recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Kastelo de Karlo la 5-a** en Hondarribia (Gipusko) Hispanio, nun destinita al Turisma Restadejo, estas unu el la plej signifaj konstruaĵoj de la urbo.

Historio
--------

Temas pri fortikaĵo kun rektangula plano konstruita fine de la 10-a jarcento fare de la reĝo Sanĉo la 2-a de Navaro kaj pligrandigita fare de Sanĉo la 6-a en 1194 en la plej alta parto de la promontoro. Oni atestas en 1200 la ekziston de la kastelo en rilato kun la preno de Gipusko fare de Alfonso la 8-a. Pli poste, la Katolikaj Gereĝoj konstruis kastelon kiun Karlo la 5-a mendis pligrandigi kaj restaŭri, konstruante grandan rektangulan artilerian platformon al kiu ni ŝuldas la reprezentan fasadon de la konstruaĵo. 

Dum la plejparto de ĝia historio ĝi estis destinita al la uzo de garnizono kaj rezidejo de la guberniestro de la milita placo. Ĝi suferis multnombrajn damaĝojn laŭlonge de ĝia historio. En 1660 ĝis servis kiel rezidejo de la hispana reĝa familio dum la geedziĝo de la hispana infanto kun la estonta franca reĝo Ludoviko la 14-a en la proksima Insulo de la Fazanoj. En 1794 ĝi restis severe damaĝita de la francaj soldatoj. Komence de la 20-a jarcento la konstruaĵo troviĝis en ruinoj. En 1968 ĝi estis restarigita kaj transformita en Turisman Restadejon, uzo kiu daŭras ĝis hodiaŭ, estante la sola de tiu reto de ŝtataj hoteloj kiu troviĝas en la Provinco Gipusko.

Bildgalerio
-----------

* Enir-salonoEnir-salono
* FasadoFasado
* InternoInterno
* InternoInterno
* EnirejoEnirejo

Referencoj
----------

1. ↑  Ministerio de Cultura, Patrimonio Histórico

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo de Karlo la 5-a (Hondarribia) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Castillo de Carlos V (Fuenterrabía) en la hispana Vikipedio.*
La **Granda Slavea Lago** (angle *Great Slave Lake*, france iom mise Grand lac des Esclaves) estas la due plej granda lago de la Nordokcidentaj Teritorioj en Kanado - Granda Ursa Lago estas la plej granda -, la plej profunda lago de Nordameriko, kaj la deke plej granda lago de la mondo. Ĝi estas 480 km longa, 19 ĝis 109 km larĝa, kaj kovras 28.400 km² en la suda parto de la NOT. Ĝia volumeno estas 2,090 km³. La lago nomiĝas laŭ la indiĝenaj loĝantoj de ĉi tiu regiono, la slaveoj (angle *Slavey*), kvankam tradukintoj nekonscia pri ĉi tio ofte tradukis la nomon kvazaŭ ĝi estus *Granda sklava Lago*.

La Granda Slavea Lago ricevas sian akvon ĉefe de la riveroj *Hay* kaj Slavea Rivero, kaj la akvo ĉefe elfluas per la rivero Makenzio. Kvankam la okcidenta lagobordoj estas arbar-kovritaj, la orienta bordo kaj norda brako estas tundrecaj. La sudaj kaj orientaj bordoj atingas la randon de la Laŭrenca tabulo. Same kiel tiaj nordaj lagegoj kiaj la Granda Ursa Lago kaj Atabaska Lago, la Granda Slavea Lago estas restaĵo de vasta post-glaĉera lago.

La Orienta Brako de la Granda Slavea Lago plenplenas je insuloj kaj frapantaj vidaĵoj, interalie de altaj krutaĵoj kaj ŝaŭmantaj riveroj. La Duoninsulo Pethei dividas la Orientan Brakon je Golfeto McLeod en la nordo kaj Golfeto Christie en la sudo. La sola komunumo ĉe la Orienta Brako estas *Lutsel K'e*, vilaĝeto de ĉ. 350 homoj, plejparte deneoj parolantaj la ĉipevajanan lingvon.

Brita pelto-komercisto *Samuel Hearne* esploris ĉi tiun regionon en la jaro 1771 kaj transiris la glaciiĝintan lagon, al kiu li unue donis la nomon Lago *Athapuscow* (laŭ franca misprononco de la vorto Athabaska). En la 1930-aj jaroj, oni malkovris oron tie, kio gvidis al la fondiĝo de la loĝloko Yellowknife, la ĉefurbo de la Nordokcidentaj Teritorioj. Aliaj urbetoj situantaj laŭborde de la lago estas *Fort Providence, Hay River* kaj *Fort Resolution*.

La lago estas glaci-kovrita meze dum ok monatoj de la jaro. Dum la vintro la glacio estas sufiĉe densa ke kamionoj povas sekure veturi sur ĝi. Ĝis 1967, kiam oni konstruis tutsezonan ŝoseon ĉirkaŭ la lago, oni dissendis varojn kamione de la urbo Yellowknife, kiu situas ĉe la nordokcidenta bordo de la lago. Oni ankoraŭ liveras varojn kaj benzinon al la diamanto-minejoj ĉe la fonto de la rivero Coppermine per kamionoj kiuj veturas laŭ la vintra vojo kiu transpasas glaci-kovritajn lagojn. Oni bezonas veturi per pramŝipo por atingi la urbon Yellowknife somere kiam la lagon ne kovras glacio.

Sude de la Granda Slavea Lago, en malproksima angulo de Nacia Parko de la Arbara Bizono, estas nestejo de restanta aro de amerikaj gruoj, malkovrita en la jaro 1954(reference).

Vidu ankaŭ
----------

* Rivero de la Sklavoj

* Granda Slavea Lago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Granda Slavea Lago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128204
* GND: 4094089-5
* LCCN: sh89000460
* VIAF: 243456994
 |
**Dolgovaške Gorice** (hungare *Hosszúfaluhegy* [hosUfaluhedj]) estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Lendava. En ambaŭ lingvoj la loknomo signifas: longa vilaĝo-monto.

Municipo Lendava en Slovenio, kie Dolgovaške Gorice troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5  km²
* Alto super marnivelo: 267 m
* Koordinatoj: 46° 0′ N 16° 0′ O﻿ / ﻿46.000 °N, 16.000 °O﻿ / 46.000; 16.000 (mapo)
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 9220
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Dolgovaške Gorice situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ la hungara landlimo, laŭ traira flanka vojo.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito Hosszúfaluhegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la vilaĝon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
Prof. **Herbert Lionel ELVIN** (naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1905 - mortis la 14-an de junio 2005, malpli ol du monatojn antaŭ sia 100-jariĝo, en Kembriĝo (Britujo) estis honora patrono de UEA.

