recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zierker See kaj banejo (Poŝtkarto el la jaro 1918)
Ĉe la nova haveno en Neustrelitz
ĉe la laga bordo videblas ankaŭ tiu ĉi ĉina pavilono de 1821
La lago **Zierker See** situas ĉe la okcidenta urborando de Neustrelitz kaj sude de la Havelfonta teritorio, kiu apartenas al la Obere Havel-Wasserstraße, en Germanio. Tra la Kammerkanal la Zierker See estas ligata kun Woblitzsee kaj Havel. Ĝi estas nomata laŭ la urboparto Zierke, kiu troviĝas apud la lago. La akvejo havas akvokolektan basenon de ĉirkaŭ 22,7 km².

La lago estas relative malprofunda, tre ŝlima kaj ekde jaroj netaŭga por banado. La iam ĉe la orienta bordo troviĝinta banejo estis barita por la banado kaj la konstruaj instalaĵoj estis senreste forigitaj post la jaro 1960. La lago estas ĉirkaŭ 2,6 kilometrojn larĝa kaj du kilometrojn longa. Pro la unue nepurigita resp. poste meĥanike purigita poluakvo, kiu estis enlasita en la lagon, ĝi estas tre eŭtrofita. 

La konstruado de kanalo nomata *Kammerkanal*, farita kiel artefarita etendo de la rojo *Gorbach* de 1840 ĝis 1843, la akvonivelo tre falis, tiel ke la averaĝa profundo nuntempe estas ĉe 1,6 metroj. En la norda parto la Zierker See kelkloke estas nur duonan metron profunda. 

Ĉe la okcidenta bordo estis produktita en la 19a jarcento kalko, tiel ke tie estiĝis „kalkaj truoj" plenaj je akvo, kiuj nuntempe formas apartan biotopon.

En 1878 trunkoboato estis trovita en Zierker See.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6   Bodo Heise (StAUN Neubrandenburg): *Das Restaurierungsprojekt Zierker See*. Vortrag des 13. Gewässersymposium in Güstrow, 22. Oktober 2008.
2. 1 2  *Zierker See* en: *Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands: Teil 2 Mecklenburg-Vorpommern* (PDF; 3,5 MB)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zierker See in: *Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands. Teil 2: Mecklenburg-Vorpommern* Arkivigite je 2015-11-27 per la retarkivo Wayback Machine (PDF-Datei; 3,35 MB)

Fonto
-----

Laŭ germana vikipedio
* www.lung.mv-regierung.de (PDF-Datei; 716 kB)
**RITOÓK Zsigmond** (rito:k) estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj. Li naskiĝis en Nagyvárad la 5-an de januaro 1870 kaj mortis en Budapeŝto 1-an de oktobro 1938. Lia nepo estis Zsigmond Ritoók (filologo).

Biografio
---------

Zsigmond Ritoók havigis diplomon de kuracisto en Budapeŝto en 1893 kaj ĝis 1895 li estis ĉe Frigyes Korányi praktikanto, ĝis 1902 samloke asistanto. En 1910 li iĝis universitata privatprofesoro, en 1911 publikmalsanuleja ĉefkuracisto (ĝis 1935). Inter 1933 – 1935 li estis la direktoro de la centraj malsanulejoj de ĉefurbo. Inter 1903 – 1938 li estis ano de Justicafera Kuracista Konsilantaro, de 1917 ties protokolisto.

Verkoj ĉefaj
------------

* *Adatok az arterio-sclerosis aetiologiai viszonyaihoz* (Orv. Hetil. 1896. 45 – 49. sz.);
* *A szívzörejek diagnosztikus értékéről* (Klinikai Füz. 1899. nov.);
* *Adatok az Oliver – Cardarelli-féle tünet jelentőségéhez* (Orv. Hetil. 1900. 38. sz.);
* *Vitás kérdések az endocarditisek pathogenesisében* (Orv. Hetil. 1906. 1. sz. németül:
* *Zeitschrift für klinische Medizin*, 1907. 1 – 2. sz.);
* *A verőérrendszer hypoplasiája* (Orv. Hetil. 1906. 41. sz.);
* *Az élőbeli vérnyomásmeghatározás értékéről* (Orv. Hetil 1909. 34. sz.).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
Tiu ĉi artikolo estas pri rusa urbo. Ekzistas artikolo pri la komponisto Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij.

---

**Ĉajkovskij** (ruse *Чайковский*) estas urbo en Permja regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57435.

La urbo estis fondita en jaro 1955 kaj nomita laŭ Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij, kiu naskiĝis en la proksima urbo Votkinsk. Antaŭe en la sama loko estis vilaĝo Sajgatka, konata jam en 1646, kiu estis forigita.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1962.

La interurba telefona kodo estas 34241, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas apud Uralo, ĉe rivero Kama (Кама).

En la urbo estas fervoja stacio Sajgatka (Сайгатка).

En la jaro 1959 la urbo havis 12,8 mil loĝantojn, en la jaro 2002 ĝi havis 86,7 mil loĝantojn.

* Kategorio Ĉajkovskij (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Permja regiono
Urboj de Permja regiono

**Ĉefurbo**: Permjo

Aleksandrovsk |
Berezniki |
Ĉajkovskij |
Ĉerdinj |
Ĉermoz |
Ĉernuŝka |
Ĉusovoj |
Dobrjanka |
Gornozavodsk |
Gremjaĉinsk |
Gubaĥa |
Kizel |
Krasnokamsk |
Krasnoviŝersk |
Kudimkar 
Kungur |
Lisva |
Nitva |
Oĉjor |
Oĥansk |
Osa |
Solikamsk 
Usolje |
Vereŝĉagino
**Zorhof** estas la nomo de komiksulo kreita de Serge Sire, kiu aperis la unuan fojon en La KancerKliniko n° 7, en 1978.
Ĝi estas fakte karikaturo de L. L. Zamenhof, kiu funkcias kiel la samsigla Zorro, la maskita rejustiganto, sed "malheroe" : Zorhof estas kontraŭ-heroo, lia mask-kostumo (lia "laborvesto") estas difektita pro tineoj, li rajdas tute arkaikan motorciklon (kun kandelo en la lumego) kaj ĉe la fino li malglore forlasas la scenejon piede, pro benzin-paneo.

Aperis tri epizodoj:

Zorhof kontraŭ la Krokodiloj
----------------------------

Jaro 2982: Jam sur tero Esperanto venkis. Sed eksterteranoj (kiuj tiam svarmas sur tero), ne uzas ĝin. Z (ja eternulo) cerbumas por solvi la problemon de la tutkosma komunikado. Finfine li trovis: uzi Esperanton ĉie en la kosmo. (Genie, ĉu ne ?)
Sed ve ! En 3587, iu ekstertera raso, la Krokodiloj, ne konsentas ĝin uzi. Tial Z.(Zamenhof) surmetas la Z.(Zorro)-kostumon, kaj per ĵetado de verdaj steloj, forpuŝas la krokodiloj eo-lernejen, kaj tiel venkas.

