recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Teorio de impeto** aŭ "impetus" estas mezepoka teorio, el kiu sekve evoluiĝis la moderna fizika principo de inerteco. Tiu teorio instruis ke kurigi sagon ĵetitan de la arko ne estas movata de nevidebla aera vortico kumuliĝanta malantaŭ la sago kiel diris Aristotelo. La aristotela fiziko tiun epokon regulis kaj ligis spertojn de esploristo. La teorio de impeto subtenas ke la kaŭzo de la movo de la sago estas la forto (*impetus*) originita el la pafosendo mem.

Se la teorio estis unue proponita de kristana scienculo rektoro de la Skolo de Aleksandrio, Johano Filopono de la 6-a jarcento kaj iuaspekte tuŝetita de islama Aviceno, laŭ kiuj ne videblas la efiko de aera vortico malantaŭ la sago, la teorio preciziĝis iniciate de Buridano (komence de la 14-a jarcento), laŭ kiu la movo de la sago estas la impeto mem liverita de la arko kaj la sago daŭrus ĉiam kun la sama kvanto de movo se neobstaklata de la ĉirkaua medio.

Laŭ filozofoj de la Scienco (Stanley Jaki, ekzemple), Buridano en tiu intuicio estis helpata de sia biblia doktrino pri la kreado kaj, do, pri kompleta separado de la mondo el Dio kreinta: la mondo, do, ne estas animata de iu ajn estaĵo kiel okazas en doktrinoj panteismemaj kaj animismemaj. Fakte, Buridano definitive ekskludis ke la ĉielaj astroj estas movataj de "inteligentoj" anĝelaj, kiel inokulitaj de la aristotela filozofio kaj akceptite de skolastikuloj.

Bibliografio
------------

* Marcello Landi, *Un contributo allo studio della scienza nel Medio Evo. Il trattato Il cielo e il mondo di Giovanni Buridano e un confronto con alcune posizioni di Tommaso d'Aquino*, in *Divus Thomas* 110/2 (2007) 151-185.
* Pierre Duhem, *Le système du Monde*
* (en) R. Sorabji (dir.), Philoponus and the Rejection of Aristotelian Science, Londres, Cornell University Press, 1987.
* (en) R. Sorabji, "Matter, Space, and Motion", London: Duckworth, pp. 227–48, 1988.
* René Taton, *La science antique et médiévale, des origines à 1450*, Quadrige/PUF, 1994.

Stanley L. Jaki, *Jesus, Islam, Science.* ISBN 978-88-6409-013-9.

Vidu ankaŭ
----------

* Buridano
* Nikolao de Oresme
**Ilebo** estas urbo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio). Dum la kolonia erao (ekde 1901) la oficiala loknomo estis **Port-Francqui**.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 04° 19′ S 20° 36′ O﻿ / ﻿4.317 °S, 20.600 °O﻿ / -4.317; 20.600 (mapo)Koordinatoj: 04° 19′ S 20° 36′ O﻿ / ﻿4.317 °S, 20.600 °O﻿ / -4.317; 20.600 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 72.623 en 2012
* Supermara alteco: 304 m
* Horzono: UTC +1

Geografio
---------

Ilebo situas laŭ Kasai ĉe la plej alta navigebla punkto de la rivero en la meza sekcio de la lando. Kinŝaso situas 396, Kikwit 461, Boma 683, Lubumbashi 1626 km.

Diagramo pri liverado, kie Ilebo estas en la meza parto

Historio
--------

Ilebo fondiĝis en la 17-a jarcento, kiel komercocentro kaj loĝejo de la lokaj regantoj. Ĝi prosperis en la 19-a jarcento kaj estis antaŭ la koloniado la plej granda en la regiono. Ankaŭ la belgoj evoluis la urbon, eĉ ĝi ricevis fervojon, kiu ne plukonstruis al la ĉefurbo, ĉar la ponto kolapsis en 1937. Pro la militinvestoj la uebo riĉiĝis eĉ dum la 2-a mondmilito. Post la sendependeco la origina nomo de la urbo estis reestigita kaj en tiu urbo oni kaptis la soldatoj Patrice Lumumba-n en 1960. En 2007 ĉina plano naskiĝis por konstrui la fervojon al la ĉefurbo.

Ekonomio
--------

Ilebo estas komerca, industria, agrikultura centro, grava transportonabo por kupro kaj aliaj mineraloj.

Trafiko
-------

Ilebo havas flughavenon kaj riveran havenon. Ŝipoj trafikas al Kinŝaso, trajnoj al Lubumbashi. Ĉefvojoj kuras al Kananga kaj Kinŝaso.

Vidindaĵoj
----------

La plej grava konstruaĵo estas hotelo "des Palmes", kiu akceptis la belgan reĝon en 1920.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* 
* Arkivigite je 2012-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo
* mapo[*rompita ligilo*]
**Ica Lenkeffy** [lenkefi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lenkeffy Ica,** eksterlande *Ica von Lenkeffy* estis hungara aktoro, subreto-primadono. Ŝia origina nomo (hungare) estis *Kaukál Ilona*, ŝi familia nomvarianto estis *Lenkefi*.

Ica Lenkeffy  naskiĝis la 25-an de oktobro 1896 en Miskolc, ŝi mortis la 25-an de januaro 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ica Lenkeffy aĝis 13, kiam ŝi debutis en migranta trupon en provinco. Post 2 jaroj ŝi havis rolojn jam en Gaja Teatro, en 1914 en Teatro Magyar, poste en aliaj teatroj kaj kabaredoj. Ekde 1912 ŝi havis rolojn ankaŭ en mutaj filmoj, post 4 jaroj ŝi estis ĉefrolanto. En 1921 ŝi vojaĝis al Vieno, poste al Berlino, en 1923 al Parizo, kie ŝi havis filmajn rolojn. En 1932 ŝi hejmenvenis, sed ŝi ne ricevis rolojn. Ŝi retiriĝis kaj mortis kiel forgesita aktoro.

Ŝia unua edzo estis Imre Roboz de 1918 ĝis 1923, poste ŝi denove edziniĝis, poste eksedziniĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Bernstein: *Az ostrom* – Georgette
* Ferenc Lehár: *Végre egyedül* – Tilly

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Víg özvegy* (1912)
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1917) (1917)
* *Az aranyember* – Noémi (1919)
* Otelo – la unua filma Desdemona (germana filmo) (1922)
* *Souris d'hôtel* (franca filmo) – Rita (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Ica Lenkeffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 56° 41′ 13″ N 23° 41′ 58″ O﻿ / ﻿56.68694 °N, 23.69944 °O﻿ / 56.68694; 23.69944 (mapo)

**Iecava** estas rivero en Latvio, kiu longas 155 kilometrojn de akvofontoj proksime de Daudzese en distrikto Aizkraukle. Fluas tra distriktoj Bauska kaj Jelgava, enfluas la riveron Lielupe. Riverdeklivo estas 69 m (0,4 m/km), ĉiujara drenaĵo 0,26 km³.

