recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nicolas Fatio de Duillier** MRS (literumita ankaŭ kiel **Faccio** aŭ **Facio**; 16-a de Februaro 1664 – 10-a de Majo 1753) estis matematikisto, naturfilozofo, astronomo, inventisto, kaj religia kampanjisto. Naskiĝinta en Bazelo, Svisio, Fatio edukiĝis en la tiam-sendependa Respubliko Ĝenevo, antaŭ pasigi multon de sia vivo de plenkreskulo en Anglio kaj en Nederlando. Fatio estas konata pro sia kunlaborado kun Giovanni Domenico Cassini por la ĝusta klarigo de la astronomia fenomeno de la zodiaka lumo, pro la invento de la teorio de la gravito de Le Sage, pro sia forta asocio kun kaj Christiaan Huygens kaj Isaac Newton, kaj pro sia rolo en la kalkulpolemiko inter Leibniz kaj Newton. Li ankaŭ inventis kaj disvolvigis la unuan metodon por fabrikado de juvelmekanismoj por mekanikaj horloĝoj.

Elektita kiel Membro de la Reĝa Societo de Londono je aĝo de 24, Fatio neniam atingis la postenon kaj reputacion kiujn liaj fruaj atingoj kaj konektoj estis promesintaj. En 1706 li implikiĝis kun jarmilisma religia sekto, konata en Londono kiel la "francaj profetoj", kaj la venontan jaron li estis kondamnita al pilorio pro ribelo pro sia rolo en la publikigo de la profetaĵoj de Élie Marion, nome la estro de tiu sekto. Fatio veturis kun la francaj profetoj kiel misiisto, irante tiom for kiel Smirno antaŭ reveni al Nederlando en 1713, kaj finfine setliĝis en Anglio. Liaj ekstremaj religiaj kredoj damaĝis lian intelektulan reputacion, sed Fatio plue entreprenis teknologiajn, sciencajn kaj teologiajn esplorojn ĝis sia morto estante 89-jaraĝa.

Notoj
-----

1. ↑  Iliffe, Rob.  (2012) "Servant of Two Masters: Fatio de Duillier between Christiaan Huygens and Isaac Newton", *Newton and the Netherlands: How Isaac Newton was Fashioned in the Dutch Republic*. Amsterdam: Leiden University Press, p. 67–92. ISBN 978-90-8728-137-3.

Bibliografio
------------

* Wolf, R. (1862), "Nicholas Fatio van Basel.", Biographien zur Kulturgeschichte der Schweiz, 4: 67–86
* Domson, C. (1972), Nicolas Fatio de Duillier and the Prophets of London, Ayer Publishing, ISBN 0-405-13852-0


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746244
* GND: 118532049
* LCCN: n80139973
* VIAF: 52480802
* ISNI: 0000 0000 2518 197X
* SUDOC: 167604317
* BNE: XX5610094
 |
**Neila** [NEJla] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*, je la koincido kun la provinco Sorio (al kies Komarko Pinares ĝi estas krome atribuita) kaj Rioĥo.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
Placo.
Preĝejo de Sankta Maria.
Preĝejo de Sankta Mikaelo.
Blazondomo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 68,59 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 144 loĝantojn. Ĝi perdis 500 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 89 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Huerta de Arriba, Villavelayo (La Rioja), Mansilla de la Sierra (La Rioja), Huerta de Abajo, Quintanar de la Sierra, Regumiel de la Sierra kaj Duruelo de la Sierra. Temas pri montara areo kun loĝloko dividua en tr kvartaloj: nome San Miguel, La Pinilla kaj Santa María, en kies centro estas la ekfluejo de la rivero Najerilla [naĥeRIlja]. Por helpi la naturan konservadon oni deklaris la Naturan Parkon de la Glaĉeraj Lagetoj de Neila en 2008 (Leĝo 12/2008 de decembro).​

Historio
--------

Estis restaĵoj de rominaoj kaj visigotoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento ĉirkaŭ la jaro 966. La unua dokumenta mencio estas de 1125, nome pri la inaŭguro de la preĝejo de Sankta Mikaelo (romanika).

Dum la Mezepokoko ĝi apartenis al la *Alfoz* de Lara; en 1273 estis ĉefurbo de brutoŝoseo Cañada Real kaj havis reprezentanton en la instituvio por transmigra brutobredado *Honrado Concejo de la Mesta*. Ĝi prosperis dum jarcentoj pere de la komerco de lano. Atesto de tiu pasinteco estas la blazondomoj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), kaj brutobredado (iam ŝafoj, nun bovoj). Ludas gravan rolon lignoproduktado, ĉasado kaj minado.

Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj, ĉefe de la Natura Parko de la Glaĉeraj Lagetoj de Neila. Inter vidindaĵoj menciindas la du preĝejoj nome de Sankta Mikaelo kaj Sankta Maria, la blazondomoj, la pontoj, la pilorio kaj la groto kaj ekfluejo de la rivero Neila, poste Najerilla.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779729
 |
**Nikolao Pálffy**, hungare **Pálffy Miklós** [pAlfi MiklOŝ] estis grafo kaj militestro hungara.

Vivo
----

Li naskiĝis en Csábrágvarbók en la 10-an de decembro 1552. Li pasis 15 jarojn en kortego de la Habsburgoj en Vieno, kie li parolis gravajn lingvojn kaj studis juron kaj ankaŭ la militadon. En 1581 li iĝis barono kaj plenumis diversajn postenojn. En 1590 li iĝis estroj de fortikaĵo kaj Pozsony (reĝa departemento). Lia edzino estis Maria Fugger, kiu naskis 5 knabojn kaj 3 knabinojn.

Batalo kontraŭ la turkoj
------------------------

Li sukcese debutis ĉe Komárom kontraŭ la turkaj bataladoj. Poste sukcese defendis ministajn urbojn de Supra Hungarujo kaj venkis la turkojn en Pákozd. Pri la sukcesoj papo Klemento la 8-a taksis lin diligentulo.

Eksplodo de pordo de Győr komence de la sieĝo
Reokupo de Győr
En 1598 li faris grandan sukceson: li reokupis Győr-on, poste li iĝis grafo. 

tomboŝtono de Pálffy
Li mortis en Vöröskő en la 23-an de aprilo 1600 kaj solene entombiĝis en Pozsony. En Győr bronza skulptaĵo estas pri li.

* Nikolao Pálffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nikolao Pálffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ortodoksa katedralo Ĉieliro de Maria** (hungare Istenszülő elhunyta Nagyboldogasszony ortodox székesegyház) estas eklezia konstruaĵo en Budapeŝto (Hungario).

