recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gedaref** (aŭ **Al Qadarif**), arabe **القضارف** estas grandurbo, ĉefurbo de samnoma subŝtato kaj universitata urbo en Sudano.

Mapo pri ĉirkaŭaĵo de Gedaref

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 12° 02′ N 35° 23′ O﻿ / ﻿12.033 °N, 35.383 °O﻿ / 12.033; 35.383 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 354.598 (en 2012)
* Supermara alteco: 580 m
* Horzono: UTC +3

Geografio
---------

Gedaref situas sur montetaro ĉirkaŭita per montoj de tri flankoj en orienta parto de la lando. Ĥartumo troviĝas 410 km.

Historio
--------

Skota esploristo James Bruce (kiu nomis la urbon **Teawa**) alvenis en 1772. La brita esploristo Samuel Baker sekvis en 1862, kiu priskribis la urbon grava komerca centro. Dum dominado de turkoj la urbo fariĝis administra unuo kun forta milita garnizono. Mahdist-ribelantoj okupis ĝin en 1884, sed en 1898 la britoj reokupis ĝin post sanga batalo. Dum la 2-a mondmilito Gedaref fariĝis tre grava por produkti nutraĵojn (ĉefe grenojn kaj oleajn semojn) por la armeo.

Pejzaĝo ĉe Gedaref

Ekonomio
--------

Gedaref estas komerca centro por kotonoj, cerealoj, sunfloroj, arakidoj, sezamoj kaj furaĝoj produktitaj en la ĉirkaŭaj areoj. En la urbo oni produktas nutraĵojn kaj sapojn.

Trafiko
-------

Gedaref havas flughavenon. El la urbo ĉefvojoj kuras al Ĥartumo kaj Etiopio, fervojo povas fari kontaktojn kun Kassala kaj Kosti.

Klimato
-------

En Gedaref la temperaturo varias inter 17 kaj 40 °C. La varmo en aprilo kaj majo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 620 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

Ĝemelurboj
----------

* Nederlando Eindhoven, Nederlando

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo
Koordinatoj: 50° 03′ 23″ N 16° 48′ 47″ O﻿ / ﻿50.05639 °N, 16.81306 °O﻿ / 50.05639; 16.81306 (mapo)

**Hanuŝovica montetaro** (ĉeĥe: **Hanušovická vrchovina**, germane: *Hannsdorfer Bergland*; antaŭe komune kun Mohelnická brázda kaj Zábřežská vrchovina *Jižní podhoří Hrubého Jeseníku* - *Suda submontaro de Hrubý Jeseník*) estas montetaro kaj geomorfologia tutaĵo en Jesenika regiono. Ĝi troviĝas apud okcidenta montarpiedo de Hrubý Jeseník, plej parte en Regiono Olomouc, malpli granda parto en Regiono Pardubice. Ĝi ricevis la nomo laŭ urbo Hanušovice. Ties areo estas 793 km², meza supermara alteco 527,2 m kaj meza kliniĝo 8°03´. La plej alta punkto de la montetaro estas Jeřáb (1003 m s. m.). Tra la montaro kondukas disakvejo inter Norda kaj Nigra Maroj.

Geografio
---------

De nordo Hanuŝovica montetaro estas apartigita fare de valo de rivero Moravo de montaro Králický Sněžník. Oriente leviĝas Hrubý Jeseník. Okcidente Králická brázda kreas naturan limon de Orlica montaro. Sudokcidente estas alligita Zábřežská vrchovina. Sudoriente Šumperská kotlina apartigas la montetaron de Mohelnická brázda. Areo de la montetaro estas 793 km² kaj meza alteco 527,2 m. Tra la teritorio de Hanuŝovica montetaro kondukas ĉefa eŭropa disakvejo inter Norda kaj Nigra Maroj. Fontas ĉi tie riveroj Tichá Orlice kaj Oskava. Ĉefaj riveroj estas Moravo kaj Desná.

Geomorfologio
-------------

Reliefo estas profunde dismembrigita per entranĉitaj valoj de akvofluantoj. Tra la montetaro kondukas ĉefa eŭropa disakvejo inter Norda kaj Nigra Maroj. Sur pintoj kaj montodorsoj estas oftaj rokformacioj. Plejparte tio estas izolitaj rokoj, rokremparoj, frostaj rokoj. La plej alta punkto estas Jeřáb (1003 m s. m.) troviĝanta en Jeřábská vrchovina, konata estas 760 metroj alta monto Monto de Dipatrino ĉe Králíky. Pluaj montetoj estas ekz.:

* Bouda (956 m)
* Kamenec (914 m)
* Čečel (839 m)
* Rabštejn (803 m)
* Křížová hora (735 m)
* Veselka

Loĝigo
------

Sur monto Hora Matky Boží ĉe Králíky ankaŭ troviĝas municipo Dolní Hedeč kun samnomata monaĥejo, temas pri signifa pilgrima loko en Diocezo de Hradec Králové.
**Oaxtepec** estas urbeto en la distrikto *Yautepec* en la norda parto de la ŝtato Morelos de Meksiko. En 2005 ĝi havis 6197 loĝantojn..

Inter esperantistoj la urbeto aparte konatiĝis en somero 1981, kiam la Internacia Junulara Kongreso de TEJO okazis tie.

Etimologio de la nomo
---------------------

La nomo de la urbeto estas el la navatla lingvo kaj konsistas el du vortoradikoj - *huax* kaj *tepec*. *Huaxin* estas la nomo de arbo el la genro de akacioj, kiu hispanlingve en Meksiko konatas sub la nomo *guaje* ["gu**a**ĥe"] kaj havas la latinan nomon *Leucaena esculenta*. *Tepetl* estas "monteto". Oaxtepec aŭ **Huaxtepec**, kiel la urbeto origine nomiĝis, do estas "monteto de guaĥe-arboj".

Historio
--------

La loĝloko Huaxtepec jam antaŭ la alveno de la hispanaj konkeristoj en 1521 estis signifa urbo. En la regiono vivis la tribo *Tlahuica* el la gento de aztekoj - plej grandaj urboj de la tribo estis Kvauxnavak (nuntempe nomata Cuernavaca) kaj Huaxtepec.

En Huaxtepec la Tlahuica-anoj antaŭ la alveno de la eŭropaj konkeristoj tre sukcese kultivis kakaon kaj vanilon. La kultivejoj tiom imponis la hispanan konkeriston Hernán Cortés, ke li informis sian reĝon Karlo la 5-a ke la ĝardenoj de la azteka reĝo *Moctezuma* en Huaxtepec estus la plej belaj kiujn li iam ajn vidis.

