recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Neglinnaja** (ruse *Неглинная*; IPA: [nʲɪˈɡlʲinːəjə]), konata ankaŭ kiel Neglinka, Neglinna, Neglimna (Неглинка, Неглинна, Неглимна), estas 7,5 km subtera rivero en la centra parto de Moskvo, Rusio, kaj alfluanto de la rivero Moskva. Ĝi fluas en tuneloj sub stratoj Samoteĉnaja, Bulvardo Cvetnoj, Neglinnaja, Aleksandra ĝardeno kaj Zarjadĝe. La rivero Neglinnaja elfluas en Moskva tra du apartaj tuneloj ĉe la pontoj Bolŝoj Kamennij kaj Bolŝoj Moskvoreckij.

Historio
--------

La rivero en sia natura stato fluis malferme el la nordaj partoj de Moskvo al la sudo tra la tuta centro de la urbo. La Kremlo estis konstruita sur monteto oriente de Neglinnaja, uzante la riveron kiel protekta fosaĵo. Tiu fosaĵo ne evitis fremdajn invadojn sed malhelpis disvolvigon de teritorioj okcidentaj al Kremlo; dekomence, la urbo etendiĝis orienten, al la Ruĝa Placo kaj al Kitaj-gorod. Kiam moskvanoj eksetliĝis al la okcidenta flanko, teritorioj ĉirkaŭ Neglinnaja restis neuzataj pro oftaj inundoj.

Poste oni konstruis akvobaraĵojn kaj oni kreis lagetojn uzatajn diverscele. Reformoj estis entreprenitaj fine de la 18-a jarcento, ekzemple paralela kanalo. Post la Incendio de Moskvo de 1812 oni purigis la poluitan kanalon kaj oni ekkovris ĝin kreante la unuajn tunelojn kiuj nun estas la fluejo de la rivero.

Bildaro
-------

* "Truba" ("Tubo") en muro de Beli Gorod. Fare de Apolinarij Vasnecov"Truba" ("Tubo") en muro de Beli Gorod. Fare de Apolinarij Vasnecov
* Ponto Kuzneckoj. Fare de Apolinarij VasnecovPonto Kuzneckoj. Fare de Apolinarij Vasnecov
* Ponto Voskresenskij. Fare de Apolinarij Vasnecov. Fore ponto TroickijPonto Voskresenskij. Fare de Apolinarij Vasnecov. Fore ponto Troickij
* Elfluejo de Neglinnaja. Fare de Apolinarij VasnecovElfluejo de Neglinnaja. Fare de Apolinarij Vasnecov
* Neglinnaja proksime sub la Animala TeatroNeglinnaja proksime sub la Animala Teatro
* Nombraj malgrandaj konektantaj tuboj de la subtera riveroNombraj malgrandaj konektantaj tuboj de la subtera rivero
* Konektantaj tunelojKonektantaj tuneloj
* Moderna parto de tuneloModerna parto de tunelo
* Moderna parto konektanta historian longon de tuneloModerna parto konektanta historian longon de tunelo
* Historia longo de tuneloHistoria longo de tunelo
* Kunigejo de tunelojKunigejo de tuneloj
* Surfaca elirejoSurfaca elirejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742951
 |
La partiestroj.
La **Negra Sendependa Partio**, en hispana *Partido Independientes de Color*, estis politika partio fondita en Kubo fare de Evaristo Estenoz kaj aliaj la 7an de Aŭgusto 1908.

Kiel unua celo ili planis la partoprenon en la balotado de la 14a de Novembro tiujare. Oni kreis la gazeton *Previsión* kiel organo de la partio. La 15an de Aŭgusto 1908 en Havano okazis la unua publika mitingo, en la placo de Kristo.

Inter la okazoj plej memorinda estas la Armita Insurekcio de la Negraj Sendependuloj de 1912, kiu konsistis en armita konflikto kontraŭ la registaro, kio rezultis en la masakro de ties membroj kaj malapero de la partio. La partianoj provis fondi apartan negran respublikon en provinco Oriento, sed tiuj sendependuloj estis subpremitaj de la Generalo Monteagudo kun konsiderinda sangoverŝado.

La programo de la partio enhavis 5 ĉefajn temojn: rajtoj de laboristoj, rajtoj de civitanoj, naciismo, publika instruado, juraj rajtoj kaj tero por la kamparanoj.

* Kategorio Negra Sendependa Partio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717076
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Nekropolo de Pantalika** estas unu el la grandaj nekropoloj de Sicilio kaj entenas pli ol 5.000 tombojn. Ĝi situas en Ibleaj montoj inter la urbetoj Ferla kaj Sortino, distanco al Siracusa ĉ. 35 km.

En 2005 UNESKO nomumis ĝin Monda Heredaĵo kune kun urbo Siracusa.

**Historio:** Pantalika funkciis de la 13-a jarcento a.K. ĝis la 6-a jarcento a.K.. Ĝi estis la ĉefurbo de Sikeloj. En la 8-a jarcento a.K. komenciĝis la greka koloniigo de Sicilio - kaj malprospero por Pantalika.

La plej malnovaj el la *"kamerotomboj"* datiĝas el la jaro 1270, la plej novaj el la 8-a jarcento a.K.. En la unuaj jarcentoj p.K. oni evidente utiligis la tombojn kiel loĝejojn.

La tombokameroj ĉirkaŭigas la reĝan palacon de la Sikeloj ("anaktoro"), la solan loĝdomon, kiu estis elfosita de la Sikela urbo. La elfositaj trovaĵoj estis portitaj al la Arkeologia museum de Siracusa. Temas pri ceramikaĵoj, metalaj objektoj kaj objektoj de la ĉiutaga vivo de la loĝantoj.

fontoj
------

1. ↑  Unesco-Liste

ligiloj
-------

* Syracuse and the Rocky Necropolis of Pantalica (paĝo de UNESKO Mondheredaĵa Komitato - en angla lingvo)

  

* Nekropolo de Pantaliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nekropolo de Pantaliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nemesapáti** [nemeŝapAti] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. Nemesapát signifas: nobelo-abato.

Preĝejo de Nemesapáti

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.8683/16.95
* Loĝantaro: 540
* Poŝtkodo: 8923
* Telefonprefikso: 92

Situo
-----

Nemesapáti situas en Montetaro Zala sur tre mildaj deklivoj, laŭ rojo, fine de mallonga sakovojo, laŭ fervojo Zalaszentiván-Nagykanizsa. Zalaegerszeg troviĝas 11, Zalaszentgrót 16, Hévíz 24, Keszthely 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1370 en tiama nomo *"Istvánszeg"* (=Stefano-loko). Poste Alsónemesapáti 3 apudaj setlejoj formiĝis: Suba, Meza kaj Supra -nemesapáti. La vorto *Apaty* menciiĝas unuafoje en 1394. Ekde la 16-a jarcento la turkoj kelkfoje disrabis la vilaĝon, sed ne senhomiĝis. En 1927 Suba komunumo disiĝis kaj fondis Alsónemesapáti. En Nemesapáti migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao

Famuloj
-------

En Nemesapáti naskiĝis juristo Károly Csertán.

Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsónemesapáti | Apátfalva | Apáthegyalja | Apáti | Apátistvánfalva | Apátka |
| Apátkeresztúr | Apátlévna | Apátmarót | Apátújfalu | Apátvarasd | Aranyosapáti |
| Bajmócapáti | Bátaapáti | Bélapátfalva | Dobrácsapáti | Gagyapáti | Gencsapáti |
| Jászapáti | Kisapáti | Kisbárapáti | Körösszegapáti | Monostorapáti | Nemesapáti |
| Nyársapát | Oláhapáti | Olcsvaapáti | Pornóapáti | Pusztaapáti | Somogyapáti |
| Szászapátfalva | Széplakapáti | Vágapáti | Vicsápapáti | Zalaapáti | Zsitvaapáti |

* Kategorio Nemesapáti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nemesvid** [nemeŝvid] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Marcali. Nemes signifas: nobela.

Preĝejo de Nemesvid

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 8738
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Nemesvid situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Zalakaros troviĝas 16, Marcali 19, Nagykanizsa 25, Balatonszentgyörgy 28 km-ojn.

Historio
--------

Dum la mezepoko kuiristoj de la reĝo vivis tie. En 1566 la turkoj detruis la vilaĝon. La komunumo iĝis kampurbo en 1827. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, apoteko, 3 vendejoj, 2 drinkejoj, futbalejo, policano, poŝto.

Vidindaĵo
---------

* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al (Serpa) Dipatrino de 1798

Famuloj
-------

En la proksima farmo naskiĝis Marcell Jankovics (montogrimpisto).

Fontoj
------

* hungarlingva Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.vendegvaro.hu

* Kategorio Nemesvid en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Du aĥaimenaj Nemortebluloj
**Nemortemuloj** estis elita trupo kaj kerno de armeo de persaj reĝoj el Aĥemenida dinastio de la 6-a jarcento a.K. ĝis la 4-a jarcento a.K. La trupo konsistis el 10 000 nobelaj batalantoj, kiuj okaze de perdoj estis anstataŭataj pri soldatonovuloj, do ilia nombro restadis konstanta. En la trupon estis akceptataj nur personoj de Medeia aŭ Persa deveno.

Termino Nemortemuloj estas tradiciata ĉe Herodoto (*athanatoi*) kaj pli poste uzata de ceteraj antikvaj historiistoj kaj verkistoj. Ŝajnas, ke Persoj mem ne konis ĝin kaj Herodoto nur mistradukis persan vorton *anúšija* (taĉmentoj, trupoj).
Ĉefaj armiloj de Nemortemuloj, kiuj batalis kiel infanteriistoj estis pafarko, sagoj kaj longa lanco.

Grandan utiligon akiris ĉi tiuj disciplinemaj kaj bone ekzercititaj batalantoj prefere en periodo de Grek-persaj militoj en la 5-a jarcento a.K. kaj poste dum bataloj de Dario la 3-a kontraŭ armeo de Aleksandro la Granda. Informoj de antikvaj kronikistoj, ke la sama militista trupo ekzistis ankaŭ en periodo de Sasanidoj nun ne estas ĝenerale akceptataj.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Nesmrtelní (Persie) en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Nemortemuloj (Persio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**El coronel no tiene quien le escriba** (Neniu por skribi al la kolonelo) estas novelo publikigita de la verkisto kolombia Gabriel García Márquez en 1961. Estas unu de la plej famaj de la verkoj de la aŭtoro, kaj ties protagonisto, maljuna kolonelo kiu atendas la pension kiu neniam alvenas, estas konsiderata kiel unu de la plej kortuŝaj roluloj de la hispanamerika literaturo de la 20a jarcento. Ĝi estis inkludita en la listo de la 100 plejbonkvalitaj hispanaj romanoj de la 20a jarcento fare de la hispana ĵurnalo «El Mundo».

García Márquez mem agnoskis, ke temas pri la plej simpla de la romanoj kiujn li verkis. Tamen, en ĝi ne estas multaj de la karakteraj aspektoj de tiu aŭtoro, kiaj oftaj saltoj en la historio, la mikso inter fantastaj fenomenoj kaj realaj situacioj, aŭ aliaj detaloj kiuj elstaras en la legado. La romano intencas respeguli la senton de desasosiego antaŭ espero.

Multajn jarojn post la publikigo de la romano, en 1999, la reĝisoro meksika Arturo Ripstein kinigis la verkon, pere de la samnoma filmo.

Historio
--------

La **kolonelo** estas veterana de la Milito de Mil Tagoj kiu povre vivas en domo de vilaĝo de la atlantika marbordo kolombia kun sia edzino malsana. La agado disvolviĝas en 1956.

Dum 15 jaroj, la kolonelo iras ĉiun vendredon al la poŝta oficejo de la haveno kun espero de ricevo de konfirmo pri sia pensiiĝo kiel veterano de la enlanda milito. Ege malriĉa, la ununura enspezofonta espero estas luktokoko, heredita el lia mortinta filo, kiun la kolonelo bredis hejme dum kelkaj monatoj. Fakte la paro dediĉas al la koko siajn malmultajn eblojn, dum ili malsatas. Alia eblo estas vendi la kokon al riĉulo.

Notoj
-----

1. ↑  Lista completa de las 100 mejores novelas
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-11-12. Alirita 2014-06-12.
2005
La **Burgo** aŭ **Fortikaĵo Beaufort**, ankaŭ nomata *Fortikaĵo Belfort*, (arabe قلعة شقيف أرنون, قلعة الشقيف, Qalaat al-Shaqif Arnun), situas en la alto de ĉ. 650 m super la rivero Litani en suda Libano, kontraŭe al Deir Mimas.

Konstruo
--------

La orienta flanko de Beaufort estas protektata per vertikala rokmuro ĉe la rivera flanko. La norda flanko konsistas el fosaĵo, skulptita en la rokego. Duetaĝa loĝejturo el la 12-a jarcento en mezo de la okcidenta flanko protektas tiun parton de la interna korto. Inter 1190 kaj 1240, araboj konstruis fortikigitan parton sur la norda flanko, kiu estis ligita per muro al la centra burgo.

Historio
--------

La fortikaĵon okupis en 1139 reĝo Fulko de Jeruŝalemo, kiu ordonis ĝin fortikigi al krucmilita burgo. El la burgo oni povis kontroli du vojojn inter Tiro kaj Damasko.

La grafoj de Sidon posedis la burgon de 1139 ĝis 1190, antaŭ ol ĝi estis konkerita fare de muslimaj trupoj.