Historio
--------

En la 18-a jarcento jam multe da grekaj komercistoj vivis en Pest (urbo). Ili vizitis mesojn en Serba preĝejo Sankta Georgo (Budapeŝto), ekde 1784 jam en ĉiu dua dimanĉo estis greklingva meso. Baldaŭ kapacito de la preĝejo ne sufiĉis. pli, ol 600 da grekoj aĉetis lokon ĉe bordo de Danubo en 1790. La preĝejo estis preta en 1801. Miklós Ybl iomete trakonstruis la fasadon, samtempe li konstruis pintojn al ambaŭ turoj en 1873. Paŝo post paŝo la ortodoksuloj parte estis ankaŭ hungaroj, en 1931 la eklezio prenis la nomon "hungara", tamen la mesa lingvo restis la grka ĝis 1949. Dum sieĝo de Budapeŝto en 1945 la katedralo parte ruiniĝis, inter 1946-1949 la konstruaĵo iomete renoviĝis, en 1953 la fasado plibeliĝis. Post la 2-a mondmilito estreco de Konstantinopolo ĉesis, poste sekvis estreco de Moskvo. Pri tio okazis fina jura verdikto en 2005. En la 1970-aj jaroj kaj 1990-aj jaroj la katedralo estis renovigita escepte la turojn. Nuntempe lingvoj de la mesoj estas greka, hungara kaj eklezia slava.

Konstruaĵo
----------

La impona konstruaĵo situas laŭ la trotuaro inter aliaj domoj. La fasado estas simetria, escepte la mankantan turoparton. Meze funkcias la enirejo. Interne la vido estas simila, ol en aliaj ortodoksaj preĝejoj. Aparte menciindas la belega ikonostazo.

En la 2010-aj jaroj Vladimir Putin promesis rekonstruon de la mankhava turo.

Elektitaj pastroj
-----------------

* Feriz Berki

Fontoj
------

* oficiala paĝo hungare
* panorama movbildo

* La turoj en 2011La turoj en 2011
* Vido al la preĝejo en 1908Vido al la preĝejo en 1908
* La ikonostazoLa ikonostazo
* Parto de la ikonostazoParto de la ikonostazo
* Parto de la ikonostazoParto de la ikonostazo
* Meso en la katedraloMeso en la katedralo
**Nicolas Léonard Sadi Carnot** [karNO] naskiĝis la 1-an de junio 1796 en Parizo kaj mortis tie pro ĥolero la 24-an de aŭgusto 1832. Li estis fizikisto. Lia patro estis 
Lazare Carnot (1753-1823), sciencisto, oficiro kaj politikisto; kaj nimis lin Sadi por la Persa poeto Sadio de Ŝirazo (Carnot, Sadi, Reflection on the Motive Power of Fire, Dover, 1960, p. xi), kaj li ĉiam estis vokata per tiu ĉi tria sia nomo. 

Lia nevo Marie François Sadi Carnot (1837-1894) estis la prezidento de Francio (1887-1894).

Carnot trovis kaj formulis la duan leĝon de termodinamiko kaj priskribis universalan modelon de varmomaŝino, t. e maŝino, kiu transformas varmo-energion en alian formon de energio, ekz. movo-energion (komparu ciklo de Carnot).
Lia ĉefverko tiutema estas "*Réflexions sur la puissance motrice du feu*" (pensoj pri la mova povo de la fajro); ĝi aperis en 1824.
En ĝi li demonstris, ke por la efikeco de varmo-maŝino gravas nur la temperaturoj komenca (enira) kaj fina (elira), sed ne iuj detaloj de la procezo.

La laboro de Carnot estis bazo por la laboroj de Benoît Paul Émile Clapeyron (1799-1864), kiu donis al ĝi ekzaktan matematikan formon, kaj de Rudolf Clausius (1822-1888), kiu kompletigis kaj perfektigis ĝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Panteono de Parizo
* Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo

Referencoj
----------

1. ↑  Personensuche
2. ↑  Personensuche
3. ↑  Personensuche
4. ↑  Encyclopaedia Britannica

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37895
* GND: 118838067
* LCCN: n85800215
* VIAF: 44296404
* ISNI: 0000 0000 8122 3476
* LIBRIS: 181194
* SUDOC: 026767724
* BNF: 118952307
* NLA: 35969919
* NDL: 00435327
* BIBSYS: 90595476
* NKC: ola2002158459
* BNE: XX990764
 |
**Neknekulo** estas junulo kiu nek studas nek laboras. Ĉi-termino egalas al la angla akronimo NEET (*Not in education, employment, or training*). La akromino NEET estis unue uzata en la Unuiĝinta Reĝlando, sed ĝia uzo disvastiĝis al aliaj landoj kiuj inkluzivas Japanion, Sud-Koreion, kaj Tajvanon.

En la Unuiĝinta Reĝlando, la kategorio enhavas homojn kiuj aĝas de 16 ĝis 24; La subgrupo de neknekuloj kiuj aĝas 16-18 estas ofte de aparta fokuzo. En Japanio, la kategorio enhavas homojn kiuj aĝas 15-34 kaj nek laboras, nek dommastrumas, nek estas aliĝitaj en lernejo aŭ labor-rilata trejnado, kaj ne serĉas laboron.

Aliaj landoj
------------

En Hispanio, Meksiko, Argentino, kaj Urugvajo, krom aliaj hispanlingvaj landoj, la termino "ni-ni" ("nek-nek") iĝis popularan alternativan vorton de NEET. La termino signifas 'ni estudia, ni trabaja' ("nek studas, nek laboras"). En Brazilo, estas simila vorto "nem-nem".

La termino iĝis polemika temo en Meksiko, kie la registaro sentas ke homoj kiujn oni eble konsiderus neknekuloj pli verŝajne elektas aliĝi al la organizoj engaĝitaj en narkotaĵtrafiko por subteni siajn ekonomiajn kaj proprajn bezonojn, ol ili prenas dungon aŭ studas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neknekulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Carmen Pérez-Lanzac, *La apatía de un ‘nini’*, El País, Madrido, 2 NOV 2014, konsultita la 16an de julio 2015.  Pri tipa neknekulo
* Inma Zamora, ABC, Madrido, 04/02/2015, konsultita la 16an de julio 2015  Intervjuo al entreprenema neknekulo.
* Pri la uzado de la vorto en la hispana lingvo:  retejo fundeu, konsultita la 16an de julio 2015.
Du roluloj rigardante sin unu la alian en la pentraĵo de Caravaggio nome *La bonsortdiristo*
**Okulkontakto** estas formo de neparola komunikado, kiu okazas kiam "du personoj rigardas sin unu la alian al la okuloj sametempe."  Tiu kontakto povas transdoni sentoj kaj emociojn en maniero simila al tiu de vizaĝa esprimo, mimiko. Ĝi havas gravegan uzadon kaj en persona konduto kaj en socia konduto.

Stampita en la komencaj al mezaj 1960-aj jaroj, la termino venas el okcidenta civilizo por ofte difini iun agon kiel signifoplena kaj grava signo de fido, respekto, kaj socia komunikado. Male, se oni malakceptas rigardi aliulon al la okuloj, tio povas esti montro de subeco, timo, malkuraĝo ktp.

En la okcideno rekta kaj stabila okulkontakto estas konsiderata signo, ke la persono estas atenta, aŭskultanta kaj koncentriĝas pri la alparolo. Kontraste, en multaj kulturoj kiuj estas tradiciaj kaj forte hierarkiaj, ne kutimas rigardi en la okulojn kaj longedaŭra okulkontakto estas konsiderata malĝentila.