Futbalo
-------

Inter la jaroj 1982 kaj 1984 la urba futbala klubo *CF Oaxtepec* dum du jaraj sezonoj konkuris en la *Primera División*, la plej alta ligo de meksikaj futbalaj kluboj.

Esperanto
---------

La 37-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO okazis dum somero 1981 en la urbo Oaxtepec. La kongreson partoprenis 108 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

Notoj
-----

1. ↑  *Instituto Nacional de Estadística y Geografía* (eld.): plej gravaj rezultoj de la censo de 2005 laŭ lokoj (hispane)
2. ↑  historio de la tribo *Tlahuica*
3. ↑  informo pri la citaĵo de Hernan Cortes (germane)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oaxtepec en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (hispane)[*rompita ligilo*]
* informoj pri la loĝloko antaŭ la hispana konkeriĝo (angle)[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 324797
* GND: 4376811-8
* LCCN: n81119202
* VIAF: 152457619
 |
**Hanya Yanagihara** (n. la 20-an de septembro 1974 en Los-Anĝeles) estas havajdevena usona verkistino. En 2021 ŝi estis nomumita kiel ĵuriomembro por la 37-a Filmfestivalo de Sundance.

Biografio
---------

La patro de Yanagihara estis onkologo kun havajaj radikoj, ŝia patrino naskiĝis en Seulo, Koreio. Yanagihara naskiĝis en Los-Anĝeles sed studis en Havajo. Ŝi poste laboris kiel redaktisto kaj ĵurnalisto por vojaĝrevuoj kaj por The New York Times.

Yanagihara diris ke ŝia patro prezentis ŝin kiel knabinon al la laboro de Philip Roth kaj al "britaj verkistoj de certa aĝo", kiel ekzemple Anita Brookner, Iris Murdoch kaj Barbara Pym. Ŝi plu diris ke "la nuntempaj verkistoj kiujn mi plej admiras estas Hilary Mantel, Kazuo Ishiguro, kaj John Banville"

Verkaro
-------

En 2013 aperis ŝia unua romano *The People of the Trees* (Homoj de la ĝangalo*),* parte bazita sur la vivo de Daniel Carleton Gajdusek, virusologo kaj nobelpremiito.

La dua romano de Yanagihara el 2015, *A Little Life* (Eta vivo), iĝis internacia furorlibro.

*A Little Life* estis nomumita por la Premio Booker (Man Booker Prize)*.* Ĝi pridiskutis seksmisuzon kaj ĝiajn sekvojn.

En januaro 2022 aperis la kvara romano *To Paradise* (Al Paradizo). Ĝia intrigo okazas en paralelaj periodoj en Usono de la jaroj 1893, 1993 kaj 2093.

Citaĵoj
-------

**El *The People of the Trees***

#### El *A little Life*

* *"Homaj rilatoj neniam proponas al vi ĉion. Ili proponas nur kelkajn aferojn. Pensu pri ĉio, kion vi povus peti de partnero, ekzemple, seksa ĥemio, bona konversacio, financa sekureco, intelekta kongruo, bonvolemo, lojaleco, kaj tiam elektu tri. Vi devos serĉi la ceterajn aliloke."*
* *"Kio estas feliĉo pli ol ekstravaganco, stato kiun ne eblas konservi, parte ĉar ĝi estas tiel malfacile difinebla".*
* *"Li neniam elektis vivi pro si mem, sed ĉiam pro aliaj."*

**El *To Paradise***

Referencoj
----------

1. ↑  *(en) 2021 Sundance Film Festival: Juries Announced*. En: sundance.org, la 22-an de Januaro 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hanya Yanagihara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Intervjuo kun Yanagihara
* angle Informoj en la retejo de Foyles Arkivigite je 2021-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
La **Gediminidoj** (litove *Gediminaičiai*, singulare: *Gediminaitis*) estis dinastio de monarkoj de la mezepoka Litovio kiu regis inter la 13-a kaj la 16-a jarcentoj. Ilia regoteritorio inkluzivis la hodiaŭan Belorusion kaj partojn de Ukrainio kaj Rusio. Branĉo de la dinastio, konata kiel la familio de Jogajlidoj, regis ankaŭ en Pollando, Hungario and Bohemio. Pluraj aliaj brancoj de la dinastio dum multaj jarcentoj estis inter la plej altaj aristokratoj de Rusio kaj Pollando.

Ilia monarka titolo estis **Didysis kunigaikštis** de Litovio, kio devus tradukiĝis kiel "alta reĝo" laŭ la tiuepoka percepto. La pli posta traduko estas "Grandduko"; la regantoj de Litovio ne laŭlitere nomiĝis "reĝo", ĉar la plejmulto el ili ne kristaniĝis, kaj la titolon "reĝo" en mezepoka Eŭropo donis la gvidanto de la kristana eklezio, la papo en Romo. Ilia regno estis la Granddukejo Litovio, kies loĝantoj estis ĉefe litovoj kaj rutenoj, do parte slavoj.

La teritorio de la Pola-Litova Unio tio estas Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo), dum la jaroj 1619–1622, post la armistico (batalhalto) en **Deulino** (Dywilin), vidata sur la nunaj limoj de la landoj en Eŭropo.
  
**Legendo:**
- ﻿ Krono de la Regno de Pollando, 1635

- ﻿ Duklando Prusio – feŭdo de la Krono de la Regno de Pollando

- ﻿ Grandprinclando Litovio (Litvo)

- ﻿ Livonio – la teritoriaj posedaĵoj de la Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo)

- ﻿ Kurlando – feŭdo de la Krono de la Regno de Pollando

Respubliko de Ambaŭ Nacioj

Origino
-------

La origino de Gediminas mem estas pridebatata. Iuj fontoj deklaras ke li estis la ĉevalogardisto de la antaŭa reganto Vytenis. Plej multaj historiistoj tamen konsentas ke li estis parenco de Vytenis, kvankam ne sendube klaras ĉu li estis lia filo.

* Vytenis
* Gediminas
* Jaunutis
* Algirdas
* Jogaila
* Kęstutis
* Vytautas
* Švitrigaila
* Žygimantas Kęstutaitis
* Kazimieras Jogailaitis
* Aleksandras
* Žygimantas Senasis (la maljuna)
* Žygimantas Augustas

Branĉoj de la dinastio
----------------------

La orientaj branĉoj de la familio, kiuj post la fina kristaniĝo iĝis ortodoksaj kristanoj, parolis plejparte la rutenan lingvon, la apud la litova lingvo dua lingvo de la regno. Iuj familiaj branĉoj poste konvertiĝis al la katolika eklezio kaj lingve estis forte poligitaj. Aliaj branĉoj lingve estis rusigitaj.

