recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La belega Fiŝpordego, kontraŭe al Woll-bazaro. La **Fiŝpordego** (germane: *Fischtor*) estas unu el la malmultaj restintaj pordegoj de la iam tre kompakta ĉirkaŭfortikaĵo de Arnstadt, Germanujo.

Priskribo
---------

La Fiŝpordego estis parto de la iama dua muro de la kastela parko. Ĝi estis la plej orienta enirejo al la ĝardenoj, kun du rondturetoj, kaj konstruitis en la 16-a jc.

En la 17-a jc surkonstruitis framskeleta etaĝo kun loĝejo por la kortega fiŝkaptisto. Li prizorgis la grafajn lagetojn troviĝantajn en la kastelparko. La akva provizado garantiitis per la Mühl-foso.

Hodiaŭa uzo
-----------

Nek la lagetoj nek la loĝejo ankoraŭ ekzistas; nuntempe estas ene moderna toaleto, eta tekuirejo sub la ŝtuparo kaj benko el legno en unu el la du turoĉambroj teretaĝe. Supre estas du aliaj ĉambroj por kunvenoj. Ekis diskutoj pri senchava utiligo de la tuto en la futuro, fare de la gildo de la ĉarpentistoj de la Distrikto Ilm.

Subnotoj
--------

1. ↑  Artikolo gazeta de la 4-a de januaro 2014 pri la estonteco de la konstruaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fiŝpordego (Arnstadt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fonto, sur tutdistrikta paĝo kun interesaj celoj. Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Tiuj akanturedoj estas en fiŝaro. Ili naĝas iome sendepende, sed tiele ili restas konektataj, formante socian grupon.
Tiuj blustriaj lutjanoj estas en lerneja fiŝaro. Ili naĝas ĉiuj en la sama direkto laŭ kunordigita sistemo.
En biologio, ĉiu ajn grupo de fiŝoj kiuj restas kune pro sociaj tialoj estas **fiŝaro**, kaj se la grupo naĝas krome en la sama direkto laŭ kunordigita sistemo, ili estas menciataj en kelkaj lingvoj kaj de kelkaj fakuloj kiel **lerneja fiŝaro**. En pli komuna uzado, tiuj terminoj estas foje uzataj pli svage. Ĉirkaŭ unu kvarono de fiŝoj ariĝas siajn tutajn vivojn, kaj ĉirkaŭ unu duono de fiŝoj ariĝas parton de siaj vivoj.

Fiŝoj ricevas multan profiton el ariĝada kutimaro kaj ĉefe defendon kontraŭ predantoj (danke al pli bona predantodetektado kaj per solvo de la ŝanco de individua kapto), plibonigante la sukceson en manĝado, kaj pli altan sukceso trovi partneron. Verŝajne la fiŝoj ankaŭ profitas el la armembreco danke al pliiganta efiko en hidrodinamiko.

Fiŝoj uzas multajn trajtojn por elekti arpartenrojn. Ĝenerale ili preferas pli grandajn fiŝarojn, fiŝarajn partnerojn de siaj propraj specioj, fiŝarajn partnerojn similajn laŭ grando kaj aspekto al ili mem, sanajn fiŝarajn partnerojn, kaj parencajn (se agnoskataj).

La "rarefiko" permesas ke ĉiu ajn fiŝarmembro kiu elstaras pro aspekto estu prefere celita de predantoj. Tio povas klarigi kial fiŝoj preferas ariĝi kun individuoj kiuj similas al si mem. La rarefiko tiele tendencu homogenigi la fiŝarojn.

Priskribo
---------

Subakva filmeto de fiŝaro de haringoj migrantaj je alta rapideco al siaj ovodemetejoj en la Balta Maro
**Aligaĵo** de fiŝoj estus la ĝenerala termino por kolekto de fiŝoj kiuj ariĝis kune en iu loko. Fiŝaliĝoj povas esti ĉu strukturitaj aŭ nestrukturita. Nestrukturita aligaĵo povus esti grupo de miksitaj specioj kaj grandoj kiuj ariĝis hazarde ĉe iu loka resursofonto, kiaj de manĝo aŭ de nestolokoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Pitcher kaj Parish 1993, paĝo 365.
2. ↑  Shaw E (1978) Schooling fishes. American Scientist. 66, pp. 166–175.

Bibliografio
------------

* Camazine S, Deneubourg JL, Franks NR, Sneyd J, Theraulaz G kaj Bonabeau E (2003) *Self-Organization in Biological Systems.* Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11624-2 – especially Chapter 11
* Godin, JJ (1997) *Behavioural Ecology of Teleost Fishes*[*rompita ligilo*] Oxford University Press. ISBN 978-0-19-850503-7
* Krause, J (2005) *Living in Groups* Oxford University Press. ISBN 978-0-19-850818-2
* Partridge BL (1982) "The structure and function of fish schools" *Scientific American*, **246**(6) 114–123.
* Pitcher TJ kaj Parish JK (1993) "Functions of shoaling behaviour in teleosts" In: Pitcher TJ (eld) *Behaviour of teleost fishes*. Chapman and Hall, New York, pp 363–440
* Wootton, RJ (1998) *Ecology of Teleost Fishes* Springer. ISBN 978-0-412-64200-5

* Kategorio Fiŝaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vario de fiŝhokoj.
**Fiŝhoko**, aŭ **Fiŝkapta hoko**, estas ilo por fiŝkaptado ĉu per hokigo enbuŝe aŭ, pli rare, per hokigo de la korpo de la fiŝo. Fiŝhokoj estis uzataj dum jarcentoj fare de fiŝkaptistoj por kapti ĉu salakvajn ĉu nesalakvajn fiŝojn, tio estas kaj en riveroj aŭ lagoj kaj enmare. En 2005, la Fiŝhoko estis elektita de la gazeto *Forbes* kiel unu el la ĉefaj dudek iloj en la historio de la homaro.

Fiŝhokoj estas normale ligitaj al ia formo de fiŝfadeno aŭ de allogilo kiu konektas la kaptitan fiŝon al la fiŝkaptisto. Estas enorma vario de fiŝhokoj en la mondo de fiŝkaptado. Grandoj, dezajnoj, formoj, kaj materialoj estas ĉiuj varieblaj depende el la intencita celo de la fiŝhoko. Fiŝhokoj estas fabrikataj por ampleksa gamo de celoj el la ĝenerala fiŝkaptado al tre limigitaj kaj specializataj aplikoj. Fiŝhokoj estas dezajnitaj por enteni variajn tipojn de artefaritaj, procezitaj, mortintaj aŭ vivantaj logaĵoj; kiel artefaritaj reprezentoj de fiŝpredo (muŝa fiŝkaptado); aŭ por esti ligita al aŭ integrita en aliaj iloj kiuj reprezentas fiŝpredon (allogilo).