La kutimo kaj gravo de la okulkontakto varias inter la diversaj socioj, kaj tiele religiaj kaj sociaj diferencoj ofte ŝanĝas ties signifon ege grande. En kelkaj islamaj landoj rigardi al okuloj de virino povas havi alian signifon diferencan al tiu de neislamaj landoj.

La studado kaj fako pri la okulkontakto estas foje konata kiel *okulziko*.

Okulkontakto inter du junulinoj.
La ebloj komunikadi diversajn sentojn, informojn ktp. estas enorma per diversaj okulagoj: okulsignali, palpebrumi, fikse rigardadi, ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  "Eye contact". *Cambridge Advanced Learner's Dictionary.* Alirita la 14an de Majo, 2006.
2. ↑
3. ↑  Krueger (2008), [  p. 6]

* Kategorio Okulkontakto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nikos Anastasiades** (greke: Νίκος Αναστασιάδης; naskiĝis la 27-an septembro 1946) estas grekokipra politikisto, la ĉefo de la dekstra politika partio DISY (La Demokratia Kunveno) kaj la prezidonto de la Respubliko Kipro. En la prezidentaj elektoj de la 24-a de februaro 2013, li gajnis 57,48 % de la voĉoj.

Anastasiades estas juristo kaj la fondinto de la firmao Nikos Ĥr. Anastasiades kaj Asociitoj. Li diplomiĝis je leĝo ĉe la Universitato de Ateno kaj kompletigis postdiploman studadon je ŝipada juro ĉe University College en Londono (Universitato de Londono). Dum sia studado li estis ano de la Centra Koalicio, bazita en Ateno, kiun formis Georgios Andrea Papandreu.

Li elektiĝis en la Parlamenton en 1981, kaj gvidas sian partion ekde la 8-a de junio 1997. Anastasiades subtenis la Annan-planon en 2004, kvankam 61 % de lia partio ĝin malakceptis. Li anoncis planon malpliigi la konskripcion en Kipro al nur 14 monatoj dum la unuaj cent tagoj de lia prezidanteco, kaj deklaris sian intencon peti tuj por kipra membriĝo de NATO ekde 2013 (kiun lia antaŭulo, Dimitris Ĥristofias, vetois en 2011).

Lia edzino nomiĝas Andri Mustakudi kaj ili havas du filinojn.

Ligiloj
-------

* Retejo de Nikos Anastasiades Arkivigite je 2014-04-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 430285
* GND: 1105798917
* VIAF: 61145602450201360521
 |
**Nicole Elikolani Prescovia SCHERZINGER** [ŝercinger] (29-an de junio 1978 en Honolulu, Havajo) estas usona kantistino, dancistino, aktorino. Ŝi venas de rusaj, havajaj, filipinaj prauloj. Ŝi estas membro en la danca kaj muzika grupo *The Pussycat Dolls*. La nomo *Scherzinger* [ŝercinger] venas de la dua edzo de ŝia patrino. 

Ŝi aperis ĝis nun (2007) en la filmoj *Chasing Papi* kaj *Love Don't Cost a Thing*.

Nicole Scherzinger, decembro 2006

Vivo
----

Ŝi aktorludis dum la lernejaj jaroj, lukris iomete kiel modelo. Kiam rokbando de Travis Meeks *Days of the New* serĉis kantistinon, ŝi mallongtempe kunlaboris, sed poste ekstudis en universitato. La kunlaboritajn demoalbumojn aŭskultis produktisto Scott Litt kaj invitis ŝin al Los Angeles, por verkis duan albumon kun la bando. 

Ŝi iĝis en 2001 - danke al talent-serĉa programo - membro de la elstara bando *Eden's Crush*, kun kiuj ŝi faris la sukcesan debutan albumon *Popstars* kaj poste turneis kun 'N Sync kaj Jessica Simpson. La grupo *Eden's Crush* disvolviĝis baldaŭ kaj en 2002 dediĉis Scherzinger laboron por sia solokariero. 

Ŝi aliĝis en 2003 al *The Pussycat Dolls*, kiu serĉis gvid-kantistinon. Post la sukcesa albumo *PCD* kaj monda turneo, laboras la bando pri la dua albumo. 

### Solokariero

Ŝi laboris por sia soloalbumo kun i.a. Timbaland, Akon, Sean Garrett. Ŝia soloalbumo *Her Name Is Nicole* aperis en 2007 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221188
* GND: 135465656
* LCCN: no2005046439
* VIAF: 12604793
* ISNI: 0000 0000 5886 4515
* SUDOC: 158750799
* BNF: 151210836
* MBA: 0f7534a6-dc5f-46ca-a2e0-13d214cdd52b
* BIBSYS: 7069082
* NKC: osa2011670199
 |
*La informkesto prezentas malbonajn informojn!*

**Nelly Radóné Hirsch** [neli hirŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Radóné Hirsch Nelly** estis hungara ilustristo, pentristo, grafikisto. Ŝia nobela antaŭnomo estis *örményesi* [ormEnjeŝi], ŝia origina nomo estis *Hirsch Kornélia*, ŝia geedziĝa nomo estis (hungarsisteme) *Radóné Hirsch Nelly*.

Memportreto de Nelly Radóné Hirsch
Nelly Radóné Hirsch en 1915
Hirsch Kornélia  Arkivigite je 2018-07-31 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis en 1871 en unu el urboj, kie nun Budapeŝto etendiĝas, ŝi mortis la 30-an de junio 1915 en Vieno (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Hirsch Kornélia studis pentradon en Budapeŝto kaj Berlino. Ŝia majstro estis Bertalan Székely. Post siaj studoj ŝi estis konata ilustristo de Vasárnapi Ujság. Ŝi ilustris ankaŭ librojn de Zsigmond Kemény kaj Pál Gyulai. Dum la 1-a mondmilito ŝi donacis monon al la vunditaj soldatoj. Pri la geedziĝo kaj la frua morto mankas informoj.

Ekspozicioj
-----------

* Arthalo Budapeŝto plurfoje

Elektitaj ilustraĵoj
--------------------

* Vilmos FraknóiVilmos Fraknói
* Mór WahrmannMór Wahrmann
* István KárolyiIstván Károlyi
* József KatonaJózsef Katona
* Pál SzemerePál Szemere
* Pál GyulaiPál Gyulai
* Jácint RónayJácint Rónay
* Imre HenszlmannImre Henszlmann
* Géza AntalGéza Antal
* lajos Lánglajos Láng
* Géza TelekiGéza Teleki

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo

* Kategorio Nelly Radóné Hirsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615568
 |
**Nicolás Fernández de MORATÍN** (naskiĝis en Madrido la 20-an de julio 1737, mortis samloke la 11-an de majo 1780) estis hispana poeto, prozisto kaj dramaturgo, patro de la ankaŭ dramaturgo Leandro Fernández de Moratín.

