recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La urbo **Selby** situas en la samnoma distrikto.
La distrikto Selby estas la plej suda el la ok distriktoj en Nord-Jorkŝiro (angle: North Yorkshire), la plej granda graflando aŭ provinco en Anglio.

La regiono famas pro agrikulturo, kaj kuŝas en la ebena kaj fekunda Valo de Jorko (angle: Vale of York). La urbo Selby estas facile atingebla per trajno, kaj tie trovigas ampleksa aŭtobus-servo. Ankaŭ trairas Selby-on la *"Trans Pennine Trail"* longdistanca bicikla vojo.

La abateja pregejo staranta apud la bazarplaco estas la plej elstara konstruaĵo en Selby; ĝi ankoraŭ funkcias kiel paroĥa preĝejo. Tiu preĝejo kaj la ĝet-kajo de la abato (angle: Abbot's Staithe) estas la solaj restaĵoj de granda monaĥejo, fondita en la jaro 1069. Reĝo Vilhelmo la Konkeranto (William the Conqueror), vizitante urbon Jorko (angle: York) tiutempe, permesis al monaĥo Benedikto fondi la abatejon, kaj cedis terenon al tiu abatejo por subteni ĝin. Benedikto, ĵus alveninte el Francio, ne multon konstruigis. Lia sekvanto, abato Hugo, planis plejparton de la nuna konstruaĵo.

La abatejo dominis la urbon ĝis la jaro 1539. Efektive, Selby ekzistas pro tiu establo. En 1539 reĝo Henriko la 8-a malfondis la abatejon. Tiu severe malutilis al la loka ekonomio. Tamen novaj rimedoj aperis. Ŝipoj ne povis navigi pli malproksimen de la maro ol ĝis Selby. Tial oni konstruis ĝetkajojn por enŝipigi varojn el Leeds kaj okcidenta Jorksiro (angle:West Riding of Yorkshire). La Selby-a kanalo inter la rivero Aire kaj la rivero Ouse, kaj pli poste fervojo inter Leeds kaj Selby pligravigis la riverhavenon. Tia komerco finiĝis post kiam la haveno en urbo Goole disvolviĝis.

En la fino de la 19-a jarcento Selby trovis sin en centro de voj- kaj fervoj-reto. Grava pagponto trans la rivero Ouse konstruiĝis en la jaro 1792. Tiu pagponto renovigis en 1969 kaj en 1991 la ponto fariĝis senpaga. Diversaj fabrikoj alvenis pro la bona situo. Industrie baziĝis ĉefe sur agrikulturaĵoj, kemiaĵoj kaj ŝipkonstruado. Ŝipkonstruado okazis en Selby ĝis 1992.

Ĉiulunde okazas fama stratbazaro, kaj pli malgranda bazaro ĉiusabate. La brutofoiro nuntempe lokiĝas en speciala loko ĉe la urbolimo; tiu foiro okazas ĉiuvendrede.

Signifo de la nomo Selby
La kombino de skandinavia sufikso (-by signifanta bieneto) kun malnovangla elemento tendencas konfirmi, ke homoj unue enloĝiĝism tie sub dana influo. Modernaj kleruloj pri loknomoj opinias, ke Selby signifas "loĝloko en salika arbetaro". Tamen la monaĥoj ĉe Selby konsideris (ne malkredeble), ke la nomo de sia abatejo estiĝis pro la multaj fokoj (angle: sea-calves aŭ seals) ĉe tiu riverkurbo.

Partneraj urboj
---------------

* Francio Carentan en Francio
* Germanio Filderstadt en Germanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2006-02-15 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Baziliko-katedralo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo en Pécs** estas malgranda baziliko, ankaŭ katedralo de Pécs [pEĉ], kiu troviĝas ĉe la iama fortikaĵo, tial kelkaj mencias ĝin, kiel fortikaĵa preĝejo.

Baziliko de Pécs
Skulptaĵo pri episkopo Ignác Szepesy antaŭ la katedralo

Bazaj informoj
--------------

* longo: 70 m
* larĝo: 22 m
* alto de 4 turoj: 60 m

Historio
--------

En la 11-a jarcento jam episkopo de Pécs jam havis tie preĝejon, sed menciindas, ke ĝuste antaŭ la baziliko prakatolikaj ornamaj tombejoj troviĝis el la erao de la Romia Imperio. Oni supozas, ke la preĝejo finkonstruiĝis en la 1140-aj jaroj. En 1242 kaj en 1299 pro incendioj la preĝejo difektiĝis. La renovigo finiĝis en 1345. En 1543 la turkoj okupis la urbon. Ili profitis la katedralon parte moskeo, parte deponejo. En 1686 la katolika armeo reokupis la urbon, sed poste en 1704 pro la bataloj stato de la preĝejo tre malboniĝis. Granda renoviĝo finiĝis en 1831 kaj en 1963. En 1990 papo Johano Paŭlo la 2-a vizitis la katedralon kaj donacis rangon baziliko al ĝi.

Estas entombigitaj en la katedralo episkopoj Gellért Belon, József Zsigmond Berényi kaj Nándor Dulánszky.

Interno de baziliko en Pécs

* Katedralo de Pécs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Pécs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Portiko de la katedralo kun centra skulptaĵo de la Virgulino Blanka, kun kolorigo de la 19-a jarcento: la originala pentrado mezepoka estas sube.
Turo de la Katedralo de Sankta Maria.
**Katedralo de Sankta Maria** (*Malnova katedralo*) estas katedralo en Vitorio, Hispanio, nome gotika konstruaĵo de la 14-a jarcento kun turo de la 17-a jarcento. Ĉe la portiko estas tri pordegoj ornamitaj per statuoj kaj reliefoj. En la interno, la kapeloj enhavas gotikajn statuojn, same kiel, flandrajn kaj italajn renesancajn. En la maldekstraj kapeloj estas pentraĵoj de Rubens kaj Van Dyck. La katedralo estas en periodo de restaŭrado kaj estis detalge studita de fakuloj tutmindaj pro siaj arkitekturaj kuriozaĵoj, inter kiuj ĉefe la misformaĵoj kiujn ĝi suferis pro geologiaj subtavoloj, dekomencaj miskontruoj kaj postaj reformoj kaj restaŭroj laŭlonge de la jarcentoj. La laboroj de restaŭrado aktuale farataj estas viziteblaj laŭ la parodia nomo «Abierto por obras» (Malfermita pro riparado, anstataŭ la multe pli kutima esprimo "Fermita pro riparado") kaj tio estas sukcesa programo.

Gravaj intelektuloj kiaj Paulo Coelho, Ken Follett (kiu inspiriĝis tie por la verkado de *The Pillars of the Earth*), Arturo Pérez-Reverte aŭ José Saramago ĉeestis en tiu konstruaĵo, atentis pri la laboroj, aŭ rilatis iel al la katedralo.

Vidu ankaŭ
----------

* Katedralo de Vitorio

Notoj
-----

1. ↑  «Catedral de Santa María de Vitoria»

* Kategorio Malnova katedralo de Vitorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Katedralo de Valadolido
La **Katedralo de Valadolido**, elpensita en la 16-a jarcento kaj dizajnita de la arkitekto Juan de Herrera, estas konstruaĵo el hereriana stilo kun barokaj aldonaĵoj.

