recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sejjed Mahmud Hesabi**, irana fizikisto, naskiĝis en 1902 en Teherano kaj mortis en Ĝenevo en 1992.

Liaj gepatroj estis el Tafreŝo. Li pasigis la unuajn kvar jarojn de sia infanaĝo en Tehrano. Poste li kun siaj gepatroj kaj frato iris al Ŝamato. Li komencis elementan lernejon en Bejruto (apartenanta al francaj pastroj) kun malriĉeco kaj malfacilaj kondiĉoj for de sia hejmlando. Samtempe li ĉe sia patrino lernis persan literaturon kaj religiajn instruojn. Li parkeris La Noblan Koranon kaj poemaron de Hafizo. Li bonege konis ankaŭ Bustanon kaj Golestanon de Sadio, Ŝahnameon de Ferdousio kaj Masnavion de Rumio.

Kiam la Unua Mondmilito komenciĝis, li dum du jaroj studis hejme. Poste li studis en Usona Kolegio en Bejruto. Li licenciiĝis pri literaturo 17-jaraĝe, kaj pri biologio 19-jaraĝe. Post tio li licenciiĝis pri civil-inĝenierado. Dum tiu tempo li monhelpis sian familion per sia laborado en kartografio kaj voj-konstruado.

* Kategorio Hesabi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308919
* GND: 130332208
* VIAF: 8490791
 |
**Heinrich KEIL** (naskiĝinta la 25-an de majo 1822 en Gägelow-Gressow, mortinta la 27-an de aŭgusto 1894 en Friedrichroda) estis germana filologo kaj pedagogo.

Vivo
----

Post studoj ekde 1839 en Göttingen li iĝis en 1843 instruisto ĉe la Reĝa malhumanisma gimnazio en Berlino kaj vojaĝis inter 1844 kaj 1864 tra Italujo por viziti bibliotekojn. En 1847 li iĝis instruisto ĉe Paedagogium kaj la Latina ĉeflernej en Halle (Saale) - kaj paralele privata docento. En 1855 li eklernejestris ĉe Friedenswerder-gimnazio en Berlino; ankaŭ tie li denove privatdocentis. En 1859 li fine nomumitis orda profesoro en Erlangen kaj en 1869 en Halle.

Verkoj
------

Liaj ĉefverkoj estis kritika eldono de »Grammatici latini« (Leipzog 1856–80, 7 volumoj, kun la helpo de Hertz kaj Theodor Mommsen; krome kiel suplementaĵo »Anecdota helvetica, quae ad grammaticam latinam spectant« de Hagen, Leipzig 1870; »Caesii Bassi, Atilii Fortunatiani de metris libri«, Leipzig 1885); kritika eldono de Plinio la Juna (Leipzig 1870, kun indekso de Mommsen), preparite de teksteldono (Leipzig 1853, dua eldono 1873), kiel ankaŭ la krtika eldono de la katona »De agricultura liber« kaj de la varona »Rerum rusticarum libri tres« kun komentoj, Leipzig 1882–94, du volumoj.; aldone kiel tria volumo »Indices verborum« de Richard Krumbiegel, Leipzig 1897–1902). Krome menciindas »Analecta grammatica« (Halle 1848); »Quaestiones grammaticae« (Leipzig 1860) kaj teksteldono de Propercio (Leipzig 1850, dua eldono 1867).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 10. Leipzig 1907, p. 811 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Heinrich Keil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nuntempe eksmoda rekonstruo de Marsh de 1880 pri *H. regalis*.
Rekonstruo fare de by Nobu Tamura, 2011.
**Hesperornito** aŭ *Hesperornis* (signife "okcidenta birdo") estas genro de neflugaj akvobirdoj kiu disvastiĝis en la unua duono de la epoko Kampania de la fino de la Kretaceo (83.5–78 mj). Unu el la malplej konataj malkovroj de paleontologo O. C. Marsh en la Ostomilito de fino de la 19a jarcento, estis dekomenca trovo en la historio de birda paleontologio. Lokoj por fosilioj de Hesperornito estis maraj kalkoŝtonoj de la fino de la Kretaceo el Kansaso kaj el maraj sablejoj el Kanado. Naŭ specioj estis agnoskitaj, ok el kiuj estis rekuperitaj el rokoj en Nordameriko kaj unu el Rusio.

*Hesperornis* estis granda birdo, kiu atingis ĝis 1.8 metroj de longo. Ĝi ne havis flugilojn, kaj naĝis per siaj povegaj malantaŭaj kruroj. Fosilia pruvaro montras ke la fingroj estis probable lobo-havaj, same kiel la nuntempaj greboj, pli ol membranaj kiel tiuj de la nuntempaj kolimboj.

Notoj
-----

1. ↑   Perrins, Christopher (1987) [1979]. Harrison, C.J.O. eld. Birds: Their Lifes, Their Ways, Their World. Pleasantville, NY, US: Reader's Digest Association, Inc. pp. 165–166. ISBN 0895770652.

* Kategorio Hesperornito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hesperornito en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Tifiedoj** (*Tiphiidae*, konataj ankaŭ kiel **tifiedaj vespoj**) estas familio de grandaj solemaj vespoj kies larvoj estas parazitoidoj de variaj larvoj de skaraboj, speciale de tiuj de la superfamilio "Scarabaeoidea". Ĝis ĵuse, tiu familio enhavis kelkajn aldonajn subfamiliojn, sed multaj studoj sendepende konfirmis, ke tiuj enhavas apartan stirpon, kaj estas nune klasitaj en la familio Tinnedoj.

La inoj de kelkaj Braĥicistidenoj estas senflugilaj, kaj ĉasas larvojn de skaraboj grundoloĝantaj (fosantaj). La predo estas paralizita per la pikilo de la ino kiu demetas ovon tie tiel ke la vespolarvo havas preta liverado de manĝo. Ĉar kelkaj el la grundoloĝantaj skarabospecioj atakataj de tifiedoj estas plagoj, kelkaj el tiuj vespoj estas konsiderataj profitaj kiel biologiaj kontrolagentoj.

Referencoj
----------

1. ↑   (2008) "Molecular phylogenetics of Vespoidea indicate paraphyly of the superfamily and novel relationships of its component families and subfamilies", *Zoologica Scripta* **37** (5), p. 539–560. doi:10.1111/j.1463-6409.2008.00340.x.
2. ↑   (2013) "Phylogenomics Resolves Evolutionary Relationships among Ants, Bees, and Wasps", *Current Biology* **23** (20), p. 2058–2062. doi:10.1016/j.cub.2013.08.050.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bugguide.net. Family Tiphiidae - Tiphiid Wasps

* Kategorio Tifiedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tifiedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

La **historio de ĵazo** etendiĝas trans preskaŭ 150 jaroj.

