recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tradicie, religio en Norda Koreio unuavice konsistas de budhismo kaj konfuceismo, kaj en malplia etendo, kristanismo kaj sinkreta Ĉondogjo. Laŭ la CIA, pro tio ke la altiĝo de Stalinismo, liberaj religiaj aktivecoj ne plu ekzistis, la registaro sponsoras religiajn grupojn nur por krei iluzion de religia libereco.

Tradiciaj religioj
------------------

*Ĉefa artikolo: Religio en Koreio*
Tradicie, religia vivo en Norda Koreio estas simila al tio en Suda Koreio, kun kiu formis ununuran landon ĝis 1948. Plejparto de la loĝantaro de la lando konsistas de budhistoj kaj konfunceistoj, tamen estis malplimultoj de kristanoj kaj adeptoj de la sinkreta Ĉondogjo (religio de "la Ĉiela Vojo").

Ĉondogjo
--------

**Ĉondogjo** ("Ĉiela Vojo") religio elkreskis for de la Tonghak movado dum la 19a jarcento. Prpers emfazas la dieman naturon de la loĝantaro kaj enhavas elementojn trovitajn en Budhismo, Ŝamanismo, Konfuceismo, Taoismo, kaj Katolikismo.

* Kategorio Religio en Nord-Koreio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En lingvoscienco, **anaforo** estas okazaĵo de esprimo aludanta aŭ signanta jaman esprimon, aŭ same signanta kiel tiu jama esprimo. Ĝenerale, anaforaj esprimoj estas pro-formoj, iaj deiksoj aŭ simple elipsoj.

Kontraste, aludi aŭ signi ankoraŭ venontan esprimon nomiĝas kataforo, dum aludi aŭ signi la meman esprimon estas sinaludo aŭ sinsignado. Anaforoj, kataforoj, kaj sinaludoj ĉiuj estas la tri specoj de endoforoj, t.e. aludado aŭ signado ion en la sama teksto mem. Aludoj aludantaj kaj signoj signantaj ion en la reala mondo kaj ne en la parolo de la parolanto estas ne-endoforaj; ili nomiĝas ekzoforoj.

Ekzemploj
---------

(1) *La simio prenis la bananon kaj ĝin manĝis.* La vorto *ĝi* funkcias anafore, ĉar *ĝi* signas jame menciitan bananon.
(2) *Lidia iris hejmen, ĉar ŝi sentis sin malsana.* La vorto *ŝi* funkcias anafore, ĉar *ĝi* signas jame meniciitan Lidian.
(3) *Por ĝin manĝi, la simio devis unue perlabori la bananon.* La vorto *ĝi* funkcias katafore, ĉar ĝi signas ankoraj menciotan bananon.
(4) *Kio estas tio?* La vorto *tio* funkcias ekzofore, se *ĝi* signas objekton en la ĉikaŭejo.

Iom malsamaj difinoj de *anaforo*
---------------------------------

### Pli limigita nocio

Laŭ pli strikta difino, anaforo temas nur pri aludo aŭ signo al antaŭa diraĵo aŭ frazo.
[*mankas fonto*]

### Pli ĝenerala nocio

Laŭ pli ĝenerala difino de iuj lingvistoj, anaforo temas pri ĉia ajn aludo.
[*mankas fonto*]

### En generativa gramatiko

La termino *anaforo* uzatas en generativa gramatiko por nomi *refleksivajn pronomojn* kaj *reciprokajn pronomojn* kaj similajn esprimojn en la diversaj lingvoj. Tiasence anaforoj devas havi rigore lokajn aludatajn esprimojn, ĉar ili ricevas sian signivon el la loka sintaksa operacio (aŭ interpreta regulo) konata kiel *fiksado* (en:*binding*).

Anafora resolucio
-----------------

*Anafora resolucio* signifas klarigon pri tio, al kio rilatas anaforo, kaj ofte necesas kiam oni prenas frazon el ties kunteksto. Ekz:

(5) *La Ĉefministro de Nov-Zelando* hieraŭ nin vizitis. La vizito estas la unua fojo ke ŝi venis al la Centra Oficejo.
Se oni citas sole nur la duan frazon el (5), necesas klarigi la anaforon, ke la frazo solstara ankoraŭ havu sencon, ekz. (6):

(6) La vizito estas la unua fojo ke *La Ĉefministro de Nov-Zelando* venis al la Centra Oficejo.

Referencoj
----------

* **(Angle)** Haegeman, Liliane, *Introduction to Government and Binding Theory*, 2nd edition, Blackwell, Oxford, UK, 1994.
* **(Angle)** Halliday, M.A.K. & Hasan, Ruquiya, *Cohesion in English*, Longman, 1976.
* **(Angle)** Kuno, Susumo, *Functional Syntax, Anaphora, Discourse, and Empathy*, Chicago, 1987.
* **(Angle)** Lasnik, Howard and Uriagereka, Juan, *A Course in GB Syntax. Lectures on Empty Categories, and Binding*, MIT Press, Cambridge, MA, 1988.

Vidu ankaŭ
----------

* Endoforo
* Deikso
* Kohero
* Nesolvitaj problemoj en lingvistiko
* Signado

Eksteraj ligiloj
----------------

* **(Angle)** Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
* **(Angle)** What is anaphora?
Procesoro Sun UltraSPARC
**RISC** (angle *RISC*: ***R**educed **I**nstruction **S**et **C**omputer*, "reduktita instrukciara komputado") estas speco de procesora arĥitekturo kiu estas karakterizita per bazaj instrukcioj facile malkodigeblaj, nur kunmetitaj el simplaj instrukcioj.

Tiu strategio estis bone adaptita al la realigo de mikroprocesoroj. En la malfruaj 1980-aj jaroj kaj fruaj 1990-aj jaroj ĝi konkuris kun pli pezaj tradiciaj arĥitekturoj CISC (angle *complex instruction-set computer*, "kompleksa instrukciara komputado"). Efektive, la grandaj diferencoj en grandeco, malkoda tempo kaj ekzekuttempo estis malfavoraj al optimumoj de la tielnomita tipo "instrukcivico" (aperintaj en CDC 6600).

La apero de hibridaj arĥitekturoj kiel la Pentium Pro (CISC imitita de RISC) ĉesigis, pro malapero de komparnormoj, ĉi tiun militon, kiu fariĝis multe pli merkata ol teĥnika ĉirkaŭ 1990, teĥnikoj evoluintaj ambaŭflanke kaj ĉiu komparante siajn procezojn al tiuj de la aliaj ses jarojn pli frue.

Referencoj
----------

1. ↑   (2010) *The X86 Microprocessors : Architecture And Programming (8086 To Pentium)* (angle).

Vidu ankaŭ
----------

* PowerPC
* PA-RISC
* John Cocke
* CISC

Eksteraj ligiloj
----------------

* RISC vs. CISC (angle)
* What is RISC (angle)

Fonto
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri komputiko |

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Processeur à jeu d'instructions réduit en la franca Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798327
* GND: 4191875-7
* LCCN: sh88006799 sh90005948, sh88006799
* BNF: 12473275r
 |
**Radó Kövesligethy** [koveŝligeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kövesligethy Radó** estis hungara astronomo, terfizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1909).

