recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Attila Tököli,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tököli Attila** estas hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.

Attila Tököli naskiĝis la 14-an de majo 1976 en Pécs.

Biografio
---------

Attila Tököli komencis futbali loke en la junulara teamo en 1990, post 3 jaroj jam inter la plenkreskuloj. En la sekvaj jaroj li ludis en pluraj futbalkluboj, inter ili li pasis tempon plej longe en fabrika teamo de Dunaújváros inter 1997-2002 en 166 matĉoj kun 104 goloj. Intertempe li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo same dufoje. Inter 2004-2006 li ludis eksterlande. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2000–2011 25-foje kun 3 goloj. Li estis ankaŭ trejnisto (plej ofte subtrejnisto) inter 2014-2021.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kaj intervjuo kun foto kaj videoj
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Attila Tököli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798991
 |



* Portalo pri Biografio
**Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco** estas romkatolika (la plej malnova) historia monumento en vilaĝo Pócspetri (Hungario).

Historio
--------

Tiu ĉi kirko estis konstruita en la 13-a jarcento, sed laŭ eklezia fonto jam en 1092 la vilaĝo havis malgrandan kirkon. La unua mencio pri preĝejo dediĉita al Sankta Maria okazis en 1318. Ĝi gotikiĝis en 1468. La loĝantaro parte prenis la kalvinismon ĉirkaŭ 1550, poste la klavinanoj uzis la navon, la katolikoj la sanktejon. En 1766 la katolikoj reakiris la plenan konstruaĵon. Inter 1773 - 1775 oni konstruis turon kaj galerion, en 1923 du flankonavojn. La orgeno estis farita en 1875, en 1923 trakonstruita. Ekstere la preĝejo estis renovigita en 1990, poste en 2014, tiam la nova patrono iĝis Apoteozo de Sankta Kruco.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas. enirejon. La absido estas apogitaj per gotikaj pilieroj. Interne la benkoj kaj predikejo estis faritaj en 1770. Interne la freskoj estis faritaj en la 15-a jarcento, el ili partoj estis trovitaj en 2010.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun 2 fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Attila Sikó** [ŝikO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sikó Attila** estis hungara hidrologo.

Attila Sikó  naskiĝis la 10-an de septembro 1897 en Tiszavárkony. Li mortis la 28-an de julio 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Attila Sikó post siaj studoj li laboris en internacia haveno de Budapeŝto, poste en hidrologia instituto. Ekde 1938 li havis postenon en oficejo pri akvumado, poste en hidrologia esplora instituto. En 1961 li kandidatiĝis. Li partoprenis en konstruado de digoj de Rába ĉe Nick. Lia plej elstara projekto estis la tubokluzo apud Tiszabura.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Különböző alakú nyílásokon szabadon átbukó vízmennyiség meghatározása számítással és szerkesztéssel…* (1934)
* *Belvízi átemelőtelepek* (1943) - libro
* *Változó rugalmasságú alapon nyugvó tartók egyensúlyi vizsgálata* (1960)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Szeged, en kolonio Móraváros.

Historio
--------

Tiu tereno ĝis la 18-a jarcento estis neloĝata pri la oftaj inundoj. En 1738 oni konstruis kalvarion kun kapelo memore al la pli frua pesto. Post longaj jaroj ĉefe malriĉaj homoj komencis konstrui loĝdomojn, ili profitis la kapelon por mesoj. Oni fondis paroĥon en 1930, novan modernan preĝejon post 3 jaroj. En 1973 la preĝejo interne estis pentrita, post 3 jaroj ekstera renoviĝo okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo estas simpla, eĉ puritana. Sur la fasado funkcias la ĉefenirejo, pli supre 3 mallarĝaj fenestroj estas videblaj. La plej supre kruco altiĝas. La kvadrata kampanilo altiĝas ĉe la kontraŭa aŭ sankteja flanko. La navo estas longa kaj malalta, sed apude longa malfermita vestiblo troviĝas. Interne en la galerio orgeno funkcias. En la sanktejo skulptita granda kruco etendiĝas.

Kermeso okazas en dimanĉo post la 14-a de septembro.

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2015-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
1 streko
--------

1. 一
2. 丨
3. 丶
4. 丿 ankaŭ 乀 aŭ 乁
5. 乙 ankaŭ 乚 aŭ 乛
6. 亅

2 strekoj
---------

7. 二
8. 亠
9. 人 aŭ kombino 亻
10. 儿
11. 入
12. 八
13. 冂
14. 冖
15. 冫
16. 几
17. 凵
18. 刀 aŭ kombino 刂
19. 力
20. 勹
21. 匕
22. 匚
23. 匸
24. 十
25. 卜
26. 卩 aŭ ankaŭ kiel㔾
27. 厂
28. 厶
29. 又

3 strekoj
---------

30. 口
31. 囗
32. 土
33. 士
34. 夂
35. 夊
36. 夕
37. 大
38. 女
39. 子
40. 宀
41. 寸
42. 小
43. 尢 aŭ ĉe kelkaj kombinoj kiel 尣
44. 尸
45. 屮
46. 山
47. 巛 aŭ kombino 巜 aŭ 川
48. 工
49. 己
50. 巾
51. 干
52. 幺
53. 广
54. 廴
55. 廿
56. 弋
57. 弓
58. 彐 aŭ kombino 彑
59. 彡
60. 彳

4 strekoj
---------

  

61. 心 aŭ kombino 忄
62. 戈
63. 戶
64. 手 aŭ kombino 扌
65. 支
66. 攴 aŭ kombino 攵
67. 文
68. 行
69. 斤
70. 方
71. 无 aŭ kombino 旡
72. 日
73. 曰
74. 月
75. 木
76. 欠
77. 止
78. 歹 aŭ kombino 歺
79. 殳
80. 毋
81. 比
82. 毛
83. 氏
84. 气
85. 水 aŭ kombino 氵
86. 火 aŭ kombino 灬
87. 爪 aŭ kombino 爫
88. 父
89. 爻
90. 爿
91. 片
92. 牙
93. 牛 aŭ kombino 牜
94. 犬 aŭ kombino 犭

5 strekoj
---------

95. 玄
96. 玉 aŭ kombino 王
97. 瓜
98. 瓦
99. 甘
100. 生
101. 用
102. 田
103. 疋
104. 疒
105. 癶
106. 白
107. 皮
108. 皿
109. 目
110. 矛
111. 矢
112. 石
113. 示 aŭ kombino 礻
114. 禸
115. 禾
116. 穴
117. 立

6 strekoj
---------

118. 竹
119. 米
120. 糸 aŭ kombino 糹
121. 缶
122. 网 aŭ kombino 罒
123. 羊
124. 羽
125. 老
126. 而
127. 耒
128. 耳
129. 聿
130. 肉
131. 臣
132. 自
133. 至
134. 臼
135. 舌
136. 舛
137. 舟
138. 艮
139. 色
140. 艸 aŭ kombino 艹
141. 虍
142. 虫
143. 血
144. 行
145. 衣 aŭ kombino 衤
146. 西 aŭ kombino 覀

7 strekoj
---------

147. 見 aŭ simpla 见
148. 角
149. 言
150. 谷
151. 豆
152. 豕
153. 豸
154. 貝 aŭ simpla 贝
155. 赤
156. 走
157. 足
158. 身
159. 車 aŭ simpla 车
160. 辛
161. 辰
162. 辵 aŭ kombino 辶
163. 邑 aŭ kombino ⻏
164. 酉
165. 釆
166. 里