Prahistorio (19-a jarcento)
---------------------------

En la dua duono de la 19-a jarcento en la sudo de Usono ekzistis stratmuziko-tradicio. La latunbandoj, nigrulaj sed ankaŭ blankulaj marŝbandoj, muzikis je variaj okazoj. La nigrulaj blovensemblej estis ĉefe influtataj de bluso kaj kreola muziko kaj miksis ĉi tiujn influojn kun eŭropa muziktradicio. La muzikon de ĉi tiuj tiel nomataj „marŝbandoj" nun oni nomas praĵazo. Al ĝi mankis la individua improvizado kaj la svingo, kvankam ankaŭ tie oni akcentis la "malpezajn" taktotempojn (2 + 4). Ĝi trovis daŭrigon en nuntempa antikva ĵazo, kiun tamen - ekster Nov-Orleano - antaŭrange ludas blankulaj muzikistoj.

La marŝbando *Olympia Brass Band*
Proks. 1890 ekestis ragtimo (angla lingvo: *ragged time*, „disŝirita tempo"): Tio ĉi estis pianostilo fiksita en notitaj pecoj, je kiu la maldekstra mano anstataŭis la ritmogrupon de bando (Kontrabaso kaj gitaro). Ankaŭ tiu ne estis improvizata muziko, tamen el la streĉo inter traira kvaronpulso kaj sinkopa „ŝirita" melodiaro jam ekestis iaspeca svingo. Ĉefkomponisto de ĉi tiu stilo estis Scott Joplin, kies plej fama ragtimo – „The Entertainer" – denove populariĝis per la filmo „The Sting" (1973).

Antikva ĵazo (ekde 1900)
------------------------

Kategoriigo de la diversaj ĵazstiloj kaj ties tempa alordigo estas nur malfacile ebla. La limoj inter la stiloj de **pasia** aŭ **antikva ĵazo** estas fluaj, la momento de lia ekesto plejofte ne estas klare difinebla. Ankaŭ estas preskaŭ ne eble en multaj kazoj, diri pri souperrego de unu stilo dum certa periodo. Jena surlistigo pro tio nur proponas ioman maldetalan orientiĝon:

Sidney Bechet
* 1900: novorleana ĵazo
* 1910: diksilando
* 1920: ĉikaga ĵazo
* 1940-aj jaroj: revivigo de novorleana resp. diksilanda ĵazo en Usono kaj poste en Eŭropo.

La 26-an de februaro 1917 la blankula bando „Original Dixieland Jass Band" de trumpetisto LaRocca sonregistris por la unua ĵazdisko entute. La 12-an de novembro 1925 la bando Hot Five de Louis Armstrong faris unuajn sonregistraĵojn: Je tio solooj de la instrumentistoj parte anstataŭas la kolektivimprovizadoj de la frua ĵazo. Jam en 1928 ĵazo ankaŭ en Eŭropo estis tiel populara, ke la konservatorio Hoch'sche Konservatorium en Frankfurto ĉe Majno fondis la unuan ĵazklasono tutmonde; ĝia instruisto fariĝis Mátyás Seiber.

Literaturo
----------

* Joachim Ernst Berendt: *Das Jazzbuch.* Frankfurt am Main, 2005
* Michael Jacobs: *All that Jazz - Die Geschichte einer Musik.* Stuttgart, 1996 (überarbeitete Auflage 2007)
* Ekkehard Jost: *Sozialgeschichte des Jazz.* Frankfurt am Main, 2003

Eksteraj ligiloj
----------------

* ĉe MusikerWiki[*rompita ligilo*]
* *Jazz History Timeline*: 1817-2000 (anglalingva)
Koordinatoj: 50° 44′ 03″ N 15° 21′ 39″ O﻿ / ﻿50.73417 °N, 15.36083 °O﻿ / 50.73417; 15.36083 (mapo)

**Rejdice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Kořenov en distrikto Jablonec nad Nisou. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km sude de Kořenov. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 37 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 34 loĝantoj.

**Rejdice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,7 km².

Historio
--------

Rejdice estis fondita jam en la jaro 1577 kaj ĝi do estas la plej malnova parto de la hodiaŭa municipo Kořenov. En la jaroj 1618-1752 ĉi tie trafikis vitrofarejon giseja familio Preissleroj. En la jaroj 1850–1920, 1939–1945 kaj 1949–1960 la domaro apartenis al municipo Příchovice, en la jaroj 1920–1938 kaj 1945–1949 ĝi estis memstara municipo. La malsupra parto de Rejdice situas apud ŝoseo el Příchovice ĝis Zlatá Olešnice, la supra parto de Rejdice apud ŝoseo ĉe la supra fino de la hodiaŭa rejdica deglitejo. Al Rejdice apartenas ankaŭ domaro Počátky apud ŝoseo II/290 de Vysoké nad Jizerou.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 487 |
| 1880 | 418 |
| 1890 | 407 |
| 1900 | 383 |
| 1910 | 348 |
| 1921 | 317 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 317 |
| 1950 | 140 |
| 1961 | 107 |
| 1970 | 66 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 24 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 29 |
| 2011 | 34 |
| 2021 | 34 |

Pluaj fotoj
-----------

* RejdiceRejdice
* RejdiceRejdice
* RejdiceRejdice
* Rejdice el Český ŠumburkRejdice el Český Šumburk
* RejdiceRejdice

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. Alirita 2021-01-09.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Kořenov (5) |
| --- |
| Jizerka ~ Kořenov ~ Polubný ~ Příchovice ~ Rejdice |

 |
**Laperdiguera** [laperdiGEra] (aragone *A Perdiguera*) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko Somontano de Barbastro (kies ĉefurbo estas Barbastro) apartenanta al la centro de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la sudokcidento de la komarko Somontano de Barbastro, en la valo de la rivero Alcanadre. La loknomo "Laperdiguera" signifas perdrikejon, kaj tiukadre estas perdriko en la municipa blazono.

Ĝi limas norde kun Laluenga, oriente kun Berbegal kaj sude kun Torres de Alcanadre ene de la komarko. 

