recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **petito** estas tradicia nomo de tiparo, kies grando estas 8 punktoj.

Priskribo
---------

La petito estas parto de la tradicia sistemo de terminoj pri grandoj de tiparoj. La petito estas ordinare difinita kiel 8 punktoj, depende de la preciza difino de punktoj. Se oni uzas la punkton de Didot, do petito estas proksimume 3,008 milimetroj. Se oni uzas la nuntempan komputilan difinon de punktoj, do petito estas proksimume 2,822 milimetroj.

La petito estas pli malgranda ol la ordinara tipara grando (10 punktoj). Ĝi estas tipe uzata por malpligravaĵoj — ekzemple, piednotoj.

Historio
--------

La nomo *petito* devenas de la franca *petit* "malgranda". Ĝis la 18-a jarcento, la petito estis la plej malgranda havebla tiparo por Eŭropaj tipografoj, pro la malfacileco fari malgrandegajn metalajn tipojn.

La nomo de grandoj de tiparo variis. En Anglio, Skotlando, kaj Usono, tiu grando nomiĝis *brevier* (konfuze, ĉar la sama nomo signifis 11 punktojn en Germanio). En Francio, Germanio, kaj aliaj landoj, la francdevena nomo *petit* estis uzata; en Germanio, oni ankaŭ uzis la sinonimon *Jungfer* "fraŭlino". En Francio, oni ankaŭ uzis la nomon *gaillarde*; en Italio, *testino*.

Ekzemplo
--------

Jen ekzemplo de petito (laŭ la komputila difino):

Mi estas petito

Referencoj
----------

1. ↑  PIV: petit/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kohlenberg, Jürgen.  Typografisches Maßsystem (germane).
**Osoblahio** (ĉeĥe *Osoblažsko*, germane *Hotzenplotzer Ländchen*, pole *ziemia osobłoska*) aŭ **Osoblaha terlango** aŭ **Terlango de Osoblaha** (ĉeĥe *Osoblažský výběžek*, pole *worek osobłoski* aŭ *cypel osobłoski*) estas nordorienta terlango de distrikto Bruntál nordokcidente de Moraviasilezia regiono, kiu kreas terlangon de teritorio de Ĉeĥio en teritorion de Pollando. La terlango ricevis sian nomon laŭ municipo Osoblaha. Osoblahio estas unu el Moraviaj enklavoj en Silezio kaj ĝi estas ankaŭ nomata **Silezia Hanakio** (pole *Śląska Hana*, germane *Schlesiche Hanna*), malgraŭ tio ke la regiono ne situas en Silezio. "Hanakio" en tiu ĉi kromnomo estas uzata tial, ke la pejzaĝo de Osoblahio rememorigas per sia surfaco la pejzaĝon de Hanakio. Mikroregionon Asociiĝo de municipoj de Osoblahio kreas 14 municipoj, el kiuj 12 falas en iaman moravian enklavon tute, unu per sia kerno kaj unu per sia randa parto. 10 municipoj, do ĉiuj municipoj de la mikroregiono escepte de 4 municipoj en la okcidenta parto de la terlango, estas ankaŭ membroj de Interesa asociiĝo de Osoblahio.

Osoblahia enklavo
-----------------

Osoblahia moravia enklavo en Silezio ensumigis tiujn ĉi 12 municipojn (enkrampe indikitaj numeroj, per kiuj ili estas markitaj sur mapo): (1) Bohušov, (2) Dívčí Hrad, (3) Hlinka, (4) urbo Janov, (5) Jindřichov, (6) Liptaň, (7) Osoblaha, (8) Petrovice, (9) Rusín, (10) Slezské Pavlovice, (11) Slezské Rudoltice, kaj (12) Vysoká, kaj 2 katastraj teritorioj: (13) Třemešná (konsisto de municipo Třemešná) kaj (14) Piskořov (konsisto de urbo Město Albrechtice).
Devene Osoblahio estis enkadre de Moravio konsisto de Holasicio. Kiam poste reĝo Přemysl Otakar la 2-a plimulton de la teritorio de Holasicio en la jaro 1269 enmembrigis en Opavian duklandon, Osoblahio restis kiel feŭdo de episkopujo de Olomouc (pli poste ĉefepiskopujo) eĉ plu integra konsisto de Moravio, kiun ĝi restis ĝis la jaro 1783. Kiam en la unua Silezia milito en la jaro 1742 Aŭstra imperio perdis pli grandan parton de Silezio, Osoblaha terlango restis periferia terlango de la aŭstria imperio en Prusio.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Ĉeĥa Silezio
* Moravio
* Moraviaj enklavoj en Silezio
* Silezio
* Fervojlinio Třemešná ve Slezsku - Osoblaha
* Mikroregiono - Asociiĝo de municipoj de Osoblahio

* Kategorio Osoblahio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fokker F 28 de la mararmeo argentina en la militista flughaveno de *Aeroparque*.
La militista flughaveno kiu troviĝas en la suda pinto (maldekstre en la bildo) de la Aeroparque estis uzita por la *mortoflugoj*
La **mortoflugoj** estis amasmurda sistemo praktikita de diktatoraj reĝimoj konsistanta je forĵetado ekde flugo de personoj al maro. La *"mortoflugoj"* estis konstanta strategio de la lastaj militistaj diktaturoj en Argentino, en la epoko de la nomita Proceso de Reorganización Nacional (1976-1983), kiam miloj de argentinanoj estis forĵetitaj al maro vivaj ekde militaviadiloj. 

La fimurdistoj volis, ke tiuj personoj mortokolapsu, droniĝu aŭ estu manĝataj de marbestoj por ke ili iĝu malaperiĝintaj anstataŭ malaperigitaj, tamen, ĉar estis eblo ke la korpoj revenu al la marbordo, foje dum mortoflugoj oni forĵetis la personojn al krateroj de vulkanoj.

Atestoj
-------

CONADEP
-------

Scilingo
--------

Rekuperado de homaj restoj
--------------------------

Juĝoj
-----

Referencoj
----------

1. ↑  Bohemia, (2005) Números 12-17, p. 9: *"Para Osvaldo Romo, agente de la Dirección de Inteligencia Nacional, DIN, "darles comida a los peces" tenía sus riesgos. A veces las fuertes corrientes terminaban por lanzar los cadáveres despachurrados sobre la costa. Lo ideal era lanzarlos a la boca de los volcanes, como el Llaima o el Villarrica."*
2. ↑  Marielos Monzon *Los Dos Demonios Arkivigite je 2014-12-30 per la retarkivo Wayback Machine* (2011). Prensa Libre
**Osornillo** [osorNIljo] estas municipo en la centroriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Osornillo* estas komprenebla etimologie kiel diminutivo de Osorno (Osorno la Mayor).

