recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri besto. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Eleotris melanosoma.

| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Eleotris melanosoma** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Perkoformaj *Perciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Eleotredoj *Eleotridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Eleotris *Eleotris* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Eleotris melanosoma****(Bleeker, 1852) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| ***Culius melanosoma***(Bleeker, 1852) |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Eleotris melanosoma  |

 |
| v • d • r |

La **Eleotris melanosoma** estas specio de fiŝoj de la familio de *Eleotridae*. La specio estas indiĝena en sensalaj, saletaj kaj salaj marbordaj akvoregionoj disde Orientafriko tra Sudazio ĝis la insuloj de okcidenta Pacifiko. Ĉi tiu specio eblas kreski al longeco da 26 cm (ĉirkaŭ 10 coloj). Ĝi estas graveta por lokaj komercaj fiŝkaptejoj. Laŭ la IUCN la populacigrando stabilas.

La specio estas priskribita unue de Pieter Bleeker je 1852. La *Catalogue of Life* ne listigas subspeciojn de tiu ĉi fiŝo.

La fiŝo estas malhelbrune ĝis nigre kolora kun horizontalaj linioj kelkfoje. Ĝi havas grandan buŝon. Ĝi enloĝas kotkovritajn partojn de lagunoj, de rizoforacaj marĉoj kaj iafoje sensalan akvon.
| Vriĝio |
| --- |
| Tradukoj de*Vṛji* |
| Esperante | Vriĝio |
| Palie | *Vajji* |
| Sanskrite | *Vṛji* |
|  Terminaro de Budhismo  |
| v • d • r |

**Vriĝio** estis sendependa respubliko (*gaṇarājya* aŭ *gaṇasaṅgha*) regita de konfederacio de ok klanoj, inkluzivante la liĉaviojn, ĉ. de –700 ĝis –300, kaj ĝi estis unu el la dek ses grandaj regnoj de antikva Barato. La regno regis la regionon Mitilon en nuna norda Biharo kaj ties ĉefurbo estis Vajŝalio, kiu estis ankaŭ la ĉefurbo de la liĉavioj.

En literaturo
-------------

Kaj la budhisma *Grada kolekto* kaj la ĝajnisma *Bhagavati sutra* inkluzivas Vriĝion en ilia listo de dek ses grandaj regnoj (*solahamahājanapada*).

Etimologio
----------

La nomo Vriĝio (*Vṛji*) venas de la nomo de unu el la regantaj klanoj, la vriĝioj (*vṛji*), kiu estas menciita de Paninio, Ĉanakjo kaj Ŝjuanzango.

Teritorio
---------

La stupao de Anando, konstruita de la liĉavioj en Vajŝalio, la ĉefurbo de Vriĝio, unu el la plej antikvaj respublikoj en la mondo.
La teritorio de Vriĝio estis norde de la rivero Gango en la nuna Barata ŝtato Biharo kaj etendiĝis ĝis la regiono Madeŝo. Okcidente, troviĝis la rivero Gandakio, kiu verŝajne markis la limon inter la sendependa respubliko Vriĝio kaj la sendependa respubliko Malao kaj kredeble ankaŭ disigis la respublikon de la raĝlando Kosalo. Oriente, ĝia teritorio kredeble etendiĝis ĝis la arbaroj ĉe la bordoj de la riveroj Kaŭŝiko kaj Mahanando.

Gravaj urboj
------------

La ĉefurbo de la sendependa respubliko Vriĝio estis Vajŝalio. Aliaj gravaj urboj estis Kundapura aŭ Kundagrama —antaŭurbo de Vajŝalio—, Bhoganagara kaj Hatthigama.

Regantaj klanoj
---------------

La regantaj de la sendependa respubliko Vriĝio estis konfederacio de ol klanoj (*aṭṭhakula*) el kiuj la vriĝioj, la liĉavioj, la ĝnjatrioj kaj la videhoj estis la plej gravaj. Manudevo estis fama raĝo de la liĉavioj, kiu deziris Amrapalion post kiam li vidis ŝin danci en Vajŝalio. La identeco de la aliaj kvar klanoj ne estas klara, sed en parto de la *Sutrakritanga*, la urgoj, la bogoj, la kaŭravoj laj la ajkŝvakoj estas logitaj kun la ĝnjatrioj kaj la liĉavioj kiel regitaj de la sama reganto kaj membroj de la sama asembleo.

Vidu ankaŭ
----------

* Dek ses grandaj regnoj

Referencoj
----------

1. 1 2  Patrick Olivelle.  (13 July 2006) *Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE*. Oxford University Press, p. 15–. ISBN 978-0-19-977507-1.
2. ↑  Majumdar, Asoke Kumar (1977), *Concise History of Ancient India: Political theory, administration and economic life*, Munshiram Manoharlal Publishers,
3. ↑  Thapar, Romila.  Early India: From the Origins to AD 1300. *Google Books*, p. 146–150. University of California (2002). Alirita 28a de oktobro 2013.
4. ↑  Raychaudhuri Hemchandra.  (1972) *Political History of Ancient India*, p. 85–6.
5. ↑  Hemchandra, p. 107.
6. ↑  Hemchandra, p. 105.
7. ↑   Amrapali. Timez of India. Arkivita el la originalo je 2013-05-17. Alirita 2019-08-16.
8. ↑  Hemchandra, pp. 105-6.
Kemia strukturo de la "Venlafaksino", tipa ekzemplo de kontraŭdeprimilo.
**Kontraŭdeprimilo** estas drogo uzataj en la traktado de la plej grandaj depresiaj malordoj kaj aliaj kondiĉoj, inklude de **anksiigaj perturboj**, kelkaj kondiĉoj je kronikaj doloroj kaj por helpi en la kontrolo de kelkaj toksomanioj. La flankaj efikoj de kelkaj kontraŭdeprimiloj estas, nome, malseka buŝo, pezogajno, kapturnoj, kapdoloroj kaj seksa misfunkcio.

La plejmulto el la kontraŭdeprimiloj kutime estas sekuraj por preni, sed povas kaŭzi intensajn pensojn pri memmortigo kiam prenitaj de infanoj, adoleskuloj kaj junaj plenkreskuloj. Ia sindromo pri senigo je kontraŭdeprimiloj povas okazi post haltado de la medikamento simile al kuranta depresio, karakterizita per intermitaj deprimaj epizodoj. Estas debatoj en la medicina komunumo rilate al kiom da observataj efikoj en la kontraŭdeprimilo povas atribuiĝi al la placebo-efiko, sed granda parto de la sciencaj esploroj montras ke la plejmulto el la kontraŭdeprimiloj per larĝa klinika uzo pli efikas ol placeboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2014-01-09) "La meztaga demono" (The Noonday Demon) de Andrew Solomon — plej trafa libro pri depresio (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-09-18. Alirita 2017-09-18.

* Kategorio Kontraŭdeprimilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
1. Dento 2. **dentoemajlo**
La emajlo aŭ dentoemajlo (adamantium) kovras, protektas la dentokronon, ĝi estas emajlosimila tavolo, kiu havas ektoderman originon.