La loĝloko Laperdiguera mem (462 msm) estas je 47 km sudoriente de Huesca. Ĝi estas komunikata laŭ la ŝoseo A-1225 kun Laluenga norde pli proksime; kaj laŭ ŝoseo A-1216 kun Pertusa okcidente kaj Berbegal sudoriente.

Historio
--------

La areo ja estis loĝata de araboj, kiu lasis inter alia reton de irigacio kaj loknomojn, kiel propra "Alcanadre" mem. 

Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado. Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Laperdiguera kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 95 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdalarboj, olivarboj, kaj ĉefe vinproduktado) kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo, fontanputo kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero kaj la ravinoj kaj rojoj, kiuj ĉirkaŭas la loĝlokojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Gobierno de Aragón. «Zonas altimétricas por rangos en Aragón y España, y altitud de los municipios de Aragón.». Datos geográficos. Arkivita el originalo la 4an de decembro 2011. Konsultita la 15an de aŭgusto 2012.
2. ↑   POCKLINGTON, Robert (2016). «Lexemas toponímicos andalusíes (I)». *Alhadra. Revista de la cultura andalusí* 2. ISSN 2444-5282.
3. ↑   INE (eld.). «Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional».

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Laperdiguera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Laperdiguera en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815757
 |
*Ne miskomprenu kun István Ágh!*

**István AGH** [iŝtvAn Ag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Agh István** estis hungara pastro, unitariisma episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *sepsiszentkirályi*.

István Agh  naskiĝis en 1709 en Transilvanio en Sepsiszentkirály (nuntempa Sâncraiu (Ilieni) en Rumanio). Li mortis la 22-an de januaro 1786 en Kluĵo.

Biografio
---------

István Agh frekventis unitariisman altlernejon en Kolozsvár, poste li plulernis en Nederlando inter 1734 kaj 1737. Li ekinstruis en kolegio en Kolozsvár en 1738, dume li verkis lernolibrojn. En 1754 li iĝis eklezia notario. Li estis elektita episkopo en 1758. Li edziĝis trifoje, resume li havis 4 gefilojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Institutiones Metaphysicae’’
* ’’Conpendium Phisicae usum Auditorum incipientum’’ (1764)
* ’’Institutio geographica’’
* ’’Grammatica Hebraica’’
* ’’Ünnepi, vasárnapi és halotti prédikációk’’

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Hrdobec** estas filme popularigita erara formo de vorto **hrdobce**, neologismo uzita en pluralo fare de Jan Neruda en poemo *Jak lvové bijem o mříže* el poemaro *Písně kosmické* (1878). **Hrdobce** ĉi tie markas fieran homon, **Hrdobec** en erara klarigo de filmaj figuroj de studentoj devis esti sistema biologia nomo de geotrupidedaj skaraboj. 

*Citaĵo de la poemo:* (en la ĉeĥa)

*Nám zdá se, z hvězd že vane hlas:*
*„Nuž pojďte, páni, blíže,*
*jen trochu blíže, hrdobci,*
*jimž hrouda nohy víže!"*

Marečku, podejte mi pero!
-------------------------

La vorto fariĝis vaste konata dank' al ĉeĥa komedia filmo *Marečku, podejte mi pero!* de Ladislav Smoljak kaj Zdeněk Svěrák. Kolegoj de ĉefheroo Jiří Kroupa pli aĝa en la filmo venos en diskuto pri la poemo al konkludo, ke *hrdobec* estas skarabo, kiu knedas antaŭ si globeton el ekskrementoj.

**Citaĵo el la filmo:**

* Hora, kolego de Kroupa: *"Hrdobec? Hrdobec... tio estas tia skarabo. Tio estas tia skarabo, kiu rotaciigas antaŭ si tiun... globeton... el ekskremento."*
* Kroupa: *"Jes, ĉu vi pensas ekskrementskarabon?"*
* Hora, kolego de Kroupa: *„Nu, ekskrementskarabon, sed en naturscienco ĝi nomiĝas hrdobec.*

Jiří Kroupa pli aĝa tiun ĉi konkludon prezentas en leciono de literaturo ĉe profesoro Hrbolek, sed tiu ne konsentas: *"Do unue, ni ne diras hrdobec, sed hrdobce. Kaj poste, tiu via klarigo de tiu ĉi vorto estas, estas tre specifa."*

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvo |

* Jan Neruda: Jak lvové bijem o mříže
La **Distrikto Mezőcsát** [mezOĉAt] (hungare *Mezőcsáti járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén. Ĝi situas sur Granda Hungara Ebenaĵo laŭ Tiso en la suda parto de la departemento (en la norda parto de Hungariio).

Distrikto Mezőcsát en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Mezőcsát, kiu estas urbo, la ceteraj 7 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 351,27 km², kie loĝas 14 130 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj, tritikoj, maizoj) kaj bredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1983, sed ekde 1981 la ĉefurbo estis Leninváros (nuntempa Tiszaújváros). La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013. Post la rekreiĝo kaj Mezőcsát kaj Tiszaújváros havas apartan distrikton.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Mezőcsát**
* vilaĝoj:
	+ Ároktő
	+ Gelej
	+ Hejőpapi
	+ Igrici
	+ Tiszadorogma
	+ Tiszakeszi
	+ Tiszatarján

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
**Kerna urbo** (中核市 [ĉūkaku ŝi] ) estas urbo de Japanio kiu havas loĝantaron de pli ol 300,000 kaj akiris kvalifikon per enketo de kabineto laŭ la unua linio de la 22-a Sekcio de 252-a Artikolo de Loka Aŭtonomia Juro tra decido de urba konsilio kaj prefektuja deputitaro.