Beaufort estis la sola pli granda krucmilita burgo, kiu povis kontraxustari la konkeran ondon de la Saladinoj en la jaroj 1187-89, kiu plurfoje sieĝis la burgon. La burgon redonis la ajubida sultano de Damasko en 1240-41, kiu esperis apogon de la krucmilitostoj kontraŭ sia nevo. Balian de Sidon vendis la burgon en 1260 al la templanoj, kiuj plu fortikigis, grandigis la burgon.

La krucmilitistoj devis cedi pri la burgo la 15-an de aprilo 1268, post kiam konkeris ĝin mamelukaj trupoj, post dektaga sieĝo. En la 17-a jarcento, libana princo *Fakhr ad-Din II.* uzis la burgon kiel parton de sia fortikaĵa reto. La burgon konkeris de li la sosmanoj, kiuj detruis supran parton de la burgo. En 1782, konkeris la burgon la guberniestro de Akkon kaj detruis parton de la restinta fortikaĵo. La reston detruis tertremo de 1837, poste oni uzis ĝin kiel "ŝtonminejon" kaj ŝafostalon.

La restaŭro de la burgo komenciĝis en 1920 dum la franca mandato de Libano kaj daŭris dum la sendependiĝinta Libano ekde 1943.

La israela armeo okupis la ruinan montopinton en 1982 pro ties strategia situo, forlasis ĝin en 2000. La okupado de Beaufort donas bazon de la israela filmo *Beaufort*, kvankam l filmo estis scenigita en la Golano.

* Kategorio Fortikaĵo Beaufort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Rejna Ligo en 1806
La **Kontrakto de Schönbrunn** (france *Traité de Schönbrunn de 1805*) estis subskribata la 15an de decembro 1805 inter Prusujo kaj la franca Unua Imperio en Palaco Schönbrunn.

Kiel sekvo de la venko de Napoleono Bonaparto je la batalo de Austerlitz fine de la Tria Napoleona Milito la prusa sendito Christian von Haugwitz devis subskribi tiun ĉi kontrakton, kiun Reĝo Frederiko Vilhelmo la 3a de Prusujo tamen ne akceptis.

Laŭ la kontraktoteksto Duklando Berg, kiu lige kun la aliĝo al la Rejna Ligo malmultajn monatojn poste estis rangaltigota al grandduklando Berg, ricevis la prusajn landopartojn sur la dekstra flanko de la Rejno, apartenantaj al duklando Kleve, Francujo la svisan Neŭŝatelo, kaj Bavarujo Princlandon Ansbaĥo-Bajreŭto. Prusujo ricevis por tio pretendecon pri Elektprinclando Hanovrio, kiu tiam ankoraŭ estis ligita kun Anglujo en persona unio.

Prusujo aniĝis per la kontrakto al la Napoleona aliancosistemo.

La kontrakto prezentis nur pretervivan interan solvon, jam la Kontrakto de Parizo el 1806 kaŭzis pluan potencoŝanĝon favore al Napoleono Bonaparto.

Literaturo
----------

* Regina-Bianca Kubitscheck: *NAPOLÉON I. Bonaparte.* En: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Volumo 26, Bautz, Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8.
* Artikolo ĉe zum.de
En medicino, **neoplasmo** estas nenormala kreskaĵo de histo. Tia kresko nomiĝas **neoplazio**. Neoplasmo de sufiĉa amaso nomiĝas **tumoro**; maligna tumoro nomiĝas **kancero**.

Priskribo
---------

**Neoplasmo** estas ajna nenormala, troa histo, kies kresko ne rilatas la ĉirkaŭan histon. Neoplasmo daŭre kreskas, eĉ se foriĝas la origina stimulo estiginta ĝin.

Klasifiko
---------

KIM-10 klasifikas neoplasmojn en kvar tipojn:

* **benigna neoplasmo**
* **enloka neoplasmo**
* **maligna neoplasmo**
* **neoplasmo aŭ necerta aŭ nekonata konduto**

Etimologio
----------

La termino *neoplasmo* devenas de la helenaj vortoj νέος *néos* "juna, nova" kaj πλᾰ́σμᾰ *plásma* "formitaĵo". Simile, la termino *neoplazio* devenas de la helenaj vortoj νέος *néos* "juna, nova" kaj πλᾰ́σῐς *plásis* "formado".

Referencoj
----------

1. ↑   neoplasm/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑   neoplazi/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Neoplasmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Neoplasme (norvege). *Store medisinske leksikon*.
* Neoplasi (norvege). *Store medisinske leksikon*.
**Cornelĭus Nepos** (naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 100 a.K. mortinta post 28) estis romia historiografiisto.

Vivo
----

Li vivis plejtempe kaj estis amiko de Cicerono, Tito Pomponio Atiko kaj Katulo. De liaj multaj, plejtempe historiaj skribitaĵoj estis la plej ampleksa afero kolekto de biografioj de personoj elstaraj (»De viris illustribus«, en minimume 16 volumoj), kiuj laŭ diversaj fakoj estis tiel ordigitaj, ke ene de sama kadro temis unue pri malromiano, poste pri romiano. 

Konserviĝis la verko »De excellentibus ducibus exterarum gentium« kun 23 biografioj kaj el la libro »De historicis latinis« la biografioj de Katono la pli maljuna kaj de Atticus. Tamen iam oni dubis pri la aŭtoreco de la Katono-librero pro eraro en la manuskriptoj de ia Emilio Probo el la 4-a jarcento p.K.

La konserviĝintaj »Vitae« estas kunmetitaĵoj nuraj de notoj kun tendenco je anekdotado, ne veraj biografioj. Abundas krome eraroj en ili. Tamen ili, ĉefe pro manko de aliaj fontoj, ja interesas. La lingvo lia estas simpla kaj ne malplaĉa. Kelkaj tamen riproĉas al li stilajn malkorektojn.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 4. Leipzig 1906, p. 290-291 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Neposo ĉe *Bibliotheca Augustana*
* originalaj tekstoj kun germana traduko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569639
* GND: 118747681
* LCCN: n50004515
* VIAF: 828154380945030291004, 1018158188256520260005, 386145858271123022550, 108541714 100219060, 828154380945030291004, 1018158188256520260005, 386145858271123022550, 108541714
* ISNI: 0000 0004 4243 7382
* LIBRIS: 233613
* SUDOC: 02727229X
* BNF: 11985468f
* NLA: 35891590
* NDL: 00515218
* BIBSYS: 90368448
* NKC: jn19981001886
* ICCU: CFIV011643
* BNE: XX1723450
 |
Laŭ la helena mitologio, la **Nereidoj** estis la 50 filinoj de Nereo kaj Doriso.