Li naskiĝis en la sama semajno, kiam en Bulonjo-ĉe-Maro estis kunvenanta la unua Universala Kongreso. Jam kiel junulo li lernis Esperanton. En 1924, kiam li estis 19-jarulo, aperis lia traduko *El la Skizlibro* de la usona verkisto Washington Irving.

Elvin faris imponan karieron kiel edukisto. De 1950 ĝis 1956 li estis direktoro de la Eduka Departemento de Unesko. Poste li estis profesoro pri edukado ĉe la Londona Universitato kaj de 1958 ĝis emeritiĝo en 1973 direktoro de ĝia Instituto pri Edukado.

Prof. Elvin estis dojeno de la Honora Patrona Komitato de UEA, al kiu li estis invitita jam en 1963. En la 56-a UK 1971 en Londono, li estis rektoro de la Internacia Somera Universitato.

Tradukoj
--------

* Irving, Washington: *El la Skizlibro* (Leipzig: Hirt, 1924. - 65 p.)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 48743
* LCCN: n50009604
* VIAF: 108702854
* ISNI: 0000 0000 8173 6247
* SUDOC: 077657772
* NDL: 00521447
* BIBSYS: 90708676
* NKC: kup20030000025003
 |
Muzika tempoindiko por 120 BPM 
**BPM** (***b**atoj **p**o **m**inuto*, laŭ la angla *beats per minute*) estas alia nomo por la mezuro **MM** (laŭ la germana *Mälzels Metronom*, mekanika metronomo proponita de *Johann Nepomuk Mälzel*) por la tempo de muzikaĵo. Temas pri la nombro de taktotempoj aŭ batoj ene de unu minuto. La taktotempoj kutime estas kvaronnotoj (ĉe taktoj kiel 4/4, 3/4, 2/4), ĉe kunmetitaj taktoj (6/8, 9/8, 12/8) kutime tri okonoj (punktigita kvaronnoto) kune formas baton. Kiel frekvencindiko 1 bpm laŭas 1/60 Hz.

Tradiciaj tempoindikoj en BPM
-----------------------------

* Largo = 40–60 BPM
* Larghetto = 60–66 BPM
* Adagio = 66–76 BPM
* Andante = 76–108 BPM
* Moderato = 106–120 BPM
* Allegro = 120–168 BPM
* Presto = 168–208 BPM

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Batoj po minuto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

ĉiuj germanlingvaj:

* Umrechner von BPM-Werten und Samplelängen
* BPMDATABASE - online BPM-Datenbank - mit etwa 23.000 Einträgen
* BPM4DJS - online BPM-Datenbank - mit etwa 41.000 Einträgen Arkivigite je 2009-06-16 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Karlštejn (apartigilo) |

Koordinatoj: 49° 42′ 53″ N 16° 03′ 49″ O﻿ / ﻿49.71472 °N, 16.06361 °O﻿ / 49.71472; 16.06361 (mapo)

**Karlštejn** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Svratouch, troviĝanta en distrikto Chrudim. Ĝi troviĝas proksimume 2 km oriente de Svratouch. Estas ĉi tie registritaj 10 adresoj. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 8 loĝantoj.

Karlštejn situas en katastra teritorio **Svratouch** kun areo 12,72 km².

Historio
--------

La devena domaro estiĝis en la 1-a duono de la 18-a jarcento. Loĝejojn konstruis ĉi tie laboristoj okupitaj en gisejo en proksima Česká Cikánka. La konstruaĵoj estas disigitaj sur alta supraĵo super Svratka kaj Svratouch.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 40 |
| 1880 | 48 |
| 1890 | 52 |
| 1900 | 36 |
| 1910 | 27 |
| 1921 | 49 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 53 |
| 1950 | 15 |
| 1961 | 19 |
| 1970 | 9 |
| 1980 | 4 |
| 1991 | 3 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 7 |
| 2011 | 7 |
| 2021 | 8 |

Memorindaĵoj
------------

Ĉasistan kastelon Karlštejn lasis konstrui en la jaroj 1767–1776 Filip Kinský, posedanto de senjorujo Rychmburk. Ĉe la kastelo estadis ĉasarbaro. En la areon de kastelo estas enkonstruigita kapelo de sankta Edigio, kiu ĉi tie situis pli baldaŭ ol la kastelo, altaro en la kapelo estis laŭ dokumentoj konsekrita la 20-an de septembro 1708 fare de abato de monaĥejo Hradiště.

En la jaro 1823 aĉetis la senjorujon familio Thurn-Taxis, en la kastelo estis arbaristejo. En la jaro 1945 la kastelo estis naciigita, transprenis ĝin gimnastika unueco TJ Spartak Svratka, kiu en la kadukiĝanta konstruaĵo riparis tegmenton kaj volis ĉi tie establi turistan tranoktejon kaj bildejon, sed pro manko de financaj rimedoj tio ne okazis. Ekde la 1960-aj jaroj la objekto estis riparata.

Fotogalerio
-----------

* Kastelo KarlštejnKastelo Karlštejn
* Kastelo KarlštejnKastelo Karlštejn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Svratouch (2) |
| --- |
| Karlštejn ~ Svratouch |

 |
**Villoria** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Zona de Cantalapiedra y Las Villas. *Villoria* estas tradukebla etimologie al *Orkolora Vilaĝo* aŭ eble estus aludo al Sankta Oria, de sama etimologia deveno.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 31,65 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 1 368 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 300 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas norde kun Cantalpino, oriente kun El Campo de Peñaranda kaj Villar de Gallimazo, sude kun Ventosa del Río Almar kaj okcidente kun Moríñigo kaj Villoruela. Ĝi distas 26 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, kaj nun gravas servoj kaj konstruado. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753666
* VIAF: 316734070
 |
**Villovieco** [biljoBJEko] estas municipo en la centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 23,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 68 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis pli ol 300 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 39 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Maria.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772218
 |
Artikita pupo
Manekeno en la *Enciklopedio*, Parizo 1753
**Artikita pupo** aŭ **manekeno** (el la itala: *manichino*) estas abstrakta modelo de homa korpo. Ĝi prezentiĝas kiel malgranda ligna pupo kun moveblaj brakoj kaj kruroj.

