recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Paul Ludwig Stein** (naskiĝinta la 4-an de februaro 1892 en Vieno; mortinta la 2-an de majo 1951 en Londono) estis aŭstra aktoro kaj kina reĝisoro.

Stein aktoris jam en 1910 kiel *Ludwig Stein* ĉe teatro je Berlino en *Somermeznokta sonĝo*. Dum kvar jaroj li enkorpigis tie aparte en pecoj de Ŝekspiro komikajn karakterojn. Li ankaŭ verkis proprajn teatraĵojn. En *Zucker und Zimt* li unuafoje staris antaŭ kamero en la jaro 1915. Unuafoje li reĝisoris en 1918. Li verkis plurajn silentfilmojn por sia propra kaj aliaj kinproduktaj firmaoj. Foje li ankaŭ kunverkis scenarojn.

En 1926 li iris en Usonon, daŭrigante tie sian karieron kiel kinreĝisoro. Siajn plej grandajn sukcesojn li rikoltis, post kiam li transiris en 1933 al Britujo. Plurfoje Richard Tauber staris en la centro de liaj enscenigoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paul Ludwig Stein ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412466
* GND: 141369914
* LCCN: n87860299
* VIAF: 102406624
* ISNI: 0000 0001 1694 9040
* SUDOC: 145234657
* BNF: 147009352
* BNE: XX5435731
 |
La termino **Terposedanto** aludas al posedanto de tero aŭ bieno. Eblas uzi la terminon ĝenerale, sed ties uzado kutima korespondas al la posedantoj de grandaj bienoj. Lastatempe la malalta valoro de agrikulturaj kampoj kompare kun aliaj posedaĵoj (industrio, financaj kapitaloj ktp) senvalorigis la iaman socian kaj politikan situacion de terposedantoj.

El jura vidpunkto la koncepto de terposedanto implicas juran sistemon kie rajtas posedi teron aŭ bienon fare de individuo. El historia vidpunkto la terposedo montris tre diversajn kaj diferencajn manierojn el la reĝa aŭ imperia persona posedo, tra pasante per posedo de feŭdaj senjoroj pri la personoj kultivantaj la teron al simpla forgio de la terposedo fare de socialismaj revoloucioj, kiel ekzemple el la Rusa Revolucio aŭ en Ĉinio, kiam la figuro de la terposedanto estis anstataŭata de la kooperativoj, komitatoj ktp.

Bibliografio
------------

* John Baker, *An Introduction to English Legal History* (3a eldono) 1990 Butterworths. ISBN 0-406-53101-3
terpompatkukoj *Bambes* kun pomkaĉo en la urbo Plauen
**Terpompatkukoj** estas maniero prepari kaj servi manĝaĵon el terpomoj.

Ingrediencoj
------------

Ĉefa ingredienco estas senŝeligitaj kaj krude erigitaj terpomoj. Sekve el la maso iom elpremiĝas la likvaĵo, kaj la iom pli seka maso miksiĝas kun kokina ovaĵo kaj faruno, tiel ke ekestas pasto. Tiu pasto spiciĝas per salo kaj muskato kaj - kutime en pato - fritiĝas al maldikaj kukoj.

germanstilaj terpompatkukoj (*Kartoffelpuffer*)
ukrainstilaj terpompatkukoj *Derunij*, farĉitaj per viandaĵo

Loke
----

Regione terpompatkukoj aparte ŝatatas en centra kaj orienta Eŭropo, kun fokuso en Germanlingvio. Gravan rolon la loka variaĵo *Reiberdatschi* [RAJbadaĉi] de Bavario havas ekzemple en la Oktobrofesto de Munkeno.

Referencoj
----------

1. ↑  Richard Hering, Walter Bickel (eld.): *Herings Lexikon der Küche*. 18-a, prilaborita eldono. eldonejo Dr. Pfanneberg & Co. Giessen 1978, Germanio ISBN 3-8057-0218-3, pp. 570, 573.

