recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Urba municipo Novo mesto** estas unu el 212 municipoj en Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Sudorienta Slovena‎.La municipo enhavas 98 komunumojn kaj ĝia areo estas 298,5 km². Komence de 2018 tie loĝis 36533 homoj. La administra centro estas la urbo Novo mesto.

Loko, priskribo
---------------

La norda parto de la rivero fluas de okcidento ĝis la nordoriento ĉe la rivero Krka.La alteco estas proksimume 160 m. Tamen, al la sudo ĝi malrapide levas ĝis 800 m, sed ĉe la ŝtata limo ĝi atingas pli ol 1100 m.

### Transporto

Proksimume 4 km norde de Novo mesto, la A2 / E70 aŭtovojo kuras. De la sudo ĝis la nordo, la fervojo trairas la areon, de la vilaĝo de Semič tra la Novo mesto al Trebnje, Ivančna Gorica ĝis Ljubljana.

La apudaj municipoj estas: Občina Trebnje kaj Občina Mokronog - Trebelno en la nordo, Občina Šmarješke Toplice kaj Občina Šentjernej en la oriento, Občina Metlika kaj Občina Semič en la sudo kaj Občina Straža kaj Občina Mirna Peč en la okcidento.


Ĉirkaŭ **Urba municipo Novo mesto**|  |  Trebnje
 Mokronog - Trebelno |  |
|  Straža;
 Mirna Peč | Urba municipo Novo mesto | Šmarješke Toplice 
Šentjernej  |
|  |  Metlika;
 Semič |  |

Komunumoj
---------

La urba municipo konsistas el 98 vilaĝoj: 

Urba municipo Novo mesto
Birčna vas, Boričevo, Brezje, Brezovica pri Stopičah, Češča vas, Črešnjice, Črmošnjice pri Stopičah, Daljni Vrh, Dobovo, Dolenja vas, Dolenje Grčevje, Dolenje Kamenje, Dolenje Karteljevo, Dolenje Lakovnice, Dolenji Suhadol, Dolnja Težka Voda, Dolž, Gabrje, Golušnik, Gorenje Grčevje, Gorenje Kamence, Gorenje Kamenje, Gorenje Karteljevo, Gorenje Kronovo, Gorenje Lakovnice, Gorenje Mraševo, Gorenji Suhadol, Gornja Težka Voda, Gumberk, Herinja vas, Hrib pri Orehku, Hrušica, Hudo, Iglenik, Jama, Jelše pri Otočcu, Jugorje, Jurna vas, Konec, Koroška vas, Koti, Križe, Kuzarjev Kal, Laze, Leskovec, Lešnica, Lutrško Selo, Mala Cikava, Male Brusnice, Mali Cerovec, Mali Orehek, Mali Podljuben, Mali Slatnik, Mihovec, **Novo Mesto**, Otočec, Paha, Pangrč Grm, Petane, Petelinjek, Plemberk, Podgrad, Potov Vrh, Prečna, Pristava, Rajnovšče, Rakovnik pri Birčni Vasi, Ratež, Sela pri Ratežu, Sela pri Zajčjem Vrhu, Sela pri Štravberku, Sevno, Smolenja vas, Srebrniče, Srednje Grčevje, Stopiče, Stranska vas, Suhor, Šentjošt, Škrjanče pri Novem mestu, Štravberk, Travni Dol, Trška Gora, Uršna sela, Velike Brusnice, Veliki Cerovec, Veliki Orehek, Veliki Podljuben, Veliki Slatnik, Verdun, Vinja vas, Vrh pri Ljubnu, Vrh pri Pahi, Vrhe, Zagrad pri Otočcu, Zajčji Vrh pri Stopičah, Ždinja vas, Žihovo Selo.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mestna občina Novo Mesto en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj:
**Preĝejo de Sankta Kruco** kune kun franciskana monaĥejo estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Nagyatád.

Historio
--------

Antaŭ dominado de la turkoj kirko funkciis inter Nagyatád kaj Berzence, kie oni gardis peceton de Sankta Kruco, tial la kirko estis pilgrimejo. Iom da kirko-fundamento ankaŭ nun estas videbla. Supozeble en lokon de la nuna preĝejo oni konstruis novan preĝejon post la turka erao. En 1731 franciskanoj estis invititaj, kiuj tiam uzis lignan preĝejon, sed en 1751 ili ekkonstruis monaĥejon kun pli nova preĝejo. La konstruado finiĝis en la 1770-aj jaroj, tamen nur la turo pretiĝis el ligno. La nun videbla klasikisma turo pretiĝis en 1844. Dum la 2-a mondmilito la turo neniiĝis, sed poste oni rekonstruis ĝin. En 1950 la franciskanoj estis forigitaj. La orgeno muzikas ekde 1958. La novaj freskoj estis pentritaj en 1991.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo konsistas el la preĝejo kaj el la monaĥejo formanta L-literon. Komune ili formas U-literon. La baroka preĝejo havas turon meze de la fronto. Interne situas loko de koruso kaj sanktejo. Menciindas la skulptaĵoj pri Sankta Roĥo, Sankta Sebastiano, Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1871. La predikejo estas tute nova. Resume 7 altaroj troviĝas en la navo.

En la monaĥejo la freskoj estis pentritaj en la 18-a jarcento.

Kermeso okazas en la 14-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sámuel Libay** [ŝAmuel libai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Libay Sámuel** estis hungaria oraĵisto (slovakaj fontoj traktas lin slovako). Lia plej konata filo estis Károly Lajos Libay.

Sámuel Libay naskiĝis la 11-an de marto 1782 en Modor, (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Modra en Slovakio), li mortis la 20-an de novembro 1869 en Besztercebánya, (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Banská Bystrica en Slovakio).

Biografio
---------

Sámuel Libay komence lernis la oraĵistan metion hejme de sia patro (same oraĵisto), poste en Pressburg, fine inter 1803-1805 en Vieno. Li eklaboris en Besztercebánya en 1805, post 2 jaroj li havis membrecon en la gildo. Li edziĝis al germanino en 1811, lia edzino naskis naskis 6 gefilojn inter 1812-1825. Li estis gildestro en 1833, 1835, 1845 kaj 1858, li estis nomumitaj honoraj gildanoj de Pest (urbo) kaj Vieno. Liaj artaĵoj troveblas en slovakaj kaj hungaraj muzeoj, ankaŭ en privataj kolektoj.

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* ceremonia gilda ĉeno (1828, nun en Banská Bystrica)
* akrido (1830, nun en Hungara Muzeo pri Metia Arto en Budapeŝto)
* arĝenta dupinta broŝuro (1840, nun en Banská Bystrica)
* busto de Francisko la 1-a (Aŭstrio) (1840, nun en Hungara Muzeo pri Metia Arto)
* ornamskatolo (1843, nun en Bratislavo)
* statueto pri Napoleono (1847, nun en Hungara Muzeo pri Metia Arto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* slovaklingva biografio Arkivigite je 2020-06-23 per la retarkivo Wayback Machine
* slovaklingvaj datenoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695429
* GND: 1019358785
* VIAF: 224458651
* ISNI: 0000 0003 6228 4670
 |
La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia en urbo Nagykőrös (Hungario).

