recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
monto *Domberg* supre de Suhl, kun Odilio-kapelo kaj Bismarck-turo
**Domberg** estas monto kun alteco de 674,80 metroj en Suhl, Germanujo.

Arbarekovrite ĝis la valorando ĝi enŝovas sin eoste ĝis la urbocentro kaj taksiĝas la kutima monto de la urbanoj. La rokoj tieaj nomiĝas *Ottilienstein* kaj surloke estiĝis ne malmultaj familiaj ĝardenoj kaj envicaj domoj.

Ottilienkapelle
---------------

Odilia kapelo surmonte
Kapelo por Odilio starigite proksime de *Ottilienstein* eble servis kiel edifa preĝo-loko por ministoj; en 1528 ili okazigis tie ĉi feston. Fakuloj tamen atentigis pri la fakto ke pli en la tradicio kun minejoj estis la urboranda Anna-preĝejeto.

Laŭ loka onidiro iu sankt(oz)a Burkhardt estis ermito vivanta ĉe la rokoj kontraŭbatalante en la 8-a jarcento nekristanajn kutimojn. Eĉ la nuna kapela loko estis pagana kultejo. Kuracisto trovivs en la 18-a jarcento mineralakvan fonton kiu hodiaŭ nomiĝas *Ottilienquelle* kaj utiliĝis por kuracado. Post alveno de Reformacio kelkaj tro ardantaj luteranoj volis malkonstrui la jam kadukan kapelon - kion malpermesis al ili la minejaj laboristoj.

La formo de la hodiaŭa konstruaĵo tamen estas nur de 1843; ĝi estis damaĝata en la 3.4.1945 kiam la Usona Armeo liberigis la urbon. Jam en 1953 ĝi denove ekbrilis disde sia bone videbla situo sendifekte.

Bismarck-turo
-------------

Bismarck-turo, fone la elsendo-masto
Surpinte troviĝas 21 metrojn alta belvideja Bismarck-turo kiu estis konstruita inter 1895/96, laŭ la plano de la distrikta ĉefarkitekturinspektisto Richard Bartels, fare de la suhl-a masonisto Richard Hopf, el porfiro kaj kalkoŝtono. Post gravaj damaĝoj dum la Dua mondmilito ĝi rekontruiĝis, dum komunismaj GDR-tempoj, jam ne kiel Bismarck-turo sed sub la nomo *Dombergturm*. Restaŭriĝo fariĝis inter 1993/94 antaŭ solena renomo je *Bismarckturm*. Ĝi pretas por tutjara, publika aliriĝo. Belvedero nova estis kreita post la forpreno de ĝenanta ĉirkaŭo de arboj. Fine de aŭgusto respektive komence de septembro okazas ĉiujare turofesto.

Oriente de la turo estas restoracio kun bierĝardeno nome *Dombergbaude*.

Ĉ. 50 metrojn ordokcidente for de la turo troviĝas elsendomasto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Domberg (Suhl) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj por biciklistoj
* hejmpaĝo de la restoracio

Notoj
-----

1. ↑  Thüringer Landesvermessungsamt: *Amtliche topographische Karten Thüringen 1:10.000. LK Schmalkalden-Meiningen, LK Hildburghausen, LK Sonneberg, Kreisfreie Stadt Suhl*, Erfurt 1999
2. ↑  Herbert Bauer: *Suhl. Stadt und Land im Thüringer Wald*, Druckerei Fortschritt, Erfurt 1955, p. 146–148
3. ↑  pri la turo sur paĝoj pri ĉiuj Bismarck-turoj

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823095
* GND: 4803696-1
* VIAF: 243886215
 |
**István Vántus** [iŝtvAn vAntuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vántus István** estis hungara komponisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto.

István Vántus  naskiĝis la 27-an de oktobro 1935 en Vaja, li mortis la 9-an de julio 1992 en Debrecen.

Biografio
---------

István Vántus frekventis kavinanan kolegion de Debrecen, samtempe muziklernejon, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1960. Lia ĉefinstruisto estis Ferenc Szabó (komponisto). Inter 1960-1966 li instruis en muzikarta mezlernejo de Szeged, poste ĝismorte en la sama urbo en filio de Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj muzikkritikoj ofte aperis en la gazetaro. Li ricevis 3 premiojn.

En 1964 li kreis kvintonan kradon, poste li komponadis laŭ tio. En 1985 li pluevoluis ĝin.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *A három vándor* (opero, 1965 prezentita en Nacia Teatro (Szeged))
* *Aranykoporsó* (opero, 1973, prezentita en Nacia Teatro (Szeged) en 1975, poste plurfoje)
* *Fragmenta Bathoriana* (eta oratorio)
* kantoj por poemoj de hungaraj poetoj
* korusaj kaj simfoniaj verkoj

Lia libro
---------

* Vántus István (membiografio)

Memorigiloj
-----------

* Societo "Vántus István"
* muzikarta mezlernejo en Szeged prenis la nomon "Vántus István"
* memortabulo en Szeged
* busto en Szeged (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649846
* GND: 121806286
* LCCN: n80057665
* VIAF: 117346833
* ISNI: 0000 0000 8413 9990
 |
**"Mr. Tambourine Man"** (Sinjoro Tamburinulo) estas kanto verkita de Bob Dylan, publikigita kiel unua diskero en la akustika flanko de lia albumo de Marto 1965 nome *Bringing It All Back Home*. La populareco de la kanto kondukis Dylan registri ĝin koncerte multaj fojojn kaj ĝi estis inkludita en pluraj kompilalbumoj. Ĝi estis ankaŭ tradukita en aliaj lingvoj kaj estis uzata aŭ referencita en televidprogramoj, filmoj kaj libroj.