Notoj
-----

1. ↑  Forbes Ranks Fish Hook 19th In History of Civilization[*rompita ligilo*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiŝista instrumentaro |
| --- |
| Fiŝista instrumentaro | Blokreto • Driva reto • Eĥosondilo • Fiŝfadeno • Fiŝhoko • Fiŝreto • Fiŝista tenajlo • Fileilo • Fiŝkano • Fiŝtranĉilo • Flosilo • Harpuno • Haspelo • Ĵetreto • Kanpezilo • Logaĵpinglo • Logaĵujo • Logfiŝada reto • Naso • Trolo |

 |

* Kategorio Fiŝhoko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426072
* GND: 7681436-1
* LCCN: sh85048829
* BNF: 124618402
* NDL: 00573530
* NKC: ph139123
 |
Fiŝkaptisto en boato uzante kano — Feroa poŝtmarko kun bildo fare de infano
**Fiŝkano** estas vergo por kapti fiŝojn. Ĝi estas farita el ligno aŭ el artefaritaj materialoj. Oni uzas ĝin en fiŝhokado, kun fadeno, fiŝhoko, kaj logaĵo, kiel bazaj neeviteblaj partoj, krom plibonigaĵoj, kiel plumbaĵo aŭ alia kanpezilo kaj korkaĵo, bueto aŭ alia flosilo, kiu indikas ĉu fiŝo kaptiĝis aŭ kie estas malproksima logaĵo.

La vorto mem indikas, ke tradicie oni uzis kanojn por fiŝkapti, kvankam oni jam menciis aliajn taŭgajn materialojn; inter la tradiciaj elstaras kanoj de bambuo pro ties fleksebeco, malmulta pezo, kaj dureco. Inter novaj, artefaritaj materialoj elstaras la fiŝkanoj el karbono, kiuj lastatempe estas tre uzataj. Tamen pri tiu lasta materialo indas mencii, ke foje okazis elektrokutadoj (kaj mortoj) ĉar kaj karbono kaj la artefarita materialo de fadeno estas elektrokondukiloj kaj foje fiŝkaptisto ne rimarkas suprajn kablojn, kiam ili malproksimiĝas, tamen allogaĵoj multe malproksimiĝas dum eklanĉo.

La plej revolucia avantaĝo kiun oni enmetis en funkciado de fiŝkano estis tiu de turnilo, kie oni gardas la fadenon. Dum lanĉado danke al la pezo de allogaĵo (plus pezilo) la fadeno disiras kaj poste per kranko oni enturnigas la fadenon sur la bubeno
por alproksimigi la allogaĵon kun eventuala fiŝo aŭ kaptaĵo.

En popola kulturo ofte oni ripetas konatan eldiraĵon pri malpliigo de malriĉeco aŭ malsato en malriĉaj landoj, kiam oni eldiras: "Ne donu al ili fiŝon por manĝi, sed fiŝkanon por ke ili mem elturniĝu". Tiele oni konsideras grava fiŝhokado.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFiŝista instrumentaro |
| --- |
| Fiŝista instrumentaro | Blokreto • Driva reto • Eĥosondilo • Fiŝfadeno • Fiŝhoko • Fiŝreto • Fiŝista tenajlo • Fileilo • Fiŝkano • Fiŝtranĉilo • Flosilo • Harpuno • Haspelo • Ĵetreto • Kanpezilo • Logaĵpinglo • Logaĵujo • Logfiŝada reto • Naso • Trolo |

 |

* Kategorio Fiŝkano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Pavel Nestoroviĉ Ŝumilov** (ruse *Павел Несторович Шумилов*) estis veterano de la rusia kaj sovetunia Esperanto-movadoj, sed ankaŭ de la komunisma partio de Sovetunio. Li memstare lernis Esperanton, kiam li estis 15-jara kaj tuj praktike uzis ĝin. En 1905 kaj 1917 li partoprenis la tri tiutempajn revoluciojn en Rusio kaj estis aktiva batalanto de la Ruĝa Armeo dum la enlanda milito. Post la frakaso de la Blanka Armeo de Aleksandr Kolĉak en 1920, li finis la militistan karieron je la rango de komandanto. Poste li komencis lerni en fakultato por laboristoj, en teknologia instituto kaj sekve laboris kiel respondeca funkciulo en ministerioj.

Dum parto de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj li estis ĝenerala sekretario de la Sovetlanda Esperantista Unuiĝo, kiu malaperis en la stalinisma "Granda Purigo" de 1937 pro enkarcerigo aŭ murdo de plej multaj el siaj gvidantoj, sed malgraŭ malhelpoj de la ŝtata registaro ne estis formale malfondita. En 1956 iamaj aktivuloj de SEU klopodis reaktivigi ĝin: Post la 20-a Kongreso de la komunisma partio de Sovetunio en februaro 1956 aperis ideo oficialigi la renaskiĝantan Esperanto-movadon. Konsultinte la Centran Komitaton de la komunisma partio de Sovetunio la aktivuloj organizis refondan kunvenon, kiu okazis la 5-an de majo 1956 en klubejo "Idealo" (Moskvo) kun ĉirkaŭ 150 partoprenantoj. Dum la kunveno estis restarigita SEU kaj elektita ties organiza komitato. La komitaton eniris prezidanto Jevgenij Bokarjov, Pavel Ŝumilov kun Nikolaj Danovskij kaj Semjon Podkaminer kiel tri vicprezidantoj, kaj aliaj aktivuloj. Tamen, malgraŭ konfirmo de moskva urbestraro, la regiona sekretario de partia komitato A. Nikiforov sukcesis nuligi la decidojn. Poste 42 ĉeestintaj komunistoj-esperantistoj ricevis partiajn skoldojn, kaj multaj el ili pro la partia premo forlasis la Esperanto-movadon.

Kontraŭe al aliaj esperantistoj, Ŝumilov laŭ la ĝis nun kolektitaj informoj nek en 1937 nek en 1956 estis signife punita pro sia esperantisteco, sed male pro sia partia engaĝigo estis honorita de la sovetia registaro per la ordeno "Ruĝa Stelo". En la 1-a numero 1973 de la revuo Paco aperis nekrologo de N. Sulje el Moskvo pri lia forpaso.

