recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Brita armea oficiro en la Unua Mondmilito
Viro portanta mallongan tranĉean mantelon en mararmea bluo koloro (2018)
Tranĉea mantelo modelita en Orienta Germanio, 1953
Bogart en la flughavena sceno, *Casablanca*

**Pluvmantelo** estas mantelo kiu celas protekton kontraŭ pluvo. Tial li estas farita el materialo forpelanta akvon. Antaŭe pluvmanteloj estis ĉefe el gumo, gumita kotono (ekde 1822 la angla *Macintosh*-mantelo) aŭ vaksita kotono (ekde ĉirkaŭ 1908 la angla *Burberry*-jako), nun ankaŭ artefaritaj materialoj kaj mikrofibroj.

Pluvmanteloj ofte estas sufiĉe longaj kaj havas altan kolumon aŭ eĉ kapuĉon.

En la Unua Mondmilito, Thomas Barbary, la inventinto de la Gabardino kaj la posedanto de ĝia patento, estis nomumita la oficiala provizanto kaj dezajnisto de la uniformoj de la britaj armesoldatoj kiuj batalis en la tranĉeoj. Burberry dezajnis gabardinaj pluvmantelojn por la britaj oficiroj kaj poste por la francaj oficiroj. Post la milito la uzo de pluvmanteloj disvastiĝis ankaŭ inter la civiluloj .

La pluvmantelo (angle *Trench coat* do tranĉea mantelo) estas evoluigo de pluvrezista mantelo nomata "Gents Walking", kiu estis vendita en la vendejo Burberry jam en la komenco kaj estis uzata de la laboristoj en la eksterdomo, precipe tiuj, kiuj devis trakti la veteron. La mantelo ankaŭ estis uzata de polusaj esploristoj. La mantelo iĝis unu el la markostampoj de la literatura detektivo Ŝerloko Holmso.

La pluvmantelo estis komence klare maskla vesto kaj en filmoj estis aktoroj kiuj faris ĝin unu el siaj simboloj, kiel Humphrey Bogart kaj Peter Sellers. Poste ankaŭ virinoj komencis porti pluvmantelojn kaj sur la kineja ekrano Greta Garbo estis la unua kiu aperis portante pluvmantelon en la filmo A woman of affairs. Sekvis ŝin Katharine Hepburn, Sophia Loren kaj aliaj  .

Agentoj de la Gestapo adoptis nigran version de pluvmantelo, evoluigita speciale por ili.

Referencoj
----------

1. ↑  Linda Rodriguez McRobbie, The Classy Rise of the Trench Coat, Smithsonian Magazine
2. ↑  Elyssa Goodman, History of the Trench Coat Arkivigite je 2021-11-02 per la retarkivo Wayback Machine, CR Fashion Book
3. ↑  Maude Bass-Kreuger, Vogue encyclopaedia: The history of the trench coat, Vogue

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pluvmantelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Diferencoj inter plvmantelo (tranĉea) kaj surmantelo Arkivigite je 2023-03-09 per la retarkivo Wayback Machine (angla)
**Honda FCX** estas serio de diversaj eksperimentaj, hidrogen-pelataj veturiloj de japana entrepreno Honda. La nuna versio estas duporda, kvarsideja etaŭtomobilo, bazita je la pli frua, akumulatora elektra veturilo *Honda EV plus*. La veturiloj uzas kiel fuelon gasforman hidrogenon, kiu estas deponita sub premo de 350 baroj. Ĝi havas la atingopovon de 270 km.

La pli fruaj versioj de **FCX** uzis hidrogenĉelojn de Ballard Power Systems, sed la aktuela versio estas Honda-evoluigo (PEMFC), kiu ebligas eĉ ekon en -20 °C.

La unua komerca eblo por la **FCX**-veturiloj estis ties lizingo, ekde junio de 2005. La sola privata aĉetanto estas Jon kaj Sandy Spallino el Redondo Beach, Kalifornio, Usono.

Seria produktado
----------------

 Honda FCX Concept
En printempo de 2006, Honda prezentis dum la *Detroit Auto Show* konceptan aŭtomobilon, kiun oni planas serie produkti ene de 3-4 jaroj. Ĝi estas kvarporda poŭpa limuzino kun nove evoluigita hidrogenĉelo:

* Propulsio de la antaŭa akso per elektromotoro tra diferencialo, propulsio de la posta akso tra du apudradaj motoroj
* Lokigo de la fuelpilo en la antaŭa intersidejo
* premgas-hidrogentenujo en la poŭpo, 178 litroj kaj premo de 550 baroj. Aer-ensuĉo tra aperturo maldekstre, malantaue (apud puŝkaptilo)

FCX Clarity
-----------

Dum novembro 2007 Honda montris je la Los Angeles International Auto Show la plej lastan version por seria produktado.

Diferencoj al la modelo FCX Concept 2005:

* Karoserio malpli futureca
* Litium-Iono-Akumulatoro anstataŭ kondensilo
* Unu antaŭa motoro kun 100 kW anstataŭ tri motoroj.

La seria produktado de tiu versio komenciĝis dum junio 2008. El tiu aŭtomobilo nur venas akvo-vaporo. Ekde somero 2008 la FCX Clarity estos havebla por privataj uzantoj, komence en suda Kalifornio. Ĝis 2011 Honda produktos 200 ekzemplerojn.

Notoj kaj referencoj
--------------------


* Kategorio Honda FCX en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Allerey** [alʁe] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Côte-d'Or*, esperante *Kostodorio*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Laŭ la stato de 2021 en la komunumo vivis 177 loĝantoj sur areo de 18,99 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 9 loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Beaune kaj al la kantono *Arnay-le-Duc*.

La teritorio havas komunan limon kun Beurey-Bauguay, Sussey, Arconcey, Clomot, Diancey, Jouey kaj Marcheseuil.

Geografio
---------

La komunumo enhavas la vilaĝon Allerey kaj la vilaĝetojn Huilly kaj Angotte.

Limoj de la komunumo

```
Loĝantaroj kaj distancoj
```

**Allerey**
Loĝantaro en 2012 : 126Clomot (3,3km)
Loĝantaro en 2012 : 216Arconcey (3,3km)
Loĝantaro en 2012 : 196Jouey (4,2km)
Loĝantaro en 2012 : 136Beurey-Bauguay (5,0km)
Loĝantaro en 2012 : 81Diancey (5,7km)
Loĝantaro en 2012 : 299Mimeure (6,2km)
Loĝantaro en 2012 : 50Le Fête (6,3km)
Loĝantaro en 2012 : 144Châtellenot (6,3km)
Loĝantaro en 2012 : 177Censerey (6,6km)
Loĝantaro en 2012 : 256Essey (6,7km)
Loĝantaro en 2012 : 84Musigny (6,7km)
Loĝantaro en 2012 : 269Sussey (6,7km)
Loĝantaro en 2012 : 1 547Arnay-le-Duc (7,1km)
Loĝantaro en 2012 : 199Marcilly-Ogny (7,3km)

Historio kaj vidindaĵoj
-----------------------

La romanika preĝejo Sankta Petro estis forte refarita en la 18-a jarcento.