La kanto estis ludita kaj registrita de multaj artistoj, kiel the Byrds, Judy Collins, Melanie, Odetta, kaj Stevie Wonder inter aliaj. La versio de the Byrds estis publikigita en Aprilo 1965 kiel ilia unua unuopaĵo en Columbia Records, kaj atingis la numeron 1an kaj en la usona *Billboard Hot 100* kaj en la brita *UK Singles Chart* sukcesolistoj, same kiel estis la titolkanto de ilia debutalbumo, *Mr. Tambourine Man*. La registraĵo de the Byrds pri la kanto estis ege influa por la popularigo de muzikaj subĝenroj *folk rock* kaj *jangle pop*, kio kondukis multajn tiutempajn bandojn imiti tiun fuzion de *jangly* gitaroj kaj intelektula vortumado en tajdo de unuopaĵaj sukcesoj. Dylan mem estis parte influita por registri per elektraj instrumentaro aŭkultante la reverkadon fare de the Byrds pri sia kanto.

La kanto de Dylan havas kvar strofojn, el kiuj the Byrds uzis nur la duan por sia registraĵo. La versioj de Dylan kaj de the Byrds aperis en variaj sukcesolistoj range inter la plej grandaj kantoj de ĉiuj tempoj, kiel apero kaj en la listo de la gazeto Rolling Stone de la 500 plej bonaj iamaj kantoj. Ambaŭ versioj ricevis premiojn Grammy *Hall of Fame*.

La kanto havas brilan, sugestan melodion kaj famiĝis pro sia superrealisma bildaro, influita de artistoj tiom diversaj kiel la franca poeto Arthur Rimbaud kaj la itala kinreĝisoro Federico Fellini. La vortumado alvokas la nomigan titolrolulon ludi kanton kaj certigas, ke la rakontanto sekvos. Interpretoj de la vortumado inkludis peanon omaĝe al drogoj kiel LSD, alvokon al la muzo de la kantisto, speguladon de la petoj de la publiko al la kantisto, kaj eĉ religiajn interpretojn.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mr. Tambourine Man en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821676
* VIAF: 2868149845000402960002
 |
**Georg Eichholz** (naskiĝinta la 6-an de aprilo 1909 en Essen-Kupferdreh, mortinta la 22-an de decembro 1973) estis protestantisma teologo germana. Li apartenis al la kontraŭnazia movado de la Konfesanta Eklezio.

Eichholz estas la dua de maldekstre en la meza vico en la galerio de la instruintoj de la Eklezia altlernejo (antaŭ la prelegejego)Inter 1945 kaj 1971 li Eichholz estis katedrestro kun instruaddevoj kaj pri la scienco de la Nova Testamento kaj de la sistematika teologio ĉe la Eklezia altlernejo de Wuppertal.

Graveco
-------

Eichholz famiĝis kiel esploristo pri la apostolo Paŭlo de Tarso, interpreto de la paraboloj de Jesuo kaj eldoninto de la kolekto de meditadiloj predikaj *Herr, tue meine Lippen aŭf*.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Herr, tue meine Lippen auf. Eine Predigthilfe*, Wuppertal-Barmen 1941–1964
* *Auslegung der Bergpredigt*, 6. Auflage Neukirchen-Vluyn 1984
* *Gleichnisse der Evangelien: Form, Überlieferung, Auslegung*, 4. Auflage Neukirchen-Vluyn 1984
* *Die Theologie des Paulus im Umriss*, 7. Auflage Neukirchen-Vluyn 1991

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Georg Eichholz en la germana Vikipedio.*

Literaturo
----------

* Erich Gräßer: *Georg Eichholz – Neutestamentler zwischen Barth und Bultmann*, in: Zeitschrift für die Neutestamentliche Wissenschaft und Kunde der Älteren Kirche. Band 101, Heft 2, S.300–306
**György Libik** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Libik György** estis hungara maŝininĝeniero, politikisto, skiisto, motorciklisto. Lia frato estis András Libik.

György Libik naskiĝis la 18-an de oktobro 1919 en Ružomberok (ĝuste tiam formiĝanta Ĉeĥoslovakio), li mortis la 23-an de januaro 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Libik parte devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1937, poste li akiris diplomon en 1946 en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József, poste li studis en fr:École centrale Paris. Hejmenveninta li estis inĝeniero en pluraj laborejoj, kiun interrompis la hungara revolucio de 1956, kie li estis partoprenanto kaj rekte apartenis al rondo de Imre Nagy (politikisto). Post fiasko de la revolucio li rifuĝis al Svedio, kie same estis inĝeniero kaj politike li apartenis al rondo de Anna Kéthly. Depost fino de la socialismo li hejmenvenis kaj estis inĝeniero. Li ricevis premiojn en 1948 kaj 1950. Li edziĝis kaj eksedziĝis dufoje.

### Liaj sporta vivo

Li estis dufoje hungara ĉampiono en skiado sola kaj 15-foje grupe. Li estis partoprenanto de Vintra Olimpiko 1948. Inter 1949–1951 li estis ankaŭ motorciklisto.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Üzenet a lesiklásból/Besked från störtloppet.* (1981)
* *Utazás a peresztrojka Moszkvájában egy svéd kollégámmal.* (1989)
* *Vendégségben Péter Gábornál, 1989. ápr. 30.* (1990)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Memorigiloj
-----------

* en 2013 estis fondita premio "Libik György"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775978
* VIAF: 165950604
* ISNI: 0000 0001 1358 3258
* SUDOC: 225753855
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Bakonykoppány** [bakonjkopAnj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Pápa. Ĝis 1857 la oficiala nomo estis **Koppány**, kiu estis rivalo de Stefano la 1-a (Hungario) por la trono.

Preĝejo de Bakonykoppány

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 8571
* Telefonprefikso: 89

Situo
-----

Bakonykoppány situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Pápa troviĝas 20 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1086 en formo *Cupan*. Ĝis la turkoj la kampoj apartenis al abatejo de Bakonybél. Poste la turkoj faris senhoma la vilaĝon, dume la kampoj apartenis al abatejo de Pannonhalma. En la 18-a jarcento germanoj, ĉeĥoj kaj kroatoj refondis la komunumon. Tiam la kampoj apartenis al abatejo de Zirc. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio, alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

En Bakonykoppány migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* baroka katolika preĝejo kaj paroĥo el la 18-a jarcento

* Kategorio Bakonykoppány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Károly Radda** [djordj kAroj], konata angle **Sir George Charles Radda,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Radda György Károly** estas hungara biokemiisto, profesoro, membro honora de Hungara Scienca Akademio (2010).