 Tetiso forrabita de Peleo Inter la plej famaj nereidinoj estis la nimfo Tetiso, nepino de la titanino same nomita Tetiso. Ŝi edziniĝis kun Peleo. Ŝi naskis Aĥilon. Por doni al sia bebo senmortecon, ŝi enakvigis lian tutan korpon en la Stikson , sed bedaŭrinde, ŝi ne mergis la tendenon de lia kalkano.

Galateo, Gustave Moreau
Galateo estis alia fama nereidino. Polifemo, unu el la Ciklopoj enamiĝis en ŝin. La Ciklopoj estis gigantoj kun unu sola okulo meze de la frunto. Galateo unue rifuzis ami lin, ĉar li estis tre malbela. Tamen kiam ŝi aŭdis, ke li estas la filo de Pozidono, ŝi kelkfoje vizitis lin, kaj de li havis tri infanojn.

Doris portas la torĉojn al la geedziĝfesto de Pozidono kaj Amfitrito
Amfitrito estis alia nereidino. Dum kiam ŝi ludis sur la strando, Pozidono vidis ŝin, kaj enamiĝis en ŝin. Sed ŝi fornaĝis kaj rifuĝis ĉe Atlaso. Li serĉis kaj trovis ŝin. Li sendis delfenon, kiel mesaĝiston. Ĝi persvadis ŝin pri la sincera amo de Pozidono. Ŝi edziniĝis, kaj fariĝis diino de la maro. Nuntempe la Delfeno naĝas kiel konstelacio en la nokta ĉielo.

Pro la ĵaluzo de la nereidinoj koncerne Kasiopeon, okazis dramo en la vivo de Andromedo. Sed bele finis la rakonto ĉar Perseo savis ŝin kontraŭ la marmonstro Keto.

Vidu ankaŭ
----------

* Grizdorsa petrelo
* Monumento de la Nereidinoj

* Kategorio Nereidinoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Juan Ignacio Duato Barcia**, plej konata kiel  **Nacho Duato** [NAĉo] (Valencio, 8-a de januaro 1957) estas hispana dancisto kaj koregrafo de baleto. Li estis arta direktoro de la hispana *Compañía Nacional de Danza* el 1990 ĝis julio de 2010.

Biografio
---------

Lia profesia kariero kiel dancisto startis en 1980, en la prestiĝa Baleto Cullberg de Stokholmo, sed estis post unu jaro, kiam li aliĝis en la *Nederlands Dans Theater*, invitita de ĝia direktoro Jirí Kylián, kiam vere Duato atingis realan gravon en la mondo de la baleto. Tie li komponis sian unuan koregrafion *Jardí tancat* (fermita ĝardeno) (1983, kun muziko de Maria del Mar Bonet), per kiu li atingis la Unuan Premion en la Internacia Konkurso de Kolonjo (Internationaler Choreographischer Wettbewerb, Köln). En 1988 li estis nomumita stabila koregrafo de la NDT, kun Hans van Manen kaj Kylián mem.

Liaj baletoj kaj koregrafioj formas parton de la repertorio de la plej prestiĝaj internaciaj kompanioj, kiel tiuj jam menciitaj Cullberg kaj *Nederlands Dans Theater*, sed ankaŭ de la *American Ballet Theatre*, la Baleto de la Opero de Parizo, la Baleto de la Opero de Berlino, la Kompanio de Aŭstralia Baleto, *Les Grands Ballets Canadiens*, la Baleto de Stuttgart, la Baleto Gulbenkian de Lisbono, la Baleto de la Opero de Finnlando, la Baleto de San Francisco aŭ la *Royal Ballet*.

Notoj
-----

1. ↑  Ballet Cullberg. Alirita la 9an de marto 2019.
2. ↑  Nederlands Dans Theater.[*rompita ligilo*] Alirita la 9an de marto 2019.

Bibliografio
------------

* Abad Carlés, Ana (2004). Historia del ballet y de la danza moderna. Alianza Editorial, Madrid. ISBN 84-206-5666-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retejo de Nacho Duato

* Kategorio Nacho Duato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634355
* GND: 128687134
* LCCN: n97840569
* VIAF: 63303283
* ISNI: 0000 0000 7823 7180
* SUDOC: 077821882
* BNF: 14266066p
* NKC: mzk2002164225
* BNE: XX1272856
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

***Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto*** (Neniu parolos pri ni kiam ni estos mortintaj) estas hispan-meksika drama filmo de 1995 reĝisorita de Agustín Díaz Yanes kaj protagonistigita de Victoria Abril, kaj Federico Luppi, inter aliaj. La filmo estis sekvita de *Sólo quiero caminar* (2008) kaj tiukadre Victoria Abril ludos denove la rolon de Gloria Duque. 

*Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto* ricevis plurajn nomumojn kaj premiojn, inter kiuj nomumojn al dek Goya-premiojn, de kiuj ĝi ricevis ok, inter kiuj tiu de la plej bona filmo, la plej bona nova reĝisoro kaj plej bona originala scenaro (ambaŭ por Agustín Díaz Yanes), plej bona aktorino (Victoria Abril) plej bona aktoro (Federico Luppi), kaj plej bona duaranga aktorino (Pilar Bardem).

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Hispana ebriulino loĝanta en Meksiko, Gloria Duque, atestas pafadon inter mafiuloj kaj policanoj dum ŝi estas prostitutino. Mortonta policano havigas al ŝi kajeron kun adresoj en kiuj la bando monlavas en la tuta mondo. Gloria estas repatriigita al Hispanio kaj revenas al la hejmo de sia edzo en komato kaj de sia bopatrino, forta virino kiu vere amas sian bofilinon kaj private instruas por pagi la hipotekon. Gloria lokigas el la kajero felvendejon kiu kaŝas monlavadon kaj plans ŝteli tie tra tro el supra etaĝo, sed ŝi malfruas kaj la posedantoj revenas antaŭ ol Gloria povas preni monon, sed ŝi kapablas fuĝi.

Dume unu de la mafiuloj, Eduardo, venas serĉi Gloria en Madridon por murdi ŝin, sed li dubas ĉar kredas, ke lia filino estas malsana kiel dia puno pro sia vivo de murdisto. Gloria intencas trovi laborpostenon malsukcese, pro kio ŝi planis ŝteli la felvendejon, post kio trafas ŝin Eduardo kiu kondukas ŝin ĉe la mafiuloj. Eduardo klopodas konvinki sian kunulon lasi ŝin vivi, sed tiu murdas Eduardo. La mafiulo torturas Gloria (per batado kaj vundante ŝian genuon per korkotirilo), sed ŝi sukcesas mortigi lin per skribilfrapon en la kolon.