Listo de kernaj urboj
---------------------

1-a de aprilo1996 iĝis

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Ucunomija
* Tojama
* Kanazaŭa
 | * Gifu
* Himeĵi
 | * Okajama
* Kumamoto
* Kagoŝima
 |

1-a de aprilo 1997 iĝis

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Akita
* Korijama
 | * Ŭakajama
* Nagasako
 | * Oita
 |

1-a de aprilo 1998

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Tojota
* Fukujama
 | * Koĉi
 | * Mijazaki
 |

1-a de aprilo1999 iĝis

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Iŭaki
* Nagano
 | * Tojohaŝi
 | * Takamacu
 |

1-a de aprilo 2000 iĝis

|  |  |
| --- | --- |
| * Asahikaŭa
 | * Macujama
 |

1-a de aprilo 2001 iĝis

* Jokosuka

1-a de aprilo 2002 iĝis

|  |  |
| --- | --- |
| * Nara
 | * Kuraŝiki
 |

1-a de aprilo 2003 iĝis

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Kaŭagoe
* Funabaŝi
 | * Sagamihara
* Okazaki
 | * Takacuki
 |

1-a de aprilo 2005 iĝis 

* Tojama
* Higaŝiosaka

1-a de oktobro 2005 iĝis

|  |  |
| --- | --- |
| * Hakodate
 | * Ŝimonoseki
 |

1-a de oktobro 2006 iĝis

* Aomori
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Palmentona blua muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Palmentona blua muŝkaptuloPalmentona blua muŝkaptulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cyornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. poliogenys*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cyornis poliogenys****(Brooks, 1879) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Palmentona blua muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Palmentona blua muŝkaptulo** (***Cyornis poliogenys***) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro *Cyornis* aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Barato, Birmo kaj Nepalo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Ĉe tiu specio maskloj havas bluecajn aŭ brunecajn suprajn partojn, dum inoj havas brunajn suprajn partojn, tiele temas pri kazo de seksa duformismo. Tamen subaj partoj estas pli egalaj kun sub **blanka mentono** (kio nomigas la specion), **oranĝecaj brusto kaj flankoj** kaj helgriza aŭ blankeca ventro. La beko estas granda kaj longa kompare kun la kapo, nigra kaj iom hokoforma en la supra makzelo. La ino montras helajn okulringojn kaj helgrizan vizaĝon subokule.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cyornis poliogenys[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**Agua Dulce** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz, olmeka regiono. La ĉefurbo de la komunumo estas Agua Dulce. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 204. Agua Dulce en la hispana signifas dolĉa akvo. Samnoma komunumno ekzistas en Almeria, Hispanio. Tiu nomo signifas en la hispana "dolĉan akvon". La ĉefaj partoj de Agua Dulce estas la urbo Agua Dulce kun 39921 loĝantoj, Tolalá kun 3500 loĝantoj, El Encanto kun 709 loĝantoj, Los Manantiales kun 545 loĝantoj kaj La Arena kun 461 loĝantoj.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 44322 loĝantojn. El tiuj estis 21340 viroj kaj 22982 virinoj. La komunumo havas surfacon de 259 kvadratkilometroj. La komunumo situas tuj ĉe la meksika golfo kaj apud al meksika subŝtato Tabasco. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 46404 personoj. En la jaro 2000 temis pri 44100, do temis pri kresko / malkresko je -1.01 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 39020 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 568 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 1.46 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Agua Dulce Arkivigite je 2013-01-11 per Archive.today en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**San Francisco de los Romo** estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Aguascalientes, kiu situas en la centra parto de Meksiko, ĉirkaŭ 500 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko (aere). La ĉefurbo de la komunumo estas San Francisco de los Romo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 21011.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28832 loĝantojn. El tiuj estis 14007 viroj kaj 14825 virinoj. La komunumo havas surfacon de 134,07 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1880 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2005 en la komunumo vivis 24433 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 85 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,35 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Francisco de los Romo[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Koordinatoj: 50° 02′ 24″ N 12° 27′ 03″ O﻿ / ﻿50.04000 °N, 12.45083 °O﻿ / 50.04000; 12.45083 (mapo)

**Mýtina** (ĝis la jaro 1948 *Starý Albenreuth*, germane *Altalbenreuth*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lipová, troviĝanta en distrikto Cheb. En la jaro 2021 daŭre vivis ĉi tie 28 loĝantoj.

Mýtina situas en katastra teritorio **Mýtina, Mýtina I, Kozly u Lipové kaj Oldřichov u Lipové**. Mýtina situas proksimume 10 km sudsudoriente de Cheb, proksime de limo kun Germanio, en sudorienta rando de Smrčiny. La nuntempa nomo estas novepoka, la vilaĝo ĉiam nomiĝis Altalbenreuth (diference de Neualbenreuth sur la germana flanko de la limo).

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1284.

Antaŭ la dua mondmilito Mýtina estis proporcie granda municipo, en kiu vivis pli ol 800 loĝantoj, preskaŭ ĉiuj germanoj.

Tio tre ŝanĝiĝis post ellandigo de germanoj en la jaro 1945 kaj post la jaro 1948, kiam la vilaĝo troviĝis izolita en senpera proksimeco de limbariloj. Pli ol naŭdek procentoj de konstruareo estis detruita, hodiaŭ restas en la ruinigita vilaĝo nur kelke da lastaj domoj, el kiuj kelkaj estas plie en bedaŭrinda stato. Periodo de socialismo male "pliriĉigis" la vilaĝon je ampleksa areo de kazerno de Limgardistaro (hodiaŭ de stacio de limgardista polico).

Post la jaro 1990 estis renovigita limpasejo ĝis Neualbenreuth. Sude de la vilaĝo proksime de vojo ĝis Bavario troviĝas nacia natura memorindaĵo Železná hůrka - eksa kvaternara vulkano, simila al multe pli konata Komorní hůrka ĉe Cheb.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 431 |
| 1880 | 431 |
| 1890 | 399 |
| 1900 | 356 |
| 1910 | 388 |
| 1921 | 381 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 394 |
| 1950 | 118 |
| 1961 | 87 |
| 1970 | 44 |
| 1980 | 32 |
| 1991 | 18 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 16 |
| 2011 | 23 |
| 2021 | 28 |

Memorindaĵoj
------------

* Kamparana domo n-ro 3
* Kapelo

Rilataj artikoloj
-----------------

* Fera kurteno

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Lipová (9) |
| --- |
| Dolní Lažany ~ Dolní Lipina ~ Doubrava ~ Horní Lažany ~ Lipová ~ Mechová ~ Mýtina ~ Palič ~ Stebnice |

 |
Nuntempa kantoraro
**Kantoraro** estas la nomo por muzikistaro, kiun estras kantoro. Ĝi estas plejofte paroĥa ĥoro, sed foje ankaŭ koncertĥoro.

La burĝaj kantoraroj de la 16-a ĝis 18-a jarcentoj evoluis el antaŭreformaciaj asocioj. Ĉefa tasko de la kantoraroj estis la kantado dum la diservo. Krom tio ili kantis je geedziĝaj kaj funebraj solenaĵoj de siaj membroj. En malgrandaj urboj de la 16-a jarcento nur la fondado de kantoraro ebligis prezentadon de plurvoca eklezia muziko. Krom tio ankaŭ je lernejoj ekzistis kantoraroj, konsistantaj el lernejoj, subtenataj fare de instruistoj, iamaj membroj kaj urbofajfistoj.