Referencoj
----------

1. ↑  André Guillaume.  (1983) *La Côte d'or Guide du touriste de l'archéologue et du naturaliste*. Eldonejo de St-Seine-l'Abbaye.

Vidu ankaŭ
----------

### Interna ligilo

* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj

* Paĝaro écho des communes
"neebla hamburgero" kun terpomfingroj, el "Gott's Roadside" en Napa, Kalifornio, 2018
***Impossible Foods Inc**.*, kies nomo signifas "neeblaj manĝajoj", estas firmao, kiu evoluigas plantobazitajn anstataŭaĵojn por viandaj produktoj. La ĉefprodukto de la firmao, ***Impossible Burger*** ("neebla hamburgero"), lanĉiĝis en julio 2016. Partnere kun Burger King, *Impossible Whoppers* estas tut-usone vendataj de la hamburgereja ĉeno ekde somero 2019. La firmao ankaŭ faras plant-bazitan kolbasan produkton.

Vidu ankaŭ
----------

* Viand-anstataŭaĵo
* Veganismo

Referencoj
----------

1. ↑   Little Caesars is the latest chain where you can try out meatless meat (angle) (2019-05-20). Arkivita el la originalo je 2020-01-29.
2. ↑   Impossible Foods Dishes Up Its First Meatless Sausage Atop Little Caesars' Pizza (angle). Arkivita el la originalo je 2020-01-29.

* Kategorio Impossible Foods en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774519
 |
**Karma distrikto** (beloruslingve - *Кармянскі раён*; ruse - *Кормянский район*) estas administra subdivido en Homela regiono (situas en nordorienta parto de la regiono) de Belorusio. La distrikto estis fondita en 1924 jaro, en 1938 jaro eniris en konsisto Homela regiono. En 1962 jaro la distrikto estis likvidita, en 1966 jaro estis refondita. Areo de la distrikto estas 900 da km2. Administra ĉefurbo estas urbo Karma. En la distrikto estas eldonata gazeto "Tagiĝo sur Soĵ".

Loĝlokoj kaj administra subdivido
---------------------------------

En la distrikto estas 73 da loĝlokoj, pli granda el kiuj estas Karma, la distrikto estas subdividita je 10 da vilaĝaj sovetoj.

Naturo
------

Altaĵoj en la distrikto estas ĝis 170 da metrojn. Arbaro okupas 26 % de areo. Tra la distrikto fluas rivero Soĵ kun flankriveroj Kljapinka, Ĵavunica, Kasaljanka, Karmjanka, Dobriĉ, Horna.

Agrokulturo
-----------

En la distrikto estas 7 da kolĥozoj, 6 da sovĥozoj, kaj estas disvastigata bovbredado, porkbredado, ŝafbredado, linplantado, furaĵplantado, cerealplantado.

Industrio
---------

Elfosaĵoj
---------

Kreto, argilo, sablo (por uzo en domkonstruado).

Komunikado
----------

Tra la distrikto trairas aŭtovojoj: el Ĉacersk tra Karma ĝis Ĵuraviĉi, el Karma ĝis Doŭsk.

* Kategorio Karma distrikto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Almens** estas komunumo de la komunumaro Domleschg kaj la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 223 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Almens situas sur teraso iomete dekliva proksimume 200 metrojn super la valo de la Malantaŭa Rejno, proksimume 3 kilometrojn oriente de la rivero. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Almens mem ankaŭ la vilaĝeto Mulegns.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Almens limas en nordo al Tomils, en nordoriento al Churwalden, en oriento al Vaz/Obervaz, en sudo al Scharans, en sudokcidento al Fürstenau, en okcidentosudokcidento al Pratval, en okcidento al Rodels, kaj en nordokcidento al Paspels.

Trafiko
-------

La komunumo Almens situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per mallarĝa flanka vojo de Pratval. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Thusis kaj po unu buso tage ankaŭ al Cazis kaj Rothenbrunnen.

Lingvoj
-------

En la 19-a jarcento la komunumo Almens estis ankoraŭ ĉefe romanĉa lingvo. En la jaro 1888 66% de la loĝantaro parolis denaske la romanĉan. Kadre de la popolnombrado de 1980 la elcentaĵo de romanĉlingvanoj falis al 10.06% dum 88,27% parolis la germanan lingvon. Okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 nur ankoraŭ 2,76 % parolis la romanĉan, dum 95,85 % parolis la germanan lingvon.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Almens datiĝas el dokumento de la unua duono de la 9-a jarcento kiel *de Lemenne*. En la jaro 926 la orientfranka imperiestro Henriko la 1-a donacis Almens al la episkopo de Koiro. Post la reformacio en la jaro 1592 en Almens la protestanta kaj katolika religio kunvivis kaj katolikoj kaj protestantoj komunume uzis la preĝejon de Sankta Andreo. En la jaro 1694 la episkopo de Koiro konstruis al la protestantoj propran preĝejon kontraŭ la koncedo de la komune uzita malnova preĝejo al la katolikoj. En la jaro 1709 la loĝantoj de Almens sin liberaĉetis de la lastaj episkopaj feŭdoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Almens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-06-30)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Almens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Almens
* Almens en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Almens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malantaŭa Rejno |
| --- |
| 
**Komunumaro Avers:** **Avers**

**Komunumaro Domleschg:** Almens  •  **Fürstenau**  •  Paspels  •  Pratval  •  Rodels  •  Rothenbrunnen  •  Scharans  •  Sils en Domleschg  •  Tomils

**Komunumaro Rheinwald:** **Hinterrhein**  •  Nufenen  •  Splugo  •  Sufers

**Komunumaro Schams:** Andeer  •  Casti-Wergenstein  •  Donat  •  Ferrera  •  Lohn  •  Mathon  •  Rongellen  •  **Zillis-Reischen**

**Komunumaro Thusis:** Cazis  •  Flerden  •  Masein  •  **Thusis**  •  Tschappina  •  Urmein |  |

 |
***Pravigo de la Rajtoj de Homoj*** (anglalingve *A Vindication of the Rights of Men*) estas politika libro pri la defendo de la idealo de la Franca Revolucio de 1789. Ĝi estis redaktita de la feminista verkistino Mary Wollstonecraft en 1790, kiel repliko al la konservativaj kritikoj de Edmund Burke en *Pensoj pri la Revolucio en Francio*. 

