Gramatike, en duparta frazo, **predikato** estas ĉefa frazmembro, indikata agon, staton aŭ econ de subjekto, respondanta la demandojn

«kion faras la subjekta ulo (aŭ la subjekta aĵo)?»,
«kiu (kio, kia) li (ŝi, ĝi) estas?».
La predikato rilatas al la aĵoj, uloj, agoj esprimataj per la subjekto. Ĉi-sube la predikaton ni markos per duobla substreko.

En Esperanto
------------

En Esperanto predikato povas esti *simpla* aŭ *kompleksa*.

### Simpla predikato

Simplan predikaton esprimas verbo finitiva:

* Mi vidas leonon.
* Mi estis veninta hejmen.
* Li venu, kaj mi pardonos al li.
* Se mi petus lin, li dirus al mi la veron.

### Kompleksa predikato

Kompleksa predikato konsistas el pluraj vortoj, unu el kiuj estas *ligverbo,* alivorte kopulo, t.e. finitivo liganta la predikaton kun la subjekto; kaj la alia(j) esprimas la ĉefan sencon de la predikato, ekz‑e

* Hieraŭ estis vendredo, kaj postmorgaŭ estos lundo.
* Ŝi volas danci.

#### Kompleksa predikato verba

Tia predikato konsistas el kopulo kaj infinitivo de la ĉefsenca verbo:

* Mi volas diri al vi la veron.
* La infano ne ĉesas petoli.
* Lernolibron oni devas ne tralegi, sed tralerni.

#### Kompleksa predikato noma

Tia predikato konsistas el kopulo kaj **nomparto**,, aŭ **subjekta predikativo**, esprimanta la ĉefan sencon:

1. Rozo estas floro kaj kolombo estas birdo.
2. La juna vidvino fariĝis denove fianĉino.
3. La ĉielo estas blua.
4. Kvinoble sep estas tridek kvin.
5. Ĉu hodiaŭ estas varme aŭ malvarme?
6. Mi restos hodiaŭ dome.
7. Resti kun leono estas danĝere.
8. Facile estas danci, se la feliĉo kantas.
9. Voli estas povi.

Nomparto povas esti substantivo (1, 2 ĉi-supre), adjektivo (3), participo, numeralo (4), pronomo, adverbo (5–8), infinitivo (9); se la nomparta vorto estas deklinaciebla, ĝi aperas en nominativo.

Predikacio
----------

Esenca trajto, kiu apartigas frazon el inter la vortgrupoj estas tio, ke frazo entenas indikojn pri la rilato de sia enhavo al la realo, ĝi *asertas* ion.

La frazo *Li solvis la problemon* nin informas pri fakto. *Solvu la problemon* indikas mankon de la solvo kaj instigon al ago. *Solvo de problemo* estas abstrakta nocio pri kies rilato al la realo oni nenion asertas; ĝi ne estas frazo. (Krom se ĝi aperas kiel titolo, kaj tiam oni subkomprenas la aserton «Ĉi-sube estas solvo de la problemo».)

Tiu rilato al la realo estas **predikacio**. Ĝin esprimas la predikata verbo per sia finitiva formo kun ĝiaj tenso, voĉo, modo.

Difino dependogramatika
-----------------------

Laŭ pli moderna difino dependogramatika predikato estas la ĉefelemento de la frazo, kaj ĉiuj aliaj frazmembroj (do, ankaŭ la subjekto) estas ĝiaj rektaj aŭ malrektaj dependaĵoj. Ekz‑e

La kato saltis sur la tablon
saltis(*kiu* : la kato, *kien*: sur la tablon)
Tiu centra karaktero de la predikato manifestiĝas ankaŭ ĉe substantivigo de la frazo: «La **salto** de la kato sur la tablon».

