recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Asekuro** estas transpreno de risko. La baza principo de tiu ĉi transpreno estas, ke ne eblas bone taksi la estontajn kostojn de unuopa risko, dum statistikaj aŭ probabloteoriaj metodoj ebligas (al aktuario) relative bone prognozi la kostojn, kiujn kaŭzos granda nombro da riskoj.

*Asekurkompanio* protektas *asekurprenanton* (ekz. personon aŭ firmaon) kontraŭ financa perdo ligita al persono (*asekurato*) aŭ objekto (*asekuraĵo*). Kiel rekompencon, la *asekurprenanto* pagas (ekz. monatajn, jarajn aŭ unufojajn) *premiumojn* al la asekuro.

Ofte post subskribo de *asekura kontrakto*, la asekuro konfirmas la *asekuron* per dokumento nomata *poliso*.

Por eviti tro altajn kompensopagojn, *asekura kompanio* povas *kontraŭasekuri* riskojn ĉe *kontraŭasekura kompanio*.

Kelkaj gravaj asekuraj branĉoj estas *vivasekuro*, *malsanokosta asekuro*, *asekuro kontraŭ invalideco*, hipoteka asekuro, *asekuro kontraŭ senlaboreco*, *asekuro kontraŭ kompensodevo* kaj *asekuro de konstruaĵoj* aŭ *de meblaĵoj*.

La deviga formo de asekuro validas por prioritataj objektoj de asekura protekto, tio estas, kiam la bezono de kompenso por materiala damaĝo aŭ la provizo de alia mona helpo influas ne nur la interesojn de aparta vundita persono, sed ankaŭ publikajn interesojn.

Asekurkompanioj
---------------

* Allianz

Vidu ankaŭ
----------

* Asekura terminaro seslingva
* Asekurkompanio
* Asekurmedicino
* Borel, Jean 1910/1922 : *Komerca Korespondo*, Möller & Borel, Berlino, 48 paĝoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Asekuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Top 10 Tips when Purchasing Insurance Arkivigite je 2007-11-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 
* Foreign Insurance 1
*

Referencoj
----------

1. ↑  Nuancoj de hipoteka asekuro
2. ↑  Trajtoj de hipoteka asekuro
3. ↑  Deviga asekuro.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 76013
* GND: 4063173-4
* LCCN: sh85066802
* BNF: 12088831h
* NDL: 00563360
* NKC: ph115780
 |
**Johann Friedrich OBERLIN** (naskiĝinta la 31-an de aŭgusto 1740 en Strasburgo, mortinta la 1-an de junio 1826 en Waldersbach) paroĥestro luterana el Alzaco estis, sociala reformanto kaj verkinto de edifaj verkoj.

Vivo
----

Estante filo de la instruisto Johann Georg Olberlin li studis teologion en Strasburgo kaj magistriĝis en la jaro 1736-a. En la jaro 1766 li iĝis paroĥestro en Waldersbach en la Ŝtona valo *(Ban de la Roche)* proksime de la Vogezoj. Tie li modernigis agrikulturajn kaj hortikulturajn praktikojn kaj konstruigis kaj pontojn kaj stratojn. Krome li malfermis uzinetojn (por ŝpinado, teksado ks.) en tiu malriĉa regio por kio li ade ricevis helpon fare de la amiko bazela Johann Lukas Legrand.

Oberlin por la infanoj elpensis bazlernejsimilan kunvenejon *(salle d'asile)* kiun estris Louise Scheppler: sekve kelkaj taksas lin iel antaŭulo de Friedrich Froebel. Ĝenerale kreskegis danke al Oberlin la vivkvalito kaj la nombro de la enlogantoj en la de li prizorgataj teritorioj kio impresis multajn homojn en tuta Eŭropo. Kiam multaj lokuloj suferis pro malsato en la jaroj 1816 kaj 1817 Oberlin organizis efikan helpon. Rilate al siaj teologiaj vidpunktoj li sekvis ideojn de mistikismo laŭ pietismaj ideoj. La tiam jam freneza Jakob Michael Reinhold Lenz trovis por kelke da tempo hejmon en la paroĥejo de Oberlin pri kio raportis kortuŝe la psiĥologia novelo *Lenz* de Georg Büchner.

Verkaron lian eldonis Burckhardt en Stuttgart en 1843 en kvar volumoj. Tombo lia troviĝas en Fouday kaj la enskribaĵo surtomboŝtonkruca estis *Por la patro Oberlin*. Fratro lia Jeremias Jakob Oberlin estis fama verkisto, filologo, eldonisto kaj bibliotekisto.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 14. Lepsiko 1908, p. 866 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Friedrich Oberlin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oberlin-Muzeo en Waldersbach
* La novelo *Lenz* de Georg Büchner kie rolis ankaŭ Oberlin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715925
* GND: 118589199
* LCCN: n85126501
* VIAF: 46812078
* ISNI: 0000 0000 6645 1569
* LIBRIS: 279900
* SUDOC: 081792557
* BNF: 12222547q
* NDL: 01076415
* NKC: jo20221162950
* BNE: XX5003877
 |
**Jordi SOLÉ i CAMARDONS** (Oliana, 1959) estas kataluna sociolingvisto kaj verkisto.

Disĉiplo de Lluís Vicent Aracil, li ĉefe okupiĝas pri diskonigo de sociolingvistiko kaj la analizo de la sociolingvistika diskurso (sociolingvistiko de dirado). Liaj esplorverkoj centriĝas en tio, kion li nomas "ekolingviko" (katalune *ecoidiomàtica*), kiun li dividas en kvar partojn:

1. Ekologio de la lingvomodelo  

2. Ekologio de la interpersonaj lingvouzoj kaj sintenoj, prenanta en konsideron la lingvokutimoj de la parolantoj  

3. Ekologio de la sociaj funkcioj de la lingvo (lingvopolitiko)  

4. Ekologio de la internaciaj interlingvaj kontaktoj

En sia magistriĝa tezo li studis la antaŭsociolingvistikan verkaron de la kataluna pedagogo kaj esperantisto Delfí Dalmau. De tiam li interesiĝas pri la esperantismo kaj adoptis kritikan sintenon pri la angla kiel monda internacia lingvo.

Aktivulo por la kataluna lingvo kaj la sendependiĝo de Katalunio, li kreis la t.n. Grupojn de Defendo de la Lingvo (*Grups de Defensa de la Llengua*), iniciatis la revuon *Viure en Català* (Vivi en la kataluna) kaj aktivis en sendependismaj organizoj kiel Esquerra Nacional, PSAN kaj ERC. En 1984 li estis arestita dum polic-enketo pri la armea sendependisma grupo Terra Lliure, sed post du-semajna mallibereco estis senakuze liberigita.

Solé i Carmardons ankaŭ interesiĝis pri la lingvouzoj en la scienc-fikcia kaj fantasta literaturo kaj memverkis du tiajn romanojn, kie lingvaj aferoj centre rolas.

