recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **armena hipotezo** de la pra-hind-eŭropa hejmlando, proponita de la kartvelo Tamaz V. Gamkrelidze kaj la rusa lingvisto Vjaĉeslav Ivanov en 1985, sugestas, ke la pra-hindeŭropa estis parolata dum la 5a-4a jarmiloj antaŭ Kristo en "orienta Anatolio, suda Kaŭkazo kaj norda Mezopotamio ".[1]

Lastatempa DNA-esplorado kondukis al renovigitaj sugestoj de Kaŭkaza patrujo por "antaŭ-pra-hindeŭropa lingvo". Ĝi ankaŭ subtenas la hind-hititan hipotezon, laŭ kiu ambaŭ pra-anatolia kaj pra-hind-eŭropa disigo de komuna patrina lingvo "ne pli malfrue ol la 4-a jarmilo a.K."

Gamkrelidze kaj Ivanov prezentis sian hipotezon en la rusa en 1980-1981 en du artikoloj en *Vestnik drevnej istorij*. Dum la sekvaj jaroj ili vastigis kaj disvolvis sian verkon en sia granda libro, eldonita en la rusa en 1984; la angla traduko de la libro aperis en 1995. En la angla mallonga skizo de la hipotezo unue aperis en La Frua Historio de Hindeŭropaj Lingvoj, publikigita en *Scientific America* en 1990. Tamas Gamkrelidze publikigis ĝisdatigon de la hipotezo en 2010.[2]

Referencoj
----------

1. ↑  J. Grepin, *Times Literary Supplement*, March 14, 1986, p.278.
2. ↑  Indo-European.eu, *Proto-Indo-European homeland south of the Caucasus?*
Situo
**Honiara** estas ĉefurbo de sendependa insulŝtato de Salomonoj, en la sudokcidenta Pacifiko kun 84.520 loĝantoj (2017).

Geografia situo
---------------

Honiara estas havenurbo ĉe la norda marbordo de insulo Guadalcanal. La loko kuŝas ĉe la enfluejo de rivero Matanika. Geografia situo 159º 57' oriente 9º 26' sude.

Urbopejzaĝo
-----------

Honiara kuŝas apud mallarĝa borda strio ĉe havengolfo. Nur kelkaj loĝejoj staras sur la arboriĉa deklivaĵo, kiu fermas la mallarĝajn bordajn striojn. Respektive al tio, ekzistas nur 2 ĉefstratoj tra la loko: la *Main Street* kaj *China Town*. La domoj estas tre malaltaj, ofte konsistantaj nur el teretaĝo.

Klimato
-------

La klimato estas tropika, la averaĝa temperaturo daŭre restas ĉe 28 Celsiusgradoj. La malseka periodo daŭras de novembro ĝis aprilo, sed tio estas ne tro karakteriza. La averaĝa precipitaĵo estas ĉ. 2.000 mm/jaro kaj tiel pli malgranda ol tiu de Salomonoj (3.000 mm).

Ekonomio kaj trafiko
--------------------

Honiara estas atingebla tra la internacia flughaveno, *Honiara International Airport* (ĝis novembro 2003 *Henderson Airfield*), troviĝanta ĉ. 10 kilometrojn de la urbo. La flughaveno anstataŭis la usonan flugkampon de la dua mondmilito. La loka haveno certigas kontaktojn al la loka insularo.

Industrion reprezentas trinkaĵaj fabrikoj kaj keksofabriko. Eksportvaroj estas la kokosnukso, kopro kaj fiŝo. La plej gravaj komercaj partneroj estas Malajzio, Japanio, Sud-Koreio kaj Tajvano.

Religioj
--------

La ĉefreligio sur la insulo estas la kristanismo (96% el la kredantoj); ekde la 22-a de decembro 1978, Honiara estas sidejo de ĉefdiocezo.

Historio
--------

Antaŭ la fondo de la urbo, tiuloke furiozis sanga batalo de la dua mondmilito: la batalo de Guadalcanal. La hodiaŭa havengolfo de la urbo ricevis sian nomon *Iron Bottom Sound* (esperante: *Fergrunda Golfo*) post tiu ĉ. 50 militŝipoj, kiuj tiu estis sinkigitaj far Usono kaj Japanio.

Post okupo de la insulo, Usono establigis tie armea bazon. Post kiam Salomonoj venis en 1952 sub britan protektoraton, la britoj deklaris Honiara registarejo anstataŭ la ĝistiama ĉefurbo Talagi. Kiam Salomon-insuloj sendependiĝis (7-a de julio 1978), Honiara restis registarejo.

Post la perfortaj ribeloj en 2000, la pacon restarigis la invititaj aŭstraliaj soldatoj, ĉar la Salomon-insuloj ne disponas pri armeo. La aŭstralianoj garnizonas tie ankaŭ en 2005 (laŭ peto de la registaro).

Panorama vido de Honiaro
Parlamentejo

Vidindaĵoj
----------

* La **parlamentejo** – konstruo el 1993 – formas klasikan palman rond-konstruaĵon.
* **Nacia Muzeo**
* **Botanika ĝardeno**

Vivkondiĉoj
-----------

* nefidebla kurento-prizorgo (ofte per helpkurenta agregato)
* trinkakva prizorgo parte el pluvakvaj cisternoj
* malario estas endemia
* rubaĵoj sur la stratoj
* medicina prizorgo estas malbona: 3–4 kuracistoj kun privatkonsultejo;

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2012-08-23 per la retarkivo Wayback Machine
**Armena Katedralo Sankta Triunuo** estas armenkatolika historia monumento en Rumanio, en la urbo Gherla.

Historio
--------

Ĉefe en la 17-a jarcento alvenis armenoj al la tiam sendependa Transilvanio. Ili konstruis la unuan kirkon en tiu ĉi urbo en 1723, sed ili devis akcepti la papon, kiel religian gvidanton; tamen ili rajtis uzi kelkajn armenajn ceremoniojn. La katedralo estis konstruita en la malfrua 18-a jarcento, sed en tiu loko pli frue estisarmena ligna kapelo. En 1759 okazis la unua meso, sed la konstruaĵo ankoraŭ ne estis plene farita. Dum la konstruado en 1780 kaj 1793 la turo surteriĝis, krome en 1788, 1800 kaj 1804 fulmoj trafis la katedralon. Laŭ legendo en 1806 Francisko la 1-a Stefano (Sankta Romia Imperio) ne povis repagi la ŝuldon al la armenoj, tial la imperiestro donis al la katedralo pentraĵon faritan de Rubens aŭ Rubens-adepto. La orgeno ekfunkciis en 1856. La katedralo estis pentrita en 1930. Pro ludoj de infanoj en 1960 la supra parto de la katedralo forbruliĝis.