Iuj el la plej noblaj aristokrataj familioj de Rusio kaj Pollando devenis de la Gediminidoj. En la belorusa lingvo la Gediminidoj nomiĝas *Гедзімінавічы* [Giedziminaviĉi] ( singulare *Гедзімінавіч* [Giedziminaviĉ]), en la pola lingvo — *Giedyminowicze* (singulare *Giedyminowicz*), en la ukraina - *Гедиміновичі* [Hediminoviĉi] (singulare *Гедимінович* [Hediminoviĉ]), kaj en la Rusa — *Гедиминовичи* [Gediminoviĉi] (singulare *Гедиминович*).

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de reĝoj de Pollando
* Listo de regantoj de Litovio
* Jagelonoj

* Kategorio Gediminidoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tamás Szent-Iványi** [tamAŝ sent-ivAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szent-Iványi Tamás** estis hungara bestkuracisto, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1979).

Tamás Szent-Iványi  naskiĝis la 2-an de novembro 1920 en Sântionlunca. Li mortis la 14-an de aprilo 1991 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Szent-Iványi apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis lernejojn en Brașov kaj Sfântu Gheorghe. Post la 2-a mondmilito li akiris diplomon en Budapeŝto, poste li laboris en instituto, poste li estis vicprofesoro en la agraria universitato. Inter 1956-1975 li laboris en Romo, poste ĝis 1985 li estis katedrestro en Budapeŝto, dume li estis ankaŭ gastoprofesoro ekzemple en Britio, Aŭstrio, Francio, Turkio. En 1965 li doktoriĝis antaŭ MTA. Li okupiĝis precipe pri epidemiaj malsanoj de hejmbestoj. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1961-1983.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar tarkamarha jellege* (1946)
* *Az afrikai sertéspestis* (1979)
* *A háziállatok fertőző betegségei* (Infektaj malsanoj de hejmbestoj), (1985)
* diversaj studentaj lernolibroj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
Busto de Oberkampf en Jouy-en-Josas
**Christophe-Philippe Oberkampf** (naskiĝis la  11-an de junio 1738(nun 1738-06-11) en Wiesenbach (hodiaŭ: Blaufelden), mortis la 6-an de oktobro 1815 en Jouy-en-Josas) estis franca industriisto de germana deveno, fondinto de manufakturo produktanta presitajn tolaĵojn en Jouy-en-Josas.

Li venis de bavara familio de tinkturistoj kaj komence laboris kiel gravuristo en Mulhouse. Post transloĝiĝo al Parizo, li prenis laboron en teksaĵ-fabriko. En 1759 li fondis en Jouy-en-Josas tinkturan manufakturon, kiu fariĝis konata pro la kvalito de siaj presitaj tolaĵoj. Desegnoj estis aplikitaj mekanike per ŝablonoj faritaj de paneloj el ligno kaj kupro. La manufakturo dungis dum la glora epoko (1765-1805) ĝis 2 000 laboristojn, inkluzive elstarajn grafikistojn por desegni komponaĵojn. En 1783 la kompanio akiris la nomon de reĝa manufakturo, kaj Oberkampf estis nobeligita en 1787 kaj ricevis la privilegion porti armilojn. En 1806, Napoleono rekompencis lin per la Honora legio. La manufakturo malkreskis post la falo de Napoleono kaj la morto de ĝia fondinto en 1815; ĝi ĉesis laboron en 1843.

Christophe-Philippe Oberkampf estas konsiderata antaŭulo al la industria produktado de presitaj tolaĵoj, karakterizitaj per longa daŭro de koloroj. Inter la multaj novigoj kiujn li enkondukis, la plej revoluciaj estis aplikitaj al la produktado per maŝinoj.

En Parizo, lia nomo estis donita al strato kaj al metrostacio Oberkampf.

Bibliografio
------------

* Dulewicz, Andrzej.  (1986) *Słownik sztuki francuskiej*. Varsovio: Wiedza Powszechna, p. 305–306. ISBN 83-214-0048-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Christophe-Philippe Oberkampf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Christophe-Philippe Oberkampf en Museeprotestant.org (france). Alirita 05.05.2010.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Christophe-Philippe Oberkampf en la pola Vikipedio.* 



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 540307
* GND: 11901825X
* LCCN: n/81/133457
* VIAF: 61660159
* ISNI: 0000 0000 8140 9414
* SUDOC: 027338150
* BNF: 125440483
* ULAN: 500072509
* Toolserver: viaf/61660159
 |
Duondio Hanumano helpas Ramon.
**Hanumano** aperas en la *Ramajano* kiel helpanto de princo Ramo. Ramo estas konsiderata kiel avataro de dio Viŝnuo en homa aspekto. Ramo, Hanumano kaj Sito estas ĉefaj figuroj de la antikva eposo *Ramajano*. Hanumano kiel *simia dio*, do plua zoomorfa diaro kiel Ganeŝo (kun elefanta vizaĝo), helpas princon en malfacila batalo kontraŭ la dajmono Ravano. La baratanoj markas Hanumanon kiel duondia estulo. Hanumano havas ankaŭ siajn templojn kaj sur kelkaj lokoj en Barato li havas grandegan popularecon. Hanumano naskiĝis en periodo de Treta jugo, do en epoko en hinduisma kalendaro, kiu estis multe pli baldaŭ kiel okazintaĵo en la *Mahabarato*. Kelkaj hinduismaj fontoj indikas, ke li estas avataro de dio Ŝivo. Tial estas do plene akcepteble adori Hanumanon, do la energion de Ŝivo, kiam Ŝivo estas venanta en aspekto de simio kaj Viŝnuo kiel homo reenkarnigita en princon Ramon.

Hanumano havis fortan personan rilaton kun barata dio Surjo, kiu post longaj petoj prenis lin kiel sian lernanton. Kiam al Ramo estis forportita Sito, Ramo komencis serĉi - li ne sciis ankoraŭ do, kie ŝi malaperis. Survoje li venis en simian reĝlandon, kies reĝo estis Sugrivo kaj samtempe ankaŭ dio de Surjo. Sugrivo rekomendis al ili Hanumanon kiel helpanton, kiu venas al ili en alivestigo je Brahmano.

Post malvenko de demono Ravano Hanumano foriras reen en Himalajon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hanumano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Muzikaj dosieroj en MP3 por soleno de Hanumano


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri hinduismo |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307879
* GND: 11889675X
* LCCN: n2017240885
* VIAF: 67263966
* ISNI: 0000 0000 2964 3609
* SUDOC: 067717403
* NKC: jo2016908782
 |
**Tamás Szekeres** [tamAŝ sekereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szekeres Tamás** estas hungara ŝlagrokomponisto, gitaristo (klasika kaj ŝlagra), tekstopoeto, orkestrestro, muzikinstruisto.