Geografio
---------

Tradicia arkitekturo: pordo konstruita el restaĵoj de jam neutilaj drasiltabuloj.
Ermitejo.
Festa paelo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,18 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 56 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 300 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 49 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia kaj de romia setlado. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ermitejo, la ponto, vinkeloj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771689
* VIAF: 316733254
 |
**Osorno la Mayor** [oSORno lamaĜOR] estas municipo en la centroriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Osorno la Mayor* estas komprenebla etimologie kiel Osorno la Plej Granda (alude al Osornillo kaj pro inkludo de loĝlokoj Santillana de Campos, Villadiezma kaj Las Cabañas de Castilla ekde 1973).

Geografio
---------

Preĝejo.
Baptujo kun kelkaj bildoj, inter kiu sireno kaj du serpentoj kiuj mamnutras sin, simbolo de volupto.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 89,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 171 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 40o loĝantojn el la jaro 2000. Ĝi distas 50 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas restaĵoj de prahistoria (dolmeno de mezolitiko), antaŭromia (ferepokaj setlejo kaj forno) kaj de romia (ŝoseo kaj ceramiko) setladoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi iĝis graflando kreita en 1445 de Johano la 2-a de Kastilio por Gabriel Fernández Manrique; poste tiu titolo estis de la Duklando de Alba.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo kun grava bpatujo, ermitejoj, arkeologiaj kuŝejoj, la ponto, urbosomo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771692
* VIAF: 316733807
 |
**Ekkondensiĝa premo** estas la premo, post kiu el la gasa fazo komencas eliĝi (kondensiĝi) likvaĵo.

Unufaza stato de la gasokondensataj sistemoj en tavolkondiĉoj estas kontrolata de la ekkondensiĝa premo. Se tavolpremo (Ptav.) pli-malpli egalas al la ekkondensiĝa premo (Pek.) la gasokondensata kuŝejo estas konsiderata kiel saturita je likvaj hidrokarbonoj. Al tiu grupo apartenas la gasokondensataj kuŝejoj kun naftomarĝenoj, se ekzistas termobara ligo inter la likva kaj gasa partoj de la kuŝejo. Se Pek. > Ptav. do ĝi estas konsiderata kiel nesaturita. Al tiu grupo apartenas la gasokondensataj kuŝejoj sen naftomarĝenoj, speciale en la zonoj de enorme altaj tavolpremoj.

Diferenco inter la komenca tavolpremo kaj ekkondensiĝa premo povas atingi 50 % (ekzemple en la Ust-Labinska minejo en Rusio Ptav. egalas al 34 MPa, dum Pek. estas 16 MPa). Ekkondensiĝa premo dependas de la konsisto de la kondensato. Oni difinas ĝin eksperimente per la aparatoj de la faza ekvilibro PVT. Ĝi estas uzata por elekti metodon de la ekspluatado de la gasokondensata minejo.

Literaturo
----------

* Гриценко, И. А..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Давление начала конденсации // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 150. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Premo de la maksimuma kondensiĝo
**János Csontosi** [jAnoŝ ĉontoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csontosi János** estis hungara pastro, bibliotekisto, historiisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1883).

János Csontosi  naskiĝis la 26-an de oktobro 1846 en Hungara reĝlando, en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio). Li mortis la 25-an de oktobro 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Csontosi studis teologion en Esztergom kaj Nagyszombat kaj li iĝis romkatiloka pastro en 1869. En 1872 li iĝis luterano. Post 2 jaroj li eklaboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi, baldaŭe en 1893 li estis senrajte akuzita, tial li plulaboris en alia ŝtata ofico. En 1916 li emeritiĝis. Li okupiĝis ĉefe pri kodeksoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Konstantinápolyból visszaérkezett Corvin-codexek bibliographiai ismertetése* (1877)
* *A Budapesti Országos Könyvkiállítás latin kéziratai* (Latinlingvaj manuskriptoj en la Budapeŝta Tutlanda Libroekspozicio) (1882)
* *Két modenai Corvin-kódex története* (1893)

Fontoj
------

* biografio hungare
**Amtrak** estas la komun-uza nomo de **National Railroad Passenger Corporation** (esperante: Nacia Fervoja Pasaĝera Korporacio), duon-ŝtata transporta kompanio en Usono.

Amtrak estis fervoja sistemo kreita la 1-an de majo 1971 kaj proprietata preskaŭ tute de la usona registaro. Ĝia nomo estas kofra vorto el la anglaj terminoj *Am-erican* (usona) kaj *tra-c-k* (trako). Ĝiajn estraranojn nomumas la prezidento de Usono kun aprobo de la senato.

Amtrak dungas proksimume 19.000 homojn. Ĝiaj stacioj ligas ĉ. 500 lokojn en 46 el la 48 koheraj subŝtatoj de Usono (ne en Vajomingo kaj Suda Dakoto). Ĝi servas ankaŭ kelkajn staciojn en Kanado (en Ontario, Brita Kolumbio kaj Kebekio).

La linioj de Amtrak uzas nur la norman ŝpuron de 1.435 mm. Nur malgranda parto de la uzata trakaro (34.000 km) estas ĝia posedaĵo; grandan parton ĝi devas lui de aliaj kompanioj.

* Kategorio Amtrak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kompania retejo *(angle, france, germane kaj hispane)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 313581
* GND: 10040355-4
* LCCN: n79063287
* VIAF: 132304583
* ISNI: 0000 0001 0687 9819
 |
**János Csányi** [jAnoŝ ĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csányi János** estas hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro.

János Csányi  naskiĝis la 1-an de februaro 1966 en Vác.

Biografio
---------

János Csányi frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto. Jam tiam li estis amatora aktoro. Post la abituriento li ricevis rolojn en Teatro de Nyíregyháza inter 1984-1986. Li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1990, kie li lernis precipe de Gábor Zsámbéki kaj Gábor Székely (reĝisoro). En 1989 li iĝis membro de Fidesz. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Katona József, sed en 1991 li fondis Teatron Petőfi en Sopron. Spite la fondon li ne apartenis al iu ajn trupo, li laboris libere laŭ la okazoj. En la jaroj 2006 kaj 2007 li estis teatrestro de Teatro Csokonai (Debrecen). En 2009 li fondis instituton, poste li gvidis ĝin. Li ricevis premiojn en 1995 kaj 2000.