Fonto
-----

* Revuo Paco, Ĉeĥoslovaka numero, 1973, N-o 1, paĝo 12


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532994
 |
**Gábor Náray-Szabó** [nArai-sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Náray-Szabó Gábor** estas hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1998). Li estas filo de István Náray-Szabó.

Gábor Náray-Szabó en kunveno de "Vikipedio estas dekjara"
Gábor Náray-Szabó  naskiĝis la 11-an de marto 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Náray-Szabó frekventis universitatojn en Veszprém (urbo) kaj Budapeŝto inter 1961-1967. Li eklaboris en kemia uzino "Chinoin", sed post unu jaro li laboris plu en universitata instituto. En 1971 li esploris en Göttingen, poste li revenis al Chinoin. Li doktoriĝis en 1983 antaŭ la akademio, li profesoriĝis en 1992. En 2000 li ricevis postenon en la ministerio, post 6 jaroj li estis nomita gvidanto de biblioteko de MTA. Li okupiĝas pri teoria kemio. Li ricevis premiojn kaj medalojn ekde 1990.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Electrostatic Isopotential Maps for Large Biomolecules* (1979)
* *Applied Quantum Chemistry* (1987)
* *Molecular Electrostatics* (1995)
* *Fenntartható a fejlődés?* (2003)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Gábor Náray-Szabó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Bezzegh** [lAslO bezeg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bezzegh László** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, profesoro, oficiro.

László Bezzegh  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1917 en Hungara reĝlando en Lugos (nuntempa Lugoj en Rumanio). Li mortis la 27-an de majo 1990 en Zalacsány.

Biografio
---------

László Bezzegh abiturientis en Szombathely en 1935, poste li akiris arbarinĝenieran diplomon en Sopron en kampuso de Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1948. Interrompo okazis ekde 1938, tiam li laboris en la hungara aerforto. En 1949 li akiris plian diplomon en Svislando. Hejmenveninta li estis majoro en instituto pri mapoj, kie li profitis sian scion pri kreo de mapoj helpe de aerfotoj; en tiu fako li estis pioniro en Hungario. Inter 1953 kaj 1963 li laboris en fabriko, kie li okupiĝis pri iloj de aerfotoj por mapkreado. Dum la Hungara revolucio de 1956 li simpatiis kun la revolucio, tial post la falo li perdis sian rangon. En 1958 en Bruselo lia teodolito ricevis „Grand Prix". En 1963 en la menciita kampuso li estis nomumita docento, en 1965 katedrestro. En 1966 li kandidatiĝis. Inter 1969–1971 li estis dekano. Li pensiuliĝis en 1980. Li mortis pro akcidento de aŭtoj, en la sekva jaro li postmorte ricevis sian rangon. Li ricevis premion Kossuth en 1960, poste 2 premiojn en 1978 kaj 1970.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A fényképmérés erdészeti felhasználása* (1949)
* *Erdőbecsléstan* (1953; la 8-a eldono en 1959; denova eldono en 1963) - lernolibro
* *Földméréstan. 1–2.* (1965) - studenta lernolibro
* *A fotogrammetria legújabb eljárásai és műszerei* (1972) - studenta lernolibro

Memorigiloj
-----------

* busto (2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**László Beke** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beke László** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

László Beke naskiĝis la 15-an de septembro 1881 en Kisvárda, li mortis la 23-an de novembro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Beke akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1902. Post 2 jaroj li estis instruisto en agrara lernejo. Inter 1906-1910 li estis asistanto en la Ekonomia Akademio (Debrecen), poste li revenis al simila lernejo en Magyaróvár (ekde 1915) kiel lektoro). Inter 1918 kaj 1928 li laboris en agronomia stacio en Budapeŝto, kie li instruis kaj esploris. Li pensiuliĝis en 1928, tamen pli poste li laboris en ministerio. En tiu periodo li ofte studvojaĝis. Lia ĉefa esplora kampo estis la terpomo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Mezőgazdasági bakteriológia* (1906)
* *A csontmagvú gyümölcsfák bakteriózisa* (1909)
* *A burgonya termelése és nemesítése* (1922)
* *A magyar gyümölcs jövője...* (1935)
* *Kivitelre hol és mit termesszünk* (1938)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 145-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717442
 |
La **Zoologia parko de Parizo** (france *Parc zoologique de Paris*), antaŭe konata kiel **Parc zoologique du bois de Vincennes** [bwɑ d (ə) vɛ̃sɛn], kaj ofte nomita **Zoo de Vincennes**, estas instalaĵo de la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo, situanta en la 12-a arondismento de Parizo, kiu kovras areon de 14,5 hektaroj en la Bosko de Vincennes. Dezajnita por kompletigi la bestoĝardenon de la Ĝardeno de la Plantoj, ĉi tiu zooparko estas dediĉita al la observado de besta konduto en pli taŭga medio. Ekde ĝia malfermo en 1934, ĝi estas rimarkinda pro sia granda artefarita 65 m alta roko, ikoneca pejzaĝo de la parko, videbla de malproksime kaj populare nomita la "Granda Roko". Tiu zooparko inkludas forcejon de 4 000 m² ŝirmante tropikan pluvarbarklimaton.

La zooparko estis fermita inter la 30-a de novembro 2008 kaj la 12-a de aprilo 2014 fariĝinte kaduka kaj tro malgranda por siaj loĝantoj, laŭ kriterioj de la 21-a jarcento. La renovigo, kiu komenciĝis la 7-an de decembro 2011, okazis dum preskaŭ du jaroj kaj duono. La kraloj estis plene reviziitaj kaj grupigitaj en kvin gravajn naturajn mediojn (nomitajn biozonojn: Savano–Sahelo, Eŭropo, Patagonio, Gujano kaj Madagaskaro). La laboro ebligis al ili atingi modernajn normojn por bestprotektado, publika sekureco kaj muzeologio, kun pliigita atento al la respekto de la medio.

