recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Soumans** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 544 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Soumans etendiĝas sur 36,68 km², kaj havis 544 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 14 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Soumans situas je alteco de 497 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Soumans apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Gérard Nore, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

* Jean Léonard Judet (1846-1907) estis franca agrikulturisto kaj politikisto. Li naskiĝis en Soumans.
* Eugène Romaine (1905-1983) estis franca politikisto kaj senatano de la departemento Creuse. Li longe restis urbestro de Soumans.

Administrado
------------

Soumans apartenas al la kantono de Boussac, kies ĉefurbo estas Boussac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Boussac
Fasado al la West 15th Strato de la dua konstruaĵo de la hospitalo.
Novjorka Hospitalo.
La **Novjorka Hospitalo**, aŭ en angla *New York Hospital*, *Old New York Hospital* aŭ *City Hospital*, estis fondita en 1771 per dekreto el la reĝo Georgo la 3-a, kaj estas la dua plej antikva hospitalo en Novjorko, kaj la tria plej antikva hospitalo en Usono. Ĝi estis origine situanta en Broadway inter Anthony Street (nune Duane Street) kaj Catherine Street (nune Worth Street).

En 1821, tiu hospitalo malfermiĝis kiel Bloomingdale Frenezulejo en Broadway kaj ĉe West 116th Street en la kvartalo Morningside Heights de Manhatano. Pro urbobienaj premoj, ĝi translokiĝius al White Plains en 1891, kie ĝi eventuale iĝis Psikiatrejo Payne Whitney, nune konata kiel "New York-Presbyterian/Westchester". Morningside Heights iĝis parto de Universitato Kolumbio.

La **Novjorka Hospitalo** superkreskis sian originan konstruaĵon ĉirkaŭ la 1870-aj jaroj, kaj tiam translokiĝis al nova konstruaĵo inter Kvina kaj Sesa Avenuoj kaj 15a kaj 16a Stratoj, kiuj malfermiĝis en 1877. La origina servo pluesti retenita kiel kuracejo *House of Relief*, kiu siavice translokiĝis al Hudsona Strato de Manhatano en 1884.

En 1912, la **Novjorka Hospitalo** iĝis asocia al la Medicina Altlernejo de Universitato Cornell kaj translokiĝis en 1932 al komuna ejo, nome la Novjorka Hospitalo-Medicina Altlernejo Cornell, nuna *Weill Cornell Medical Center*, ĉe York Avenue inter 67a kaj 68a Stratoj. En 1998 ĝi kuniĝis al la Presbiteriana Hospitalo por iĝi Novjorka-Presbiteriana Hospitalo, kiu havas ses kampusojn.

Notoj
-----

1. 1 2 3  Lerner, Adele A. "New York Hospital" en Jackson, Kenneth T. (eld.), (2010) The Encyclopedia of New York City (2a eldono). New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11465-2, p. 920
2. 1 2  Grob, Gerald N. "Bloomingdale Insane Asylum" en Jackson, Kenneth T. (eld.), (2010) The Encyclopedia of New York City (2a eldono). New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11465-2, p. 135

* Kategorio Novjorka Hospitalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
EdE-S

**Ludwig SIEDL** (naskiĝinta la 23-an de novembro 1879 en Sallingberg-Voitschlag, mortinta en Vieno la 3-an de decembro 1975), estis aŭstra kalkulkonsilisto deĵorante ankaŭ por la magistrato de Vieno.

Vivo
----

Siedl estis esperantisto de 1914; samjare li pretis esti kasisto ĉe la freŝe fondita viena filio de AKLE. Dum la unua mondmilito li propagandis Esperanton tiel en la tranĉeo, kiel malantaŭ la batalkampo. Postmilite li estis dum kelka tempo estrarano de Aŭstria Katolika Ligo Esperantista (AKLE), en 1933 vicprezidanto de Katolika UE en Vieno. Li gvidis multajn kursojn por junuloj, tramistoj, policistoj, instruistoj, virinoj k. a. Kurso en la Viena ĵurnalo "Volks-Zeitung", kiu en Esperanto-angulo publikigis esperantaĵojn de li kaj de lia edzino Christine; artikoloj de ili ankaŭ en "Aŭstria Esperantisto" ktp. Lia filo, la pastro kaj biblia fakulo Suitbert H. Siedl, estis ankaŭ grava esperantisto.

Notoj
-----

1. ↑  Kondolenco en la gazeto *Espero Katolika*
2. ↑  kp. la kluborganon de nov. 1914
3. ↑  Poemo "Libereco" de Nithard Stricker. - En:  *Esperanto-Praktiko. Unterhaltungs- und Fortbildungsblatt für Esperantisten deutscher Zunge.* Berlino, nr. 7/julio 1921

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**György Vókó** [djordj vOkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vókó György** estis hungara prokuroro, altlerneja instruisto, kriminologo.

György Vókó naskiĝis la 23-an de septembro 1946 en Magyaregregy, li mortis la 5-an de aprilo 2021.

Biografio
---------

György Vókó maturiĝis en cisterciana gimnazio en Pécs en 1966, poste li akiris juran diplomon en Universitato Janus Pannonius en 1974, post 2 jarojn diplomon en pli alta grado. Ekde 1977 li estas prokuroro aŭ kriminologo. En 1991 li kandidatiĝis, en 2012 li doktoriĝis ĉe Hungara Scienca Akademio. Li akiris sciencan gradon Ph.D en 1998, lia habilitiĝo okazis en 2000. Li ekinstruis en 2004 en Universitato de Pécs, ankaŭ en Katolika Universitato Péter Pázmány. Li ricevis premiojn inter 1983-2016. Li edziĝis en 1976 kaj vidviĝis en 2013.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar büntetés-végrehajtási jog* (1999)
* *Új európai börtönszabályok és magyarázatuk* (2007)
* *A büntetés-végrehajtás ügyészi törvényességi felügyelete és jogvédelme* (2013)
* *Az utógondozás jelentősége* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva datenaro kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710314
* GND: 139376704
* VIAF: 101124064
* ISNI: 0000 0000 7782 5511
 |
La **Imperio de Vjetnamio** (en vjetnama: Đế quốc Việt Nam; en ĉina skribo: 越南帝國; en japana: ベトナム帝国) estis mallongdaŭra pupa ŝtato de Japana Imperio kiu regis la tuton de Vjetnamio inter la 11a de marto kaj la 23an de aŭgusto, 1945. 

Mr Trần-trọng-Kim de 1945.Dum la Dua Mondmilito, post la falo de Francio kaj la establo de la Francio de Vichy, la francoj perdis praktikan kontrolon en Franca Hindoĉinio profite al japanoj, sed Japanio restis en la fono dum oni donis al la administraciantoj de la Reĝimo de Vichy teorian kontrolon. Tio ŝanĝis la 9an de marto 1945 kiam Japanio oficiale enpoviĝis. Por akiri la subtenon de la Vjetnama popolo, Imperia Japanio deklaris, ke ĝi revenigos suverenecon al Vjetnamio. Imperiestro Bảo Đại deklaris la Traktaton de Huế faritan kun Francio en 1884 malvalida. Trần Trọng Kim, fama historiisto kaj fakulo, estis elektita kiel ĉefministro.