En 1987 li edziĝis, post 3 jaroj li havis filon. En 2007 li denove edziĝis, post 2 jaroj li havis filinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ödön von Horváth: *Kasimir és Karoline* - sendito; hararisto; policano; Hóhérsegéd; vundita oficiro
* William Shakespeare: *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Curio

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Ŝekspiro:
	+ Somermeznokta sonĝo (1994, ankaŭ dekoraciisto, la spektaklo ricevis premiojn)
	+ Romeo kaj Julieta (2003)
* János Csányi: *A játék* (2000)

Aliaj laboroj
-------------

* pluraj kinejaj kaj televiziaj filmoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Numitor Silvius** estis laŭ Roma mitologio reĝo de Alba Longa, avo de Romulo kaj Remo. La reĝan regadon li heredis post sia patro reĝo Prokaso, sed estis detronigita fare de sia frato Amulio. Amulio Numitoron forigis, siajn nepojn murdis kaj nepinon Rheon Silvion devigis fariĝi vestalino, per kio li provis malebligi, ke ŝi havu infanojn, ĉar vestalinoj devis resti virgulinoj. Sed Rheo Silvio havis ĝemelojn kun dio Marso - nome Romulon kaj Remon. Koleriĝinta reĝo Amulio Rheon enprizonigis kaj ordonis ambaŭ knabojn dronigi en rivero Tibero. Sed tiu ĝuste tiam estis elbordiĝinta, do la servantoj metis la korbon kun knaboj en ŝlimiĝintan randon de la rivero. La akvo pli malfrue cedis kaj knabojn trovis lupino, kiu mamsuĉigis ilin per sia propra lakto. Trovis ilin paŝtisto (onidire nomata Faŭstulo) kaj prenis ilin en stalon al sia edzino Larentio, kiu edukis ilin. Kiam la knaboj plenkreskis, ĉasis bestojn kaj rabatakis rabistojn. Akiritan rabaĵon dividis al paŝtistoj. Dum unu soleno estis la grupo atakita kaj Remo estis kaptita kaj transdonita al Amulio. Pli malfrue li venis al avo Numitoro kaj kune ili venĝis Amulion. Remo salutis sian avon Numitoron kaj transdonis al li regadon. Romulo kaj Remo volis ankaŭ regi, do ili decidis fondi propran urbon. Sed okazis inter ili fratmortiga batalo kaj novan urbon fondis Romulo, laŭ kiu la urbo estis nomata - Romo.

Marso kaj Rhea Silvia sur bildo de P. P. Rubens

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Romo
* Romulo kaj Remo
* Rhea Silvia
* Marso (dio)
* *Ab urbe condita*
* Romia erao
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo estas pri la komunumo Acatlán en la subŝtato Veracruz. En la subŝtato Hidalgo estas samnoma komunumo. |

**Acatlán** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Acatlán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 002.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2893 loĝantojn. El tiuj estis 1406 viroj kaj 1487 virinoj. La komunumo havas surfacon de 20.6 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 42 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 50 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1740 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2644 personoj. En la jaro 2000 temis pri 2658, do temis pri kresko / malkresko je 0.11 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 2296 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 21 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.91 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Acatlán (Veracruz) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Acatlán Arkivigite je 2006-10-26 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
En kombina matematiko, la **q-eksponenta funkcio** estas la q-analogo de eksponenta funkcio.

Difino
------

La q-eksponenta funkcio {\displaystyle e\_{q}(z)} estas difinita kiel

{\displaystyle e\_{q}(z)=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {z^{n}}{[n]\_{q}!}}=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {z^{n}(1-q)^{n}}{(q;q)\_{n}}}=\sum \_{n=0}^{\infty }z^{n}{\frac {(1-q)^{n}}{(1-q^{n})(1-q^{n-1})\cdots (1-q)}}}
kie {\displaystyle [n]\_{q}!} estas la q-faktorialo kaj

{\displaystyle (q;q)\_{n}=(1-q^{n})(1-q^{n-1})\cdots (1-q)}
estas la q-serio. Tio ke ĉi tio estas la q-analogo de la eksponenta funkcio sekvas de propraĵo

{\displaystyle \left({\frac {d}{dz}}\right)\_{q}e\_{q}(z)=e\_{q}(z)}
kie la derivaĵo maldekstre estas q-derivaĵo. La pli supra egalaĵo estas facile kontrolebla per konsidero q-derivaĵo de la unutermo

{\displaystyle \left({\frac {d}{dz}}\right)\_{q}z^{n}=z^{n-1}{\frac {1-q^{n}}{1-q}}=[n]\_{q}z^{n-1}.}
Ĉi-tie, {\displaystyle [n]\_{q}} estas la q-krampo.

Propraĵoj
---------

Por reela {\displaystyle q>1}, la funkcio {\displaystyle e\_{q}(z)} estas tuta funkcio de *z*. Por {\displaystyle q<1}, {\displaystyle e\_{q}(z)} estas regula en disko {\displaystyle |z|<1/(1-q)}.

Rilatoj
-------

Por {\displaystyle q<1}, funkcio kiu estas proksime rilatanta estas

{\displaystyle e\_{q}(z)=E\_{q}(z(1-q))}
Ĉi tie, {\displaystyle E\_{q}(t)} estas speciala okazo de baza supergeometria serio:

{\displaystyle E\_{q}(z)=\;\_{1}\phi \_{0}(0;q,z)=\prod \_{n=0}^{\infty }{\frac {1}{1-q^{n}z}}}
**Dezső Kölber** [deĵO kolber], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kölber Dezső** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto.

"Sunhorloĝo" fresko de Dezső Kölber
Dezső Kölber  naskiĝis en 1874 en Budapeŝto, li mortis en 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Kölber frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Bertalan Székely kaj Károly Lotz. Post siaj studoj li instruis en la Reĝa Industriarta Altlernejo, plej ofte li instruis la vitraloteknikon. Krom la instruado li pentradis, kreis mozaikojn kaj vitralojn. Dum la 1-a mondmilito li estis armea pentristo.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto ekde 1907

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Amorett
* Akt
* Tenger
* Öreg paraszt
* Falusi ház
* Napóra (fresko en gimnazio en Budapeŝto (1906, vidu la bildon!)

Elektitaj mozaikoj
------------------

* maŭzoleo de Lajos Kossuth (1909, Budapeŝto)
* "Magyarok Nagyasszonya" (Kunkatedralo Sankta Antonio (Békéscsaba), 1932)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Sándor Légrády

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613559
 |
**qrz.com** estas datumbazo de radioamatoraj voksignoj kreita de Fred L. Lloyd AA7BQ en 1992. Ĝia ĉefpaĝo estas en angla lingvo.
Radioamatoroj povas enlistigi sin tie. Krom la voksigno oni kutime minimume enmetas sian adreson kaj ret-adreson. Serĉadon oni komencas per demandado pri sia propra voksigno kaj pri voksignoj de amikoj. Poste pri specialaĵoj.

