recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**PAPP József** (21-a de aprilo 1914, Debrecen – 1978 per pulmospasmo)

Laŭprofesie li estis seruristo, mekanikisto. Dum siaj lastaj laborjaroj antaŭ pensiiĝo, li estis fakinstruisto de metilernantoj. Li engaĝis sin al la socialisma movado. En la fabriko MGM (Hungara Rullagro-Uzino) en Debrecen, kie li laboris tra longaj jaroj li agadis kiel sekretario de ÜB (Uzina Komitato de Sindikato).

Li verŝajne eklernis Esperanton en la jaro 1930, en la kulturhejmo laborinta en la urbodistrikto Csapó (Ĉapo’) de Debrecen. 
Lia rolado en la loka Esperanto-movado ne ŝiriĝis dum la unua duono de la 1950-aj jaroj, kiam Esperanto estis devigite silentanta. Kiel aliaj memkonsciaj sindikatanoj li ne ĉesis agadi persone en la internacia Esperanto-movado. En tiuj jaroj esperantistoj regule kunvenadis en la klubejo „Flugilhava Rago" de la lokaj fervojistoj, en la strato Hunyadi (poste placo Petőfi). Tiam okazis amiketosaj grupkunvenoj en la klubejo de la lokaj fervojistoj, kiujn regule ĉeestis s-anoj Ambrus TÓTH kaj László Tóth, István Huszár, Kálmán Papp kaj multaj aliaj el la pionira periodo de la loka Esperanto-movado.

En majo 1956 refondiĝis la Esperanto-rondo fervojista sub la nomo „Paco kaj Amikeco". Kontribuintoj estis d-ro Géza Berki, d-ro József Mátéffy, fondintoj: Lajos Takács, János Csongrádi kaj László Orgován, krom la fratoj TÓTH.

Kiel membro kaj fine kiel kasisto de la grupo „Paco kaj Amikeco", József PAPP plenumis plurajn taskojn movadajn. Tra jaroj li gvidis Esperanto-kursojn por komencantoj, plej ofte en baza lernejode la urbodistrikto Téglás de Debrecen. Li ĉiam partoprenis la gravajn eventojn de la loka Esperanto-movado, ekzemple en junio 1959 en Orient-Hungarlanda Esperanto-Renkontiĝo, en 1966 en la postkongreso de la UK budapeŝta en Debrecen. En la jaro 1968 li – kun siaj edzino kaj filino – ĉeestis Klaipedan kun la esperantista kulturrondo (koruso) de la fervojista fakgrupo, kies granda sukceso eĥiĝis tra jaroj.

Lia filo estis Tibor Papp, iama redaktisto de Debrecena Bulteno.

El Debrecena Bulteno, n-ro 81, aprilo 1994.
**Géza Szénási** [sEnAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szénási Géza** estis hungara ĉefprokuroro, ambasadoro.

Géza Szénási naskiĝis la 23-an de novembro 1919 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de februaro 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Szénási doktoriĝis el ŝtatscienco en Reĝa Universitato Péter Pázmány en 1943. Post fino de la milito li estis policano kaj aliĝis al la komunistoj. En 1951 li akiris plian fakdiplomon, poste li estis juristo en ŝtata entrepreno. Post fiasko de la Hungara revolucio de 1956 li tuj aliĝis al la Hungara Socialista Laborista Partio, poste li estis la ĉefa prokuroro 19 jarojn, poste ekde 1975 li estis ambasadoro en Sofio ĝismorte. Li ricevis premiojn inter 1948-1960.

Lia libro
---------

* *A törvényesség őrhelyén* (1958)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708471
* VIAF: 306419183
 |
**Géza Starmüller,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Starmüller Géza** estis hungara pentristo, arkitekto.

Géza Starmüller  naskiĝis la 23-an de junio 1931 en Emőd kaj mortis la 30-an de januaro 2022.

Biografio
---------

Géza Starmüller frekventis lernejojn grandparte en Miskolc, sed post la 2-a mondmilito la familio translokiĝis al Transilvanio, tial la juna Géza finis hungaran lernejon en Satu Mare en Rumanio. Li akiris diplomon en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu en Cluj en 1955. Liaj plej gravaj instruistoj estis Tibor Kádár (n. 1919) kaj Tibor Erdős. Post siaj studoj komence li estis etnografo, poste muzeologo, fine arkitekto, sed li havis tempon ankaŭ pentradi (li estis pejzaĝisto). Li ricevis hungaran premion en 2010. Li havis edzinon, kiu naskis sesfoje.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Cluj, Stuttgart, Satu Mare

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Cluj, Bukareŝto, Târgu Mureș

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Remetemező
* Várad környéki táj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Géza Starmüller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616996
 |
**József Pataki** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pataki József** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Piha*, lia familia nomvarianto estis *Pataky* [pataki].

József Pataki  naskiĝis la 4-an de marto 1875 en Apácapuszta, li mortis la 9-an de aŭgusto 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Pataki interrompis la lernadon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1895 kaj li lernis plu en Teatra Akademio, kie li akiris diplomon en 1898. Liaj ĉefaj instruistoj estis Ede Újházi kaj Imre Császár. Post la diplomo li debutis en Szatmár, baldaŭ li sekvis migran trupo de Albert Kövessy, poste li apartenis al diversaj teatroj aŭ migrantaj trupoj en provinco. Li havis rolojn en Budapeŝto ekde 1912, en la sekva jaro li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1914 lia kontribuo pri historio de la hungara teatro atingis premion en konkurso, en la sekvaj jaroj li ofte verkis artikolojn pri la teatroj. Li instruis ankaŭ en la menciita akademio depost la 1-a mondmilito. En 1925 li ricevis la taskon establi muzeon pri la Nacia Teatro, post 2 jaroj li estis ankaŭ ties bibliotekisto. Lastfoje li estis en scenejo de Nacia Teatro en 1944, poste li retiriĝis.