8 strekoj
---------

167. 金
168. 長 aŭ simpla 长
169. 門 aŭ simpla 门
170. 阜 aŭ kombino 阝
171. 隶
172. 隹
173. 雨
174. 靑
175. 非

9 strekoj
---------

176. 面
177. 革
178. 韋 aŭ simpla 韦
179. 韭
180. 音
181. 頁 aŭ simpla 页
182. 風 aŭ simpla 风
183. 飛 aŭ simpla 飞
184. 食 aŭ kombino 飠 aŭ 饣
185. 首
186. 香

10 strekoj
----------

187. 馬 aŭ simpla 马
188. 骨
189. 高
190. 髟
191. 鬥
192. 鬯
193. 鬲
194. 鬼

11 strekoj
----------

195. 魚 aŭ simpla 鱼
196. 鳥 aŭ simpla 鸟
197. 鹵
198. 鹿
199. 麥 aŭ simpla 麦
200. 麻

12 strekoj
----------

201. 黃
202. 黍
203. 黑
204. 黹

13 strekoj
----------

205. 黽 aŭ simpla 黾
206. 鼎
207. 鼓
208. 鼠 aŭ simpla 鼡

14 strekoj
----------

209. 鼻
210. 齊 aŭ simpla 齐

15 strekoj
----------

211. 齒 aŭ simpla 齿

16 strekoj
----------

212. 龍 aŭ simpla 龙
213. 龜 aŭ simpla 龟

17 strekoj
----------

214. 龠

Vidu ankaŭ
----------

* Indekso de ĉina skribo laŭ strekoj
* Indekso de ĉina skribo laŭ kvarangula sistemo
* Indekso de ĉina skribo laŭ Kangjie
* Ĉinaj ciferoj
* Ĉina skribo de numeraloj
La **Batalo de la Arada** estis la plej grava minaco al ĵus kreita Gvatemalo por perdo ĝian suverenecon kaj liberecon kiel sendependa Respubliko. Krome ĝi estis la plej grava milita venko en ĝis tuta historio kiel sendependa ŝtato. Estas parto de la Milito de Gvatemalo kontraŭ la liberala koalicio de Honduro kaj Salvadoro.

La alianca armeo de Honduro kaj Salvadoro eniris en Gvatemalon la 29-an de januaro de 1851. La batalo okazis la 2an de februaro de 1851. La aliancanoj atakis en tri diversaj punktoj. Unue funkciis la artilerio, poste komencis la lukto per bajoneto, dum la artilerio gvatemala pafis. Kiam la rezulto ankoraŭ estis necerta, Carrera ordonis bruligi la kanejon kie agadis la alianca armeo. Tiu vidis sin ĉirkaŭita inter la malamika pafado kaj la incendio kaj teruriĝis antaŭ senorda retiriĝo.

Kiel tuja rezulto de la gvatemala armeo en "La Arada", Konstitucia Nacia Asembleo proklamis la 19a de oktobro de 1851 fundamentan regoĉarton kiu omiĝis *Acta Constitutiva de la República*. Ĝi enhavis nur 18 artikolojn, en kiuj establiĝis la ĉefaj principoj por la funkciado de la Respubliko, fondita antaŭ 4 jaroj. La Batalo de la Arada markis la hegemonion de Gvatemalo en Centrameriko kaj asekuris la klimaton por prospero de la lando kaj por la komenco de la porviva registado de Rafael Carrera y Turcios.

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj en la retejo *sanjoselaarada.com* (hispane)
**Nov-Esperanto** estas projekto de René de Saussure proponita en 1925. Ĝi estis la plej daŭra formo de Antido. Ĝi ankaŭ estis nomata **Idiomo Mondiala** aŭ simple **Mondialo** (Mondialo ankaŭ estas nomo de alia planlingvo). 

Ŝanĝoj kompare kun Esperanto esence kiel en la antaŭaj projektoj de Saussure, ortografiaĵoj, vortprovizo, ktp: *rukveni* anstataŭ «reveni», *tarde* anstataŭ «malfrue», *probo* anst. «provo», *onle* anst. «nur(e)», *poke* anst. «malmulta», ordinalaj ciferoj, kaj simile.

Ortografio
----------

Ortografio de Nov-Esperanto| **Konsonantoj** | b | c | d | f | g | h | j | k | l | m | n | p | q | r | s | t | v | w | x | y | z |
| **Vokaloj** | a | e | i | o | u |

La alfabeto de Nov-Esperanto konsistas el 26 literoj: 5 vokaloj kaj 21 konsonantoj. La plejmulto de la literoj estas prononcata kiel en Esperanto. Kelkaj literoj bezonas klarigojn:

* **j** estas prononcata kiel esperanta ĝ
* **q** kiel kv or kw (la dua kiel en la angla vorto *question*)
* **w** kiel esperanta ŭ
* **x** kiel ks
* **y** kiel esperanta j
* **ch** kiel esperanta ĉ
* **sh** kiel esperanta ŝ

Nov-Esperanto do havas du digrafojn: **ch** kaj **sh**.

Ekzemploj
---------

### *Specimeno*

*Nov-Esperanto estas nova formo de la lingvo Esperanto, kreita da Dro Zamenhof. Ta nova formo ne pretendas esti nova lingvo internacia: ji celas nur forigi el Esperanto a defektun, jenanta en la praktika aplikado de ci-ta lingvo, exemple la supersignita literun ey la tro ofta finajun. Tala rezulto oni povas atingi per simpla interchanjo de la tri gramatika finajon -aj, -oj, -uj; seqe, cha Esperantisto povas lerni Nov-Esperanto en poka horon.*

*Existas ya diversa altra reform-projekton de Esperanto, el kayn la ple konatay estas la lingvo Ido, sed el cha ta projekton Nov-Esperanto estas la solay, kay konservis netushita la strukturu ey la flexeblu de la Zamenhofa kreitajo.*

*Mia unema probo de reformo estis publikigata en la yaro 1919ma sub la nomo "Esperantido", sed dur plura yaron mi faris en ji diversa plibonigon, ey por eviti konfuzun, mi vicerigis la nomu "Esperantido" per "Nov-Esperanto". Ci-ta lasta nomo estas do lay de la definitiva reform-projekto.*

Bibliografio
------------

* de Saussure, René [ps. Antido], *Fundamenta krestomatio de la internacia lingvo Nov-Esperanto*. Bern: 1925, 1926 (48 p.), 1928 (40+ p.)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bonvenu al la reteyo de lingvo internacia MONDIALO Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Yahoo-grupo de Nov-Esperanto Arkivigite je 2012-03-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Lajos Ungvári** [lajoŝ], hungare **Ungvári Lajos,** Esperante ’’Ludoviko Ungvári’’ estis hungara skulptisto.

Indiano fare de Lajos Ungvári
Lajos Ungvári naskiĝis la 13-an de marto 1902 en Hungario, en *Perecseny* [pereĉenj] (nuntempa Pereĉin en Ukrainio). Li mortis la 15-an de oktobro 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Ungvári frekventis industriartan lernejon en Budapeŝto inter 1921-1926. Post la 2-a mondmilito li skulptadis en artista kolonio en Budapeŝto, kie li faris precipe sovetiajn heroajn monumentojn. Li ricevis premion Kossuth en 1953 en 1972 ankaŭ alian premion.

Liaj ekspozicioj
----------------

Ekde 1922 li ekspoziciadis komence kune kun aliaj, poste ankaŭ sole.