Etimologio
----------

QRZ estas kodo kiu devenas el la Q-kodo uzata kiel mallongigo kiu signifas "Kiu vokas min?" aŭ: Bv. diri vian voksignon. Tio samas al la celoj de la retejo, helpi al la radioamatoroj serĉi radioamatorajn voksignojn.

Esperanto
---------

En la rubriko "biografio" oni povas enmeti detalojn pri si, pri sia stacio, antenoj, specialaĵoj. Tie oni povas enmeti ankaŭ aliajn hobiojn, ekzemple lingvojn. Jam pli ol 80 enmetis, ke ili parolas Esperanton.

Tial pli ol 50 voksignoj aperas en listo, se oni enmetas la serĉvorton "Esperanto". La komputila programo de qrz.com nur komprenas tiun precizan vorton, ne aliajn vortojn kiel esperantiĝis, esperantisto Esperanton ktp. Do, se vi volas, ke vi aperu en tiu listo, atentu, ke vi uzas precize la vorton Esperanto. Provu kontakti la staciojn listigitajn, per radio, per Echolink aŭ per retpoŝto.
qrz.com estas bona propagandilo por nia lingvo. Se vi estas radioamatoro, kiu uzas nian lingvon, uzu tiun propagandilon.

Forumoj
-------

Interesa parto de qrz.com estas la forumoj. Enmetu supre dekstre la serĉvorton Esperanto. Plej komforte enmetu ĝin en forums home.
Vi ricevos informojn pri ĉiuj mesaĝoj en iu de la diversaj forumoj kiel forumoj General, Contests, Discussions... en kiuj aperis la vorto Esperanto.
Laste aperis anonco de la Esperanto-konkurso, en la forumo Contests. 
Vigla respondado tie dezirendas, por demonstri, ke ni aktivas!

Kiel aliĝi
----------

Usonaj radioamatoroj estas listigitaj aŭtomate.
Ekster-Usonaj radioamatoroj nur povas esti listigitaj per radioamatoro, kiu jam estas listigita en qrz.com

Kostoj
------

Aliĝo estas senkosta sed por krei novan konton oni devas esti registrita de alia uzanto. Senpaga membro havas limon de 100 paĝaj vizitoj. Estas pluraj kategorioj de pagitaj membroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Pri qrz.com angle
2. ↑  Registrejo de qrz.com
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo
**Dezső Hámori** [deĵO hAmori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hámori Dezső** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto, oficiro. Lia origina familia nomo estis *Holczmann* [holcman].

Dezső Holczmann naskiĝis la 17-an de februaro 1910 en Balassagyarmat, li mortis la 12-an de decembro 1982 en Budapeŝto (laŭ alia informo en Budakeszi).

Biografio
---------

Dezső Hámori maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1928, poste li akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1931. Post la diplomo li aliĝis al la armeo kaj laboris en ĉevalaro de Kisbér kaj Bábolna. Post 2 jaroj li doktoriĝis en la universitato, baldaŭ li laboris en armea instituto en rango kapitano. En 1943 li habilitiĝis, sed anstataŭ instruado li batalis en la 2-a mondmilito, kie li estis militkaptito. En 1946 li estis respondeculo pri bredado de ĉevaloj, en 1950 li havis postenon en instituto pri bredadoj. Inter 1957 kaj 1963 li estis ĉefbestokuracisto de ĉiuj ŝtataj bienoj, poste ĝismorte li estis ministeria oficisto. Jam pli frue li kandidatiĝis en 1954, doktoriĝis en 1965 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En la studjaro 1981 li instruis en la Veterinara Universitato de Budapeŝto en instrua rango titulara profesoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Átöröklődő hibák a lótenyésztésben* (disertaĵo, 1944)
* *Lótenyésztés* (libro, 1946)
* *A munkaképesség-vizsgálatok hazai rendszere és eredmé­nyei* (disertaĵo, 1954)
* *Kóros elváltozások öröklődése háziállatokon* (1958)
* *A szarvasmarha törpenövésének genetikája* (1959)
* *Örök­lődéskórtani vizsgálatok szarvasmarha-, sertés- és juhállományokban* (disertaĵo, 1965)
* *Háziállatok öröklődő alkati hibái és betegségei* (1974, angle: 1983)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2020-06-22 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714728
* GND: 126463719
* LCCN: n82093306
* VIAF: 1357618
* ISNI: 0000 0001 1019 9234
* BIBSYS: 90986838
* NKC: hka2011620425
 |
**Katastrofismo** estas scienca teorio, kiu provas klarigi la biologiajn kaj geografiajn ŝanĝojn kaj evoluojn de la Mondo per mallongdaŭraj kaj brutalaj katastrofoj.

Tiu nomo aperis en la 19-a jarcento, rebate al la **uniformitarismo**, teorio laŭ kiu la fenomenoj, kiuj okazas hodiaŭ, okazis idente ĉiam en la estinteco.

Tiel Gustave Doré bildigis la Diluvon

Historia katastrofismo
----------------------

Antaŭ la 19-a jarcento, la pli komune konsentitaj teorioj pri la deveno de la vivo, en Eŭropo, estis influataj de la regiliaj tekstoj, kaj ideo de granda inundo estis popularigita de la mito pri Tutmonda diluvo. Cetere, iuj geologiaj kaj paleontologiaj observoj konfirmis tiun vidpunkon.

Plej fama subtenanto de katastrofisma teorio estis Georges Cuvier (1769 - 1832). Laŭ li, la bestoj (kaj la homoj) neniam evoluas, (fiksismo) sed periodikaj katastrofoj formortigas ĉiujn estaĵojn el Tero, post kiu nova kreado aperigas novajn vivajn estaĵojn. Tio kialigis la ĉeeston de fosilioj laŭ la simpla ideo ke estus restaĵoj de bestoj, kiuj ne povis enbarkiĝi en la Arkeo de Noa.

Je la komenco de la 19-a jarcento, aperis nova teorio: la **transformismo** de Jean-Baptiste Lamarck, sur kiu baziĝos la teorio pri evoluismo, kiuj anstataŭigos la katastrofajn teoriojn.

Nova katastrofismo
------------------

Ek de la 1850-aj jaroj, plejparto el la geologoj kaj paleontologoj konsentis sur teorioj pri malrapidaj kaj iom-post-iomaj ŝanĝoj. Tamen la grandskalaj formortoj kaj apero de novaj specioj.