Publikaj transportoj
--------------------

* M08 *Porte Dorée*
* T03a *Porte Dorée*
* RATP 46, 86, 325

Bildgalerio
-----------

* Sabrokorna rektkornuloSabrokorna rektkornulo
* Malgranda pandoMalgranda pando
* FlamengoFlamengo

Vidu ankaŭ
----------

* Bosko de Vincennes
* Flora parko de Parizo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zoologia parko de Parizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (france/angle)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Paris Zoological Park en la angla Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771104
* VIAF: 152150009
* ISNI: 0000 0004 0431 2802
* SUDOC: 027290352
 |
**Ayahualulco** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Ayahualulco. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 025.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 23431 loĝantojn. El tiuj estis 11665 viroj kaj 11766 virinoj. La komunumo havas surfacon de 148.1 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 21 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 9 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 20931 personoj. En la jaro 2000 temis pri 20230, do temis pri kresko / malkresko je -0.68 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 16971 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 64 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.38 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ayahualulco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Afrika plorturto** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Streptopelia *Streptopelia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Afrika plorturto** '**Streptopelia decipiens'**Gustav Hartlaub & Otto Finsch 1870 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Afrika plorturto  |

 |
| v • d • r |

La **Afrika plorturto** (*Streptopelia decipiens*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu enhavas turtojn kaj kolombojn.

Disvastiĝo
----------

Ĝi estas disvastigata loĝanta kaj reproduktanta birdo en Afriko sude de Saharo. Spite ĝia nomo, ĝi ne estas proksima parenco de la specio de Norda Ameriko nome Plorturto, *Zenaida macroura*.

Kutimoj
-------

Tiu ĉi specio estas komuna aŭ abunda ĉe akvo. Ĝi konstruas la neston el bastonetoj en arbo, ofte manglo, kaj tie la ino demetas du blankajn ovojn. La flugo estas rapida per regula flugilfrapo kaj eventuala vipado karaktera de kolomboj ĝenerale.

La **Afrika plorturto** manĝas herbosemojn, granojn kaj aliajn vegetalojn. Ili estas tre **surgrundemaj** kaj plej ofte nutras sin surgrunde.

Malkiel multaj aliaj specioj de tiu genro, ili estas **tre gregemaj** kaj ofte nutras sin laŭ grupoj. Ili miksiĝas pace ankaŭ kun aliaj specioj de turtoj.

Aspekto
-------

La **Afrika plorturto** estas grandeca, fortika turto, ĝis 31cm longa. La dorso, flugiloj kaj vosto estas helbrunaj. La kapo estas griza kaj la kolo kaj subaj partoj estas el rozkoloro ĝis helgriza, ĉefe ĉe ventro. Estas **nigra makulstrio en la nuko iom hele bordita**. La kruroj kaj ringo de **nuda haŭto ĉirkaŭ la okulo** estas ruĝaj.

Dumfluge la specio montras nigrecajn flugilplumojn kaj pli blankajn ĉe vosto kaj tio lasta estas diferencilo kun la pli granda Ruĝokula turto. La voĉo estas rapida *krrrrrrrr, u-uuu, u*.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed nematuruloj esta pli senkoloraj ol plenkreskuloj kaj havas skvamojn en la korpplumoj.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Streptopelia decipiens*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006. Ne minacata
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1

* Afrika plorturto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Afrika plorturto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Afrika plorturto en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Viole: la Atlantika Birdovojo
La **Atlantika Birdovojo** estas vojo por birdomigrado kiu ĝenerale sekvas la liniojn de la Atlantika marbordo de Nordameriko kaj de la Apalaĉoj. La ĉefaj pintoj de la flugovojo inkludas la kanadajn Marprovincojn kaj la regionon ĉirkaŭ la Golfo de Meksiko; la migrovojo tendencas mallarĝiĝi konsiderinde en suda Usono en la ŝtatoj Virginio, Norda Karolino, Suda Karolino, Georgio, kaj Florido, kio rezultas en tre alta nombro de birdospecioj troviĝantaj en tiuj areoj. Post alveno en Floridon, la flugovojo diverĝas al vojo super orienta Meksiko kaj al pli longa vojo tra la Kariba Maro nome tra Kubo kaj Jamajko.

Tiu vojo estas uzata de birdoj tipe ĉar ne estas montoj aŭ eĉ bordoj de montetoj barante tiun vojon ĉe la tuta etendo. Krome ekzistas bona havigo el akvo, manĝo kaj kovro en la tuta longo.

La aliaj ĉefaj flugovojoj por nordamerikaj birdoj estas la Misisipia, la Centra kaj la Pacifika Birdovojoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nordamerikaj Migrovojoj

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |
**Fervojlino Obskaja - Karskaja** estas la plej norda fervojo en la mondo. Ĝi etendiĝas inter stacioj estas tiu inter Obskaja (ruse *Oбcкaя*) kaj Karskaja (ruse *Kapcкaя*) en (Rusio).

Historio de kontruado de la fervojo komenciĝis en la jaro 1986 kaj post naŭ jaroj atingis stacion Pojuta (188 km). Poste konstruado ĉesis. Poste transprenis konstruadon firmao Gazprom kaj en la jaro 2003 oni atingis stacion Ĥarlov (298km) kaj lasta parto estis finigita en 12.1.2010 en stacio Karskaja. Tiam ankaŭ fervojo atingis la plej nordan punkton je 70,3 gradoj de la norda latitudo.

Komenca stacio Obskaja apartenas al fervojlinio Vorkuta – Labytangi. La fervojlinion uzadas rektaj trajnoj el Moskvo. Obskaja troviĝas proksime de Labytangi, kaj en la stacio troviĝas remizo kaj riparejo de lokomotivoj de firmao Gazprom. La fervojlinio al Karskaja estas privata kaj tute apartenas al firmao Gazprom. Jam stacio Obskaja estas dividita inter Rusaj fervojoj kaj Gazprom transportado. Rusiaj Fervojoj rajtas uzi en Obskaja du ĉefajn relojn por transito. Ceteran trakaron posedas Gazprom.

La fervojlinio nomiĝas Bovanenskovskaja laŭ la plej grava stacio. Longeco de la fervojlinio estas de 572 km kaj preskaŭ ĉiam iras sur permafrosta tero. Konstruado sur la tero ne estas facila. Ĉi tie oni devis uzi specialan metodon, kiel konstrui fervojan taluson. Problemoj estas ĉefe granda diferenco de temperaturoj, senĉesa vento, neĝo, marĉoj, alterno de granda kaj malgranda niveloj de akvo kaj por homoj ĝenegaj kuloj. Ili devis ankaŭ konstrui multe da pontoj, pli ol 500 kaj longeco de la plej longa trans rivero Juribej de 3,9 km. Tio estas la plej longa ponto malantaŭ polusa cirklo. 