Verkaro (selekto)
-----------------

* skulptaĵoj kaj monumentoj, ekzemple *Álló nő* (Staranta virino) en Budakeszi 1955; *Anya gyermekkel* (Patrino kun filino) en Budapeŝto 1958; Kálmán Mikszáth en Szeged 1961; *Ülő nő* (Sidanta virino) en Seregélyes 1967
* tombaj skulptaĵoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Lajos Ungvári en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Princo Lajos Windisch-Graetz** [lajoŝ vidiŝgrEc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Windisch-Graetz Lajos** estis hungara diplomato, politikisto, ministro, parlamentano. Lia familia nomo aperis ankaŭ en formoj *Windischgraetz, Windisch-Grätz*. Lia avo estis Alfred Candidus Ferdinand zu Windisch-Grätz.

Lajos Windisch-Graetz  naskiĝis la 10-an de oktobro 1882 en Habsburga Imperio en Krakovo. Li mortis la 3-an de februaro 1968 en Vieno.

Biografio
---------

Lajos Windisch-Graetz frekventis teknikan akademion. En 1904 li partoprenis en Rusa-japana milito, poste li ricevis diplomatian taskon en Sankt-Peterburgo, en 1912 en Sofio. Inter 1916 kaj 1918 li estis parlamenta deputito. Li apartenis al rondo de Karolo la 1-a (Aŭstrio). gefilojn. En 1918 li estis ministro de Aŭstrio-Hungario. Post la 1-a mondmilito li vivis en Svislando, en 1920 li hejmenvenis kaj li estis parlamentano 2 jarojn. En proceso kontraŭ Mihály Károlyi li estis ĉefatestanto. Li partoprenis en disvastiĝo de falsaj frankoj, tial li estis kondamnita 4 jarojn. Post la liberiĝo li vivis en sia bieno en Sárospatak. En 1932 li ricevis germanan ŝtatanecon, poste li aliĝis al Gestapo. Post la 2-a mondmilito li vivis en Aŭstrio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Küzdelmeim* (1920)
* *Vom roten zum schwarzen Prinzen* (1920)
* *My Memoires* (1921)
* *Ein Kaiser kämpft für die Freiheit* (1957)
* *Helden und Halunken. Selbsterlebte Weltgeschichte 1899–1964* (1965)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungare
* rumane
Batalo de Tewkesbury
La **Batalo de Tewkesbury** (la 4-a de majo 1471) estis grava batalo de la milito de la rozoj. La Jorkoj tute venkis la Lankastrojn.

La lankastra reĝo Henriko la 6-a ĵus estis duafoje detronigita de Eduardo la 4-a. Eduardo venkis la grafon de Warwick, kiu transdonis sian subtenon de Eduardo al Henriko, ĉe la batalo de Barnet, kie la grafo mortis. Margareta de Anĵuo, edzino de Henriko, kaj sia 17-jara filo Eduardo de Westminster (princo de Kimrio), estris la restantajn lankastrajn batalistojn. Ĉe Tewkesbury sekvis decida batalo, kiam la Jorkoj tute venkis la lankastrojn kaj Eduardo Princo de Kimrio mortis. Post la batalo Lankastroj rifuĝis en la abatejo, sed Eduardo la 4-a kondukis la Jorkojn tien kaj ili mortigis multe da siaj malamikoj. Pro tiu sangverŝo la abatejo fermiĝis unu monaton, ĝis eblis ĝin rite purigi kaj rekonsekri. Maragareta de Anĵuo kaj sia filino Anne Neville kaptiĝis. Post malmultaj tagoj Henriko la 6-a (kiu estis malliberulo en la Turo de Londono) aŭ mortis aŭ estis murdata.

Pro la venko, Eduardo la 4-a sekure posedis la anglan tronon.

Ĉiujare dum la dua semajno de julio okazas reenscenigo de la batalo: tio estas la plej granda batala reenscenigo de la mondo.

* Kategorio Batalo de Tewkesbury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Attila Sassy** [ŝaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Sassy Attila Elemér** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo. Lia nomvarianto estis (hungarsisteme) *Sassy-Szabó Attila*, lia pseŭdonimo estis **Aiglon**.

Attila Sassy  naskiĝis la 17-an de oktobro 1880 en Miskolc, li mortis la 11-an de oktobro 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Attila Sassy studis en privataj artlernejoj de Károly Ferenczy (en Budapeŝto) kaj Anton Ažbe (en Parizo), fine li lernis en Munkeno. En 1905 li lernis kaj pentradis en Artistkolonio (Nagybánya). En la sekva jaro li revenis al sia naskiĝurbo, kie li aliĝis al arta rondo de Margit Kaffka. Li ilustris ŝian libron, kiu portis al li tutlandan konatecon. Li havis ankaŭ amrilaton kun Kaffka. En 1908 li lernis skulptadon en Reĝa Hungara Belarta Altlernejo de Károly Ferenczy. Li vivis en Budapeŝto aŭ en ties aglomeraĵo. Li edziĝis en 1909.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Miskolc (1905, 1914)
* Budapeŝto (1910, 1913, 1917, 1923, 1932)
* Arthalo Budapeŝto (1918, 1923)
* Debrecen (1943)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Mandulavirágzás Nagybányán
* Ópium-álmok (1906)
* Ferenc Medgyessy (1910)
* *Krisztus sírbatétele* (premiita)
* Nő fotelban (1920)
* Fények (1935)
* Akt
* Új idők
* Ártéri erdő
* Virágok vázában

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun bildoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616312
* LCCN: no2017125622
* VIAF: 96669045
* ISNI: 0000 0001 1078 6869
* ULAN: 500169691
* NKC: xx0218919
 |
Proksime de sia fonto en Nacia Parko Mount Rainier, la rivero Nisqually fluas sub ponton de vaŝingtonia ŝoseo 706
*Tiu ĉi artikolo priskribas la rivero Nisqually. Por aliaj sencoj de tiu nomo, vidu la apartigiloj Nisqually.*

La rivero **Nisqually** (IFA: /nɪˈskwɑːli/, proksimume *ni-SKŬA-li*) estas 130 km longa rivero en Vaŝingtonio, Usono. Ĝia nomo venas de la indiĝena popolo samnoma, kiu loĝas de antikve ĉirkaŭ la elfluejo de la rivero en Puĝetan Fjordon. Ĝi formas la kantonan limon inter kantonoj Pierce kaj Lewis, kaj poste inter Pierce kaj Thurston. La rivero naskiĝas el la samnoma ĝlaĉero sur la suda deklivo de Monto Rajnera. Ĝi fluas preter Ashford kaj Elbe, formas artefaritajn lagojn malantaŭ du digoj, fluas preter McKenna kaj Yelm, tra Fuorto Lewis kaj la rezervejo de la niskvalioj, kaj fine tra sia delto, kie situas la sovaĝbestan konservejon Nisqually, proksimume 23 km oriente de Olimpio, kaj fine elfluas en la fjordon.