Wollstonecraft argumentis, ke la tiama situacio de virinoj estis komparebla al tiu de sklavoj, kaj riproĉis al Thomas Paine ke li ne sufiĉe emfazis la rajtojn de ĉiuj homoj, ne nur viroj.

Sed per sia verko, Wollstonecraft deziris ne nur repliki al la *Pensoj* de Burke : ŝi ankaŭ kaj samtempe respondis al alia verko de Burke, tio estas lia *Filozofa Enketo pri la Origino de Niaj Ideoj de la Sublimo kaj de la Belo* (1756), en kiu li opinias ke la belon oni asocias kun febleco kaj virineco, dum la sublimon oni asocias kun forto kaj vireco. La verkistino ruze uzas la retorikon de Burke kontraŭ li mem : ŝi argumentas ke la tre patosa stilo de Burke — ekzemple la ekstrakto kiu priskribas per bombasta prozo la multajn elprovojn imponitajn al la reĝino Marie-Antoinette — aliformigas lian leganton en feblan virinon, kortuŝitan de malgaja spektaklo.

Tiujn ideojn ŝi plu esprimis pliposte en *Pravigo de la Rajtoj de Virino*.

Vidu ankaŭ
----------

* **Mary Wollstonecraft**
* *Pravigo de la Rajtoj de Virino*

Eksteraj ligiloj
----------------

* **(an)** Anglalingva teksto, ĉe "Online Library of Liberty" Arkivigite je 2007-04-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 165878
 |
**Ferenc Weiss** [vejs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weiss Ferenc** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, matematikisto, astronomo, profesoro, instruisto.

Ferenc Weiss  naskiĝis la 16-an de marto 1717 en Hungara reĝlando en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio). Li mortis la 10-an de januaro 1785 en Buda.

Biografio
---------

Ferenc Weiss frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo. Li aliĝis al la jezuitoj en 1733, en 1751 li pastriĝis. Ekde 1739 li interesiĝis pri astronomio. Li akiris diplomon en la universitato en Nagyszombat, kie li lernis precipe de Ferenc Borgia Kéri. Post siaj studoj li instruis en diversaj gimnazioj de Supra Hungarujo, poste ekde 1752 en la menciita universitato. En la sekva jaro li gvidis establon de la universitata observatorio. En la 1770-aj jaroj li estis dekano, poste rektoro. En 1773 funkciado de jezuitoj ĉesis, la universitato faris paŭzon kaj ekde 1777 ĝi funkciis plu en Buda. Ankaŭ la observatorio funkciis plu en Buda. Observoj de Weiss okazis en altaj sciencaj niveloj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Observationes astronomicae... in observatorio Collegii Academii Jesu Tyrnaviae in Hungaria habitae*
* *Astronomiae physicae jŭta Newtoni Principia breviarium* (1760) - libro
* *Ephemerisekben és Bode Astronomisches Jahrbuchja* - kunredaktoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-09-23 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* slovake


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529502
* GND: 119201976
* LCCN: n91030035
* VIAF: 45937406
* ISNI: 0000000116334337
* SUDOC: 056823460
* NKC: mzk2007417262
 |
**Károly Holczer** [kAroj holcer], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Holczer Károly** estas hungara-usona fizikisto, scienca esploristo, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2022).

Károly Holczer naskiĝis en 1951 en Iharosberény.

Biografio
---------

Károly Holczer maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1969, poste li akiris diplomon en 1974 en Scienca Universitato Loránd Eötvös, eĉ post 3 jaroj li doktoriĝis el fiziko. Post siaj studoj li esploris en instituto ĉe Alfréd Zawadowski (fizikisto) kaj akiris sciencan gradon Ph.D. krome li studvojaĝis al Francio. Ekde 1989 li esploris en Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso, kie en 1993 li estis altigita profesoro. Li ricevis hungaran premion en 1981.

Elektitaj kontribuoj (ĉiam kunaŭtoro)
-------------------------------------

* *Magnetic and Electrical Properties of Qn (TCNQ) 2* (1976)
* *Proton Magnetic Resonance in Partially Deuterated Trans-Polyacetylene* (k1985)
* *Conductivity coherence factors in the conventional superconductors Nb and Pb* (k1994)
* *TCNQ salts with symmetric and asymmetric donors* (k2005)
* *Photodiode Response in a CH3NH3PbI3/CH3NH3SnI3 Heterojunction* (k2017)
* *Development and Applications of High-field NV-detected NMR-ESR Techniques* (k2024)

Fontoj
------

* biografio hungare kaj angle kun foto
* datenoj hungare kun foto
* aprezo kun foto (legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859249
 |



* Portalo pri Biografio
La **preĝejo Sankta Anna** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Encs.

Historio
--------

Encs jam havis katolikajn kirkon jam dum la mezepoko. Tiu ĉi preĝejo estas la dua katolika konstruaĵo de la urbo. Ĝi estis konstruita en 1999. La grandaj sekpentraĵoj estis pentritaj inter 1999 és 2001 fare de Orsolya Fecske.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ trotuaro. La fasado estas preskaŭ simetria, ĉe la anguloj ambaŭ kvadrataj turoj reliefas. Inter la turoj estas la enirejo kun pluvoŝirmilo. Nur la dekstra turo havas turan enirejon. Super la pluvŝirmilo en niĉo statuo estas videbla. La turopintoj estas tre malaltaj piramidoj kun plej supre po unu krucoj. La navo finiĝas en absido kune kun sakristio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2021-08-28 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* Arkivigite je 2021-08-28 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Gjøa* ĉe la *Norsk Sjøfartsmuseum* (Norvega Marmuzeo en Oslo.
***Gjøa*** estis la unua ŝipo kiu veturis tra la Nordokcidenta Pasejo. La trovo de la pasejo estis longtempe grava celo de la esploraj ŝipistoj. La fina konkero de la pasejo estas ligita al norvega polusesploristo Roald Amundsen, kiu en 1906 sukcese traŝipis la pasejon. La veturo daŭris tri jarojn kun la ŝipo Gjöa (Gjøa) (47-tuna, trakonstruita haringĉasa ŝipo).

Kun nur ses ŝipanoj, Roald Amundsen trapasis la pasejon, finigante sian veturadon en 1906.

*Gjøa*, la unua ŝipo kiu navigis tra la Nordokcidenta Pasejo en tiama foto.
La 45-tuna ŝipo de fiŝkaptistoj nome Gjøa, elektita por havi pli facilan flekseblecon de manovro. La ŝipo havis relative malprofundan enhavejon. La de Amudsen tekniko estis uzi malgrandan ŝipeton kaj bordadi la marbordon. Amundsen movigis la ŝipeton per malgranda motoro de benzino. Krom Amundsen partoprenis ankaŭ Anton Lund, Helmer Hanssen, Peder Ristvedt, Godfred Hansen, Gustav Juel Wiik kaj Henrik Lindstrøm.