György Károly Radda  naskiĝis en 1936.

Biografio
---------

György Károly Radda ekzamenis en Oksfordo en 1957. Lia komenca laboro estis evolui kaj uzi fluoreskajn enketojn por la studo de strukturo kaj funkcio de membranoj kaj enzimoj. Li iĝis interesita pri uzado de spektroskopaj metodoj inkluzive de atommagnetresonancon (NMR) por studi kompleksan biologian materialon. En 1981 li kaj liaj kolegoj publikigis la unuan sciencan raporton sur la klinika apliko de lia laboro. Tio rezultigis la instalaĵon de a magneto sufiĉe granda por alĝustigi la tutan homan korpon por NMR-enketoj en 1983 en hospitalo en Oksfordo. De 1996 ĝis lia emeritiĝo en 2004 Sir George estis registarestro de la Medicina Esplora Konsilantaro en Britio. Nuntempe li estas ankaŭ prezidanto de la Singapura Bioimaging Konsorcio. Li ricevis premiojn, krome li iĝis brita kavaliro.

Fontoj
------

* helpe de WikiTrans
* hungare

* Kategorio György Károly Radda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bakonycsernye** (bakonjĉernje) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Mór. Ĉerny slovake signifas: nigra.

Panoramo de Bakonycsernye

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 38  km²
* Loĝantaro: 3170
* Poŝtkodo: 8056
* Telefonprefikso: 22

Geografio
---------

Bakonycsernye situas sur malebenaĵo laŭ rojo inter montaroj Bakony kaj Vértes, laŭ flankovojoj. Mór estas proksime, Székesfehérvár troviĝas 33 km-ojn.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj ferepoko. Antaŭ alveno de hungaroj laŭvice keltoj kaj romianoj vivis tie. En 1543 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1724 slovakoj refondis ĝin. En la 18-a jarcento katolika preĝejo konstruiĝis. Okazis incendio en 1862. Fine de la 19-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1920 karbominado komenciĝis. En 1948 loĝantaroŝanĝo okazis inter slovakoj kaj hungaroj. En 1970 la proksima rojo faris inundon. Ekde 1994 slovaka aŭtonomio funkcias en Bakonycsernye.

Vidindaĵoj
----------

Apud la vilaĝo subĉiela muzeo de ministoj, 4 km-ojn for fortikaĵruinoj de **Csikling** (ĉikling) estas videbla. La luterana malfrubaroka preĝejo konstruiĝis en 1786. La turo estas 31 m-ojn alta.

Famuloj
-------

* Gizella Flattné Győrffy, operkantisto

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Bakonycsernye en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **geoparko Vulkanlando Ejfelo** (germane: **Geopark Vulkanland Eifel**) ekzistas ekde la 19a de aprilo 2005. Ĝi estas nocia geoparko en la regiono Vulkaneifel. La geoparko entendiĝas sur surfaco de 2.200 km² de la belgaŝtata limo okcidenten ĝis la Rejno oriente, do trans la tuta mezmontaro Ejfelo. La de vulkanismo de la pasinteco signita regiono havas multajn maarojn, skorikonusojn, lafofluaĵojn, lafokupolojn, kalderojn kaj bolantajn fonojn. La plej granda kaldero formis la antaŭ ĉ. 13.000 jaroj erupciita vulkano de la hodiaua lago Laacher See. Signo de la daŭranta vulkana aktiveco estas la ĉie videblaj elteriĝantaj vulkanaj gasoj.

En la regiono la turismo estas grava ekonomia faktoro. Estiĝis informcentroj kaj muzeoj. Ĉie en la regiono troviĝas geologiaj, kulturhistoriaj kaj industrihistoriaj monumentoj. Migropadoj, biciklaj vojoj kaj bone indikitaj aŭtoŝoseoj interligas la unuopajn staciojn.

La Geoparko Vulkanlando Ejfelo unuigas jenajn regionajn geoparkojn en Rejnlando-Palatinato:

* vulkanparko en la distrikto Mayen-Koblenz (sidejo en Koblenco)
* Vulkanparko Brohltal/Laacher See (sidejo Niederzissen)
* Natur- kaj Geoparko Vulkaneifel (sidejo Daun)

Literaturo
----------

* Karl-Heinz Schumacher und Wilhelm Meyer: *Geopark Vulkanland Eifel. Lava-Dome und Lavakeller in Mendig.* Redaktion: Karl Peter Wiemer. Rheinischer Verein für Denkmalpflege und Landschaftsschutz, Köln 2006 (=Rheinische Landschaften, Heft 57).
* Werner d´Hein: *Nationaler Geopark Vulkanland Eifel. Ein Natur- und Kulturführer.* Gaasterland-Verlag, Düsseldorf 2006, ISBN 3-935873-15-8

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Geoparko Vulkanlando Ejfelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nationaler Geopark Vulkanland Eifel

50.177086.847892Koordinatoj: 50° 10′ 37″ N, 6° 50′ 52″ O (mapo)
**József Guszmann** [jOĵef gusman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Guszmann József** estis hungara kuracisto, haŭtkuracisto, profesoro.

József Guszmann  naskiĝis la 16-an de septembro 1875 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de majo 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Guszmann akiris medicinan diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1898, poste li laboris 4 jarojn en la anatomia instituto, fine 6 jarojn en kliniko, kie li ankaŭ instruis. Ekde 1908 li estis kuracisto de asekura instituto, en 1910 li estis nomumita ĉefkuracisto en hospitalo, en 1912 privata profesoro, en 1928 titulara eksterordinara profesoro, en 1941 institutestro. En 1947 li atingis la instruan rangon titulara publika ordinara profesoro. En 1951 li ricevis premion Kossuth, en la sekva jaro li kandidatiĝis. Li okupiĝis ĉefe pri sifiliso.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A psoriasis kezelése „atoxyl"-lal* (1903)
* *Az Erlich-Hata-féle syphilisellenes gyógyszerről* (1910)
* *A budai régi Szent János Kórház krónikája* (1923)
* *Szifilisz* (1928)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Lockheed P-38 Lightning** (Fulmo) estis usona ĉasaviadilo kiun oni uzis dum Dua Mondmilito. Lockheed preparis pli ol 10 000 P-38 aviadilojn. Oni planis P-38 (XP-38) en la jaro 1937 kaj la provflugo okazis du jarojn poste. Unuaj P-38 aviadiloj estis en batalado en la jaro 1942. P-38 batalis en la Pacifiko kaj en Eŭropo.

