recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Barnabás KELEMEN** [barnabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kelemen Barnabás** estas hungara violonisto kaj altlerneja instruisto.

Barnabás Kelemen naskiĝis la 12-an de junio 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Barnabás Kelemen komencis lerni muzikon en 1984, fine li ricevis diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2001 en Budapeŝto. Ekde 2005 li instruas en la universitato kaj li estas gastoprofesoro en Bloomington (Indianao). Li havas edzinon, kiu same violonludas. Li ricevis premion Kossuth en 2012, pli frue ekde 2001 ankaŭ aliajn premiojn.

Konkursoj
---------

* en Budapeŝto internacia konkurso "Szigeti József Hegedűverseny" 2-a loko (1997)
* en Salzburg konkurso pri Wolfgang Amadeus Mozart 1-a loko (1999)
* en Kuhmoi konkurso de triopoj 1-a loko (1999)
* en Bruselo 3-a loko (2001)
* en Indianapolis internacia konkurso 1-a loko

Lia repertuaro
--------------

Li ŝatas violonadi de la baroko ĝis nuntempo diversajn ĉambrajn muzikojn. Diversaj muzikdiskoj estis eldonitaj pri liaj muzikaĵoj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410288
* GND: 17345433X
* LCCN: n2004068322
* VIAF: 119550087
* ISNI: 0000 0000 8188 5656
* SUDOC: 139802711
* BNF: 14568433t
* MBA: fffcc3f8-4438-403a-a183-bb061a764edf
* BIBSYS: 1573630757632
* NKC: jx20131122004
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

**Ronnell Bright** (naskiĝis la 3-an de julio 1930 en Ĉikago) estas usona ĵazpianisto, muzikaranĝisto kaj komponisto de moderna ĵazo. Li laboris por Carmen McRae kaj Sarah Vaughan.

Vivo
----

Ronell Bright komence volis fariĝi klasikmuzika pianisto; en la aĝo de naŭ jaroj li gajnis premion kaj muzikis kun la "Chicago Youth Piano Symphony Orchestra". Li studis ĉe Lernejo Juilliard kaj finis en la fruaj 1950-aj jaroj sian studon. Sian unua renkontiĝon kun ĵazo li havis en bando de la usona mararmeo. Pli malfrue li laboris en Ĉikago kun kontrabasisto Johnny Tate kaj pianakompanis meze de la 1950-aj jaroj kantistinon Carmen McRae. Ekde ĉi tiu tempo li ludas ritmomodelan malpezan svingostilon.

En 1955 Bright translokiĝis al Novjorko, kie li koncertis kun Rolf Kühn kaj surdiskigis. En 1957 li estis membro de la bandego de Dizzy Gillespie; en la sama jaro li ankaŭ havis propran triopon kun Richard Davis kaj frapinstrumentisto Art Morgan. Ekde 1958 li estis akompananto kaj direktisto de la orkestro por Sarah Vaughan, Lena Horne kaj Gloria Lynne. Ekde 1964 li fariĝis muzikaranĝisto, pianisto kaj muzika direktisto de Nancy Wilson kaj transloĝiĝis al Los-Anĝeleso. Tie Bright laboris en la holivudaj studioj. En 1972 li fariĝis por kvin jaroj membro de la ensemblo *Supersax*. Post tio li instruis unu jaron ĉe gimnazio.

Ronnell Bright kunlaboris kiel komponisto kun tekstverkisto Johnny Mercer kaj verkis komponaĵojn, kiujn muzikis Sarah Vaughan, Cal Tjader, Horace Silver kaj Blue Mitchell. Krome li kunverkis je surdiskigoj de Coleman Hawkins, Anita O’Day, Shirley Scott kaj Frank Wess.

Komence de la 1990-aj jaroj li ekloĝis en Denvero, titolante sin „Doctor of Divinity"; kun sia edzino Rev. Dianne Bright li produktis ĵazprogramojn por la propra paroko *Harmony Church*, en kiu ankaŭ ofte prezentis lokaj muzikistoj kiel gastoj de la *Harmony Orchestra*.

Diskoj
------

**de la bandestro**

* *The Ronnell Bright Trio* (Polydor/Fresh Sound Records, 1958)
* *Bright’ s Spot* (Savoy, reissue Denon)
* *Bright Flight*
* *After Hours Jazz*

**de la gastmuzikisto**

* Coleman Hawkins: *The Hawk Relaxes* (Prestige/OJC, 1961)
* Anita O’Day: *I Got A Kick Out Of You* (Evidence, 1975)
* Shirley Scott: *Workin’* (Prestige, 1958–61)
* Sarah Vaughan: *Misty* (Emarcy, 1958);
* Sarah Vaughan with the Jimmy Jones Orchestra: *Dreamy* (Roulette, Fresh Souind Rec. 1960)
* Frank Wess: *Trombones And Flute* (Savoy, 1956)

Fontoj
------

* Leonard Feather, Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oxford/New York 1999, ISBN 978-0-19-532000-8
* jazzwax Detala artikolo
* Mallonga biografio sur answers.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 401251
* GND: 134592328
* LCCN: n91108009
* VIAF: 34642667
* ISNI: 0000 0000 5513 9932
* SUDOC: 156723999
* BNF: 138918546
* MBA: cffb356e-97ea-4566-9852-49233b3ea8cc
* BIBSYS: 1052000
 |
**István Diószegi** [iŝtvAn diOsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Diószegi István** aŭ **Diószegi Kis István** estis hungara pastro, kalvinana episkopo, teologo.

István Diószegi [*rompita ligilo*] naskiĝis en la 1630-aj jaroj en Hungara reĝlando en Bihardiószeg (nuntempa Diosig en Rumanio). Li mortis la 22-an de junio 1698 en Bihardiószeg.

Biografio
---------

István Diószegi lernis precipe en Várad, poste li ekinstruis en 1657 en Berettyóújfalu. Post 3 jaroj li iĝis kirka kantisto en Debrecen. En 1663 li vojaĝis por plulerni al Belgio. En 1665 en Franeker li doktoriĝis. En la sekva jaro li estis lernejestro. En 1668 li pastriĝis kaj tuj li estis pastro en sia naskiĝvilaĝo. En 1689 li estis elektita eklezia ĉefnotario, en 1693 episkopo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Exercitium theologicum de paschate, sub praesidio’’ (1664)
* ’’Lelki Fegyver, Avagy A Hétnek minden Napjairammm’’ (1666, poste plurfoje eldonita)
* ’’Kiosztatott Talentom, Az az Ollyan idvességes Magyar Predicaciok…’’ (1679)
* ’’A Sz: Géeralis Gyülésbe lett Némelly Deliberatumok…’’ (1682)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Ferenc Szontágh** [sontAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szontágh Ferenc** estis hungara kuracisto, profesoro, ginekologo.

Ferenc Szontágh troviĝas inter la sidantoj
Ferenc Szontágh  naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1919 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de aprilo 1975 en Szeged.