La Katedralo de Valadolido estas la episkopa sidejo de la ĉefdiocezo de Valadolido, sed ĝi estas ankoraŭ ne finiĝinta verkaĵo ĉefe pro manko de rimedoj kaj la tro da elspezoj pro la cementado de la tereno kiu estas en deklivo.

Ĝi atingis la rangon de katedralo en 1595, ĉar antaŭe ĝi estis kolegiato dependanta de la diocezo de Palencio.

Ĝi troviĝas en la urbocentro, proksime de la Preĝejo Sankta Maria La Antikva kaj konstruita apud la Kolegiato Sankta Maria, kelkaj el ĝiaj spacoj estis detruitiaj por la daŭra konstruado de aliaj ĉambroj.

* Katedralo de Valadolido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Valadolido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309734
* LCCN: n80004167
* VIAF: 146574552
* SUDOC: 033252572
* BNF: 124137678
 |
La **katedralo de Spiro**, plennome **Imperiestra kaj Maria Katedralo de Spiro** (germane *Kaiser- und Mariendom zu Speyer*), en la urbo Spiro (germane *Speyer*) en Rejnlando-Palatinato en Germanio, estas post la detruo de la abatejo de Cluny la plej granda konservita kristana preĝejo de romanika stilo en la mondo. Ekde la jaro 1981 ĝi estas listigata kiel monda kultura heredaĵo de UNESKO.

Historio
--------

#### Mezepoko

La germana imperiestro Konrado la 2-a probable en la jaro 1025 ordonis la ekkonstruon de la katedralo, kun la celo konstruigi la plej grandan preĝejon de Eŭropo. Nek li nek lia filo Henriko la 3-a ĝisvivis la finon de la konstruo. Nur dum la rego de lia nepo Henriko la 4-a en 1061 la katedralo estis fine inaŭgurita. 

vidaĵo el sudokcidento
Por transporti la necesan kvanton da ŝtonoj kaj ligno al Speyer, aparte estis konstruita kanalo de la Palatinata Arbaro al la rivero Rejno.

Malpli ol 20 jarojn poste la imperiestro Henriko la 4-a ordonis duone remalkonstrui la katedralon, por rekonstrui ĝin pli grande kaj pompe. La okcidenta tegmento estis altigita je kvin metroj, kaj la simpla ligna tegmento anstataŭita per eleganta ŝtona tegmento el kupolaro laŭ la idealoj de la romanika arkitekturo. Dum la mortojaro de Henriko la 4-a, 1106, la trakonstruita katedralo iĝis preta kaj vere estis la plej granda konstruaĵo de sia epoko.

rigardo en la centran parton
La loĝloko Speyer tiam havis nur proksimume 500 loĝantojn. Sendube estis politikaj motivoj, kiuj motivigis la imperiestrojn konstruigi tiom grandan katedralon en kompare eta loĝloko - la germanaj imperiestroj postulis por si ne nur politikan, sed ankaŭ religian potencon, kaj la konflikto inter ili kaj la papo en Romo dominis multajn jardekojn.

#### Ekde la 17-a jarcento

Dum 1689 kadre de milito la okcidenta parto de la katedralo detruiĝis. Nur dum la dua duono de la 18-a jarcento kolektiĝis sufiĉe da mono por rekonstruigi la okcidentan parton, nun en baroka stilo. Tiu rekonstruo vivis nur 60 jarojn. Dum la Franca Revolucio la katedralo denove parte detruiĝis. 

Post la malvenko de la armeo de Napoleono la katedralo estis renovigita kaj denove ekfunkciis. Ekde la jaro 1818 ĝi estas episkopa preĝejo por la episkopujo de Spiro. Inter la jaroj 1846 kaj 1853 la pentristo Johann von Schraudolph [fon ŝraŭdolf] laŭ mendo de la reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario aldonis freskojn en nazarena stilo. Dum la 19-a jarcento oni tre aprezis tiujn freskojn, tamen dum la sekva 20-a jarcento oni parte tre kritike opinias ilin kiĉaj. 

#### Evoluo de la katedrala silueto

* en 1061en 1061
* en 1106en 1106
* en 1689en 1689
* en 1700en 1700

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Katedralo de Speyer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la katedralo kun multaj bildoj kaj klarigoj germane
* paĝoj de la diocezo Speyer germane


Monda heredaĵo de UNESKO
Monda heredaĵo de UNESKO

**Himeĵi-Kastelo** (japane 姫路城 [himeĵi-ĵo:]; Hepburn:Himeji-jō) estas elstara ekzemplo de difinita tipo de konstruaĵo konata kiel japana kastelo en Himeĵi-urbo, en gubernio Hjogo (malnove distrikto *Ŝikito* en provinco *Harima*), Japanio.

Temas pri unu el la plej malnovaj konstruaĵoj de la mezepoka Japanio. Registrita kiel monda kulturheredaĵo de l'Unesko en 1993 (multaj konstruaĵoj estis nomumitaj Nacia Trezoro) kaj grava kultura trezoro de Japanio, ĝi estas unu el la tri ankoraŭ ekzistantaj lignefaritaj kasteloj en la lando. Ankaŭ nomebla *Hakuro-ĵō* (japane 白鷺城; kastelo de la blanka ardeo) pro sia blanka ekstera tegaĵo .

Epizodoj de la Kastelo
----------------------

La kastelo ofte aperas televidile. La kialo estas simpla: kiam ajn fikcia filmado okazas (ekz. historia dramo: *Abarembō Shōgun*), la produktistoj kompreneble sin turnas al tiu mirindaĵo kiu estas cetere la plej bone konservita en la lando.

En la filmo de James Bond, *You Only Live Twice* (1967), James Bond surteriĝis la placon (*San no Maru Hiroba*) de la Kastelo per helikoptero. La filmado damaĝis muron per ŝurikeno. Post tio, eksterjapanaj filmadoj estis ne permesataj ĝis nun.

Referencoj
----------

1. ↑  Bornoff, Nicholas.  (2000) *The National Geographic Traveler: Japan*. Washington: National Geographic Society, p. 256–257. ISBN 0-7894-5545-5.
2. ↑   (2000) *Eyewitness Travel Guides: Japan*. New York: Dorling Kindersley Publishing, p. 200–203. ISBN 0-7894-5545-5.

Eksteraj ligiloj
----------------



* Himeĵi-urba Turisma Agentejo
Pri la komunumo
---------------

**Adligenswil** estas komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 5472 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Adligenswil estas setlejaro oriente de la urbo Lucerno. Sudokcidenten la vilaĝo senakvigas la rivereto *Würzbach*, kiu en Lucerno alfluas al Kvarkantona Lago, nordokcidenten per la rivereto *Ron*. Krom la ĉefvilaĝo Adligenswil mem, al la komunumo apartenas la setlejoj Dottenberg kaj Stuben.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,99 km², de kiuj 24,3% estas kovritaj de arbaro, 54,5% servas por agrikulturo kaj 19,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Adligenswil limas en nordo al Dierikon, en nordoriento al Udligenswil, en oriento al Küssnacht, en sudo al Meggen, en sudokcidento al Lucerno, kaj en nordokcidento al Ebikon.