P-38 estis malsimila al aliaj ĉasaviadiloj, ĉar ĝi havis du motorojn anstataŭ unu. Ĝi estis dufoje pli granda ol aliaj kaj povis porti 4 maŝinpafilojn kaj kanonojn. Maksimuma rapido estis 636 km/h. Ĝi estis sola usona ĉasaviadilo, kiun oni konstruis de la komenco ĝis fino de dua mondmilito.

Historio
--------

En februaro 1937, Lockheed komencis prilaboron de nova ĉasaviadilo, laŭ peto de Armeaj Aerkorpusoj, kiu volis altaltecan interkaptan ĉasaviadilon. Johnson dezajnis dumotoran ĉasaviadilon kun Allison V-1710 motoro. La 23-an de junio 1937, Lockheed venkis en konkurso, kaj la 27-an de januaro 1939, unua XP-38 estis fabrikita. La 11-an de februaro 1939, Generalo de Aerkorpusoj, Henry Arnold permesis la flugon inter Dayton kaj Novjorko. XP-38 sukcese flugis al Novjorko, sed malsukcesis dum la surterigo. Kvankam Aerkorpusoj ordonis por ĝia rendimento.

Kontraste al aliaj ĉasaviadiloj, P-38 unue komenciĝis servon en Britio kaj Francio. En marto 1940, Brita-Franca Aĉeta Komisio ordonis 667 P-38 al Lockheed. Sed pro la Nazia okupado de Francio, Reĝa Aerarmeo ricevis ĉiujn aviadilojn kaj nomigis ĝin kiel **Lightning I**.

Dum la dua mondmilito, Multaj aliancanaj ŝtatoj operaciis P-38 en Eŭropo kaj Pacifiko. En Eŭropo, P-38 ofte eskortis bombaviadilojn B-17 dum la bombado de Nazia Germanio. Post la apero de nova, sukcesa ĉasaviadilo, North American P-51 Mustang en 1944, P-38 flugis skoltflugon en Eŭropo. Germanaj pilotoj ofte nomiĝis gin kiel "Doppelschwanz" (La duvosta) aŭ "Gabelschwanzteufel" (La forkvosta diablo).
En Pacifiko, P-38 estis fama por sukcesa rendimento kontraŭ japanaj ĉasaviadiloj. En 1943, P-38 sukcese interkaptis aviadilon G4M de Japana admiralo, Jamamoto Isoroku, kiu estis komandanto de Japana Mararmeo en Pacifiko.

La famuloj kiel Usona aviadisto Charles Lindbergh kaj Franca flugisto kaj verkisto Antoine de Saint-Exupéry flugis per tiu aviadilo. Saint-Exupéry flugis kiel majoro de libera Franca Aerarmeo. La 31-an de julio 1944, Germania ĉasaviadilo Fw-190 interkaptis lian aviadilon kaj li mortis.

Referencoj
----------

1. ↑  La P-38: Kiam la fulmo strikas (Oficiala retpaĝo de Lockheed Martin) angle

Vidu ankaŭ
----------

* Curtiss P-40 Warhawk
* Republic P-47 Thunderbolt
* North American P-51 Mustang

* Lockheed P-38 Lightning en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lockheed P-38 Lightning en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Nagy** [jOĵef nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy József** estis hungara elektroinĝeniero, monaĥo, misiisto, profesoro.

József Nagy naskiĝis la 20-an de oktobro 1908 en Nagyvarsány, li mortis la 16-an de februaro 1990 en Japanio en Mijazaki (urbo).

Biografio
---------

József Nagy akiris inĝenieran diplomon, poste li laboris en Budapeŝto. Li konatiĝis pri la monaĥa movado, poste li aliĝis en Péliföldszentkereszt al Salesianoj de Don Bosco. Li instruis elektroteknikon en la salesiana lernejo en Budapeŝto, krome en Rákospalota li interesiĝis pri la presado. La japanaj salesianoj petis fakulojn pri presado, tial József Nagy estis sendita al Japanio, kie li instruis presadon inter 1937 kaj 1967. Dum instruado li akiris 3 pliajn diplomojn. En 1957 li estis nomumita universitata profesoro. Li partoprenis en evoluo de diversaj literoj en la prestekniko. Li partoprenis ankaŭ en inventado de stereo bildkarto kaj li apartenis al evoluistoj de radioaparatoj. En 1967 li vizitis ĉiujn salesianajn institutojn en la mondo. Ekde la sekva jaro li estis lerneja bibliotekisto kaj sakrestiisto. Pri la tekniko li okupiĝis ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* la unua japana presada faklibro (1952)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 63-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Gróh** [jOĵef grO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gróh József** estis hungara advokato, bankisto, parlamenta deputito. Liaj fratoj estis Gyula Gróh kaj István Gróh.

József Gróh naskiĝis la 8-an de marto 1883 (laŭ alia informo en 1886) en Esztergom, li mortis la 1-an de oktobro 1969 en Esztergom.