Biografio
---------

Ferenc Szontágh akiris diplomon en Universitato Erzsébet en 1943, poste 3 jarojn li helpis la instruadon en la universitata instituto. Ekde 1946 li laboris en kliniko de Pécs, kie li iĝis docento en 1956. En 1956 li estis nomumita klinikestro de universitata medicina kliniko de Szeged. Inter 1965-1968 li estis dekano, inter 1970-1972 vicrektoro, inter 1972-1975 rektoro en Scienca Universitato de Szeged. En 1969 li iĝis scienca doktoro de la medicino.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Élettani és kóros terhesség dietetikája* (1956)
* *A progesteron norsteroidok hatásmódja* (1968) - disertaĵo por doktoriĝo
* *Mechanism of Action of Oral Progestogens* (1970)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Szeged [*rompita ligilo*]

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 557710
* LCCN: n88656764
* VIAF: 39919245
* ISNI: 0000 0000 7991 8957
* SUDOC: 195399374
* NKC: mzk2013749117
 |
**Rondo de la Dia Afero** (asocio de towiananoj) – morala-religia movado, fondita en Parizo laŭ iniciato de Andrzej Towiański la 1-an de junio 1842, aganta ĝis 1878. Towiananoj kredis je alveno de la nova epoko, alproksimiganta la alvenon de Dia Reĝlando sur la tero, signifan rolon de la pola nacio en la historio, kritikis ankaŭ institutigitaj religiaj formoj. Ili estis konvinkitaj, ke ĉiu homo posedas interne de si kaŝitan absolutan scion oferitan al li de la Dio. Al la Rondo apartenis pluraj reprezentantoj de la pola elmigrantaro, i.a. Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Michał Szweycer kaj Seweryn Goszczyński.

Agado de la Rondo
-----------------

Rondo de la Dia Afero komencis formiĝi post elpaŝo de Towiański en la Katedralo Nia Sinjorino de Parizo la 27-an de septembro 1841, en kiu klarigis premisojn de sia filozofio. En la organiza laboro aktive partoprenis Adam Mickiewicz. Unua oficiala kunveno okazis la 1-an de junio 1842. Komence al la Rondo apartenis 17 personoj, la nombro kun paso de la tempo kreskis. La organizaĵo neniam nombris pli ol 100 membrojn. Ilia filozofio — apoganta sin sur konvinko, ke tiutempa histori- momento estas turnopunkta por Pollando kaj la mondo, kaj grupa laboro povas plirapidigi alvenon de nova epoko, bazita sur batalo kontraŭ malbono kaj religieco — gajnis popularecon inter polaj elmigrintoj, malentuziasmigitaj de politika senpovo kaj dezirantaj grandiozan agon. Ĝi tamen estis samtempe kritikata de liberalaj demokratoj kaj konservativaj ekleziaj rondoj.

(...)

Vidu ankaŭ
----------

* nombro de providenca viro

Bibliografio
------------

* Stanisław Pieróg, *Towianizm*, en: *Słownik literatury polskiej XIX wieku* (Vortaro de la pola literaturo de la 19-a jarcento). Józef Bachórz, Alina Kowalczykowa (redaktistoj). Ossolineum, Vroclavo 2002. ISBN 83-04-04616-4. OCLC 54789580.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Agnieszka Zielińska: Towiański nie był ani szpiegiem, ani heretykiem Arkivigite je 2020-09-29 per la retarkivo Wayback Machine Agnieszka Zielińska, Towiański estis nek spiono, nek herezulo
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vladimír Dvořák (apartigilo) |

**Vladimír DVOŘÁK** (1960-) estas ĉeĥa esperantisto, inĝeniero pri ekonomio.
Esperantiĝis en 1986, aktivis en Praga Junulara E-Klubo. En 1989-1992 prezidanto de Junulara Sekcio de Ĉeĥa-Esperanto Asocio (Ĉeĥa Esperanto-Junularo), en 1991-1993 vicprezidanto de Ĉeĥa Esperanto-Asocio. En 2003 transloĝiĝis kun la familio el Prago al Písek. En 2011-2016 prezidanto de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

Kun sia edzino Pavla Dvořáková li ĉeforganizis multajn Esperanto-aranĝojn - temas ekz. pri IFEF-Antaŭkongreso en Prago en 1991, Oficiala UK-Antaŭkongreso en Prago 1992 kun seminario pri Komenio, Mezeŭropa Junulara Semajno en Olomouc 1992, Interreligia ASISTI-Seminario en Tábor en 1994, ILEI-konferenco en Tábor en 1996, Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj en Pilský Mlýn apud Sedlice en 2006 (vidu ), unuaj du Vinaj seminarioj en Suda Moravio en 1989-1990, kleriga seminario pri "Esperanto kaj Interreto" Sabla Printempo en Písek (2006-2011), ĈEA-kongresoj kaj konferencoj en 2012-2016 (Břeclav, Nymburk, Prostějov, Ústí nad Orlicí, Pelhřimov), Antaŭkongresa Ekskurso de UEA en Svitavy en 2016 k.a.). Li meritas precipe pri ekonomia kaj jura stabiligo de la organizo.

Li esperantigis oficialan turisman retejon de la urbo Písek ().

Filino Edita (1994) ankaŭ aktive regas Esperanton.
**Anthony Herman Gerard FOKKER** (naskiĝis la 6-an de aprilo 1890 en Blitar (urbo), Javo, Nederlanda Orienta Hindio, mortis la 23-an de decembro 1939 en Novjorko, Usono) estis nederlanda piloto, pioniro de la avioproduktado. Li konstruis dum la unua mondmilito je mendo de la germana generalstabo pli ol 40 diversajn aviadilojn, planitajn de Reinhold Platz. Li ofertis siajn aviojn al ambaŭ batalantaj grupoj, sed la Entento rifuzis ilin.

Fokker konstruis la unuan aviadilon en 1910 kaj memstare lernis flugi. Li establis en 1912 apud Berlino (Johannisthal) aviofabrikon. Li konstruis tiajn maŝinojn, kiuj ebligis pafadojn tra helicoj, sen ties detruo. La maŝinpafilojn funkciigis mem la piŝto kaj tiu rompis la pafon en la konvena momento.

Komence de la 1920-aj jaroj, Fokker vendis militaristajn aviojn al Usono kaj en 1922 fondis en New Jersey la entreprenon *Atlantic Aircraft Corporation* kaj samtempe funkciigis grandan aviofabrikon ankaŭ en Nederlando.

Usonon transflugis unuafoje - sen alteriĝo - Fokker T–2. Richard Byrd kaj Floyd Bennett flugis per trimotora Fokker-aviadilo trans la norda poluso (9-an de majo 1926).

Fokker planis kaj evoluigis en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj civilajn aviadilojn.