Memortabulo pri Radó Kövesligethy
Radó Kövesligethy  naskiĝis kiel **Konek Radó** la 1-an de septembro 1862 en Verono. Li mortis la 11-an de oktobro 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Radó Kövesligethy frekventis gimnazion en Pozsony, dume li ofte pasigis tempon en observatorio de Miklós Konkoly-Thege. Li lernis astronomion kaj fizikon en universitato de Vieno, poste en 1883 li eklaboris en la jam menciita observatorio. En 1889 li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto. Li fondis observatorion pri seismoj por antaŭindiki la tertremojn. Li gvidis privatan observatorion de Géza Podmaniczky en Kartal. Post la 1-a mondmilito li estis akuzita pro nepruvitaj kontaktoj al Hungara Sovetrespubliko, tial li ne rajtis instrui ĝis 1924. Li ricevis memormedalon „Lóczy Lajos".

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Károly Móra

Verkaro (elekto)
----------------

* *Prinzipien einer theoretischen Astrophysik auf Grund mathemateische Spektralanalyse* (1884)
* *A csillagászati földrajz kézikönyve* (Manlibro de la astronomia geografio), (1899)
* *Seismonomia* (1906)
* *A spektrumanalysis két paraméteregyenlete* (1898)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio Radó Kövesligethy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 448857
* GND: 116302321
* LCCN: n87126099
* VIAF: 88663589
* ISNI: 0000 0001 1867 5450
* SUDOC: 185820441
* ICCU: CUBV086318
 |
Tipoj de reloj: UIC60, *Vignoles* (por trajnoj), fendita (por tramoj), duobla kapo, nesimetria duobla kapo

Reloj, kuŝantaj sur ferbetonaj ŝpaloj, en stacio Prievidza, Slovakio, 2002.
**Relo** estas longa stango kun la sama difinita profilo laŭ sia tuta longo. Du paralelaj reloj lokiĝantaj laŭlonge de vojo permesas subteni veturilojn dum starado kaj veturado laŭ la vojo. Kutime reloj estas uzataj en fervoja trako, sed ankaŭ por diversaj aliaj celoj en diversaj aparatoj kaj sistemoj.

Laŭ Francisko Azorín **relo** estas *Tipa, profilita ferstango terkuŝanta po du, por faciligi la ruladon de vagonoj, tramoj, k. c.*[1] Li indikas etimologion el la latina *regula* (regulilo). Kaj li aldonas la terminojn *relvojo* por fervojo, kaj *relŝanĝilo*.[2]

Fervojaj reloj estas faritaj el fero aŭ ŝtalo.

  

* Relo
* 
* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Kontaktrelo
* Fervoja trako.

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 176.
2. ↑  Azorín, samloke.
Digesta sistemo de remaĉulo (bovino):  
**m.** Ezofago;  **v.** Rumeno; **n.** Centipelio aŭ retostomako; **b.** Omaso; **l.** Abomaso; **t.** Piloro, komenco de intesto.
**Remaĉula stomako** estas kompleksa, kvarparta stomako de remaĉuloj (bovedoj, cervedoj). Ankaŭ la kameledoj remaĉas la nutraĵon sed oni konsideras, ke ili havas nur 3-partan stomakon pro la la fakto, ke omaso kaj abomaso estas kunnmiksitaj.

Se oni parolas pri remaĉula stomako, oni pensas pri kvarĉambra stomako de bovedoj. Ĝi konsistas el la kvar partoj kiel rumeno, centipelio (aŭ retostomako), omaso (aŭ faldostomako), abomaso (aŭ postomaso). La unuaj tri fakoj pruduktas nur mukon, la abomaso produktas digestajn materialojn.

Rumeno (*rumen*) estas la unua stomaka poŝo de la remaĉula stomako, de kie la nemaĉita herbo revenas bulforme (estas la boluso) en la buŝon. Tie la besto denove maĉas la nutraĵon (tiam la makzeloj moviĝas horizontale). De la rumeno venas la digesteblaj nutraĵoj tuj tra la reteca stomako al la omaso, poste al abomaso kie ĝi vere digestiĝas, kaj fine al la intesta sistemo.

Referencoj
----------

1. ↑  R. Bowen.  *Digestive Anatomy in Ruminants* (digesta asntomio ĉe remaĉuloj (angle). Arkivita el la originalo je 2016-03-22. Alirita 2017-04-28.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRemaĉula stomako |
| --- |
| 1. centipelio • 2. rumeno • 3. omaso • 4. abomaso |  |

 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Remaĉula stomako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lisa Fonssagrives-Penn** (naskiĝis la 17-an de majo 1911 kiel *Lisa Bernstone* en Göteborg, Svedio, mortis la 4-an de februaro 1992 en Novjorko) estis fotomanekeno (fotomodelo). Ŝi estas konsiderata kiel unua supermodelo (supermanekeno).

Ŝi translokiĝis el Svedio al Parizo, Francio, por lerni baleton, sed oni malkvoris ŝin tie en 1936 por modo fotografado. Ŝi aperis sur titolpaĝoj de multaj magazinoj en la 1930-aj, 1940-aj kaj 1950-aj jaroj, ekzemple en *Town & Country*, Life kaj Vanity Fair. Ŝi aperis en Vogue 200-foje sur ties kovrilpaĝo kaj eĉ ankoaraŭ 1961 en aĝo de 50 jaroj sur kovrilo de Harper's Bazaar. Ŝi laboris kun fotografiistoj George Hoyningen-Huene, Man Ray, Horst, Erwin Blumenfeld, George Platt Lynes, Richard Avedon kaj Edgar de Evia.

Fonssagrives priskribis sin memironie kiel "good clothes hanger" (Eo: "bona vestostablo").

Ŝi geedziĝis en 1935 al pariza dancisto Fernand Fonssagrives. La paro translokiĝis en 1939 al Usono. Lisa Fonssagrives divorcis en 1950 kaj samjare geedziĝis kun fotografiisto Irving Penn. Fonssagrives mortis en aĝo de 80 jaroj. Ŝia filino **Mia Fonssagrives-Solow** estas kostuma dizajnisto, ŝia filo **Tom Penn** estas dizajnisto.