Tamás Szekeres naskiĝis la 12-an de marto 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Szekeres ekde la aĝo 5 studis muzikon, ekde la aĝo 14 gitarludon. Komence li gitaradis en amatoraj ŝlagrorkestroj, ekde 1982 en profesiaj ŝlagrorkestroj. Li komponadis ekde 1982, li verkis muzikkririkojn ekde 1989. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1990. Lia ĉefinstruisto estis László Szendrey-Karper. Post la diplomo li koncertis jam kun propra orkestro. En la sekvaj jaroj li estis gitaristo en propraj aŭ aliaj ŝlagrorkestroj. La plej menciinda membreco estis Omega (rokgrupo) inter 1994 kaj 2001. Ekde 1993 li koncertis ankaŭ kiel klasika gitaristo, ekde 1998 li instruis gitarteknikon en propra lernejeto. Li havas filon .

Elektitaj muziklibroj
---------------------

* Guitarmania (serio 1988–1991)
* Gitárklub (serio ekde 1993)
* Elektromos Gitáriskola I (1997)
* Rock Gitáriskola (1998)

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Álmodban jönnek a démonok
* Jönnek a démonok
* Versenyző

Aŭdu ankaŭ
----------

* 
*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655112
* MBA: 59efa311-23e6-4f86-ae25-b9bb0173c584
 |
**Großmutschen,** kroate **Mučindrof,** hungare **Sopronudvard** estas ne memstara vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Frankenau-Unterpullendorf.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02615
* Poŝtkodo: 7361
* Aŭtokodo: OP
* 47° 28′ 00″ N 16° 35′ 00″ O﻿ / ﻿47.46667 °N, 16.58333 °O﻿ / 47.46667; 16.58333 (mapo)Koordinatoj: 47° 28′ 00″ N 16° 35′ 00″ O﻿ / ﻿47.46667 °N, 16.58333 °O﻿ / 47.46667; 16.58333 (mapo)

Situo
-----

Großmutschen situas en valo de rojo. Oberpullendorf troviĝas je 6 km-oj.

Historio
--------

La romianoj kulturis tie vitojn kaj ilia grava vojo nomata Sukceno tie estis. La unua skriba mencio pri la vilaĝo okazis en 1466 laŭ tiama hungara ortografio *„Wdward"*. En 1910 vivis tie 497 homoj, (plejparte kroatoj). Ĝis 1921 Sopronudvard apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

Vidindaĵoj
----------

* restaĵo de romia vojo de Sukceno

Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Balatonudvari | Bánudvard | Bárdudvarnok | Kisudvarnok | Méhészudvarnok | Nagyudvarnok |
| Nádudvar | Nemesnádudvar | Pécsudvard | Sárrétudvari | Somogyudvarhely | Sopronudvard |
| Szécsudvar | Székelyudvarhely | Szőllősudvarnok | Torontáludvar | Udvar | Udvard |
| Udvarfalva | Udvari | Udvarnok | Udvarszállás | Újudvar |  |

* Kategorio Großmutschen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Siro **Christopher Sydney Cockerell** (4-an de junio 1910 en Kembriĝo - 1-an de junio 1999 en Hythe, Hampshire) estis brita inĝeniero kaj inventisto de la aer-kusena veturilo.

Patro de Cockerell, Siro Sydney Cockerell, estis kuratoro de Muzeo Fitzwilliam. Cockerell montriĝis jam fruaĝe lerta en tekniko, kio ne impresis lian patron. Spite al tio, Cockerell ekis post lernado en Gresham's School en Norfolk studadon en la Kembriĝa Universitato. Li eklaboris en 1935 en entrepreno de Marconi, en la Wireless Telegraph Company (Senkabla Telegrafa Kompanio). Dum tiu periodo, li patentigis 36-foje aĵojn, plej ofte rilatajn al flugilaj funkaparatoj. Li laboris dum la dua mondmilito pri radarsistemoj. Li forlasis Marconi kaj direktis boatan uzinon. Li inventis tiutempe la aer-kusenan veturilon, kiun li nomumis *Hovercraft*.

Cockerell estis distingita en 1966 per Reĝa Medalo de la Reĝa Societo, en 1969 li iĝis Siro pro invento de la aer-kusena veturilo.

* Kategorio Christopher Cockerell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305329
* GND: 1143569261
* VIAF: 204565165
 |
Nigra haoro por viroj
Viro portanta haoron
Virinoj portantaj haorojn super kimonoj
En japana kulturo, **haoro** (japane 羽 (はお)織 (り), haori) estas tradicia longa jako, portata sur aliaj kimonaj vestaĵoj.

Priskribo
---------

La haoro estas malstrikta vestaĵo, kovranta la brakojn kaj la torson ĝis pugo aŭ supraj partoj de la kruroj. La haoro ne estas fermita (malsimile al la *yukata*) sed estas portata malfermite, aŭ fiksita per ŝnuro.

Historio
--------

Samurajo kun haoro super kiraso
La haoro estas antikva vestaĵo. Dum la epoko Sengoku, samurajoj portis senmanikajn haorojn super la kiraso. Dum la epoko de Edo, la pliriĉiĝo de la ekonomio ebligis nenobelajn etburĝojn porti haorojn. Tio kaŭzis la kreon de leĝoj kontraŭ paradaj, ornamaj vestaĵoj; al tio respondis la etburĝoj per haoroj, kiuj estis ekstere simplaj, sed kies internoj estis plenornamitaj.

Dum la frua 19-a jarcento, la gejŝoj de Tokio ekportis haoron super kimono; antaŭ tio, nur viroj portis la haoron. Tio kaŭzis furoron; en la 1930-aj jaroj, virinoj jam ofte vestadis sin per haoroj, kaj la gejŝoj ne plu portis la eksmodiĝintan haoron.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: haor/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 早坂 伊織.  羽織 (japane). *男のきもの大全*. Arkivita el la originalo je 2020-02-22. Alirita 2020-05-11.
**Zoltán Szigeti** [sigeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szigeti Zoltán** estis hungara-aŭstrala kajakisto, olimpiano, mondĉampiono, trejnisto, inĝeniero.

Zoltán Szigeti naskiĝis la 17-an de decembro 1932 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de majo 2009 en Melburno.

Biografio
---------

Zoltán Szigeti akiris inĝenieran diplomon, kiun li profitis en Aŭstralio. Depost la hungara revolucio de 1956 li restis en Melburno (komprenu: li disidis), kie li estis inĝeniero kaj edziĝis. Lia edzino naskis dufoje. Li ricevis hungaran premion en 1955.