Zorhof kontraŭ la Neoj
----------------------

3980. Novaj eksterteranoj surteriĝis, temas pri speco kiu enhavas kvar seksojn (viroj, inoj, malviroj kaj malinoj, kaj kiuj sin reproduktas laŭ sufiĉe komplika sistemo). Ili kapablas eldiri nur "Ne", tial oni nomis ilin la "Neoj".

Zorhof par-donas
----------------

Tiu epizodo aludas al la apero de la romano de Karolo Píĉ: La Litomiŝla Tombejo, kaj ties lingvaĵo eksperimentece nekutima, eĉ propra (nefundamenta) varianto de Esperanto, ia Piĉido.

maldekstra dekstra
**Zorán Sztevanovity,** hungare **Sztevanovity Zorán,** serbe **Зоран Стевановић** estas serbdevena hungara ŝlagrokantisto, ŝlagrogitaristo, ŝlagrokomponisto kaj orkestrestro. Li estis fondinto de ŝlagorkestro Metro (rokgrupo). Lia pli juna frato estas Dusán Sztevanovity.

Zorán Sztevanovity naskiĝis la 4-an de marto 1942 en Beogrado.

Biografio
---------

Gepatroj de Zorán Sztevanovity forlasis Jugoslavion en 1948, poste ili vivis kun la filoj en Hungario. Zorán Sztevanovity frekventis universitaton en Budapeŝto, dume li gitarludis ekde 1960. Tiam komenciĝis sia muzika kariero, parte Hungara Televizio, parte klubo *Metro* faris tutlandan konatecon. Baldaŭe nomo de la grupo iĝis Metro laŭ la klubo. La grupo havis la gloran epokon inter 1965-1971, dume en 1968 ili renkontiĝis en Londono kun John Lennon kaj Ringo Starr. Baldaŭe Zorán Sztevanovity kantadis kaj gitaris sola kaj koncertadis precipe enlande kun grandaj sukcesoj. Li foje ricevis rolojn en filmoj. Liaj edzinoj estis laŭvice Györgyi Tarján kaj Barbara Hegyi. Li ricevis premion Kossuth en 2006, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Diskografio
-----------

* kun grupo Metro inter 1969-1970
* kiel solulo inter 1977-2011

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410593
* VIAF: 121462251
* ISNI: 0000 0001 2965 2860
* MBA: 538785c5-5c7d-4477-93ff-624d9b5ce154
 |
**Zsigmond Teleki** [ĵigmond], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teleki Zsigmond** estis hungara vitisto, plibonigisto pri vinberoj. Lia origina familia nomo estis *Taussig* ĝis 1897, lia filo estis Sándor Teleki (vitisto).

Zsigmond Taussig naskiĝis la 23-an de septembro 1854 en Villány, li mortis la 20-an de aŭgusto 1910 en Villány (kelkaj biografioj mencias aliajn datenojn).

Biografio
---------

Zsigmond Teleki devenis el juda familio. Li lernis en Pest (urbo) kaj Vieno, poste li estis librotenisto en banko en Vieno. Post bankroto de la banko li estis agento pri vinoj en Würzburg. Li travojaĝis tutan Eŭropon kaj propraokule vidis la filokseran danĝeron. En 1881 li hejmenvenis kaj en Pécs li komencis komercadi pri vinoj. Li ankaŭ havis vitejon, kiu ekstermiĝis. Li aĉetis konvenajn vinbergrenojn kaj komencis selekti kaj plibonigi vitojn. Post longaj eksperimentoj li kreis konvenajn specojn rezistajn kontraŭ filokseroj en diversaj grundospecoj. Lia edzino naskis 3 gefilojn, liaj filoj estis daŭrigantoj de la selektado.

Memorigiloj
-----------

* agronomia lernejo en Villány prenis la nomon Teleki Zsigmond en 1994

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo T, poste serĉu la nomon)
* 
* Arkivigite je 2021-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725002
 |
Templo Romkatolika en Zozocolco, Veracruz.
**Zozocolco de Hidalgo** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Zozocolco de Hidalgo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 203.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12455 loĝantojn. El tiuj estis 6121 viroj kaj 6334 virinoj. La komunumo havas surfacon de 106.1 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 8 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 35 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 280 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 11346 personoj. En la jaro 2000 temis pri 12607, do temis pri kresko / malkresko je 2.13 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 10965 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 8993 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 82.02 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zozocolco de Hidalgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Zozocolco de Hidalgo Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Franca *ĉaleto* en Vichy.
*Chalet Fontecha*, en Albacete (Hispanio).
**Ĉaledo** aŭ **ĉaleto** (de la franca, *chalet*) estas konstruaĵo planita ĉefe por ĝia uzado kiel unufamilia loĝejo, kiu kunhavas spacon en unu sama tereno kun areo sen konstrui, kiel ĝardeno aŭ apuda korto, sed sen interna korto inter la ĉambroj. En kelkaj lokoj de Hispanio, tiuj konstruaĵoj estas nomataj hoteloj aŭ hoteletoj.​

Oni konas kiel *montara ĉaledo* aŭ *svisa ĉaledo* montaran loĝejon farita tradicie el ligno, kvankam kun bazo el ŝtono, karaktera en la regiono de Alpoj kaj en la Ĵurasa montaro. Temas pri unufamilia loĝejo kiu krome povas havi ankaŭ tre diversajn uzojn, ĉar krom loĝejo ĝi utilas ankaŭ kiel stalo, grenejo, ateliero, stokejo ktp. Tradicie estas konstruita trietaĝa, kun specifa celo por ĉiu etaĝo depende de la diversaj jarsezonoj. La uzado de ĉaledoj ĵuse ĉesis havi tiun celon de kampara loĝejo kaj, kvankam plue oni konstruas ilin laŭ simila arkitekturo aŭ oni remodeligas la malnovajn loĝejojn, nuntempe oni uzas ilin por turismaj celoj: restoracioj, hoteloj kaj libertempaj loĝejoj.

Bibliografio
------------

* Boichard, J; Prévot, V. *La Nature et les hommes*. Paris: Eugène Belin, 1969.
* Herzog, Maurice. *La Montaña*: Barcelona: Labor, 1967, p. 403.
* Gottmann, Jean. *A Geography of Europe*. New York:Holt, Rinehart & Winston, 1969 (4-a eldono)

Vidu ankaŭ
----------

Vilao Fallet

Kultura Centro Esperantista (KCE)

Referencoj
----------

1. ↑  RAE , alirita la 4-an de decembro 2017.