Historio
--------

En tiu areo dum la mezepoko ekzistis kirko (kiu nun estas la Kalvinana preĝejo (Nagykőrös)), krome ankaŭ aliaj kirkoj jam malaperintaj. Dum dominado de turkoj la loĝantoj plejparte akceptis la novan religion kalvinismon kaj ili uzis la katolikan preĝejon (komence kun la katolikoj, poste nur la kalvinanoj). En 1763 Nagykőrös akceptis imperiestran armeon, ili venis kun armea katolika pastro. La diservoj okazis en la kazerno, sed ankaŭ la katolikaj loĝantoj povis partopreni en la mesoj. En 1778 la paroĥo estis refondita kaj funkciis en la kazerno, sed en 1789 la armeo forlasis la urbon. Pli nova katolika kirko estis konstruita inter 1781-1787, samtempe ankaŭ paroĥo kaj lernejo. La orgeno estis kreita en 1843 kaj trakonstruita en 1930. La preĝejo estis renovigita en 1907 kaj 1974.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas laŭ placo. La kirka fasado estas simetria, sed maldekstre domo kontaktiĝas (eble la paroĥejo). En mezo de la kirka fasado estas la ĉefenirejo, plej supre la unusola kvadrata turo situas. La turo havas 3 sonorilojn. Inter la enirejo kaj turo estas niĉo, ene statuo. Interne la baptujo estis farita en 1745. János Donát pentris la ĉefaltaran bildon, kiu prezentas batalon de Ladislao la 1-a (Hungario). La ĉefaltaro kaj la predikejo estis faritaj en fino de la 18-a jarcento.

Kermeso okazis en 27-an de junio.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 
* 

* La katolika kirko (maldekstre fone)La katolika kirko (maldekstre fone)
* Interno de la kirkoInterno de la kirko
* Ladislao en la niĉoLadislao en la niĉo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Kleine Synagoge Erfurt La **Sinagogo malgranda** de Erfurto (germane: *Kleine Synagoge*), situanta en la urbokerno, nombriĝas al la multnombraj spuroj de juda vivo en la ĉefurbo turingia.

Funkcio kiel sinagogo ĝis la vendo
----------------------------------

Kiam la komencon de la 19-a jarcento denove judoj setlis en Erfurto, privata loĝdomo servis kiel sinagogo. Samloke en 1840 oni starigis la Malgrandan sinagogon kiel la unuan judan preĝlokon post preskaŭ 500 jaroj; ĝi estis konsekrita fare de rabeno Philippson en la 10-a de julio. La klasikisma duetaĝa ejo kun grandaj arkoformaj fenestroj sur la fasado havis preĝadlokon (kun porvirina galerio), mikveon subetaĝe kaj loĝejojn por la administrantoj. Pro la kresko de la komunumo estis konstruita la Granda sinagogo ekster la urbokerno. La jam ne funkcianta domo en la centro estis vendita al la komercisto C.C. Römpler en 1885, kiu uzis la ejon kiel deponejon por bareloj kaj fabrikon de vinagraj substancoj kaj alkoholaĵoj.

Dum la du militoj
-----------------

Post kiam la urbo iĝis posedanto de la ejo, fariĝis logejoj en 1918. Danke al tiaj ŝanĝoj la sinagogo ne plu identiĝis kiel sinagogo. Tio malhelpis ĝian malkonstruon dum la Tria Regno. Ĝis 1993 fakte troviĝis tie loĝejoj.

Remalkovro
----------

Dum la GDR-tempo la ejo ege estis neglektata kaj oni apenaŭ konis la historion de la loko. Komence je la fino de la 1980-aj jaroj, homoj ekinteresiĝis pri la domo. Samtempe oni cerbumis pri ĝia estonta utiligo. En 1992 estis deklarata la domo monumento protektinda kaj prezentiĝis la unua plano aranĝi tie renkontiĝcentron. Dum la restaŭradlaboroj sekvintaj oni strebis refari la originalan aspekton.

Remalfermo
----------

En la 9-a de novembro 1998 solene kaj ceremonie remalfermiĝis la sinagogo. Tie ĉi nuntempe okazas prelegoj, paroladoj, koncertoj kaj kongresetoj. Celo estas i.a. malaltigi la barilon al la juda kulturo per lernigo de judaj tradicioj, historio kaj religio al nejudoj. Sekve la iama sinagogo aktive kontribuas al la tolerema kuna ekzisto de diversaj kulturoj kaj religioj en Turingio.

Vidu ankaŭ
----------

* Sinagogo malnova de Erfurto
* Mikveo mezepoka de Erfurto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sinagogo malgranda de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la eksa sinagogo sur la retpaĝaro de "Juda vivo en Erfurto".
* Informoj en la malnovgreka
**Sámuel Tessedik** [ŝAmuel teŝedik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Id. Tessedik Sámuel** estis hungaria slovaka luterana pastro. Lia samnoma filo estis Sámuel Tessedik (pastoro, 1742–1820).

Sámuel Tessedik naskiĝis en 1710 en Hungara reĝlando, en Puhó (nuntempa Púchov en Slovakio), li mortis la 9-an de aprilo 1749 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Sámuel Tessedik lernis laŭvice en sia naskiĝurbo, Trencsén, Győr, Körmöcbánya. Li frekventis altlernejon en Pozsony ekde 1728, kie li lernis ekzemple de Matiaso Bel, fine en universitaton en Jena inter 1732 kaj 1735. Hejmenveninta li edziĝis kaj li iĝis luterana pastro en lingvoj hungare kaj slovake. Baldaŭ li estis pastro en pluraj lokoj, la plej longe en Békéscsaba (1744-1749). Intertempe la edzino naskis trifoje.

Liaj verkoj
-----------

* *Commentatio historico theologica de seripturae sacrae etque antiquitatis ecclesiasticae in theol. usu et auctoritate* (Jena, 1733)
* *Nábozné kázánj pri poswecenj chramu ev. cabanského r. P. 1745.* (Pest (urbo), 1745)
* *Via regia ad promovendam veram cognitionem Christi secundum Actor XX. 17-21.* (Pest 1746)

Memorigiloj
-----------

* strato en Békéscsaba ekde 1910

Fontoj
------

* 
* Arkivigite je 2019-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* [*rompita ligilo*]
**Flughaveno Falcone-Borsellino** estas internacia flughaveno okcidente de Palermo. Ĝi situas sur kabo *Punta Raisi*, ĉ. 25 km de la urbocentro, al kiu ĝi estas ligita per fervojo kaj aŭtovojo A29 (ambaŭvoje 30–35 km).