Biografio
---------

József Gróh maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1906, post du jaroj advokatan diplomon. Li malfermis advokatan atelieron en 1908 en Esztergom, samtempe li estis dioceza prokuroro (1908–1944). Inter 1915-1944 li estis ankaŭ bankisto en la sama urbo, krome li politikadis en la municipa kunsido. Dum la nazia erao (1944) li protestis kontraŭ deportadoj de judoj. Inter 1945–1949 li estis parlamentano. En 1949 li estis false kondamnita 2 jarojn je prizono, poste li estis deportita (1949–1953), pli poste inter 1953 kaj 1965 li devis loĝi en Dömös. Li edziĝis en 1919, lia edzino naskis 3 gefilojn inter 1919–1923.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kivándorlás és a magyar közigazgatás* (1908)
* *A magyar római katholikus egyház céljog és célvagyon theoriája szempontjából* (1913)
* *Szerzetesek és szerzetek szerzési képessége és a szerzetesek utáni öröklési jog. Magánjogi tanulmány* (1930)
* *Portio canonica. A róm. kath. egyházat papjai hagyatékából megillető köteles hagyomány jogi természetéről. Egyházjogi tanulmány* (1938)
* *Die Verkehrs- und Kreditbeschränkungen in der ungarischen Devisengesetzgebung von 1931 bis 1940* (1941)
* *Az alsópapság utáni öröklés és az 1941. évi esztergomi zsinat* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712326
* VIAF: 12774896
* ISNI: 0000 0000 7970 6989
 |
**Franz ROUBAUD** (en rusa: Франц Алексеевич Рубо, latinlitere: Franc Alekseevič Rubo; en franca: François Iwan Roubaud; 15a de Junio, 1856 - 13a de Marto, 1928) estis rusa pentristo kiu kreis kelkajn el la plej grandaj kaj plej bone konataj panoramaj pentraĵoj. Li kreis cirklajn pentraĵojn, eksponitajn sur cilindraj surfacoj por esti vidataj el la interno. Oni kredas, ke tiaj pentraĵoj reproduktas la originan scenon per alta fideleco.

Cirkasianaj ĉevalrajdantoj ĉe rivero.
Li studis en Odeso kaj Munkeno. Li poste setliĝis en Sankt-Peterburgo, kaj laboris en la Imperia Akademio de Belartoj kaj pentris grandajn panoramojn de historiaj bataloj. En 1904-12 Roubaud instruis en la Sankt-Peterburga Akademio de Artoj kiel profesoro. Dum tiu epoko li pentris la "Sieĝon de Sevastopolo", nome panorama pentraĵo. Meze de la 19-a jarcento, la diversaj panoramaj pentraĵoj iĝis moda maniero priskribi pejzaĝojn kaj historiajn okazaĵojn. La panoramo estas 360-grada vida rimedo patentita de la artisto Robert Barker en 1787. Tio estis nov afero tiam kaj por publiko en Eŭropo de tiu periodo tiuj pentraĵoj estis sensacia. La rigardanto meze de la 360-grada panoramo ricevis la impreson stari antaŭ nova medio.

En 1913 Roubaud lasis Rusion kaj iris al Germanio, por setliĝi en Munkeno, kie li vivis por la cetero de sia vivo. Li mortis la 13an de Marto 1928.

Notoj
-----

1. ↑  "Рубо Франц Алексеевич". www.hrono.ru. Alirita en Oktobro 2014.
2. ↑  Mieszkowski, Jan, Watching war, 2012, Stanford, California Stanford University Press,ISBN 978-0-8047-8240-1, p. 91
3. ↑   Russian artists, Franz Roubaud (Russian). www.peoples.ru. Alirita Oktobro 2014.
4. ↑   Borodino panorama. www.atlasobscura.com. Alirita Oktobro 2014.

* Kategorio Franz Roubaud en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743033
* GND: 116663154
* LCCN: n83146188
* VIAF: 30293540
* ISNI: 0000 0000 6676 1436
* LIBRIS: 358834
* SUDOC: 170712990
* BNF: 136133638
* ULAN: 500012298
* RKD: 68519
* NKC: pna2015858947
 |
**József Gábor** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gábor József** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, diplomato.

József Gábor  naskiĝis la 7-an de junio 1893 en Vác. Li mortis la 3-an de oktobro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Gábor frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis metion. En 1910 li aliĝis al la socialdemokratoj. En 1915 li estis militkaptito en Rusa Imperio. En 1918 li aliĝis al la Ruĝa Gvardio. Li batalis en Turkestano, kie li aliĝis ankaŭ al la komunistoj. En 1921 li plulernis por iĝi diplomato. Li ricevis diplomatan postenon en 1924 en Pekino, baldaŭ li ricevis diversajn taskojn. En 1942 li estis propagandisto en militkaptitejoj de Sovetunio. En jarfino de 1944 li hejmenvenis kaj estis elektita provizora parlamentano, eĉ li estis nomumita ministro pri komerco kaj transporto. En la sekva jaro li estis elektita parlamenta deputito. Ekde 1950 li ĉefe estis diplomato. En 1959 li emeritiĝis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj G, GY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Mátray** [jOĵef mAtrai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mátray József** estis hungara aktoro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Maczonaky Károly* [maconaki kAroj].

Károly Maczonaky  naskiĝis la 25-an de februaro 1897 en Zenta (nuntempa Senta en Serbio), la mortodatenoj nekonatas.

Biografio
---------

József Mátray akiris diplomon en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. En 1924 li aliĝis al trupo de Nándor Alapi. Inter 1927 kaj 1945 li apartenis al Gaja Teatro, sed inter 1940-1944 li havis rolojn ankaŭ en Teatro Madách. Post la 2-a mondmilito li apartenis al malgrandaj teatroj, fine li pensiuliĝis en Teatro Madách en 1962. Kelkfoje li ankaŭ reĝisoradis, ĝis 1951 li ofte havis filmajn rolojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Bíró: *Fölszállott a páva* - Levinszky
* Kaufman–Hart: *Örök keringő* - Everett Nash
* Bruckner: *Angliai Erzsébet* - Suffolk

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Budai cukrászda* (1935) – ĉefjuĝisto
* *Tavaszi szonáta* (1942) – fianĉo
* *Díszmagyar* (1949) – barono Kékesy
* *Különös házasság* (1951) - kanoniko

Liaj reĝisoraĵoj
----------------

* Burjakovskij: *Üzenet az élőknek*
* Vaszy: *Dankó Pista*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**József Gödöny** [jOĵef godonj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gödöny József** estis hungara prokuroro, kriminologo.