Trajtoj
-------

La dentoemajlo estas la plej dura histo de la homa kaj besta organo. Ĝi konsistas el prismoformaj, forkalkiĝintaj emajloestigaj unitoj, kiujn interligas organika gluaĵo. Ĝi formas sur la maĉa surfaco de dentokrono: onde elstarantajn lamenetojn ĉe la herbovoraj; pintajn konusojn ĉe karnovoraj; tuberetojn ĉe la ĉionvoraj bestoj. La homo kiel speco de ĉionmanĝanto havas dentaron kun dentoj tipaj kaj herbovoraj kaj karnovoraj.

Esploroj
--------

Dum 2009, esploristoj de la Ŝtata Universitato de Oregono malkovris genon respondecan pri dentoemajlo kresko. Post ĉi tiu malkovro, disvolviĝis studo, kiu celas la eblon de dentoemajlo rekresko nature, kiu tute ŝanĝos la praktikon de dentokuracado.

Malsanoj
--------

La denta malsano Kario, kiu kaŭzas dentokadukiĝon, estas inter la plej ofta malsano en la mondo, kaj ĉefe en la moderna epoko ĉar sukero estas tiom ofta en manĝaĵoj kaj trinkaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Dento-Emajla Geno Malkovrita; Povas Transformi Dentokuracadon. Arkivita el la originalo je 2016-09-14. Alirita 2021-04-28.
**Vuarrens** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 837 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Vuarrens situas en nordokcidento de la regiono Centro de Vaŭdo en la Vaŭda Mezlando en distanco de proksimume 3 kilometroj nordnordokcidente de la distriktĉefurbo Echallens kaj 15 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Vuarrens kaj la vilaĝetoj Vuarrengel, Chollet, Salagnon kaj Le Chauchy, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,96 km², de kiuj 23,60% estas kovritaj de arbaro, 70,8% servas por agrikulturo kaj 5,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Vuarrens limas en nordo al Essertines-sur-Yverdon, en nordoriento al Pailly, en sudoriento al Fey, en sudo al Villars-le-Terroir, en okcidento al Penthéréaz, kaj en nordokcidento al Corcelles-sur-Chavornay.

Trafiko
-------

Tra Vuarrens pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 5 de Laŭzano al Neŭŝatelo. Konektaj vojoj kondukas de la vilaĝocentro al Penthéréaz, Fey kaj Pailly. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 3 kilometrojn oriente de la komunumo apud Chavornay. Pere do poŝtaŭtolinio de Echallens al Yverdon-les-Bains la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Vuarrens datiĝas el la jaro 1147 kiel *Vuarens*. En la jaro 1828 estis elfosita romia vilao. Dum mezepoko la episkopo kaj la katedrala kapitolo de Laŭzano posedis bienojn kaj feŭdajn rajtojn en Vuarrens. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Vuarrens apartenis al la Voktejo Yverdon. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Stubenvoll*: *Vuarrens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2013-08-12)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Vuarrens

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Vuarrens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* VilaĝocentroVilaĝocentro
* Panorama rigardo al la vilaĝoPanorama rigardo al la vilaĝo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Centro de Vaŭdo |
| --- |
| Assens • Bercher • Bettens • Bioley-Orjulaz • Bottens • Boulens • Bournens • Boussens • Bretigny-sur-Morrens • Cugy • Daillens • Echallens • Essertines-sur-Yverdon • Etagnières • Fey • Froideville • Goumoëns • Jorat-Menthue • Lussery-Villars • Mex • Montanaire • Morrens • Montilliez • Ogens • Oppens • Oulens-sous-Echallens • Pailly • Penthalaz • Penthaz • Penthéréaz • Poliez-Pittet • Rueyres • Saint-Barthélemy • Sullens • Villars-le-Terroir • Vuarrens • Vufflens-la-Ville |  |

 |
*Sovaĝa* tendaro dum muzikevento
**Tendaro** estas kampadejo, kies loĝejoj, medicinaj kaj porkorpaj zorgejoj kaj provizejoj konsistas el tendoj. 

Ĉiu speco de kampadejo povas estis instalata kiel tendaro, plejofte oni ligas kun la termino ferian kampadejon, en kiu junuloj restas dum sia libertempo. Aliaj kampadejoj ofte konceptitaj kiel tendaroj estas:

* deviglaboraj kampadejoj
* kampadejoj de rifuĝintoj
* internigejoj

La avantaĝo de tendaro estas ĝia rapida starigebleco. Jam mallonge post katastrofoj oni povas konstrui tendarojn kun provizo- kaj dormotendoj. Oni povas rapide ŝanĝi ĝian grandon, etendon kaj lokon.

Tendaroj havas plejofte sanitarajn instalaĵojn rande de la placo kaj en malfronta pozicio al la ĉefa ventdirekto. Ne ĉiam porteblaj necesejoj estas je dispono, pro tio oni ankaŭ devas konstrui simplajn tertruojn kun pluraj sidlokoj („tondrotraboj") aŭ fekbudoj kun unuopaj sidlokoj. Depende de la speco de tendaro ankaŭ ekzistas malsanulo-tendoj same kiel kuir- kaj manĝotendoj. Tendaroj ofte ankaŭ havas kunvenejoj je taŭga, centra loko.
La grupiĝo **Kunordigo de Kuracistoj de Damasko** (arabe تنسيق أطباء دمشق, foje nomataj la Damaskaj Kuracistoj) estas reto de sanlaboristoj kiuj sekrete disponigas medicinan asistadon al vunditaj civiluloj en la siria enlanda milito. La grupo traktas pacientojn fortranĉitaj de regula medicina prizorgo per la daŭranta perforto, same kiel vunditajn manifestacianojn kiuj estus en risko dum regulaj sekurecaj kontroloj en lokaj hospitaloj. Laŭ Amnestio Internacia, se trovite en siriaj hospitaloj, vunditaj manifestacianoj alfrontas areston kaj torturon, kaj en kelkaj kazoj medicina personaro eĉ partoprenis en torturado de pacientoj. En aliaj kazoj, vunditaj opoziciuloj estis perforte forigitaj de medicina ekipaĵo, inkluzive de spirhelpiloj. En la somero de 2011, la medicina kunordigo konstruis sekretan batalhospitalon por trakti la kreskantan nombron da vunditoj.

Unu el la fondintoj de la organizo, d-ro Ibrahim Othman (ابراهيم عثمان), fariĝis unu el la plej serĉataj viroj de la siria registaro pro sia laboro kun la grupo. La 11-an de decembro 2011, opoziciaj fortoj sciigis ke li estis mortigita fare de siriaj sekurecaj taĉmentoj provante fuĝi al Turkio.

En 2011, la ĉeĥia homrajta organizaĵo *Člověk v tísni* ("homo en bezono") honorigis la grupiĝon per la premion *Homo Homini*, aljuĝata al homoj kaj organizaĵoj, kiuj defendas demokration kaj homajn rajtojn en ekzempla maniero, rekonante "la elstaran kuraĝon kaj fortostreĉon, kiujn la sanlaboristoj montras en riskado de siaj propraj vivoj por helpi civilulojn kiuj suferas kiel rezulto de la brutala subpremo de la nuna siria registaro".
**Etelka Kálmán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kálmán Etelka** estis hungara baletisto, baletmajstro, altlerneja instruisto.

