recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Armistico de Erzincan** (ankaŭ literumita *Erzindĵan* aŭ *Erzinjan* ) estis interkonsento por ĉesigi malamikecojn dum la Unua mondmilito subskribita fare de la Otomana Imperio kaj Transkaŭkaza Komisariato en Erzincan la 18-an de decembro 1917. La armistico alportis provizoran pacon al la kaŭkazaj kaj persaj frontoj ĝis la 12-a de februaro, kiam la batalado rekomenciĝis.

La statuso de la Transkaŭkaza Komisariato tiam estis neklara: la otomanoj rigardis ĝin kiel sendependan enton, laŭleĝan posteulon de la Rusa Imperio, dum la Komisariato ankoraŭ konsideris sin parto de la Rusa Respubliko. La Otomana Imperio jam estis favora al la armistico de Brest-Litovsk kun Rusio (15an de decembro) kiu kovris la kaŭkazajn kaj persajn frontojn. Post ricevo de batalhalta propono de Vehib Paŝao, komandanto de la otomana tria armeo, la komisariato rajtigis la komandanton de la rusa kaŭkaza fronto, Generalo Prĵevalskij, negoci armisticon kun sia otomana kontraŭulo. La rezulto estis la armistico de Erzincan, post kiu la rusaj trupoj komencis retiriĝi, lasante la Transkaŭkazian Komisariaton tute nedefendita..

Aldono al la armistico estis subskribita la saman tagon, limante la linion de okupado inter la du flankoj.  La 12-an de februaro, otomanaj trupoj komencis avanci trans la linion spite al la armistico, malaprobis la aŭtoritaton de la Transkaŭkazia Komisariato subskribi ĝin kaj akuzis la armenojn je masakraj islamanoj malantaŭ la otomana linio la 15an - 16an de januaro. La 24an de februaro la armistico de Brest-Litovsk estis rompita de Germanio kaj senefika. Ambaŭ armisticoj estis anstataŭitaj de la Traktato de Brest-Litovsk kun Rusio, subskribita la 3-an de marto 1918, kaj la Traktato de Batumo kun la anstataŭaj ŝtatoj de la Transkaŭkaza Komisariato, subskribita la 4-an de junio.

Referencoj
----------

1. ↑  Tadeusz Swietochowski, *Russian Azerbaijan, 1905–1920*, p. 119.
2. ↑  Robert M. Slusser and Jan F. Triska (1959), *A Calendar of Soviet Treaties, 1917–1957* (Stanford University Press), p. 2.
**Asiria kuirarto** estas kuirarto de la etnaj asirianoj, de orientaj aramelingvaj asiriaj kristanoj en norda Irako, nordorienta Sirio, nordokcidenta Irano kaj sudorienta Turkio. Asira kuirarto estas tre simila al aliaj mezorientaj kaj kaŭkazaj kuirartoj kiel ekzemple greka kuirarto, libana kuirarto, turka kuirarto, israela kuirarto kaj armena kuirarto, kun plej multaj pladoj similaj al la kuirartoj de la regiono en kiu tiuj asirianoj vivas kaj devenas. Ĝi estas riĉa je legomoj kaj grenoj, kiel hordeo, viando, tomato, herboj, spicoj, fromaĝo, terpomo kaj ankaŭ fermentitaj laktaĵoj kaj pikloj. Alkoholo, precipe tritika biero, organika vino, kaj arako ankaŭ estas konsumataj.

Rizo estas kutime servata kun ĉiu manĝo akompanata de stufaĵo, kiu tipe verŝiĝas sur la rizon. Teo estas kutime konsumita dum la tuta tago kun aŭ sen manĝetoj, sole aŭ kiel socia trinkaĵo. Fromaĝo, biskvitoj, kukoj, baklavoj aŭ aliaj manĝetoj ofte estas servitaj kune kun la teo kiel aperitivoj. Povas ekzisti dietaj restriktoj dum Karesmo en kiu iuj specoj de manĝaĵoj eble ne estas konsumitaj; ofte signifas best-derivitaj manĝaĵoj.

La ĉefa diferenco inter asiraj kaj aliaj mezorientaj kuirartoj estas, ke alkoholo estas sufiĉe populara, kun pluraj tradicioj specife en formo de arako, tritika biero, kaj organika vino reganta inter ili. Male al juda kuirarto kaj islamaj kuirartoj en la regiono, porkaĵoj estas permesataj, ĉar asirianoj estas kristanoj. Tamen ĝi ne estas vaste konsumita en la arabaj landoj, en Turkio aŭ en Irano pro limigoj al disponeblo postulita de la islama plimulto.

Notoj
-----

1. ↑  Levitt, Aimee, "Enemy Kitchen, a food truck and public art project, serves up hospitality in place of hostility",  *Chicago Reader*. Kontrolita 2018-03-21. (angle)
2. ↑  Pam, Mandel, "An Ancient Empire Gets New Life — on a Food Truck",  *Jewish in Seattle Magazine*, 2017-12-05.
3. ↑  Edelstein, Sari.  (2011) *Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals*. Google Books: Jones & Bartlett Learning, p. 545–552. ISBN 0763759651.
La **gordia nodo** estas la nomo de malligebla nodo. La nodo ligis la jugon kun la timono de antikva batalĉaro. La orakolo diris pri ĉi tiu nodo: "kiu malligas ĉi tiun nodon tiu fariĝos mastro super la tuta mondo."

*Aleksandro trahakas la Gordian Nodon* , Jean-Simon Berthélemy (1743–1811)
 *Aleksandro tranĉas la gordan nodon" (1767) per Jean-François Godefroy*
*Aleksandro tranĉas la gordan nodon* per André Castaigne (1898-1899)
Oni konservis la nodon kaj la batalĉaron en la templo de Zeŭso en la urbo Gordio, ĉefurbo de Frigio. Gordion, kiu estis fondita de la frigia reĝo Gordio, estis konsiderata kiel la centro de la mondo.

Post kiam Aleksandro la Granda por la unua fojo venkis Darion je la rivero Graniko, li transpasis kun sia armeo la Helesponton (Dardanelojn) kaj penetris la reĝolandon de Dario. Laŭ legendo lia armeo konsistis el 10 000 rajdistoj kaj 30 000 infanterianoj. En Gordion Aleksandro aŭdis pri la antaŭdiro de la orakolo. Sub interesiĝo de multaj makedonoj kaj frigoj li ankaŭ longtempe klopodis malligi la nodon. Post kiam la makedonoj jam perdis la kuraĝon, Aleksandro rimarkis: "Pri la maniero de malligado la orakolo diris nenion" kaj per unu frapo de la glavo li trahakis la nodon. La legendo diras ke Zeŭso tondris kaj fulmis la tutan nokton por doni sian aprobon.

Kiam iu senprokraste aŭ perforte solvas tre malfacilan problemon tiam por tio oni uzas la esprimon: *trahaki la (gordian) nodon*.