### Sporta kariero

Zoltán Szigeti ekde la gimnaziaj jaroj estis kajakisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono kvarfoje inter 1951-1955 duope aŭ kvarope, dum li estis ano de la elektita hungara teamo inter 1951-1956, post la disido ano de la elektita aŭstrala teamo inter 1956-1968. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1956 sen medalo, sed en mondĉampionumoj li estis la unua en 1954 kvarope en distanco 1000 m. Depost fino de sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto aŭstrala.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* biografio angle
* datenoj kun foto
* hungaraj ĉampionoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813415
 |



* Portalo pri Biografio
Permana gazontondilo
Maŝina gazontondilo kun benzinomotoro
Robota gazontondilo
**Gazontondilo** estas aparato kiu estas uzata por tondi herban gazonon.

Klasifiko
---------

Laŭ propulsa mekanismo estas tri specoj de gazontondiloj:

* permana
* elektra
* benzina

Ĉe kelkaj tipoj gazontondiloj la tondita herbo estas kaptata en ujo. Aliaj disvastigas la herbrestaĵon sur la gazono. tiel la gazono ricevas novan nutraĵon.

Historio
--------

La kutimo por tondi la herbon ekestis en la anglaj pejzaĝoparkoj dum la 18-a jarcento.
La per falĉilo falĉado de vastaj parkoj estis tre laborintensiva. Tiel nur por la parko Blenheim Palace en la 19-a jarcento 50 falĉistoj kontinue estis okupataj. Ankaŭ la ekflorado de sportoj kiel futbalo kaj kriketo altigis la bezonon de glataj gazonoj.

Ĉirkaŭ 1830 la anglo Edwin Beard Budding formplanis la unuan gazontondilon kaj ricevis patenton por ĝi.

Vidu ankaŭ
----------

* Falĉilo
* Serpo

* Gazontondilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gazontondilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Socia psikologio** estas la scienca studo pri kiel la homaj pensoj, sentoj, kaj kondutoj estas influitaj per la fakta, imaga, aŭ implica ĉeesto de aliaj. En ĉi tiu difino, "scienca" signifas la empirian metodon de esplorado. La esprimoj pensoj, sentoj, kaj kondutoj inkludas ĉiujn psikologiajn variablojn, kiuj estas mezureblaj ĉe homo. La deklaro ke aliaj povas esti imagitaj aŭ implicitaj sugestas tion, ke probable oni estas ema influiĝi de socio eĉ kiam neniuj aliaj homoj ĉeestas, kiel kiam oni spektas televidon, aŭ sekvas internigitajn kulturajn normojn.

Sociaj psikologoj tipe klarigas homan konduton kiel rezulton de la interagado de mensaj statoj kaj proksimaj sociaj situacioj. En la koncepta formulo de Kurt Lewin, konduto povas esti rigardata kiel funkcio de la persono kaj la medio, B = f ( P, E). Ĝenerale, sociaj psikologoj havas preferon por laboratorie baziĝintaj, empiriaj rezultoj. Socipsikologiaj teorioj prefere tendencas esti specifaj kaj fokusitaj, ol tutmonda kaj ĝenerala.

Socia psikologio estas interfaka domeno, kiu pontas la interspacon inter psikologio kaj sociologio. Unu ĝia pioniro estis la usonano Solomon Asch.

Fakuloj
-------

* Albert Bandura
* Robert Zajonc
* Erich Fromm
* Stanley Milgram

Vidu ankaŭ
----------

* Psikobiologio
* Ĉestara efiko

* Kategorio Socia psikologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Norda Regiono** (aŭ Nordlando), en angla origine kaj oficiale *Northland Region*, en maoria Te Tai-tokerau, ankaŭ Te Hiku-o-te-Ika, 'Fiŝovosto (de Maui)', estas unu el la 16 regionoj de Novzelando, kaj, kiel la nomo sugestas, la plej norda el la administraj regionoj de Novzelando. La ĉefa centro estas la urbo Whangarei.

Geografio
---------

Nordlando situantas ĉe kion la novzelandanoj nomas *Far North* (fora nordo), aŭ, pro ties milda klimato, *The Winterless North* (senvintra nordo). Ĝi okupas 80% el 285 km-longa Nordaŭklanda Duoninsulo, kies la plej suda parto estas en la Aŭklanda Regiono.

Etende el mallarĝiĝo de la duoninsulo ĉe la urbo Wellsford, Nordio etendas norde al la pinto de la Nordaŭklanda Duoninsulo, kovrante areon de 13,940 km², iom pli ol 5 % el la totala areo de la lando. Ĝi limas okcidente kun la Tasmana Maro, kaj oriente kun la Pacifika Oceano. La tero estas ĉefe ŝtoneca monteta kamparo. Farmado kaj forstado okupas ĉirkaŭ duonon el la lando, kaj estas du el la ĉefaj enspezofontoj de la regiono.

Notoj
-----

1. 1 2  Orange, Claudia.  Northland region - Geography. Te Ara Encyclopedia of New Zealand (2009-03-02). Alirita 2010-02-15.

* Kategorio Nordia Regiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420447
* GND: 4561225-0
* LCCN: n90678492
* VIAF: 153737106
* ISNI: 0000 0000 9158 3424
 |
**Gedeon Gerlóczy** [gerlOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerlóczy Gedeon** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *gerlóczi* kaj *alsóviszokai*, lia patro estis Zsigmond Gerlóczy.

Gedeon Gerlóczy  naskiĝis la 28-an de junio 1895 en Budapeŝto, li mortis la 1975 en Budapeŝto.

Reliefa memortabulo pri Gedeon Gerlóczy
Memortabulo pri Gedeon Gerlóczy

Biografio
---------

Gedeon Gerlóczy frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1917. Post la diplomo li laboris apud Dezső Hültl monatojn, posrte li plulernis en Munkeno ĝis 1919. Hejmenveninta li denove laboris apud Hültl, sed lia plej granda ago estis savo de heredaĵoj de Tivadar Csontváry Kosztka. Li aĉetis kaj gardis la pentraĵojn. Inter 1922 kaj 1944 li estis memstara arkitekto, poste li instruis ĝis 1948 en la Belarta Altlernejo en instrua rango publika ordinara profesoro. Post la instruado li laboris en ŝtata arkitekta laborejo ĝis 1960. Li estis motoro de establo de muzeo pri Csontváry en Pécs en 1973. Liaj arkitektaj projektoj ofte ricevis premiojn, tamen persone li "havis" nur postmortan premion en 2010. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.