* Lisa Fonssagrives en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lisa Fonssagrives en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391164
* GND: 119296446
* LCCN: n85812020
* VIAF: 69735762
* ISNI: 0000 0000 5787 6485
* LIBRIS: 408869
* BNF: 125304826
* ULAN: 500338276
* BIBSYS: 90966578
* RKD: 254206
 |
Adicia kolormiksado.   
Projekciado de bazaj koloroj al ekrano montras kombinitajn kolorojn ĉe la intersekco. Kombino de ĉiuj tri, do ruĝa (R) + verda (V) + blua (B) en taŭgaj intensoj, liveras blankon.
RVB-bildo kune kun siaj apartaj R, V kaj B komponantoj.   
Notu ke la blanka neĝo konsistas el fortaj ruĝo, verdo kaj bluo; la bruna fojnejo konsistas el forta ruĝa kaj verdo kun nur malmulte da bluo; la malhelverda herbejo enhavas fortan verdon kun iomete da ruĝo kaj bluo, la helblua ĉielo havas fortan bluon, iomajn ruĝon kaj verdon.
**RVB** (ofte ankaŭ **RGB** - laŭ la angla: *Red-Green-Blue*) estas la nomo de kolormodelo uzata por adicia reprezento de koloroj, t. e. por koloraĵoj, kiuj mem elsendas lumon. Ĝi deriviĝas de siaj bazaj koloroj **ruĝa** (R), **verda** (V) kaj **blua** (B) kaj estas uzata por - ekzemple - televidiloj, komputilaj ekranoj kaj ankaŭ en la konvencia kolorfotografio. 

La teorio pri la RVB-kolormodelo jam antaŭ la elektronika epoko estis evoluigita pro la homa trikromata percepto de koloroj. 

Tipaj RVB-bildregistriloj estas 

* profesiaj televidaj filmiloj
* skaniloj
* ciferecaj fotiloj

Tipaj RVB-bildprezentiloj estas 

* televidiloj (laŭ diversaj teknikoj: CRT, LCD, plasmo kaj aliaj),
* komputilaj ekranoj
* poŝtelefonaj ekranoj
* videoprojekciiloj
* multkoloraj LED-ekranoj

Kontraŭe printiloj kaj presiloj funkcias ne laŭ adicia sed laŭ subtraha kolormodelo, ili do ne estas RVB-iloj sed CMFN-iloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Koloro
* Lumabsorbo
* Adicia kolormikso, RGB
* Subtraha kolormikso, CMYK
* Trikromio
* Kolorteorio

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKoloroj |
| --- |
| Nuancoj de griza: | blanka • griza • nigra |
| Ĉielarko: | ruĝa • oranĝa • flava • verda • blua • indiga • viola |
| RGB / CMYK: | ruĝa (R) • verda (G) • blua (B) • cejana (C) • magenta (M) • flava (Y) • nigra (K) |
| Ceteraj: | bruna • kakia • lila • malva • okra • roza • rufa • turkisa |

 |
**Rafael Zaldivar** (n. en 1834 en San Alejo en departemento La Unión, Salvadoro, m. la 2-an de marto 1903 en Parizo) estis salvadora kuracisto kaj politikisto. Li estis Prezidento de Salvadoro de la 1a de majo 1876 ĝis la 6a de aprilo 1884 kaj post la 21a de aŭgusto de la sama jaro ĝis la 14a de majo 1885.

Li estis profesoro de Medicino kaj Vicrektoro de la Universitato de Salvadoro. Diplomato en Reĝlando Prusio en 1869, li okupis en 1870 la Ministeriojn de Instruado kaj de Milito samtempe ke li prezidis la Nacian Asembleon.

Li estis provizora Prezidento de Salvadoro en 1876 post la milito kontraŭ Gvatemalo kiu faligos la tiaman prezidenton Andrés del Valle, kaj poste li estis elektita poste (maje) definitive. Dum lia registado, oni proklamis la leĝojn de nuligon de komunumaj bienoj (1881-1882) kiuj implicis la ekspropriadon de la teroj de la indiĝenaj komunumoj. Li veturis al Usono, Hispanio, Britio kaj Francio.

Kun Gvatemalo kaj Honduro oni proponis la kreadon de Centramerika Respubliko; tamen kiam en februaro de 1885 la gvatemala Prezidento Justo Rufino Barrios proklamis la restarigon de la regiona unuiĝo perforte kaj oni deklaris sin militestro de Centrameriko, oni kontrauŭis tion en Salvadoro, Nikaragvo kaj Kostariko. La salvadora registaro anoncis sian malakcepton de la intencoj de Barrios kaj inter Salvadoro, Kosta-Riko kaj Nikaragvo oni starigis defendan aliancon, kiu akiris la apogon de Meksiko.

Por tio Barrios invadis Salvadoron marte de 1885, dum trupoj de Kostariko kaj Nikaragvo pretiĝis lukti kontraŭ tiujn de Honduro. Tamen tio finis subite, ĉar la gvatemala prezidento mortis en la batalo de Chalchuapa, post la invado de Salvadoro. Tamen poste Rafael Zaldívar estis elpostenigita kaj devis forlasi la landon kaj ekziliiĝi en Francion.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281938
* LCCN: n80083976
* VIAF: 40675152
* ISNI: 0000 0000 2489 2841
* BNE: XX4903011
 |
Speleonectes tanumekes unlabeled-rotated.pngSpecimeno
Distribueco de Remipedia
***Remipedia*** estas klaso de blindaj krustuloj kiuj troviĝzs en marbordaj grundakvejoj kiuj enhavas salan grundakvon, kaj estas populacioj identigitaj en preskaŭ ĉiu oceana baseno ĝis nun esplorita, kiel en Aŭstralio, la Kariba Maro, kaj la Atlantika Oceano. La unua priskribita remipedo estis la fosilia *Tesnusocaris goldichi* (Frua Pensilvania), sed, ekde 1979, almenaŭ deksep vivantaj specioj identiĝis kun tutmonda distribuado tra la neotropisa zono.

Genetikaj studoj montris ke remipedoj estas la krustuloj plej rilataj al insektoj, tiom multe ke ili kaj insektoj povas esti konsiderataj "frata grupo" al aliaj krustuloj.

Referencoj
----------

1. ↑   (2007) "Phylogenetic analysis of Remipedia (Crustacea)", *Organisms Diversity & Evolution* **7** (1), p. 33–51. doi:10.1016/j.ode.2006.07.001.
2. ↑  Where did insects come from? New study establishes relationships among all arthropods

* Kategorio Remipedia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Remipedia en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
ritidomo de 8-jara blanka abio
sekco de 5-jara pina trunko (la bruna parto estas la ritidomo)
La **ritidomo** esas la plej ekstera tavolo de la plej granda parto de la arboj. Ĝi estiĝas el la korko kaj la mortaj partoj de la basto. La ritidomo protektas la subajn tavplojn de la trunko kontraŭ fizikaj influoj, ekzemple temperaturo, pluvo, vento, fajro kaj mekanikaj influoj. Ĝi protektas kontraŭ damaĝbestoj kaj infektoj.

Estiĝo de la ritidomo
---------------------

### La primara epitelia histo

Komence la epidermo estas la ekstera histo de la juna ŝoso. Ĉar la epidermo estas daŭra histo, do la ĉeloj ne plu kapablas multobliĝi, ĝi disŝiriĝas pro la sekundara dikkreskado kaj la planto devas formi sekundaran eksteran histon, la peridermo.