Konstruaĵo
----------

La katedralo situas laŭ la ĉefplaco. La fasado konsistas el la ĉefenirejo, pli supre la turo altiĝas. Flanke ankaŭ po unu turetoj altiĝas. Malantaŭ la fasado etendiĝas la navo, kiu finiĝas en duonronda sanktejo aŭ absido. Interne 4 flankaj altaroj estas videblaj: Sankta Maria, Sankta Gregorio la Iluminanto, Sankta Jozefo kaj Johano Nepomuko.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2015-04-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare

Flanko de la katedralo
Pentraĵo de Rubens? aŭ adepto

* Kategorio Armena Katedralo Sankta Triunuo (Gherla) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La rivereto **Hellenbach** estas apenaŭ ok kilometroj longa, orografie dekstra kaj suda flankrivero de la rivero Ahr (Rejno) en Rejnlando-Palatinato (Germanio).

En sia supra parto ĝi nomiĝas *Löhndorfer Bach*, kelkfoje ĝi ankaŭ nomiĝas *Kuhbach*.

Geografio
---------

### Rivervojo

La rivereto fontas ĉ. du kilometroj norde de Königsfeld. La fonto situas sur alteco de 291 m super marnivelo. De tie la rivereto fluas nordorienten kaj atingas la kastelon Vehn. La Hellenbach daŭrigas sian vojon nordorienten kaj trafluas la urbopartojn Löhndorf kaj Westum de Sinzig kie alfluas la *Bach vom Gerhardshof* (rojo de la bieno Gerhardshof). Ĝi turnas sin norden kaj enluas en Sinzig en la de okcidento venantan riveron Ahr (Rejno).

### Akvokolekta areo kaj alfluantoj

La akvokolekta areo havas grandecon de 11,7 km².

la alfluantoj estas (rivermalsupren)

| nomo | akveja kodo | longeco (km) | direkto | akvokolekta areo (km²) | loko |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| sennoma |  | 1,7 | maldekstre |  | kastelo Vehn |
| Bach vom Gerhardshof | 27189962 | 2,4 | dekstre | 3,607 | Westum |
**Kosmosondilo** estas veturilo, kiu esplorvojaĝas en la ekstertera kosmo sen homa anaro. Ĝi do estas teleregata aŭ aŭtonome stirata, kutime en reĝimo miksa inter tiuj du. Ĝi uzatas por esplorado ne nur la sunsistemo sed ankaŭa la interstela medion. 

Kelkaj ekskluzivigas de la nocio ĉiujn ĉirkaŭterajn satelitojn kaj konsideras nur veturilojn, kiuj foriras el la tera gravita kampo kaj superas la eskapan rapidon.
Ju pli granda estas la distanco inter sondilo kaj la Tero, des malpli eblas dependi de teleregado, ĉar la lumrapido limas la reag-kapablon de telereganto.

La unua kosmosondilo (laŭ la malpli strikta difino) estis Sputnik 1, lanĉita je la 4-a de oktobro 1957 de Sovetio. Verŝajne ĝi servis precipe por provi kaj pruvi la uzatan teknikon. Kvankam ĝi radie sendis signalojn, tiuj verŝajne celis nur pruvi ĝian funkciadon kaj ne reprezentis la rezultojn de iuj mezuradoj. Postaj sondiloj tamen faris mezuradojn pri la kosmo ĝenerale aŭ pri diversaj astroj.

Male al kelkfoje trovata opinio kosmoveturiloj, kiuj plenumas komercan taskon pri la tero, ne estas sondiloj. Tiaj veturiloj estas ekzemple komunikaj satelitoj por transsendo de telefonaj, radiaj aŭ televidaj informoj aŭ satelitoj, kiuj servas surteran navigadon, ekzemple por la sistemo GPS.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Kosmosondilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de kosmosondiloj
* Rosetta (kosmosondilo)
Taso de *Helles*
***Helles*** aŭ ***Hell*** estas tradicia germana pala lagera biero, produktita ĉefe en Suda Germanio, precipe en Munkeno. La germana vorto *hell* povas esti tradukita kiel "brileco", "lumo" aŭ "paleco".

Priskribo
---------

Helles-stilaj bieroj kutime estas kompletkorpaj, iom dolĉaj kaj lume koloritaj, kun malalta maldolĉeco. La biero estas pura pro filtrado antaŭ enboteligo, kvankam kelkaj restoracioj kaj bierofarejoj ja proponas nefiltritan version. Munkenstila *Helles* estas flava biero produktita per malsupra-fermentanta feĉo, amaraj saltetoj kiel Hallertau saltetoj kaj specifa graveco inter 1.044 kaj 1.053 (11 ĝis 13 gradoj kaj inter 4.5 kaj 6% de alkoholo per volumo. Helles havas malpli emfazan saltetan guston ol *Pilsner* bieroj.

Historio
--------

Ĝis la 1960-aj jaroj, *Helles* estis universale havebla en la germanparolantaj regionoj. En multaj regionoj, *Helles* estis malrapide anstataŭigita de Pilsner-stilaj bieroj, kiuj estis ankaŭ veturitaj de ŝanĝantaj konsumantaj preferoj de projekta biero al enboteligita biero. En regionoj ekstere de Suda Germanio, Helles reakiras popularecon, precipe en Berlino, kie tradicia bildo de la biero fariĝis laŭmoda.

Disdonado
---------

Helles  havas grandan popularecon en la sudgermanaj regionoj de Bavario, Frankonio kaj Baden-Virtembergo. Ĝi povas esti aludita kiel "*Helles*", "*Spezial*", "*Landbier*", "*Munich Lager*" aŭ "*Export*". Ne ekzistas klara distingo inter *Lager* kaj Eksportaĵo, kvankam *Export* tipe estas pli proksima per stilo al *Dortmunder Export*, kiu havas iomete pli altan ABV de 5.5% por plilongigita breta vivo.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Helles en la angla Vikipedio.* 

1. 1 2 3  Jositz, Sigrid (n.d.
2. ↑  "Helles & Dunkles: Die besten Berliner Bier-Brauereien, Brauhäuser & Biergärten".
3. ↑  Schanzenbräu Hell
4. ↑  Geyer, Tim (n.d.
5. ↑  Baumstieger, Moritz (2010-06-20).

* Kategorio Helles en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Miriapodo** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Silurio - Holoceno (Nun) |
| Lithobius forficatus*Lithobius forficatus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
| Subfilumo: | **Miriapodo** ***Myriapoda***Latreille, 1802 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klasoj |
| Chilopoda
Diplopoda
Pauropoda
Symphyla |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Miriapodo  |

 |
| v • d • r |

La **miriapodoj** estas subfilumo de la artropodoj, kaj ili inkluzivas centpiedulojn, milpiedulojn, kaj aliajn bestojn. La subfilumo inkluzivas 13 000 speciojn, kiuj ĉiuj estas teraj kaj ne maraj. Ili kutime havas multe da kruroj, ofte centojn. Ili havas paron da antenoj kaj simplajn okulojn.

Miriapodoj ofte troviĝas en humidaj arbaroj, kie ili havas gravan rolon ĉar ili helpas disigi dekadanta planta materialo. La plej multo da ili estas herbomanĝuloj, krom la centpieduloj kiuj kaptas aliajn bestojn nokte.

Miriapodoj dividiĝas en kvar klasoj: Milpieduloj, Centpieduloj, Pauropodoj kaj Simfiloj. La lastaj du klasoj inkluzivas bestojn kiuj estas tre etaj, maksimume kelkajn milimetrojn longajn, kaj vivas en la grundo.
La **Aŭtoŝoseo M-50** estas unu el la ĉirkaŭiraj ŝoseoj de Madrido kaj ties metropola areo. La aŭtoŝoseo havas longon de 85 km kaj formon de hufumo malferma norde, ĉe averaĝa distanco de 13,5 km disde la Sunpordo.