Elektitaj arkitektaj projektoj
------------------------------

* Luterana preĝejo (Gyula) (1927)
* loĝkvartalo por policanoj en Budapeŝto (1928)
* pavilono en hospitalo de Békéscsaba (1935)
* traŭmatologia hospitalo en Budapeŝto (1940)
* filia teatro de Madách (1941)

Liaj libroj
-----------

* *Építészet, városépítészet* (1949)
* *Csontváry emlékkönyv* (1977)

Loĝdomo en Budapeŝto fare de Gerlóczy

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Társasház típusok egészségügyi követelményei* (1926)
* *A kórháztervezés néhány elméleti kérdése* (1956)

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Teretaĝa interno - GerlóczyTeretaĝa interno - Gerlóczy

* Kategorio Gedeon Gerlóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580654
* LCCN: n85125851
* VIAF: 16201475
* ISNI: 0000 0001 1746 685X
 |
**Birda Vivo Internacie** (angle *BirdLife International*) estas internacia organizaĵo dediĉita al protektado de birdoj kaj iliaj medioj. Temas pri federacio por globala konservado per monda reto de partneraj
organizaĵoj.

Birda Vivo Internacie estis fondita en 1922 de Gilbert Pearson kaj Jean Theodore Delacour sub nomo *International Council for Bird Preservation* ("internacia konsilio cele al protektado de birdoj"). Temis pri grupo por premado kiu maluziĝis post la Dua Mondmilito. Ĝi reaktiviĝis en 1983 per nomumo de profesia direktoro kaj ŝanĝis sian nomon en 1993.

Aktuale honora prezidentino estas princino Takamado de Japanio. Lasta prezidentino estis Reĝino Noor de Jordanio.

Birda Vivo Internacie estas oficiala aŭtoritato por Ruĝa Listo de birdoj de IUCN.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de Birdlife International naciaj partneraj organizaĵoj
* Ramsar-Interkonsento

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Birda Vivo Internacie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de BirdLife International Arkivigite je 2013-10-14 per la retarkivo Wayback Machine angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121383
* GND: 2141076-8
* LCCN: no94026384
* VIAF: 157058069
* ISNI: 0000 0004 0383 6292
* NKC: ko2009297754, ko2009297755 uk2009348471, ko2009297754, ko2009297755
 |
la komerca haveno kun la disbranĉiĝo en la industrihavenan basenon
Gasujoj ĉe la suda flanko en la industrihaveno
Grenotransŝarĝejo en la industrihaveno
La **haveno de Gelsenkirchen** troviĝas ĉe la Rejn-Herne-Kanalo. Ĝi estas grava transŝarĝejo por naftoproduktoj kaj duegrava enlanda haveno por greno en la federaciero Nordrejn-Vestfalio. La tuta transŝarĝokvanto sumiĝis en la lastaj dek jaroj averaĝe pli ol du milionoj tunojn, el tiuj proksimume 1,2 milionoj tunojn ŝiptrafike ĉiun jaron. La havenon tenas la Urbaj Entreprenoj de Gelsenkirchen.

Oni malfermis la havenon la 13-an de julio 1914. Nun la haventereno etendiĝas sur 1,2 milionoj kvadrataj metroj da tuta areo; la haveno konsistas el la du havenbasenoj de la komerca kaj industria havenoj kun akvosurfaco de 117.800 kvadrataj metroj. Oni povas malŝarĝi ŝovboatarojn aŭ pli grandajn motorŝipojn kun ŝarĝoprofundo ĝis 2,8 metroj respektive kun ŝarĝokapablo ĝis 4.800 tunoj. La haventereno estas konktita kun la relvojreto de la DB Netz, filio de Deutsche Bahn.
Krom tio ekzistas nepublike tenata fervojo kun 18,4 kilometra relvojreto, kiu atingas jaran transŝarĝon de proksimume 1 miliono tunoj.

Por la estonteco oni esploras la eblecojn, starigi stacidomon por transportkestegoj kaj kunlabore kun aliaj enlandaj havenoj starigi transportujego-fervojkonektojn al la germanaj marhavenoj.

**Superrigardo super la varotransŝarĝo en la jaro 2002:**

|  |  |
| --- | --- |
| *Güterbereich* | *Varotransŝarĝoen 1.000 t* |
| terkulturaj produktoj | 195 |
| nutraĵoj kaj furaĝoj | 57 |
| karbo |  52 |
| naftoproduktoj |  265 |
| ferrubo, neferaj metalercoj |  110 |
| fero, ŝtalo kaj neferaj metaloj |  313 |
| ŝtonoj kaj malofta tero |  50 |
| ĥemiaj produktoj |  219 |
| investaĵoj |  7 |
| konsumproduktoj |  1 |
| **sumo** | **1.269** |

Referencoj
----------

1. ↑  Wasserstraßenverkehrs- und Hafenkonzept NRW, 2004

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Kategorio Haveno de Gelsenkirchen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Haveno de Gelsenkirchen

51.534357.068951Koordinatoj: 51° 32′ 4″ N, 7° 4′ 8″ O (mapo)
**Hermin Rónai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rónai Hermin** estis hungara aktoro, operetkantisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rosenberg Hermina*, ŝia frato estis Mihály Rónai.

Hermina Rosenberg naskiĝis la 25-an de novembro 1877 en Gyula, ŝi mortis la junion 1926 en Budapeŝto (WikiData eraris!).

Biografio
---------

Hermin Rónai devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplometon en aktorlernejo de Gaja Teatro. Ŝi plej longe apartenis al teatra trupo de Géza Sebestyén en Nacia Teatro (Miskolc) kaj en Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár). En la lasta ŝi ricevis la titolon "eterna mebro de la testro". Ŝi tre frue mortis.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Zsigmond Móricz: *Sári bíró* - S-ino Bíró
* Imre Farkas: *Debrecenbe kéne menni*
* Victor Léon: *Padlásszoba* - vidvino Schwabinger

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741783
 |



* Portalo pri Biografio
**Essertes** estas komunumo en la distrikto Lavaux-Oron en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 328 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Essertes situas 13 kilometrojn nordoriente de la kantonĉefurbo Laŭzano, okicdente de la supra valo de la rivero Brojo sur la orienta flanko de la altebenaĵo de Jorat en la Vaŭda Mezlando. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Essertes kaj Bretonnaire kaj kelkaj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo estas *Pra Donnabbé* sur alteco de 814 m s.m.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,65 km², de kiuj 10,8% estas kovritaj de arbaro, 77,7% servas por agrikulturo kaj 9,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Essertes limas en nordo al Auboranges (FR), en oriento al Oron, en sudo al Forel (Lavaux), kaj en okcidento al Servion.