La frazoj unupartaj
-------------------

La tradicia difino de predikato sin bazas sur rilato al la subjekto, kaj tial ne taŭgas por la sensubjektaj frazoj unupartaj; sed la ĵusa difino dependogramatika plejparte validas ankaŭ ĉi-okaze:

Hodiaŭ estas sabato, kaj morgaŭ estos dimanĉo.
En la ĉambro estis varmege.
estis(*kie* : en la ĉambro, *kiel* : varmege).
Ofte unupartaj frazoj estas interpreteblaj kiel elipsoj de frazoj dupartaj. Ekz‑e en multaj lingvoj (kiaj Latino, la itala, la pola) la persono (kaj i.a. persona pronomo) estas esprimata per verba fleksio:
«Homo *sum*» = «*Mi-estas* homo», «*Dixi*» = «*Mi-diris*». En Esperanto tiel funkcias la ordona modo:

*Venu* ĉi tien = *Vi venu* ĉi tien.
Malpli evidentaj estas la okazoj kiam en la predikato mankas verbo, kaj anstataŭ ĝi restas nur adverbo aŭ interjekcio, ekz‑e *for* en «For la neŭtralismon!» aŭ en la rondelo

For de l’ vetero la mantel’
De vento, frosto, pluv’ glacia …
En la slogano tiu *for* estas anstataŭigebla (aŭ kompletigebla) per la transitivaj *ĵetu for, forĵetu;* en la rondelo, per la netransitivaj *foriĝu, malaperu.* Tamen tiaj kompletigoj rilatas al la interpreto semantika; en sintaksa analizo ili neniel helpas, kaj necesas agnoski, ke tiaj adverboj povas roli kiel predikato. (Tamen ĉe semantika interpreto, ekz‑e ĉe komputila tradukado, tiaj kompletigoj povas utili.)

Difino skolastika
-----------------

La ĉi-supraj difinoj estas tradiciaj en la vortaroj kaj gramatikoj de Esperanto; dum en la tradicio anglalingva oftas alia difino, kiu donas al predikato pli grandan amplekson. Ekz‑e

> 
> **pred·i·cate** … *n* **1.** (Gramatiko) Unu el la du ĉefaj komponantoj de frazo aŭ propozicio, informanta pri la subjekto, entenanta ~~la~~ verbon, objektojn aŭ vortgrupojn regatajn la verbo; ekz‑e *malfermis la pordon* en *Johanino malfermis la pordon*, aŭ *estas tre dormema* en *La infano estas tre dormema*.
> 
> 
> 

Tiu difino devenas el la strukturo de la termoj de la Aristotelaj silogismoj, ĉiu el kiuj konsistis el tio, kion la skolastikuloj nomis *subjekto* (t.e. objekto pri kiu temas) kaj la pria *predikato* (t.e. eco, informa parto, laŭvorte *la dirata*). Ekz‑e en la (evidente sofisma, sed bonforma) silogismo:

Ĉiu hundo havas okulojn kaj orelojn
Petro havas okulojn kaj orelojn
**Sekve** Petro estas hundo
*hundo* kaj *Petro* estas subjektoj, dum *havas okulojn kaj orelojn* kaj *estas hundo* estas predikatoj de la silogismo. Tia dispartigo de la termoj estas tre natura por taskoj logikaj, sed malpli konvena por priskribo lingvoscienca. Ekz‑e mankas frazmembra termino por nomi la vorton ‹saltis› en «La kato saltis sur la tablon». Sekve aperas eklektaj terminoj kia SVO (Subjekto — *Verbo* — Objekto), kiu miksas frazmembrojn kaj vortospecon, ofta eraro de maldiligenta lernejano.

Predikato kaj remao
-------------------

Dum jarcentoj oni instruis al la lernantoj, ke «la predikato estas frazmembro kiu informas pri la subjekto». Tia difino tre similas la difinon de remao en la moderna teorio pri la tema-remaa dispozicio: «la **remao** estas tio, kion oni komunikas pri la temo, t.e. la esenco de la komunikaĵo, la nova informo, la interesaĵo».