Referencoj
----------

1. ↑  *Gjøa – norsk polarskute* (Store norske leksikon)
2. ↑  ↑ Kingston, Thomas (1979). A History of Scandinavia: Norway, Sweden, Denmark, Finland, and Iceland. U of Minnesota Press. p. 298. ISBN 0-8166-3799-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gjøa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The memorial bauta in San Francisco Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Norsk Sjøfartsmuseum Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Houghton Mifflin's *Ships of the World*
* Gjøa Model images
* Display Model Boat, Polar Explorer Roald Amundsens, Northwest Passage Sloop, Gjøa Arkivigite je 2017-02-16 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 59° 54′ 13″ N 10° 42′ 02″ O﻿ / ﻿59.90361 °N, 10.70056 °O﻿ / 59.90361; 10.70056 (mapo)
**Ikario** - (helene **Ἰκάριος**, latine *Icarus*) estis en la helena mitologio nomo de du viroj:

Ikario - vinfaristo
-------------------

Laŭ malnovaj mitoj Ikario estis atena terkulturisto. Li estis tiu homo, kiu de la dio Dionizo ricevis la unuan arbusteton de vito kaj ankaŭ instruon kiel kultivi ĝin kaj kiel produkti vinon el ĝi. Ke ĝuste li estis tiel honorigita, li povis danki al sia bona karaktero, ĉar li volonte gastigis nekonatan pilgrimanton, en kiu li fine ekkonis la dion Dionizon. 

Ikario bone lernis kultivi viton kaj ankaŭ prilaboradi ĝin. Li famiĝis ne nur en sia naskiĝurbo, sed ankaŭ en multaj proksimaj kaj malproksimaj regionoj kaj landoj. Pro tio estas ironio de la sorto, ke li mem fariĝis la unua viktimo de drinkemo. Okazis, ke li proponis kruĉon da vino al paŝtistoj kaj tiuj pro nekonateco senpripense trinkis, ĝis ili tute ebriiĝis. Ili ne sentis sin bone kaj konjektis, ke Ikario donis al ili venenon, volante venenigi ilin. Ne atendante iun klarigon ili mortigis lin.
Filino de Ikario Erigono pro bedaŭro pendigis sin. Oni diras, ke la dio Dionizo Ikarion, Erigonon kaj ilian hundon prenis ĉielen kaj kreis konstelaciojn "Virgulino" kaj "Granda Hundo"

Ikario - patro de Penelopo
--------------------------

Alia Ikario estis filo de sparta reĝo Periero kaj lia edzino Gorgofono. En kverelo pri regado en Sparto li kun sia frato Tindaro estis forpelitaj. Ikario fariĝis reĝo en Akarnanio, lia filino estis Penelopo, estonta edzino de itaka reĝo kaj granda heroo Odiseo.

Reflekto en arto
----------------

Sceno el "vizito de Dionizo ĉe Ikario" konserviĝis sur multaj vazaj pentraĵoj kaj reliefoj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Íkarios en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Henri SIELENS** (naskiĝis en 1915, mortis la 19-an de decembro 1974) estis ĵurnalisto kaj direktoro de la Internacia marista domo en Antverpeno. 

Li jam en sia juneco lernis Esperanton de Frans Schoofs, fondinto de la antverpena Esperanto-klubo, kaj neniam ĉesis aktivi en la Movado. En 1934 li faris ekzamenon (kune kun Hector Boffejon) pri „profesora kapableco" kaj akiris sian diplomon kun „granda distingo". Li aktivis en la antverpena klubo "La Verda Stelo" antaŭ kaj post la Dua Mondmilito kaj kune kun Maurice Jaumotte estis je la bazo de la restarigo de la grupo, kie li funkciis kiel kasisto.

En 1953 li kunorganizis la Unuan Beneluksan Esperanto-Kongreson. En 1957 li verkis la 50-jaran historion de la antverpena klubo "La Verda Stelo" (*La Verda Stelo 1907-1957*) kaj en 1960 li estis vicprezidanto de la LKK de la 45-a Universala Kongreso en Bruselo. Kun alia elstara belga esperantisto Maurice Jaumotte, forpasinta en 1970, Sielens havis decidajn meritojn por la unuiĝo de la belga movado. Li estis honora vicprezidanto de la antverpena klubo "La Verda Stelo" kaj de Belga Esperanto-Federacio.

Bildaro
-------

* Atestilo pri Henri Sielens, 1932Atestilo pri Henri Sielens, 1932
* Atestilo pri Henri Sielens, 1933Atestilo pri Henri Sielens, 1933
* Teksteto pri Henri Sielens en revuo Demain (1947)Teksteto pri Henri Sielens en revuo *Demain* (1947)
* Bukedo, 1950 (proksimume)*Bukedo*, 1950 (proksimume)
* La Verda Stelo - 1907-1957, 1957*La Verda Stelo - 1907-1957*, 1957
* Subskribo de Henri Sielens, 1957 .Subskribo de Henri Sielens, 1957 .
* Loka Kongresa Komitato; UK de Esperanto 1960, BruseloLoka Kongresa Komitato; UK de Esperanto 1960, Bruselo
* Letero de Henri Sielens al Grégoire MaertensLetero de Henri Sielens al Grégoire Maertens
*

Vidu ankaŭ
----------

* *Historio de la Esperanto-grupo La Verda Stelo 1957-1982*, paĝo 18

Referencoj
----------

1. ↑   1932-1933 : Atestiloj de La Verda Stelo pri Henri Sielens, FelixArchief, Antverpeno, arĥivaĵo 2233-231, 2 blz.
2. ↑   Esperanto-kolekto, Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience, Antverpeno
3. ↑   FelixArchief, Antverpeno, arĥivaĵo 2233-17, 1 blz.
4. ↑   FelixArchief, Antverpeno, arĥivaĵo 2233-430

Bibliografio
------------

* Sielens, Henri 1947 : Le problème de la langue aŭxiliaire internationale, *Demain : revue d' études politiques, sociales et économiques*, vol. 1, nr 5, p. 144-149
La **Internacia Konsilio por Malferma kaj Distanca Edukado** (angle *International Council for Open and Distance Education*, akronime **ICDE**) estas membro-gvidita tutmonda organizaĵo en la kampo de enreta, malferma, fleksebla kaj teknologio plibonigita edukado. Ĝi konsistas de pli da ol 200 superedukaj institucioj kaj organizaĵoj en kelkaj 84 landoj .

ICDE estas registrita neprofitocela organizaĵo en Norvegio, funkcianta sub norvega leĝo. Ekde 1960, ICDE havas partnerecon kun Unesko.