Notoj
-----

1. ↑   Lebra, Joyce C. *Japan's Greater East Asia Co-Prosperity Sphere in World War II: Selected Readings and Documents*. New York: Oxford University Press, 1975, p. 157, 158, 160
2. ↑   Chieu, p. 301.

Bibliografio
------------

* Vu Ngu Chieu (Februaro 1986). "The Other Side of the 1945 Vietnamese Revolution: The Empire of Viet-Nam". Journal of Asian Studies. 45 (2).

* Kategorio Imperio de Vjetnamio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631871
 |
Japanaj areoj dum la milito (malhelruĝa Nederlanda Hindio}
La **Japana okupado de Nederlanda Hindio** estis la periodo en la Dua Mondmilito dum kio la trupoj de la Japana imperia armeo okupis la kolonion Nederlanda Hindio, post kiam je la 9-a de marto 1942 la kapitulaco de la Reĝa nederlanda hindia armeo (KNIL) estis subskribita en Kalidjati ĉe Bandung fare de generalo Hein ter Poorten. Ĉar importado de varoj kaj trupoj el Eŭropo estis preskaŭ ne ebla, la aliancanoj ne estis egale forta kontraŭ la japana imperiestra armeo, tiel ke malpli ol tri monatoj post la unua atako je Borneo la KNIL devis kapitulaci. La okupado de Nederlanda Hindio fare de Japanio ankaŭ enkondukis la finon de la nederlanda kolonia ĉeesto en la indonezia arkipelago. La okazintaj ŝanĝoj dum tiu periodo ebligis la Indonezian revolucion, kio pli frue estis neimagebla. La plej granda parto de Indonezio ankoraŭ estis okupata de la japanoj je la momento de la kapitulaco de Japanio en aŭgusto 1945.

* Kategorio Japana okupado de Nederlanda Hindio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Simon Arnauld, markizo de Pomponne
**Simon ARNAULD, sinjoro** kaj sekve **markizo de Pomponne** (naskiĝis en 1618 en Parizo - mortis la 26-an de septembro 1699 en Fontainebleau) estis franca diplomato kaj ministro pri eksteraj aferoj dum la reĝado de Ludoviko la 14-a.

Li komencis sian diplomatan karieron per misio al Mantova en 1654. Sekve, li spertis provizoran malfavoron ĉar li estis la amiko de Nicolas Fouquet, kiu estis arestita de la reĝo pro ĵaluzo. Li estis tiam ekzilita al Verdun ekde 1662 ĝis 1665, sed konservis multajn amikecligilojn ĉe la reĝa kortego. Li fine retrovis favoron de Ludoviko la 14-a.

Pliposte, li fariĝis la franca ambasadoro en Svedio ekde 1665, kaj en Nederlando en 1669. Li efike preparis la Francan-Nederlandan militon per la akiro de la amikeco de Svedio. Li sekve revenis al Francio por fariĝi la nova ministro pri eksteraj aferoj, anstatauinte Hugues de Lionne. Li estis unu el la ĉefaj traktintoj de la traktato de Nijmegen, en 1678.

Post la Franca-Nederlanda milito, li ne akordiĝis pri la agresiva politiko de la reĝo ĉe la orientaj limoj de la reĝlando, precipe pri la "kuniga politiko". Li estis do anstataŭigita de Charles Colbert de Croissy, la frato de Jean-Baptiste Colbert, sed restis la amiko de Ludoviko la 14-a ĝis sia morto.

* Kategorio Simon Arnauld de Pomponne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 104989
* GND: 102613370X
* LCCN: no2003060409
* VIAF: 63698699
* ISNI: 0000 0001 1323 1447
* SUDOC: 087266644
* BNF: 161857704
* ICCU: RAVV100933
 |
Nederlandaj infanoj manĝas supon dum la malsatego de 1944–45.
Du nederlandaj virinoj portas manĝaĵojn dum la periodo de la malsatego.
La **Nederlanda malsatego de 1944–45**, konata en Nederlando kiel *Hongerwinter* (laŭvorta traduko: malsata vintro), estis malsatego kiu okazis en la German-okupita Nederlando, speciale en la dense loĝataj okcidentaj provincoj norde de la grandaj riveroj, dum la vintro de 1944–45, ĉe la fino de la Dua Mondmilito.

Germana blokado haltigis la liveradon de manĝo kaj fuelo el farmurboj. Ĉirkaŭ 4,5 milionoj estis tuŝitaj kaj survivis nur danke al la supoj. Loe de Jong (1914–2005), aŭtoro de *Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog*, ĉirkaŭkalkulis almenaŭ 22 000 mortojn okazintaj pro la malsatego. Alia aŭtoro ĉirkaŭkalkulis 18 000 mortojn pro la malsatego. Plej el la viktimoj estis maljunuloj.

La malsatego estis mildigita pere de la liberigo de la provincoj fare de Aliancanoj en majo 1945. Antaŭ tio, pano bakita el faruno transportita ŝipe el Svedio, kaj aere pere de la brita, kanada kaj usona aerarmeoj – laŭ interkonsento kun la germanoj ke se la germanoj ne pafu al la helpaj flugoj, la Aliancanoj ne bombu la germanajn poziciojn – helpis la mildigon de la malsatego. Tiuj estis la Operacoj Manna kaj Chowhound. Ankaŭ la Operaco Faust sendis manĝon al la provinco.

Notoj
-----

1. ↑  "Uitzending Gemist – Vroeger & Zo De hongerwinter – 1944" (video). Alirita la 3an de februaro 2019.
2. ↑   van der Zee, Henri A. (1998), The Hunger Winter: Occupied Holland 1944–1945, University of Nebraska Press, pp. 304–05.
3. ↑   Barnouw, David (1999), De hongerwinter, p. 52. Alirita la 3an de februaro 2019.
4. ↑   Banning, C. "Food Shortage and Public Health, First Half of 1945", Annals of the American Academy of Political and Social Science, 245 (The Netherlands during German Occupation (Majo 1946)): 99, JSTOR 1024809
5. ↑  "Slachtoffers Hongerwinter in kaart gebracht". nos.nl

* Kategorio Nederlanda malsatego de 1944-45 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
***La carta esférica*** (La sfera mapo) estas hispana filmo reĝisorita de Imanol Uribe, kiu premieris en 2007, kaj estis bazita sur la samnoma romano de Arturo Pérez-Reverte. Ĝi estis filmita en Algeciras, Barcelono, Kadizo, Cartagena, Madridokaj Murcio. La filmo referencas al rabado fare de trezorĉasistoj de ŝipoj dronitaj en hispanaj akvoj.​

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Eksmaristo Coy (Carmelo Gómez) ekkonas en aŭkcio de ŝipaj objektoj Tánger Soto (Aitana Sánchez-Gijón). Inter ambaŭ formiĝas rilato kiu superas la profesiecon dum ili serĉas dronitan brigantinon kiun ankaŭ aliuloj serĉegas. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Gonzalo Cunill ... Kiskoros
* Javier García Gallego ... Piloto
* Lucina Gil ... Rocío Gamboa
* Darío Grandinetti
* Carmelo Gómez ... Coy
* Carlos Kaniowsky ... Perona
* Enrico Lo Verso ... Palermo
* Violeta Pérez
* Aitana Sánchez-Gijón ... Tánger Soto

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo La carta esférica (película) en la hispana Vikipedio.*
**Enrique URBIZU Jáuregui** (Bilbao, Biskajo, 6a de novembro 1962) estas hispana scenaristo kaj reĝisoro. Krom tio li estas ankaŭ profesoro pri reĝisorado en la Kina Altlernejo de la Regiono Madrido (ECAM).

