recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bahget Iszkander** [iskander], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Iszkander Bahget** estas arabdevena hungara fotisto. Lia familia nomo estis *Iskander* eksterlande eĉ ofte en Hungario.

Bahget Iskander naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1943 en El-Barazin (Sirio).

Bahget Iszkander
Bahget Iszkander en 1979

Biografio
---------

Bahget Iszkander venis en Hungarion por studi kaj li akiris teknikan diplomon en altlernejo en 1971, inĝenieran-pedagogian diplomon en 1976. Jam dum la studentaj jaroj ekde 1968 li okupiĝis pri fotado, praktike li iĝis profesia fotisto. En 1979 li ricevis hungaran ŝtatanecon. Li konstante ekspoziciis ekde 1974. Li loĝis konstante en Kecskemét, sed pro la fotado li ofte vojaĝis. En 1990 li malfermis fotan atelieron kiel liberprofesiulo. Li ricevis premiojn ekde 1968, en 2022 premion Kossuth. Lia hungara edzino naskis 2 gefilojn.

Liaj solaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------------

* Budapeŝto (1983)
* Kecskemét (1984, 1985, 1989, 2000, 2002, 2006)
* Alĝero (1984)

Liaj grupaj ekspozicioj (elekto)
--------------------------------

* Kalgario (1975)
* Budapeŝto (1983, 1987)
* Kecskemét (1983, 1992)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-03-28 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Bahget Iszkander en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762918
* GND: 1191490874
* VIAF: 1762156434627812120004
 |


* Portalo pri Biografio
**Béla Radnai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plena nomo **Radnai Béla József** estis hungara skulptisto, karikaturisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Rausch* [raŭŝ] ĝis 1899.

Monumento en Isaszeg fare de Béla Radnai
Béla Radnai  naskiĝis la 23-an de majo 1873 en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 21-an de novembro 1923 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Radnai studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste en Reĝa Belarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Antal Loránfi, Alajos Stróbl, Bertalan Székely kaj Károly Lotz. Inter 1895 kaj 1903 li lernis kaj kreis apud János Fadrusz. Tiutempe li ofte desegnadis karikaturojn, sed estis pli gravaj liaj statuoj, monumentoj, ornamskulptaĵoj. Li instruis en la menciita Belarta Altlernejo. Depost Traktato de Trianon kelkaj liaj skulptaĵoj estis detruitaj. Li edziĝis dufoje.

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Péter PázmányPéter Pázmány
* monumento en Szolnokmonumento en Szolnok
* János BókayJános Bókay

* Sándor Petőfi (Pozsony 1911, malkonstruita, poste dufoe rekonstruita)
* Mihály Vörösmarty (1866, Székesfehérvár)
* ornamskulptaĵoj en Parlamentejo (Budapeŝto)
* ĝenroskulptaĵoj pri infanoj
* "Dr. Szegvári László" (1911, plateto el bronzo)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Géza Csorba
* Ernő Jálics
* Vilmos Szamosi Soós

Fontoj
------

* hungarlingva aprezo kun bildoj
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva teksto kun bildoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Béla Radnai (skulptisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624587
 |
Jura statuso de adopto fare de samseksaj paroj tutmonde.- ﻿ Komuna adopto kaj duonpatro

**La adopto de samseksaj paroj en Brazilo** estas laŭleĝa laŭ la Supera Kortumo (STJ), kiel dirite en kortuma decido la 27an de aprilo 2010. La movado estis mejloŝtono en la historio de GLAT-homoj en la lando. 

Ministroj atentigis, ke la Statuto pri Infano kaj Adoleskanto, 1990, la Brazila Civila Kodo, 2002, kaj la Federacia Konstitucio de 1988 difinas neniujn limigojn pri la sekso, geedza stato aŭ seksa orientiĝo de la adoptanto. 

La 16an de aŭgusto 2010, ministro Marco Aurélio Mello, de la Supera Federala Kortumo (STF), decidis favore al la peto pri adopto de samseksa paro formita de brita civitano kaj brazilano en la lando Paraná. Ĉi tio permesis al la paro adopti iun ajn infanon, sendepende de aĝo aŭ sekso. La decido de la Supera Federala Kortumo malfermis la vojon por ke aliaj samseksemaj paroj akiru la saman rajton en la lando. 

En Ameriko, nur Argentino, Brazilo, Kanado, Franca Gujano kaj Urugvajo agnoskas ĉi tiun rajton tra la nacia teritorio. Adopto fare de gejaj homoj komenciĝis en Brazilo en 1996, kiam la unua registrita kazo okazis en la ŝtato Rio-de-Ĵanejrio. Post tio, pluraj okazoj okazis en la resto de la lando. En Brazilo, 20% de samseksaj paroj havas infanojn, dum en la Usono la imposto estas 16%.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-05-02. Alirita 2020-06-21.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-05-02. Alirita 2020-06-21.
3. ↑
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-01-18. Alirita 2007-01-18.
5. ↑
**Béla Rákosi** [rAkoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rákosi Béla** estis hungara kuracisto, kirurgo. Liaj fratoj estis Jenő Rákosi, Viktor Rákosi kaj Szidi Rákosi. Lia familia nomo ĝis 1867 estis **Kremszner** [kremsner].

Béla Rákosi  naskiĝis en 1841 en Acsád. Pri la morto mankas informoj.

Biografio
---------

Béla Rákosi akiris kuracistan diplomon en Vieno en 1864. Post siaj studoj li laboris en hospitalo. Komence li estis kuracisto en Gyergyószentmiklós, poste en malliberejo de Vác, fine en policejo de Budapeŝto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A bűnügyi lélektan alapvonalai. A német birodalom büntető törvénykönyv alapjára fektetve orvosok és jogászok számára.* (1876)
* *A betegápolás otthon és a kórházban. Kézikönyv családok és betegápolónők számára.* (1882) - tradukaĵo
* *A természettani gyógyrendszerek tankönyve orvosok és orvostanulók számára* (1883) - tradukaĵo
* *A fegyintézeti élelmezés próbája súlymérések alapján* (1891)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
**Charles Albert TINDLEY** (1851-1933) estis usona metodista pastoro. Lia patro estis sklavo, kaj li pasigis la infanaĝon ĉefe inter sklavoj post la morto de la (nesklava) patrino kiam li havis ĉ. 4 jarojn. Li malanalfabetigis sin aŭtodidakte ĝis la aĝo de 17 jaroj. Oni nomas lin "la princo de predikistoj" kaj "la avo de la gospela himnarto". Lia preĝejo en Filadelfio kreskis sub lia gvidado ĝis la paroĥanoj nombris pli ol 12 000 (ĉ. 1927). En tiu jaro, oni jure ŝanĝis la nomon de la preĝejo al "Tindley Temple". Pluraj el liaj 46 himnoj, kiujn li ĝenerale verkis por ilustri kaj akompani siajn predikojn, restas konataj kaj kantataj. La nuna usona metodista himnaro enhavas kvin.