La ICDE funkcias tutmonde kaj, krom sia ligo al Unesko, ankaŭ estas membro de SEAMEO (organizaĵo de Ministroj pri Edukado de Sudorienta Azio) kaj partnera organizaĵo de la Monda Banko. En 2003, la ICDE subskribis novan interkonsenton kun la OAS/OAE (organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj).

Aldone al kreado de kvalitaj normoj en la malferma kaj distanca eduka sektoro, la celoj de la ICDE ankaŭ estas antaŭenigi internacian kunlaboron en la eduka sektoro.

Referencoj
----------

1. ↑ .  Who we are (en-us). Arkivita el la originalo je 2018-07-31. Alirita 2018-07-31.
2. ↑   ICDE members (en-us). Arkivita el la originalo je 25 March 2019. Alirita 2018-07-31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* ICDE official website


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855600
* LCCN: no2008070975
* VIAF: 131129274
 |
Montagem Puerto Iguazu
Placo San Martín
Iguacuo akvofaloj, proksime al Puerto Iguazú.
**Puerto Iguazú** estas limurbo en la provinco Misiones en Argentino. En la urbo loĝas 82 227 homoj (laŭ la censo de 2010). La urbo situas 1 288 km de la ĉefurbo Bonaero.
La urbo estas malpli ol 20 km de la fama Iguacuo Akvofalo, kiu rezultigis la evoluon de granda turisma industrio en la urbo.

Historio
--------

Kiam la hispanoj alvenis en la areo en la 16-a jarcento, membroj de la Guarani-tribo ekloĝis en la areo, kaj ili restis tie ĝis 1880. En 1881, la provinco Corrientes, kiu tiam inkludis la teritoriojn de la hodiaŭaj Misioj, vendis areon de 13 000 kvadrataj kilometroj. La areo ŝanĝis manojn plurajn fojojn, kaj ĉe iu punkto turismaj ekskursetoj al la faloj komenciĝis. Unu el la turistoj estis Victoria Agira, kaj ŝi decidis donaci monon en 1901 por konstrui vojon al la areo, kaj aliaj organdonacantoj estis aldonitaj al ŝi. En 1913, la unua hotelo estis konstruita, eĉ antaŭ aliaj gravaj konstruaĵoj kiel la policejo kaj la urbolernejo.

La nomo de la urbo travivis plurajn ŝanĝojn, kaj iam oni eĉ volis nomi ĝin laŭ Eva Peron, la edzino de argentina prezidento Juan Domingo Peron, sed finfine la nomo kiu estis establita estis Puerto Iguazú (laŭvorte: Haveno de Iguazú).

Ekonomio
--------

Pro la proksimeco de la urbo al la Iguazu Akvofalo, la ekonomio de la urbo estas centrita ĉirkaŭ turismo, kie multaj hoteloj disponigas fontojn de enspezo por lokaj loĝantoj. Multaj internaciaj hotelĉenoj havas hotelojn en la areo, aŭ estas en procezo de konstruo .

La urbo ankaŭ havas aliajn altirojn, kiel la argentina, paragvaja kaj brazila landlima triangulo .

Krome, la proksimaj Venda Minoj altiras gemokolektojn. La minoj funkciis ekde la 1950-aj jaroj, disponigante kelkajn el la plej bonaj gemoj de Argentino .

Transporto
----------

La Tankardo Neves Ponto, ankaŭ konata kiel la "Brotherhood Bridge" (en la hispana: Puente de la Fraternidad), pasas super la Iguazu Rivero kaj ligas Puerto Iguazu kun la urbo de Foz do Iguazu en Brazilo.

Catrates del Iguazu Internacia Flughaveno servas la urbon, same kiel Foz de Iguazu Internacian Flughavenon, sur la brazila flanko de la limo.

Referencoj
----------

1. ↑  Yogerst, Joe, and Mellin, Maribeth. *Traveler's Companion: Argentina*. Globe Pequot Press, 2001.
2. ↑   Consulado do Brasil em Puerto Iguazú (portugale). Alirita 15 June 2022.
3. ↑  "Reserva Nacional Iguazú (AICA)" (in es), *Ruta de la Selva*, archived from the original on 2016-11-10, retrieved 2016-11-10

Vidu ankaŭ
----------

* Tri Landlimoj
* Frateca Ponto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Iguazu Akvafaloj Informo kaj Veturi Argentinon
* Turismo en Puerto Iguazú


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855356
* LCCN: n85245276
* VIAF: 137277392
 |
51.37266810.133756Koordinatoj: 51° 22′ 22″ N, 10° 8′ 2″ O (mapo) 
**Juda tombejo en Heiligenstadt** (germane: *Jüdischer Friedhof Heiligenstadt*) troviĝas en Heilbad Heiligenstadt (Germanujo) ĉe la angulo inter la stratoj Schillerstraße/Ibergstraße; ĝin establis en 1817 la juda komunumo.

vido disde la enirejo al la uesta ero tombeja
Eĉ nun estas konservita pluraj dekduoj de tomboŝtonoj. Ĝin ĉirkaŭas simpla ligna ĉirkaŭbaraĵo. Post mezepokaj persekutoj kaj pogromoj estiĝis meze de la 19-a jarcento nova komunumo el ĉ. 80 enmgrintoj. En 1882 la organizita judaro ampleksis 107 membrojn. Longan tempon oni rimarkiĝis en burĝaj personregistroj de la urbo tipaj familinomoj, ekz. *Oppenheim*, *Loewenthal*, *Katz* kaj *Grunsfeld*. Plej ofte temis pri memstaraj komercistoj. Malgraŭ vera floro ĝia neniiĝo estis kompletigita en septembro 1942.

Paske de 2010 nekonatoj sakrilegiis la tombejon.

Literaturo
----------

* Rolf Barthel: *Zur Geschichte der jüdischen Gemeinden auf dem Eichsfeld und in Mühlhausen (II)* (=Eichsfelder Heimathefte, 3/1988), p. 195–203

Eksteraj ligiloj
----------------


* informoj ĉe *Alemannia-judaica.de*

Notoj
-----

1. ↑  "Schändung noch nicht aufgeklärt." - ĉe: TLZ Eichsfeld, 8.4.2010]
*Ne miskomprenu kun Abony!*

**Adony** [adonj] estas nova urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér (iam en subregiono de **Adony**, kies centro ĝi estis), en Distrikto Dunaújváros. La komunumo estis latine **Vetus Salina**, turke **Jancoarteran**. Historia nomo de Adony estas **Dunaadony**.

