recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La iam fama Tivoli-popoldomo en Erfurto
La **Popoldomo Tivoli** (germane: *Volkshaus Tivoli*) estas grava socialdemokratia domo en Erfurto, Germanio, ĉe la angulo inter Magdeburga Avenuo kaj August-Bebel-strato; adreso: Magdeburger Allee 4. Ĝi estis hejmo por socialdemokratoj, sindikatanoj kaj anoj de laboristaj societoj.

Historio
--------

Ekde la mezo de la 19-a jarcento Erfurto iĝis prospera industria urbo. En 1847 venis la fervojo tien ĉi kaj la iama mezepoka metropolo rapidege iĝis grandurbo. De la fondo de la Germana Imperiestra Regno (1871) ĝis la jaro 1906 la nombro de la enloĝantaro kreskis de 43.000 al 100.000. Granda parto de ili estis laboristoj el la entreprenoj plimultiĝantaj en la nordo kaj en la oriento de la urbo. Post la forigo de la ĉirkaŭfortikaĵo en la 1873-jaro la urbo rapide estis transpasinta la mezepokan kernon. La antaŭurboj laboristaj laŭlonge de la tiamaj stratoj Magdeburger Straße kaj Poststraße finfine ankaŭ antingis la en 1911 erfurtanigitan vilaĝon industrian Ilversgehofen kun la stacidomo (hodiaŭ: Erfurt-Nord).

Porparolanta institucio ĉefa iĝis la Socialdemokratia Partio de Germanio, malŝatita de multaj burĝoj. Ĉefe en la nordo kaj la oriento estiĝis solide enradikita laborista medio kiun gvidis kaj la socialdemokratio kaj la sindikatoj. Estis diversaj klubvesperoj, festoj, tradicioj, celebro de la 1-a majo. La gazeto *Thüringer Tribüne*, fondita en 1889, estis socialdemokratia taggazeto kaj la Konsum-kookooperativo ebligis malmultekostan butikumadon. Eldonisto de la menciita gazeto estis la tajloro Paul Reißhaus, la t.n. patro de la erfurta socialdemokratio, kiu forpelitis de Berlino en la 1880-a jaro pro la bismarckaj kontraŭsocialismaj leĝoj.

Centro de la prirakontita erfurta socialdemokratia medio estis la domo Tivoli. Ĝi troviĝis perfekte inter la antaŭurboj orienta kaj norda. Post aliaj lokoj la socialdemokratoj fine trovis surloke societan domon kun granda salono. Krome ĝi gastis la Popolan bibliotekon kaj aliajn duonsocialdemokratiajn societojn. Jam ekde 1897 ĝi estis la sidejo de la liberaj sindikatoj ankaŭ. Dum la GDR-tempo ĝi estis kluba domo i.a. de la ŝua kombinumo "Paul Schäfer". Ĉe la hodiaŭa buroo-domo, kies stukaĵoj iam estis multegaj, nur la enskribego TIVOLI atestas la iaman funkcion. Sed post 1945 multaj stratnomoj tie ŝanĝiĝis kaj la stratoj eknomitis por reprezentantoj de la laborista movado kaj ne plu por prusiaj generaloj.

Fonto
-----

Steffen Raßloff: 100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm (Thüringen Bibliothek. Bd. 11). Essen 2013. Artikolo legeble tie ĉi surrete

Vidu ankaŭ
----------

Tivoli (Gotha)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
|  Malneŭtrala teksto | **Ĉi tiu artikolo ne respektas neŭtralan vidpunkton**.

---

Konsideru do ĝian enhavon singardeme. Bonvolu diskuti en la diskutpaĝo por restarigi la neŭtralecon. Malneŭtralaj asertoj povas esti forigitaj.Specifu: {{Malneŭtraleco|temo=|dato=julio 2023}}}
 |

**Ian FANTOM** (naskiĝis en 1945) estas brita esperantisto nun vivanta en Halifax, Anglio. Li aktivis pri antaŭenigo de Esperanto de la aĝo 16 ĝis 60, kiam li esploris pri la kaŭzoj de membrofalado en la landa asocio kaj trovis financajn neregulaĵojn. Li estis denuncita en la jarkunveno de 2016, ke li estas "kritikema pri la komitato", kaj post tio dediĉis sin al la esplorado kaj informado pri enfiltrado en grupoj en kaj ekster la Esperanto-movado. Li aktive kontribuas interalie en la reta Esperanto-gazeto Libera Folio, kie kelkaj el liaj artikoloj estis forcenzuritaj. Estante pianisto, krome ekde 2006 li engaĝiĝis en la Muzika Esperanto-Ligo.

Referencoj
----------

* listo de artikoloj verkitaj de Ian Fantom por la reta Arkivigite je 2016-03-26 per la retarkivo Wayback Machine Esperanto-gazeto Libera Folio
**Cool Biz** *([kul biz],* kurubizu *en la japana)* estas kampanjo adoptita de la japana registaro de la ĉefministro Koizumi Jun'ichiro pere de ties ministro de medio, celanta kontraŭi la tutmondan klimatan varmiĝon per promocio de neformala vestmaniero (sen vesto kaj kravato) dum la somero 2005.

Fakte temas pri malpligrandigo de la uzo de klimatiziloj en oficejoj kaj hejmoj: malplifunkciantaj klimatiziloj malpligrandigas la energikonsumon, kaj do la forcejan efikon.

Akcepto de temperaturoj de 28 °C anstataŭ 26,2 °C en la oficejoj, malpligrandigus la konsumon de CO2-ekvivalento de 160 ĝis 2.900.000 tunoj, kio draste malpligrandigus la kvanton de forcejefikaj gasoj.

En oktobro 2006 la ministro taksis la ŝparon je 460.000 tunoj de CO2, t.e. la konsumekvivalenton de unu miliono da hejmoj dum unu monato.

La registaro memorigas, ke la nura gajno de 1 °C hejme, jam grande helpos limigi la energikonsumon.

Cool Biz internacie
-------------------

La sudkorea registaro faris saman kampanjon en 2006.
 Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine.

