilianische Urwälder» (tra brazilaj praarbaroj). Tio tre plaĉis al li.
Hans studis en Neuchâtel. Tie li lernis ne nur la francan, sed ankaŭ Esperanton kun William Perrenoud. Tiu romanda studperiodo daŭris ĝis 1957. De 1957 ĝis 1960 li laboris en horloĝfirmao en Neuchâtel. Poste li laboris ĉe Swissair, la svisa flugkompanio, de 1960 ĝis 1962. Tie li trovis Esperanto-grupon en Zuriko en la restoracio Karl der Grosse. Li konatiĝis tie kun Anita Altherr kaj J. J. Sturtzenegger. Tiu lasta prezentis al Hans la planon de Sekelj.

La karavano de Tibor Sekelj
---------------------------

Tibor Sekelj: *Ĝambo Rafiki*
Tibor bezonis iun, kiu kapablas ŝofori, kuiri kaj traduki.
Hans aŭdis pri la karavano kaj anoncis sin.
Hans estis 24jara. Tibor estis 48jara.

1960: Hans unue iris al Belgrado per aviadilo por konatiĝi kun Tibor. Interŝanĝo de leteroj.

La decido de Sekelj iri al Afriko fontas el la fakto, ke en 1960 kaj 1962 pluraj afrikaj ŝtatoj sendependiĝis. Tibor volis do iri al tiu kontinento por malkovri la popolojn.

1962: ekiro al Dovro (Anglio); tie ili akiris veturilon Land Rover kun remorko. La ŝoforo sidis dekstre. Li iris per ŝipo al Francio kun du britinoj. Poste La Chaux-de-Fonds, Bielo, Zuriko, Chiasso, Triesto, Belgrado. Tie li vidis Simo Milojević. Okazis intervjuoj. Ili akiris duan veturilon. Tie ili devis atendi polojn, kiuj venis kun filmomaterialo por televido. Inter ili estis dua ŝoforo. 8 personoj entute.

1962: Poste veturado ĝis Antakya. Tie oni vendis sklavojn, do unua malkovro de nova kulturo. Ŝipveturado al Bejruto. Poste al Aleksandrio. Devis okazi repago en Bejruto, Hans devis atendi. Do poste li flugis al Kairo. Li havis la kason, tamen malkovris, ke ene estas ŝtonoj: oni ŝtelis la enhavon…

En marto 1962 la karavano el 12 personoj (laŭ Grossmann) gvidata de Tibor Sekelj traveturis Afrikon "por malkovri homojn". (El la antaŭparolo de *Ĝambo Rafiki*, la verko, en kiu Tibor rakontas la aventurojn de la karavano). La nomo de tiu skipo estis «Karavano de Amikeco», konsistanta el ok homoj (laŭ Sekelj) el kvar landoj en du ajnagrundaj aŭtomobiloj. La vojaĝo daŭris unu jaron kaj atingis Egiption, Sudanon, Etiopion, Somalion, Kenjon kaj Tanzanion. Alia dua planita karavano al aliaj afrikaj landoj ne realiĝis. La celo de la vojaĝo estis rektaj homaj kontaktoj. Dume Tibor surgrimpis Kilimanĝaron, la plej altan pinton de Afriko. Foje Tibor faris ian kontakton sola, foje kun la karavananoj, depende de la kontakto mem kaj de la strategio de la gvidanto. Tiu ĉi vojaĝo estas la temo de la verko *«Ĝambo rafiki»*, originale verkita en Esperanto, sed unue aperinta en ties slovena traduko.

Grossmann kaj Svisa Esperanto-Societo
-------------------------------------

Komence de la dudekunua jarcento Hans-Werner Grossmann membris en la Estraro de SES kaj havis la oficon de kasisto.

Fonto
-----

El intervjuo farita la 3-an de julio 2013 en Bazelo fare de Mireille Grosjean.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716433
 |
**Attila Kuttor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuttor Attila** estas hungara futbalisto (defendisto), trejnisto. Li ludis 560-foje en la unua hungara futbala klaso, tio aktuale en 2022 estas la dua plej bona rezulto.