Pramo de Adony

Situo
-----

Adony situas sur ebenaĵo laŭ dekstra bordo de Danubo, laŭ fervojo inter Budapeŝto kaj Dunaújváros, aŭtoŝoseo M6 estas ne tro for. Budapeŝto troviĝas je 41 km-oj.

Historio
--------

La urbo estis loĝata dum la bronzepoko. La romianoj havis fortikaĵon, ĉar estis tie *limes*. Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. Ĉevaloj de la hungaraj reĝoj uzis la trapasejon ĉe Adony. La unua mencio okazis en 1332. En 1463 la vilaĝo ricevis la rangon kampurbo. Fine de la turka erao alvenis germanoj, serboj, slovakoj kaj hungaroj. Dum la historio okazis multe da inundoj.

La urbo havas Danuban havenon. En la urbo funkcias aŭtonomio de germanoj.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo de Vizito de Maria (Adony) de 1723, la turo estas 27 metrojn alta
* artefaritaj fiŝlagoj

Famuloj
-------

* en Pusztaalsócikola naskiĝis pentristo László Kézdi-Kovács
* en Dunaadony naskiĝis:
	+ aktoroj Teréz Csillag kaj Ödön Faragó
	+ fizikisto Pál Selényi
* en Adony naskiĝis:
	+ László Szabados (aktoro)
	+ verkisto Ágnes Bálint
* en Adony mortis politikisto Nándor Zichy

Referencoj
----------
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion'***Fortunella** , **Fortunelo'*** |
| --- |
|  |
| fortunelo (Fortunella spec.), jen la malaja fortunelofortunelo (*Fortunella* spec.), jen la malaja fortunelo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj "Plantae" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj, Spermatopsidoj, Magnolifitoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Spermatofitoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sapindaloj  ," Sapindales "|
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Rutacoj "Rutaceae ’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri **Fortunella** , **Fortunelo**  |

 |
| v • d • r |

**Fortunelo** (*Fortunella*), ankaŭ nomata **kumkvato**, ankaŭ nomata **nanaj oranĝoj** , estas plantgenro ene de la familio de la Rutacoj (Rutaceae). Sestas proksime parencaj al la citruso. Kumkvato estas la esperanta nomo de la kantona-ĉina esprimo **kam kwat** (ora oranĝo).

La frukto estas manĝata kun kernoj kaj ŝeloj; la ŝelo havas amaran-dolĉan guston, dalas fruktkarno estas tre acida.

Priskribo
---------

kumkvato fermita kaj distranĉita
### Vegetalaj karakterizaĵoj

Kumkvato estas ĉiamverda arbusto aŭ malgranda arbo. Ĝi kreskas malrapide kaj fariĝas 2,5 ĝis 4,5 metrojn alta. La dense disbranĉita arbeto havas malgrandajn dornojn. La folioj estas malhelverdaj kaj brilaj. La floroj estas blankaj kaj similas al la aliaj *Citruso*-floroj. Depende de la grandeco la planto povas produkti plurajn cent fruktojn, eĉ mil fruktojn.

### Generaj karakterizaĵoj

DLa frujtoj estas pir- ĝis ovoformaj kaj longas maksimume 5 cm, ili varias laŭ la koloro de malheloranĝa ĝis orflava. La acida kaj dolĉa karno estas dividita en kvin ĝis ses segmentoj, kiuj enhavas relative grandajn, manĝeblajn, sed amaretajn kernoj.

Disvastigo
----------

La kumkvato hejmiĝas en Azio, sed estas hodiaŭ ankaŭ kultivata en Ameriko, Afriko kaj en la varmaj regionoj de Sudeŭropo (ekzemple Korfuo).

Sistematiko
-----------

La Kumkvatoj (*Fortunella*) ne estas separata de la genro citruso (*Citrus*). Ĉiuj specioj povas rigardata kiel *Citrus japonica* en la genro *Citrus*. La unuopaj specioj ne kreskas sovaĝe, sed estas rigardata kiel kultivaraj grupoj aŭ kultivaroj de unu sola specio

KKelkaj aŭtoroj distingas inter jenaj sppecioj de la genro *Fortunella*:

* *Fortunella crassifolia* SWINGLE
* honkonga kumkvato (*Fortunella hindsii* (CHAMP. EX BENTH.) SWINGLE)
* Marumi-kumkvato (*Fortunella japonica* (THUNB.) SWINGLE, Sin.: *Citrus japonica* THUNB.)
* *Fortunella margarita*, ovala fortunelo (LOUR.) SWINGLE)
* *Fortunella obovata* hort. ex TANAKA
* *Fortunella polyandra* (Ridl.) TANAKA

Krome estis breditaj ankaŭ hibridoj. Ekzistas ankaŭ intergenraj hibridoj, kiuj nomiĝas *Citrus* × *Fortunella*, aŭ *Citrofortunella*, al kiu ankaŭ aprtenas la Limekvatoj.

* Kategorio Fortunelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Fortunelo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
***La virgen de la lujuria*** (Volupta virgulino) estas meksika drama filmo premierita en 2006 kaj reĝisorita de Arturo Ripstein.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La historio okazas en Veracruz, Meksiko, en la 1940-aj jaroj. Ignacio Jurado, *El Mikado*, estas kelnero de la Kafejo Ofelia kun soleca kutimaro kiu nur laboras por vivteni sin kaj aprezas sian kolekton de pornografiaj fotoj kiujn li heredis de iama kliento. Iam li trafas kun Lola, hispana prostitutino, opimaniula kaj ebriema, kun psikologiaj karakteroj kiuj komplementas tiujn de la timida kaj submetitema Ignacio. Iom post iom Ignacio perdas sian kapon Lola, kiu malbone traktas lin kaj primokas lin ke ŝia koro apartenas al maskoluktisto Gardenia Wilson kun kiu ŝi iam amoris, sed kiu siavice malaprezas ŝin. Ignacio klopodos por akiri la amon de Lola sur la bazo de memoferoj kaj senkonsciajn agadojn, nutritaj per sia imagopovo kaj per la komentoj el la hispanaj rifuĝintoj gastigitaj en la kafejo. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Luis Felipe Tovar kiel Ignacio Jurado.
* Ariadna Gil kiel Lola.
* Alberto Estrella kiel Gardenia Wilson.
* Julián Pastor kiel Don Lázaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* en imdb
* La virgen de la lujuria (oficiala retejo).



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859561
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo La virgen de la lujuria en la hispana Vikipedio.*
**Cigerxwîn** (1903-1984) estis fama kurda politikisto, verkisto kaj naciisto. Li estas unu el la plej influaj kurdaj verkistoj kaj poetoj en la Kurdistana regiono. La vera nomo de Cigerxwîn estis Sheikhmous Hasan. Lia plumnomo, Cigerxwîn, signifas "sangantan hepaton" aŭ "sangantan koron" en la kurda lingvo.