### La sekundara ekstera histo

Por anstataŭi la ne plu funkcianta epidermo, la planto reembriigias unue peridermaj ĉeloj. Ili fariĝas denove meristemaj ĉeloj kaj povas dividiĝi. Tiu sekundara, malmulttavola histo nomiĝas felogeno. Ĝi formas internen la felodermon kaj eksteren korkon (felemo). Ĉe kelkaj arboj la primara peridermo restas intakta longe aŭ eĉ dum la tuta vivo de la arbo. Tiaj arboj ofte havas lenticelojn por aerumi. 
Ezemploj de tiuj arboj kunsekundara eksterna histotavoloj estas fago kaj karpreno.

Vundiĝoj de la arboŝelo kunkreskas dum la tempo kaj estas videblaj ankaŭ post jardekoj, msale al arboj kun peridomo.

### La terciara ekstera histo – la peridomo

Ĉe multaj arboj la felogeno ne povas samrapide kreski ol la dikiĝo de la arbo (sekundara dikkresko). Ĝi denove disŝiriĝas La nova disŝiro kaŭzas kreskon de nova peridermo. (interna peridermo). La nun fortranĉitaj partoj de la basto mortas kaj formas kune la ritidomon, kiu pro la unuflanka dividaktiveco de la felgeno, kontinue kreskas.

Diversaj formoj de la ritidoma histo de arboj
---------------------------------------------

* retritidomo ĉe tigfrukta kverkoretritidomo ĉe tigfrukta kverko
* ringeca ritidomo ĉe betuloringeca ritidomo ĉe betulo
* foliecaj skvamoj ĉe acerfolia platanofoliecaj skvamoj ĉe acerfolia platano

Tri tipoj de ritidomo
---------------------

Ekzistas tri tipoj de ritidomo ĉe arboj. 

* ringritidomo ( ekzemple *ĉerizarbo*). Korkkambioj krekas en ringoj ĉirkaŭantaj la trunkoj.
* skvamritidomo/platoritidomo ( ekzemple montara acero). tiu tipo estas la plej ofta.
* retritidomo (ekzemple tigfolia kverko, ordinara frakseno)

Krome ekzistas tri tipoj de arboj kun surfaca peridermo (ekstera tavolo estas korko):

* glata arboŝelo (ekzemple *Fagus sylvatica*)
* ringkorko (ekzemple *Prunus avium*)
* amasa korko (ekzemple *Quercus suber*)

Utiligado
---------

Vidu ankaŭ
----------

* korko
* arboŝelo

Literaturo
----------

* Dietrich Böhlmann: *Warum Bäume nicht in den Himmel wachsen – Eine Einführung in das Leben unserer Gehölze*, Quelle & Meyer Verlag, Wiebelsheim 2009, ISBN 978-3-494-01420-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ritidomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Borken aus der Bilddatenbank der Universität Basel Arkivigite je 2017-01-21 per la retarkivo Wayback Machine
**Rai** (ĉ. 489–690) estis dinastio de Sindo, en moderna Pakistano. La influo de la Rai Imperio etendis el Kaŝmiro okcidente, Makran kaj haveno Debal (moderna Karaĉi) okcidente, haveno Surat en Guĝarato sude, kaj Kandahar, Sistan, Sulejmano, Ferdan kaj montetoj Kikanan en la nordo. Ĝi regis areon de ĉirkaŭ 1,553,993 km².

La imperiestroj de tiu dinastio estis grandaj protektantoj de Hinduismo. Ili starigis rimarkindan templon de Ŝivao en nuntempa Sukkur, Pakistano, proksime al ties ĉefurbo en Al-ror. Tio kongruas kun la historiaj rakontoj el epoko de la imperiestroj Aŝoko kaj Harŝa ĉar hindiaj monarkoj neniam patronis unikan ŝtatan religion kaj kutime protektis pli ol unu religion. La Dinastio regis dum periodo de 202 jaroj.

Notoj
-----

1. ↑  Thakur Deshraj, Jat Itihas (Hindi), Maharaja Suraj Mal Smarak Shiksha Sansthan, Delhi, 1934, 2a eldono 1992

Referencoj
----------

* Thakur Deshraj: '*Jat Itihas*, Delhi, 1934
* *The Chach-nama.* angla traduko de Mirza Kalichbeg Fredunbeg. Delhi Reprint, 1979.
* Wink, Andre, *Al Hind the Making of the Indo Islamic World,* Brill Academic Publishers, January 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.
* Elliot, Henry Miers, *The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period. Volume 1,* Adamant Media Corporation, ISBN 0-543-94726-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chach Nama Arkivigite je 2014-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Al-Hind: the making of the Indo-Islamic world, Volume 1 de André Wink
**Balĥo** (ankaŭ latinliterigita *Balkh*, perse بلخ) estas provinco en la nordo de Afganio. Laŭ la stato de 2009 ĝi havis 1 182 000 loĝantojn. La provinca ĉefurbo estas Mazar-i Ŝarif. Provincestro ekde la jaro 2004 estas *Mohamed Ata*.

Balĥo estis antikva urbo kaj centro de Budhismo kaj Zoroastrismo en kio estas nune norda Afganio.

Historio
--------

La regiono estas inter la plej frue home loĝataj en tuta Centra Azio kaj estas la lulilo de la irana civilizo. En la antikva epoko konata per la nomo *Zariaspa* (malnovperse: Ora Ĉevalo), (greke: Ζαρίασπα), pli poste *Baktra* (greke: Βακτρα), ĝi estis parto de la legenda regno Baktrio.

En la regiono la Silka Vojo renkontis plian antikvan komercan vojon, kiu nordokcidenten laŭ la valo de la rivero Amudarjo kondikis al la Kaspia Maro, kaj sudorienten per la montpasejo *Ĥajber* al Suda Azio.

Ĉirkau la jaro 500 a.K. Baktrio estis konkerita de la persoj kaj integrita en la Persan Imperion. Ĝis la konkero de Persio fare de la armeo de Aleksandro la Granda, Baktrio restis unu el la plej gravaj Satrapioj de la Persa Imperio de la aĥemenida dinastio.

Sub la rego de la seleŭkida dinastio la regiono preksaŭ ĉiam estis helena kolonio. Pli poste la regiono *Bactra* sub la sasanidoj ree estis parto de unuiĝinta persa imperio, antaŭ ol la regiono estis konkerita kaj islamigita fare de la araboj

En la mezepoko la teritorio estis parto de la regno de la samanidoj. Post la falo de la Samadidoj la regiono havis diversajn regantojn, interalie la gaznavidoj, guridoj, selĝukoj, la ĥorezmianoj, la mongoloj kaj de Timur-e Lang

Fine de la 18-a jarcento la regiono estis konkerita fare de la afganoj sub gvido de ŝaho *Ahmad Durrani* kaj integrigita en la nove fonditan regnon Afganio.

Poste la teritorio iĝis kontrolata fare de la Rusia Imperio, ĝis ĝi meze de la 19-a jarcento - laŭ la *Great Game* ("granda ludo") kaj ligitaj interŝtataj traktatoj inter la eŭropaj koloniaj potencoj Rusio kaj Britio - fine estis deklarita parto de Afganio.