La bopatrino de Gloria petas monon al amikino por finpagi la hipotekon kaj memmortigas sin (kaj sian komatan filon) lasinte kosnilojn por Gloria.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Victoria Abril (Gloria Duque)
* Doña Julia - Pilar Bardem

Eduardo - Federico Luppi
Oswaldo - Daniel Giménez Cacho
Doña Amelia - Ana Ofelia Murguía

Referencoj
----------

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sólo quiero caminar en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839702
 |
Parko Cartier-Brebeuf apud la rivero Saint-Charles.
La **Nacia Historia Loko Cartier-Brebeuf** estas nacia historia loko de Kanado kaj tiel deklarita fare de la Stabanaro por Historiaj Lokoj kaj Monumentoj de Kanado en 1958 laŭ la rekomendo de John Diefenbaker, tiama ĉefministro de Kanado. Ĝi estas administrata de la Kanada Parko-Administracio kaj situa sur la kunfluejoj de la riveroj Saint-Charles kaj Lairet, en Kebekurbo pli precize en la kvartalo La Cité-Limoilou. Tie estas interpretejo kaj 6,8-hektara enurba parko karakterizita per varia pejzaĝo kaj dividita en du sektoroj, nome "Oriento" kaj "Okcidento" separataj per la rivero Lairet. Estas ankaŭ kelkaj memormonumentoj kaj aliaj elementoj.

La loko memorigas la duan vojaĝon de Jacques Cartier; pli precize en 1535-1536 kiam li kaj liaj ŝipanoj vintrumis apud la irokeza vilaĝo Stadacona (nuntempa Kebekurbo). Ĝi rememoras ankaŭ la establadon de la unua loĝejo de Jezuitaj misiistoj en Kebekio, en 1625-1626.

Krome, fine de la 17-a jarcento ĝis la malfermo de la nacia historia loko en 1972, ĝi estas hejmo de nombraj manfarejaj kaj industriaj aktivecoj kiel tanejo, ceramikejo, brikfarejo, ŝipkonstruejo, segilejo, fer-rubejo kaj neĝo-deponejo.

Nuntempe, la loko proponas muzean ekspoziciejon, animaciojn por grupoj de bazlernejoj kaj altlernejoj, temaraj eventoj, kaj naturan habitaton en enurba parko. Ankaŭ vojo por bicikloj kaj la ĉerivera parkovojo de la rivero Saint-Charles trapasas la parkon.

* Kategorio Nacia Historia Loko Cartier-Brebeuf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710491
* VIAF: 235251849
 |
monto Watzmann

La **Nacia Parko Berchtesgaden** (germane *Nationalpark Berchtesgaden*) estas la sola nacia parko de Germanio situanta en la Alpoj. Ĝi apartenas al la distrikto Berchtesgadener Land kaj la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. La areo ampleksas teritorion de 208 kvadrataj kilometroj kaj estas parto de en 1990 de la UNESKO dokumentita *biosfera rezervejo Berchtesgaden*, kiu ekde junio 2010 estis ampleksigita al *biosfera rezervejo Berchtesgadener Land*.

Geografio
---------

La Nacia Parko Berchtesgaden etendiĝas sur granda parto de la administraj komunumoj Ramsau bei Berchtesgaden kaj Schönau am Königssee, kaj sur malgranda sudorienta parto de la komunumo Berchtesgaden. Oriente, sude kaj sudokcidente ĝin limigas la federacia lando Salcburgio de Aŭstrio. 

La parko inkluzivas la lagon *Königssee*, kiu en alteco de 603 metroj super la marnivelo estas la plej suba punkto de la parko, kaj la monton *Watzmann*, kiu en alteco de 2713 metroj super la marnivelo estas la plej alta punkto de ĝi.
**Nacia Parko Garajonay** (hispane *Parque Nacional de Garajonay*) estas parko situanta en la centro kaj nordo de la insulo La Gomera, unu el la Kanariaj Insuloj (Hispanio). Ĝi estis deklarita nacia parko en 1981 kaj Monda heredaĵo de Unesko en 1986. Ĝi okupas 40 km² etendiĝas al ĉiuj municipoj sur la insulo.

La parko estas nomita pro la rokformacio Garajonay, la plej alta pinto de la insulo, je 1,484 m. Ĝi ankaŭ inkludas malgrandan altebenaĵon kies alteco estas 790-1,400 m sur marnivelo.

* «Roque Ojila»«Roque Ojila»
* «Roque de Agando»«Roque de Agando»
* «Roque de La Zarcita»«Roque de La Zarcita»

La parko disponigas la plej bonan ekzemplon de laŭrisilvaj arbaroj , humida subtropika arbaro de la Terciaro kovrinta grandajn partojn. Ĝi ankaŭ troviĝas en Azoroj kaj Madejro. Acora laŭro, aŭ sub la portugalaj nomoj Louro, Loureiro, Louro da terra, kaj Louro de cheiro, povas esti trovata en la parko, same kiel kanaria laŭro. Kvankam nomita kiel ununura speco de arbaro, la Nacia Parko ampleksigas plurajn diversecojn de arbaroj. Plej humidaj kaj protektitaj valoj orientitaj en la nordo havas la plej riĉajn kaj kompleksajn arbarojn. Ĝi estas nomita laŭrisilva valo, vera subtropika pluvarbaro kie la plej grandaj laŭrarboj troveblas. Ĉe la sudo la arbaro estas plejparte miksaĵo de fago kaj eriko, specioj adaptitaj al malpli humida medio.

Alia allogaĵo de la Nacia parko estas la masivaj ŝtonoj kiuj estas troveblas en la insulo. Tiuj estas iamaj vulkanoj kies formo estis akrigita per erozio. Iu el ili, nomia "fortikaĵo" estis konsiderita sankta de la aborigenoj. La parko estas transirita kun granda reto de trotuaroj, estante unu el ĉefaj turistaj agadoj en la insulo.

* Nacia Parko Garajonay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia Parko Garajonay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sablaj dunoj.
La **Nacia Parko Gobi Gurvansajĥan** (mongole *Говь гурван сайхан байгалийн цогцолбор газар*, signifante la Gobi Tri Belaĵoj) estas nacia parko en suda Mongolio. La parko estis establita en 1993, kaj ampleksigita al sia nuna grando en 2000. La parko, kun preskaŭ 27 000 kvadrataj kilometroj, estas la plej granda nacia parko en Mongolio, etende 380 km el oriento okcidenten kaj 80 km el nordo al sudo.

La parko estas nomita laŭ la Montaro Gurvan Sajĥan, kiu tradukeblas al la Tri Belaĵoj. La nomo estas derivita el la tri submontaroj, Okcidenta, Meza kaj Orienta Belaĵoj. La montaro formas la orientan duonon de la Parko.

La parko estas en la norda rando de la deserto Gobio. La plej altaj pintoj enhavas areojn de stepo, kaj atingas altaĵojn de ĝis 2,600 metroj. Troviĝas en la parko nombraj raraj plantoj kaj animaloj, inklude la malfacile videbla neĝleopardo kaj la Baktria kamelo. Estas ankaŭ sablaj dunoj, ekzemple la famaj Ĥongorin Els - nome Kantantaj Sabloj.