Vidu ankaŭ
----------

* Cepelinai

* Kategorio Terpompatkuko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Respondeca pragmatismo**, portugallingve *pragmatismo responsável*, estas la nomo de la brazila doktrino al ekstera politiko de post la ekonomia krizo de 1973 (vidu Ekonomia Modelo de Bretton Woods kaj Fleksebla akumulo). Tiam Brazilo lasis la Pozitivisman ideon pri la apogo al "centraj popoloj", kiu gvidis ĝian eksteran politikon kaj adoptis sendependan eksteran politikon. La respondeca pragmatismo estis elpensita de kanceliero Antônio Azeredo da Silveira dum la diktatureco de Ernesto Geisel. Ĝia unua paŝo estis alproksimiĝi al arabaj landoj. Itamaraty (brazila ministerio pri fremdaj aferoj) permesis instalon de oficejo de Organizo por Liberigo de Palestino (OLP) en Braziljo, apogis la tiel nomitan kontraŭ-cionisman voĉon en UNO krom konsideri la cionismon formo de rasismo, kaj adoptis eksportan politikon de produktoj per nafto. Krome, Brazilo kunlaboris al regionaj potencoj kiaj Alĝerio, Libio, Irako kaj Sauda Arabio, en esploro de nafto kaj disvolvigo de militindustrio.

Rilate al komunismaj landoj, krom pligrandigi la rilatojn al landoj kun tradicia ligoj, Brazilo estigis diplomatajn kaj komercajn rilatojn al Popola Ĉinia Respubliko en 1974. Brazilo akiris tiam grandan sendependon rilate al internaciaj rilatoj. Ĝi estis la unua lando, kiu akceptis la marksisman registaron de *Movimento Popular de Libertação de Angola* (Popola Movado pro Liberigo de Angolo), kaj estigis politikajn kaj ekonomiajn rilatojn al Mozambiko kaj aliaj landoj de tropika Afriko.

Eĉ rilate al kapitalismaj potencoj, Geisel faris gravajn sanĝojn en brazila ekstera politiko. Pro la nebonaj rilatoj kun Usono, li preferis rilatojn al okcidenta Eŭropo kaj Japanio. Kiam Usono neis kunlaboron al brazila atomenergia projekto, la diktatoro subskribis akordojn pri atomenergio kun Okcidenta Germanio. Antaŭ la usonaj premoj por rompo de tiu akordo, kaj post la politiko de defendo de Homaj rajtoj dum prezidanteco de Jimmy Carter en 1977, Geisel rompis militan akordon kun Usono, kiu ekzistis ekde 1952.

Rilate al Latinameriko, Brazilo serĉis pligrandigi la kunlaboron, lasis la ufanismajn diskursojn kaj ekis negocadon kun Argentino pro solvi problemoj pri hidroelektrikejoj en baseno de rivero Prata. Apogo al militista reĝimo kiu ekis en Argentinio en 1976 faciligis la alproksimigon. En la 1970-aj jaroj, kiam aperis ideoj pri internaciigo de Amazonio, Brazilo kunigis najbarajn landojn kaj komencis la *Iniciativa Amazônica* (Amazonian Iniciaton), kiu estigis kunan strategion pri eksplorado de l' regiono kaj rekonfirmado de suvereneco de l' amazoniaj landoj.

La eespondenca pragmatismo, kaŭzigis feran oponecon de Usono kaj de konservativaj elementoj de brazila socio. Dum la diktatoreco de João Baptista Figueiredo kaj la transira prezidanteco de José Sarney, oni daŭris tiun politikon, kiu malaperis nur post la prezidanteco de Fernando Collor de Mello.
TerraCottem estas materialo por kreskigi plantojn en sekegaj regionoj.

Dum la pasintaj jardekoj, pro ŝanĝiĝanta klimato kaj tro densa loĝado, multaj iam verdaj regionoj iĝis dezertoj. Provoj por reutiligi tiujn kaj aliajn aridajn grundojn ĝis nun ofte estis malsukcesaj. Belga profesoro ellaboris simplan kaj efikan metodon por kreskigi plantojn eĉ en malfavora medio.
Multaj kredas, ke en dezertoj ne pluvas kaj ke pro tio ne eblas agrikulturo. Fakte en la plejparto de la dezertoj jeŝ pluvas, sed la pluvakvo tuj vaporiĝas aŭ forfluas. Do necesas iel teni tiun akvon sufiĉe longan tempon, por ke la plantoj povu sorbi ĝin. En 1983 profesoro Willem van Cotthem [Kotem] de la Universitato de Gent, Belgio, komencis eksperimentojn por kreskigi plantojn per minimuma kvanto da akvo. Instigo estis la drama situacio en la afrika Sahel-regiono, kie fosado de putoj kaj konstruo de barajoj ne donis kontentigajn rezultojn.