Etelka Kálmán naskiĝis la 31-an de marto 1919 en Sopron, ŝi mortis la 16-an de junio 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Etelka Kálmán lernis baleton de Ede Brada, Rezső Brada kaj Ferenc Nádasi. Ŝi estis membro de baleta branĉo de Budapeŝta Ŝtata Operejo inter 1935–1971. Ŝi estis levita privata dancisto en 1943, baletmajstro inter 1950–1955. Ŝi estis ankaŭ sekretario de baletistoj inter 1962–1971. Ŝi instruis en la Ŝtata Baleta Instituto de 1955 ĝismorte. En la lasta periodo ŝi estis docento.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* Aurél Milloss: Álomjáték - Estrella
* Gyula Harangozó: Csárdajelenet - ciganino
* Léo Delibes-Trojanov: Sylvia - titolrolo
* Jan Ciepliński/Gyula Harangozó/Ernő Vashegyi: A fából faragott királyfi - feino

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796698
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



1. ↑
Targa Florio, 1958.
La **Targa Florio** aŭ **Giro di Sicilia** estis unu el la plej famaj aŭtomobilaj vetkuroj en Italio. Ĝi formiĝis sur la vojoj de Madoniaj montoj, en la provinco Palermo, insulo Sicilio. Ĝia unua eldono estis organizita en 1906, do ĝi estis unu el la plej malnovaj aŭtomobilaj konkursoj en la mondo.

Dum multaj jaroj ĝi partoprenis kune kun la Mille Miglia kaj la 24 Horoj de Manso de la legendaj Mondaj Rezistaj Ĉampionecaj okazaĵoj. La Mille Miglia ĉesis funkcii post la tragika eldono de 1957. Tiam la Targa fariĝis la sola vetkuro en kiu oni povis vidi verajn konkurencajn monstrojn sur normalaj vojoj, transirante vilaĝojn, grimpadajn montetojn kaj malsuprenirante montoflankojn. Ĉiun majon, la plej bonaj kaj plej aŭdacaj pilotoj kun la plej bonaj montoj renkontiĝis en Sicilio.

La vetkuro estis ludita por la lasta fojo en 1977, post kiu ĝi estis transformita en la Targa Florio Amaskunveno, kiu estas pridisputata laŭ stadioj. Kiel legaco, la germana marko Porsche nomumis Targa ekde 1966 la variantojn de ĝiaj modeloj kun forprenebla tegmento kaj kolonoj B.

* Kategorio Targa Florio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eugen Macko
Anoj de la refonda kunveno de EDE (Germanio) en 2008, 5-a de maldekstro d-ro Eugen Macko
**Eugen MACKO** [Ojgn Mako] (naskiĝis en 1943 en Szabadka) estas germana esperantisto.

Li estas diplomita inĝeniero, doktoro pri filozofio kaj instruisto pri jogo.

Li studis konstruteknikon je la Universitato de Beogrado, sed laboris nur 3 jarojn kiel konstruinĝeniero en Germanio. Tuj poste li studis filozofion, internacian politikon kaj socipsikologion ĉe la Munkena Universitato. Li ekzercas jogon ekde la infanaĝo kaj fariĝis joginstruisto laŭ la normoj de la **Eŭropa Jogo-Unio** (EYU).

Li esperantistiĝis post la sperto de la internacia etoso en la 74-a UK 1989 de Brajtono.

Li estas vicprezidanto de la Federacio de EDE (Eŭropo - Demokratio - Esperanto) ekde 2007 kaj same vicprezidanto de ĝia germana sekcio Europa - Demokratie - Esperanto ekde 2008.

Distingoj
---------

La 6-an de decembro 2012 Prezidento de Pollando Bronisław Komorowski dekrete atribuis al li la altan ŝtatan ordenon: **Kavaliran Krucon de la Ordeno de Merito por Respubliko Pollando** pro la popularigo de Esperanto kiu estas la akiraĵo de pola kulturo. La proponon por tiu grava distingo faris Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) () okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto. La enmanigo de la kruco okazis en la Grandpolia Vojevodiejo en Poznano la 25-an de marto 2013 kien la Kavaliro de la Ordeno Eŭgeno Macko estis invitita kiel honora gasto. La **Kavaliran Krucon de la Ordeno de Merito por Respubliko Pollando** persone enmanigis la Vojevodo de Grandpolio **Piotr Florek** (vidu la foton: <ref></ref[*rompita ligilo*]).

Verkoj
------

* Filozofiaj verkoj en germana lingvo, tradukitaj al Esperanto: "Limo kaj fino de la Hegela dialektiko", "La Rosenzweiga nova pensado de la dialogiko", "La ne-dialektika ontologio de Heidegger". La laboraĵoj estas kunigitaj en unu libro sub la titolo: "Dialogiko je la fino de la dialektiko"
* Diversaj recenzoj, komentoj, filozofiaj, politikaj kaj socipsikaj eseoj en diversaj ĵurnaloj kaj interretaj listoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* (el Retarkivo 2014)
* Sinprezento de Eugen Macko kiel kandidato de EDE (en la germana)

Referencoj
----------

1. ↑
**Teonaht** estas persona arta lingvo kreita de usona profesorino Sarah Higley kiu uzas plumnomon Sally Caves. Ĝia vortordo estas OSV. En 2002, Glebo Malica, de grupo Piĉismo, registris kompaktan diskon kun teksto en Teonaht.

Specimeno (Babela Turo, Gen 11:1-9):

1. Send tand potom takrem tefye uõnim kalalya, uõnim mongwyf.
2. Send seawim il plevvysta elai renek, he twe esteratwe armmandy; rilua-il twe nrinarem celil hea Hsinnarid, send eldwav hovar endõ.
3. Send euab ouarje eldwa jane: "Mantets! Nittaopra uents, uo ad õ potemaht flehhtyzmats." Send nittaopra eldwav uen to mimmivua uo nerik to cicya.
4. Send eldwav ebra: "Mantets! Tesa-ilz lirifel-jo hadhhamats ta mehuen aid kempa ar Erahenahil, send rõ tyr aittearmats, ta vera listsõ hyny il takrem ro ssosyarem.
5.Send Le Hrel elo hsommante sa lõ kerem il tesa liriffel-jo hadhhama-uarrel ihhain le plevvysta.
6. Send Le Hrel elo ebra, "Keyts, il plevvysta somad, uo uõnim kalalya twavhha; aibba estwa mippa: to vokraikarem, send vawem dihhai twav kare deytwav dal ai sebrarem esai lis.
7. "Hsobmmantets; send twe kalalya vilvviglats ta vera pre-twav twe mongav rin euab ouarjo."
8. Le Hrel ad hyny il takrem elo toaaiba sossya, send il tesa eldwa beg hadha.
9. Evvaiba Bavel li'aittear ilid lirifel, uanner Le Hrel il uõm kalalya ilid potom takrem elo vilvvigla, send il plevvystan eldwa hovvandy sossyab.