Naskiĝis en Madrido, el familio de asturia deveno. Li studis ĉe la jezuitoj en Calatayud kaj poste en la Universitato de Valadolido. Li iĝis advokato en Madrido kaj membro de la babilrondo *Fonda de San Sebastián*, kie ĉeestis ankaŭ José Cadalso, Tomás de Iriarte kaj Ignacio López de Ayala. Li estis membro ankaŭ de la Reĝa Ekonomika Societo de Amikoj de la Lando de Madrido, kaj de la Roma Akademio Arkadoj. Ekde 1773 li profesoris pri Poetiko en la Imperia Lernejo de Madrido.

En 1764, por publikigi siajn versojn, aperigis la gazeton *El poeta* (la poeto). Venontjare publikis etendan pedagogian poemon pri ĉastemaro titolita *La Diana o arte de la caza*. Probable komence de la venonta jardeko li komponis alian pedagogian poemon, de satiraj nuancoj, nome *Arte de las putas* aŭ *Arte de putear* (arto pri ĉiesulinoj aŭ de ĉiesuli), kiu cirkulis manuskripte, kaj estis publikita la unuan fojon en 1898, pli ol cent jarojn post lia morto.

Liaj teatraĵoj estas komedio, *La petimetra* (1762), kaj tri tragedioj: *Lucrecia* (1763), *Hormesinda* (1770) kaj *Guzmán el Bueno* (1777). Lia koncepto pri teatro, ene de la idealoj de la novklasikismo, estis lernejo de etika formado, kaj li partoprenis en la tiamaj polemikoj pri la hispana klasika teatro per tri broŝuroj nome *Desengaños al teatro español* (1762–3).

Li verkis pri taŭrludado kaj epigramojn.

Notoj
-----

1. ↑  Por la tuta ĉapitro José Miguel Caso González, "Nicolás Fernández de Moratín", en *Historia y Crítica de la Literatura Española* zorge de Francisco Rico, "Ilustración y Neoclasicismo" zorge de José Miguel Caso González, Crítica, Barcelono, 1983, paĝoj 192-205. Krom José Miguel Caso González, "De la Academia del Buen Gusto a Nicolás Fernández de Moratín", paĝoj 206-212, kaj John Dowling kaj Maurizio Fabbri, "Lo épico: *Las naves de Cortés destruidas*", paĝoj 213-220.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nicolás Fernández de Moratín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Arte de las putas* (kompleta teksto en la hispana) ĉe Biblioteca Virtual Cervantes
* *La petimetra* (kompleta teksto en la hispana) ĉe Biblioteca Virtual Cervantes


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 442136
* GND: 12360799X
* LCCN: n79063574
* VIAF: 24853607
* ISNI: 0000 0001 0880 3500
* SUDOC: 085869422
* BNF: 146150187
* NKC: kup20030000026851
* BNE: XX1026439
 |
Nintendo Entertainment System
**NES** (**Nintendo Entertainment System**) aŭ **Famicon** (**Family Computer**) estas videoludilo kreita de la firmao Nintendo. La 8-bita videoludilo estas daŭrigo de Famicom kaj havis pli komputilan aspekton. **NES** estis prezentita en 1985, sed vasta vendo estis lanĉita en februaro de 1986. Ekzistis du variantoj de komplektado. La unua (249 $) havis *R.O.B.* (*Robotic Operating Buddy*) - robotoaspekta ludkontrolilo, uzata en ludoj, du ordinarajn ludkontrolilojn, ludan lumpistolon *Zapper* kaj ludojn *Gyromite* (por *R.O.B.*), *Duck Hunt* kaj *Super Mario Bros*. La dua kostis 199 $ kaj havis nur ludkontrolilojn kaj *Super Mario Bros*. Interalie dank'al **NES** stirkruceto ĉe ludkontroliloj iĝis *defakta* normo por ĉiuj videoludiloj. Post krizo de 1983 j vendado estis komplika kaj *Nintendo* eĉ promesis al vendistoj aĉeti ĉiujn nevenditajn videoludilojn. Tamen ĉiuj timoj estis vanaj - dum jaro estis venditaj 20 milionoj da videoludiloj, dekoble plimulte ol ĉiuj videoludiloj sume. Krom aparatoj *Nintendo* fabrikis ludkartoĉojn, sed en 1988, pro manko de ĉipoj, permesis la produktadon al aliaj firmaoj. Pro premo de 16-bitaj videoludiloj (ekz TurboGrafx-16 aŭ Sega Megadrive) *Nintendo* ekproduktis novan videoludilon Super NES. Sume en mondo estis venditaj proksimume 65 milionoj da videoludiloj **NES** fare de *Nintendo* kaj proksimume 500 milionoj. Oni opinias, ke **NES** estas la plej populara videoludilo en la historio de komputilaj ludoj. Krom originalaj videoludiloj oni produktis amasegon de klonoj ekz Dendy, Kenga, Bitman.

Teĥnika priskribo de **NES**
----------------------------

* procesoro: 8-bita ico Ricoh kun kerno MOS Technology 6502 kaj DMA-kontrolilo, frekvenco 1,79 MHz (NTSC) kaj 1,66 MHz (PAL);
* memoro: 2 KB ĉefmemoro el kiuj 256 B estas destinataj por sprajtoj kas 28 B por koloroj, kapacito de ludkartoĉoj 8 KB;
* vidiga sistemo: grafika pereferia procesoro Ricoh kun frekvenco 5,37 MHz (NTSC) aŭ 5,32 MHz (PAL), 256x240 (PAL) kaj 256x224 (NTSC);
* sonsistemo: 5-kanala cifereca-analoga transformilo kun kanalo de delta-modulado DMC.

* Kategorio Nintendo Entertainment System en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nemesdéd** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. Nemes signifas: nobelo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 27 km²
* Koordinatoj: 46° 26′ N 17° 14′ O﻿ / ﻿46.43 °N, 17.24 °O﻿ / 46.43; 17.24 (mapo)Koordinatoj: 46° 26′ N 17° 14′ O﻿ / ﻿46.43 °N, 17.24 °O﻿ / 46.43; 17.24 (mapo)
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 8722
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Nemesdéd situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Zalakaros troviĝas 20, Nagykanizsa 24, Marcali 26, Csurgó 28, Nagyatád 29 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 en formo *"Ded"*. Longe loĝis tie nur nobeloj, tial la loknomo plilongiĝis per "nemes". En 1846 Nemesdéd ricevis la titolon kampurbo. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo
* kalvinana preĝejo de 1826

Famuloj
-------

En Nemesdéd naskiĝis lutisto kaj filmaktoro László Nyers.

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.vendegvaro.hu

* Kategorio Nemesdéd en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nemesnádudvar** (nemeŝnAdudvar), germane **Nadwar** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Baja. La loknomo signifas: nobelo-kano-korto.

Vilaĝdomo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 59 km²
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 6345
* Telefonprefikso: 79

Situo
-----

Nemesnádudvar situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Baja. La lasta troviĝas 22 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1432 en formo *Nádudvar*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En la 18-a jarcento alvenis serboj kaj slovakoj, baldaŭe germanoj kaj hungaroj. En 1947 la germanoj estis deportitaj, alvenis rifuĝintaj hungaroj el Jugoslavio kaj Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Hajós-Vaskút. Krom la vinkulturo la loĝantoj okupiĝas pri produktadoj de lignaĵoj.

