recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Centra Eŭropo el la Paco de Lunéville al la *Reichsdeputationshauptschluss*.
La **Traktato de Lunéville** estis subskribita en la Traktatejo de Lunéville la 9an de Februaro 1801. La subskribintaj partioj estis la Respubliko de Francio kaj Sankta Romia Imperestro Francisko la 2-a. Tiu lasta estis negocanta kaj je sia propra konto kiel reganto de la hereditaj teritorioj de la Habsburga Monarkio kaj je la konto de aliaj regantoj kiuj kontrolis teritoriojn en la Sankta Romia Imperio. La subskribintoj estis Jozefo Bonaparte kaj la Grafo Ludwig von Cobenzl, nome Aŭstria ministro pri eksterlandaj aferoj.

La Aŭstria armeo estis venkita de Napoleono Bonaparte ĉe la Batalo de Marengo la 14an de Junio 1800 kaj poste de Jean Victor Moreau ĉe la Batalo de Hohenlinden la 3an de Decembro. Devigitaj postuli pacon, la Aŭstrianoj subskribis alian en serio de malfavoraj traktatoj. Tiu traktato, kun la Traktato de Amiens de 1802), markis la finon de la Milito de la Dua Koalicio kontraŭ la Respubliko de Francio. La Unuiĝinta Reĝlando estis la nura lando ankoraŭ milita kontraŭ Francio dum alia jaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Traktato de Lunéville en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Franclingva teksto de la traktato Arkivigite je 2019-08-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 590638
* LCCN: sh85078884
* BNF: 15096877z
 |
**Bernardino Fernández de Velasco y Benavides** (Madrido, 1783-1851), estis hispana nobelo, politikisto, militisto, diplomato kaj verkisto kiu iĝis senatano por la provinco Leono kaj Duko de Frías, inter multaj aliaj nobelaj titoloj.

Vivo kaj verkoj
---------------

Li estis filo de la bonapartista 13a Duko de Frías, konata kiel Diego Pacheco Téllez-Girón Gómez de Sandoval, kiu mortiĝis en Francio en 1811.

Li eniris en flandra armeo en 1796 nur apenaŭ 13jaraĝa, kaj iĝis leŭtenanto 19jaraĝa, ĉirkaŭ 1802. Li servis en 1808 en Portugalio kun armeo franca, kaj ŝajne dezertis por unuiĝi al la hispana rezistado dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, diference kun sia patro, Diego Fernández de Velasco, 13a Duko de Frías, notita *afrancesado* kiu partoprenis en la redakta komitato por la Konstitucio de Bajono.

Reveninte la reĝo Fernando la 7-a, en 1814 kaj jam kun rango de kolonelo li rekomendis al tiu ĵuri la Konstitucion de 1812 sen atenti la absolutistojn kiam oni publikigis la Manifeston de la Persianoj.

Revenis en 1820 al la aktiva politika vivo dum la Liberala Jartrio. Anis en la modera grupo *Anilleros* (ringistoj) kaj estis ambasadoro en Londono kaj ŝtata konsilisto.

Post la restaŭro de la absolutismo en 1823, li devis eksiliĝi al Montpellier ĝis 1828 kiam li revenis al Hispanio. Li estis membro de la nobela sektoro de la Parlamento el 1834 al 1836.

Francisco Martínez de la Rosa sendis lin al Parizo por akiri francan apogon dum la Unua Karlisma Milito, kaj intervenis en la negocado por la subskribo de la Kvarobla Alianco (1834) kaj la sendo de la Fremdula Legio.

En 1838 li estis elektita senatoro por Leono. La 6an de septembro samjare li estis nomumita Prezidanto de la Registaro ansatataŭe de Narciso Heredia y Begines de los Ríos, grafo de Ofalia. Li klopodis sensukcese negoci kun la absolutismaj potencoj de la norda Eŭropo (Aŭstrio, Prusio kaj Rusio) por ke ili retiru sian apogon al la karlistoj, kiuj militis favore de la frato de Fernando la 7-a, nome Karlo Maria Isidro de Burbono.

En interna politiko, liaj klopodoj reamikigi tuje frapis kontraŭ la interesojn de la diversaj politikaj sektoroj kaj de la armeo. li ne povis superi la lukto por la povo inter Narváez kaj Baldomero Espartero. Ja klopodis domini la insurekcion de Luis Fernández de Córdoba en Sevilo, li malkapablis kontraŭstari la opozicion en la parlamento kaj devis demizii la 8-an de decembro de 1838.

En 1845 li revenis denove al la politika agado kiel porviva senatano, sed dediĉis sian tempon al la literaturo, eniris en la Real Academia Española en 1847. Kiel mezkvalita poeto, sekvis la spurojn de Juan Nicasio Gallego, kun kiu havis grandan amikecon. La Akademio eldonis liajn *Obras poéticas* en 1857, kun enkonduko de la duko de Rivas.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana literaturo de la Romantismo
* Hispanlingvaj verkistoj
* Romantikismo
* Hispana literaturo

* Kategorio Bernardino Fernández de Velasco y Benavides en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 459643
* LCCN: no96003506
* VIAF: 43888680
* ISNI: 0000000041123972
* BNE: XX1274867
 |
Fasado
La **Casa Amatller** estas konstruaĵo de la kataluna modernismo en Barcelono lima kun la Casa Batlló kaj apud la Casa Lleó Morera. Ĝi estis desegnita de la arkitekto Josep Puig i Cadafalch inter 1898 kaj 1900. La tri konstruaĵoj formas la nomitan *Diskorda Dombloko*.

La konstruaĵoj estis mendo de la industria entreprenisto pri ĉokolado Antoni Amatller al Josep Puig, kiu elpensis modelon de nov-gotika urba palaco, kun ebena fasado, centra korto kaj ŝtuparo al la ĉefaj ĉambroj.

En la fasado videblas la du pordoj nesimetriaj ligitaj pere de reliefo de Sankta Georgo farita de la skulptisto Eusebi Arnau. Tra la tuta fasado estas sgrafiaĵo kiu kongruas kun la ceramiko ege fajndelikate.

La vestiblo, kiel oftis dum la konstruepoko, estis pensita por la enirejo de veturiloj; ĝi havas ornamon de lampoj kaj vitraloj kun du ŝtuparoj, la plej ornamita kaj luksa por aliro al la ĉefa etaĝo kaj la plej simpla por la cetero de la etaĝoj.

Sankta Georgo kaj la drako, reliefo de Eusebi Arnau.
La stilo estas mikso de kataluna kun flandra gotikoj (karakterizita pere de la triangula ebena formo de la supra parto de la fasado).

La domo dependas ekde 1960 de la Instituto Amatller de Hispana Arto, nome fondaĵo kreita de la posteuloj de la fotisto Antoni Amatller. Ĝi estis deklarita historia-arta monumento en la 9a de januaro 1976.

Praktika informaro
------------------

* Adreso: Paseo de Gracia, 41, Barcelono
* Telefono: (+34) 93 496 12 45
* Transporto: Busoj: 7, 16, 17, 22, 24, 28

  Metroo: L2, L3, L4 (Paseo de Gracia)
* Vizitoj: Nur la teretaĝo, kie estas turisma oficejo.
* En la Nacia Muzeo de Arto de Katalunio (MNAC) estas ekspoziciataj diversaj elementoj de la origina meblaro de la domo.