Attila Kuttor naskiĝis la 29-an de majo 1970 en Miskolc.

Biografio
---------

Attila Kuttor lernis la piedpilkon en la loka junulara futbalklubo, en 1987 li debutis inter la plenkreskuloj en la sama klubo. Inter 1989-2010 li ludis en pluraj hungaraj teamoj resume 574-foje kun 51 goloj, eĉ li estis hungara ĉampiono en la futbala jaro 1996. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1993-2004 19-foje kaj trafis solan golon. Li estis trejnisto ekde 2010 enlande. Li ricevis premion en 2006. Lia edzino naskis 2 gefilojn, ambaŭ sportistoj.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun foto
* datenoj kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Attila Kuttor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798614
 |



* Portalo pri Biografio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Flavbrusta pigo** |
| --- |
|  |
| Flavbrusta pigoFlavbrusta pigo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Korvedoj *Corvidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cissa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. hypoleuca*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cissa hypoleuca****(Salvadori & Giglioli, 1885) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Flavbrusta pigo  |

 |
| v • d • r |

La **Flavbrusta pigo** aŭ Hindoĉina verda pigo (*Cissa hypoleuca*) estas specio de birdo de la familio de korvoj kaj pigoj aŭ *Korvedoj*. Ĝi estas ĉirkaŭ samgranda kiel la Eŭropa pigo kaj estas indiĝena de Ĉinio kaj sudorienta Azio, ĉefe en Hindoĉinio.

Ĝi estas specio ege simila al la parenca samgenra Verda pigo, tio estas **ege verda**, sed kun **tre flavaj subaj partoj** kio nomigas la specion kaj diferencigas ĝin el la Verda pigo, dum ĝi, kiel ĉe la Verda pigo, havas **larĝan nigran strion** el la beko (tra la okuloj) al la nuko. La vosto estas tre longa. Kontraŭ la nigra traokula strio ege kontrastas kun **ruĝecaj senplumaj okulringoj, tre ruĝaj beko kaj gamboj**. La unuarangaj **flugilplumoj estas ruĝecgrenatoj** kaj tio markas tiun genron kiel unu el la plej rimarkindaj kaj distingaj membroj de la tuta familio.
**Mapinguari** [mapingŭa**ri**] estas monstro de brazila folkloro, estas loka versio de ciklopo. La kamparanoj de Amazonio diras ke ene ĝangalo vivas denshara giganto kiu havas nur unu okulon sur la frunto kaj la buŝon sur la ventro. Aliaj homoj diras ke ĝi uzas kirason el testuda ŝelo, kaj aliaj diras ke ĝi he havas harojn, sed ĝia haŭto similas al aligatora. Kelkaj diras ke ĝiaj piedoj estas rondaj, pro tio, kelkaj nomas ĝin "botelpiedulo". Mapinguari krius imitante la ĉasistojn, se iu respondas, ĝi persekutus kaj mortigus tiun. Oni diras ke ĝi disfalas arbojn kiam marŝas tra la ĝangalo kaj faras grandan bruon. La monstro estas bestia kaj ne timas pafilojn, ĉar ĝi dilatas la ŝtalon de pafiloj per blovo, ĝi timus nur bradipon, sed neniu scias kial.

Kelkaj usonanoj komparis Saskvaĉon al Mapinguari kaj la legendo iĝis iom internacia en lastaj jaroj. En angla kaj germana versioj de Vikipedio, Mapinguari aperas ne kiel ciklopo, sed kiel nekonata besto kiu eble vivas en arbaro, sed tradiciaj trajtoj de monstro (unu okulo, buŝo sur la ventro, botelaj piedoj) montras ke morfologie ĝi ne eblas ekzisti kiel natura esto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Flavgorĝa stepkoko** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pterokloformaj *Pterokloformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pterokledoj *Pteroclididae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Pterocles *Pterocles* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Flavgorĝa stepkoko** '**Pterocles gutturalis'**Andrew Smith 1836 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Flavgorĝa stepkoko  |

 |
| v • d • r |

La **Flavgorĝa stepkoko** (***Pterocles gutturalis***) estas specio de birdo de la familio de Pterokledoj.