Vidu ankaŭ
----------

* Gordiaj vermoj
* Nodo

* Kategorio Gordia nodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***La Alienisto*** (en la portugala *O Alienista*) estas rakonto verkita de la elstara brazila aŭtoro Machado de Assis. Ĝi unue aperis poparte, de la 15-a de oktobro 1881 al la 15-a de marto 1882, en *A Estação*, tiutempa revuo de Rio-de-Ĵanejro, fama pro la aperigo de pluraj gravaj literaturaĵoj, inter tiuj kelkaj de Machado de Assis, kiel *Postmortaj rememoroj de Brás Cubas* kaj *Quincas Borba*. Poste, en 1882, ĝi aperis kiel parto de la volumo *Papéis avulsos*, rakontaro kun pluraj rakontoj de Machado de Assis. Kelkaj specialistoj konsideras ĝin novelo, sed la plimulto taksas ĝin rakonto. Ĉiel ajn, ĝi fariĝis modelo por la strukturo de la sekvintaj rakontoj faritaj en Brazilo kaj estas unu el la fundamentaj verkaĵoj de la Realismo en tiu lando. Por multaj ĝi ja estas la unua verkaĵo de la realismo movado en Brazilo. Ĝia temo estas la rilato inter la estro de frenezulejo en malgranda urbo de Brazilo kaj ties urbanaro.

En Esperanto
------------

Ĝi aperis en Esperanto en 1997, tradukita de Paulo Sérgio Viana kaj eldonita de Fonto.

**Bibliografiaj informoj:** 

* **Machado de Assis**, **Paulo Sérgio Viana** (trad.): *La Alienisto*, Ŝapekoo: Eldonejo Fonto, 1997. Formato: 14 x 21 cm, broŝuro, dukolora kovrilo.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* La Alienisto, en la katalogo de UEA
* Katalogo de[*rompita ligilo*] Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 

* Kategorio La Brita Esperantisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* La Brita Esperantisto en Vikifontaro (Universala biblioteko)

***La Brita Esperantisto*** (angle *The British Esperantist*) estas revuo de Esperanto-Asocio de Britio.

Enhavo
------

La gazeto celas britojn kaj priskribas kaj la britan Esperanto-movadon kaj novaĵojn en la lando. Povas temi pri raportoj de Esperanto-aranĝoj, pri lokoj, historio, libroj, KD-oj, sed precipe pri homoj. Pro tio estas ankaŭ intervjuoj, kaj leterkesto.

Kelkfoje estas tradukoj el la angla de artikoloj aperintaj en britaj gazetoj, poemoj dulingvaj kaj pli raraj skeĉoj.

titolpaĝo de la eldono 2-1987 kun bildigo de busto pri Kálmán Kalocsay

Redaktoroj
----------

De 1 (jan 1905) ĝis 306 (okt 1930): Komitato.

De 307 (nov 1930) ĝis 372 (apr 1936): Montagu C. Butler.

De 373 (maj 1936) ĝis 414 (okt 1939): Fred Wadham.

De 415 (nov 1939) ĝis 527/528 (mar-apr 1949): Montagu C. Butler.

De 529/530 (maj-jun 1949) ĝis 581/582 (sep-okt 1953): Ken Alexander.

De 583/585 (nov-dec 1953) ĝis 597/598 (jan-feb 1955): C. J. Hunt.

De 599/600 (mar-apr 1955) ĝis 640 (nov 1958): Cecil C. Goldsmith.

De 641 (dec 1958) ĝis 646 (maj 1959): Mrs G. Osmotherly.

De 647 (jun 1959) ĝis 681 (jul-aŭg 1962): D. B. Gregor.

De 682 (sep 1962) ĝis 691 (jun 1963): Neindikite.

De 692 (jul-aŭg 1963) ĝis 736 (aŭg-sep 1967): A. E. Nobes.

De 737 (okt 1967) ĝis 774 (jun 1971): Edward Ockey.

Numero 775 (aŭg 1971): Dermod Quirke.

De 776 (okt 1971) ĝis 951 (mar-apr 2000): William Auld.

De 952 (aŭtuno 2001) ĝis 980 (printempo 2016): Paul Gubbins.

De 981 (aŭtuno 2016) ĝis 983 (aŭtuno 2017): Ian Carter, Tim Owen.

De 984 (printempo 2018): Tim Owen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: Okcidenta Eŭropo„ ĉe YouTube
* Oficiala paĝaro de *La Brita Esperantisto*
* *The British Esperantist* Skanitaj paĝoj ĉe Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj de ĉiuj jaroj de 1905 ĝis 1939 (numeroj 1-416), escepte la jaron 1918 (numeroj 157-168) kaj numeron 396 (aprilo 1938), kiuj mankas en tiu kolekto. Tiuj mankantaj numeroj estis skanitaj de la iama Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* *The British Esperantist* en la katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* *La Brita Esperantisto* en la katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* La Brita Esperantisto ĉe BitArkivo
* Listo de kajeroj, datoj, paĝnumeroj, ktp
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
***La Lastaj Tagoj de D-ro L. L. Zamenhof kaj la Funebra Ceremonio*** , estas eldonita en 1921 de Adolfo Oberrotman kaj Teo Jung. La libreto nombras 48 paĝojn.

Enhavo
------

Ĝi enhavas ilustraĵojn, precipe fotojn pri la funebra ceremonio, kaj plurajn poemojn.

Koncize estas priskribitaj la lastajn tagojn kaj la morton de L.L. Zamenhof. Sekvas priskriboj de la funebra procesio, de la predikanta alparolado kaj de tiu de Leo Belmont kiu estas reproduktita en Esperanta traduko. Ankaŭ la pli mallonga Esperante prononcita alparolo de Antoni Grabowski troviĝas en la libreto.

Kopio de la "Alvoko al tutmonda monkolekto por monumento al D-ro L.L. Zamenhof" ankaŭ estas reproduktita.

Referencoj
----------

1. ↑  Stojan, Petro 1929 : *Bibliografio de Internacia Lingvo*, numero 5384, paĝo 446

Vidu ankaŭ
----------

* Entombigo de L. L. Zamenhof
* Skizo pri la Esperanto-movado en Pollando
* Verkoj pri Esperanto-historio

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Historio |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* Plena teksto de la libro ĉe *Project Gutenberg*
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

**Longinsulo** (angle *Long Island*) estas insulo situanta en Riaro Marlborough de Novzelando. Ĝi havas ĝuste 1.41 km² de areo kun longo de 4 km (la longa akso estante nordoriente/sudokcidente) kaj maksimuma larĝo de 1 km - de tie la nomo **Longinsulo** aŭ "Longa Insulo". La insulo estis rezervita por publika uzado ekde 26a de marto 1926 tuj post iĝi farmo por inter 300 kaj 400 ŝafoj ĝis januaro de 1926 kiam la insulo iĝis rezervejo. Post la forigo de la gregaro en la 1930aj jaroj la insulo ekregeneriĝis reen al sia indiĝena arbustaro. Aprile de 1993 estis kreita la *Long Island-Kokomohua* marrezervejo ĉirkaŭ la Longinsulo kaj la la malgrandaj insuloj Kokomohua ĉe ties norda pinto - ĝi etendas ĉe 460 m el altatajda marbordo kaj estis la unua marrezervejo kreita en la Suda Insulo. La propra insulo mem estas grava naturrifuĝejo kaj nombraj specioj de minacataj endemiaj birdoj kiuj estis reenmetitaj en ĝi kiaj la Ovena kivio (fine de la 1980aj jaroj), la Kakariki (2001) kaj la Seldorsulo (2005) - ĉiu el kiuj estis sukcese reenmetitaj kaj havas reproduktajn populaciojn nune en la insulo.