Bildaro
-------

* Enirejo de Casa Amatller en Barcelono.Enirejo de Casa Amatller en Barcelono.
* Luko de interna korto.Luko de interna korto.
* Fotista rato en la fasado.Fotista rato en la fasado.
* Manĝoĉambro.Manĝoĉambro.
* Salono.Salono.
* Dormoĉambro de Antoni Amatller.Dormoĉambro de Antoni Amatller.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Casa Amatller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Casa Amatller
* Praktika informaro Casa Amatller
**Autillo de Campos** [aŭTIljo deKAMpos] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La hispanlingva vorto "autillo" signifas orelstrigon, sed plej verŝajne tiuokaze ĝi estas komprenebla etimologie kiel Altejo.

Geografio
---------

Loko de Autillo de Campos en la provinco Palencio.
La preĝejo.
Ponto Carrenava super la rivero Valdeginate.
Ponto de la Ermitejo super la rivero Valdeginate.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 30,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 132 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 550 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 33 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas sude kun Abarca, je 4 km, kaj Villarramiel, je 7 km; norde kun Frechilla, je 6 km; okcidente kun Guaza de Campos, je 12 km; kaj oriente kun Fuentes de Nava, je 3 km, en marĉeca ebenaĵo tra kiu fluas la Kanalo de Campos, nome branĉo de la Kanalo de Kastilio. La municipa teritorio estas ene de la birdoprotekta areo ZEPA nome La Nava - Campos Norte​ apartenanta al la Reto Natura 2000.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. La unua Senjoro de Autillo estis Gonzalo Rodríguez Girón (ĉirkaŭ 1160-1234), servisto de la reĝo Alfonso la 8-a de Kastilio, por kiu li partoprenis en la Batalo de Las Navas de Tolosa kiu okazis la 16an de julio 1212.

En Autillo okazis la proklamo de la reĝo Fernando la 3-a kiel reĝo de Kastilio la 14an de junio 1217, tuj antaŭ lia oficiala kronigo en Valadolido.​ La unuigo de la regnoj Kastilio kaj Leono okazis en la persono de tiu reĝo kiam li heredis ankaŭ la regnon Leono post la morto de sia patro, Alfonso la 9-a, en 1230.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Eŭfemia, la pontoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771253
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |


***When I Am King*** estas retrakonto sen vortoj kaj kun senfineman kavason, far Svisa
retrakontisto "**damian.5**" pri Egipta reĝo kiu vojaĝas tra la dezerto. Ĝi havas karakteriza fasono kio severe uzas ruĝojn kaj oranĝojn, grafikaj sagoj pro forteco por ebena movado, kaj okaza GIF animacio.

Priskribo
---------

La reĝo de Egiptujo vekiĝas do si vestas reĝan zontukon kaj eliras promenadon sed kamelo manĝas lian zontukon. La nuda reĝo do revenas al palaco sed si haltiĝas kiam sin liaj du gardistoj malagnoskas kaj sin ili forigas kiam sian kronon ili forĵetas. Dum du virinoj kaj kelkaj knaboj mokas la nudan reĝon, enamiĝas tiu kamelo kun lin kaj rapide sekvas lin. Li venas al vendejo sed sen sufiĉa mono pro kalsono do li aĉetas cigaron anstataŭ kalsonon. Poste la knaboj batalas mallonge kie la kamelo savas lin per vori unuo da ilin. Dume la du virino seksumas kun unuo da la du gardistoj en granda florĝardeno.

Nokto komencas kiam la kamelo portas la reĝon al maldanĝera loko, kie ili faras pacon. Poste kakto-kaŭzanta halucinojn bildigatajn per tridimensiaj komputilaj grafikoj, la reĝo reakiras lian kronon. La roluloj ekdormas do revas pri okazoj de tago. La posta morgaŭo, la reĝo reakiras enhavon el intesto de la kamelon ampleksaŭ la knabo kaj la reĝa zontuko do li revenas lian palacon, kie li prenas floron el gardisto je deĵoro. La du virinoj due provas sekumi kun tiu gardisto, sed ili mortiĝas de gigantaj burdoj dum en la florĝardeno.
Ĉevalvetkuro( Galopp Riem, Munkeno, Germanio) 
**Ĉevalvetkuro** estas sporto. Paroj de ĉevalo kaj rajdanto kurkonkuras tra difinita distanco. Rajdanto de ĉevalvetkuro estas ĵokeo.
Nuntempe ĉevalvetkuro grave rilatas al hazardludo.

Ĉevalvetkuro okazas je hipodromo, vetkurejo. Ĉiu konkurso de kuro estas nomata vetkuro, kaj oni okazigas kelkajn vetkurojn en unu tago.

Ekzistas kelkaj tipoj da tiaj vetkuroj. Unu estas trotado por ĉevaloj, kiuj atingas altan rapidecon en tiu marŝmaniero. Povas esti trotado kun rajdanta ĵokeo aŭ trotado, kie la ĉevalo tiras ĉareton nomatan sulky. Aliaj vetkuroj okazas per galopado. En galopado ekzistas du tipoj: ebena vetkuro kaj obstakla vetkuro. En obstakla vetkuro estas tri tipoj: heĝoj, steeple-chase kaj cross country.

Rajdante ĉevalon ĵokeoj kuras certan distancon, kaj oni atribuas premion al la unua atinganto de finlinio.
En multaj ĉevalvetkuroj oni juĝas la pason de nazo de ĉevalo tra finlinio kiel golo.

Plej uzataj rasoj por vetkuroj estas Thoroughbred, Araba ĉevalo, Anglo-Araba ĉevalo, American Quarter Horse, Amerika Standardbred ktp.
Je Ban'ei-ĉevalvetkuro, oni uzas ofte grand-rasojn: Persijn, Percheron k.c. .

Listo de famaj konkurso-ĉevaloj
-------------------------------

* Bonaventure
* Deep Impact
* Secretariat
* Sir Barton
* Ourasi

Listo de vetkuroj
-----------------

### Usono

* Triobla Krono
	+ Kentukia Ĉevalvetkuro
	+ Vetaĵo Preakness
	+ Vetaĵo Belmont

### Japanio

* Japana Pokalo

Ĉevalvetkurejoj / Hipodromoj
----------------------------

### Britio

* Vetkurejo Pimlico

### Japanio

* Japana Ĉevalvetkuro-Asocio
	+ Hipodromo de Ĉukjo
	+ Hipodromo de Fukuŝima
	+ Hipodromo de Hakodate
	+ Hipodromo de Hanŝin
	+ Hipodromo de Kioto
	+ Hipodromo de Kokura
	+ Hipodromo de Nakajama
	+ Hipodromo de Niigata
	+ Hipodromo de Sapporo
	+ Hipodromo de Tokio

### Usono

* Churchill Downs

Organizoj
---------

* Japanio
	+ Japana Ĉevalvetkuro-Asocio

* Usono
	+ Marilanda Ĵokea Klubo
	+ Novjorkia Vetkura Asocio
	+ Parko Belmont

* Kategorio Ĉevalvetkuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 27° 09′ 13″ N 13° 12′ 12″ U﻿ / ﻿27.15361 °N, 13.20333 °U﻿ / 27.15361; -13.20333 (mapo)

Katedralo ankoraŭ en uzado ĉefe de personaro de UN
**Ajuno** (arabe العيون, *al-ujUn*; hispane *El Aaiún*; france *Laâyoune*) estas la konstitucia ĉefurbo de Okcidenta Saharo, teritorio en la nordokcidento de Afriko, kiu estis kolonio de Hispanio kaj nun estas okupata de Maroko, kun disputata internacia statuso. En proksimo de 24 km troviĝas ĉe la Atlantika bordo la novestablita banloko Foum el Oued.