La solidara kanto de la usona movado por plenaj civitanaj rajtoj de ĉiuj rasoj, *We shall overcome* (esperantigita de Wouter Pilger kiel "Venkos ni en gloro"), estas derivita de la refreno de himno de Tindley, *I'll overcome someday*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Charles Albert Tindley en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Venkos ni en gloro (en TTT-Himnaro Cigneta)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 360455
* LCCN: n82037906
* VIAF: 278492834
* ISNI: 0000 0003 8487 6175
* BNF: 16686145c
* MBA: 90470041-4438-4ea4-b3b0-ea93cf5fedf6
* BIBSYS: 4000279
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Guillon-les-Bains. |

Koordinatoj: 47° 30′ 54″ N 4° 05′ 38″ O﻿ / ﻿47.51500 °N, 4.09389 °O﻿ / 47.51500; 4.09389 (mapo)

**Guillon** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 454 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Guillon etendiĝas sur 11.94 km², kaj havis 454 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 38 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Claudie Champeaux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Guillon estas la ĉefurbo de la kantono de Guillon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Guillon

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Guillon
La Flava kastelo
La en 1947 barbare far la soveta administrado malkonstruita Schiefer-kastelo
La **Flava Kastelo** (germane *Gelbes Schloß*) troviĝas en Sonneborn, strato Mühlstraße. Ĝi apartenis al komplekso kun la pereinta Schiefer-kastelo.

Historio
--------

Male al la post la Dua mondmilito fare de la soveta administrado pro ideologiaj kialoj malkonstruita Schiefer-kastelo la Flava kastelo konserviĝis, verŝajne simple pro la fakto ke ĝi apartenis al aŭstralaj posedantoj. Ĝia nomo ŝuldiĝas al la karakteriza okra surkalkaĵo. Ankoraŭ dum la meza Mezepoko ĝi estis la ĉefa sidejo de la dinastio de Sonneborn, kiu estingiĝis en la 14-a jarcento.

En 1370 alvenis Friedrich von Wangenheim la maljuna, la unua el la dinastio de la Wangenheim-oj posedanta tiun ĉi kastelon. Ili gravis por la vilaĝo ĝis 1945. Tiam ili estis arestitaj kaj senproprietuligitaj laŭ la komunisma ideologiaĉo.

Priskribo
---------

La t.n. Flava kastelo estas konstruaĵo derivanta el trietaĝa rompŝtonkonstruaĵo, kies plej malsoba etaĵo konsistas el kovrita trabfakaĵo sub groptegmento. La kerno estas el la 16-a jarcento, kvankam estis alikonstruoj en 1661 kiel en 1763. La ŝanĝoj en la kuro de la 17-a jarcento farigis la gotaa ĉefa ĉasadomajstro Hans Ludwig von Wangenheim. La lastaj posedintoj estis la fratoj Edgar kaj Viktor von Wangenheim el la linio Hütscheroda. Post la morto de Edgar en 1941 Hans Heinz Freiherr von Wangehiem heredis ties parton duone. La alia duono ekapartenis al ties patrino kaj ties du fratinoj. Memoras la Wangenheim-ojn ĉekonstruaĵe ankoraŭ la blazona ŝtono super la segmenta arko de la enireja portalo, kie pluse videblas la blazono de la dinastio Kestiz.

Interne konserviĝis modesta baroka ŝtuparo kaj stukitaj plafonoj. Ekstere la tuton ĉirkaŭas akvofoso mezepoka. La komplekso staras sur duoninsulo ĉe la rivero Nesse.

Literaturo
----------

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3*, 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 230

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flava Kastelo (Sonneborn) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio kastela
* Bildoj de la kasteloj
**Béla Radó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Radó Béla** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia filo estis Vilmos Radó.

Béla Radó  naskiĝis la 8-an de majo 1876 en Pécs, li mortis la 10-an de januaro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Radó estis korusestro ekde 1900. Li aliĝis al la Tutlanda Aktora Societo en 1911, en la sekva jaro li estis nomumita teatrestro de migranta trupo. Li faris spektaklojn ekzemple en Nyitra (1912), Csorna (1914), Szeged (1918), Karcag, Kisújszállás, Békés (1919), Dunaföldvár, Dombóvár, Nagyatád, Csurgó, Barcs, Siklós (1924-1926), Szekszárd, Keszthely, Kőszeg (1926-1929). Intertempe en 1922 li ricevis la titolon konsilisto de la Aktora Societo. Li pensiuliĝis dum la 2-a mondmilito, tamen poste li estis figuranto de la Nacia Teatro (Budapeŝto).

Li havis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Orrondi
* Molière: Tartufo - Cléante
* Giuseppe Verdi: La traviata - barono D’Obigny

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Béla Pártos** [bEla pArtoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pártos Béla** estis hungara [juristo]], advokato, politikisto, parlamentano. Lia origina familia nomo estis **Puntzman**. Lia frato estis Gyula Pártos.

Béla Pártos  naskiĝis en 1844 en Hungara reĝlando en Apatin (nuntempe en Serbio). Li mortis la 15-an de aprilo 1905 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Pártos frekventis gimnaziojn en Nagybecskerek kaj Pécs, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Pest. En 1867 li estis nomumita subnotario en Zombor. En 1872 li translokiĝis al Pest (urbo), kie li kreis memstaran advokatan kontoron. Ekde 1882 li ricevis diversajn jurajn taskojn, krome li estis elektita parlamenta deputito.

Elektitaj kontribuaĵoj
----------------------

* *A főrendiház reformja* (Reformo de la senato), (1882)
* *Az ötéves mandatum ellen* (Kontraŭ la kvinjara mandato), (1885)
* *Választás vagy kinevezés. Adalék a közigazgatási reformhoz.* (Ĉu elekto aŭ nomumo? Aldonaĵoj al la administra reformo. (1891, ankaŭ germane)
* *A polgári házasságról* (Pri la burĝa geedziĝo), (1893)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 1-a punkto)
* hungarlingva biografio
**Fazekasboda** [fazekaŝboda], germane **Boden**, kroate **Bodica** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. En la loknomo fazekas signifas hungare: potfaristo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 6 km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7732
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°07′23″N 18°29'03″E

Situo
-----

Fazekasboda situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko, baldaŭe romianoj kaj avaroj vivis tie. La unua skriba mencio devenis el 1220 tiam apartenanta al abatejo de Pécsvárad. La komunumo senhomiĝis nur fine de regado de la turkoj post la mezepoko. En 1720 germanoj refondis la vilaĝon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 la germanoj estis 14 %.