* Kategorio Longinsulo (Marlborough) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Virakoĉa** estas anda dio de kreado, kiu estis adorita de ĉiuj popoloj de la andaj kulturoj antaŭ la alveno de la hispanoj. Ofte oni kunfandas ĝin kun la mondkreinto Paĉamkamak (*Pachacámac*) kaj nomas ĝin *Paĉakamak Virakoĉa*, sed tion ne faris la inkaoj.

Ruino de urbo Pachacámac kun sanktejo de Paĉamkamak-VirakoĉaEn la Inkamitologio Kun Tiksi Virakoĉa (en la Huarochirí-manuskripto: Quniraya Wiraqucha) la kreinto de civilizacioj kaj unu el la plej gravaj dioj inkaaj. Unu legendo rakontas, ke kun sia edzino *Mama Kuĉa* (marpatrino) li havis filon, *Inti* (suno), kaj filinon, *Mama Kila* (luno). En tiu legendo Virakoĉa lasas morti preskaŭ ĉiujn homojn ĉirkaŭ Titikako-lago pro inundo, kiun oni nomas *Unu Paĉakuti* (akvo-tempo-ŝanĝo). Nur al du homoj li permesas pluvivi por alporti civilizacion al la mondo. En alia legendo Virakoĉa kreis la unuajn ok civilizitajn homojn.

*Tiksi* (ankaŭ *tiqsi*) signifas en la keĉua *bazo*, *vira* signifas *graso* (kion la inkaoj konis kiel energifonto) kaj *qucha* signifas *lago* (kiel *mama qucha*: *maro*). *Pacha* signifas *mondo* aŭ *tempo*, *kamaq* *kreinto*.

Vidu ankaŭ
----------

* Tiahuanaco
* Manku Kapak

* Kategorio Virakoĉa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Veščica,** hungare **Falud** estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Urba municipo Murska Sobota.

Municipo Murska Sobota en Slovenio, kie Veščica troviĝas

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 3 km²
* Alto super marnivelo: 192 m
* Koordinatoj: 46° 40′ 17.45″ N 16° 7′ 52.83″ O﻿ / ﻿46.6715139 °N, 16.1313417 °O﻿ / 46.6715139; 16.1313417 (mapo)
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 9000
* Aŭtokodo: MS

Situo
-----

Veščica situas sur ebenaĵo, laŭ flanka vojoj kontaktiĝanta kun Kupšinci kaj Černelavci.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Fontoj
------

* slovena Vikipedio
* w.ms.sik.si
* w.geopedia.si
**Tevfik Esenç** (naskiĝinta en 1904 - mortinta la 7-an de oktobro, 1992) estis ĉerkesa ekzilito en Turkujo kaj la lasta konata parolanto de la ubiĥa lingvo.

Esenç estis vartita de siaj ubiĥparolantaj geavoj dum iom da tempo en la vilaĝo Hacı Osman en Turkujo, kaj li postenis unufoje kiel *muhtar* (urbestro) de tiu vilaĝo, antaŭ ol ricevi postenon en la civila servo de Istanbulo. Tie, li multe laboris kun la franca lingvosciencisto George Dumézil por helpli registri sian lingvon.

Benita per bonega memorpovo, kaj rapide ekkomprenante la celojn de Dumézil kaj aliaj lingvosciencistoj venintaj por viziti lin, li estis la ĉefa informfonto ne nur de la ubiĥa lingvo, sed ankaŭ de la mitologio, kulturo, kaj moroj de la ubiĥoj. Li parolis ne nur la ubiĥan, sed ankaŭ la hakuĉan dialekton de la adigea lingvo, tiel ebligante iom da kompara laboro inter tiuj du membroj de la Nord-orienta kaŭkaza lingvaro. Li estis ankaŭ fluparolanto de la turka. Li estis lingva puristo, kaj Dumézil konsideris lian lingvospecon la plej proksima afero al norma "literatura" ubiĥa lingvo, kiu tiam plu ekzistadis.

Esenç mortis en 1992, aĝe de 88 jaroj. Jen la teksto de la gravuraĵo, kiun li deziris havi sur sia tomboŝtono: *Jen la tombo de Tevfik Esenç. Li estis la lasta homo, kiu kapablis paroli la lingvon, kiun oni nomis la ubiĥa.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ekzemplaj sondosieroj de la ubiĥa lingvo Arkivigite je 2007-02-10 per la retarkivo Wayback Machine, el la Arĥivo Lacito
* Tevfik Esenç rakontanta la historion de la du vojaĝantoj kaj la fiŝo en la ubiĥa, ĉe YouTube


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256964
* VIAF: 89022093
* ISNI: 0000 0000 6164 7677
* SUDOC: 075880938
* BNF: 14361159n
 |
**Kristo** (greke **χριστός** [ĥrisTOS], Esperanto: **Sanktoleito**) estas nomo por Mesio – la "unktito de Dio". Tiu titolo estis uzata por nomi la antikvajn judajn reĝojn, kaj dum la romia rego super la judoj, la judoj same nomis la atendatan savanton kaj novan reĝon de la judoj.

Etimologio
----------

La vorto estas traduko de la hebrea vorto **משיח** [maŜIaĥ] kun signifoj "sanktoleito", "mesio". La unkto, al kiu la greka kaj la hebrea vortoj aludas, estas tiu, kiun la juda ĉefpastro metas sur la novan reĝon por enoficigi lin.

Jesuo el Nazareto kiel Kristo
-----------------------------

Laŭ la judaj profetoj, la Kristo estos ido de la gento de la malnova juda reĝo David. Li unuigos la mondon kaj regos ĝin en paco kaj justeco, estonte universala reĝo por la tuta homaro.

Komence de la 1-a jarcento, grupo de judoj ekkredis, ke la tiam en Palestino predikanta Jesuo el Nazareto estas la longe atendata Kristo. Sur tiu ĉi supozo elkreskis la hodiaŭa religio, nomata kristanismo.

La disĉiploj de Jesuo opiniis, ke li eniros la judan ĉefurbon Jerusalemon kaj fariĝos juda reĝo. Tamen, anstataŭ fariĝi reĝo, li estis krucumita fare de la romianoj kiel krimulo. Laŭ liaj vortoj menciitaj en la Biblio, la sankta libro de la kristanoj, li klarigis la aferon tiel, ke lia reĝlando ne estas surtera, sed ĉiela, kaj ke je la finiĝo de la mondo li revenos solene sur la teron por juĝi kaj regi ĝin.