* Kategorio Ĉaledo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

***La sombra del ciprés es alargada*** (La ombro de la cipreso estas longa) estas romano de la hispana verkisto Miguel Delibes publikigita en 1947. La intrigo temas pri la vivo de infano, en malvarma urbo Avilo. La titolo aludas al la cipresoj kiuj abundas en hispanaj (kaj alilandaj) tombejoj. La temoj de la verko estas la infaneco, la soleco kaj la morto.

La verko ricevis la Premion Nadal de 1947.​ La verko estis inkludita en la listo de la 100 plej bonaj romanoj hispanlingvaj de la 20-a jarcento fare de la ĵurnalo El Mundo.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La unua parto priskribas la vivon de la protagonisto kaj rakontisto, Pedro, orfa infano, kiu estas en malfacila situacio, ĉar lia onklo lasas lin al la zorgo de instruisto, don Mateo Lesmes, kiu estas ege pesimista. Tio plifortigas la vivkomprenon de Pedro, kiu rigardas la vivon, kiel io en kiu subite oni povs perdi tion kion oni amas. Poste li konos Alfredo, unua kaj plej bona amiko, sed aperos komplikaĵoj. Ĉio okazas en la malvarma medio de la kastilia urbo Avilo.

En la segunda parte, el protagonista se ha convertido en marino después de haber estudiado en la universidad. Intenta escapar del pesimismo adquirido por la educación subjetiva de su maestro. En uno de sus viajes al extranjero por razones de trabajo, se enamora de una mujer, pero la debe abandonar, puesto que él mismo se rige por sus normas internas y no se permite el lujo de cambiarlas ni de desobedecerlas. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Komentoj
--------

La romano estis adaptita al kino per samnoma filmo premierita en 1963 reĝisorita de Ana Mariscal.​

Referencoj
----------

1. ↑  «Correspondencia, 1948-1986. Miguel Delibes/Josep Vergès. Destino. 448 páginas, 22 euros.» El Cultural. 7a de novembro 2002.
2. ↑  Lista completa de las 100 mejores novelas
3. ↑   Urrero Peña, Guzmán. «Delibes y el cinematógrafo.» Centro Virtual Cervantes, Instituto Cervantes. Konsultita la 9an de aprilo 2016.

Bibliografio
------------

  

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo La sombra del ciprés es alargada en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849474
 |
**Zimatlán de Álvarez** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Zimatlán de Álvarez*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 570.

Geografio
---------

**Zimatlán de Álvarez** apartenas al la distrikto Zimatlán al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18370 loĝantojn. El tiuj estis 8551 viroj kaj 9819 virinoj. La komunumo havas surfacon de 255,16 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1500 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 793 indiĝenoj. El tiuj 589 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 589 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zimatlán de Álvarez Arkivigite je 2007-01-14 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Zsigmond ZALKA** [ĵigmond], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zalka Zsigmond** estis hungara kemiisto, agronomo, akademia instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis ’’gombai’’ kaj ’’marcsa-magyari’’ [marĉa-madjari].

Zsigmond Zalka  naskiĝis la 9-an de novembro 1861 en Németi (nuntempa Sopronnémeti), li mortis la 15-an de oktobro 1931 en Magyaróvár (nun urboparto de Mosonmagyaróvár).

Biografio
---------

Zsigmond Zalka frekventis gimnazion en Sopron, poste li akiris kemian diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József, fine plian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár). Ekde 1885 li estis asistanto en la menciita akademio, ekde 1888 en Debrecen, ekde 1890 en Georgikon, ekde 1891 en Kassa. En la lasta lernejo li estis nomumita ordinara profesoro, en 1907 vicdirektoro, post jaroj direktoro. En 1899 li establis eksperimentan stacion pri alkoholoj, en la sekva jaro li ricevis reĝan premion. Dum la 1-a mondmilito en la akademio armea hospitalo funkciis kaj Zalka ankaŭ tion gvidis. Post la mondomilito li rifuĝis al Akademio de Magyaróvár, en 1922 li pensiuliĝis, tamen li instruis plu, eĉ en 1930 li estis akademiestro. Li multe okupiĝis pri produktado de alkoholoj, bieroj, maltoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Összehasonlító kísérletek különböző préselt élesztőkkel és tisztafajta élesztővel* (1895)
* *Az ipari tejsav alkalmazása a szeszgyári műélesztő készítésénél. A gabonafélékből készült zöldmaláta czukorontó és elfolyósító képességének összehasonlítása és a merzezés befolyása a czukrosító, elfolyósító képessége* (1900)
* *Szeszfőzés gyümölcsökből, borból és borkészítés melléktermékeiből* (1906)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
Funkciado de kutima ŝablonoventkesto. Meznivele: la tonĉambreto 
**Ĉambreto** ĉe orgeno estas ujo en la ventkesto, en kiun oni depende de la konstrumaniero enlasas per premado de klavo klavo (**tonĉambreto**) aŭ per tirado de registro (**registroĉambreto**) aeron, kiu poste estas plukondukata al la orgenfajfiloj, pli detalan informon vd. ventkesto.

Ĉambretaro de buŝharmoniko. Supre kaj malsupre la lamenarplatoj
Ĉe harmonikaj instrumentoj ĉambreto ne nur al- aŭ forkondukas aeron al unu aŭ du voĉlamenoj, sed ankaŭ la spaco, en kiu tra fendeto la voĉlameno ensvingas. Ĉe manharmonikoj kaj blovklavaroj oni reguligas per klavoj la alkonduko resp. forkonduko de aero je la ĉambretoj de unuopaj tonoj, ĉe la buŝharmoniko oni alludas la ĉambretojn rekte per la buŝo pere de la spirado, je kio oni ankaŭ povas kovri la ĉambretajn malfermaĵojn per la langopinto por ludi la tonojn de ne najbaraj ĉambretoj. La ĉambreto havas du malfermaĵojn, en la voĉplato muntita sur la ĉambretokorpo la fendeton, kiu je 99 % estas kovrita per la voĉlameno, kaj rektangule kontraŭ tiu poziciita la ĉambreta malfermaĵo.
**Zselickisfalud** [ĵelickiŝfalud] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. Kisfalu signifas: malgranda-vilaĝo.