La Trades Union Congress, la federacio de sindikatoj de la Unuiĝinta Reĝlando postulis sekvon de la japana ekzemplo.  Arkivigite je 2008-06-11 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cool Biz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Coolbiz japane
**Ian McKenzie RICHMOND** naskiĝis en Anglujo kaj transloĝiĝis al Ontario (Kanado) en 1953. Li memlernis Esperanton pere de *Teach Yourself Esperanto*, kaj poste partoprenis la Somerajn Kursojn en San Francisko. En 1983 li gvidis E-kurson en la Universitato de Okcidenta Ontario (UWO), kie li tiam profesoris, kaj dum pluraj jaroj estis korektanto ĉe la Koresponda Kurso de KEA. Li estis prezidanto de la  Kanada Esperanto-Asocio (1984-86) kaj de la  Amerika Asocio de Instruistoj de Esperanto (1987-1989). Li organizis kaj partoprenis dum jarkongresoj de la Modern Language Association of America (MLA) plurajn fakajn sesiojn pri esperanta literaturo. Jam de multaj jaroj li servas kiel delegito de UEA, unue en Londono (Ontario) ĝis 1994, poste en Church Point (Nov-Skotio), kie li estis profesoro kaj vicrektoro ĉe la franc-lingva Universitato Sainte-Anne, kaj lastatempe en Powell River (Brita Kolumbio). En 1993 li aperigis ĉe University Press of America *Aspects of Internationalism: Language and Culture*, kolekton da referaĵoj prezentitaj je la MLA-sesioj kun esperantaj resumoj. Li estas dumviva membro de la Akademio Internacia de la Sciencoj (San Marino) kaj estrarano de la Esperantic Studies Foundation (ESF). Lia biografio aperas en *Who's Who in Canada*, publikigita per la eldonejo de la Universitato de Toronto.
***Konversacioj kun amikoj*** estas la debuta romano de 2017 de la irlanda aŭtoro Sally Rooney. La romano estis eldonita de Faber kaj Faber.

Fono
----

La libro estis kompletigita dum Rooney estis ankoraŭ studanta por skribi kaj kompletigi la gradon de ŝia mastriĝo en usona literaturo.
La libro estis submetata al sep-partia aŭkcio por la eldonaj rajtoj. Rajtoj estis poste vendita en 12 landoj.

Intrigo
-------

La libro detalas la interrilatojn inter kvar homoj – Frances (la rakontanto), Bobbi (ŝia plej bona amiko) kaj Melissa kaj Nick (edzita paro)  kaj specife detale priverkas la kontraŭleĝan aferon teksitan inter Frances, poetino pripensema 21-jara, kaj Nick, plenkreskulo pli aĝa ol ŝi de 11 jaroj kaj edzo al ŝia amiko.

Referencoj
----------

1. 1 2  Paula Cocozza (24a de Majo 2017).  'I have an aversion to failure': Sally Rooney feels the buzz of her debut novel. The Guardian. Alirita 4a de Junio 2018.
2. ↑   Meet the new faces of fiction for 2017. The Observer (22a de Januaro 2017). Alirita 4a de Junio 2018.
3. ↑  Alexandra Schwartz (31a de Julio 2017).  A New Kind of Adultery Novel. The New Yorker. Alirita 4a de Junio 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746238
 |
Tutmonda Infana mortindico en 2008
**Beba mortindico** estas morto de infano malpli ol unu jaraĝa. Infana mortindico estas morto de infano antaŭ la kvina naskiĝtago. Ŝtataj statistikoj tendencas grupigi tiujn du infanajn mortindicojn kune. Tutmonde, dek milionoj da beboj kaj infanoj mortiĝas ĉiujare antaŭ sia kvina naskiĝtago; 99% el tiuj mortoj okazas en evolulandoj. Infana mortindico malbonigas la eventualan riĉon socian, fizikan kaj homan.

Ĝenerale la plej komuna tutmonde tialo estis dehidratiĝo pro diareo, nome tre facile evitebla malsano; tamen, vario de programoj kiu luktis kontraŭ tiu problemo malpliigis la mortindicon pro dehidratiĝo. Multaj faktoroj kontribuas al infana mortindico kiaj la eduknivelo de la patrino, mediaj kondiĉoj, kaj politika kaj medicina infrastrukturo. Plibonigo de salubrigo, aliro al pura trinkebla akvo, imunigo kontraŭ infektaj malsanoj, kaj aliaj publikaj sansistemaj praktikoj povus helpi malpliigi la altajn niovelojn de infana mortindico.

Notoj
-----

1. ↑  Infant Mortality Rates in 2008 Arkivigite je 2014-03-12 per la retarkivo Wayback Machine Population Reference Bureau

Vidu ankaŭ
----------

* Infanmortigo
* Jarmilaj Evoluigaj Celoj

* Infana mortindico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Infana mortindico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monte-Rosa-Masivo
**Masivo** (france: massif) en geologio estas juna ŝildo - ne-antaŭkambria kontinenta kerno, signifante ke ĝia kreotempo estas malpli ol 542 milionoj da jaroj. La maso estas sekcio de la tera membrano formita en la procezo de orogenezo kaj rolas kiel rigida unuo sen interna deformado. La masivo formas la kontinentan infrastrukturon, kaj emas resti sendifekta kiam tektonaj platoj moviĝas.

La origino de la vorto masivo estas en la franca, **massif**, kaj ĝi estas uzata por priskribi la koncentriĝon de pluraj montoj, formante grandan sendependan parton ene de montaro.

Sub **montarmasivo** respektive **masivo** oni komprenas unuecan blokon konsistanta el roko. Masivoj ne estas simple montoĉenoj aŭ montarlinioj sed havas kompaktan formon kaj estas ĉirkaŭataj kompleto de valoj aŭ pasejoj, montrante sin kiel pli malpli libere starante geologia unuo. Oni distingas stumpojn (vertikala orientiĝo de la roko) kaj platojn (disigitajn per interrompoj).

Masivmontaroj
-------------

Montarojn, kiuj konsistas el unu masivo, oni nomas masivmontarojn. Multaj de tiuj-ĉi pli vastaj masivoj havas relative altan geologian aĝon kaj estas restaĵoj de pli maljunaj altmontaroj, de kiuj postrestas nur ankoraŭ iom pli ol la duono. Per erosio tiaj montaroj ofte malkreskas al veraj stumbmontaroj, kiel ekzemple la Schwäbische Alb.

Fonto
-----

Ĉi-tiu artikolo baziĝas sur traduko de la artikolo "Massiv" de la germana vikipedio.

* Montarmasivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Montarmasivo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Stela Domo*** (**Stel-Domo**), portugallingve *Casa Estrela* /ˈka.zɐjsˈtɾe.lɐ/ aŭ /ˈka.zɐjʃˈtɾe.lɐ/ (kelkfoje ankaŭ nomata *Casa da Estrela* /ˈka.zɐ dɐjsˈtɾe.lɐ/ aŭ /ˈka.zɐ dɐjʃˈtɾe.lɐ/), estas 178-kvadratmetra lignodomo konstruita en la 1930-aj jaroj de la esperantisto kaj teozofio-adepto Augusto Gonçalves de Castro. Stel-Domo estas monumento unika en la mondo. Ĝi spegulas la filozofiojn, kiujn Augusto Gonçalves defendis. La nomo estas referenco al ĝia formo, inspirita en la Esperanta kvinpinta stelo. Escepte de la fenestroj kaj pordoj, la domo ne havas ortangulojn. Por konstrui ĝin, Augusto Gonçalves, kies ĉefa laborokupo estis librotenado, dediĉis kvar jarojn de siaj postdeĵoraj horoj. Li uzis nur krudajn laborilojn de li mem faritajn kaj unu karbidlampon. Li konstruis la domon preskaŭ sola, kvankam ĝi estis lia unua kaj sola konstruaĵo.