Li ricevis premiojn en 1914 kaj 1917. Li edziĝis en 1921, baldaŭ li havis 3 gefilojn.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare: Hamleto - pastro
* Imre Madách: *Mózes* - faraono
* József Katona: *Bánk bán* - banuso Petúr
* Ferenc Herczeg:
	+ *Árva László király* - Jeremiás
	+ *Dolovai nábob lánya* - armea kuracisto
	+ *Ocskay brigadéros - Ocskay, az oroszlánbüszkeségű brigadéros*
	+ *Bizánc* - Giovanni
	+ *A fekete lovas* - Sándor Rózsa
* Ede Szigligeti:
	+ *Csikós* - Márton
	+ *A cigány* - kamparano
	+ *Liliomfi - profesoro*

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Tamás Úrfi kalandjai* (1918)
* *Hol van a kisködmön?* (1928)
* *Kalotaszegi Madonna* (1943) – kuratoro
* *Déryné* (1951)

Lia libro
---------

* *A magyar színészet története 1790-1890* (Historio de la hungara teatro 1790-1890) (1922)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2010-03-25 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
**Lavinia Soo-Ji Meijer** (Sud-Koreio, 12-an de februaro 1983) estas nederlanda harpistino.

Biografio
---------

Lavinia Meijer naskiĝis en Sud-Koreio kaj venis kiel dujarulino ĉe siaj adoptgepatroj en Nederlando. Ŝi elkreskis en Arnhemo kaj tie trapasis la Urban Gimnazion. Je naŭjara aĝo ŝi komencis ludi harpon kaj du jarojn pliposte ŝi estis akceptita al la sekcio *junaj talentuloj* de la Utreĥta Konservatorio ĉe Erika Waardenburg. Ŝi akiris diplomojn Bakalaŭro de Muziko kaj Magistro de Muziko, ambaŭ kun laŭdo, en respektive 2003 kaj 2005 je la konservatorioj de Utreĥto kaj Amsterdamo.

Dum konĉerto en 2011

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685818
* GND: 1022551612
* LCCN: no2009155352
* VIAF: 101462989
* ISNI: 0000 0000 7175 998X
* BNF: 16914968t
* MBA: 2d8effcb-fc2e-4f7e-b423-776392d06b1b
 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Lavinia-Meijer je Discogs.com
* Lavinia Meijer je Last.fm

* Kategorio Lavinia Meijer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Géza Toldi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Toldi Géza** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Tunigold.*

Géza Toldi naskiĝis la 11-an de februaro 1909 en Budapeŝto, li mortis la 16-an de aŭgusto 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Toldi debutis en loka junulara teamo. Post sukcesoj inter 1927-1946 li futbalis precipe en elstara klubo de urboparto Ferencváros, kie li ludis 223-foje kun 213 goloj, dum li estis hungara ĉampiono kvarfoje kaj li estis golreĝo en 1933. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1929–1940 46-foje kun 25 goloj. En 1938 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon. Li estis trejnisto precipe eksterlande inter 1949-1960. Li fondis premion en 1973.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Géza Toldi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798427
* VIAF: 161806030
* ISNI: 0000 0001 1133 5680
 |


* Portalo pri Biografio
**P. LENGYEL József** [lendjel], familinomo *Polacsek* (naskiĝis la 15-an de septembro 1938 en Bukareŝto, mortis la 23-an de majo 1989 en Kluĵo) estis rumanuja hungara verkisto kaj radioraportisto.

Biografio
---------

József P. Lengyel de sia dujara aĝo vivis en Koloĵvaro. Li finis la Liceon Brassai Sámuel en Kluĵo (1954), poste du jarojn li laboris kiel maŝinmuntista helplaboristo. La fakon pri biologio-geografio li finis en la Universitato Babeş-Bolyai (1960). Inter 1960-1966 li instruis en Ditrău, poste li iĝis raportisto de la hungara elsendo de radio de Kluĵo kaj de 1985 interna kunlaboranto de la literatura semajngazeto Utunk.

Ĉefaj verkoj
------------

* *Kígyóút* (noveloj, 1969);
* *Pléhszamár* (radioteatraĵo) (1971);
* *Lábasház* (romano, Kv. 1974);
* *Boldogasszony papucsa* (romano, Kv. 1978);
* *Meztelen pillanat* (noveloj, Kv. 1981);
* *A part* (romano, 1982);
* *Bagolyvár* (Aventurromano por dekaĝuloj kaj al siaj senaĝaj amikoj. Kun desegnoj de Árkossy István, 1984);
* *Kajakos a családom* (romano, 1985);
* *Fellegvár* (romano, 1988).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-16 per la retarkivo Wayback Machine
**Géza Semsey** [ŝemŝei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Semsey Géza** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto, higienisto. Lia origina familia nomo estis *Burghoffer* ĝis mezo de la 1930-aj jaroj.

Géza Burghoffer naskiĝis la 22-an de majo 1894 en Versec (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Vršac en Serbio), li mortis la 1-an de oktobro 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Semsey maturiĝis en gimnazio en Gyöngyös en 1913, poste li studis en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, tial li akiris bestokuracistan diplomon poste en 1921 (en 1932 li doktoriĝis). Post la diplomo li laboris en la ĉefurba buĉejo, ekde 1929 li ankaŭ instruis en la altlernejo. En 1933 li atingis la instruan rangon privata instruisto, en 1941 li estis altrangigita al publika eksterordinara instruisto kaj li estis ankaŭ laboratoriestro pri laktoj. Depost la 2-a mondmilito li laboris en uzino pri vakcinoj de Békéscsaba. Lia edzino naskis 2 gefilojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Piaci és laboratóriumi húsvizsgálat* (1940)
* *Hushygiene* (1941)
* *Piaci (széki) húsvizsgálat* (1943)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2021-01-31 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715929
 |
La **historio de kopirajta monopolo** kaj de aŭtorrajto estas tre ligitaj al la plibonigo de kopiteknikoj de skribaĵoj kaj al la estiĝo de la nocio de aŭtoro kaj de la fundamento unuo de la aŭtoro kaj de la verko.

Estiĝo de morala juro
---------------------

La unua konata disputo pri aŭtoreco de teksto okazis ĉirkaŭ la jaro 560 inter la sanktuloj Kolumbao kaj Finnian. La unua sekrete kopiintus psalmaron, kiun pruntedonis la dua al li. Finnian malkonfirmis la rajton de Kolumbao kopii la verkon kaj Diarmaid mac Cearbhaill, reĝego de Irlando juĝis la aferon favore al Finnian, kvankam la kopio mem ja estis frukto de la laboro de Kolumbao. La historio (ne konfirmebla) estas raportita de Charles de Montalembert en sia verko *Les Moines d'Occident, depuis saint Benoît jusqu'à saint Bernard (La monaĥoj de la okcidento, de sankta Benedikto ĝis sankta Bernardo)*, 1860.