Vidu ankaŭ
----------

* Baktrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* detalaj informoj pri la provinco de la nacia ministerio de malurba evoluo (formato PDF, stato oktobro 2007)
* detalaj informoj pri la provinco de la evolua programo de la Unuiĝintaj Nacioj (formato PDF, stato oktobro 2006) Arkivigite je 2010-12-02 per la retarkivo Wayback Machine
* provinca mapo fare de la institucio AIMS (Afghanistan Information Management Services)

Notoj
-----

* Kategorio Provinco Balĥo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Provinco Balĥo en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-09.

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
Renardo la vulpo.
Monumento en Hulst, Nederlando.
**Renardo la vulpo** estas literatura rolulo kiu rolas en pluraj verkoj. Komuna trajto estas ke la vulpo estas ruza, malica kaj mensogema kaj trompas aliajn bestojn je sia avantaĝo.

Iuj el la rakontoj havas tendencon kritiki la nobelaron aŭ la eklezion.

Verkoj
------

### Izengrino

Izengrino (latine: *Ysengrimus*) estas mezlatina epopeo el la 11-a jarcento, en kiu Renardo estas kontraŭulo de la lupo Izengrino, la protagonisto de la verko.

### Roman de Renart

*Roman de Renart* (romano de Renardo) estas franca epizodaro, kiu ekestis ĉirkaŭ la jaro 1170 en norda Francio. Ĝi konsistas el rakontoj pri bestoj en versa formo en malnova franca lingvo. Oni supozas ke la unuajn partojn verkis iu *Pierre de Saint-Cloud*.

La vorto *romano* en la titolo ne signifas modernspecan prozan rakontegon, sed mezepokan versforman epopeon, kiel en  *la romanoj de la tablo ronda*. La nomo *renard* iĝis la kutima franca vorto por *vulpo*.

### Reynaert

En la 13-a jarcento la flandro Willem verkis la nederlandlingvan version *Van den vos Reynaerde*. Ĉirkaŭ 1375 nekonata aŭtoro pliampleksigis la rakonton. La du versiojn oni kutime nomas Reynaert 1 kaj Reynaert 2.

### Reineke Fuchs

La germanlingva eposo *Reineke Fuchs* baziĝas sur la mezmalaltgermana versio *Reynke de vos*, kiu aperis prese en 1498. Ekde la 16-a jarcento aperis germanaj eldonoj; gravas la proza versio, kiun en 1752 verkis Johann Christoph Gottsched.

En 1793 Goethe reverkis la epopeon en la versa formo de heksametroj.

Intrigo
-------

La intrigo de la rakonto evoluis kaj kreskis dum jarcentoj.

En la novaj versioj ĝi ĉirkaŭas du jurprocesojn. Pluraj bestoj, precipe la lupo Izengrino, plendas al la leono Nobelo, reĝo de la bestoj, pri misfaroj de Renardo. La reĝo sendas unue urson kaj poste katon por aresti Renardon, sed li superruzas ilin. Fine Renardo estas kondamnita al morto; sub la pendumilo li elpensas mensogan historion pri trezoro. La leono avidas la trezoron kaj liberigas la vulpon. Kiam evidentiĝas la trompo la leono denove arestigas la vulpon kaj kondamnas lin al duelo kun la lupo, kiu memkompreneble estas pli forta. Tamen Renardo per nesportecaj artifikoj venkas. La leono decidas prefere profiti de la ruzeco de la vulpo ol mortigi lin kaj igas lin sia konsilisto.

* Kategorio Renardo la vulpo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
raddomo sur la insulo Grimsay.
raddomo de Scatness.
raddomo en la jarla korto, Mainland, Ŝetlando (stato: 1999).
konservata parto de las raddomo de la jarla korto.
**Raddomo** estas ronda ŝtonkonstruaĵo sur la Britaj insuloj, kies interna ejo estas ĉirkaŭata de radie situantaj niĉoj, kiuj aŭ estas enkonstruitaj en tre dikaj muroj aŭ per krommuro separita de la ekstera muro.

Priskribo
---------

Raddomo estis konstruitaj en skota ferepoko. Male al la Broch-oj, kies antaŭantoj ĝi estas, oni kalkulis nur 62 ekzemplerojn en Caithness kaj Sutherland (Tigh na Fiarnain), sur la Hebridoj kaj Ŝetlando. Raddomoj estas konstruaĵoj kun diametro ĝis 10 m kaj alteco de ses metroj. La formo estas varia. La nombro de la niĉoj kaj la formoj de la enirejoj varias de konstruaĵo al konstruaĵoj. Raddomoj ekzistas en du diversaj ejoj: Maĥiro kaj Torfejo. Ĉar nur 5 el 31 raddomoj de la okcidentaj insuloj staras sur torfejo, arkeologoj argumentas, ke maĥiro estis la preferata konstruloko de la raddomoj.

La *raddomoj sur Ŝetlando* nome la *spokoj* konsistas nur el sekmasonaĵoj el relative malgrandaj ŝtonoj. Ĉe la *raddomoj de la atlantika tipo de la okcidentaj insuloj* (South Clettraval) la *spokoj* konsistas el radiaj *septoj*, kiuj konsistas el vertikale starantaj grandaj ŝtonoj. Escepto estas *Cnip raddomo*, Valtos, Lewis kaj Harris kaj la raddomoj de Ŝetlandoj.

La plej famaj kaj plej bone konservitaj raddomoj (kvar instalaĵoj) ekzistas ĉe la Jarlkorto sur la Mainland (Ŝetlando). Parto de la raddomoj estas rigardata de kelkaj aŭtoroj kiel piktaj kvankam ili estas malsamaj al la sendube piktaj *terdomoj*, kiel oni trovis ili en la jarlkorto (en formo de pikta *terdomo*) kaj ĉe la Broch de Gurness trovita domo.

Pri la daŭro de la uzado oni nenion scias, kiel *ŝtonrompejo* ili estis uzataj ĝis antaŭ kelkaj jaroj. La raddomoj de Allathasdal, sur Barra kaj Scalavat 1 sur South Uist estis konstruitaj kun keletaĝo.

La raddomoj similas al la skota Broch, kiu estis multe pli alta, al la Skara Brae sur la Orkadoj, al la nordiaj raddomoj de Eketorp aŭ Ismantorp sur Öland kaj al la anatolia *Demircihöyük*.