Verkoj
------

### Beletro

· 1995 – *Els silencis d’Eslet*. Pagès editors

· 2003 – *La síndrome dels estranys sons*. Edicions 3i4

### Eseoj

· 1988 – *Sociolingüística per a joves*. Biblària

· 1991 – *Text i context. Lectures des de la sociolingüística*

· 1991 – *Sobirania sociolingüística catalana*. La llar del llibre

. 1992 - *Iniciació a la sociolingüística*. Barcanova

· 1995 – *Les paraules del futur*. Ed. 3i4

· 1996 – *Història social i política de la llengua catalana*. Edicions 3i4

· 1998 – *Poliglotisme i raó*. Pagès editors

· 2001 – *Diccionari de sociolingüística*. Enciclopèdia Catalana

· 2001 – *El poliedre sociolingüístic.Una iniciació a la sociolingüística del conflicte*. Edicions 3i4

· 2004 – *Les set tribus de la nació catalana*. Edicions Documenta Balear

· 2007 – *La llengua que ens va parir. Set pensadors a la recerca del català*. Editorial Dux

Vidu ankaŭ
----------

Socilingvistiko

Ekolingvistiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona paĝo en la TTT-ejo de la katalunlingvaj verkistoj

Referencoj
----------

1. ↑  Jordi Solé i Camardons. *Poliglotisme i raó. El discurs ecoidiomàtic de Delfí Dalmau*. Pagès Editors, Lleida, 1998.
2. ↑  Jordi Solé i Camardons. *Delfí Dalmau: Katalunismo, liberanismo kaj esperantismo* (trad. Xavier Rodon i Morera). La Suplemento de Kataluna Esperantisto n-ro 3. Kataluna Esperanto-Asocio, 1998. (Esperantlingva resumo de la antaŭa verko)
3. ↑  Jordi Solé i Camardons. *Les paraules del futur. Llengües i comunicació en la ciència-ficció*. Edicions 3i4, 1995.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 214676
 |
**Juvenalo** (latine, **Decius Junius Juvenalis**) estis latina poeto de la malfrua 1-a kaj frua 2-a jarcentoj, kiu famas pro siaj satiroj.

Vivo
----

Pri la vivo de Juvenalo malmulto certas. Verŝajne li estis filo, aŭ adopta filo, de eks-sklavo, kaj studis retorikon sub Kvintiliano; kaj dumtempe aŭ Trajano aŭ Domitiano ekzilis lin de Romo al Egiptujo ĉar li insultis aktoron favoratan de la imperiestro.

Satiroj
-------

*Saturae*, verko eldonita en 1535.
Juvenalo verkis 16 vers-satirojn, el kiuj la 16-a parte perdiĝis. Ili akre kritikis la morojn kaj la ekstavagancon de romianoj, kaj notindas pro sia iom sovaĝa lingvo (kontraste al la pli milda tono de la satiroj de Horacio). La poemoj donas detalan, kvankam karikaturan, bildon de liaepoka vivmaniero.

La satiroj ege influis postajn poetojn kaj verkistojn, kiel John Dryden, Jonathan Swift, Alexander Pope kaj Samuel Johnson.

Vidu ankaŭ
----------

* Pano kaj ludoj

* Kategorio Juvenalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Juvenalo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 303235
* GND: 118556126
* LCCN: n79060985
* VIAF: 120144648591950629080, 248152742986327732193, 7945149544620900490003 83985148, 120144648591950629080, 248152742986327732193, 7945149544620900490003
* ISNI: 0000 0003 9907 7077
* LIBRIS: 192069
* SUDOC: 026943719
* BNF: 11909281d
* NLA: 35256484
* NDL: 00514170
* BIBSYS: 90071358
* NKC: jn19981001529
* ICCU: CFIV004507
* BNE: XX1021924
 |
**Kamal Nasser** (naskiĝis en 1925 - mortis la 9an aŭ 10an de aprilo 1973) estis palestina politika gvidanto, verkisto kaj poeto.

Jaser Arafat kun Najef Havatmeĥ, gvidanto de la Demokrata Fronto por Liberigo de Palestino kaj Kamal Nasser dum gazetara konferenco en Amano, 1970

Frua vivo
---------

Nasser naskiĝis en la Gaza-strio en kristana familio el Bir Zeit, proksime al Ramalaho. Li lernis en la lernejo de Bir Zeit (nun Universitato Bir Zeit) kaj la Usona Universitato de Bejruto. Poste li laboris kiel instruisto, dume li studis en Jerusalemo. En tiu periodo post la sendependiĝo de Israelo, Nasser laboris kiel ĵurnalisto.

Politika agado
--------------

Li estis elektita en 1956 al la Jordania parlamento kiel membro de Ba‘ath en la Ramalaha distrikto. Li ne plenumis sian periodon, oni forigis lin el la parlamento. Israelo elpelis lin en 1967 el la okupita Okcidentaj teritorioj; li iĝis redaktoro de eldonaĵo de OLP, nome Filastin al-Thawra (revolucia Palestino). Aldone, li iĝis membro de la Centra Komitato de PLO de februaro 1969 ĝis julio de 1971.

Morto
-----

Nasser estis kaŝmurdita fare de IDF en 1973 dumnokte de la 9-a/10 de aprilo.

Unu el liaj murdistoj estis Ehud Barak, vestita sin kiel virino, kiu iĝis pli poste ĉefministro de Israelo.

Triviaĵo
--------

La ĉefa aŭditorio de Universitato Bir Zeit Universitato estas nomata laŭ li.

* Kategorio Kamal Nasser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 320418
* LCCN: n85038753
* VIAF: 35876150
* ISNI: 0000 0000 6686 9906
 |
**POSSONYI László** [poĵonji] estis hungara verkisto kaj redaktoro naskita en Nadjvarado la 3-an de majo 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de julio 1987. Lia nobela antaŭnomo estis *somosdi* [ŝomoŝdi].

Biografio
---------

László Possonyi diplomiĝis pri ekonomiko en Budapeŝto. Iom da tempo li redaktis la gazeton *Magyar Írás* de Bp. poste li direktis la literaturan kaj kulturan rubrikon de la katolika gazeto *Korunk Szava* (1931-1938). Lia nova gazeto *Új Kor* komence malferme apogis la reformplanojn de Gyula Gömbös. En 1935 li fondis la revuon *Vigilia*, kiun ĝis 1944 li redaktis parte sola, parte kun aliaj. Post la germana okupacio en 1944 li devigis ĉesigi la aperigon de sia revuo. En 1945 li fariĝis kunlaboranto de la katolika semajngazeto *Új Ember*. En *Vigilia* li publikis spritajn kritikojn en rubriko *Színházi őrjárat*. Li reverkis la verkon de Pedro Calderón de la Barca (*A nagy világszínház*) kaj li tradukis kelkajn verkojn bonnivele (François Mauriac: *A Frontenac-misztérium*, 1934).

Verkoj
------

* *Üldözni fognak titeket* (romano, Bp. 1938);
* *Kaleidoszkóp* (rakonto-antologio, tradukaĵoj, Bp. 1940);
* *Az árnyék* (romano, Bp. 1940);
* *XII. Pius* (Bp. 1941);
* *Szilágyi Irma* (romano Bp. 1942);
* *Játék az apostolokról* (Bp. 1947);
* *Bűnbak és áruló* (Vivromano de Lajos Kuthy, Bp. 1968);
* *Tettenérés* (aŭtobigrafia romano, Bp. 1980).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Lidia BOBROVA** (naskiĝis en 1952 en orienta Siberio) estas rusa reĝisorino.