En Fazekasboda migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1809

* Kategorio Fazekasboda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Friedrich SCHÖNEMANN** (naskiĝinta la 21-an de oktobro 1701 en Krosno Odrzańskie, mortinta la 16-an de marto 1782 en Schwerin) estis germana teatrodirektoro kaj aktoro.

Vivo
----

Schönemann unue en 1724 publike aperis en Hanovro aktorante kaj iĝis en 1730 membro de la trupo *Neubersche Komödiantengesellschaft* (de Friederike Caroline Neuber) antaŭ ol fondi propran societon aktoran en 1739. Ĝi unue ludis en Lüneburg, poste en Lepsiko - kie ĝin apogis Johann Christoph Gottsched -, pli malfrue ankoraŭ en Hamburgo, Vroclavo, Berlino, Braunschweig ekz. Inter 1750 kaj 1756 Schönemann deĵoris kiel kortega komedi-direktoro en Schwerin ludante ankoraŭ kelkfoje en Hamburgo. Retiriĝo lia fariĝis en 1757.

Graveco
-------

Schönemann ege meritis pri la plibonigo de la teatra sceno. Li severe observis disciplinon kaj kutimojn de la aktoroj provante starigi interesajn ludplanojn. Li surscenejigis la francan komikan operon kaj kantoteatraĵojn. Baldaŭ li taksitis esti absoluta aŭtoritatulo enkondukinta morojn enteatrejajn kiuj validis en Germanujo ĝis la Franca revolucio de 1789.

Multaj elstaraj aktoroj lernis ĉe li, ekz.: Conrad Ekhof, Konrad Ernst Ackermann, Sophie Charlotte Ackermann.

Literaturo
----------

* Hans Devrient: *Johann Friedrich Schönemann und seine Schauspielergesellschaft*, Hamburgo 1895

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 18. Leipzig 1909, p. 1-2 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio ĉe ADB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624083
* GND: 118610139
* VIAF: 42630709
* ISNI: 0000 0000 5943 5421
* NKC: jo20221172247
* BNE: XX1733638
 |
Ekzemplo de favorikono de la projekto Vikipedio: la litero "W" maldekstre de la adresa linio
**Favorikono** aŭ **retpaĝsimbolo** (angle *favicon*, mallongigo de *favorite icon*: ikono de favorito aŭ paĝosigno) estas simboleto, kiu signas certan retpaĝon aŭ retpaĝaron kaj tiel, ebligas al la uzanto pli facile distingi malsamajn paĝojn. Ĝi ofte aperas maldekstre de la adresa linio, ĉe la maldekstra flanko de folikapo kaj ĉe la listo de paĝosignoj.

Favorikono estas bildeto en formato {\displaystyle 16\times 16} kaj {\displaystyle 32\times 32} pikseloj.

Retumiloj montras **favorikonon**:

* kiam estas difinita en kodo HTML per etikedo "link", ekzemple:

`<link rel="shortcut icon" href="plik.ico"/>`
aŭ
`<link rel="icon" type="image/x-icon" href="plik.ico"/>`
kie "plik.ico" signifas relativan aŭ absolutan adreson URL de dosiero de favorikono.
* kiam estas lokalizita en ĉefa katalogo, kie situas retpaĝo, sen neceso definitado adreson de favorikono en kodo de paĝo, ekz.

Ambaŭ metodojn oni povas uzi samtempe.

Iaj retumiloj montras ikonon por ĉia vizitata retpaĝo (ekzemple Fajrfokso, Opero), aliaj retumiloj montras ikonon nur tiam, kiam paĝo estis aldonita al la listo de paĝosignoj (ekzemple Interreta Esplorilo).

La favorikono de Vikipedio estas grandlitera W.

* Kategorio Favorikono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La departemento Du Netoj *(Deux-Nèthes)* meze verde sur la mapo (el 1810-1814)
**Du Netoj**, nederlande *Twee Neten*, malnovnederlande *Twee Nethen*, fojfoje *Beide Net(h)en*, france *Deux-Nèthes* estas la nomo de franca departemento nomita laŭ la du riveroj Granda kaj Malgranda Neto en la provinco Antverpeno. 

Ĝi estis formita en 1795 dum la aneksado de la Sudaj Nederlandoj al la nordo de (la suda parto) de la duklando Brabanto. En 1810 estis aldonita al ĝi la arondismento Breda.

La ĉefurbo de la departemento estis Antverpeno. La departemento konsistis el la jenaj arondismentoj (situacio de 1812):

* **arondismento Antverpeno** kun la kantonoj Antverpeno, Brecht, Ekeren, Kontich, Wilrijk kaj Zandhoven.
* **arondismento Breda** kun la kantonoj Bergen op Zoom, Breda, Ginneken, Oosterhout, Oudenbosch, Roosendaal kaj Zevenbergen.
* **arondismento Meĥleno** kun la kantonoj Duffel, Heist-op-den-Berg, Lier, Meĥleno kaj Puurs.
* **arondismento Turnhout** kun la kantonoj Arendonk, Herentals, Hoogstraten, Mol, Turnhout kaj Westerlo.
**Apsana GIRI** [apŝana giri] (naskiĝis la 21-an de aprilo 1981 en Katmando, mortis la 2-an de januaro 2008 apud Angola en Usono) estis nepala esperantistino el Katmando, prezidantino de NEJO kaj iniciatinto de ties revuo Templo. Ŝi partoprenis interalie la 61-an IJK-n en Zakopane (2005) kaj la 92-an UK-n en Jokohamo (2007). El la UK en Jokohamo ŝi rekte pluflugis al Usono, kie ŝi en septembro 2007, parte pro siaj esperanto-kontaktoj, komencis sekvi magistran studon de biologiaj sciencoj ĉe Bowling Green State University en Bowling Green en la usona ŝtato Ohio.

Morto
-----

Post finstudo de la unua semestro, la 2-an de januaro 2008 proksimume je 00:20, Apsana kiel 26-jara pereis pro trafikakcidento, kiam dum reveno de ŝi kaj ŝiaj ses studentaj geamikoj (baratanoj kaj unu bangladeŝano kiu ŝoforis) el novjara restado en Ĉikago ilia luita kamioneto akcidentis kaj renversiĝis sur la neĝkovrita interŝtata ŝoseo I-80 apud Angola kaj dum el la veturantoj du viroj suferis malgrandajn vundoj je la kapo, Apsana mortis surloke pro prema traŭmato kaj estis trovita sub la aŭtomobilo, kaj ŝia 25-jara kalkuta samĉambranino Sweety Mazumdar estis eble trafita de preterpasanta aŭtomobilo veturanta en la kontraŭa direkto kaj mortis post transporto en la malsanulejon Parkview Hospital en Fort Wayne je 05:25. Laŭ la polico, la du knabinoj estis elĵetitaj el la aŭto kiam ĝi koliziis kun la mezo de la ŝoseo, sed la policanoj ne povis diri ĉu la malbona vetero kontribuis al la akcidento. La funebro de Apsana okazis la 13-an de januaro en Pashu Patinath en Katmando.