Vojo
----

La tuta rivera vojo fluas laŭ la malaltebenaĵon de Centra Latvio (latve *Viduslatvijas zemiene*).

La natura muŝo de la rivero en Lielupe situas 4 km sub Jelgava, sed granda parto de la akvo fluas laŭ la kanalo al la Lielupe super Jelgava ekde la 19-a jarcento. La parto sub kanalo nomitas Veciecava ("malnova Iecava"). En Veciecava enfluas rivero Misa.

En granda parto de la kurso, la Iecava lito estas reguligita. En la 1930-aj jaroj, parto de la dolomitlito en la mezo de Iecava fluo estis krevigita por malhelpi la riveron inundado en la fonto. Pli ol duono de la drenaĵo de Iecava konsistas el neĝfandado, kaj nur 4-5% venas de subtera akvo, kiu estas tre malmulte en Latvio. Tial aparte forte diferencas la kvanto de akvo en Iecava en printempaj inundoj kaj en la malalta akvoperiodo de somero.

En la rivero troviĝas ezokoj, perkoj, plotoj, bramoj, sandroj, lojtoj, vimboj.

Trafluo
-------

* Mežmuiža
* Brankas
* Ozolnieki
* Iecava

Alfluantoj
----------

* Maldekstra: Īkstrums (28 km).
* Dekstra: Misa (108 km), Smakupe (19 km).

Bildoj
------

* Proksime de Bārbele.Proksime de Bārbele.
* En urbo Iecava.En urbo Iecava.
* Proksime de Ozolnieki.Proksime de Ozolnieki.
* Proksime de Menta.Proksime de Menta.
* Proksime de Bārbele.Proksime de Bārbele.

Referencoj
----------

1. ↑  Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
2. 1 2  Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 1, p. 637.
3. ↑  Loko de gravaj riveroj kaj iliaj basenoj (latve)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753455
* VIAF: 9336154260454524480002
 |
**Ilinci,** serbe **Илинци** estas malgranda vilaĝeto en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.

Loko de la municipo en Serbio
Ĉefstrato de Ilinci
Aerfoto

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 28  km²
* Koordinatoj: 45°06′29″N 19°07'17″E
* Supermara alteco: 89 m
* Loĝantaro: 827 en 2002
* Poŝtkodo: 22250
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: ŠI

Geografio
---------

Ilinci situas laŭ la kroata landlimo, fine de sakovojo el Vaŝica.

Historio
--------

Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Ilinci 796 serboj (96 %), 9 jugoslavianoj, 8 kroatoj, po 3 slovakoj kaj hungaroj kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* Mapo pri Ilinci

* Kategorio Ilinci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **turo de Idarkopf** en la Hunsruka parto Idarwald en Rejnlando-Palatinato estas 28 m  alta elrigardturo  sur la monto Idarkopf (alteco 745,7 m).

Geografia situo
---------------

La turo de Idarkopf staras en la Naturparko Saar-Hunsrück ĉirkaŭ 200 m nordokcidente de la pinto de Idarkopf, kiu situas inter la sudorienta vilaĝo Stipshausen (distrikto Birkenfeld) kaj la nordokcidenta Hochscheid (distrikto Bernkastel-Wittlich). Ĝi staras en alto de 744,m. Ĉirkaŭ 320 m nordoriene staras en alteco de 738 melsendoturo.

Historio kaj priskribo
----------------------

La turo de la Idarkopf estis konstruita en 1980 kiel lignakonstruaĵo. Ĝi anstataŭas la kadukan antaŭantan turon, kiu estis konstruata en 1909 kiel observejo de la artilerio. La turo, kiu tre similas al la turo de la Atzelberg apud Kelkheim (Taunus), havas triangulan projekcion kun eĝa longeco de 7,3 m kaj havas 150 ŝtupojn, kiu gvidas tra 12 platformoj al la 26,50 m alta  elrigadejoplatformo.

Elrigardebleco kaj uzado
------------------------

Hodiaŭ la turo estas elrigardejo. De elrigarda platformo oni povas rigardi al Stipshausen kaj Hochscheid, respektive ankauŭ el la Großer Feldberg (alteco 881,5 m) en Taunus, al Donnersberg (alteco668,5 m) en la Nordpalatinata montolando, trans Hunsruko kun la Erbeskopf (alteco 816.32), al Hohe Acht (alteco 746,9 m) en la Ejfelo kaj al Fuchskaute (alteco 657,3 m) en Vestervaldo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Idarkopfturm en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. 1 2  Foto der Informationstafel am Idarkopfturm, auf commons.wikimedia.org
2. 1 2 3 4  *Aussichtstürme auf dem Hunsrück* Arkivigite je 2017-02-24 per la retarkivo Wayback Machine, auf hunsrueck-zeitung.com
3. ↑  Rundumblick vom Turm (Beschriftung von Sichtzielen zuschaltbar), auf panorama-photo.net
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Hüntwangen-Wil (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Hüntwangen** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 922 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 970 ĝis la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Hüntwangen situas ĉe la norda bordo de la rivero Rejno en la tiel nomita *Kampo de Rafz* (germane *Rafzer Feld*), tio estas la transrejna parto de la distrikto Bülach. Krom la vilaĝo Hüntwangen mem al la komunumo ankaŭ apartenas la industria setlejo Murhalden, kie situas la stacidomo Hüntwangen-Wil, kaj Neuhus.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,93 km², de kiuj 32% estas kovritaj de arbaro, 42,2% servas por agrikulturo kaj 19,35 por setlado. 4,7% estas trafiksurfaco kaj 1,4% akvejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Hüntwangen limas en nordo al Wil, en oriento al Eglisau, en sudo al la eksklavo Neuhus de Glattfelden, en sudokcidento al Hohentengen am Hochrhein, kaj en nordokcidento al Wasterkingen.