En pentrarto
------------

La artikita pupo estas uzata en desegnoarto kaj pentrarto, ĉefe por montri la proporcioj de la homa korpo dum diversaj movoj aŭ gestoj. Unua uzis tiajn manekenojn, laŭ Giorgio Vasari, verŝajne Fra Bartolomeo, sed ekzistas ankaŭ mencioj en la *Trattato dell'architettura* de Antonio Filarete ĉirkaŭ 1460. Famaj desegnaĵoj pri artikitaj pupoj estas de Albrecht Dürer.

En kudrado
----------

Kudristoj kaj vestfasonistoj uzas artikitajn pupojn por modeligi vestaĵideojn kaj konceptojn kaj kontroli ilin rilate al homoj moviĝoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Montrofenestra pupo

Bibliografio
------------

* *Gliederpuppe* (artikita pupo) en Kurt Fassmann (Hrsg): *Sachwörterbuch der Weltmalerei.* volumo 4 de *Kindlers Malereilexikon*, eldonita de Germain Bazin, Horst Gerson, Lawrence Gowing k.a. Kindler Verlag, Zürich 1964-1971.
* Sebastian Gradinger (2008): *Der Beruf des Fotomodells. Der Körper als Kommunikationsinstrument* (Profesio fotomodelo. La korpo kiel komunikilo.), VDM Verlag. (*Die historische Entstehung der Gliederpuppe*, La historia estiĝo de la artikita pupo)

* Kategorio Artikita pupo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arthur „Artie" WHETSOL**, ankaŭ skribita **Arthur Whetsel**, (naskiĝis 1905 je Punta Gorda en Florido; mortis la 5-an de januaro 1940 en Novjorko) estis usona trumpetisto de ĵazo, kiu apartenis al la praa personaro kaj pli malfrue ekde 1928 ĝis 1937 al la personaro de la Orkestro Duke Ellington.

Vivo
----

Whetsol pasigis sian infanaĝon en Vaŝingtono, kie li amikiĝis kun Duke Ellington. Li apartenis al la praa instrumentistaro de la Orkestro Duke Ellington, al la kvinopo "The Washingtonians". Kun Ellington li iris septembron de 1923 al Novjorko, por aliĝi al la bando de Elmer Snowden (unuaj surdiskigoj en 1924). En 1924 li pretertempe neglektis muzikon por studi medicinon ĉe la Universitato Howard. Tial li ne estas aŭdebla je la unuaj sonregistraĵoj de Ellington el novembro de 1924.

En 1928 li estis ree en la bando, kie li kunverkis kelkajn el la plej konataj sonregistraĵojn el la epoko de „Cotton Club" (Li ludis solaĵojn en „Black Beauty", „Black and Tan Fantasy", „The Mooche", „Mood Indigo"). Lia lirika stilo tiam kontrastis tiun de Bubber Miley kaj servis al Ellington kiel modelo por pli malfruaj instrumentistoj (ekzemple lia posteulo Harold Shorty Baker). En 1937 li forlasis la orkestron de Ellington pro mensmalsano.

Literaturo
----------

* James Lincoln Collier: *Duke Ellington. Genius des Jazz*. Ullstein, Berlino 1999, ISBN 3-548-35839-X.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

1. ↑  Whetsol, filo de adventisto de la Sepa Tago de meksika deveno, vere nomiĝis familinome Schiefer, alprenis tamen la naskiĝnomon de sia patrino (Komparu Collier, p. 49).
2. ↑  Gunther Schuller „Early Jazz", p.341 mencias rimarkigojn de Ellington, kiu estis aparte impresita de la efekto de la melankolia ludo de Whetsol en la funebromarŝo de „Black and Tan Fantasy". Collier notis: "Ellington amis lian elegian sonon, de kiu li diris, ke li eklarmigas la aŭskultantojn"

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 406723
* GND: 1114999148
* LCCN: n80124237
* VIAF: 71582950
* ISNI: 0000 0000 2563 1248
* SUDOC: 085647977
* BNF: 13943953r
* MBA: f96e7b86-3f28-4205-9e39-58d4559f1513
* BIBSYS: 1054046
* ICCU: DDSV062425
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri fervoja bufro kies ĉefa principo estas elasta afiformiĝo. Por aŭta bufro rigardu la paĝon Bufro (aŭto). Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Bufro.* |

fervojaj bufroj ĉe la finoj de du vagonoj
modelo de fervoja bufro
**Bufro** estas konstrua parto kun puŝrisortego por moderigi la kunpuŝiĝojn de fervojaj veturiloj. La bufro bremas la veturilojn je kontrolita maniero, sed apenaŭ forprenas mekanikan energion, ĉar la aliformiĝo de la risorto estas elasta kaj sendamaĝa. Tio helpas eviti damaĝojn de la veturilo kaj de la transportataj personoj kaj objektoj.

Bufroj prezentiĝas ĉe preskaŭ ĉiuj relaj veturiloj, unuavice trajnaj lokomotivoj kaj vagonoj. Trajnaj vagonoj ĉe ĉiu fino povas havi unu centran, aŭ pli ofte du flankajn bufrojn, kaj aldone junton (kutime inter la du flankaj bufroj), per kiu ligeblas du vagonoj. Se trajna vagono ĉe ĉiu flanko nur havas unu bufron, ĝi troviĝas centre de la vagona fronto kaj malfronto – tiu konstrumodelo maloftiĝis dum la 20-a jarcento.

Laŭ la pli ofta modelo vagono en ĉiu flanko havas du bufrojn, en sama distanco de la reloj. Komence la du bufroj troviĝis proksime unu de la alia, sed komence de la 20-a jarcento oni interkonsentis pri la ankoraŭ valida internacie normigita distanco de 1750 milimetroj. La bufromezo rajtas troviĝi inter 940 kaj 1065 milimetroj super la plej supra parto de la relo.

bufroj forestas pro aŭtomata kuplilo
Bufroj forestas ĉe veturiloj ekipitaj per aŭtomataj kupliloj.

* Kategorio Bufro (fervojo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bufalo-flugilaĵo**, en la kuirarto de Usono, estas senpana koka flugilaĵo, kiun oni kutime plenmerĝe fritas kaj poste tegas en saŭcon konsistantan el vinagro-bazita kajenpipra pika saŭco kaj fandita butero antaŭ ol servi ĝin. La Bufalo-flugilaĵo estis inventita en 1964 ĉe Anchor Bar en Bufalo, Nov-Jorkio de Teressa Bellissimo. Oni kutime servas ilin varmaj, kune kun etaj "bastonetoj" el celerio kaj/aŭ karoto kun aŭ ranĉa aŭ bluŝim-fromaĝa saŭco por entrempi ilin.