Trafiko
-------

Tra Essertes pasas la kantona ĉefvojo de Vevey al Moudon, de kiu en sudo de la komunumo disbranĉiĝas la kantona ĉefvojo n-ro 154 al Oron-la-Ville. Pere de poŝtaŭtolinio de Palézieŭ tra Oron-la-Ville al Mézières la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Essertes datiĝas el la jaro 1154 kiel *terram de Sartis*. Ĉe la limo al Auboranges, troviĝas la plej alta konata menhiro en Svislando. Ek de la 16-a jarcento ĝi servis kiel limomarkilo inter la friburga kaj berna teritorio. En la jaro 1996 ĝi estis restarigita. En la 12-a jarcento la Senjoro de Palézieŭ kaj pluraj liaj vazaloj donacis bienojn en Essertes la la benediktana Abatejo de Hautcrêt, kiu donaco en la jaro 1154 estis konfirmita de la episkopo de Laŭzano. Dum la berna regado de 1557 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Essertes apartenis al la Voktejo Oron. En la jaro 1814 Essertes konstituiĝis kiel aŭtonoma politika komunumo.

Vidu ankaŭ
----------

* **Essert**

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Olivier Frédéric Dubuis*: *Essertes* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-11-04)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Essertes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Essertes

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Essertes** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Lavaux-Oron |
| --- |
| Belmont-sur-Lausanne • Bourg-en-Lavaux (Cully, Epesses, Grandvaux, Riex kaj Villette (Lavaux)) • Chexbres • Essertes • Ferlens • Forel (Lavaux) • Lutry • Maracon • Mézières • Montpreveyres • Oron • Paudex • Puidoux • Pully • Rivaz • Saint-Saphorin (Lavaux) • Savigny • Servion |  |

 |
Gebhard Leberecht von Blücher
**Gebhard Leberecht von BLÜCHER** (naskiĝis la 16-an de decembro 1742 en Rostock, mortis la 12-an de septembro 1819 en Kąty Wrocławskie), princo de Wahlstatt, estis prusa generalo kiu gvidis la prusan armeon kontraŭ Napoléon Bonaparte ĉe la Batalo de Waterloo en 1815.

Vivo
----

Blücher-ŝtono monte ĉe Naumburg (Saale)
Estante filo de hesio-kasela oficiro li soldatiĝis ĉe la svedoj je la komenco de la Sepjara milito. Arestite en 1760 li eniris la prusan regimenton husaran kie li servis ĝis 1770 kaj denove ekde 1787. En 1793 li gvidis ĝin lertege kontraŭ la francoj. En 1806 li devis kapitulacii kun 6000 viroj apud Ratekau. Post la packontrakto de Tilsit (1807) li iĝis ĉefkomandanto en Pomerio kaj centra figuro de ĉiuj aviduloj je forpelo de la okupantaj francaj trupoj. Pro tio li devis laŭ komisio de Napoleono Bonaparte retiriĝi.

En 1813 Blücher metitis je la pinto de la armeoj batalantaj en Silezio; liaj trupoj batalis do en Lützen, Bautzen kaj Chojnów kaj venkis en la 26-a de aŭgusto la korpuson de marŝalo Jacques MacDonald ĉe la rivero Kaczawa/Katzbach. En la 3.10.1813 li sukcese transiris la Elbon proksime de Wartenburg, venkis en la 16.10. apud Möckern la armeon de Marmont kaj enmarŝis Lepsikon unue en la 19.10. Pro lia rapideco oni kromnomis lin "La marŝalo antaŭen". En la 1.1.1814 li transiris apud Kaub la Rejnon kaj malvenkigis Napoleonon en la 1.2. apud La Rothière, en la 9.3. apud Laon. Post la akiro sturma de Montmartre Blücher ebligis la enmarŝon de la monarkoj en la franca ĉefurbo en la 31.3.1814.

La reĝo prusa titoligis lin "princo de Wahlstatt" (hodiaŭ Legnickie Pole en Pollando) en la 3.6.1814 pro la venko de ĉe Kaczawa/Katzbach. Kvankam Napoleono venkis lin ankoraŭfoje en 1815 proksime de Ligny en la 16.6. li decide finis la ĝeneralan venkon de la aliancanoj kontraŭnapoleonaj en la 18.6. apud Belle-Alliance. Do sekvis en la 7.6.1815 lia dua okupo de Parizo. Post la fino de la militoj li retiriĝis je siajn bienojn en Malsupra Silezio. Por li nomitis multaj stratoj en Germanio kaj diversaj taĉmentoj, ekz. la kvina prusia husara regimento (»Fürst Blücher von Wahlstatt«).

Fonto
-----

* *Brockhaus' Kleines Konversations-Lexikon*, kvina eldono, volumo 1. Leipzig 1911, p. 224, (interrete tie ĉi)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gebhard Leberecht von Blücher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gebhard Leberecht von Blücher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gebhard Leberecht von Blücher en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Ligiloj che DDB
* Biografio che Prusia kroniko
* Hejmpagho de la Blücher-muzeo en Kaub]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201252
* GND: 118511882
* LCCN: n82138838
* VIAF: 27118005
* ISNI: 0000 0001 1047 294X
* SUDOC: 030959284
* BNF: 12227128j
* ULAN: 500397697
* NLA: 36023276
* BIBSYS: 90084604
* NKC: jo2014806095
 |
**Hermisende** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sanabria, en la plej nordokcidento de la provinco, norde de plej nordorienta Portugalio, proksime al tiu kaj al la Provinco Oŭrenso, Galegio. Ĝi estas unu el malmultaj dulingvaj loĝlokoj de la provinco Zamoro, ĉar oni parolas kaj la hispanan kaj dialekton de la galega lingvo, ĉefe mikse.

*Hermisende* estas plej verŝajne etimologie devena el persona nomo de virino de ĝermana deveno dokumentita en la areo kiel Ermesinda, edzino de Alfonso la 1-a de Asturio, aŭ Ermesenda, dua edzino de Ordoño la 2-a (Leono).

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Castrelos, Castromil, Hermisende, San Ciprián kaj La Tejera, okupas totalan areon de 108,7 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 214 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 300 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 151 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la plej antikva mencio de la setlejo estas de 12- jarcento. Sed en postaj jarcentoj ne estis klara ĉu ĝi apartenia al la Regno Leono aŭ al Portugalio (almenaŭ ĝis la Portugala Milito de Sukcedo).

Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754817
 |
**Grafo Gedeon RÁDAY** [rAdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ráday Gedeon** estis hungara politikisto, departementestro, teatrestro. Lia nobela antaŭnomo estis *rádai*.