Notoj
-----

1. ↑  "Gobi Gurvansaikhan National Park".[*rompita ligilo*] TouristLink. Alirita la 18an de aprilo 2019.

43° 48′ 10″ N 101° 35′ 23″ O﻿ / ﻿43.802729 °N, 101.589663 °O﻿ / 43.802729; 101.589663 (mapo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turisma mapo de la Nacia Parko Gobi Gurvansajĥan

* Kategorio Nacia Parko Gobi Gurvansajĥan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Emblemo de la Parko
Marĉo en parko Kampinos
**Nacia Parko Kampinos** (pole *Kampinoski Park Narodowy*) estas nacia parko en la mez-orienta parto de Pollando (Mazovia Provinco), nordokcidente de Varsovio. Ĝi kovras 385,44 km­² da tersurfaco, el kio 46,38 km² estas strikte protektataj. Oni komencis krei la rezervejojn, kiuj finfine en 1959 fariĝis la parko kun komence areo de 407 km², en la 1930-aj jaroj.

La parko situas ĉe la plej granda kuniĝo de riveroj en Pollando, kie la rivervaloj Vistulo, Okcidenta Bugo, Narevo, Wkra and Bzura kunvenas. Mankas lagoj en la parko (sed troviĝas marĉoj kaj sablaj dunoj); la plej granda rivero interne de la parko estas Łasica, kiu agas kiel kanalo. La parko kaj la apudaj valoj enhavas abundan kaj diversan flaŭron kaj faŭnon. Interalie oni reenkondukis tien la alkon, kiu rolas kiel simbolo de la parko, en 1951, la kastoron en 1980, kaj la linkon en 1992. La plej abunda arbo estas la pino.

Alko en la parko
Ankaŭ la homa kulturo de la parko riĉas. Troviĝas multaj tombejoj, kaj la loko (apud Palmiry) kie la nazioj mortpafis milojn da varsovianoj (inter ili Adamo Zamenhof) dum la 2-a Mondmilito. La komponisto Frederic Chopin naskiĝis en Żelazowa Wola, apud la parko.

En januaro 2000 la regiono aldoniĝis al la Unesko-listo de biosferaj rezervejoj.

Turistojn oni bonvenigas al la piedaj, biciklaj, kaj skiaj vojetoj de la parko. Eblas ankaŭ lui ĉevalon kaj rajdi laŭ 360 kilometroj da padoj tra la arbaroj. Troviĝas ankaŭ 200-kilometra bicikla pado.

Fontoj
------

Bazita sur la artikolo en la angla Vikipedio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

52° 19′ N 20° 34′ O﻿ / ﻿52.317 °N, 20.567 °O﻿ / 52.317; 20.567 (mapo)
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo SO en Neuendorf SO staras por la svisa Kantono Soloturno. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Neuendorf**.. |


---

Pri la komunumo
---------------

**Neuendorf** estas komunumo en la distrikto Gäu en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1907 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Neuendorf situas en la Svisa Mezlando en la ebenaĵo sude de la rivero Dünnern. La komunumo konsistas el la kernvilaĝo, kiu konservis sian kamparan aspekton, la industrikvartalo norde de la svisa aŭtovojo A1 kaj la du setlejoj Hubel kaj Allmend.

Najbaraj komunumoj
------------------

Neuendorf limas en nordo al Egerkingen, en oriento al Härkingen, en sudoriento al Fulenbach, en sudo al Wolfwil, en sudokcidento al Niederbuchsiten, kaj en nordokcidento al Oberbuchsiten.

Trafiko
-------

Tra Neuendorf pasas la kantona vojo 486.1 de Kestenholz al Olten. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinio sur tiu vojo. En la nordo de la komunumo pasas la svisa aŭtovojo A1, kies plej proksima alvetruejo por Neuendorf situas proksimume 6 kilometrojn nordokcidente en Oensingen, krome en Egerkingen nordoriente de la komunumo troviĝas alveturejo al la svisa aŭtovojo A2. Nordokcidente de la komunumo situas la grava aŭtovojtriangulo de Härkingen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Neuendorf datiĝas el la jaro 1417 kiel *Núwen Dorff*. Neuendorf apartenis dum mezepoko al la Grafejo Härkingen en Buchsgau, kiu en la jaro 1402 fariĝis komununa havaĵo de Berno kaj Soloturno, kaj en la jaro 1463 fariĝis komplete havaĵo de Soloturno.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Neuendorf

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Erich Schenker*: *Neuendorf* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-07-20)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Neuendorf SO en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Oficiala retejo de la komunumo Neuendorf

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Neuendorf** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Preĝejo de NeuendorfPreĝejo de Neuendorf
* Vilaĝa grenejoVilaĝa grenejo
* Ponto trans Dünnern kun rigardo al la industrikvartaloPonto trans Dünnern kun rigardo al la industrikvartalo
* Rivero DünnernRivero Dünnern
* Klubo BluesKlubo Blues
* Gastejo zum OchsenGastejo zum Ochsen
* Vilaĝa placoVilaĝa placo
* TombejoTombejo

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Gäu |
| --- |
| Egerkingen  •  Härkingen  •  Kestenholz  •  Neuendorf SO  •  Niederbuchsiten  •  Oberbuchsiten  •  **Oensingen**  •  Wolfwil |  |

 |
**Nacia Parko Mosi-oa-Tunya** - *La fumo kiu tondras*, loĝigas la grandegan kaj sensacian Viktorian Akvofalon. La parko troviĝas en la plej suda parto de Zambio ĉe la landlimo kun Zimbabvo. La fizika limo kiu apartigas tiujn du landojn estas la grandega Viktoria Akvofalo. La parko estas rifuĝejo por sovaĝaj bestoj kiel la verŝajne lastaj rinoceroj de Zambio, sed ankaŭ por pli kutimaj specioj kiel la elefanto.

Nacia Parko Mosi-oa-Tunya estas dividita en du partoj - ludparko apud la riverbordo kaj la Viktoria Akvofalo - ĉiu kun aparta eniro.

La grandega kaj imponega Viktoria Akvafalo estas konata de lokaj loĝantoj kiel *Mosi-oa-Tunya - Fumo kiu tondras*, kaj estas la plej granda kurteno de falanta akvo.

Laŭ la norda bordo de Zambezi, ene de Nacia Parko Mosi-oa-Tunya troviĝas malgranda sovaĝrifuĝejo (de nur 66 kvadrataj kilometroj).

En tiu parko troviĝas la *malnova drivtombejo* kie la unuaj eŭropaj kolonianoj estis entombigitaj. Ili tendumis ĉe la rivero, sed mortis pro stranga malsano. Ili kulpigis la flavverde ŝelitajn *febro-arbojn* pri la nekuracebla malsano, kvankam la problemo estis malario alportita per la moskitoj. Baldaŭ la komunumo translokiĝis al plej alta loko kaj la urbo de Livingstone kreiĝis.