Li naskiĝis en 1903 en la vilaĝo Hasariyeh, kiu apartenas al la urbo Mardin, kiu antaŭe estis unu el la ŝtatoj de la Otomana Imperio, kaj hodiaŭ ĝi estas unu el la ŝtatoj de Turkio. En 1914, komence de 1-a Mondmilito, lia familio iĝis rifuĝintoj kaj fuĝis al Amude proksime de la grandurbo de Qamişli en aktuala nordorienta Sirio. En 1946 li moviĝis al Qamişli, kaj tie li okupiĝis pri politika laboro. Adoptante progresemajn ideojn de socialisma naturo, li iĝis la Ĝenerala Sekretario de la "Civata Azadî û Yekîtiya Kurda "(Kurda Libereco kaj Unueca Fronto). En 1948 li aliĝis al la Komunista Partio de Sirio kaj iĝis la kandidato de la Partio por la Siria Parlamento en 1954. Li forlasis la Komunistan Partion en 1957 por krei la "Azadî" (Libereco) organizon. Post kelka tempo, ĉi tiu nova partio kuniĝis kun la Kurda Demokrata Partio de Sirio. En 1963 li estis arestita kaj malliberigita en Damasko, do lia decido estis forlasi la landon. En 1969, li translokiĝis al Iraka Kurdio, kaj partoprenis en la kurda ribelo tie gvidata de Mustafa Barzani. En 1973 li iris al Libano kie li publikigis sian plej faman kolekton de poezio *Kîme Ez?* (Kiu estas mi?). En 1976, li revenis al Sirio, sed tri jarojn poste, en la aĝo de 75 aŭ 76, li denove fuĝis, tiam al Svedio. Li povis publikigi plurajn kolektojn de poezio en Svedio.

Cigerxwîn mortis en Stokholmo en la aĝo de 80 aŭ 81. Lia korpo estis resendita al Kurdio kaj entombigita ĉe lia domo en Qamişli.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-11-01. Alirita 2021-11-01.
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742874
* GND: 128419407
* LCCN: n94026741
* VIAF: 77365338
* ISNI: 0000000121406278
* LIBRIS: 181716
* SUDOC: 122256611
 |
**Michael FILZ** (naskiĝinta *Fidel Filz* la 12-an de aprilo 1777 en Passau, mortinta la 19-an de februaro 1854 en Michaelbeuern) estis germana-aŭstra pedagogo, regionhistoriisto kaj prioro ĉe Abatejo de Michaelbeuern.

Vivo
----

Originante el malriĉa domo li frekventis la gimnazion *Leopoldinum* en Passau kaj frokuliĝis en marto 1797 ĉe la benediktanoj en Michaelbeuern. La ĉiaman voton ordenan li faris en la 17.6.1798 kaj pastra ordinacio estis en la 8.3.1800. En 1799 Filz studis teologion ĉe la Salcburga universitato iĝonte en 1805 docento ĉe la benediktana altlernejo de Salcburgo. En 1811 la bavara registaro neniigis la ordenan universitaton; Filz ekrajtis gimnazie instruisti. En 1817 li nomumiĝis provizora prefekto gimnazia kaj en 1819 profesoro pri ĝenerala mondhistorio ĉe la Imperiestra kaj reĝa gimnazio salcburga. Post kiam imperiestro Ferdinando la 1-a transdonis la domojn bierfarejan je Mülln al la benediktanoj de Michaelbeuern, Filz en la 1835-a jaro demisiis instruistece. Li sekve fariĝis administranto kaj prioro de la klostro en Mülln. En 1836 nomumis lin koresponda membro la Reĝa bavara akademio de sciencoj kaj en 1848 la Imperiestra aŭstra akademio de sciencoj. En 1842 Filz estiĝis estro de la tieaj frokuloj. 

Lia plej grava verko historia estas *Geschichte des Salzburger Benediktiner-Stiftes Michaelbeuern* el la jaro 1833-a.

Verkoj
------

* Michael Filz: *Geschichte des salzburgischen benedictinerstiftes Michaelbeuern, Band 2*, Salzburg 1833.
* Autobiografio je Almanach der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, fünfter Jahrgang, 1855, Kaiserl. Akademie der Wissenschaften in Wien.

Honoroj
-------

Multis la honoraj membrecoj de Filz. 

* En 1836 lia imperiestra moŝto aljuĝis al li la medalon *Große goldene Ehrenmedaille mit Band*.
* En la salcburga kvartalo Maxglan oni nomis strateton por li, *Michael-Filz-Gasse*.

Literaturo
----------

* Art. „Filz, Michael" deFranz Valentin Zillner. Ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie*, Band 7 (1878), p. 11 (tie ĉi interrete)
* vivo ĉe BLKÖ
* Constantin von Wurzbach: "Fidelis (Michael) Filz" - Ĉe: *Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950* (ÖBL). Band 1, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1957, p. 315-316

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859564
 |
Monto Sankta Mikaelo
**Monto Sankta Mikaelo** estas tajda insulo proksime al Penzance, Cornwall, Anglio.

Eble dum la prahistoria epoko ĝi estas haveno por stankomerco. Ekde la 8-a jarcento estis monaĥejo sur la insulo. Eduardo la Konfesanto donis ĝin al la monaĥejo de simila insulo de Francio, Monto Sankta Mikaelo (Francio). La monaĥejo fermiĝis kiam Henriko la 8-a aboliciis la monaĥejojn. Dum la mezepoko homoj pilgrimis al la insulo.

Dum la regado de Rikardo la 1-a, Henry Pomeroy kaptis la insulon por Johano, frato de Rikardo.

En 1473, dum la milito de rozoj, John de Vere (13-a grafo de Oksfordo), kiu estis lankastro, okupis la monton: 23 semajnojn li estis sieĝata tie de armeo de ses mil batalistoj.

En 1497 Perkin Warbeck mallonge okupis la insulon.

Dum la angla enlanda milito Kavaliro Arthur Basset, kiu subtenis Karlon la 1-an, tenis ĝin ĝis julio 1646, kiam parlamenta armeo kaptis ĝin.

La kastelo viziteblas. La kapelo havas tureton kiu servis por gvidi ŝipojn. Subtera fervojo datanta de 1900 portas provizaĵojn de la malgranda haveno al la kastelo.

* Kategorio Monto Sankta Mikaelo (Anglio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 298391
* VIAF: 248716958
* SUDOC: 165547995
 |
**István OZSVÁTH** [iŝtvAn oĵvAt (oŝvAt?)], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ozsváth István** estas hungara-usona fizikisto, astronomo.

István Ozsváth  Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 9-an de oktobro 1928 en Kölesd. Li mortis la 27-an de novembro 2013 en Dallas (Teksaso).