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2006-08-09 per la retarkivo Wayback Machine
**TAVY Lajos** [tavi lajoŝ] estis hungara inĝeniero pri kulturo (komprenu: hidrologo) naskita en Zalatna la 27-an de decembro 1885 kaj mortinta en Bp. la 13-an de decembro 1970.

Biografio
---------

Lajos Tavy diplomitiĝis en la teknikuniversitato József de Budapeŝto (1907). Li laboris en Kassa, en 1910 ĉe la reguligo de Kupa, inter 1919–1928 ĉe la konstruado de Sentarifa Haveno en Csepel, poste en Székesfehérvár, kie li direktis la aranĝadon de valoj Váli kaj Gaja (rivereto), de Velence (lago), li reorganizis la Irigacian Asocion de Hosszúrét. De 1935 li direktis la Oficon de Prikultura Inĝeniereco en Győr, li direktis la akvoaraĝadon de departementoj Komárom, Esztergom, Győr kaj Sopron. De 1936 ĝis 1942 li laboris en la Ministerio pri Agrikulturo, de 1942 li gvidis la sekcion pri kultutrinĝeniereco. Post sia pensiuliĝo en 1945 li alvenis denove al Győr ĝis 1959, poste li estis eksperto de Scienca Esplorinstituto pri Akvoafero de Bp..

Verkoj
------

* *A nyúlhegyi vízmosáskötő munkálatok* (Vízügyi Közlemények, 1936. 2. sz.);
* *Vízmosáskötő munkálatok; A kultúrmérnöki intézmény hat évtizede (1879–1939) (Bp. 1940)*

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vuissens** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 204 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Vuissens estas friburga eksklavo apartenanta al la Friburga Mezlando en la fontregiono de la rivero Eta Glano, norda alfluanto de Brojo, proksimume 10 kilometrojn sudokcidente de la urbo Estavayer-le-Lac. La komunumo konsistas el la vilaĝo Vuissens (sur aletco de 735 ĝis 741 m s.m.) kaj la setlejoj La Râpe (sur alteco de 675 m s.m. en nordo de la komunumo) kaj La Crause (sur alteco de 756 m s.m. sude de la vilaĝo). Oriente de la vilaĝo troviĝas golfludejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,61 km², de kiuj 36,4% estas kovritaj de arbaro, 51,0% servas por agrikulturo kaj 12,5% por setlado.

Najbaraj komununumoj
--------------------

La komunumo Vuissens estas komplete ĉirkaŭtia de vaŭda teritorio. En nordoriento ĝi limas al Champtauroz, en oriento al Combremont-le-Petit, en sudo al Denezy, en sudokcidento en unu punkto al Correvon, en okcidento al Chanéaz, kaj en nordokcidento al Démoret.

Trafiko
-------

La komunumo Vuissens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra ĝi pasas flanka konekta vojo de Champtauroz al Prahins.

Vidindaĵoj
----------

La ĉefa vidindaĵo estas la Kastelo de Vuissens en la centro de la vilaĝo, kiu estis la sidejo de la iamaj Senjoroj de Vuissens. En la jaro 1803 la kastela kapelo estis malkonstruita kaj la kastelo uzita kiel azilejo por malriĉuloj.

Historio
--------

La unuaj dokumentaj mencio de Vuissens datiĝas el la jaro 1200 kiel *Vuicens* kaj *Guicens*. Dum mezepoko Vuissens estis aparta senjorujo, al kiu ankaŭ apartenis al najbara vilaĝo Démoret. Ĝis 1598 la posedantoj de la senjorujo 13-foje ŝanĝiĝis. Tiam la urbo Friburgo ĝis aĉetis de Berno, kiu ĝis konkeris jam en la jaro 1536. Friburgo unuigis Vuissens kun Font-La Molière al la Voktejo Font-Vuissens, kies vokta sidejo troviĝis en la Kastelo de Vuissens ĝis 1798. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Vuissens apartenis al la Distrikto Estavayer, poste al la Distrikto Surpierre, kiu en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo estis integrita al la Distrikto Brojo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Kathrin Utz Tremp*: *Vuissens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2012-10-03)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Vuissens

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Vuissens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |
Muzikfestivalo en Nickeldforf, Aŭstrio (2010)
**Festivalo** estas perioda, ordinare ĉiujara manifestado, kun festa karaktero kaj dediĉita al arto kaj ceteraj distraĵoj. La festivaloj povas esti tre diversaj, ili povas temi pri kino, muziko, fabelrakonto, komikso, literaturo, teatro, ludo, videoludo, danco sed ankaŭ pli malofte pri politiko, scienco aŭ eĉ biero, ktp...

La festivaloj povas okazi interne kiel ekstere sed ofte okazas ekstere kiam ili allogas multe da homoj. Festivalo estas kutime plurtaga kun multaj kulturaj programeroj.

Festivalo laŭ la formulo de *Libera Loko*
-----------------------------------------

Festivalo laŭ la formulo de *Libera Loko* (**open space festival** en la angla) signifas ke la gepartoprenantoj havas liberan spacon por kunkontribui al la programo, kutime ekster la komunaj aktivecoj por la tuta ĉeestantaro. Konkrete ĉiu ajn rajtas aldoni al la aktivecokalendaro aktivecojn kiujn li volas/povas prezenti al aliaj kunfestivalanoj. Pluraj aktivecoj povas okazi samtempe kaj ĉiu ajn decidas libere al kiuj aktivecoj partopreni.

Esperanto-festivaloj
--------------------

Festivaloj de Esperantokulturo estas interalie Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest'), Kultura Esperanto-Festivalo, Kultura Arta Festivalo de Esperanto, Artaj Konfrontoj en Esperanto kaj grandparte ankaŭ la tradiciaj kongresoj Universala Kongreso de Esperanto kaj Internacia Junulara Kongreso. La menciitaj festivaloj realiĝis kelkfoje, iuj ĉiujare. Festivalo Arta Lumo estas festivalo de Esperanta arto somere 2007. Esperantistoj ankaŭ elpensis kaj realigis diverslande (Francio, Belgio, Rusio...) la formulon de lingvaj festivaloj kiuj estas paradoj de lingva diverseco, kie plej diversaj lingvoj estas prezentataj en formo de enkondukaj lecionoj, sendepende de la kvanto de parolantoj.