Ĉe protestantaj, sed foje ankaŭ ĉe katolikaj kortegoj oni nomis la memstariĝintan grupon de kantistoj kaj instrumentistoj kantoraro – kontraste al la kapelo, kiu konsistis el dungitoj.

Post kiam la nomo *kantoraro* ekstermodiĝis dumpase de la tempo, pro la eklezimuzika renovigomovado plioftiĝis por evangelaj paroĥaj ĥoroj.

Literaturo
----------

* W. Ehmann: *Das Musizierbild der deutschen Kantoreien im 16. Jahrhundert* (1938)
* Friedrich Blume: *Geschichte der evangelischen Kirchenmusik* (Bärenreiter 1965)
* A. Werner *Geschichte der Kantorei-Gesellschaften im Gebiete des ehemaligen Kurfürstentums Sachsen* (1902)
* Ph. Unger: *Das sächsisch-erzgebirgische Kantoreiwesen* (2008)
* H. Birtner:*Ein Beitrag zur Geschichte der protestantischen Musik im 16. Jahrhundert* (1927/1928)
* W. Gurlitt: *J. Walter und die Musik der Reformationszeit* (1933)
* M. Ruhnke: *Beitrag zu einer Geschichte der deutschen Hofmusikkollegien im 16. Jahrhundert* (1963)

### Konsultlibraj artikoloj

* Riemann Musiklexikon: Artikolo *Kantorei*
* Die Musik in Geschichte und Gegenwart: Artikolo *Kantorei*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Eŭskoj. |

**Eŭsko** (eŭske: *Eusko*) estas la nomo de nova loka mono, uzebla en Nord-Eŭskio.

La 31-an de januaro 2013, Nord-Eŭskio, ekdisponas pri loka mono nomita *Eusko* (transskribita *Eŭsko* en esperanto, kiel ĉiuj eŭskaj vortoj kun radiko *Eusk-*). Temas pri monbiletoj de 1, 2, 5, 10 kaj 20 Eŭskoj respektive. 1 Eŭsko egalvaloras al 1 Eŭro.

La iniciatinto de Eŭsko estas organizaĵo "Euskal Moneta", al kiu necesas aliĝi, ĉu kiel unuopulo, ĉu kiel entrepreno por rajti uzi la novan lokan monon. Ĝi eldonas Jarlibron de partoprenantaj entreprenoj kaj komercejoj.

Eŭsko ne estas la unua tiutipa iniciato en Eŭropo. Unu el ili estas "Chiemgauer" en Bavario, kiu ekzistas ekde 2003.

La ĉefaj celoj de Eŭsko estas subteno al eŭska lingvo, mediprotekto, daŭripova disvolviĝo de kamparana agrikulturo, loka disvolviĝo kaj socia progreso.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eŭsko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france, eŭske EUSKO - Euskal Tokiko Moneta (Oficiala retejo de Eŭsko)
* france, eŭske Eusko-Euskal moneta bidean EUS-FR st[*rompita ligilo*] (Video de *Kanaldude* pri Eŭsko)
* france L'eusko arrive dans le commerce (Artikolo de *Sud Ouest* pri Eŭsko)
* france Pays Basque. L’Eusko est la nouvelle monnaie locale (Artikolo de *Ouest-France* pri Eŭsko)
* france Eusko: le Pays basque lance sa propre monnaie (Artikolo de *Le Huffington Post* pri Eŭsko)
* hispane El País Vasco pondrá en circulación el Eusko, una nueva moneda, a final de mes Arkivigite je 2013-01-20 per la retarkivo Wayback Machine (Artikolo de *Excite* pri Eŭsko)
**Kanzono** (itale **canzona** aŭ **canzone**, france **chanson** - la franclingva variaĵo en muziko foje neologisme nomatas *ŝansono*) estas poezia formo, kaj speco de muzika komponaĵo.

Poezio
------

En poezio, kanzono estas mallonga lirika poemo, kiu malvolviĝis en Provenco, Francio, kaj populariĝis en Italio dum la mezepoko. La temo de kanzonoj (itale: "kantoj") estis kutime
amo, naturo, aŭ ina beleco. Forme, kanzono konsistis el strofoj egale longaj kaj finiĝantaj per refreno, kiu estis pli mallonga strofo. La nombro da versoj en ĉiu strofo variis inter 7 kaj 20.
La plej famaj verkintoj de kanzonoj estis la 14-jarcentaj poetoj Dante kaj Petrarko.

Muziko
------

En muziko, kanzono estis 16-jarcenta plurparta voĉa enmuzikigo de literatura kanzono, aŭ 16-jarcenta kaj 17-jarcenta instrumenta komponaĵo. La instrumenta kanzono, unue bazita sur franca-flandraj polifoniaj kantoj, poste sendepende komponata, ekz. la latunblovinstrumentaj kanzonoj de Giovanni Gabrieli, influis la fugon kaj estis la rekta praulo de la sonato.

Evoluo al moderna kanzono
-------------------------

En la 19-a jarcento estiĝis en francaj kabaredoj moderna formo de ŝansono, kiu trovis sian validigon precipe en amuziga industrio. Ŝovo okazis ankaŭ en la tekstoj de ŝansonoj, kiu de la simplaj melodioj evoluis en poeme valorajn poemajn verkaĵojn. La tekstistoj de ŝansonoj estadis ofte kaj estas antaŭaj poetoj. Inter la plej konataj interpretoj de la franca ŝansono apartenas ekz. Édith Piaf, Lucienne Boyer, Charles Trenet, Yves Montand, Charles Aznavour, Jacques Brel aŭ Gilbert Bécaud.

Vidu ankaŭ
----------

* Maurice Chevalier
* Hana Hegerová
* Michael von der Heide

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kanzonoj en Esperanto
* Eŭropa Kanzonamikaro Arkivigite je 2015-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Eŭropa Festivalo de Esperantaj kantoj Arkivigite je 2015-06-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Hans von ARNIM** (naskiĝinta la 14-an de septembro 1859 en Gerswalde, mortinta la 25-an de majo 1931 en Vieno) estis germana klasika filologo kiu profesoris ĉe la universitatoj de Rostock, Frankfurto ĉe Majno kaj Vieno. Nuptis li en 1884 Elisabeth Riese; ili havis du filojn. Bernd Dietrich von Arnim iĝis slavisto.