Kulturdomo

Vidindaĵoj
----------

* postbaroka katolika preĝejo omaĝe al Serpa Beata Damo de 1806
* vilaĝomuzeo
* vico da vinkeloj

Famuloj
-------

En Nemesnádudvar naskiĝis Katalin Hollósy (grafikisto).

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Serbio Ada, Serbio
* Germanio Neibsheim, Germanio

Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Balatonudvari | Bánudvard | Bárdudvarnok | Kisudvarnok | Méhészudvarnok | Nagyudvarnok |
| Nádudvar | Nemesnádudvar | Pécsudvard | Sárrétudvari | Somogyudvarhely | Sopronudvard |
| Szécsudvar | Székelyudvarhely | Szőllősudvarnok | Torontáludvar | Udvar | Udvard |
| Udvarfalva | Udvari | Udvarnok | Udvarszállás | Újudvar |  |
La **Nipkov-disko** estas aparato, elpensita de Paul Gottlieb Nipkow (1860-1940) por transformi bildojn al bilderoj por poste rekunigi ilin aliloke.

Nipkow patentigis mekanikan televidilon en 1883. Ĝi havis la saman principon kiel ĉe la hodiaŭa televidilo: ĝi erigis la bildon al vicoj kaj tiujn vicojn al bildopunktoj. Li volis transformi lumon de la bilderoj al elektra signalo, ĉe la riceva stacio reen al bilderoj, bildoj. La diserigon kaj la rekunigon ĝi volis realigi per la mekanika aparato, la t.n. Nipkov-disko. Sur la Nipkov-disko estas truoj en spirala vojo, tiom da truoj, je kiom da vico ni volas disigi la bildon. Komence superkuras la bildon la plej supra truo, tio estos la unua vico. Poste sekvas la dua truo kaj tiel plu ĝis la plej suba truo ĉe la bildosubo. Malantaŭ la disko, li volis uzi lumsensan selenĉelon, kiu transformas la lumimpulsojn al kurentaj impulsoj. La ricevilo estas same Nipkov-disko, kiu same, precize turnas kun disko de la sendilo, malantaŭ kiu eklumas lumigilo kun tia forto, kian lumforton havas la tastita bildero.

La Nipkov-disko ne disvastiĝis pro la malbona bildoformigo, teknikaj malfacilaĵoj. La Nipkov-diskoj malaperis de sur la merkato fine de la 1930-aj jaroj, kiam aperis la katodtubaj televidiloj.

Oni uzas principon de Nipkov-diskoj kelkfoje ĉe kosmosondiloj kaj ĉe kunfokusa mikroskopo, elpensita de Mojmir Petran.

* Kategorio Nipkov-disko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Omar Abu Omar – jordana batalemulo vivanta en Britio.*
**Hassan Mustafa Osama Nasr,** konata kiel **Abu Omar** (naskiĝis en 1963), estas egipta klerikulo kiu vivis en azilo, en Italio post kiam lia islama organizaxjo estis deklarita neleĝa en la 1980-aj jaroj. La 17-an de februaro de 2003, li estis forrabita kiam li promenis al sia moskeo en Milano.

Dek tri monatojn poste, li telefonis el Egipto al sia familio kaj al amikoj. Nasr plendis, ke lin kaptis usonaj agentoj kaj li estis liverita en Egiptio, kie oni turmentis lin. Post tiuj telefonvokoj, li estis denove arestita kaj neniu sciis pri li.

En junio de 2005, itala juĝisto Guido Salvini proklamis skriban ordenon por aresto de 13 personoj, onidire agentoj de CIA.

Laŭ juĝejaj dokumentoj, Nasr estis kaptita kaj liverita al itala-usona aerbazo ĉe Aviano kaj flugis al Ramstein, Germanio, poste al Egiptio.

Egipto rifuzis doni informojn pri kie-eco de Omar.

* Kategorio Osama Mustafa Hassan Nasr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 46716
* LCCN: n2010033119
* VIAF: 121087088
* SUDOC: 192321544
 |
Restaĵoj de Di-statuoj sur la Nemrut-monto
La **Nemrut-monto** (turke *Nemrut Dağı*, kurde *Çiyayê Nemrûd*; armene նեմրութ) estas monto en orienta parto de Turkio, proksime de Adıyaman. La monto altas 2134 metrojn.

Oni povas vidi sur la monto statuojn de diversaj grekaj kaj persaj Dioj, ekz. tiun de Heraklo, Zeŭso, Orosmasdes, Apolono aŭ Mitrao. Tie troviĝas ankaŭ tombomemoraĵo de reĝo Antiochus Teos, kio estas 8-9 metrojn alta statuo kun du leonoj kaj du agloj. Sur la montosupro videblas ankaŭ multaj statuaj restaĵoj, kiuj figurigas la persajn kaj makedonajn antaŭulojn de Antiochus.

La statuoj havas karakterizajn grekajn mienojn, sed portas persajn vestaĵojn kaj la harara stilo estas same persa. Sur unu restaĵo oni povas vidi konstelacion de steloj kaj planedoj, kies situo donas la konstruan tempon je 7-a de julio 62 a.K.. Laŭ esploroj, oni uzis la areon por astronomiaj kaj religiaj celoj.

La tombon malfermis en 1881 germana inĝeniero Karl Sester, sed oni ne trovis tombejon de Antiochus.

La Nemrut-monto ekde 1987 aperas sur la listo de mondaj heredaĵoj de UNESCO.

*vidu ankaŭ Nemrut-vulkano*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 376996
* NKC: ge794855
 |
Nissan Leaf
**Nissan LEAF** (Leading, Environmentally Friendly, Affordable, Family Car) estas elektra aŭtomobilo de produkta firmao Nissan, kiu estis unuafoje publike prezentita en aŭgusto de 2009 en Yokohama. La aŭtomobilo estas produktata – laŭ la planoj – en serio ekde 2010 kaj surmerkatigota en Usono kaj Japanio, kaj ekde 2012 ankaŭ en Eŭropo.

Ĝi havas 5 sidlokojn, maksimuman rapidon de 140 km/h kaj atingopovon de 160 km. La dimensioj (longo, larĝo, alto) estas 4.445, 1.770 kaj 1.550 mm, la aksodistanco 2.700 mm. La motora povumo estas 80 kW, la maksimuma turnomomanto 280 Nm. La veturilo tiel apartenas al la malgrandaj familiaj aŭtomobiloj.

La litio-jona akumulatoro konsistas el 48 blokoj – evoluigita kun NEC Corporation – kaj konservas energion ĝis 24 kWh. La ŝarga tempo estas maksimume 8 horoj je 230-V-a elektra reto. La rapida ŝargo povas okazi ĝis 80 % de la kapacito je konekto al 400-V-a trifaza alterna kurento kaj daŭras nur 30 minutojn.