Vidu ankaŭ
----------

* Coileagan an Udal

Literaturo
----------

* Ian Armit: *The Archaeology of Skye and the Western Isles* 1996, ISBN 0-7486-0640-8
* Gordon Barclay: *Farmers, Temples and Tombs* (Birlinn 2005); ISBN 1-84158-380-4
* Euan W. Mackie: *The Roundhouses, Brochs and Wheelhouses of Atlantic Scotland C.700 BC-AD 500: Architecture and Material Culture: Orkney and Shetland Isles* 2002 ISBN 978-1-84171-459-2

Referencoj
----------

1. ↑   R. J. C. Atkinson bringt das Wheelhouse bereits 1957 in „Excavations of a wheelhouse and other Iron Age structures at Sollas, North Uist", mit Ritualen in Verbindung: "Beneath the wheelhouse floors were a large number of pits, many containing articulated, dismembered or cremated animal burials, attesting to ritual practices".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Valtos: brochs and wheelhouses
* Archaeological Research in Lewis[*rompita ligilo*]
* Konstruktion auf der Basis von Armits Befunden für Cnip, Western Isles[*rompita ligilo*] (Animated GIF)
* Vorläufer der Orkneybrochs
* [*rompita ligilo*]
*Bukedo antaŭ arka fenestro*, Ambrosius Bosschaert, ĉirkaŭ 1618-1620. La plej formalaj floraranĝoj en Eŭropo estis nederlandaj, kiel oni montras en multaj pentraĵoj de la 17a jarcento.
**Bukedo** laŭ PIV estas kunligaĵo de deŝiritaj floroj. **Florbukedo** estas kolekto aŭ aro de floroj laŭ kreiva aranĝo. Florbukedoj povas esti aranĝitaj por la ornamo de hejmoj aŭ publikaj konstruaĵoj, aŭ povas esti porteblaj. Porteblaj bukedoj estas klasitaj laŭ kelkaj diferencaj popularaj formoj kaj stiloj, kiaj puntenhavaj, duonlunaj kaj akvofalaj bukedoj. Florbukedoj estas ofte donacitaj por specialaj okazoj kiaj naskiĝtagoj aŭ datrevenoj. Ili estas ankaŭ uzataj etende en nuptoj. Bukedoj estas aranĝitaj en vazoj aŭ bukedujoj por la hejmornamo ĉu en tradiciaj aŭ modernaj stiloj. Simbolismo povas esti ligata al la tipoj de floroj uzitaj, laŭ la diversaj kulturoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Floroj en arto

Notoj
-----

1. ↑   find Wedding flowers. AKay. Arkivita el la originalo je 2016-03-02. Alirita 22a de Februaro 2016.

* Kategorio Bukedo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

**Lakeba** estas insulo en la suda Lau Insularo de Fiĝio; la provinca ĉefurbo de Lau situantas tie. La insulo estas la deka plej granda en Fiĝio, kun terareo de preskaŭ 60 km². Ĝi estas fruktodona kaj malseka, kaj ĉikaŭita de 29-kilometra soxeo. Ties plej proksimaj najbaroj estas ĉe Aivo kaj Najaŭo. Separata per profunda maro el tiu lasta sed nur per neprofundaj akvoj el la unua, tiele ke marnivelo estis pli malalta dum glaciaj epizodoj kaj tiele Lakeba kaj Aivo formis unusolan grandan insulon.

Ĝi havas populacion de ĉirkaŭ 2,100 loĝantoj en ok vilaĝoj, el kiuj plej gravas estas la ĉefurbo Tubou kiu kuŝas en la sudo de la insulo. Ĉe Tubou estas la vilaĝo de Levuka; nepre ne konfuzu kun ties samnoma – Fiĝia malnova ĉefurbo –; Levuka en Lakeba estas hejmo por fiŝkapta tribo kies prauloj devenas el Bau Insulo. Alia grava vilaĝo estas Nasaqalau, situanta en la norda parto de Lakeba.

Notoj
-----

1. 1 2  Steadman (2006)

18° 13′ S 178° 47′ U﻿ / ﻿18.217 °S, 178.783 °U﻿ / -18.217; -178.783 (mapo)

Referencoj
----------

* Franklin, Janet; Keppel, Gunnar & Whistler, W. Arthur (2008): The vegetation and flora of Lakeba, Nayau and Aiwa Islands, Central Lau Group, Fiji. *Micronesica* **40**(1/2): 169–225. PDF fulltext Arkivigite je 2012-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Steadman, David William (2006): *Extinction and Biogeography of Tropical Pacific Birds*. University of Chicago Press. ISBN 0-226-77142-3
Hejma radiadilo el gisfero.
Aŭtomobila radiadilo
**Radiadilo** estas la aparato kiu ebligas interŝanĝi varmon inter du medioj, el kiuj unu estas la media aero. Ĝi utilas ĉu por disradiigi la nedeziratan varmon for el objekto aŭ maŝino por eviti ties trovarmigon aŭ por profiti ĝin, por varmigo de spaco aŭ objekto. Ĝenerale radiadilo funkcias per konvekto, sed ankaŭ per radiado, el kio venas ĝia nomo. Oni uzas tiun nomon ankaŭ por la varmointerŝanĝilo kiu donas, aŭ foje, ricevas, la varmon al aŭ el la media aero.

Laŭ Francisko Azorín **radiadilo** estas *Aparato konsistanta el metala tubaro por centrigi k. distribui la varmon, kiun ĝi ricevas el kaldrono.* Li indikas etimologion el la latina *radiare* (disĵeti).

La du ĉefaj konataj tipo de radiadiloj estas tiuj de aŭtomotoroj kaj tiuj por hejtadi ĉambron vintre.

Vidu ankaŭ
----------

* Radiatoro
* Termoradiilo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 176.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Radiadilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Radiadilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rajmundo Laval**, konata pseŭdonime kiel **Valo**, (Aleso, 1900 - Avignon, la 18-an de marto 1996) estis franca verkisto, tradukisto, desegnisto kaj esperantisto. 

Lerninte la lingvon ekde 1912, li estis ano de la kabareta rondo de Raymond Schwartz, kies verkojn kaj revuon *La Pirato* li ilustris. Li funkciis kiel kasisto de la Pariz-Regiona Federacio de la landa asocio SFPE en la 20-aj jaroj, fondis grupon en Joinville-Champigny (1923) kaj kunfondis E-grupon en Pau (1946). En 1934 li aliĝis al Sennacieca Asocio Tutmonda kaj korespondis kun Lanti. 

Post emeritiĝo, li dediĉis sin al tradukado kaj verkado: sekretario de la Literatura Komitato de SAT ekde 1961, kunrevizianto de la lernolibro *Cours Rationnel* (1973), li aperigis ekde 1975 ĉe la Broŝurservo de SAT 22 titolojn, i.a. verkojn de Lamarck, Paskalo, Han Riner, Kropotkin (kuntraduko), *La poemo de Rodano* de Frederic Mistral (el la provenca), aŭtobiografion en kvar volumetoj, kaj laste kolekton de studoj kaj artikoloj, *Vortoj de Valo* (1995). Ĉi tiun eniris i.a. liaj kontribuoj al la revuo *Laŭte!*, en kiu li havis konstantan rubrikon, *Vortoj de maljunulo*, de 1982 ĝis sia lasta vivmonato.