La flughaveno havas la koordinatojn 38° 10′ 33″ N 13° 5′ 26″ O﻿ / ﻿38.17583 °N, 13.09056 °O﻿ / 38.17583; 13.09056 (mapo) kaj situas 19 metrojn super marnivelo. Ĝi disponas pri du startejoj longaj 2074 resp. 3326 metrojn. Ĝia IATA-kodo estas **PMO**, ĝia ICAO-kodo estas **LICJ**. Ĝi havas regulajn ligojn al pluraj urboj de kontinenta Italio (Milano, Napolo, Romo kaj aliaj), al la italaj insuloj Lampedusa kaj Pantelleria kaj al Malto kaj Tunizio; precipe somere gravas turismaj flugoj el kaj al aliaj landoj.

La flughaveno estis nomita honore al Giovanni Falcone kaj Paolo Borsellino, du italaj juristoj murditaj de mafio en 1992. Iliajn portretojn, en mozaika mapo de Sicilio, montras memoriga plato de Tommaso Geraci; ĝi portas la surskribon *Giovanni Falcone – Paolo Borsellino – Gli Altri – L'orgoglio della Nuova Sicilia* ("Giovanni Falcone – Paolo Borsellino – La aliaj – La fiero de la nova Sicilio").

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flughaveno Falcone-Borsellino (Palermo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* flughavena retejo
**Sándor A. Tóth** [ŜAndor a tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **A. Tóth Sándor** estis hungara instruisto, pentristo, grafikisto, pupteatristo.

Memortabulo pri Sándor A. Tóth
Sándor A. Tóth  naskiĝis la 7-an de aprilo 1904 en Hungara reĝlando en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio). Li mortis la 2-an de oktobro 1980 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

Sándor A. Tóth frekventis artan altlernejon en Budapeŝto inter 1922 kaj 1928, kie li lernis ĉefe de Gyula Rudnay kaj Oszkár Glatz. Post lernado li studvojaĝis 3 jarojn en Londono, Parizo, Berlino, kie li ne nur pentradis, sed li kreis pupojn por pupteatroj. Hejmenveninta li ekinstruis en Pápa ĝis la emeritiĝo, sed lia pupteatra laboro ne ĉesis. En 1965 kaj 1966 li vivis en Usono kaj Kanado. Li fondis pentristan rondon, kiu ankaŭ nun funkcias. Ekde 1933 konstanta ekspozicio prezentas liajn verkojn en Pápa.

Lia disĉiplo
------------

* László Heitler

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Sándor A. Tóth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500340
* LCCN: n2007009062
* VIAF: 75760377
* ISNI: 0000 0001 0989 4635
* SUDOC: 110881729
* BNF: 15125412r
 |
**Lívia Mossóczy** [moŝOci], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mossóczy Lívia** estis hungara tablotenisisto, mondĉampiono, trejnisto. Ŝia persona nomo estis ankaŭ *Olívia*, ŝia gedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Bánhegyi Lászlóné* [bAnhedji lAslOnE].

Lívia Mossóczy naskiĝis la 9-an de majo 1936 en Budapeŝto, ŝi mortis la 18-an de aŭgusto 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lívia Mossóczy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1954. Ŝi konatiĝis pri la tabloteniso en 1951 province. Ekde la sekva jaro ŝi estis tablotenisisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono trifoje inter 1957-1967 teame aŭ induope, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1957-1960. Ŝi estis mondĉampiono en 1957 induope kaj eŭropa ĉampiono teame en 1960. Pli poste ŝi sekvis sian edzon kaj estis trejnisto inter 1961-1966 en Britio.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* WikiTrans

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820270
 |



* Portalo pri Biografio
**Sámuel Timon** [ŝAmuel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Timon Sámuel** estis hungarlandana pastro, historiisto, profesoro, monaĥo. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *schmerhoffi kaj szedlicsnai* [smerhofi, sedliĉnai].

Sámuel Timon
Sámuel Timon  naskiĝis la 20-an de julio 1675 en Hungara reĝlando en Turna (nuntempa Trenčianska Turná en Slovakio). Li mortis la 7-an de aprilo 1736 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

Biografio
---------

Familio Timon alvenis el Moravio. La juna Sámuel frekventis jezuitan gimnazion, kie li aliĝis al la jezuitoj en 1693. Li doktoriĝis el filozofio (komprenu: sciencoj) kaj teologio en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Inter 1699-1702 kaj 1707-1711 li instruis en la menciita jezuita universitato, poste en Pázmáneum, fine denove en la universitato ĝis 1718. En la sekvaj jaroj li instruis en Supra Hungarujo kaj Transilvanio. Pro sanproblemoj li estis plej ofte monaĥestro, kie li okupiĝis pri historio. Li estis la unua signifa historiisto de Hungara reĝlando, li verkis latine.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Celebriorum Hungariae urbium et oppidorum topographia* (Geografiaĵoj de renomaj urboj kaj opidumoj de Hungarlando), (1702)
* *Synopsis novae chronologicae Regnorum Hungariae. I-III.* (1714-1715)
* *Opusculum theologicum, in quo quaeritur, an et qualiter possit Princeps Catholicus in ditione sua retinere haereticos*... (1721)
* *Epitome chronologica rerum Hungaricarum* (1736)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY , poste serĉu la nomon)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Airolo (stacidomo). |



**Airolo** (esperante: **Ajrolo**) estas svisa politika komunumo en distrikto Leventina en kantono Tiĉino. Ĝia nomo estas itallingva; en la loka dialekto ĝi nomiĝas *Airö*, en la germana kaj rumanĉa ekzistas malnovaj nomoj *Eriels* resp. *Iriel*.

Situo
-----

Airolo situas je la supra fino de valo Leventina, 55 km norde de Bellinzona, je la suda piedo de Gotard-pasejo. Okcidente de Airolo etendiĝas la valo Bedretto, de kie eblas iri tra Nufenen-pasejo al la najbara kantono Valezo aŭ piedvoje tra Giacomo-pasejo al la itala valo Formazza.

Al la komunumo apartenas la vilaĝoj Brugnasco, Fontana, Madrano, Nante kaj Valle kaj la ne plu loĝataj eks-vilaĝoj Albinasca kaj Bedrina.

Transporto
----------

Airolo estas grava stacio de la Gotarda Fervojo; ĝi situas ĉe la sudaj enirejoj de la fervoja tunelo kaj de la tunelo de la svisa aŭtovojo A2, kiuj ambaŭ konektas Airolon kun la komunumo Göschenen en Kantono Urio. En Airolo komenciĝas la suda ramplo al la Gotardo-Pasejo, de kiu en Andermatt en Kantono Urio devojiĝas la vojoj al Oberalppasejo en Kantono Grizono kaj Furkopasejo en Kantono Valezo.

Esperanta folkloro
------------------

Airolo estas dufoje menciata (en la esperantigita formo *Ajrolo*) en la poemo "La tunelo de S-ta Gotardo" de Reto Rossetti, kiu komparas la facilec-diferencon inter pasejo kaj tunelo al tiu inter aliaj lingvoj kaj Esperanto ("El Ajrolo en Svislando kuras longa vojrubando...").