Trafiko
-------

Hüntwangen dividas kun la proksima najbarkomunumo Wil ZH sian stacidomon de la Svisaj Federaciaj Fervojoj ĉe la linio de Zuriko tra Bülach al Ŝafhaŭzo. Per ĝi Hüntwangen estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

La unua skriba mencio de la komunumo sub la nomo *Huntwangin* datiĝas el la jaro 1254. En mezepoko Hüntwangen apartenis al la grafejo Klettgau. Jam en la 13-a jarcento la Monaĥejo Vetingo posedis bienojn en Hüntwangen. En la jaro 1478 la voktrajtoj pri Hüntwangen transiris al la libersinjoroj Gradner de Eglisaŭ. Kiam la urbo Zuriko en la jaro 1496 akiris Eglisaŭon ankaŭ Hüntwangen fariĝis zurika kiel parto de la voktdistrikto Eglisaŭ ĝis la jaro 1798. Per la franca invado dum la Helveta Respubliko Hüntwangen transiris al la nova distrikto Bülach, al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Informoj pri Hüntwangen en la retejo de la statistika oficejo de Kantono Zuriko

Vidu ankaŭ
----------

* Hüntwangen-Wil (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hüntwangen en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Hüntwangen

* Kategorio Hüntwangen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Strato en la vilaĝocentroStrato en la vilaĝocentro
* Panoramo de HüntwangenPanoramo de Hüntwangen
* Faktrabdomo en HüntwangenFaktrabdomo en Hüntwangen
* Vilaĝa placo kun putoVilaĝa placo kun puto
* Komunuma domo de HüntwangenKomunuma domo de Hüntwangen
* Komunuma domo de HüntwangenKomunuma domo de Hüntwangen
* Vilaĝa strato en HüntwangenVilaĝa strato en Hüntwangen

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bülach |
| --- |
| Bachenbülach • Bassersdorf • **Bülach** • Dietlikon • Eglisau • Embrach • Freienstein-Teufen • Glattfelden • Hochfelden • Höri • Hüntwangen • Kloten • Lufingen • Nürensdorf • Oberembrach • Opfikon-Glattbrugg • Rafz • Rorbas • Wallisellen • Wasterkingen • Wil • Winkel |  |

 |
**Ilka Markovits** [markoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markovits Ilka** estis hungara operkantisto, (koloratursoprano). Ŝia familia nomvarianto estis *Markovics* [markoviĉ], ŝia nomo post la geedziĝo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Pauliné Markovits Ilka*. Ŝia edzo estis same operkantisto Richárd Pauli.

Ilka Markovits  naskiĝis la 24-an de decembro 1839 en Pest (urbo), ŝi mortis la 18-an de novembro 1915 en Cirák.

Ilka Markovits en 1858
Ilka Markovits en 1861

Biografio
---------

Ilka Markovits komence lernis kantadi hejme, ekde 1856 en Vieno. Ŝi debutis post 3 jaroj en Nacia Teatro (Pest). Inter 1861 kaj 1863 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Kolozsvár), poste de kortega Operejo de Vieno. En 1873 pro malgranda malsano ŝia kantovoĉo malaperis. Post jaroj ŝi eksedziniĝis kaj edziniĝis al juristo en 1877.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Erkel:
	+ *Hunyadi László* - Mária Gara
	+ *Bánk bán* - Melinda
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte - reĝino de Nokto
* Giuseppe Verdi: Rigoletto - Gilda

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* 

Ilka Markovits kiel Ophelia

* Kategorio Ilka Markovits en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Damo de Ibizo* (Nacia Arkeologia Muzeo, Madrido).
**Fenica arto** estas la nomo uzata de historiistoj por la arto de Fenicio, kaj tiu de la fenicaj metropoloj de la Orienta Mediteraneo kaj tiu de la fenicaj kolonioj. Por la arta produktado de la ĉefa de la fenicaj kolonioj, nome Kartago, oni uzas plej ofte la terminojn *kartaga arto* aŭ *punika arto* (kvankam la termino *punika* estas uzata ankaŭ por referenci al la totalo de ĉio fenica).

Laŭ Francisko Azorín **Fenica arto** estas *Arto disvolviĝinta en Fenicio (apud la Libano), k. en la marbordoj de la Mediteraneo dum 20-4 jc. a.K.* Kaj li indikas etimologion el la latina *phenicius*.

La fenicaj artaj produktaĵoj havas fortan artmetian komponon. En ties skulptaĵoj, ceramikaĵoj, juveloj kaj aliaj metalaĵoj, hegemoniis la egipta influo, kun asiraj elementoj, en unua epoko (el la 10-a jarcento a.K. -plej antikva dato por la fenica arto- ĝis la 7-a jarcento a.K.). En dua epoko ekhegemoniis la greka influo, kaj ofte ties produktoj ekkonfuziĝis kun grekaj, kvankam ĝenerale oni detektas malplian prilaboritecon kaj plian eklektikismon de la fenicaj artistoj.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 72.
2. ↑  Azorín, samloke.

Bibliografio
------------

* Belén, María, 1993, Arquitectura de tradición fenicia en Carmona (Sevilla), Spal 2, 219-242.
* Corzo, Ramón, Arte fenicio y púnico, Cuadernos de Arte Español núm. 9, Madrid, 1991.
* Tejera, A. Las tumbas fenicias y púnicas del Mediterráneo Occidental, Sevilla, 1979.

* Kategorio Fenica arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 598510
* LCCN: sh85007846
* BNF: 11969352b
* BNE: XX532602
 |
La **Fundamenta leĝo de la Vatikano** estas la precipa leĝo de la Vatikano. Ĝi estis estigita en 1929 iniciate de Pio la 10-a, kaj sekve modifita la 26-a de novembro 2000 de Johano Paŭlo la 2-a per *motu proprio* publikigita la 1-an de februaro 2001.

La tekston konstituas dudek artikoloj (al kiu estis aneksitaj aliaj tri), en kiu estas difinitaj la instancoj pratikantaj la povojn suverenan, leĝofaran, plenuman, jurisdikcian kaj la funkciadon dum la vaka seĝo, kaj estis redaktita de laŭjura komisiono gvidata de kardinalo Castillo Lara. 

La nova versio aboliciis la Guberniestron de Vatikanurbo, reale jam vaka de 1952 anstataŭata de taŭĝa "jura organo por la Vatikanurbo" por la pritrakto de la plenuma povo. Krome estis, finfine, aboliciita mortopuno, jam amendita de Paŭlo la 6-a per dekreto de de la junio 1967: kvankam ĝi ne estis aplikita de 1870, pro la reenkonduko en 1926 en Italio la normo estis akceptita ankaŭ en Vatikano.

Mapo de Vatikanurbo

Bibliografio
------------

* Luigi Accattoli, "Giovanni Paolo II cancella la pena di morte in Vaticano", *Corriere della Sera*, 26-a de januaro 2001, p. 17.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nova fundamenta leĝo de Vatikana Ŝtato.
Koordinatoj: 51° 06′ 27.15″ N 17° 04′ 31.95″ O﻿ / ﻿51.1075417 °N, 17.0755417 °O﻿ / 51.1075417; 17.0755417 (mapo)

Iglica, en la fono Hala Ludowa
**Iglica** estas najloforma konstruaĵo en Vroclavo, Pollando. La ensemblo de Iglica kaj la Hala Ludowa apartenas al la simboloj de la urbo.