Biografio
---------

* The Flying Dutchman (La fluganta nederlandano; 1931)

* Kategorio Anthony Fokker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 131905
* GND: 119211572
* LCCN: n79139076
* VIAF: 3275717
* ISNI: 0000 0000 6316 6447
* LIBRIS: 53710
* BNF: 13335215h
* BPN: 31787761
* NDL: 00540648
* RKD: 334920
* NKC: jn20000700543
 |
**Jacob do Bandolim** (naskiĝinta la 14-an de februaro 1918 in Rio-de-Ĵanejro; mortinta la 13-an de aŭgusto 1969 samurbe), realnome *Jacob Pick Bittencourt*, estis brazila mandolinisto kaj komponisto. Lia artista nomo deduktiĝas de la mandolino, kiu en la portugala lingvo nomiĝas *bandolim*.

Vivo
----

Jacob do Bandolim estis la ununura filo de apotekisto Francisco Gomes Bittencourt kaj Rackel Pick, kiuj estis de pole aŭ ruse juda deveno. Post unuaj muzikaj elprovoj per violono kaj buŝharmoniko li malkovris kiel junulo la mandolinon kiel sian instrumenton. Meze de la 1930-aj jaroj li jam akompanis famajn muzikistojn kiel Noel Rosa en la radio. Krom sia agado kiel muzikisto li laboris kiel vendisto, apotekohelpisto, asekuro-makleristo, komercisto kaj kiel polico-sekretario. Pro sia financa sendependeco li povis libere komponi kaj fari sian muzikon. En 1940 li geedziĝis kun Adylia Freitas, kun kiu li tenis du gefilojn: Helena und Sérgio Bittencourt.

Malkontente kun sia rolo kiel akompanmuzikisto li surdiskigis en 1947 la ĉoron *Treme Treme*, kaj konfirmis, kion jam Luperce Miranda estis montrinta: ankaŭ mandolino bone taŭgas kiel soloinstrumento. Lia dua sukceso kiel mandolinisto estis *Flamengo*, ĉoro de Bonfiglio de Oliveira. Dum la paso de la jaroj li komponis multajn sukcesajn pecojn kiel ekzemple la faman *Doce de Coco*. Krom tio Jacob do Bandolim estis nelacigebla kolektanto de muzikaj trezoroj, kiuj nun troviĝas en la *Museu da Imagem e do Som* en Rio-de-Ĵaneiro.

Verkselekto
-----------

* A ginga do Mané
* Alvorada
* Assanhado
* Benzinho
* Biruta
* Bola Preta
* Bole-bole
* Bonicrates de muletas
* Buscapé
* Cabuloso
* Carícia
* Choro de varanda
* Ciumento
* Cristal
* De Limoeiro a Mossoró
* Diabinho maluco
* Doce de coco
* Dolente
* Encantamento
* Entre mil! ... você!
* Eu e você
* Falta-me você
* Feia
* Feitiço
* Forró de gala
* Gostosinho
* Implicante
* Isto é nosso
* Mágoas
* Meu segredo
* Mexidinha
* Migalhas de amor
* Mimosa
* Nego frajola
* Noites cariocas
* Nosso romance
* Nostalgia
* O vôo da môsca
* Pé de moleque
* Por que sonhar?
* Remeleixo
* Reminiscências
* Rua da Imperatriz
* Sai do caminho
* Saliente
* Salões imperiais
* Santa morena
* Sapeca
* Saudade
* Sempre teu
* Simplicidade
* Tatibitate
* Toca pro pau
* Treme-treme
* Um bandolim na escola
* Vale tudo
* Vascaíno
* Velhos tempos
* Vidinha boa

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jacob do Bandolim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Instituto Jacob do Bandolim (portugale)
* Vortaro portugallingva pri Muziko Populara Brazila


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517727
* GND: 120720620
* LCCN: n84163045
* VIAF: 46953367
* ISNI: 0000 0000 8379 7457
* SUDOC: 131613219
* BNF: 139678604
* MBA: 93c01a5a-412d-4eed-9207-4287e3cbd05f
* BIBSYS: 4076731
* BNE: XX1603216
 |
**Ferenc Szigeti** [sigeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szigeti Ferenc** estas hungara ŝlagromuzikisto (gitaristo, komponisto, kantisto, tekstopoeto, orkestrestroj).

Ferenc Szigeti  naskiĝis la 19 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Szigeti aliĝis al ŝlagrorkestro *Corvina* en 1970, kie li gitaris, kantis, komponis kaj verkis kantotekstojn. En 1978 li fondis pli novan orkestron *Karthago*, ekde 1986 li estis ano en pluraj, jam ne popularaj orkestroj. Li registris muzikdiskojn ĉefe kun la menciitaj orkestroj. Intertempe li akiris diplomon, tial li akiris altajn postenojn en muzikaj eldonejoj. Li ricevis premiojn en festivaloj ekde 1972, fine ŝtatan premion en 2015.

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* Akkor is gondolj rám
* Az Éjszaka Vándora
* Egy viharos éjszakán
* Ugye eljössz még?
* Utak előtt, utak után

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Szigeti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649512
* VIAF: 78147662970160551334
 |
La **Distrikto Nyíregyháza** [njIredjhAza] (hungare  *Nyíregyházi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg. Ĝi situas sur ebenaĵo en la okcidenta parto de la departemento (en la nordorienta parto de la lando).

Distrikto Nyíregyháza en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Nyíregyháza, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 3 aliaj urboj, la ceteraj 11 estas vilaĝoj.

La areo estas 809,61 km², kie loĝas 166 684 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri diversaj servoj en la urboj, krome pri agrikulturo, kaj bestobredadoj. Spite tion la senlaboreco estas granda.

Historio
--------

Ĝis 1950 en tiu areo „Distrikto Supra-Dada" funkciis, poste oni kreis la Distrikton Nyíregyháza. Baldaŭe la areo pligrandiĝis pro ĉesoj de Distrikto Kemecse, Distrikto Baktalórántháza, *Distrikto Tiszalök*, Distrikto Nagykálló. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo:  *’Nyíregyháza'*
* aliaj urboj:
	+ Nyírtelek
	+ Rakamaz, kiu administras ankaŭ vilaĝon Szabolcs
	+ Újfehértó
* vilaĝoj:
	+ Apagy
	+ Kálmánháza, kiu administras ankaŭ vilaĝon Nagycserkesz
	+ Kótaj
	+ Napkor
	+ Nyírpazony
	+ Nyírtura, kiu administras ankaŭ vilaĝon Sényő
	+ Tiszanagyfalu , kiu administras ankaŭ vilaĝon Timár

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
Mapo de la Holokaŭsto en Eŭropo, 1939–1945. Ĝi montras ĉiujn ekstermejoj]n, la plejparton de la koncentrejoj kaj la deportvojojn
La loko de la amasaj tombejoj en la nazia ekstermejo Chełmno
**Chełmno** (germane Kulmhof, ne rilatas al Chełmno) estis nazia ekstermejo en okcidenta Pollando, apud la rivero Ner, alfluanto de Varto, kreita antaŭ la Wannsee-konferenco. La neniigejo funkciis ekde decembro 1941 ĝis januaro 1945. Ĝi estis la ĉefa loko de la holokaŭsto de judoj el la provinco Vartlando kaj malliberuloj de la Lodza geto. Laŭ ideo de Hitler pri „Fina Solvo", oni ekstermis polajn judojn, sed ankaŭ ciganojn kaj sovetiajn militkaptitojn.