Nomenklaturo
------------

La nomo M-50 rilatas al la fakto ke tiu aŭtoŝoseo teorie estas la kvina zono ĉirkaŭira de Madrido.

La unua zono M-10 estus formata de la stratoj kiuj koincidas kun la iama murego de la epoko de Filipo la 4-a, nome Cuesta de la Vega, Ronda de Segovia, Puerta de Toledo, Ronda de Toledo, Glorieta de Embajadores, Ronda de Valencia, Ronda de Atocha, Glorieta de Atocha, Menéndez Pelayo, O´Donnell, Strato Alkalao kaj Recoletos.

La dua zono (M-20) estus formata de la limoj de *Ensanche* (plilarĝigo): Avenuo Reina Victoria, stratoj Raimundo Fernández Villaverde, Joaquín Costa, Francisco Silvela, Doctor Esquerdo kaj Pedro Bosch.

La tria kaj kvara zono estus, respektive, la ĉirkaŭiraj ŝoseoj M-30 kaj M-40. Estas krome alia parta ĉirkaŭira ŝoseo inter la M-40 kaj la M-50, ekspluatita per pagosistemo nome M-45.

Historio
--------

La aŭtoŝoseo ekkonstruiĝis komence de la 1990-aj jaroj, ekde la A-4 ĉe Getafe ĝis la M-409 ĉe Fuenlabrada. Poste ĝi ampleksiĝis ekde la A-4 ĝis la A-3 kaj poste ĝis la A-1 ĉe San Sebastián de los Reyes. Estis konstruita alia ero ekde Majadahonda ĝis la A-6ĉe Las Rozas, kiel parto de la aŭtoŝoseo M-503, por esti aligita poste al la M-50.

* Kategorio Aŭtoŝoseo M-50 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥoreno la 1-a Muradbekjan** (armene: Խորեն Ա Մուրադբեկյան ; naskiĝis la 8-an de decembro 1873 - mortis la 5-an aŭ 6-an de aprilo, 1938) estis armen-apostola religia figuro, kiu funkciis kiel Katolikoso de 1932 ĝis verŝajna murdo en 1938. Li antaŭe funkciis kiel *locum tenens*, inter 1923 kaj 1932, en la lastaj jaroj de kaj post la morto de Katolikoso Georgo la 5-a, kaj episkopo de Erevano de 1910 ĝis 1924.

Ĥoreno la 1-a mortis en misteraj cirkonstancoj ĉe la Pontifika Loĝejo en Eĉmiadzin. La Armena Eklezio kaj plej multaj historiistoj kredas, ke li estis murdita de la NKVD, la soveta sekreta polico. Li estis reentombigita ĉe la korto de la katedralo de Eĉmiadzin en 1996, post la kolapso de Sovetunio, apud aliaj katolikosoj. La Armena Eklezio konsideras lin martiro.

Referencoj
----------

1. ↑   (2008) "Հուշ-երեկո' նվիրված Խորեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին", *Eĝmiacin* **64**, p. 127–128.

* Kategorio Ĥoreno la 1-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 705109
* GND: 136516777
* LCCN: n2003063705
* VIAF: 11683100
* ISNI: 0000 0003 6838 009X
 |
Aŭtoŝoseo de la Nordokcidento
La aŭtovojo en Astorga, Leono.
La **Aŭtoŝoseo de la Nordokcidento**, **Nordokcidenta Aŭtoŝoseo**, en hispana origine kaj oficiale **Autovía del Noroeste** aŭ **A-6**, estas unu el la ses radiaj aŭtovojoj de Hispanio. Komunikas Madridon kun Galegio, pasante tra Kastilio-Leono. Temas pri unu de la plej gravaj vojoj de la lando, ĉar, krom trapasi Kastilio-Leonon, faras tre utilan itineron kaj por iri al Asturio kiom por iri al la nordo de Portugalio.

Historio
--------

Inter radiaj aŭtovojoj, ties finigo estis la plej malfrua el la ses hispanaj, pro, ĉefe la orografiaj malfacilaĵoj kiujn prezentas la komarko leona nome El Bierzo kaj la enirejo en Galegio. La tiamaj politikistoj preteratentis tiujn evidentajn malhelpojn, kaj antaŭvidis la finigon de la aŭtoŝoseo ses jarojn antaŭ la reala finigo. Eĉ kiam okazis teruraj ŝtonfaloj en la zono situanta inter Villafranca del Bierzo kaj Becerreá (inter la kilometroj 400a kaj 440a), kio devigis replani la projekton serioze, la koncerena Ministerio de Fomento de Hispanio pludefendis la komencan planon.

Geografio
---------

Menciindas ke inter hispanaj radiaj aŭtovojoj tiu ĉi estas la unika kiu ne formas parton de eŭropa itineraro, nur parte laŭ E-70.

En la aktualo, tiu aŭtovojo supozas eksterordinaran fruecon por eniri aŭ eliri el Galegio. Inter la kilometroj 44 (Villalba, Madrido) kaj 111 (Adanero, Provinco Avilo) la aŭtovojo iĝas Aŭtoŝoseo AP-6, paga.

* Kategorio Aŭtoŝoseo de la nordokcidento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Higieno de l' murdisto** (*Hygiène de l'assassin* en la franca) estas romano franclingve verkita de la belga aŭtoro Amélie Nothomb en 1992. Ĝia Esperanta traduko far Armela Le Quint kaj Ĵak Lepŭil' aperis en 2000 ĉe la eldonejo KLEKS.

Rakonto
-------

La faman romaniston Prétextat Tach trafis la sindromo "Elzenveiverplatz", alidire kartilagkancero kaj li pluvivos nur du monatojn. Tuj post kiam la informo disvastiĝas, amasoj da ĵurnalistoj alkuras por obteni de Tach sensaciajn antaŭmortajn detalojn. Sed je la unuaj intervjuoj, ekŝajnas ke Tach, kiu estas pika, netolerema, spitema, mizogina dikventrulo kaj ĝisosta mizantropo ne eltenas la demandojn pri sia privata estinta vivo kaj eĉ arogas al si la aŭdacon estri la konversaciojn kaj definitive naŭzi la kunparolantojn. Tiel, ĉiuj intervjuoj sisteme fiaskas, mallogante unu post la alia la raportistojn avidaj je freŝaĵoj. Jen alvenas la unua ina ĵurnalisto, kiun la aliaj tute ne konas, kiu vicumas por intervjui la malafablan temulon. Ekde la unua vidalvido, ambaŭ uloj malamas kaj tuj alfrontas unu la alian. Dum la ĵurnalistino subiĝas al la ofenda mizogineco de la nobelpremiito, iompostiome ia paradoksa rilato komenciĝas en tiu pordferma ĉambro kiu odoras misteron. Laŭ la ritmo de la demandoj kaj respondoj, Tach estos devigita alfronti maljunajn estintajn demonojn kaj forgesitajn memoraĵojn...