Laŭ la formo la turo similas al la monumento Turo de la Lumo en Dublino.

Historio
--------

Iglica estis konstruita en 1948 laŭ planoj de inĝeniero *Stanisław Hempel* kaj originale estis 106 m alta. La celo estis fortiri la atenton de la germankonstruita Hala Ludowa (*Jahrhunderthalle*) kaj memorigi pri la novakiritaj teritorioj.

Sur la turpinton oni almuntis spegulojn por efektivigi lumefektojn. Tiuj speguloj disrompiĝis dum malbona vetero, la 20-an de julio 1948. La restojn forigis du studentoj en oktobro de 1948.

Post parta malkonstruo de la turo, ekde 1964 la alto estas ankoraŭ 96 m.

* Iglica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iglica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Funebra cipo etruska de fino de la 5-a jarcento a.K. Bildo de la mortinto maldekstre, kaj de bedaŭro dekstre. Arkeologia Muzeo de Sarteano.
**Funebra cipo** (latine *cippus*), estas pilastro, piedestalo, aŭ peco de kolono metita sur tombo honore de mortinto.

Ĝi estas karakteriza de la funebra arkitekturo kaj de etruskoj kaj de romianoj, kaj ĝi troviĝas ankaŭ ĉe aliaj kulturoj kiel ĉe la kartaganoj kaj iberoj. Ĝi utilis por marki la lokon de tombo aŭ kiel cindruja urno. Tiuokaze ĝi komponiĝis el du partoj: la supra utilis kiel ŝirmilo al la malferma kavaĵo kie oni metis la cindrojn de la mortinto al kiu oni dediĉis la cipon.

La funebraj cipoj havis la formon de pilastro, de kolonero sen bazo nek kapitelo aŭ de piedestalo kun modluroj aŭ kun skulpta ornamaĵo. Ties krono kutime havis formon de frontono aŭ estis finigita per volutoj. Ofte ili similis al altaro. En ĝiaj facetoj oni gravuris omaĝajn surskribojn aŭ epitafoj.

Ili havas devenon en la ruraj limŝtonoj el ligno aŭ ŝtono kiuj limigis la kampojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Cipo
* Limŝtono
* Steleo
* Ŝosea cipo

* Kategorio Funebra cipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* aŭtoro: Z. V. Semjonova, G. N. Teterin
* scienca redaktoro: Semjon Podkaminer
* eldonejo: Societo por vastigi politikan kaj sciencan scion de RSFSR, sekcio de Leningrado (ruse Общество по распространению политических и научных знаний РСФСР, Ленинградское отделение) (Societo "Scio") (Leningrado Soveta Unio)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1958
* jaro de la reeldono:
* presejo:
* formato: 48 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

**Fundamentoj de internacia helpa lingvo Esperanto** - estas unika libro, ĉar ĝi estas specimeno de Esperanto-libro eldonita en Soveta Unio kvazaŭ oficiale. Laŭ aspekto ĝi estas ĝusta samizdato: papero estas malbonkvalita, kvalito de preso estas vere aĉa. Samtempe la libreto estis eldonita enkadre de oficiala organizaĵo kaj eĉ havas sciencan redaktoron. Tiu lasta estas famega sovetia esperantisto S.N.Podkaminer. La unua paĝo havas apartan mencion, ke la lernolibro estas eldonita kvazaŭ estas manuskripto. La libro verŝajne estas la unua lernolibro de fama sovetia verkistino de lernolibroj Z.V.Semjonova. En la deka leciono estas metita porpraktika teksto: *Pri la ebleco antaŭmalhelpi la militon en la nuna epoko* de N.S.Ĥruŝĉov. La teksto estas vera trajto de tiama epoko, kiam sen similaj tekstoj lernolibroj ne aperis. Enkadre de la sama leciono estas prezentita Himno de la demokratia junularo tradukita al Esperanto de Andreo Rajski. Sed en la lernilo troviĝas ne nur politikaĵoj. En la oka leciono estas prezentita Elkora diro de H.Heine en traduko de Karl Vanselow. Kaj en la kvina al lernanto estas proponita Kupra rajdanto de A.S.Puŝkin en traduko de N.V.Nekrasov.

* La unua lecionoLa unua leciono
**Illocska** [iloĉka] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

Kirko de Illocska

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo:
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 7775
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Illocska situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ la krata landlimo, fervojo Pécs-Osijek preteriras. Beremend troviĝas 9, Villány 12, Siklós 22, Harkány 28, Mohács 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1496 laŭ tiama ortografio *"Wylakcza"*. Dum mezepoko la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Baldaŭe diversaj sudslavoj refondis ĝin. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon, fine de tio multe da serboj translogiĝis pli suden. Post la 2-a mondmilito iom da germanoj deportiĝis al Germanio. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al apostolo Sankta Marteno de 1892
* ortodoksa preĝejo de 1908
* 3 krucoj

Fontoj
------

* 
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

* Kategorio Illocska en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ascendanta nubo de erupcio el la Vulkano Redoubt de la 21-a de aprilo 1990. La fungo-forma nubo leviĝis de lavangoj de varmaj derompaĵoj (piroklastaj fluoj) kiuj kaskadis laŭ la norda flanko de la vulkano.
Fungonubo post eksplodo de la nuklea bombo de Nagasako, Japanio, la 9-an de aŭgusto 1945.
**Fungonubo** estas karakteriza pirokumula fungo-forma nubo de kondensa akvovaporo aŭ derompaĵoj rezultiĝantaj el tre granda eksplodo. Ili estas plej ofte rilataj al atomeksplodoj, sed ĉiu sufiĉe granda eksplodo produktos la saman specon de efiko. Ili povas esti kaŭzitaj de potencaj konvenciaj armiloj, kiel vakuobomboj, inkluzive de la ATBIP kaj GBU-43/B bomboj. Vulkanaj erupcioj kaj kosmofrapoj povas produkti naturajn fungonubojn.

Fungonuboj formiĝas kiel rezulto de la subita formado de granda maso el varmaj, malalt-densecaj gasoj proksime de la grundo kreante Rayleigh-Taylor malstabilecon. La maso el gaso pliiĝas rapide, rezultigante turbulentajn vorticojn krispiĝantajn malsupren ĉirkaŭ siaj randoj, formante vorticringon kaj desegnante supren kolonon de kroma fumo kaj derompaĵoj en la centro por formi la "fungotigon". La maso el gaso poste atingas altecon kie ĝi jam ne estas de pli malalta denseco ol la ĉirkaŭaĵoj aerumas kaj disiĝas, la derompaĵoj tiritaj supren de la grunddisvastigo kaj drivantaj reen malsupren (vidu postlasaĵon).