Laŭ la stato de 2014 en la urbo vivis 217 732 loĝantoj sur areo de 8,11 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 26 854 loĝantoj/km². La loĝantaro estas parte originaj de la apuda teritorio, kaj parte transloĝigitaj de la maroka administracio.

Ajuno estis jam la ĉefurbo de la tradicia teritorio de Saguia el Hamra kaj de la hispana kolonia administrado. La urbo havas du ĉefajn partojn: la malnovan Suban Urbon kaj la pli junan Supran Urbon.

La Suba Urbo estiĝis ĉe la suda riverbordo ekde 1932 el tie estiĝinta hispana garnizono. En tiu urboparto troviĝas la aĉeta ĉefstrato kaj dominas ĝian aspekton ruĝa koloro. Tie ekzistas ekde 1954 kristana kirko. La blanka Supra Urbo estiĝis ekde 1976, tie troviĝas moskeo.

La lokan ekonomion helpas, ke Maroko donis favorajn impostajn kondiĉojn por la investistoj en la okupitaj areoj. Grava ekonomia faktoro estas la eksporto de fosfato el la ĉirkaŭaj trovejoj kiel Bou Craa. Tiuj minejoj estas interligitaj per giganta ĉenbendo al la haveno.

Ajuno havas propran flughavenon, hoteloj. Plua ekonomia branĉo estas la fiŝkaptado.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 41999
* GND: 1151358223
* LCCN: n88174434
* VIAF: 140829347
* SUDOC: 176643125
 |
Koordinatoj: 50° 04′ 45″ N 12° 21′ 13″ O﻿ / ﻿50.07917 °N, 12.35361 °O﻿ / 50.07917; 12.35361 (mapo)

**Akva rezervujo Skalka** aŭ **Akva laboraĵo Skalka** estas valbaraĵa rezervujo sur rivero Ohře, kiu situas okcidente de Cheb en teritorio de Regiono Karlovy Vary en Ĉeĥio. Ĝi havas areon 338,5 ha. Maksimuma profundeco estas dek du metroj kaj volumeno 19,555 milionoj kubaj metroj.

Valbaraĵa digo
--------------

La valbaraĵo digo estas konstruita kiel rekta, ŝutita, ŝtona kun alakva betona mantelo.

Uzo
---

La rezervujo estis konstruita en la jaroj 1962–1964 pro celo de provizado de akvo en industriaj entreoprenoj kaj elektrejoj situantaj malpli alte sur la fluo kaj kiel ŝirmo kontraŭ inundoj. Apudaj celoj estas produktado de elektra energio en MAE Skalka kaj en MAE Skalka – mikrofonto. Sur bordoj de la rezervujo situas Skalka, Podhoří, Cetnov, Bříza kaj Pomezí nad Ohří.

Trans la rezervujo kondukas ponto de ŝoseo I/6. La rezervujo plenumas ankaŭ funkcion de kontraŭinunda ŝirmo de urbo Cheb. La rezervujo servas ankaŭ al refreŝigado (baniĝado, sporta fiŝkaptado). Pro pli alta enhavo de hidrargo estas malpermesite konsumi fiŝojn.

Rilataj temoj
-------------

* Akva rezervujo Jesenice
* Pomezná

Fotografioj
-----------

* Akva rezervujo SkalkaAkva rezervujo Skalka
* Akva rezervujo SkalkaAkva rezervujo Skalka
* Akva rezervujo SkalkaAkva rezervujo Skalka
Koordinatoj: 04° 16′ 00″ S 15° 17′ 00″ O﻿ / ﻿4.26667 °S, 15.28333 °O﻿ / -4.26667; 15.28333 (mapo)

Maŭzoleo de Pierre Brazza
**Brazavilo** (france *Brazzaville* t.e. urbo de Brazza, esploristo) estas milionurbo, la ĉefurbo de la Respubliko Kongo. Laŭ la stato de 2014 en la urbo vivis 1 733 263 loĝantoj sur areo de 263,9 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 6 568 loĝantoj/km². 

Laŭ la interna administra divido de la lando, la urbo konsideriĝas unu el sume dek du departementoj.

Geografio
---------

Brazavilo situas vid-al-vide al Kinŝaso ĉe rivero Kongo, nordokcidente de la Larĝiĝo Malebo kaj la insulo Mbamu. Ili estas duoblaj urboj.

Historio
--------

La urbon (origine *Brazzaville*) oni nomis laŭ franca Pierre Brazza, kiu en la tiama Francia Kongo de 1883 establis haltejon, el kiu evoluis la urbo. La haltejo situis sur la dekstra (norda) riverbordo de Kongo, kiu tie vastiĝas al Malebo-Baseno (Stanley-Pool). La areo ĉirkaŭ la posta haltejo estis transdonita de ĉefulo Makoko en 1880 al Pierre Brazza.

Ekde 1898, Brazavilo estis ĉefurbo de Franca Kongo kaj havis ĉirkaŭ, en 1900, nur 5 000 loĝantojn.

La Konferenco de Brazzaville estis kunsido de francaj politikistoj en la ekzilo kaj altrangaj oficiroj de la kolonioj okazinta en Brazzaville, kiu tiam estis la ĉefurbo de Franca Ekvatora Afriko, en januaro 1944. En ĝi oni diskutis la politikajn, sociajn kaj ekonomiajn reformojn plenumotajn en la Franca Kolonia Afriko.

Ekonomio
--------

Brazavilo estas grava trafika punkto de ŝipveturado sur Kongo kaj finhaltejo de fervojo al marbordo.

Klimato
-------

Brazavilo, same tiel, ol Kinŝaso, havas tropika klimato|tropikan klimaton]]. Dum julio kaj aŭgusto daŭras la seka sezono, tiam neniam pluvas. Jare pluvas po 1 473 mm. En la tuta jaro la temperaturo estas konstante ĉirkaŭ 30 °C.

Vidindaĵoj
----------

* baziliko omaĝe al Sankta Anna de 1949
* katedralo de 1892
* preĝejo omaĝe al Dipatrino (Rozaria)
* episkopa palaco de 1893
* maŭzoleo de 2006
* palaco de prezidanto de 1901
* bazarejo
* rusa ambasadorejo de 1888
* nubskrapulo kun 30 etaĝoj
* urbodomo de 1963
* poŝtejo de 1931
* abatinejo de 1892
* insulo Mbamu

Servoj
------

* Universitato Marien Nguabi

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Dresden, Germanio
* Usono Olathe, Usono
* Francio Reims, Francio
* Popola Respubliko Ĉinio Vejhaj, Ĉinio
* Demokratia Respubliko Kongo Kinŝaso, Demokratia Respubliko Kongo

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

* Brazavilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brazavilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34630
* GND: 4080519-0
* LCCN: n79079432
* VIAF: 242100229
* BNF: 11960993d
* BNE: XX5159112
 |
Studentoj grimpantaj sur la Wartburg-kastelon La **Wartburgfesto** (germane: *Wartburgfest*) estis festo farita en la 18.10.1817 ĉe Wartburg, Germanio, kiun instigis la studenta korporacio de Jena. Grava kronikisto ĝia estis la eldonisto kaj verkisto Friedrich Johannes Frommann.