Trafiko
-------

Adligenswil situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la loka busreto de la urbo Lucerno.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Adligenswil datiĝas el la jaro 1243 kiel *Adelgeswiler*.

En la 13-a jarcento Adligenswil troviĝis sub la regado de la Abatejo Lucerno kaj la Monaĥjeo Murbach. En la jaro 1291 la majora bieno Adligenswil estis vendita al la Habsburgoj. Inter la bataloj de Morgarten 1315 kaj de Sempach la habsburga influo en Adligenswil konstante malkreskis. En la jaro 1395 kaj 1406 la urbo Lucerno definitive akiris la privilegojn kaj rajtojn pri Adligenswil.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Profilo de la komunumo sur la kantona retejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Adligenswil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Adligenswil
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
* Adligenswil en la Historia Leksikono de Svislando

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Adligenswil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Preĝejo Sankt-Marteno en AdligenswilPreĝejo Sankt-Marteno en Adligenswil
* Preĝejo Sankt-Marteno internePreĝejo Sankt-Marteno interne
* Plafona fresko en la preĝejo Sankt-MartenoPlafona fresko en la preĝejo Sankt-Marteno
* Vilaĝocentro de AdligenswilVilaĝocentro de Adligenswil

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Lucerno |
| --- |
| Adligenswil • Buchrain • Dierikon • Ebikon • Gisikon • Greppen • Honau • Horw • Kriens • **Lucerno** • Malters • Meggen • Meierskappel • Root • Schwarzenberg • Udligenswil • Vitznau • WeggisIamaj komunumoj: Littau |  |

 |
Imperiestra Katedralo de Frankfurto
Plano de la Imperiestra Katedralo
La **Imperiestra Katedralo Sankta Bartolomeo** en Frankfurto ĉe Majno, germane ***Kaiserdom St. Bartholomäus***, estas la plej granda eklezia konstruaĵo de la urbo kaj iama kolegiatopreĝejo. Kiel iama elekto- kaj kronadopreĝejo de la romgermanaj imperiestroj la katedralo estas unu el la gravaj konstruaĵoj en la historio de la Sankta Romia Imperio kaj validis ĉefe en la 19-a jarcento kiel simbolo de nacia unueco.

La nuna domo estas la tria preĝejo sur sama loko. Antaŭaj konstruaĵoj elfositaj dum la malfrua 19-a jarcento estas spureblaj ĝis en la 7-a jarcento. La antaŭhistorio estas intime ligita per sia rolo kiel eklezia egalaĵo al la reĝopalaco je Frankfurto kun la ĝenerala historio de Frankfurto kaj ties malnova urbocentro.

La nuna preĝejo esence ekestis inter 1250 kaj 1514, kiam oni devis fermi la preskaŭ finkonstruitan okcidentan turon pro manko de mono per provizora kupolo, kiu unika en centra Eŭropo stampos la urban vidaĵon trans jarcentoj. Nur la 19-a jarcento finkonstruis la – arĥitekture ankoraŭ unikan – turon laŭ la planoj konserviĝintaj el la mezepoko.

Temas pri la tipo de trinava halopreĝejo kun kvin-okona ĥoreja finaĵo kaj almetita okcidenta turo sur kvadrata plano. Pro la tre mallonga laŭlonga domo, kiu konsistas pro urbokonstruaj kialoj el nur tri naveroj, kaj la tre longa transversa navo la katedralo montras la formon de centrodomo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Imperiestra Katedralo Sankta Bartolomeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 360°-panoramo de la interno
* Katedralo Sankta Bartolomeo sur la retpaĝo de la katedrala paroĥo
* Arkivigite je 2007-10-20 per la retarkivo Wayback Machine
The monument for the Native (Azerbaijani) language in Nakhchivan, AzerbaijanNaĥiĉevano, Azerbajĝano: Monumento por la denaska, azera lingvo, kies alfabeto ŝanĝiĝis trifoje ene de 70 jaroj, kio igas ĝin unu el la plej problemaj lingvoj por tradukistoj.
La **gepatra lingvo** aŭ **denaska lingvo** estas la unua lingvo lernita de la infano. En lingvistiko, la esprimo "unua lingvo" (mallongigo: L1) estas preferata termino por indiki ke temas pri la unua lingvo akirita en infanaĝo.

En 1999, Unuiĝintaj Nacioj kaj UNESKO proklamis la 21-an de februaro Internacia Tago de la Gepatra Lingvo.

Akirado
-------

La akirado de la gepatra lingvo enhavas multajn fazojn. En la komenco registras la infano laŭvorte la fonemojn kaj la tononuancojn de la lingvo, estante malkapabla ripeti ilin. Poste komencas ĝi ellabori sonojn kaj tononuancojn. Fine kiam ĝia fonaparato tion al ĝi permesas, ĝi artikulacias vortojn kaj komencas ordigi siajn frazojn, samtempe asimilante la leksikon aŭ vortaron. La sintakso kaj la gramatiko de la lingvo estas integritaj samtempe kiel progreso de la lernado.

Kelkfoje, kiam la infano estas edukita de gepatroj (aŭ aliaj homoj) parolantaj malsamajn lingvojn, aŭ loĝas en fremdlando, ĝi povas samtempe akiri tiujn lingvojn, kiuj ambaŭ estas konsiderataj kiel gepatraj lingvoj. Tio okazas ofte en dulingvaj socioj.

Terminologio
------------

Tra la jaroj, multaj akademiuloj donis difinojn de la gepatra lingvo surbaze de komuna uzo, sur la emocia rilato inter la parolanto kaj la lingvo kaj eĉ sur la dominado de la lingvo rilate al la medio. Tamen ĉiuj ĉi tiuj kriterioj mankas precizecon.

Jen iuj eblaj difinoj de "gepatra lingvo":

* difino surbaze de ies *deveno*: la lingvo, kiun oni unue lernis (t.e. la lingvo, en kiu oni faris la unuajn parolajn kontaktojn);
* difino surbaze de *memidentigo*: la lingvo, kiun ĉiuj identigas kiel sian propran lingvon;
* difino surbaze de altrudita *identigilo*: la lingvo, kiu estas identigita de aliaj kiel la propra lingvo de la subjekto;
* difino surbaze de *kompetenteco*: la lingvo, kiun la subjekto plej bone scias uzi;
* difino surbaze de *funkcia uzo*: la lingvo, kiun la subjekto plej uzas.

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Embrace your antithesis - Azerbaijani language (filmita prelego - min 23;40)
2. ↑  Noto; En iuj landoj, la termino denaska lingvo aŭ gepatra lingvo rilatas al la lingvo de ies etna grupo anstataŭ al la ies unua lingvo.
3. ↑  (en) Suzanne Romaine: Bilingualism, dua eldono, Blackwell, Oxford 1995, ISBN 0-631-19539-4, paĝo 19.