Ŝi diplomitiĝis en la historio-fakultato de Leningrado en 1975. Ŝi poste laboris en la biblioteko de la Medicina Instituto de Leningrado. Ŝi forlasis instruadon kaj studis scenaro-verkadon de 1978 ĝis 1983 en la moskva kinolernejo. De 1987 ĝis 1989 ŝi sekvis superajn kursojn pri scenaroverkado kaj reĝisorado kun Evgenji Gabriloviĉ. Tie ŝi surfilmigis sian studfinan filmon "Ho vi miaj anseroj", sed tiu estis rifuzita, ĉar ne konvena al la oficiala ideologio. Ŝi dungitis de *Lenfilm*, sed ŝiaj scenaroj pri vivo de la sovetiaj civitanoj rifuzitas, pro la sama kialo. Fine, ĉar okazis Perestrojko, ŝia scenaro publikigitis. En la jaro 1997 ŝi surfilmigas "En tiu lando", rimarkota en multaj kino-festivaloj tramonde, kaj en la jaro 2003 "Babusja", kiu estos eĉ pli alte aprecata.

En siaj tri filmoj, ŝi filmis la Rusion, kiu karas al ŝi, for de la grandaj urboj, kie loĝas la "novaj rusoj" en malgrandaj kaj multekostaj apartamentoj malantaŭ fingrokodoj kaj privataj gardistoj; proksima de la simplaj koroj ŝi estas, kaj for de la laŭmodaj antaŭjuĝoj.
Diras ŝi: "Ni estas gento bela, bona kaj spiritema. Kial do iĝis ni de dek jaroj la unusola lando kiu tiel voras mem siajn infanojn ...? Miaj filmoj utilas al tio: alarmvoki miajn samlandanojn pri la danĝero, kiu minacas ilin, konsciigi ilin pri kiome ni misvivas." En ŝiaj okuloj espero ne kuŝas en la generacio de la infanoj de *Babussia*, nek de tiuj "novaj rusoj" riĉigitaj per tiom da spekulacioj kaj fikombinaĵoj, sed en tiaj infanoj, kiaj la infanino, kiu reekas paroli danke al amo de sia praavino. Sed ŝi ne kondamnas homojn, kiel diras ŝi: "Kiel juĝi iun, se tiun vi amas?"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20245
* LCCN: no2005074081
* VIAF: 227728728
* ISNI: 0000 0003 6347 3895
* SUDOC: 087765934
* BNF: 14606146s
* NKC: xx0155578
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Miklós Szemere** [miklOŝ semere], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemere Miklós** estis hungara advokato, politikisto, poeto, tradukisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy.

Miklós Szemere naskiĝis la 17-an de junio 1802 en Hungario, en Lasztóc (nuntempa Lastovce en Slovakio). Li mortis la 20-an de aŭgusto 1881 en Lasztóc.

Biografio
---------

Miklós Szemere frekventis kalvinanan altlernejon en Sárospatak. Li iĝis juristo en 1827. En la 1830-aj jaroj li interesiĝis pri la poezio kaj artoj kaj vivis en Vieno kaj Italio. En 1836 li edziĝis kaj poste li okupiĝis pri artoj kaj politiko. En 1848-1849 li finbatalis la liberecbatalon, poste li okupiĝis pri sia bieno en Lasztóc, kie daŭre li poemadis, tradukadis. Foje li vojaĝadis, ekzemple li vizitis eksterlande Lajos Kossuth-on.

Verkaro (elekto)
----------------

* tradukaĵoj de Goethe 1840
* kolektitaj poemoj 1882
* eldonitaj manuskriptoj 1902

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare[*rompita ligilo*]

* Kategorio Miklós Szemere en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 422743
* GND: 1051012783
* LCCN: nb2008002056
* VIAF: 19211732
* ISNI: 0000 0000 7907 9620
 |
**Mohamad Alizadeh** (perse: محمد علیزاده) (naskiĝis 12-an de januaro 1982 en Eŝtehard, Karaĝ) estas persa kantisto kaj komponisto.

La vivo
-------

Mohamad Alizadeh naskiĝis en Eŝtehard, unu el la urboj de Alborz Provinco, en Irano. Kiam li estis nur 4-jaraĝa ekkantis. Lia universitata studo ne estis pri muziko sed pri terkulturo. Laŭ lia diro, li en la 19-a jaro de sia vivo por la unua fojo enamiĝis. Li ŝatas Koranon kaj povis eĉ dum tri jaroj gajni premiojn pro Koran-legado. Jam li loĝas en Teherano.

La lantada kariero
------------------

La unua albumo de Mohamad Alizadeh eldoniĝis en la jaro 2008, kies komponisto estis Amir-Hosejn Sargazi. Sed ĉi tiu albumo ne estis sukcesa kaj ne povis konigi lin bone. Post kelkaj jaroj, li intencis eldoni albumon oficiale sed ĝi eldoniĝis sur-rete kaj atingis grandan triumfon. En la jaro 2013, li eldonis albumon nome "via koro estas kun mi" (perse: دلت با منه), kiu ankaŭ enhavis la kantojn de tiu albumo, kiu ne-oficiale eldoniĝis. Kaj ree atingis brilajn sukcesojn.

Li dum multaj jaroj tre klopodis por esti sukcesa je sia laboro. Li dum multaj jaroj kun aliaj famaj persaj kantistoj kiel Reza Sadeqi en la radiostacio Ĝavan kunlaboris. Kaj li dum sia laboro tie, konis Farzad Hasani kaj per poemo verkita de Farzad Hasani, kantis kanzonon nome "adiaŭ" por televidaĵo nome "kule poŝti". El aliaj laboroj de Mohamad Alizade oni povas rimarki multajn kantojn kiujn li faris por la landa televido de Irano. Kaj li ĝis nun havis multajn sukcesajn koncertojn, kiel ekzemplo: la lasta koncerto de la muzika festivalo Faĝr


.

* Kategorio Mohamad Alizadeh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pavao Skalić**, *Paul Skalich*, *Paŭlo Skaliĉ*, (1534–1573), konata ankaŭ kiel *Stanislav Pavao Skalić* aŭ *Paulus Scalichius de Lika*, estis enciklopediisto, renesanca humanisto, kaj aventuristo naskiĝinta en Zagrebo (nun en nuntempa Kroatio), kaj kiu vivis parton de sia vivo en la Sankta Romia Imperio (nun en nuntempa Germanio). Lia familinomo estas literumita en diversaj aliaj vojoj: ekz. en angla, Skalich, Scalich, Scaliger; en latina, Scalichius aŭ Scaligius; kaj en hispana, Scalitzius.

Biografio
---------

Skalić studis teologion kaj filozofion en Vieno kaj poste translokiĝis tra Eŭropo, kaj loĝis en Bolonjo, Romo, Bohemio, Pollando, Francio kaj Germanio, inter aliaj lokoj.

Titolpaĝo de la verko de Skalić *Encyclopaedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam prophanarum epistemon* el 1559, plej verŝajne unu el la unuaj enciklopedioj kiuj klare uzis la vorton *encyclopedia* en sia titolo.
Lia libro *Encyclopaedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam prophanarum epistemon* ("Enciklopedio aŭ Sciaro de la mondo de fakoj"; Bazelo, 1559) estas unu el la unuaj libroj titolitaj *encyclopedia*. Robert Collison poste verkis, ke la verko estis malbone verkita, kaj estas grava nuntempe nur pro sia uzo de la vorto *encyclopaedia,* kaj ke Joachim Sterck van Ringelbergh uzis la vorton *cyclopaedia* por aludi al sia verko jam en 1541. Skalić ankaŭ verkis traktaĵon pri muziko: nome *Dialogus de Lyra* (Kolonjo, 1570).