Vivo
----

Post jursciencajn studojn li aliorientiĝis pri klasika filologio en 1887 en Greifswald fascinite de la prelegoj de Ulrich von Wilamowitz-Moellendorf. Post servo en lernejoj en Elberfeld kaj Bonn (1881–1888), kie li ekkontaktis Hermann Usener, li habilitiĝis en 1888 en Halle (Saale). En 1892 li iĝis ekserorda en Rostock kaj en 1893 orda samloke. En 1900 vokitis li Vienon por posteuli ĉe la katedro helena Hermann Bonitz kaj Theodor Gomperz.

Estante ekde 1914 profesoro en Frankfurto li revenis en 1921 Vienon.

Graveco
-------

Esplorade li unuigis (danke el elstaraj lingvaj kapabloj kaj impona ekzakteco interpreta) filologion kun filozofio. Post fino de interesegaj laboroj pri greka filozofio kaj klerig-historio li reinteresiĝis en Vieno pri Platono. Dum la dua restado en Vieno li koncentriĝis pri Aristotelo. Liaj aĵoj pri Platono apogitis per lingvaj kaj vortuzaj statistikoj. Tio helpu ankaŭ por akurata kronologia ordigo de ĉiuj platonaj dialogoj kaj implicite por kompreno de la filozia evoluo de Platono mem. Poste Arnim interesiĝis pri enhavaj klarigoj, ĉefe de la unuaj dialogoj; danke al Arnim nun klaras ke la dialogo *Phaidros* estas pli malfrua verko. Simile priesploritis la verkaro de Aristotelo pri kiu li verkis multajn eseojn kaj artikolojn.

Arnim ankaŭ strebis konatigi la grek-romian antikvon al neakademiaj cirkloj verkante popularan filozofihistorion kaj tradukante dek du tragediojn de Eŭripido.

Verkoj (elekto)
---------------

* De prologorum Euripideorum arte et interpolatione, Diss. Greifswald 1882
* Qu.stud. z. Philo v. Alexandria, (habilitiĝlaboraĵo) 1888
* Dio v. Prusa, 2 Bde. 1893-98 (teksteldono)
* Leben u. Werke d. Dion v. Prusa, kun enkonduko
* Sophistik, Rhetorik, Philosophie in ihrem Kampf um d. Jugendbildung, 1898
* Stoicorum veterum fragmenta, 1903-05 (represo 1921–23), Bd. 4, indekso de M. Adler, 1924
* Die europ. Philosophie d. Altertums, ĉe: Kultur d. Gegenwart, Jg. 15, 1909, S. 115-287, ²1913, represo 1923
* Sprachl. F z. Chronol. d. Platon. Dialoge, Wien 1911
* Platons Jugenddialoge u. d. Entstehungszeit d. Phaidros, 1914
* Xenophons Memorabilien u. d. Apologie d. Sokrates, Kopenhago 1923
* Die drei Aristotel. Ethiken, Wien 1924
* Eudem. Ethik u. Metaphysik, Wien 1928
* Zwölf Tragödien d. Euripides, traduko kun enkonduko: Das Leben d. Euripides, Wien 1931
* Die Entstehung d. Gotteslehre d. Aristoteles, Wien 1931

Fonto
-----

Egermann, Franz, "Arnim, Hans von" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 1 (1953), p. 372 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hans von Arnim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* ligiloj ĉe DDB
* katalogo de profesoroj en Rostock
***Hitman 2: Silent Assassin*** estas videoludo de la ĝenro ŝtelmova pafludo kreita de IO Interactive kaj publikigita en 2002 por Vindozo, Xbox kaj PlayStation 2.

Temo
----

Post la fino de la antaŭa epizodo, 47 trovas rifuĝon en Sicilia monaĥejo, en kiu kune kun Pastro Vittorio kondukas trankvilan kaj serenan vivon. La situacio komplikiĝas, kiam la religiulo estas forŝtelita de loka mafia grupo.

47, ekkoncsiinte pri tio, ke lia murda vivo kaj liaj pasintaj agoj daŭros esti ĉiutagaj, ekkontaktas sian malnovan agentejon tiel, ke li povu ricevi helpon por la serĉo de Pastro Vittorio.

47 vojaĝos en varispecajn lokojn en la mondo: de Sankt-Peterburgo ĝis Sicilio, de Malajzio ĝis Afganio, de Japanio ĝis Barato.

Priskribo
---------

Grafike, *Silent Assassin* povas funkcii en la komputila versio kaj per Direct3D kaj per OpenGL. La ludo ĝojas en granda longviveco pro tio, ke ekzistas multaj metodoj por kompletigi ĉiun mision.

Nature, sinteno silenta aŭ perforta akiras malasaman taksadon en la fino de la nivelo.
Por atingi la takson Silent Assassin (la plej bonan ekzistantan takson), oni devas kompletigi la mision mortigante nur la celon; obtenante la takson Silent Assassin oni povas malbloki potencajn plusajn armilojn, kiel M4 kaj la silentigitajn silverballers.

Misiolisto
----------

* *La Sanktejo de Gontranno*

* *Anatemo*

* *Atenco en Sankt-Peterburgo*

* *Renkontiĝo en la Parko Kirov*

* *Metroa fuĝo*

* *Invito al Festo*

* *Postsekvante Yamamoto-n*

* *La Kaŝita Valo*

* *Ĉe la Kradpordo*

* *Ŝako al Shogun*

* *Murdo en la Subteraĵo*

* *Nokta Deĵortempo*

* *Murdo en la Kuvo*

* *Murdo en la Bazaro*

* *Atako al la Procesio*

* *La Galerio*

* *Embusko ĉe la Templo*

* *La Morto de Hannelore*

* *Fina Gastigo*

* *Sankt-Peterburgo Revizitata*

* *Liberiĝo en Gontranno*

Muzikoj
-------

La muzikojn, kiel en la aliaj ĉapitroj de la serio Hitman, verkis Jesper Kyd.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSerio *Hitman* |
| --- |
| Videoludoj | *Codename 47* · *2: Silent Assassin* · *Contracts* · *Blood Money* · *Absolution* |
| Alio | Hitman (filmo) · Agento 47 · ICA · Roluloj |

 |
**Hantos** [hantoŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Sárbogárd.