Blazono de Zselickisfalud
Kalvinana kirko de Zselickisfalud

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26 km²
* Koordinatoj: 46° 17′ N 17° 44′ O﻿ / ﻿46.28 °N, 17.74 °O﻿ / 46.28; 17.74 (mapo)Koordinatoj: 46° 17′ N 17° 44′ O﻿ / ﻿46.28 °N, 17.74 °O﻿ / 46.28; 17.74 (mapo)
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 7477
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Zselickisfalud situas sur mildaj deklivoj, meze de sakovojo. Kadarkút kaj Kaposvár troviĝas po 13 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1339 laŭ tiama hungara ortografio *"Kis Folud"*. La nuna kompleta loknomo uziĝas ekde 1909. En 1952 kolĥozo pri "Nova Vivo" formiĝis. Vilaĝservoj estas turista domo, hotelo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana baroka preĝejo de 1821, en 1884 trakonstruiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Granda) Dipatrino

Fontoj
------

* 
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
**Zsolt Baronits** [ĵolt baroniĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baronits Zsolt** estis hungara ŝlagromuzikisto (saksofonisto, orkestrestro, tekstopoeto). Lia edzino estis Anikó Ungár (iluziisto).

Zsolt Baronits naskiĝis la 11-an de julio 1944 en Tata (Hungario), li mortis la 3-an de aŭgusto 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Baronits studis por iĝi elektra instrumentisto, ankaŭ en la muzikarta mezlernejo por iĝi muzikisto. Li aliĝis al pluraj ŝlagrorkestroj, eĉ al Benkó Dixieland Band. En 1962 li fondis propran muzikgrupon kun nomo *Syrius*. Iom poste la deviga soldatservo okazis, poste li denove muzikadis, precipe li akompanis kantistojn dum la turneoj. En 1969 li plene refondis la orkestron, ilia muzikado iĝis progresiva roko, bluso kaj soulo. En 1970 ili kun grandaj sukcesoj turneis en Aŭstralio, tamen la hungara ŝtato ne permesis la postajn eksterlandajn vojaĝojn. Kelkaj muzikistoj disidis (ekzemple Miklós Orszáczky). Alvenis pliaj muzikistoj, sed ili jam ne estis sukcesaj. La orkestro ĉesis en 1978, Baronits helpis karieron de la edzino, kiu naskis filon.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* memorkoncerto en Budapeŝto (2001)

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

(En ŝlagroj li estis plej ofte komponisto kaj/aŭ tekstopoeto kune kun aliaj muzikistoj.)

* A láz
* Csendes kiáltás
* Ha meghallod ezt a dalt
* Sápadtfényű ablak
* Széparcú idegen

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664015
* MBA: 8f117812-ab86-4367-9571-55ff6cab087c
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Mura cimbalario** |
| --- |
|  |
| Mura cimbalarioMura cimbalario |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Lamialoj *Lamiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Plantagacoj *Plantaginaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Cimbalario** *Cymbalaria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Cymbalaria muralis***G.Gaertn. B.Mey. & Scherb. 1800 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Mura cimbalario  |

 |
| v • d • r |

|vikispecio = 
|komunejo = 
}}

Mura Cimbalario
 GBIF
**Mura cimbalario** (*Cymbalaria muralis* Gaertn. et al. aŭ *Linaria cymbalaria* (L.) Miller), ankaŭ nomata "Ruino de Romo", estas herbo el la familio Skrofulariacoj laŭ la klasika klasado, aŭ Plantagacoj laŭ la filogenetika klasado.

Ofta mediteranea planto sed nun trovebla en preskaŭ tuta Eŭropo, ĝi kovras malnovajn murojn per bukedoj kun rondaj brilaj folioj kaj etaj violaj floroj, kies centro estas flave makulita.

* FolioFolio
* FloroFloro
* FruktojFruktoj

Ekologio kaj Vivmedio
---------------------

Plurjara planto el suda Eŭropo kaj okcidenta Azio, kutima en preskaŭ la tuta eŭropa kontinento, ĝi ŝatas disvastiĝi sur muroj aŭ rokoj, prefere kalkŝtonaj.

  

Florperiodo : de aprilo-majo ĝis septembro (pli frue en la sudo)
  

Polenizado : per insektoj aŭ mempolenizado
  

Disvastigo : memdisvastigo

Ĝenerala morfologio
-------------------

Rampanta herba planto, kiu kreskas tufe kun ruĝaj senharaj tigoj. La brilaj karnecaj folioj alternas sur longaj tigoj. Ili estas ren- aŭ rondformaj, plej ofte kun kvin loboj, kelkfoje pli. La rando estas purpure kolorigita.

Manĝeblo
--------

La folioj manĝeblas en salato. La junaj folioj havas iom akran guston, la maljunaj folioj fariĝas amaraj.

* Mura cimbalario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mura cimbalario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mura cimbalario en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



1. ↑  GBIF.org (26 May 2018) GBIF Occurrence Download  Cymbalaria muralis P.Gaertner, B.Meyer & Scherb.
**Zsolt Csalog** [ĵolt ĉalog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csalog Zsolt** estis hungara verkisto, sociologo, muzeologo. Lia origina familia nomo estis *Csalogovits* [ĉalogoviĉ], lia pseŭdonimo estis inter 1985–1986 között *Kocsis Annamária,* lia unua edzino estis Éva Pócs, liaj filoj estis Gábor Csalog kaj Benedek Csalog.

Zsolt Csalog naskiĝis la 30-an de novembro 1935 en Szekszárd, li mortis la 18-an de julio 1997 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsolt Csalog frekventis lernejojn en pluraj urboj. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1960, poste li estis muzeologo en Szolnok, ekde 1966 en Budapeŝto. En 1970 li forlasis la muzeon kaj li okupiĝis pri sociologia esplorado pri la ciganoj. Iom poste la ŝtato malpermesis tiu ĉi esploradon, li iĝis opoziciulo aŭ kontraŭanto de la socialismo. En 1982 li ricevis usonan stipendion, poste inter 1985-1989 li vivis en Novjorko, sed li ofte revizitis Hungarion. Dum disfalo de la socialismo li iomete politikadis kaj li jam senĝene povis labori sociologiajn laborojn. Li ricevis premiojn inter 1976-1997. Li plurfoje edziĝis.

Elektitaj verkoj
----------------

* *Tavaszra minden rendben lesz* (1971)
* *Kilenc cigány* (1976)
* *Parasztregény* (1978)
* *Fel a kezekkel!* (1989)
* *Falak és falromok* (1994)
* *Romakönyv* (2001)
* *A tengert akartam látni. Négy portré* (2010)
* *Hogyan kell forradalmat csinálni?. Heltai György portréja* (kunverkinto, 2018)

Liaj teatraĵoj
--------------

* *Csendet akarok* (1996)
* *Keserű boldogság* (2015)

Memorigiloj
-----------

* premio fondita en 2004

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664997
* GND: 141859172
* LCCN: n82024645
* VIAF: 143832500
* ISNI: 0000000123249202
* SUDOC: 074150871
* BNF: 127281159
 |
**Ibn Nafis** aŭ **Ibn al-Nafis** (1209-1289), kies tuta nomo estis **Ala-al-din abu al-Hassan Ali ibn Abi-Hazm al-Qarshi al-Dimashqi** (arabe علاء الدين أبو الحسن عليّ بن أبي حزم القرشي الدمشقي), estis araba kuracisto de la 13-a jarcento fama pro la malkovroj pri la pulma cirkulado.

