Koordinatoj: 32° 14′ 0″ N 110° 56′ 56″ U﻿ / ﻿32.23333 °N, 110.94889 °U﻿ / 32.23333; -110.94889 (mapo)

La **Observatorio *Steward*** estas la esplora fako de la Departemento de Astronomio de la Universitato de Arizono ; ĝia oficejo troviĝas sur la kampuso de la universitato en Tucson (Arizono, Usono).

Ĝia MPC kodo estas **692**.

La unua konstruaĵo kaj teleskopo, konstruitaj en 1916, estis oficiale dediĉita en aprilo 1923. La Observatorio *Steward* nun administras aǔ kun-administras kvin teleskopojn sur montaj suproj en Arizono, unu en Nov-Meksiko, unu en Havajo kaj unu en Ĉilio. Ĝi provizis instrumentojn por tri kosmaj observatorioj kaj por multenombraj ĉegrundaj teleskopoj.

La Observatorio *Steward* estas unu el la malmultaj instalaĵoj, kiuj povas poluri tre grandajn ĉefajn spegulojn uzitajn en la teleskopoj konstruitaj dum la pasinta jardeko.

Historio
--------

La Observatorio *Steward* rezultas de la streboj de la usona astronomo kaj dendrokronologiisto Andrew Ellicott Douglass.
En 1906, li ricevis postenon de Helpanta Profesoro pri Fiziko kaj Geografio ĉe la Universitato de Arizono en Tucson (Arizono). Preskaǔ tuj post sia alveno en Tucson, Douglass establis programon de astronomia esploro uzante refraktoron de 8 coloj (20,3 cm) pruntedonita de la Observatorio de la Universitato Harvard kaj komencis aktive serĉi fonduson por konstrui grandan esploran teleskopon en Tucson. Dum la sekvantaj dek jaroj, tiuj steboj fiaskis ; dum tiu tempo, Douglass estis Estro de la Departemento de Astronomio, Anstataŭa Prezidento kaj, fine, Dekano de la Kolegio pri Beletro, Arto kaj Scienco.

Jen tiam, la 18-an de oktobro 1916, Prezidento Rufus B. von KleinSmid anoncis, ke anonima donacinto donis al la Universitato « 60 000 $ por konstrui grandegan teleskopon ». La donacinto reveliĝis pli malfrue esti S-ino *Lavinia Steward*, riĉa vivino de Oracle (Arizono), interesita pri astronomio kaj deziranta kunmemori sian mortintan edzon : S-ro *Henry Steward*.

Douglass planis uzi la donacon de Steward por konstrui neŭtonaj teleskopoj de 36 coloj (91,4 cm) kaj kontraktis kun la firmao *Warner & Swasey Company* de Klevlando por konstruigi tiun teleskopon ; sed la eniro de Usono en la unuan mondmiliton malfruigis la kontrakton : *Warner & Swasey* havis prioritatajn militajn kontraktojn ; krome la spertuloj pri grandaj speguloj tiam troviĝis en Eŭropo kaj estis neatingeblaj pro la milito. Fine, la spegulo estis farita de la vitra firmao *Spencer Lens Co.* de Bufalo (Nov-Jorkio).

La teleskopo estis instalita en la observatorion en julio 1922 kaj la Observatorio *Steward* oficiale dediĉita la 23-an de aprilo 1923.

Observatorioj
-------------

La Observatorio *Steward* administras tri observadajn lokojn en sudo de Arizono : la Internacian Observatorion de Monto Graham (MGIO), la Observatorion de Monto Lemmon kaj la Stacion *Catalina* sur la Monto Bigelow. Ĝi ankaŭ funkciigas teleskopojn en du gravaj observatoroj : la Nacia Observatorio de Kitt Peak (KPNO) kaj la Observatoire Fred Lawrence Whipple sur la Monto Hopkins. Ĝi estas partnero en la *Sloan Digital Sky Survey-III* elde la Observatorio de Apache Point (Nov-Meksiko) kaj tenas observatorion por studentoj sur la Monteto Tumamoc ĉirkaǔ 5 km okcidente de la kampuso. La originala konstruaĵo de la observatorio en Tucson estas uzita nur por publika informo kaj ĝenerala eduko de la unua ciklo.

La Radio Observatorio de Arizono, filio de la Observatorio *Steward*, funkciigas po unu radioteleskopon ĉe KPNO kaj MGIO.