Historio
--------

Oni ekzekutis laŭ diversaj aŭtoroj de 170.000 ĝis 360.000 homojn. Oni enfermis la ontajn viktimojn en ŝargejo de ŝarĝaŭtoj kaj enkondukis la vostgason. Oni bone kamuflis la enirejon de la ŝarĝaŭtoj kaj desegnis *duŝejo*. Oni enterigis la mortintojn en amastombejo, en la proksimaj tombejoj aŭ (ĉefe post 1942) liveris ilin al novkonstruita krematorio.

Tie funkciis fifama ostomuelejo. Oni provis malaperigi la pruvojn ekde aŭgusto de 1944 ĝis januaro de 1945: La SS (la organizaĵo *Schutzstaffel* ("Protekta Skadro") aŭ mallonge *SS* estis grupo de la naziisma partio NSDAP de Adolf Hitler) - bruligis kaj neniigis la instalaĵojn kaj provis ekstermi ĉiujn anojn de la ekstermejo. Restis nur du judaj travivantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Germana invado en Pollando
* Listo de naziaj koncentrejoj
* Zofia Nałkowska

Bibliografio
------------

* Partick Montague, *Chełmno. Pierwszy nazistowski obóz zagłady*. Originala titolo *Chelmno and the Holocaust: A History of Hitler’s First Death Camp*, tradukis Tomasz S. Gałązka, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014, p. 416

* Kategorio Ekstermejo Chełmno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 87609
* GND: 4512293-3
* LCCN: no98064887
* VIAF: 138438082
* ISNI: 0000 0001 0823 8847
* SUDOC: 125139756
* BNF: 14512612x
* BIBSYS: 14011721
 |
*"Kvar" alidirektas ĉi tien. Por la jaro, vidu la paĝon 4.*

**Kvar** estas la natura nombro kiu sekvas de 3 kaj antaŭas de 5.

La nombro **4** en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:

* en duuma sistemo : 100
* en deksesuma sistemo : 4

En matematiko
-------------

**Kvar** ne estas primo, 4 egalas al 2·2

Laŭ skribo
----------

* Ĉina skribo: 四
* Majaa skribo:

Pri la nombro 4
---------------

La atomnumero de berilio.

Ekzistas kvaredro kiu estas regula pluredro kun 4 triangulaj edroj.

En brazila folkloro 4 estas ligita ĝenerale al papilio kaj specifike al struto.

Estas 4 sezonoj en unu jaro.

La paperformato **A4** estas vaste uzata: la surfaco egalas al 1 deksesono de 1 m2 kaj ĝi grandas 297mm je 210mm.

La nombro da emblemoj en la kartludo estas 4 : kero, karoo, trefo kaj piko.

La planedo Jupitero havas 4 grandajn satelitojn kaj ankaŭ plurajn malgrandajn. Ioo, Europo, Ganimedo kaj Kalistoo estis malkovritaj de Galileo.

En biologio estas 4 nitrogenaj bazoj bezonataj por konstrui la DNA-molekulegojn: adenino, guanino, citozino kaj timino.

En fiziko estas 4 fundamentaj fortoj: gravito, ega nukleforto, eta nukleforto kaj elektromagneta forto

Estas 4 klasikaj elementoj.

4-kvadrato estas geometria formo el 4 kvadratoj.

4-hiperkubo estas hiperkubo de dimensio 4.

Kvarlatero estas plurlatero kun 4 lateroj.

Vidu ankaŭ
----------

* nenegativa entjera potenco de 2
* kvarfobio

* Kategorio 4 (nombro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* 4 (nombro) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Kavaliro **Maximilian Joseph von TARNÓCZY-SPRINZENBERG** [maksimilian jozef fon tarnOci-sprincenberg] (naskiĝinta la 24-an de oktobro 1806 en Schwaz, mortinta la 4-an de aprilo 1876 en Salzburg) estis ĉefepiskopo salcburga inter 1851 kaj 1876 fariĝinte en 1873 kardinalo.

Vivo
----

Tarnóczy originis el hungara familio kiu nobeliĝis en 1635 jam estante la filo de Franz Xaver von Tarnóczy, financoficisto bavara deĵoranta en Kufstein. La patro registriĝis en la 25.11.1813 en la nobela klaso de Bavario. Lia nevino estis la pentristino Bertha von Tarnóczy.

Tombo de la ĉefepiskopoj Gruber kaj Tarnóczy en la kripto de la salcburga katedralo
Maximilian Joseph studis en Innsbruck kaj teologion kaj ordinitis pastro en la 25.10.1829. En 1832 estante en Vieno li doktoriĝis. Post la reveno al Salcburgo li estis vicrektoro de la porpastra seminario kaj baldaŭ poste profesoro pri dogmatiko. Li ja gajnis la konfidon de la tiama ĉefepiskopo Friedrich zu Schwarzenberg kaj rajtis akompani lin al Romo inter 1841 kaj 1842. Poste Tarnóczy nomumitis konsitoria konsilisto, metropolitana kanoniko kaj estro de la teologia studadejo. Liaj ideoj kaj konsiloj ĉiam ŝatitis. En la 24.10.1850 li elektitis ĉefepiskpo kaj tuj poste li iĝis (ŝtata) sekreta konsilisto. Li membris al la supera ĉambro de la aŭstria parlamento portante ekde la 17.4.1873 la meritkrucon *Kaiserlich-österreichischer Leopoldsorden/Großkreuz*.

Agadoj episkopaj
----------------

Konfirmo fare de la Apostola Seĝo alvenis en Salcburgo en la 17.2.1851. En la 1-a de junio samjare iĝis la episkopa ordiniĝo fare de la antaŭulo Friedrich Johann Joseph Cölestin Fürst zu Schwarzenberg. Dum la Unua Vatikana koncilio, en 1869, li salutitis fare de papo Pio la 9-a per la vortoj: *Jen venas la duona papo kiu mem homojn episkopigas*. En la konsistorio de la 22.12.1873 Tarnóczy nomumitis kardinala pastoro kaj ricevis en Romo la titularan Preĝejon Sankta Mario de la ĉiela altaro. Tarnóczy vizitis la diocezon pli ol 40 fojojn kaj komisiis la restaŭradon de la Katedralo de Salcburgo. Li novigis la teologistudon kaj la tutan teologian fakultaton. Krome li fondis diversajn ekleziajn gazetojn, ekz. *Salzburger Kirchenzeitung* kiu ekzistis inter 1852 kaj 1861. Li entombigitis en la kripto katedrala.