József Gödöny naskiĝis la 1-an de majo 1925 en Szászvár, li mortis la 26-an de julio 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Gödöny maturiĝis en gimnazio en Pécs en 1944, post kvin jaroj li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Erzsébet. Post la diplomo li laboris en la distrikta juĝejo (1949–1951), poste li estis prokuroro en Pécs (1951–1953), Komló (1953–1954) kaj Budapeŝto (1954–1960). Intertempe en 1952 li akiris prokuroran-juĝistan diplomon. Li gvidis kriminologian instituton de 1960 ĝis sia emeritiĝo 1991. Li kandidatiĝis en 1967, doktoriĝis en 1976 ĉe Hungara Scienca Akademio, same en 1976 li ekhavis la titolon titulara profesoro. Li ricevis premiojn inter 1954-1985. Li edziĝis en 1953, lia edzino naskis filon en 1958.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A büntetés a szovjet büntetőjogban* (1950)
* *Bizonyítás a nyomozásban* (disertaĵo 1967, monografio 1968)
* *A társadalmi-gazdasági fejlődés és bűnözés* (disertaĵo, monografio, 1976)
* *A büntető eljárás magyarázata* (aparta ĉapitro, 1982)
* *Irk Albert-emlékkötet* (enkonduka parto, 1991)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712306
* LCCN: n93000708
* VIAF: 121396410
* ISNI: 0000 0000 8013 683X
* SUDOC: 182477444
* NKC: mub2014817416
 |
**Ágnes Molnár** [Agneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Ágnes** estis hungara operkantisto (soprano). Ŝia edzo estis Gergely Kesselyák.

Ágnes Molnár naskiĝis la 9-an de marto ? en Dunajská Streda (Ĉeĥoslovakio aŭ Slovakio).

Biografio
---------

Ágnes Molnár apartenis al la hungara minoritato de la lando. Ŝi frekventis artan bazlernejon en sia naskiĝurbo, dum ŝi lernis pianadon. Ŝi maturiĝis en konservatorio en Győr, poste ŝi akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2013. Ŝia ĉefinstruisto estis Magda Nádor, sed ŝi partoprenis ankaŭ en majstrokursoj de Sylvia Sass, Éva Marton kaj Júlia Hamari. Ŝi debutis en Nacia Teatro (Győr) en sia aĝo 21. Post la diplomo ŝi havis statuson en Budapeŝta Ŝtata Operejo, sed ŝi kantis jam en Carnegie Hall, Pekino, Trieste. Ŝi ricevis premion en 2019. Ŝi edziniĝis kaj naskis filinon.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ La geedziĝo de Figaro - Susanna
	+ Die Zauberflöte - Pamina, Papagena
	+ Don Giovanni - Zerlina
* Giacomo Puccini:
	+ Turandot - Liu
	+ La bohème - Musetta
	+ *Suor Angelica* - Genoveva
* Christoph Willibald von Gluck: *Orphee et Eurydice* - ina titolrolo
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - franca reĝidino

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Carlo Goldoni: *Mirandolina* - Ortensia
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Zengőbercziné
* Magda Szabó:
	+ *Régimódi történet* - Aloysia
	+ *Abigél* - Anna Szabó
* Ŝekspiro: La Dresado de la Megero - vidvino

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2020-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782319
 |


* Portalo pri Biografio
**Ágnes R. Várkonyi** [Agneŝ er vArkonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **R. Várkonyi Ágnes** estis hungara historiisto, profesoro, membro (korespondanta en 2007, ordinara en 2013) de Hungara Scienca Akademio. Ŝia edzina nomo estas *Ruttkay Kálmánné*.

Ágnes R. Várkonyi  naskiĝis la 9-an de februaro 1928 en Salgótarján kaj mortis la 13-a de decembro 2014.

Biografio
---------

Ágnes R. Várkonyi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1947-1951. Post la diplomo ŝi eklaboris en akademia historia instituto. En 1960 ŝi atingis la sciencan gradon PhD, ŝi doktoriĝis en 1971 antaŭ la akademio. En 1983 ŝi estis nomita katedrestro en Universitato de Budapeŝto. En 1998 ŝi pensiuliĝis. Ŝi havis edzon kaj ŝi naskis 2 filinojn. Ŝi okupiĝis precipe pri hungara historio depost la turka dominado. Ŝi ricevis premiojn inter 1965-2000.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *II. Rákóczi Ferenc* (Francisko Rákóczi la 2-a), (kun Béla Köpeczi 1955, 1976)
* *Két pogány közt* (Inter ambaŭ paganoj), (1968)
* *A pozitivista történetszemlélet a magyar történetírásban I–II.* (1973)
* *Buda visszavívása* (Reokupo de Buda), (1984)
* *Europica Varietas – Hungarica Varietas* (1994)
* *„The Common Case of Europe"* (2003)
* *A Rákóczi-szabadságharc Európában. Rákóczis war of independence in European content* (2011)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* (la intervjuo estas legebla pli malsupre hungare
* hungarlingva biografio kun foto
**RÓZSA Ágnes** [ro:ĵa] naskiĝinta kiel Halász Ágnes, estis rumanuja hungara memuaristino, tradukistino. Ŝi estis naskiĝinta la 17-an de decembro 1918 en Nadjvarado kaj mortinta la 30-an de julio 1984 en Kluĵo. Ŝi estis la edzino de Jenő Rózsa.