* Tiu ĉi artikolo estas parte traduko de la artikolo en la portugala vikipedio, titolita *Madrelingua*, listo de aŭtoroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Gepatro
* Gepatrozorgo
* Fremda lingvo
* Signolingvo
* Indiĝenaj lingvoj
* Lingvaj rajtoj
* Lingvomorto
* Listo de lingvoj laŭ parolantaro
* Internacia Tago de la Gepatra Lingvo
* Internacia Tago de la Afrika Infano

Eksteraj ligiloj
----------------

*
Monda heredaĵo de UNESKO

La **katedralo de Roskilde** (dane *Roskilde Domkirke*) de la luteranisma eklezio de Danujo estas la unua gotika katedralo de Skandinavujo el briko. La konstruaĵo staranta en Roskilde sur la dana insulo Zelando konsiderinde kontribuis al la disvastigo de la brikogotiko. La preĝejo estis finkonstraita en 1280.

La Katedralo de Roskilde estas unu el la precipaj allogaĵoj de la urbo Roskilde kun 150.000 vizitantoj ĉiujare. En 1995 Unesko enlistigis la katedralon kiel monda heredaĵo. Ĝi estis la ĉefa preĝejo de la antikva episkopujo de Roskilde antaŭ la apero de luteranismo.

Konstruhistorio
---------------

Laŭ Saxo Grammaticus Haraldo la 1-a Bludenta konstruigis en 985 la unuan preĝejon sur la monteto de Roskilde super la golfo kaj tie li ankaŭ estis entombigita - vidu apude la foton de lia tombo. Tamen neniuj restaĵoj de tiu ĉi preĝejo estas pruveblaj. En la 11-a jarcento Estrid, fratino de Knuto la Granda kaj patrino de Sven Estridsson, konstruigis samloke ŝtonan preĝejon.

La tombo de Harald la 1-a (Danio) / **Haraldo la 1-a Bludenta** en la Katedralo de Roskilde en (Danio)
La konstruo de la brikopreĝejo komenciĝis en la 1170aj jaroj laŭ romanika stilo kaj finiĝis proksimume 1280 per la gotika ĥorejo. En la sekvantaj jarcentoj oni alkonstruis plurajn kapelojn ene kaj ekstere de la preĝejo. Origine dediĉitaj kaj konsekritaj al diversaj sanktuloj, ili pli malfrue estis anstataŭataj per tombokapeloj kaj maŭzoleoj de la reĝoj laŭ stilo de la respektiva epoko. En ĝi troviĝas la tomboj de la plejparto el danaj gereĝoj, kaj pro tio ĝi estis adaptita al la gustoj de la malsamaj tempoj ĝis la 20-a jarcento, pere de malgrandaj flankaj ampleksiĝoj: aleroj kaj kapeloj. Tio igas ĉi tiu katedralon kronologia friso de la evoluado de la arkitekturo de la kristanaj konstruaĵoj en Skandinavujo. En 1690 Kristiano la 5-a konstruigis en la ĥorejo, antaue rezervita por la klerikaro, tombomonumenton por si kaj sia filo Frederiko la 4-a kaj iliaj edzinoj.

Detalo de la ŝtonĉerko de Margareta la 1-a, reĝino de Danio, Norvegio kaj Svedio (1353–1412)
Arĥitekture je la katedralo temas pri volbita trinava baziliko kun ĥorĉirkaŭirejo (sen kapeloj), transversa domo ka dutura fasado. Ĉe la ĉefa konstruaĵo estas alkonstruitaj multaj flankaj konstruaĵoj, kiu servas plejparte kiel tombokapeloj. Ekde 1413, la danaj reĝoj estas enterigitaj ĉiloke. Entute troviĝas 20 reĝoj kaj 17 reĝinoj, en kvar malsamaj kapeloj, en la centro de la katedralo aŭ en eksteraj tomboj. En konstruaĵo libere staranta antaŭ la preĝejo troviĝas la tombo de Frederiko la 9-a.

Referencoj
----------

1. ↑  *Gesta Danorum* 10-a libro ĉap. 8.4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Katedralo de Roskilde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katedralo de Roskilde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* – La katedralo de Roskilde
*
**Poemo** estas versa verko, ordinare altstila kaj relative grandampleksa. Kvankam pluraj esperantistoj uzas la vorton "poemo" por ĉia versaĵo/poeziaĵo, ĉi tiu artikolo traktas nur la pli striktan sencon de "poemo", laŭ kiu poemo estas grandforma versaĵo ofte disdividita en ĉapitrojn aŭ, kiel Kabe difinis ĝin, "romano en versoj". Por la pli ĝenerala signifo, vidu la artikolon poezio. 

En antikvo kaj mezepoko poemo estis prezentita en la formo de heroa epopeo. La du ĉefaj epikaj poemoj de okcidenta literaturo estas antikvaj grekaj poemoj "Iliado" kaj "Odiseado", priskribitaj al Homero. Ŝajne ili estis plenumataj kantante dum festoj po partoj. Tio montras genetike epikan naturon de la ĝenro. Per tio klarigeblas kelkaj "heredaj" trajtoj de poemo - historieca kaj heroika enhavo, legenda karaktero. 
En moderna poemo epikaj postuloj de la eventoj akordigas kun la lirika patoso.

Specoj de poemoj
----------------

Inter la specoj de poemoj aparte elstaras la epopeo, kiu celebras miton aŭ gravan eventon, kaj plej ofte rakontas la aventurojn de herooj, kiuj reprezentas iel unu genton, unu popolon, unu civiliz-epokon, el patruja, religia aŭ mora vidpunkto.

Aparte ankaŭ staras la japandevenaj renko kaj rengao, kaŭze de (1) la tradicio de verki ilin kune, de pluraj poetoj, kaj (2) iliaj *ne*temeco. Ili verkiĝas laŭ la kerna principo de "ligi kaj formovi", per kiu ĉiu strofo ligiĝas kun la antaŭa, sed devas formovi de la strofo antaŭ tiu. La rezulta poemo spegulas la koncepton de poemo kiel mandalo, kosma ekzegezo, aŭ alia formo de metafizika esprimo de "unueco en diverseco". Ilia longeco povas esti iu ajn inter 12 kaj 1000 strofoj.

Proza poemo estas formo de hibrida teksto kiu estas nek rakonto nek poemo en la tradicia senco, kio komplikas ĝian difinon. Oni konsideras, tamen, je ĝi konstituas unuon en literaturo. Tiu proza poemo povas havi elementojn de rakonto aŭ de aliaj prozaj , ĉefe ĉe la strukturo, kaj de poezio, ĉefe ĉe la enhavo.

Ekzemploj de poemoj en esperanta literaturo
-------------------------------------------

* La infana raso de William Auld.
* Poemo de Utnoa de Abel Montagut

Vidu ankaŭ
----------

* metriko
* piedo
* strofo
* verso
* liriko
* balado
* cio
* elegio
* gazalo
* hajko
* koplo
* limeriko
* pantuno
* rengao
* renko (aŭ *haikai no renga*)
* robaio aŭ robajo
* rondelo
* sapfoa strofo
* soneto
* sonetoido
* stornelo
* tankao
* tercino
* trioleto
* trobo aŭ truvo
* vladimiro
* ŭakao

Referencoj
----------

1. ↑  *Tempo*, Gazeto de Kroata Esperanto-Ligo, ISSN 0352-1583, aprilo 2006, p.10

Eksteraj ligiloj
----------------

* Po unu poemo (soundcloud) fare de Hans Becklin. Ĉiutage, mi laŭtlegas po unu poemon el la riĉa sortimento de poemoj verkitaj en la internacia lingvo Esperanto.