La domo situis origine ĉe Rua Zamenhof (Zamenhof-strato), numero 56, kvartalo Alto da Glória, en la brazila urbo Kuritibo, ŝtato Paranao. La familio de Augusto Gonçalves loĝis en la domo ĝis la 1990-aj jaroj. Post tiam, ĝi restis neloĝata kaj suferis vandalismojn kaj estis celata de konstruindustriaj spekulantoj. En 2006, la gefiloj de la konstruinto, Idalina, Carlos Augusto kaj Moysés
Azulay, decidis donaci la domon al PUCPR, Pontifika Katolika Universitato de Paranao.

En kunlaboro kun Fundação Cultural de Curitiba (Kultura Fondaĵo de Kuritibo) kaj subvenciita de Siemens, Kraft Foods, ALL kaj Banco do Brasil, la Universitato projektis la restaŭradon de la domo, kiu inkludis malmunton, transporton kaj rekonstruon ene de la tereno de PUCPR en kvartalo Prado Velho (Prado-Veljo). La restaŭro daŭris sep jarojn. 60 elcento de la domo estis konservita. La restaŭr-projekton faris Cláudio Forte Maiolino, docento pri arkitekturo kaj urboplanado de PUCPR. La efektivigo kostis 240 mil realojn. La 6-an de junio 2013, ceremonio markis la remalfermon de la restaŭrita domo. En la ceremonio okazis meso, prezento de universitataj muzikgrupoj kaj teatraĵo en Esperanto.

Nuntempe, la domo estas malferma al vizitantoj. Estas ekspoziciataj en ĝi informoj pri ĝia historio, la familio de la konstruinto, pri teozofio kaj Esperanto. Apud ĝi estas subĉiela amfiteatro Doktoro Zamenhof.

Augusto Gonçalves de Castro estas la fondinto de Paranaa Esperanto-Asocio, en la 1-a de Majo 1925.

Vidu ankaŭ
----------

ZEOj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arquittura e Design - Casa Estrela Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine - PUCPR (en la portugala)
* A história da casa que tem estrela - Gazeta do Povo[*rompita ligilo*] (en la portugala)
* Esperanta konstruaĵo inaŭgurota en Kuritibo (en Esperanto)
* festa prezento de la kanto *Imagu* de John Lennon apud la domo en 2016 (en *Jutubo*)
**Anna Moór** [mOr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Moór Anna** estis hungara aktoro, primadono, membro de la unua hungarlingva migra profesia teatra kompanio. Ŝiaj geedziĝaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rehák Józsefné* aŭ *Rehákné Moór Anna*.

Desegnaĵo pri Anna Moór fare de Ignác Roskovics 
Anna Moór naskiĝis en Alsóőr, sed matrikulita la 15-an de novembro 1773 en Felsőőr , ŝi mortis la 27-an de majo 1842 en Pilisvörösvár (laŭ alia informo la mortotago estas 1841).

Biografio
---------

Anna Moór pro familia konflikto vivis en Pest (urbo) jam 1777. Ŝi debutis kiel profesia (salajriita) aktoro en 1790 en Buda, kie okazis la unua profesia hungarlingva spektaklo fare de teatra trupo de László Kelemen (aktoro). Ŝi havis ĉiujn ĉefrolojn en teatra kompanio, ŝi prezentis ne nur dramajn rolojn, sed ankaŭ kantajn aŭ dancajn rolojn. En 1796 la teatra trupo ĉesis, intertempe en 1793 ŝi edziniĝis. Laŭokaze ŝi havis kelkajn rolojn en pluraj lokoj ĝis 1907. Ŝi propramene kudris siajn teatrajn kostumojn kaj ŝi verkis aŭ tralaboris kelkajn teatraĵojn. Ŝi translokiĝis al Pilisvörösvár en 1828, kie ŝia edzo estis poŝtestro kaj ŝi helpis en la poŝta laboro.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Kristóf Simai: *Igazházi* - Julis (debuta rolo)
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - ina titolrolo
* György Bessenyei: *Filozófus* - Szidalisz
* András Dugonics: *Etelka* - titolrolo
* August von Kotzebue:
	+ *Embergyűlölés és megbánás* - Eulália
	+ *A nap szüze* - Cora
* Gotthold Ephraim Lessing: *Barnhelmi Minna* - titolrolo
* Voltaire: *Mérope* -

Ŝiaj teatraĵoj
--------------

* *Bátori Mária* (I794)
* *Toldi Miklós* (I794)
* *Predikátum és a Papagály* (I794)
* *Berényi Jolanta* (I795)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-10-03. Alirita 2021-10-03.

* Kategorio Anna Moór en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739950
* GND: 1023822288
* VIAF: 250807344
 |



* Portalo pri Biografio
**Ágnes Szakály,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szakály Ágnes** estas hungara zimbalonisto, muziklerneja instruisto.

Ágnes Szakály naskiĝis la 14-an de marto 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ágnes Szakály ligiĝis al zimbalono ekde la aĝo 10. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1974. Ŝia majstro estis Ida Tarjáni Tóth. Jam ekde 1973 ŝi estis zimbalonisto sole, duope aŭ kune kun aliaj orkestroj. Inter 1976 kaj 2002 ŝi instruis en signifaj muziklernejoj. Intertempe en 1980 ŝi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, pliajn diplomojn en Universitato de Pécs en 2000 kaj 2002. Ŝi recitalis en Eŭropo, Japanio, Meksiko, Usono. Enlande ŝi ofte ludas kun orkestroj de Hungara Radio kaj aliaj konataj orkestroj. Ŝi ricevis premiojn inter 1983-2010.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Miklós Lukács (zimbalonisto)
* Bálint Tárkány-Kovács

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653126
* LCCN: n85119427
* VIAF: 56800558
* ISNI: 0000 0001 0904 5377
* BNF: 13939910q
 |
**BARTALIS Ágoston** [bartaliŝ] estis rumanuja hungara publicisto, lokhistoriisto naskita en Csíkkarcfalva la 18-an de novembro 1866 kaj mortinta la 31-an de januaro 1935 en Toplița-Ciuc.

