recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Acumuer** [akuMŬER] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). 

La loĝloko Acumuer mem (1 131 msm) estas en la norda Valo de Acumuer. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Acumuer suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Acumuer oni malaltiĝis ĝis nunaj 11 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo kaj ruinoj de ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Acumuer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814512
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Actitis*** |
| --- |
|  |
| Blankventra tringo, Actitis hypoleucosBlankventra tringo, *Actitis hypoleucos* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Skolopedoj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Genro  |
| ***Actitis***Illiger, 1811 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| *Actitis hypoleucos*
*Actitis macularia* |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Actitis*  |

 |
| v • d • r |

  

**Actitis** estas eta genro de vadbirdoj de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj, kiu enhavas nur du tre similaj specioj de birdoj. Nome 

* Blankventra tringo, *Actitis hypoleucos* aŭ *Tringa hypoleuca*, de Eŭropo kaj Azio, kaj
* Makula tringo, *Actitis macularia* aŭ *Tringa macularia*, de Norda Ameriko

Ili formas apartan grupon inter la specioj kutime nomataj kiel tringoj (Pereira & Baker, 2005) kaj ne estas tre rilataj al kalidrecaj tringoj (Thomas *et al*, 2004). Prahistoria parenco, *Actitis balcanica*, estis priskribita el fosilioj de malfrua Plioceno trovitaj ĉe Varshets, Bulgario.

Tiuj specioj estas ambaŭ etaj migrantaj vadbirdoj, brungrizaj supre kaj blankaj sube, kun diferenciga malalta flugo per rigidaj flugiloj super akvo. La plumaroj estas tre similaj, escepte la diferencigan dumidigadan plumaron de Makula tringo, *Actitis macularia*, kaj supozitaj vaguloj eksterteritoriaj devus esti tre zorge observataj por certigi identigon.

Ambaŭ specioj havas mallongajn flavajn aŭ flavecajn krurojn kaj mezgrandan bekon. Ili ne estas sociaj birdoj kaj estas malofte vidataj en grandaj aroj.

Ili nestas surgrunde kaj ili kutimas ĉeesti fluantan akvon. Tiuj birdoj sin nutras surgrunde aŭ ĉeakve, bekoplukante laŭ rigarda serĉado. Ili povas ankaŭ fluge predi insektojn. Ili sin nutras per insektoj, krustuloj kaj aliaj diversaj senvertebruloj.

Referencoj
----------

* **Pereira**, Sérgio Luiz & **Baker**, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). *Condor* **107**(3): 514–526. DOI: 10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2 HTML resumo
* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC Evol. Biol.* **4**: 28. COI:10.1186/1471-2148-4-28 PDF plena teksto Arkivigite je 2016-04-11 per la retarkivo Wayback Machine

Kroma Materialo
Reklamaĵo en vendejo de Oxxo en Tzeltal en la urbo San Cristobal de las Casas.
**Celtala lingvo**, **Tzeltal** aŭ **Tseltal** estas majaa lingvo parolata en la Meksika ŝtato Chiapas, ĉefe en la municipoj Ocosingo, Altamirano, Huixtán, Tenejapa, Yajalón, Chanal, Sitalá, Amatenango del Valle, Socoltenango, Las Rosas, Chilón, San Juan Cancuc, San Cristóbal de las Casas kaj Oxchuc. Tzeltal estas unu el multaj majaaj lingvoj parolata ĉefe en la orienta regiono de Chiapas, inter kiuj Cocila, Ĉola kaj Tojolaba, inter aliaj. Estas ankaŭ malgrandaj celtalaj diasporoj en aliaj partoj de Meksiko kaj en Usono, ĉefe kiel rezulto de nefavoraj ekonomiaj kondiĉoj en Chiapas.

La areo en kiu Tzeltal estas parolata povas esti dividata en du duonoj per imaga nord-suda linio; okcidente, ĉe Oxchuc, estas la praula hejmo de la Celtaloj, antaŭ la Hispana koloniado, dum la orienta parto estis setliĝinta en la dua duono de la 20-a jarcento. Parte kiel rezulto de tiuj migradoj, dum kiuj la Celtaloj kaj aliaj kulturaj grupoj trovis unuj la aliajn en proksimeco, kvar diferencaj dialektoj de Tzeltal estis priskribitaj: norda, centra (kiel Oxchuc), suda kaj sudorienta, kvankam la sudorienta dialekto estas parolata nur de kelkaj malmultaj maljunaj kaj geografie disaj parolantoj. Ĝi estas viva lingvo kun ĉirkaŭ 371 730 parolantoj en 2005, inter kiuj proksimume 50 000 unulingvuloj.

Referencoj
----------

1. ↑  Laurie Bauer, 2007, *The Linguistics Student's Handbook*, Edinburgh
2. ↑  Polian, Gilles.  (2006) *Éléments de grammaire du Tseltal: Une langue maya du Mexique*. Parizo: L'Harmattan, p. 12. ISBN 9782296009790.
3. ↑  Polian, Gilles.  (2006) *Eléments de grammaire du tseltal: Une langue maya du Mexique*. Parizo: L'Harmatan, p. 12.
4. ↑  Campbell, Lyle.  (1988) *The linguistics of Southeast Chiapas, Mexico*. Provo: Bringham Young UP.
5. ↑   Tzeltal.

Literaturo
----------

* Robinson, Stuart P. (2009). Manual of Spoken Tzeltal. Arkivigite je 2018-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Gilles Polian. (2020). dictionaria/tseltal: Tseltal-Spanish multidialectal dictionary (Version v1.0.1) [Data set]. Zenodo. doi:10.5281/zenodo.3668865


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718857
* NKC: ph899262
 |
**Grafo** **Dénes Andrássy** [dEneŝ andrAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Andrássy Dénes** estis hungara magnato, mecenato, membro de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis György Andrássy.

Dénes Andrássy
Dénes Andrássy naskiĝis la 19-an de novembro 1835 en Hungara reĝlando, en Krasznahorkahosszúrét (nuntempa Krásnohorské Podhradie en Slovakio). Li mortis la 23-an de februaro 1913 en Palermo.