Historio
--------

La Jena-anoj volis festi samtempe la trian sekularan reformacio-feston kune kun la memoro de la Batalo de Leipzig. Tiel oni volis substreki la nacivekigan gravecon de ambaŭ okazajoj.

Delegitoj de ĉiuj universitatoj estis invitataj. Grandduko Karolo Aŭgusto konsentis kaj en la 17.10. ĉirkaŭ kvin centoj da studentoj (el ili du centoj da jena-anoj) enmarŝis la urbon Eisenach. La sekvintan matenon je la horo 6-a la studentoj kolektiĝis sur la ĉefa bazaro de Eisenach kaj pilgrimis sur la kastelon Wartburg. Tie, en la Kavalira salono en ĉeesto de la jena-aj profesoroj Schweitzer, Oken, Kieser kaj Fries la konata lutera kanto »Ein' feste Burg ist unser Gott« kantitis. Poste la studento de teologio Riemann el Meklenburgo faris paroladon. La posttagmezon la generalsuperintendanto Nebe celebris diservon solenan. La vesperon, post procesio torĉa sur la monto Watenberg la kutimaj venkofajregoj brulitis por la falintoj en la Batalo de la Nacioj en Leipzig: tie faritis ankaŭ pluraj paroladoj pri la gloro kaj la agrandeco de Germanujo.

Evoluo de la festo
------------------

Post la foriro de la plejmulto de la partoprenantoj kelkaj restintaj studentoj - sen kono de la tagordokomisio respondeca - havis la ideon tujan bruligi 28 skribitaĵojn (respektive ilian titilojn almenaŭ) konsiderataj malgermanaj (i.a. de Schmalz, Kamptz, v. Ancillon, v. Kotzebue, v. Haller, Dabelow, la Francan civilan kodekson). Krome brustuniformeron de oficiro, plektaĵon (simbolo de Heslando) kaj bastonon korporalan. En la 19.10. la restintaj studentoj denove marŝis sur la Wartburgon por fari akri paroladojn. Finfine ili komuniis en preĝejo.

Graveco
-------

Grandega estis la efiko de la Wartburgfesto publike. La verkistoj, kies verkoj bruligitis, protestegis. Perfiditis al la diversaj registaroj multaj laŭdire ŝtatendangerigitaj konkeksoj. Laŭ komisio de la germanaj superpotencoj la grandduko de Vajmaro devis ekigi juristan persekuton kontraŭ Fries kaj Oken. Kvankam ili fine malkondamnitis, Alexander Sturdza sur ili bazigis sian akuzon kontraŭ germanaj altlernejoj. Danke al la atencanto Karl Ludwig Sand la Wartburgfesto gajnis novan renomon kontribuante senteme al la diversaj pliakrigitaj mezuroj kontraŭkorporaciaj fare de diversaj universitatoj en Germanlingvio.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 20. Leipzig 1909, p. 390 (tie ĉi interrete)

Vidu ankaŭ
----------

* Heinrich Wilhelm Stieglitz
* Monumento de la studentaj korporacioj (Eisenach)

  

* Kategorio Wartburgfesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567895
* GND: 4064655-5
* LCCN: n95014984
* VIAF: 128519651
 |
**Péter Nemeshegyi** [nemeŝhedji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nemeshegyi Péter** estis hungara katolika pastro, jezuita monaĥo, altlerneja instruisto.

Péter Nemeshegyi en 2012
Péter Nemeshegyi naskiĝis la 27-an de januaro 1923 en Budapeŝto, mortis la 13-a de junio 2020.

Biografio
---------

Péter Nemeshegyi studis ekonomikon en sia naskiĝurbo, li doktoriĝis el ŝtatekonomio en 1944. En la sama jaro li aliĝis al la jezuitoj, sed pli frue li estis jam skolto. Inter 1946-1949 li studis en jezuita altlernejo en Szeged, poste pro la oftaj komunistaj malpermesoj li disidis. Li pastriĝis post la necesaj studoj en 1952 en Romo kaj li daŭris la lernadon en kolegio en Kimrio (1953), poste li doktoriĝis en 1956 en Pontifika Gregoria Universitato. Inter 1956 kaj 1993 li instruis en universitato en Tokio, li estis dekano inter 1963-1969 kaj 1973-1977. Intertempe en 1962 li iĝis plenrajta jezuito. En 1993 li hejmenvenis kaj estis katedrestro en Katolika Altlernejo Vilmos Apor, krome li instruis en Altlernejo Ferenc Gál, Teologia Monaĥa Altlernejo Sapientia kaj Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Li ricevis japanajn kaj hungarajn premiojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *La paternité de Dieu chez Origène* (1960)
* *A Szentháromság* (1974)
* *Élet Krisztusban* (1981)
* *Isten népének szolgái. Az egyházirend teológiája.* (1994)
* *A szeretet útja* (2006)
* *"Tárt karokkal várnak ránk...". Életinterjú Nemeshegyi Péter jezsuitával.* (2016)

Filma rolo
----------

En 2002 li estis pastro en hungara filmo "A Hídember".

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Péter Nemeshegyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681537
* GND: 1130247252
* LCCN: n82140259
* VIAF: 110550633
* ISNI: 0000000081764889
* SUDOC: 236879952
* NDL: 00451130
 |
Koordinatoj: 24° 39′ 29″ S 25° 54′ 44″ O﻿ / ﻿24.65806 °S, 25.91222 °O﻿ / -24.65806; 25.91222 (mapo)

Vido al vilaa kvartalo en GaberonoVido al vilaa kvartalo en Gaberono
Konstruaĵoj de bocvana parlamentejo en Gaberono
Vido al la urbo el montetaro Kgale
Dosiero:Three Dikgosi Monument - March 2010.jpgMonumento de tri ĉefuloj
**Gaberono** (*Gaborone*, pronuncata *Ĥaborone*, pli frue *Gaberones*) estas la ĉefurbo de la sudafrika ŝtato Bocvano kaj laŭ la stato de 2013 en la urbo vivis 235 884 loĝantoj sur areo de 169 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 396 loĝantoj/km². En 2001 ĝi havis ĉirkaŭ 186.000 loĝantojn.

Historio
--------

La urbo estis fondita en 1890 fare de Gaborone Matlapin, loka ĉefulo. Oni translokis en 1965 la registarejon de Bocvano (tiam Beĉuanalando) de Mafikeng al Gaberono.

Ekonomio
--------

Gaberono estas urbo kun la plej alta vivnivelo inter kelkaj ŝtatoj de la regiono.

### Lokaj entreprenoj

La proksime troveblaj mangan- kaj asbest-minejoj certigis la ekonomian krerskon.

La Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo (SADC, *Southern Africa Development Community*) havas ĉefsidejon en Gaborono. Tiu organizo fondiĝis en 1980, por apogi la ekonomian kunlaboron inter la membroŝtatoj kaj malpliigi la dependecon for de Sud-Afriko.

Sporto
------

En la regiono popularas futbalo. Lokaj futbalkluboj estas *Botswana Defence Force 11, Gaborone United, Botswana Meat Commission FC, Mochudi Centre Chiefs FC, Notwane FC, Police 11, Township Rollers* kaj *Uniao Flamengo Santos FC*.

### Diversaĵoj

En Gaberono funkcias la *Universitato de Bocvano*, fondita en 1976.

Tra Gaberono kondukas la grava fervoja linio de Kaapstad al Harare.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de urboj de Bocvano

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gaberono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gaberono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gaberono en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)

* Arkivigite je 2005-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* oficiala paĝo de la nacia ministerio pri turismo Arkivigite je 2005-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
Kampala vidita el moskeo GaddafiKampala vidita el moskeo Gaddafi
Koordinatoj: 00° 18′ 49″ N 32° 34′ 52″ O﻿ / ﻿0.31361 °N, 32.58111 °O﻿ / 0.31361; 32.58111 (mapo)

 Vido al Kampalo
Strato apud Kampalo
Foiro apud Kampalo
Fronto de moskeo Gaddafi en Kampalo
Bahaa domo de adorado
**Kampalo** estas milionurbo, la ĉefurbo de Ugando.

Laŭ la stato de 2019 en la urbo vivis 1 680 600 loĝantoj. Laŭ takso de 2005 la urbo havas 1.353.236 loĝantojn (censo de 2002: 1.208.544).

Geografio
---------

Kampalo situas kelkajn kilometrojn de la Viktoria Lago. Ĝi distancas nur kelkdek kilometrojn de la ekvatoro. Ĝia alto super maro estas inter 1.155 kaj 1.189 metroj.

Historio
--------

En 1890 *Frederick Lugard* konstruis ĉe Viktoria Lago fortikaĵon por la Brita Orient-Afrika Kompanio; ĉirkaŭ tiu fortikaĵo kreskis la urbo Kampalo. La nomo ekestis el la bantua nomo *Kasozi ka empala* (= antilopa/impala monteto). Inter 1900 kaj 1905 la urbo estis ĉefurbo de la brita protektejo Ugando. Post la sendependiĝo en 1962 ĝi reprenis la ĉefurbecon de la tiama ĉefurbo Entebbe.

Post la eksigo de diktatoro Idi Amin en 1979 grandaj partoj de la urbo estis detruitaj. Tial multaj domoj estas relative novaj.

Klimato
-------

Kampalo havas tropikan klimaton, tamen la alteco faras ĝin pli malvarma, tial la temperaturo estas konstante 25-28 C'. En januaro estas la plej varma vetero. Jare pluvas po 1174 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe en novembro kaj inter marto-majo.

Famuloj
-------

* Cyril V. Jackson

Vidindaĵoj
----------

* Universitato Makerere
* muzeo
* katedralo
* moskeo
* nacia teatro
* Tomboj de reĝoj de Bugando en Kasubio

Nomportantoj
------------

Pri Kampalo ankaŭ asteroido 1948 Kampalo estas nomita

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140913
* GND: 4109986-2
* LCCN: n80076329
* VIAF: 155937246
* SUDOC: 034171193
* BNF: 12495624v
* NKC: ge1100549
* BNE: XX458328
 |
w1

la Couven-muzeo en somero 2011
La ***Couven*-muzeo** (germane *Couven-Museum*) estas muzeo de la urbo Aachen (Akeno) en okcidenta Germanio. Ĝi en tri etaĝoj montras burĝan vivokulturon de la 18-a kaj frua 19-a jarcentoj el Akeno kaj la ĉirkaŭaĵo de la nederlanda-belgia-germania limregiono. La muzeaj salonoj krome uzatas pro ŝanĝiĝantaj ekspozicioj. La muzea nomo aludas al la du akenaj barokepokaj arkitektoj *Johann Joseph Couven* (mortis la 12-an de septembro 1763) kaj *Jakob Couven* (mortis la 9-an de oktobro 1812).

La muzeo la 1-an de julio 1929 inaŭguriĝis en impona burĝa vilao, kiu tamen detruiĝis dum la Dua Mondmilito. La 10-an de majo 1858 ĝi remalfermiĝis en la urbocentra vilao *Haus Monheim* ĉe la historia placo *Hühnermarkt* (la mezepoka loko de kokina bazaro). La muzeaj salonoj montras la evoluon de la diversaj burĝaj stiloj ekde malfrua baroko kaj rokoko, tra la epoko de reĝo Ludoviko la 16-a de Francio, la klasikisma epoko de la direktoraro en Francio (1795-1799) post la franca revolucio de 1789, ĝis la epokoj empiro (1799-1815) kaj sekve bidermajro (1815-1848).

* Couven-muzeo Aachen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Couven-muzeo Aachen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416536
* GND: 5032598-X
* LCCN: n95107444
* VIAF: 144955729
* ISNI: 0000000121766513
* SUDOC: 067172628
* ULAN: 500304390
 |
Koordinatoj: 09° 30′ 33″ N 13° 42′ 44″ U﻿ / ﻿9.50917 °N, 13.71222 °U﻿ / 9.50917; -13.71222 (mapo)

**Konakrio** (oficiala formo ***Conakry***, malnova formo ***Konakry***) estas ĉefurbo de Gvineo (iama *franca Gvineo*).

Laŭ la stato de 2014 en la urbo vivis 1 667 864 loĝantoj sur areo de 450 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 706 loĝantoj/km², tiel ĝi estas la plej granda urbo de la lando.

Geografio
---------

La urbo Konakrio situas en Okcidenta Gvineo sur duoninsulo en Atlantiko.

La jara averaĝa temperaturo estas 26,3 °C, la jara precipitaĵo sumas 3800 l/m². La seka sezono daŭras de novembro ĝis majo.

Historio
--------

Konakrio estis komence fiŝista vilaĝo, kiun okupis en 1887 Francio kaj evoluigis ĝin al urbo.

Konakrio estas ekde 1890 ĉefurbo de franca Gvineo, hodiaŭ Respubliko Gvineo.

Ekonomio
--------

maldekstra
Konakrio estas ekonomia centro de la lando kun produktado de nutraĵoj kaj veturiloj.

La urbo disponas pri grava haveno ĉe Atlantiko, tra kiu oni eksportas i.a. bananojn kaj aluminion.

La urbo havas universitaton ekde 1963.

Klimato
-------

En Konakrio tropika klimato regas. Jare pluvas po 3784 mm. Inter decembro-marto apenaŭ pluvas. La temperaturo varias inter 20-33 °C.
Koordinatoj: 26° 19′ 00″ S 31° 08′ 00″ O﻿ / ﻿26.31667 °S, 31.13333 °O﻿ / -26.31667; 31.13333 (mapo)

Mbabano
Foira domo en Mbabano
**Mbabano** (angle *Mbabane* [əmbɑˈbɑni], svazie *ÉMbábáne* [ɛ́ᵐbʱáɓánɛ]) estas la administra ĉefurbo de Svazilando, tamen la reĝa kaj parlamenta ĉefurbo estas Lobambo. 