* Kategorio Poemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Poemo en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**Programo de studenta interŝanĝo** estas programo per kiu studento, kutime mez- aŭ altlerneja, decidas loĝi en fremda lando por lerni la lingvon, kulturon aŭ aliajn aferojn de tiu lando. Tiuj programoj foje nomiĝas "interŝanĝoj", ĉar la landoj ofte interŝanĝas studentojn tiamaniere. La studentoj loĝas kun gastiganta familio, kiu kutime estas senpagaj volontuloj kaj ofte havas infanon, kiu partoprenas, partoprenos aŭ jam partoprenis en interŝanĝo. Gastigontaj familioj estas elekti per organizo kiu organizas la interŝanĝon.

Studentaj interŝanĝoj populariĝis post la dua monda milito, kaj celis vigligi la kulturan toleron kaj lingvan sperton de la partoprenantoj, kaj plivastigi iliajn "sociajn kaj kulturajn horizontojn". La populareco de la interŝanĝo pliiĝis eĉ post la fino de la malvarma milito.

Gasta studento kutime loĝas en la gastiga lando dum iom mallonga tempo, dum entuta periodo de 6 ĝis 12 monatoj, kaj kutime por unu semestro ĉiufoje, kontraste al internaciaj studentoj (kiuj matrikuliĝas en eksterlandan universitaton plej ofte por diplomiĝi tie, kaj loĝas tiulande tiom da jaroj kiel necesaj), aŭ tiuj studentoj en programo de eksterlanda studado, kiu ofte daŭras kelkajn jarojn.

Ofteco
------

Studentoj studas eksterlande el multaj landoj tra la mondo. Aktuale en 2017, la supraj 8 landoj sendantaj studentojn eksterlanden por terciara edukado (universitata) estas la jenaj: 

1. Ĉinio 928 090
2. Barato 332 033
3. Germanio 122 195
4. Sud-Koreio 105 399
5. Vjetnamio 94 662
6. Francio 89 379
7. Usono 86 566
8. Niĝerio 85 251

Referencoj
----------

* Kategorio Programo de studenta interŝanĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Quest International Arkivigite je 2011-11-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Erasmus
* Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD)
* Fondaĵo ch
* AFS Intercultural Programs
* Rotary International
* *"L'Auberge Espagnole"*

Eksteraj ligiloj
----------------

* (eo) Podkasta.net kaj Spotify: Fremdulo fare de Tobiasz Kubisiowski

1. Fremdulo en Francio: 2020-2021: Pola muzikstudento parolas pri sia duonjara restado en Francio kadre de la interŝanĝa studenta projekto Erasmus+
2. Fremdulo 2: 2021-2022: Post mia reveno al Francio, mi decidis daŭrigi la podkaston, parte pro la afablaj mesaĝojn kiujn mi ricevis, parte pro mia propra volo ekperimenti kun tiu ĉi maniero de sin esprimo.
3. Fremdulo 3: 2023: Mia luksa vivo, Persona podkasto kun biaso por lingvoj, muziko kaj publika transporto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 236738
* GND: 4180033-3
* LCCN: sh85129317
* NKC: ph127439
 |
|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| La Maĥoj |
| --- |
| Gefiloj de Eriso |
| * Alalo
* Alko
* Joko
* Homado
 | * Kidojmo
* Paljoksiso
* Projoksiso
 |

 |

Laŭ la helena mitologio, **Joko** (antikve-greke *Ιωκη*) estis dajmonino kiu personigis la sturmon kaj atakon de la armeoj, la persekutadon, tumulton kaj malvenkon dum batalo. Homero donis al ŝi la epiteton "kor-glaciginta". Same kiel multaj aliaj malbonaj spiritoj, li estis filo de Eriso (Malkonkordo), sen interveno de alia.

Joko estis unu el la spiritoj kiu donis ĝian terurigan povon al la Egido, la protekinta mantelo aŭ ŝildo de Zeŭso. La aliaj estis Fobo, Eriso, Alko kaj la kapo de la gorgono Aikso.

Ŝiaj atributoj multe similis al tiuj, de alia el la maĥoj al kiu kelkaj identigis ŝin: Projoksiso, personigo de antaŭeniro kaj atako. Do ankaŭ Joko estis fratino, sed kontraŭlino de Paljoksiso (Retroiro dum batalo). Tiuj, kiuj similigas ambaŭ diaĵojn, konsideras Jokon unu el la Maĥoj, militemaj spiritoj kiuj akompanis Areson dum liaj kampanjoj. Ili partoprenis la dumbatalan konfuzon, kune kun aliaj teruraj estaĵoj kiel Fobo, Enjo, la Androktasioj aŭ la Keresoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Homero. *Iliado*, 5.738.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Joko ĉe Theoi.com


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Katedralo de Avinjono** estas katolika konstruaĵo kaj nacia monumento de Francio, kiu troviĝas en la urbo Avinjono (Vaucluse), norde de la Palaco de la Papoj. Ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko ekde 1995, kune kun la Palaco de la Papoj, la Palaceto kaj la ponto sur Rodano

Ĝi apartenas al la romanika stilo, ĉefe de la 12-a jarcento. La orienta turo estis detruita en la jaro 1405, dum la sieĝo de la urbo fare de la kontraŭpapo Benedikto la 13-a, sed baldaŭ estis rekonstruita. Oni aldonis kapelojn al ĝi ekde la 14-a jarcento, kaj la lastaj reformoj okazis en la 17-a jarcento. La absido estis detruita kaj konstruita alia pli ampleksa en 1671-1672.

Ĝi pleja elstaraĵo estas la statuo el plumbo orkolora de la Virgulino, kiu kronas la okcidentan turon, sonorilturo ekde 1859. La maŭzoleo de la papo Johano la 22-a estas unu el la plej belaj verkoj ene de la katedralo, majstra verko simila al la gotika de la 14a jarcento. Ĝi estas la sidejo de la Ĉefepiskopo de Avinjono.

* Kategorio Katedralo de Avinjono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Flibusta** estas senpaga nekomerca cifereca biblioteko. Per ĝia retpaĝo oni povas legi kaj elŝuti la bitlibrojn de tiu biblioteko. La ruslingva parto estas disponebla al ĉiu vizitanto; por trovi kaj uzi bitlibrojn en aliaj lingvoj — ankaŭ en Esperanto! — necesas sin registri (sur la sama retpaĝo, senpage).

La biblioteko celas precipe la ruslingvan literaturon; tial la fasado estas ruslingva, kaj la preferata bitlibra normo estas FictionBook (la dosiertripa finaĵo: `.fb2`). Tamen enestas ankaŭ bitlibroj en aliaj lingvoj kaj normoj; interalie, pli ol 400 titoloj en Esperanto.