Kuriozaĵoj
----------

Apsana Giri aperas momente en la filmo Esperanto estas... produktita de E@I en novembro 2008.

Referencoj
----------

* TEJO Tutmonde 128 (2008:2), paĝo 11
* 2 Dead, 5 Injured on Indiana Turnpike with BGSU Ties
* College van rolls on Toll Road, 2 students dead
* BGSU mourns 2 who died in crash[*rompita ligilo*]
* University mourns student deaths Arkivigite je 2012-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Accident kills 2 students from BGSU Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 2 college students killed in Indiana van crash[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Memoroj pri Apsana Arkivigite je 2008-10-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Funebro de Apsana Giri en YouTube
**Gyula Gáspár** [djula gAŝpAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáspár Gyula** estis hungara matematikisto, profesoro, instruisto.

Gyula Gáspár  naskiĝis la 13-an de decembro 1916 en Szeged. Li mortis la 17-an de majo 1980 en Miskolc.

Biografio
---------

Gyula Gáspár abiturientis en 1936 en Mezőtúr, poste li akiris diplomojn (sciencan en 1940, pedagogian en la sekva jaro) en Sciencuniversitato Tisza István. Post siaj studoj li instruis en mezlernejoj, kiun li interrompis inter 1941–1944, tiam li instruis en Universitato Kolozsvár. En la studjaro 1948 li estis nomumita publika eksterordinara profesoro de Universitato de Kolozsvár, en la sekva lernojaro li denove instruis jam en mezlernejo en Budapeŝto. En 1951 li estis nomumita docento de Universitato de Miskolc, kie post 4 jaroj li iĝis ankaŭ katedrestro. Li estis vicrektoro inter 1957-1966, li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro en 1964, poste li pensiuliĝis pro sanstataj problemoj. En 1970 li kandidatiĝis.

Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn en 1961 kaj 1966.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Általánosított végtelen permutációk végtelen sorozata* (1944)
* *Az analízis alapjai* (1952) - studenta lernolibro
* *Bevezetés a mátrixszámításba* (1959) - studenta lernolibro
* *Műszaki matematika I–VII.* (Teknologia matematiko 1-7), (1968–1977) - kunaŭtoro
* *A matematikai alapok a műszaki felsőoktatás kezdeti időszakában* (1976)
* *Adalékok a miskolci Nehézipari Műszaki Egyetem történetéhez* (1980)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 539518
* LCCN: n82111983
* VIAF: 121375087
* ISNI: 0000 0000 8013 4893
 |
***Extinct Birds*** (en Esperanto *Formortintaj birdoj*, kompleta titolo: ***Extinct birds : an attempt to unite in one volume a short account of those birds which have become extinct in historical times : that is, within the last six or seven hundred years: to which are added a few which still exist, but are on the verge of extinction***) estas libro verkita de Walter Rothschild kiu pritraktas tutmondajn formortintajn kaj rarajn birdojn same kiel hipotezaj formortintaj specioj, kio inkludas birdajn taksonojn kies ekzisto estas bazita nur sur skribaj aŭ parolaj informoj aŭ sur pentraĵoj. La listo de formortintaj birdotaksonoj estas baztaj sur la legado fare de Rothschild de la verko *On extinct and vanishing birds* publikigita en la *Proceedings of the 4th International Ornithological Congress* de 1905 en Londono.

Sekvaj aŭtoroj kiaj Errol Fuller estis influitaj de la refernca verko de Rothschild. Fuller publikigis eponiman libron en 1987 kun enkonduko verkita de Miriam Rothschild kaj uzis ankaŭ kolorplatojn el la verko de Rothschild.

Notoj
-----

1. ↑  Fuller, Errol.  (1987) *Extinct Birds*. Penguin Books (England). ISBN 978-0-670-81787-0.

* Kategorio Extinct Birds (Rothschild) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rivero Apurimako
La rivero **Apurimako** aŭ **Apurímac**; el keĉua *apu* 'diaĵo' kaj *rimak* 'oraklo, parolanto') fluas el glaĉera akvofandejo el la bordo de la monto Mismi, nome 5597 m alta monto en la Provinco Arekipo en suda Peruo.

La Apurimako estas la fonto de la plej granda riversistemo de la mondo, nome la Amazono. Ĝi ekfluas en la sudokcidentaj montaroj de Peruo, je 10 km for el la vilaĝo Kajjoma, kaj je malpli ol 160 km el la marbordo de la Pacifiko.

Ĝi fluas ĝenerale nordokcidente post Kusko en mallarĝaj gorĝoj de ĝis 3,000 m profunde, nome duoble profunde kiel la Granda Kanjono en Usono. El ses klopodoj ĝis nun por navigadi la tutan longon de Apurimako, nur du sukcesis.

Post 730.70 km, la Apurimako kuniĝas kun la rivero Mantaro kaj iĝas la rivero Ene 12° 15′ 46″ S 73° 58′ 44″ U﻿ / ﻿12.26278 °S, 73.97889 °U﻿ / -12.26278; -73.97889 (mapo), 440 m super marnivelo; post kuniĝi kun la rivero Perené ĉe 330 m super marnivelo, ĝi iĝas la rivero Tambo; kiam ĝi kuniĝas kuna la Urubamba ĉe 280 m| super marnivelo la rivero iĝas la Ukajali, kiu estas ĉefa akvofonto de Amazono.

* Kategorio Apurimako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Aĉalpur,** laŭ marate **अचलपूर** estas urbego, ankaŭ municipo en Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en distrikto de Amravati. Aĉalpur estis antaŭe konata kiel Elliĉpur aŭ Illiĉpur. 

Pordego de Aĉalpur

Geografio
---------

Aĉalpur troviĝas en meza parto de Barato en alteco de 369 m. Amravati troviĝas 46, Betul (Madja-Pradeŝo) 80, Akola 83, Burhanpur 134, Nagpuro 162, Ĝalgaon 204, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 554, tutlanda ĉefurbo Delhio 818, Kolkato 1128 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Aĉalpur havis populacion de 112 293. La legopovo estis en la sama jaro 88%, laŭ germana Vikipedio 91,5%.