Laŭ la stato de 2017 en la urbo vivis 60 691 loĝantoj sur areo de 150 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 405 loĝantoj/km².

Ĝi situas laŭ la same tiel nomata rivero Mbabano kaj ĝia riverido, en la montaro Mdimboj.

Alto super la marnivelo estas 1160 m, la averaĝa temperaturo estas 16,8  °C.

Historio
--------

Ekde 1902 la loko estis administrejo, ĉar la klimato estis tre bona. En 1964 fervoja linio por liveradi ercojn ekfunkciis. Lobambo estas centro de komerco por la loka regiono. Stano, fero kaj oro estas minataj apude.

Ĝemelurboj
----------

* Usono Fort Worth, Usono
* Tajvano Tajpejo, Tajvano

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2012-08-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Kandensejo** estas biotopo kaj plantkomunumo en malprofunda akvejo kaj borda zono de akvejoj. Ĝi konsistas el altkreskantaj, kanecaj plantoj (kandenseja planto) kiel fragmito (*Phragites australis*), tifao (*Typha* spec.), Sparganium (*Sparganium* spec.), *Phalaris arundinacea* kaj *Glyceria maxima*); krome el kalmo (*Acorus calamus*), *Iris pseudacorus*, *Butomus umbellatus*, *Alisma'' spec kaj pluaj specioj.*

Plantsocioj en kiu dominas fragito, tifao, skonplekto, granda gliceriio nomiĝas *granda kandensejo*.

Plantsocioj kiuj estas dominata de Ciperacoj kaj junkoj nomiĝas en la plantsociologio **malgranda kandensejo**.

La kandensejo estas vivejo de multaj birdospecioj; nestas tie ekzemple nira fuliko (*Fulica atra*) und die vedkrura galinolo (*Gallinula chloropus*); en la tigoj nestas diversaj kanbirdoj kaj kanemberizoj. La subakva zono estas vivejo de diversaj fiŝojk kajn amfibioj, rspektive multaj senvertebruloj. Ekologie la kandensejo funkcias kiel „akvopurigejo" de akvejo (mempurigado).

Problemo estas la eŭtrofigado pro agrikulturo kaj libertempa uzado, kiu detruas tiaj vivejoj.

Granda areo, kiu etass protektita, estas Neusiedler See kunla nacia parko Neusiedlersee-Seewinkel en la aŭstria Burgenlando.

Bildaro
-------

* skenoplekto-grandkandensejo ĉe malsupra Elboskenoplekto-grandkandensejo ĉe malsupra Elbo
* vinta kandensejo en Vorarlbergovinta kandensejo en Vorarlbergo
* tifao en somerotifao en somero
* tifao-kandensejotifao-kandensejo

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Übersicht der Pflanzengesellschaften des Röhrichts, ĉe ulsamer.at

Vidu ankaŭ
----------

* Ekosistemo lago
* Terapio de lagoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kandensejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Röhricht – ein monotoner Lebensraum? Arkivigite je 2015-12-23 per la retarkivo Wayback Machine*, vorarlberg.at
**Pafnutij de Borovsk** (ruse *Пафнутий Боровский*, civitana nomo **Parfenij**; naskiĝis en 1394, mortis en 1477) estas ortodoksisma sanktulo kaj monaĥo el urbo Borovsk, fondinto kaj estro de Borovska monaĥejo.

Biografio
---------

Biografio de Pafnutij estas konata el du literaturaj verkoj, faritaj de liaj sekvuloj-monaĥoj: vivpriskribo de la sanktulo (ruse *Житие преподобного Пафнутия Боровского*) de Vassian Sanin kaj "Rakonto pri forpaso de sankta Pafnutij Borovskij" de monaĥo Innokentij.

Pafnutij naskiĝis en 1394 en vilaĝo Kudinovo apud Borovsk en familio de kristaniĝinta tataro Ivan kaj lia edzino Fotinija.

Sanktulo Pafnutij kaj lia vivpriskribo (el Muzeo de malnovrusa kulturo kaj arto, Moskvo)
En 1414 estinte 20-jaraĝa li monaĥiĝis en Alta Borovska monaĥejo. La monaĥejo estis fondita en 1410 je 1 km de Borovsk sur alta monteto apud rivero Protva; en 1618 ĝi estiĝis sub-monaĥejo de la Borovska Pafnutij-monaĥejo, en 1764 estis malfondita (nuntempe sur ĝia loko estas unu ligna kirko). Li estis religia instruito de monaĥo Nikita, kiu siavice estis instruito de Sergio Radoneĵskij.

La 23-an de aprilo (6-an de majo) 1444 Pafnutij forlasis la monaĥejon kaj ekloĝis en nova loko trans rivero Protva, kie fondis novan monaĥejon. Kun li venis kelkaj monaĥoj, kaj ili fondis Pafnutij-monaĥejon (nuna Borovska monaĥejo), kie Pafnutij fariĝis estro.

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Borovska monaĥejo.
La nova monaĥejo estis priatentita de tiama estraro de Moskva ŝtato kaj rapide evoluis. En 1448 aperis ligna preĝejo de Naskiĝo de la Dipatrino; en 1467 Pafnutij anstataŭ ĝi ekfunkciigis grandan katedralon el blanka ŝtono.

Borovska monaĥejo
Laŭ asertoj de la monaĥoj, Pafnutij famiĝis pro multaj mirakloj: klarvideco, revivigo de mortintoj kaj aliaj; li emis malriĉan vivmanieron kun multe da laboro en monaĥejo. La 1-an de majo 1477 li mortis.

En 1547 Pafnutij estis agnoskita de Rusa Ortodoksa Eklezio kiel sanktulo.

Memoro
------

Memortago por Pafnutij de Borovsk en ortodoksismo estas la 14-a de majo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pafnutij de Borovsk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Borovska monaĥejo, paĝo pri Pafnutij Arkivigite je 2014-08-21 per la retarkivo Wayback Machine (ruse)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 492950
* GND: 122894480
* VIAF: 704144647699921874751
 |
**Pfeffikon** estas komunumo en la distrikto Sursee en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 721 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Pfeffikon situas inter la valoj Wynental kaj Seetal sur la orienta deklivo de Stierenberg kun bela vido al la Lago de Hallwil. La komunumo komplete kunkreskis kun la argoviaj najbarkomunumoj Menziken kaj Reinach, kun kiuj ĝi formas aglomeraĵon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,49 km², de kiuj 51,0% estas kovritaj de arbaro, 38,9% servas por agrikulturo kaj 10,1% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

Pfeffikon limas en nordo kaj oriento al Reichnach (AG), en sudo al Menziken (AG), kaj en okcidento al Rickenbach.

Trafiko
-------

Pfeffikon estas konektita al la publika transportreto per du buslinioj, nome la poŝtaŭtolinio de Beromünster tra Pfeffikon al Beinwil ĉe la lago kaj linio de Pfeffikon al Rickenbach.

Pfeffikon situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas oriente en distanco de 16 kilometroj en Sursee, al la svisa aŭtovojo A1 norde en distanco de 21 kilometroj en Lencburgo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Pfeffikon datiĝas el la jaro 1045 kiel *Faffinchouen*.