Ibn Nafis naskiĝis en Damasko (Sirio) inter 1210 kaj 1213. Krom medicino, li ankaŭ studis jurisprudencon, literaturon kaj teologion.

En 1236 li ekloĝis en Egiptio. Tie li laboris en la hospitaloj Al-Nassri kaj Al-Mansouri, kie li estas ĉefa kuracisto (kaj estro de la personaro de la sultano). Post lia morto en 1288, lia domo, biblioteko kaj kliniko transiris al la Hospitalo Mansouriya.

*Al-Risalah al-Kamilijah fil Siera al-Nabaŭijah* (Traktaĵo de Kamil pri la biografio de la profeto) nomita ankaŭ Theologus Autodidactus ("Memlerninta teologo"), origine titolita (arabe الرسالة الكاملية في السيرة النبوية), kaj konata ankaŭ kiel *Risālat Fādil ibn Nātiq* ("La libro de Fādil ibn Nātiq"), estas teologia romano verkita de Ibn al-Nafis. Tiu verko estas unu el la unuaj arabaj romanoj, kaj povas esti konsiderata prototipa romano de scienc-fikcio, ĉar ĝi enhavas nombrajn elementojn, kaj krome ĝi estas frua ekzemplo de formadromano kaj de historio de senhoma insulo.

* Kategorio Ibn al-Nafis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389074
* GND: 118838555
* LCCN: n85331623
* VIAF: 17316331
* ISNI: 0000000113803126
* LIBRIS: 191256
* SUDOC: 071327665
* BNF: 12442782j
* ICCU: BVEV027977
* BNE: XX1050166
 |
**Zsigmond KUNFI** [ĵigmond], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ plena nomo **Kunfi Zsigmond Oszkár** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ĵurnalisto, instruisto.

Naskiĝdomo de Zsigmond Kunfi
Zsigmond Kunfi [*rompita ligilo*] naskiĝis la 28-an de aprilo 1879 en Nagykanizsa. Li mortis la 18-an de novembro 1929 en Vieno.

Biografio
---------

Zsigmond Kunfi devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitaton en Kolozsvár, kie li ricevis diplomon en 1903, poste li instruis en mezlernejo. Li aliĝis al la socialdemokratoj, tial li ne rajtis plu instrui. Li translokiĝis al Budapeŝto, kie li estis ĵurnalisto. Li kontribuis ekzemple en Népszava kaj Nyugat, li apartenis al amika rondo de Endre Ady. Dum la Kalistefa revolucio li estis senpostena ministro, poste ministro pri eduko. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis komisaro (komprenu ministro) pri eduko, sed post monatoj li abdikis kaj postulis finon de la diktaturo. Li migris al Aŭstrio, kie li redaktis gazeton. Li sinmortis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Jean Jaurès, az emberiség és szocializmus nagy halottja* (Jean Jaurès, granda mortinto de la homaro kaj socialismo), (1915)
* *Az angol világbirodalom* (La angla mondoregno), (1915)
* *Karl Marx és a marxizmus* (1945)
* *Kunfi Zsigmond válogatott írásai* (Elektitaj publikaĵoj de Zs. Kunfi), (1984)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Nagykanizsa
* stratoj en Siófok, Hajdúnánás, Tapolca, Tiszavasvári, Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504888
* GND: 128628960
* LCCN: n82052359
* VIAF: 20740817
* ISNI: 0000 0000 7870 3866
* SUDOC: 087605880
* BNF: 12716531z
* BIBSYS: 98045698
* NKC: skuk0000735
 |
**Zsigmond Pollák** [ĵigmond polAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pollák Zsigmond** estis hungara ilustristo, pentristo, grafikisto, ksilografisto. Lia familia nomvarianto estis *Pollack*.

Titolpaĝo de karikatura gazeto fare de Zsigmond Pollák
Zsigmond Pollák  naskiĝis la 8-an de februaro 1837 en Pozsony (Hungara reĝlando, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 13-an de majo 1912 en Budapeŝto (Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Zsigmond Pollák devenis el juda familio. Li studis en Akademio de Belartoj de Vieno (1856-1860, 1864-1870). Jam ekde 1857 li estis ilustristo de Vasárnapi Ujság. Li faris ankaŭ grafikaĵojn al aliaj revuoj, eldonejoj. En 1864 li establis metiejon por krei ksilografiaĵojn.

Elektitaj pentraĵoj, grafikaĵoj
-------------------------------

* Öltözködő nő (ĉ. 1890)
* vidu la bildojn en tiu ĉi paĝo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 13-a punkto)
* (la koncerna teksto estas legebla en la 75-a paĝo)

* Ernő PoeltenbergErnő Poeltenberg
* Ferenc ErkelFerenc Erkel
* János HunfalvyJános Hunfalvy
* Károly KeletiKároly Keleti
* Dezső BánffyDezső Bánffy
* Géza KreszGéza Kresz
* Ignác DarányiIgnác Darányi
* Kornélia PrielleKornélia Prielle
* Imre SteindlImre Steindl
* Márk RózsavölgyiMárk Rózsavölgyi
* Ede SzigligetiEde Szigligeti
* Ágoston TrefortÁgoston Trefort
* EsztergomEsztergom


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615117
* VIAF: 144155096
* ULAN: 500180506
 |
La **Nacia Biblioteko de Kamboĝo** (kmere បណ្ណាល័យជាតិ កម្ពុជា) estas nacia biblioteko situanta en Pnom-Peno, ĉefurbo de Kamboĝo.

Historio
--------

La biblioteko estis establita fare de la franca kolonia registaro la 24-an de decembro 1924. La komenca kolekto de la biblioteko, je sia establado, inkludis 2 879 librojn, la plej granda parto de kiuj estis en la franca. Franca reprezentanto administris la bibliotekon ĝis 1951. Post la sendependeco de Kamboĝo, literaturo en la ĥmera lingvo komencis formiĝi en la lando kaj la nombro da libroj en tiu ĉi lingvo publikigitaj ĉiujare pliiĝis, kaj tiel fariĝis la kolekto de libroj en la ĥmera en la biblioteko.