Literaturo
----------

* Franz von Krones: *Tarnoczy, Maximilian Josef von.* En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 37, Duncker & Humblot, Leipzig 1894, S. 396 f.
* Artikolo "Tarnoczy, Maximilian Josef von" de Franz von Krones, en: *Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften*, Band 37 (1894), p. 396–397, kiu relegeblas interrete tie ĉi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maximilian Joseph von Tarnóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur usona paĝaro
* Tarnóczy ene de la katolika hierarkio

Notoj
-----

1. ↑  Genealogisches Handbuch des Adels, *Adelslexikon.* Band XIV. C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 2003, p. 323

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663388
* GND: 119392488
* VIAF: 40187295
* NKC: xx0206638
 |
**Gerzson Nemes** [gerĵon nemeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nemes Gerzson** estis hungara hidrologo.

Gerzson Nemes  naskiĝis la 17-an de oktobro 1902 en Jászkisér. Li mortis la 24-an de januaro 1988 en Szolnok.

Biografio
---------

Gerzson Nemes akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1928. Post siaj studoj li laboris en ŝtataj laborejoj, kies tasko estis protektado de grundoj kontraŭ inundoj. Li projektis digojn, sed li havis solvojn pri la irigacio. Liaj ĉefaj laborterenoj estis Tiso, suda Balatono, marĉo ĉe Nagyecsed, Fertő. Aparte menciindas kanaloj ĉe Kisköre kaj defenda arbaro kontraŭ inundoj ĉe Szolnok. Li ricevis premion en 1978.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az ősi ártéri gazdálkodás és a vízi munkálatok kezdetei 895-1846* (1975)
* *A rendszeres szabályozások kora 1846-1944* (1975)
* *A vízgazdálkodás eredményei 1945-1975* (1976)
* *A Zagyva- és a Tarna-völgy jászkerületi vízügyeinek krónikája 1279-1876* (1981)

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Jászkisér kaj Szolnok

Fontoj
------

* hungarlingva teksto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Gerzson Nemes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Aujeszky** [lAslO aŭjeski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Aujeszky László** estis hungara meteologo, profesoro. Lia patro estis Aladár Aujeszky.

László Aujeszky  naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1903 en Budapeŝto. Li mortis la 7-an de decembro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Aujeszky akiris meteologian kaj fizikan diplomojn en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1926. Post siaj studoj li laboris en la tutlanda meteologia instituto, sed samtempe li restis plu por instrui en la universitato. En 1929 li edziĝis baldaŭe havanta 3 gefilojn. En 1937 li estis nomumita privata profesoro. Paŝo post paŝo li akiris pli altajn postenojn. Li kandidatiĝis en 1954, li doktoriĝis en 1971, en 1963 li emeritiĝis. Li ricevis dufoje memormedalojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Védekezés az időjárási károk ellen* (1930)
* *Új fogalmak a meteorológiában* (Novaj nocioj en la meteologio), (1942)
* *Jégesőgyakoriság és valószínűség Bpen 1871-1945* (1947)
* *Természetes és mesterséges eső* (Natura kaj artefarita pluvoj), (1954)
* *A légkör fizikája* (1957)
* *Mesterséges csapadékkeltés* (1965)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ĉiela korpo** aŭ  **ĉielkorpo** estas natura konkreta objekto, kiu troviĝas en la kosmo. Ĝi povas ankaŭ esti struktura tuto konsistanta el grupo aŭ amaso de unuopaj korpoj. Praktike la termino ampleksas ĉiujn naturajn objektojn, kiujn homo povas vidi en la ekster-Tera universo, ĉu nudokule, ĉu per astronomiaj instrumentoj, kaj la Teron mem.

Samsignifaj aŭ preskaŭ samsignifaj nomoj estas *kosma objekto*, *astronomia objekto* (aŭ *kosma korpo*, *astronomia korpo*) kaj *astro*. Eblas diferencigi la terminojn tiel, ke tiuj kun *korpo* signifu nur unuopajn objektojn sufiĉe kompaktajn, kuntenatajn de gravito.

La plej bone konataj ĉielaj korpoj estas tiuj en nia sunsistemo (Suno, planedoj, nanplanedoj, asteroidoj, kometoj, lunoj k.a.), la ceteraj objektoj de la Lakta Vojo (steloj kaj ties planedoj, nebul-similaj kolektiĝoj de gaso kaj polvo), kaj la foraj videblaĵoj ekster la Lakta Vojo (diverstipaj galaksioj kaj galaksieroj). Nigraj truoj estas speciala, ne videbla sed konjektebla tipo de ĉiela korpo. Povas esti, ke ankaŭ malluma materio formas iajn korpojn en la kosmo.
**Hans ROSBAUD** (22a de Julio, 1895 - 29a de Decembro, 1962), estis aŭstria dirigento, partikulare asocia kun la muziko de la 20-a jarcento.

La unua profesia posteno de Rosbaud estis en Mainz, starte en 1921, kiel la muzika direktoro de la nova urba Lernejo de Muziko, kiu inkludis la dirigentadon de la municipaj sumfoniaj koncertoj. Li iĝis la unua ĉefa dirigento de la Hessicher Rundfunk Simfonia Orkestro (poste la Hr-Sinfonieorchester) de Frankfurt en 1928. Dum la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, li prezentis premierojn de verkoj de Arnold Schoenberg kaj Béla Bartók. Dum la Nazia epoko, lia libereco prezenti novan muzikon estis limigita. En 1937, li dirigentis en Münster. En 1941, en Strasburgo, ĉe la *Orchestre philharmonique*.

En 1945 li estis nomumita muzika dirigento de la *Münchner Philharmoniker* fare de la usonaj okupaciaj aŭtoritatoj. En 1948, Rosbaud iĝis ĉefa dirigento de la *Sinfonieorchester des Südwestrundfunks* en Baden-Baden, kie li restis por la resto de sia vivo. En 1954, li dirigentis la unuan ludadon de la opero de Schoenberg nome *Moses und Aron*; tio estis en 1957 komerce registrita por Philips.

Referencoj
----------

1. ↑  Potts, Joseph E. "European Radio Orchestras: Western Germany" (September 1955). *The Musical Times*, **96** (1351): 473-475.
2. ↑  Obituary for Hans Rosbaud (1963). *The Musical Times*, **104** (1440): 126.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hans Rosbaud ĉe Allmusic angleŜablono:Allmusic/zorgado/deviga parametro ID mankas
* Washington State University page on the Hans Rosbaud papers


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587510
* GND: 119329751
* LCCN: no88003264
* VIAF: 27252981
* ISNI: 0000 0001 1047 542X
* SUDOC: 080493459
* BNF: 13899165v
* MBA: 778d0619-d9fb-400c-8bfe-bdec2c90eec3
* BNE: XX1097905
 |
**Dragon Quest** (ドラゴンクエスト, *Doragon Kuesuto*) estas serio de rolludaj videoludoj kreitaj de Yuji Horii kaj lia studio Armor Project.