Notoj
-----

1. ↑  Lovro Županović. "Skalić, Pavao." *New Grove Dictionary of Music and Musicians*
2. 1 2   Yeo, Richard (2001). Encyclopaedic visions : scientific dictionaries and enlightenment culture. Cambridge New York: Cambridge University Press. p. 6. ISBN 978-0521152921.
3. ↑  Collison, Robert. *Encyclopaedias*. 2a eld. (Hafner, 1966) p. 80
4. ↑  Josip Andreis (1974), *Music in Croatia*, Institute of Musicology, p. 47, retrieved 2011-01-27

* Kategorio Pavao Skalić en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 665287
* GND: 100181678
* LCCN: nr2002009245
* VIAF: 71735566
* ISNI: 0000 0001 1029 2711
* SUDOC: 193877058
* BNF: 107473659
* NKC: js2008409833
* ICCU: BVEV033592
 |
**Rammohan Ray** (ankaŭ Rammohan Roy, bengala lingvo: রাজা রামমোহন রায় Raĝa Rammohon Raj, nagario: राजा राममोहन राय, transliterumo: Rājā Rāmmohan Rāy , angla: Ram Mohan Roy) (naskiĝis la 22-an de majo 1772 en Radhanagar en Bengalio, mortis la 27-an de septembro 1833 en Stapleton (nun kvartalo de Bristolo) – barata verkisto, publicisto, socia kaj religia reformisto, nomata Patro de la moderna Barato kaj Patro de la bengala renesanco. Kreinto de la movado Brahmo Samaj (Societo de Brahmo), kiu poste disiĝis de hinduismo por krei Brahmoismon.

Vivo
----

Ram Mohan Roy devenis de ortodoksa bramana familio. Raj estas mallongigo de la mogola titolo Raya Rayan, kiun ricevis lia praavo en Mogola Bengalo.

Li lerte parolis arabe, angle, perse, sanskrite, bengale, latine, greke kaj hebree. Danke al intensaj kaj longdaŭraj studoj li akiris kompletan scion pri islamo, kristanismo, zaratuŝtrismo kaj budhismo. Ligante ĝin kun viŝnuismo kaj ŝivismo li kreis la propran, originalan religi-filozofian sistemon. Ĝi premisis ekziston de unu kaj la sama Eterna, Senmezurebla kaj Neatingebla Ento. Li ekskludis kulton de monumentoj kaj bildojn de diaĵoj. Li postulis purigon de hinduismo de ĉiaj formoj de politeismo. En 1828 aŭ 1829 en Kolkato, Mohan Roy fondis - baziĝante sur la menciitaj ideoj - asocion Brahma Samaĝ, kiu ĝis hodiaŭ ludas gravan rolon en la socia kaj religia vivo de Barato.

En siaj skribaĵoj kontraŭstaris al geedzeco de infanoj, satio, idolismo. Ankaŭ kritikis kastan sistemon, samtempe deklarante edukadon de virinoj.

Li estis la unua baratano, kiu publikigis (en la angla lingvo) siajn pripensaĵojn pri britoj kaj ilia loko en la barata socio, kaj ankaŭ verŝajne la unua hinduo, kiu por difini sian religion uzis la anglan vorton hinduismo.

Konsiderata kiel fondinto de la bengala gazetaro (Samĉar Darpan).

Liaj atingoj estis ĝuste taksitaj en Eŭropo. En 1824 ricevis honoran membrecon de la Franca Azia Societo.

Verkoj
------

* *Abridgement of the Vedanta* (1816)
* *Defence of Hindoo Theism* (1817)
* *A Second Conferences* (1820)
* *The Precepts of Jesus:The Guide to Peace and Happiness* (1820)
* *Appeals to the Christian Public* (1820 - 1823)
* *Brief remarks regarding modern encroachments on the ancient rights of females* (1822)
* subkomentarioj al Upaniŝadoj *Kena* kaj *Mundaka*

Bibliografio
------------

* Kim Knott, *Hinduizm* (Hinduismo). Joanna Jurewicz (redaktorino), Prószyński i S-ka, Varsovio 2000, serio: Tre Mallonga Enkonduko, ISBN 83-7255-083-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ram Mohan Roy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biography (Calcuttaweb.com)
* Social, Political, Economic, and Educational Ideas of Raja Rammohun Roy
* Biography (Brahmo Samaj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612462
* GND: 119017725
* LCCN: n80060443
* VIAF: 14841412
* ISNI: 0000 0001 1556 3314
* LIBRIS: 289056
* SUDOC: 027865312
* BNF: 12325445n
* NLA: 35440868
* NDL: 00621343
 |
**Ravuri Bharadvaja** [raavuuri bharadvaaĝa] telugue: రావూరి భరద్వాజ (naskiĝis la 5an de julio 1927, en Moguluru, suda Barato; mortis la 18an de oktobro 2013, en Hajderabado, Barato) estis telugua romanisto, novelisto, poeto kaj kritikisto. Li verkis 37 kolektojn de noveloj, 17 romanojn, kvar drametojn kaj kvin radio-dramojn. Li ankaŭ kontribuis multe al la porinfana literaturo. En 2012 li gajnis la premion Gjanpith.

Li ne povis studi en lernejo post la sepa klaso, sed poste en la vivo gajnis plurajn honorajn doktorajn diplomojn. Post sufiĉe malriĉa komenco, li eklaboris kiel ĵurnalisto, 1946-1959. En 1959 li eklaboris en la registara radiostacio All India Radio, de kie li emeritiĝis en 1987.

Lia plej fama romano estas పాకుడురాళ్లు [paakuda raallu] (glitaj ŝtonoj), kiu traktis la malhelajn flankojn de la filmindustrio.

Parolante pri siaj temoj, li diris en intervjuo: "Mi ĉiam volis verki pri la ordinara homo, pri liaj prizorgoj kaj antaŭtimoj. Rakontante pri lia vivo, se mi povus tuŝi lian koron -- jen ĉio kion mi volas fari." Pri sia stilo, li diris: "Mia verkado ĵurnalista igis min aprezi la simplan stilon. Kiel utilus verki en maniero nekomprenebla? Kiu komprenus ĝin? Se li ne komprenus ĝin, kiel li povus rilati al ĝi?"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ravuri Bharadwaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Staying true to life" skizo anglalingva pri Ravuri de Manjula Kolanu


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468265
* GND: 1054235058
* LCCN: n84151884
* VIAF: 26010678
* ISNI: 0000 0000 2652 5834
 |
**Samuelo de BRUKENTHAL** (naskiĝis en 1721 en Nocrich (germane *Leschkirch*, hungare *Újegyház*), mortis en 1803 en Sibio) estis barono kaj guberniestro de Transilvanio.

Li estis ano de transilvania, german-etna ŝtat-oficista familio. Lia patro en 1704 estis nobeligita. Samuel vizitis lernejojn en Sibio kaj Cluj; poste li studis jurisprudencon, administradon, politik-sciencon kaj filozofion en Halle kaj Jena.