Blazono de Hantos

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 37  km²
* koordinatoj: 46° 59′ 42″ N 18° 41′ 56″ O﻿ / ﻿46.99500 °N, 18.69889 °O﻿ / 46.99500; 18.69889 (mapo)Koordinatoj: 46° 59′ 42″ N 18° 41′ 56″ O﻿ / ﻿46.99500 °N, 18.69889 °O﻿ / 46.99500; 18.69889 (mapo)
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 2435
* Telefonprefikso: 25

Situo
-----

Hantos situas sur ebenaĵo, for de iu ajn ĉefvojo, fervojo aŭ rivero. La urbo Sárbogárd troviĝas 18 kilometrojn for, Dunaújváros je 26 km,, Székesfehérvár je 33 km, kaj Budapeŝto je 79 km.

Historio
--------

Personoj loĝis ĉi-loke jam en la bronzepoko; poste alvenis keltoj kaj romianoj. La unua mencio de la nomo okazis dum 15-a jarcento en formo *""Hantosegyháza"*. Ankaŭ la turkaj kumanoj vivis tie, ĝuante aŭtonomion kaj ne apartenante al hungara departemento. La turka erao forviŝis Hantos-on kaj la vilaĝo eĉ senhomiĝis.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino de 1773, en 1864 trakonstruiĝis
* kruco de 1851
* kastelo de Batthyány-Zichy-Sennyei [batjAnji-ziĉi-ŝenjei] kun parko el la 18-a jarcento
* nobeldomo de Fiáth el la 19-a jarcento

Famuloj
-------

En la iama Kishantos mortis Ernő Nagy (juristo).

* Kategorio Hantos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Olten (distrikto), Olten (stacidomo) kaj Olten Hammer (stacidomo). |



**Olten** estas la ĉefurbo en la samnoma distrikto en la Kantono Soloturno kaj estas la plej granda komunumo de la kantono. Je la 31-a de decembro 2006 la urbo havis 16 954 loĝantojn.

Geografio
---------

La urbo situas borde de la rivero Aro (rivero) inter la Ĵuraso kaj la Antaŭalpoj. Norde la montara pasejo Hauenstein kondukas la la Kantono Bazelo Kampara.

Trafiko
-------

Olten estas grava fervoj-nodo. En Olten kruciĝas la Gotard-fervojo de Bazelo tra Lucerno al Tiĉino unuflanke kaj la orient-okcidenta trajnkonekto de Sankt-Galo tra Zuriko al Berno kaj Ĝenevo aliflanke, krome la linio de Romanshorn al Bielo kaj Neŭŝatelo.

Historio
--------

Unuaj setlejoj en Olten jam datiĝas el la ŝtonepoko. Arkeologoj dum la lastaj jaroj trovis signifajn restaĵojn de vilaoj kaj bienoj el la romia epoko. Oni supozas, ke la urbo Olten estis fondita de la Grafo de Frohburg, sed ĉar dumla urba inscendio de la jaro 1422 bruliĝis la tuta urba arkivo, mankas hodiaŭ ĉiuj dokumentoj pri la historio mezepoka de Olten.

En la jaro 1383 la urbo Olten estis sieĝita de la Bernanoj kaj Soloturnanoj. Pro fulmotondra ŝtormego la sieĝistoj devis retiriĝi. Laŭ onidiroj la fivetero estis provokita per sorĉistino. Kelkajn tagojn poste oni arestis la sorĉistinon de Niederbipp kaj akuzis ŝin, ke ŝi per sia sorĉo malebligis la konkeron de Olten. Nur dank al la interveno de la edzinoj de la sinjoroj konsilantoj de Berno la virino estis savita de la fajra ekzekuto.

Pro du fajrokatastrofoj komence de la 15-a jarcento la urbo fariĝis malinteresa por Bazelo kaj estis en la jaro 1426 pandigita al Soloturno. En la jaro 1532 la suvereneco de la urbo Olten estis definitive vendita de la episkopo de Bazelo por 1800 guldenoj al.

En la pesta epedemio de la jaro 1611 formortis ĉiuj loĝantoj de la urbo krom 14 civitanoj.

Esperanto-Movado
----------------

En la jaroj 1921, 1971, 1992 kaj 1994 okazis en Olten la jarĉefkunveno de Svisa Esperanto-Societo.

Vidu ankaŭ
----------

* Olten (stacidomo)
* Olten Hammer (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Olten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olten en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Offizielle Website der Stadt Olten
* Region Olten Tourismus

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Olten |
| --- |
| Boningen  •  Däniken  •  Dulliken  •  Eppenberg-Wöschnau  •  Fulenbach  •  Gretzenbach  •  Gunzgen  •  Hägendorf  •  Kappel  •  Olten  •  Rickenbach  •  Schönenwerd  •  Starrkirch-Wil  •  Walterswil  •  Wangen ĉe Olten |  |

 |
**Olvena** [olBEna] (aragone *Olbena*) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko Somontano de Barbastro (kies ĉefurbo estas Barbastro) apartenanta al la centro de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Ĝi nomas riversektoron en la rivero Ésera el la Akvobaraĵo de Barasona ĝis la kunfluejo kun la rivero Cinca.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la oriento de la komarko Somontano de Barbastro, en la valo de la rivero Cinca, proksime al la kunfluejo kun la rivero Ésera kaj proksime de la montaro Sierra de la Carrodilla. La municipa teritorio enhavas ankaŭ la loĝlokon La Cuadra Blasco, nun senhomejo. 

Ĝi limas kun la municipoj El Grado okcidente, kaj Estada sude en la komarko. Oni parolas variaĵon de la aragona nome *estadillano*.

La loĝloko Olvena mem (522 msm) estas je 73 km oriente de Huesca, je 17 km de Barbastro. Ĝi estas komunikata laŭ la ŝoseo N-123 kun la Akvobaraĵo de Barasona norde kaj kun Estada, Estadilla kaj Barbastro sude.

Historio
--------

Estis loĝado jam en romiaj tempoj. Estis ankaŭ araba loĝado. 

Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado. Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Olvena kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 67 loĝantoj (2022).

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (maizo, sunfloroj) kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura kaj rura turismo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero kaj la ravinoj kaj rojoj, kiuj ĉirkaŭas la loĝlokon.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Gobierno de Aragón. «Zonas altimétricas por rangos en Aragón y España, y altitud de los municipios de Aragón.». Datos geográficos. Arkivita el originalo la 4an de decembro 2011. Konsultita la 15an de aŭgusto 2012.
2. ↑   INE (eld.). «Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional».