*LEAF* estas la unua elektra veturilo de Nissan, se oni ne kalkulas aŭtomobileton Nissan Hypermini produktitan de 1997 ĝis 2001 en eta nombro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nissan LEAF en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo Arkivigite je 2011-09-30 per la retarkivo Wayback Machine japane angle
Pri la komunumo
---------------

 **Oberwil-Lieli** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2084 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Domgrupo en Oberwil
Gastejo Hirschen en Lieli
La komunumo Oberwil-Lieli konsistas el la du vilaĝoj Oberwil kaj Lieli. Ĝi situas sur la monteto *Holzbirrliberg* super la valo de la rivero Reuss. Oberwil situas je alteco de 530 metroj s.m. kaj nordoriente de ĝi iomete pli alte troviĝas Lieli sur alteco de 590 m s.m. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 674 m s.m. en la arbaro *Oberholz* kaj la plej malalta punkto je 450 m en loko kun la nomo *Halden*. Pro la proksimeco al Zuriko, la komunumo praktike apartenas al ties aglomeraĵo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Oberwil-Lieli limas en nordo al Berikon, en nordoriento al Birmensdorf (Kantono Zuriko), en oriento al Aesch ZH (Kantono Zuriko), en sudoriento al Arni, en sudo al Unterlunkhofen, kaj en okcidento al Zufikon.

Trafiko
-------

Vilaĝpreterpasejtunelo sub Lieli
Oberwil-Lieli estas konektita per poŝtaŭtolinio de la stacidomo de Bremgarten al Zuriko-Wiedikon al la publika trafikreto.

Ek de somero 2009 oriente de Lieli apud Birmensdorf troviĝas rekta alveturejo al la svisa aŭtovojo A3, kiu tra la Uetliberg-tunelo konektas la komunumon rekte kun la centro de Zuriko, kiu tiel atingeblas aŭte en malpli ol 10 minutoj.

Ĉar la malfermo de la nova aŭtovojo allogas multe da trafiko oni konstruis sub Lieli tunelon por preterpasi la vilaĝon.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberwil datiĝas el la jaro 1040 kiel *Willare*.

En la jaro 1908 Lieli estis integrita al Oberwil pro bankrotiĝo kontraŭ la volo de ĝia loĝantaro per kantona verdikto. Nur ek de la jaro 1984 la komunumo portas la duoblan nomon Oberwil-Lieli.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Oberwil
* Aliaj lokoj kun la nomo Lieli

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberwil-Lieli
* Oberwil-Lieli en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Oberwil-Lieli**
  

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
Enrico Fermi kaj lia esplorista grupo (nome Knaboj de Via Panisperna) en la korto de la Romuniversitata Instituto de Fiziko en Via Panisperna, ĉirkaŭ 1934. El maldekstro dekstren: Oscar D'Agostino, Emilio Segrè, Edoardo Amaldi, Franco Rasetti kaj Fermi.
**Oscar D'Agostino** (29a de aŭgusto 1901 – 16a de marto 1975) estis itala kemiisto kaj unu el la tiel nomitaj *Knaboj de Via Panisperna*, nome grupo de junaj sciencistoj estritaj de Enrico Fermi: ĉiuj el ili estis fizikistoj, escepte D'Agostino, kiu estis kemiisto.

En 1934 li kontribuis al la eksperimento de Fermi (kio havigis al Fermi eblon atingi la Nobel-premion en 1938) por montri la proprecojn de malrapidaj neŭtronoj. Tio kondukis al la malkovro de la nuklea fisio, kaj poste al la konstruado de la unua atombombo.

Bibliografio
------------

* itale O. D'Agostino: *Il chimico dei fantasmi*. Mephite, 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* itale Enrico Fermi kaj la Knaboj de Via Panisperna Arkivigite je 2021-02-20 per la retarkivo Wayback Machine el la Muzeo de Fiziko de la Universitato 'Sapienza' de Romo
* itale Il chimico dei fantasmi


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675139
* LCCN: no2003120418
* VIAF: 249044737
* ISNI: 0000 0003 8588 4484
 |
**Nenormiga dialekto**, **nenorma dialekto** aŭ **regiona dialekto**, estas dialekto aŭ lingvovario kiu historie ne profitis el la institucia subteno kiun havas norma dialekto.

Kial ajna dialekto, nenorma dialekto havas interne koheran sistemon de gramatiko. Ĝi povas esti asocia kun partikulara enhavo de vortotrezoro, kaj parolata uzante varion de akĉentoj, stiloj, ĵargonoj kaj lingvotavoloj. Kiel usona lingvisto John McWhorter priskribas nombrajn dialektojn parolitajn en Suda Usono dum la komenco de la usona historio, kiel la plej frua Afrikusona angla lingvo, "la ofte nenorma parolmaniero de sudaj blankaj plantistoj, nenormaj Britaj dialektoj de dungitaj servistoj, kaj Karibiaj dialektoj, [...] estis nenormaj sed ne subnormaj." Alivorte, la adjekto "nenorma" ne estu komprenita kiel la fakto ke la dialekto estas esence neĝusta, malpli logika aŭ alimaniere malsupra, nur ke ĝi ne estas la socie perceptita normo aŭ ĉeftendenco por publika parolado (kvankam ĝi povus esti miskomprenita kiel la rezulto de socie instigite raciigita). Fakte, lingvistoj konsideras ĉiujn nenormajn dialektojn kiel gramatike kompletaj variaĵoj de lingvo. Inverse, eĉ kelkaj prestiĝaj dialektoj povas esti konsiderataj nenormaj.

Kiel lima okazo, nenorma dialekto eĉ povas havi sian propran verkitan formon, kvankam oni povas kompreni, ke la ortografio estas nestabila kaj/aŭ nerajtigita, kaj ke ĝi ne estas konsistanta kaj/aŭ oficiale subtenita fare de registaro aŭ edukaj institucioj. La plej elstaraj ekzemploj de nenormaj dialektoj en skribado estus nenorma fonemeca literumado de reportita parolmaniero en literaturo aŭ poezio (ekz. la publikaĵoj de la jamaika poeto Linton Kwesi Johnson) kie ĝi estas foje priskribita kiel "okul-dialekto".

Notoj
-----

1. ↑   Fodde Melis (2002), p. 36
2. ↑   Wolfram & Schilling-Estes (1998), p. 13–16
3. ↑   Trudgill, Peter (1999). "Standard English: what it isn't". En Bex, T.; Watts, R.J. (eld.). Standard English: The Widening Debate. London: Routledge. pp. 117–128. Arkivita el la originalo en 21a de marto 2009.
4. ↑   McWhorter (2001), p. 152
5. ↑   Mesthrie (1994), p. 182

Bibliografio
------------

* Wolfram, Walt; Schilling-Estes, Natalie (1998). American English: dialects and variation. Malden, Mass.: Blackwell.
* McWhorter, John H. (2001). Word on the Street: Debunking the Myth of a "Pure" Standard English. Basic Books.
* Fodde Melis, Luisanna (2002). Race, Ethnicity and Dialects: Language Policy and Ethnic Minorities in the United States. FrancoAngeli. ISBN 9788846439123.
* Mesthrie, Rajend (1994). Standardisation and variation in South African English. pp. 181–201. Retrieved 2019-05-16.
* Fasold, Ralph (2006) "The politics of language." In R.W. Fasold and J. Connor-Linton (eds) An Introduction to Language and Linguistics. pp. 371-400. Cambridge: Cambridge University Press.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689292
 |
Pri la komunumo
---------------

**Oberwil** estas urbo kaj
komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 10368 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Oberwil situas 5 kilometrojn sude de la urbo Bazelo en la tiel nomita *Leimenvalo* ĉe la bordo de la rivero Birsig kaj la orienta deklivo de la monteto *Bruderholz*, sur kiu situas la kantona malsanulejo de Kantono Bazelo Kampara.