Bufalo-flugilaĵoj populariĝis en Usono kaj eksterlande ekde sia invento kaj diversaj nord-amerikaj restoraciaj ĉenoj prezentas ilin kiel sian ĉefan menuaĵon. Nuntempe, la prefikso "Bufalo-" aŭ adjektivo "Bufalo-stila" estas nun ofte aplikata ankaŭ al manĝaĵoj aliaj ol flugilaĵoj. Kelkaj ĉi tiaj inkluzivas nugetojn el kokaĵo, kokajn fritaĵojn, kokajn pecojn, salikokojn, sandviĉojn kaj picon kune kun multaj aliaj manĝaĵoj, kiuj estas spicitaj per la Bufalo-stila saŭco aŭ Bufalo-gusta spicaĵo. Ekzistas ankaŭ vegetaranaj kaj veganaj variaĵoj, kiuj povas uzi veganan margarinon por la saŭco super diversaj viand-anstataŭaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑ .  Chicken Wings, or, Why people Know About Buffalo. Buffalo Chow.com (January 1, 2008). Arkivita el la originalo je December 31, 2009. Alirita November 18, 2009.

 Arkivigite je 2009-12-31 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑   Chicken Wings – A Hot Topic! New 2012 Wing Report!. Alirita 30-a de aprilo 2017.
3. ↑   America, You’re Getting Two-Thirds of the Hot Wing. Alirita 30-a de aprilo 2017.
4. ↑   A Brief History of Buffalo Wings. Alirita 30-a de aprilo 2017.
5. ↑  "Spicy buffalo flavors stampede into gobs of new food products".
6. ↑   17 Hot & Spicy Buffalo Sauce-Flavored Foods.

* Kategorio Bufalo-flugilaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Senfina panoramo en Bugac
Nostalgia etfervojo ĉe Bugac
**Bugac** estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskunfélegyháza. Buga signifas kumane: bovo. Bugac ofte simbolas Hungarion por eksterlando: la hungaroj estas pusto, gulaŝo, ĉevalistoj, bovistoj, paŝtistoj. Bugac apartenas al la plej gravaj fremdultrafikaj centroj.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 131 km²
* Loĝantaro: 3000
* Poŝtkodo: 6114
* Telefonprefikso: 76

Situo
-----

La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Kiskunfélegyháza, laŭ fervojeto Kecskemét-Kiskunmajsa.

Historio
--------

La komunumo estis unue menciita en 1391, oni trovis mezepokan preĝejorestaĵon. La kampoj longe apartenis al Kecskemét, kie formiĝis farmoj. En 1928 la etfervojo ekfunkciis, en 1933 komenciĝis la fremdultafikado. La setlejo iĝis vilaĝo en 1950, grandvilaĝo en 1970. La unusola sakovojo en 1991, la kulturdomo en 1958 konstruiĝis. Bugac estas Nacia parko krom la paŝtejoj troviĝas ankaŭ juniperoj.

Ne menciitaj vidindaĵoj estas katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) kaj muzeoj pri la paŝtado.

* Kategorio Bugac en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bugac en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
**Zoltán Zsebők** [ĵebOk] (laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsebõk Zoltán**; naskiĝis la 28-an de junio 1908 en Budapeŝto, mortis la 20-an de februaro 1984 samloke) estis hungara kuracisto, radiologo, profesoro, Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Zoltán Zsebők frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1934. Post siaj studoj li laboris en Malsanulejo Rókus ĝis 1939, poste li laboris en radiologia instituto. Dum la 2-a mondmilito li estis ĉefkuracisto en tiam hungaraj urboj Munkács kaj Beregszász, en la lastaj urboj jam kiel armea kuracisto. Inter 1945 kaj 1948 li estis subministro apud Erik Molnár. En 1947 li estis nomumita privata profesoro, inter 1948-1962 li estis docento en kliniko, poste li estis klinikestro, ankaŭ publika ordinara profesoro. Li kandidatiĝis en 1952, post 6 jaroj li ricevis premion Kossuth. Li havis postenon ankaŭ en la kalvinana eklezio. Li pensiuliĝis en 1978.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Röntgenanatomie der Neugeborenen- und Säuglingslunge* (1958)
* *A radiológia alapvonalai* (1973)
* *Lépcsőfokok* (1981) - memuaro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 6-a paĝo) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 565233
* GND: 12311327X
* LCCN: n84116651
* VIAF: 59982759
* ISNI: 0000 0001 1765 8835
* SUDOC: 113077696
* NKC: nlk20020106523
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La **Galerio Ferus** (angle *Ferus Gallery*) estis usona nuntempa artgalerio funkcianta el 1957-1966. En 1957 ĝi estis situanta en la 736-A North La Cienega Bulvardo, Los-Anĝeleso, Kalifornio. En 1958, ĝi estis relokigita aliloke en la strato al 723 North La Cienega Bulvardo, kie ĝi restis ĝis ties fermo en 1966.

Ĝi estis la unua galerio ĉe la Okcidenta Marbordo de Usono kiu dediĉis soloan ekspozicion al Andy Warhol, kun kiu Blum estis renkontiĝinta en Novjorko en 1961. Blum kuraĝis ankaŭ ekspozicii aliajn orientbordajn artiston, kiaj Jasper Johns, Roy Lichtenstein, kaj Frank Stella.

Notoj
-----

1. ↑  Peter M. Brant, Irving Blum *Interview*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* THE COOL SCHOOL site for Independent Lens on PBS
* Michael Wilson's Ferus Gallery links to artists
* KCET Departures Venice Arkivigite je 2012-03-14 per la retarkivo Wayback Machine Art Historian Hunter Drohojowska-Phili discusses the Ferus group
**Hồng Hạc** (pseŭdonomo de *Nguyễn Văn Thịnh*, estas vjetnama esperantisto naskiĝinta la 28an de aprilo 1940, ankaŭ konata sub esperanta nomo *Ruĝa Gruo*.

Profesie pentristo-desegnisto, li servis en la armeo kaj poste en vjetnama televido.