Kariero
-------

En 1979 li ekfilmis super-8-ajn kurtojn kun samlernejanoj. En 1987 li reĝisoris sian unuan filmon, nome *Tu novia está loca*, intriga komedio en kiu partorpenis aktoroj devenaj de la nomita "madrida komedio" (ekzemple Antonio Resines) kaj novaj eŭskaj aktoroj. En 1991 li reĝisoros *Todo por la pasta*, violenta trilero proksima al nigra komedio, kiu estis nomumita al kelkaj Goya-premioj el kiuj Kiti Manver ricevis tiun de plej bona neĉefrola aktorino.

Urbizu translokiĝis al Madrido por realigi adaptaĵojn de ambaŭ romanoj de Carmen Rico Godoy: nome *Cómo ser infeliz y disfrutarlo* en 1994 kaj *Cuernos de mujer* en 1995. Unu jaron poste adaptis rakonton de Arturo Pérez-Reverte "Un asunto de honor" kaj reĝisoris ĝin kun la titolo *Cachito*. Poste li adaptis la romanon *El club Dumas*, de la sama aŭtoro, kiun reĝisoris Roman Polanski en 1999 kun la titolo La naŭa pordego.

En 2002 li verkis kaj reĝisoris *La caja 507*, trilero pri politika korupto en la Costa del Sol kiu ricevis du Goya-premiojn kaj aliajn premiojn en diversaj festivaloj. Tuj poste li reĝisoris *La vida mancha* (2003), melodramo kun tonoj de nigra kino.

En la 21-a jarcento, li laboris ĉefe por televido, sed en 2011 ankaŭ filmis sukcesan *No habrá paz para los malvados* por kino.

Filmoj kiel reĝisoro
--------------------

* 1988: Tu novia está loca
* 1991: Todo por la pasta
* 1994: Cómo ser infeliz y disfrutarlo
* 1995: Cachito
* 1995: Cuernos de mujer
* 1998: El hermano pequeño (por la televida serio Pepe Carvalho)
* 2002: La caja 507
* 2003: La vida mancha
* 2006: Adivina quién soy (por la televida serio Películas para no dormir)
* 2011: No habrá paz para los malvados
* 2013: Las aventuras del Capitán Alatriste (ĉapitroj 1 kaj 2)
* 2015: Misterio en el parque (kurto en Bilbao Bizkaia. Ext. Día.)
* 2018: Gigantes (1a sezono, epizodoj 1, 2 kaj 3)
* 2019 Gigantes (2a sezono)
* 2020: Libertad (serieto TV)
* 2020: Libertad (filmo)

Filmoj kiel scenaristo
----------------------

* 1996: Cachito
* 1999: La naŭa pordego
* 2002: La caja 507
* 2006: Películas para no dormir: "Adivina quién soy" (TV)
* 2009: Castillos de cartón
* 2011: No habrá paz para los malvados

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Enrique Urbizu en la hispana Vikipedio.*
La **Kometo Hale-Bopp** (*hejl bop*) (C/1995 O1) estis unue observita la 23-an de julio, 1995 de du sendependaj observantoj, Alan Hale kaj Thomas Bopp. Ĝin oni nomis **La Granda Kometo de 1997**.

Ekobservita ĉe 7.1 AU for de la Suno, antaŭobservadaj bildoj aperis montrantaj ĝin ĉe 13AU for de la Suno. Ĉi tio rapide notiĝis kiel rimarkinda. La kometo estis tre aktiva ĉe ĉi tiuj distancoj, kiu estas nenormala.

Multaj kometoj havas grandajn ekaktiviĝadojn ĉe longaj distancoj kaj poste malaktiviĝas. Hale-Bopp ne faris tion. Ĝi estis nudokule videbla ĉe 2AU for de la Suno kaj kontinuis briliĝi.

Se ĝi pasis same proksime al la Tero kiel la Kometo Hyakutake en 1996, la vosto de la kometo vastiĝus trans la tuta ĉielo kaj ĝi estus pli brila ol la plena luno. Tamen, ĝi alproksimiĝis la Teron ĉe distancoj kiuj nevidebligus multajn aliajn pli etajn kometojn kaj ĝi tamen vastiĝis trans duono de la ĉielo kun ĝiaj du vostoj, kvankam la pli longaj partoj de la vosto estis tro malbrila por esti videbla. Ĝia nukleo estis 50km diametre, ĉirkaŭ trioble la diametro de Kometo Halley.

La unua nudokula observo okazis la 20-a de majo, 1996 kaj decembra 1997 nudokula observo signifas ke la kometo kontinuas videbli sen helpo dum 596 tagoj, aŭ proksime 18,5 monatoj. La antaŭan rekordon havis la Granda Kometo de 1811, kiu estis ĉirkaŭ 9 monatoj.

La kometo verŝajne laste pasis sian perihelion antaŭ 4200 jaroj, sekvante la perihelia paso de 1997, ĝi revenos al la interna sunsistemo post 2380 jaroj kiel, sendube, denova spektakla kometo.

La kultgrupo, Heaven's Gate (*HEvenz gejt*) elektis la aperon de la kometo kiel signo por sia amasa sinmortigo.

Eksternaj Ligiloj
-----------------

* Ĉi tiu artikolo legita ĉe YouTube
* Cometography.com: Comet Hale-Bopp (angle)

  

* Kategorio Kometo Hale-Bopp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22134
* GND: 4530121-9
* LCCN: sh97000501
* VIAF: 315137105
 |
Panoramo de NovkasteloPanoramo de Novkastelo
Koordinatoj: 32° 55′ 59″ S 151° 43′ 59″ O﻿ / ﻿32.93306 °S, 151.73306 °O﻿ / -32.93306; 151.73306 (mapo)

Hotelo Kent en Novkastelo
Strando en Novkastelo
Juĝejo en Novkastelo
**Novkastelo** (angle: Newcastle), Novsudkimrio, Aŭstralio, estas industriurbo 160 km norde de Sidnejo ĉe la elfluejo de la rivero Hunter. En 2000 la urbo havis 140 934 loĝantojn.

Unu el la unuaj eŭropanoj kiuj esploris ĉi tiun regionon estis leŭtenanto John Shortland en 1797. Kaj en 1798 la karbo el ĉi tiu regiono fariĝis la unua eksportprodukto de la kolonio. La unua setlejo kun la nomo "Coal River" (karbo rivero) ne supervivis, sed la nuna urbo estis formita en 1804, kaj post iom da tempo kun la nomo *King's Town* (Urbo de la reĝo) ĝi estis alinomita al Newcastle (Novkastelo). Unue la urbo servis kiel punlaborejo, kun agrikulturo kiel ununura industrio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Universitato


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 134247
* GND: 4245512-1
* LCCN: n79086830
* VIAF: 138363611
* SUDOC: 165844477
* NKC: ge1065782
 |
**Barakpur** bengale: **বারাকপুর,** konata ankaŭ *Barakpore* estas urbego kaj municipo en orienta Barato, en sudorienta parto de subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Norda 24 Parganas. La urbego apartenas al Urbaro de Kolkato. 