Disvastiĝo
----------

Ĝi troviĝas en subsahara Afriko kaj pli precize en orienta strio de landoj el Eritreo kaj Etiopio tra Kenjo kaj Tanzanio ĝis norda Zambio, kaj krome en alia suda strio (sed ne en plej suda pinto de la kontinento) tra sudo de tiu laste menciita lando, Zimbabvo, Bocvano, Angolo, Namibio kaj Sudafriko. Temas pri loĝanta specio en la orienta sttrio kaj iomete translokiĝante en la suda strio, kie ili reproduktiĝas sude de Zambio aŭ norde de Bocvano kaj poste vintras ĉe Zimbabvo, Bocvano kaj norde de Sudafriko.

Aspekto
-------

Macho y hembra en una ilustración de Boyd Horsbrugh (1912).
Temas pri mezgranda birdo 30 cm longa kaj 340-345 g peza la masklo kaj 285-400 g la ino. Ambaŭ seksoj havas **flavajn vizaĝon kaj gorĝon**, grizajn kronon, nukon kaj malantaŭan kolon kaj **nigran traokulan strion** ekde la beko, sed ĉe la masklo ĝi estas pli rimarkinda kaj subiras limigante la flavan vixzaĝon el la griza nuko kaj poste antaŭeniras al la brusto kie larĝiĝas. Tiele la masklo estas sufiĉe diferencebla, sed la ino konfuziĝas kun tiu de la Brunventra stepkoko, se oni ne rigardas la traokulan strion. La beko estas helblugriza kaj la okulringo helgriza. La vosto estas kojnforma kaj nigra kun blanka fina strio. La ino havas punktitajn dorson kaj subajn partojn. La masklo havas ruĝbrunajn subajn partojn kaj brunverdecan dorson.

Kutimoj
-------

La specio kutime troviĝas **laŭ paroj aŭ etaj grupoj** en malaltaj herbejoj, sed ili ariĝas ĝis po 50 individuoj por flugi al akvejoj matene. Kutime ili nestumas en la seka sezono en eta engrunda truo, kie la ino demetas 2 aŭ 3 ovojn. La kovado daŭras iom malpli ol unu monato kaj ĝin faras la ino tage dum nokte ĝin faras la masklo, kiu krome poste alportas akvon por la idaro, kiu ekflugas post unu monato. Ofte ili ĉeestas inondeblajn aŭ ĵusinonditajn areojn aŭ eĉ terkulturejojn. Ĝis 2,000 m de altitudo. Ili manĝas grejnojn.

Referenco
---------

* BirdLife International 2004. Pterocles gutturalis[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24 Julio 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Franclingva ejo pri Flavgorĝa stepkoko
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo ĝenerale priskribas la koncepton de "liberigaj movadoj". En Kartvelio ekzistas konservatia politika partio (თავისუფლება, Tavisupleba), kies nomo en Esperanto ekzakte estas "Liberiga Movado", sed kiu laŭ stato de marto 2008 ankoraŭ ne havas propran artikolon en la esperanta vikipedio. |

**Liberiga movado** nomatas (armita) grupo da homoj, kiu organizas ribelon kontraŭ koloniisma aŭ diktatura reĝimo de lando. La nomo unuflanke aplikiĝas pri naciismaj kaj etnismaj, sed aliflanke ankaŭ pri socie ŝanĝismaj movadoj.

Se la celo de liberiga movado estas la starigo de nova suverena nacia ŝtato sur propra teritorio, do la sendependiĝo de pli granda politika unuo, ĝi ankaŭ povas esti nomata **separatisma**, **sendependisma** aŭ **aŭtonomisma movado**.