La du difinoj estas pragmatikaj, ili do konvenas por la pragmatika nocio *remao*, kaj maltaŭgas por la sintaksa nocio *predikato*. La konfuza difino ja funkcias por lingvoj kun rigida vortordo, kia estas ekz‑e la angla, ĉar en tiaj lingvoj oni konstruas la frazojn tiel, ke la temo estu subjekto, kaj la remao, predikato. Ekz‑e por diri

La knabinon mordis la hundo.
oni aplikas la pasivan voĉon:

*The little girl was bitten by the dog.*
Por la lingvoj liberordaj (i.a. por Esperanto, Latino, la rusa lingvo, la pola lingvo) tio ne validas. Kp:

a) Varsovio dormis.
b) Parolas Varsovio.
En (a) subjekto=temo kaj predikato=remao, samkiel en la angla. La frazo informas pri la stato de Varsovio, la informa parto estas *dormis*.

En (b) la interesa, informa parto estas la urbo el kiu oni elsendas, ĉi-okaze Varsovio; do remao=subjekto. En samcela frazo BBC metas la urbonomon en predikaton:

*This is London.* (Ĉi tio estas Londono.)
Simile, en

Antaŭ la domo staras arbo (FE, §8)
la remao (la interesaĵo) estas la subjekto *arbo*, kp

*There is a tree in front of the house.*

Historio de la termino
----------------------

### En la Esperantaj vortaroj

La termino estas fundamenta, ĝi aperas en UV kun jenaj tradukoj:

> 
> **predikat′** attribut | attribute | Prädikat | сказуемое | orzeczenie.
> 
> 
> 

La tradukoj franca kaj angla estas krude eraraj. Kun la Akademiaj Korektoj tiu artikolo ricevis la formon

> 
> **predikat′** predicate (*gram.*) | attribute | Prädikat | сказуемое | orzeczenie (*gram.*).
> 
> 
> 

La mistraduko franca restis nekorektita kaj miskomprenata. Pri tio kulpis ne tiom Zamenhofo, kiom la konfuza stato de la franca terminaro gramatika, kiu ankoraŭ ne liberiĝis de la katenoj skolastikaj.

En la tiama vortaro de fr:Émile Littré (fr:Dictionnaire de la langue française), la gramatika termino *prédicat* plusendas al *attribut* :

> 
> **prédicat** s.m. …
> **2.** *Termino gramatika.* Fojfoje uzata por paroli pri la atributo (*attribut*) de propozicio. La predikato ligiĝas al la subjekto per la verbo aŭ per la kopulo.
> 
> 
> 

Kaj *attribut* estas

> 
> 3° En la terminaro de logiko kaj gramatiko, la negata aŭ la asertata pri la subjekto de propozicio. En la propozicio «Ĉiu homo estas mortema», ‹mortema› estas la *attribut*.
> 
> 
> 

Kaj jarcenton post Littré, la vortaro *fr:Le Petit Larousse* (1980) sammaniere difinis la vortojn **prédicat** kaj *attribut;* kaj sekve laŭ PV predikato estas tio, kion nun ni nomas predikativo:

> 
> * **Predikato** (G) Adjektivo aŭ substantivo esprimanta kvaliton, kiun oni atribuas per helpo de verbo al subjekto aŭ al objekta komplemento. En la frazoj «la tago estas bela», «mi fariĝis kapitano», «vi ŝajnas malgaja», la vortoj «bela, kapitano, malgaja» estas la predikatoj de la subjektoj «tago, mi, vi». En la frazoj «ne nomu min reĝido», «mi ne povas konsideri neekzistantaj tiujn faktojn», la vortoj «reĝido, neekzistantaj» estas la predikatoj de la objektaj komplementoj «min, faktojn». Kp epiteto.
> 
> 
> 

Ne tiun sencon celis Zamenhofo (kiel atestas la tradukoj rusa kaj pola), ne tiun sencon havas la vorto en la reala lingvo. La ĝusta difino aperis jam en 1911, en la «Vortaro de Esperanto» fare de Kabe, 19 jarojn antaŭ PV:

> 
> **Predikato.** Parto de frazo, montranta, kion oni diras pri la subjekto. En la frazo: «La patro amas sian filon» la vorto «patro» estas subjekto, la vorto «amas» estas predikato.
> 
> 
> 

La difinoj de PIV kaj ReVo esence egalas la Kabean. (Ankaŭ france la vortaro *fr:Le Petit Robert*, 1973, donas samsencan difinon kun la ekzemplo *La ĉevalo galopas*.)