Antaŭ la 18-a jarcento
----------------------

Antaŭ la 18-a jarcento arta kreado baziĝis ĉefe je la propraj financaj rimedoj de la artisto (kiel ekzemple Michel de Montaigne) aŭ je mecenata sistemo. Inter la diversaj artoj, nur skribaĵoj povis esti kopiitaj multnombre ekde la estiĝo de la presarto. Presado de liaj verkoj estis honoro al la aŭtoro kaj pligrandigis lian famon, kio ebligis lin trovi pli bonajn mecenatojn aldone al la estimo de aliaj aŭtoroj. La prezo de la libro reprezentis tiel la laboron de la presisto, la aŭtoro havis malmultan aŭ nenian rektan financan enspezon pro la vendado de siaj verkoj.

La deveno de la parto de la aŭtora rajto estas kutime ligit al la praktiko de eŭropaj monarkoj, kiuj disdonis *patentojn*, kiuj garantiis al la ricevanto monopolon sur aparta ekonomia afero. Tiaj monopoloj estis portempe donitaj al aŭtoroj kaj presistoj antaŭ la 18-a jarcento por apartaj verkoj.

En Britujo tio fine estigis en 1662 la *Licensing Act*, kiu donis la monopolon de la angla presado al la *Worshipful Company of Stationers and Newspaper Makers* de Londono, sub preteksto de organizaĵo cenzuranta hereziajn tekstojn. Fakte la kompanio konsistis el granda nombro de eldonistoj, kiuj elverkis internan sistemon de rajtoj oficialigita per la monopolo.
La glora revolucio, kontraŭante monopolojn, abolis tiun sistemon kaj starigis konkurencon inter la presistoj de Londono kaj de tiuj en aliaj partoj de la reĝlando, kiuj produktis librojn malpli alte kostajn.

Eksteraj ligiloj
----------------

*International Copyright and Neighbouring Rights: The Berne Convention and Beyond* TTT-ejo kun historiaj dokumentoj ligitaj al internacia kopirajto

Referencoj
----------
**James WEDDELL** (n. la 24-an de aŭgusto 1787, Ostendo, nuna Nederlando – m. la 9-an de septembro 1834, Londono, Anglio) estis brita malkovristo kaj fokoĉasisto. Siatempe, li atingis plej sude en la suda polusa regiono.

Li estis komandanto de dumasta velŝipo (brigo) *Jane*. La ŝipo faris tri fokoĉasan ekspedicion en akvoj ĉirkaŭ la Antarkto. jam la unua ekspedicio estis tiom sukcesa (1819–21), ke la kapitano iĝis kunposedanto de la entrepreno. Li atingis dum la dua ekspedicio (1821–22) al insulo de suda Georgio (apartenanta al la Falklandoj), surbordiĝis sur insuloj de Suda Shetland. Li malkovris en februaro de 1822 la insulojn Sudaj Orkadoj.

Lia tria ekspedicio (1822–24) estis gvidata denove al la Falklandoj, kaj poste pli suden pro trovi novajn kontinentojn. Danke al la nekutime favoraj glacikondiĉoj, li atingis la sudan latitudon de 74°15'. Oni nomumis tiujn akvojn je lia estimo al Weddell-maro. Iu malgranda insulo de la Falklandoj same portas lian nomon, kiel la Weddell-foko.

Verko
-----

* *Voyage Towards the South Pole* (1825)

* Kategorio James Weddell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 243493
* GND: 172444462
* LCCN: n86841443
* VIAF: 24951971
* ISNI: 0000 0000 8104 1357
* SUDOC: 150878125
* BNF: 105616512
* BIBSYS: 2043484
 |
Venuso de Hohle Fels
La **Venuso de Hohle Fels** estas glaciepoka skupltaĵeto el mamuta eburo, 6 cm alta kaj figuriganta virinon. Ĝi estis trovita septembre 2008 de teamo de universitato de Tübingen dum elfosado de kavo Hohle Fels (ĉe Schelklingen) je la suda rando de la ŝvaba ĵuraso kaj publike prezentata la 13-an de majo 2009 .

La figuro estis farita antaŭ minimume 35 000 jaroj kaj venas el la plej suba tavolo de Aŭrinjaka kulturo (tavolo 5). Ĝi estas la plej aĝa skulptaĵo, kiu sendube bildigas homon, kaj apartenas al la plej aĝaj artobjektoj en la mondo. - Oni trovis du objektojn multe pli aĝaj ol la Venuso de Hohle Fels, (la 300-500 miljara Venuso de Berekhat Ram, Israelo, kaj la 250-280 miljara Venuso de Tan-Tan, Maroko), sed pri ambaŭ estas duboj, ĉu ili estas home prilaboritaj aŭ ĉu nur hazardaj naturobjektoj.

La Venuso de Hohle Fels estas ekspoziciata de septembro 2009 ĝis januaro 2010 en Stuttgart. La scienca revuo Nature, kie la raporto estis publikigita, prezentas du mallongajn filmetojn pri ĝi .

Notoj, referencoj
-----------------

1. ↑  Pressemitteilung der Universität Tübingen
2. ↑  Nicholas J. Conard: *A female figurine from the basal Aurignacian of Hohle Fels Cave in southwestern Germany.* in: *Nature.* London 2009,459, 248-252. ISSN 0028-0836
3. ↑  Nicholas J. Conard, Maria Malina: *Spektakuläre Funde aus dem unteren Aurignacien vom Hohle Fels bei Schelklingen, Alb-Donau-Kreis.* In: Archäologische Ausgrabungen in Baden-Württemberg 2008. Stuttgart (Theiss), 2009, p. 19-22
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2009-04-09. Alirita 2009-11-11.
5. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Venusfiguroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Venuso de Hohle Fels en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Landesausstellung 2009 „Glaciepoko - arto kaj kulturo" Arkivigite je 2009-04-09 per la retarkivo Wayback Machine (de)
* *Filmprezento de Nature* (en)
* *Sensacia trovaĵo en ŝvaba ĵuraso Arkivigite je 2009-12-14 per la retarkivo Wayback Machine* (de)
* Venus vom Hohlen Fels Arkivigite je 2013-05-07 per la retarkivo Wayback Machine Infos und Bilder zur Venus und Hohler Fels
**Jamshid Mashayekhi** (esperante: Jamŝid Maŝajeĥi kaj perse: *جمشید مشایخی*, naskiĝis la 26-an de novembro 1934 en Ĝaĝrud mortis la 2-a de aprilo 2019) estis irana granda aktoro kiu premiis la plej altnivelan artan simbolon en Irano kaj jam estis unu el la eternaj vizaĝoj, krom kromnomo, kiun oni donas al grandaj artistoj en Irano.