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Amélie Nothomb, Higieno de l' murdisto (ISBN 83-7194-169-2)
* Katalogo de[*rompita ligilo*] Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "higieno de l'".
**B-G-2-3** estas arta lingvo kreita de Adam Walker sen konata celo. Ĝi estas tre fantazia lingvo bazita sur koloroj. La uzitaj koloroj estas:

* R=ruĝa
* T=ruĝ-oranĝkolora
* O=oranĝkolora
* D=flava-oranĝkolora
* Y=flava
* C="chartreuse" (verduma RDB 127, 255, 0)
* G=verda
* A=akvkolora
* B=blua
* I=indiga
* V=violkolora
* F=fuksia
* S=arĝentkolora
* X=orkolora

Ankaŭ estas uzitaj sekvaj "fasonoj":

* 1=solide
* 2=supre
* 3=malsupre
* 4=streke
* 5=strie
* 6=onde
* 7=ŝire
* 8=surŝprucige
* 9=lavite
* 10=spraje
* 11=flirtlume
* 12=sparke
* 13=lumete

Sekve la nomo de lingvo (B-G-2-3) oni komprenu "blua supre, verda malsupre).

La koloroj funkcias kiel vokaloj kaj "fasonoj" kiel konsonantoj; ili formas "silabojn".

Specimeno

Y-12 R-9 G-9 F-5 A-7  

C-6 C-6 G-1 Y-8 S-7 A-7  

X-R-10-5 X-R-10-5 S-12 B-11 O-4 A-5  

V-12 S-11 X-G-11-7 I-Y-10-5 C-8 A-7

Kiam la tagoj de longa aĝo estis vivitaj,  
Familioj vojaĝis tra la lando  

Kaj malmultaj urboj jam ricevis sian naskon  

Violkolora-sparke kaj Arĝentkolora-flitlume trovis la veran trezoron.

Eksteraj ligiloj
----------------
La komenciĝo de la dua manuskripto de Freising
La **manuskriptoj de *Freising*** (prononco [FRAJzink]), laŭ la origina latina nomo laŭvorte **monumentoj de Freising**, latine *Monumenta Frisingensia*, germane *Freisinger Denkmäler*, slovene *Brižinski rokopisi* ("manuskriptoj...") aŭ *Brižinski spomeniki* ("monumentoj..."), foje ankaŭ nomataj "folioj de Freising" respektive "fragmentoj de Freising", estas la unua latin-alfabeta kontinua teksto en slava lingvo kaj la plej malnova dokumento en la slovena. La dokumentoj krome donas utilajn informojn pri la etimologio kaj la lingva strukturo de la tiutempaj loĝantoj de Karantanio.

La nomo de la manuskriptoj aludas al la bavaria urbo *Freising*; ilia enhavo estas partoj de latinlingva kodekso de la katolika episkopo *Abraham von Freising* (957-993), kiuj estis tradukitaj al la slovena. La tekstoj aperis inter la jaroj 972 kaj 1039, kaj uziĝis en la eklezia praktiko en la misia aktiveco de la diocezo de Freising en siaj posedaĵoj en Karintio. Kie ekzakte la manuskriptoj skribiĝis, ne estas klara, eble en la valo de la rivereto *Möll* en nordorienta Karintio proksime de ties enfluo en la riveron Dravo, kie la diocezo de Freising tiutempe posedis vastan teritorion.

* Kategorio Manuskriptoj de Freising en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 511577
* LCCN: n85249621
* VIAF: 292477850
* BNF: 12817280r
 |
Japanaj junulinoj babilas kun amiko en restoracio, Jokohamo, stereoskopaĵo, proks. 1900
**Babilado** (komp. "babble" (angla), "babiller" (franca), onomatopea vorto) estas neformala maniero de konversacio kun mem-utiligo. La temoj ofte ŝanĝas. Ĝi okazas ofte dum laborlibera tempo, ekz. dum paŭzoj, sed povas ankaŭ estiĝi kadre de formala interparolado. La enhavo estas kutime sendeviga, familiara, eĉ intima. La kapableco babili estas grava socia povo.

Je la komenco de sincera interparolado babilado ofte estas efektivigita, por eltrovi komunaĵojn kaj plifaciligi la pli gravan parton de la kunsido.
Manieroj de babilado estas ekz. la "kafumo", la paŭza parolado, konversacio okaze de amika renkontiĝo regula (komp. ekz. la germanlingva *Stammtisch*, "kutima tablo" aŭ la hispana *Tertulia*) aŭ la interreta *Online chat* (babilejo) - ankaŭ se gravaj partoj de babileca konversacio, kiel gesto, mimiko, okulkontakto, pozo mankas.

La sufiĉe vaste konata angla esprimo *Smalltalk* (*small* "malgranda", *to talk* "interparoli") estas konversacio malserioza. Ĝi evitu ĝenantan silentadon, faceligu interkonatiĝon kaj maldensigu etoson.

Vidu ankaŭ
----------

* Babilado en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Babilado en ReVo

* Babilejo
* Klaĉo
* Smalltalk-80 (programlingvo)

Fontoj
------

* Babili en ReVo .
* "Etimologia Vortaro de Esperanto" fare de Ebbe Vilborg
**Béla Breznay** [breznai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Breznay Béla** estis hungara pastro, profesoro.

Béla Breznay  naskiĝis la 10-an de februaro 1844 en Hungara reĝlando en Barka (nuntempa Bôrka en Slovakio). Li mortis la 29-an de aprilo 1928 en Balatonlelle.

Biografio
---------

Béla Breznay frekventis gimnaziojn en Kassa, Eger, Rozsnyó, poste li studis filozofion en Nagyszombat, ekde 1863 li plulernis en Vieno. En 1866 li pastriĝis, poste li plulernis en alia altlernejo, kie li akiris teologian diplomon en 1870. Post siaj studoj li estis inspektoro en seminario en Pest (urbo), samtempe li komencis instrui en Universitato de Pest. En 1875 li studvojaĝis en Germanio, Svislando, Francio. En la sekva jaro li atingis la rangon publika ordinara profesoro. En la studjaro 1879 li estis dekano, en 1892 rektoro. En 1914 li pensiuliĝis, en la sekva jaro li estis nomumita titulara ĉambelano (prelato).

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Világos jog, kétes törv. Mi itt a teendő?* (1880)
* *A vallás ügyében* (1891)
* *XIII. Leó p. és a m. nemz.Gyászbeszéd* (1903) - funebra parolo
* *A modern kor hajnalán. Hofbauer Szt Kelemen atya élete.* (1912)
* *Lelkek ébresztője. Szózat a szétszórt magyarsághoz.* (1925)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Béla Breznay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Așchileu Mic** [aŝkileu mik] (hungare *Kisesküllő* [kiŝeŝkulo]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Cluj-Napoca. Așchileu Mic limas oriente kun Așchileu Mare, okcidente kun Ugruțiu (en komunumo Dragu, distrikto Sălaj), norde kun Adalin (distrikto Sălaj) kaj sude kun Berindu kaj Topa Mică. Administre ĝi apartenas al Așchileu Mare.