Trafiko
-------

Bottmingen estas per la tramlinioj 10 kaj 17 de Baselland Transport AG kaj diversaj buslinioj bone konektita al la loka trafikreto de la regiono Bazelo. Dank al tiu-ĉi bona trafiksituacio la loĝantaro dum la lastaj jaroj enorme kreskis, kaj la iama kampara vilaĝo Oberwil transformiĝis al urbo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberwil datiĝas el la jaro 1102 kiel *Oberuuilre*.

Jam ĉirkaŭ la jaro 1000 post Kristo Oberwil fariĝis posedaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Ĝis la reformacio Oberwil estis unu el la tiel nomitaj *7 liberaj komunumoj*. Pro la civitanrajto de Bazelo la komunumo reformaciiĝis en la jaro 1525, sed ĝi estis rekatolikigita de la episkopo en la jaro 1598. Ĝis la Franca Revolucio en la jaro 1792 ĝi nun apartenis al la Princepiskopejo Bazelo. Dum kelkaj monatoj Oberwil formis parton de la Raŭraĥa Respubliko, kaj ek de 1793 ĝi apartenis al Francio. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis Oberwil al la malnova Kantono Bazelo kaj post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1833 Oberwil apartenas al Kantono Bazelo Kampara.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Oberwil

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Oberwil BL en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo Oberwil
* Oberwil en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Oberwil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Arlesheim |
| --- |
| ArlesheimArlesheimAesch  •  Allschwil  •  **Arlesheim**  •  Biel-Benken  •  Binningen  •  Birsfelden  •  Bottmingen  •  Ettingen  •  Münchenstein  •  Muttenz  •  Oberwil  •  Pfeffingen  •  Reinach  •  Schönenbuch  •  Therwil | Arlesheim |

 |
**Oscar DICKSON** [**dik**son] (naskiĝis la 2-an de decembro 1823 en Göteborg; mortis la 6-an de junio 1897 sur Almnäs-kastelo ĉe urbo Hjo) estis sveda magnato, mecenato de la polusa esplorado. Siatempe li estis konsiderita la plej influhava svedo.

Dickson estis partnero en entrepreno, kiu posedis ŝipojn kaj segejojn. La segejon de Baggböle estris James Dickson juna, kiun oni akuzis en 1850 - sensukcese - je hakado de reĝaj arbaroj (do prilaboro de ŝtelitaj arboj). Tiu segejo havis en tiu regiono fakte monopolon je aĉeto de la flositaj arbotrunkoj.

Dickson, kune kun reĝo Oskaro la 2-a de Svedio-Norvegio kaj Aleksander Sibirjakov, estis la patrono de kelkaj arktaj ekspedicioj en la 19-a jarcento. Li sponsoris esplorvojaĝojn de Adolf Erik Nordenskiöld al la kanada kaj la rusa arkto kaj Gronlando, kaj ankaŭ apogis polusan vojaĝon de Fridtjof Nansen sur Fram.

Kiel arkta entuziasmulo, Oscar Dickson kontribuis plurajn gravajn polusajn entreprenojn inter la jaroj 1860 kaj 1900. Dickson iĝis barono en 1885 fare de reĝo Oskaro. Dickson estis membro de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj ekde 1878.

Laŭ li oni nomis la rusan insulon Dikson kaj Dickson-landon kaj Dickson-fjordon sur Spicbergo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 589046
* GND: 117633577
* VIAF: 61851970
* ISNI: 0000 0000 5393 7711
* LIBRIS: 303295
* SUDOC: 237429934
* BNF: 15351351c
 |
**Geologiaj periodoj** (simpligita)  
**k**omenco Antaŭ Nuno kaj **l**ongo de daŭro en mil. da jaroj (rondumitaj al entjeroj)| **eono** | **erao** | **periodo** | **p** | **d** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  fanerozoiko  |  kenozoiko  | kvaternaro | 3 | 3 |
| neogeno | 23 | 20 |
| paleogeno | 66 | 43 |
|  mezozoiko | kretaceo | 145 | 79 |
| ĵurasio | 201 | 56 |
| triaso | 252 | 51 |
|  paleozoiko | permio | 299 | 47 |
| karbonio | 359 | 60 |
| devonio | 419 | 60 |
| silurio | 443 | 24 |
| ordovicio | 485 | 42 |
| kambrio | 541 | 56 |
| proterozoiko | 2500 | 1959 |
| arĥaiko | 4000 | 1500 |
| hadaiko | 4600 | 600 |

**Neogeno** estas geologiaj periodo kaj sistemo por la geologia temposkalo de la Internacia Komisiono pri Stratigrafio (IKS) starte antaŭ 23.03 ± 0.05 milionoj da jaroj kaj fine antaŭ 2.588 milionoj da jaroj. Ĝi estas la dua periodo en Kenozoiko, sekvas al Paleogeno kaj estas sukcedata de Kvaternaro. Neogeno estas subdividata en du epokoj, la pli supra Mioceno kaj la pli posta Plioceno.

Neogeno kovras ĉirkaŭ 20 milionoj da jaroj. Dum tiu periodo, mamuloj kaj birdoj pluevoluis la pli modernaj formoj, dum aliaj vivogrupoj restis relative senŝanĝe. Fruaj homedoj, prahomoj, aperis en Afriko. Okazis kelkaj kontinentaj movoj, el kiuj plej grava estus la konekto de Norda kaj Suda Ameriko ĉe la Istmo de Panamo, malfrue en Plioceno. Tio fortranĉis oceanajn fluojn inter Atlantiko kaj Pacifiko, kaŭzante klimatajn ŝanĝojn kaj kreante la aperon de la Golfa Marfluo. La tutmonda klimato malvarmiĝis konsiderinde laŭlonge de Neogeno, fine en serio de kontinentaj glacialojn en la venonta Kvaternaro.

* Kategorio Neogeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Objektema Paskalo** estas aldonaĵo de Paskalo por aldoni al la lingvo objekteman programadon. Ekzistas pluraj dialektoj nomataj objektema Paskalo, sed la termino kutime temas pri la dialekto de Delphi (la grafika programilo de Embarcadero Technologies).