Bibliografio
------------

* Samuel Glasstone kaj Philip J. Dolan *The Effects of Nuclear Weapons*[*rompita ligilo*] 3rd edn. Washington, DC: United States Department of Defense and Energy Research and Development Administration, 1977. (esp. "Chronological development of an air-burst" Arkivigite je 2005-12-04 per la retarkivo Wayback Machine kaj "Description of Air and Surface Bursts" en Chapter II)
* Vigh, Jonathan. *Mechanisms by Which the Atmosphere Adjusts to an Extremely Large Explosive Event* Arkivigite je 2019-11-30 per la retarkivo Wayback Machine, 2001.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fungonubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fungonubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Carey Sublette's Nuclear Weapon Archive has many photographs of mushroom clouds
* DOE Nevada Site Office has many photographs of nuclear tests conducted at the Nevada Test Site and elsewhere
* Burning bulbs is a set of photographs by Kevin Tieskoetter, showing fine mushroom cloud structures generated by burning lightbulb filaments in air
Titolpaĝoj (itala kaj germana) el la unua versio de la originala libreto.
Paĝo el la originala partituro de Mozart por *Idomeneo*, montranta nuligojn.
***Idomeneo, re di Creta ossia Ilia e Idamante*** (nome *Idomeneo, reĝo de Kreto, aŭ, Ilia kaj Idamante*; kutime referencata simple kiel **Idomeneo**, K. 366) estas itallingva serioza opero de Wolfgang Amadeus Mozart. La libreto estis adaptita de Giambattista Varesco el franclingva teksto fare de Antoine Danchet, bazita sur teatraĵo de 1705 de Crébillon la patro, kiu estis muzikigita de André Campra kiel *Idoménée* en 1712. Mozart kaj Varesco ricevis komision en 1780 el Karolo Teodoro, Elektisto de Bavario por kortega karnavalo. Li probable elektis la temon, kvankam tion eble faris Mozart. Tiu opero premieris la 29an de Januaro 1781 en la Cuvilliés Theatre en Munkeno, Germanio. Ĝi estas nuntempe konsiderata unu el la plej grandaj operoj el ĉiu epoko.

La verko temas pri la amo al Ilia, filino de la venkita Priamo, iama reĝo de Trojo, fare de Idamante, filo de Idomeneo, reĝo de Kreto. Idamante liberigas la trojanojn, kompate. Sed ĵaluza Elektro, filino de la reĝo Agamemno, intervenas por ke Neptuno savu Idomeneon, perdita enmare, kiu siavice devas mortigi la unuan personon kiun li vidos sur la marbordo... kaj li vidas sian filon Idamante.

Notoj
-----

1. ↑   Cairns, David (2006). *Mozart and His Operas*. University of California Press. p. 36. ISBN 978-0-520-22898-6.
2. ↑  "Top 50 Operas". The Guardian. 19a de Aŭgusto 2011.

* Kategorio Idomeneo, re di Creta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742364
* GND: 30010829X
* LCCN: n81048154
* VIAF: 186123892
* LIBRIS: 274934
* SUDOC: 027571963
* BNF: 139150983
 |
**Rudolf MOSSE**, naskiĝis la 9-an de majo 1843 en Grätz, Reĝlando Prusio (ekde 1945 nomata *Grodzisk Wielkopolski*), mortis la 8-an de septembro 1920 en Mittenwalde (Mark), urboparto *Schenkendorf*), estis la posedanto de granda eldon- kaj reklamentrepreno en Berlino.

Mosse lernis librovendadon kaj post laboro en diversaj eldonejoj li fondis en Berlino la firmaon *Annoncen-Expedition Rudolf Mosse*. Kiel unu el la unuaj li aĉetis la anoncan parton de diversaj ĵurnaloj kaj iĝis peranto de varbospaco, kiun li vendis al aliaj klientoj.

Li plivastigis sian entreprenon per la fondo de eldonejo kaj la eldono de la ĉiutaga gazeto Berliner Tageblatt (1872) kaj aliĝis en la sama jaro al la *Gesellschaft der Freunde*. La servo por la kliento ampleksis la grafikan aranĝon de anoncoj.

Ekde 1982 aperis ĉe Mosse la *Bäder-Almanach. Mitteilungen der Bäder, Luftkurorte und Heilanstalten*, grava konsultlibro por kuracistoj kaj malsanuloj, kies lasta (17-a) eldono aperis en 1933.

Pliaj titoloj estis Ulk (1872), Sonntagsblatt (1873), Deutsche Lesehalle (1881), Handelszeitung (1886), Zeitgeist (1888), Berliner Morgen-Zeitung (1889), Technische Rundschau (1895), Haus, Hof, Garten (1899) und Weltspiegel (1902). Kaj diveraj fakaj revuoj.

La liberala tendenco de la judo Mosse ne plaĉis al liaj konkurantoj sur la gazetara merkato, nome August Scherl kaj la Alfred Hugenberg, reprezentanto de la nordrejnlanda pezindustro. Sub la gvido de Alfred Hugenberg, eksa direktoro de Krupp, ekestis 1916 la Allgemeine Anzeigen GmbH (Ala), la plej granda agentejo pri anoncoj. Kiam Mosse intencis transpreni la eldonejon de Scherl, Hugenberg malhelpis kun la helpo de la registaro.

Li estis posedanto de Schloss Schenkendorf. Pro akcidento li mortis en septembro 1920 en Mittenwalde (Mark), urboparto *Schenkendorf*, 15 km sude de Berlino. Lia tombo troviĝas en la juda tombejo Berlin-Weißensee. Ekde la 9-a de majo 1989 tabulo ĉe la fondaĵo Mosse-Stift rememorigas pri lia vivo kaj verko.

Eldonado en Esperanto
---------------------

dekstra Laŭ la instigo de Friedrich Ellersiek la eldonejo starigis E-fakon en 1926. Kun la celoj eldoni serion de libroj sub titolo Internacia Mondliteraturo. La E-fako laboris per granda reklamo kaj bonaj eldonaĵoj, kies ĉiu n-ro kostis en serio 0.40 Rm. tamen post la eldono de 25 n-roj la firmo ĉesigis la fakon kaj ĝian librostokon transprenis F. Ellersiek.