Lia vivo
--------

Jamŝid Maŝajeĥi ne plenumis sian studon pri teatro sed en la jaro 1957 aktoris je la filmo *Ĝelde Mar* (Esperante: la kovro de la serpento) kaj tiu estis lia unua sperto, dum kiu li aperis antaŭ kamerao. Sed li en la jaro 1970 profesie ekaktoris. Liaj roloj en filmoj kiel *Hezar dastan* kaj *Kamal-almolk* montris lian altnivelan talenton kaj kapablon. En la jaro 1984 li gajnis la premion Simorgh pro aktori je du filmoj nome *Gol-haje Davudi* kaj *Kamal-almolk*.

* Kategorio Jamshid Mashayekhi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568844
* GND: 1171334087
* VIAF: 7163154260357424480005
 |
**Géza Sasvári** [ŝaŝvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sasvári Géza** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Géza Sasvári  naskiĝis la 9-an de januaro 1883 en Nagytétény. Li mortis la 20-an de novembro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Sasvári akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1904. Post siaj studoj li laboris komence en privata firmao, kie li okupiĝis pri ferbetonoj. Iom poste li revenis por instrui al la universitato, kie li doktoriĝis en 1915. En 1919 li estis nomumita privata profesoro, en 1932 eksterordinara profesoro. Inter 1924 kaj 1939 li estis katedrestro kune kun Tibor Melczer, poste li estis uzinestro. Inter 1945-1947 li denove instruis en la universitato.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bánki Donát* (Donát Bánki), (1922)
* *Hidrodinamika* (1925)
* *Hidrogépek* (1928)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-04-21 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Torrevelilla** [torebeLIlja], kaj en kataluna *La Torre de Vilella*, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la oriento de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz.

Geografio
---------

Ĝi estas je 147 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, 122 km de Zaragozo, regiona ĉefurbo, 19 km de Alcañiz kaj 14 de Calanda; sur 611 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas inter la riveroj Mezquín kaj Guadalope.

La municipa teritorio estas en la oriento de la komarko en kiu ĝi limas kun ses aliaj municipoj inter kiuj Calanda okcidente kaj Belmonte de San José oriente. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 inter Castelserás kaj La Codoñera norde kaj Belmonte de San José kaj La Cañada de Verich sude; el kiuj la du lastaj kaj Torrevelilla mem estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj en 1611 la loko konstituiĝis kiel paroĥejo kaj en la paroĥaj arkivoj de la 17-a jarcento, nome la plej antikvaj konservataj, la nomo estis "Torre de Velilla" (Turo de). Aktuale Velilla plue estas ofta familinomo. 

Poste Torrevelilla estis de la senjorlando de Castelserás, apartenanta al la Ordeno de Kalatravo de Alcañiz, heredantoj de la Templanoj kiam tiuj estis dissolvitaj. Karolo la 3-a havigis al Torrevelilla rajtigilon "Carta Puebla" kun kategorio de "Villa Real" (reĝa urbo). Torrevelilla atingis la municipan sendependecon meza de la 19-a jarcento, post konflikto kun La Codoñera pro limaferoj. Dum la Hispana Enlanda Milito Torrevelilla suferis bombardadon de ambaŭ flankoj, kiuj havis tranĉeojn en la proksimeco de la loĝloko.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en La Cañada de Verich kie oni malaltiĝis el 600 loĝantoj en la 1950-aj jaroj ĝis nunaj 180 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ olivoj, migdaloj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801570
* VIAF: 5896152080603207230008
 |
Rojo Ranillas vintre en la parko Tamargilo.
La **Parko Tamargilo** (hispane *parque del Tamarguillo*) estas en la distrikto *Este-Alcosa-Torreblanca* de Sevilo (Andaluzio, Hispanio). Tra ĝi fluas la rojoj Tamarguillo kaj Ranillas (ranetoj). Ĝi estis finkompletigita en 2010.​ 

La parko Tamargilo estas rivera parko laŭlonge planita kiu troviĝas en la kruciĝo de du historiaj rojoj: Tamargilo, el kiu ĝi ricevas sian nomon kaj la rojo Ranillas. La granda etendo, ĉirkaŭ 96 hektaroj, kaj ĝia situo apud la flughaveno Sankta Paŭlo en la periferio de la urbo, donas al ĝi grandajn avantaĝojn por altiri birdojn. Ĝi havas humidejon kun apartaj karakterizaĵoj kun propraj specioj. Oftas en ĝi la predemaj turfalkoj kaj etaj turfalkoj, botagloj kaj komunaj buteoj. Ekzistas aliaj vertebruloj kiuj vivas en ŝlimaj zonoj aŭ marĉejoj, birdoj kial la noktardeo, la komuna ansero, la himantopo, la platbeka anaso kaj la brunkapa anaso samkiel reptilioj kaj amfibioj: *Chalcides striatus*, *Mauremys leprosa* kaj *Discoglossus galganoi*.

Estas naturaj ekzempleroj de kameropso, unu de nur du palmoj indiĝenaj de Eŭropo kaj la nura endemia de Iberio, kaj ankaŭ de anzinoj kaj olivarbo (*Olea europaea* var. *silvestris*), krom etenda arbustaro de timiano, rosmareno, genisto, mirto, lavendo, diversaj specioj de cistoj kaj aliaj unikaj specioj (kiel kverko malofta en tiu regiono).

Referencoj
----------

1. ↑  Los vecinos de Alcosa dan por inaugurado el Parque Tamarguillo. Diario de Sevilla. 14a de novembro 2010.
2. ↑   VV. AA.: Calles aladas. Las aves de la ciudad de Sevilla y su entorno. Universidad de Sevilla, 2007 ISBN 978-84-472-0949-1.
3. ↑  Jesus Díaz Rodríguez Una batalla en Sevilla en la guerra contra el urbanismo feroz de la Asociación Herpetológica Española, alirita la 20an de majo 2023.
4. ↑  «Guía ambiental del parque del Tamarguillo». Asociación de Amigos de los Jardines de la Oliva. Konsultita la 11an de septembro 2012.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Parque del Tamarguillo en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822947
 |
Koordinatoj: 33° 90′ N 81° 27′ U﻿ / ﻿34.500 °N, 81.450 °U﻿ / 34.500; -81.450 (mapo) **Koordinatoj: latitudaj minutoj >= 60**  
 **Koordinatoj: latitudaj minutoj >= 60**  
 **Koordinatoj: latitudaj minutoj >= 60**  


La **kantono Lexington** estas unu el la 46 kantonoj de la usona ŝtato Suda Karolino. Ĝi havis 216 014 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2000. La ĉefurbo de la kantono estas Lexington.