Oni ofte vidas pavianojn survoje al la akvofalo. Malgrandaj antilopoj kaj fakoĉeroj loĝas en la tropikaj arbaroj ĉe la randoj de la akvofalo. En la naturparko, la paŝtejoj kaj altaj arbaroj loĝigas multajn birdojn kaj diversajn bestojn, interalie kelkajn blankajn rinocerojn, elefantojn, ĝirafojn, zebrojn, zibelojn, elandojn, bizonojn kaj impalojn.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afriko |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Mjombaro
Flago de la Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo
La **Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo** (NRMD, france **Mouvement révolutionnaire pour le développement**, MRND) estas eksa ruanda politika organizaĵo. Ununura partio de Ruando ĝis 1991, ĝi estis ligita al la Centrodemokratia Internacio.

Historio
--------

Unu jaro post sia puĉo de 1973 kaj la dissolvigo de ĉiuj partioj, la prezidanto Juvénal Habyarimana fondis la NRMD-on, kiu iĝis laŭfakte la ununura laŭleĝa partio. La nova konstitucio de 1978 oficialigis la regulon de la ununura partio per sia artikolo 7: « La ruanda popolo estas organizita ene de la Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo, ununura politika organizaĵo ekster kiu neniu politika aktiveco povas esti praktikata ». Ĉiu ruanda civitano estis ekde tiam ano de la partio ekde sia naskiĝo.

La NRMD restis la ununura partio ĝis la promulgado la 10-an de junio 1991 de nova konstitucio kiu ebligis multpartiismon.

La 5-an de julio 1991 la partio ŝanĝis sian nomon al Nacia Respublika Movado por Disvolviĝo kaj Demokratio: NRMD(D). Ĝi alfrontis la partiojn freŝe kreitajn kaj permesitajn.

En 1992 "junulara movado" estis kreita de la partio, nomiĝinta Interahamwe. Ĝi fakte estis armita milico subtenanta la prezidanton Habyarimana.

En 1994 la partoprenado de la plejparto de la estroj kaj respondeculoj de la partio, samkiel ĝia vic-prezidanto Froduald Karamira, en la genocido kontraŭ la tucioj en Ruando kondukis la novajn aŭtoritatojn de la RPF malfondi la partion.

Notoj kaj referencoj
--------------------

Tiu artikolo estas traduko de la franclingva artikolo « Mouvement révolutionnaire national pour le développement »




1. ↑  *Le sabre, la machette et le goupillon: des apparitions de Fatima au génocide rwandais*, Léon Saur, eldonado Mols, Wavre, 2004. (ISBN 2-87402-067-2)
2. ↑  France MRND(D).

Malgraŭ la aldono de plia « D » al akronimo, ĝenerale la malnova mallongigo plu estas uzata.
31° 47′ 49.78″ N 35° 13′ 57.46″ O﻿ / ﻿31.7971611 °N, 35.2326278 °O﻿ / 31.7971611; 35.2326278 (mapo)

La **Nacia Sidejo de la Israela Polico** (hebree בניין המטה הארצי של משטרת ישראל) estas la sidejo de la Israela polico, lokita en Jerusalemo. Dum la israela unuaj du jardekoj, la Israelpolica sidejo estis en Tel Avivo. Kiel la organizo pliigis sian grandecon, la bezono por nova dungitarkonstruaĵo evidentiĝos. Post la Sestaga Milito, en kiu Israelo kaptis la tutan Jerusalemon, nova situo estis elektita en Orienta Jerusalemo, inter monto Scopus kaj la okcidenta parto de la urbo. La origina konstruaĵo, unue planita dum la jordana periodo kiel hospitalo, estis replanita de la arkitekto Dan Eytan kaj inaŭgurita en 1973, kiam oni ligis duan kaj pli grandan konstruaĵon kiel aldonon. La konstruaĵo de la Ministerio de Publika Sekureco estis poste konstruita apud la polica sidejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Sidejo de la Israelo Polico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nacia Sidejo de la Israelo Polico
La **Nacia Universitato de Ruanda** ( ruande *Kaminuza nkuru y’u Rwanda*, akronime **NUR**; france *Université nationale du Rwanda*, akronime **UNR**) estis la plej granda universitato en Ruando. Ĝi estis fondita en 1963 kiel *la Université nationale du Rwanda* kaj tiam estis la unua altlernejo en Ruando. Ĝi ankaŭ estis la plej granda, ĝis la fuzio (2013) de pluraj altlernejoj en la Universitaton de Ruando.

La universitato estis fondita en novembro 1963 kiel franclingva universitato en Butare fare de la Registaro de Ruando en kunlaboro kun la parokanaro de Dominikanoj en la provinco de Kebekio en Kanado. La fondinto kaj unua rektoro inter 1963 kaj 1971 estis Georges-Henri Lévesque (1903-2000).

En la komenco, la Université nationale de Rwanda havis tri unuojn: Fakultatoj de Medicino kaj Sociaj Sciencoj kaj Instruista Kolegio, kun 51 studentoj kaj 16 instruistoj. La universitato estis forte trafita per murdo kaj detruo dum la Ruanda Genocido kaj estis devigita fermiĝi en 1994. Ĝi remalfermis en aprilo 1995 kaj tiam la angla estis lanĉita kiel instrulingvo kune kun la franca.

Post fuzio en 1981 kun la Instruista Kolegio kaj la establado de Fakultato de Juro, la universitato havis tri regionon ĝis 1995: Butare, Ruhengeri kaj Kigalio. En 2005, la universitato havis 8,221 studentojn kaj instruistaron de 425 homoj.

En 2013, la universitato kunfalis kun ĉiuj aliaj pli altaj ŝtataj instruejoj en Ruando.

Organizo
--------

La universitato havis dek fakultatojn:

* Medicino
* Agrikulturo
* Fakultato de Filozofio kun amaskomunikiloj kaj sociaj temoj
* Tekniko
* Juro
* Naturscienco
* Financo kaj organiza administrado
* Sano
* Lingvo
* Arto

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Nacia Universitato de Ruadno (angle kaj france)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832127
* GND: 501743-9
* VIAF: 130974113
* ISNI: 0000 0000 8980 6297
* SUDOC: 02797524X
* BNF: 119903596
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Nacia defendo (apartigilo). |

*Pentagono*, sidejo de la United States Department of Defense. En la mondo, estas la plej granda konstruaĵo de oficejoj kaj la centro de **nacia defendo**.
**Defendo** aŭ pli precize **nacia defendo** estas la agado kaj la politiko kiujn disvolvigas la modernaj nacio-ŝtatoj, por eviti aŭ malakcepti la militajn atakojn kiujn eventuale povus realigi aliaj nacio-ŝtatoj. La plej ofta agado rilata al la **nacia defendo** estas tiu rilata kun la armeoj kaj la milito; tamen aliaj agado kaj politikoj estas streĉe ligitaj kun la nacia defendo, kiel la scienca esploro kaj disvolviĝo de moderna teknologio, la provizado de krudaj materialoj kaj nutraĵoj, la baza industrio kaj la okupado de la teritorio.