* Kategorio Rudolf Mosse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25992
* GND: 118785109
* LCCN: no2017143068
* VIAF: 13103565
* ISNI: 0000 0000 6675 1553
* SUDOC: 220095736
* BNF: 10916382c
* RKD: 487147
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ilona Berzétey** [berzEtei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berzétei Ilona** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Galaskó*, ŝia geedziĝa plena nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Hegedűsné Berzétei Ilona*.

Ilona Berzétey  naskiĝis en 1876 (laŭ alia fonto la 3-an de majo 1874) en Budapeŝto, ŝi mortis la 18-an de decembro 1962 en Máriabesnyő.

Biografio
---------

Ilona Berzétey akiris aktoran diplomon en privata aktorlernejo de Zoltán Horváth (aktoro) en 1895, poste ŝi aliĝis al trupo de Gaja Teatro. Ŝi edziniĝis en 1901 al Gyula Hegedűs, poste ŝi forlasis la scenejon. En 1931 ŝi vidviniĝis, poste ŝi vivtenis sin el vendado de tabakaĵoj. Escepte en 1934 ŝi estis videbla en malgranda teatro, poste ŝi vivis en Máriabesnyő. En la lastaj jaroj ŝi loĝis en domo de maljunaj geaktoroj.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Jenő Heltai:
	+ *A masamód* - Kranz Klári
	+ *A Tündérlaki lányok* - onklino Malvin
* Georges Feydeau: *Osztrigás Mici* - S-ino Vidauban

Kinaj filmaj roloj
------------------

* *A táncz* (1901) - dancistino
* *A víg özvegy* (1912) - Nóra
* *A munkászubbony* (1914) - S-ino Hornyai

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ilona Berzétey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rudolf Alfred MEIDNER** [majdner] (naskiĝis la 23-an de junio 1914 en Breslau (Silezio)- mortis la 9-an de decembro 2005 en Lidingö, Svedio) estis sveda ekonomikisto.

Kiel judo en Germanio, li elmigris post komenciĝo de la persekuto de la judoj en Germanio. Li elmigris al Svedio, kie li iĝis ŝtatano en 1943. Li studis ĉe la nobelpremiito Gunnar Myrdal.

Li estis grava membro de la sveda socialdemokrata movado kaj ĉefekonomikisto de la sveda sindikata organizo LO (*Landsorganisationen i Sverige*), li ellaboris kun la ekonomo Gösta Rehn koncepton, la t.n. Rehn-Meidner-modelon, kiu karakterizis dum du jardekoj la aktivan labormerkatan politikon de la socialdemokrata registaro kaj la „solidarecan salajropolitikon" de la sveda laborsindikato. Li ellaboris la koncepton de la trans-uzina „laborista fondaĵo", kiu fondaĵo volis pretendi 20-procenton da profito de la grandaj entreprenoj, kiuj profitis el la egaliga salajropolitiko. Tiu iĝis programo de la svedaj sindikatoj en 1974, estis enkondukita en 1983 fare de la socialdemokrata registaro, sed ekde 1990 ĉesigita fare de la konzervativa registaro.

Meidner estis longtempa redaktora gvidanto de la periodaĵo *Economic and Industrial Democracy* eldonita afre de *Arbetslivcentrum*, en Stokholmo.

Vidu ankaŭ
----------

* enspeza politiko
* sveda modelo

Literaturo
----------

* Anna Hedborg / Rudolf Meidner: *Modell Schweden. Erfahrungen einer Wohlfahrtsgesellschaft*. Campus, Frankfurt am Main 1984.
* Günter Schmidt; *Rudolf Meidner (1914-2005): Visionär der Wirtschaftsdemokratie*. In: WZB-Mitteilungen, Heft 111, März 2006, S. 49.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302592
* GND: 123899249
* LCCN: n85048681
* VIAF: 72312736
* ISNI: 0000 0000 8152 7955
* LIBRIS: 211934
* SUDOC: 057638950
* BNF: 13501482z
* BIBSYS: 90105682
 |
**Ilona Fehér,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fehér Ilona** estis hungardevena isralela violonisto, violoninstruisto.

Ilona Fehér naskiĝis la 1-an de decembro 1901 en Budapeŝto, ŝi mortis la 2-an de januaro 1988 en Israelo en Holon.

Biografio
---------

Ilona Fehér devenis el juda familio. Ŝi studis en Muzikakademio en sia naskiĝurbo. Ŝi lernis ĉefe de Jenő Hubay. Inter la du mondomilitoj ŝi faris koncertojn ĉie en Eŭropo. En 1942 ŝi estis deportita kun sia filino en koncentrejon. Ili sukcesis eskapi en 1944 kaj iris al hungaraj kaj ĉeĥoslovakiaj partizanoj ĝis la liberiĝo fare de Ruĝa Armeo. Post la 2-a mondmilito ŝi povis koncertadi nur en Sovetunio-kontrolita Orienta Eŭropo. En 1949 ŝi elmigris al Israelo por komenci novan vivon kiel violoninstruisto. Ŝi instruis ne nur en Tel-Avivo, sed en diversaj uboj de mondo li faris majstrajn kursojn. Ŝi ofte estis ankaŭ ĵuriano.

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo Ilona Feher (2003)

Fontoj
------

* WikiTrans

* Kategorio Ilona Fehér en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 575577
* GND: 124199720
* VIAF: 25530084
* ISNI: 0000 0000 1849 5401
* MBA: c4f20b6f-e3d5-4790-81ca-236061303a4d
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la militfortoj de Respubliko Ĉinio (Tajvano). Por informoj pri nunaj militfortoj de Ĉina Popola Respubliko, vidu la artikolon Popola Liberiga Armeo.

La **Armeo de Respubliko Ĉinio** (tio estas, la ŝtato memproklamita sur la insulo de Tajvano, kaj ne agnoskata de ĉiuj landoj de la mondo) konsistas el kvar armeeroj. Ilia ĉefa tasko estas protekti la insulojn kontrolatajn de la Respubliko: Tajvanon, Penghuojn, Kinmenojn, Macuojn kaj aliajn, de ebla invado de la Popola Liberiga Armeo de la Popola Respubliko de Ĉinio pro la Tajvanokonflikto.

La armeo de la respubliko de Ĉinio estas la historia posteulo de la nacia revolucia armeo de la Kuomintango en la ĉina enlanda milito. Ĝis la 1970-aj jaroj, ĝi postulis kapabli sukcesi ofensivan operacion kontraŭ la popolrespubliko en kontinenta Ĉinio.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Revolucia Armeo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Armeo de la Respubliko de Ĉinio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo de la defendministerio de la Respubliko de Ĉinujo en la ĉina Arkivigite je 2014-07-14 per la retarkivo Wayback Machine kaj la angla
**Ilona Elek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Elek Ilona** estis hungara skermisto (rapiristo), trifoja olimpiano, dufoja olimpika ĉampiono, sesfoja mondĉampiono, komponisto. Ŝia fratino estis Margit Elek, ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Schacherer Károlyné*, poste *Hepp Lászlóné*.