Liberigaj movadoj ofte aparte subteniĝas kaj antaŭenpuŝiĝas pere de subpremataj sociaj tavoloj de la enloĝantaro, kaj nemalofte religiaj motivoj kaŭzas parton de la identigo kun la movado. Aparte en Latinameriko ofte kristanaj komunumoj donas decidajn impulsojn por liberigaj movadoj: pri tio pli detale vidu la artikolon Teologio de la Liberigo.

Liberigaj movadoj fine de la 20-aj kaj komence de la 21-a jarcentoj aparte gravas en Latinameriko, en Afriko inkluzive de Arabio kaj sur la teritorio de la eksa ŝtatego Sovetunio, kiu disfalis inter la jaroj 1989 kaj 1991.

En Eŭropo liberigaj movadoj jam ekde la mezo de la 19-a jarcento kaj tra plejparto de la 20-a jarcento ludis decidan rolon pri la kreiĝo de la modernaj naciaj ŝtatoj.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Mar-araneo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
| Subfilumo: | Chelicerata |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | **Pycnogonida**Latreille, 1810 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | **Pantopoda** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Families |
| eble nekompleta listo:
Ammotheidae
Austrodecidae
Callipallenidae
Colossendeidae
Nymphonidae
Phoxichilidiidae
Pycnogonidae
Rhynchothoracidae
Endeididae |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Mar-araneo  |

 |
| v • d • r |

[Dosiero:Sea\_spider.jpg|eta|]]
**Mar-araneoj** estas maraj artropodoj, ankaŭ nomataj **Piknogonidoj**. Ili similas al araneoj, sed malgraŭ la nomo ili fakte estas nek araneoj nek araneoidoj. Ili troviĝas ĉefe en la Mediteranea kaj la Kariba maro kaj en la Arkta kaj Antarkta oceanoj. Estas pli aŭ malpli 1000 specoj de ili, kaj ilia grandeco povas varii inter 1-10 milimetroj kaj 90 centimetroj en kelkaj specoj kiuj vivas en tre profundaj akvoj.

Ili kutime havas ok kruroj, sed kelkaj specoj havas pli. Ili ne naĝas, sed promenas sur la fundo de la maro. Ili estas karnmanĝuloj. Ili havas rostrojn, kiujn ili uzas por suĉi nutraĵojn al sia stomako. 

Ili kutime estas konsiderataj parto de la subfilumo chelicerata, al kiu apartenas ankaŭ araneoidoj, sed nuntempe multaj sciencistoj dubas pri tiu klasifigo, pro kelkaj grandaj diferencoj kiel la ekzisto de rostro.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la antikva urbo Kiŝ en Mezopotamio. Aparte ekzistas samnoma insulo en la Persa Golfo. |


**Kiŝ** (arabe nuntempe كيش, latinliterigite *Tall al-Uhajmir*) estis urbo en Mezopotamio en la inunda regiono de Eŭfrato (proksime al la Tigriso en la nuntempa centra Irako, 13 km oriente de Babilono kaj ĉirkaŭ 80 km sude de Bagdado. Ĝi ekzistis de ĉirkaŭ 3000 a.K. ĝis la jaro 650. Ĝi estas menciita en la Biblio rilate al difino de la situo de la Edena ĝardeno. Ĝi estis urboŝtato de Sumero kaj elirpunkto de la dinastio de Akado.

Kiŝ konsistas el entute pli ol 40 setlejoj en ĉirkaŭo de ĉirkaŭ 8 kilometroj, kies plej gravaj lokoj verŝajne estis *Uĥaimir* kaj *Ingharra*.

Trovaĵoj
--------

Elfosadoj evidentigis tombejon, ŝtupopiramidon (ziguraton), konstruita honore al la ŝtatdio Zababa (ĉ. 2500 a.K.) kaj templon el la 6-a jarcento a.K. kiu verŝajne estis dediĉita al la sumera diino de amo, Inanna, kaj konstruita de Nabu-kuduri-usur la 2-a. La plej valora monumento de la frua epoko estas la reĝa palaco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Kiŝ (Uĥaimir)" (angle)

Kiŝ en Mezopotamio

* Kategorio Kiŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Heimlich-manovro
Heimlich-manovro
La **Heimlich-manovro** aŭ **Hajmliĥ-manovro** estas vivsava tuj-ago ĉe minacanta sufokiĝo pro ŝtopiĝo de la spirvojo. Ĝi estis unuafoje priskribita en 1974 fare de la malkovrinto, la usona kuracisto Henry J. Heimlich. Oni provas per premo de la abdomeno estigi tropremon en la korpo kaj tiel forigi la fremdajn korpon el la spirvojo.