Jesuo Kristo estas persono ĝenerale plej ofte agnoskata kiel la atendata Mesio, kvankam dum la postaj jarcentoj aperis dekoj da aliaj homoj, kiuj proklamis sin esti tiu.

* 
* 
* 

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKristanismo |
| --- |
| Jesuo Kristo | Kristo • Filo de Dio • Virga naskiĝo • Krucumo • Reviviĝo • Enkarniĝo |
| Fundamentoj kaj Biblio | Eklezio • Kredodeklaro • Kanono • Malnova Testamento • Nova Testamento |
| Teologio | Dio • (Patro • Filo • Sankta Spirito) • Triunuo • Sankta tradicio • Sanktuloj • Savo • Sakramentoj • Bapto • Kanona juro • Kristologio • Eklezioscienco |
| Historio kaj Tradicio | Maria • Apostoloj • Petro • Paŭlo • Patroj • Apero • Konstanteno • Koncilioj • Aŭgusteno • Granda skismo • Krucmilitoj • Akvino • Reformacio • Lutero |
| Nomadoj | Adventismo • Anabaptismo • Anglikanismo • Baptismo • Kalvinismo • Katolikismo • Evangeliismo • Luteranismo • Metodisto • Pentekosto • Ortodoksa Eklezio • Orientaj Eklezioj |

 |

* Kategorio Kristo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ustj-Katav** (ruse *Усть-Катав*) estas urbo en Ĉelabinska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 75455.

La urbo estis fondita en jaro 1758 kiel loĝejo dum konstruado de ferproduktanta uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1942.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Ustj-Katavskij Zavod (Ustj-Katavskij Uzino, Усть-Катавский Завод) ĝis 1943.

La interurba telefona kodo estas 35167, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 54° 56′ N 58° 10′ O﻿ / ﻿54.933 °N, 58.167 °O﻿ / 54.933; 58.167 (mapo)Koordinatoj: 54° 56′ N 58° 10′ O﻿ / ﻿54.933 °N, 58.167 °O﻿ / 54.933; 58.167 (mapo).

La urbo estas sur okcidenta deklivo de suda Uralo, ĉe enenfluo de rivero Katav (Катав) en riveron Jurjuzanj (Юрюзань) (baseno de rivero Kama (Кама)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 23,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 25,9 mil loĝantojn.
La lago **Müritz** (prononco [ˈmyʁɪts], de la slava vorto *morcze* = „mareto", probable germanigita el la vorto *morica* de la formortinta polaba lingvo) troviĝas en la iom suda centro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio. Ĝi havas surfacon de 112,6 km² kaj averaĝan profundaĵon de 6,5 m. La maksimuma profundaĵo estas 31 metroj.

Post la Bodenlago, kies areo dividiĝas inter la ŝtatoj Germanio, Aŭstrio kaj Svislando, la lago Müritz estas laŭ areo la dua plej granda lago de Germanio. La lago do estas la plej granda de Germanio, kies areo plene situas ene de la ŝtato.

la urba haveno de Waren
{{centre<boatejoj en Röbel}}
vintra glacivelado sur la lago

Geografio
---------

La laga baseno divideblas en plurajn golfetojn. La orienta lagoparto plejparte malprofundas, dum la okcidenta flanko havas plurajn profundejojn en diversaj golfetoj. Proksime de la urbo Waren en la nordo de la lago situas golfeto nomata *Binnenmüritz*, kiu nur havas malvastan istman konekton al la resto de la lago - en tiu golfeto situas la sume plej profunda laga loko, profunda 31 metrojn. Sude de la lago situas plia golfeto nomata *Kleine Müritz*, ankaŭ ligita per relative mallarĝa konekto. De nordo al sudo la lago ampleksas pli-malpli 29 kilometrojn, de orriento al okcidento pli-malpli 13 kilometroj.

La lago kolektas la akvon el teritorio de proksimume 663 km². De sudo al nordo ĝin trafluas la rivero Elde, pluraj kanaloj ligas ĝin al la okcidenta lago "Kölpinsee" kaj al la rivero Havel.

### Loĝlokoj

La plej granda urbo borde de la lago estas Waren (Müritz). Pliaj loĝlokoj estas (laŭ horloĝa direkto) Rechlin, Priborn, Vipperow, Ludorf, Röbel (Müritz), Gotthun, Sietow kaj Klink.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6   Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands: Teil 2 Mecklenburg-Vorpommern (PDF; 3,5 MB)

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la "Nacia Parko Müritz" (germane)

* Kategorio Müritz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Teatro Móricz Zsigmond** [mOric ĵigmond] estas teatro de Nyíregyháza. Ĝi prenis la nomon de verkisto Zsigmond Móricz.

Vido al Teatro de Nyíregyháza

Historio
--------

En Nyíregyháza la unuaj teatraj spektakloj okazis en 1831 en la plej granda restoracio. En 1875 oni aranĝis spektaklon jam en pli bonaj cirkonstancoj. En 1894 jam la nun videbla teatrejo estis konstruita, kiu en 1955 kaj poste en 1979 estis trakonstruita kaj pligrandigita. Ekde 1981 jam memstara trupo prezentas la teatraĵojn.

La enirejo de la teatro

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo ne apartenas al monumentoj historiaj, tio estas avantaĝo por la trakonstruoj. Sur la fronto estas videblaj 3 bildoj, la nomoj estas hungarigitaj: "Moliére János", "Szigeti József" kaj "Shakespeare Vilmos". La konstruaĵo havas 495 sidlokojn.

Inter la aktoroj estas menciindaj Olga Antal, Sándor Deák, Tibor Gáspár (aktoro), György Gazsó, Valéria Gróh, Menyhért Gulyás, György Honti, Sándor Keresztes, Fruzsina Pregitzer, Irén Rajz kaj Olga Varjú.

Elektitaj teatrestroj
---------------------

* István Pankotay (1963-1981)
* István Bozóky (1980-1984)
* Sándor Csikos (1990-1993)
* István Verebes (1993-1998)
* Csaba Tasnádi (ankaŭ reĝisoro)
* András Schlanger (2015-2016)

Eternaj membroj de la teatro (elekto)
-------------------------------------

* László Hetey
* Antal Kocsis
* Péter Léner
* László Mensáros
* István Pankotay
* Ottó Simor
* Tünde Szabó (aktoro)
* András Szigeti
* István Verebes

Aliaj membroj de la teatro (elekto)
-----------------------------------

* Tibor Gerbár, aktoro
* Zoltán Kollonay, muzika gvidanto, dirigento
* Árpád Zsolt Mészáros, aktoro

Fontoj
------

* hungare Arkivigite je 2012-03-10 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Teatro de Nyíregyháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Satelita foto
La **Golfo Chesapeake** (angle *Chesapeake Bay* (prononce |ˈ|tʃ|ɛ|s|ə|p|iː|k, ĈESS-ə-peek) estas la plej granda estuaro de Usono. Ĝi kuŝas ĉe la Atlantika Oceano, ĉirkaŭe de Marilando kaj Virginio. La akvokolekta areo de la Golfo Chesapeake kovras 166,534 km² en Vaŝingtono kaj en parto de ses ŝtatoj: nome Novjorkio, Pensilvanio, Delavaro, Marilando, Virginio, kaj Okcidenta Virginio. Pli da 150 riveroj kaj rojoj fluas al la golfo.