Biografio
---------

Dénes Andrássy post lernado li ekhavis postenon en la ŝtata administrado. En 1866 li edziĝis kaj li ne plu okupiĝis pri administraj taskoj. Li vivis alterne en Graz kaj *Döbling* (nuntempa apartenaĵo de Vieno), kie li famiĝis, kiel mecenato. Post morto de la edzino en 1902 li fondis muzeon pri sia edzino en Krasznahorkaváralja, kaj li senĉese apogis la artojn. Li refondis vilaĝon Szelepka, tial oni nomis la vilaĝon *Dénesújfalu* (=Dénes-nova-vilaĝo).

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

* Kategorio Dénes Andrássy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 421803
* GND: 136355617
* LCCN: no2007125617
* VIAF: 26855039 80714274, 26855039
 |
**Dédestapolcsány** [dEdeŝtapolĉAnj] estas unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Kazincbarcika.

Kastelo de Dédestapolcsány

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 30  km²
* Alto super marnivelo: 209 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1805/20.4873
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 3643
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Dédestapolcsány situas sub piedoj de Bükk, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Ózd kaj Kazincbarcika troviĝas po 20, Miskolc 30 km-ojn.

Historio
--------

Dédestapolcsány naskiĝis en 1950 rezulte de unuiĝo de la subaj vilaĝoj.

### Dédes

La unua mencio devenis el 1221 pri Dédes, pri la fortikaĵo en 1254. La vilaĝo iĝis kampurbo en la 15-a jarcento. La turkoj okupis la fortikaĵon, sed ĝuste dum la ekokupo la hungaroj sukcese eksplodis la fortikaĵon kaŭzanta mortojn de multe da turkoj.

### Bántapolcsány

Tiun vilaĝon oni menciis unuafoje en la 14-a jarcento, apartenanta al fortikaĵo **Dédes**.

En 1969 akvorezervujo nomata "Lázbérc" konstruiĝis, uzata ankaŭ fiŝkaptista lago. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Martiro Sankta Georgo
* kalvinana preĝejo
* ruinoj de la fortikaĵo
* Kastelo de Dédestapolcsány aŭ kastelo de Serényi [ŝerEnji] de 1903

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.dedestapolcsany.hu
* w.gyaloglo.hu
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sanktamarta troglodito** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Trogloditedoj *Troglodytidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Troglodytes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. monticola*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Troglodytes monticola****(Bangs, 1899) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sanktamarta troglodito  |

 |
| v • d • r |

La **Sanktamarta troglodito** (***Troglodytes monticola***) estas specio de birdo de la familio de Trogloditedoj. Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Kolombio, ĉirkaŭ la regiono de la urbo de Sankta Marta, de kie venas la popola nomo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj, kio nomigas la specion en latina scienca nomo kie *monticola* signifas precize *montoloĝanta*. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Kiel ĉe aliaj trogloditoj, tiu ĉi estas ankaŭ malgranda ĝenerale **bruna birdo**, pli malhele supre kaj ĉefe ĉe flugiloj; estas horizontala malhela striado videbla en flugiloj kaj ĉefe vosto. 

Ili manĝas ĉefe insektojn.

Fonto
-----

* BirdLife International 2005. Troglodytes monticola[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.
**Villasbuenas** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Vitigudino en la nordokcidento de la provinco kaj al la Municiparo Centro Duero. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Villasbuenas kaj Barreras, okupas totalan areon de 39,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 198 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Barruecopardo, El Milano, Cabeza del Caballo, Valderrodrigo, Saldeana, Barreras kaj Encinasola de los Comendadores. Ĝi distas 86 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Estas restaĵoj el la Bronzepoko, sed la nuna setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis. Iam estis minado de kvarco por produkti juvelŝtonojn. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752872
 |
**Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Csehimindszent.

Historio
--------

La romanika katolika kirko estis konstruita en la 13-a jarcento, en la 1330-aj jaroj la plurlatera sanktejo estis alkonstruita. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, pli novaj loĝantoj venis ekde 1678. Laŭ dokumento en 1698 la preĝejo jam estis renovigita. Inter 1773-1774 oni konstruis la turon kaj sakristion, interne la galerion laŭ baroko. La orgeno estis farita ĉirkaŭ en 1815, en 1891 kaj 1910 ĝi estis trakonstruita. Inter 1927-1930 nivelo de la planko estis profundigita 1 metron. En 1978 arkeologoj esploris la konstruaĵon, ili trovis enmuritajn mezepokajn pordon kaj fenestrojn. La restaŭrado finiĝis en 1982. La lasta renoviĝo okazis en 2014.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola sur monteto en parko. Antaŭ la kirko estas krucifikso, krome apude estas monumento pri József Mindszenty (1992), fine la golgoto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La enirejo estas tra la turo. La ĉefaltara bildo estas pentraĵo de István Dorfmeister (1729) en 1793. La sekpentraĵo ĉe la altaro estis pentrita en 1982.

Kermeso okazas en la 1-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



La preĝejo
La preĝejo kaj golgoto
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Därstetten (stacidomo). |


**Därstetten** estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Suba Simme-Valo, kaj ek de la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo. Ĝi havis 857 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Därstetten
Därstetten situas ĉe la bordo de la rivero Simme en la supra parto de la Suba Simme-Valo inter Oberwil en Simme-Valo kaj Erlenbach en Simme-Valo. La komunumo konsistas krom el la ĉefvilaĝo mem el la vilaĝoj, kiuj nomiĝas en la loka alemana dialekto *Bäuerten* Weissenburg, Reichenbach kaj Wiler en la valo, kaj Weissenburgberg kaj Nidfluh sur la teraso de la norda valflanko.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Därstetten limas en nordo al Rüeggisberg, Blumenstein kaj Pohlern, en oriento al Oberstocken, en sudoriento al Erlenbach en Simme-Valo, en sudo al Diemtigen, en okcidento al y al Oberwil en Simme-Valo, kaj en nordokcidento al Rüschegg.