Alia metodo estas forta bato je la interŝultra zono. Okaze de senkonscia paciento, oni devas-povas uzi koran-pulman revivigon.

Apliko
------

La helpanto devas ĉirkaŭbrakumi la pacienton de malantaŭo, antaŭ la supra abdomeno. La helpanto formas pugnon per unu mano kaj lokiĝas tion sub la ripojn kaj la sternumon. La helpanto prenas per la alia mano la pugnon kaj premas-tiras ĝin malantaŭen kaj supren. Celo estas la altigo de la premo en la pulmo kaj en la aertuboj.

Okaze de la Heimlich-manovroj ekzistas la danĝero, ke oni rompas ripojn aŭ okazas internaj vundoj ĉe la paciento (ekz. hepata detiriĝo ĉe infanoj).

Malaplikaj konsiloj
-------------------

* Okaze de fiŝosto, la principo ne funkcias, ĉar la osteto ne ŝtopas plene la spirvojon, tiel ĝin ne forigas tropremo.
* Oni ne povas forigi akvon el la pulmo per tiu metodo.
* Okaze de senkonscio, oni devas uzi la koro-pulman revivigon.

* Kategorio Heimlich-manovro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Berg |


**Berg TG** estas komunumo en la distrikto Weinfelden de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 3058 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. (La literoj *TG* post la nomo estas mallongigo por *Kantono Turgovio* kaj staras por distingi la lokon de aliaj lokoj kun la sama nomo.)

Geografio
---------

Mauren situas ĉe la suda flanko de la montoĉeno Seerücken en la centro de la Kantono Turgovio.

Al la komunumo Berg apartenas krom Berg mem la municipoj Andhausen, Graltshausen, Guntershausen ĉe Berg kaj Mauren.

Najbaraj komunumoj
------------------

Berg TG limas al Birwinken, Bürglen TG, Kemmental, Lengwil kaj Weinfelden.

Trafiko
-------

Berg estas bone konektita al la publika trafikreto per la trajnlinio de Weinfelden al Konstanco, kiu antaŭe apartenis al la Mezturgovia Fervojo kaj nuntempe estas servata per regionaj trajnoj de la fervojkompanio THURBO AG. La komunumo disponas pri du haltejoj ĉe la linio, nome *Berg* kaj *Kehlhof*.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Berg datiĝas el la jaro 796 kiel *Berga*. La unua skriba mencio de Andhausen datiĝas el la jaro 1159 kiel *Anninhusin*, tiu de Mauren el la jaro 1233 kiel *Muron*, tiu de Graltshausen el la jaro 1245 kiel *Gralsshusen* kaj tiu de Guntershausen ĉe Berg el la jaro 1291 kiel *Gundhartzhusen*.

La hodiaŭa politika komunumo Berg TG estis kreiita la 1-an de januaro 1995 kadre de la turgovia komunumreformo. Ĝi estiĝis per la kunigo de la iama municipkomunumo Berg kun ties eksaj lokkomunumoj Andhausen, Graltshausen, Mauren, kaj *Guntershausen*, kiu antaŭe apartenis al la lokkomunumo Birwinken kaj nun ek de la komunumreformo nomiĝas Guntershausen ĉe Berg.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Berg
* Berg (stacidomo)
* Kehlhof (stacidomo)