La kantono etendiĝas sur 1 963 km².

Historio
--------

La kantono Lexington estis fondita en la jaro 1804.

Demografio
----------

La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 216 014 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2005, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 235 272 loĝantoj.

Urboj
-----

Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :

* Batesburg-Leesville (parto)
* Cayce
* Chapin
* Columbia (parto)
* Gaston
* Gilbert
* Irmo (parto)
* Lexington
* Oak Grove
* Pelion
* Pine Ridge
* Red Bank
* Seven Oaks
* South Congaree
* Springdale
* Summit
* Swansea
* West Columbia

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de kantonoj de Suda Karolino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kantono Lexington (Suda Karolino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Oficiala retejo de la kantono Lexington
Pierina Legnani en la titola rolo de la *Cindrulino*, Sankt-Peterburgo, 1893
**32 fouettés en tournant** (la termino en franca lingvo) estas 32 sinsekvaj *fouetté rond de jambe en tournant*, turnantaj movoj en klasika baleto.

Movo
----

Unu *fouetté rond de jambe en tournant* estas turno (360 gradoj) farata per uzo de *fouetté*. Por ĉiu turno la dancisto staras ĉiuokaze komence momente sur plata piedo kaj en *plié*, la laboranta kruro estas etendita en kvara pozicio *en l'air* (aŭ *à la hauteur*) antaŭen kaj tiam batmiksanta ĉirkaŭ flanken por tuŝi malantaŭe la apogantan genuon, por krei la impulson por turniĝi unu turnon kun tio ke la dancisto faras *relevé* al surfingriĝo. La impulso estas kreata kiam la dancisto estas sur plata piedo kaj estas sufiĉe granda frotado por turniĝo de piedo relative al la planko, poste ĝi plialtiĝas, surfingre estas pli malgranda frotado kaj la dancisto turniĝas. Se ĉio estas farita kiel necesas, la dancisto restas en loko.

La ebleco al sinsekve plenumi 32 ĉi tiujn turnojn estas konsiderata kiel bravado de la dancisto, emfazanta ĝian fortecon, eltenokapablon kaj teknikon. Ĝi estas tre malfacila paŝo por farado kaj multaj dancistoj povas nur fari ilin 32 je unu flanko, normale je la dekstro.

Historio
--------

La 32 *fouetté* estis unue prezentita en la *coda* de *grand pas d'action* de baleto *Cindrulino* (dancordigo de Lev Ivanov, Enrico Cecchetti kaj Marius Petipa al la muziko de Boris Vietinghoff-Scheel), plenumita de Pierina Legnani, prima ballerina assoluta de la Imperia Baleto de Sankt-Peterburgo.

La unua Rusia baletistino kiu plenumis 32 *fouetté* estis *prima ballerina assoluta* Matilda Kŝesinskaja.

La baleta historiisto Konstantin Skalkovskij, kiu estis la danca kritikisto por la *Sankt-Peterburga Gazeto*, ĉeestis la premieron de *Cindrulino*. Li raportis ke "... en la lasta ago Legnani definitive avantaĝiĝis super si. Kiam Emma Bessone dancis la 'La Haarlema Tulipo' ŝi faris 14 *fouetté*. En ŝia variado Legnani plenumis 32 ilin sen haltado, kaj sen vojaĝado je unu colo! La publiko raviĝinte aplaŭdis al la baletistino kaj devigis ŝin ripeti ĉi tiun variadon same bone. Sur la ripeto ŝi tamen faris 28 *fouetté*. Kalkuli ilin iĝis la favorata agado de la publiko."

Legnani ripetis ĉi tiun prodaĵon denove en multaj aliaj laboroj dum sia kariero kun la Imperia Baleto (hodiaŭ la Mariinskij Baleto), kiu daŭris ekde 1893 ĝis 1901. Ŝi plenumis ilin plej rimarkinde kiel Odilia en la *coda* de tio kio estas nun sciata kiel la *nigra cigna Pas de deux* de *Cignolago* de 1895. Nun la *fouetté* turnoj estas postulataj de ĉiu baletistino, kaj dum la 20-a jarcento 32 *fouetté* estas enigitaj enen de *coda* de multaj famaj *grand pas*.

Vidu ankaŭ
----------

* Terminaro de baleto
* Animacio de plenumado de *fouetté rond de jambe en tournant*

Referencoj
----------

1. ↑  Wiley, Roland John  (1997). The Life and Ballets of Lev Ivanov - La Vivo kaj Baletoj de Lev Ivanov (Novjorko) 164. Oxford University Press - Oksforda Universitato Premi. ISBN 0198165676.

* Kategorio 32 fouettés en tournant en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Nesslau-Neu St. Johann (stacidomo) kaj Krummenau (stacidomo). |



**Nesslau-Krummenau** (en Esperanto ankaŭ **Neslaŭo-Krumenaŭo**[*mankas fonto*]) estas komunumo en la elektodistrikto Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3374 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Al la komunumo konsistas el la municipoj *Nesslau* (poŝtkodo 9650, en Esperanto ankaŭ *Neslaŭo*), *Krummenau* (poŝtkodo 9643, en Esperanto ankaŭ *Krumenaŭo*), *Nov-Sankt-Johano* (poŝtkodo 9652, germane *Neu St. Johann*) kaj *Ennetbühl* (poŝtkodo 9651).

Geografio
---------

Preĝejo de Ennetbühl
La komunumo Nesslau-Krummenau situas en la Supra Togenburgo ĉe la kunfluejo de la riveroj Turo (rivero) kaj Luteren. La tereno de la komunumo etendiĝas ĝis la Montpasejo Schwägalp. Dum la vilaĝoj Krummenau, Nesslau kaj Nov-Sankt-Johano situas en la valo de turo kaj pli-malpli kunkreskis, Ennetbühl situas oriente en la vlo de Luteren ĉe la pasejstrato al Schwägalp. Kun areo de 80,63 km² ĝi estas la tria plej granda komunumo de la Kantono Sankt-Galo laŭ areo.