Trafiko
-------

La komunumo Därstetten disponas pri stacidomoj en la vilaĝoj Därstetten kaj Weissenburg ĉe la trajnlinio de la kompanio Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo de Spiez al Zweisimmen, kaj la komunumo situas ĉe la kantona ĉefvojo de Spiez al Zweisimmen. En Spiez troviĝas la plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A8.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Därstetten datiĝas el la jaro 1228 kiel *Tarenchat*.

Vidu ankaŭ
----------

* Därstetten (stacidomo)
* Weissenburg (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Därstetten
* Därstetten en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la administra distrikto Frutigen Suba Simme-Valo |
| --- |
| maldekstraAdelboden • Aeschi ĉe Spiez • Därstetten • Diemtigen • Erlenbach en Simme-Valo • **Frutigen** • Kandergrund • Kandersteg • Krattigen • Oberwil en Simme-Valo • Reichenbach en Kander-Valo • Spiez • Wimmis |  |

 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la iama distrikto Suba Simme-Valo ĝis 2009 |
| --- |
| maldekstraDärstetten - Diemtigen - Erlenbach en Simme-Valo - Niederstocken - Oberstocken - Oberwil en Simme-Valo - Reutigen - Spiez - Wimmis |  |

 |

  


* Kategorio Därstetten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sanktaj nomoj de dio estas tre grava parto de la kredosistemo 
en la diversaj viŝnuismaj au vajŝnavaj kredosistemoj. 

En la gaudija vajŝanavismo la nomoj por Kriŝno estas la plej 
gravaj. Grava esenco de tiu kredo estas jena fama eldiraĵo 
kiu devenas el unu de la hinduaj puranoj : 

" harer nama harer nama harer nama eva kevalam kalau nastyeva nastyeva nastyeva gatir anyatah" 

" la nomoj de hari, la nomoj de hari, la nomoj de hari, certe nur ili en tiu tempo ne estas certe ne estas certe ne estas certe celo alia "

En la moderna okcidenta ISKCON-a gaudija vajŝnavismo 
oni propagandis 

" chant Hare Krishna and be happy "
" ripetu Hare Kriŝno kaj estu feliĉa" 

  

kun gluaĵoj kiuj havis la ridantan vizaĝon de Ĵagannath. 

La nomoj de Kriŝnoj estas multaj kaj mi pensas ke la plej
multe uzata estas pli ol cent. Oni faris Kirtan-on sole 
per ripetado de tiuj nomoj kaj ĉefe la nomoj indikas specialan 
ludon aŭ okazon en la vivo de Kriŝno. 

kelkaj ekzemploj estas : 
Kanha infaneca simpligado de Kriŝno;Giridhari...portanto de la monto ; ankaŭ nomo de fama bharatia esperantisto
Radha Raman...plezuriganto de Ŝrimati Radhika;tiu indikas la Ram en la mahamantro;Nanda nandana ... filo aŭ ĝojo de lia patro Nanda ;Jadav ... ano de la jadu-a dinastio Madan Mohan...konfuziganto de la dio de amo;Navanita Ĉor...ŝtelanto de la butero;Ras Bihari... Ludanto en la Ras-Lila;Gopiĵana Vastra Hari...ŝtelanto de la vestaĵoj de la gopi-oj
**Analogaĵo de gonadotropin-liberiga hormono** (**GnLH-analogaĵo**), ankaŭ konata kiel **luteigahormon-liberiga hormona agonisto** (**LHLH-agonisto**) aŭ **LHLH-analogaĵo** estas sinteza peptida drogo modeligita laŭ la homa hipotalama gonadotropin-liberiga hormono (GnLH). GnLH-analogaĵo estas dezajnita por interagi kun la GnLH-ricevanto kaj modifi la liberigadon de la pituitariaj gonadotropinoj FSH kaj LH por terapiaj celoj. Tuj post la eltrovo de GnLH fare de Nobel-laŭreatoj Guillemin kaj Schally, enketistoj provis modifi la GnLH dekapeptidon por sintezi stimulantajn kaj blokantajn variaĵojn. 

Ĉiaj GnLH-analogaĵoj estas kontraŭindikitaj dum gravedeco (gravedeca kategorio X).

Agonistoj
---------

Gonadotropin-liberiga hormona agonisto (GnLH-agonisto) estas analogaĵo, kiu aktivigas la GnLH-ricevanton, rezultigante plian sekrecion de FSH kaj LH. Komence oni pensis, ke agonistoj povus esti uzataj kiel potencaj kaj longdaŭraj stimulantoj de pituitaria gonadotropina liberigado, sed oni baldaŭ eksciis, ke agonistoj, post ilia komenca stimulo – nomita "flagra" efiko - kaŭzas paradoksan kaj daŭrantan falon de gonadotropina sekrecio. Ĉi tiu dua efiko estis nomita "subenregulado" kaj povas esti observita post ĉirkaŭ 10 tagoj. Kvankam ĉi tiu fazo estas inversigebla post ĉeso de la medikamento, ĝi povas esti daŭrigata kiam GnLH-agonista uzado estas daŭrigata dum longa tempo.

Ekzemplo de GnLH-agonisto estas leŭprorelino.

Antagonistoj
------------

Gonadotropin-liberiga hormona antagonisto (GnLH-antagonisto) estas analogaĵo, kiu blokas la GnLH-ricevanton, rezultigante tujan falon de gonadotropina (FSHa, LHa) sekrecio. La GnLH-antagonisto estas ĉefe uzata en envitraj fekundigaj kuracoj por bloki naturan ovuladon.
**Villasandino** [biljasanDIno] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Odra-Pisuerga*. La loknomo *Villasandino* estas etimologie komprenebla kiel *Urbeto de Sendino*, alude al reloĝanto Dorotti Sendino.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 43,714 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 176 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 200 el 1986. 

Demografia evoluo| 1986 |  | 1991 |  | 1996 |  | 2002 |  | 2007 |  | 2012 |  | 2018 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 367 |  | 316 |  | 275 |  | 253 |  | 231 |  | 213 |  | 189 |

  

Ĝi distas 40 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la bordo de la rivero Odra kaj ĉe la nacia ŝoseo N-120.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Villasandino estis fondita fine de la 9-a jarcento fare de la reloĝanto Dorotti Sendino. Ĝi poste pligraviĝis kaj iĝis unu de la brakoj de la Jakoba Vojo kiu iris laŭ la iama romia ŝoseo *Via Aquitania*, nuntempe rekuperata.