La unua dialekto de objektema Paskalo estis kreita de Apple Computer kun kunlaborado de Niklaus WIRTH. Pli malfrue Apple sendis al ANSI skizon por malsama dialekto, kiu
neniam normiĝis. Tamen la dialekto de Delphi estas bazita sur (sed malsama ol) tiu skizo.
La lasta versio, Delfio 2009, uzas unikodon.

Jen estas ekzemplo de objektema Paskalo (de Delphi):

```
 program Ekzemplo;
 type
 TAuto = class
 private
 FJaro: integer;
 FKoloro: String;
 function AkiriJaron: integer;
 function AkiriKoloron: String;
 public
 property Jaro: integer read AkiriJaron write FJaro;
 property Koloro: String read AkiriKoloron write FKoloro;
 end;
 var
 Auto: TAuto;
 function TAuto.AkiriJaron: integer;
 begin
 AkiriJaron := FJaro
 end;
 function TAuto.AkiriKoloron: String;
 begin
 AkiriKoloron := FKoloro
 end;
 begin
 Auto := TAuto.Create;
 Auto.Jaro := 2005;
 Auto.Koloro := 'Verda';
 WriteLn('Jaro: ', Auto.Jaro);
 WriteLn('Koloro: ', Auto.Koloro);
 Auto.Free
 end
 .

```

Modernaj tradukiloj inkluzivas Embarcadero Delphi Arkivigite je 2013-06-24 per la retarkivo Wayback Machine (Delfio), Free Pascal Arkivigite je 1999-01-25 per la retarkivo Wayback Machine (Libera Paskalo) kaj Virtual Pascal (Virtuala Paskalo), inter aliajn.

* Kategorio Objektema Paskalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Oscar Nathan STRAUS** [**os**kar ŝtr**aŭs**] (naskiĝis la 6-an de marto 1870, mortis la 11-an de januaro 1954) estis viena komponisto de operetoj kaj filmomuziko, inter aliaj ĝenroj. Hodiaŭ li estas plej vaste konata pro siaj verkoj *Ein Walzertraum* ("Valsosonĝo") kaj *Der tapfere Soldat* ("La ĉokolada soldato"), kvankam li ankaŭ komponis pli ol 500 ĉambromuzikajn komponaĵojn, orkestrajn verkojn, kaj ĥorverkonj.

Komence lian nomon oni literumis "Strauss", sed li baldaŭ ŝanĝis ĝin al "Straus", por ke la publiko ne kredu, ke li estas ano de la fama muzikema familio de Johann Strauss.

Straus studis muzikon en Berlino sub Max Bruch, kaj iĝis dirigento ĉe la Überbretti kabaredo. Poste li reiris en Vienon kaj komencis verki operetojn, post nelonge iĝante grava konkurencanto al Franz Lehar. Dum la nazia okupado de Aŭstrujo Straus forkuris Parizon, kaj post tio al Holivudo.

Post la dua mondmilito li revenis al Eŭropo. Li enloĝiĝis en Bad Ischl, kie li mortis en 1954.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Listo de verkoj fare de Oscar Straus
* angle Libere alirebla muziko de Straus ĉe IMSLP


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 397113
* GND: 11875582X
* LCCN: n81003162
* VIAF: 71579448
* ISNI: 0000 0001 1574 1539
* LIBRIS: 299738
* SUDOC: 03447174X
* BNF: 139001174
* MBA: cec7f5fe-5dee-4258-af3e-3bb1e469444b
* NKC: jn20010602490
* BNE: XX4603922
 |
Kemia strukturo de nitroglicerino
**Nitroglicerino** (aŭ **glicerina trinitrato**) estas nitrat-acida estero de glicerino (tiel la **ĝusta nomo** estus **glicerintrinitrato**, ĉar ĝi estas estera kaj ne nitro-kombinaĵo). Ĝi estas senkolora, venena, en akvo nesolvebla likvo. Nitroglicerino estas produktata el nitrata acido kaj koncentrita fumanta sulfura acido. Ĝi brulas kviete, sed je bato eksplodas.

Nomo
----

Laŭ historia respekto oni uzas la nomon "Nitroglicerino", laŭ moderna korekta normado la nomo estas glicerina trinitrato.

Produktado
----------

Oni produktas el ĝi diversajn eksplodaĵojn (dinamito, eksploda gelateno). La nomo
dinamito estis de Alfred Nobel.

Uzo
---

Ĝi estas uzata en terapeŭtiko kontraŭ *angina pectoris*.

Vidu ankaŭ
----------

* Ascanio Sobrero
* Alfred Nobel kaj dinamito
* Eksplodaĵo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nitroglicerino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eksplodaĵo fariĝas medikamento - Historio de nitroglicerino: 5 paĝoj germane *Ein Sprengstoff wird Medikament - Entdeckungsgeschichte des Nitroglycerins.*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Niederhasli (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Niederhasli** estas komunumo en la distrikto Dielsdorf, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 8067 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Lago de Mettmenhasli
Niederhasli situas en la Glattvalo ĉe la eniro al la valo *Wehntal* inter Dielsdorf ZH kaj Rümlang. Ĝi apartenas al la regiono de la Zurika Unterlando. Al la komunumo apartenas ankaŭ al municipoj *Oberhasli ZH*, *Mettmenhasli*, *Nassenwil*, la setlejoj *Kastelhof*, *Steinacker* kaj pluraj izolitaj bienoj.

Trafiko
-------

Stacidomo de Niederhasli
Niederhasli situas ĉe trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Dielsdorf ZH kaj estas per ĝi kaj diversaj buslinioj bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Niederhasli datiĝas el la jaro 931 kiel *Hasila*.

Meze de la 15-a jarcento la urbo Zuriko transprenis la regadon en la Zurika Unterlando inkluzive pri Niederhasli. En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio estiĝis la administra distrikto Zuriko, al kiu tiam ankaŭ apartenis Niederhasli. En la restaŭracio la komunumo estis atributia al la distrikto Regensberg, el kiu poste fariĝis la distrikto Dielsdorf. En la jaro 1940 la hodiaŭa komunumo Niederglatt per decido de la granda konsilio de la Kantono Zuriko estis apartigita de la komunumo Niederhasli kaj fariĝis sendependa.

Bildoj
------

* Trafikcirklo en NiederhasliTrafikcirklo en Niederhasli
* Reformita preĝejo de NiederhasliReformita preĝejo de Niederhasli
* Faktrabdomo en la centro de NiederhasliFaktrabdomo en la centro de Niederhasli
* Vilaĝeniro de Niederhasli venante de OberglattVilaĝeniro de Niederhasli venante de Oberglatt

Vidu ankaŭ
----------

* Niederhasli (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oiciala retejo de la komunumo Niederhasli
* Niederhasli en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Niederhasli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dielsdorf |
| --- |
| Bachs • Boppelsen • Buchs ZH • Dällikon • Dänikon • **Dielsdorf** • Hüttikon • Neerach • Niederglatt • Niederhasli • Niederweningen • Oberglatt • Oberweningen • Otelfingen • Regensberg • Regensdorf • Rümlang • Schleinikon • Schöfflisdorf • Stadel ĉe Niederglatt • Steinmauer • Weiach |  |

 |