Vojo en Barakpur
Muzeo pri Gandhi

Demografio
----------

En 2011 Barakpur havis 152 783 loĝantoj kun legopovo 89%, signife pli alta, ol la tutlanda mezumo.

Geografio
---------

Barakpur situas sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de rivero en averaĝa alteco 15 m super la marnivelo. Kontraŭe Serampore etendiĝas. Evidente ĉiuj urboj de Urbaro de Kolkato estas proksime.

Historio
--------

Jam dum dominado de Mogola Imperio estis tie (tiam nomita Barbakpur) laŭrivera loĝloko. La britoj konstruis plurajn domojn ekde 1689, la kazerno en 1772. La urbeto estis armea kaj administra centroj de la britoj. Du ribeloj kontraŭ brita aŭtoritato okazis en 1824 kaj 1857.

Lingvoj
-------

La oficialaj lingvoj en Barakpur estas la bengala kaj la hindia lingvoj, al kiuj aldoniĝas la angla.

Religio
-------

En Barakpur vivas plejparte hinduoj. La urbego estas ankaŭ kristana diocezo.

Eduko
-----

Barakpur havas 62 bazlernejojn, plurajn mezlernejojn kaj altlernejojn, eĉ universitaton.

Klimato
-------

La klimato de Barakpur estas la sama, ol la proksima Kolkato.

Administra domo en Barakpur

Trafiko
-------

Barakpur havas bonan trafikon voje kaj fervoje. La unua trajno alvenis en 1862. Pramo funkcias al la kontraŭa Serampore. La flughaveno (ankaŭ internacia) funkcias proksime, loke estas armea flughaveno.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, aparte menciindas katedralo Sankta Bartolomeo
* muzeo pri Mohandas Karamchand Gandhi
* bestoĝardeno, la unua en Azio

Fontoj
------

* WikiTrans
* Brita Enciklopedio

* UniversitatoUniversitato
* KatedraloKatedralo


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Barakpur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Södertälje
**Södertälje** [søːdəˈʈɛljə] estas sveda urbo ĉirkaŭ 30 km sudokcidente de Stokholmo en la provinco Stockholms län kaj la historia provinco Södermanland. Ĝi estas la ĉefa urbo de la samnoma komunumo kaj havas ĉirkaŭ 62.000 loĝantojn.

Historio kaj enmigrado
----------------------

Piediranta zono en Södertälje
En la 18-a jarcento Södertälje havis urban statuson, sed pro la Granda Nordia Milito kaj pluraj pest-epidemioj, la loĝantaro de la urbo falis al nur iom pli ol 200.

De la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj Södertälje havas la monde plej grandan ekzilan komunumon de siriaj asiroj kun pli ol 22.000 loĝantoj, precipe en la kvartaloj Geneta, Hovsjö kaj Ronna.

De la 2000-aj jaroj, multaj irakaj fuĝintoj venis al Södertälje, kiu akceptis pli ol Usono kaj Kanado kune. En Novembro 2008 la iraka loĝantaro en la urbo nombras preskaŭ 6.000 personoj, kaj daŭre kreskas de jaro al jaro.

Vidindaĵoj
----------

La S/S Ejdern, laŭaserte la plej malnova ankoraŭ funkcianta vapor-ŝipo de la mondo, troviĝas en Södertälje.

En la malnova urbo situas du muzeojn, nome *Torekällbergets Museum* kaj *Södertälje Stadsmuseum* (urba muzeo).

Ekonomio
--------

Södertälje estas la sidejo de du grandaj kaj internacie gravaj entreprenoj, Scania kaj AstraZeneca.

Kluzo en Södertälje
Scania estas unu el la monde plej granda produktisto de komercaj veturiloj. En Södertalje troviĝas ĝia centra administrejo, krome centro de esplorado kaj disvolviĝo kaj produktejo. Urborande de Södertälje situas longa test-itinero de Scania.

La sveda-brita farmacia konzerno AstraZeneca kun ĉefa sidejo en Londono havas sekcion por esplorado kaj disvolviĝo en Södertälje.

Trafiko
-------

Södertälje estas ligita al la eŭropa aŭtoŝoseo E4. Ekzistas fervojaj linioj al Stokholmo, Eskilstuna, Gotenburgo kaj Helsingborg/Malmö. Tra Södertälje iras kanalo, kiu ligas la lagon Mälar kun la Balta Maro.

Personoj en rilato al Södertälje
--------------------------------

* Björn Borg, iama tenisisto
* Carl Lindström, industriisto
* Márton Vörös, hungara arkivisto

Eksteraj rilatoj
----------------

* Södertälje en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Södertälje en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo (en la sveda kaj angla)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266328
* GND: 4216804-1
* LCCN: n88060868
* VIAF: 150199295
 |
**SwiftKey** estas eniga metodo por Android kaj iOS-aparatoj, kiel saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj. SwiftKey uzas miksaĵon de artefaritaj inteligentaj teknologioj, kiuj ebligas al ĝi antaŭdiri la sekvantan vorton, kiun la uzanto intencas tajpi. SwiftKey lernas de antaŭaj mesaĝoj kiujn vi tajpis en Gmail, Facebook ktp. 

La kompanio malantaŭ SwiftKey estis fondita en 2008 fare de Jon Reynolds, D-ro Ben Medlock kaj Chris Hill-Scott. Ĝi laboras kun pli ol 100 homoj. La sidejo estas ĉe la oficejoj de Microsoft en Paddington, Londono, kaj aliaj oficejoj situas en San Francisco, Usono, kaj Seulo, Sud-Koreio. En septembro 2013, SwiftKey anoncis serion de financaj serioj B totalaj USD 17.5 milionoj kaj gvidita de Index Ventures kune kun Octopus Investments kaj Accel Partners. En februaro 2016, SwiftKey estis aĉetita fare de Microsoft, por $ 250 milionoj.

Avantaĝoj de SwiftKey
---------------------

* Ĝi funkcias per la plurlingva eniga sistemo de Swiftkey. Ne plu necesas ŝalti inter pluraj klavararanĝoj.
* Ĝi sugestas vortojn por povi pli rapide tajpi. Se ekzemple vi tajpas "cirkau", per tuŝeto vi povas ŝanĝi tion al "ĉirkaŭ".
* Ĝi enhavas logikajn vortkombinojn. Se ekzemple vi tajpas "mi ne", aŭtomate SwiftKey sugestas la vortetojn "estas", "scias" kaj "povas". Tio ege plirapidigas la tajpadon!

Subtenataj lingvoj
------------------

Swiftkey ekzistas por pli ol 100 lingvoj. Por Android maksimume kvin lingvoj estas samtempe uzeblaj, por iOS maksimume du. 

### Esperanto

Subteno por Esperanto ekzistas ekde septembro 2016 por Android  kaj ekde majo 2017 por iOS.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


1. ↑   Company Overview of TouchType Limited. *Bloomberg*. Bloomberg L.P.. Alirita September 01, 2017.
2. ↑   Microsoft taps into AI with SwiftKey app acquisition. Alirita 3 February 2016.
3. ↑
Tiu ĉi artikolo estas pri kantado, ne pri la kartludo skato.