Dum mezepoko en Pfeffikon regis la Habsburgoj. La malalta jurisdikcio apartenis al la Abatejo Beromünster, tio ankaŭ plu daŭris, kiam en la jaro 1415 la urbo Lucerno akiris la regadon pri la *Mikaela Distrikto*, kiun administris la abatejo. Per la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la abateja administrado finiĝis. La komunumo nun dum la kvin jaroj de la Helveta Respubliko apartenis al la helveta distrikto Beromünster por poste en la jaro 1803 per la meditacia akto esti atribuita al la distrikto Sursee de Kantono Lucerno. Ĉar la ekonomio de la komunumo Pfeffikon estas komplete ligita kun la argoviaj najbarkomunumoj oni nuntempe diskutas pri ŝanĝo al la distrikto Kulm en Kantono Argovio.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
2. ↑  Fonto: *Waltraud Hörsch*: *Pfeffikon* en la *Historia Leksikono de Svislando* (5.8.2009)

Vidu ankaŭ
----------

* Pfäffikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pfeffikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Pfeffikon Arkivigite je 2020-03-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
* Pfeffikon en la Historia Leksikono de Svislando

| Distrikto Sursee |
| --- |
|  |  |
| Beromünster - Büron - Buttisholz - Eich - Geuensee - Grosswangen - Hildisrieden - Knutwil - Mauensee - Neudorf - Neuenkirch - Nottwil - Oberkirch - Pfeffikon - Rickenbach - Ruswil - Schenkon - Schlierbach - Sempach - Sursee - Triengen - Wolhusen

 |
Koordinatoj: 14° 55′ 15″ N 23° 30′ 30″ U﻿ / ﻿14.92083 °N, 23.50833 °U﻿ / 14.92083; -23.50833 (mapo)

 Aera vido al Prajo
Panoramo el la fortikaĵo en Prajo
Panoramo en Prajo
**Prajo,** en aliaj lingvoj **Praia** (esperante "Plaĝo") estas ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo de Kabo-Verdo.

Laŭ la stato de 2010 en la urbo vivis 127 832 loĝantoj sur areo de 102,6 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 246 loĝantoj/km².

Situo
-----

La ĉefurbo situas sur la plej granda insulo Santiago de la lando. Ĝi havas 2 partojn: marbordo kaj altebenaĵo nomata *Plato*.

Historio
--------

La komunumo **Praia de Santa Maria** fondiĝis en 1615. Tiutempe ĝi estis nur haveno, kie la komercistoj kaj ŝipistoj evitis pagon de la doganoj. Tial la loko tre prosperis. Ĝi iĝis ĉefurbo ekde 1770, ricevinta rangon urbo nur en 1858.

Trafiko
-------

* Internaciaj haveno kaj flughaveno

Servoj
------

* Universitato Jean Piaget de Kaboverdo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 242015
* GND: 4566910-7
* LCCN: n82131898
* VIAF: 159472750
* NKC: ge678979
 |
**Eŭronezianoj** estas etno kun ĉirkaŭ 250 000 membroj tutmonde. Ili formiĝis el la miksaĵo de indiĝenaj oceananoj kun eŭropanoj.

Sur la oceana flanko, la genetika fono estas ĉefe polinezia, sekvita de mikronezia kaj melanezia. Ĉe la eŭropa flanko ĝi estas ĉefe brita, sekvas la franca, la germana kaj la hispana.

La termino, en sia angla varianto *Euronesians*, estas uzata ĉefe en la Samoaj Insuloj. La administraj areoj kun la nombre plej granda eŭronezia loĝantaro estas Franca Polinezio (44,000), Nov-Kaledonio (25,000), Papuo-Nov-Gvineo (Salomoninsuloj) kaj Samoo (18,000). 

En Aŭstralio kaj Nov-Zelando, infanoj naskita tie kun kaj polineziaj ( *pacifikaj homoj* ) kaj eŭropaj originoj ne estas referitaj kiel eŭronezianoj, sed kiel *multrasaj*, t.e. H. Aŭstralianoj aŭ novzelandanoj kun miksitaj etnaj originoj. *ʻAfakasi* estas la ofta referenco por euronezianoj en Samoo.En Fiĝio, la termino *Kailoma* estas kutime uzita .

Inter diferencaj eŭroneziaj grupoj estas la Havaja *Hapa haole*, la Tahitia *demis*, Ōbeikei Insulanoj, Pitcairn Insulanoj, Norfolk Insulanoj kaj Palmerston Insulanoj.

Referencoj
----------

1. ↑  J. P. Allen, E. Turner: Population Research and Policy Review. Volume 20. Bridging 1990 and 2000 census race data: Fractional assignment of multiracial populations. 2001. (englisch)
2. ↑   Censo 2002. Ine.cl. Arkivita el la originalo je 21 June 2012. Alirita 23 June 2012.
3. ↑  "Olaf Nelson and the place of afakasi in Samoa". *nzhistory.govt.nz*. Retrieved 16 August 2021. One of the Samoan terms for the islands' part-European population is 'afakasi. This term does not necessarily have the same negative connotations as its English translation, 'half-caste'.
4. ↑   Kailomas In Fiji. Alirita 2023-06-18.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropanoj en Oceanio
* Indo popolo
* Miksrasuloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 862998
 |
Koordinatoj: 04° 51′ 00″ N 31° 36′ 00″ O﻿ / ﻿4.85000 °N, 31.60000 °O﻿ / 4.85000; 31.60000 (mapo)

Tipa afrika domo en Ĝubao
Bovgrego surstrate en Ĝubao
Elaviadila vido al Ĝubao
**Ĝubao** (angle *Juba*, arabe جوبا, *ĝūbā*) estas ĉefurbo de Sud-Sudano kiel metropolo en regiono Centra Ekvatorio.

Laŭ la stato de 2023 en la urbo vivis 459 342 loĝantoj sur areo de 52 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 8 834 loĝantoj/km².

Loĝantaro
---------

Loĝantara evoluo:

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1973 (censo) | 56.737 |
| 1983 (censo) | 83.787 |
| 1993 (censo) | 114.980 |
| 2005 (kalkulo) | 163.442 |

Loĝantaro:
la popolo barioj estas la plej forta grupo de Ĝubao, ĉirkaŭ duono de la urbo estas katolika.

Historio
--------

La 12-an kaj 13-an de junio 1947 en la urbo okazis Konferenco de la Sudana Administrado, kiu historiiĝis kiel Ĝubao-konferenco. En tiu konferenco la britoj kaj la reprezentantoj de Nord-Sudano decidis pri reunuiĝo de la lando, sen partopreno de la sud-sudanaj reprezentantoj.

La 8-an kaj 9-an de julio 1965 okazis en Ĝubao la t.n. Ĝubao-masakro. Oni tiam murdis 1400 homojn, inter ili reprezentantojn de la sud-sudana elito.

La 2-an de februaro 1977, ribelis la registaraj trupoj en Ĝubao.

Ĝis 2004 okazis tie bataloj, sed post la armistico, la regiono estis transdonita al la Liberiga Armeo de la Sudana Popolo (SPLA). Post morto de John Garang, gvidanto de SPLA, la loĝantoj de la urbo murdis 13 arabojn en la urbo kaj multajn forpelis.