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estis en 1320. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs.*

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi nombris 723 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 388 (rumanoj, 11 % da hungaroj). Kolozs]]*).*
Așchileu Mic estas inter la malmultaj rumaniaj vilaĝoj, kies loĝantaro kreskis de 1992 al 2002. En la censo de 2002 la 403 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

| Etneco | Nombro | Elcentaĵoj |
| --- | --- | --- |
| rumanoj | 299 | 74,2 % |
| romaoj | 71 | 17,6 % |
| hungaroj | 33 | 8,2 % |

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Așchileu Mic en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
* Administracia mapo de la distrikto
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en grandvilaĝo Tiszadob.

Historio
--------

La (tiam katolika) kirko Sankta Nikolao estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento. La loĝantoj iĝis kalvinanoj ĉirkaŭ 1550, same la kirko. Inter 1768 kaj 1857 ĝi plurfoje estis trakonstruita aŭ pligrandigita laŭ malfrubaroko, tiutempe konstruiĝis la turo. La lastaj renovigaj laboroj okazis en 2009 .

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto. En la fasado meze la kvadrata turo plene reliefas. La konstruaĵo havas 3 enirejojn, la unua estas tra la turo, la aliaj 2 flanke de la navo. La turopinto estas piramida. La ĉefnavo havas ankaŭ krucnavon. Interne la mebloj kaj predikejo estis faritaj en proksimume en 1768, la kasona plafono en 1877. Iam la kirko estis ĉirkaŭita per ŝtona defenda muro, el tio parto estas videbla ankaŭ nun.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* aŭdebla sonorado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Babylonian numerals.svgLa babilonaj numeralaj ciferoj de 1 ĝis 59 de la sesdekuma sistemo
La **babilonaj ciferoj** estis la numeraj markiloj de la babilona nombrosistemo. Kiel ĉiuj aliaj kojnoskribaĵoj, ankaŭ ili estis skribitaj per kejlo sur molaj argilaj tabuletoj. Ĉi tiuj slaboj estis varmigitaj en porceramikaĵa forno kaj malmoligitaj, kaj tiele ili estas konservitaj ĝis hodiaŭ.

Tiu ĉi metodo unue estis uzata ĉirkaŭ la 19-a jarcento a.K. Ĝi baziĝis sur la sesdekuma nombrosistemo, kaj estas la plej malnove konata, kiu uzas poziciajn valorojn (similaj al la dekuma nombrosistemo nuntempe akceptita), t.e. nombrosistemo en kiu la valoro de nombro estas determinita ne nur per ĝia formo sed ankaŭ per sia pozicio de la numero en la nombro.

La uzo de pozici-valoroj estis tre grava evoluo kaj aritmetike kaj matematike, ĉar kaj nombradaj kaj kalkulaj metodoj, kiuj ne uzas pozici-valorajn, ofte bezonas multajn signojn por reprezenti nombrojn de meza grandeco aŭ pli (ekzemple, en la hebrea numera sistemo estas 22 signoj, laŭlonge de la hebrea alfabeto ĉiuj litero reprezentas kreskantan numeran kvanton; dum la romaj ciferoj eĉ relative mezaj nombroj povas esti skribitaj per longa serio de signoj). La babilonanoj superis la bezonon uzi malsamajn markojn por ĉiuj el la 60 ciferoj necesaj por tiun ĉi nombrosistemo uzante sekundaran kalkulsistemon, bazitan sur grupiĝo: ili havis unu markon por 1 kaj unu markon por 10, kaj ĉiun el la nombroj inter 1 kaj 59 estus reprezentita skribante la taŭgan nombron da markoj.

La Nulo
-------

Kvankam nombrosistemo bazita sur poziciaj valoroj bezonas specialan markon reprezentantan 0, tamen tia marko estis enkondukita por uzo en la babilonaj ciferoj nur en pli posta etapo. Ĝis tiam spaco estis lasita meze de la nombro por indiki nulon, kaj kiam la nuloj estis komence de la nombro, oni kutime povis kompreni tion el la kunteksto.

Ecoj kaj komparoj
-----------------

Kelkaj malsamaj teorioj estis proponitaj pri kial oni elektis bazon 60. Unu teorio sugestas ke la babilonanoj dividis la jaron en 360 tagoj (60 oble 6 egalas 360). Tamen tute ne estas klare, ke la babilonanoj ne sciis, ke estas pli ol 360 tagoj (diurnoj) en jaro. Krome, la majaa nombrosistemo ankaŭ donis gravecon al la nombro 360, kaj la majaoj sciis tion, ke en suna jaro estas pli ol 360 diurnoj. Alia teorio montras la belajn divideblajn ecojn de la nombro 60: ĝi estas dividebla per 1,2,3,4,5 kaj 6, tio estas, per ĉiuj unuaj ses naturaj nombroj (kaj do ankaŭ per 10,12,15, 20 kaj 30). Al tiu hipotezo kuniĝas alia hipotezo, ke la babilona nombrosistemo estas la rezulto de la unuigo de du malsamaj nombrosistemo, unu el kiuj uzis bazon 10 kaj la alian bazon 6.

Moderna heredo
--------------

La babilona nombrosistemo ankoraŭ resonas hodiaŭ: oni dividas ĉiun horon en 60 minutojn, kaj ĉiun minuton en 60 sekundojn. Ankaŭ, kiam ni mezuras angulojn uzante gradojn, ni atribuas al unu rondo de cirklo 360 gradoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Plimpton 322
* Nombrosistemo
* Romaj ciferoj

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Babilonaj ciferoj** en Vikimedia Komunejo
Ordeno de la Ĝartero.
Albert Chevallier Tayler Ceremonio de la Ĝartero.
En la Unuiĝinta Reĝlando estas multekoste ellaborita ĝartero kun surskribo "**Honi soit qui mal y pense**" la distingilo de alta kavalira ordeno, la Ordeno de la Ĝartero. Tiu ordeno nuntempe ankoraŭ estas portata ĉar la sinjoroj de la brita kortego ankaŭ hodiaŭ portas malnovmodajn ĝisgenuajn pantalonojn kun ĝarteroj.

La origino de la malnovfranca devizo, tradukita en Esperanto "Honton al tiu, kiu pensas malbonon", estus rekonduktebla al incidento dum balo en 1344. La ĝartero de Grafino de Salisbury (la bofilino de la reĝo, Joan de Kent) malsuprenglitis kaj reĝo Eduardo la 3-a estis tiel galanta por rebuki ĝin ĉirkaŭ ŝia kruro.
(En alia versio Eduardo ĝentile metis la ĝarteron ĉirkaŭ sia propra kruro, dirante "Honi soit qui mal y pense")

Al la korteganoj li dirus ke li "de tiu ĝartero farus la plej respektatan simbolon en la kristaneco". Post tio li instalis turnirsocieton konsistante el dufoje dekdu kavaliroj.

Ĝusta malnovfranca ortografio estus "Honny soit qui mal y pense" sed la eraro neniam estis korektita dum la jarcentoj. La ĝusta nuntempa franca ortografio estus "Honni soit qui mal y pense". 