Tial, la teorio de Luis Walter Alvarez pri la Kretacea-Terciara Formorto, supozas la impakton de granda meteorŝtono. La Triasa-Ĵurasia Formorto estas klarigebla per longdaŭraj vulkanaj erupcioj.

Tiuj teorioj, kvankam bazitaj sur katastrofo, ne kongruas kun la historia katastrofismo, ĉar ili ne emas malkonfirmi la evoluismon.

Vidu ankaŭ
----------

* Cain (teatraĵo)
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **La fontoj de ĉi tiu artikolo pri Gazetoj ne sufiĉas.

---**
Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Marto 2023)*Bonvolu krei Kategorio:Artikoloj sen sufiĉaj fontoj pri Gazetoj! |

***Ganashakti Patrika*** [ganaŝakti patrika] (1967-nuntempe) estas barata bengallingva taggazeto eldonata de Kolkato, en ŝtato Okcidenta Bengalio de Barato. La papero naskiĝis kiel organo de la komitato de la Komunisma Partio de Barato (Marksisma) en Okcidenta Bengalio.

Historio
--------

Ĝi ekaperis kiel duonmonata periodaĵo en 1967 kaj tiam ĝi komencis kiel vespera taggazeto dum iom da tempo, kaj fine transformiĝis en plena ĉiutaga ĵurnalo. Aktuale, *Ganashakti* havas 3 eldonojn (en Kolkato, Durgapur kaj Siliguri), havantaj ĉiutagan cirkuladon de malpli ol 200 000 kopioj. Unu el ĝiaj la fondintoj estis Aŝok Gupta aŭ Ramendranat Bataĉarja, kiu batalis en la Goaa Liberiga Movado kaj estis eminenta marksisma gvidanto de Okcidenta Bengalio. 

La ĉefa proponanto de la transformo de *Ganashakti* estis Saroĝ Mukerĝi, batalanto por libereco kaj ŝtata sekretario de la partio dum la 1980-aj jaroj. Post la morto de Mukerĝi, Anil Bisvas transprenis lian poston. *Ganashakti* atingis ties plej altan eldonkvanton ĉe la tempo de la redaktoro Bisvas. *Ganashakti Trust* estas la posedanto de la ĵurnalo. La nuna redaktoro estas Debaŝis Ĉakraborti.

Referencoj
----------

1. ↑   Ganashakti. Alirita 30-a de decembro 2012.

Eksteraj ligoj
--------------

* Oficiala retejo

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ganashakti en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813089
 |
**JAKABFFY Dezső**  [pr. jakabfi] estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro naskiĝinta en Szatmár la 19-an de februaro 1895 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe la 2-an de oktobro 1965.

Kariero
-------

Li debutis en 1914–15 en Miskolc, poste li studis reĝisoradon ĉe Max Reinhardt. Ekde 1918 li ludis ĝis 1925 en Arad, en jaroj 1925–28 li ludis kaj reĝisoris en trupo de Mihály Fekete (Temeŝvaro, Târgu Mureş Satu Mare). En 1929–32 li translokiĝis Hungarujon kaj dungiĝis al Pécs, en jaroj 1933–36 al Debrecen. Por du jaroj li estis victeatrestro kaj ĉefreĝisoro en Pécs. En 1938–39 li estis direktoro de teatra distrikto Mohács–Nagykanizsa–Szentes–Szombathely. En 1942–43 li prezentis spektaklojn en Szatmárnémeti, Máramarossziget, Dés kaj Nagybánya. Post la dua mondmilito ĝis 1948 li estis direktoro de la Városi Színház de Satu Mare, sed oni disigis la institucion. Poste ekde ekde 1953 li estis reĝisoro de la teatro de Sfântu Gheorghe.

El liaj reĝisoraĵoj
-------------------

* Jenő Huszka: Gül Baba;
* Géza Gárdonyi: A bor;
* Ottó Indig: A torockói menyasszony;
* Lajos Zilahy: Tűzmadár;
* Sándor Márai: Kaland.

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Dezső Jakabffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dezső Győri** [deĵO djOri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győri Dezső** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto.

Familio fare de Dezső Győri
Dezső Győri  naskiĝis la 6-an de januaro 1908 en ekstera parto de Törökszentmiklós (nuntempe jam Tiszatenyő), li mortis la 26-an de aŭgusto 1979 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Győri frekventis artmetian mezlernejon en Budapeŝto, lia ĉefinstruisto estis Lajos Mátrai. Li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1935. Liaj majstroj estis Zsigmond Kisfaludi Strobl kaj István Szentgyörgyi (skulptisto). Jam dum la studentaj jaroj li debutis en ekspozicio. En 1936 li studis la artaĵojn en Romo helpe de stipendio. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en restaŭradoj de difektitaj skulptaĵoj, konstruaĵaj ornamaĵoj. Li ricevis premion en 1972.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto ekde 1930
* Somera Olimpiko 1952 (Helsinko)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* Knabo kun bovidoKnabo kun bovido
* GimnastikistojGimnastikistoj
* Movado 500 kilometraMovado 500 kilometra
* Reliefo pri Antal MaschReliefo pri Antal Masch

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dezső Győri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621363
* VIAF: 96691923
* ULAN: 500193664
 |
**Gangavati,** laŭ kanare ಗಂಗಾವತಿ estas urbego, ankaŭ distrikta ĉefurbo en subŝtato Karnatako en suda Barato.

Geografio
---------

Gangavati situas en alteco 413 metrojn super la marnivelo. Hosapete troviĝas 24, Ballari 52, Rajĉur 122, Davangere 127, Hubli-Dharwad 150, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 294, Mumbajo 558, tutlanda ĉefurbo Delhio 1470, Kolkato 1474 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

En 2011 populacio de Gangavati estis 105 529. La legopovo estas 57%.

Historio
--------

Gangavati havas longan historion kun malnovaj temploj. Depost la sendependiĝo (1947) la loko apartenis al Hajderabado. La distrikto formiĝis el parto de Rajĉur.

Ekonomio
--------

Gangavati estas unu el la ĉefa komerca nabo en Karnatako. En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas rizojn, en la urbego multe da rizmuelejoj funkcias. Rizoj estas senditaj al la tuta lando. Oni fondis tie la unuan teknologian parkon pri rizo en Azio. Iam granda sukerfabriko funkciis ĉi tie.

Lingvoj
-------

La oficiala lingvo estas la kanara lingvo.

Klimato
-------

En Gangavati jare pluvas averaĝe ĉirkaŭ 500 mm. Inter aŭgusto-oktobro pli ofte pluvas, inter decembro kaj marto apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 20-34 °C.