---

Louis Armstrong, inventinto de skatkantado
*Heebie Jeebies* de Louis Armstrong (1926) - skatkantado
La granda kantisto de skatkantado Ella Fitzgerald
**Skatkantado** estas onomatopeaj silaboj improvizitaj nur voĉe uzataj de ĵazaj kantistoj kiel imitaĵo de muzikiloj.
La pioniroj de la skatkantado estas Ben Harney, Ella Fitzgerald, Tony Jackson kaj precipe Louis Armstrong.

Konsiderindaj skatkantistoj
---------------------------

* Louis Armstrong
* Richard B. Boone
* Cab Calloway
* Betty Carter
* Scatman Crothers
* Cliff Edwards
* Ella Fitzgerald
* Gene Greene
* Slim Gaillard
* Dizzy Gillespie
* Cleo Laine
* Anita O'Day
* Scatman John
* The Nutty Squirrels
* Mel Tormè
* Leo Watson
* Al Jarreau

Vidu plu
--------

* A cappella
* Beatbox
* Bandari
* Listo de kantoj kun skantkantado

Referenco el la angla teksto
----------------------------

* Dick Higgins, "A Taxonomy of Sound Poetry" in *Precisely: Ten Eleven Twelve* (1981)

Vidu ankaŭ
----------

* Voĉa muziko
* Silabkanto

Ekstera liĝoj (*en angla*)
--------------------------

* Dick Higgins' Audio Works on UbuWeb Sound Poetry
* Canntaireachd[*rompita ligilo*]
kartona skatolo
Ornama japana yosegi-skatolo
**Skatolo** estas malgranda ujo, diversforma, fermebla kaj malfermebla, el solida substanco kiaj ligno, kartono, plasto, metalo, ktp.

Skatoloj estas ortangulaj, rondaj, ovalaj aŭ aliformaj. Ĝis la 19-a jarcento ili estis riĉe ornamitaj luksaĵoj, kiuj ofte estis donacitaj. Oni utiligis ilin foje nur kiel ekspoziciaĵo, sed ĉefe por konservi altvalorajn aĵojn, kiel ekzemple juvelojn, sukeron, bonbonojn, tabakon aŭ monon. Ekzistis ankaŭ skatoloj, kiuj enhavis horloĝojn aŭ aŭtomatajn muzikilojn. Altvaloraj skatoloj estis faritaj el oro aŭ arĝento, alabastro kaj porcelano kaj ornamitaj per eburo, perlamoto, testudaĵo, sukceno aŭ emajlo.

Nuntempe skatolojn enhavas interalie trinkaĵojn kaj konservojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Betulŝela skatolo
* Kesto
* Skatolo (kemio)
* Ladskatolo

* Skatolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skatolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Skatolo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Monaĥejo de Sankta Makario
La **Uedo Natrun** aŭ Sketa dezerto (araba por "**natra valo**"; kopte: Ϣⲓϩⲏⲧ, greke **Scetis** aŭ **Scetes**) estas valo situanta 80 km sude de la egiptia havenurbo Aleksandrio, en provinco Buhajra, Egiptio, entenante la urbon kun sama nomo. La nomo referas al ĉeesto de ok diversaj lagoj en la regiono, kiuj produktas natran salon. La moderna kemia simbolo por natrio, Na, estas derivaĵo de la latina nomo de elemento „natrium", kiu mem venis de la natro. En la kopta lingvo, la regiono estis konata kiel **Ŝi-hajt**, signifante *ekvilibro de la koroj* aŭ *mezuro de la koroj*. En la greka lingvo, ĝi estas konata kiel Scetes, kiu signifas *asketojn*. En la kristana literaturo, la regiono estas nomata kiel **la Nitria dezerto**. En la antikva epoko, natro estis minata por uzo de la egiptaj entombigaj ritoj (mumiigoj).

En la Sketa dezerto evoluis frukristana monaĥa vivo jam ekde la 4-a jarcento – krom lokoj kiel Nitria (Natro-lago) kaj la Kellia (ĉela dezerto) -, la emerita komunumo. Tien retiriĝis – laŭ ekzemplo de Sankta Antonio - kristanoj, precipe el la proksima urbego Aleksandrio. Inter ili estis Sankta Arsenio, Makarios la egiptano, Mozeo la etiopiano kaj Makarios de Aleksandrio. En la dezerto troviĝas ankaŭ hodiaŭ 4 monaĥejoj:

* Monaĥejo de Sankta Makario
* Monaĥejo de Paromeos
* Monaĥejo de Sankta Piŝoj
* Siria Monaĥejo

* Freŝko el la Siria MonaĥejoFreŝko el la Siria Monaĥejo

* Kategorio Sketa dezerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bazforma logotipo.
**Skol** estas marko de biero apartenanta al la dana kompanio Carlsberg kaj fabrikata en Brazilo de AB InBev per leĝa permeso. Ĝia nomo venas el la sveda *skål*, signifanta "je via sano", esprimo kutima por tosti antaŭ trinkado. Tiu marko estas nuntempe la plej granda sur la brazila merkato. Ĝi estas vendata en la tipoj *pilsen*, *beats* kaj *chope* (hela kaj malhela).

Historio
--------

La bieron *Skol Pilsen* oni lanĉis la 25-an de aŭgusto 1964 en Eŭropo. Poste, en 1967, ĝi aperis en Brazilo. Ĝia historio estas plena de novigoj, kiuj revoluciigis tiun merkatsektoron.

En 1971 ĝi lanĉis unu el la unuaj stanumitaj ŝtalaj ladoj. En 1979 ĝi ankaŭ estis pionira pro la aperigo de unu el la unuaj aluminiaj ladskatoloj por biero. En 1996 ĝi lanĉis *Skol Pilsen* en longa aluminia ladskatolo de 500 ml kaj ankaŭ aperigis la longkolan botelon (*long neck*) kun ŝraŭba ŝtopilo. Rilate al la internacia ŝablona sistemo, en 1996 ĝi ankaŭ lanĉis la longkolan botelon de 355 ml. En 1997 ĝi aperigis sur la brazilan merkaton la unuan ladskatolon kun truo tute ronda. Tio rilatas al la grandega amasreklamo iniciatita en 1998, laŭ kiu Skol estas "la biero, kiu ronde eniras" (portugale "a cerveja que desce redondo"). Tiu temo ĝis hodiaŭ estas la ĉefa reklama temo de Skol.

Alia propaganda agado temas pri apogo al kulturaj kaj sportaj eventoj. En 1999 Skol patronis la Brazilan Ĉampionadon *Supercross* kaj tial venigis en Brazilon la mondan ĉampionon Jeremy Macgrath. Ankaŭ en 1999 Skol kreis la eventon *Skol Rock*, por diskonigi novajn rokmuzikajn grupojn.

Ankoraŭ rilate al la reklama temo, en 2000 Skol komencis la sukcesplenan kampanjon "Somero 2000: la plej ronda somero de l' mondo", ia referenco al la tri nuloj de "2000". Tiujare ankaŭ okazis en San-Paŭlo kaj Kuritibo la unua eldono de la evento *Skol Beats*, kiu prezentis elstarajn artistojn de la elektronika muziko. La evento *Skol Rock* ne haltis kaj pludaŭris dum la sekvaj jaroj.