En 1745 von Brukenthal edziĝis kun *Sophie Katharina Klockner*, filino de la urbestro de Sibio, kaj akiris la civitanecon de Sibio.

Poste li en Vieno iĝis provinca kanceliero ĉe la kortego de la aŭstria imperiestro. Tie li establis diversajn kolektaĵojn kaj valoran bibliotekon.

En 1762 von Brukenthal iĝis barono, en 1777 guberniestro de Transilvanio. Li estis la sola german-etna transilvaniano ("sakso"), kiu atingis tiun plej altan reĝ-oficon de Transilvanio. Li strebis plibonigi la viv-kondiĉojn, precipe de la servutuloj, kaj enkondukis imposton pri enspezoj kaj posedaĵoj. Li subtenis la junan Gheorghe Lazăr, kiu poste fondis la lernejan sistemon de Rumanio.

Von Brukenthal, kies sola filino mortis kvar-jar-aĝa, testamentis sian tutan posedaĵon al publikaj celoj. Li estis entombigita en la evangelia kirko de Sibio. La gimnazio de Sibio, la muzeo kaj biblioteko portas lian nomon.

Vidu ankaŭ
----------

* Brukenthal-gimnazio
* Muzeo Brukenthal

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Samuel von Brukenthal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Brukenthal-gimnazio germane, rumane
* Brukenthal-fondaĵo Arkivigite je 2021-06-19 per la retarkivo Wayback Machine germane, rumane, angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 77241
* GND: 118516027
* LCCN: no2003061002
* VIAF: 32787602
* ISNI: 0000 0000 7146 8664
* SUDOC: 075054558
* BNF: 155861948
* ULAN: 500315031
* RKD: 426105
* NKC: pna2009525990
 |
La **sociologio de sciaro** konsistas en la studo de la sociaj originoj de la ideoj kaj de la efiko kiun la hegemoniaj idearoj havas super la socioj (kompare kun la historio de la ideoj). La celo studota estas la influo inter socio kaj pensaro, tio estas, kiel influas la socio sur la pensaro kaj kiel influas la pensaro sur la socio, kaj partikulare kiel la produktitaj ideoj influas sur la socio, kio okazigas transformadojn. La preciza celo studenda estas la ĉiutaga vivo, tio estas la konduto de la personoj kaj kiel ĝi adoptas sian propran kriterion rilate al la socio.

La esprimo *sociologio de sciaro* ekĝeneraliĝis en la 1920-aj jaroj, kiam kelkaj germanlingvaj sociologoj verkis pri la temo: inter ili elstaras Karl Mannheim, per sia verko *Ideologio kaj utopio*, kaj Max Scheler. La fako funkciismo meze de la 20-a jarcento rezultis en la fakto, ke la sociologio de sciaro restu en duaranga loko ene de la sociologia pensaro. Grandmezure, ĝi estis reinventita kaj aplikita al studoj pri la ĉiutaga vivo en la 1960-aj jaroj, speciale fare de Peter L. Berger kaj Thomas Luckmann en *La socia konstruado de la realo* (1966) kaj plue estas en la bazo de la metodoj de kvalitativa kompreno de la homaj socioj.

Kvankam tio estas tre influa en la nuntempa sociologio, la sociologio de la sciaro havis pli grandan efikon super la scienco, speciale pro sia kontribuo al la diskuto kaj kompreno de la propra naturo de la scienco, ĉefe pere de la verko Thomas Kuhn, pri *La Strukturo de Sciencaj Revolucioj* (vidu ankaŭ la koncepton de paradigmo).

Notoj
-----

1. ↑  «La sociología del conocimiento y de la ciencia.». Arkivigite je 2022-12-05 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 7an de novembro 2017.

* Kategorio Sociologio de sciaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805045
* GND: 4066615-3
* LCCN: sh85072731
* BNF: 11931772h
* NDL: 00573086
* NKC: ph125766
 |
Notindaj baratanoj
Notindaj baratanoj
**Baratanoj** (aŭ ankaŭ pli frue aŭ amplekse *hindianoj*) estas civitanoj de Barato, respektive de Hindio, popolriĉa lando en Sudazio enhavanta 17.31% de la monda loĝantaro, kaj homojn de hindia heredaĵo. La barata nacieco konsistas el multaj regionaj etno-lingvaj grupoj, reflektante la riĉan kaj kompleksan historion de Barato. Barato estis formita el kelkaj antaŭaj ŝtatoj. La baratanoj kreiĝis dum antikva kaj mezepoka periodo el iuj el la plej grandaj dinastioj en Sudazia historio kiel la Maŭrja imperio, Gupta imperio, Raŝtrakuta dinastio, Ĉola dinastio, Viĝajanagara imperio kaj Maratha Imperio kaj la hinda kulturo kaj hinda scienco atingis grandan parton da Azio kion kaŭzis la establado de hindianigitaj regnoj en Sudorienta Azio dum antikva kaj mezepoka periodo. Laŭ genetika esplorado, modernaj Baratanoj estas miksaĵo de indiĝenaj praa sudbarata grupo kiuj estas genetike parenca al homoj el la Andamanoj kaj de praa nord-hindia grupo kiu estas origine de la Proksima Oriento. Ĉiu en Barto havas DNA devena el ambaŭ tiuj grupoj.

La diaspora loĝantaro kun hinda deveno, kiel rezulto de elmigrado, estas iom ĝeneraligitaj plej precipe en Sudorienta Azio, Sudafriko, Aŭstralio, Unuiĝinta Reĝlando, Mezoriento, Trinidado kaj Nordameriko. Pritaksoj de tia loĝantaro variigas de konservativaj 12 milionoj al 20 miliono nur en la diasporo, dum en Barato mem loĝus 1,210,193,422 da personoj (2011).

Notoj
-----

1. ↑  Cultural Traditions and Contemporary Challenges in Southeast Asia: de Warayuth Sriwarakuel p. 108
2. ↑   Genetic study reveals caste system origins. Tia Ghose (2013-08-08). Alirita 2014-07-21.

* Kategorio Baratanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 498143
* LCCN: sh85040566
* BNF: 11973928w 119342391, 11973928w
* NKC: ph862434 ph117630, ph862434
 |
**Despotismo** estas registaro regata de unuopa aŭtoritato, aŭ individua aŭ grupeto, kiu regas per absoluta politika potenco. En sia klasika formo, despotismo estas ŝtato kie unu individuo, nomita *despoto*, tenas ĉiom da la potenco kaj aŭtoritato, kaj kie ĉiu alia konsideriĝas lia sklavo. Tiu ĉi formo de despotismo estis la unua konata formo de ŝtateco kaj civilizacio; la Faraono de Egipto estas ekzempla klasika despoto.

La termino nun implicas diktatoro aŭ tiranan regon. Tamen, en klera absolutismo (ankaŭ nomita "bonvolema" aŭ "klera" despotismo), kiu ekgraviĝis en Eŭropo dum la 18-a jarcento, absolutaj monarĥoj uzis sian aŭtoritaton fari plurajn reformojn en la politikaj sistemoj kaj socioj de siaj landoj. Tiun ĉi movadon verŝajne grande influis la idealoj de Klerismo.