Statistiko
----------

Laŭ la stato je 2016-12-28, la biblioteko enhavas:

* Da bitlibroj, entute: **358 992** (sume 625 Gbajt)
* Da aŭtoroj: 134 366
* Da registritaj uzantoj: 734 272

Laŭ la bitlibraj normoj (dosiertipoj):

| normo | absolute | relative |
| --- | --- | --- |
| .fb2 | 322 512 | 90% |
| .pdf | 13 898 | 4% |
| .djvu | 13 095 | 4% |
| .doc | 3 762 | 1% |
| .epub | 2 861 | 8‰ |
| .txt | 784 |
| .rtf | 632 |
| .docx | 344 |
| .html | 331 |
| .mobi | 233 |
| .chm | 223 |
| .htm | 58 |
| .lit | 51 |
| *Ceteraj* | 208 |

Speciale pri Esperanto (je 2016-12-28)
--------------------------------------

* Bitlibroj en Esperanto: **476**
* En PDF: 269 (57%)
* Fikŝenbuke: 172 (36%)
* En ePub: 17 (4%)
**George Walker "Big Nick" Nicholas** (\* 2-an de aŭgusto 1922 en Lansing, Miĉigano; † 29-an de oktobro 1997 en Queens, Novjorkio) estis usona ĵazsaksofonisto (tenor- kaj aldosaksofono) kaj kantisto.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo
----

Big Nick Nicholas laboris en la 1940-aj jaroj kun Sabby Lewis, J. C. Heard kaj Lucky Millinder; en 1947 li membris en la bandego de Dizzy Gillespie. Nicholas kontribuis 16-taktan soloon je la unua registrado de la afrik-kuba ĵaztitolo "Manteca" de Gillespie (1947). Dum ĉi tiu tempo li ankaŭ komencis muziki kun Hot Lips Page, kio daŭris ĝis 1954. En 1955 li ludis en la bando de Buck Clayton. Krome li laboris kun Hank kaj Thad Jones, Earl Hines kaj Tiny Bradshaw.

En 1951 li ludis en la sepopo de trombonisto Bennie Green kaj prezentis kune kun Miles Davis, Eddie Lockjaw Davis, Billy Taylor, Charles Mingus kaj Art Blakey en la novjorka Birdland.

En 1983 Big Nick Nicholas finfine publikigis sian unuan albumon je propra nomo ĉe diskeldonejo India Navigation, *Big Nick Nicholas/Big and Warm*.

La stilo de „Big Nick" estis ege influita de Coleman Hawkins, Nicholas mem influis junan John Coltrane, kiu honore al li komponis la titolon „Big Nick", kiun li sonregistris por la albumoj de Impulse *Duke Ellington & John Coltrane* kaj *Coltrane*.

Literaturo
----------

* Richard Cook kaj Brian Morton. *The Penguin Guide to Jazz on CD* 2-a (1994) kaj 6-a eldonoj (2001). ISBN 0-14-051521-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ben Ratliff, New York Times


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 373615
* LCCN: n94066151
* VIAF: 7574844
* ISNI: 0000000042611214
* BNF: 13897945z
* MBA: 43821ad7-981e-4167-961e-bad1110c3e30
* BIBSYS: 1055236
 |
**Mino** aŭ **min’o** aŭ **minao**  (hebree: מָנֶה /māné/, greke: *μνᾶ*, latine: *mina*) estis antikva sumera-babilona-greka mezurunuo de pezo kaj poste ankaŭ monunuo.

La mino estis unue orienta masunuo, kiun transprenis la grekoj, tiel en Ateno ĝi korespondis al la maso de 434 ±3 gramoj.

En la plej antikva sumera-babilona 60-uma sistemo

1 talanto = 60 minaoj = 3600 sikloj.
Diodoro Sikulo skribas, ke la Balearaj ĵetilistoj servintaj Hamilkaron dum la batalo ĉe la kapo Eknomo (256 a.K.) ĵetis ŝtonojn pezaj je unu mino (libro 19, 109). La nomo de la moderna tera mino certe baziĝas sur la simileco kun la formo de la Antikva masunuo.

El unu mino da arĝento oni premis 100 draĥmojn. 60 minoj korespondis al unu talanto.

La greka mino en la antikva monsistemo
--------------------------------------

1 talanto = 60 minoj
1 mino = 100 drakmoj
1 statero = 2 drakmoj
1 drakmo = 6 oboloj

Fotogalerio
-----------

* Mino de Ateno.Mino de Ateno.
* Mino de Ĥio.Mino de Ĥio.
* Mino de Antioĥo la 4-a Epifano.Mino de Antioĥo la 4-a Epifano.
* Mino de Antioĥio.Mino de Antioĥio.

Referencoj
----------

1. ↑  PIV, malgraŭ kolizio kun la Fundamento de Esperanto.
2. ↑  Londona Biblio.
3. ↑  «Quo vadis?, tr. Lidja Zamenhof.

Literaturo
----------

* Tyll Kroha: *Münzen sammeln.* Ein Handbuch für Sammler und Liebhaber. Klinkhardt & Biermann, Braunschweig 1961, 1968, München 1985 (6.Aufl.). ISBN 3-7814-0249-5
**Pavel VONDRUŠKA** (naskiĝis la 15-an de novembro 1925, České Budějovice – mortis la 5-an de februaro 2011, Praha) estis ĉeĥa aktoro, aperinta en kelkdek filmoj, origine muzika dirigento.

Li posedis plurajn fremdajn lingvojn, nome la francan, italan, hispanan, anglan, rusan, germanan, serbokroatan, latinon kaj Esperanton.

Biografio
---------

Li studis en konservatorio kaj daŭrigis per studado de dirigado, opera reĝio kaj dramaturgio ĉe la Muzika Fakultato de Akademio de Muzaj Artoj en Prago. Dum studado li laboris kiel akompananto de trejnantaj operkantistoj en la Nacia Teatro kaj kiel dirigento de la Praga Kantoteatro.

En la jaroj 1951 ĝis 1977 li estis sinsekve dirigento:

* simfonia orkestro de la Armea Arta Ensemblo Vít Nejedlý
* Moravia filharmonio Olomouc
* operejo de Nacia Teatro Moravi-silezia en Ostrava
* operejo de la Muzika Teatro Karlín

Inter la jaroj 1977 kaj 2009 li aktivis en la Praga Nacia Teatro kiel dirigento de orkestro de aktora ensemblo, kiam ili bezonis kanti dum spektaklo. Inter la jaroj 1977 ĝis 1998 li estis eĉ estro de tiu orkestro. Li estas konata ankaŭ kiel aŭtoro aŭ rekomponanto de scena muziko por pluraj spektakloj (ekz. „Filino de bruligisto" de Josef Kajetán Tyl). En epizodaj roloj li aperis plurfoje eĉ kiel aktoro. Sian laboron en la Nacia Teatro li finis la 31-an de julio 2009. 

En la jaroj 1969–2010 li estis ankaŭ membro de Teatro Jára Cimrman. Teatran laboron li forlasis pro paneanta memoro.
La **sociaj rilatoj** (ankaŭ **interhomaj rilatoj**) estas multnombraj sociaj interagadoj (regulataj de sociaj konvencioj) inter du aŭ pliaj personoj havantaj sociajn poziciojn kaj realigantaj sociajn rolojn. Rezulto de la rilato estas modifo de la konduto. En sociologia hierarkio, la sociaj rilatoj estas pli bazaj ol la konduto, la sociaj agoj, la socia moraro, la sociaj kontaktoj kaj la socia interagado. La sociaj rilatoj formas la bazon de konceptoj kiel socia organizo, socia strukturo, socia movado kaj socia sistemo.