Ilona Elek en 1936 en Berlino
Ilona Elek naskiĝis la 17-an de majo 1907 en Budapeŝto, ŝi mortis la 24-an de julio 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Elek devenis el varia juda-kristana familio. Ŝi akiris pianistan diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Ekde 1933 ŝi ankaŭ skermis kun sukcesoj en klubo, fine ŝi elektis la skermon, sed poste malofte ŝi komponis. Inter 1933-1935 ŝi estis Eŭropo-ĉampiono kvinfoje sole kaj/aŭ teame, krome ŝi estis hungara ĉampiono naŭfoje. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 1936, Somera Olimpiko 1948 kaj Somera Olimpiko 1952 kun 2 oraj kaj arĝenta medaloj, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua sesfoje inter 1937-1955. En 1956 ŝi rezignis pri la skermo kaj civile ŝi havis altan postenon en ŝtata uzino. Ŝi ricevis premiojn inter 1936-1987.

Ŝia libro
---------

* *Így vívtunk mi* (kun Margit Elek, 1968)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ilona Elek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801836
* VIAF: 121443220
* ISNI: 0000 0000 7943 4776
 |




* Portalo pri Biografio
**Ilona Kolonits** [koloniĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolonits Ilona** estis hungara filma reĝisoro, scenaristo.

Ilona Kolonits
Ilona Kolonits naskiĝis la 17-an de marto 1922 en Budapeŝto, ŝi mortis la 2-an de aŭgusto 2002 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ilona Kolonits estis simpla laboristo en fabriko. Dum la nazia erao ŝi estis aktiva en la socialdemokrata partio kaj ŝi partoprenis en savoj de judoj. Ŝi akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1949, poste ŝi akiris sciencan gradon kandidato en 1954 en Tutrusia Ŝtata Universitato de Kinematografio Sergej Gerasimov. Inter 1951–1989 ŝi laboris en la hungara filma produktejo, kie ŝi okupiĝis pri novaĵoj, dokumentaj filmoj. Ŝi ofte filmis eksterlande. Ŝiaj filmoj ĉiam spegulis guston de la komunistoj. Ŝi kaj ŝiaj filmoj ricevis premiojn inter 1963-1980. Ŝi neniam edziniĝis kaj naskis. Postmorte en 2007 ŝi ricevis titolon Justuloj inter la popoloj.

Ŝiaj dokumentaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------------------------

* *Nekik béke kell* (1952); ankaŭ scenaristo
* *Így történt* (1957) - pri Hungara revolucio de 1956
* *Vörös jelek a hadak útján* (1967); ankaŭ scenaristo
* *Eroica* (1975) - pri vjetnama milito
* *Ovis olimpia* (1979) - premiita
* *Az Arany Buddha városa* (1985); ankaŭ scenaristo

Ŝiaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Matyóföldön* (1953)
* *Sport, ritmus, zene* (1975)
* *Az atomerőmű* (1983)

Ŝiaj filmoj kiel filmomuntisto (elekto)
---------------------------------------

* *Békénk őrei* (1951)
* *Sajóparti történet* (1955); ankaŭ reĝisoro
* *Mindent rendbe lehet hozni* (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Ilona Kolonits en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775598
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Igor MITORAJ** (naskiĝis la 26-an de marto 1944 en Oederan, Germanio) estas pola skulptisto, de 1968 kreanta ekster la limoj de Pollando (Francio, Italio).

Vivo
----

Li naskiĝis en Ercmontaro kiel filo de deportita pola deviga laboristino kaj franca militkaptito, oficiro de Fremdula Legio. Post fino de la dua mondmilito patrino kun la filo revenis al Pollando, al siaj gepatroj. Infanaĝon kaj junecon Mitoraj pasigis en Grojec (proksime al Oświęcim). Post fino de Plastik-arta Liceo en Bielsko-Biała eniris en 1963 Akademion de Belartoj en Krakovo, kie studis pentroarton sub gvido de Tadeusz Kantor. En 1968, post la studoj tuj foriris al Parizo plustudi en École Nationale Supérieure des Beaŭ Arts. Tie komencis de pentrado kaj grafikaĵoj. Li prezentis sian ekspozicion en *La Hune* en Latina Kvartalo, ligitan kun librovendejo kun la sama nomo (1976).

Unu jaron pli poste Igor Mitoraj okupiĝis pri skulptarto. Baldaŭ li ricevis proponon prepari ekspozicion por galerio ArtCurial en Parizo, gvidatan de kuzo de tiutempa prezidento de Francio François Mitterrand. Por prepari ekspoziciaĵojn al la ekspozicio li foriris por unu jaro al centro de artismaj fandejoj laborantaj kun bronzo kaj al ŝtontajlistoj laborantaj kun marmoro en Pietrasanta, en Italio. Tie estiĝis unuaj bronzaĵoj de Mitoraj kaj unuaj monumentaj skulptaĵoj de blanka marmoro de proksima Kararo.

Malkovro de skulptarto
----------------------

De 1977 skulptaĵoj kaj desegnoj de Igor Mitoraj estis prezentitaj en 120 individuaj ekspozicioj en la tuta mondo. Liaj skulptaĵoj, ofte gigantaj, troviĝas en reprezentaj punktoj de pluraj urboj - i.a. en Parizo sur La Défense kaj en Romo, Milano, Lozano, Londono, Krakovo, Scheveningen apud Hago, en Usono kaj Japanio.