* Kategorio Honi soit qui mal y pense en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dora Maar kun kato** (france ***Dora Maar au Chat***) estas pentraĵo el 1941 de la pentristo Pablo Picasso. Ĝi montras Dora Maar, la argentinan-francan amatinon de Picasso, sidantan sur seĝo kun malgranda kato ripozanta sur ŝultroj. La pentraĵo estas fama ĉefe pro esti unu el la plej multekostaj pentraĵoj en la mondo.

En la pentraĵo, Dora Maar sidas sur seĝo kun nigra kato sur la ŝultroj. Picasso ŝatis uzi grandajn kolorajn surfacojn kaj kontrastajn kolorojn por krei la fortan kaj specialan impreson de siaj pentraĵoj. La pentraĵo montras la vivstilon de tiu periodo. Ekzemple, la maniero vesti Dora Maar, ŝiaj akraj, bluaj ungoj, kiel kalenduloj, ilustras la tiutempan pentrostilon de Picasso. Ĉi tiu kubisma pentraĵo montras Dora Maar kiel duoble-vizaĝan virinon - ĝi montras ŝian saĝon kaj ŝian emon plori. Maar ne ŝatis katojn, kaj la inkludo de kato en la pentraĵo montras la regadon de Picasso pri ŝi. La "kalenduloj" aldonitaj al Maar montras, ke la rilato de ŝi kaj Picasso finiĝis. Krome, la dua mondmilito, kiu okazis tiutempe, kaj speguliĝas en la malfacila tempo, kiam la paro vivis en Parizo.

Historio
--------

La kanvaso, kun grandeco de 128,3 kaj 95,6 cm, estas unu el multaj portretoj de Dora Maar, kiujn Picasso pentris tra ilia rilato, kiu daŭris preskaŭ jardekon. Picasso enamiĝis al Maar-29-jaraĝa kiam li estis 55-jaraĝa, kaj ili baldaŭ translokiĝis kune. 1941, kiam la nazioj konkeris Francion. En la 1940-aj jaroj, la pentraĵo estis aĉetita de kolektantoj Lee kaj Marie Block de Ĉikago. Ili vendis la pentraĵon en 1963. Post tiu jaro, la pentraĵo ne plu montriĝis, sed nur komence de la 21-a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildo de *Dora Maar au chat*
**Higuera** aŭ Higuera de Albalat [iGEra] (Figarbo, kies folio videblas en la blazono) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *higuereños*. La censita populacio en 2008 estis de 108 loĝantoj.

Situo
-----

Higuera de Albalat estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campo Arañuelo; je 100 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 141 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 40,54 km². Ĝi situas je 30 km de Navalmoral de la Mata, plej proksima urbo atingebla perbuse. Je 55 km de Trujillo, je 79 de Plasencia, je 82 de Guadalupe kaj je 216 de Madrido.

Ekonomio
--------

Vidaĵo de Higuera.
Enirejo al Higuera.
Agrikulturo kaj brutobredado.

Demografio
----------

|  |
| --- |
| **Demografia evoluo de Higuera (Cáceres) inter 2001 kaj 2006** |
| **2001** | **2002** | **2003** | **2004** | **2005** | **2006** |
| 2007 | 2008 | 107 | 110 | 105 | 100 |

Geografio
---------

La vilaĝo situas inter la montaretoj El Campillo kaj El Frontal, ene de la periferio protekta de la Nacia Parko de Monfragüe, kaj pro tio ĝuas de flaŭro kaj faŭno protektitaj kaj pejzaĝo belega. La municipa teritorio etendiĝas norde ĝis la rivero Taĵo, ene de la komarko de Los Ibores kaj la *Mancomunidad del Campo Arañuelo* (Municiparo).

Historio
--------

Kun la najbaraj komunumoj de Romangordo kaj Casas de Miravete, integras la nomita *Campana de Albalat* (Sonorilo de Albalat), municipa organizaĵo kiu datiĝas de la 13a jarcento kaj kiu grupigis en unusola konsilantaro la municipojn de la tri vilaĝoj kaj de aliaj municipoj aktuale malaperintaj. Oni diras, ke temas pri la plej antikva municiparo de Ekstremaduro.

La nomo devenas de la antikva araba medino konata kiel *Maĥada Albalat* (kio signifas "pasejo, ŝoseo"). La medino datiĝas de la 11a jarcento kaj ties ruinoj povas ankoraŭ estis vidataj ĉe la rivero Taĵo, ene de la municipa teritorio de Romangordo.

Aktuale, la *Campana de Albalat* restas kiel memoraĵo kaj servas al la tri municipoj por komuna organizado de diversaj festoj kaj aktivaĵoj.

Vidindaĵoj
----------

* Ruinoj de islama fortikaĵo de la 10a kaj 11a jarcentoj en la monto de Castil Oreja.

Vidaĵo de la Preĝejo de San Sebastián.
* Preĝejo de San Sebastián de la 16a kaj 17a jarcentoj, kun sonorilturo de du partoj el ŝtono kaj el briko, simbolo de la vilaĝo. Oni supreniras per helika ŝtuparo en ekstera cilindro. En la interno estas ununura navo, poligona absido kaj diversaj retabloj kaj figuroj.
* **Ponto de Albalat** je 10 km konstruita en epoko de la imperiestro Karlo la 1-a.
* Vojoj de kampara piedirado ĉefe en areo de abandonitaj minejoj kaj akvorezervujo.

Eksteraj ligiloj
----------------

(En la hispana)

* Informo de la municipo en la Portalo de la *Mancomunidad Campo Arañuelo* Arkivigite je 2009-06-17 per la retarkivo Wayback Machine.
* Higuera en la socia retejo Facebook.
* Pri la municipo en la regiona ĵurnalo *Hoy*.

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ informo de la retejo *Paseo Virtual*
**Carrión** [kaRJON] estas rivero de Hispanio, kiu fluas tute nur tra la provinco Palencio (Kastilio kaj Leono). Ĝi estas alfluanto de la rivero Pisuerga, kiu siavice fluas al la rivero Douro. Ĝi ekfluas ĉe *Fuentes Carrionas*, en la reto de Naturaj Lokoj ene de la natura parko Montaña Palentina kaj fluas tra Velilla del Río Carrión, Guardo, Saldaña, La Serna, Carrión de los Condes, Villoldo, Monzón de Campos, la ĉefurbo Palencio, kaj Villamuriel de Cerrato. Ĝi kuniĝas al la rivero Pisuerga en la municipa teritorio de Dueñas.

Carrión tra Palencio.
En ĝia baseno oni konstruis la akvobaraĵojn kiuj generas la akvorezervejojn de Camporredondo kaj de Compuerto.

Ĉefa aparteco estas ke, spite 179 km de longo, la tuta fluejo formas parton de ununura provinco, nome Palencio.

Bildoj
------

* Tra VelillaTra Velilla
* Tra Carrión de los CondesTra Carrión de los Condes

* Kategorio Carrión (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771367
* BNE: XX5658889
 |
**Dor** (asire Duru, greke Dora) estis antikva urbo situanta ĉe la Karmel-bordo en la hodiaŭa Israelo, je ĉ. 30 km de Hajfo.

En la Biblio
------------

La urbo estas menciita en la Biblio.