Despotoj
--------

* Enriko Dandolo
* Konstanteno la 11-a

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Juro |
| Portala ikono | Portalo pri Politiko |

* absolutismo
* aŭtokratio
* diktatoreco
* klera despotismo
* tiranio

Bibliografio
------------

* Despotismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Lech Dubel, *Historia doktryn politycznych i prawnych do schyłku XX wieku* (Historio de politikaj kaj juraj doktrinoj ĝis fino de la 20-a jarcento), Warszawa 2007.
**Szilvia Szabó** [silvia sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Szilvia** estas hungara kajakisto, dufoja olimpiano, mondĉampiono.

Szilvia Szabó naskiĝis la 24-an de oktobro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Szilvia Szabó inter 2006-2018 havis postenon en la hungara akvasporta vivo, poste ŝi laboris en propra firmao, kiu okupiĝas pri aranĝado de geedziĝoj. Ŝi havis edzon kaj ŝi naskis dufoje. Ŝi ricevis ŝtatan premion en 2000.

### Sporta kariero

Szilvia Szabó en 1989 komencis kajakadi sur la Danubo en ĉefurba sportklubo. Post la junularaj sukcesoj ŝi debutis inter la plenkreskuloj same sukcese en 1997. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2004 kun tri arĝentaj medaloj teame, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua 13-foje inter 1999-2005 same teame. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2005. Ŝia plej konata trejnisto estis Katalin Rozsnyói, ŝia ofta paro en kajako estis Kinga Bóta.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* koncerna teksto kun foto
* rezultoj kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 810222
 |



* Portalo pri Biografio
**Sándor Doubravszky** [ŝAndor doubravski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Doubravszky Sándor** estis hungara kemiisto, verkisto, altlerneja instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Alexander Oakwood*.

Sándor Doubravszky naskiĝis la 5-an de majo 1938 en Salgótarján, li mortis la 15-an de majo 2000 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Doubravszky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1956, poste li akiris diplomon en tekstila universitato de Leningrado en 1961. Inter 1961-1990 li laboris en esplora instituto. Inter 1966-1980 li estis partiestro de la instituto. Intertempe li estis laboratoriestro, en la fina periodo institutestro. En 1969 li kandidatiĝis, post tri jaroj li doktoriĝis. Ĝuste dum ĉeso de la socialismo en 1990 li partoprenis en fondo de libroeldonejo. Inter 1991-1994 li instruis en altlernejo de Kecskemét en rango katedrestro. Li edziĝis en 1962, lia edzino naskis 3 gefilojn en 1963, 1964 kaj 1972.

Elektitaj libroj
----------------

* *Mikor mondjunk nemet, és hogyan – avagy út az önbecsüléshez* (1991)
* *Ánya – egy orosz asszony élete* (1999)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Sándor Doubravszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 671333
 |
**Sergio Badilla Castillo**, (naskiĝis la 30-an de novembro, 1947 en Valparaíso. Ĉilio) poeto, verkisto , tradukisto, kaj eseisto. Estas fondinto de la movado transrealisma en la moderna poezio.

Biografio
---------

Badilla Castillo naskiĝis en la ĉilia urbo Valparaiso, la 30an de novembro de 1947. Li estas filo de s-ro Jerónimo Badilla Fuentealba , marino, kaj de s-ino Luisa Castillo.

Li komencis verki en 1971 kaj lia unua libro estis Entre el cemento y el pasto Li organizis kaj redaktoris Pasionjn kulturajn revuojn 1984.

En 2005 li publikigis Poem transreala kaj iu evangelio (Poemas transreales y algunos evangelios), eseo en kiu li esploras la esencon de la strete ligita kun ĉiuj modernismaj artaj tendencoj kaj de la vivo

Nuntempe li estis profesoro pri antropologia en universitato Santo Tomas en Chile

Ĉefaj verkoj
------------

* Norda Sago.Monteverdi Edic. 1996, Santiago de Chile. (Poemaro)
* La Rigardo timigita de la bastardo. 2003 (Consejo Cultura Valparaíso ). (Poemaro)
* Poem transreala kaj iu evangelio. 2005. Aura Latina. Chile. (Poemaro)

* Kategorio Sergio Badilla Castillo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128248
* LCCN: n86821621
* VIAF: 3966730
* ISNI: 0000 0001 1872 4240
* SUDOC: 147620430
* BNF: 16274101c
* BNE: XX842698
 |
WE-Leibnizallee-Judenfriedhof
La **Juda tombejo de Vajmaro** (germane: *Jüdischer Friedhof*) el la 1774-a jaro situas en Vajmaro ĉe Rothäuser Berg, ĉe la angulo de la stratoj Leibnizallee kaj Musäusstraße (areo 38/grundo 244). Ĝi iam estis multe pli granda: de 9,26 aroj restis nur 2,35 aroj.

Historio
--------

Sub la regado de Anna Amalia venis la unuaj judaj familioj al Vajmaro. Verŝajne bona oferto al la bankisto, komercisto kaj tukisto Jacob Elkan estis la kauzo. Elkan ankaŭ iĝis kortega ĉefekonomikisto. Johann Wolfgang von Goethe en la elegio *Auf Miedings Tod* porĉiamigis Elkan tiel: *Der tätige Elkan läuft mit manchem Rest, und diese Gärung deutet auf ein Fest.*

En 1774 Elkan iniciatis la starigon de tombejo por judoj Vajmare, kiuj ne rajtis entombiĝi sur kristanaj tombejoj. La dukino aprobis tion cedante grundon. Kun najbara teritorio (kiun akiris en 1776 la familio Ulmann) estiĝis kadavrokampo. La unuaj entombigitoj estis el la familioj Elkan, Löser, Callmann, Moritz, Ulmann kaj Lichtenstein. La lasta ceremonio estis en 1892. 

Pro nekresko de la juda komunumo en Vajmaro (la lastaj judoj jam en la komenco de la 20-a jarcento elmigris) la tuto kadukiĝis: la muraro parte detruiĝis, tomboŝtonoj terenfalis aŭ surŝutiĝis tere. Nesakrala uzo nature sekvis. En 1952 dek trovitaj tomboŝtonoj kun apenaŭ legeblaj epitafoj estis restarigitaj kaj en 1982 estiĝis la nuna ordigo de ili. 

Antaŭ kelke da jaroj la tuto deklariĝis kulturmonumento kaj nun informtabulo klarigas la lokon al oni. En 1983 aldoniĝis holokaŭsta memorŝtono (de la artisto Kurt Stiefel). Rekonsekriĝo sukcesis en la 20-a de novembro 1983.

Literaturo
----------

* Roland Dressler, Jochen Klauss: *Weimarer Friedhöfe.* Böhlau, Weimar u. a. 1996, ISBN 3-412-00496-0, p. 32-33
* Eva Schmidt: *Jüdische Familien im Weimar der Klassik und Nachklassik* (=Weimarer Schriften des Stadtmuseums, 48). Weimar 1993. ISBN 3-910053-24-6

Eksteraj ligiloj
----------------


* informoj privajmaraj ĉe *Alemannia Judaica*
* 
* 
* 
* 
* 
* (PDF-Datei; 1,74 MB)

50.9799111.33745Koordinatoj: 50° 58′ 48″ N, 11° 20′ 15″ O (mapo)
**Seán Ó Ríordáin** (3-a de decembro 1917 – 21-a de februaro 1977) estis la plej eminenta irlandlingva poeto en la 20-a jarcento. Partoj el lia poezio estas ankaŭ tradukita al Esperanto far Meva Maron, en la libro 'Noktaj Papilioj', Esperanto-Asocio de Irlando, 1998.