La Golfo Chesapeake estas ĉirkaŭ 300 km longa, el la Susquehanna Rivero en la nordo ĝis Atlantiko en la sudo. Ĉe ĝia plej mallarĝa punkto inter la Plum Point de Kent Distrikto (ĉe Newtown) kaj la marbordo de Harford Distrikto proksime de Romney Creek, la golfo estas 4.5 km larĝa; ĉe ĝia plej vasta punkto, sude de la buŝo de la Potomako, ĝi estas 50 km larĝa. Totala marbordo de la golfo kaj ĝiaj alfluantoj estas 18,804 km, kaj la surfacareo de la golfo kaj ĝiaj plej gravaj alfluantoj estas 11,601 km². Mezaveraĝa profundo de la golfo estas 14 m kaj la maksimuma profundeco estas 63 m.

La golfo estas trapasata en du lokoj. La Ponto *Chesapeake Bay* transiras la golfon en Marilando de Sandy Point (proksime de Annapolis) ĝis Insulo Kent; la ponto-tunelo *Chesapeake Bay* en Virginio ligas Virginia Beach al Kabo Karlo. Ĝi havigas mediajn interesojn, sed estas konata ankaŭ pro sia beleco; en lastaj jaroj, tendenco estis ke ĝi estas pli malplena, kun pli malmultaj kraboj, ostroj, kaj boatgvidantoj.

En 1781 okazis tie la Batalo de Chesapeake inter floto de Britio, estrita de la kontraŭadmiralo sir Thomas Graves, kaj floto de Francio, estrita de la kontraŭadmiralo grafo de Grasse. El la vidpunkto de la milita taktiko, la batalo ne finiĝis al klara rezulto, sed el la vidpunkto de la milita strategio ĝi estis granda venko de la francoj, ĉar ĝi kondukis rekte al la sendependigo de Usono, kiu estis la celo de la milito.

Notoj
-----

1. 1 2  LESLIE KAUFMAN. "More Blue Crabs, but Chesapeake Bay Is Still at Risk, Report Says", '**The New York Times'**, 2010-12-28. Kontrolita 2011-04-20.
2. ↑   Fact Sheet 102-98 - The Chesapeake Bay: Geologic Product of Rising Sea Level. U. S. Geological Survey (1998-11-18). Alirita 2008-01-13.
3. ↑  David A. Fahrenthold. "Way of Life Slipping Away Along Chesapeake's Edge", '**Washington Post'**, 2008-12-28. Kontrolita 2011-04-20.

* Kategorio Golfo Chesapeake en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 50° 44′ 51″ N 15° 30′ 43″ O﻿ / ﻿50.74750 °N, 15.51194 °O﻿ / 50.74750; 15.51194 (mapo)

**Dvoračky** (germane *Hofbaude*) estas montara budo en Gigantmontaro, situanta en supermara alteco 1140 m sur suda deklivo de monto Lysá hora.

Alirebleco
----------

Dvoračky situas sur vojkruciĝo de turistaj vojoj kaj ĝi estas alirebla el multaj direktoj:

blua turisma marko - el Rokytnice nad Jizerou ĉirkaŭ akvofalo Huťský vodopád (4 km)  

flava turisma marko - el domaro Rezek ĉirkaŭ Vlčí hřeben (6 km)  

verda turisma marko - el Harrachov tra disvojiĝo Ručičky (7,5 km)  

ruĝa turisma marko - el Špindlerův Mlýn tra Supraĵo de Vrbata, ĉirkaŭ Kotel kaj Růženčina zahrádka (11 km)

Historio
--------

Dvoračky estas tre malnova budo, fondita en la jaro 1707 fare de familio Schier kiel montara agrikultura kamparana domo por bredado de brutaro sur ĉirkaŭaj ampleksaj herbejoj. La devena nomo estis Rokytenské dvorské boudy. En marto de 1893 la devena budo forbrulis kaj la bruligejon aĉetis grafo Harrach kaj alikonstruis ĝin en abunde vizitatan gastejon. En februaro de 1902 ĉi tie okazis la sepa majstreco de Bohemio en skiado. Ekde la jaro 1923 oni komencis uzi en Gigantmontaro la tn. mutaj markoj, inter kiuj ne mankis marko por Dvoračky. Memorlibro pruvas rarajn gastojn, ekzemple prezidenton d-ron Edvard Beneš kun la edzino Hana, kiuj ŝatis Gigantmontaron kaj en Dvoračky ili pasis libertempon antaŭ la dua mondmilito kaj en la jaro 1945.

Pluaj fotoj
-----------

* Muta marko DvoračkyMuta marko Dvoračky
* DvoračkyDvoračky
* Kabano DvoračkyKabano Dvoračky

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro Dvoracky.cz
**Fervoja akcidento ĉe Spálov** estis kunpuŝiĝo de persona trajno kun ŝarĝtrajno ĉe Spálov en distrikto Semily la 25-an de aŭgusto 1990. Dum la akcidento mortis 14 homoj, 32 pluaj estis vunditaj.

Kaŭzoj kaj sekvoj de la akcidento
---------------------------------

La kunpuŝiĝo de trajnoj okazis sur la fervojlinio Železný Brod - Tanvald ĉirkaŭ la 13-a horo. En netrarigardebla roka tereno ĉe ponto trans rivero Kamenice frunte kunpuŝiĝis la manipula ŝarĝtrajno veturanta el Jesenný kun motora persona trajno 6302. Tiu veturis el Železný Brod ĝis Tanvald kaj ĝis Liberec.

Kulpintoj de la malfeliĉo estis markitaj ekspediciisto en fervojaj stacioj Jesenný kaj Železný Brod. Tiuj pro kulpo de nereguliga komunikado sendis la trajnojn kontraŭ si. La viroj konsciis sian eraron kaj provis averti la personan trajnon pere de priservo de restoracio ĉe haltejo Spálov. Sed nur mallongtempe antaŭ tio la trajno preterveturis la lokon. Ambaŭ ekspediciistoj estis pli poste kondamnitaj al puno de kvin jaroj de forpreno de la libereco.

La persona trajno estis kunmetita el motora veturilo de vico 810 kaj postverurila veturilo. Post la forveturo el Spálov, kie vico da homoj elvagoniĝis el ĝi, ĝi transveturigis la ponton kaj en la sekvanta arko ĝi frunte kunpuŝiĝis kun la ŝarĝtrajno, gvidita de dizelelektra lokomotivo 743.010. La kunpuŝiĝo revenigis la personan trajnon reen al la ponto, kie ĝi komencis bruli.