* Joŝuo 11, 1-2: 12, 23: 17, 11
* Juĝisto 1, 27
* Reĝoj (1), 4, 11
* Kroniko (1) 7, 29

Historio
--------

La grekoj rigardas nomis ĝin Doros, post filo de Poseidon kaj tiel kiel fondinton de la urbo.

Dor posedis jam ekde tempo de la Ahaboj urbomuron kun kvarĉambra turo. Iom antaŭ la asira konkero, la unuaj grekoj importis, uzis jam ceramikaĵojn. Dor kaj la Ŝaron-ebenaĵo, Galilea, Jezreel-ebenaĵo estis okupita fare de la asiroj (732/733 a.K.). Dor estis tute detruita.

La urbo estis en la 720-aj jaroj rekonstruita sub regado de Salmanassar la 5-a (726-722 a. K.). Dor (Duru) iĝis (kiel Megiddo kaj Samaria) ĉefurbo de la asira provinco, kiu entenis ankaŭ feniciajn urbojn ĉe la marbordo, sed kiuj do havis aŭtonoman statuson. El Dor iris la vojo tra la ebenaĵo de Ŝaron al marbordo post Jaffa. Oni konstruas en Dor grandegan urbomuron kun pordoj kaj kvarĉambraj turoj, laŭ asira ekzemplo. La muro – dika je 2 m - havis ŝtonan fundamenton, dum la muro mem konsistis el argilbrikoj, foritgita ĉe la eĝoj per ŝtonoj. La domoj de tiu tempo havis ŝtonan pilastron. La asira regado finiĝis en ĉ. 630 a. K. la urbo en 603 iĝis parto de la Babilona Imperio.

La Persa regado komenciĝis en 538 a.K. kaj oni tiutempe konstruis novan urbomuron kun duĉambraj turoj. Tiutempe nomis ĝin la grekoj Doros kaj staris sub regado de Sidon. Poste la urbo venis sub regadon de Euagoras la 1-a de Salamis (4. jc.), en 332 konkeris ĝin Aleksandro de Makedonio. Inter 296-201 estis ĝi en posedo de ptolemajoj kaj konstruis tie urbomuron Ptolemajos la 5-a. La nova grekstila urbomuro konsistis el sabloŝtonaj rektangulaj blokoj, longaj 1 m. La muro havis dikon de 2 m dick kaj estis tute el ŝtono.

La urbo estis posedo inter 200-104 de seleukidoj, inter 104-63 de hesmoneoj,

Elfosadoj
---------

La unuaj elfosadoj sur areo de *Tel Dor* okazis en 1923-24 fare de la British school of archaeology de Jerusalemo sub gvido de John Garstang. Tio okazis en tri etapoj de la romia epoko ĝis la bronza epoko.

Pluaj esploroj okazis ekde 1950 fare de J. Leibowitz, inter 1979-80 kaj 1983 fare de Claudine Dauphin. Ekde 1980 esploras la areon la Hebrea Universitato de Jerusalemo kun gvido de Ephraim Stern.

Literaturo
----------

* E. Stern, The walls of Dor. IEJ 38, 1988, 6-14.
* Ephraim Stern, Dor: ruler of the seas, nineteen years of excavations at the Israelite-Phoenician harbor town on the Carmel coast (Jerusalem, Israel Exploration Society 2000).
* E. Stern, Archaeology of the Land of the Bible (New York 2001).

* Kategorio Dor (antikva urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Carry Amelia NATION** (naskiĝis kiel MOORE la 25-an de novembro 1846, Garrard, Kentucky, mortis la 9-an de junio 1911, Leavenworth, Kansas) estis usona kontraŭalkoholulo. Ŝi estis ĉefe konata pro tio, ke ŝi detruis drinkejojn per hakilo. Nation apenaŭ ricevis apogon de la naciaj kaj internaciaj kontraŭalkoholaj movadoj, sed ŝia agado verŝajne helpis la enkondukon de la usonan alkoholkonsuman prohibicio en 1919.

Ŝi altis ĉirkaŭ 180 cm kaj pezis ĉirkaŭ 80 kg, kiu vestis sin per puritanaj nigraj kaj blankaj vestoj.

Ŝi edukiĝis instruistino, en 1867 geedziĝis kun la juna kuracisto Charles Gloyd, kiun ŝi forlasis post kelkaj monatoj pro ties drinkemo. Ŝi denove geedziĝis en 1877 kun David Nation, juristo, ĵurnalisto kaj pastoro. Lia dua edzo divorcis en 1901, post kiam ŝi forlasis ankaŭ lin.

Kiam la usona Suverena Kortumo mildigis la alkoholkonsumadon, komercadon en Kansaso (1890), Nation aliĝis al la kontraŭalkohola movado. Ŝi sola aŭ kun kantantaj – religiajn homnojn – virinoj marŝis en la drinkejon kaj tie komencis kanti, preĝi, riproĉi kaj detrui ekipaĵojn per hakilo. Ŝi ofte estis punita je prizono, sed ŝi elaĉetis sin el la puno per enspezoj de prelegaj rundvojaĝoj kaj vendo de suveniraj hakiloj.

Ŝi kondukis agadojn kontraŭ insitutoj, eksterlandaj nutraĵoj, tabako, taliumo, mallongaj jupoj kaj pornografiaj bildoj. Li estis porparolanto de la virina balotrajto.

* Kategorio Carry Nation en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141674
* GND: 124344259
* LCCN: n82130701
* VIAF: 55078281
* ISNI: 0000 0000 8134 5238
* BNF: 14452391w
 |
"Doppelgänger 1", pentraĵo de Sebastian Bieniek

 Kiel ili memtrovis sin, akvopentraĵo de Dante Gabriel Rosetti, 1864
***Doppelgänger*** estas la germana vorto por difini la fantomeskan duoblulon de viva homo, ofte portretita kvazaŭ malbona aŭguro laŭ la Germana folkloro. Etimologie, la vorto devenas el *doppel* (duobla) kaj *Gänger* (marŝantulo).

Ĝia plej antikva formo, elpensita de novelisto Jean Paul en 1796, estas *Doppeltgänger*, 'kiu marŝas cise'.

Oni uzas ĉi tiun vorton, por nomigi ajnan duoblulon de alia homo, sed ankaŭ por bestoj aŭ fikciaj aĵoj, kutime ligita al la ideo pri la malbonkora ĝemelo aŭ dulokiĝo.

En ĉiutaga vivo, tiu vorto tutmondiĝis por koncerni determinitan ulon aŭ ulinon, kiu iel similas ĉu fizike, ĉu psiĥe, al alia homo.

Mitologio
---------

Laŭ mitaro de Antikva Egipto, 'ka' estis sentebla duobla spirito, kiu havis la samajn memoraĵojn kaj sentojn kiel la aliulo al kiu ĝi apartenis. Fakte, ene de Egipta mito nome La Greka Princino, kiu estas disvolvita laŭ la Egipta vidpunkto pri la Troja Milito, ĉi 'ka' de Heleno estis uzita por misgvidi Parison de Trojo, helpante por ke la milito instigu ties finon.