* Kategorio Berg TG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Berg TG
* Berg TG en la Historia Leksikono de Svislando
* Andhausen en la Historia Leksikono de Svislando
* Graltshausen en la Historia Leksikono de Svislando
* Gunterhausen ĉe Berg en la Historia Leksikono de Svislando
* Mauren en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* Rigardo al la vilaĝo ek de la reformita direkte al la katolika preĝejoRigardo al la vilaĝo ek de la reformita direkte al la katolika preĝejo
* Katolika preĝejo Sankta MaŭricioKatolika preĝejo Sankta Maŭricio
* Reformita preĝejoReformita preĝejo
* Maljunulejo kaj flegohejmo Kastelo BergMaljunulejo kaj flegohejmo Kastelo Berg
* Komerca domo en la centro de BergKomerca domo en la centro de Berg
* Komunuma domoKomunuma domo
* VilaĝeniroVilaĝeniro

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Weinfelden |
| --- |
| Affeltrangen |
Amlikon-Bissegg • Berg • Birwinken • Bischofszell • Bürglen • Bussnang • Erlen • Hauptwil-Gottshaus • Hohentannen • Kradolf-Schönenberg • Märstetten • Schönholzerswilen • Sulgen • **Weinfelden** • Wigoltingen • Wuppenau • Zihlschlacht-Sitterdorf |  |

 |
**Péter Sárik** [ŝArik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sárik Péter** estas hungara ĵazpianisto, komponisto. Krom la ĵazo li ofte muzikas pop-muzikon, Latin-Amerikan muzikon kaj mondmuzikon. 

Péter Sárik  naskiĝis la 6-an de majo 1972 en Cegléd.

Biografio
---------

Péter Sárik aĝis 7, kiam li komencis pianludi. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, en la aĝo 15 li fondis jam orkestron. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1997. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Lakatos Szakcsi, Károly Binder kaj János Gonda. Post la diplomo li ricevis lecionojn pri klasika muziko de Ilona Prunyi. Li aliĝis al diversaj orkestroj, sed ekde 2007 li muzikas en sia propra triopo. Kiel komponisto, li ricevis kelkajn premiojn en Usono kaj Britio. Resume li ricevis premiojn inter 2004-2015.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio Arkivigite je 2019-03-17 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634844
 |
**Berente** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Kazincbarcika.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9  km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 48.2548/20.6286
* Alto super marnivelo: 133 m
* Loĝantaro: 1010
* Poŝtkodo: 3704
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

La vilaĝo situas laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok inter Sajószentpéter kaj Kazincbarcika. La lasta urbo troviĝas 2, Edelény 12, Putnok 18, Miskolc 23 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1322. Ekde la 19-a jarcento la vilaĝo iĝis minista komunumo, ekde 1921 kemia industriejo. En 1954 Berente aliĝis al la ĵus formiĝanta urbo Kazincbarcika. En 1999 post longaj disputoj Berente denove iĝis memstara vilaĝo, sekve tuj iĝis preskaŭ la plej riĉa hungara vilaĝo, ja la industria kombinato impostas multe. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kulturdomo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco
* kalvinana preĝejo
* kalvinana sonorilostablo

* Kategorio Berente en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Leszek Balcerowicz
**Leszek Henryk Balcerowicz** (naskiĝis la 19-an de januaro 1947 en Włocławek) estas pola politikisto, vicĉefministro kaj ministro por financoj en periodo 1989-1991 kaj ministro por financoj en 1997-2000.

Li estis la prezidanto de la partio Unio de Libero (*Unia Wolności*, UW) en jaroj 1995-2000. En 2001-2007 li estis la prezidanto de Nacia Banko de Pollando.

Leszek Balcerowicz kreis plano de reformo de pola ekonomio (Plano de Balcerowicz – *Plan Balcerowicza*). La plano establis, ke ekonomio de Pollando estos libervendeja. Plano ankaŭ solvis problemon de inflacio. Nuntempe (2016) Balcerowicz estas la reprezentanto de la prezidento de Ukraino.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Leszek Balcerowicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Privata retpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 563800
* GND: 12052466X
* LCCN: n87112341
* VIAF: 102461626
* ISNI: 0000 0001 1001 4631
* SUDOC: 118178830
* NDL: 00816672
* BIBSYS: 90879514
* NKC: jn19990000400
 |