Krom ok stacioj ne estas uzata sekuriga tekniko. Inter stacioj estas fervojlinio dividita je traksekcioj kaj ĉiuj traksekcioj estas garditaj el trajndeĵorejoj (retroavizo, telefona anoncado). Se la trajno preterpasos la deĵorejon, deĵoristo diros per telefono al deĵoristo de antaŭa deĵorejo, ke la traksekcio estas libera, post tio povas veturi sekva trajno.

Rapideco ne estas ĉi tie granda, trajnoj veturas je 40km/h kaj Gazprom transporto uzadas lokomotivojn TEM. Trajnoj ĉiam havas lastan vagonon, kiu servas kiel elektrocentralo. La elektrocentralo povas nutri, same kiel lokomotivo, tutan vagonaron per elektro kaj varmo. Tio estas en polusaj kondiĉoj necesa, ĉar lokomotivo povas malfunkciiĝi.

Fakte la fervojo servas ĉefe al firmao Gazprom. Pasaĝeroj estas nur dungitoj de la firmao, sed de tempo al tempo ili preparadas veturadon por interesatoj. Nun oni pritraktadas transprenon de la fervojlinio de Gazprom al Rusaj fervojoj. Eble iam la fervojo atingos ankaŭ Karaan maron ĝis Ĥarasavej, kiel oni planas.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722025
 |
**Gusztáv Kondor** [gustAv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kondor Gusztáv** estis hungara astronomo, matematikisto, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1861).

Foto pri Gusztáv Kondor
Gusztáv Kondor  (ĝis 1848 **Krauze Gusztáv**) naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1825 en Szántova (nuntempe Hercegszántó). Li mortis la 16-an de septembro 1897 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Kondor frekventis mezlernejojn en Baja, Szabadka kaj Szeged, poste li eklaboris en oficejo. En 1847 li eklernis en universitato de Pest (urbo). La lernadon li interrompis pro la revolucio en la sekva jaro. Li finbatalis la liberecbatalon, fine li estis ĉef-leŭtenanto. Li ricevis amnestion pro defendanto de fortikaĵo de Komárom, tial li daŭris la lernadon, poste li plulernis ankaŭ en Vieno. En 1854 li ekinstruis en lernejo, baldaŭe en la universitato.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Die auf elementarem Wege entwickelte Theorie der Maxima und Minima* (1858)
* *A részletes külzeléki egyletek egészlése* (1860)
* *Magnetikai helymeghatározások Magyarország délnyugoti részén* (1870)
* *Adalékok a magyar koronához tartozó országok földmágnességi viszonyainak ismertetéséhez* (1881)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun fotoj kaj dokumentoj Arkivigite je 2010-04-10 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Gusztáv Kondor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gusztáv Fáber** [gustAv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fáber Gusztáv** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia familia nomvarianto estis **Faber**.

Gusztáv Fáber  naskiĝis la 19-an de januaro 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 23-an de aprilo 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Fáber akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1927, poste tuj li havis postenon en signifa fabriko. Li projektis pontojn kaj similajn strukturojn. En 1939 li estis nomumita ĉefinĝeniero. Inter 1940 kaj 1944 li gvidis konstruadojn en Norda Transilvanio, kiu tiam apartenis al Hungario. Lia ĉefa projekto estis dissenda anteno de Hungara Radio. Depost la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruadoj de bombarditaj pontoj. En 1951 li establis novan katedron en la menciita universitato, poste li estis katedrestro ekde 1953 ĝis la pensiuliĝo en 1969. En la studjaro 1960 li estis vicdekano.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Szilárdságtani példatár* (1957-1964)
* *A rugalmas stabilitás kézikönyve* (1963)
* *Hegesztett acélszerkezetek* (1964)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**HENNEY Gusztáv** (henjei) estis hungara generalkoloneklo, ministro pri eksteraj aferoj naskita en Koloĵvaro la 25-an de septembro 1888 kaj mortinta en Munkeno la 14-an de junio 1977.

Biografio
---------

Gusztáv Hennyey finis kadetlernejon en 1907 en Budapeŝto. En 1917 li iĝis kapitano kaj ĝis 1925 li laboris en la Ministerio pri Defendo, poste li estis ĝis 1933 militataŝeo en Parizo, Beogrado kaj Ateno. En jaroj 1933–37 li estis gvidanto de la 2-a sekcio de ĉefstabo. De 1-a de novembro 1938 li estis generalmajoro, komandanto de la 5. infanteribrigado, en 1941–42 komandanto de la 2-a korpuso, vicgeneralo, en jaroj 1942–43 intendanto pri la infanterio, en 1943–44 grupestro en la Ministerio pri Defendo. De 29-a de aŭgusto ĝis 15-a de oktobro 1944 li estis ministro pri ekstero, generalmajoro. La hungaraj faŝistoj post 15-a de oktobro arestis lin. Li liberiĝis en 1945 en Bayern kaj li vivis en Munkeno ĝis sia morto.

Verkoj
------

* *Magyar erőfeszítések a második világháború befejezésére* (Köln, 1965);
* *Ungarns Schicksal zwischen Ost und West. Lebenserinnerungen* (München–Mainz, 1975)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Gusztáv Hennyey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 376749
* GND: 118549243
* LCCN: n2003039272
* VIAF: 120728301
* ISNI: 0000 0000 7980 8037
* SUDOC: 030446953
* BNF: 121859437
 |
**Gusztáv Eőry Pordán** [gustAv Ori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eőry Pordán Gusztáv** estis hungara aktoro.

Gusztáv Eőry Pordán naskiĝis en 1843 en Nagybereg (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Veliki Beregi en Ukrainio) li mortis la 18-an de julio 1887 en Újpest (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Gusztáv Eőry Pordán frekventis gimnaziojn en Sárospatak kaj Nagykőrös, en 1863 li aliĝis al migra aktora kompanio de Károly Sipos. Liaj sekvaj signifaj aktoraj stacioj estis Imre Csaby (1864), Béla Szilágyi (aktoro) (1866), Gerő Aradi (1867, 1869), Ákos Egressy (1868), Károly Mosonyi (1870), Gyula Miklósy (1871), Vilmos Lászy (1872), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1873–1875), Népszínház (1875–1880, 1882-1887), Ignác Krecsányi (1881). Lia edzino naskis 2 filojn.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Jenő Rákosi-Gyula Erkel: *Ripacsos Pista dolmánya* - titolrolo
* Zsigmond Czakó: *Végrendelet* - grafo Táray
* Ferenc Csepreghy-Elek Erkel: *A sárga csikó* - Márton Csorba
* Émile Zola: *Pálinka* - Coupeau

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gusztáv Eőry Pordán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769030
 |


* Portalo pri Biografio
**Gusztáv Heckenast** [gustAv hekenast], laŭ la hungara skribmaniero **Heckenast Gusztáv** estis hungara historiisto, instruisto kaj profesoro.