Mortis 4 homoj, 32 estis vunditaj. Inter la mortintoj estis krom aliaj lokomotivestro de la persona trajno Eduard Vraštil kaj lia trajnestro Karel Svatý. La lokomotivestro sufiĉis senpere antaŭ la kunpuŝiĝo averti la vojaĝantojn, por ke ili tenis sin malantaŭe. La viadukto estis omaĝe al li nomita "Ponto de Eda". La garnizono de la ŝarĝatrajno supervivis, same kiel konduktoro el la persona trajno. Tiu estis en tempo de la kunpuŝiĝo en la postveturila veturilo.

Rememoro de la tragedio
-----------------------

En la suda fino de la ponto situas monumenteto al la viktimoj de la tragedio. Omaĝe de ili oni ankaŭ aranĝas persisteman kuradon kaj dekokkilometran longdistancan marŝadon el Tanvald ĝis Spálov.

Pluaj fotoj
-----------

* Monumento al la viktimoj de la malfeliĉoMonumento al la viktimoj de la malfeliĉo
* "Ponto de Eda" - fervoja ponto en loko de la akcidento, kiu estis omaĝe al la lokomotivestro Eduard Vraštil nomita "Ponto de Eda". Eduard Vraštil sufiĉis antaŭ la akcidento averti la vojaĝantojn kaj per tio li kontribuis al malaltigo de viktimoj."Ponto de Eda" - fervoja ponto en loko de la akcidento, kiu estis omaĝe al la lokomotivestro Eduard Vraštil nomita "Ponto de Eda". Eduard Vraštil sufiĉis antaŭ la akcidento averti la vojaĝantojn kaj per tio li kontribuis al malaltigo de viktimoj.

Ligiloj
-------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Fervoja akcidento ĉe Spálov en Vikimedia Komunejo
En geometrio, **hiperbola spiralo** estas transcenda ebena kurbo ankaŭ sciata kiel **reciproka spiralo**. Ĝi havas polusan ekvacion ***rθ* = *A***, kaj estas la inverso al la arĥimeda spiralo.

Hiperbola spiralo por A=2.   
El proksime al la asimptoto y=2,   
poste plejparte ĝi spiralas al en origino.
Hiperbola spiralo kiel centra projekcio de helico el punkto ekster la ties cilindro.
Ĝi komenciĝas je malfinia distanco de la poluso en la centro (por *θ* startanta de nulo *r = A/θ* startas de malfinio), ĝi bobenas pli rapide kaj pli rapide ĉirkaŭ kiam ĝi proksimiĝas al la poluso; la distanco laŭlonge de la kurbo de ĉiu punkto ĝis la poluso estas malfinia. 

La apliko de transformo de la polusa koordinata sistemo

{\displaystyle x=r\cos \theta ,\qquad y=r\sin \theta ,}
kondukas al la sekva parametra prezento en karteziaj koordinatoj:

{\displaystyle x=A{\cos t \over t},\qquad y=A{\sin t \over t},}
kie la parametro *t* estas ekvivalento de la polusa koordinato *θ*.

La spiralo havas asimptoton je *y* = *A*: por *t* aliranta al nulo la ordinato proksimiĝas al *A*, dum kiam la absciso kreskas al malfinio:

{\displaystyle \lim \_{t\to 0}x=A\lim \_{t\to 0}{\cos t \over t}=\infty ,}
{\displaystyle \lim \_{t\to 0}y=A\lim \_{t\to 0}{\sin t \over t}=A\cdot 1=A.}

* Hiperbola spiralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hiperbola spiralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jean-Baptiste GRESSET** (naskiĝinta la 29-an de aŭgusto 1709 en Amiens, mortinta samloke la 16-an de junio 1777 estis franca dramaturgo.

Vivo
----

Gressot iĝis jezuito je la aĝo de 16 jaroj kaj estis kelktempe instruisto malenurba. En 1730 li furoris per la odo *Sur l'amour de la patrie* kaj en 1734 per la poemo *Vert-Vert*, kiu en elegantaj versoj rakontas la vivon de papagoj en monakinejo edukitaj kaj inter malbonuloj sovaĝiĝintaj. Kelkaj aludoj en tiu tre multe legita poeziaĵo kiel ankaŭ lia humoraĵo *Le lutrin vivant* kolerigis la superuloj de lia ordeno. Sekve li forlasis la ordenon de la jezuitoj en 1735. Tuj li iĝis dorlotato de la bonaj klasoj.

Ankaŭ per la komedio *Le méchant* (1747) li aplaŭdigis la homojn: la francoj taksis ĝin - malgraŭ manko de vera komikeco kaj ensceniĝtaŭgeco - unu el la plej bonaj de tiu tempo!
Gresset iĝis akademiano en 1748 kaj retiriĝis al Amiens por fondi tie alian akademion. Nur mallongan tempon li revenis al Parizo kie li iĝis akademiestro. Inviton de Frederiko la 2-a (Prusio) veni al Berlino li rifuzis. Jam tiam senteblis granda ŝanĝo en la religia vivo de Gresset: lia pieco tiom pligrandiĝis ke li ĵure neis en malfermita letero ĉiujn erarojn (1759) kondamnante solene ĉiujn sekularajn poeziaĵojn de si.

Verkoj
------

Liajn *Œuvres complètes* eldonis Fayolle (Paris 1804) kaj Renouard (1811), *Poésies inédites de Gresset* publikigitis far Beauvillé (1863), *Poésies choisies* far Derome (1883). Verkon akademie kronitan *Éloge de Gresset* verkis Robespierre en 1795.

Referencoj
----------

1. ↑  Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig 1907, p. 281-282

  

* Jean-Baptiste Gresset en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jean-Baptiste Gresset en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567084
* GND: 100143172
* LCCN: n83041888
* VIAF: 41861940
* ISNI: 0000 0001 1442 5972
* LIBRIS: 314598
* SUDOC: 028888669
* BNF: 12063085m
* NLA: 35823068
* NKC: jn19990002870
* BNE: XX839719
 |
Senilaj lentugoj sur mandorso.
**Lentugo** estas hiperpigmentita makulo, plata aŭ apenaŭ reliefa, kiu povas lokiĝi kie ajn sur haŭto, ungoj kaj mukozoj (labiaj , buŝaj, konjunktivaj, vulvaj, vaginaj aŭ penisaj), kun tamen prefero por la lumeksponitaj regionoj.  

Tiuj lezoj ofte havas malgrandajn dimensiojn (de 1 ĝis 5 mm), sed povas dimensii ĝis 3 cm por tiuj induktitaj de UV. Ili estas rondecaj aŭ ovalecaj, kun homogena koloro. Iliaj limoj estas netaj, krom kiam ili lokiĝas ĉe mukozoj. Ilia koloro varias de ĉama flavo al tre malhela bruno kaj ne estas modifiita de suneksponiĝo. Ili povas esti solecaj (lentigo simplex) aŭ multnombraj, tiel formante lentugozon.  

Ili tre oftas kaj aperas dum infanaĝo aŭ adoltaĝo.

Etimologio
----------

La termino *lentugo* devenas el Latino, *lentigo, lentiginis*, kiu signifas *efelidon* aŭ *haŭtmakulon*. Tiu latina termino derivas de alia latina vorto, *lens, lentis*, kiu signifas *lenton* , pro la klinika aspekto de tia haŭta lezo.  