Vidu ankaŭ
----------

* Airolo (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Airolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Airolo
* Airolo en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Airolo** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Leventina |
| --- |
|  **Komunumaro Airolo:** **Airolo**  •  Bedretto **Komunumaro Faido:** **Faido** **Komunumaro Giornico:** Bodio  •  **Giornico**  •  Personico  •  Pollegio  •  Sobrio **Komunumaro Quinto:** Dalpe  •  Prato (Leventina)  •  **Quinto** |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281933
* GND: 4453169-2
* LCCN: n00041571
* VIAF: 148887001
 |
La **preĝejo Sankta Ladislao**, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Sárvár.

Historio
--------

La malnova historio de ĉi tiu preĝejo estas nebula. Alia preĝejo funkciis en Sárvár en 1401. En 1560 la loĝantoj iĝis luteranoj, sed la katolika grupo estis refondita en 1643. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1830, sed la nuna formo estas videbla ekde 1927.

Kelkaj supozas, ke en tiu loko estis preĝejo en la 16-a jarcento, aliaj opinias, protestanta ligna preĝejo estis tie.

Laŭ dokumento Francisko Nádasdy (politikisto) konstruigis kapelon en 1645. En la 18-a jarcento ofte okazis incendioj, fine restis nur la muroj. En 1732 la preĝejo plene estis rekonstruita, samtempe oni konstruis la turon. En 1830 oni konstruis po unu navojn, tial la preĝejo formas latinan krucon. El la malnova preĝejo praktike restis nenio. En 1926 la sanktejo estis malkonstruita kaj nova enirejo estis kreita en alia flanko de la konstruaĵo. La nova orgeno alvenis en 1927. Interne la freskoj estis pentritaj en 1939. Dum la 2-a mondmilito la rifuĝintaj poloj en tiu ĉi preĝejo preĝadis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en la urbomezo. La fasado estas simetria, meze situas duonronda teraso, kiun tenas 4 kolonoj. Post la teraso funkcias la ĉefenirejo. En la alia flanko ĉe la sanktejo la turo altiĝas. Interne estas videbla la unua skulptaĵo de Sárvár pri Kristo (farita en 1701).

Kermesoj okazas la 27-an de junio.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare
* hungare
* hungare

Fasado de la preĝejo Sankta Ladislao
Hungara kaj pola teksto de la memortabulo: En tiu ĉi preĝejo preĝadis al Dio la polaj soldatoj por la libereco kaj gloro de Hungario inter 1939-1941

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
[*Kontrolenda lingvaĵo*]

Ĥasiaj popoldancistoj vestantaj "dhoti"-ojn kaj aliajn tradiciajn "garb"-ojn.
La **dhoti**, konata ankaŭ kiel *panĉe*, *vesti*, *dhuti*, *mardani*, *ĉaadra*, *dhotar* aŭ *panĉej*, estas tipo de sarongo kiu deekstere similas al pantalono. Ĝi estas malalta vesto kiu formas parton de la nacia aŭ etna vesto de viroj en la Hinda subkontinento. La *dhoti* estas farita el ortangula peco de nekudrita tolo, kutime ĉirkaŭ 4.5 metrojn longa, volvita ĉirkaŭ la talio kaj la kruroj kaj nodita ĉu antaŭe ĉu malantaŭe. Dhoti estas de simplaj aŭ solidaj koloroj; silka dhoti kun borditaj bordoj estas konsiderata formala vesto, estas vestita en religiaj ceremonioj kaj en naci/etnaj festivaloj. Kontraste al dhoti, mult-kolora kaj jupeca sarongo nomita *longji* (lungi) estas vestita hejme kaj por hazarda ekstera promenado. Tamen estas esceptoj al tiu regulo en kelkaj sudbarataj komunumoj kie tutblanka *longji* (mundu) kun brodaĵo estas la etna formala vesto por viroj.

Notoj
-----

1. 1 2  [Indian Dhoti ] Alirita la 1an de majo 2020.

* Kategorio Dhoti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**János Berger** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berger János** estis hungara pastro, profesoro.

János Berger  naskiĝis la 23-an de novembro 1841 en Pest (urbo). Li mortis la 4-an de julio 1909 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Berger frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Nagyszombat. Inter 1862 kaj 1869 li studis teologion en Vieno. Li pastriĝis en 1866, poste dum lernado li ankaŭ instruis en Esztergom inter 1867 kaj 1874, dume li doktoriĝis en Vieno. Li instruis kiel publika ordinara profesoro en Universitato de Pest ĝis 1909. Li estis rektoro en la studjaro 1880, en la sama jaro li ricevis ŝtatan premion. En 1892 li ricevis la titolon papa ĉambelano.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Beszéd az 1876-77. évi tanszaknak...* (1876) - universitata parolado
* *Rectori székfoglaló beszéd...* (1880) - rektora parolado
* *Beszéd, melylyel rectori székéről lelépett...* (1881) - rektora parolado

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografieto Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Interno.
Ekstero, fotita en 2008. La sinagoga navo.
La **Sinagogo nova de Erfurto** (germane: *Neue Synagoge*) troviĝas proksime de la ĉefa stacidomo de Erfurto ĉe la Juri-Gagarin-ringostrato.

Historio
--------

Ĝi estas la ununura sinagogo inaŭgurita en GDR kaj servas kiel preĝadloko al la 850 membrojn granda komunumo juda de Turingio.

La modesta, krude stukita duetaĝa konstruaĵo estis farita en 1951/52 laŭ la planoj de Willy Nöckel kaj konsekrita la 31-an de aŭgusto 1952.
La transdono al la juda komunumo estis farita fare de la CDU-frakciestro Otto Nuschke.

Ĝi anstataŭas la t.n. Grandan sinagogon, kiu estis detruita dum la Kristala nokto.

La 20-an de aprilo 2000 (naskiĝtaga datreveno de Hitler) estis farita atenco per brulbombeto.

Vidu ankaŭ
----------

* Sinagogo malgranda de Erfurto
* Sinagogo malnova de Erfurto

Literaturo
----------

* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß*, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen*, eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sinagogo nova de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la sinagogo kaj la juda vivo surloke.

Subnotoj
--------

1. ↑  Raporto en la gazeto *Der Spiegel*.
**Keloj en kastelo en Český Krumlov** troviĝas en kastelo en urbo Český Krumlov (prononcu Ĉeski Krumlov = Ĉeĥa Krumlov).

**Kastela lapidario** estas lokigita en kelo sub okcidenta alo de malnova burggrafejo. La kelo estas unu el la plej grandaj spacoj de sia speco kaj en kastela arkitekturo, komune kun keloj de praga Praga burgo, ĝi ne havas en meza Eŭropo similecon.