Trafiko
-------

La stacidomo *Nesslau-Neu St. Johann* estas la finhaltejo de la linio de la Svisaj Sudorientaj Fervojoj, kiu komenciĝas en Wil SG kaj la komencpunkto de la poŝtaŭtolinio trans la Montpasejo Wildhaus al Buchs SG. La plej alta monto sur la teritorio de la komunumo estas kun alteco de 2158 m super la marnivelo Silberplatten en la montarmasivo Alpstein.

Historio
--------

La unua skriba mencio de la nomo Nesslau kiel *Nesselŏve* datiĝas el la jaro 1261 el la tiel nomita Sankt-Johana dokumento, kiam bienestro vendis sian havaĵon al la Monaĥejo Sankt-Johano (tiam Malnov-Sankt-Johano).
La nuntempa komunumo Nesslau-Krummenau estiĝis en la jaro 2005 per kunfandiĝo de la antaŭa municipo Nesslau kun la komunumo Krummenau, kiu konsistis el la municipoj Krummenau, Nov-Sankt-Johano kaj Ennetbühl.

Vidu ankaŭ
----------

* Nesslau-Neu St. Johann (stacidomo)
* Krummenau (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Nesslau-Krummenau Arkivigite je 2013-03-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Oficiala retejo de la lernejkomunumo Nesslau-Krummenau

* Nesslau-Krummenau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nesslau-Krummenau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Togenburgo |
| --- |
| Bütschwil • Ebnat-Kappel • Ganterschwil • Hemberg • Kirchberg • Krinau • Lichtensteig • Lütisburg • Mosnang • Neckertal (Brunnadern • Mogelsberg • Sankt-Peterzell) • Nesslau-Krummenau • Oberhelfenschwil • Stein • Wattwil • Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano (Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano) |  |

 |
La **Tobin-imposto** estas imposto je la internacia devizokomerco, pli precize impostoj de la mallongtempaj spekuladoj pri eksterlandaj valutoj ekz. en interbanka komercado. Tian imposton proponis en 1978 James Tobin (1918–2002), nobelpremiito pri ekonomiko.

Li volis per tiu metodo obstakli, malgrandigi la financajn spekulojn, kiuj pli ol ĉio alia kaŭzis problemojn al la malgrandaj ekonomiaj sistemoj. La de Tobin elpensita impostpago estis tre eta, ĉ. 0,05 % – 1,00 %, kaj li pensis ŝarĝi per tio ĉiun translandliman montransakcion. Estis proponite uzi la enspezon ekzemple favore al la evoluantaj landoj, malriĉuloj ktp. asignante la monon tra Monda Banko. La ideo mirigis, kaj iĝis tre populara ĉe la kontraŭglobalismaj movadoj kia ATTAC.

La enkondukon malhelpas parte la banka sekreto, aliflanke la fakto, ke nur regiona enkonduko ebligus al la kapitalo translokiĝi al senimpostaj regionoj (impostparadizoj). 

Tobin mem en la lastaj jaroj de sia vivo jam kritikis kaj malagnoskis la Tobin-imposton, ĉar kontraŭglobalismaj movadoj uzis lian nomon por siaj celoj. Li elpensis tiun imposton por reguligi la monfluon kaj ne por financi la malriĉajn landojn.

La parlamentoj de Francio kaj Belgio decidis enkonduki la Tobin-imposton, sed la decidoj ekvalidos nur kiam ankaŭ ĉiuj aliaj EU-landoj enkondukos ĝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Arcadi Oliveres

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* en TTT-ejo de ATTAC-Germanio Arkivigite je 2004-10-11 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 
* franclingva praktika kaj teoria pridiskuto[*rompita ligilo*]
**Basasiri** (m. 1059) estis turka sklavo kiu plialtiĝis ĝis iĝi generalo en Irako, kaj estris ribelon kontraŭ la Selĝukoj.

Basasiri estis favorito de la emiro de Bujidoj nome al-Malik al-Rahim. Kiam la Bujidoj estis elpelitaj el Irako fare de la Selĝukoj en 1055, Basasiri ekribelis kontraŭ ties aŭtoritato. La lukto pluis dum kelkaj jaroj sen klara finvenkanto. Basasiri finfine turniĝis al Fatimidoj por helpo. Ili havigis la necesan helpoj kaj nomumis lin kiel Fatimida vicreĝo de Irako.

Kun la subteno de mezopotamiaj araboj, Basasiri sukcesis ekhavi Bagdadon fine de 1058. La kalifo Al-Kaim estis forpelita el la urbo kaj ekzilita al Hadita kaj la Fatimidoj ekestis menciitaj en la vendredaj predikoj. Kiam la selĝuka reganto Togril iris kontraŭ la urbo, tamen, Basasiri perdis subtenon. Lia ribelo falis, kaj estis devigita fuĝi el Bagdado ĉirkaŭ unu jaron post konkeri ĝin. Lia fuĝo estis tamen malutila, ĉar li estis mortigita en tuja bataleto.

Referencoj
----------

1. ↑  Daftary, Farhad.  (2007) *The Ismāʻı̄lı̄s: their history and doctrines*. Cambridge University Press, p. 195–198. ISBN 978-0-521-61636-2.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573013
 |
**Caral** [kaRAL] estis urbo kiu estas la plej malnova sur la amerika kontinento. Ĝi situas en Peruo, je ĉ. 200 km norde de Lima kaj je 25 km landinternen fore de la Pacifika marbordo, en valo de *Rio Supe*. La aĝo de la tiama kulturo estis datite per kansako je 4600 jaroj kaj tiel ĝi aĝas je 1000 jaroj pli ol la ĝis tiam konata plej malnova kulturo de la amerika kontinento, tiu de la olmekoj ĉe la Golfo de Meksiko. Tiel Caral samaĝas ol la konataj kulturaj pracentroj de la homara civilizo: Mezopotamio, Egiptio, Hindio kaj Ĉinio. Ĝi estas konsiderata kiel unu el ĉefaj lokoj de la Civilizacio Caral-Supe.

La difino de la aĝo okazis en 2001 per radiokarbonaj metodoj el la kano-sakoj, kiuj estis masonitaj en la konstruaĵon. Oni difinis la daton de 2627 aK.. Tiel la urbo ekzistis en tiu epoko, kiam oni konstruis en Egiptio piramidojn.