Ĝi estis naskoloko de la mezepoka poeto Alfonso Álvarez de Villasandino, kies versoj estis konservataj en la Kanzonaro de Baena. 

Villasandino formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*. La Duko de Infantado, tiam Pedro Alcántara de Toledo y Silva (1729-1790), nomumis la ordinaran urbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de la *Asunción de Nuestra Señora* kaj la lagetoj de Villasandino, kreitaj dum elfosado de konstrumaterialo por la proksima aŭtovojo A-231 en 2002. Poste oni aranĝis ilin kaj nun temas pri malsekejo, kie abundas akvobirdoj kaj aliaj akvobestoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775317
* LCCN: no2003112506
* VIAF: 155118023
 |
**Balatonakarattya** [balatonakaratja] estas malgranda vilaĝo, sed signifaj banloko kaj feriejo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Balatonalmádi, en Distrikto Balatonalmádi. La loknomo signifas: volo de Balatono.

Bordo ĉe Balatonakarattya

Situo
-----

Balatonakarattya situas sur mildaj deklivoj, ĉe norda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely. La feriejo dekomence havas stacidomon.

Historio
--------

En la 19-a jarcento oni komencis konstrui feriajn domojn. La teritorio mem ĉiam apartenis al Balatonkenese En 1910 oni komputis tie 163 homojn. Ankaŭ nun en la vilaĝo loĝas nur somere. En 2005 oni fondis submunicipon. La vera sendependiĝo okazis en 2014, sed la administrado okazas daŭre en Balatonkenese.

Vidindaĵoj
----------

* Iama ulmo, kiu longe montris por la fiŝistoj limon de la departemento. Nun ĝi estas nur ligno-restaĵo, tamen monumento. La arbo mise havas legendon pri Francisko Rákóczi la 2-a.

Fontoj
------

* hungare
* Arkivigite je 2014-04-07 per la retarkivo Wayback Machine hungare

* Kategorio Balatonakarattya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Andor Jánossy** [jAnoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jánossy Andor** estis hungara agronoma inĝeniero, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1970).

Andor Jánossy  naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1908 en Szombathely. Li mortis la 4-an de majo 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Andor Jánossy frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1926-1930, poste li eklaboris en Nyírbátor. En 1933 li doktoriĝis, poste li eklaboris en ŝtata bieno en Mezőhegyes. Baldaŭe li ekhavis postenon en oficejo, baldaŭe en la ministerio, fine en instituto. Ekde 1965 li instruis en ĉeflernejo en Debrecen. Li okupiĝis precipe pri novaj semogenoj kaj li longe redaktis fakrevuojn, ekzemple *Acta Agronomica*. Li ricevis memormedalon en 1972.

Memorigiloj
-----------

* premio "Jánossy Andor" fondita en 2008

Verkaro (elekto)
----------------

* *A szovjet agrárpolitikája*, (1933)
* *Vetőmagtermesztés,* (1951)
* *A vöröshere termesztése és nemesítése*, (1963)
* *A Vicia-fajok termesztése és nemesítése: Bükkönytermesztés,* (1971) (kune kun aliaj)

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 443501
* GND: 1204083428
* LCCN: n83181152
* VIAF: 5347873
* ISNI: 0000 0001 1588 8557
* NKC: xx0080719
 |
Pri la komunumo
---------------

**Dänikon** estas komunumo en la distrikto Dielsdorf, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1789 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. (Ne miksu Dänkoen en Kantono Zuriko kun Däniken en Kantono Soloturno.)

Geografio
---------

Dänikon situas en la Furtvalo, sude de la montoĉeno Lägern, nordokcidente de la urbo Zuriko kaj okcidendte de la Flughaveno Zuriko. Okcidente ĝi limas al Hüttikon, norde al Otelfingen, nordoriente al Buchs ZH kaj oriente al Dällikon. En la sudo la monto Altberg formas la limon al la komunumo Oetwil ĉe Limato.

Trafiko
-------

Per aŭtobusoj Dänikon estas bone ligita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio. La stacicomo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj en Otelfingen ankaŭ troviĝas proksime de la komunumo, krome estas facila aliro al la aŭtoŝoseoj A1 kaj A4 (norda ĉirkaŭiro de Zuiko).

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Dänikon datiĝas el la jaro 1130 kiel Täninchoven.

En la jaro 1468 la urbo Zuriko aĉetis la regejon Landenberg-Greifensee, al kiu apartenis tiutempe Dänikon. Zuriko atribuis la komunumon al la supervoktejo Regensberg. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la komunumo fariĝis parto de la distrikto Distrikt Regensberg kaj poste de Dielsdorf.

Ĝis la jaro 1843 la vilaĝoj k*Dänikon* kaj *Dällikon* formis unu solan politikan komunumon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Dänikon
* Dänikon en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Dänikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dielsdorf |
| --- |
| Bachs • Boppelsen • Buchs ZH • Dällikon • Dänikon • **Dielsdorf** • Hüttikon • Neerach • Niederglatt • Niederhasli • Niederweningen • Oberglatt • Oberweningen • Otelfingen • Regensberg • Regensdorf • Rümlang • Schleinikon • Schöfflisdorf • Stadel ĉe Niederglatt • Steinmauer • Weiach |  |

 |
**Andor Gerőfy** [gerOfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerőfy Andor** estis hungara aktoro, teatrestro. Liaj nomvariantoj estis *Gerőfi, Gerőffy,* lia edzino estis Ilka Petrovics.