Biografio
---------

Ágoston Bartalis finis jurstudadon en Koloĵvaro kaj laboris en publikadministado je la servo de Departemento Csík. Li pensiuliĝis en 1918, sed li daŭrigis sian publikvivan laboron. Li estis la reorgazininto de la *Csík megyei Gazdasági Egylet*, ekiriganto de la kooperativa movado. Li gajnis la konkurson de geografo Milleker Rezső (Debreceno). Estas grava lia sociografia verko en Csíki Lapok kun titolo *Csík-Menaság székelyei* (ankaŭ en volumo *Segítsünk a székelyeken* kaj memstara volumo en Budapeŝto en 1901. Tiun studon republikigis Ákos Egyed en la volumo *A megindult falu* (1970).

Aliaj verkoj
------------

* *A csíki székelység alapvető kérdései – Mit adjon a város a falunak* (Csíkszereda 1931).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Cooks' Cottage
**Cooks' Cottage** (konata ankaŭ kiel **Captain Cook's Cottage** kaj en Esperanto la Kabano de Cook aŭ la Kuka kabano) situantas en la Ĝardenoj Fitzroy, Melburno, Aŭstralio. La kabano estis konstruita en 1755 en la angla vilaĝo Great Ayton, North Yorkshire, de la gepatroj de la estonta kapitano James Cook, nome James kaj Grace Cook. Estas polemiko inter historiistoj ĉu vere James Cook, nome la fama navigisto, iam loĝis en tiu hejmo, sed preskaŭ certe li vizitis tie siajn gepatrojn kiam ili loĝis en tiu hejmo.

La kabano estis translokigita el Anglio kaj rekonstruita, briko post briko, en 1934.

Notoj
-----

1. 1 2  The Captain Cook Society: Cook's Log, page 212, volume 6, number 3 (1983).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cooks' Cottage en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2008-11-20 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 37° 48′ 52.16″ S 144° 58′ 46.02″ O﻿ / ﻿37.8144889 °S, 144.9794500 °O﻿ / -37.8144889; 144.9794500 (mapo)
maldekstra

Francisko la 1-a meze de siaj kavaliroj.  
Distingeblas ĉirkaŭ la kolo de la reĝo kaj de la kavaliroj la ordena kolĉeno
La **Ordeno de Sankta Mikaelo** estas franca kavalira ordeno, fondita en Amboise la 1-an de aŭgusto 1469 far Ludoviko la 11-a.

Fondiĝo
-------

Ĝi estis fondita responde al la fondo de la ordeno de la ŝaffelo. La reĝo de Francio direktis ĝin kaj la tridek ses kavaliroj estis devigitaj ĵuri je li.

Sidejo
------

La sidejo estis unue la abatejo de la Monto Sankta Mikaelo, sed la loko estis tiom for de Parizo ke neniam okazis iu kunveno tie. Jam en 1496 la sidejo estis tial translokigita al la Sankta kapelo de Vincennes. En 1555 Ludoviko la 14-a translokis la sidejon ĉe Cordeliers en Parizo. Tiel la reĝo povis krei reton de fideluloj ne rekte ligitaj al feŭdaj fideluloj.

Ordena vesto
------------

La kavaliroj portis blankan matelon kaj karmezinan vestaĵon sur la kapo kaj la ŝultroj. Ili portis oran kolĉenon farita el malgrandaj konkoj ligitaj per nodoj de kiuj pendis medaliono reprezentante la arkianĝelon mortigante la dragonon.

Neniigo
-------

La ordeno estis neniigita en 1791. Ludoviko la 18-a rekreis ĝin en 1814, sed ĝi fine malaperas en la jaro 1830.

Vidu ankaŭ
----------

* Ordeno de Sankta Mikaelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ordeno de Sankta Mikaelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de francaj reĝoj
* Sankta Miĥaelo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128501
* GND: 4447618-8 16108534-9, 4447618-8
* LCCN: n96095366
* VIAF: 234763965 126835376, 234763965
* SUDOC: 05018721X
* BNF: 12496568f
 |
**Ágoston Körmendy** [Agoŝton kormendi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Körmendy Ágoston** estis hungara maŝininĝeniero, altlerneja instruisto. 

Ágoston Körmendy naskiĝis la 3-an de junio 1926 en Balatonkenese, li mortis la 19-an de novembro 2011 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ágoston Körmendy maturiĝis en gimnazio de Veszprém (urbo) en 1944, poste li akiris diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1950. Post siaj studoj li laboris en fabriko pri ŝarĝaŭtoj en Budapeŝto, kie paŝo post paŝo atingis pli altajn postenojn. Jam ekde la 1950-aj jaroj li instruis en la teknikuniversitato. Interrompo okazis en la jaroj 1956 kaj 1957, li instruis en Hanojo, kie li ankaŭ aranĝis la teknikan altan instruadon. En 1963 li establis karavanon inter Dakaro kaj Akrao kun aŭtobusoj kaj kamionoj por pruvi altan kvaliton de la hungaraj aŭtoj. En 1982 li doktoriĝis en la universitato. Li inventis patentojn. Li ricevis premiojn inter 1968-2009.

Elektita libro
--------------

* *A Renault R5* (1997)

Liaj patentoj
-------------

* *Teleszkopikus lengéscsillapítók* (kun aliaj, 1970)
* *Tengelykapcsoló robot* (kun aliaj)
* *Üzemeljárás magas Oktánszámigényű Otto-motorok részére* (kun aliaj, 1981)
* *Berendezés belső égésű motorral felszerelt gépjárművek fűtésére* (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva aprezo kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 7-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669381
* VIAF: 165557960
* ISNI: 0000 0001 1337 1810
 |
**Hazardludoj** estas ludoj, kies rezulton oni ne povas diveni, tion kaŭzas, influas nur la hazardo kaj ne la sorto, decido de la ludanto. La diversaj hazardludoj diferencas je la probableco de la ludantoj kiel la rilato inter la gajnoelpago al ludo-enpago. La ludreguloj kaj la gajnoeblecoj estas tiel agorditaj, ke la ludanto predas monon dum longa, ofta tempo (la ĝenerale perdita mono servas por la funkciado de la ludejoj, por ŝtataj impostoj ktp.).

Hazardludoj, per kiuj eblas gajni monon, estas tiel nomitaj vetludoj.