En 2002 Skol aperigis novan tipon de biero, nome *beats*. Tiu novan tipon oni kreis por noktaj festoj, ŝanĝante iom la guston kaj la alkoholan enhavon. 

En oktobro 2006 Skol kreis *Skol Lemon*, alian novan biertipon, kun malalta alkoholenhavo kaj citronsuko. Tiun la publiko dividite akceptis, unuj favore, aliaj malfavore.

Ekde la 1990-aj jaroj la reklama strategio de Skol uzas humurajn temojn, virinojn kaj junulojn, la ĉefe celitan publikon, kaj ĉiam estas referenco al la ĉeftemo pri la "rondeco" de Skol.

Kuriozaĵoj
----------

* En Eŭropo Skol atingis grandan rezulton pri vendoj. En Brazilo, pro ĝia amaspropaganda kampanjo, ĝi atingis grandan volumon da vendo, kio igis ĝin *commodity* de AB InBev.
* Laŭ la brita konsultkompanio InterBrands la markon Skol oni taksas je 421 milionoj da dolaroj, kio igas ĝin la kvara plej valora marko en Brazilo.
* Skol ne ebligas la vendon de la specialigitaj fridujoj kun sia marko, kiuj ekzistas en drinkejoj kaj reklamoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Skol, oficiala ttt-ejo (portugale)
* Skol Arkivigite je 2009-09-19 per la retarkivo Wayback Machine, en la katalogo por produktaĵoj de AmBev (portugale)
Ernst Maass: *Scholia Graeca in Homeri Iliadem Townleyana*, 1887
**Skolioj** (greke: *σχόλιον*, laŭvorte *eta porlerneja teksto*) estas marĝenaj klarigaj notoj, speciale de antikvaj gramatikistoj, ĉe iu loko de klasika verko.

En tempo de kaduko de la helena lingvo filologoj el Aleksandrio ekkomentis eldonojn de verkistoj (speciale de poetoj). Ilin oni nomis *skoliistoj* aŭ *skoliografoj*.

Enhavoj
-------

En la komentetoj troviĝas mitologiaj, geografiaj kaj historiaj eksplikoj; kelkfoje temas ankaŭ nur pri etimogiaj notoj aŭ referencoj al aliaj legadversioj de ĉe aliaj eldonoj. Pro tio klaras ke ĉefan aktivan kaj pasivan interesojn pri skolioj havis (kaj havas) la filologoj mem. Ilia valoro por novaj, kritikaj eldonoj de tekstoj ne tro alte takseblas. Tamen iĝis sistema kolekto de skolioj nur ekde la malfrua Mezepoko. Post la sieĝo de Konstantinopolo refloriĝis la studoj de la helena lingvo en Italujo kaj (re)eldono de klasikaj verkoj. Pri romia literaturo ja ankaŭ ekzistas skolioj, sed ilia nombro multe pli malmultas.

Literaturo
----------

* Andrew Dyck, Andreas Glock: Scholien. Ĉe: *Der Neue Pauly* (DNP). Volumo 11, Metzler, Stuttgart 2001, ISBN 3-476-01481-9, kol. 209–214
* Nigel Guy Wilson: A Chapter in the History of Scholia. Ĉe: *Classical Quarterly*. New Series, volumo 17, 1967, p. 244–256

Fonto
-----

*Brockhaus Bilder-Conversations-Lexikon*, volumo 4. Leipzig 1841, p. 102 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* ekzemploj pri malfruklasikaj kaj bizancaj komentoj je verkoj de Aristotelo

Notoj
-----

1. ↑  Vorto ĉe PIV 2005, p. 1052
**Skolo** estas grupo de personoj kiuj havas komunajn karakterojn kaj opiniojn pri sia fako.

Skoloj povas ekzisti ĉe diversaj fakoj (religio, filozofio, sociaj sciencoj, ktp.), tamen ili plej ofte estas famaj en arta kampo kaj plej precize en literaturo.

Fakte firma kutimo de literatur-historio kaj arto ĝenerale estas disdividi la beletristojn/artistojn kaj ŝovi ilin, kvazaŭ skatolen, en "skolojn". Nome de sia individueco, la verkantoj/artistoj kompreneble malofte ŝatas tion. Tamen oni povas difini plurajn kondiĉojn de skoleco : iliaj membroj plejparte loĝas en geografia proksimo kaj efektive renkontiĝadas; ili havas komunajn projektojn kaj intelektan-lingvan majstron; ili havas komunan stilon kaj konscie aŭ subkonscie influas sin reciproke. Aldone al tio ili kutimas esti samaĝaj.

Literaturaj skoloj
------------------

### Skoloj en esperantlingva literaturo

* Budapeŝta skolo
* Hispana Opo
* Ibera Skolo
* La Patrolo
* Skota Skolo
* Moskva skolo

### Skoloj en alilingvaj literaturoj

* Vidu Kategorio:Literaturo laŭ skoloj
* Perdita generacio
* Montana skolo

Filozofiaj skoloj
-----------------

* Anarkiismaj pensoskoloj
* Skolo de Frankfurto

Artaj skoloj
------------

* Skolo de Barbizon
* Franc-flandra skolo

Arkitekturaj skoloj
-------------------

* Amsterdama Skolo

Muzikaj skoloj
--------------

* Venecia skolo
* Napola skolo
* Roma skolo
* Burgonja skolo

Historiaj skoloj
----------------

* Skolo de analoj

Ekonomiaj skoloj
----------------

* Klasika ekonomika skolo
* Neoklasika ekonomika skolo
* Aŭstria skolo de ekonomiko

Sportaj skoloj
--------------

* Sovetunia ŝaka skolo

* Kategorio Skolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Katedralo de Chartres.
La **Skolo de Chartres** estis alta lernejo de filozofiaj kaj teologiaj studoj, naskiĝinta en Chartres komence de la 11-a jarcento iniciate de Fulberto, episkopo de la diocezo de la sama urbo, kaj daŭrinta ĝis la sekva jarcento. Ĝi havis kiel programon la disvolviĝon de la kristana teologio pere de la utiligo de la filozofio de Platono.

Temis pri unu el la plej elstaraj institutoj apartenantaj al eduka sistemo de la mezepoka skolastiko.

La filozofoj de Chartres asimilis la platonan doktrinon tra la novplatonisma penso de Aŭgusteno de Hipono kaj de Boecio.

Rilate ontologion ili subtenis ke la ideoj estas kreitaj de Dio Patro (nome ili antaŭekzistas en Dio kreinto), dum rilate kosmogonion ili sekvis la interpreton de Kalcidio pri la *Timeo* de Platono, identigante la kristanan Sanktan Spiriton kun la la platona *Animo de la mondo*, reprenante tiel la tezon de Abelardo. Allasinte la imanenton de tiu ĉi en la Naturo, ili ekvojaĝis en la direkton de panteisma vizio de la mondo kreita. POste esploristoj diris ke naskiĝis nova platonismo: tiu de Chartres!