Andor Gerőfy  naskiĝis la 10-an de oktobro 1849 en Székesfehérvár, li mortis la 21-an de junio 1892 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Andor Gerőfy frekventis gimnazion en Pest (urbo), poste li akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1870. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Gyula Miklósy en Buda. En la sekva jaro li jam apartenis al trupo de Szeged, kie li edziĝis. En 1876 li iĝis teatrestro de Szatmárnémeti. En la sekvantaj jaroj lia trupo prezentis spektaklojn en pluraj hungaraj urboj (ekzemple en 1877 en Pécs, en 1880 en sia naskiĝurbo, en 1883 en Miskolc). Kelkfoje li estis ankaŭ reĝisoro.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Hamleto - titolrolo
* Szigeti J.: *Mátyás király* - titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Ferdinand

Elektitaj trupanoj
------------------

* Jenő Gáspár (aktoro)
* Margit Hunyady
* Anna Lukács
* Lajos Mészáros (aktoro)
* József Szeles

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Andor Gerőfy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Anakruzo en ĥoralkomponaĵo „Valet will ich dir geben" de Johann Sebastian Bach - BWV 736 (anakruzo ruĝmarkite)  Play
**Anakruzo** aŭ **antaŭtakto** en la muziko estas la komenco de muzika frazo kun unu aŭ pluraj mallongaj, plejofte malakcentataj notoj antaŭ la komenco de la unua (kutime akcentata) tempo en takto. Male al tio en la ĵazo oni ofte pli forte akcentas la anakruzon ol la cefan takton. Jam en la klasika epoko Jérôme-Joseph de Momigny (1762–1842) rigardis la anakruzon kiel preferata elemento de la frazigo, akcentante ĝin.

En kantoj la anakruzo servis en tio, interharmoniigi la vortan akcentadon kaj la muzikan takton. Sennombraj kantoj komencas per anakruzo, ekz.:

* *Das* **Wan**dern ist des Müllers Lust (Germanio)
* *Pe***ra** stous, pera kambous (Grekio)
* *A***las**, my love, you do me wrong (Anglio)
* *Pe***tit** papa noël (Francio)

(anakruzo *kursive*, unua akcento **diklitere**)

Laŭtradicie oni notas la lastan takton de muzikaĵo tiel, ke ĝi kune kun la anakruzo rezultigas plenan takton, tio signifas, ke oni plimallongigas je la longeco de la anakruzo.

* Kategorio Anakruzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dénes Farkasfalvy** [dEneŝ farkaŝfalvi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkasfalvy Dénes** estas hungara cisterciano, katolika pastro, abato, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Dénes Farkasfalvy naskiĝis la 23-an de junio 1936 en Székesfehérvár, li mortis la 21-an de majo 2020.

Biografio
---------

Dénes Farkasfalvy lernis en sia naskiĝurbo, poste en abateja gimnazio en Pannonhalma, pli poste li studis juron en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Intertempe li aliĝis al la cistercianoj en 1955 en Zirc. Li interrompis la studadon dum la hungara revolucio de 1956 kaj li disidis al Romo. Li finis siajn studojn en it:Pontificio ateneo Sant'Anselmo. Li pastriĝis en Lilienfeld en 1961, en la sekva jaro li doktoriĝis en Romo. Li estis sendita al Dallas (Teksaso), kie ĵus establiĝis cisterciana abatejo. En 1965 li akiris pedagogian diplomon en Dallas, poste li ekinstruis en la gimnazio, iom poste ankaŭ en la universitato. Li emeritiĝis en 2012. Li ricevis premiojn en 2010 kaj 2012.

Lia disertaĵo
-------------

* *L’inspiration de l’Écriture Sainte dans la théologie de saint Bernard* (1964)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *La conoscensa di Dio secondo San Bernardo* (1975)
* *A Római levél* (1983)
* *Bevezetés az újszövetségi szentírás könyveihez* (1994)
* *Istenélmény a Zsoltárokban* (2003)
* *Himnuszok* (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679948
* GND: 142621196
* LCCN: n83176592
* VIAF: 287861309
* ISNI: 0000 0001 1700 0005
* SUDOC: 132953560
* NLA: 63539573
* ICCU: SBLV037509
 |
**INCZE Andor** (ince) estis rumanuja hungara geografo naskita en Koloĵvaro la 25-an de februaro 1911 kaj mortinta en Kluĵo la 9-an de januaro 1986.

Biografio
---------

La mezlernejon Incze finis en sia nasiĝurbo (1928) kaj li havigis diplomon de instruisto pri geografio-geologio tie kaj en universitato germana de Prago (1936). Li doktoriĝis en 1942 en Universitato de Koloĵvaro (*A magyar természeti földrajz fejlődéstörténeti vázlata*). Li instruis en rumana gimnazio Gh. Bariţiu (1940–44), samtempe li estis universitata asistanto (1943), adjunkto (1945), poste lekciisto en Universitato Bolyai (1948) kaj Universitato Babeş–Bolyai (1959) ĝis sia pensiiĝo (1976). Li publikis en *Erdélyi Múzeum*, *Revista Ştiinţifică "V. Adamachi"*, *Revista Geografică Română*, *Földrajzi Közlemények*, *Studia Universitatis Babeş–Bolyai* kaj en aliaj fakrevuoj. En revuo Korunk li publikis la studojn *Arábia kőolajtelepei*, 1957; *A monopóliumok és a nemzeti függetlenség*, 1958; *A francia finánctőke birodalma*, 1958; *Egy szuperkartell alapítása, működése és bomlása*, 1959; *A monopóliumok hálójában*, 1962; *Algéria a független államalapítás küszöbén*, 1962).

Volumoj
-------

* *America de Nord. Geografie fizică* (univ. lernolibro, 1968);
* *America Centrală şi America de Sud*. Geografie fizică (univ. lernolibro, 1968).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
La **Kardaŝeva skalo** mezuras la teknologian nivelon de civilizacio. Tion unue proponis soveta astronomo Nikolaj Semjonoviĉ Kardaŝov, ruslingve Николай Семёнович Кардашёв, en la jaro 1964.
Die Fähigkeit der Menschheit, Energie zu nutzen, stieg in der Geschichte an. Im letzten Jahrhundert stieg die Menschheit auf der Kardaschow-Skala daher von etwa 0,582 auf etwa 0,72.
La ebleco de la homaro, uzi energion, kreskis dum sia historio. Dum la pasinta jarcento la homaro altiĝis sur la kardaŝeva skalo de ĉirkaŭ 0,582 al ĉirkaŭ 0,72.