Biografio
---------

Ágnes Rózsa la mezlernejon finis en sia naskiĝurbo kaj samloke ŝi havigis al si diplomon en la jurakademio (1931), poste ŝi studis 3 jarojn en Francujo en universitato de Dijon, fine ŝi havigis al si diplomon pri la angla kaj franca lingvoj kaj estetiko en la hungara Universitato de Koloĵvaro (1945). Inter 1936–41 ŝi estis privatoficistino en Nagyvárad; inter 1941–44 ŝi instruis en la Gimnazio Kecskeméti Lipót. En majo de 1944 oni deportis ŝin al Aŭŝvico. Inter 1945–48 ŝi denove estis instruistino en la komerca liceo kaj Juda Gimnazio en Oradea, same en la Hungara Knabingimnazio. En 1949 ŝi alvenis Kluĵon kaj ŝi instruis en Hungara Knabinliceo (1949–1953) kaj en la Liceo Ady Endre (1953–1957). Ekde 1957 ŝi estis lektorino en la Universitato Bolyai, post la unuigo ĝia kun la rumana universitato en la Universitato Babeş-Bolyai ĝis sia pensiuliĝo (1968).
Ágnes Rózsa

Verkoj
------

* *Jövőlesők*. Nürnbergi lágernapló 1944–1945, (Nurberga koncentrejtaglibro) Bk. 1971 (= Nürnbergi napló, Bp. 1978).

Tradukaĵoj
----------

* Voltaire: *Én, az üldözöttek Don Quijotéja*, elektitaj leteroj, trad. antaŭp. not. Bk. 1978.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258116
* GND: 127392351
* LCCN: no98126906
* VIAF: 62567902
* ISNI: 0000 0000 7871 3896
* BNF: 17802597k
 |
Preĝejo de Sankta Sebastiano.
**Caleruega** estas vilaĝo kaj municipo, kodo-064, en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero.

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 47.63 km² kun 419 loĝantoj (2021).

Demografio
----------

En 1843 apartenis al la jurisdikcio de Aranda de Duero kaj havis 176 loĝantojn.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.

Inter vizitindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la konventoj, la vinkeloj en la monteto, romia ŝoseo, ermitejo ktp.

Eksteraj rilatoj
----------------

* Oficiala Hejmpaĝo de Caleruega Arkivigite je 2006-08-19 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269457
* GND: 4380059-2
* LCCN: n95094889
* VIAF: 149086639
* BNF: 135421706
 |
**Calihualá** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako *(Oaxaca)*. La ĉefurbo de la komunumo estas Calihuala. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 011.

Geografio
---------

**Calihualá** apartenas al la distrikto Silacayoapam al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1057 loĝantojn. El tiuj estis 526 viroj kaj 531 virinoj. La komunumo havas surfacon de 132.69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1330 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 394 indiĝenoj. El tiuj 301 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 301 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). Entute 29.92 % de la loĝantoj estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: László Kiss |

**László KISS** [lAslO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss László,** angle **Leslie Kish** estis hungardevena usona statistikisto, matematikisto, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1985).

László Kiss  naskiĝis la 27-an de julio 1910 en Hungara reĝlando, en Poprád (nuntempa Poprad en Slovakio). Li mortis la 7-an de oktobro 2000 en Usono, en Ann Arbor.

Biografio
---------

Plena familio de László Kiss migris al Novjorko en 1926. Post 3 jaroj li eklaboris en instituto, dume li plulernis vespere. En 1937 li batalis 2 jarojn en Hispanio en la enlanda milito, kie li vundiĝis. En 1939 li diplomiĝis en Usono, poste li havis ŝtatajn postenojn. Dum la 2-a mondmilito li estis meteorologo en la armeo. Li doktoriĝis el matematiko en 1948, el sociologo en 1952. En 1960 li ekinstruis en universitato ĝis sia pensiuliĝo en 1981. Li profitis la probablokalkulon en la statistiko. Li longe redaktis *Survey Statistician*. Li ricevis hungaran premion en 1997.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Survey sampling* (1965)
* *Statistical design for research* (1987), hungare en 1989
* *Questions/answers (1978–1994) from the Survey Statistician* (1995)
* *Selected papers* (2003)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446812
* GND: 136114733
* LCCN: n81119591
* VIAF: 44532594
* ISNI: 0000 0001 2024 9143
* SUDOC: 079919855
* BNF: 14510667q
* BIBSYS: 90366120
* NKC: vse2011631402
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Vieijota barbulo** |
| --- |
|  |
| Vieijota barbuloVieijota barbulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Libiedoj *Lybiidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Lybius* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. vieilloti*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Lybius vieilloti****(Leach, 1815) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Vieijota barbulo  |

 |
| v • d • r |

La **Vieijota barbulo**,  *Lybius vieilloti*, estas birdospecio de la grupo de Afrikaj barbuloj. Barbuloj kaj tukanoj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. La barbuloj ricevas sian nomon pro bridaj harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

Aspekto
-------

Temas pri pasergranda barbulo 15 cm longa. Ĝi estas diketa birdo, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallonga vosto. La plenkreskulo havas ruĝan kapon, kaj kvankam la subaj partoj estas helflavecaj, estas ankaŭ ruĝopunktita zono en kolo kaj al la centra brusto kaj malhela punktado en flankoj. La supraj partoj estas malhelbrunaj aparte el flava strio en suba dorso. La beko estas fortika kaj malhelgriza, krom iom denteca en bordo de supra makzelo. La okuliriso estas malhelruĝa kaj la ĉirkaŭokula haŭtaĵo nigreca. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed nematuruloj estas pli senkoloraj.

Disvastiĝo kaj kutimaro
-----------------------

La Vieijota barbulo estas loĝanta reproduktulo en arbustejoj de Afriko en la suda bordo de la Dezerto Saharo el Senegalio al Etiopio orienten kaj ĝis norda Kongo sude. Ĝi estas arborema specio de savanoj kaj farmoj kiu manĝas insektojn kaj fruktojn, ĉefe figojn. Ili nestumas en arbotruo (ne tro alte), kie la ino demetas tri ovojn. Vivas laŭ paroj aŭ etaj grupoj. La voĉo estas ripetema duo *vu-up vu-up vu-up* .

Listo de subspecioj
-------------------

* *Lybius vieilloti buchanani* Hartert, 1924
* *Lybius vieilloti rubescens* (Temminck, 1823)
* *Lybius vieilloti vieilloti* (Leach, 1815)

Tiu ĉi birdospecio estas nomita tiele omaĝe al la franca ornitologo Louis Jean Pierre Vieillot.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Lybius vieilloti*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11a Majo 2006. Malpli zorgiga
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1
* Hispane
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: László Kiss |

**László Kiss** [lAslO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Kiss László Zsolt** estis hungara naĝisto, olimpiano, trejnisto.