Hazardludoj estas

* ruleto (ankaŭ usona ruleto)
* unubraka bandito
* fortuna rado (rado de fortuno)
* bingo
* loto – loterio
* ludkarto-hazardludoj, ekz. pokero, Black Jack, Baccara, Faro, Trente et quarante, Red dog
* ĵetkubo-ludoj, ekz. Hazard, Craps, Sic-Bo
* Keno
* monerĵeto, ekz. kapo aŭ numero,
* Bukidomeno (Bukio)

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* vetludo
* kazino
* Probablo-teorio (matematiko)
* Stokastiko
* Bonŝanco

* Hazardludo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Municipa teritorio de Hazas de Cesto, nordoriente de Kantabrio.
**Hazas de Cesto** [Azas deZESto] estas municipo en nordorienta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Trasmiera.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun Meruelo kaj Escalante, oriente kun Bárcena de Cicero kaj Voto, sude kun Solórzano kaj okcidente kun Ribamontán al Monte. Ĝi estas je 19 km de Santandero. Ĝi estas ĉe la rivero Campiazo.

Demografio
----------

Por areo de 21,9 km² estas 1 644 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Tiuj 1 644 loĝantoj estas distribuataj en jenaj loĝlokoj: Beranga (ĉefurbo), Hazas de Cesto kaj Praves.

La municipo kreskiĝis ĝis la 1950-aj jaroj, sed en la postaj jaroj okazis malpliiĝo, poste la loĝantaro stabiliĝis.

Demografia evoluo| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2007 | 2011 | 2020 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.258 | 1.293 | 1.483 | 1.664 | 1.682 | 1.771 | 1.712 | 1.593 | 1.413 | 1.371 | 1.260 | 1.281 | 1.516 | 1.580 |

Fonto: INE

Historio
--------

La plej frua mencio pri Hazas de Cesto estas en la *Cartulario de Santa María del Puerto* (Santoña) el 1213. La registro *Becerro de las Behetrías*, de 1351, referencas ĝin sub la dependecon de la nobela familio Solórzano.

Poste, en la *Catastro del Marqués de la Ensenada*, de 1753, oni indikas, ke ĝi estas de reĝlanda jusrisdikcio.

Antaŭ iĝi moderna municipo (19-a jarcento) ĝi formis parton de la komunumaro *Junta de Cesto* ekde la Mezepoko.

Heredo
------

De ĝia heredo elstaras la konstruaĵo Corros, en Beranga, katalogita havaĵo, kaj la preĝejo, de la 16-a jarcento, kun aldonaĵoj de la 19-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio

Bibliografio
------------

* Mazarrasa Mowinckel, Karen: *Catálogo monumental de los ayuntamientos de Hazas de Cesto y Solórzano*. Centro de Estudios Montañeses. Santander. 1999.
* Vierna, Fernando de: "Respuestas Generales de Hazas de Cesto al Catastro del Marqués de la Ensenada", en "Altamira" n.º 65. Centro de Estudios Montañeses. Santander. 2005.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784196
* VIAF: 316734244
* BNE: XX458288
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Amphicoelias** |
| --- |
|  |
| Amphicoelias altus*Amphicoelias altus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Sauropsida |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Saurischia |
| Subordo: | Sauropodomorpha |
| Infraordo: | Sauropoda |
|
|
|
|
| Familio: | Diplodocidae |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Genro  |
| ***Amphicoelias***Cope, 1878 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Amphicoelias  |

 |
| v • d • r |

***Amphicoelias*** (signifas 'duobla kavo', el la pragreka *αμφι* / *amfi* 'ambaŭflanke' kaj *κοιλος* / *koilos* 'kava, konkava’) estas genro de la plantovora saŭropodaj dinosaŭroj.

Anatomio
--------

La tipa specio de la genro *Amphicoelias* estas *A. altus*, kiun nomumis Edward Drinker Cope en decembro de 1877, laŭ manka skeleto el du vertebroj, unu osta pelvo kaj unu femurosto. Henry Fairfield Osborn kaj C.C. Mook en 1921 aldonis pluajn ostojn al la skeleto de *A. altushoz*; skapolon, korakoidon, ulnon kaj denton. Osborn kaj Mook notis, ke ekzistas simileco inter *Amphicoelias* kaj *Diplodocus*, sed la antaŭaj kruroj de *Amphicoelias* estas pli longaj ol tiuj de la *Diplodocus*. La femurosto de la *Amphicoelias* estas okulfrape longa, svelta kaj havas rondan diametron. La besto altis ĉ. 9 metrojn.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |
| Portala ikono | Portalo pri Dinosaŭroj |
**Etzatlán** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Etzatlán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 036.

Geografio
---------

**Etzatlán** apartenas al la regiono Valles kiu situas en la centro de la subŝato kun limo al la regiono "Centro". Al la regiono Valles entute apartenas 14 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17564 loĝantojn. El tiuj estis 8562 viroj kaj 9002 virinoj. La komunumo havas surfacon de 306,27 km². La meza alteco estas 1400 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,7 C. En la komunumo estas 835,8 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5196 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4766 scipovis legi kaj skribi kaj 419 viroj estis analfabetoj. Do 8.06 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 5554 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 5075 sciis legi kaj skribi kaj 468 virinoj estis analfabetoj. Do 8,43 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Etzatlán vivis 14938 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 0 indiĝenoj. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Etzatlán Arkivigite je 2007-03-31 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Itinero de la ŝoseo
Centra Ŝoseo en Villa Clara.
La **Centra ŝoseo de Kubo** (hispane: Carretera Central de Cuba) estas ŝoseo situanta en Kubo. La ŝoseo ekiĝas en la Kapitolo de Havano kaj estas dividita en du branĉojn: unu al oriento kaj alia al okcidento kaj ĝi estas konsiderata kiel unu el la mirindaĵoj de la konstruinĝenieriko de Kubo. Ĝi estas nepraĵo por la ekonomio kaj socio.

Ĉi tiu grava ŝoseo de Kubo, mezuras 1250 km kaj iras de Sandino (provinco Pinar del Río) al Baracoa (provinco Guantanamo), trairante la tutan insulon. Ĝia konstruado ekiĝis la 20-an de majo 1927 kaj finiĝis la 24-an de februaro 1931.

La verko estis konstruita de usona entrepreno, sed la dizajno estis farita de kubaj inĝenieroj gvidataj de la inĝeniero Manuel A. Coroalles. La ŝoseo portis gravan evoluon por la nacia disvolviĝo ĉar danke al ĝi kreskis vilaĝoj kaj urboj, la industrio, la agrikulturo kaj turismo.