En sia baza formo la skalo havas tri kategoriojn, en kiujn civilizacioj estas klasigitaj laŭ ilia produktado aŭ uzado de energio.

Tipoj de Civilizacioj
---------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Tipo | Priskribo | Vatoj haveblaj |
| 0 | Ĝi ekutiligas planedajn rimedojn, sed ne havas la teknologion kaj rimedojn por regi ilin. | < 1016 W |
| I | Ĝi utiligas la povon de tuta planedo kaj koloniis plejparton da la sunsistemo. | ĉ. 1016 ~ 1017 W |
| II | Ĝi utiligas la povon de tuta stelo, kiel ekzemple, la universo de *Star Trek*. | ĉ. 4 × 1026 W |
| III | Ĝi utiligas la povon de tuta galaksio, kiel ekzemple, la serio *Foundation* de Isaac Asimov, kaj *Star Wars*. | ĉ. 4 × 1037 W |

  

La Tera civilizacio taksiĝis ĉirkaŭ Tipo 0,7 en la Kardaŝeva skalo, inter Tipo 0 kaj Tipo I. Verŝajne, la vera Kardaŝeva valoro estas malpli ol tiu nombro. Usona astronomo kaj astrobiologo Carl Sagan uzis la arbitran formulon en la jaro 1973 por tiu takso por K, la Kardaŝeva valoro:

  

{\displaystyle K={\frac {\log \_{10}{W}-6}{10}}}

Notoj
-----

1. ↑  Kardashev, Nikolai (1964). "Transmission of Information by Extraterrestrial Civilizations", *Soviet Astronomy* (PDF) **8**, p. 217.

Fonto
-----

* Kaku, Michio. *Hyperspace*. Novjorko, Usono: Bantam Doubleday Dell Publishing Group, Inc. 1995.

Eksteraj ligiloj
----------------

Referenco: raporto de la klubo de Romo
**Andor LÁZÁR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lázár Andor** estis hungara politikisto, ministro, advokato.

Memortabulo pri Andor Lázár
Andor Lázár  naskiĝis la 8-an de marto 1882 en Pápa. Li mortis la 12-an de junio 1971 en Leányfalu.

Biografio
---------

Andor Lázár frekventis kolegion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en 1903 en Universitato de Budapeŝto. Post longaj studvojaĝoj en 1906 li eklaboris kiel advokato. En la fruaj 1930-aj jaroj li komencis politikadi. En 1931 li estis elektita parlamento, krome li estis subministro. Inter 1932 kaj 1938 li estis ministro pri justico, poste li denove estis advokato ĝis 1950. Inter 1951-1953 li estis deportita al provinco.

Elektitaj libroj
----------------

* *Gazdaságpolitikai tanulmányok*
* *Ausztria pénzügyei a XIX. század elején*
* *Az osztrák devalváció*
* *Német és lengyel devalváció*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Andor Lázár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504040
* GND: 121957594
* LCCN: n97020802
* VIAF: 77185189
* ISNI: 0000 0000 7866 1969
 |
**Sadismo** estas psiĥoseksa perturbo, kiam la persono atingas seksan kontentiĝon, se li/ŝi kaŭzas doloron je alia(j) persono(j). La esprimo venas el nomo de la 18-a jarcento franca verkisto Markizo de Sade, ĝin elformis en fino de la 19-a jarcento la germana psiĥologo Richard von Krafft-Ebing. La markizo detale priskribis tiujn seksajn kutimojn, kiujn li mem praktikis. 

La sadismo ofte pariĝas kun masoĥismo, kiu estas malo de la sadismo (sadomasoĥismo). Ĉe masoĥismo, la suferita doloro kaŭzas seksan ekscitiĝon. Plimulton de la malsanuloj karakterizas ambaŭ perturbo. La sadisto ne ĉiam serĉas por si maŝohistan partneron, ĉar la kontraŭado, subiteco de la viktimo povas esti por li/ŝi ĝoj-fonto.

La grando de sadisma perforto varias de milda doloro kaŭzita per seksa ludo ĝis brutaleco kaŭzanta gravan vundiĝon aŭ eĉ morton. 

La kontentiĝon, seksan ĝojon de la sadisto kaŭzas ne tiel la dolorigo de la viktimo, sed ties pŝiĥa sufero, subiteco kaj humiligo.

Vidu ankaŭ
----------

* Sadomasoĥismo
* Leopold von Sacher-Masoch

* Sadismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Balboa** estas unu el la svingodancoj. Kune kun *Lindy Hop*, *West Coast Swing*, *Blues*, *Boogie-Woogie* kaj iuj aliaj ĝi formas familion de dancoj, kiuj devenas el 1920-aj - 1930-aj jaroj de Usono. Kontraŭ plimulto de ĉi tiuj stiloj, kiujn oni povis nomigi 'nigrulaj dancoj', balboa devus esti nomita 'blankula danco'. Tamen, uzado de svinga muziko kaj interŝanĝo de movoj kun aliaj svingodancoj tre frue farigis balboan tipa svingodanco. En komenco oni dancis ĝin nur en fermita pozicio, sed poste aldoniĝis movoj en malfermita pozicio, tiel nomata *Ball Swing*. La nomo devenas de Balboa duoninsulo en Los Anĝeleso, kies dancejoj havis tro malmulte de spaco por danci pro multeco da dancistoj. Do, necesis inventi la stilon, kiun oni povus danci en tre fermita pozicio.

La ĉefa kontakto okazas en supra parto de korpo. La gvido estas tre mallonga. Danke al tio la danco povas esti dancata en rapida muziko.

Vidu ankaŭ
----------

* Apartigilo de Balboa ĉe Balboo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La dancotendaro Balboa On The Promenade  Arkivigite je 2012-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
* La dancotendaro Berlin Balboa Weekend
* La dancotendaro Herrang Dance Camp  Arkivigite je 2005-12-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Balatonendréd** [balatonendrEd] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Siófok.

Panoramo de Balatonendréd
Blazono de Balatonendréd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 40 km²
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 8613
* Telefonprefikso: 84

Situo
-----

Balatonendréd situas fine de sakovojo el Zamárdi sur mildaj deklivoj. La Balatono estas proksime ĉe Zamárdi.