Esperantitiĝis kaj aliĝis al Vjetnama Pacdefenda Esperantista Asocio (VPEA) en 1957. Li kontribuis multe per artikoloj en la bulteno "Informado el Vjetnamio", faris milojn da fotoj okaze de enlandaj esperantaj aranĝoj, skribis biografion de eminentaj vjetnamaj esperantistoj veteranoj, redaktis la bultenon "Verda Mesaĝo el Vjetnamio". Li skribis "Kronikon de la vjetnama Esperanto movado" aperinta en la ttt-paĝo de Vjetnama Esperanto-asocio (VEA)  Arkivigite je 2011-03-24 per la retarkivo Wayback Machine

Li instruas Esperanton je baza kaj elementa niveloj, substrekante la gravecon de esperanta kulturo.

Li estas permanenta sekretario kaj membro de Centra Komitato de VEA de 1995 al 2008.

Fakdelegito de UEA pri turismo.

Hong Hac flue parolas la vjetnaman, Esperanton kaj sufiĉe bone la francan.
Libro dediĉita de Witzel al la majenca kapitulano Daniel Mauch, en 1558
**Georg WITZEL** (latine: *Wicelius*; naskiĝinta en 1501 en Vacha, mortinta la 16-an de februaro 1573 en Majenco) estis germana teologo de la reformacio-tempo.

Vivo
----

Wicelius studis en Erfurto kaj ekde 1520 en Lutherstadt Wittenberg, kie li okupiĝis pri reformaciaj ideoj. Tamen li lasis ordiniĝi pastre laŭ la tradiciaj romkatolikaj ritoj. Li iĝis i.a. vikario kaj urba skribisto en la naskiĝurbo. Pro siaj reformaciemaj predikoj li devis forlasi la vilaĝon kaj iris en 1525 al Wenigenlupnitz. Forpelitaj de ribelaj kamparanoj li iris al Niemegk. Sed tie li intence aberacietis de la nova reformacia teologio ĉar li ege malŝatis la negativan influon de la lutera doktrino pri pravigo je la morala vivo.

Li forlasis la postenon revenante al Vacha en 1531 de kie oni vokis lin al Eisleben kaj poste al la duka kortego de Saksio. Post la morto de la duko Georgo en 1539 li vokitis fare de Joakimo la 2-a (Brandenburgio) al Berlino por ellabori kune kun Filipo Melanktono la novan liturgion.

En 1540 Wicelius iĝis konsilanto de Johano el Fulda, abato en Würzburg, en 1554 elektoprinca konsilisto en Majenco. Kune kun Johannes Agricola li verkis la imperiestran *Intertempan deklaracion aŭgsburgan* (Augsburger Interim).

Graveco
-------

Wicelius ja strebis reformi la katolikan eklezion kaj reunuigi la separitajn vidpunktojn: i.a. anstataŭigante latinaĵojn per germanlingvaj mesoj aŭ pligravigante germanlingvan predikadon kaj germanlingvajn kantojn. Tamen li restis kritikema pri multaj troigantaj reformistoj.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Typus ecclesiae prioris*, 1540
* *Via regia sive de controversis religionis capitibus conciliandis sententia*, 1564, eldono far Conring, Helmstedt 1659
* *Der heiligen Messen brauch wie er in der alten Kyrchen vor tausend jahren gewesen.* Aus S. Joan. Chrysostomo verdeutscht (Mainz 1540)
* *Hagiologium* (Mainz, 1541)
* *Liturgia S. Basilii Mag. nuper e tenebris eruta, et in lucem nunc primum edita* (Mainz 1546).
* *Annotationes In Sacras Literas*; presis: Franz Behem, in kosten des Ehrnhafften Johan Quentels zu Coeln Erben, 1557

Literaturo
----------

* A. Neander: *De Georgio Vicelio eiusque in ecclesiam evangelicam animo*, Berlino 1839
* Kampschulte: *De Georgio Wicelio eiusque studiis*, Paderborn 1856

Fonto
-----

Pierer's Universal-Lexikon, Band 19. Altenburg 1865, p. 157, kio relegeblas interrete tie ĉi.

* Kategorio Georg Witzel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613757
* GND: 118807757
* LCCN: n86813634
* VIAF: 5033354
* ISNI: 0000 0001 2275 9331
* LIBRIS: 284981
* SUDOC: 034049851
* BNF: 12484550p
* BIBSYS: 13015061
* NKC: mzk2006363507
* ICCU: RMLV022958
* BNE: XX1308306
 |
**Komentario** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto estas

1. Aro da rimarkigoj aŭ notoj, klarigantaj tekston aŭ verkon *(ekzemple eldono de la Biblio kun komentario),*
2. Klarigoj pri ies intencoj, opinioj *(do ampleksaj subjektivaj **komentoj**, kiun la aliulo eble tute ne volas aŭdi),*
3. Libro pri historiaj okazaĵoj.

Bibliaj komentarioj
-------------------

Laŭ la kristana teologio, komentaĵoj kaj historiaj klarigoj de individuaj libroj de la Biblio aŭ specifaj bibliaj tradukoj estas referitaj kiel **bibliaj komentarioj**. Krom la Biblia teksto, ili ofte enhavas ankaŭ krucreferencojn al similaj bibliaj teksteroj (vidu la artikolon konkordanco) same kiel enhavo-rilatajn interpretojn bazitaj sur scienca ekzegezo.

Krom teologiaj celoj, Bibliaj komentarioj ankaŭ servas personan bibliostudadon aŭ kiel enkondukon al la diversaj libroj de la Sankta Skribo. Ili varias en grandeco de poŝlibroj ĝis plurvolumaj verkoj. Kutime ili traktas nur la skribaĵojn enhavitajn en la Biblia kanono (46 aŭ 39 "libroj" en la Malnova Testamento, 27 en la Nova Testamento), sed foje ankaŭ rilatas al la Apokrifoj.

### Vidu ankaŭ

* ekzegezo

Literaturaj komentarioj
-----------------------

Literaturaj komentarioj (ankaŭ filologiaj komentarioj) estas la kolekto de notoj pri literatura teksto, kiuj celas faciligi aŭ ebligi la komprenon de la teksto. Hodiaŭ, komentaĵo kutime priskribas la historion de la origino, dissendo kaj efiko de la teksto kaj inkludas superrigardan komentaĵon same kiel, en la tiel nomita tekstero-komentaĵo, klarigojn de nomoj, esprimoj, fremdvortoj kaj citaĵoj. Tiuj klarigoj estas kutime publikigitaj kadre de kritikaj eldonoj ene de la suba parto de paĝo, aŭ kiel piednotoj kun ligoj de koncernaj teksteroj tien, aŭ kiel alternativa tekstoversio por komparo tuj sub la kerna teksto, sed ekzistas ankaŭ apartaj volumoj de klarigoj.