La ludoj estas eldonitaj de Square Enix (antaŭe Enix), kun lokaj versioj de pli lastaj epizodoj por la Nintendo DS eldonitaj de Nintendo ekster Japanio. Kun la unua ludo eldonita en 1986, ekzistas dek unu ĉefseriaj ludoj, kune kun multenombraj kromverkoj. Preskaŭ ĉiu ludo en la ĉefa serio havas animean aŭ mangaan adapton, aŭ ambaŭ. La serio grave efikis la evoluadon de videoludilaj rolludoj kaj enkondukis diversajn bone konatajn kvalitojn de la ĝenro. Epizodoj de la serioj aperis sur MSXaj komputiloj, Nintendo Entertainment System, Super Nintendo Entertainment System, Game Boy Color, Game Boy Advance, Nintendo DS, PlayStation, PlayStation 2, Wii, kaj pluraj poŝtelefonaj modeloj. La muziko el ĉiu *Dragon Quest*-ludo estas aranĝita por orkestro kaj la vide-luda serio estas la unua, kiu havis baletajn adaptojn.

La baza premiso de la plejparto de *Dragon Quest* ludoj estas roli kiel heroo, kiu klopodas savi la teron de danĝero mane de potenca malica malamiko, kutime helpe de grupo de partianoj. Oftaj elementoj daŭras dum la serio kaj ĝiaj kromludoj: vic-bazita batalo; ripetantaj monstroj, inkludante la Ŝlimon, kiu fariĝis maskoto de la serio; teksto-bazita menua sistemo; kaj hazardaj renkontoj (en la ĉefa serio) ĝis Dragon Quest IX. La serio estas unu el la malabundaj longadaŭraj videoludaj serioj, kiu havas stabilan kernan evoluigan teamon: scenara verkisto kaj luda designisto Yuji Horii, rollula designisto Akira Toriyama kaj muzika komponisto Koichi Sugiyama pritraktis siajn respektivajn rolojn ekde la komenco de la serio. La originalaj konceptoj, uzitaj ekde la unua ludo, prenis elementojn de la okcidentaj rolludoj *Wizardry* kaj *Ultima.* Granda kvanto da prizorgo estis farita por fari la ludojn intuiciaj por ke ludistoj facile povus komenci ilin. La serio prezentas diversajn religiajn nuancojn, kiuj estis multe cenzuritaj en la okcidentaj NESaj versioj.

*Dragon Quest XI* estas la plej laste eldonita ludo en la ĉefa serio, kiu estis eldonita en julio 2017.

* Kategorio Dragon Quest en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Draguljob Mihajloviĉ** (karesnomo Draĵa) aliforme *Dragoljub Draža Mihailović* (naskiĝis la 27-an de marto 1893, Ivanjica, Serbio – m. la 17-an de julio 1946, Belgrado) estis serba oficiro, li gvidis la kontraŭleĝan reĝofidelan jugoslavan armeon, nome la ĉetnikojn.

Li batalis en la balkanaj militoj (1912–13) kaj en la unua mondmilito. Li soldatservis kiel kolonelo, kiam la germanoj okupis Jugoslavion (aprilo de 1941). Li ne akceptis la kapituladon de la jugoslava armeo, organizis la ĉetnikan movadon, kies plej grava unuo agadis en teritorio de Serbio. La elmigra registaro de reĝo Petro en 1941 rangaltigis al generalo kaj nomumis militafera ministro.

La ĉetnikoj de Mihajloviĉ (kaj la ĉefe komunistaj partizanoj de Josip Broz Tito) batalis kontraŭ la germanoj, sed la politikaj diferencoj gvidis al malfideco kaj fine al armila interbatalo.

La komenca ĉetnika kontraŭstaro al la germanoj entuziasmigis la aliancanojn, kiuj formis heroon el Mihajloviĉ. Li mem timis la serbojn pro la germana venĝo, tiel decidis pri pli milda kontraŭstara politiko ĝis alveno de la aliancanoj. Ĉar la partizanoj pli konsekvence kaj persiste kontraŭbatalis, la aliancanoj pli kaj pli bone favoris la partizanojn, ĉefe post tio, ke en 1944 alvenis informoj pri tio, ke la ĉetnikoj kunlaboras kun la italoj.

Post la milito, Mihajloviĉ kaŝis sin, sed la partizanoj kaptis lin la 13-an de marto 1946 kaj mortpunis lin pro kunlaborado kun la malamiko kaj oni ekzekutis lin.

Interesaĵoj
-----------

* Akuzita pri kunlaboro kun germanoj kaj armita apogo de la okupantoj. La proceso finiĝis post 7 tagoj. La 17-an de julio estis pafmortigita fare de ekzekuta plotono. La ekzekutistoj ĵetis al la ĉerko brulbotelon .
* Kiel tiu, kiu savis ĉ. 500 usonajn aviadilistojn kaj paraŝutistojn estis postmorte en 1948 distingita de la prezidento de Usono Harry Truman per Legion of Merit, „pro kontribuo al la venko de Aliancanoj". Usona Departemento de Ŝtato ekpostulis la plej altan gradon de sekreteco, „por ne malbonigi rilatojn kun Josip Broz Tito".

* Kategorio Draguljob Mihajloviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 199613
* GND: 118783874
* LCCN: n79007038
* VIAF: 41883971
* ISNI: 0000 0000 8375 8968
* LIBRIS: 194419
* SUDOC: 030436400
* BNF: 17706351h 12185117g, 17706351h
* NLA: 35351321
* BIBSYS: 11073295
* NKC: jn20000701227
 |
**István Dózsa** [iŝtvAn dOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dózsa István** estis hungara aktoro.

István Dózsa  naskiĝis la 22-an de junio 1895 en Nyíregyháza, pri la morto plene mankas informoj.

Biografio
---------

István Dózsa devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1915. Komence li ricevis rolojn en trupo de Miklós Erdélyi en Nagyvárad (1915-1919), poste ekzemple en Miskolc (1920-1922), Gaja Teatro (1922-1926), kabaredo de László Békeffi (1932). En la sekvaj jaroj liaj roloj elĉerpiĝis, dum la 2-a mondmilito li estis videbla nur antaŭ juda publiko. En 1955 li estis videbla en Teatro Madách, poste li pensiuliĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Zsigmond Móricz: *Úri muri* - S-ro Borbíró
* Ĉeĥov: *Cseresnyéskert* - S-ro Simeonov
* Zsolt Harsányi: *A zenélő óra* - Kampós

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Petőfi* (1922)
* Hyppolit, la lakeo (1931) – ŝoforo
* *Uz Bence* (1938) – armena lignoaĉetanto
* *Aranyóra* (1945) – policano
* *Rokonok* (1954)

Sola televizia filma rolo
-------------------------

* *Honfoglalás* (1963)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-11-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Imre Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Imre** estis hungara nobela juĝisto, unu el la kreintoj de la hungara stenografio, bienulo.

Imre Kovács naskiĝis la 13-an de decembro 1792 en Arad (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempe en Rumanio), li mortis la 25-an de junio 1862 en Nagyvárad (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Oradea en Rumanio).