Laŭ la Nordia Mitologio, *vardøger* estas fantoma duoblulo kiu antaŭas vivan homon kaj estas vidita farante liajn agojn, kiuj poste estos ripetitaj de tiu posteulo. Laŭ Finna mitologio, ĉi tiu fenomeno nomiĝas *etiäinen* (ulo kiu alvenas unua).

Ankaŭ, laŭ la Britia antikva mitologio same kiel okazas laŭ Franca folkloro, Doppelgänger estas versio de *Ankou*, enkarniĝo de la morto.

Psikiatrio kaj psiĥeco
----------------------

Heaŭtoskopio estas psikiatria kaj neurologia koncepto, kiu koncernas la redubligan haluciniĝon por vidi la meman korpon de determinita distanco, kiu estas interpretita kiel simptomo de skizofrenio aŭ epilepsio.

* Kategorio Doppelgänger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 596510
* GND: 4345678-9 4136043-6, 4345678-9
* LCCN: sh96003023
* NKC: ph182338
 |
**Götz KUBITSCHEK** (naskiĝinta la 17-an de aŭgusto 1970 en Ravensburg) estas germana publicisto, eldonisto kaj politika aktivisto.

Kariero
-------

Kutischek trapasis la abiturientan ekzamenon en 1990 kaj studis post la armeservo inter 1992 kaj 1999 en Hanovro kaj Heidelberg germanistikon, geografion kaj filozofion por instruado en gimnazio. La magistriĝlaboron li verkis pri la eseisto kultura Friedrich Georg Jünger. Poste li apartenis al la ĵurnalistaro de la semajngazeto *Junge Freiheit* kaj kunfondis la pensfabrikon novdekstrisman *Institut für Staatspolitik* (IfS).

Ekde 2002 li estas afergivdanto de la eldonejo *Antaios* (antaŭa nomo ĝis 2012: *Edition Antaios*) kies sidejo estas en Steigra-Schnellroda. Ekde 2003 li krome responsas pri la eldonado de la gazeto *Sezession* kaj prizorgas la poste estiĝintan samnoman blogon. Li ankaŭ estigis diversajn politikajn kampanjojn kiel ekz. *Konservativ-subversive Aktion* (KSA) aŭ *Ein Prozent für unser Land*. Ŝajne li ankaŭ akompanis la evoluon de la idearo de la *Identiteca movado* (Identitarian Movement) en Germanlando. En la jaro 2015 li ofte prelegis ĉe la manifestaciemuloj de *PEGIDA* en Saksio. Ekster tio li ankaŭ estas en bonaj rilatoj kun anoj de la partio *Alternativo por Germanio*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Götz Kubitschek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Götz Kubitschek en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Götz Kubitschek ĉe Eldonejo Antaios
* Artikolo ĉe tagesspiegel.de *Götz Kubitschek - der Stratege der Neuen Rechten*, 28.8.2018
* *Auf dem Rittergut. Eine Begegnung mit Deutschlands Neuen Rechten*, 15.8.2011, ĉe 3sat
* Artikolo ĉe NZZ *Hauptsache, radikal: Wie der Verleger Götz Kubitschek die AfD auf seinen Kurs bringt*, 14.9.2018


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622480
* GND: 133767167
* LCCN: n2007068472
* VIAF: 59407111
* ISNI: 0000 0000 4965 7637
* SUDOC: 08080330X
* BNF: 15597515p
 |
**Dorando PIETRI** (16-an de oktobro 1885 en Correggio - 7-an de februaro 1942 en San Remo) estis itala maratona kuristo.

Dorando Pietri ĉe la celo, 1908
Li partoprenis jam la olimpikan interludojn en 1906 en Ateno, sed la konkuron ne povis fini.

Dum la Somera Olimpiko 1908 en Londono li same kuris la maratonon, longtempe sur la dua loko - post la sud-afrika Charles Hefferon -, sed sur la lasta kilometro Dorando Pietri povis superi lin. Pietri alvenis la stadionon per granda avantaĝo, kie sidis 75.000 spektantoj. Por li restis nur la duona stadionrondo, sed li estis tiel laca, ke li ekis en la falsan direkton. Kiam la juĝisto montris la ĝustan direkton, li kolapsis tute sen forto. La lastan 350 metrojn li kolapsis kvinfoje, fine helpis lin la ĉeestantaj kuracistoj kaj juĝistoj tra la cellinio, kiam la usona John Hayes alvenis la stadionon 10 minutojn post Pietri.

Pro la ekstera helpo, li estis diskvalifikita kaj ĉampiono iĝis John Hayes. Dorando Pietri ricevis oran pokalon de la brita reĝino pro lia batalema povumo. Lia historio trakuris la internacian gazetaron kaj alportis popularecon de la Olimpikaj Ludoj.

La Sherlock-Holmes-aŭtoro Arthur Conan Doyle verkis detalan kaj emocia artikolon por la gazeto "Daily Mail" (25-an de julio 1908), kiu helpis konatigi la mondon al historio de Dorando Pietri. Samtempe publikigis Conan Doyle legantan leteron, en kiu li avokis por monkolekto por Dorando Pietri.

Li partoprenis konkursojn ĝis 1911, poste li inverstis la kolektitan monon al hotelo - kun sia frato. La hotelo bankrotis, psot kio li translokiĝis al Sanremo, kie li direktis aŭtomontejon.

Pietri mortis en koratako, en aĝo de 56 jaroj.

* Kategorio Dorando Pietri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255140
* GND: 13405024X
* LCCN: no2008021110
* VIAF: 6140053
* ISNI: 0000 0000 4525 0872
* SUDOC: 12703515X
 |
**Donvidas** [donBIdas] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Donvidas* estas komprenebla etimologie kiel Don Vidas, alude al iu reloĝanto tiunome: en la *Cantar de Mio Cid* aperas judo samnoma. Ankaŭ en Mezepoko, ĝi estis konata kiel Mingolián aŭ Domingalián, same alude al iu reloĝanto.

Donvidas en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
La preĝejo havas mudeĥaran absidon.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 11,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 30 loĝantojn. Ĝi perdis 150 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 63 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Muriel de Zapardiel (Valladolid), Palacios de Goda, Sinlabajos kaj Aldeaseca.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. La preĝejo havas mudeĥaran absidon.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761608
 |
**Carrizo de la Ribera** [kaRIzo delariBEra] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi estas ĉe la centro de la provinco. *Carrizo de la Ribera* estas etimologie komprenebla kiel *Kareksejo de la Rivero*.

Carrizo de la Ribera estas en la centro.
Festo.
Festo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carrizo de la Ribera, Huerga del Río, La Milla del Río, Quiñones del Río kaj Villanueva de Carrizo, okupas totalan areon de 41,85 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 266 loĝantojn. Kvankam meze de la jarcento la urbo prosperis pro la kultivado de lupolo, ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 25 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado rilate al la monaĥejo de Santa María de Carrizo, starigita en 1176. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (lupolo), kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildoj
------

* Pordego de la monaĥejo.Pordego de la monaĥejo.
* Baroka retablo de la monaĥejo.Baroka retablo de la monaĥejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760943
* LCCN: n82233706
* VIAF: 153636523
* SUDOC: 155811886
* BNF: 11996885k
 |