Historio
--------

La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1082 en formo *villa Endredes*. La kampoj apartenis al diversaj ekleziuloj. Dum la turkoj fortikaĵo defendis la regionon. En la 18-a jarcento ŝvaboj alvenis. En 1948 kolĥozo formiĝis.

Balatonendréd apartenas al vinregiono de Balatonboglár.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1772 en loko de fortikaĵo, turo alkonstruiĝis en 1821
* skulptaĵo pri Sankta Triunuo
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1993

Famuloj
-------

* En Balatonendréd (tiam Endréd) naskiĝis juristo Lajos Hőke.
* En Balatonendréd naskiĝis agronomo István Pacs.

* Kategorio Balatonendréd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fumnebulo super Santiago, Ĉilio
**Fumnebulo** (angle *smog*) estas miksaĵo de fumoj, nebulo kaj diversspecaj poluaĵoj, formiĝanta dum iaj klimataj kondiĉoj en la atmosfero de grandaj, precipe industriaj urboj.

Fumnebulo estas plej ofte kaŭzita de industrio kaj trafiko, sed foje ĝi havas naturan kaŭzon, kiel sabloŝtormo aŭ vulkana erupcio, kiuj blovas polvon kaj sablon en la aeron.

La esprimon uzis unuafoje plej verŝajne H. A. Des Voeux en 1905 por priskribi la atmosferon super britaj urboj. La angla vorto *smog* disvastiĝis en 1911, post kiam Des Voeux pretigis fakopinion por Manchester-a konferenco de la Brita Fumolimiga Ligo, pri la *smoke-fog* (fumo-nebulo) de aŭtuno 1909 en Glasgow kaj Edinburgh. Tiuj fumnebuloj mortigis pli ol 1000 homojn.

Tipoj
-----

La fumnebulo havas du bazajn tipojn: la sulfura kaj la fotokemia fumnebulo.

### Sulfura fumnebulo

La sulfuran fumnebulon kaŭzas sulfur-oksidoj de hejtiloj. La alta vaporenhavo kaj la en la aero ŝvebantaj korpuskloj igas tiun formon danĝera.

### Fotokemia fumnebulo

La fotokemian fumnebulon kaŭzas la trafiko.

Vidu ankaŭ
----------

* elektrosmogo
* Brumo
* Nebulo
* Suna nebulo
* Fumo
* Haladzo

* Fumnebulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fumnebulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sadikabad** aŭ **Sadikurbo** (urdue صادق آباد) estas urbego en provinco Sindo (Pakistano), en kantono de Rahim Jar Ĥan, kie ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.

Moskeo en Sadikabad

Bazaj informoj
--------------

* areo: 30 km²
* supermara alteco: 81 m
* loĝantaro: 239 677 (2017)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 64350
* telefonkodo: 068

Geografio
---------

Sadikabad situas en la centra parto de la lando sur ebenaĵo ĉe la limo inter Sindo kaj Panĝabo. Rahim Jar Ĥan troviĝas 21, **Karaĉio** 493, Lahoro 545, Peŝavaro 648, Rawalpindi 651, **Islamabado** 664 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Laŭ arkeologoj Sadikabad estis en la sama loko, sed neniu scias, kiam ĝi estis fondita. La fervoja linio dum la brita dominado multe helpis al la urbo. Post la brita konkero en 1849 la grundo estis irigaciita. Dum la sendependiĝo granda parto de hinduoj translokiĝis al la alia nova ŝtato Barato, samtempe alvenis muslimoj el Barato.

La sama moskeo en Sadikabad

Ekonomio
--------

Sadikabad estas industria kaj agrikultura urbo. Ĉirkaŭ Sadikabad mankas vilaĝoj, estas nur kampoj kun densaj irigaciaj kanaloj. La fekunda grundo produktas tritikojn, kotonojn, sukerkanojn, oranĝojn. En la urbego oni produktas sterkojn, teksaĵojn kaj medikamentojn, 3 sukermuelejoj kaj aliaj uzinoj funkcias.

Loĝantaro
---------

Inter 1998 kaj 2017 la averaĝa jara loĝantarkresko estis 2,7%, pli alta, ol la nacia mezumo.

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 37 121 | 63 935 | 144 391 | 239 677 |

Interno de la moskeo

Trafiko
-------

Sadikabad situas laŭ la arteriaj fervojo kaj aŭtovojo Karaĉio-Lahoro. La plej proksima flughaveno funkcias en Rahim Jar Ĥan.

Klimato
-------

En Sadikabad la averaĝa temperaturo estas 25 °C. La plej varma monato estas majo kun 35 °C, la plej malvarma januaro kun 14 °C. La jara precipitaĵo estas 264 mm. En ĉiu monatoj pluvas, tamen inter oktobro-januaro nur po 1 milimetro. La musono kulminas septembre kun 99 milimetroj.

Vidindaĵoj
----------

* centra moskeo

Fontoj
------

* WikiTrans
**Balaĵer** hungare **Balazsér** [balaĵEr] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove, en municipo de Janoŝi. La historiaj slavaj loknomoj estis Белашей [belaŝej], Белашієво [belaŝievo].

48° 14′ 47″ N 22° 36′ 31″ O﻿ / ﻿48.24639 °N, 22.60861 °O﻿ / 48.24639; 22.60861 (mapo)Koordinatoj: 48° 14′ 47″ N 22° 36′ 31″ O﻿ / ﻿48.24639 °N, 22.60861 °O﻿ / 48.24639; 22.60861 (mapo)

Situo
-----

Balaĵer situas sur ebenaĵo laŭ traira flankovojo, laŭ rojo. Berehove troviĝas je 7 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1323. En 1567 armeo de la Habsburgoj detruis la komunumon. Balazsér apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo rehungariĝis inter 1938-1945 laŭ la unua Arbitracio de Vieno. Ekde 1945 Ivanovka/Balaĵer apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Inter 1967–1993 la ukrainoj nomumis sian vilaĝon **Іванівка** [ivanivka]. En 2001 vivis tie 810 loĝantoj, (737 hungaroj).