László Kiss naskiĝis la 14-an de decembro 1940 en Budapeŝto.

Seksatenco
----------

László Kiss en 1961 faris seksan perforton kune kun aliaj naĝistoj kontraŭ fraŭlino. La triopo estis kondamnita je prizono. Post la malliberejo Kiss daŭre estis naĝisto, respektive trejnisto (la juĝo permesis tion). En 2016 ĵurnalisto publikis la aferon. Iom poste Kiss rezignis pri ĉiuj statusoj kaj deklaris: "Mi faris pekon, poste mi kulpiĝis, tamen pli poste mi ricevis ŝancon, kiun mi profitis. Juĝu la publiko ankaŭ pri mia trejnista kariero."

Biografio
---------

László Kiss akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1972, tamen jam ekde 1963 li estis trejnisto, inter 1999 kaj 2016 li estis ĉeftrejnisto de la nacia naĝteamo. Li ricevis signifajn ŝtatajn premiojn inter 1988-2012. 

### Sporta kariero

László Kiss inter 1954-1965 estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono trifoje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1958-1960. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1960 sen rezultoj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1965.

Elektitaj trejnitoj fare de Kiss
--------------------------------

* László Cseh
* Attila Czene
* Károly Güttler
* Dániel Gyurta
* Krisztina Egerszegi
* Ágnes Kovács

Memorigiloj
-----------

* naĝejo de Százhalombatta portas la nomon "Kiss László" ekde 2009

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* koncerna paĝo kun foto
* koncerna paĝo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808015
* LCCN: n2013055595
* VIAF: 305197801
* ISNI: 0000 0004 1832 3561
 |



* Portalo pri Biografio
**László Kazinczy** [lAslO kazinci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kazinczy László** estis hungara inĝeniero, profesoro.

László Kazinczy  naskiĝis la 6-an de majo 1892 en Hungara reĝlando en Szakálháza (nuntempa Săcălaz en Rumanio). Li mortis la 4-an de januaro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Kazinczy akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1920. Post siaj studoj li laboris en diversaj fabrikoj kiel inĝeniero. Li longe instruis en la universitato, en 1939 li doktoriĝis. En 1963 li atingis la rangon titulara profesoro. En 1942 li estis nomumita teknika direktoro en fabriko. En 1952 li kandidatiĝis, en 1957 li pensiuliĝis, tamen kelkajn jarojn poste li estis konsilisto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az acél forgácsolása közben a forgácstőben létesülő alakváltozások vizsgálata* (1939)
* *Szerszámgépek I-II.* (1955) - studenta lernolibro
* *Fémforgácsoló szerszámgépek* (1967)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Naranjal** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Naranjal. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 113. "Naranjal" signifas en la hispana oranĝarbaron.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4324 loĝantojn. El tiuj estis 2119 viroj kaj 2205 virinoj. La komunumo havas surfacon de 26.3 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 49 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 58 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 740 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 3654 personoj. En la jaro 2000 temis pri 4038, do temis pri kresko / malkresko je 2.02 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 3550 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 347 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Luis Ceferino López Méndez Nuñez y Mesa de Aguilar** (Karakaso, Hispana Imperio, 1758 - Santiago de Chile , Ĉilio, 1831) estis diplomato el Venezuelo. Li postenis kiel instruisto kaj el la okazintaĵoj de la 19-a de aprilo de 1810, estis sendita kiel reprezentanto de la *Junta* de Karakaso al Londono kun Simón Bolívar kaj Andrés Bello. 

Li restis en Londono negoce la akiron de milit- kaj aliaj materialoj por la sendependigo de Venezuelo kaj de la Unuiĝintaj Provincoj de Nova Granado, posta Kolombio. López Méndez estis responsa por vekigi entuziasmon, serĉi volontulojn kaj dungi eŭropajn ekspediciulojn ĉefe britaj kaj germanoj veteranoj de la napoleonaj militoj. Ties laboro tiom gravis ke Bolívar kromnomigis lin kiel "el verdadero libertador de Colombia" (la vera liberigisto de Kolombio). 

En 1821, perdis sian permeson kaj estis alvokita prezenti sian negocadon. Poste li estis nomumita ambasadoro antaŭ la parlamento de la Hansa ligo.

En 1826 estis en Lima kaj en 1827 en Guayaquil. Ene de la malsukcesa konspiro de Kvenko de 1828, kontraŭ la projekto bolivara de kreado de Bolivio, López Méndez kaj aliaj 40 insurekciaj oficiroj estis arestitaj, kaj senditaj al Bogoto. Tuj poste li direktis sin al Ĉilio, kie li mortiĝis en Kasablanko (Provinco Valparaiso) en 1841. Liaj restoj perdiĝis.

Sur la Ĉefa Placo de Kasablanko stariĝis en 1970 memora monumento por tiu elstara venezuelano, kiu plenumis la mision de serĉado de volontuloj kaj armilaro por plibonigi la funkcian kapablon necesan por la sukceso de la sendependigaj militoj de Sudameriko.

Bibliografio
------------

* "Freedom's Mercenaries", de Moisés Enrique Rodríguez.
* "Foreign Legionnaires in the Liberation of Spanish South America", de Alfred Hasbrouck.
* "Voluntarios Británicos e Irlandeses en la Gesta Bolivariana", de Eric Lambert.
* "Independencia de las Colonias Hispano-Americanas. Participación de la Gran Bretaña y los Estados Unidos. Legión Británica", de Luis Cuervo Márquez.
* "Luis López Méndez" de Edgardo Mondolfi Gudat.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Venezuela de Antaño: Dr. Luis López Méndez, "Promotor de Voluntarios"
* Manuskripto de Luis López Méndez Arkivigite je 2014-05-21 per la retarkivo Wayback Machine
* En fuga hacia la gloria: Luis López Méndez ; biografia eseo
* Biografio de Luis López Méndez