Notoj
-----

1. ↑  *"Mapa de Carreteras de Cuba"*. Ediciones GEO. 2011, La Habana - ISBN 959 7049 21 X

* Kategorio Centra ŝoseo (Kubo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pilorio de Presencio.
Pilorio de Becerril del Carpio.
Pilorio de Itero de la Vega.
La **Pilorio** estas kolono el ŝtono, ordinare finita per kruco aŭ bulo; ĝi estis grava konstruelemento en vilaĝoj el kelkaj landoj el Okcidenta Eŭropo, kiel en Hispanio, Portugalio ktp. Reprezentis la kategorion laŭadministran de la loko, kaj oni starigis ilin nur en la vilaĝoj kiuj havis plenan jurisdikcion, indikante la reĝimon al kiu oni devis esti submetita: reĝa senjorlando, municipa, eklezia aŭ monaheja. Krome ĝi markis la teritorian limon kaj, foje estis monumento omaĝa de la akiro de la vilaĝeco. Ili kunhavis kun la punpilorioj la funkcion de ekzekucioj. Kaj tiaj ekzekucioj kaj la propra pilorioj kiel simboloj de la Antikva Reĝimo estis nuligitaj en Hispanio per dekreto de la Kortumo de Kadizo en 1812.

Survivantaj ekzemploj
---------------------

* Deleitosa
* Belvís de Monroy
* Madroñera
* Portezuelo
* Saucedilla
* Garrovillas de Alconétar (Cáceres)

Vidu ankaŭ
----------

* *Padrão*
* Punpilorio
La **preĝejo Vizito de Maria** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Kimle (Hungario).

Historio
--------

En la pli frue nomata *Magyarkimle* estis konstruita kirko en la 13-a jarcento kun titolo Ĉieliro de Maria. La unua mencio okazis en 1332. Ĉirkaŭ 1600 la loĝantoj kalvinaniĝis (same la kirko), sed proksimume jarcento la vilaĝanoj jam estis katolikaj kroatoj. En 1692 la kirko estis trakonstruita laŭ baroko, tiam konstruiĝis la turo. La orgeno estis kreita en 1851. Restaŭristoj trovis romanikajn fenestrojn kaj pordon en 1992, ili estas jam videblaj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola parte laŭ vojo, parte laŭ trotuaro. Ĉe la preĝejo kruco, iomete for centjara tilio kun monumento pri Sankta Triunuo troviĝas. La fasado estas simetria, meze la enirejo, pli supre la turo altiĝas. La navo finiĝas en duonronda absido. Ankaŭ sakristio aliĝas al la navofino. Ĉe la dekstra navoflanko estas la menciita mezepoka pordo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare
* angle Arkivigite je 2020-07-02 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Béla Szilágyi** [silAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilágyi Béla** estis hungara inĝeniero, geodezo.

Béla Szilágyi  naskiĝis la 26-an de novembro 1876 en Kondoros. Li mortis la 14-an de junio 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Szilágyi akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1902. Post siaj studoj li havis postenon en la agrikultura ministerio, poste en diversaj ŝtataj firmaoj. En 1909 li gvidis la geodezian kontroladon laŭ la hungara-rumana landlimo. Post la 1-a mondmilito li laboris en la financa ministerio, kie li faris geodezian mezuradon laŭ la hungara-ĉeĥoslovakia landolimo. Li pensiuliĝis en 1937. Li estis ankaŭ kolektanto de popolaj ceramikaĵoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A koordináta kiegyenlítés iránymérések esetében* (1912)
* *A métermérték használata az Állami Földmérésnél* (1928)
* *Földrajzi koordináta és meridián konvergencia számítása sztereografikus vetületi összrendezőkből* (1953)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Meso n-ro 5 en A♭-maĵoro** D 678 estas meskomponaĵo por solkantistoj, ĥoro kaj orkestro de Franz Schubert el la jaroj 1815 resp. 1826.

Ekestohistorio
--------------

Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
La unua versio de la meso ekestis inter 1819 kaj 1822, la dua versio inter 1825 kaj 1826. Male al la aliaj mesoj Schubert ne komponis la *Missa solemnis* (solenan meson) en A♭-maĵoro ne laŭ mendo aŭ pro certa festo, por kiu ĝi estus konceptita. Tio jam pruvas la tempo, kiun okupis la komponado: Neniu el liaj verkoj lin okupigis pli longe ol la meso en A♭-maĵoro, Schubert verkis kun interrompoj ekde novembro de 1819 ĝis decembro de 1822 pri ĉi tiu verko. Ferdinand Schubert prezentis la meson supozeble jam en 1822 aŭ 1823 en la Paroĥpreĝejo Altlerchenfeld je Vieno, kie li estis ĥorestro. Ĉi tiu unua prezentado tamen ne kontentigus lian fraton Franz.

Kiam li en 1826 intencis kandidatiĝi por la libera vicmuzikestra posteno ĉe Hofkapelle, li fundamente aliverkis la meson, plialtigante ekz. kelkajn pasaĵojn en la ĥorvoĉoj, subtenante ilin per instrumentoj, simpligante la akompanajn ludfigurojn de la arĉinstrumentaj voĉoj kaj komponante novan fugon por la fino de la Gloria.

Tiun ĉi duan version li transdonis al kortegomuzikestro Joseph Eybler – posteulo de Antonio Salieri – por prezentado en la viena kortegomuzikistaro. Ĉi tiu tamen resendis ĝin al li kun la vortoj „La meso estas bona, sed ne komponita en tiu stilo, kiun ŝatas la imperiestro". Por lia moŝto tamen evidente ankaŭ la aliverkita versio estis tro longa kaj ankoraŭ tro malfacila. Unuopaj movimentoj eksonis nur denove en 1863 en la lepsika Gewandhaus kaj en 1874 en la Viena Muzikasocio sub direktado de Johannes Brahms. En 1875 aperis unua presita notoeldono.

Literaturo
----------

* Hans Jaskulsky: *Die lateinischen Messen Franz Schuberts*. Schott, Majenco 1986, ISBN 3-7957-1784-1.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Meso n-ro 5 A♭-maĵora: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
La **preĝejo Tereza el Avilo** (origine hungare Nagy Szent Teréz-templom) estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Zalaegerszeg en urboparto Bazita, kiu estis memstara vilaĝo ĝis 1969.

Historio
--------

En la iama vilaĝo Bazita preĝdomo (preĝejeto) estis konstruita en 1890. Oni pligrandigis la konstruaĵon en la 1940-aj kaj 1940-aj jaroj. Oni komencis renovigi ĝin en la 1990-aj jaroj. La laboro estis plene preta en 2016.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur iom pli alta loko en korto. Ankaŭ krucifikso kaj ligna statuo pri Atilo la Huno (farita en 2003) estas videblaj en la korto. La fasado estas simetria, meze plene reliefas la kvadrata turo. La eniro povas okazi tra la turo. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. Malantaŭ la turo navoparto estas videbla, kiun alia navoparto sekvas, kiu estas pli larĝa, alta kaj longa. Dekstre sakristio aliĝas al la navo. La sanktejo estas duonronda. Interne la muroj estas blankaj.