### Klasikismo kaj purismo

La gramatikaj nocioj *subjekto* kaj *predikato* eloviĝis el la simila paro da nocioj silogismaj, sed ili estas aliaj nocioj. La frazsintakso bezonas dispartigon pli detalan kaj sin bazas sur aliaj principoj ol logiko. Tamen la gramatikistoj latinaj, kaj post ili la gramatikistoj latinidaj kaj anglaj, klasikisme retenis la skolastikajn terminojn en ambaŭ fakoj. La indikitaj terminoj iĝis dusignifaj.

Aliaj lingvoj, probable pli multaj, adoptis hejmlingvajn paŭsaĵojn de tiuj terminoj. Evidente tio estis farita por faciligi la lernadon por la infanoj; sed sekve de tio en la purismaj terminaroj la malsamaj nocioj ‹predikato (logiko)› kaj ‹predikato (frazmembro)› ricevis apartajn terminojn:

| Lingvo | Predikato G | Predikato L |
| --- | --- | --- |
| Ĉeĥe | přísudek | predikát |
| Hebree | /nasu/ נשוא | /predikat/ פרדיקט |
| Pole | orzeczenie | predykat
  |
| Ruse | сказуемое /skazujemoje/ | предикат /predikat/ |
|

La germanoj ankoraŭ hezitis inter la skolastika *Prädikat* kaj la purisma *Satzaussage;* evidente, Zamenhofo preferis la unuan kiel vorton latinidan kaj pli internacian.

Tiuepoke la skolastika logiko jam estis mortanta kaj estis malaktuala kuriozaĵo historia; ekstergramatikaj signifoj de *predikato* estis malaktualaj fakaĵoj. Sed kelkaj samtempanoj de Zamenhofo, precipe Charles Sanders Peirce, Gottlob Frege kaj poste Bertrand Russell reprenis la vorton kaj faris ĝin unu el la centraj nocioj de la naskiĝanta matematika logiko. La logikaj signifoj reaktualiĝis, kaj en tre multaj (eble eĉ en plimulto da) lingvoj *predikato* havas nur aŭ precipe la signifon logikan. La konfuzon pligrandigis la laŭmoda apliko de la (logikaj) predikatoj en semantikaj priskriboj de la lingvoj.

Tamen la vorto estas fundamenta, kaj en la esperanta terminaro ĝi restos same plursignifa kaj konfuza, kiel en la terminaroj angla-franca-germana.

Referencoj
----------

1. ↑  El la Kaloĉaja traduko de la rondelo «Printempo» fare de Karolo la 1ª, duko de Orleano. La originalo estas citita en la artikolo pri rondelo sub «Franclingvaj rondeloj»; la Kaloĉaja traduko troveblas en la broŝuro «Kiel verki kaj traduki poemojn», p. 17.
2. ↑  Tradukite el *American Heritage Dictionary*, 5th Edition, 2022.
3. ↑  Dictionnaire Littré, prédicat.
4. ↑  Dictionnaire Littré, attribut

Notoj
-----

1. ↑  La termino **nomo** aperanta en ĉi tiu *nomparto* estas heredaĵo de la latina terminaro gramatika, en kiu la terminoj por deklinacieblaj vortospecoj (do, ne-verboj) entenis la vorton **nomen** (nomo):
*nomen adjectivum* (adjektivo),
*nomen substantivum* (substantivo),
*nomen numerale* (numeralo),
*pronomen* (pro**nomo**). Tia etimologio malmulte sencas por Esperanto aŭ por la angla, tamen ĝi estas internacia kaj tial facile rekonebla por la lingvistoj.
2. ↑  Tiel en Latino, en la germana kaj multaj aliaj lingvoj. Tamen en iuj lingvoj (i.a. en la rusa kaj pola) nomparton oni povas marki per alia kazo.
3. ↑  Sur la
Intervikia paĝo pri la gramatika predikato nun troveblas 22 transskriboj de prædicatum (Predicáu, Predicat, Prädikat…) kaj pli ol 30 terminoj faritaj el hejmlingvaj radikoj.