Diversaj festivaloj
-------------------

* Lingvaj festivaloj
* Infanaj festivaloj
* Muzikaj festivaloj
* Religiaj Festivaloj
* Filmaj festivaloj

Ekzemploj
---------

* Makahiki en Havajo
* Onam en Keralo

Referencoj
----------

* Kategorio Festivalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40240
* GND: 4154198-4
* LCCN: sh85047932
* BNF: 11931402h
* NKC: ph125624 ph166544, ph125624
 |


1. ↑  Vjaĉeslav Ivanov, Deka Peterburga festivalo (el LOdE), Heroldo de Esperanto 2256 (6:2016)
Biblioteko "Jorge Luis Borges" de la Academia Argentina de Letras, vidita el la ŝtuparo.
La **Argentina Akademio de Beletroj** (hispane ***Academia Argentina de Letras***, akronime **AAL**) estas la institucio respondeca de la studo kaj la konsilaro pri la uzado de la hispana lingvo en Argentino. El ties establo, la 13an de aŭgusto 1931 en Bonaero,​ ĝi havis fortajn ligilojn kun la *Real Academia Española* (RAE), kun la ceteroj de la Hispanamerikaj Akademioj, la Nordamerika Akademio de la Hispana Lingvo kaj la Filipina, kaj kun la Asocio de Akademioj de la Hispana Lingvo, kun sidejo en Madrido; el 1999 ĝi havas oficiale la titolon de *corresponsal* (korespondanto).

En siaj rilatoj kun la RAE ĝi adoptis la reĝimon de "asociada" (asocia) ĝis novembro 1999; ekde tiam ĝi aliris al la kategorio de korespondanto de la Asocio de Akademioj de la Hispana Lingvo.

Ĝi estas formita, aktuale, de 24 regulaj membroj, elektitaj pro elstarigo en studoj rilataj kun la lingvo aŭ la literaturo; ili kunformas la organismon estran de la Akademio, elektas honorajn kaj korespondajn akademianojn.

Notoj
-----

1. ↑   Institucional. Academia Argentina de Letras. Konsultita la 3an de Januaro 2018.
2. ↑   «Academia Argentina de Letras - Asociación de Academias de la Lengua Española». Konsultita la 3an de Januaro 2018.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 599849
 |
**Fethullah** aŭ **Fetullah Gülen** (naskiĝis la 27-an de aprilo 1941 en Korucuk apud Erzurum aŭ, laŭ aliaj, en 1938 en Pasinler apud Erzurum) estas verkisto kaj iama turka imamo kaj islama predikisto.

Li estas la fondinto de la socia movado Hizmet, ankaŭ konata kiel la Güllen-Movado. La movado estas precipe aktiva en la kampo de edukado kaj en la disvolviĝo de interreligia dialogo. Laŭ studo de la revuo Yeni Aktüel, ekzistas proksimume 489 mezlernejoj aŭ bazlernejoj, ses universitatoj kaj kelkaj edukaj aŭ lingvocentroj en 91 landoj.

Liaj anoj konsideras lin grava instruisto de islamo kun liberalaj pensoj pri interreligia dialogo. Kritikantoj riproĉas, ke li volas anstataŭigi la laikulan respublikon turkian per islama reĝimo.

Gülen nomas sin reprezentanto de sunaismo; liaj ideoj havas elementojn de sufismo kaj donas al Turkio specialan pozicion en islamo. Li verkis pli ol 60 librojn pri religiaj, sociaj kaj politikaj temoj, krome artikolojn kaj poemojn. Kvankam Islamo malpermesas bildojn de homoj, li konsentas, ke liaj predikoj estu disvastigitaj per video-kasedoj.

Gülen estas konsiderata unu el la plej riĉaj homoj de Turkio. De pluraj jaroj li loĝas en Pensilvanio, Usono. Prezidento Erdoğan de Turkio akuzis lin pri respondeco pri la puĉoprovo de la 15-a de julio 2016, kaj postulis ke Usono lin arestu.

Verkoj
------

* *Adocate of Dialogue*, prilaboro A.Ünal, A.Williams, Falifax, Virginia 2000
* *Love and Tolerance*, antaŭparolo de Thomas Michel, Somerset, NJ 2004
* N. Amman, *W prawdziwym islamie terroryzm nie istnieje. Wywiad z Fethullahem Gülenem* (En vera islamo terrorismo ne ekzistas. Intervjuo kun Fethullah Gülen), en: Terroryzm i zamachy samobójcze. Muzułmański punkt widzenia (Terorismo kaj atencoj de sinmortigintoj. Islama vidunkto), Akademia Eldonejo DIALOG, Warszawa 2007, p. 17-24

Bibliografio
------------

Eugeniusz Sakiewicz, *Muzułmańska edukacja i wychowanie. Pedagogiczna wizja M. Fethullaha Gülena* (Islama edukado kaj klerigo. Pedagogia vizio de Fethullah Gülen), Libra s.c. Dunaj Instytut Dialogu, Białystok 2014, s. 183, ISBN 978-83-88463-97-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fethullah Gülen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Gülen havas retejon en 20 lingvoj.

* Turklingva retejo de Gülen
* Kurdlingva retejo de Gülen


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 235032
* GND: 122500148
* LCCN: nr96036931
* VIAF: 84312808
* ISNI: 0000 0001 1772 7423
* SUDOC: 074717219
* BNF: 14500316s
* MBA: 6423e0aa-079b-4064-b39a-2db55a6b3300
* NLA: 61541704
* NDL: 00962556
* BIBSYS: 6050520
* NKC: jx20041229001
 |


1. ↑  Noto:La preciza naskiĝdato de Gülen estas necerta; li mem iam diris, ke estas la mortodato de Kemal Atatürk (10-a de novembro 1938).
2. ↑  (tr) Ergün Poyr, *İhanet ve Darbe*. *Mahcup Gülen (Perfido kaj Puĉo - Embararsita Güllen),* paĝoj 216-218, *, Bilgi Yayınevi, septembro 2016.*
Jüdischer Friedhof von Sondershausen La **Juda tombejo de Sondershausen** (germane: *Gedenkstätte Jüdischer Friedhof*) estas memorigloko en Sondershausen, Germanio, situante malantaŭ la aleo Possenallee.

Historio
--------

Ĉe la rando de la monteto Spatenberg, laŭlonge de la aleo Possenallee suden, troviĝas grava juda tombejo. Ĝi aranĝitis en 1699 kaj estas impona areo kiu montras la iam riĉan judan vivon en Sonderhausen kaj en Turingio. Danke al elfosadoj faritaj en 1998/99 oni povis pruvi la ekziston de mezepoka mikveo el la 13-a jarcento. Ĝi troviĝas en la kelo de la galerio de la Kastela galerio atestante ke jam antaŭ la urbigo de Sondershausen floris juda komunumo surloke. Ekde la komenco de la 19-a jarcento la komunumo tre kreskis. En la plej malnova parto de la tombejo estis tomboŝtonoj el la 18-a jarcento starantaj sen ordo kaj estantaj en eosta direkto. En 1885/85 la tombejo oriente pligrandigitis. La lasta tomboŝtono datumas de 1937, la lasta entombigo estis en 1939. Sume ekzistas hodiaŭ ankoraŭ 180 tomboŝtonoj.

Post la Dua mondmilito oni longe ne tro interesiĝis pri la tombejo. Nur en 1988 memorigŝtonon oni starigis por la dum la nacisocialisma reĝimo murditaj judaj kuncivitanoj. Protektinda monumento la tuto estas ekde 1998.