Verkoj
------

*Sepdek Jaroj sub la Verda Stelo*, 1980.
### Originaloj

#### Eseoj

* *Esperanto kaj literaturo*
* *Vortoj de Valo*

#### Membiografiaj

* *El la kara infaneco*
* *Kontraŭflue*
* *Migrante tra metioj*
* *Sepdek jaroj sub la verda stelo*

#### Franclingvaj pedagogiaj broŝuroj

* *Les seize règles de l'Espéranto*

### Tradukoj

*Brindilles-Branĉeretoj*, 1980 (proksimume).
* *La poemo de Rodano* de Frederic Mistral (el la provenca)
* Ekstraktoj el *Pensoj* de Blazio Paskalo
* Ekstraktoj el *Filozofio zoologia* de Johan-Baptisto Lamarko
* *Legendo pri la bela Pekopeno kaj la bona Boldura* de Victor Hugo
* *Interhelpo* de Petro Kropotkin (kun J. LEPEIX)
* *La inĝenia hidalgo Miguel Cervantes* de Han Ryner
* *La kvina evangelio* de Han Ryner

Rete legeblaj artikoloj
-----------------------

* Pri esperantigo de propraj nomoj, el *Sennacieca Revuo*, 1952
* *Pri Valo*[*rompita ligilo*], artikolo de Jean Amouroux por "Sudfrancia Stelo", bulteno de la Langvedoka-rusiljona E-Federacio, n-ro 136 (1996).
**Filogenetika nomenklaturo**, ofte nomata **kladistika nomenklaturo**, estas metodo de nomenklaturo por taksonoj en biologio kiu uzas filogenetikajn difinojn por taksonaj nomoj per sistemo sube klarigita. Tio kontrastas kun la tradicia metodo, per kiu taksonaj nomoj estis difinitaj de *tipo*, kio povas esti specimeno aŭ taksono de pli malalta rango, kaj de *diagnozo*, nome aserto intencanta havigi karakterojn kiuj diferencigu la taksonon el aliaj kun kiuj ĝi povus esti konfuzata.

La unuaj laboroj pri filogenetika nomenklaturo aŭ kladika klasado celis senerarigi la arojn de la klasika klasado, sed nun oni plejofte faras arbojn sen rilatoj kun la klasika hierarkio, kaj tio igas ke la klasika sistemo uzatas nur en malnovaj lernolibroj kaj ĉe kelkaj redaktistoj kiuj ŝanĝas la arojn de la klasika sistemo laŭ la novaj rezultoj de la filumgenetika (kladika) klasado.

Notoj
-----

1. ↑  Franz, Nico M. (2005), "On the lack of good scientific reasons for the growing phylogeny/classification gap", *Cladistics* **21** (5): 495–500, doi:10.1111/j.1096-0031.2005.00080.x, archived from the original on 2013-12-12, retrieved 2013-12-06   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-12-12. Alirita 2013-12-06.
2. ↑  International Commission on Zoological Nomenclature (1999), "Glossary", *International Code of Zoological Nomenclature* (4th ed.), (ISBN 0-85301-006-4),
**Das Liebesmahl der Apostel** (eo: **La amomanĝo de la apostoloj**) estas verko laŭforme komparebla kun kantato por virĥoro kaj orkestro de Richard Wagner. Ĝi baziĝas sur biblia sceno el la Agoj de la Apostoloj kaj estas inter la malmultaj ĥorkomponaĵoj de Wagner la ununura eklezia.

La komponadon de la verko antaŭis la transloĝiĝo de Wagner de Parizo al Dresdeno en 1842. La 2-an de februaro 1843 Wagner fariĝis Reĝa Saksa Kortego-Kapelmajstro kaj sin deklaris preta transpreni je la granda kantofestivalo planita por julio en Dresdeno la postenon de la ĉefdirektisto de la virkanta asocio *Dresdner Liedertafel*. Wagner ricevis la mendon de komponaĵo de nova verko, kiu daŭru preskaŭ duonhoron kaj kiun prezentu ĉiuj saksaj virĥoroj. Sekve de tio Wagner interrompis sian komponadon de la opero *Tannhäuser* kaj verkis tekston surbaze de pasaĵo el la Agoj de la Apostoloj, kiu rakontas la okazintaĵojn de pentekosto ĉirkaŭ la aperado de la Sankta Spirito. En printempo okazis la rapida muzikigo; kiel ensemblo Wagner destinis tri virĥorojn (pokaze TTBB), dek du apostolojn (12B), ĉieloĥoron (16T, 12Bar, 12B) same kiel grandan orkestron kun kvarobla lignoblovistaro, grandkvantan latunblovistaron inkluzive serpento, grandan arĉinstrumentistaron, kvar timbalojn kaj du harpojn. La 6-an de julio 1843 la verko estis unuafoje prezentata en la Frauenkirche en Dresdeno je kunagado de 1200 kantistoj kaj 100 orkestromuzikistoj.

La publiko entuziasme akceptis la verkon, kiun sekvatempe la eldonejoj Breitkopf & Härtel kaj Novello plurfoje eldonis. Kvankam la peco sin tenis en la repertuaro de multaj germanaj virkantaj asocioj, Wagner mem ne aparte ĝojis pri la unua prezentado de la verko, pli malfrue li parolis nur malestime pri la verko kaj ne plu prezentis ĝin mem. De la *Dresdner Liedertafel* li liberiĝis, fordonante la direktadon al sia amiko Ferdinand Hiller.

Menciindas kiel rimarkinda efekto la malfruiĝanta uzo de la orkestro. La unuajn 25 minutojn la ĥoroj fakte kantas senakompane (nur akompanate de la du harpoj), ĝis kiam la orkestro komencas je apero de la Sankta Spirito. La enigman efikon de la ĥoroj, lokitaj plurfoje en la alto de la preĝejo ĝis en la kupolo sur diversajn balkonojn kaj parte nevideble poziciitaj, Wagner pli malfrue provis celi denove en Parsifal.

Eksteraj ligiloj
----------------

* priskribo de la verko[*rompita ligilo*]
***Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass*** (angle *Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave*) estas usona memoraĵo kaj traktaĵo pri abolicio de 1845, verkita de la fama oratoro kaj ekssklavo, Frederick Douglass. Oni ĝenerale konsideras ĝin la plej fama el nombro da rakontoj verkitaj de eksaj sklavoj dum la sama periodo.

Kune kun *La Kabano de Onklo Tom*, la *Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass* estis unu el la plej influaj literaturaĵoj fuelantaj la aboliciisman movadon de la frua 19-a jarcento en Usono.

La libro koncistas de dekunu ĉapitron pri travivaĵoj de Douglass: lia vivo kiel sklavo, kaj lia ŝtrebo liberiĝi. Ĝi enhavas du enkondukojn de konataj blankulaj aboliciistoj: antaŭparolo de William Lloyd Garrison, kaj letero de Wendell Phillips. Ambaŭ argumentas subtene la verecon de la rakonto, kaj la legoscion de la aŭtoro.

Gravaĵportreto de Douglass, de la libro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Plena teksto ĉe Berkeley Digital Library angle
* Ampleksa resumo, analizo, kaj gravaj citaĵoj angle
**Renkovci,** hungare **Lendvaerdő** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Turnišče.