Enhavo de la socia rilato
-------------------------

Ekzemploj por la enhavo de la interagado estas la estreco kaj la socia grupo, kie estas ĉiuj mekanismoj por la planado kaj pristudo de la interagoj de la personoj. La socia ago en la rilatoj estas pli antaŭenaj, pensante en la intenseco de la agoj, kaj ĉefe reagoj de unu respektive la alian aŭ aliaj de formo ĉu akcidenta ĉu regula aŭ ripetita aŭ neregula laŭ la agmaniero ĉu racia ĉu instrumenta aŭ emocia aŭ tradicia (Weber). La interpersonaj rilatoj setligas la indikojn de la kulturo de la grupo kaj ties transsendo laŭ la procezo de socialigo, modifas la konduton per la interveno de la aliaj individuoj laŭ sekvenco de *rilatoj* egala al lernado, krome bazigas la percepton, la motivigon, la lernadon kaj la adaptigon pro la interŝanĝo de reguloj kaj kredoj (Canals), kiu prikomentas na James Kennedy kaj Russell C. Eberhart, kiuj dediĉis sian penson sur ĉio tio. Ili diras, ke por modli la homan interrilaton necess modli la individuojn laŭ socia kunteksto, interrilatante inter si. Komentas Antonio Lucas Martín en sia lernolibro de sociologio la kondiĉoj bezonataj por la socia agado: celoj, adaptigo de resursoj al celoj kaj la integriga povo de la individuoj en la grupo per reguloj kaj pluhavante modelon en la procezo de socialigo.

Metodologio
-----------

Agustí Canals havigas siajn meditadojn pri la temo por vidigi la socian interagon. Krome en la artikolo de Juan C. Dürsteler oni inkludas tiujn bildajn variajn analizojn por la sama celo, unuigante 'vidigajn taksonojn', per desegno de retoj kaj oni proponas variajn metodojn de bildaj reprezentadoj, aŭ krome, ekzemple multajn intertranĉantajn cirklojn kiuj montras konturon por la socia ŝanĝo. Vidu la artikolon diagramo de Venn. La grafeteorio uzata en la socia reto estas samtipa ilo. Aliaj vidpunktoj kiel 'socia ekkono' en socia psikologio, 'rilatoj de produktado' en teorio de konfliktoj, en simbola interagado, ktp.

Socia agado
-----------

Ekde la klasika vidpunkto, kiel ĉe Parsons en la teorio de la socia agado, tiu prilaboris unu el la plej prilaboritaj kontribuoj en *funkcionalismo* kaj Mead en *simbola interagado*. Ĉe Weber, Moreno kaj Dahrendorf estas aliaj komplementaj vojoj en la socia agado kun globalaj vidpunktoj ĉe Weber. Ŝajne ekde ampleksa vidpunkto en kelkaj aŭtoroj estas sistemo de socia interagado kun strukturo, kiu havigas enhavon, kaj ke amplekse estas *interrilatoj*. Sama simileco okazas en la *socia sistemo* kaj ĉe la *socia strukturo*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sociaj rilatoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(en la hispana)

* Talcot Parsons: La socia sistemo
*
**Sara Alexandra Lima TAVARES** (1-an de februaro 1978 - 19-an de novembro 2023) estis portugala kantisto, komponisto, gitaristo kaj perkutisto. Ŝi naskiĝis kaj edukiĝis en Lisbono, Portugalio, kie ŝi loĝas. Ŝi estas dua-generacia portugalino el prauloj de Kaboverdo, kaj komponas mondomuzikon de afrika, portugala kaj nordamerika influoj. Ŝi komponas en portugala kaj portugal-bazitaj kreolaj lingvoj. Kvankam portugala estas la ĉefa lingvo en ŝiaj kantoj, ne raras trovi en ŝia repertorio plurlingvajn kantojn miksantajn portugalan kun portugal-kreola kaj eĉ angla en la sama kanto (ekz."One Love").

Tavares venkis en la finalo de 1993/1994 de la kantokonkurso Endemol *Chuva de Estrelas* (Stelpulvo, kantante *One Moment in Time* de Whitney Houston), kio helpis ŝin venki en la finalo de la Portugala Televida Kantokonkurso de 1994, tial atingante lokon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 1994, kie ŝi partoprenis per la kanto "Chamar a Música" per kiu atingis la 8an rangon.

Ŝi estas konata ankaŭ ĉar kantis la eŭrop-portugalan version de "God Help the Outcasts" por la Disney-filmo "The Hunchback of Notre Dame," kiu ricevis Disney-premion pro la plej bonkvalita versio de la origina kanto. Ŝi ricevis ankaŭ portugalan Orann Globon pro la plej bonkvalita portugala kantisto en 2000.

Diskaro
-------

Sara Tavares subskribanta sian lastan diskon en Varsovio en Septembro 2011.
* *Sara Tavares & Shout* (1996)
* *Mi Ma Bô* (1999)
* *Balancê* (2006)
* *Alive! in Lisboa* (2008)
* *Xinti* (2009)
* *Fitxadu* (2017)

Bibliografio
------------

* Sieber, Timothy (2005). "Popular music and cultural identity in the Cape Verdean post-colonial diaspora" (PDF). Etnográfica. 9 (1): 123–148.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sara Tavares en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Sara Tavares, papertondiloj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799603
* GND: 132576988
* LCCN: no2009054035
* VIAF: 20849164
* ISNI: 0000000022513799
* BNF: 15540091p
* MBA: ac35b735-3449-423a-a73d-1e5320e8112d
* ICCU: UBOV149469
* BNE: XX5377587
 |
Interno de la Terminalo T2-A.Terminalo 1
La **flughaveno de Barcelono** ( IATA: **BCN**, ICAO: **LEBL**), ofte konata kiel Flughaveno El Prat, situas je 10 km sudokcidente de Barcelono, Katalunio, Hispanio, kuŝanta en la municipoj El Prat de Llobregat, Viladecans kaj Sant Boi de Llobregat.

La flughaveno estas la dua plej granda en Hispanio malantaŭ flughaveno Madrido-Baraĥo kaj la unua en Katalunio. Ĝi estas la ĉefa flugkompania nabo por Vueling Airlines kaj fokusa urbo por Air Europa kaj Iberia Airlines. La flughaveno plejparte servas naciajn, eŭropajn kaj nordafrikajn cellokojn, ankaŭ havante negravajn flugojn al Sudorienta Azio, Latinameriko kaj Nordameriko.

La aera spaco Barcelono-Madrido, konata kiel "Pont Aeri" (en kataluna) aŭ "Puente Aéreo" (en hispana), laŭlitere "Aera Ponto", estis la plej trafikata itinero de la mondo ĝis 2008, kun la plej alta nombro de flug-operacioj (971 semajne) en 2007. La horaro estis reduktita ekde februaro 2008, kiam rapidtrajnlinio Madrido-Barcelono estis malfermita, kovrante la distancon en 2 horoj kaj 40 minutoj, kaj rapide iĝis populara.