Fonto
-----

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 1*, 2009, ISBN 978-3-7954-2249-3, p. 202-203

Vidu ankaŭ
----------

* Juda vivo en Sondershausen

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juda tombejo de Sondershausen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie ĉe Alemannia Iudaica
tirita terpomrikoltmaŝino
**Terpomrikoltmaŝino** aŭ **terpomrikoltatoro** estas rikoltmaŝino por rikolti terpomojn.

Laborprincipo
-------------

La terpomoj estas levataj per sokoj el la tero. Oftas du ĝis kvar partaj sokoj dislimantaj je la flanko per granda diska koltro. La tasko de la sokoj estas kaj fortranxi la terpomojn de la planto kaj malhelpi damaĝi la rikolaĵon.

De la soko la terpomoj estas transportataj sur leviĝanta kribrila ĉeno. Tiu seperatigas la terfruktojn de la tero. Poste la terpomoj la terfruktoj estas disigitaj de la plantrestaĵoj kaj grandaj ŝtonoj respektive terpecojn pere de alia kribrilo. Kelkaj maŝinoj ankaŭ havas selektotablon, kie rikolthelpantoj selektas permane nedamaĝita terpomoj disde damaĝitaj kaj malgrandaj ŝtonoj .

Poste la terpomoj estas purigataj kaj estas stokataj en stokadbunkro sur la rikoltmaŝino. Memveturantaj rikoltatoroj havas stokadbunkro, kiu povas enteni ĝis 15 tunoj.

Tipoj
-----

Nuntempe (stato: 2015) kutime estas konstruataj unu-ĝis kvarvicaj rikoltatoroj, inter ili ankaŭ memveturantaj maŝinoj.

Literaturo
----------

* Horst Eichhorn (eld.): *Landtechnik*. 7. Auflage. Ulmer, Stuttgart 1952/1999, ISBN 3-8001-1086-5.
* Paul Schweigmann: *Die Landmaschinen und ihre Instandhaltung*. 1. Auflage. Pfanneberg, Gießen 1955, Nachdruck durch Bulldog-Press, Limburg a. d. Lahn 1993, ISBN 3-9803332-1-3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Terpomrikoltmaŝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**"The Lights of Zetar"** [La Lumoj de Zetar] estas la dekoka epizodo de la tria sezono de la usona televidserio Star Trek. Unua elsendo okaziĝis la 31-an de januaro 1969, kaj ĝi estis ripetita la 26-an de aŭgusto 1969. Ĝi estas skribita de Jeremy Tarcher kaj sia edzino Shari Lewis (kiu estis plej konata kiel infana amuzanto), kaj direktita de Herbert Kenwith.

Intrigo
-------

Je steldato 5725.3, la federacia stelŝipo "Enterprise" estas survoje al Memory Alpha, nanplanedo kiu estas sidejo de la centra biblioteko de la Federacio. Io simila al ŝtormo ankaŭ moviĝas je granda rapideco al la planedeto. La *Enterprise*  interceptas la ŝtormon, kiu preteriras la ŝildojn de la kosmoŝipo kaj penetras ĝin. La ekspozicio al la ŝtormo tuŝas la nervajn sistemojn de la kosmonaŭtoj, ĉiu laŭ alia maniero. Leŭtenanto Mira Romaine (Jan Shutan), kiu iras por labori al Memory Alpha, svenas pro la efikoj de la ŝtormo. Ĉefkuracisto Leonard McCoy ekzamenas Romaine'n, kiu restas ne respondema escepte per strangaj gruntantaj sonoj.

La ŝtormo iras al Memory Alpha kaj detruas la komputilan kernon de la stacio. Kapitano Kirk, kune kun Scienca oficiro Spock, d-ro McCoy, kaj s-ro Scott iras la stacion por inspekti la difektojn. Dume, Mira havas viziojn de kadavroj ĉe Memory Alpha. La teamo trovas serioze difektitajn la arkivojn de la Memory Alpha, eble neripareble, kaj ĝia personaro morta per cerba hemoragio, krom iu, kiu faras la samajn guturajn bruojn kiel Romaine. Kirk tiam ordonas ke Mira iru al la stacio. Ŝi timas vidi la ĝustan scenon de sia vizio, kaj tiam avertas, ke la ŝtormo revenas.

Skanadoj de la ŝtormo determinas ke ĝi estas fakte grupo de vivoformoj, kaj Kirk provas komuniki kun ili tra la universala tradukilo, sed li ne ricevas respondon. Post avertaj pafoj, Kirk decidas plenan atakon, kaj dum la armiloj frapas la ŝtormon, Romaine ŝajnas reagi en doloro. Scotty, rimarkante tion, petegas ke Kirk ĉesu la atakon. Dum diskuto en la instrukciaĉambro, McCoy raportas ke la cerboluna skemo de Romaine estas ŝanĝita, kaj Spock rivelas ke la nova padrono egalas sensorajn datumojn de la ŝtormo. Ili konkludas ke la eksterteraj vivoformoj provas preni regadon de la korpo de Romaine. Por eviti ĉi tion, ili elpensas planon por permesi al la eksterteranoj preni partajn regadojn kaj tiam submeti ŝin al alta atmosfera premo. Antaŭ ol ili povas meti ŝin en la premkameron, la eksterteranoj finfine eniras en la korpon de Romaine kaj komencas paroli per ŝi, identigante sin kiel pluvivantojn de la longe mortinta planedo Zetar. Ili intencas vivi ilian restantan ekziston per la korpo de Romaine. Kun iom da malfacilaĵo, Scott sukcesas eniri ŝin en la premĉambron, kaj la eksterteranoj finfine estas forpelitaj kaj ŝajne detruitaj.

Kun la fino de la krizo, Spock, McCoy kaj Scott ĉiuj konsentas, ke Romaine povas repreni al si devon, kun nova tasko prizorgi, konservi kaj ripari la arkivojn de Memory Alpha.
**Terpoma tuno** kaj ĝiaj variantoj la **terpoma turo** similas al la klasika altbedo. Tiuj formoj de la kultivado nur troviĝas ĉe nekomerca hortikulturo. Tiu hobia kulturmetodo apartenas al la enurba agrikulturo.

Baza instalaĵo
--------------

terpoma turo
Terpomturo estas ĝardenbedo , kiu estas vertikale konstruita. La terpomturo estas ĝardenbedo, kiu ne estas ebena, sed estas konstruita kiel turo tavolo post tavolo laŭ la kreskado de la terpomoj. Oni komencas fine de aprilo aŭ komence de majo. Oni metas burĝonigeblaj aŭ jam ekburĝonigitaj terpomoj aŭ nur freŝajn aŭ iom sekigitajn burĝonojn en la grundo de la terpoma tuno. Post kiam la ŝosoj kaj folioj jam estis kreskintaj de 10 ĝis 15 cm sper la grundo, oni povas aldoni la duan tavolon de grundo. (plej taŭgas memfaritan kompoŝton). Ne necesas meti pliajn terpomojn, ĉar el la foliakselojn kreskas otiel nomataj filinajn terpomojn.
Kune kun ĉiu tavolo de grundo, ankaŭ la ĉirkaŭanta altbedo  kreskas. La volumo de la grundo estas ĉ. 200 ĝis 400 litroj depende de la mezurojn de la terpo,turo. Eblas atingi altecon de ĝis 80 cm. Oni povas rikolti 10 kg.