Historio
--------

Aĉalpur estis sidejo de Raŝtrakuta dinastio en la 8-a jarcento. Ĝi restis sub hindua administrado ĝis 1318, poste rekte sub islama administrado el Delhio. Baldaŭ diversaj sultanlandoj sekvis, pli poste la Mogola Imperio. En 1853 la areo estis deklarita parto de Brita Imperio, tamen formale parto de la Hajderabado-ŝtato ĝis 1903, poste jam plenrajte.

Ekonomio
--------

Dum la brita rego Aĉalpur estis loko de prilaborado de kotonoj kaj arbarproduktaĵoj, sed ankaŭ la komerco estis vigla.

Religioj
--------

La religioj en Aĉalpur estas hinduismo (54,5%), islamo (39,5%), budhismo (5%), ĝajnismo kaj kristanismo ĉirkaŭ (0,5%).

Lingvoj
-------

La ĉefa (oficiala) lingvo en Aĉalpur estas la marata.

Trafiko
-------

Al Aĉalpur kuras 3 vojoj kaj ĉi tie estas la finstacio de etŝpura fervojo.

Klimato
-------

Aĉalpur havas tropikan klimaton (Aw) kun influo de musono. La averaĝa pluvo jare estas pli ol 800 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 20-33 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Aĝdabija** (arabe إجدابيا) estas urbo en Libio kun ĉ. 140.558 loĝantoj (2006). Inter la jaroj 2001 kaj 2007 ĝi estis ĉefurbo de samnoma distrikto, kaj ekde la jaro 2007 estas parto de la distrikto Al Vahat.

La urbo situas 18 km fore de la Mediteraneo ĉe tradicia komerca vojo kaj havis dum la romia epoko la nomon de *Corniclanum*. Ĝin okupis en 643 la araboj, poste venis sub regadon de la fatimidoj, turkoj kaj italoj.

Dum la ribelo en Libio en 2011, la urbo estis forta bazo de la opozicio.

Infrastrukturo
--------------

Aĝdabija estas grava trafika punkto, tra ĝi kondukas la marborda aŭtovojo al nordo en Bengazi (154 km), al oriento al Tobruk (410 km) kaj al sudokcidento al la grava naftohaveno Brega (87 km). Al sudo kondukas - en la landointernon - vojo al oazoj Aucĝilah kaj Jalu.

La historia haveno de Aĝdabija situis ĉe Golfo de Sirto, en la 22 km distance situanta loko *Al Mahūr* (Al Mahawr, Cas Turca), kiun hodiaŭ oni uzas kiel banejan lokon. La hodiaŭ grava naftohaveno situas en la norde situanta loko *Az Zuwŭajtina* (az-Zuwaitina, Suitina, arabe: ميناء الزويتينة النفطي ) kaj estas transmeta loko por la entrepreno *Zuweitina Oil Company* (fondita en 1986). Sude de ls naftohaveno troviĝas la *Flughaveno Zuŭajtina* kun du startaj- kaj alteriĝaj flugvojoj.

Vidindaĵoj
----------

* *Kasr il Muhasa*, fatimida palaco en la urbocentro
* Moskeo *Imam Muhammad bin Sakhnun* kaj madraso el la 10-a jarcento
* Moskeo *Al Esra*
* Moskeo *Al Kuds*

Eksteraj ligiloj
----------------

* urba retejo (arabe)
**Apsike 1997** estas neprofitcela asocio laŭ la franca leĝo de 1901. Tiu asocio estis kreita en Montpeliero en 1997. La projekto konsistas en la instruado de la internacia lingvo Esperanto al senlaboraj junuloj.

Pri la aspekto de la sociala integriĝo entenata en la projekto mem, tiu aspekto konsistas en la fakto, ke la proponita instruado ebligas al junuloj akiri regadon de internacia komunikilo, regadon utilan por poste trovi laborpostenon. Sed la projekto en si mem konsistas ankaŭ en dungado en la asocio mem. Efektive, labor-posteno estas proponata al tiuj junuloj, post kiam ili atingis kapablec-nivelon en la lingvo. La dungad-propono estas nedifindaŭra laborkontrakto (NDL) ene de la strukturo mem, por ke ili laboru kiel profesiaj esperantistoj.

Ilia tasko konsistas en la disvastigo de informo al la ĝenerala publiko (lerneja, sed ne nur tia), informo pri la lingvo Esperanto, pri ĝia intereso kaj ĝiaj valoroj dum grava federaciema projekto jam komenciĝis: la Eŭropa konstruo.
Jam du postenoj (NDL) estis kreitaj.

La asocio proponas prelegojn, kursojn kaj traduk-servojn¹ pere de iu pont-lingvo al diversaj lingvoj. Ĝi uzas ankaŭ Esperanton en tute nova agado: helpo al lernantoj en ilia hejmo, por ebligi al ili pli bonan komprenon de la gepatra lingvo aŭ de la fremdaj lingvoj lernataj en lernejo, sed ankaŭ matematikon, ktp. Alivorte, temas pri helpo al lernantoj por ke ili plibonigu siajn lernadajn rezultojn.

Pli ĝenerale tiu asocio uzas ĉion, kio povas utili por plibonigi la transdonon de la informo al la ĝenerala publiko. Ĵuse la asocio sukcesis ĉe la urbodomo de Montpeliero por ke la tuta hejmpaĝaro de la urbo estu tradukita ankaŭ en Esperanton¹. La asocio mem tradukis Esperanten rekte el la franca originalo, sed ankaŭ katalunen kaj usonen pere de Esperanto uzita kiel pontlingvo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de la projekto.
**Andrew George VAJNA** [endrju ĝorĝ vajna] (naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1944 -- mortis la 20-a de januaro 2019) estis hungardevena filmproduktisto, originale el Budapeŝto, mortempe vivanta kaj laborante en Usono.

Li forlasis Hungarion en 1956 kun oklino al alia onklino en Usono (tra Aŭstrio, Kanado). La familio postvenis kaj setlis en Los Angeles, Kalifornio. Vajna studis en gimnazio apud la Studo Fox, kio impresis lin. li poste studis al operatoro, kaj malfermis foostudion. Iu skia akcidento provizore ŝanĝis lian vivon. Li iĝis frizisto kaj rimarkis, ke en Holivudo la perukoj havas aĉan kvaliton. Li importis perukon el Honkongo kaj reen eksportis fruktojn. Post tiu sukcesa negoco, li produktigis, vendis uzit-efikajn ĝinzojn, kion li elpensis. Poste okazis la fila epoko kaj li iĝis dum mallonga tempo iĝis gvidanta, respekta persono.

Li komencis sian agadon en Orient-Azio, per funkciigo de kinejoj kaj aĉeto-vendo de filmoj. La firmao *Panasia Film (Hongkong)* funkciis sukcese, tiel estiĝis ebleco por grandiĝo. En 1976, li kun Mario Kassar fondis la firmaon *Carolco*, kiu iĝis baldaŭ mamuta entrepreno, plej influhava distribua firmao.