* Monto Rainier kaj la ekfluejo de la rivero el la glaĉero Nisqually
* Alder Dam proksime de Elbe (Vaŝingtonio)
* La supra parto de rivero Nisqually en Nacia Parko Mount Rainier
* I-5 transiras la riveron Nisqually proksime de ĝia elfluejo

Citaĵoj
-------

* Nisqually (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Batalo de Tsushima** (27 - 28-an de majo 1905; 14-15 majo en Julia kalendaro, uzita en tiama Rusio) **Цусимское сражение**, plikonata en Japanio kiel **Marbatalo de la Japana Maro** (japane 日本海 (にほんかい)海戦 (かいせん), Nihon-kai Kaisen) estis surmara batalo en la rusa-japana milito. Batalis la Japana Kombinita Floto kaj 2-a kaj 3-a Rusa Pacifika-Oceana Floto (La Balta Floto). La batalo rezultis decidan malvenkon de la Rusa Mararmeo. La nomo devenas de la Cuŝima insulo situanta en la Japana Maro inter Korea duoninsulo kaj Kiuŝuo.

Fono
----

La japanoj ne sukcesis akiri en komenco de la rusa-japana milito superecon sur la maro, ĉar la rusaj marŝipoj de tempo al tempo atakis el la havenoj de Luŝun (tiam angle *Port Arthur*) kaj Vladivostoko. Dum tiuj bataloj ambaŭ taĉmentoj suferis gravajn perdojn.

La rusa registaro sendis la baltan floton sub gvido de maradmiralo Zinovij Petroviĉ Roĵdestvenskij al la Fora Oriento, por senŝarĝi la atakitan Port Arthur kaj kune venki la japanojn.

Vojaĝo de la rusa floto
-----------------------

 Rusa floto atigis Azion per du vojoj
La balta floto forlasis la havenon Libava (nun Liepāja, en Latvio) la 15-an de oktobro 1904. La floto ekpafis je britaj fiŝkaptistaj ŝipoj la 21-an de oktobro, en la Norda maro, ĉe la Dogger-benko, kiuj ŝipoj ili mise rigardis kiel japanajn militbarĝojn (Dogger-benko incidento). La incidento kaŭzis tioman indignon en Anglio, ke la rusa registaro devis tuj pardonpeti kaj promesi plenan kompensadon, tiel evitante militon kun Britio.

La ŝipoj iris jam ĉe la Nossi-Bé-insulo ĉe Madagaskaro, kiam Roĵdestvenskij informiĝis pri kapitulado de Port Arthur. Li decidis fine pri daŭrigo de la ŝipvojo, la fortigo ekis komence de marto 1905 el la Balta maro, trairis la Suezan kanalon kaj ĉe Vjetnamio aliĝis al la Balta floto. Roĵdestvenskij tiam havis grandan ŝiparon, sed multaj ŝipoj estis malmodernaj kun malforte trejnita matrosaro.

Batalo
------

Plejparto de la rusaj ŝipoj malvenkis en Cuŝma-Markolo
La floto atingis la Orientĉinan Maron kaj Roĵdestvenskij prenis direkton tra la Tsushima-markolo al Vladivostoko. La japanan floton komandis admiralo Tōgō Heihachirō (prononco: tōgō hejhaĉirō) kaj tiu floto kaŝatendis ĉe la sudkorea marbordo, ĉe Pusano. La japana floto atakis la rusan floton la 27-an de majo. La japanaj ŝipoj estis pli modernaj, rapidaj pli bone ekipitaj ol la rusa, tiel la japanoj sinkigis post dutaga batalo dutrionon de la rusaj ŝipoj, oni konkeris ses ŝipojn. Kvar rusaj ŝipoj sukcesis atingi Vladivostokon, ses serĉis savlokon en neŭtralaj havenoj.

Aliaj projektoj
---------------

* Batalo de Tsushima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Batalo de Tsushima en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232759
* LCCN: sh85138351
* NDL: 00568428
* NKC: ph725238
 |
**Kavernoj de rokaro en Klokočí** (legu Klokoĉi) situas proksimume 3 – 5 km oriente kaj nordoriente de Turnov, 5 km sude de Malá Skála, super vilaĝo Klokočí kaj ili estas libere alireblaj.

La plej konata kaj la plej granda kaverno estas ĉi tie **Postojna**. Ĝi estas ankaŭ signifa arkeologia loko. El okulfrapa kaj grandspaca kaverna portalo en rokmuro kondukas malalta koridoreto ĝis kelke da ĉambretoj kun malaltaj trarampejoj – rampovojoj. La muroj kaj la plafono estas glate eroziiĝintaj ĝis rondaj formoj, la fundon plenigas pura fajna sablo. La suma longeco de la kaverno atingas ĉirkaŭ 30 m.

Du enirejoj ĝis **Kapelo de Hus** situas en muro de deklivo kontraŭ kaverno Postojna. La enirejo estas 7 m longa kaj 5 m larĝa niĉo, el kiuj eblas tra malgranda aperturo eniri ĝis ronda, proksimume 10 m longa koridoro, plilarĝiĝinta supre per rokgrado. La suma longeco de la kaverno estas proksimume 22 m.

Tiuj ĉi spacoj de la kavernoj estis konvena loĝejo de pratempaj antaŭuloj. Multnombraj trovaĵoj de ŝton- kaj ost-ilaroj en kaverno Postojna pruvas ties loĝigon jam ekde paleolito. Signifaj estas ankaŭ trovaĵoj el bronzepoko.

En elstaraĵo de suda rando de la rokaro en Klokočí staras burgoruinoj de burgeto **Rotštejn**. Ĝi staris sur tri rokoj, el kiuj unu servis kiel elŝovita turo, kiu estis kun ĝi kunigita per ponto. Konserviĝis vico en roko hakitaj ĉambroj, profunda puto, muro kun kreneloj kaj restaĵoj de palaco kaj multe da enhakejoj por traboj de lignokonstruaĵoj. En suba parto de la burgo ni trovos pli grandajn kaj pli malgrandajn kelojn, kiujn okaze loĝigis malriĉularo. Ĉi tie estas ankaŭ niĉo, en kiu povis stari nur unu homo. Tio estas „mantelo" kaj ĝi estis karcero pro pli malgrandaj krimetoj. Al la supra burgo kondukis koridoro, kiu laŭ konservintaj spuroj estis fermebla.

La burgeton lasis konstrui en la 2-a duono de la 13-a jarcento Vok kaj li nomigis ĝin germane Rothenstein (Ruĝa ŝtono, evidente laŭ koloro de la roko). La burgeto fariĝis dezerta ekde la 15-a jarcento kaj eĉ nun ĝi estas nealirebla, sed ĝi estas reguligata.
**Kavernoj de rokaro en Teplice** troviĝas en rokurbo 1 – 2 km okcidente de urbo Teplice nad Metují kaj ili havas kelke da dekoj de pseŭdokarstaj kavernoj. Kelkaj situas rekte aŭ almenaŭ proksime de turisma vojo.

En nordokcidenta parto de Katedrala muro estas la plej granda subtera spaco de la rokurbo **Roka templo** – grandega krevaĵo kun kaverno en la fino. Rekta koridoro estas 45 m longa, maksimume 2,5 m larĝa kaj preskaŭ 50 m alta. Ĝi prezentas dumtempan formon inter rokfendaĵo kaj krevaĵkaverno. Grandaj krevaĵkavernoj estas ankaŭ la tn. **Malgranda kaj Granda templa placo**. Kaverno **Sub Hirundo** estas krevaĵkaverno 10 m longa, maksimume 1 m larĝa kaj 6 m alta. Kaverno **En Lupa ravino** estiĝis en roko inter lageto de Adršpach kaj vojkruciĝo de turismaj vojoj en Lupa ravino. Ties portalo estas 3,3 m larĝa kaj 8,5 m alta.