Pluaj komentarioj
-----------------

Komentarioj de historiaj tekstoj en historioscienco aŭ de leĝoj en juro formale funkcias simile. 

Ĵurnalisman komentaĵon, do subjektivan klarigan komentan tekston pri kompleksa socia aŭ politika fenomeno en presa publikaĵo aŭ voĉlegite en televido aŭ radio, en modernaj elektronikaj amaskomunikiloj analoge, oni kutime ne nomas "komentario", sed nur **komento** aŭ komentaĵo.

Iusence do la karakteron de komentario difinas la kolekto de multaj komentaĵoj, kaj multaj esperantistoj subkomprenas la silabon -ar- en la termino, do komprenas la vorton kiel koment'ar'o. Tamen, science komentario estas pli formaligita ol iuj ajn kolektoj de notoj, kaj gramatike la silabo "ar" meze de la vorton ne estas la gramatika afikso -ar-, sed simple parto de la vortradiko.

Etimologio
----------

La termino fontas en la latina *commentarius*; hispane tre simile estas *commentario* kaj germane *Kommentar*, france *commentaire*, angle *commentary* kaj ruse *Комментарий* [kommentarij].

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo "komentario" en la, Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, eldono de 2020, reta versio
**Szabolcs Mátyássy** [sabolĉ mAtjAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Mátyássy Szabolcs Zoltán** estas hungara aktoro, komponisto, altlerneja instruisto.

Szabolcs Mátyássy naskiĝis la 4-an de septembro 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Szabolcs Mátyássy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1994, poste li akiris aktoran diplomon en aktorakademio de Teatro Magyar en 1997. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ildikó Hámori kaj Katalin Kőváry. Li komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Szeged) (1997–2003), poste li apartenis al Teatro Petőfi (Veszprém). Li vivis jarojn en Skotlando kaj Ĉinio. Hejmenveninta li akiris komponistan diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2014, post 2 jaroj ankaŭ alian diplomon. Li ankaŭ instruis ekde 2012 en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). En 2021 li akiris plian diplomon en Kalvinana Universitato Gáspár Károli, en la sama jaro li akiris sciencan gradon DLA en la Universitato de Dramo kaj Filmo. Li instruis ankaŭ en la aktorakademio kaj li komponadis por filmoj kaj teatraĵoj. Li ricevis premiojn inter 1988-2016.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Somermeznokta sonĝo - Théseus
	+ La Dresado de la Megero - Grumio
	+ *Falstaff* - John
	+ Romeo kaj Julieta - Tybalt
* Barillet-Grédy: *Floro de kakto* - Igor
* Imre Dobozy: La kaporalo kaj la aliaj - Gálfy
* Ferenc Molnár: *Az üvegcipő* - Pál Császár
* Stein: Violonisto sur la tegmento - Percsik
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - Bóni
* Gábor Presser: *A padlás* - Rádiós
* Anton Ĉeĥov: *Platonov* - Isaac Vengeroviĉ

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *A varázsló álma* (televida, 1986) - Dezső
* *Zuhanórepülés* (2007) - leŭtenanto
* *Engedetlen* (2018)

Liaj komponaĵoj (elekto)
------------------------

* *Magában beszél* – opero-oratorio, 2021
* *Popol Vuh* – oratorio, 2016
* *A csalogány és a rózsa* – opero, 2014

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756230
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Szabolcs Nyiredy** [sabolĉ mjiredi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyiredy Szabolcs** estis hungara biokemiisto, farmakologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (2004).

Szabolcs Nyiredy  naskiĝis la 7-an de junio 1950 en Budapeŝto. Li mortis la 30-an de oktobro 2006 en ?.

Biografio
---------

Szabolcs Nyiredy frekventis 2 universitatojn en Budapeŝto inter 1968-1975, poste li eklaboris en medikamenta instituto ĝis 1983. Baldaŭe li instruis en ĉeflernejo en Zuriko. Hejmenveninta en 1991 li doktoriĝis pri kemio, krome li gvidis instituton pri kuracplantoj. En 1992 li iĝis titulara profesoro en kuracista universitato, poste en 1996 la samo okazis en Universitato de Budapeŝto. Li okupiĝis konstante pri esploroj pri kuracplantoj. Li ricevis premion en 2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Gyógynövények a gyógyászatban* (1984)
* *Gyógynövények korszerű terápiás alkalmazása* (Modernaj terapiaj uzoj de la kuracplantoj), (1989)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Bastille (pariza metrostacio), Gare de la Bastille, Operejo Bastille kaj Placo Bastille. |

Mapo de la prizono (1792)
**Bastille** [bastij] (esperante **Bastilo**), aŭ pli formale **Bastille Saint-Antoine**, estis fortreso kaj malliberejo de Parizo, hodiaŭ precipe famkonata pro sia invado kaj okupo far la pariza popolo je la 14-a de julio 1789, kio iniciatis la francan revolucion. En la franca, *Bastille* origine signifis "kastelon". Hodiaŭ, nenio restas el la prizono, kies detruado ekis ekde la 16-a de julio 1789. Anstataŭ etendiĝas la vasta placo Bastille.

Historio
--------

Konstruita ekde 1370 ĝis 1383 kiel parto de la defendo de Parizo, la fortreso aliformiĝis en malliberejon dum la 17-a jarcento per ordo de la kardinalo Richelieu. Ĝi tiam precipe gastigis politikajn, sed ankaŭ religiajn kaptitojn (ekz. Hugenotoj), disidentaj verkistoj aŭ junaj libervivuloj enŝlosigitaj pro familia peto. Ĝi akiris malbonan reputacion kiam ĝi fariĝis la prizono, kien la burbonaj reĝoj de Francio sendis nekondamnitaj kaptitoj en la nomo de sia arbitra reĝa potenco. (vidu *Lettre de cachet*)

Kompare kun aliaj malliberejoj de tiu periodo en Francio, inkluzive de la timinda Bicêtre, ekzistis fakte multaj pli malbonaj lokoj por la kaptitoj. Sed en la franclingva literaturo, Bastille restas ĝis hodiaŭ kiel simbolo de hororo, premo kaj aŭtokrata krueleco.