Biografio
---------

István Ozsváth finis kalvinanan gimnazion en Gyönk en 1947, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1951. Post siaj studoj li laboris en la observatorio en Budapeŝto. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li migris al Okcidenta Germanio, kie li doktoriĝis el astronomio en Hamburgo en 1960. Dum 5 jardekoj (ekde 1963) li esploris en universitato de Teksaso en Dallas. Li okupiĝis pri teorio de la relativeco.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A csillaghalmazok fejlődése* (1956)
* *Veränderliche in M3.*

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-03-23 per la retarkivo Wayback Machine angle
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553924
* GND: 1106285484
* VIAF: 47230977
* ISNI: 0000000108967812
 |
**Péter Hack** [hak], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hack Péter** estas hungara politikisto, altlerneja instruisto, parlamenta deputito, kriminologo, diakono. Lia patro estis Frigyes Hack.

Péter Hack naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Hack maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1977, poste li estis devigsoldato jaron en Kalocsa. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1983, poste li havis neinstruan postenon aŭ li ricevis stipendion. Ekde 1989 li instruis en la universitato kiel lektoro, ekde 2012 docento, ekde 2018 profesoro. Li estis ankaŭ katedrestro ekde 2014. Intertempe li doktoriĝis (Ph.D.) en 2008, la habilitiĝo okazis en 2011. Lia edzino naskis 2 filinojn en 1990 kaj 1994.

Ekde 1987 li estis aktiva en malgranda eklezio, post 2 jaroj li iĝis diakono, inter 1992- 2008 li instruis ankaŭ en eklezia akademio.

Ekde 1988 li estis aktiva opozicia politikisto, inter 1990 kaj 2002 li estis parlamentano, poste li forlasis sian partion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A büntető igazságszolgáltatás szervezete. Függetlenség, számonkérhetőség és a büntetőeljárás rendje* (disertaĵo, 2008)
* *Jogállamtalanítás* (2013)
* *Csapataink harcban állnak* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva teksto Arkivigite je 2009-05-22 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Péter Hack en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699724
* LCCN: nb2009002089
* VIAF: 16761993
* ISNI: 000000007907925X
 |
**Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio** (angle *International Day for the Elimination of Racial Discrimination*) estas la dato markita internacie ĉiujare la 21-an de marto.

Historio
--------

En 21-a de marto 1960, 69 nigraj manifestantoj en la sudafrika urbo Sharpeville estis mortpafitaj de la polico dum manifestacio de 20 000, kiel pruvo kontraŭ rasapartismo kaj la "transira leĝo" - leĝo, kiu postulis, ke nigraj civitanoj portu specialajn vojaĝ-dokumentojn faritajn de la aŭtoritatoj por kontroli iliajn movadojn en la lando. Ĉi tiu okazaĵo, nomata Sharpville-Masakro, instigis Unuiĝintajn Naciojn deklari en 1966 dum la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj la "Internacian Tagon por la Elimino de Rasa Diskriminacio" tutmonde. La konkludo de la amaskunveno estis, ke registaroj kaj la internacia komunumo indus duobligi siajn klopodojn ekstermi ĉian diskriminacion bazitan sur raso.

Celo
----

Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio estas tago, kiu memorigas la vivojn de tiuj mortigitaj kaj murditaj dum ilia lukto por demokratio, egalaj rajtoj, forigo de rasa diskriminacio kaj la milito kontraŭ koruptaj reĝimoj.

Aktiveco
--------

Ĉiujare la Unuiĝintaj Nacioj dediĉas la Internacian Tagon por la Elimino de Rasa Diskriminacio al alia temo rilate al rasa diskriminacio:

* 2010 - Malakcepto de rasismo.
* 2014 - La rolo de gvidantoj en la batalo kontraŭ rasismo kaj rasa diskriminacio.
* 2015 - Studo pri tragedioj por kontraŭbatali rasan diskriminacion.
* 2017 - Enmigrinta malamo.
* 2018 - Antaŭenigante toleremon, inkluzivon, unuecon kaj respekton por diverseco kadre de la batalo kontraŭ rasa diskriminacio.
* 2019 - Traktado de emerĝaj naciismaj populismoj kaj radikalaj ideologioj.
* 2024 - Humaneco, non rasismo.

Eksteraj ligoj
--------------

Piednotoj
---------

1. ↑  UN Resolution 2142 (XXI) of 26 October 1966;  International Day for the Elimination of Racial Discrimination. United Nations. Alirita 13a de Majo 2011.
2. ↑  Ms. Navanethem Pillay at United States Mission Geneva
3. ↑  *International Day for the Elimination of Racial Discrimination* on *un.org*
4. ↑  *International Day for the Elimination of Racial Discrimination* on *un.org*
5. ↑  *International Day for the Elimination of Racial Discrimination* on *un.org*
6. ↑  *International Day for the Emilination of Racial Discrimination* on *un.org*
7. ↑  *International Day for the Emilination of Racial Discrimination* on *un.org*
8. ↑  
*International Day for the Emilination of Racial Discrimination* on *un.org*

* Kategorio Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Danube crested newtDanuba krestotrituro   
(*Triturus dobrogicus*), nome nova salamandro.
Elterjedési területeArealo
La **Danuba krestotrituro** aŭ pli simple **Danuba trituro** (*Triturus dobrogicus*, kaj laŭ tio ankaŭ *Dobruĝa trituro*) estas specio de trituro el la genro de trituroj, kiu troviĝas en centra kaj orienta Eŭropo, laŭlonge de la baseno de la rivero Danubo kaj de kelkaj el ties alfluantoj kaj en la delto de la rivero Dnipro. Ĝi havas pli malgranda kaj pli svelta korpo ol laaliaj krestotrituroj de la genro *Triturus* sed kiel ĉe tiuj, maskloj montras rimarkindan dentecan strion sur dorso kaj vosto dum la reprodukta sezono.

Dum duono de la jaro aŭ plie, plenkreskuloj loĝas en bordoj de malrapidaj riveroj, lagoj aŭ flakoj, kie okazas reproduktado. Maskloj plenumas pariĝan ceremonion, kaj inoj demetas ĉirkaŭ 200 ovojn individue sur folioj de akvoplantoj. Larvoj disvolviĝas dum du al kvar monatoj enakve antaŭ atingi metamorfozon. Por la cetero de la jaro, la trituroj vivas sur ombraj teraj habitatoj, kutime en arbaroj. Kvankam ankoraŭ ne konsiderataj minacataj, la populacioj de Danuba krestotrituro ege malpliiĝis, kies tialo ŝajne estas ĉefe habitatoperdo. La specio estas protektita laŭjure en la Eŭropa Unio.

* Danuba krestotrituro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Danuba krestotrituro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Danuba krestotrituro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)