Historie, la termino *lentugo* do havis la sencon de *efelido*. Tial, oni povas plu trovi tiun sencon en kelkaj malnovaj medicinaj vortaroj , aŭ en la komuna uzo de pluraj lingvoj, inkluzive Esperanton. Sed nuntempe tiu senco estas rezervata al la termino *efelido*, dum *lentugo* determinas lezon dermatologie kaj histologie ja malsaman.

Histologio
----------

La histologia ekzameno de lentugo montras lokan hiperpigmentiĝon de epidermo, rezultantan el granda multiĝo de la melanoĉeloj de la baza tavolo, sen grupiĝo en tekoj. La epidermaj krestoj estas pli longaj .

Lentugoj kaj aliaj pigmentaj makuloj
------------------------------------

Lentugo povas esti malfacile distingebla klinike de aliaj pigmentaj makuloj. Foje, nur la mikroskopa ekzameno permesas ilin diferencigi. Inter la konfuzemaj dermatologiaj lezoj, oni povas citi:

* Efelidoj, kies koloro estas pli hela, kaj kies limoj estas malpli klaraj. Ĉi tiuj ne trafas mukozojn kaj ilia pigmentiĝo pliiĝas per sunlumo. Ili ĝenerale aperas antaŭ ol lentugoj. Histologie, efelidoj ne montras melanoĉelan multiĝon, nek plilongiĝon de la epidermaj krestoj ;
* La juntaj nevusoj, kiuj plejparte havas komencan aspekton lentugecan, klinike kaj histologie .

Vidu ankaŭ
----------

* efelido

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Lentugo sur lipo[*rompita ligilo*]
2. 1 2 3 4  france Anabible - Lésions bénignes mélanocytaires Arkivigite je 2015-02-01 per la retarkivo Wayback Machine
3. 1 2  france Dictionnaire Gaffiot
4. ↑  france Terminologie médicale - L Arkivigite je 2015-02-08 per la retarkivo Wayback Machine
5. ↑  france Dictionnaire des termes de médecine Garnier-Delamare, 24e édition
6. ↑  Lentugo sur Vortano.net (PIV)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lentugo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotoj de Lentugoj je DermNet Arkivigite je 2012-07-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Hort** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Hatvan.

Katolika kirko en Hort

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 43  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.6902/19.7885
* Loĝantaro: 3860
* Poŝtkodo: 3014
* Telefonprefikso: 37

Situo
-----

Horto situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc, fervojo (la stacidomo estas 3 km-ojn) kaj aŭtoŝoseo en la sama direkto preteriras. Hatvan troviĝas 12, Gyöngyös 18 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1250 en formo *Hurt*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1719 hungaroj kaj slovakoj alvenis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj kamparanoj. En 1950 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, sportejo, klubo de gemaljunuloj, kuracejo, familihelpa servo, policano.

Vidindaĵoj
----------

* novromanika katolika preĝejo omaĝe al Alveno de Sankta Spirito de 1969
* muzeeto
* statuoj de Johano Nepomuka kaj Petőfi

Famuloj
-------

* Tibor Mihálka, agronomo naskiĝis en Hort.

Famaj nomportantoj
------------------

* Ida Hort
* Miklós Horthy, krome en telefonlibro de Budapeŝto listĝas pri Hort 23 da nomoj
* Béla Horthy
* Pál Horti

* Kategorio Hort en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kirko Hungaraj Sanktuloj (Budapeŝto)** estas moderna konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Újbuda.

Historio
--------

Pro la nefarita Internacia ekspozicio en 1996 oni decidis konstrui kirkon, kiu estus estinta pavilono-kirko de la ekspozicio. La konstruadon apogis eĉ Vatikano. Kardinalo László Paskai en 1995 faris simbole la unuan paŝon de la konstruado. En la sekva jaro li jam konsekris la preĝejon. En 2001 la kirko ricevis la rangon paroĥa kirko. Ĝi estas spirita centro por la proksimaj universitataj studentoj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas en korto. Ankaŭ monumento pri Kristo estas videbla en la korto. La konstruaĵo mem estas moderna. La ĉefa parto estas kupolo sur la teretaĝo. Estis konstruita ankaŭ keloj, kie estas aĉeteblaj lokoj por urnoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Preĝejo Hungaraj Sanktuloj (Újbuda)
Bildo de vestalo
**Vestaloj** estas tiuj ses romaj pastrinoj, kiuj estis devigitaj al virgeco kaj prizorgo de la kulto kaj fajro de Vesta, diino de la hejma fajro. 

La junulinojn elektis en la aĝoj inter 6 kaj 10 jaroj la ĉefpastro (pontifex maximus). Ili servis dum tridek jaroj kaj ili devis reteni sian virgecon. Ili rajtis edziniĝi post la servo, sed tio okazis malofte, ĉar – laŭ la superstiĉo – tio povas kaŭzis malbonŝancon. 

La vestaloj komence reprezantis la filinojn de la reĝa familio, sed poste oni elektis el la filinoj de la libernaskiĝintaj kaj reputaciaj familioj (fine eĉ el familioj de liberigitoj). Plua kondiĉo estis la perfekta (sana) korpo kaj spirito kaj ke la gepatroj ankoraŭ vivu.

La vestaloj gardis daŭre la fajron en la Templo de Vesta, ili devis porti akvon en sankta fonto, antaŭprepari la ritan manĝaĵon, prizorgi la objektojn de la interna sanktejo. Ili havis ĉefrolon en la festoritoj de la Diino (Vestalia, 7-15-a de junio). 

Se ili preterlasis la devojn, oni punis ilin per batado. Se ili perdis la virgecon, oni entombigis ilin vivante. 

Ili havis multajn honorojn kaj privilegiojn, ekz. Liberiĝis el sub la patra potenco.
**Vestmanna** (dane *Vestmannahavn*) estas vilaĝo sur insulo Streymoy, Ferooj. Ĝi estas sola vilaĝo kaj administra centro de la *Komunumo Vestmanna*. Ĝi havas la loĝantaron de ĉ. 1200 homoj.

Geografio
---------

Akvocentralo de Vestmanna, Fossáverkið
Birdorokoj de Vestmanna
Ĝi situas sur nordokcidenta bordo de la insulo. De tie estas bela panoramo je Vágar.

Historio
--------

La nomo de la vilaĝo signifas "okcidentaj homoj", kiuj estis verŝajne irlandaj monaĥoj. Ĝia mencio en dokumento okazis en ĉ. 1400.

En la lastaj jaroj oni elfosis vikingajn konstruaĵojn, kio pruvas, ke ĝi estas unu el la plej malnove loĝataj lokoj de Ferooj.

Komence de la 17-a jarcento, piratoj ĉikanis la loĝantojn. En 1615 danaj militŝipoj venkis tri irlandajn piratŝipojn.

Ekonomio
--------

La loĝantoj vivtenas sin ĉefe el fiŝkaptado; krom tio okazas fiŝbredado, fiŝ-prilaboro. Gravas ankaŭ la turismo.