Famaj kaptitoj
--------------

Bastille gastigis interalie :

* Hugues Aubriot (la fondinto de la prizono)
* François de Bassompierre
* Biron
* La Bourdonnais
* Brissot
* Bussy-Rabutin
* Anne du Bourg
* Antoine de Chabannes
* Gatien de Courtilz de Sandras
* Nicolas Fouquet
* Latude
* Simon-Nicolas-Henri Linguet
* Homo kun fera masko
* Bernard Palissy
* Paul Pellisson
* Markizo de Sade
* Voltaire

Invado de la 14-a de julio
--------------------------

*Vidu : **Franca revolucio de 1789***

Vidu ankaŭ
----------

* Placo Bastille
* Parizo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bastille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bastille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **(fr)** La Bastille Arkivigite je 2006-12-09 per la retarkivo Wayback Machine
* **(fr)** Teorio de la kapto de la prizono far rabistoj
La deteriga kaj alteriga vojo en Flughaveno Prago de Václav Havel
La **Aviokurejo** estas vojo por ekflugo aŭ surterigo de aviadiloj sur flughavenoj. La vojo povas esti firmigita (betono, asfalto ks.) eventuale nefirmigita (plej ofte herbejo).

Nomigo de vojoj
---------------

La dromoj estas nomigataj per numeraj markoj, kiuj indikas direkton de la vojo. Tiu ĉi numero egalas al magneta direkto de la vojo rondigita al plej proksimaj dek gradoj kaj poste dividita per dek. Ekzemple vojo kun marko "24" havas direkton proksimume 240°, tio signifas proksimume sudokcidente, vojo "36" havas direkton 360°, tio signifas norden. Ĉar ĉiun vojon eblas uzi ambaŭdirekten, ĝi havas duspecan markigon, kiu cifere diferenciĝas je 18 (= 180°). La vojo "24" do en mala direkto portas markigon "06" (la enkonduka nulo estas uzata por prevento de misaŭdoj en radiokomunikado), la vojo kiel tutaĵo poste povas esti markata ekz. "06/24".

centra

Vidu ankaŭ
----------

* Aerodromo
* Aerbazo
* Flughaveno

* Kategorio Aviokurejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Lichteneckert** [liĥtenekert], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lichteneckert István** estis hungara skermisto (rapiristo), olimpiano, kuracisto. Lia malofta familia nomvarianto estis *Lichtneckert*.

István Lichteneckert naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1892 en Szabadka (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la 10-an de novembro 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Lichteneckert maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1910, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1915. Li ricevis kuglon dum la 1-a mondmilito en sian pulmon, sed li saviĝis. Post la milito li laboris en Malsanulejo Rókus. Li frue mortis pro komplikaĵoj en la pulmo.

### Sporta kariero

István Lichteneckert komencis skermi en la lasta gimnazia jaro, poste en Budapeŝto. Lia unua rezulto estis la unua loko en studenta konkurso en 1913. Dum la militaj jaroj li nature ne skermis, sed en 1923 li estis hungara ĉampiono. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1924 kun bronza medalo teame. Lia sanstato malboniĝis, li rezignis pri la skermo, tamen en la sekva Olimpiko li estis arbitraciisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803617
 |



* Portalo pri Biografio
**István Lantos** [iŝtvAn lantoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lantos István** estas hungara pianisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2014).

István Lantos  naskiĝis la 10-an de julio 1949 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Lantos frekventis muzikan gimnazion en sia naskiĝurbo, kie li lernis de Erzsébet Tusa. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1972. Lia ĉefinstruisto estis Péter Solymos. Jam pli frue li debutis kiel pianisto eksterlande en 1969 en Bayreuth. En 1973 li ekinstruis en la Muzikakademio. Inter 1984 kaj 1986 li estis katedrestro, inter 1994-1997 rektoro. Li instruis en Japanio inter 1986-1989. Li partoprenis en koncertoj. Li ricevis premiojn ekde 1976, en premion Kossuth en 2018.

El lia repertuaro
-----------------

* ĉambraj muzikoj de Ferenc Liszt
* pianokvartetoj de Johannes Brahms
* kantoj de Béla Bartók

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-03-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 606928
* GND: 1019265701
* LCCN: n88663774
* VIAF: 116477793
* ISNI: 0000 0001 1480 4163
* SUDOC: 172585481
* BNF: 14196461h
* MBA: 91a52327-6deb-4ee8-8ff6-bb8e2ae7325f
* NKC: xx0153085
 |
**István Laczó** [iŝtvAn lacO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Laczó István** estis hungara operkantisto (tenoro), arkitekto. Lia edzino estis Lenke Zsögön, same operkantisto.

István Laczó [*rompita ligilo*] naskiĝis la 16-an de septembro 1904 en Szombathely, li mortis la 27-an de septembro 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Laczó akiris arkitektan diplomon, poste li laboris ankaŭ en Italio. Li studis en Akademio Santa Cecilia en Romo pro instigo de Pietro Mascagni, krome li lernis private ĉe Benjamino Gigli. Hejmenveninta li plulernis en la Muzikakademio, kie li lernis ĉefe de Ferenc Székelyhidy. Jam dum lernado en 1934 li debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Inter 1935 kaj 1963 li apartenis al la menciita Operejo. En 1949 lia partnero estis Maria Callas, krome li kantadis en pluraj landoj. En 1963 pro malsano li retiriĝis. Li ricevis premion en 1963, postmorte en 2015 li estis nomumita eterna membro de la Operejo.

Elektitaj roloj
---------------

* Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk; opera versio) - titolrolo
* Georges Bizet: *Carmen* — Don José
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* — Canio
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* — Turiddu
* Giacomo Puccini:
	+ *Tosca* — Mario Cavaradossi
	+ *Madama Butterfly* — B. F. Pinkerton
	+ *Turandot* — Kalaf
* Giuseppe Verdi:
	+ Rigoletto - princo de Mantua
	+ Aida — Radames
	+ *Il Trovatore* — Manrico
	+ *Otello* — titolrolo

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Újbuda

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**István Kovács** [iŝtvAn kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovács István** estis hungara fotisto, fotoĵurnalisto, reĝisoro kaj produktoro pri pornofilmoj, agento pri sanaj nutraĵoj. Lia vaste konata nomo estis **Kovi**.

István Kovács (pornofilmisto) naskiĝis la 24-an de januaro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Kovács (pornofilmisto) maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1975, poste li estis simpla oficisto. Tamen li interesiĝis pri fotado kaj li estis fotisto kaj fotoĵurnalisto. En 1991 li suferis akcidenton, poste lia genuo neniam resaniĝis. Lia iro ne estis perfekta, tial li okupiĝis pri filmoj, eĉ li profitis la pli liberan vivon depost fino de socialismo kaj estis ĉefo de la hungaraj pornofilmoj, ĝis tiam ne ekzistantaj. Resume li kreis 150 pornofilmojn kun furoroj. En la 2010-aj jaroj tiu erao finiĝis, ĉar DVD kaj interreto donis senpagan alireblon. Intertempe li dikiĝis, sed li sukcesis forlasi el sia pezo pli ol 70 kg-ojn. Ekde 2016 li estis agento pri la sana vivo sub nomo "Biokovi".