Liaj poeziokolektoj:

1. 'Eireaball Spideoige' (La Vosto de Rubekolo), 1952.
2. 'Brosna' (Lignaĵo), 1964.
3. 'Rí na nUile',(La Reĝo de la Universo), 1967. Dulingva libro de tradukoj de la malnovirlanda poezio, kun Seán S. Ó Conghaile, C.SS.R.
4. 'Línte Liombó' (Linioj de Limbo), 1971.
5. 'Tar éis mo Bháis' (Post mia Morto), 1978, redaktika far Seán Ó Coileáin.
6. 'Scáthán Véarsaí' (Spegulo de Versaĵoj), 1980. Elekto de liaj poemoj el la aliaj verkoj.

Eta poemo, elĉerpaĵo el poemo, kaj citaĵo de poemo lia, kun tradukoj el 'Noktaj Papilioj' de Meva Maron:

 *Préachán*

```
Tá mná na haoise seo
Níos féile féna gcuid
Ná bantracht óige an fhir:
Trua cás an fhireannaigh
A chaill a chumas fir
Sara mbog an bhaineannach.
```

 *Korniko*

```
Virinoj malavare
favoras nun kompare
kun miaj junaj jaroj.
La viro vere povras,
kiu perdis viropovon
antaŭ ĉi malsevero.
```

 *Cúl an Tí*

```
Tá Tír na nÓg ar chúl an tí
Tír álainn trína chéile
Lucht ceithre chos ag siúl na slí
Gan bróga orthu ná léine
Gan Béarla acu ná Gaeilge.
```

 *Post la Domo*

```
Pelmele belas la surpriz'
malantaŭ l'dom: Mirlando.
Kvarpieduloj sen ĉemiz',
sen ŝuoj sur la plandoj,
sen l'angla sen l'irlanda.
```

El la poemo 'Ní Ceadmhach Neamhshuim' (Indiferenton For!)

```
"... Níl áit ar fuaid na cruinne
Nach ann a saolaíodh sinne."
```

```
"... Sur nia ter': nenie
Sen naskiĝloko nia."
```

```
 "Cé acu is áille, focal nó cíoch?"
 "Kiu pli belas, vorto aŭ mamo?"
```

Esploro de lia prozo, plejparte verkita en la gazeto *Irish Times*: 'Cá bhfuil Éire? Guth an ghaisce i bprós Sheáin Uí Ríordáin' (Kie estas Irlando? La voĉo de heroeco en la prozo de Seán Ó Ríordáin), fare de Stiofán Ó Cadhla (Dublino: An Clóchomhar 1998).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 165072
* GND: 123025079
* LCCN: n79028420
* VIAF: 40275439
* ISNI: 0000 0001 1182 8979
* SUDOC: 166521272
* BNF: 11560965g
 |
**Sebő Vukovics** [ŝebO vukoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vukovics Sebő,** serbe **Сава Вуковић** [sava vukovidj] estis serbdevena hungara politikisto, ministro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *beregszói*.

Sebő Vukovics  naskiĝis la 20-an de julio 1811 en Hungara reĝlando en Fiume (nuntempa Rijeka en Kroatio). Li mortis la 19-an de novembro 1872 en Londono.

Biografio
---------

Sebő Vukovics devenis el serba nobela familio. Li lernis hungare dum la lernojaroj. Post lernado li estis subnotario, post jaroj vicdepartementestro. En 1848 li estis elektita parlamentano, en la sekva jaro li iĝis ministro pri justico. Depost falo de la Hungara revolucio de 1848 li unue kaŝiĝis, poste rifuĝis. Li hejmenvenis en 1867. Post 2 jaroj li denove estis elektita parlamenta deputito. En Londono li aliĝis al la framasonoj , .

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* memuaro en 1858 (eldonita en 1894)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero V, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Sebő Vukovics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504454
* GND: 1207346853
* LCCN: n83211072
* VIAF: 28457147
* ISNI: 0000 0001 1048 5740
 |
**Shirin NESHAT** (perse: شیرین نشاط‎‎; n. la 6-an de marto 1957 en Kazvino) estas irana artistino de nuntempaj vidaj artoj, ĉefe konata pro sia fotografia, kinematografia laboroj. Ŝi vivas en Irano kaj en Novjorko.

Per sia verkaro Shirin Neshat analizas la malfacilajn sociajn kondiĉojn ene de la islama kulturo, kun speciala atento pri la rolo de virinoj, traktante la socian, politikan kaj psikologian signifojn esti virino en nuntempaj islamaj socioj .

Dum Neshat aktive rezistas stereotipajn reprezentadojn de Islamo, ŝiaj artaj celoj ne estas eksplicite polemikaj. Prefere ŝia laboro agnoskas la kompleksajn intelektajn kaj religiajn fortojn, kiuj formas la identecon de islamaj virinoj tra la mondo. Kiel fotisto kaj videoartisto, Shirin Neshat estas fama pro siaj portretoj de virinaj korpoj tute kovritaj per persa kaligrafiaj surskribo

Ŝi ankaŭ reĝisoris plurajn videofilmojn, inkluzive de *Anchorage* (1996), projekciita sur du kontraŭaj muroj: *Shadow under the Web* (1997), *Turbulent* (1998) produktita de Noire Gallery, *Rapture* (1999) kaj *Soliloquy* (1999).

En siaj fotoj kaj filmetoj ŝi montras per bildoj plenaj de streĉiĝo de vualitaj korpoj, de martiroj (viroj aŭ virinoj), submetiĝemaj homoj, kiuj ĉiutage devas trakti perforton kaj terorismon.

Lia unua plenlonga filmo aperis en 2009 : *Virinoj sen viroj*, per kiu ŝi gajnis la "Arĝentan Leonon" por plej la bona enscenigo dum la 66-a Festivalo de Venecio   .

Aliaj projektoj
---------------

* Kategorio Shirin Neshat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Collabora a Wikimedia Commons Wikimedia Commons enhavas bildojn kaj aliajn dosierojn pri **Shirin Neshat**

Eksteraj ligiloj
----------------

(en, kun subtekstoj en Esperanto) Shirin Neshat - Arto en ekzilo, TED-filmeto, 2011

(en) *Shirin Neshat* / *Shirin Neshat (alia versio)*, *TED*, TED konferencoj

*Shirin Neshat*, en *MYmovies.it*, Mo-Net Srl.

(en) *Shirin Neshat*, en *Interreta Filma Datumbazo*, IMDb.com.

(en) *Shirin Neshat*, en *AllMovie*, All Media Network.

(de**,** en) *Shirin Neshat*, en *filmportal.de*.