Pliaj branĉoj estas la produkto de pret-domoj. Ekde 1953 funkcias la akvocentralo, *Fossáverkið*. Ĝi estas plej malnova akvocentralo de Ferooj kaj provizas kurenton al la insulo.

Trafiko
-------

Pli frue pramo regule vizitis la vilaĝon survoje al Vágar, sed post konstruo Vágatunnilin, la amaso de veturiloj ne trairas la lokon. El la sakvilaĝo kondukas vojo nur al sudo, al Kvívík. Oni povas atingi per aŭtomobilo dum duonhoro Tórshavn kaj la fulghavenon de Vágar. Tie estas la finstacio de la 100-a buslinio de kaj al Tórshavn.

Turismo
-------

Vestmanna estas populara turisma celo sur Ferooj, ĉefe pro la birdorokoj de Vestmanna (*Vestmannabjørgini*). Oni organizas ŝipveturon por prezenti la birdorokojn kaj kavernojn, sed eĉ por fiŝkaptado.

Tie viziteblas la sola panoptiko de Ferooj, la *SagaMuseum*, kie 17 vaksaj figuroj prezentas historion de Ferooj de la komenco ĝis hodiaŭ.

* Vestmanna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vestmanna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Veyrières** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 59 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Veyrières etendiĝas sur 4,1 km², kaj havis 59 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 14 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Veyrières situas je alteco de 722 metroj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Veyrières antaŭe apartenis al la reĝa provincio Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Gérard Vinsot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Veyrières apartenas al la kantono de Bort-les-Orgues, kies ĉefurbo estas Bort-les-Orgues. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Bort-les-Orgues
**Barono Simon Sina** [ŝimon ŝina] estis greka-aŭstra-hungara bienulo, mecenato, magnato, diplomato, membro direktora de Hungara Scienca Akademio (1858). Lia hungaraj nobelaj antaŭnomoj estis *hodosi* kaj *kizdiai*. Liaj nomformoj estis laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sina Simon,** greke **Σίμων Σίνας,** germane **Simon Georg Freiherr von Sina.**

Simon Sina
Simon Sina  naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1810 en Vieno. Li mortis la 15-an de aprilo 1876 en Vieno.

Biografio
---------

Simon Sina havis palacojn kaj bienojn en multe da landoj. Li 8 jarojn estis greka diplomato. Li donacis monojn en Hungara reĝlando ekzemple al trafikoj de vaporŝipo kaj trajnoj, Hungara Nacia Muzeo, Hungara Scienca Akademio, Nacia Teatro (Budapeŝto), en Grekio al observatorio kaj akademio. Li ricevis aŭstrajn, grekan, francan, bavaran, prusan, meksikan, rusan, turkan premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

La maljuna Simon Sina

* Kategorio Simon Sina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 461274
* GND: 117400637
* LCCN: nb2008012726
* VIAF: 25378904
* ISNI: 0000 0000 4320 8742
* SUDOC: 182275337
* BNF: 16993112d
 |
**Tibor Neugebauer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Neugebauer Tibor** estis hungara fizikisto, profesoro.

Tibor Neugebauer  Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 30-an de majo 1904 en Budapeŝto. Li mortis la 8-an de januaro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Neugebauer akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1928. Inter 1930 kaj 1940 li instruis en la universitato kaj li doktoriĝis en 1931. En 1935 li estis nomumita privata profesoro. Li laboris en la alia universitato en la biblioteko inter 1942-1950. En 1950 li estis nomumita docento, en 1953 universitata profesoro en la origina universitato. En 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li pensiuliĝis en 1974. Li ricevis premion Kossuth en 1950, alian premion en 1964.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Kerr-effektus elmélete a hullámmechanika alapján* (1931)
* *Elektrodinamika és optika* (1951) - kun Károly Novobátzky
* *Válogatott fejezetek a ferromágnesség köréből* (1958)
* *Zu der quantenmechanischen Theorie des Kugelblitzes* (1975)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La gvatemala skulptisto, **Jorge Adalberto de León Soto**, naskiĝis en Salkaĥao, municipo de la departemento de Kecaltenango, Respubliko de Gvatemalo, la 19-an de aprilo 1919. Li komencis sian karieron kiel aŭtodidaktulo. Dum kelke da tempo li laboris kun la skuptisto Rodolfo Galeotti Torres en Kecaltenango kaj en San Marcos. En 1943, li transloĝiĝis al la gvatemala ĉefurbo, kie li laboris en la ornamaĵoj de la Nacia Palaco. Li faris la skultaĵon de doña Dolores Bedoya de Molina kaj poste li realigis plurajn verkojn el stuko kaj ŝtono, el kiuj la plej gravaj estas abstraktaj. Li partoprenis plurajn kolektivajn ekspoziciojn kaj ankaŭ prezentis individuan ekspozicion en la salonoj de la Hotelo Panamerikano. Li gajnis plurajn lokajn premiojn.

Afiŝo de ekspozicio de Adalberto de León Soto kaj René Coutelle
En 1949 li vojaĝis al Eŭropo kaj fiksis sian loĝlokon en Parizo. En tiu jaro li prezentis en tiu urbo sian unuan tiean ekspozicion kune kun la gvatemala pentristo Arturo Martínez, kiu estis organizita de la Maison de l' UNESCO sub la titolo "Exposition d'oeuvres d'artistes latino-américains". En 1954 li ekspoziciis "Patrinecon" en la salono "Jeune Peinture" en la Galerio "Le Soleil dans la Tête". En la galerio "Roc-Maria", dum ekspozicio organizita de Gio Colucci, li prezentis plurajn skulptaĵojn el marmoro, ŝtono kaj ligno, apud pentraĵoj de Juan Gris, Utrillo, Matisse, Renoir kaj Braque. En tiu sama jaro, en la galerio "R.J. Romeo et Juliette" li eksponis kun Harriman skulptaĵojn kaj keramikaĵojn.

Li estis disĉiplo de Etienne Martin, direktoro de la komitato de la "Jeune Sculpture", post kio li ekspoziciis en la muzeo de Antonio Bourdelle. Samtempe, li partoprenis en la Akademio de "La Grande Chaumière". En la "Librerie-Galerie Plein Vent" kaj en la galerio "Soleil dans la Tête" li eksponis kelkajn skuptaĵojn kaj keramikaĵojn. En 1956 li komencis studojn pri juvelarto kun Dot. En la unuaj monatoj de 1957 li eksponis skulptaĵojn kaj keramikaĵojn en la Palaco de Tokio.

Lia lasta ekspozicio okazis dum la unua dusemajno de junio de 1956 en "La Maison d'art le Parthénon", kiun li ne vidis finitan. Adalberto de León Soto mortis la 14-an de junio 1957. La verkojn de lia lasta ekspozicio realigita en "La Maison d'art le Parthenon", estis liveritaj al la Ambasado de Gvatemalo. Li estis aŭtoro de tre konata busto de Miguel Ángel Asturias.

Edziĝinta kun Fantina Rodríguez Padilla li havis kvin infanojn, inter kiuj estas la pentristoj Zipacná de León kaj Iván de León Rodríguez.