Biografio
---------

Imre Kovács maturiĝis en gimnazio en Nagyvárad, poste li akiris juran diplomon en la Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad). Inter 1816-1837 li havis postenon en Bihar (reĝa departemento), poste li estis nobela juĝisto en Nagyszalonta, ekde 1845 ĉefjuĝisto. En 1841 li redaktis politikaj gazeton, li estis adepto de Ferenc Kazinczy. Li estis pioniro de hungara stenografio kaj li verkis kelkfoje poemojn kaj teatraĵojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Zoltán házassága* (teatraĵo, 1835)
* *Népdal felséges császárunk és apostoli királyunk, Ferencz József urunk...* (1857)
* kelkaj teatraĵoj restis en manuskripto, tamen ili estis prezentitaj en teatro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701723
 |
Altbedoj el betonaĵoj
Altbedo el ligno
Altbedo el ŝtonoj
Altbedo el tegoloj
**Altbedo** estas varianto de la klasika ĉetera bedo. Oni trovas ĝin ĉefe en ekologia ĝardenkulturo.

Altbedo estas bedo, kiu ne estas ĉe ternivelo, sed pli alta. Kialoj por instali tian bedon estas:

* pli frua varmiĝo,
* malbona, ekzemple ne sufiĉe profunda aŭ nutraĵmalriĉa tero,
* maksimuma uzo de ĝardenrubaĵo,
* ĝardenado por handikapuloj.

Altbedo ebligas al la ĝardenisto uzi mem putrindajn materialojn, kiel ekzemple ĝardenforĵetaĵoj. Aldone la tero en altbedo ne estas fosata, tiel certas, ke la tavoloj de tero kaj faŭno ne estos miksitaj.

Baza konstruo
-------------

Altbedo estas kestoforma, orta kaj se eble instalita nord-suden (pro trafo de la sunradioj). Gravas, ke la bazo estu kovrita de etmaŝa dratplektaĵo por malhelpi eniron de ronĝuloj, kiel ekzemple musoj. La bedo estas plenigata aŭ nur de tero aŭ de diversaj tavoloj: tero, kompoŝto ktp.

Konstruante la bedon oni atentu pri la larĝeco por faciligi la postan prilaboradon: disŝiro de fiherboj, akvumado, ...). La bedo estu maksimume 1 ĝis 1.2 m larĝa.

La alteco de altbedo povas varii de 0.5 ĝis 1 m, la longeco estas laŭvole.

La flankojn oni povas konstrui per la plej diversaj materialoj:

* natura ligno
* premtraktita ligno
* betonaj platoj
* lado
* ŝtono
* tegoloj
* plasto

Malavantaĝo de ligno estas ke ĝia vivodaŭro estas nur kelkjara. Tiel materialoj kiel betono, lado aŭ ŝtono estas pli bona alternativo.

Oni tegu la enon de la vandoj per folio (tia, kian oni metas funde de artefarita lageto), ĉefe kiam la vandoj estas lignaj, sed tio malhelpos ankaŭ al akvo forflui el inter ŝtonoj aŭ tegoloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Altbedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kiel konstrui altbedon Arkivigite je 2008-04-19 per la retarkivo Wayback Machine
**István DÁRDAY** [iŝtvAn dArdai], hungare **Dárday István,** Esperante **Stefano Dárday** estas hungara reĝisoro kaj scenaristo.

István Dárday naskiĝis la 25-an de marto 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Dárday komence estis simpla laboristo. En la 1960-aj jaroj li okupiĝis ankaŭ pri fotado kaj poemado. Inter 1969-1973 li frekventis aktoran ĉeflernejo, kie li lernis reĝisoradon. En 1974 li faris dokumentan filmon, kiu ricevis premion post 2 jaroj en Germanio. Li ricevis premiojn Kossuth en 2012, ĝis tiam pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* 27 filmoj inter 1970-2010, ekzemple *Nyugodtan meghalni* 1970; *Részvénytársaság Külsővaton*, 1973; *Tékozló nélkülözés*, 1979; *Átváltozás*, 1984; *A dokumentátor*, 1988; *Nyugattól keletre, avagy a média diszkrét bája*, 1993; *Tükröződések*, 1998; *Reklámbrigád*, 2000; *Mozgókép*, 2003; *Falurombolás?*, 2006; *Csendes Magyarország*, 2010

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
**Glogonj,** serbe **Глогоњ,** germane **Glogau,** hungare **Galagonyás** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Panĉevo. La serba kaj hungara loknomoj signifas: kratagokampo.

Glogonj troviĝas en la verda municipo
Preĝejo de Glogonj

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 47  km²
* Alto super marnivelo: 75 m
* Loĝantaro: 3280
* Poŝtkodo: 26202
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Glogonj troviĝas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Timiş. Panĉevo troviĝas 16 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1586. Dum regado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis ĝis 1660. Tiam serboj refondis la komunumon. Inter 1704-1872 la vilaĝo apartenis al limgarda zono, kiu rekte apartenis al Habsburga Imperio. En 1767 germanaj limgardistoj, en 1774 germanaj loĝantoj alvenis. En 1788 la turkoj bruldetruis la vilaĝon, post 2 jaroj ĥolero okazis, poste rumanoj alvenis el Transilvanio. Ekde 1872 ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Pancsova, poste al estonta Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1910 vivis en Galagonyás 2669 homoj (1745 germanoj, 756 rumanoj). En Inter 1941-1944 la germana armeo okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito pro venĝo de serboj multe da germanoj mortis, la restintoj deportiĝis. En 1973 akvoenergia centralo konstruiĝis. En 2002 loĝis en Glogonj 36 281 homoj (2400 serboj, 367 macedonoj, 156 rumanoj, 106 jugoslavianoj, 26 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1841

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Glogonj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Herzog** [hercog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Herzog Ferenc** estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj, fiziologo, patologo, kardiologo, neŭrologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1941). Lia pli maljuna frato estis József Herzog (historiisto).

Ferenc Herzog  naskiĝis la 13-an de februaro 1879 en Budapeŝto. Li mortis la 7-an de januaro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Herzog frekventis universitaton en Budapeŝto. Li komencis sian kuracistan karieron en 1902 en anatomia instituto. Baldaŭe li instruis en universitatoj de Budapeŝto kaj Pozsony. Li okupiĝis precipe pri muskoloj, sangopremoj, sed estis li la unua en Hungario, kiu la unua uzis elektrokardiogramon. Liaj rezultoj en la esplorado aperis regule en kuracistaj periodaĵoj. Pro politikaĵo MTA en 1949 forviŝis lin el listo de akademianoj.