Eduko
-----

En Gangavati kelkaj altlernejoj funkcias.

Trafiko
-------

Al Gangavati kuras 5 vojoj el ĉiuj direktoj. Fervoja linio finiĝas en la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Ballari.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj temploj, ankaŭ mezepokaj
* moskeoj
* festivalo Moharam

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Religion und Kunst** [Religio kaj arto] estas unu el la ĉefaj traktaĵoj de Richard Wagner. Li verkis ĝin dum la komponado pri sia lasta muzikdramo *Parsifal* en la jaro 1880 je Napolo (Vilao Angri), publikigis ĝin en la revuo *Bayreuther Blätter* kaj aperigis ĝin pli malfrue libroforme en la deka volumo de liaj *Gesammelten Schriften und Dichtungen* [Kolektitaj traktaĵoj kaj poeziaĵoj].

Wagner esprimiĝas en ĉi tiu traktaĵo detale pri la temo religio kaj prezentas sian mondkomprenon. De liaj leteroj al Hans von Wolzogen, eldonisto de *Bayreuther Blätter*, estas ekkoneble, ke li volas provoki la „mondon ne volantan kompreni lin" kaj verki „fortan artikolon". Jam en la enkonduko Wagner konstatas la ligon, kiu laŭ lia opinio ekzistas inter religio kaj arto:

*Oni povus diri, ke tie, kie la religio fariĝas art[efarit]a, estas rezervita al la arto savi la kernon de la religio, komprenante la mitajn simbolojn, kiujn ĝi volas scii kredata kiel vera, laŭ ilia simbola valoro, por ekkonigi per ideala prezentado de tiu la profundan veron kaŝitan en ili.*

Literaturo
----------

* Richard Wagner: *Sämtliche Schriften und Dichtungen.* Band 10. Breitkopf & Härtel, Leipzig 1911.
* Sven Friedrich (Hrsg): *Richard Wagner. Werke, Schriften und Briefe.* Directmedia Publishing, Berlin 2004, ISBN 3-89853-507-X (*Digitale Bibliothek* 107).
**Relikvo** estas metafore ankaŭ uzata en biologio, kie ĝi signifas : vivulo, biocenozo aŭ medio, pasinte ofta kaj disvastiĝinta, sed iĝinta rara kaj notinde malpli disvastiĝinta (PIV2). Reta Vortaro akceptas ankaŭ la vorton *relikto*. Ambaŭ ne estas oficialaj; oficialaj eblecoj estas "postvivaĵo", "postrestaĵo", "delasita vivaĵo".

Ekzemplo de relikvo estas la sicilia betulo. Betuloj kreskas en malvarmaj klimatoj, sed dum glaciepokoj ankaŭ Sicilio estis malvarmega (kvankam ne daŭre kovrita de glacio). Betuloj do prosperis ankaŭ tie. Kiam la klimato revarmiĝis kaj la lasta glaciepojo finiĝis, siciliaj betuloj ne moviĝis norden, sed alten: ili malsupreniris la flankojn de Etno, kiu superas 3000m. Do estas betuloj en Sicilio, malproksime de aliaj areoj kie betuloj kutime kreskas, kaj tiuj betuloj estas postrestaĵo de la lasta glaciepoko.

Alia ekzemplo de relikvo estas la ginko. Arboj de la familio de ginkoj prosperis tutmonde samtempe kun la dinosaŭroj. Sed ili plejparte formortis. Nur unu specio pretervivis, kaj nur en malgranda areo de Ĉinio. Postrestaĵoj de tiaj antikvaj epokoj estas ankaŭ nomataj vivantaj fosilioj.

Notoj kaj fontoj
----------------

1. ↑  Reta PIV
2. ↑  Reta-vortaro
**György Zsivora** [djord ĵivora], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsivora György** estis hungara juristo, advokato, membro (korespondanta en 1833) de Hungara Scienca Akademio.

György Zsivora
György Zsivora  naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1804 en Sárszentlőrinc. Li mortis la 30-an de novembro 1883 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Zsivora frekventis luteranan mezlernejon en Sopron, poste luteranan altlernejon en Pozsony. Ekde 1827 li estis advokato, kiun li interrrompis inter 1833–1835, tiam li estis familia edukisto en Parizo. En la 1830-aj jaroj li aliĝis al rondo de Ferenc Deák. En 1860 li iĝis departemenestro de Csanád. Baldaŭe li havis diversajn postenojn en juĝejoj. Post la pensiuliĝo li fondis modelan bienon en Zugló. Li ricevis premion en 1874.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Geographiai kézikönyv, vagy a világ mathematikai, physikai, kiváltképen pedig politikai leírása, a legújabb határozatok szerint* (1832)
* *Nemzetek képtára* (Galerio de la popoloj) *(1833)*
* *Sz. Szébaldi sírkert* (1834)

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto, en distrikto Zugló

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj Z, ZS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


* Kategorio György Zsivora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tridimensia ŝako de *Star Trek*
**Tridimensia ŝako** estas ŝako-variaĵoj, kiuj uzas dimensiojn super la ŝaktabulo. Ĉi tiuj versioj ekzistas ekde la 19-a jarcento kaj la plej konata versio eble estas la  *Raumschach*  inventita en 1907 de Ferdinand Maack kaj ludita sur 5x5x5-tabulo.

Kuba ŝako estas luditaj sur ŝaktabulo en 3 dimensioj, konsistante el 8 pletoj de 64 skatoloj, numeritaj laŭ sia ordo, de la "plej profunda" de la kubo ĝis la "plej alta".

Aldone al la jam menciitaj "spacaj ŝakoj", 3D ŝaka variaĵo estas kreita de la programo  `3dchess`  por GNU/Linux, ludita sur tri normalaj ŝakaj tabuloj unu sur la alia. Sur la meza tabulo estas ludata per normalaj pecoj; sur la du aliaj ĝi estas ludata kun aldonaj pecoj kiel "Princo", "Abato" kaj "Kanono". La reguloj permesas la movadon de pecoj de unu tabulo al alia.

En fikcio
---------

Eble la plej konata versio de tridimensia ŝako estas la fikcia versio uzita en la klasika serio de Star Trek. La pecoj, futureca revizitado de tradiciaj figuroj, estis kreitaj "ad hoc". La reguloj de la ludo neniam estas klarigitaj en la spektaklo (kaj eĉ ne deciditaj de la verkistoj). Poste Franz Joseph Schnaubelt priskribis la formon de la ŝaka tabulo, la komencan aranĝon de la pecoj kaj iujn ĝeneralajn regulojn. Andrew Bartmess en 1976 eldonis la unuan version de tio, kio nun estas rekonita kiel la "normaj reguloj" de la ludo. Bartmess mem rafinis kaj plibonigis ilin en postaj jaroj. 