Gusztáv Heckenast naskiĝis la 18-an de decembro 1922 en Budapeŝto. Li mortis la 13-an de februaro 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Heckenast frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li ekinstruis en 1945 en gimnazio. Baldaŭe li instruis en universitatoj en Szeged kaj Miskolc. En 1987 li doktoriĝis. Li ricevis premion Kossuth en 1949, en 1998 ankaŭ alian premion.

Verkaro (elekto)
----------------

* lernolibro pri historio por la 8-a lernojaro, 1948 (pro tio li ricevis premion Kossuth)
* *A Rákóczi-szabadságharc* (Liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a), 1953
* *Les roturiers intellectuels en Hongrie, 1780–1848*, 1948
* *Függetlenségi harcok a török és Habsburg hódítás korában (1526–1711)* (Bataloj por la sendependeco dum dominado de turkoj kaj Habsburgoj), 1951
* *A besztercebányai bányászfelkelés (1525–1526)* (Ribelo de ministoj en Besztercebánya)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
**Gusztáv Groisz** [gustAv grojs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Groisz Gusztáv** estis hungara juristo, altlerneja instruisto, politikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *vargyasi* [vardjaŝi] ekde 1874.

Gusztáv Groisz naskiĝis la 15-an de julio 1840 en Klausenburg (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Cluj en Rumanio), li mortis la 21-an de januaro 1899 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Groisz maturiĝis en gimnazio de Hermannstadt en 1858, poste li studis juron en la sama urbo en la akademio. Post la diplomo en 1862 li estis juristo en juĝejo, sed en la sekva jaro li ekinstruis en la reĝa jura akademio en sia naskiĝurbo. En 1866 li doktoriĝis. En 1872 li ekinstruis en rango ordinara profesoro en la ĵus fondita Scienca Universitato Francisko Jozefo. En la lernojaroj 1872 kaj 1883 li estis dekano, en 1876 rektoro. Li nobeliĝis en 1874 kaj pensiuliĝis en 1894. Post du jaroj li estis elektita parlamenta deputito, samtempe li ricevis la titolon ministeria konsilisto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar polgári törvénykezési rendtartás* (1870)
* *Minő előnye van a laicus-elem befolyásának a büntető igazságszolgáltatásban, különösen pedig, minő értékkel bir az esküdtszéki intézmény és kivánatos-e annak meghonosítása Magyarországban* (1877)
* *A magyar büntetőjog*

Fontoj
------

* hungarlingva nekrologo kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 78-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 245-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gusztáv Groisz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678828
 |
La **Demokratia Progresema Partio** (DPP, ĉine: 民主進步黨, pinjine *Mínzhǔ Jìnbù Dǎng*, mallonge ĉine 民進黨, pinjine *Mínjìndǎng*) estas tajvana naciisma kaj centro-maldekstra politika partio en Tajvano. Ekde 2023 ĝi estas la plimulta reganta partio en la tutverda koalicio. Ĝi estis tradicie asociita kun forta rekomendado de homaj rajtoj, same kiel la apogo al tajvana naciismo kaj identeco. La DPP estas membro de *Liberal International* kaj fondintaj membro de la Konsilio de Aziaj Liberaluloj kaj Demokratoj. Ĝi reprezentis Tajvanon en la Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj (UNPO).

Sub la gvido de la prezidentino Cai Ing-ŭen la partio gajnis la prezidentan baloton de la 16-a de januaro 2016, kaj sekve ekde majo 2016 la partia gvidantino estos la nova ŝtata prezidento de Tajvano - la unua virino en tiu ofico. Kiel parto de la Verda koalicio, ĝi subtenas la nocion de Tajvano kiel suverena ŝtato kaj ne strebas al reunuiĝo kun PRĈ.

Referencoj
----------

1. ↑  (eo, plurlingva) Filip Noubel, *Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando*?, Global Voices, la 16-an de junio 2023

Vidu ankaŭ
----------

Tajvano

Tajvana Ŝtatkonstrua Partio

Kuomintango

Ĉina Unuiĝakcela Partio (zh; 中華統一促進黨)

Unio por la solidareco de Tajvano

Formosa Alianco

* Kategorio Demokratia Progresema Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 550603
* GND: 2110282-X
* LCCN: nr91001784
* VIAF: 133205590
* ISNI: 0000 0000 9110 9714
* SUDOC: 030889723
* BNF: 12221506w
* NLA: 36688679
* NDL: 00647201
* BIBSYS: 2069094
 |
La **Demokratia Partio de Ekvatora Gvineo** (hispane *Partido Democrático de Guinea Ecuatorial*, **PDGE**) estas politika partio de Ekvatora Gvineo, kiu regas la landon de sia kreo en 1987. De tiu jaro ĝis 1991 ĝi agadis kiel sola partio. Ĝia ĝenerala sekretario estas Jerónimo Osa Osa Ecoro kaj ĝia prezidanto kaj fondinto estas la longdaŭra prezidanto de la lando Teodoro Obiang Nguema Mbasogo.
La partio naskiĝis post dekreto de la Prezidanteco de la Respubliko la 4an de junio 1986, kreante *Organizan Komitaton* por ĝia disvolviĝo. La 9an de februaro 1987 nova dekreto transformis la *Organizan Komitaton* en *Eventualan Komitaton*.

Ĝis la elektoj de 1993 ĝi estis la sola partio reprezentita en la parlamento. Nuntempe ĝi okupas 99 el la 100 parlamentaj benkoj de la Ĉambro de la Deputitoj, leĝdona organo de la lando. Ĝi ankaŭ kalkulas kun la totalo de la parlamentaj benkoj de la Senato.