En tiu skolo elstaris majstroj kiel Bernardo el Chartres, Yves el Chartres, Teodoriko el Chartres, Vilhelmo el Conches (kiu identigas la novplatonisman monadon kun la Dio kreinto de la juda-kristana tradicio)  », Gilberto Poretano, Johano el Salisbury, Bernardo silvestro kiu verkis *Cosmographia*, kiu estas "poeta variacio sur la pitagoraj temoj" .

Tiu skolo havis grandan konsideron por la artoj de quadrivium kiel oni povas percepti vizitante la katedralon de Chartres.

Filozofío (Katedralo de Chartres).
Filozofo sur unu el la arkivolboj de la uesta pordo de la katedralo de Chartres.
Gramatiko (Katedralo de Chartres).

Notoj
-----

1. ↑  E. Jeauneau, «Macrobe, source du platonisme chartrain» dans *Studi medievali* 3 série, 1, 1960, p. 3-24, cité par M. M. Davy, *op. cit.*, p. 157.
2. ↑  *Ibid.*, p. 55. Oni trovas en tiu verko (1148 ĉirkaŭ)unuafojon la nocion pri la rilato inter makrokosmo kaj mikrokosmo: *"la homo estas miniatura universo"*.

vidu ankaŭ
----------

* Kristana filozofio
* Skolastiko
* Kategrala skolo

Bibliografio
------------

* Karl Heyer, *La meraviglia di Chartres*, ed. Treuno, 2003, ISBN 88-88408-00-3
* *La doctrine de la création dans l'école de Chartres, études et textes* de Jean-Marie Parent, Institut d'études médiévales, 1938.
* *Les écoles de Chartres au Moyen Âge, du Ve au XVIe siècle* d'Alexandre Clerval, Slatkine Reprints, 1977.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La skolo de Chartres


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449673
* LCCN: n81083242
* VIAF: 157116761
* ISNI: 0000 0001 0708 8138
 |
Serpento kun skvama haŭto
**Skvamo** estas haŭtestaĵo ĉe plimulto de la fiŝoj, kovranta la korpohaŭton. La skvamoestiĝo kaj evoluo komenciĝas tuj post elkovo el la krajo kaj daŭras dum la tuta vivo de la besto. Ĝi estiĝas en la dermo (corium) de la haŭto. Kelkaj fiŝoj, ekz. siluro kaj huzo, ne havas skvamojn.

Ties formo estas karakteriza ĉe la diversaj fiŝoj.

Tipoj:

* dentohava skvamo ĉe praaj fiŝoj kiel ŝarko (plakoid); estiĝas el la epidermo kaj dermo
* ronda skvamo havas glatan surfacon (cikloid) ĉe karpoformaj, bramoformaj
* kombila skvamo estas unuparte rasposurfaca kun elstraraĵoj (ktenoid) ĉe sandro, perko
* kirasa skvamo (ganoid)

La skvamo lokiĝas en la t.n. skvamujo. La skvamoj situas kiel tegoloj sur la domtegmento.La skvamoj havas jarringojn, kiuj helpas difini la aĝon de la fiŝo. (skvamoformulo)

Ĥitinaj skvamoj tegas la flugilojn de lepidopteroj.

Ĉe plantoj skvamo estas plata, membreneca folio, mola aŭ malmola.

Skvamoj nomiĝas ankaŭ tiuj epidermaj lamenetoj, kiuj disiĝas de la haŭto, speciale de la kapa.

* skvamaj reptilioj
* psoriazo estas hereda haŭta malsano (vidu homaj malsanoj)

* Kategorio Skvamo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dolaro de Novlando uzita en 1920.
La **Dominio Novlando** (en angla *Dominion of Newfoundland*) ekzistis kiel ŝtato ekde la 26a de septembro 1907 (antaŭ tio ĝi havis la statuson de brita kolonio) ĝis 1949. En 1934, Novlando rezignis volonte pri la memregado kaj revenis al la situacio de rekta kontrolo plenumita el Londono, tiel iĝante unu el malmultaj landoj kiuj rezignis volonte el memregado. En 1949 ĝi unuiĝis al Kanado kaj iĝis la deka provinco de tiu lando.

Novlando formis propran regimenton por lukti en la Unua Mondmilito. La 1a de julio 1916, la ofensivo fare de germanoj eliminis la plej parton de la soldatoj de tiu en Beaumont Hamel, en la unua tago de la Batalo de Somme.

La strategia situo de Novlando en la Batalo de Atlantiko, faris, ke la Aliancanoj (speciale Usono) konstruis multajn militbazojn en tiu teritorio. Tiele, por la unua fojo post multaj jaroj, granda kvanto de homoj akiris altajn salajrojn labore en la konstruado kaj en la havena zono.

Bibliografio
------------

* C. R. Fay; Life and Labour in Newfoundland University of Toronto Press, 195
* R. A. MacKay; Newfoundland; Economic, Diplomatic, and Strategic Studies Oxford University Press, 1946

* Kategorio Dominio Novlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
Suma vido
**Sovinec** estas burgo en Ĉeĥio, troviĝanta en vilaĝo Sovinec en distrikto Bruntál.

Historio
--------

La unua skribmencio pri Sovinec devenas el la jaro 1348, kiam estas menciata Vok el Sovinec. En la periodo de husanaj militoj sinjoroj el Sovinec ŝanĝis siajn sintenojn. En tiu ĉi periodo okazis perfektigado de fortikigado de la burgo. Je la fino de la militoj ili subskribis packontrakton kun margrafo Albreĥto la 2-a de Habsburgo. Post la batalo sur Blanka Monto, tiun ĉi signifan fortikaĵon aĉetis en la jaro 1623 arkiduko Karolo utile al Ordeno de germanaj kavaliroj. El la rezidejo okazis sidejo de administrado de la sinjorujo kaj grava firmeco de la Ordeno. En la jaroj 1643 post gravaj bataloj la burgon ekokupis svedoj sub gvido de generalo Torstensson, la garnizono kapitulacis povante foriri eĉ kun sia persona posedaĵo. En 1650 la Ordeno de germanaj kavaliroj akiris denove Sovinec-on. En 1810 Sovinec ĉesas plenumi rolon de la administra centrejo kaj en sekvanta periodo ĝi estas disvendata. Nur Grandmajstro Maksimiliano la 3-a Jozefo ď Este eldonis en la jaro 1836 ordonon al rea elaĉeto de la disvenditaj partoj de la burgo haltigante tiel ties ruinigadon. En 1939 la posedaĵo de Germana ordeno estis konfiskita per Germana regno kaj ekde 1940 la burgo estis uzata de Wehrmacht kiel militkaptitejo por oficiroj. En 1945 la burgon konfiskis Ĉeĥoslovaka respubliko.