En la romano "Starman Jones" de Robert A. Heinlein la protagonisto Max Jones ludas tridimensian ŝakon kun Eldreth "Ellie" Coburn (pasaĝero de la interstela ŝipo en kiu ili vojaĝas) uzante tri identajn tabulojn.

Isaac Asimov priskribis 3D ŝakludon en la novelo "A Perfect Fit"; ĝi estas ludata je ok ŝaktabuloj amasigitaj unu super la alia.

En la serio *The Big Bang Theory* la du ĉefroluloj Sheldon Cooper kaj Leonard Hofstadter ofte ludas la varianton de ŝako de *Star Trek*.

* Kategorio Tridimensia ŝako en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Irwin Lawrence "Paul" MAZURSKY** (25a de aprilo, 1930 – 30a de junio, 2014) estis usona kin-reĝisoro, scenaristo kaj aktoro. Konata pro siaj dramaj komedioj kiuj ofte temas pri modernaj sociaj aferoj, li estis nomumita por kvin Oskar-premioj: trifoje por Plej Bonkvalita Originala Scenaro, unufoje por Plej Bonkvalita Adaptitaa Scenaro, kaj unufoje por Plej Bonkvalita Filmo pro *An Unmarried Woman* (1978). Aliaj filmoj liaj estas *Bob & Carol & Ted & Alice* (1969), *Blume in Love* (1973), *Harry and Tonto* (1974), *Moscow on the Hudson* (1984), kaj *Down and Out in Beverly Hills* (1986). 

Lia familio estas jud-devena el Ukrainio. Lia kina debuto kiel aktoro estis en la filmo de Stanley Kubrick *Fear and Desire* (1953), por kiu li ŝanĝis sian nomon al Paul, kaj aperis poste en la rolo de juva krimulo en la filmo de Richard Brooks *Blackboard Jungle* (1955). Li orientiĝis sian karieron al verkado de scenaroj, kaj eklaboris en la populara programo de TV "The Danny Kaye Show" en 1963. 

Lia debuto kiel kina scenaristo estis en la filmo de Hy Averback *I Love You, Alice B. Toklas* (1968), kun Peter Sellers. Venontjare li reĝisoris sian unuan filmon *Bob, Carol, Ted kaj Alice* (1969), ekkariere kiel reĝisoro kio pluis tra la 1970-aj, 1980-aj, 1990-aj kaj 2000-aj jaroj. Liaj filmoj estis ĉefe satiraj kaj tragedikomediaj. 

Tamen, li ne abandonis sian karieron kiel aktoro, kaj aperis ankaŭ en nombraj serioj de televido kaj filmoj (kelkaj reĝisoritaj de li mem). En la 2000-aj jaroj li partoprenni en du epizodoj de la populara serio La Sopranoj, en la rolo de Sunshine.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ken Regan’s Celebrity Portraiture: Paul Mazursky Comes Home | "From the Stacks" at New-York Historical Society
* Paul Mazursky ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* The films of Paul Mazursky, *Hell Is For Hyphenates*, August 31, 2014
* en IMDb


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672565
* GND: 119201275
* LCCN: n84217692
* VIAF: 79167192
* ISNI: 0000 0000 7823 8319
* SUDOC: 15714691X
* BNF: 13897267b
* NKC: xx0162967
* BNE: XX1165078
 |
**György Vikár** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vikár György** estis hungara kuracisto, psikiatro.

Memortabulo pri György Vikár
György Vikár  naskiĝis en 1926, li mortis en 2003.

Biografio
---------

György Vikár devenis el juda familio, dum la nazia erao li estis trudlaboristo. Li frekventis samtempe 2 universitatojn en Budapeŝto (Universitato de Budapeŝto kaj Universitato Semmelweis). Post siaj studoj li laboris en centra hospitalo pri neŭrologio kaj psikiatrio. Ĝis 1983 li gvidis psikiatrian kuracejon pri geinfanoj, poste li laboris en hospitalo de Újpest. Li emeritiĝis en 1992, sed iam li instruis ankaŭ en universitato. Li ricevis 2 memormedalojn kaj premion inter 1984 kaj 2002.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Találkozás az útfélen* (1946)
* *Adalékok a platybasia conzervatív kezeléséhez* (1959)
* *A szexuális élet zavarai* (1977)
* *Az ifjúkor válságai* (1980)
* *Az emlékezés ösvényein* (1994)
* *Dinamikus gyermekpszichiátria* (2001)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto de 2009

Fontoj
------

* hungarlingva teksto
* hungarlingva teksto kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527524
* GND: 119378515
* LCCN: n80132029
* VIAF: 8196476
* ISNI: 0000 0000 7982 5136
 |
**András Somos** [andrAŝ ŝomoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somos András** estis hungara inĝeniero, agronomo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1955).

András Somos  naskiĝis la 18-an de septembro 1911 en Mezőberény. Li mortis la 15-an de marto 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Somos frekventis teknikan universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1942, poste alian diplomon en ĝardenista akademio post 2 jaroj. En 1946 en Gödöllő li reorganizis la lernadon en la baldaŭa universitato (tial li iĝis katedrestro), krome en la sekva jaro li ricevis postenon en la ministerio. Li doktoriĝis en 1948. Inter 1948-1981 li instruis en Gödöllő, poste li pensiuliĝis. Li dufoje estis rektoro. Inter 1950-1961 li redaktis agraran revuon *Acta Agronomica*. Li ricevis premion Kossuth en 1956, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Konyhakerti növények termesztése* (1948)
* *Zöldségtermesztés I–II.* (Legomokultivado 1-2), (1955)
* *A paprika* (La kapsiko), (1966)
* *A spenót* (1972)
* *Műanyagok a kertészetben* (1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 461768
* LCCN: n82096316
* VIAF: 94699279
* ISNI: 0000 0001 0999 4820
* NLA: 36514641
 |
**Kultura Esperanto-Asocio**, **KEA**, estas esperantista asocio de Hungario. Ĝi estis fondita en 1990 fare de dekkelkaj aktivuloj por havi sendependan organizaĵon, neligitan al la tiama landa E-Asocio.

Inter 1992 kaj 2002 - kunlabore kun LINGVO-Studio - KEA eldonis la faman 2-semajnan internacian Esperanto-gazeton **"Eventoj"**, kiu tiutempe estis la plej ofta Esperanto-periodaĵo, kaj havis abonantojn en pli ol 65 landoj.