Eksteraj ligoj
--------------

* 

* Kategorio Demokratia Partio de Ekvatora Gvineo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La eldonejo **Callwey** - germane *Callwey Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo, kiu specialiĝis pri la temaro de arkitekturoj. Ĝi fondiĝis en 1884 kaj havas sian centran sidejon en Munkeno. Nacie la eldonejo konatiĝis kiam ĝi en 1894 transprenis duonon de la periodaĵo *Der Kunstwart*, tiutempe la plej grava germanlingva arte eduka burĝa ĵurnalo. La eldonistoj kaj la firmaa programo subtenis vivreformajn movadojn kiel nudismo, vegetaranismo ktp. kiuj celis kontraŭagi la laŭ ties anoj degenerigajn efikojn de la amasa industriigo tiuepoka. Aparte post la Dua Mondmilito la eldona agado pli kaj pli specialiĝis je la temaroj konstruado de novaj kaj restaŭrado de malnovaj domoj, planado de konstruaĵoj, ĝardenoj, tutaj loĝlokoj kaj pejzaĝoj.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Callwey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* callwey.de eldoneja retejo
* Informoj pri Callwey en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424206
* GND: 2011509-X
* LCCN: n81067404
* VIAF: 148932809
* ISNI: 0000 0001 0720 6819
 |
**El Redal** [elreDAL] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la norda Komarko de Logronjo kun ĉefurbo en la provinca kaj regiona ĉefurbo Logronjo. 

La municipa teritorio de El Redal, en la nordoriento de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas en la malsupra parto de la nomita Valo de Ocón je 30 km de la rioĥa ĉefurbo (31 km laŭ ŝoseo). 

La municipa teritorio estas atingebla pere de la regiona ŝoseo LR-259. Laŭ tiu, El Redal estas inter Murillo de Río Leza nordokcidente kaj Corera kaj Galilea okcidente, kaj Ausejo oriente.

Historio
--------

Ruinoj de ermitejo.
Estis restaĵoj de antaŭromiaj kaj romiaj epokoj. Post la konkero de la zono fare de Sanĉo la Plej Aĝa de Navaro, komence de la 11-a jarcento, ĝi iĝis senjorlando kiu estos donata en 1040 kiel doto de García de Nájera al doña Estefanía de Berenguer. Okazis teritoriaj malkonsentoj inter Kastilio kaj Navaro, kies solvo estis perata de la angla monarko, Henriko la 2-a. La senjorlando pasis en 1379 al la Grafoj de Treviño, kiu retenis ĝis la nuligo de tiu sistemo, en la 19-a jarcento.

El Redal, ĝis la 19a de Majo 1865 apartenis al la komunumaro nomita *Tierra de Ocón*, kiu havis komunajn organizadon kaj regularon. La Tierra de Ocón enhavis dek domarojn: nome Aldealobos, Los Molinos, Oteruelo, Pipaona, Las Ruedas, San Julián, Santa Lucía, Corera, El Redal kaj Galilea krom la ĉefurbo Ocón. Inter 1842 kaj 1865, tri el tiuj loĝlokoj, - nome Corera, El Redal kaj Galilea, lau tiu ordo - sendependiĝis kiel apartaj municipoj.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same en El Redal, kie oni malaltiĝis el 564 loĝantoj ĝis nunaj 385 (eĉ pli ol ĉe la apudaj municipoj). 

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo kaj turismo. Krome estas industrio pri fungoj, faruno ktp.

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, ruinoj de la ermitejo kaj vizito al vinkeloj, muelejoj kaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796843
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la municipo El Porvenir (hispane: "la estonteco") de Meksiko. En Hispanlingvio ankaŭ ekzistas aliaj lokoj kun sama nomo, ekzemple El Porvenir (Honduro). |

**El Porvenir** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas **El Porvenir de Velasco Suárez**. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07070.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12831 loĝantojn. El tiuj estis 6444 viroj kaj 6387 virinoj. La komunumo havas surfacon de 122 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2740 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6251 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5304 scipovis legi kaj skribi kaj 940 personoj estis analfabetoj. Do 85% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 15% estis analfabetoj.

11641 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 736 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 6.32% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* El Porvenir Arkivigite je 2005-09-02 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**El Rocío** (*La Roso*) estas vilaĝo de la komunumo de Almonte, en la provinco de Huelva. En ĝi okazas grava pilgrimo mariana, la Pilgrimado de El Rocío. La vilaĝo havas 1 635 loĝantojn (INE 2008), sed dum la pilgrimado de Pentekosto la nombro de vizitantoj atingas multajn milojn de personoj.

La unua referenco al ermitejo kun kulto maria en ĉi tiu zono datiĝas de la unua duono de la 14a jarcento kaj ĝi troviĝas en la *Libro de montería* de Alfonso la 11-a, kiu menciis «ermita de Sancta María de las Rocinas». En 1587 Baltasar Tria Ruiz fondis en la ermitejo kapelon, kaj meze de la 17a jarcento oni ŝanĝis la nomon de Sankta Maria de las Rocinas al Virgulino de la Roso (El Rocío), oni fondis la unuajn fratecojn kaj Almonte proklamis la virgulinon patronino de ĉi tiu loko.

Referencoj
----------

1. ↑  José Andrés Gallego, Antón M. Pazos, *La Iglesia en la España contemporánea*, Encuentro, 1999, vol. 2, ppĝo 264. ISBN 9788474905205
2. ↑  María Teresa Pérez Cano, Eduardo Mosquera Adell, *La protección del patrimonio edificado: catálogo de bienes inmuebles del Municipio de Almonte*, Universidad de Sevilla, 2006, pág. 57. ISBN 9788447207183
Bazplano de Kutná Hora – eltranĉo el historia mapo
**Minejurbo** estas ĝenerala historia markigo de urboj estiĝintaj en lokoj de minado de multekostaj metaloj.

La minejurboj subiĝis rekte al reganto, ĉar rentoj el la minado de multekostaj metaloj estis lia ĉefa enspezo. Temis do pri specifa varianto de reĝaj urboj.

La minejurboj havis, kaj iuj el ili ĝis nun havas, specifan urbanismon. Ofte ili nome ne estis konstruataj sur regula rastro de stratoj kun kvarangula aŭ rektangula placo, sed laŭlonge laŭ vojoj al unuopaj galerioj, do ili efikas per impreso de kreskaj sidejoj. Ilia bazplano estas tial hodiaŭ erare komprenata kiel iom ĥaose kreata. Ekzemplo estas bazplano de Kutná Hora. En la eksaj minejurboj estas ofte konservitaj tre pretendeme solvitaj urbanaj domoj, ekzemple Ŝtondomo en Kutná Hora, tre multekoste ekipitaj urbodomoj, preĝejoj ktp.

En Ĉeĥio la plej multe signifa minejurbo estis Kutná Hora. Onidire la plej malnova minejurbo estis Jihlava. 