Gedeon Ráday  naskiĝis la 23-an de junio 1806 en Pest (urbo). Li mortis la 12-an de julio 1873 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gedeon Ráday lernis juron en sia naskiĝurbo. Li komencis sian karieron en administrado de Pest-Pilis-Solt-Kiskun. En 1839 li estis elektita parlamenta deputito, sed la Habsburgoj malpermesis ĝin. Tamen en 1844 li reelektiĝis sukcese, en la sama jaro li gvidis ankaŭ Nacian Teatron de Pest. En 1848 li iĝis departementestro. Post falo de la revolucio li estis kondamnita, sed poste li ricevis amnestion. En 1854 li revenis al la Nacia Teatro. Post jaroj li malriĉiĝis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* poemoj aperintaj en revuoj en la 1820-aj jaroj
* parlamentaj paroladoj
* *A szerencse gyermeke* tradukita teatraĵo prezentita en 1860

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)

* Kategorio Gedeon Ráday (1806) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501171
* GND: 1027305296
* VIAF: 269561960
 |
Pri la komunumo
---------------

 **Hermetschwil-Staffeln** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1109 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Hermetschwil-Staffeln situas ĉe la okcidenta bordo de la lago Flachsee, kiu estiĝis pro baro de la rivero Reuss. Ĝi konsistas el la du vilaĝoj Hermetschwil kaj Staffeln. Flachsee estas bela naturprotekta rezervejo de nacia signifo, kiu donas vivejon al multaj minacataj birdospecoj kaj amfibioj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hermetschwil-Staffeln limas en nordo al Bremgarten kaj Zufikon, en oriento al Unterlunkhofen, en sudo al Rottenschwil kaj Besenbüren, en okcidento al Bünzen, kaj en nordokcidento al Waltenschwil.

Trafiko
-------

Hermetschwil-Staffeln situas ĉe la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Muri. Per la poŝtaŭtolinio de Bremgarten al Rottenschwil la komunumo estas konektita al la publika trafikreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 troviĝas en distanco de proksimume 8 km en Aesch.

Historio
--------

Korto de la Monaĥejo Hermetschwil
La unua dokumenta mencio de Hermetschwil datiĝas el la jaro 1064 kiel *Hermenswil*.

La historio de Hermetschwil-Staffeln estas forte ligita kun la historio de la virina Monaĥejo Hermetschwil, kiu estis fondita kiel virina filio de la Monaĥejo Muri fine de la 12-a jarcento. La jurisdikcio pri Hermetschwil apartenis ĝis la 1415, kiam la Svisa Ĵurkomunumo konkeris la regionon, al la Habsburgoj. Dum tri jarcentoj la komunumo nun apartenis al la Libera Distrikto, kiu estis komune regata teritorio de la tiamaj membroj de la Svisa Ĵurkomunumo.

En marto 1798 Argovio estis dum la Helveta Revolucio liberigita de la ĵurkomunuma servuteco helpe de la francaj trupoj de Napoleono. Dum la tempo de la Helveta Respubliko la komunumo apartenis al la Kantono Baden. Ek de 1803 ĝi estas parto de la distrikto Bremgarten de la nova Kantono Argovio.

En la jaro 1953 la komunumo ŝanĝis sian nomon oficiale de Hermetschwil al Hermetschwil-Staffeln.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hermetschwil-Staffeln
* Hermetschwil-Staffeln en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Hermetschwil-Staffeln en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
Hermenutika cirklo laŭ
Hans-Georg Gadamer kiu sentencis: *"Kion oni celas kompreni estas jam parte komprenita"*.
La **hermeneŭtika cirklo** difinas la cirklan procedon kiu fundas la interpretan agon. La esprimo referenecas al la hermeneŭtiko, kiu en filozofio pritraktas la teorion de la interpreto (el la antikva greka: "ἑρμηνευτική τέχνη" - *hermeneutikè tèchne*, arto aŭ tekniko de la interpreto).

El la partoj al la tuto kaj el la tuto al la partoj
---------------------------------------------------

La cirkla movado de la interpreto konsistas en *"starti el la partoj kiuj konstituas la tekston interpretotan al la tuto kaj, inverse, el la tuto al la partoj."*

Kiam studulo alproksimiĝas al teksto por ĝin interpreti, lia menso ne estas tute vakua kaj libera je historia kaj kultura medio kiu ĝin formis laŭlonge de la jarcentoj. Tiu "ideala tuto", tial, intervenas eĉ en la komenco de la analizo kaj lin kondiĉas, ĉar tio jam lin stampis je si. La kritiko, do, estas influata de la historia kaj psikologia medio en kiu ĝi disvolviĝas, tiel ke ĝi estas la produkto de la cirkla surmetiĝo de nocioj.

Aliflanke okazas senpaŭza interŝanĝo inter la sciaĵoj ĵus konataj kaj tiuj ankoraŭ nekonataj, nome "la partoj", kiuj siavice intervenas por modifi la amplekson de la scio, nome "la tuto".

Historio de la koncepto pri hermeneŭtika cirklo
-----------------------------------------------

Friedrich Schleiermacher estis la unua, en la nuna epoko, kiu okupiĝis pri la konsisto kaj cirkla naturo de la kompreno de teksto.

La sama koncepto, sed per aliaj vortoj kaj apenaŭ aludata, jam aperis en la helenisma filologio.

Aparta intereso pro la hermeneŭtika cirklo, sed per aliaj vortoj, estis esprimita de la bibliaj ekzegezistoj ekde la epoko de la Katolika reformo

La termino estis forĝita de Wilhelm Dilthey en *Origino de la hermeneŭtiko* (Die Entstehung der Hermeneutik 1900) kaj estis reprenita en la 20-a jarcento de diversaj filozofoj kaj kritikistoj inter kiuj Martin Heidegger (1927) kaj Hans-Georg Gadamer (1960).

Notoj
-----

1. ↑  Enciclopedia Garzanti di Filosofia, *Garzanti*, Milano 1981.p.260
2. ↑  "Origino de la arta verko".

Bibliografio
------------

* Nicola Abbagnano, *Dizionario di filosofia,* UTET, Torino 1971 (dua eldono).
* F. Brezzi, *Dizionario dei termini e dei concetti filosofici,* Newton Compton, Romo, 1995.
* Centro Studi Filosofici di Gallarate, '*Dizionario dei filosofi,* Sansoni, Firenze, 1976.
* *Enciclopedia Garzanti di Filosofia,* Garzanti, Milano 1981.
* E.P. Lamanna / F. Adorno, *Dizionario dei termini filosofici*, Le Monnier, Firenze, (represo 1982).
* Pablo Rico Gallegos, *La Praxis Posible: Teoría e Investigación para la Práctica Docente* (2001), México.
* Schön, Donald Alan (1983). The Reflective Practitioner: How Professionals Think In Action. New York: Basic Books. ISBN 0-465-06874-X.

Vidu ankaŭ
----------

* interpreto
* Semiotiko
* Hermeneŭtiko
* Ekzegezo
* Metodo historia-kritika
* Rilatoj inter scienco kaj religio