La ĉefa kelspaco, devene unueca, longa 48 m kaj larĝa 8,5 m, konserviĝis sian renesancan karakteron. Ties volbo havas en pinto altecon 4,6 m. Renesancan devenon konfirmas ankaŭ kvinflankaj sektoroj de fenestroj. El orienta parto estas enirejo en pli malgrandajn spacojn, per kiuj ĝi estis kunigita kun keloj sub la orienta alo, en kiu estadis karcero. La enirejo ĝis granda spaco de la kelo estas hodiaŭ tra pordego rekte el la 1-a kortego de la kastelo.

En la 16-a jarcento la keloj servis kiel ĉevalejoj kaj laŭ dokumentoj ĉi tie estis enstaligita preskaŭ 100 ĉevaloj. Hodiaŭ ĝi servas kiel lapidario. Deponitaj estas ĉi tie ĉiuj originaloj de statuoj el la kastelo, kiuj estas iom post iom anstataŭigataj per kopiaĵoj, ĉi tie estas ankaŭ baroka statugrupo el kaskada fontano en kastela ĝardeno kaj statuoj de sanktuloj el ponto. Tiel akiris tiu ĉi belega spaco novan konvenan uzon.

Bedaŭrinde dum nealireblaj estas profundaj renesancaj keloj sub la 5-a kortego. Kondukas en ilin longa ŝtuparejkoridoro el la tn. Renesanca domo kaj ties spacoj estas jam ekster la objekto. Devena enirejo el deklivo estas surŝutita. Tiuj ĉi profundaj keloj (planko preskaŭ 8 m sub tereno) estis glaciejoj, ebligantaj deponadon de glacio, eĉ ne transportinte ĝin komplike tra la konstruaĵo. La kelo havas krucan bazplanon kaj evidente ĝi estis profundigita tunelmaniere.

**Venceslaaj keloj** estas ampleksaj kelspacoj sub la 4-a kortego de la kastelo Český Krumlov. Ili okupas la tutan bazplanon de la kortego kaj ankaŭ de la ĉirkaŭaj aloj de objekto Kastelo n-ro 59 – Supra Burgo. Ili estis konstruitaj en loko de eksa antaŭburgejo kiel necesa rektigo de abrupte subenkliniĝanta tereno kaj burga fosaĵo, kiu estadis en la loko de hodiaŭa granda volbita kelo sub la 4-a kortego. Tiel estiĝis monumentaj trietaĝaj keloj kun alta volbo, sed kiu rilate al la ĉirkaŭaĵo estas jam parte eĉ super nivelo de tereno de la kortego. Nur sur tiel ĉi artefarite reguligita konstruareo povis estiĝi aloj de nova palaco.

Laŭ tradicio estis dufoje (en la jaroj 1394 kaj 1402) en unu el la keloj arestita la ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a. Kaj tiel do la keloj akiris sian nomon. Nun estas ĉi tie regule aranĝataj internaciaj ekspozicioj de ceramika kreado.

Rilataj temoj
-------------

* Český Krumlov (kastelo)
**Peter PRZYSTANIAK** (prononco [PE:ta pŝisTANjak], naskiĝis dum 1956 en Majenco, Germanio) estas germana pianisto kaj komponisto, kun praparencaj familiaj rilatoj en Pollando. Li studis en la "Akademio pri Son-Arto" en Darmstadt pianon kaj dum 1982 tie ekzameniĝis. Sekve li en la Ŝtata Teatro de Darmstadt laboris kiel muzika gvidanto de la drama teatro. Sekvis tempo kiel memstara muzikisto, en kiu li donis koncertojn en multaj eŭropaj landoj.

Krom sia laboro kiel pianisto li aktivas kiel muzika aranĝisto, komponisto kaj ĥora dirigento. Intertempe li loĝas en Oppenheim kaj instruas ĉe la "Akademio pri Son-Arto" pianon, ĵazan pianon, ĵazharmonian instruadon kaj muzikan praktikadon. Kun la israela klarnetistino Irith Gabriely li dum 1968 fondis la klezmer-muzikan ensemblon Colalaila, tiu de tiam per tradicia juda samkiel klasika muziko, kun ĵazo kaj propraj komponaĵoj de Peter Przystaniak tuteŭrope sukcese koncertas.

Pluraj notaroj kaj instrulibroj pri klezmera kaj klasika muziko de li publikiĝis en renomaj germaniaj muzikaj eldonejoj, interalie *Schott* (Majenco) kaj *Edition Peters* (Lepsiko kaj Frankfurto-ĉe-Majno).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264665
* GND: 135092973
* LCCN: no2006107799
* VIAF: 31758853
* ISNI: 0000 0000 5551 5301
* MBA: 2ff1ce7d-4b9a-4576-b364-e9bb94022f26
 |
**Géza Grosschmid,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Grosschmid Géza** estis hungara advokato, notario, politikisto, senatano. Lia familia nomvarianto estis *Grosschmidt*, liaj filoj estis Sándor Márai kaj Géza Radványi, lia frato estis Béni Grosschmid.

Géza Grosschmid naskiĝis la 1-an de decembro 1872 en Kassa (Aŭstrio-Hungario, Hungara reĝlando, nuntempa Košice en Slovakio, li mortis la 12-an de oktobro 1934 en Miskolc (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Géza Grosschmid akiris juran diplomon, poste li estis advokato kaj instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa). Depost naskiĝo de Ĉeĥoslovakio li aŭtomate iĝis ĉeĥoslovakiano kaj li partoprenis en fondo de partio por la hungara minoritato. En la parlamentaj elektoj en 1925 li akiris senatan sidlokon en Prago, same en 1929. Li restis en la senato ĝis 1932, kiam li eksiĝis kaj elmigris el la Ĉeĥoslovaka Respubliko kaj loĝis en Miskolc (jam en rest-Hungario). En 1933 li iĝis notario. Li havis edzinon ekde 1899, kiu naskis 4 gefilojn inter 1900-1909.

Lia publikaĵo
-------------

* *Kisebbségi sors* (1930)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Miskolc (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Géza Grosschmid en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699496
 |
**Géza Ghyczy** [gici], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ghyczy Géza** estis hungara inĝeniero, profesoro, ekonomikisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *ghiczi, assa- kaj ablanczkürthi*. Lia patro estis Ignác Ghyczy.

Géza Ghyczy  naskiĝis la 2-an de majo 1837 en Tata (Hungario). Li mortis la 15-an de aŭgusto 1896 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Ghyczy frekventis mezlernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Pest (urbo). Li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1855, poste inĝenieran diplomon en Vieno. Inter 1860 kaj 1876 li havis signifan postenon en bieno de Jozefo Karolo de Habsburgo-Loreno, poste li instruis en Teknikuniversitato de Budapeŝto. En 1885 li estis nomumita direktoro de komerca akademio, samtempe reĝa konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Táblázatok a kamatos kamat- és járadék számításához* (1888) - lerneja helpilo
* *A kamatláb meghatározása a járadékszámításban* (1890)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
| Haflinger |
| --- |
| Dosiero:Haflinger 3607 by Flominator.jpg250px |
| Gravaj datumoj |
| Origino: | Provinco Bolzano |
| Disvastiĝo: | aparte en Eŭropo |
| Grandeco grundo ĝis postkolo: | 140–150 cm |
| Fela koloro: | ruĝbruna |

La ĉevala raso **Haflinger** devenas de la Alpoj en centra Eŭropo, estas forta kaj nuntempe ĉefe uziĝas por libertempa rajdado kaj tirado de ĉaroj. Oficiale temas pri poneo.