Caral mem okupas areon de ĉ. 60 hektaroj, la urbon limas ses piramidformaj holmoj, el kiuj la plej granda longas 160 m, larĝas 150 m kaj altas 18 m. Ĉe eniro inter la piramidoj troviĝas du monolitoj altaj je 3,5 m kaj el granito (dum granito ne troviĝas en la proksimo). La plej malgranda piramido longas 60 m, larĝas 45 m kaj altas 10 m.

Oni ne trovis ankoraŭ tie fortikitajn lokojn, defendajn kavojn, murojn kaj eĉ tombejon. Oni trovis nur du skeletojn de infanoj kaj kipuon. El la lasta fakto oni supozas, ke ĝi servis kiel antaŭulo de la Inkaa imperio.

La urbon verŝajne loĝis 3000 homoj, kiuj okupiĝis pri paca komercado.

La urbo senhomiĝis en ĉ. 1600 a.K.

Literaturo
----------

* R.S. Solis, J. Haas, W. Creamer: *Dating Caral, a preceramic site in the Supe Valley on the central coast of Peru*, en: Science 292 (aprilo 2001), P. 723-726.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Caral en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Caral en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* GEO[*rompita ligilo*]
* Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 131477
* LCCN: n82125269
* VIAF: 130211246
* ISNI: 0000 0000 8933 9158
* BNF: 150742673
 |
**Polentinos** [polenTInos] estas municipo en la nordo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Montaña Palentina*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 14,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 44 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 300 el la 1950-aj jaroj. Ĝi distas 124 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi estas tre proksime de San Salvador de Cantamuda kaj de Cervera de Pisuerga, kun kies municipaj teritorioj ĝi limas. Proksime al la municipo estas la Natura Parko Montaña Palentina kaj la Akvorezervejo de Requejada.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770223
 |
**László Sterbinszky** [lAslO ŝterbinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sterbinszky László** estis hungara baletisto, altlerneja instruisto.

László Sterbinszky  naskiĝis la 5-an de marto 1944 en Budapeŝto kaj mortis la 19-an de aprilo 2022.

Biografio
---------

László Sterbinszky akiris diplomon en Ŝtata Baleta Instituto en 1961. Lia plej signifa baleta instruisto estis Ferenc Nádasi. Post siaj studoj li aliĝis al baleta trupo de la Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1971 li atingis la rangon privata baletisto. En 1977 li akiris pli novan diplomon pri baleta instruado. Li instruis baleton en la menciita instituto inter 1968–1983, poste li estis nomumita docento. Samtempe li ne plu baletadis. Ekde 1991 li instruas en baleta trupo de Győr, samtempe en la proksima baleta mezlernejo. Li ricevis premion en 1973.

Lia libro
---------

* *A klasszikus balett metodikája* (Metodiko de la klasika baleto, 1985)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Asafjev-Zaharov: *Baĥĉisaraja fontano* - Girej
* Delibes-Harangozó: *Coppélia* - Ferenc
* Haĉaturjan-László Seregi: *Spartacus* - Krixus, Gad, Crassus
* Béla Bartók-Haramgozó: *La mirinda mandareno* - vagabondo
* Asafjev-Vajnonen: *Flamoj de Parizo* - Philipp

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Edit Rujsz

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-01-06 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578197
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

*Legu ankaŭ pri svislanda urbo **Zug** (en Esperanto 'Zugo'), centro de **kantono Zugo***

**Zug** estas loko en tre sud-oriento de Okcidenta Saharo. Proksime de ĝi situas la sola sabloareo en Okcidenta Saharo. Zug situas en la zono de Okcidenta Saharo, kiun kontrolas la Fronto Polisario kaj kiun priskribas vikipedia artikolo de titolo Araba Demokratia Sahara Respubliko. Laŭ la koordinatoj indikitaj la loko situas 20 kilometrojn norde de la limo al Maŭritanio. La Fronto Polisario deklaras la lokon loĝloko kaj centro de komunumo, kiu kovras la tutan sudorientan angulon de la lando (vidu la interaktivan mapon en la informkesto), indikante ke tie estu malgranda armea posteno de la Fronto Polisario kaj malgranda hospitala unuo, sed samtempe vikidatumoj indikas ke tie laŭ la stato de 2014 vivis ekzakte 0 homoj. La loĝateco do estas dubinda.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Barnabás Holenda** [barnabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Holenda Barnabás** estis hungara pastro, instruisto, profesoro, benediktana monaĥo.

Barnabás Holenda  naskiĝis la 4-an de julio 1896 en Kám. Li mortis la 27-an de februaro 1967 en Győr.

Biografio
---------

Barnabás Holenda frekventis katolikan gimnazion en Szombathely, post la abituriento li aliĝis al la benediktanoj kaj li plulernis en teologia altlernejo de Győrszentmárton. Li pastriĝis en 1919, post 2 jaroj li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ekde 1919 li instruis en diversaj gimnazioj, inter 1924 kaj 1963 en la menciita altlernejo. Tiutempe li longe instruis ankaŭ en gimnazio de Győr, kie li longe estis eĉ gimnaziestro. Li pensiuliĝis en 1963. Dum sia vivo li verkis gimnaziajn lernolibrojn, krome li kontribuis pri la moderna fiziko.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Sugárnyomás és az élet keletkezése a földön* (1927)
* *A fémek fizikai tulajdonságai* (Fizikaj kvalitoj de la metaloj), (1937)
* *Az atomtól a műanyagig* (De la atomo ĝis la plasto), 1941)
* *A mai fizika világnézete* (1948)
* *Az atom titkai felé* (Al sekretoj de la atomoj), (1951)
* *Tudósok, nézetek, viták a XVIII. században* (1959)
* *Jedlik Ányos* (Ányos Jedlik), (1967, 1983)
* *Jedlik Ányos* (1999)

Memorigiloj
-----------

* strato en Győr

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
**László Szendrey-Karper** [lAslO sendrei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szendrey-Karper László** estis hungara klasika gitaristo, komponisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto. Lia edzino estis Karola Ágai ekde 1963.

László Szendrey-Karper naskiĝis la 28-an de januaro 1932 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de februaro 1991 en Budapeŝto.