Multaj pluaj kavernoj ne estas alireblaj por publiko. Ankaŭ la plej longa ĉeĥa pseŭdokarsta kaverno apartenas inter ili. Ĝia nomo estas **Teplica**, ĝi estas longa nekredeblaj 1065 m kaj vico da ties enirejoj situas inter ŝtonegoj en la fundo de profunda kaj sovaĝa valo de Rokar-rojo. Ĝi estas tipa bloka kaverno, giganta kaj danĝera labirinto, kies ĉambregoj (preskaŭ 20 m altaj), koridoroj, fumtuboj kaj mallarĝaj trarampejoj kondukas sub grandegaj rokblokoj, detruiĝintaj foje el la ĉirkaŭaj rokoj kaj plenigantaj nun en grandega tavolo la fundon de la valo. Ankaŭ Rokar-rojo kaj ties alfluo hodiaŭ trafluas tra kaverna subterejo kaj vintre ili kreas ĉi tie fantaziajn glaciformaciojn, kiuj diversoke supervivas ĝis somero.

Vidu ankaŭ
----------

* Rokoj ĉe Adrŝpaĥ-Teplice
**Nudo de los Pastos** aŭ Masivo de Huaca estas orografia anda komplekso situa en la provinco Carchi, Ekvadoro, kaj la departemento Nariño, Kolombio. Ĝi enhavas la krutan regionon montaran kie la Andoj duforkiĝas en du branĉoj enirante al Kolombio: nome la Cordillera Occidental kaj la Cordillera Central. 

Kvankam ne estas preciza difino de la regiono Nudo de los Pastos, oni povas diri ke ĝi ekas norde de la riveroj Ĉota kaj Apaki kaj oriente de la riveroj Cuasmal kaj Obispo ĝis la urbo Huaca kaj ĝi etendas ĝis la Hoz de Minamá en la Cordillera Occidental kaj ĝis la Kolombia Masivo en la Cordillera Central, kie ĝi donas originon al la Cordillera Oriental. 

En la Cordillera Occidental la ĉefaj altaĵoj estas la vulkanoj Chiles (4.718 m), Cumbal (4.764 m) kaj Azufral (4.070 m). La Hoz de Minamá estas profunda depresio kreita kiam la rivero Patio trapasas la Cordillera Occidental survoje al la pacifika marbordo narinja. 

En la Cordillera Central estas la altiplano de Túquerres kaj Ipiales, la valo de Atriz, la vulkanoj Galeras (4.276 m) kaj Doña Juana (4.250 m), la urbo San Juan de Pasto kaj la Laguna Koĉa.
Koordinatoj: 43° 24′ 03″ N 12° 57′ 43″ O﻿ / ﻿43.40083 °N, 12.96194 °O﻿ / 43.40083; 12.96194 (mapo)

La kaverno
La **Kavernoj de Frasassi** (*Grotte di Frasassi*) estas reto da karstaj kavernoj en la Regiona Natura Parko de la abismoj Rossa kaj Frasassi en la komunumo de Genga (provinco Ancona kaj regiono Markio) de Italio.

La kavernoj estis malkovritaj la 28-an de Junio 1948, kiam iuj speleologoj el Ancona malkovris la enirejon al la unua kaverno, nomata "Grotta del Fiume" (Rivergroto). Ili malkovris aliajn kavojn de la sama reto ĝis, je la 25-a de septembro 1971, la Ancona speleologia CAI (Itala Alpa Klubo) eltrovis la "Grotta Grande del Vento"-n (Granda venta kaverno). La teamo ne povis malsupreniri ĝis la bazo de la kavo, kaj kalkulis ĝian alton ĵetante ŝtonon kaj mezurante la faltempon, kiu estis kalkulita je pli ol 100 m. Poste la teamo organizis sin kaj esploris la vastan spacon, kiu estis nomata "Abisso Ancona" (ankona abismo) honore de la urbo de la malkovrintoj. Per la gazetoj la malkovro disvastiĝis kaj la Frasassi-kavernoj famiĝis inter la ĝenerala publiko.

Tiu "Abismo" etendiĝas je 180 x 120 m kaj altas je 200 m (t.e. multe pli ol 2 milionoj da m3). Ĝi povus eĉ enteni la Katedralon de Milano.

Dum la jaroj oni esploris multe en pli aŭ malpli atingeblaj medioj. Ĝis nun, la kaverna komplekso de Frasassi longas pli ol 13 km.

La 1-an de Septembro 1974 okazis la malfermo al la publiko kaj ili iĝis unu el la ĉefaj allogaĵoj de Markio. Oni taksis, ke ĝis nun vizitis ilin pli ol 12 milionoj da vizitantoj.

* Kavernoj de Frasassi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kavernoj de Frasassi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝanhaja Turo kaj aliaj konstruaĵoj en Ŝanhajo, Ĉinio
**Nubskrapulo** (prefereblas **ĉielskrapanto** aŭ **nubskrapanto**) estas turdomo, altega konstruaĵo, kutime alta pli ol 150 metrojn, kiu kvazaŭ skrapas la nubojn. Ĉielskrapantoj laŭ sia formo ofte nomiĝas ankaŭ "turoj" kaj estas uzataj por diversaj celoj, interalie, kiel loĝejo, oficejo, kaj radia anteno.

La unuaj ĉielskrapantoj aperis je antaŭmilitaj malfrua 19-a kaj 20-a jarcentoj. Ilin ebligis la havebleco de fortaj konstruaj materialoj kiel ŝtalo kaj la invento de lifto por vertikala veturado. Oni ĝenerale agnoskas ke la *Home Insurance Building*, konstruita en Ĉikago en jaro 1885, 10-etaĝa kaj 42 metrojn alta, estis la unua nubskrapulo. Ĝi malkonstruiĝis en 1931. Samjare estis inaŭgurita la *Empire State Building* en Novjorko. Kun 381 metroj da alteco ĝi daŭre estis la plej alta konstruaĵo en la mondo dum 40 jaroj. La unua nubskrapulo sur la eŭropa kontinento, 97 metrojn alta, estas la *Boerentoren* (Kamparana turo) en Antverpeno, konstruata de 1929 ĝis 1931.

La evoluigo de rapidaj transportiloj sennecesigis altajn konstruaĵojn, speciale en Usono, kie konstruparceloj estas facile haveblaj. En 2001 la atako kontraŭ la Ĝemelturoj en Novjorko fortimigis kompaniojn de la ideo de ekstreme altaj konstruaĵoj.

Elstaraj ekzemploj
------------------

**La plej alta nubskrapulo**
Burĝ Ĥalifa en Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
**Famaj ĉielskrapantoj**
Sears-turo - Ĝemelturoj de Novjorko - Petronas-turoj - Empire State Building - Turning Torso - Jen-turo - Ĉielskrapanto de Katowice - Turo Colpatria de Bogoto
**Plej grandaj nubskrapuloj**
Novjorko - Tokio - Meksikurbo - Sao-Paŭlo - Abu-Dabio - Ĉikago - Kuala-Lumpuro - Tajpeo - Dubajo

* Nubskrapulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nubskrapulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildaro
-------

* Komparo de kvar elstaraj ĉielskrapantojKomparo de kvar elstaraj ĉielskrapantoj
* Tajpeo 101, la dua plej alta ĉielskrapanto en la mondo.Tajpeo 101, la dua plej alta ĉielskrapanto en la mondo.