La biblioteko fermiĝis dum la regado de Khemer Rouge inter 1975 kaj 1979. Proksimume okdek procentoj de la kolekto de la biblioteko estis detruitaj dum tiu periodo. 

En 1980 la statuso de la nacia biblioteko de Kamboĝo estis reestigita. Je la jaro 2000 la bibliotekkolekto inkludas pli ok 100 000 erojn. La specialaj kolektoj inkluzivas 8 327 dokumentojn, inkluzive de dokumentoj en la franca de 1925-1970, kaj dokumentoj kaj libroj en la ĥmeroj de 1955 ĝis 1975.

Eksteraj ligiloj
----------------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774581
* LCCN: nr00010250
* VIAF: 265566153
* ISNI: 0000 0000 9436 1106
* SUDOC: 115946195
 |

1. ↑  Unesko: perdita memoro: bibliotekoj kaj arkivoj detruitaj en la dudeka jarcento (angle)
**Zita Gereben,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gereben Zita** estas hungara ŝlagrokantisto, komponisto.

Zita Gereben  naskiĝis la 11-an de junio 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zita Gereben frekventis muziklernejon, kie ŝi violonadis. Ŝi aĝis 12, kiam ŝi komencis kanti en infana koruso de Hungara Radio. Inter 1996-2000 ŝi lernis en muzikarta mezlernejo, poste same 4 jarojn en muzika studio, fine ŝi akiris diplomon pri ĵazkanto en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2008. Post siaj studoj ŝi fondis ĵazorkestron, krome laŭ la eblecoj ŝi aliĝis al aliaj similaj orkestroj. Same en 2008 ŝi ekinstruis en muzika mezlernejo. Iom poste ŝi ankaŭ komponadis. Ekde 2011 ŝi kantas ankaŭ en ŝlagrorkestroj.

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Boldog születésnapot!* (2003)
* *Magyar vándor* (2004)
* *Majdnem szűz* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* oficiala paĝo
* video-intervjuo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 645086
* MBA: 2ca9c1d1-b24a-4abd-a022-d68164d670d8
 |
La **Nacia parko Arikok** (papiamente *Parke Nacional Arikok*) estas naturprotekto-areo sur la insulo Aruba.

La nacia parko estas oficiale inaŭgurita de la registaro en la jaro 2000, kvankam la planoj jam ekzistis ekde la 1960-aj jaroj. En 2003 ĝi fariĝis fondaĵo kaj ricevis 7,1 milionoj da eŭroj el la eŭropa disvolviĝofonduso por konstrui la infrastrukturon. La celo estas konservado, prizorgado kaj protektado de la aruba flaŭro, faŭno kaj kulturo kaj la konservo de la kulturaj simboloj en la parko.

La parko kovras 18 procentojn de la insulo, kun 34 km² naturareo kaj situas je la nordorienta flanko de Arubo. La plej gravaj partoj de la parko estas la aspraj montetoj formitaj per vulkana malfluidiĝinta lafo, la batolitaj kvarco-dioritaj kaj tonalitaj rokoj kaj la kalkŝtonrokoj formitaj per ŝtoniĝinta koralo. La plej grandaj montetoj de la insulo estas parto de la parko, la *Arikokholmo* estas 176 metroj alta kaj la *Jamanotaholmo* 188 metroj. Ankaŭ troviĝas diversaj golfetoj (Bocas) ĉe la aspra norda marbordo. La Boca Prins kaj la Dos Playa estas la plej konataj, kaj situas meze de blankaj strandoj kaj blankaj sablodunoj.

En la parko troviĝas malnovaj plantejodometoj (cas di Kunuku), antaŭe en posedo de la malmultaj terkultivistoj de la insulo. La terkultivistoj sciis kiel prilabori la grundon en tiu senfrukta medio kaj uzis la naturajn materialojn el la ĉirkaŭaĵo kiel eble plej optimuma. Ankaŭ iliaj domoj konstruiĝis per tiaj materialoj kaj nomiĝas *cas di torto* (tortodomo). Du el tiuj domoj estas restaŭritaj. Surbaze de mapo el 1827 oni supozas ke la nederlandano Arie Kok havis etan plantejon kaj loĝis en tia Kunuku-domo. Li per tio ankaŭ estus la nomdonanto de la hodiaŭa parko.. En la parko ankaŭ troviĝas la plej malnovaj indianosignoj en diversaj grotoj, kiel la Fonteingrot (Fontangroto).

* Guadirikiri-grotoGuadirikiri-groto
* Natura naĝejo "La Conchi"Natura naĝejo "La Conchi"
* Karakteriza Dividivi-arboKarakteriza Dividivi-arbo
* Parto de la Arikok-parkoParto de la Arikok-parko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia parko Arikok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle-Parke Nacional Arikok Aruba

Referencoj
----------

1. ↑  angle-*History of the park* Parke Nacional Arikok Aruba
2. ↑  angle-*Conservation* Parke Nacional Arikok Aruba
3. ↑  angle-Espliko pri la nomo Arikok je Facebook
Zizo
**Ziz-Rivero** ( arabe : نهر زيز [nahr zīz] ) , aŭ Esperantigite **Zizo** , estas rivero en la sudo de Maroko kaj Alĝerio. Ĝi fontas en Mez-Atlaso kaj fluas 282 kilometrojn en Saharon en Alĝerio. 
Kvankam akva fluo intermitas laŭlonge de la ziza riverujo, Zizo longdaŭre estis uzata por faciligi homan translokadon tra la montara regiono.

Urboj laŭlonge de Zizo inkluzivas Er Rachidia, Erfud kaj Sijilmassa. Estas akvobaraĵo kun hidroelektra generad-kapacito je Zizo je la suda flanko de Alt-Atlaso

Akvo-Rajtoj
-----------

Laŭlonge de Zizo tipe estas komuna akvo-rajta leĝo, en kiu ĉiu vilaĝo kaj vilaĝano rajtas aprobindan uzadon kaj eltiradon de zizaj akvoj. Karakterize la akvo estas forkondukata en ebenaĵaj areoj por konstitui kanalon kiu irigacias palmajn plantejojn kaj aliajn kultivejojn, kaj kiu same kontentigas mastrumadajn bezonojn.

Referencoj
----------

1. ↑   Ziz River. *Encyclopædia Britannica on line*. Encyclopædia Britannica, Inc.angle

Literaturo
----------

* Agrawal, Arun; Clark C. Gibson.  (2001) *Communities and the Environment: Ethnicity, Gender*. Rutgers University Press. ISBN 081352914X.
**Zsolt Vári** [ĵolt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vári Zsolt** estas hungara pentristo. Lia kromnomo (kvazaŭ pseŭdonimo) estas *Fényhozó* [fEnjhozO] (=Lumportanto).