Ĉefverko
--------

* *A belorvostan tankönyve* (Lernolibro pri la interna medicino), (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ferenc Herzog en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Villa Farnesio (Caprarola).
Villa Giulia, Romo.
Preĝejo *del Gesù* (de Jesuo), Romo.
**Jacopo** (aŭ Giacomo) **Barozzi** (Vignola (Italio), 1507 – Romo, 1573), konata kiel **Jacopo Barozzi de Vignola** aŭ, pli ofte kaj simple kiel **Vignola** [viNJOla], ĉar li naskiĝis en tiu itala urbo proksima al Modeno, estis elstara arkitekto kaj teoriulo de la Itala Renesanco.

Li studis pentrarton kaj arkitekturon en Bolonjo. Li komencis sian edukon kiel pentristo kaj alvenis al arkitekturo tra la studado de la Antikveco, kaj estis helpanto de ‎Baldassare Peruzzi. Influita de Leon Battista Alberti kaj de Antonio da Sangallo, same kiel de la tradicio de la Renesanco, li estis ĉefa reprezentanto de la periodo de transiro de la Renesanco al la Baroko, kaj tiele oni konsideras lin en la Manierismo.

Post unua profesia epoko kiel arkitekto en la urbo Bolonjo, li setlis en Romo el 1530. Li laboris en Vatikano kun Peruzzi, kaj Antonio da Sangallo la Plijuna, rekonstruante kelkajn monumentojn kaj iĝante sekretario de la Vitruvia Akademio, kaj ĉefa arkitekto de la urbo post la morto de Mikelanĝelo. Li estis la arkitekto de la familio Farnesio kaj partoprenis en la projekto de Villa Giulia en 1550 kunlabore kun Giorgio Vasari kaj Bartolommeo Ammanati kaj de la Vilao Farnesia en Caprarola (proksime de Viterbo), en 1559. Disĉiplo de Mikelanĝelo, li sukcedis tiun post lia morto en la laboroj de la Baziliko Sankta Petro en Romo, kie li aldonis la malgrandajn flankajn kupolojn.

Bibliografio
------------

*Le due regole della prospettiva prattica*, 1682
* Jacopo Barozzi da Vignola. Aggiornamenti critici a 500 anni dalla nascita. Comitato nazionale per il Vignola, 2008.

* Kategorio Jacopo Vignola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601100
* GND: 11925011X
* LCCN: n82222501
* VIAF: 56637758
* ISNI: 0000 0001 2134 1099
* LIBRIS: 99774
* SUDOC: 029293189
* BNF: 120950564
* ULAN: 500024808
* NLA: 35133234
* NDL: 00459756
* BIBSYS: 4018715
* RKD: 80971
* NKC: ola2005262644
* ICCU: CFIV053440
* BNE: XX928085
 |
**Ferenc Hubert,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hubert Ferenc** estis hungara pastro, kanoniko, abato, teologo, profesoro.

Ferenc Hubert  naskiĝis la 1-an de februaro 1743 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 22-an de junio 1800 en Pozsony.

Biografio
---------

Ferenc Hubert lernis filozofion (komprenu sciencojn) en Reĝa Universitato de Nagyszombat, poste teologion en la jaroj 1765 kaj 1766 en Vieno. Li pastriĝis, poste li estis vicprefekto en 1769 en katolika altlernejo pri hungaroj en Vieno. En 1773 li ekinstruis en la menciita universitato, kiun li sekvis al Pest-Buda (komprenu Budapeŝto). Li estis dekano en la studjaro 1775, rektoro en 1781. Li estis nomumita kanoniko en Pozsony en 1783, same en 1796 en Esztergom, fine en 1791 abato. Li estis pripastra lernejestro ekde 1799.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Theologiae dogmaticae in systema, quod apud regiam universitatem Budensem. ac universim omnes per i. reg. Hungariae...* (1783)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero H, poste serĉu la nomon)
**Jacob Gedleyihlekisa ZUMA** (naskiĝinta la 12-an de aprilo 1942 en Inkandla) estas sudafrika politikisto. Ekde la 9-a de majo 2009 li estis la prezidanto de la Respubliko Sudafriko, ante rezignacio 14-an de februaro 2018. Antaŭe li de 1999 ĝis junio de 2005 estis vicprezidanto de la lando. Ekde la 18-a de decembro 2007 li estas partiestro de la Afrika Nacia Kongreso(ANK). Li apartenas al la etno de zuluoj. 

Jacob Zuma plenkreskis en la regiono Kwazulu-Natal inter malriĉaj cirkonstancoj. Post frua morto de la patro, la familio ne havis monon por lernejvizito de Jacob, kiu faris tiam provizorajn laborojn por sin vivteni. En la aĝo de 17 aliĝis li al ANC (1959). Post ties malpermeso en 1960, li restis aktiva pri organizado kaj en 1962 aniĝis en Umkhonto we Sizwe ("Lanco de la nacio"). Li estis jam en 1963 arestita kun 45 aliaj samideanojn kaj oni punis lin je 10-jara prizono, kiun li pasigis sur la insulo Robben. Post liberiĝo, li revenis al Natal kaj restis aktiva tie en la kaŝita anti-apartiga movado. En 1975 li forlasis la landon kaj partoprenis en la organizaĵo de la ekzilmovado en Svazilando kaj Mozambiko. En 1977 li iĝis ano de Ekzekutiva Komitato de ANC kaj en 1984 ĉefreprezentanto de ANC en Mozambiko. En 1987 li devis forlasi Mozambikon kaj veturis al Lusako (Zambio), kie troviĝis la ĉefejo de ANC. En 1990 li partoprenis en la organizado de oficialaj traktadoj inter la sudafrika registaro kaj ANC. Samjare iĝis li ĉefo de ANC en Natal kaj sekvajare en la unua Partia Kongreso (post denova permeso) ĝenerala vicsekretaro de ANC. Post la elektoj en 1994, iĝis li ano de provinca registaro en Kwazulu-Natal. En 1997, oni elektis lin al vicprezidanto de ANC kaj en 1999 vicprezidento.

La 2-an de junio, la financa konsilisto de Zuma (nome Schabir Shaik) estis juĝita je 15-jara prizono. La proceso kaŭzis demision de Zuma la 14-an de junio.

En decembro de 2005, amikino de la Zuma-a familio akuzis lin je seksa perforto, kiam ŝi tie pasigis nokton komence de novembro. Post jura proceso tre atentata de la naciaj amaskomunikiloj, li estis juĝata nekulpa.

En septembro 2021, la Suda Afrika Konstitucia Tribunalo mordeme malakceptis la peticion de eksa prezidanto Jacob Zuma por inversigi sian verdikton kondamnante lin al 15 monatoj da malliberejo pro justeco-malestimo.

* Kategorio Jacob Zuma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Jacob Zuma en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)


| Antaŭe: | Prezidanto de Sudafriko | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Kgalema Motlanthe | 2009- 2018 | Cyril Ramaphosa |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 57638
* GND: 13936367X
* LCCN: n97118271
* VIAF: 101112576
* ISNI: 0000 0001 1453 5901
* LIBRIS: 324708
* SUDOC: 127704817
* BIBSYS: 11038268
* NKC: js20081126003
 |