Referencoj
----------

1. 1 2  Laŭ Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, sed *nubskrapulo* ne plu aperas en Nova Plena Ilustrita Vortaro
2. ↑  Laŭ NPIV
3. 1 2  Laŭ ReVo
**Kavitacio** estas formiĝo de vaporbobelo en likvaĵoj ĉe malalta premo.

La bolpunkto de likvaĵo dependas de la premo. Ju pli alta estas la premo, des pli alta estas la bolpunkto (*legu* premmarmito) kaj male. Ĉe konvene malalta premo, la bolpunkto ekz. de la akvo tiel malaltiĝas, ke ĝi venas sub la akvotemperaturon. Tiam estiĝas spontanaj vaporvezikoj. Se la premo denove altiĝas, ili disfalas kun estiĝo de mallaŭta krako.

Kaŭzoj
------

La plej ofta kaŭzo por kavitacio estas la rapide moviĝantaj objektoj en akvo kiel ekz. pumpaj radoj aŭ helico. Laŭ la leĝo de Bernoulli, la premo en ia likvaĵo estas ju pli malgranda, des pli alta estas la rapideco. Se la rapideco estas tiel granda, ke la premo venas sub la vaporiĝan premon de la likvaĵo, ĝi venas al gasforma stato kaj estiĝas kavitacio.

Oni povas ekigi kavitacion per ultrasono. Ĉe pli forta efiko eĉ estiĝas kavitaciaj eklumoj, kies efikon oni nomas sonoluminesko.

Efikoj de la kavitacio
----------------------

### Kavitaciaj damaĝoj

Se la kavitaciaj bobeloj kolapsas sur la surfaco de la solida korpo (ekz. plej ofte ĉe ŝipa helico), la ekstrema energio fandas punktoforme materialon kaj estiĝas etaj krateroj, malpliigante la efikecon de la objekto.

Ĝis la evoluo de la senkavitaciaj helicoj, la estiĝantaj krakoj ĉe submarŝipoj malkovris ilian situon. La senkavitacia helico havas long-tiratan finon, sed ĝi ne havas plu avantaĝon ĉe granda rapido.

### Apliko

Oni purigas la surfacon de objektoj per kavitacio en la t.n. *ultrasona banejo* uzanta ultrasonon.

*vidu:* superkavitacio

* 
* 
* 

  

* Kategorio Kavitacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41653
* GND: 4163525-5
* LCCN: sh85021547
* SUDOC: 027837939
* BNF: 119793369
* NDL: 00566940
* NKC: ph516962
* BNE: XX4661462
 |
**Oshawa** estas grandurbo en Kanado en Ontario. Ĝi estis en 2011 la sola "Aŭto-ĉefurbo de Kanado". Oshawa ankaŭ estas rekonita kiel oficiala haveno de eniro por enmigrado kaj doganservoj.

Urbomezo de Oshawa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 146 km²
* Loĝantaro: 149.607 en 2011)
* Supermara alteco: 106 m
* Horzono: UTC-5h, en somero UTC-4h
* Poŝtkodo: L1G-L1L
* Telefonkodo: 289, 905

Geografio
---------

Preĝejo en Oshawa
Oshawa situas laŭ Ontario (lago) en la suda parto de Kanado inter Toronto kaj Kingston. Toronto troviĝas 51, Otavo 302, Montrealo 454 kilometrojn.

Historio
--------

Post alveno de aŭropanoj la areo estis komercejo pri peltoj. Ĉirkaŭ 1760 la francoj konstruis komercan stacion. Baldaŭe alvenis diversaj enmigrintoj. En 1836 butiko ekfunkciis, kiu prenis ankaŭ taskojn de poŝto havanta la loknomon "Skae". La poŝtejo ricevis statuson en 1842 post oficialiĝo de nomo Oshawa, kiu signifis: "kie ni devas forlasi niajn kanuojn." En 1850 Oshawa vilaĝiĝis. En 1876 kaleŝoproduktejo ekfunkciis kaj komenciĝis la industria erao. Post 3 jaroj la vilaĝo ricevis urborangon. En 1890 alvenis la unua tramotrajno, kiu funkciis ĝis 1940.

En 1915 la iama kaleŝo-firmao akiris la industrirajtojn pri Chevrolet marko. Post jaroj kreiĝis la nomo "General Motors of Canada". En 1937 granda striko okazis. En 1956 grandega vendejo ekfunkciis sur iama terkultiva tereno. Nuntempe oni produktas en la urbego fervojajn ekipaĵojn, minadekipaĵon kaj kaŭĉukoproduktojn. Oshawa ankaŭ estis hejmo de Windfields Farm, purrasa ĉevalbredejo kaj naskiĝloko de la plej fama kurĉevalo de Kanado: *Northern Dancer*.

Trafiko
-------

Stacidomo en Oshawa
El Oshawa ĉefvojoj kuras al Toronto kaj Kingston.

Klimato
-------

En Oshawa la averaĝa plenjara temperaturo estas 8 °C, la averaĝa jara temperaturo varias inter 4-12 °C. Rekorda varmo okazis en julio kun 37 °C, rekorda malvarmo okazis en januaro kun -30 °C. Jare oni averaĝe mezuris precipitaĵojn 878 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, en vintro ankaŭ neĝas.

Famaj nomportantoj
------------------

* Georges Ohsawa

Fontoj
------

* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Péter Bernek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bernek Péter** estis hungara naĝisto, trifoja olimpiano, trejnisto.

Péter Bernek naskiĝis la 13-an de aprilo 1992 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Bernek estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj ĝis 2021. Li aĝis 12, kiam li konkursis jam inter plenkreskuloj. Li estis hungara ĉampiono 50-foje inter 2008-2020. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012, Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun sola oka loko, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 2014 en mallonga naĝejo (rapidnaĝo 400 m). Pli frue li atingis bonajn rezultojn en junularaj ĉampionumoj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2021, poste li estis tuj trejnisto. En 2019 li edziĝis, en la sekva jaro filo naskiĝis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2023-01-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun biografio kaj fotoj
* datenoj kun foto

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808548
 |



* Portalo pri Biografio
**Péter BIRÓ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Biró Péter** estas hungara geodeziisto, inĝeniero, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990).

Péter Biró  naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1930 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Biró studis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto inter 1948-1952 (en la lasta jaro li akiris inĝenieran diplomon). Li tuj komencis sian karieron en la menciita universitato, kie li estis docento inter 1967-1969 kaj 1971-1976, katedrestro inter 1971-1995, universitata profesoro en 1976, vicrektoro inter 1991-1994, poste rektoro ĝis 1997. En 1965 li kandidatiĝis, en 1974 li doktoriĝis. Li ricevis diversajn premiojn kaj memormedalojn inter 1978-2000.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A geodézia korszerű irányai* (1966)
* *A Föld alakja újabb kutatások tükrében* (Formo de Tero laŭ la plej novaj esploroj) (1970)
* *Geodynamic Aspects of Repeated Geodetic Levelling and Gravity Observations* (1981)
* *On the Representation of the Earth’s Gravity Field* (1993)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografieto kun foto
* biografio kun foto Arkivigite je 2009-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Vico** estas sinsekvo da personoj aŭ objektoj aranĝitaj laŭ unu linio, unu apud aŭ post alia. Ĉi-sence ĝiaj samsignifaj nocioj povas esti: ĉeno, serio, spaliro, procesio k.a.

Vico en matematiko
------------------

**Vico** en aro **E** estas bildigo de iu subaro de la aro de entjeroj al **E**, ekzemple: la nombra funkcio, kiu estas difinita sur la aro de naturaj nombroj, sin prezentas nefinia nombra vico.