Aspekto
-------

Eleganta kapo kun grandaj, fidemaj okuloj, grandaj nazotruoj kaj etaj, atentemaj oreloj. Breda idealo estas kolo muskola, sed svelta, longa dorso kun forta lumba regiono. Kruroj kun fortaj hufoj. Ruĝe bruna ĝis ore bruna felo, kolharoj kaj vosto linokoloraj ĝis blankaj.

Ecoj
----

Haflinger-ĉevalo en la AlpojHaflinger-ĉevaloj unue brediĝis sur tre altaj paŝtejoj de la Alpoj kaj rigardiĝas kiel amikemaj, sentemaj, senprobleme nutreblaj, fortaj kaj per la homoj diversmaniere utiligeblaj ĉevaloj. Ili vivas longe, ofte ĝis 40 jarojn. Pro ilia ne tro alta grandeco kaj bona kapablo porti homojn la ĉevaloj ankaŭ uzeblas en terapio de psike nesekuraj homoj, aparte infanoj. Ankaŭ ekster terapioj la inteligentaj kaj bonhumuraj Haflinger-ĉevaloj bone taŭgas por rajdado de infanoj. Pro sia foja obstino ĝi tamen ne taŭgas por tre etaj infanoj. Tial por rajdado iom da konstanta trejnado utilas, por teni la ĉevalan karakteron amikema kaj por kontraŭagi kutimajn malhelpajn al homa rajdado.

Bredado
-------

Haflinger-ĉevalo sur paŝtejo
La unua Haflinger-ĉevalo brediĝis dum la jaro 1874 en la vilaĝo Schluderns en la regiono *Vinschgau* de Provinco Bolzano, la germanlingva nordo de la nuna Italio. Ĝian nomon tamen ne tiu vilaĝo, sed la komunumo Hafling (itale Avelengo) en proksimeco de Merano same en Provinco Bolzano donis al la nova ĉevala raso. De Suda Tirolio en Italio kaj Norda Tirolo en Aŭstrio la ĉevala raso disvastiĝis en tuta Eŭropo kaj multaj aliaj landoj de la mondo.

Sporto
------

Pro longa bredado, trejnado kaj selektado intertempe ekzistas Haflinger-ĉevaloj, kiuj konkuras en la disciplino dresa rajdado kontraŭ pli grandaj ĉevaloj.

Pli multaj tiurasaj ĉevaloj tamen sporte brilas en sporta tirado de ĉaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Haflinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Haflinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝoj de la Tirolia Asocio pri Bredado de Haflinger-Ĉevaloj
La ŝajnakacia robinio liveras la robinian mielon
Ankaŭ la oficina taraksako estas abelonutra planto
**Abelonutra planto** estas planto, kiu produktas nektaron kaj polenon en abunda kvanto. Tial mielabeloj alflugas tiajn plantojn. Sekve abelnutraj plantoj havas grandan signifon por la abelbredado.
  

  

**Finvintraj abelnutraj plantoj** :
N : Nektaro, P : Poleno, M : Mielroso aŭ sevmielo, Pr : Propoliso
  
• Avelarbo - Corylus avelana (N, P, M)
  
• Saliko - Salix (P, M)
  
• Kapra saliko - Salix caprea (N, P, M)
  
• Ulekso - Ulex europeaus (N, P)
  
• Prunelo - Prunus spinosa (P)
  
• Tusilago - Tussilago fafara (P)
  
• Poplo - Populus sp (P, Pr, M)
  
• Fikario - Ranunculus ﬁcaria (P)
  
• Nigra alno - Alnus glutinosa (P, Pr)
  
• Amelanĉo - Amelanchier ovalis (N, P)
  
• Bukso - Buxus scmpervirens (N, P)
  
• Cornus mas - Cornus mas (P)
  

  

**Printempaj abenutraj plantoj**
  
• Kampa acero - Acer campestre (N, P, M)
  
• Ŝajnakacia\_robinio - Robinia pseudo acacia (N, P)
  
• Tilioj – tilia sp (N, P, M)
  
• Kratago - Crataegus monogyna (N, P)
  
• Ordinara ligustro - Ligustrum vulgare (N, P)
  
• Trifolioj - Trifolium sp (N, P)
  
• Pomarbo - Malus pumila (N, P, M)
  
• Pirarbo - Pyrus commumis (N, P, M)
  
• Ordinara ilekso - Ilex aquifolium (N, P)
  
• Ĉerizarbo - Prunus avium (N, P, M)
  
• Sorpujoj - sorbus sp (N, P)
  
• Frangolo - Rhamnus frangula (N, P)
  
• Lonicero – Lonicera fragantissima (N, P)
  
• Simfito - Symphitum officinalis (N, P)
  
• Taraksakoj - Taraxacum sp (N, P)
  
• Hiperikoj - Hypericum sp (P)
  
• Mentoj - Mentha sp (N, P)
  
• KOLZO - Brassica napus (N, P)
  

  

**Someraj abenutraj plantoj**
  
• Arbusta rubuso - Rubus fruticosa (N, P)
  
• Arktio - Arctium jalapa (N, P)
  
• Karduo - Cirsium sp Cynara sp kaj Carduus sp (N, P)
  
• Borago - Borago officinalis (N, P)
  
• Ekio - Echium vulgare (N, P)
  
• Eriko - Erica sp (N, P)
  
• Citronmeliso - Mellissa officinalis (N, P)
  
• Epilobio - Epilobium angustifolium (N, P)
  
• Eŭpatorio - Eupatorium cannabique (N, P)
  
• Tapso - Verbascum Thapsus (N, P)
  
• Kampa salvio - Salvia pratensis (N, P)
  
• Papaveto - Papaver rhoeas (P)
  
• Meliloto - Meluoms albus (N, P)
  
• Sovaĝa malvo - Malva sylvestris (N, P)
  
• Kaŝtanarbo - Castanea sativa (N, P, M)
  

  

**Somerfinaj abenutraj plantoj**
  
• Kaluno - Cal!una vulgaris (N, P)
  
• Eriko - Erica (N, P)
  
• Tanacetfolia facelio - Phacelia tanacetifolia (N, P)
  
• Okcidenta arbuto - Arbutus unedo (N, P)
  
• Astero - Aster sp (N, P)
  
• Fagopiro – Fagopyrum esculentum (N, P)
  
• Centaŭreo – Centaurea cyanus (N, P)
  
• Blanka abio - Abies alba (M)
  
• Piceo - Picea excelsa (M)
  
• Kverko - Quercus sp (M)
  
• Taksuso – Taxus baccata (M,P)
  
• Solidago - Solidago virgaurea (N, P)
  
• Laŭroviburno - viburnum tinus (N, P)
  
• Medikago - Medicago sativa (N, P)
  
• Majorano - Origanum vulgare (N, O)
  
• Hedero - Hedera helix (N, P, Pr)
  

  

* Kategorio Abelonutra planto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bolken** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 541 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Bolken situas dek kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Soloturno. Sur la nordorienta limo de la komunumo situas la Lago de Inkwil. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Bolken mem la setlejoj Längacher, okcidente de la Lago de Inkwil, Niederfeld kaj Chrüzfeld. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,13 km², de kiuj 22% estas kovritaj de arbaro, 66% servas por agrikulturo kaj 10% por setlado, iomete malplin ol 2% estas akvejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bolken limas en nordo al Inkwil (BE), en oriento al Niederönz (BE), en sudo al Aeschi, en okcidento al Etziken, kaj en nordokcidento al Subingen.