Kermesoj okazas en la sekvaj dimanĉoj de 20-a de majo kaj 15-a de oktobro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Béla SZAKCSI LAKATOS** [sakĉi lakatoŝ], hungare **Szakcsi Lakatos Béla** estis hungara pianisto, komponisto kaj instruisto.

Béla Szakcsi Lakatos naskiĝis la 8-an de julio 1943 en Budapeŝto, li mortis la 2-an de oktobro 2022

Biografio
---------

Béla Szakcsi Lakatos devenis el cigana familio. Li lernis frue pianoludojn en Budapeŝto. Baldaŭe li interesiĝis pri ĵazo. En 1970 en Montreux - kiel ano de kvarteto de Aladár Pege - ili atingis la duan lokon en la festivalo. Tiam komenciĝis lia eksterlanda kariero. Li muzikadis ekzemple kun Jack DeJohnette, Frank Zappa. Enlande li apartenis al bandoj *Rákfogó* kaj *Saturnus*, dume li longe instruis ĵazon kaj pianoludon en mezlernejo. Li kolektis ciganajn melodiojn kaj komponis muzikalojn. Li ricevis premion Kossuth en 2005, pli frue kaj poste ankaŭ alian premiojn.

Liaj komponaĵoj
---------------

* muzikaloj, ekzemple *Piros karaván* (Ruĝa karavano), 1975; *Egyszer egy cigánylány*; *Cigánykerék*; *A bestia*, 1988; Somermeznokta sonĝo, 2008
* *Na dara!* (Ne timu!), 2004 muzikaĵo pri cigana ĵazo

Elektitaj disĉipoloj
--------------------

* Frigyes Pleszkán

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Béla Szakcsi Lakatos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410956
* GND: 134941942
* LCCN: n91027603
* VIAF: 18856154
* ISNI: 0000 0000 8098 023X
* SUDOC: 157416755
* BNF: 165287155
* MBA: 05c8f2bc-8059-4582-8430-04f387f61b3e
 |
**Preĝejo apostolo Bartolomeo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Muraszemenye.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1332, sed tiam la gotika kirko estis dediĉita al Marteno de Tours. La loĝantoj iĝis kalvinanoj en 1559. La katolika paroĥo refondiĝis en 1734. La nun videbla kirko estis konstruita en 1741, sed oni profitis restaĵojn de la malnova preĝejo. La orgeno estis farita en 1904, ĝi estis trakonstruita en 1960.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, tamen apude estas videblaj:

* kruco kun Sankta Maria (1854)
* Piéta (1857)
* obelisko (1896)
* statuoj pri Koro de Jesuo kaj Sankta Maria (frua 20-a jarcento).

La fasado estas simetria, meze la larĝa kvadrata turo altiĝas. La absido estas plurlatera. Malgranda sakristio aliĝas al la navo. Interne kontraŭ la sanktejo galerio por la orgeno estas videbla. La predikejo kun la mebloj estis faritaj en la 18-a jarcento, la altaraj bildoj estis pentritaj en la 20-a jarcento.

Kermeso okazas en la 24-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare kun fotoj
* 3 fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Programo de **struktura alĝustigo** (termino derivita de la angla *structural adjustment*) estas programo de ekonomiaj reformoj, kiun Internacia Monunua Fonduso (IMF) aŭ la monda banko starigas por ebligi al la landoj trafitaj per gravaj ekonomiaj malfacilaĵoj eliri el sia ekonomia krizo.

Temas pri aro de dispozicioj, el kiuj iuj agas al la konjukturo kaj aliaj al la strukturoj kaj kiu rezultas el la traktado inter la ŝuldiĝinta lando kaj la Internacia Monunua Fonduso (IMF) por modifi la ekonomian funkciadon de la lando (IMF kondiĉigas sian helpon al la starigo de reformoj, kiujn ĝi konsideras vivipovaj). Tiuj pruntoj estas nomataj *pruntoj por struktura alĝustigo* aŭ *pruntoj por sektora alĝustigo* (angle *Structural adjustment loans* aŭ *sectoral adjustment loans*).

La kreditoj estas malblokitaj laŭ sinsekvaj partoj laŭmezure kiel la programo por struktura alĝustigo estas starigata.

Tipoj de decidoj, aŭ spontanaj evoluoj, kiuj povas havi strukturan konsekvencon
-------------------------------------------------------------------------------

La decidoj aparte koncernas

* leĝodonajn dispoziciojn por favori ekonomian iniciaton, merkatfunkciadon kaj eksterlandajn investojn bonajn por evoluigo, ebligantaj inter aliaj la spontanan alĝustigon de la ekonomiaj agentoj al la loka situacio kaj al la monda medio,
* dispoziciojn de « regado » kontraŭ korupto, burokratio kaj trudiĝo de klanoj super ekonomio,
* plibonan disvastiĝon de la scio kaj kuraĝigon al inovado,
* plibonigon de infrastrukturoj laŭ manieroj evitantaj favorismon kaj limigantaj la kreiĝon de monopoloj,
* fiskan sistemon pli instigan al iniciatoj kaj ekonomia kresko.

Struktura alĝustigo, kiel ilo por transformi la funkciadmanierojn de ekonomio (pli da libereco por la ekonomiaj agentoj por ekzemplo) distingiĝas tiel de ago de konjuktura politiko, celanta glatigi la ekonomian aktivadon aŭ fronti problemojn de ŝtata deficito (rigora politiko, relanĉa politiko).

Traktado
--------

La detalo de la rimedoj starigotaj estas la temo de traktado inter tri partioj :

* La registaro de la Ŝtato en malfacila situacio, kiu devas proponi kaj prepari planojn por elirigi sian landon el la krizo ;
* La internacia Monunua Fonduso, kiu devas restrukturi la eksteran kaj internan ŝuldon de la lando ;
* La monda banko, kiu devas financi naciajn dispoziciojn de restrukturado kaj alĝustigo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Pruntoj de IMF, oficiala retpaĝejo

Bibliografio
------------

* angle Chossudovsky, Michel. *The Globalization of Poverty and the New World Order*. Global Research, 2003
* france Chossudovsky, Michel. *La pauvreté des nations* eldono de CADTM 1994

Vidu ankaŭ
----------

* Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OEKE)
* Klubo de Parizo
* Ŝuldo de la tria mondo
* Struktura reformo
* Ekonomia reformo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dokumento de Internacia Monunua Fonduso (IMF), klariganta la celojn kaj la naturon de la alĝustigaj planoj en 1998
* Anstataŭigo de la pruntoj por struktura alĝustigo - Monda banko - 10/08/2004

Portalo:Ekonomio
La **preĝejo Vizito de Maria** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Mernye.