La Observatorio *Steward* partoprenas en tri internaciaj projektoj. Ĝi estas plena membro de la ĝemelaj Teleskopoj Magelano ĉe la Observatorio Las Campanas (norda Ĉilio) Ĝi estas ankaŭ membro de du projektoj en sama regiono : la Granda Sinoptika Enketa Teleskopo kaj la Giganta Teleskopo Magelano ; venonta generacio da grandegaj teleskopoj. La Spegula Laboratorio Richard F. Caris fabrikas kaj fajnigas spegulojn por ambaǔ teleskopoj, kaj ankaŭ faris spegulojn de la ĝemelaj Magelanaj Teleskopoj.

Grupoj de Esploro
-----------------

La Spegula Laboratorio *Richard F. Caris*, estis kreita en 1980 sub la orienta latero de la universitata usona piedpilkadejo *Arizona Stadium* kaj tiel nomata en 2015 en memoro de *Richard F. Caris*, filantropo kaj monhelpinto de la Observatorio *Steward*. Tiu laboratorio pioniris en tekniko de produkto de grandaj speguloj, inklude malpezajn mielĉelarajn per rotacia fando en rotacia forno La Spegula Laboratorio finis la duan spegulon de la Granda Duokula Teleskopo en septembro 2005 ; ĝi ankaŭ fandis la kombinatan primaran kaj terciaran spegulon de la Granda Sinoptika Enketa Teleskopo kaj komencis la laboron pri du el la sep ekster-aksiaj ĉefaj speguloj por la Giganta Magelana Teleskopo.

La Laboratorio de Infraruĝa Detektilo konstruis la *Near Infrared Camera and Multi-Object Spectrometer* NICMOS (Proksiman infraruĝan Fotilon kaj Pluran Objektan Spektrometron) por la kosmoteleskopo Hubble kaj la  *Multiband Imaging Photometer* (MIPS) por la kosmoteleskopo Spitzer Ĝi ankaŭ konstruis la *Near Infrared Camera* (NIRCam) kaj helpis konstrui la *Mid-Infrared Instrument* (MIRI) por la kosmoteleskopo James Webb.

Aliaj esploraj grupoj inkludas :

la *Center for Astronomical Adaptive Optics* (CAAO),
la *Imaging Technology Laboratory* (ITL),
la *Steward Observatory Radio Astronomy Laboratory* (SORAL),
la grupon *Earths in Other Solar Systems* (EOS),
la *Astrochemistry/Spectroscopy Laboratory*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Kodoj de la Observatorioj (*Minor Planet Center*)
2. ↑  Arbaj Kreskoringoj kaj Teleskopoj, la Scienca Kariero de A.E. Douglass ; de J.A. Eddy el *Journal for the History of Astronomy, Vol.17, NO.1:48/FEB, P. 69, 1986* (angle)
3. ↑  La Observatorio *Steward* salutas sian bonfarantino de *Oracle*  el *Tucson.com* ; 6-a de septembro 2016 (angle)
4. ↑  Oficiala prelego de A.E. Douglass pri la dediĉo de la Observatorio *Steward, el la paĝaro de la Universitato de Arizono* (angle)
5. ↑  Radio Observatorio de Arizono , oficiala paĝaro (angle)
6. 1 2  *Richard F. Caris Mirror Laboratory* el la paĝaro de la Universitato de Arizono (angle)
7. ↑  *Richard F. Caris Mirror Laboratory*, el *Atlas Obscura* (angle)
8. ↑  La Astronomia Bonfaranto Richard F. Caris mortis aĝa je 81 jaroj, el la paĝaro de la Universitato de Arizono (angle)
9. ↑  Spegula Laboratorio de UA havas la nomon de donacinto de 20M$, el *Tucson.com* (angle)
10. ↑  La mirega inĝenierarto malantaŭ la plej grandaoptika teleskopo en la mondo ; el *WIRED* 17-a de marto 2011 (angle)
11. ↑  Manufakturado de kombinata primara kaj tertiara spegulo por la Granda Sinoptika Enketa Teleskopo ; de H. M. Martin, J. H. Burge, B. Cuerden, W. B. Davison, J. S. Kingsley, R. D. Lutz, S. M. Miller kaj M. Tuell Arkivigite je 2018-05-14 per la retarkivo Wayback Machine (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Departemento de Astronomio kaj Observatorio Steward ; el la paĝaro de *University of Arizona*
* angle Observatorio Steward : Observi la ĉielon depost 1923, el *Alumni Association* de la Universitato de Arizono[*rompita ligilo*]
* angle Astronomio en Suda Arizono, 1889–1963, el *Science in the American Southwest: A Topical History*, George Ernest Webb
* france Lanĉo de la fabrikado de la kvina spegulo de la *Giant Magellan Telescope* ; el *Cielmania*, 8-a de oktobro 2017


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Astronomio |