Trafiko
-------

Bolken situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La trajnlinio de Olten al Soloturno, kiu pasas tra la komunuma teritorio, tie ne disponas pri stacidomo aŭ haltejo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la buslinio de Herzogenbuchsee al la stacidomo de Soloturno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 7 kilometrojn okcidente en Kriegstetten.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bolken datiĝas el la jaro 1429 kiel *ze Bollikon*. La ekleziaj interezrajtoj por Bolken ĝis la reformacio apartenis al la paroĥarejo Herzogenbuchsee, apartenante al la Monaĥejo Sankta Petro en Nigra Arbaro. La monaĥejo donis en la jaro 1350 la interezorajton kiel pando por la burgrajtoimpoŝto al Soloturno. Ĝis la reformacio Bolken supozeble apartenis al la paroĥo de Herzogenbuchsee. Tiam ĝi estis atribuita al la preĝejoj de Hüniken kaj Kriegstetten kaj en la jaro 1684 al la nova paroĥo Aeschi, kiu ankaŭ estis tribunalejo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Peter Kaiser*: *Bolken* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-09-01)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bolken en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Bolken
* Bolken en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bolken** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Lernejo de BolkenLernejo de Bolken

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Wasseramt |
| --- |
| Aeschi (Steinhof) • Biberist • Bolken • Deitingen • Derendingen • Drei Höfe (Heinrichswil-Winistorf • Hersiwil) • Etziken • Gerlafingen • Halten • Horriwil • Hüniken • Kriegstetten • Lohn-Ammannsegg • Luterbach • Obergerlafingen • Oekingen • Recherswil • Subingen • Zuchwil |  |

 |
| Blazono de Tuvalo |
| --- |
| la ŝtata blazono |
| detaloj |
| enkonduko: | en 1980 |

La **blazono de Tuvalo** oficiale ekvalidis en 1980. Ĝi montras ŝildon kun ora kadro, kiu estas ornamita alterne kun ok konkoj kaj ok bananoarbaj folioj.

Priskribo
---------

La ŝildo mem montras la tradician kunvenejan domon *Maneapa*, en kiu okazas la diskutoj kaj interkonsentiĝoj pri gravaj decidoj. Ĝi videblas sub blua ĉielo sur verda grundo.

Sub la grundo stiligite montratas en bluo kaj arĝento la ondoj de la Pacifika Oceano.

Sub la ŝildo videblas en la tuvala lingvo la moto de la ŝtato:

„*Tuvalu mo te Atua*"
(*Ok insuloj por la ĉiopova dio*)
Tiuj vortoj samtempe ankaŭ estas la titolo de la tuvala nacia himno.

Simboleco
---------

La bananoarbaj folioj sur la ŝildorando staras por la fekundeco de la insuloj.

La ok konkoj simboligas la ok loĝatajn insulojn de la insularo.

Kaj la folioj kaj la konkoj ĉirkaŭas la kunvenejon Maneapa kaj tiel indikas pri la graveco de tiu tradicia loko sur ĉiuj ok insuloj.

Historio
--------

Reĝino Elizabeto la 2-a de Britio donis al la insularo la 3-an de decembro 1976 blazonon, kiu konserviĝis kiel ŝtata blazono, kiam akiriĝis la ŝtata sendependeco.

La modelon de la blazono kreis *R. P. Turner*.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBlazonoj de la ŝtatoj en Oceanio |
| --- |
| Aŭstralio •  Fiĝioj • Kiribato • Marŝala Insularo • Federacio de Mikronezio • Nauro • Nov-Zelando • Palaŭo • Papuo-Novgvineo • Salomonoj • Samoo • Tongo • Tuvalo • Vanuatuo |  |
| Aliaj, ne aŭ ne plene suverenaj teritorioj | Usona Samoo • Kukinsuloj • Franca Polinezio • Gvamo • • Nov-Kaledonio • Niuo • Nord-Marianoj • Pitkarna Insulo • Tokelao • Valiso kaj Futuno |
| 
Vidu ankaŭ la navigilojn pri blazonoj de Afriko • Azio • Eŭropo • Nord-Ameriko • Sud-Ameriko • Oceanio • Listo de ĉiuj naciaj blazonoj |

 |

* Kategorio Blazono de Tuvalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **blazonŝildo**, ĉefa portilo de la blazono, fontas rekte el la ŝildoj de la mezepokaj batalantoj, kaj poste ekuziĝis same por ne-militecaj posedantoj: urboj, asocioj, virinoj, burgoj, ktp...

Laŭ la epokoj kaj lokoj, ĝiaj formoj estas tre diversaj.

Sed kia ajn estu ĝia formo, ĝia surfaco, nomita *kampo* ĉiam estas organizita kiel rektangulo trione dividita laŭ ambaŭ direktoj, kio do difinas 9 *fakojn*:

dekstra

* 1 dekstra kapa kantono
* 2 kapa fako
* 3 liva kapa kantono
* 4 dekstra flanka fako
* 5 centra (aŭ kora) fako
* 6 liva flanka fako
* 7 dekstra baza kantono
* 8 baza fako
* 9 liva kapa kantono

**Juvelo**
**Girlando**
**Kovriloj**
**Kasko**
**Kampo**
**Heroldaj**
**Ĝeneralaj**
**Ŝildo**
**Ŝildoportanto**
**Moto kaj krio**

Blazono

Heraldikaj partoj de blazono

Notoj

* La vorto *livo* pli bone kongruas kun la blazona lingvo ol la kutima *maldekstro*, pro la ofte abunda uzo de la du vortoj eĉ en unu nura frazo.
* *dekstro* kaj *livo* - same kiel ĉiuj elementoj de la blazono - difiniĝas laŭ la vidpunkto de la portanto.

Ekzistas du kromaj fakoj samsurfacaj: la *"honor-fako"* (duone sur 2 kaj 5), kaj la *"umbilik-fako"* (duone sur 5 kaj 8).

Partigoj kaj suraĵoj
--------------------

La ŝildo povas esti dividita en diversaj partigoj kaj ŝarĝitaj per suraĵoj.