Historio
--------

Laŭ preĝejlisto el 1332 jam estas legebla Mernye, supozeble la kirko konstruiĝis en la 13-a aŭ 14-a jarcentoj. Dum dominado de la turkoj la kirko ruiniĝis. En la 1760-aj jaroj oni konstruis pli novan, jam barokan konstruaĵon, - ŝajnas - oni uzis la restintajn partojn. En 1790 kapelo estis alkonstruita. La orgeno estis farita en 1888. La orgeno estas aŭdebla ekde 1899. En la 1970-aj jaroj la planko iomete malleviĝis ĉe la altaro. Arkeologoj trovis dupartan kripton. En la unua kuŝis karmelana monaĥo kun alto 230 centimetrojn (!), en la alia estis multe da ostoj el la turka erao.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo staras sola en mezo de la vilaĝo laŭ la ĉefvojo sur monteto inter arboj. La fasado estas simetria, meze la enirejo estas videbla, la plej supre la kvadrata turo altiĝas. La navo finiĝas kun plurlatera sanktejo. Interne la ornamriĉa predikejo kaj la mebloj estis faritaj en la 1760-aj jaroj. Ankaŭ la freskoj estas menciindaj.

Malantaŭ de la preĝejo staras 3 golgotaj krucoj faritaj en 1824.

Kermeso okazas en la 2-an de julio.

Fontoj
------

* hungare kun bildoj Arkivigite je 2019-08-30 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* hungare kun bildoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Imre Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Imre** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, instruisto, trejnisto.

Imre Szabó  naskiĝis la 1-an de aprilo 1953 en Esztergom.

Biografio
---------

Imre Szabó abiturientis en sia naskiĝurbo en 1971, poste li akiris pedagogian diplomon, fine gimnastikan diplomon en 1980 (samtempe diplometon pri trejnisto de futbalo). Inter 1975 kaj 1980 li instruis en Sárisáp, Tokodaltáró kaj Szentendre. Li aliĝis al Hungara Socialista Laborista Partio en 1983, poste li havis ankaŭ partiajn taskojn kun postenoj. Li aliĝis al Hungara Socialista Partio en 1992, post du jaroj li estis elektita partiestro de Szentendre. Li estis parlamenta deputito inter 1998 kaj 2014, ministro pri medio kaj akvo inter 2008 kaj 2010 en Dua Kabineto Gyurcsány kaj Kabineto Bajnai. Li havas edzinon, kiu naskis 6 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 523660
 |
**Meso n-ro 1 en F-maĵoro** D 105 estas meskomponaĵo por solkantistoj, ĥoro kaj orkestro de Franz Schubert el la jaro 1814.

La verko
--------

Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
La meso en F-maĵoro estas la unua verko publike prezentita de Schubert. Je la unua prezentado la 25-an de septembro 1814 okaze de la centjara jubileo de la paroĥopreĝejo je Lichtental lia pli aĝa frato Ferdinand ludis la orgenon, Franz Schubert mem direktis, kaj Joseph Mayseder, koncertmajstro de la orkestro de la viena kortegomuzikistaro muzikis ĉe la unua pupitro violonon. Amikino de Schubert, Therese Grob, kiu ankaŭ kunmuzikis la unuajn prezentadojn de la mesoj en G-, B- kaj C-maĵoro, kantis la sopransolaĵon. Post la prezentado Antonio Salieri laŭdire brakumis sian lernanton kun la vortoj: "Franz, vi estas mia lernanto, kiu faros al mi ankoraŭ multan honoron." Nur dek tagojn poste, la 4-an de oktobro 1814 (nomfesto de Sankta Francisko), eksonis la meso en la viena Aŭgustena Preĝejo. Por prezentado printempon de 1815 Schubert komponis por alternativa "Dona nobis pacem" (D 185) novan fugon. Ĉi tiu tamen ne plu rilatas al la Kryrie-movimento de la unua versio. Kiel en ĉiuj el liaj meskomponaĵoj li preterlasis la frazon „Et unam sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam" (eo: „[Mi kredas] je la unueca sankta katolikaj kaj apostola eklezio").

Literaturo
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Hans Jaskulsky: *Die lateinischen Messen Franz Schuberts*. Schott, Majenco 1986, ISBN 3-7957-1784-1.
* Erich Benedikt: *Notizen zu Schuberts Messen. Mit neuem Uraufführungsdatum der Messe in F-Dur*. En: *Österreichische Musikzeitschrift* Jarkolekto 52 (1997), kajero 1–2, p. 64.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Meso n-ro 1 en F-maĵoro: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
**SZACSVAY Imre** (saĉvai) estis hungara advokato kaj politikisto naskiĝinta en Biharsályi la 1-an de novembro 1818 kaj mortinta en Pest la 24-an de oktobro 1849).

Biografio
---------

Szacsvay pristudis juron komence en Nagyvárad, poste en Reĝa Jura Akademio (Kassa), post la diplomo li estis advokato kaj membro de liberala reform-opozicio en Bihar. En 1848 li estis deputito en Pest, en 1849 en Debrecen. Szacsvay estis adepto de Lajos Kossuth kaj li aliĝis al radikala partio. Kiel protokolisto de landkunveno li estis unu el la subskribintoj de la sendependa deklaro. Post la falo de la hungara revolucio de 1848 li kaŝis sin, sed oni kaptis lin en Talpas kaj kondamnis lin al morto kaj ekzekutis lin.

Verkoj
------

* *Népkívánatok* (Nagyvárad, 1848).

Literaturo
----------

* Nagy Márton: *Régi nevek – régi regék* (Nagyvárad, 1927);
* Varga János: Sz. I. (Élet és Tud. 1959. 1. sz.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Imre Szacsvay (advokato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Imre Szarvasy** [sarvaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szarvasy Imre** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1910, ordinara en 1922) de Hungara Scienca Akademio.

Imre Szarvasy  naskiĝis la 5-an de januaro 1872 en Pest (urbo). Li mortis la 15-an de majo 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Szarvasy frekventis 2 universitatojn en Budapeŝto. En 1894 li iĝis vicprofesoro en la teknikuniversitato. En 1897 li studvojaĝis. Li atingis la rangon privata profesoro en 1900, post 5 jaroj li iĝis katedrestro. Li estis membro de la hungara senato. Li okupiĝis precipe pri elektrokemio, tergaso de Transilvanio kaj efiko de elektro al kreskaĵoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Organikus kémiai reakciók elektromos áram segélyével* (1900)
* *Elektrotermikus eljárások* (1911)
* *Elektrochemia* (1924)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.