Zsolt Vári: Ciganino el Ózd
Zsolt Vári  naskiĝis la 15-an de oktobro 1974 en Vásárosnamény.

Biografio
---------

Zsolt Vári devenis el cigana familio, sed li orfiĝis kaj ĝis aĝo de 20 li estis edukita en ŝtataj edukejoj de Balkány, Berkesz, Bátonyterenye, Tiszadob, Tiszaújváros kaj Fót. Li iĝis faklaboristo kaj li abiturientis en Tiszavasvári, tiutempe li komencis amatore pentradi. Inter 1995-2000 li laboris en firmao en Budapeŝto, kiu komercadis pri farboj. En la sekvaj jaroj li faris diversajn laborojn, tamen plej ofte li okupiĝas arta instruado pri artoj por ciganoj. Li studvojaĝis al Italio kaj Hispanio. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapesŝto (1999, 2002, 2017)
* Tiszaújváros (2014)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapesŝto (2000, 2005, 2011)
* Arthalo Budapeŝto (2004)
* Szeged, Sopron, Pécs, Eger, Szolnok (2011)
* Berkesz (2016)

Lia libro
---------

* *Megjöttem* (2003)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Jean-Paul BelmondoJean-Paul Belmondo
* MilánMilán

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildo

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619018
* LCCN: nb2007012875
* VIAF: 21670314
* ISNI: 0000 0000 7908 0111
 |
**Zsombor Tóth** [ĵombor tOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tóth Zsombor** estis rumania hungara literaturhistoriisto, altlerneja instruisto.

Zsombor Tóth naskiĝis la  16-an de novembro 1974(nun 1974-11-16) en Covasna (urbo) (Rumanio).

Biografio
---------

Zsombor Tóth apartenis al la hungara minoritato de Rumanio. Li finis bazlernejon en sia naskiĝurbo en 1988, poste li maturiĝis en liceo en 1992 en Odorheiu Secuiesc, pli poste li akiris pedagogian bakalaŭron en Universitato de Kluĵo en 1997. En la sekva jaro en la sama loko akiris pli altan diplomon (MSc), li doktoriĝis (Ph.D.) en 2011 en Scienca Universitato Lajos Kossuth, lia habilitiĝo okazis en 2012. Pli frue, jam ekde 1997 li instruis en la Universitato de Kluĵo. Lia laboro fokusiĝis al la hungara literaturo inter la 16-a kaj 18-a jarcentoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A történelem terhe. Antropológiai szempontok a kora újkori magyar írásbeliség textusainak értelmezésében* (2006)
* *A koronatanú: Bethlen Miklós élete leírása magától és a XVII. századi puritanizmus* (2007)
* *The portrait of a young man as survivor: Mihály Cserey* (2007)

Fontoj
------

* datenoj hungare kun foto
* biografio angle
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837657
 |



* Portalo pri Biografio
**Zsujta** [ĵujta] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Gönc.

Romkatolika kirko en Zsujta
Bronzaj glavoj kaj aliaj fandaĵoj en la Brita Muzeo trovitaj en Zsujta

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7  km²
* Alto super marnivelo: 166 m
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 3897
* Telefonprefikso: 46

Situo
-----

Zsujta situas en valo de Hernád laŭ rojo, laŭ flankovojoj, fervojo Szerencs-Hidasnémeti preteriras. Gönc troviĝas 15, Miskolc 63 kilometrojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko (vidu la foton!). La unua mencio devenis el 1219 laŭ tiama ortografio *"Sucta"*. En 1910 dum la popolnombrado vivis en Zsujta 479 homoj, (471 hungaroj, 5 slovakoj).

En Zsujta migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo
* kalvinana romanika Kalvinana kirko (Zsujta) el la 15-a jarcento, baldaŭe gotikiĝis, fine barokiĝis
* nobeldomo

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu

* Kategorio Zsujta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Verŝajna memportreto de Jan van Eyck kun ĉaperono, portata kiel speco de turbano.
**Ĉaperono** (el la franca lingvo *chaperon* por "kufo aŭ kapuĉo") estas kapvesto multportita dum la mezepoko. La kapuĉo etendiĝis ĝis la ŝultroj tiel ke la kapo kaj nuko de la portanto estis tute kovritaj; nur la vizaĝo estis malkovrita. La ĉamperono finiĝis malantaŭe sur la kapo en longa pinto kiel speco de pintĉapo.

Dum la frua periodo la ĉaperono antaŭ ĉio estis portata de malriĉaj homoj. Ekde la 14-a jarcento ankaŭ riĉaj homoj ekporrtis la kapveston, farita el pli luksa ŝtofo. Ekde la komenco de la 15-a jarcento la ĉaperono estis drapirita kiel speco de turbano sur la kapo. La pinto kaj la ŝultropeco fariĝis pli kaj pli longaj pliposte dum la mezepoko. Unue la ĉaperono estis rezervita nur por viroj, dum la malfrua periodo ankaŭ virinoj komencis porti ĉi tiun kapveston.

La *Blankaj Ĉaperonoj* estis iu speco de policanaro en Gento dum la 14-a kaj 15-a jarcento. La membroj portis blankan ĉaperonon kiel rekonilo. La anaroj de Bruĝo kaj Ipro tie respektive estis nomataj la *Ruĝaj Ĉaperonoj* kaj la *Bluaj Ĉaperonoj*.

* Sandro Botticelli: Portreto de juna viro.Sandro Botticelli: Portreto de juna viro.
* Jan van Eyck: Portreto de viro (1432)Jan van Eyck: Portreto de viro (1432)
* Jan van Eyck: Viro kun blua ĉaperonoJan van Eyck: *Viro kun blua ĉaperono*
* Rogier van der Weyden: Portreto de Filipo la bona, ĉ. 1450Rogier van der Weyden: Portreto de Filipo la bona, ĉ. 1450
* Du malsaĝuloj sub unu ĉaperono detalo el Nederlandaj Proverboj de Pieter Bruegel la pliaĝa (1559)*Du malsaĝuloj sub unu ĉaperono* detalo el *Nederlandaj Proverboj* de Pieter Bruegel la pliaĝa (1559)
* Porteto verŝajne de Giovanni Arnolfini pentrita de Jan van Eyck, malfruaj 1430-aj jaroj.Porteto verŝajne de Giovanni Arnolfini pentrita de Jan van Eyck, malfruaj 1430-aj jaroj.

* Kategorio Ĉaperono (kapvesto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zsuzsa Almássy** [ĵuĵa almAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Almássy Zsuzsa** estas hungara arta sketisto, trifoja olimpiano, trejnisto.