Ĉiuj formoj difinitaj per tiuj partigoj kaj suraĵoj ricevas nomojn, kiuj laŭbezone estas precizigitaj per diversaj aldonitaj elementoj, sed ĉiam per la plej grava: sia koloro.

* Kategorio Blazonŝildo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La toponimo **Neuvy** povas aludi al la francaj komunumoj

* Neuvy (Allier) en la departemento Allier,
* Neuvy (Loir-et-Cher) en la departemento Loir-et-Cher,
* Neuvy (Marne) en la departemento Marne,

kaj kiel parto de la nomo al

Neuvy-au-Houlme en la departemento Orne,
Neuvy-Bouin en la departemento des Deux-Sèvres,
Neuvy-Deux-Clochers en la departemento Cher,
Neuvy-en-Beauce en la departemento Eure-et-Loir,
Neuvy-en-Champagne en la departemento Sarthe,
Neuvy-en-Dunois en la departemento Eure-et-Loir,
*Neuvy-en-Mauges*, nun parto de Chemillé-en-Anjou en Maine-et-Loire;
Neuvy-en-Sullias en la departemento Loiret,
Neuvy-Grandchamp en la departemento de Saône-et-Loire,
Neuvy-le-Barrois en la departemento Cher,
Neuvy-le-Roi en la departemento Indre-et-Loire,
Neuvy-Pailloux en la departemento Indre,
Neuvy-Saint-Sépulchre en la departemento Indre,
Neuvy-Sautour en la departemento Yonne,
Neuvy-sur-Barangeon en la departemento Cher,
Neuvy-sur-Loire en la departemento Nièvre,

|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |
**Max PETITPIERRE** estis svisa politikisto kaj membro de la Radikal-Demokrata Partio de Svislando. Li naskiĝis la 26-an de februaro 1899 en Neŭŝatelo, kie li ankaŭ mortis la 25-an de marto 1994.

Kantono Neŭŝatelo
-----------------

Max Petitpierre estis en la 1930-aj jaroj profesoro pri juro por la Universitato de Neŭŝatelo. En 1937 li estis elektita kiel deputito de la radikaldemokrata partio de Svislando elektita kiel membro de la Granda Konsilio de Kantono Neŭŝatelo. En 1942 li fariĝis reprezentanto de Kantono Neŭŝatelo en la Konsilio de la Kantonoj, la malgranda ĉambro de la svisa parlamento.

Federacia Konsilio
------------------

Li estis elektita la 14-an de decembro 1944 kiel membro de la Federacia Konsilio. La 30-an de junio 1961 li demisis. Dum sia ofictempo li gvidis la Svisan Federacian Departementon pri Politiko.

Li estis federacia prezidanto dum la jaroj 1950, 1955 kaj 1960 kaj vicprezidanto en la jaro 1949.

Gravaj meritoj
--------------

En 1945 li funkciigis diplomatajn rilatojn kun Soveta Unio kaj en 1950 dank al li Svislando diplomatie ahnoskis kiel unua okcidenta lando la Popolan Respublikon Ĉinion. Danke al tiu en tiu tempo kuraĝa decido Svislando povis reprezenti dum multaj jaroj en Pekino la interesojn de preskaŭ ĉiuj aliaj okcidenteŭropaj landoj, kiuj obstine rifuzis akcepti Popolan Ĉinion kiel vera reprezentanto de Ĉinio kaj anstataŭe flegis diplomatiajn rilatojn kun Tajvano.

Petitpierre kaj Esperanto
-------------------------

La 2-an de junio 1954 Max Petitpierre oficiale akceptis delegacion de la Svisa Esperanto-Societo, al kiu apertenis d-ro Arthur Baur, Bruno Graf, William Perrenoud kaj aliaj. Petitit Pierre tiam esprimis sian favoran opinion kaj subtenon por la Esperanto-movado. (Fonto: Andreas E. Künzli: *Universalaj Lingvoj en Svislando* p 193)

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

* Kategorio Max Petitpierre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277356
* GND: 124769942
* LCCN: n81086410
* VIAF: 115004429
* ISNI: 0000 0000 8348 0361
* SUDOC: 159487080
* NKC: pna20191039054
 |
**Lingvonesto** estas infanvarta, parte lernejeca agado, kiu celas transdoni lingvon kaj ties kulturon de la nejunaj generacioj al la juna, por ke la lingvo regajnu vivoforton. En la vartejoj-lingvonestoj oni peras de generacio al alia lingvon de malplimulto, minacatan, eventuale malaperontan, kiun la ĉirkaŭa socio kaj eble ankaŭ la gepatroj de la infanoj ne plu aktive regas
.

La instrumetodo estas nomata *lingva bano* (ankaŭ *lingva mergo* aŭ, rekte pruntite el aliaj lingvoj, *imersio*), sed la nomo *lingva bano* estas uzata unuavice, kiam temas pri infanoj de socia plimulto lernantaj alian lingvon. La termino *lingvonesto* originis en la Maoria lingvo, por kies fortigo en Nov-Zelando agadis la unuaj lingvonestoj, *kōhanga reo* en la maoria lingvo. Lingvonesto estas por la infanoj ludejo-vartejo-lernejo, kie la ĉeestantaj plenkreskuloj parolas la lingvon instruatan. Ne temas pri lecionoj de la lingvo, sed estas tute ĉirkaŭaĵo, kie la infano kreskas nature alproprigante la lingvon kaj ties kulturon. La instruistoj-vartantoj povas aparteni al la generacio de geavoj, kiuj ankoraŭ bone regas sian originan lingvon.

La lingvonesta metodo estis efike uzata en Nov-Zelando, kie Maorioj komencis la agadon jam en 1982. Ĝi estis poste aplikata ankaŭ en Havajo (kun la havaja nomo *pūnana leo*), kaj la aŭstralia registaro devontigis sin provi lingvonestojn en sia agadprogramo por indiĝenaj lingvoj.

En Finnlando la metodo estis uzata por la du malgrandaj lingvoj, la skolt-samea kaj la anar-samea, en Estonio por la voroa lingvo. En Usono ĝi estis aplikata ekzemple por la lakota lingvo
. Pluraj popoletoj en Rusio vidas la lingvonestan metodon kiel eblan savilon de siaj lingvo kaj kulturo .

Vidu ankaŭ
----------

Indiĝenaj lingvoj de Ameriko

Indiĝenaj lingvoj

Instruado de lingvoj

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. 1 2  A. Pasanen, pri lingvonestoj kiel intergeneracia lingvotransdonilo Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
2. ↑  Agadprogramo de la Aŭstralia registaro por indiĝenaj lingvoj Arkivigite je 2009-08-14 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
3. ↑  "Pri provo veki minoritatan 'lingvon dormantan'", pri lingvonesto por la Lakota
4. ↑  Lingvonestoj por la eneca lingvo (angle)
5. ↑  Intergeneracia transdono de indiĝena lingvo, raporto de la Finna Fondaĵo por Kulturo[*rompita ligilo*] (angle)