Memortabulo pri László Szendrey-Karper (2002)
Memortabulo pri László Szendrey-Karper (2008)

Biografio
---------

László Szendrey-Karper komencis gitaradi en aĝo 5. Post 2 jaroj li ricevis private gitarlecionojn de Barna Kováts. Li aĝis 16, kiam li unue recitalis en Hungara Radio. Tiam en altlerneja nivelo ne ekzistis gitara branĉo, tial li studis en muzikarta mezlernejo ekde 1939 en sia naskiĝurbo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Rezső Sugár, Aladár Rácz kaj Ede Zathureczky. En 1953 li ekinstruis en muziklernejo. En 1957 li ricevis solistan statuson en la tutlanda filharmonia orkestro. En 1962 li fondis la gitarinstruon en la menciita muzikarta mezlernejo, post 4 jaroj li ripetis tion en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. En 1968 li fondis gitarorkestron, kiun li gvidis ĝismorte, krome en Esztergom fondis gitarfestivalon en 1973. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1955-1985, brazilan en 1988.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* koncerthalo de Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (ĉiujare inter 1958-1991)

Liaj filmoj
-----------

* *Szonett* (mallonga filmo, 1965, komponisto)
* *Hat húron pendülünk* (televizia serio kun 18 partoj, gitarlecionoj por komencantoj, 1977)

Liaj muziklibroj
----------------

* *Gyermekeknek. 60 tétel Bartók Béla sorozatából* (1965)
* *A gitártanítás módszertana* (1976)
* *50 magyar népdal gitárra* (1976)
* *Gitárgyakorlatok és -darabok* kötet (1974 - 1985)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Dániel Benkő (liutisto)
* Tamás Szekeres

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Balatonfüred (2002)
* memortabulo en Budapeŝto (2008)

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655176
 |
**Barna Szénássy** [sEnAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Szénássy Dénes Barna** estis hungara matematikisto, profesoro, instruisto.

Barna Szénássy  Arkivigite je 2013-08-18 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 11-an de decembro 1913 en Hungara reĝlando en Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio). Li mortis la 12-an de novembro 1995 en Debrecen.

Biografio
---------

Barna Szénássy frekventis gimnazion en Gyula, poste li akiris pedagogian diplomon pri matematiko-fiziko en Scienca Universitato István Tisza en 1936. En la sekva jaro li doktoriĝis, poste li instruis laŭvice en Gyula kaj Ungvár. En la frua 1945 li iĝis militkaptito, li povis hejmenveni nur post 2 jaroj. Li daŭris la instruadon en Jászapáti, poste en Debrecen. Ekde 1951 li instruis jam en Universitato Lajos Kossuth, kie li estis nomumita universitata profesoro en 1975.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bolyai Farkas infinitézimális gondolatai* (1937) – disertaĵo
* *Vázlatok a magyar matematika újkori történetéből* (1953)
* *Kőnig Gyula (1849–1913)* (1965)
* *A magyarországi matematika története (a legrégibb időktől a 20. század elejéig)* (1970, 1972, 1974)
* *History of mathematics in Hungary until the 20th century* (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
La **Duklandoj Jülich-Kleve-Berg** estis kunligo de la malaltrejnlandaj duklandoj Jülich, Kleve kaj Berg, de la reglando Ravenstein same kiel de la vestfaliaj graflandoj Mark kaj Ravensberg. Inter 1538 kaj 1543 ankaŭ la nun nederlandaj teritorioj Duklando Geldern kaj Graflando Zutphen apartenis por kelkaj jaroj en ci tiu teritoria ŝtatoligo. Per la komenco de la marka regado en la teritorioj unue la Schwanenburg en Kleve kaj poste Düsseldorf servis kiel komuna sidejo. La teritorio estis parto de la Sankta Romia Imperio.

Blazono de la duklandoj Jülich-Kleve-Berg (1538–1543) – supre: blazonkampoj de Jülich, Geldern, Kleve kaj Berg – malsupre: blazonkampoj de Mark, Zutphen kaj Ravensberg
La teritorion regis de 1521 ĝis 1609 dukoj el la dinastio de la grafoj de Mark, frue apartiĝinta flankolino de la grafoj de Berg. El ili la unua estis Johano.

La duklandoj Jülich, Kleve kaj Berg kaj la graflandoj Mark kaj Ravensberg
La nomon *Jülich-Kleve-Berg* tenis ankaŭ prusia provinco Jülich-Kleve-Berg formata la 30-an de aprilo 1815 kun sidejo en Kolonjo, kiu jam la 1-an de januaro 1822 estis unuigata kun la ankaŭ en 1815 formita Provinco Grandduklando Malalt-Rejnlando kun sidejo en Koblenco al la Rejnprovinco.

Dukoj
-----

* Johano Vilhelmo (Jülich-Kleve-Berg)
* Vilhelmo (Jülich-Kleve-Berg)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jurordo en 1582, faksimilo
* Dekretoj de Jülich, Kleve, Berg, Grandduklando Berg (1475–1815) rete Arkivigite je 2012-12-04 per Archive.today
* Genealogiaj materialoj
**Cuevas de Provanco** [KŬEbas deproBANko] estas municipo en la nordo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. La loknomo *Cuevas de Provanco* estas etimologie komprenebla kiel Kavvernoj de Provanco.

En la municipo ekfluas la rivero Botijas, alfluanto de Doŭro, ĉe Corrales de Valdeperniega kaj trafluas okcidente de la loĝloko, kiu estas sur la deklivo de monteto sur kies pinto estas la preĝejo. La stratoj estas mallarĝaj kaj krutaj kaj kelkaj domoj ankoraŭ montras mezepokan aspekton. Oni konservas la restaĵojn de kastelo. Krome menciindas du ermitejoj, nome de Sankta Roĥo kaj Sankta Adriano, plus la preĝejo dediĉita al la Vera Kruco aŭ Invento de la Kruco.​ 

Cuevas de Provanco en la provinco Segovio.
Enirejo en la preĝejon.
Romanika absido.
Fenestro de la absido.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 38,44 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 127 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 125 el 1991. 

Ĝi distas 85 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Castrillo de Duero, Nava de Roa, Valdezate, Olmos de Peñafiel, Haza, Rábano, Sacramenia kaj Valtiendas.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Cuevas de Provanco estas sendependa municipo ekde la 21an de Decembro 1989, aparteninta ĝis tiam, kiel submunicipo, al la municipo Sacramenia.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la Kruco origine romanika, sed kiu suferis multajn reformojn, el kiu la lasta estis kolapso de la turo en 1946 kaj konstruo anstataŭe de sonorilmuro.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766449
 |