Subĉielaj skulptaĵoj
--------------------

* Santa Cruz de Tenerife - *Per Adriane*
* Pariza kvartalo La Défense (eniro al la universitato) – *Ikaria*, *Granda toskano*, *Tyndareos*
* Olimpia Parko en Laŭzano – *Corazza*
* Piazza Monte Grappa en Romo – *Diino de Romo*
* Abuta sur Hokajdo – *Tsuki-no-hikari* (Lunlumo); la replikoj troviĝas ankaŭ en Londono (antaŭ Brita Muzeo), en Scheveningen (sur dunoj, apud muzeo Beelden aan Zeee) kaj en Poznań
* Milano – *Fontanoj de Centaŭro*
* Baziliko al Santa Maria degli Angeli e dei Martiri en Romo – pordego al la templo

Lin inspiras historio de Antikva Grekio, helena mitologio kaj verkaĵoj de Mikelanĝelo kaj Antonio Canova.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Igor Mitoraj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Igor Mitoraj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prezentado de skulptaĵoj de la artisto Arto-Galerio de Katarzyna Napiórkowska Arkivigite je 2013-12-27 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433119
* GND: 118734229
* LCCN: n84035309
* VIAF: 120080195
* ISNI: 0000 0001 1086 2040
* SUDOC: 063053497
* BNF: 11937581c
* ULAN: 500101042
* RKD: 226126
* NKC: ola2004253702
* ICCU: CFIV110330
* BNE: XX1034316
 |
**iOS 9** estas la naŭa eldono de la IOS poŝtaparata mastruma sistemo desegnita de Apple kiu estas la posteulo de iOS 8. Ĝi estis sciigita ĉe la firmao Worldwide Developers Conference 2015 sur Junio 8, 2015, kaj estis liberigita sur septembro 16, 2015. IOS 9 fokusoj malpli sur novaj funkcioj kaj pli sur sub-la-kapuĉo optimizacioj, tiel kiel baterio plibonigoj. La 21-an de septembro 2015, Apple anoncis ke iOS 9 estis instalita sur pli ol 50% de aktivaj iOS aparatoj, Faranta ĝin la rapida adopto indico por nova mastruma sistemo kaj signife pli rapida ol tiu de lia antaŭulo. La decembro 14-an, 2015, iOS 9 estis instalita sur 71% de kongruaj mekanismoj Apple.

Subtenaj aparatoj
-----------------

Kun ĉi tiu ĵeto, Apple ne faligi subtenon por ajnaj mekanismoj iOS, kun ĉiuj mekanismoj apogante IOS 8 ankaŭ povis kuri iOS 9. Subtenaj mekanismoj en tiu liberigo inkludas la iPhone 4S pluen, iPod Touch (5a generacio) pluen, la iPad 2 pluen, kaj la iPad Mini (1st generacio) pluen, farante iOS 9 havas la plej apogitaj aparatoj ol ajna alia iOS liberigo, kun 20 aparatoj. La iPad 2 estas ankaŭ la unua iOS aparato subteni ses gravajn ĵetojn de iOS, apogante iOS 4 al 9. Tiu estas la plej granda kvanto de gravaj ĵetoj IOS sola iOS aparato apogis, superante la iPhone 4S kiu apogas kvin gravajn ĵetojn (IOS 5 ĝis 9), kaj iPod Touch (5a generacio) apogante kvar gravaj ĵetoj (iOS 6 al 9). Tamen, IOS 9 havas limigitan apogon sur la iPad 2, iPhone 4S, la iPad Mini (1st generacio), kaj la iPod Touch (5a generacio).

Referencoj
----------

1. ↑   The new iOS 9. Arkivita el la originalo je 2017-09-21. Alirita 2016-01-07.
2. ↑  iOS 9 will run on all iOS 8 divices

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio IOS 9 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo
La **armistico de Mudros** finis la batalojn inter la Osmana imperio kaj la aliancanoj (reprezantita de Britio, Francio, Italio kaj Japanio) fine de la unua mondmilito. Ĝin subskribis la 30-an de oktobro 1918 la turka mararmea ministro Rauf Orbay kaj brita admiralo Somerset Gough-Calthorpe sur ferdeko de ŝipo HMS *Agamemnon* en haveno de Mudros sur la greka insulo Lemnos.

Enhavo
------

La osmanoj devis abdiki pri militistaj postoj ekster Anatolio, devis transdoni rajton, ke la aliancanoj transprenu fortikaĵojn por kontroli la Dardanelojn kaj la Bosporon. La aliancanoj rajtis eĉ okupi „okaze de maltrankviloj" la ses armenajn provincojn en Anatolio kaj eĉ – okaze de minacado de sekureco de la aliancanoj – okupi „ĉiun strategian punkton". La osmana armeo estis malarmilizita, la turkaj havenoj, fervojo kaj aliaj strategiaj punktoj estis okupitaj.

Sekvoj
------

La Osmana imperio devis abdiki pri ĉiuj teritorioj krom Anatolio tiel pri Jemeno, Sirio kaj pliaj arabaj teritorioj. 

La Traktato de Sèvres (1920) entenis ankaŭ la kondiĉojn por establo de sendependa Kurdistano kaj pligrandigita Armenio, tiel la turk-kontrolita areo devis plu ŝrumpiĝi. La kruelaj diktatoj pri armistico, paco kondukis al fortiĝo de la naciaj fortoj kaj al komenciĝo de la turka liberiga milito, sub gvido de Mustafa Kemal Atatürk.
**Ignác Bognár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bognár Ignác** estis hungara operkantisto (tenoro), komponisto, korusestro, reĝisoro, instruisto. Liaj filinoj estis ekzemple Friederike Bognár kaj Vilma Bognár.

Ignác Bognár  naskiĝis la 18-an de marto 1810 en Csepreg, li mortis la 1-an de novembro 1883 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ignác Bognár lernis muzikon hejme, poste en Kőszeg kaj Sopron, kie li frekventis gimnaziojn. Post lernado li estis pianinstruisto ĉe familioj 4 jarojn. Inter 1833-1835 li kantis en kortega teatro de Vieno, poste en alia teatro, kie li jam kantis ĉefrolojn. En 1839 li apartenis al Hungara Teatro de Pest, en la sekva jaro al teatro en Innsbruck. Inter 1841 kaj 1847 li estis reĝisoro pri operoj en Teatro de Kolozsvár, poste li revenis al la Hungara Teatro, kie li ĉefe estis korusestro. Intertempe en 1856 li establis kantolernejon, kie li instruis. En 1862 li pensiuliĝis. Li estis ankaŭ menciinda komponisto.

Li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis po 2 filinojn.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Tudor Mária (opero, 1856)
* Fogadott leány (opero, 1862)
* 32 kantoteatraĵoj
* muzikaĵoj por 36 poemoj de Sándor Petőfi

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Csepreg (1993)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ignác Bognár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642002
* VIAF: 162003615
* ISNI: 0000 0001 1144 3120
 |
**Igüeña** [iGŬEnja] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Preĝejo de Pobladura de las Regueras.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Almagarinos, Colinas del Campo de Martín Moro Toledano, Espina de Tremor, Igüeña, Los Montes de la Ermita, Pobladura de las Regueras, Quintana de Fuseros, Rodrigatos de las Regueras, Tremor de Arriba kaj Urdiales de Colinas, okupas totalan areon de 206,10 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 109 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 2 800 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 83 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo, brutobredado kaj minado ekde la komenco de la 20-a jarcento. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757352
 |