**Kadizo** (hispane *Cádiz* [ˈkaðiθ], laŭ regiona dialekto: *Cai* [ˈkai], kaŝnome *Tacita de plata* - "Taseto el arĝento")

Situante en la suda parto de Hispanio (36º 32' N – 6º 18' U), ĝi enhavas 134.989 loĝantojn (2005) kaj estas la ĉefurbo de la samnoma provinco, kaj kun aliaj ses urboj (San-Fernando, Chiclana, Puerto Real, Puerto de Santa María, Chiclana de la Frontera, Rota kaj Ĥerezo) formas la metropolan areon Kadiza Golfeto.

Kadizo estas ĝemelita kun la franca urbo Brest.

Historio
--------

Kadizo en 1888
Oni konsideras ĝin la plej antikva urbo ankoraŭ ekzistanta ĉirkaŭ la okcidenta Mediteraneo, laŭ la tradicio, ĝi estis fondita de la fenicoj en jaro -1100 kun la nomo *Gadir* (Fortikaĵo) por mina industrio en tero de tarteza civilizacio, kie laŭ la legendo Heraklo (aperanta en la aktuala blazono de la urbo) faris unu el siaj Laboroj. La romianoj ĝin nomis *Gades*.

De Kadizo eliris Kristoforo Kolumbo en siaj dua kaj kvara vojaĝoj Ameriken; komence de la 16-a jarcento la urbo akiras la rajton komerci rekte kun amerikaj kolonioj, kaj en 1717 la monopolon, kiun perdis Sevilo.

De la urbo eliris ankaŭ la franc-hispana floto partoprenonta en Batalo de Trafalgar la 21-an de oktobro de 1805.

En jaro 1811 dum la Milito de Hispana Sendependiĝo inter hispanoj kaj la armeo de Napoleono rifuĝis tie la ribela Parlamento (*Cortes*). La liberalemaj deputitoj verkis la unuan Konstitucion de Hispanio nomita *La Pepa* (*Jonjo*, ĉar estis proklamita la 19-an de marto, festo de Sankta Jozefo).

Dum Unua Hispana Respubliko, ribelo en la urbo proklamis sendependan kantonon, kiu daŭris ĝis reĝiĝo de Alfonso la 12-a.

Ekonomio
--------

Kadizo ĉiam estis mara urbo, precipe per sia komerca haveno, la fiŝkapta industrio kaj ŝipkonstruado. Nuntempe pro konkurenco de koreaj ŝipkonstruejoj kaj preskaŭa malapero de fiŝado, la ekonomio de la urbo tre suferis kaj la senlaboreco en la urbo estas tre grava problemo.

Aktuale, la plej grava industrio estas turismo, profitanta la faman karnavalon, la strandojn (*La Caleta*, *Victoria* kaj *Cortadura*) kaj la monumentojn.

Vidindaĵoj
----------

Kadiza Urbodomo
Pordoj de Kadizo
Multaj monumentoj vidindas tra la tuta urbo, inter ili notindas la Urbodomo, la Pordoj de la urbo (*Puertas de Tierra*), Teatrejo Falla (*Gran Teatro Falla*) kaj la Katedralo.

Fama estas la karnavalo de Kadizo, kie grupoj kantas (normale spritajn kanzonojn) por amuzi, oni organizas oficialan konkurson en Teatrejo Falla, normale fine de februaro.

Vizitindas ankaŭ la kvartalo de *La Viña* (prononcu La Vinja) kie, precipe somere, oni povas gustumi en siaj trinkejoj la bonegajn vinojn de Ĥerezo kaj manĝetojn tipajn kiel *Cazón en adobo* (spicitaj kaj poste frititaj ŝarkopecoj), tinuso kun cepo aŭ rostitaj skombroj.

Ĉiun someron ekde 1955 oni organizas futbalkonkurson *Trofeo Carranza* (Pokalo Karranza) inter kvar teamoj, unu el ili ĉiam estas la loka *Cádiz Club de Fútbol* (Kadiza Futbala Klubo).

Kadizanoj
---------

Famaj kadizanoj inter aliaj:

* José Celestino Mutis (Sciencisto).
* Manuel de Falla (Komponisto).
* Emilio Castelar (Prezidento de la Unua Hispana Respubliko).
* Jose María Pemán (Verkisto).

Referencoj
----------

1. ↑  Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero. Statistikoj pri loĝantoj de la Instituto Nacional de Estadística.

Vidu ankaŭ
----------

* Cádiz (stacidomo)
* Proksimaĵoj Kadizo
* Tramtrajno de la Kadiza Golfeto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kadizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kadizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kadiza Urbodomo

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rProvincoj de Andaluzio |
| --- |
| Almerio • Granado • Ĥaeno • Kadizo • Kordovo • Malago • Onubo  • Sevilo |  |
| Almerio • Granado • Ĥaeno • Kadizo • Kordovo • Malago • Onubo • Sevilo |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rMunicipoj de Provinco Kadizo |
| --- |
| Alcalá de los Gazules · Alcalá del Valle · Algar · Algeciras · Algodonales · Arcos de la Frontera · Barbate · Benalup-Casas Viejas · Benaocaz · Bornos · Castellar de la Frontera · Chiclana de la Frontera · Chipiona · Conil de la Frontera · Cádiz · El Bosque · El Gastor · El Puerto de Santa María · Espera · Grazalema · Jerez de la Frontera · Jimena de la Frontera · La Línea de la Concepción · Los Barrios · Medina-Sidonia · Olvera · Paterna de Rivera · Prado del Rey · Puerto Real · Puerto Serrano · Rota · San Fernando · San José del Valle · San Roque · Sanlúcar de Barrameda · Setenil de las Bodegas · Tarifa · Torre Alháquime · Trebujena · Ubrique · Vejer de la Frontera · Villaluenga del Rosario · Villamartín · Zahara de la Sierra |  |

 |