La eksajn minejurbojn eblas ofte ĝis hodiaŭ identigi laŭ ilia nomo. Kutime aperas en ĝi vorto "hora" ("monto") (Kutná Hora, Hora Svatého Šebestiána, Hora Svaté Kateřiny) aŭ "hory" ("montoj") (Zlaté Hory, Stříbrné Hory, Kašperské Hory, Hory Matky Boží), eventuale "horní" ("monta") (Horní Slavkov, Horní Blatná, Horní Město). Sed ĉi-okaze necesas diferencigi la urbojn kaj la municipojn, kiuj estas "horní" nur pro sia geografia situo (en Esperanto "supra"), ekz. Horní Planá, Horní Stropnice. La minadon de multekostaj metaloj povas la nomo esprimi ankaŭ alie: (Stříbro, Zlaté Hory, Stříbrné Hory).

Tre ofte identigas la eksajn minejurbojn krucigitaj marteletoj en urbaj blazonoj. Male modelo de la eksa minejurbo, kiu ne identigas la nomon eĉ ne la blazonon estas ekz. Jílové u Prahy aŭ Jihlava.

Ekzemplo de minejurbo en Pollando estas Złoty Stok.

En Hungara reĝlando la plej gravaj minejurboj faris aliancon dum la mezepoko en la regiono. Ili estis:

* Körmöcbánya
* Besztercebánya
* Bakabánya
* Újbánya
* Libetbánya
* Selmecbánya
* Bélabánya
* Breznóbánya

Dum la socialismo pro la peza industrio la minado gravis, tial la minejurboj havis avantaĝojn, ekzemple Tatabánya, Salgótarján, Komló.
Revuo ***Christianity Today*** estas evangelia kristana periodaĵo fondita en 1956 de Billy Graham. Ĝi estas publikigita de *Christianity Today International* situanta en Carol Stream, Ilinojso. The Washington Post nomas Christianity Today "la ĉefa magazino de evangeliismo". The New York Times priskribas ĝin kiel "ĉefan evangelian revuon".

Revuo Christianity Today havas presitan eldonkvanton de ĉirkaŭ 130.000, el kiuj ĉirkaŭ 36.000 estas senpagaj, kaj legantaro de 260.000, kaj ankaŭ retejon ĉe ChristianityToday.com. La fondinto, Billy Graham, deklaris, ke li volas "planti la evangelian flagon meze de la vojo, prenante la konservativan teologian pozicion sed definitivan liberalan aliron al sociaj problemoj".

Graham komencis la revuon kiel kontrapunkto al *La Kristana Jarcento*, la superrega sendependa periodaĵo de ĉeftendenca protestantismo, kaj kiel maniero kunigi la evangelian kristanan komunumon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Christianity Today Ministry - oficiala retpaĝaro

Referencoj
----------

1. ↑  "Why a 'yes' to gays is often a 'no' to evangelicalism",  *The Washington Post*, 10 de junio 2015. Kontrolita 11a de junio 2015.
2. ↑  "New Cultural Approach for Conservative Christians: Reviews, Not Protests",  *The New York Times*, 26an de decembro 2005. Kontrolita 11a de junio 2015.
3. ↑   Christianity Today Advertising – Connecting You with Christian Audiences. *christianitytodayads.com*. Alirita 10 de novembro 2016.
**Carl Friedrich KEIL** (naskĝinta la 23-an de februaro 1807 en Oelsnitz-Lauterbach, mortinta la 5-an de majo 1888 en Lichtenstein-Röditz) estis germana teologo protestantisma.

Vivo
----

Keil iĝis en 1833 docento, en 1838 eksterorda kaj en 1839 orda profesoro en Tartu de kie li venis post retiriĝo profesia en 1858 al Lepsiko.

En ampleksa serio da komentoj pri libroj el la Malnova Testamento kaj la Nova Testamento (parte en la de Franz Delitzsch eldonita multvoluma kolekto »Biblischer Kommentar über das Alte Testament«) li daŭrigis ekde 1833 la metodojn de Ernst Wilhelm Hengstenberg. Inter la restantaj skribitaĵoj menciindas : »Der Tempel Salomos« (Tartu 1839); »Lehrbuch der historisch-kritischen Einleitung in die Schriften des Alten Testaments« (Frankfurto 1855); »Handbuch der biblischen Archäologie« (Frankfurto 1858–59).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 10. Leipzig 1907, p. 810 (tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712152
* GND: 119239213
* LCCN: n87144227
* VIAF: 59890007
* ISNI: 0000 0000 8386 8024
* SUDOC: 087988585
* NLA: 35736533
* BIBSYS: 90333968
* NKC: zmp2013762956
 |
**Carl Heinrich von WEIZSÄCKER** (naskiĝinta la 11-an de decembro 1822 en Öhringen, mortinta la 13-an de aŭgusto 1899 en Tübingen) estis germana teologo kaj politikisto. Lia frato estis la historiisto Julius Weizsäcker, lia filo la politikisto Karl von Weizsäcker.

Vivo
----

Post habilitiĝo en 1847 en Tübingen li iĝis en 1848 pastro kaj en 1851 kortega kaplano en Stuttgart - kaj en 1859 samloke supera konsistoria konsilito. En 1861 oni nomumis lin orda profesoro en Tübingen, en 1890 kanceliero kaj en 1894 ŝtata konsilisto.
Krom diversajn traktaĵojn por la inter 1856 kaj 178 de li kaj de göttingen-aj samideanoj eldonitaj jarlibroj »Jahrbüchern für deutsche Theologie« li verkis: »Zur Kritik des Barnabasbriefs« (Tübingen 1863); »Untersuchungen über die evangelische Geschichte« (Gotha 1864); »Lehrer und Unterricht an der evangelisch-theologischen Fakultät der Universität Tübingen von der Reformation bis zur Gegenwart« (Tübingen 1877) kaj »Das apostolische Zeitalter der christlichen Kirche« (Freiburg 1886); »F. Chr. Baur«, parolado (Tübingen 1892). Li ankaŭ publikigis tradukon de la Nova Testamento (en la 9a eldono Tübingen en 1906).

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 20. Leipzig 1909, p. 506-507, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Carl Heinrich von Weizsäcker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670624
* GND: 117308110
* LCCN: n86050000
* VIAF: 107535421
* ISNI: 0000 0001 1880 8858
* SUDOC: 05952183X
* BNF: 15531787d
* NKC: skuk0005871
 |