Por vizitantoj
--------------

Por vizitantoj de la burgo estas alirebligitaj la 1-a ĝis la 5-a kortegoj kaj plu la t.n. Supra burgo (la plej malnova parto de la burgo) kun belvedero kun panoramo en belegan pejzaĝon de naturparko de Sovinec. En eksaj ĉevalejoj estas instalitaj ekspozicioj de arbarista lernejo en Sovinec kaj ekspozicioj pri la historio de la burgo, en burgrafejo estas ekspozicioj de stano kaj armiloj, ordeno kaj honorigoj kaj suferiga rajto. En ceteraj partoj de la burgo eblas viziti lapidarion, burgan ĉambron kaj ekspozicion de Jaroslav Rón, antaŭa ĉeĥa pentristo, skulptisto, grafikisto kaj vitrofaristo.
Kalkuloj de pontospano je «distanco en horizontala projekcio».
En arkitekturo kaj inĝenierado, **spano** estas distanco inter du apogpunktoj de volbo, plafono aŭ inter du pilieroj de pont-arko kaj simile (PIV2). Spano estas la distanco inter du intermezaj subteniloj de strukturo, ekz. trabo aŭ ponto. Spano povas esti fermita pere de solida trabo aŭ pere de kablo aŭ ŝnuro. La unua tipoj estas uzata por pontoj, dum la dua por elektraj linioj, telekomunikilaj linioj, kelkaj tipoj de antenoj aŭ por funikularoj.

Laŭ Francisko Azorín **spano** estas *Distanco inter ĉiu du apogiloj, kolonoj, gamboj, traboj, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *expansus*, el *expandere* (ampleksigi).

Vidu ankaŭ
----------

* Sago
* Spano

Notoj
-----

1. ↑  NPIV  Alirita la 12an de Januaro 2018.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 187.
3. ↑  Azorín, samloke.

Bibliografio
------------

* Bails, Benito (1802). Imprenta de la Viuda de Ibarra, eld. Diccionario de arquitectura civil (1a eld.). Madrid. p. 72.
* Gere, James M.; Goodno, Barry J. Mechanics of Materials (8a eld.). p. 1086. ISBN 978-1-111-57773-5.
Bluaj ekranoj estas ofte uzataj en ĥromaj specialaj efektoj.
La iluzioj aŭ vidotrukoj uzitaj en kino, televido, teatro, videoludoj, kaj similaj industrioj simulilaj de imagitaj okazaĵoj en rakonto aŭ virtuala mondo estas tradicie nomitaj **specialaj efektoj**.

Specialaj efektoj estas tradicie dividitaj en la kategorioj de optikaj efikoj kaj mekanikaj efikoj. Kun la apero de cifereca filmoproduktado distingo inter specialaj efektoj kaj vidaj efikoj kreskis, ĉar ĉi-lastaj rilatus al cifereca postproduktado dum tradicie nomitaj "specialaj efektoj" rilatus al kaj mekanikaj kaj optikaj efikoj.

Mekanikaj efikoj (ankaŭ nomitaj praktikaj aŭ fizikaj efikoj (ekzemple artefarita pluvo)) estas kutime plenumitaj dum la direkta filmado. Tio inkludas la uzadon de mekanizitaj teatro-rekvizitoj, pejzaĝoj, skalmodeloj, animatroniko, pirotekniko kaj atmosferaj efikoj: kreante fizikan venton, pluvon, nebulon, neĝon, nubojn, ktp. Produkti aŭton kiu ŝajnas moviĝi per si mem kaj kreviĝas kontraŭ konstruaĵo estas ekzemplo de mekanikaj efikoj. Mekanikaj efikoj ofte estas integrigitaj en sceneja dekoracio kaj desegno. Ekzemple, scenejo povas esti konstruita kun sendependiĝaj pordoj aŭ muroj por plifortigi batalscenon, aŭ prosteta aspekto povas esti uzita por fari aktormienon kiel de ne-homa estaĵo.

Optikaj efikoj (ankaŭ nomitaj fotografiaj efikoj) estas teknikoj en kiu bildoj aŭ filmkadroj estas kreitaj fotografe, aŭ "en-kamerae" uzante multoblan eksponon, bildomiksaĵojn, aŭ la Schüfftan-procezon, aŭ en postproduktado uzante optikan printilon. Optika efiko eble estos uzita por poziciigi aktorojn aŭ scenejojn kontraŭ malsaman fonon.

Ekde la 1990-aj jaroj, Komputil-generita bildaro (KGB) venis al la avangardo de special-efektaj teknologioj. Ĝi donas al produktoroj pli grandan kontrolon, kaj permesas al multaj efikoj esti plenumitaj pli sekure kaj konvinke kaj - kiam teknologio pliboniĝas - je pli malaltaj kostoj. Kiel rezulto, multaj optikaj kaj mekanikaj efikteknikoj estis anstataŭitaj per KGB.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Speciala efekto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Video (03:04) - Evolution of Special Effects since 1878.
Sovetia specnazo-teamo preparas mision dum la soveta-afgana milito, 1988.
***Specnazo*** el la rusa *спецназ* estas mallongigo de *Vojska **spec**ialnogo **naz**naĉenija - Войска **спец**иального **наз**начения*, tradukebla kiel *Trafa Fakista Roto*. Specnazoj estas elitaj trupunuoj de la rusa armeo kreitaj dum la Malvarma milito por plenumi riskegajn taskojn kiel kontraŭterorismo, kontraŭsabotaĵo aŭ kontraŭrevolucio. Regitaj de la FSB (sekvanto de KGB), la MVD (ministro pri internaj aferoj) kaj la GRU (milita spiona unuo), tiel nomiĝas ĉiaj fakistaj rotoj kies instrukcioj estas la nepra efikeco per ĉiaj necesaj rimedoj. Iliaj plej famaj kvankam sangaj perfortaĵoj estas la murdo de la afgana prezidento Amin en 1979, la manovroj dum la soveta-afgana milito, kaj pli freŝdate, la alsturmo de la ostaĝiguloj en moskva teatro. Historie, ili devenas de la veturilaj taĉmentoj NKVD, kiuj plenumis la samajn misiojn kontraŭ nazioj dum la Dua mondmilito.

La plenrajteco de iliaj manovroj kiel ekzemple en Ĉeĉenio restas vigle kontestita. Multaj NRO denoncas iliajn trejnadojn kiel ada cerblavado kaj iliajn misiojn kiel etna purigado, nura genocido. Ili tamen estas respektataj de multaj rusoj pro iliaj specifaj farscioj.

Varbado kaj trejnado
--------------------

La elektado por specnazoj estas escepte kruelaj elprovoj travivi. Oni fojfoje traktas la novajn rekrutojn tiel kiel netolereble en aliaj landoj. La trejnado tamen estas pli malpli simila en aliaj landoj. Jen la ĉefaj trajtoj:

* Armila manuzado, inklude tiuj de fremda deveno kaj pafa lerteco.
* Fizika bonfarto, emfazante la fortecon kaj la nelacigeblecon.
* Progresado, patrolado, kamuflado, kontrolgardado kaj transvivi malfavorajn mediojn.
* Batalteknikoj korpo-kontraŭ-korpe, senarme, klinge (de proksime aŭ malproksime)...
* Sabotaĵo kaj detruaĵo de la malamikaj strategiaj vundaj punktoj.
* Turmentaj demandadoj kaj eĉ torturaj teknikoj.
* Lernado pri fremdaj lingvoj: en la Universitato de Moskvo, Specnazoj lernas bazojn de fremdaj lingvoj kiel la angla, la araba, la germana, la franca, kaj la lingvo de la alirota lando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Specnazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fakaj rotoj (ruse)
* Artikolo pri tiu temo (pole)
* Retejo pri tiuj rotoj (germane) Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Memuaroj de Vyacheslav Mironov (angle)
* Artikolo pri Specnazoj (france)