Rikolto
-------

Se la folioj de la terpomoj velkiĝas, eblas rikolti.

Konstruo
--------

Diversaj materialoj taŭgas por ĝia konstruo:

* ligno laŭeble ligno de lariko
* naturŝtonoj
* artefaritaj ŝtonoj (betonplatoj, brikoj ktp.)
* lado
* plastiko
* bambuo aŭ fragmito
* dratreto

Vidu ankaŭ
----------

* bedo
* tumulbedo
* kamparana ĝardeno
* legombedo
* sembedo
* frubedo
* profundbedo
* staŭdobedo
* tapiŝbedo
* spicherba spiralo

Retligoj
--------

* Kartoffelturm im Gartenlexikon von immobilienscout24.at
* Bauanleitung Kartoffelturm
* Der Kartoffelturm – Kartoffeln auch in kleinen Gärten erfolgreich selbst anbauen
* Kartoffelturm anlegen hausgarten.net
* Süßkartoffeln pflanzen - im Kartoffelturm gartenlexikon.de

Literaturo
----------

* Kenneth A. Beckett, David Carr, David Stevens: *Der mobile Garten – Pflanzenpracht für Balkon, Terrasse und Innenhof.* München 1985, S. 13, 31.
* Joachim Mayer: *Mini-Hochbeete: Selbstversorgt auf Balkon und Terrasse* Gräfe und Unzer, S. 43
Ŝnuro de bluaj fajnaj bidoj de vilaĝo en la Memfisa regiono de Egiptio, ĉ. 1802–1450 a.K.
Ekzemploj de nuntempa indiana perlaboraĵo
**Bidbrodigo** estas la arto aŭ tekniko alkroĉi unu bidon al alia uzante ŝnuron.

En la 2000-aj jaroj, la plej multaj formoj de bidbrodigo estis uzataj por fari vestaĵojn (vestoj, monujoj kaj ŝuoj) aŭ juvelaĵojn, sed bidbrodigo estis uzata por krei arton, ornami konstruaĵojn kaj skulptaĵojn. La juvelo kreita el bidbrodigo nomiĝas koliero.

Bidbrodigaj teknikoj
--------------------

La teknikoj estas dividitaj en du ĉefajn tipojn:

* Uzante teksilon por teksado.
* Sen teksilo, en la teknikoj de fadenado, kruda, haringo kaj reto.

Bidbrodigo povas esti farita kombinante malsamajn materialojn kiel ekzemple: fimo, ceramiko, vitraj bidoj, metaloj kaj altvaloraj ŝtonoj.

Historio kaj kulturo
--------------------

Plej multaj kulturoj de la mondo uzis bidbrodigajn teknikojn por krei juvelaĵojn, vestaĵojn kaj artaĵojn. Arkeologia indico indikas la ekziston de bidbrodigteknikoj jam en prahistoria kulturo, proksimume 15 000 jarojn antaŭ nia tempo.

En 2021, La plej frua konata juvelaĵo de la mondo datrilatas al antaŭ proksimume 150 000 jaroj kaj estis malkovritaj en prahistoria kaverno de Maroko apud la marobordo. Tiu estas en formo de 33 bidbrodigitaj konkoj, estis trovita de arkeologoj, kiuj diras, ke la konkaj bidoj eble estis portitaj sur kolĉeno. Kelkaj el la konkoj estas de Gastropodoj de la specio *Tritia gibbosula*, kiu ankaŭ estis uzita por simila celo fare de homoj de Musterio en la orienta baseno de la Mediteraneo.

En antikvaj tempoj estis multe da uzo de bidbrodigoj kaj bidoj en la produktado de religiaj objektoj kaj amuletoj, kiujn ĝiaj uzantoj kredis alporti bonŝancon aŭ resanigon. Hodiaŭ kun la progreso de teknologio tre altkvalitaj bidoj kaj larĝa gamo de koloroj kaj kovraĵoj estis evoluigitaj. Ĉi tiuj bidoj estas uzataj de la bidbrodigaj majstroj en diversaj teknikoj evoluigitaj al metoda nivelo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bidbrodigo (metio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744702
 |



1. ↑  Artnet
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Biela |

**Biela** (germana nomo; ĉeĥe *Bělá*) estas maldekstra alfluanto de Elbo. Ĝia fonto troviĝas proksime de la ĉeĥa vilaĝo Ostrov en la Elba Grejsmontaro en alteco de 520 metroj super la maro. Fluante norden la rojo atingas post malmultaj kilometroj la limon al Germanio (subŝtato Saksio).

Post entute 18 kilometroj Biela alfluas al Elbo. Tio okazas en la urbo Königstein en alteco de 115 m.

Biela trafluas la valon Bielatal. Tie la rokformacioj la Herkulessäulen, la Heraklo-kolonoj, ankaŭ troviĝas. En la valo, unu el la plej fruaj trolebus-servoj ekzistis inter 1901 kaj 1904, *Bielatalbahn* aŭ *Gleislose Bahn* – "senspura fervojo".

Geomorfologio
-------------

La diferenco en alteco signifas ĉirkaŭ 400 m de altitudo; rezulto de la pliiĝo de la ercmontara plado, kiu ankaŭ klinis ĉi tiun parton de la Elba Grejsmontaro kaj kaŭzis pliigitan erozion super la kreskanta gradiento, kiu estas unu el la kialoj, kial la valo de Biela fariĝis populara grimpa areo. 90 grimpŝtonoj kun ĉirkaŭ 320 vojetoj estas registritaj ĉi tie.

Uzo
---

Plia efiko de la gradiento estas energia produktado. Je la supera kurso, la malnovaj, ne plu uzataj muelejoj atestas pri la pli frua uzo.

La malsupra Biela areo proksime al Brausenstein, la urbo Bielatal kaj precipe proksime al Königstein-Hütten estis kaj estas karakterizita per industriaj instalaĵoj, kiuj uzas akvoenergion.

Bildaro
-------

* Biela je la limo inter Ĉeĥio kaj GermanioBiela je la limo inter Ĉeĥio kaj Germanio
* Biela en Bielatal, aŭtune 2013Biela en Bielatal, aŭtune 2013
* La Herkulessäulen, Heraklo-kolonoj, en Bielatal, vintre 2006La Herkulessäulen, Heraklo-kolonoj, en Bielatal, vintre 2006

Referencoj
----------

* Kategorio Biela (alfluanto de Elbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Longo de la rojo ĉe OSM
**Biskro** aŭ **Biskra** (arabe **بسكرة** ; Berbere:   Tibeskert) estas la ĉefurbo de la Provinco Biskra, Alĝerio. En 2007, ties loĝantaro estis registrita kiel 307 987.