Li fondis en 1982 la Usonan Filmmarket-esploran Asocion, kies prezidantan postenon li okupis.

Li estas fidela al sia hungareco, tiel oni povas taksi gesto, ke li surfilmigis partojn por la filmo *Evita* en la hungara ĉefurbo Budapeŝto. Sama gesto estas, ke li financis konstruadon - kiel investisto, nun kunposedanto -, de grandan filmstudio ĉe la hungara vilaĝo Etyek (*Korda Filmstúdió*).

Vajna produktis sukcesajn filmojn kiel *Escape to Victory*, *Rambo*- serioj, *Die Hard: With a Vengeance*, kaj *Terminator 3: Rise of the Machines*, *Evita*.

* Kategorio Andrew George Vajna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53476
* GND: 1175841765
* LCCN: no97043883
* VIAF: 11912002
* ISNI: 0000 0000 8199 1491
* SUDOC: 073380121
* BIBSYS: 5058668
* NKC: xx0061450
* BNE: XX1319900
 |
La **Kastelo de Carrouges** (france *Château de Carrouges*) estas kastelo datiĝanta parte de la 14-a jarcento, situanta en komunumo de Carrouges, en departemento Orne (Normandio), nord-okcidenta Francio. Ĝi estas nekutima en ties kunmeto de aŭstera fortreso kun komforta rezidejo. La originaj fortikaĵoj de Carrouges estis sieĝataj kaj detruitaj de anglaj fortoj dum la Centjara milito. Post la milito, la kastelo estis rekonstruita de Jean Blosset, granda Seneskalo de Normandio, en la 15-a jarcento. 

En la 16-a jarcento, la familio de Le Veneur de Tillières fariĝis posedanto de la kastelo. Ĝi estis plurfoje pligrandigita ĝis la 17-a jarcento, per notindaj aldonaĵoj inkluzive de enir-kasteleto, okcidenta bastiono, kaj grandaj apartamentoj. La interno estis renovigita en la 18-a jarcento, kiam muzik-ĉambro estis konstruita. La lasta Le Veneur vendis la kastelon al la franca ŝtato, kaj ekde 1944 ĝi estis restaŭrita. Ĝi estas nun mastrumata de *Centre des monuments nationaux* (CMN, Centro de monumentoj naciaj) kaj estas malfermita al la publiko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo de Carrouges en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Kastelo de Carrouges en retejo de CMN
**Apátvarasd** [apAtvaraŝd], germane **Warasch** [varaŝ], kroate **Varažda** [varaĵda] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 7720
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Apátvarasd situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Pécsvárad troviĝas 6, Bonyhád 16, Komló 21, Pécs 27 km-ojn.

Historio
--------

Romia vojo trairis la lokon. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el la 13-a jarcento en formo *"Vorost"*. Post la turka erao germanoj alvenis. En 1930 loĝis tie 8 hungaroj kaj 329 germanoj, en 1970 236 hungaroj kaj 70 germanoj, ja post la 2-a mondmilito parto de germanoj deportiĝis en Germanion. Sola vilaĝservo estas la migra poŝto en Apátvarasd.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario de 1792
* germana loĝdomo

Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsónemesapáti | Apátfalva | Apáthegyalja | Apáti | Apátistvánfalva | Apátka |
| Apátkeresztúr | Apátlévna | Apátmarót | Apátújfalu | Apátvarasd | Aranyosapáti |
| Bajmócapáti | Bátaapáti | Bélapátfalva | Dobrácsapáti | Gagyapáti | Gencsapáti |
| Jászapáti | Kisapáti | Kisbárapáti | Körösszegapáti | Monostorapáti | Nemesapáti |
| Nyársapát | Oláhapáti | Olcsvaapáti | Pornóapáti | Pusztaapáti | Somogyapáti |
| Szászapátfalva | Széplakapáti | Vágapáti | Vicsápapáti | Zalaapáti | Zsitvaapáti |

* Kategorio Apátvarasd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Laŭ la helena mitologio, **Enipeo** (el la greka *Ενιπεύς*) estis unu el la oceanidoj, tio estas, personigo de samnoma rivero. Ĝi trafluas Tesalion, el monto Oito (Ftiolando) norden ĝis sia alfluo en la riveron Peneo. Kiel ĉiuj la riverdioj, Enipeo estis filo de la titanoj Okeano kaj Tetiso.

Tesalia ebenaĵo trafluata de Peneo. En tiu ĉefa rivero alfluis la rivero **Enipeo**.Laŭ Homero, la fluado de Enipeo estis la plej bela en la tuta Tero, kaj pro tio ĝi iĝis aparte alloga por la nimfoj kaj mortemulinoj. Ekzemple, princino nomiĝinta Tiro, filino de Salmoneo kaj Alkidiko, iam enamiĝis al Enipeo, malgraŭ sia edziniĝo al reĝo Kreteo, kaj ŝi ofte venis al ĝiaj bordoj por ploradi pri sia destino. Tamen, la riverdio daŭre rifuzadis ŝiajn amproponojn. Tion profitis Pozidono, kiu aliformiĝis en Enipeo por tiel allogi la knabinon. Inundo de li formita portis la princinon al subakva kaverno, kie ili plenumis sian amon. El tiu fia agado Tiro iĝis la patrino de la ĝemeloj Peliaso kaj Neleo.

Laŭ Ovidio, Pozidono ankaŭ aliformiĝis en Enipeo por allogi la nimfon Ifimedio, per kiu li estis la patro de la aloadoj, la gigantaj Oto kaj Efialto, kiuj defiis la olimpan ordon.

Ĉe la riverbordoj de Enipeo okazis la batalo de Farsalio, dum la dua interna milito de la Romia Respubliko inter Julio Cezaro kaj Pompeo, kie la situo de la rivero iĝis decida.

La elisa Enipeo
---------------

Enipeo estis ankaŭ la nomo de plia oceanido, dio de rivero kiu trafluas Elison kaj alfluas en la akvo de Alfeo. Verŝajne la amrakonto pri Tiro estis origine asociita al ĉi tiu diaĵo, sed posta tradicio unuigis ambaŭ rolulojn.