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Olvena en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Olvena en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815893
 |
**Padrones de Bureba** [paDROnes debuREba] estas submunicipo kaj municipo en la nordo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*.

Geografio
---------

Panoramo.
Preĝejo de Sankta Mameso.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,32 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 45 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 250 loĝantojn el la 1950-aj jaroj, kiu elmigris ĉefe al Burgoso kaj al Bilbao. 

Ĝi distas 50 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas sur la Valo Caderechas [kadeREĉas] en montara tereno kun kverkoj kaj pinoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Padrones aperis citita en dokumento de la Monaĥejo de Sankta Savinto de Oña de 1156. La preĝejo de Sankta Mamés enhavis gotikan retablo kaj gravajn pentraĵojn; la retablo estis translokigita antaŭ jaroj al la Muzeo de la Retablo de Burgos, en la preĝejo de Sankta Stefano. Estas ankaŭ du ermitejoj, nome de Sankta Olalla kaj de Sankta Marteno. Meze de la 19-a jarcento estis lernejo kaj du farunmuelejoj ĉe la rojo Barruel.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Mameso.

Vidaĵo de Padrones de Bureba.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774047
* VIAF: 9395154441765535460002
 |
**San Francisco de Macorís** estas urbego, diocezo kaj provinca ĉefurbo en nordokcidenta Domingo. La loknomo devenas de Sankta Francisko kaj de la indiĝena teritorio, kiu estas Macorix.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 245,397 (en 2012)
* Supermara alteco: 110 m
* Areo: 727 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC - 4
* 19° 38′ 00″ N 70° 15′ 00″ U﻿ / ﻿19.63333 °N, 70.25000 °U﻿ / 19.63333; -70.25000 (mapo)

Geografio
---------

Katedralo Sankta Anna en San Francisco de Macorís
San Francisco de Macorís situas en interno de la lando nordokcidente laŭ rivero parte sur ebenaĵo, parte sur montetoj.
Concepción de la Vega troviĝas 29, San Felipe de Puerto Plata 72, Sankta Domingo kaj San Cristóbal (Dominga urbo) po 100, San Pedro de Macorís 138, La Romana (urbo) 167, Higüey 180 km.

Historio
--------

La regiono estis origine loĝata de indianoj. La urbo estis fondita en 1777, municipo funkcias ekde 1844, la urbego iĝis provinca ĉefurbo en 1936.

Ekonomio
--------

  

La ekonomio de San Francisco de Macorís estas bazita sur prilaborado de tropikaj agrikulturoj kafo, kakao, rizo, maizo), bredado de bovinoj. En la urbego estas signifa la komercado.

Trafiko
-------

En San Francisco de Macorís loka fervojo funkcias, krome la urbego havas kelkajn malĉefajn vojojn.

Klimato
-------

San Francisco de Macorís situas en musona tropika klimato, kie la temperaturoj varias averaĝe inter 23-26 °C. En la urbego jare falas pli,ol 1000 mm, en ĉiuj monatoj falas.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* urbodomo
* stadiono

Fontoj
------

* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* Itala Vikipedio helpe de Guglo
* angle
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
* vetero
Hitel (Kredo, Kredito) estis transilvania hungarlingva duonmonata revuo inter 1-a de januaro kaj 1-a de junio 1935 aperinta en Kluĵo (Rumanio).

Redaktoroj
----------

Ĝia respondecredaktoro estis István Koós Kovács, redaktorsekretario Ernő Makkai (ĝi la 5-a numero).

Ĝia celo kaj ĝiaj kunlaborantoj
-------------------------------

La ekirigado kaj redaktorado fakte ligiĝas al la nomoj de József Venczel kaj László Makkai, kiuj estis malkontentaj de tendenco de Erdélyi Fiatalok laŭ la ideoj de Dezső Szabó kaj deziris prezenti la realecon socian sur sociologiaj-sociografiaj-statistikaj bazoj. Krome la kulturaj kaj ekonomipolitikaj artikoloj de Juhász István, Kéki Béla, Makkai László, I. Nagy Géza, Venczel József la revuo publikis ankaŭ beletristikaĵojn de Bözödi György, Flórián Tibor, Szabédi László, Szemlér Ferenc, Toldalaghi Pál. La studoj kaj verkoj de Wolf von Aichelburg, Makkai László, Grigore Popa, Szemlér Ferenc, Vásárhelyi Z. Emil, la tradukaĵoj de Dsida Jenő, Szemlér Ferenc, Makkai László servis la proksimiĝon de kunvivantaj rumanoj, hungaroj kaj germanoj. Inter ĝiaj kunlaborantoj figuras ankaŭ Cselényi Béla, Heszke Béla, Kiss Jenő, Szenczei László, Tóth Zoltán, Vigh Károly. En la rubriko "Könyvekről" (Pri libroj) oni recenzis la librojn de samtempaj hungaraj verkistoj (Kovács György, Illyés Gyula, Szemlér Ferenc, Antal Szerb, Darvas József, Schöpflin Aladár, Áron Tamási).

Kvaronjara revuo
----------------

En 1936 József Venczel samtitolite, sed novnobrigite iniciis la aperigadon de kvaronjara socipolitika revuo. Por kvar jaroj ĝi aperis daŭre. Ekde aprilo 1942 aperas ĉiumonate subtitolite "Nemzetpolitikai szemle" (Nacipolitika revuo) ĝis aŭgusto 1944. Ĝiaj redaktoroj estis: Albrecht Dezső, Kéki Béla, Venczel József, Vita Sándor kaj pli ĉefaj kunlaborantoj Mikó Imre (juraferoj); Bözödi György, Debreczy Sándor, Domokos Pál Péter, Lazányi Endre, Lőrinczi László, Vita Zsigmond, Vásárhelyi Z. Emil (kulturpolitiko); Asztalos Sándor, Oberding József György, Petrovay Tibor (ekonomipolitiko); Heinrich Mihály, Nagy András, Parádi Kálmán (sanaferoj); Szabó T. Attila, Bitay Pál, Illyés Elemér, Kelemen Béla, Kós Balázs, Nagy Ödön, Nonn György, R. Szeben András (sociesplorado); Bíró József, Kiss Jenő, Kováts József, Szabédi László (literaturo-arto). En ĝiaj artaldonaĵoj aperis la kreaĵoj de Debreczeni László, Béla Gy. Szabó, Jenő Szervátiusz.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Repertoriumo Arkivigite je 2007-08-19 per la retarkivo Wayback Machine