Vidu ankaŭ
----------

* Flughaveno de Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Flughaveno de Barcelono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aeroport T1 (Metroo de Barcelono)
* Aeroport T2 (Metroo de Barcelono)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351248
* GND: 7539368-2
* LCCN: n97092950
* VIAF: 152815186
 |
**R2-D2** (esperanta prononco Ro Du-Do Du) estas mekanike serva kaj ripara droido de la filmserie **Star Wars**. R2-D2 estas roboto kiu respondas al voĉkomandoj sed estas nekapabla paroli, nek ĝi estas humanoida. Ĉi tio estas sufiĉe tipa roboto en la mondo de Star Wars. Li aperas en ĉiuj filmoj de la serio kaj estas interpretita de la aktoro Kenny Baker.

Laŭ liaj fanoj, krom esti ĉeffiguro, la filmoj fakte rondiras ĉirkaŭ li. La rakonto estas rakontita per liaj agoj. R2D2 elsendas mesaĝojn inter la ŝlosilaj gravuloj, savas ilin kiam ili havas problemojn, oni fakte spektas la filmojn tra liaj "okuloj". Kvankam R2D2 ne estas reala aŭ parolanta rolulo, ili asertas ke li estas la kerno de la serio.

Priskribo de agadoj
-------------------

R2D2 aperas por la unua fojo kronologie en la Star Wars Episode I: The Phantom Menace kiam li, kune kun 4 aliaj robotoj de sia propra tipo, provas ripari la kosmoŝipon de reĝino Amidala. El la kvinopo, R2D2 estas la ununura kiu sukcesas ripari la kosmoŝipon kaj plufunkcii - kio igas la reĝinon voki lin surŝipe kaj danki lin propre. Li akompanas la serĉgrupon por rezervaj partoj por la ŝipo, kiu inkluzivas Qui-Gon Jinn, Reĝinon Amidala kaj Jar Jar Binks, sur la planedo Tatooine. Tie li renkontas Anakin Skywalker, kiu kreis C-3PO, kiu estonte fariĝos lia plej bona amiko.

Dum la filmoj, R2D2 faras multajn riparojn kaj savas C-3PO. En la dua filmo kiam li estis detruita en la droidfabriko, kaj en la kvina filmo kiam C-3PO estis malmuntita de ŝtormsoldatoj por eniro de malpermesita loko en la palaco de Lando Calrissian en Bespin.

R2-D2 ŝanĝis manojn de unu mastro al alia multajn fojojn dum la serio. Neniu scias kie ĝi estis fabrikita, kaj ĝi komencis sian vojaĝon kiel serva kaj ripara roboto sur la reĝa ŝipo de Naboo, sed post la Klonmilitoj ĝi estis posedata de Anakin Skywalker, kiun ĝi helpis en siaj kosmobataloj. Post la falo de Anakin al la malhela flanko kaj la kolapso de la respubliko, R2-D2 estis transdonita al la Ribelanta Alianco. Proksimume 19 jarojn poste, sekve de la transprenon de Darth Vader de la ribela ŝipo, R2-D2 kaj C-3PO estas senditaj fare de princino Leia Organa al la sabloplanedo Tatooine. Tie ili estas kaptitaj fare de Jawas kiu vendas ilin al Luke Skywalker, kiu vivas kun sia vic-onklo. En la manoj de Luko, R2-D2 asertas ke lia majstro estas "Obi-Van Kenobi "kaj sekve la mesaĝon kiu estas malkovrita en ĝi, Luko trovas Obi-Van, kiu rakontas al Luko ke li estas la filo de granda Jedi Knight. Sekve de la renkontiĝon kun Obi-Van, la grupo, kiu inkluzivas Luko'n, Obi-Van, R2-D2, C-3PO kaj la paron de pilotoj Han Solo kaj Chewbacca - iras sur aventuron en spaco, ĉe la fino de kiu ili aliĝas la Ribela Alianco. Post la morto de Obi-Van Kenobi, R2-D2 estas posedata fare de Luke Skywalker kaj helpas al li flugi sian X-Wing-kosmoŝipon.

En Star Wars: The Rise of Skywalker li reestigas la memoron de C-3PO.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio R2-D2 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* R2-D2 in the StarWars.com Databank
* R2-D2 on Wookieepedia, a Star Wars wiki


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826731
* LCCN: no2015163810
* VIAF: 207145003301361301972
 |
*La IPA ne estu konfuzita kun Interpol.*

---

Arthur Troop
La **Internacia Polica Asocio** (IPA; anglalingve *International Police Association*) estas la plej granda organizaĵo por individuaj policistoj en la mondo.

La fondinto Arthur Troop (1914-2000) naskiĝis en Lincoln, ĉefurbo de la provinco Lincolnshire, Anglio.

Li starigis la asocion en 1950 por krei amikajn ligojn kaj antaŭenigi kooperadon inter individuaj policistoj. Ĝi nun havas 400.000 anojn kaj sekciojn en 64 landoj.

La ĉefa oficejo de la organizaĵo (IAC) situas en Nottingham, Britio.

Esperanto
---------

La oficiala devizo de la asocio estas **"Servo per Amikeco"** en Esperanto kaj ĝi aperas sur la oficiala emblemo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Polica Asocio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT Arkivigite je 2015-04-09 per la retarkivo Wayback Machine (plurlingva ankaŭ Esperanto)
* Historio (angle, germane, france kaj hispane)

kastelo Gimborn (Nordrejn-Vestfalio), klerigejo de IPA

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Longines** estas historia svisa firmao de luksaj horloĝoj, apartenanta al la Grupo Swatch.​

Liaj originoj datas de ateliero de horloĝoj fondita de Auguste Agassiz en Saint-Imier, Svisio. Lia nevo Ernest Francillon disvolvis la kompanion, donis al ĝi sian aktualan nomon kaj kreis logoon, nome sablohorloĝo kun flugiloj kiel marko en 1867. Poste li registris tiun bildon kiel marko kaj nun ĝi estas la plej antikva valida marko registrita en la Registro de Markoj de la Monda Organizaĵo de Intelekta Propraĵo.

Longines realigis sian unuan mekanismon en 1867, kaj la sekvan jaron ĝi estis la unua fabrikanto kiu lanĉis mekanismon kies ŝarĝon oni faris tra la korono de la propra horloĝo, sen neceso de ŝlosilo.

En 1896 la firmao zorgis pri la mezurado de tempo en la unua moderna olimpiko. En dek kvar olimpikoj estis Longines kiel la oficiala kronometristo, same kiel ĉe pli ol 30 Tour de Francio, kaj sportaj ĉampeonecoj de gimnastiko, skiado, ĉevalkonkurenco, aŭ de Formulo Unu, en kie ĝi estis patrono dum kelkaj jaroj de la Scuderia Ferrari. En 1952 ĝi estis la unua kompanio kiu unuigis sistemon de tempomezurado al finfoto.

Longines estas fama pro siaj horloĝoj de aviadisto. Uzis ilin ekzemple Charles Lindbergh kaj Amelia Earhart.

Referencoj
----------

1. ↑  «BRANDS & COMPANIES». Alirita la 25an de februaro 2024.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* The Swatch Group
* Thermocompensation: Methods and Movements
* Longines' VHP movement - a different ETA quartz


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856255
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Longines en la hispana Vikipedio.*