Zsuzsa Almássy naskiĝis la 8-an de oktobro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsuzsa Almássy ekde 1956 estis artsketisto en ĉefurba sportklubo. Ŝi estis hungara ĉampiono sesfoje inter 1963-1969, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1964-1972. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964, Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1972 sen medalo, sed en mondĉampionumo en 1969 ŝi estis la dua unuoble. Ŝi venkis en Universiado en 1970. En 1973 ŝi estis profesia revuano en Usono, post jaro ŝi hejmenvenis kaj akiris maŝininĝenieran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Ŝi edziniĝis en 1980 kaj naskis ĝemelojn jam en Svislando, kie ŝi estis trejnisto.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* biografio engle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822543
 |



* Portalo pri Biografio
Manaj laboriloj por ĉarpentado
mezepokaj iloj por ĉarpentado, ĉirkaŭ la jaro 1465
**Ĉarpentado** estas la ago krude prilabori lignopecojn en dikajn trabojn, kaj kunmeti tiujn trabojn por starigi la fortikigan internan parton de konstruaĵo (aŭ en modernaj brikaj aŭ betonaj domoj, almenaŭ la fortikigan parton de tegmento). Metiisto, kiu regas tiun metion, nomiĝas ĉarpentisto. Kontraste al tio pli fajnaj prilaboroj de ligno, ekzemple farado de lignaj manĝilaroj, de pordoj aŭ de lignaj mebloj, estas la tasko de lignaĵistoj kaj meblistoj (en aliaj lingvoj, ekzemple la anglalingva vorto *carpenter*, ĉiuj tri lignoprilaboraj profesioj havas komunan nomon).

Laŭ Francisko Azorín **Ĉarpenti** estas simple *Prilabori lignan konstruon.* Kaj li indikas etimologion el la latina *carpentarius* (ĉaristo, ĉarpentisto), *carpentum* (ĉaro). Li aldonas teknikajn terminojn ekzemple *ĉarpentisto* por *Persono, kies metio estas ĉarpentado*, krom aliaj terminoj kiel ĉarpentejo, ĉarpentado mem, ĉarpentilo, ĉarpentilaro kaj ĉarpentaĵo.

Ĉar la plejmulto el la scioj, kiuj necesas por iĝi ĉarpentisto, lernatas per ekzerco kaj akiro de praktika sperto, la profesio estas relative facile majstrebla. La leĝaj priskriboj, kiuj spertoj kaj scioj necesas por iĝi aprobita ĉarpentisto, tial tre varias de lando al lando.

ligna statuo en Kėdainiai (Litovio) bildigas la ĉarpentiston Jozefo kaj lian filon kaj metilernanton Jesuo
La eble plej konata ĉarpentisto de la monda literaturo estas (el la Nova Testamento de la Biblio) la kristana sanktulo Jozefo, kiu instruis la metion de ĉarpentado al sia filo Jesuo Kristo.

Etimologio
----------

Pri la etimologio de la vorto vidu la artikolon "ĉarpentisto".

Sociologio
----------

Populara manfarado pri ĉarpentado, nome ĉarfarado. Elvas, Portugalio.
Kaj en evoluaj kaj en alte industriigitaj landoj la profesio ĉarpentado estas dominita de viroj. En Usono 98.5% de la metiistoj de tiu profesio estas viraj, kaj la profesio de ĉarpentado dum la jaro 1999 havis la kvaran rangon inter la profesioj plej vire dominataj.

Iloj
----

* Martelo
* Segilo
* Tenajlo
* Trapeza segilo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 47.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Ĉarpentado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉarpentado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉarpentistoj en barata vilaĝo.
**Ĉarpentisto** estas sperta metiisto kiu praktikas ĉarpentadon: Ĉarpentado estas la ago krude prilabori lignopecojn en dikajn trabojn, kaj kunmeti tiujn trabojn por starigi la fortigigan internan parton de konstruaĵo (aŭ en modernaj brikaj aŭ betonaj domoj, almenaŭ la fortikigan parton de tegmento). Kontraste al tio pli fajnaj prilaboroj de ligno, ekzemple farado de lignaj manĝilaroj, de pordoj aŭ de lignaj mebloj, estas la tasko de lignaĵistoj kaj meblistoj (en aliaj lingvoj, ekzemple la anglalingva vorto *carpenter*, ĉiuj tri lignoprilaboraj profesioj havas komunan nomon).

Ĉar la plejmulto el la scioj, kiuj necesas por iĝi ĉarpentisto, lernatas per ekzerco kaj akiro de praktika sperto, la profesio estas relative facile majstrebla. La leĝaj priskriboj, kiuj spertoj kaj scioj necesas por iĝi aprobita ĉarpentisto, tial tre varias de lando al lando.

ligna statuo en Kėdainiai (Litovio) bildigas la ĉarpentiston Jozefo kaj sian filon kaj metilernanton Jesuo
La eble plej konata ĉarpentisto kaj lignaĵisto de la monda literaturo estas (el la Nova Testamento de la Biblio) la kristana sanktulo Jozefo, kiu instruis la metion de ĉarpentado al sia filo Jesuo Kristo.

Etimologio
----------

La vorto "ĉarpentisto" venas de la franca vorto *charpentier*, kiu mem devenas de la latina *carpentrius [artifex]*, "faristo de ĉaro". En la mezepoka franca lingvo la vorto ankoraŭ estis *carpentier* sen "h" (prononco de la unua silabo [kar-], dum en la moderna franca versio [ŝar-]). Tiun mezepokan francan vorton transprenis la angla lingvo per la vorto *carpenter* (kies unua litero do ankaŭ prononciĝas "k"). La germana vorto por carpenter estas "Zimmermann", kio ankaŭ estas tre vaste uzata familia nomo en germanlingvaj landoj kaj Usono.

Bronza statuo de ĉarpentisto en la muzeo *Poble espanyol* en Barcelono (Katalunio)

Sociologio
----------

Kaj en evoluaj kaj en alte industriigitaj landoj la profesio estas dominita de viroj. En Usono 98.5% de la ĉarpentistoj estas viraj, kaj la profesio dum la jaro 1999 havis la kvaran rangon inter la profesioj plej vire dominitaj.

Diversaj metioj
---------------

* Lignaĵisto
* Meblisto
* Radfaristo

Vidu ankaŭ
----------

* La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto

* Ĉarpentisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉarpentisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 188600
* GND: 7541481-8 4067792-8, 7541481-8
* LCCN: sh85020430
* SUDOC: 027888568
* BNF: 11983362m
* NDL: 00561210
* NKC: ph468065
* BNE: XX553994
 |