Vidindaĵoj
----------

* nun kalvinana preĝejo el la 15-a jarcento, en 1801 trakonstruiĝis kaj turo alkonstruiĝis
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1897

Fontoj
------

* ukraina, hungara kaj germana paĝoj
* Wikimapia

* Kategorio Balaĵer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Heinrich Vogt** (naskiĝis la 5-an de oktobro 1890 en Gau-Algesheim, mortis la 22-an de januaro 1968 en Hejdelbergo) estis germana astronomo

Li komencis lerni pri astronomio en 1909 kun Max Wolf en la
Universitato de Hajdelbergo, tie li malkovris la asteroidon *735 Marghanna*
la 9-an de decembro 1912.

La unua mondmilito ĉesigis lian lernadon, kiun li kompletigis nur en 1919. Li
donis sian inaŭguran lekcion "*Entwicklung der Sterne*" (*evoluo de la steloj*)
en 1921. En 1926 li estis nomumita asociata profesoro en Hejdelbergo kaj komencis
astronomajn observadojn en la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

En 1929, li estis profesoro en la universitato de Jena kaj direktoro de la
Observatorio de la Universitato de Jena de 1929 ĝis 1933.

En 1931, li aniĝis al la nazia partio, kaj fariĝis "*Politischer Leiter*"
(politika gvidisto) kaj delegito de la lokala distrikto de la NSDAP en la Universitato
de Hajdelbergo. En 1933 li rekrutiĝi en la *Sturmabteilung* kun la rango de
*Obersturmführer*.

Li revenis al la Universitato kiel instruisto en 1933, kie li estis postanto de
Max Wolf post ties morto en enj 1932. De 1933 ĝis 1945 li estis direktoro
de la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuh.

En 1945, li estis eksigita de sia posteno de direktoro de la observatorio, sed gardis
sian katedron en la universitato, ĝis sia emeritigo en 1957.

Oni donis lian nomon al la asteroido 1439 Vogtia.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  JPL Small-Body Database Browser 1439 Vogtia (1937 TE) (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Heinrich Vogt (astronomo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* germane Biografio Arkivigite je 2010-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
Insulo Sado
La insulo **Sado** (japane 佐渡島, elparolita: *Sado-ga-ŝima*) troviĝas ĉirkaŭ 60 km nordokcidente de la urbo Niigata en la gubernio Niigata en la japana maro. Ĝia surfaco estas ĉirkaŭ 900 km². La pejzaĝon karakterizas vulkanoj, la plej alta monto estas pli ol 1000 m alta. La loĝantoj nombras ĉirkaŭ 70.000, kaj jare preskaŭ unu miliono da turistoj vizitas la insulon.

En 2004, municipoj de la urbo kuniĝis en la urbon Sado. Antaŭ la kuniĝo, ekzistis la urbo Rjocu, urbetoj Aikaŭa, Kanai, Saŭata, Hatano, Mano, Hamoĉi, Ogi, vilaĝoj Niibo kaj Akadomari.

La internacie fama Taiko-tamburgrupo Kodo devenas de Ogi-urbeto en la sudo de la insulo.

Historio
--------

Tra jarcentoj la insulo estis rifuĝejo por politikaj persekutitoj, inter ili la imperiestro Juntoku, la pastro Nichiren kaj Zeami, Noo-aktoro kaj aŭtoro.
En la jaro 1601 oni malkovris oron; en la tiam malfermitaj minoj laboris ĉefe punkaptitoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vojaĝrakonto pri Sado germane
* Kodo-muzikgrupo (japane/angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 122454
* GND: 4487549-6
* VIAF: 247822258
* NDL: 00634839
* NKC: ge931679
 |
Konektelektroŝipo en Francio. Atentu la kontaktan lineon.
Promenaj akumulatoraj elektroboatoj
**Elektra akvoveturilo** estas surakva aŭ subakva transporta rimedo, kies movilo estas funkciata de elektra motoro. Al elektraj akvoveturiloj apartenas elektroŝipo, elektroboato, akva elektroskotero ktp.

Elektroenergiaj fontoj
----------------------

Elektroenergiaj fontoj por akvoveturila movmotoro povas esti diversaj:

* Interna eksplodmotoro. Tiajn akvoveturilojn oni nomas dizelelektroŝipoj, kiujn oni iufoje konsideras tipo de motorŝipo.
* Interna turbina motoro. Tiajn akvoveturilojn oni nomas turbinelektroŝipoj.
* Atoma elektra instalaĵo. Tiajn akvoveturilojn oni nomas atomŝipoj.
* Ekstera elektrofonto. Ekz. en Francio, en unu el partoj de la kanalo StQuentin, ekspluatiĝis konektelektroŝipoj, ricevataj elektroenergion de la dudrata kontakta lineo simile al tiu de trolebusa.
* Akumulatoroj. Konekse al malgranda kapacito de akumulatoroj, tiaj akvoveturiloj ekspluatiĝas praktike nur amuzcele.
* Sunpaneloj. Tiaj akvoveturiloj plej ofte estas negrandaj, kaj ĝis nun ili plejparte ne eliris el eksperimenta stadio. Laŭ la stato de 2007 la plej granda komerca akvoveturilo kun sunpaneloj estas 150-loka katamarano MobiCat.

Avantaĝoj kaj malavantaĝoj
--------------------------

Ĉefaj avantaĝoj de la elektra motoro estas ebleco rapide kaj senŝtupe ŝanĝi rapidecon kaj direkton de rotacio de movilo (kio plibonigas manovrecon), malalta nivelo de bruo kaj vibro (kio gravas por pasaĝeraj akvoveturiloj). Krome en la dizelelektroŝipoj la dizela motoro funkcias en pli bonaj kondiĉoj (egalrapida rotacio) ol en la dizelŝipoj, kio malgrandigas konsumon de brulaĵo kaj plilongigas tempon de funkciado de la motoro.

Al malavantaĝoj de la elektraj akvoveturiloj apartenas relativa malsimpleco de elektra instalaĵo.

* Kategorio Elektra akvoveturilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)