Alternativa versio priskribas ke Enipeo estis ŝafisto kiu enamiĝis al Tiro, kaj transformiĝis en rivero por surprizigi ŝin. Kiam la princino vidis la puregan akvon de la ĵuskreita fluaĵo, ŝi emis baniĝi kaj gravediĝis de la ĝemelojn nur pro tio.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Homero. *Odiseado*, 11.236.
2. ↑  Homero. *Odiseado*, 9.235-259. Greka teksto ĉe Wikisource.
3. ↑  Pseŭdo-Apolodoro. *Mitologia biblioteko*, 1.9.8. Greka teksto ĉe Wikisource.
4. ↑  Ovidio. *Metamorfozoj*, 6.116.
5. ↑  Strabo. *Geografio*, 8.356.
6. ↑  François Noël. *Dictionnaire Universel de la Fable et de la Mythologie*.
La **Kastelo de Bonyhád** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Perczel**) estas historia monumento, nuntempa biblioteko en Hungario, en urbo Bonyhád.

Kastelo en Bonyhád

Historio
--------

La familio Perczel havis en Bonyhád aŭ en la ĉirkaŭaĵo plurajn kastelojn. Preciza dato pri la konstrujaro mankas informoj. En 1948 la ŝtato forprenis la kastelon (la samo okazis kun la ceteraj hungaraj kasteloj). Dum la socialismo en la kastelo orfejo funkciis, poste oni profitis ĝin por kulturaj celoj: ekde 1968 funkciis tie la distrikta eduka centro, muzika lernejo kaj distrikta bibloteko. Ekde 1980 la plena konstruaĵo apartenis al la biblioteko. Inter 1983-1986 la plena kastelo estis renovigita. En 2001 la biblioteko prenis la nomon *Imre Solymár urba biblioteko*.

Konstruaĵo
----------

La teretaĝa konstruaĵo situas sola en parko. La kastelo formas U-majusklon. La fasado estas simetria, la meza parto reliefas kun la ĉefenirejo, pli supre timpano (arkitekturo) estas videbla.

Parko
-----

La parko estas pejzaĝa parko. Antaŭ la ĉefenirejo fontano funkcias.

Fontoj
------

* oficiala paĝo de la biblioteko Arkivigite je 2016-10-03 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* Arkivigite je 2016-10-05 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun fotoj
*
Malnova mapo de la vendita teritorio.
La **aĉeto de Luiziano** (angle: *Louisiana Purchase*) estis la akiro fare de Usono de 2 140 000 km² da franca teritorio ("Luiziano") en 1803. La teritorio kostis 60 milionojn da frankoj (11 250 000 $), kaj la usona registaro devis cetere nuligi francan ŝuldon da 18 milionoj da frankoj. Inkluzive de interezoj, Usono do entute pagis 23 213 568 dolaroj por la luiziana teritorio.

La vendo de Luiziano ne temis pri la luiziana ŝtato sole, sed pri partoj de teritorioj de 15 hodiaŭaj usonaj ŝtatoj kaj 2 kanadaj provincoj. La akirita lando entenis la tuton da Arkansaso, Misurio, Iovao, Oklahomo, Kansaso kaj Nebrasko. Ĝi krome koncernis partojn de Minesoto, Nord-Dakoto, Sud-Dakoto, nordorienta Nov-Meksiko, norda Teksaso, Montano, Vajomingo kaj Kolorado. Aldone, la aĉeto entenis malgrandajn partojn de tio, kio poste fariĝis la kanadaj provincoj Alberto kaj Saskaĉevano. La aĉeto hodiaŭ reprezentas 23% de la tuta usona teritorio.

Tiu akiro estis grava okazaĵo de la prezidenta mandato de Thomas Jefferson. Ĝi tiam estis akre kritikita, ĉar pluraj politikistoj opiniis, ke tia plivastigo de la usona teritorio estis kontraŭkonstitucia. Jefferson tamen decidis akcepti la aĉeton, ĉar li timis la influon de Francio kaj Hispanio sur la havenon Nov-Orleano.

* Kategorio Aĉeto de Luiziano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237383
 |
**Enketa juĝisto** estas, en Francio, magistrato komisiita pri enketado kulpiga kaj senkulpiga en la justicaj enketadoj. Li ne povas submeti al si juĝaferon kaj povas enketi nur en la limo de la submetita juĝafero, tiu limo estas decidita de la respublika prokuroro, eĉ se la persekutado ekestis pro peto de viktimo.

Li povas peti helpon de oficistoj de justica polico por efektivigi enketajn aktojn de donante al ili demandan komision. Li enketas kulpige kaj senkulpige kunlabore kun la prokuroro de la Respubliko kaj policaj, jurmedicinaj kaj jurekspertizaj servoj, kaj decidas pri la aktopetoj de la defendaj advokatoj aŭ de la civila partio. Se lia enketo kolektas sufixajn kulpigojn pri iuj persekutaj temoj, li redaktas decidon pri transdono al puntribunalo. se ne, li redaktas decidon de transdona neutileco. Plej multaj decidoj en kompleksaj aferoj estas ambaŭaj (parta transdono aŭ netransdono) kaj okazas pli kaj pli ofte laŭ progreso de la enketado.

La rolo de enketa juĝisto en la franca justica proceduro
--------------------------------------------------------

### Principo

La enketa juĝisto estas komisiita pri faro de « ĉiuj aktoj utilaj por montro de vereco ». Konkrete, lia komisio estas do enketi, kio eble finĝos per juĝo.

### Submeto

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Submeto en juro.
Juĝisto ne decidas enketi. Nur la socidefenda magistrataro aŭ viktimo kiu konstituis sin civila partio povas submeti aferon al enketa juĝisto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Li laboras antaŭ ebla punproceso por arigi ĉiujn elementojn necesajn por decidi ĉu la akuzaĵoj sufiĉas por ke ili estu juĝataj

Bibliografio
------------

* Michel Deléan, *Qui veut la mort du juge d'instruction ?*, eld. "Les carnets de l'Info", 2007 (ISBN 2-916628-06-1).

### Vidu ankaŭ

* Punproceduro en Francio

### Eksteraj ligiloj

* france Métiers kaj concours : le juge d'instruction Arkivigite je 2013-06-25 per la retarkivo Wayback Machine - Ministerio pri justico, 30-a de oktobro 2007
* france Enketa juĝisto Arkivigite je 2008-10-02 per la retarkivo Wayback Machine - interretejo "service-public.fr"
* france Difinoj kaj metodoj : la enketa juĝisto - Insee
* france Enketa juĝisto Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine - interretejo "JurisPedia"

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rJusticaj karieroj en Francio |
| --- |
| Sidaj magistratoj (juĝistoj) | Juĝisto pri familiaj aferoj •  Instanca juĝisto •  Enketa juĝisto •  Juĝisto de infanoj •  Juĝisto pri punapliko •  Juĝisto pri plenumo •  Juĝisto pri statigo •  Juĝisto pri liberecoj kaj deteno •  Proksima juĝisto |
| Socidefendaj magistratoj | Ĝenerala Advokato •  Respublika prokuroro •  Ĝenerala prokuroro |
| Justicaj asistantoj | Juĝa administranto •  Advokato •  Juĝa eksperto |
| Aliaj | Juĝa mandatulo kiu estas ankaŭ (juĝa likvidanto) |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri laboro kaj metioj |
| Portala ikono | Portalo pri franca juro |
La **Kastelo de Bóly** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj *Kastelo de* Batthyány-Mountenovo *[batjAni] estas historia monumento en urbo Bóly.*