Referencoj
----------

1. ↑  (EN) Suzie Mackenzie, An unveiling, in The Guardian, 22 luglio 2000. URL consultato il 30 maggio 2014.
2. 1 2  Marco Bona Castellotti (2004), p. 447.
3. ↑  (EN) Claudia La Rocco, Shirin Neshat’s Performa Contribution, in The New York Times, 14 novembre 2011. URL consultato il 30 maggio 2014.
4. ↑   Shirin Neshat e le donne dell'Islam, tra foto e parole d'henné. Arkivita el la originalo je 2010-02-21. Alirita 2020-10-31.
5. ↑   Intervista.
6. ↑   Le donne coraggiose di Shirin Neshat.
7. ↑  Donne senza uomini: intervista video alla regista Shirin Neshat
8. ↑   Games of Desire.
9. ↑   Shirin Neshat – Women Without Men. Arkivita el la originalo je 2019-06-27. Alirita 2020-10-31.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706696
* GND: 120609541
* LCCN: n98049213
* VIAF: 54983055
* ISNI: 0000 0000 7862 9993
* LIBRIS: 282730
* SUDOC: 05077672X
* BNF: 13545754b
* ULAN: 500114658
* MBA: e9094f32-4e03-44d0-b135-c6a3e3ae96d4
* RKD: 203084
* NKC: jo2002111542
* BNE: XX5119087
 |
Smiljan Rozman en 1962
**Smiljan Rozman** (naskiĝis la 28-an de januaro 1927, mortis la 15-an de marto 2007) estis slovenlingva verkisto, aŭtoro de multaj romanoj kaj novelaroj
kiu ankaŭ skribis por junaj legantoj kaj scenarojn por infanaj programoj kaj dramaj serio en televido. 

Rozman naskiĝis en Celje en 1927. Baldaŭ post lia naskiĝo la familio transloĝiĝis al Mariboro kie li kreskis. Dum la Dua Mondmilito li estis devigita je punlaboro en Nazia Germanio kaj Nazie okupita Francio. Post la milito li laboris kiel fabrika laboristo, muzikisto, pentristo, aktoro kaj instruisto - kaj dumtempe kiel plentempa verkisto. Li mortis en Ljubljano en 2007.

En 1965 li gajnis la premion de la Fondaĵo *Prešeren* pro lia romano *Druščina* (La kunularo). En 1968 li gajnis la premion *Levstik* pro lia libro *Reporter Tejč poroča* (Raportoj de *Tejĉ* la raportisto). 

Lia teatraĵo *La sonoriloj* (origine *Zvonovi*, libre publikigita nur en 1972) en esperantlingva versio estis unuafoje publike prezentita kadre de la 54-a UK 1969 en Helsinko, Finnlando, per la aktoro Mladen Serment de la Internacia Arta Teatro.

* Kategorio Smiljan Rozman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑   Nekrologo en la publikigaĵo –*Dnevnik* la 15-an de marto 2007
2. ↑  kompleta listo de ricevantoj de la premion de la Fondaĵo *Prešeren* en retejo de la Slovena Ministerio de Kulturo[*rompita ligilo*]
3. ↑   paĝo pri la Premio *Levstik* en retejo de la eldonejo *Mladinska Knjiga* ("porinfana libro"). Arkivita el la originalo je 2018-08-26. Alirita 2015-09-04.
**Sohraŭardi** (pli bone Sohrvardi) (naskiĝis en 1155 en Sohrvard, urbo nord-okcidenta de Irano, nun forviŝita de la mapoj; ekzekutita la 29-an de julio 1191 en Halepo) estis samtempe mistikulo kaj filozofo, asceto, solulo. Li estis nomita «la Platono de Irano».

Lia metafiziko, heredinto de la helena filozofio, kiun li bone konis, kaj fidela je la «saĝuloj de antikva Persio» (t.e. la zoroastrismanoj) estas vivanta penso, kaj la de li sekvinta vojo estos poste trabatita de multaj el la mistikaj pensuloj de Islamo. Ĝi revivigas la saĝecon de Zoroastrismana Irano enkadre de la platonisma penso kaj fondas la Gnozan senton pri vivo : la Malhel’, la substancoj, kiuj «kunportas nokton kaj morton» oponas je la anĝelaj lumoj. Tiu drameca filozofio pri esto konkludiĝas pere de glora animkanto, potenca teorio de la feliĉego.

Li verkis kelkkvindekon da libroj, el kiu la plej profunda estis « La libro de la Orienta saĝeco » (komentita poste far Qtboddin Ŝirazi kaj Molla Ŝirazi kaj en Okcidento studita kaj tradukita de francaj orientalistoj Henri Corbin kaj Christian Jambet)

Li estis deklarita malkredanto. «Kiel Sokrato», oni diris. Kiel tiu, li ne provis eskapi nejustan mortigon.

* Kategorio Sohraŭardi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30711
* GND: 119031671
* LCCN: n79121685
* VIAF: 86440217
* ISNI: 0000 0001 2142 3924
* LIBRIS: 199137
* SUDOC: 027151476
* BNF: 119257352
* MBA: c5947fc1-f5ad-4ca1-8846-f5d4e8217cea
* NKC: jo20231173175
* BNE: XX1022308
 |
**Sorin TITEL**, naskiĝinta la 7-an de decembro 1935 en Margina kaj mortinta la 17-an de januaro 1985 en Bukareŝto, estis rumana verkisto.

Titel de 1946 al 1953 lernis ĉe liceoj en Lugoj kaj, post lokŝanĝo de sia familio, en Caransebeș. Poste li ekstudis en Bukareŝto, unue ĉe la fakultato pri kinematografio poste pri filologio. En 1956 li estis eksigita kiel studento, ĉar li solidariĝis kun la movado de hungaraj studentoj. en 1957 li ekstudis en Kluĵo, sed nur unu monaton. Samjare li publikigis sian unuan skizon kun la titolo *Drumul* (= la vojo) en la revuo *Tânărul scriitor* (= la juna verkisto).

Post laborado kiel instruisto pri la rumana lingvo li reekstudis filologion en 1961 kaj diplomiĝis en 1964. Ĝis 1971 li vivis en Timișoara, kie li redaktis la revuon *Scrisul bănățean*, kaj komencis publikigi novelojn. En 1971 li transloĝiĝis al Bukareŝto. En 1977 li verkis film-scenaron kun la titolo "Iarba verde de acasă" (la verda herbaro de la hejmo), kiu estis filmigita de Stere Gulea.

En 1985 li mortis pro grava malsano. En 1991 lia patro Iosif Titel publikigis biografion pri li sub la titolo *Clipa i-a fost prea repede* (= la momento estis tro rapida); la titolo aludas la romanon *clipa cea repede* (la momento rapida), kiun Titel publikigis en 1979.

Verkoj
------

* Copacul, 1963
* Reîntoarcerea posibilă, 1966
* Valsuri nobile și sentimentale, skizoj kaj rakontoj, 1967
* Dejunul pe iarbă, 1968
* Noaptea inocenților, novelaro, 1970
* Lunga călătorie a prizonierului, 1971. La romano estis tradukita en la francan, nederlandan kaj polan lingvojn.
* Țara îndepărtată, 1974
* Herman Melville. Fascinația mării, eseo, 1975
* Pasiunea lecturii, eseo, 1976
* Pasărea și umbra, 1977
* Clipa cea repede, 1979
* Femeie, iată fiul tău, 1984
* Melancolie, nefinita romano, 1988
* Bucătăria de vară, film-scenaroj, 1997

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sorin Titel en la retejo de Caransebeș