**f** vico, kies signifoj estas {\displaystyle a\_{1}=f(1),a\_{2}=f(2),\ldots ,a\_{n}=f(n),\ldots } signatas per simboloj {\displaystyle a\_{1},a\_{2},\ldots a\_{n},\ldots } aŭ {\displaystyle (a\_{n})}, kie {\displaystyle a\_{1}} estas la unua termo de la vico, {\displaystyle a\_{2}} - la dua, {\displaystyle a\_{n}} - **n**-a aŭ ĝenerala termo.

Oni povas doni vicon diversmaniere:

* per finia vico - eblas vicigi la termojn, laŭ kresko de iliaj numeroj en la vico;
* per laŭvorta priskribo de la ĝenerala regulo;
* per formulo, ekz. {\displaystyle X\_{n}=n^{2}-3n}, kie **n** estas la vicnumero;
* per rikura regulo, se estas eksplicite donitaj la unua aŭ kelkaj komencaj termoj kaj la regulo por trovi ceterajn termojn.

Rimarkindaj vicoj estas: polinomo, progresio, serio, rimarkindaj ecoj de vico: barita, konstanta, kreskanta, malkreskanta, konverĝa.

La vico povas esti **konstanta** (kies komuna termo {\displaystyle X\_{n}=c}, kie **c** estas iu nombro), **kreskanta** (kies ĉiu membro estas pli granda ol antaŭa) aŭ **malkreskanta** (kies ĉiu membro estas pli malgranda ol antaŭa). Vicoj kreskantaj kaj malkreskantaj estas nomataj **monotonaj**.
La vico **(Xn)** estas **barita** tiam kaj nur tiam, se ekzistas tiaj nombroj **m** kaj **M**, ke por ĉiu **n** plenumiĝas malegalaĵo: **m ≤ Xn ≤ M**.
La nombro **a** estas nomata **limeso** de nefinia barita vico, se la ĝenerala termo pli kaj pli alproksimiĝas al ĝi (t.e. al nombro **a**). Ekzemple, la senfina vico {\displaystyle 1/2,2/3,3/4,\ldots (n-1)/n,\ldots } pli kaj pli alproksimiĝas al la nombro **1**. Tiuokaze oni diras ke la vico **konverĝas** al **1**. Se la vico ne havas limeson, oni diras ke ĝi **diverĝas**.

Vidu ankaŭ
----------

* Serio (matematiko)
* Konverĝo
* Vico de Fourier

* Vico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vico en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Ubenide** estas elektodistrikto de Nauro. Ĝi estas la unika elektodistikto, kiu ne prenas la nomon el unu el siaj distriktoj.

Lokiĝo de la elektodistrikto Ĝi troviĝas en la okcidenta bordo kaj entenas la distriktojn Baiti, Denigomodu, Nibok kaj Uaboe. Ĝi havas surfacon de 4,74 km² kaj proksimume 4220 loĝantojn. Ĝi estas ankaŭ la ununura elektodistrikto, kiu elektas 4 anojn al la Parlamento de Nauro (la aliaj elektas 2 anojn).

Infrastrukturoj
---------------

Ubenide havas multajn infrastrukturojn: nome parto de la fervojo de la insulo, la malsanulejo, la planizadocentro de la *Nauru Posphate Corporation*, unu mortintejo, unu lernejo, unu komerca centro, la publika malsanulejo, la meteologia stacio kaj la loka Konsilio de la registaro.

Administra divido de Nauro

**Ĉefurbo**: Jareno

**Administraj distriktoj**:
Aiwo |
Anabar |
Anetan |
Anibare |
Baiti |
Boe |
Buada |
Denigomodu |
Ewa |
Ijuw |
Jareno |
Meneng |
Nibok |
Uaboe 

**Elektodistriktoj**:
Aiwo |
Anabar |
Anetan |
Boe |
Buada |
Jareno |
Meneng |
Ubenide
**Lajos Viktor Hegedűs** [lajoŝ hegedUŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hegedűs Lajos Viktor** estis hungara apotekisto, bibliotekisto.

Lajos Viktor Hegedűs  naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 4-an de aŭgusto 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Viktor Hegedűs akiris 2 diplomojn en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1924 kaj 1927. Post siaj studoj li laboris en diversaj apotekoj ĝis fino de la 2-a mondmilito. Inter 1945 kaj 1948 li havis postenon en la ministerio pri sano, poste en ministerio pri defendo. Inter 1956–1960 li denove estis apotekisto, poste li havis postenon en la ŝtata sana asekuro. En 1971 li pensiuliĝis, tamen li laboris plu en la medicina biblioteko ĝis 1988. Li esploris malnovajn forgesitajn spicherbojn kaj praajn medicinajn metodojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A hazai Marrubium-fajok vizsgálata* (1927)
* *Ernyey József Gyógyszerésztörténeti Könyvtár* (1972)
* *Kúráló kalendárium* (1985)
* *Az egészségügy Szent István korában* (Sanitaro dum erao de Stefano la 1-a (Hungario)), (1988)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bibi ANDERSSON** [bibi ande*r**ŝ*on] (denaske Berit Elisabeth Andersson; 11-a de Novembro 1935 - 14-a de aprilo 2019) estis sveda aktorino.

Post finkompletigi lernejajn studojn, ŝi akceptis aliĝi al la Reĝa Drama Teatro en Stokholmo, al kiu ŝi estis asocia dum 30 jaroj. Ŝia unua kunlaborado kun Ingmar Bergman estis en 1951, kiam ŝi partoprenis en lia produktado de reklamaĵo por lav-pulvoro "Bris". En la 1950-aj, 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, ŝi stelulis en pli ol dek Bergman-reĝisoritaj filmoj, kiaj La sepa sigelo (1957), Sovaĝaj fragoj (1957), *Nära livet* (1958), *Ansiktet* (1958), Persona (1966), *En passion* (1969), kaj *Beröringen* (1971).

Ŝi laboris ankaŭ kun John Huston (*The Kremlin Letter*: 1970) kaj Robert Altman (*Quintet*: 1979). Ŝi premieris en la usona teatro en 1973 per la verko de Erich Maria Remarque nome *Plena Cirklo*. Ŝia plej fama usona filmo estas *I Never Promised You a Rose Garden* (1977), kie stelulis ankaŭ Kathleen Quinlan.

* Kategorio Bibi Andersson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 607165
* GND: 129968161
* LCCN: no2013006440
* VIAF: 51834074
* ISNI: 0000 0001 2132 9583
* LIBRIS: 213110
* SUDOC: 053431510
* BNF: 132028745
* NKC: ola2002113879
* BNE: XX1265439
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la astronomo Seth Barnes Nicholson. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Nicholson.
**Seth Barnes Nicholson** (naskiĝis la 12-an de novembro 1891 en Springfield (Ilinojo), mortis la 2-an de julio 1963 en Los-Anĝeleso) estis usona astronomo

Li lernadis en la Universitato Drake, kie li ekinteresiĝis pri astronomio.

Dum li observis Pazifaon en la observatorio Lick de la Universitato de Kalifornio en Santa Cruz, li malkovris novan sateliton de Jupitero: Sinopo, kies orbiton li kalkulis por sia disertaĵo de doktoreco.

Li pasis sian karieron en la observatorio de Monto Wilson, kie li malkovris tri aliajn jupiterajn lunojn: Lizito kaj Karmeo en 1938; Ananko en 1951, kaj unu trojan asteroidon : 1647 Menelaus; li kunmalkovris (kun Harlow Shapley) la asteroidon 878 Mildred.