Municipo Turnišče en Slovenio, kie Renkovci troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 5 km²
* Alto super marnivelo: 174 m
* Koordinatoj: 46° 38′ 18.87″ N 16° 17′ 30.43″ O﻿ / ﻿46.6385750 °N, 16.2917861 °O﻿ / 46.6385750; 16.2917861 (mapo)Koordinatoj: 46° 38′ 18.87″ N 16° 17′ 30.43″ O﻿ / ﻿46.6385750 °N, 16.2917861 °O﻿ / 46.6385750; 16.2917861 (mapo)
* Loĝantaro: 620
* Poŝtkodo: 9224
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Renkovci situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojoj, aŭtoŝoseo Lendava-Maribor preteriras.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1698 en formo *"Renkocz"*. Ĝis fine de la 1-a mondmilito Lendvaerdő apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
**Kaljani** bengale: **কল্যাণী** estas laŭplana urbego kaj municipo en orienta Barato, en sudorienta parto de subŝtato Okcidenta Bengalio, en distrikto Nadia. La urbego apartenas al urbaro de Kolkato.

Vojo en Kaljani

Demografio
----------

En 2011 Kaljani havis 100 620 da loĝantoj kun legopovo 89%, signife pli alta, ol la tutlanda mezumo.

Geografio
---------

Kaljani situas laŭ rivero sur ebenaĵo en averaĝa alteco de 11 m super la marnivelo. Habra troviĝas 26, Serampore 28, Ŝantipur (Okcidenta Bengalio) 32, Bangaon 40, subŝtata ĉefurbo Kolkato 45, Bordoman 67, Midnapore 130, tutlanda ĉefurbo Delhio 1288, Mumbajo 1681 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Dum la frue historio en tiu loko estis vilaĝo Ĉandamari kun neniuj interesaĵoj. En la 2-a mondmilito la areo estis utiligita kiel aerbazo de Usono. La loĝdomoj havis la nomon Roosevelt-urbo. En 1945 pro la paco la usonanoj hejmenvenis, la objekto forlasiĝis. Sur la sama areo laŭplana urbo nomita "Kaljani" estis konstruita en la 1950-aj jaroj. Tamen kelkaj spuroj de la aerbazo ankaŭ nun videblas. La municipo estis formita en 1995.

Ekonomio
--------

Kaljani havas industrian zonon kun pluraj produktaj uzinoj, fabrikoj. Ankaŭ la serva kaj eduka servoj menciindas.

Eduko
-----

En Kaljani universitato kaj pluraj altlernejoj, institutoj funkcias. Alia universitato funkcias proksime en la aglomeraĵo.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo en Kaljani estas la bengala, al kiu la angla aldoniĝas.

Templo

Religio
-------

Preskaŭ 98% de la populacio en Kaljani estas hinduoj, proksimume 1% estas islamanoj, krome ekzistas iomete aliaj religioj.

Klimato
-------

Laŭ la klimata klasifiko de Köppen Kaljani apartenas al zono de la tropika savana klimato (Aw). En ĉiuj monatoj pluvas, tamen plej ofte inter majo-oktobro dum la musono.

Stacidomo

Trafiko
-------

Kaljani havas trairan fervojan linion kun ĉefa kapostacio kaj 3 flankajn stacidomojn. 4 ĉefvojoj kuras al la urbego, inter ili unu havas ponton tra la rivero. Enurbe precipe rikiŝoj liveras la pasaĝerojn. La plej proksima flughaveno (ankaŭ internacia) funkcias en Kolkato.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* statuo pri Lenino

Fontoj
------

* WikiTrans

* PoŝtoPoŝto
* HoteloHotelo
* Statuo pri LeninoStatuo pri Lenino


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |

* Kategorio Kaljani en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rennaz** estas komunumo en la distrikto Aigle en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 731 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

La komunumo Rennaz situas en la ebenaĵo sur la delto, kiun formas la rivero Rodano sudoriente de la Lago Lemano en distanco de proksimume 2 kilometroj sude de la lagobordo kaj samdistance oriente de la bordo de Rodano. La orientan komunumlimon formas la rojo *Eau Froide*. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Ronnaz la setlejoj Châtelet kaj Praz Riond

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,19 km², de kiuj 0,9% estas kovritaj de arbaro, 67,9% servas por agrikulturo kaj 30,8% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Rennaz limas en okcidento kaj nordo al Noville, en oriento al Villeneuve, kaj en sudo al Roche.

Trafiko
-------

Tra Rennaz pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A9, kies alveturejo Villeneuve situas sur la komunuma teritorio. Pere de poŝtaŭtolinio de Villeneuve al Vouvry la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Rennaz datiĝas el la jaro 1252 kiel *ad villam de rayna*. En la jaro 1252 Rennaz estis submetita de Grafo Amadeo la 4-a de Savojo al la urborajto de Villeneuve. En 1476 Rennaz kun la tuta regiono estis konkerita de Berno kaj submetita al la Subvoktejo Noville en la Mandatejo Aigle. Okaze de la Helveta Revolucio de 1798 ĝi fariĝis parto de la Distrikto Aigle kaj formis ĝis la fino de la Helveta Respubliko municipon estante sidejo de la komunumejo Rennaz-Villeneuve-Noville. En la jaro 1834 Rennaz disiĝis de Noville kaj fariĝis memstara politika komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto:  *Liliane Desponds*: *Rennaz* en *Historia Leksikono de Svislando* (2011-11-08)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rennaz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Rennaz Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Rennaz** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Aigle |
| --- |
| Aigle • Bex • Chessel • Corbeyrier • Gryon • Lavey-Morcles • Leysin • Noville • Ollon • Ormont-Dessous • Ormont-Dessus • Rennaz • Roche • Villeneuve • Yvorne |  |

 |
sudoeinte de la lago
Vido de la lago
La vizitejo de RSPB
La **Lago Strathbeg**, origine *Loch Strathbeg* (historie "Strathbeg Water"; "Water of Strathbeg"; "Rattray Water" aŭ "Water of Rattray", nome Akvejo Strathbeg aŭ Rattray) estas proklamita Protektita birda areo por naturkonservadaj celoj. Ĝi situantas ĉe Rattray kaj Crimond en Aberdeenshire, Skotlando.

La *loch* estas administrata de la RSPB kaj ĉe ĝi estas tri kaŝejoj el kiuj vizitantoj povas rigardi birdojn kaj reston de la naturo (birdumado). Alireblo eblas tra la flughaveno Crimond kie estas aŭtohaltigejo ĉe la bordo de la rezervejo. Estas ankaŭ la 'Centro Starnafin' el kiu vizitantoj povas ankaŭ rigardi birdojn kaj trovi informon pri la videblaj birdoj kaj aliaj animaloj.

La RSPB registris ĉirlaŭ 260 speciojn de birdoj, 280 speciojn de insektoj kaj 26 speciojn de mamuloj ĉe la rezervejo.

Notoj
-----

1. ↑   About the Loch of Strathbeg, RSPB, konsultita la 2007-07-06.

* Kategorio Lago Strathbeg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)