Fasado de la kastelo en Bóly
Aerfoto pri la kastelo

Historio
--------

En tiu loko ĉaskastelo estis en la 18-a jarcento. La nun videbla klasikisma kastelo estis konstruita inter 1805 kaj 1807 fare de familio Batthyány. Maria Luiza (Parmo) edziniĝis al grafa ido Mountenovo, ŝi portis en Hungarion riĉajn meblojn. La baldaŭa filo edziĝis al la duka familio Batthyány, poste la menciitaj mebloj estis metitaj en tiu ĉi kastelon. En 1921 la kastelo estis interne modernigita, sed la tre riĉa meblaro restis ĝis 1944, poste la kastelo estis prirabita. La restintaj aĵoj nun estas videblaj en muzeo de Szekszárd. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon. Baldaŭ la kastelo estas hejmo de handikapitaj geinfanoj.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun keloj situas sola en parko en mezo de la urbo. La konstruaĵo formas brikon, la fasado estas simetria. Meze funkcias la enirejo, la meza parto iomete reliefas, la plej supre estas timpano (arkitekturo) etendiĝas.

Parko
-----

La vizitebla parko kreita en 1809 nun estas protektata. Inter la arboj vojetoj kuras al diversaj sportejoj kaj subĉiela teatro. La plej oftaj arboj estas platanoj, pinoj, kverkoj, poploj kaj tulipaj liriodendroj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2017-04-15 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Acámbaro** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Acámbaro*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 101762 loĝantojn. El tiuj estas 47238 viroj kaj 54524 virinoj. La komunumo havas surfacon de 867,67 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1860 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 802.2 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 2′ norda latitudo kaj 100° 43′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 97974 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 281 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,29 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

72330 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 62107 alfabetoj kaj 10162 analfabetoj. Do 14,05% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260493
* GND: 4626988-5
* LCCN: n83129353
* VIAF: 144284048
* SUDOC: 166759414
 |
**Bazuko** (venas el la angla *bazooka*) estas tubo, kiu pafas kontraŭtankajn raketojn je mallonga distanco de sur la ŝultro. Ĝin uzis la usona armeo en la dua mondmilito. La germana armeo uzis similan nomata pancerfaŭsto, kiu elpafis ne raketojn sed grenadojn.

Bazuko estas glata ŝtaltubo, kiu longas 1,5 m, malfermita ambaŭfine, havas prenilon, ŝultroapogilon, ellasilon kaj celfendon. Ĝi pezas 6,8 kg, havas diametron de 60 mm kaj oni povis elpafi raketojn longajn de 483 mm. La raketo entenis grandefikan eksplodaĵon de pentolito (225 g), kiu povis trarompi eĉ kirason dikan de 127 mm.

Dum la Koreia milito, oni uzis la Superbazukon M20, kiu havis aluminian tubon kun diametro de 89 mm kaj elpafis 4-kg-an raketon kun 0,9 kg RDX/TNT eksplodaĵo.

Malavantaĝo de la bazuko estas, ke la tubo estas tro longa kaj peza, la atingopovo do malgranda (110 m). Pro tio, la usona armeo ŝanĝis en la Vjetnama milito al malpeza kirasrompa armilo (LAW) (ekz. M72, unufoje uzebla, kun pezo de 2,3 kg, atingopovo de 320 m).

Ĝenerale
--------

Bazuko konsistas el tubo kaj balistika raketa pafaĵo. La repuŝa energio de la bazuko estas egaligita per la malantaŭen moviĝanta maso kaj la gaskvanto. Ĝi aperas kiel retroradio. La uzado de bazuko kaŭzis la pluevoluon de la kirasa teknologio de la tankoj.

Historio
--------

Usono evoluigis la bazukon kun kalibero de 44mm por Rusio. La "Super-Bazuko" estis 3,5-cola (89 mm) -pafilo M20 kaj posteulo de la originala bazuko M9A1 de la dua mondmilito (2,36 coloj).

La nomo "bazuko" devenis de muzika instrumento, kio similas la batalilon. La muzika bazuko estis invento de usona radio-humuristo Bob Burns.

vidu ankaŭ
----------

pancerfaŭsto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bazuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bazuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-03-07 per la retarkivo Wayback Machine
Ruinoj de preĝejo de Atena
**Assos** (latine *Assus*, greke *Άσσος*, bizanca nomo *Maĥramion*) estas ruinloko sur okcidenta marbordo de Turkio, kies historio pruvebla ekde la 9-a jc. a.K.. Ĝiaj koordinatoj estas 39° 29′ 26″ N 26° 20′ 12″ O﻿ / ﻿39.49056 °N, 26.33667 °O﻿ / 39.49056; 26.33667 (mapo)Koordinatoj: 39° 29′ 26″ N 26° 20′ 12″ O﻿ / ﻿39.49056 °N, 26.33667 °O﻿ / 39.49056; 26.33667 (mapo).

Assos estis antikva greka urbo ĉe marbordo de Troado, sur nordokcidenta parto de la nuna Turkio. Je 11 km sude de la urbo situas insulo Lesbos kaj la setlantoj alvenis de la tiea Methümna (popolo *aiol*) por fondi Assos-on je fino de la 1-a jarmilo a.K..

Oni konstruis ĝin sur 200m-a aparta monto kaj sur ties terasaj deklivoj. Sole Assos havis bonan havenon ĉe la norda marbordo de la Edremit-golfo(Adramütion-golfo), tiel ĝi kontrolis la apudbordan ŝipadon.

La urbo iĝis komence sub regon de la Persa imperio, poste al tiu de Ateno. Pli poste okupis ĝin Aleksandro la Granda kaj ekregis tie la makedona gvidanto Lüsimakhos. Ĝi apartenis poste la reĝlando de Pergamon, fine al la Romia imperio.

Aristotelo tie fondis - je invito de Hermeias, gvidanto de Atarneus kaj tirano de Assos- sian platonan lernejon (348–345 aK). Tie naskiĝis Kleanthes, stoika filozofo.

Dum la 19-a jarcento, oni ekspluatis ŝtonojn de Assos por konstrui dokojn en Istanbulo. Multaj ruinoj konserviĝis, restis, tiel la antikva digo - nun subakve -, partoj de fortikaĵo kaj ruinoj de dora templo, destinita je diino Athene.

* Kategorio Assos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)