Li ankaŭ kalkulis la orbitojn de pluraj kometoj kaj tiu de Plutono.

La satelitoj Sinopo, Lizito, Karmeo kaj Ananko estis nomataj nur "Jupitero IX", "Jupitero X", "Jupitero XI" kaj "Jupitero XI" de Nicholson, kiu rifuzis proponi alian nomojn por ili.
Ili ricevis iliajn nunajn nomojn nur en 1975.

Lia ĉefa tasko temis pri la suna aktiveco kaj observis la sunmakulojn. Li partoprenis al eksperimentoj celantaj, dum suneklipsoj, mezuri la lumecon kaj la temperaturon de la suna korono.

En la komenco de la 1920-aj jaroj, Nicholson kaj Edison Pettit observis kosmajn objektojn en infraruĝo. Ili uzis vakua termoparon por mezuri la temperaturon de Luno (tio kio gvidis al teorio, laŭ kiu Luno estus kovrita de maldika polva tavolo kiu efikas kiel termoizolilo) kaj tiun de la planedoj, de la sunmakuloj kaj la steloj. La mezuro de la temperaturo de plej proksimaj gigantaj steloj permesis la unuajn kalkulojn pri la diametroj de steloj.

De 1943 al 1955 li estis redaktoro de la Publications of the Astronomical Society of the Pacific (*Eldonaĵoj de la Astronomia Socio de la Pacifiko*), kies li estis du foje prezidento.

Honoro
------

Li ricevis la Bruce Medalon en 1963.

Oni donis lian nomon al:

* La luna kratero Nicholson,
* La marsa kratero Nicholson,
* Regiono de Ganimedo nomata "Nicholson Regio"
* La asteroido 1831 Nicholson,
* La leĝo de Hale-Nicholson pri la poluseco de la sunmakuloj.

Noto kaj referencoj
-------------------

1. ↑  IAUC 2846: N Mon 1975 (= A0620-00); N Cyg 1975; 1975h; 1975g; 1975i; Sats OF JUPITER SATELLITES OF JUPITER (*Jupiteraj lunoj*) (angle)
2. ↑  Bruce-Medaluloj: Seth Barnes Nicholson (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Seth Barnes Nicholson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Seth Barnes Nicholson, el *Internet Encyclopedia of science*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319953
* LCCN: n2005002909
* VIAF: 32383766
* ISNI: 0000 0000 4879 3661
* SUDOC: 175724520
 |
La skalo de l’ **Interagenteja lingvodiskuta rondtablo** (angle, *Interagency Language Roundtable*, ILR) estas priskriba aro de lertecoj por lingve komuniki. Temis pri la ŝtuparo de norma taksado por mezuri la lingvajn kompetentecojn en la landa registaro de Usono. Tiu ŝtuparo estis disvolvita komence per la tiel konata *Interagency Language Roundtable* kun la kontribuo de la usona instituto pri eksteraj aferoj (angle, *Foreign Service Institute*), la antaŭulo de la Nacia trejnejo pri eksteraj aferoj (angle, *Foreign Affairs Training Center*, NFATC). Tiu ŝtuparo taksas la lingvajn kompetentecojn de uloj, kiu atingis aktivajn nivelojn de la nula ĝis la kvina. La niveloj 0+, 1+, 2+, 3+, aŭ 4+ estas uzitaj kiam ies kompetentecoj signife superas tiujn de la nivelo donata, sed estas nesufiĉaj por atingi la superan nivelon. Tio signifas, ke estas sume 11 niveloj. Tiuj niveloj povas esti individue atribuitaj por malsamaj  kompetentecoj, ekzemple la lego, la buŝa esprimo, la buŝa kompreno, la skriba esprimo, la traduko el skriba fonto, la traduko el sona fonto, la interpreto aŭ la interkultura komuniko. Iuj de tiuj kompetentecoj povas esti indikitaj de mallongigoj, ekzemple "S-1" por buŝa esprimo de nivelo 1.

ILR-nivelo 0 – Neniu kompetenteco
---------------------------------

La plej malalta nivelo de tiu ŝtuparo, respondante al neniu kompetenteco, estas la nula nivelo.

ILR-nivelo 1 – Baza kompetenteco
--------------------------------

Vidu ankaŭ
----------

* Komuna eŭropa referenckadro
Aerfoto de Marmora insulo
**Marmora insulo** (turke *Marmara Adası*, greke *Προκόννησος*, *Prokonnesos*) estas turka insulo en la Marmora maro, najbare de la Dardaneloj.

La insulo ekde antikvaj tempoj estas konata pro ĝia blanka marmoro, kiu estis uzata en multaj urboj de Anatolio kaj de kiu originas la insulonomo. Speciale dum la bizanca periodo tiu marmoro estis forkomercita en la tuta mediteranea regiono. La antikvaj ŝtonminejoj ĝis nun estas konservitaj, kaj estas ekde la otomana periodo denove uzataj. Marmorproduktado nun estas la plej granda industria fako sur la insulo, krom tio oni ankaŭ kultivas olivojn kaj vinberojn. 

Oni povas boate atingi la insulon ekde Tekirdağ (hungare *Rodostó*), Istanbulo aŭ Erdek.

Koordinatoj: 40° 37' 18" N, 27° 37' 18" E Mapo

Personoj
--------

* Herodoto rakontis pri iu Aristeo de Prokonessos, greka poeto kiu elkreskis sur la insulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Marmora insulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Marmora insulo en la Catholic Encyclopedia
* Situo de la insulo je Google Maps
Koordinatoj: 49° 38′ 49″ N 18° 14′ 21″ O﻿ / ﻿49.64694 °N, 18.23917 °O﻿ / 49.64694; 18.23917 (mapo)

**Krnalovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Hukvaldy en distrikto Frýdek-Místek. Kiel parto de municipo ĝi estiĝis al la 26-a de aprilo 2016. En la jaro 2011 ĝi havis nekonatan nombron de loĝantoj kaj troviĝis en ĝi nekonata nombro de domoj. Al la 23-a de junio estis en la vilaĝo registritaj sume 54 loĝantoj, el tio 12 loĝantoj en baza sidejunuo Krnalovice, la restintaj en pluaj bazaj sidejunuoj apartenantaj sub Krnalovice, sume en la vilaĝo troviĝas 26 domoj. La 29-an de junio 2016 estis al municipo Hukvaldy almembrigita parto de municipo Fryčovice; la almembrigita parto fariĝis konsisto de nove estiĝinta parto de municipo Krnalovice. Al la 1-a de januaro 2018 ĉi tie estis daŭre anonciĝintaj 87 loĝantoj.

Krnalovice situas en katastra teritorio **Rychaltice** kun areo 9,3 km2.

Situo
-----

Krnalovice situas sur nordokcidenta rando de Palkovické hůrky, konkrete sur montarpiedo de Přední Babí hora, sude de aŭtostrado D48. Tra la vilaĝo trafluas rojo Krnalovický potok.

Pluaj fotoj
-----------

* KrnaloviceKrnalovice
* KrnaloviceKrnalovice
* KrnaloviceKrnalovice

### Panoramo

Krnalovice vintreKrnalovice vintre

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Hukvaldy (5) |
| --- |
| Dolní Sklenov ~ Horní Sklenov ~ Hukvaldy ~ Krnalovice ~ Rychaltice |

 |