Ĝubao estas ĉefurbo de 2011.

Infrastrukturo
--------------

* flughaveno
* river-haveno ĉe la Nilo

Instruado
---------

* Universitato de Ĝubao, ligita al Universitato de Ĥartumo.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj

Famuloj
-------

Tie estas entombigita John Garang.

Referencoj
----------

1. ↑  PIV: Ĝuba/o Ĉefurbo de Sud-Sudano

* Kategorio Ĝubao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĝubao en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
Statuo kopia de Esĥino en Wrest Park/Bedfordshire
**Esĥino** (helene: Αἰσχίνης / Ajsĥines; naskiĝinta ĉ. 389 a.n.e. en Ateno, mortinta en 314 a.n.e.) estis helena oratoro. Li nombriĝis je la dek atikaj oratoroj.

Vivo
----

Origine de malalta socia klaso li estis unue helpinstruisto ĉe la bazlernejo de sia patro, poste sekretario kaj aktoro por flankaj roloj. Estante ege talenta je retoriko, havante belegen voĉon kaj perfekte plaĉan sinprezentadon li aperis unue en 356 kiel oratoro kaj iĝis baldaŭ persono profesie ŝatata. Li partoprenis la en 347 a.n.e. al Filipo la 2-a (Makedonio) sendita legataron porpacan kaj li ekinteresiĝis por la tirano makedoni: sekve li poris ties planojn por Ateno malfavoraj. Pro tio li akuzitis en 34 fare de Demosteno kaj Timarĥo pro ŝtatperfido; sed Esĥino ne kondamnitis pro sukcesa propra proceso kontraŭ Timarĥo.

Eĉ kiam Demosteno, kiu malamis Esĥinon pro lia partianeco pormakedonia, refaris akuzon en 342 a.n.e. per splenda parolado li per same brila parolado defendis sin. Havante nur la interesojn filipajn antaŭokule Esĥino reklamis en 339 a.n.e. la duan sanktan militon kontraŭ Lokris kaj la transigo de la komando al la reĝo. Sekvis milito kiu kondukis al la pereo de Ateno kaj la beotia Tebo ĉe la Batalo de Keroneo kaj la finfina pozitiva realiĝo de ĉiuj intencoj makedoniaj.

Lia ega malamo de Demosteno kaŭzis tamen sian falon. Kiam li akuzis en 330 Ktesifonon - kiu publike postulis por Demosteno pro ties meritojn aljuĝo de ora krono - li superitis pro la brilega kaj majstra kontraŭparolado demostena *Pri la krono*. Necesis ekzilenirado al Rodoso kie li fondis retorikan lernejon. Esĥino mortis sur la insulo Samoso.

Post Demosteno li korekte taksitis la plej granda oratoro danke al la fare de la antikvaj filologoj kromnomitaj *tri gracioj*, t.e. la paroladoj kontraŭ Timarĥo, pri la fraŭda legataro kaj tiu kontraŭ Ktesifono.

Fakulo pri Esĥino estis la germana filologo Gustav Eduard Benseler.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 1. Leipzig 1905, p. 848 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Esĥino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vikifontaro
* Ligiloj ĉe DDB
* Paroladoj en la helena kun angla traduko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726914
* GND: 118637622
* LCCN: n82032653
* VIAF: 99158790743338852796, 399159474307027662213, 78823387, 372149294298380521485, 373145857921423020175, 4700168049041338410005, 18031501, 205259637, 62341952, 268606459, 2902168517292171980007, 262662676, 264221654 161234357, 99158790743338852796, 399159474307027662213, 78823387, 372149294298380521485, 373145857921423020175, 4700168049041338410005, 18031501, 205259637, 62341952, 268606459, 2902168517292171980007, 262662676, 264221654
* ISNI: 0000000374718595
* LIBRIS: 257065
* SUDOC: 027995259
* BNF: 11992011v
* NLA: 35001562
* NDL: 001120573
* BIBSYS: 90053738
* NKC: jn19981000050
* ICCU: IEIV016152
* BNE: XX918426
 |
Rivero Upa en Tula
Mateniĝo ĉe Upa
**Upa** (ruse *Упа*) estas rivero meze de la centra parto de Rusio, dekstra alfluanto de Okao. La tuta rivero situas en Tula provinco. Ĝia longeco - 345 km, areo de baseno - 9510 kv. km .

La nomo Upa verŝajne devenas de la balta vorto kiu signifas "rivero". Baltaj popoloj loĝis tie dum la 1-a jarmilo p.K.

La rivero komenciĝas je 3 km norde de loĝloko Volovo. Ĝis Tula plejparte fluas norden, poste okcidenten kaj alfluas al Okao apud vilaĝo Kuleŝovo. Kutime ĝi glaciiĝas en fino de novembro aŭ decembre, malglaciiĝas fine de marto aŭ komence de aprilo.

Upa estas populara loko de fiŝkaptado.

La rivero estas forte malpuligita de tulaj fabrikoj ("Tulaĉermet" kaj aliaj).

Alfluantoj
----------

Alfluantoj de Upa kun longeco pli ol 20 km :

| Distanco inter ĝia enfluejo kaj enfluejo de Upa (km) | Nomo | Longeco (km) |
| --- | --- | --- |
| 293 | Upjorta | 63 |
| 244 | Ŝivorona | 49 |
| 226 | Seĵa | 41 |
| 223 | Beĵka | 25 |
| 210 | Tulica | 41 |
| 207 | Voronka | 25 |
| 191 | Volotj | 24 |
| 187 | Neprejka | 25 |
| 176 | Pesoĉnja | 21 |
| 166 | Upka | 20 |
| 130 | Dubna | 20 |
| 115 | Kolodnja | 38 |
| 98 | Solova | 52 |
| 90 | Plava | 89 |
| 23 | Vatca | 31 |
| 21 | Mizgeja | 43 |

La plej grandaj alfluantoj (laŭ ilia longeco) estas Plava (89 km), Upjorta (63 km), Solova (52 km). En Tula ĝin alfluas Tulica kaj Voronka.

Sovetsk, apud Ŝĉjokinskoje baraĵlago

Loĝlokoj
--------

Urboj ĉe Upa:

* Tula;
* Sovetsk (ĉi tie situas baraĵlago Ŝĉokinskoje).

Aliaj gravaj loĝlokoj ĉe Upa:

* Verĥoupje;
* Lomincevskij;
* Pleĥanovo;
* Krapivna;
* Kuleŝovo.

Superakvo en Tula (2013)

Alta akvo
---------

Preskaŭ ĉiujare ĉe la rivero okazas superakvo kaj kelkaj vilaĝoj fariĝas inunditaj. Ĝi inundas ankaŭ kajojn centre de Tula. Granda inundo en Tula okazis en 1970.

Referencoj
----------

1. 1 2  Upa en la Ŝtata listo de akvujoj **ruse**
2. ↑  Upa por fiŝkaptistoj Arkivigite je 2013-04-17 per la retarkivo Wayback Machine **ruse**

Vidu ankaŭ
----------

* Okao
* Tulica
* Sovetsk (Tula provinco)
* Tula (Rusio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Upa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Regionografia artikolo pri Upa kun multaj fotoj **ruse**