Li havis daŭre edzinon ekde 1981 sen ido.

Lia libro
---------

* *Bűnös élvezet. Egy szexiparos titkai* (memuaro, 2011)

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* *Hótehénke* (1994)
* *Feslett festők* (1996)
* *Pirate Video Deluxe 14* (2001)
* *Irigy Hónaljmirigy* (televida serio, 2005 (ne pornofilmo!))
* *Private Gold 81: Porn Wars - Episode 1* (2006)
* *6 Teachers Take It Up the Ass* (2010)

Fontoj
------

* datenoj
* datenoj
* intervjuo
* intervjuo

Referencoj
----------

1. ↑   usona filma datenaro
2. ↑   facebook

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818287
 |




* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 48° 09′ 54″ N 3° 35′ 15″ O﻿ / ﻿48.16500 °N, 3.58750 °O﻿ / 48.16500; 3.58750 (mapo)

**Coulours** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 158 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Coulours etendiĝas sur 17.4 km², kaj havis 158 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 9.1 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Christine Vaillant, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Coulours apartenas al la kantono de Cerisiers, kies ĉefurbo estas Cerisiers. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Cerisiers
La **Moderna ŝtato** naskiĝis inter la 14a kaj 15a jarcentoj, kiam la reĝoj profitis la krizon de la feŭdismo por rehavi povon. Tiu procezo estis helpata de la burĝaro, nova socia klaso naskiĝinta kun tiu tipo de ŝtato. La Moderna ŝtato posedis identecon, estis organizata, strukturata ja estis formala; ĝi estis agnoskata politike de aliaj ŝtatoj kaj la povo estis centralizita. Ties formado kaŭzis diversajn konsekvencojn je politika, ekonomia kaj socia niveloj. Ĝi estis la politika sistemo uzatai en la Moderna epoko kaj parto de la Nuntempa epoko.

Deveno de la Moderna ŝtato
--------------------------

De la 14a jarcento kaj 15a jarcento (depende de la loko kaj gradoj) la eŭropaj reĝoj iniciatis la procezon de formado de la moderna ŝtato, per komenco de koncentrado kaj centralizado de la la regado sur siaj teroj. Utiligante la krizon kiun alfrontis la senjorlandoj post la Nigra pesto kaj la militoj, ili faris interkonsentojn kun la feŭdaj senjoroj por ricevi ties terojn kontraŭ iu privilegio, aŭ male ili devis rekonkeri ilin per de sangaj militoj. La reĝoj estis helpitaj en ĉi tiu procezo de la burĝoj kiuj deziris liberiĝi de la feŭdaj senjoroj, pro tio ke ili vidigis sin damaĝitaj de la kondiĉo de vasaloj de tiuj kaj de la feŭda ekonomio.

Formado kaj evoluado
--------------------

La plimulto de la modernaj ŝtatoj disvolviĝis laŭ la procezo formulita, sed iuj vidiĝis koruptitaj de la lokaj elitoj, kiuj malfaciligis ties formadon kiam ili vidis sian konstantan povoperdon. En ĉi tiuj kazoj la ŝtato rezulta vidiĝis malbone aŭ malmulte strukturita, iĝante malforta en rilato al tiuj kiuj sukcesis konstituiĝi sufiĉe stabilite. En tiuj kiuj la procezo disvolviĝis sen multaj problemoj, la reĝo iĝis la maksimuma aŭtoritato kaj ili kreis politikajn instituciojn, kaj ekonomiajn kaj militistajn.

La armeo pasis de esti senjoria al esti ŝtata, subtenita per ŝtataj monfundoj kaj direktita de generaloj elektitaj de la ŝtato. La reĝoj komencis enspezi impostojn de la loĝantaro por pliigi la riĉecojn de la lando, kreante por ĉi tiu celo la burokration kaj sistemojn de impostkolektado. Krome, por pliigi la impostkolektadon, ili kreis doganajn impostojn kaj ili redaktis normojn por la kontrolo de la eniro kaj la eliro de la havaĵoj en la ŝtataj teritorioj. Politike, la plej granda ŝanĝo estis la paŝo de la povo de la elitoj al la reĝoj. Alia ŝanĝo estis la eko de la diplomatio kiel nemalhavebla instrumento por la rilato kun aliaj ŝtatoj kaj subteno de la paco. La kreo de regostrukturoj pli kompleksaj okazis ĉar al la ekzistinta oni aldonis reprezentajn instituciojn de la popolo (kiel la Ĉambro de la Komunuloj en Anglio) kaj en iuj kazoj ankaŭ de la elitoj (kiel en Prusio, Nederlando kaj Anglio kun la Ĉambro de la Lordoj). Oni formis ankaŭ la Parlamentojn.
**Ar-Raka** (arabe الرقة, latinliterigo laŭ DMG *alr-Raqqa*) estas gubernio en la nordo de Sirio. La plej granda urbo de la gubernio estas la ĉefurbo Ar-Raka. Aliaj gravaj urboj estas at-Taŭra kaj Tal Ubajid. La gubernia areo ampleksas 19 616 kvadratajn kilometrojn. Laŭ la stato de 2006, en la gubernio vivis 760 000 loĝantoj.

La gubernio limas norde al Turkio, okcidente al la gubernio Alepo, oriente al la gubernio al-Hasaka kaj sude al la gubernio Dair az-Zaŭr.

La ĉefa agrikultura branĉo estas kultivo de kotono laŭlonge de la rivero Eŭfrato. La plejparto de la loĝantoj estas araboj, kaj el ili signifa parto estas beduenoj. En la nordo de la provinco lime de Turkio plejparte vivas kurdoj.

Distriktoj
----------

La distriktoj de la gubernioj estas:

* Ar-Raka
* Ath-Taŭra
* Tal Ubajid

flago de Sirio
Gubernioj de Sirio

Halepo |
Ĉirkaŭaĵo de Damasko (Rif Dimaŝk) |
Dair az-Zaŭr |
Damasko |
Daraa |
Hama |
Homs |
Hasaka |
Idlib |
Al Kunajtira |
Latakia |
Ar-Raka |
As-Suŭajda |
Tartus

 

* Kategorio Gubernio Ar-Raka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)