Kvankam la termino aludas rekte la ideon de *"respondo kontraŭ ekstera atako"*, malakceptante aŭ miskonfuzigante la propran koncepton de *"atako"*, multfoje la agadoj de **nacia defendo** estas uzataj de ŝtatoj por efektivigi agresfaktojn kontraŭ aliaj landoj, ekskuze ke tiu agresfakto estisplenumita por preventi eksteran atakon jam antaŭplanitan (ekz. invado de Irako).

La ŝtata institucio dediĉita al la **nacia defendo** kutime nomiĝas Ministerio aŭ Sekretario de Defendo, kiu historie anstataŭas la antikvan Ministerion de Milito.

Bibliografio
------------

(En la hispana aŭ angla)

* Autores Varios. (1994). *Seguridad y Defensa en la Posguerra Fría*. Buenos Aires: Círculo Militar
* Balza, Martín Antonio, "*La seguridad entre los países del Mercosur"*, en *SER en el 2000*, Nº 8, Octubre de 1995, pp.25-27 (perrete)
* Balza, Martín Antonio, "*La seguridad regional"*, en *La Nación*, La Nación, 17 de agosto de 1993 (perrete) Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Bruneteau, Bernard (2006). *El siglo de los genocidios*, Alianza
* Davis Hanson, Victor (2004). *Matanza y cultura*, TURNER FCE
* Dew, Andrea J; Shultz, Richard H. Jr. (2006). *Insurgents, terrorists and militias: the warriors of contemporary combat*, Columbia University
* Ferro, Marc (2005). *El libro negro del colonialismo. Siglos XVI al XXI: del exterminio al arrepentimiento*, La Esfera de los Libros ISBN 84-9734-380-8
* Hobsbawn, Eric (2007). *Guerra y paz en el siglo XXI*, Memoria Crítica, ISBN 84-8432-875-9

Vidu ankaŭ
----------

* Milita sekureco
* Armeo
* Milito
* Internaciaj rilatoj
* Diplomatio
* Geopolitiko

* Kategorio Nacia defendo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nacia defendo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Tradicia bigoso, nacia plado el Pollando.
Suŝio el salmo; Suŝio estas nacia plado el Japanio.
**Nacia plado** estas plado, manĝaĵo aŭ trinkaĵo kiu reprezentas la partikularajn gustosentojn de nacio, regiono aŭ komunumo. Plej ofte la nacia plado estas kuirita el ingredencoj facile prilaboritaj aŭ kultivitaj en la regiono, aŭ ĉiukaze el ingredencoj kun kiuj sentiĝas identigitaj la loĝantoj de tiuj nacioj. Oni konsideras ilin kiel kliŝo aŭ simbolo de difinita kulturo aŭ popolo.

Sociologio
----------

La koncepto estas neformala kaj svaga, kaj en multaj kazoj la rilato inter teritorio kaj la konsumantoj estas ambigua. La tipaj pladoj varias el regiono al regiono, kaj la uzado de la esprimo "Nacia plado" ne nepre necese okazigas la ekziston de nacio aŭ lando en la leĝa senco, ekzemple pri katalunaj naciaj pladoj kiaj *pantumako* aŭ *butifaro*, aŭ paelo en Valencilando. Estas ekzemploj de naciaj pladoj kiuj trapasas la landlimojn de landoj, kiaj ekzemple la nacia plado de Aŭstrio, de la federala ŝtato de Bavario en Germanio kaj de Ĉeĥio estas tre similaj; krome la bigoso, la barĉo, kaj la pierogo estas tre popularaj en diversaj landoj de Orienta kaj Centra Eŭropo. Estas tre konataj la moruo kiel nacia plado de Portugalio (kun supozataj 365 diversaj receptoj kiuj permesas manĝi ĝin ĉiujare sen ripeti la saman kuiradon en unu jaro), la kuskuso en Maroko, la *empanada* en Argentino kaj Ĉilio, la *cebiĉe* en Peruo, la *feijoada* en Brazilo, la *mole* en Meksiko, la *pabellón* en Venezuelo, la *sancocho* en Domingo, la gazpaĉo en Hispanio, la hamburgoj en Usono aŭ la Suŝio kaj Saŝimo en Japanio. Preskaŭ ĉiuj el tiuj iĝis poste internaciaj danke al ties popularecoj kiel naciaj pladoj.

Ankaŭ la trinkaĵoj estas ekzemplo de atribuo al nacio kiel plado kiaj la tekilo de Meksiko, la biero en Germanio aŭ Ĉeĥio, la vino en Francio, Hispanio kaj Portugalio, la vodko en Pollando kaj Rusio ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Kuirarto

Notoj
-----

1. ↑   Arkivigite je 2010-12-24 per la retarkivo Wayback Machine Acerca de Platillos Nacionales, Comidas Caseras, Cocina Internacional [Yahoo! Answers] Book of Cooks  Arkivigite je 2010-12-24 per la retarkivo Wayback Machine About National Dishes, Ethnic & International Cuisine [Yahoo! Answers] Book of Cooks
**Nadiș** [nadiŝ] (hungare:**Szilágynádasd**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Cehu Silvaniei. En 1910 ĝi havis 660 loĝantojn (rumanoj); en 1992 684 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1387. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (departemento Kraszna, poste Szilágy. Administre ĝi apartenas al la urbo Cehu Silvaniei, 5 km norde.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

Vilaĝoj pri *Nádasd* en Hungara Reĝlando
----------------------------------------

En la nomo oni rekonas la vorton nád (=kano), pri kiu oni nomis vilaĝojn kaj komunumojn. Pro la tutlanda poŝta servo oni distingis ilin: Abaújnádasd, Árvanádasd, Csallóköznádasd, Egyházasnádas, Szepesnádasd, nun en Slovakio, Fraknónádasd nun en Aŭstrio, Borsodnádasd kaj Tornanádaska en Borsod-Abaúj-Zemplén, Mecseknádasd en Baranya, Nádasdladány en Fejér, Nádasd en Vas (Hungario), Alsónádasd, Felsőnádasd, Görgénynádas, Hadadnádasd, Nádasdia, Nádaspapfalva, Szilágynádasd nun en Rumanio.

Detaloj estas en la listo de hungaraj loknomoj kun "nádasd".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nadiș en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Administra mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002
* Mapo de la distrikto Arkivigite je 2009-02-01 per la retarkivo Wayback Machine