Pro la rapida disvastiĝo de interreto ekde 2002 la papera versio de la gazeto ne plu aperas, sed la asocio daŭre funkciigas aliajn servojn. Eksterlande ĝi estas konata kiel "Esperanto-Centro Eventoj".

Servoj de la KEA
----------------

La plej konataj nunaj servoj de la KEA estas la sekvaj:

* internacia retpoŝta novaĵservo "Ret-Info"
* internacia kalendaro de Esperantaj renkontiĝoj, daŭre aktualigata
* Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko, STEB
* virtuala ekspozicio pri Esperantaj bildkartoj (pli ol 1400 kartoj)
* listo de Esperantaj dissendolistoj
* listo de interesaj Esperantaj retejoj - el la vidpunkto pri faka aplikado
* funkciigo de la plej granda nacia (!) Esperanta dissendolisto "esp-en-hung"
* funkciigo de la retejo ""

Postenoj en Kultura Esperanto Asocio
------------------------------------

* prezidanto: László Szilvási
* sekretarioj: Bajnógel István kun István Mészáros.

Ligiloj
-------

* - rekta ligo al la retpaĝoj de KEA
* www.eventoj.hu - kun ligoj al la unuopaj servoj
* www.eventoj.hu/arkivo/ - plena elektronika arkivo de la gazeto Eventoj
* www.esperanto.hu
* Ĉina nomo: 盲井
* Hanyu Pinyin: Mángjǐng
* Internacia nomo: Blind Shaft
* Esperanta nomo: Blinda Ŝakto

***Mang Jing*** estas ĉina filmo aperinta en 2003. Unua reĝisoro de LI Yan, kiu kutimis la dokumentajn filmojn, ĝi rakontas sen koncedoj aŭ artifikaĵoj la nuntempaj vivoj de ĉinaj ministoj. La filmo, ĉiam ĝusta sed tamen interesega kaj suspenca, gajnis multajn premiojn (Arĝentan urson en la Berlinale, preskaŭ ĉiajn premiojn en la franca Festivalo de Deauville) kaj unuvoĉajn kritikojn. Sed diro de vero, ofta danĝero, kaj ĉinaj aŭtoritatoj malpermesis la kina apero de la filmo kaj prohibis LI Yan plureĝisori en Ĉinio.

Komenco
-------

Vintras en norda ĉinio, je la limo inter Hubejo kaj Ŝenŝjio, Song kaj Tang estas faronta malfacilan taskon, en la karbminejo. Chaolu, tutnova laboristo ilin akompanas. Profunde en la ŝakto, kiam la tri homoj retroviĝas solaj, Song kaj Tang mortigas Chaolu per pioĉo, kaj konsekvence okazigas falego en la mino dum ili rapide supreniras. Alvenante je la surfaco, ili simulas afliktegon pro la morto de tiu kiun ili asertas esti la frato de Tang, kaj postulas monkompenso. Timante ke la polico malkovras la mina ekzistado, la ĉefo kontentigas ilian demandon. Post la enspezo de la mono kiun ili sendas al siaj familioj, ili ekserĉas novan "parencon". Kaj jen ili renkontas Fengming, simpatia virjunulo kiu malespere stare atendadas por laboro. Tang provas lin varbi, sed Song ne konsentas, ĉar la viktimo aĝas kiel sia propra filo.

Ĉefrolantoj
-----------

* Li Yixiang: Song Jimming
* Wang Shuangbao: Tang Zhaoyang
* [[Wang Baoqiang] : Yuan Fengming
* An Jing: Xiao Hong
* Wu Haiman: Prostituino 1
* Xu Xin: Prostituino 2
* Cao Li: Prostituino 3
* Bao Zhenjiang: Ĉefo Huang
* Sun Wei: Tang Zhaoxia
* Zhao Junzhi: Sinjorino Ma
* Wang Yining: Mamasan
* Zhang Lulu: Karaokea ino
* Li Yan: Xiao Fang
* Zhi Lei: Karaokea ĉefo
* Nie Weihua : Ĉefo Wang
* Cao Yang: Mu Jie
* Jian Chengwen: Kuponvendisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* IMdb (angle)
* Kritiko ĉe Sancho-Asia (france)
Koordinatoj: 49° 51′ 15″ N 17° 33′ 19″ O﻿ / ﻿49.85417 °N, 17.55528 °O﻿ / 49.85417; 17.55528 (mapo)

**Májůvka** (1910 Majvald, 1921–1950 Mejvald, germane *Maiwald*) estas malgranda domaro en Ĉeĥio, kiu restis kiel torso de antaŭe germana agrikultura vilaĝo. Antaŭ ellandigo ĉi tie loĝis ĉirkaŭ 250 loĝantoj. La tuta vico de tutaj grundoj estis post la ellandigo okupita de novaj enloĝintoj-aventuremuloj, tiuj ricevis la grundojn senpage per dekreto. Ili transŝoviĝis el la domo en la domon kaj plimulton de la domoj ili fakte parazite elloĝigis aŭ la domoj restis post ilia foriro malplenaj kaj ili malkonstruiĝis. Nuntempe (en 2021) vivas ĉi tie 22 loĝantoj.

Májůvka estas parto de municipo Bílčice en distrikto Bruntál. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sudokcidente de Bílčice. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/46.

**Májůvka** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 8,95 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1397.

Nomoj
-----

Maiwald (Mejvald, ankaŭ: Majvald, nun: Májůvka), Fr.: Mejvald, ankaŭ: Majvald (Maiwald)

| Jaro | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 311 | 303 | 296 | 281 | 243 | 265 | 255 | 115 | 91 | 77 | 42 | 30 | 17 |

1. ↑  el tio: 0 ĉeĥoslovakoj, 254 germanoj; ĉiuj romkatolikoj

En Májůvka estas registritaj 28 adresoj, ĉiuj daŭre loĝataj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 27 domoj, el tio 6 daŭre loĝataj.

Bildaro
-------

* Vido de sudokcidentoVido de sudokcidento
* BienoBieno
* Baroka lernejoBaroka lernejo
* Ŝoseo al BarvínkyŜoseo al Barvínky
* Vido al centra partoVido al centra parto
* Stadiono apud la baroka lernejoStadiono apud la baroka lernejo
* Májůvka mezo...Májůvka mezo...
* Ŝtala firmamento super MájůvkaŜtala firmamento super Májůvka
* "Ĉe Gustavo""Ĉe Gustavo"

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Bílčice (2) |
| --- |
| Bílčice ~ Májůvka |

 |