En kulturo
----------

Biskra estas la scenejo de ŝlosilaj partoj de la verko de André Gide de 1902 nome *L'Immoraliste* kaj de malpli konata de 1897 la proz-poemo *Les nourritures terrestres*, kaj li vizitis la urbon en 1895 (por dusemajno el la 31a de januaro) kun Lord Alfred Douglas, post renkonto kun Oscar Wilde en Blida kaj Alĝero.

La hungara komponisto Béla Bartók kolektis tradician muzikon en Biskra en 1913.

La pola komponisto Karol Szymanowski, kiu veturis tra Nordafriko, ŝajne estis tre impresita de Biskra. Tiu veturo probable vekis veran intereson por la nordafrika/araba kulturo. Li komponis multajn pecojn influita de sia sperto tie. Li sendis poŝtkarton el Biskra la 11an de aprilo 1914.

Diana Mayo, protagonisto de la populara romano de Edith Maude Hull de 1919 nome *The Sheik*, startas sian veturon en la dezerton el Biskra.

Loĝantaro
---------

Evoluo de la loĝantaro| Jaro | Loĝantaro |
| --- | --- |
| 1901 | 7 500 |
| 1911 | 20 000 |
| 1926 | 22 000 |
| 1931 | 18 900 |
| 1936 | 21 300 |
| 1948 | 36 400 |
| 1954 | 52 500 |
| 1966 | 59 300 |
| 1977 | 77 000 (urbo)90 500 (municipo) |
| 1987 | 128 300 |
| 1998 | 177 600 |
| 2010 | 300 000 |

Referencoj
----------

1. ↑   populstat.info. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2016-12-31.

Vidu ankaŭ
----------

* Urboj de Alĝerio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biskra City


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577774
* GND: 4088381-4
* LCCN: no2006088639
* VIAF: 155141821
* SUDOC: 035465433
* BNF: 15171192g
* NKC: ge917293
* BNE: XX461522
 |
Emblemo FPEmblemo de la revuo Foreign Policy
**Foreign Policy** *(*litere: *Fremda Politiko)* estas usona revuo pri la politiko de Usono, fondita en 1970, kiu koncentriĝas pri tutmondaj informoj, aktualaj eventoj kaj usona interna kaj ĉefe internacia politikoj. Ĝi ĉiutage produktas enhavojn sur sia retejo kaj ĉiujare eldonas ses presitajn eldonojn. La 26- an de decembro 2008, la Fondumo Caringie Internacia por la Paco rangigis FP kiel unu el la plej bonaj pensfabrikoj (*think tank*) de la mondo.

La revuo *Foreign Policy* kaj ForeignPolicy.com estas eldonita de la Grupo FP, sekcio de Graham Holdings Company (antaŭe The Washingtona Post Company). La Grupo FP ankaŭ produktas FP-Eventojn, la eventa sekcio de *Foreign Polict*, lanĉita en 2012.

En 2014 *Foreign Policy* ricevis sian unuan dezajnan agnoskon por "*La Gvatada Ŝtato*", aperinta en ĝia ĉiujara eldono de *Global Thinkers* (Tutmondaj Pensistoj) en decembro 2013. La ilustraĵo de Oliver Munday akompanis la rakonton de la novelisto William T. Vollmann, kiu pridiskutis "la gvatadan ŝtaton"

Ekde 2009 Susan Glasser estas la direktoro kaj ĉefredaktoro. En majo de 2009 okazis grava restrukturado de la retejo de Foreign Policy.

Diverslingvaj versioj
---------------------

Oni eldonas lokajn eldonojn de *Foreign Policy* en la albana, araba, bulgara, hispana, korea (en 2005), portugala kaj rumana.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Salem, Ola. "*Foreign Policy – the Global Magazine of News and Ideas*".
2. ↑  (en) "*Foreign Policy Group Arkivigite je 2020-01-18 per la retarkivo Wayback Machine*", fpgroup.foreignpolicy.com
3. ↑  (en) American Illustration American Photography *"American Illustration 33 Winners*", American Illustration American Photography.
4. ↑  (en) David Rothkopf, *Foreign Policy: Meet the Staff*. Arkivigite je 2014-12-01 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Listo FP Top 100 Tutmondaj Pensistoj

Ekstera ligilo
--------------

* (angla) Oficiala retejo de Foreign Policy
* (hispana) Foreign Policy en la hispana

* Kategorio Foreign Policy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fortikaĵo Daŝtadem.
**Fortikaĵo Daŝtadem** (armene: **Դաշտադեմի ամրոց** ) estas granda fortikaĵo de la 10a ĝis la 19a jarcentoj kiu situas ĉe la suda periferio de la vilaĝo Daŝtadem en la provinco Aragacotno de Armenio. En tombejo 1,7 km sude de Daŝtadem, situas la reestigita monaĥejo Kristapori Vank, el la 7-a jarcento, kiu povas esti rigardita en la distanco de la fortikaĵo.

Reliefaj bildoj de leonoj sur "paneloj" estas sur la ekstera muro super la arka enirejo. Malalta-neregula deklatera interna ringmuro ĉirkaŭas la fortikaĵon kaj apuda 10-ajarcenta kapelo de Sankta Sargis. Kvin el la dek originalaj duonrondaj bastionoj restas starantaj. La fortikaĵo konsistas el kvar duonrondaj turoj (12-a jarcento), kiuj estis alfiksitaj poste al pli fruaj 10-ajarcentaj armenaj fortikaĵoj. Sub la turoj estas grandaj cisternoj kaj tuneloj, kiuj kondukas al la supro de la fortikaĵo. La strukturo estis parte renovigita en la lastaj jaroj, dum la kapelo estis tute rekonstruita.

Sur la orienta muro de la fortikaĵo estas arablingva dediĉa surskribo de 1174, skribita per kufika kaligrafio atribuanta la strukturon al sultano Mahmud, unu el la ŝadadidaj princoj, kiuj regis en Anio. Legeblas la sekva pasejo:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Alaho altigu lin. En la benita monato Safar en la jaro 570 (septembro 1174) la sinjoro de ĉi tiu forta fortikaĵo, la Princo, la granda Spasalar, la Kolono de Kredo, la Gloranto de Islamo, Sultano filo de Mahmud filo de Ŝavur. **"** |

 |

 Ĝis antaŭ nelonge, la fortikaĵo estis hejmo de lokaj paŝtistoj kaj iliaj familioj. Tiuj individuoj estis delokigitaj por renovigi la monumenton.

Galerio
-------

* Duoncirkla bastiono kaj pordo de la fortikaĵoDuoncirkla bastiono kaj pordo de la fortikaĵo
* Pordo kun priskribo kaj leonoPordo kun priskribo kaj leono
* Ekstera parto de 19jarcenta muregoEkstera parto de 19jarcenta murego
* Interna parto de la muroInterna parto de la muro
* FortikaĵoFortikaĵo
* 10jarcenta kapelo10jarcenta kapelo

Piednotoj
---------

* Kategorio Fortikaĵo Daŝtadem en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   (2005) *Rediscovering Armenia: Guide*, 2‑a eldono, Erevano: Matit Graphic Design Studio, p. 49–50. ISBN 99941-0-121-8.