Li faris miksaĵon de la plej nova generacio de akvosorbantaj polimeroj, mineralaj kaj organikaj sterkoj, kaj kreskostimuliloj. Polimeroj rapide sorbas akvon (ĝis 200oblo de sia propra pezo) kaj iom post lom maltenas ĝin. Plantoj do havas sufiĉe da tempo por preni la akvon. Samtempe, la sterkoj kaj stimuliloj favoras la kreskadon. La ideo ne estis unika, sed Van Cottem kaj lia teamo sukcesis trovi idealan kombinon de dudeko da elementoj.

La procedo intertempe estis jure protektita kaj ricevis la nomon TerraCottem [Terakotem] (TC). La universitato fondis komercan entreprenon samnoman por surmerkatigi la produkton. TC jam estas uzata tutmonde. Plej utila kompreneble estas la uzo por reverdigi dezertojn, sed ĉie kie plantoj devas travivi en malfacilaj cirkonstancoj, TC estas uzebla: ekzemple en sportterenoj kaj sur deklivoj. Ĉar la sorbo kaj malsorbo de la akvo plurfoje ripeteblas, uzo de 200 gramoj da TC je kvadrata metro efikas dum deko da jaroj. TC ne estas toksa kaj eblas kombini ĝin kun ĉiuj sterkoj. Tamen ne eblas mirakloj: minimume 200 milimetroj da pluvo jare necesas. 

  

MONATO - decembro 1995

tcot1 es[*rompita ligilo*]
terracottem es Arkivigite je 2019-10-30 per la retarkivo Wayback Machine?
**TASHIRO Masashi** (Hepburn), [taŝiro masaŝi] 田代まさし,(31-a de aŭgusto 1956 -) estas eks-televidartisto, membro de Rats & Star, moknome **Marcy**[māŝī].

Kiel artisto kaj amuzisto
-------------------------

Li naskiĝis en Saga-prefektujo. Post diplomiĝo de lernejo, li debutis kiel membro de grupo Japana Doo-wop Chanels, kun Suzuki Masayuki Kuwano Nobuyuki en 1980-aj. Poste Chanels renomiĝis la grupo Rats & Star en 1983, ĉar Chanel reklamaciis, sed Tashiro estis koncerna ilia furora disketo, li akiris popularecon en Japana muzika TV-programo "The Best Ten" k.c.

Post malorganizo de Rats & Star, li estis eltrovata ridigan talenton de Shimura Ken, membro de Japana komedia grupo The Drifters, kaj li trasiĝis en amuzistan mondon. Li estis moknomata "Imperiestro de Komika Spritaĵo" (ダジャレの帝王 daĵare no tei-o), "Geniulo de Rekvizito"(小道具の天才 kodogu no tensai), kaj ofte aperis en televid-reklamoj. Krome li aktivis kiel Kino-reĝisoro.

Falo en krimon
--------------

Tashiro estis enketata de polico pro subfotado jupon de virino en Toritsudaigaku-Stacio de Tokyu-Toyoko-Linio je 24-a de septembro 2000. Li ĉesis sian amuzistan laboron.
En julio de 2001, li reaperis en amuzista mondo, sed 9-a de decembro li estis arestata ĉar li subrigardis banejon, plue rearestata pro havo kaj uzo de kontraŭleĝa stimulilo.
En 2002 kiam li reĝisoras kinon,tiam oni pensis ke li reaperus en amuzistan mondon. Tamen, li okazis aŭto-akcidenton en junio 2004, plue en septembro li estis arestata pro uzo de kontraŭleĝa stimulilo.

Persono de la jaro de Gazeto Time en 2001
-----------------------------------------

En 2001, uzantoj de retforumo 2ch okazigis fifeston nomatan "Tashiro Matsuri". La uzantoj multefoje voĉdonis por Tashiro en enketo elekti "Persono de la jaro" (Person of the Year). 2ch-programantoj produktas programarojn nomatajn "Tashiro Kanono" (Taŝiro-hō, 田代砲), "Tashiro Mega-partiklo-kanono" (Mega-rjūshi Taŝiro-hō, メガ粒子田代砲), 25-foje ripetanta Taŝiro Kanono" (Niĵū-go renda Taŝiro-hō, 25連打田代砲) "Super-Taŝiro Kanono" (Chō Tashiro-hō, 超田代砲), por doni amason da voĉdonoj, 
Tiuj programaroj estis etpovaj, sed tro multe da uzantoj uzis la programarojn, ili duonfunkciigis servilon de Time (DoS-atako). Rezulte Tashiro provizore akiris 1-an sidlokon je 21-a de decembro 2001. Tamen oficistoj de Time eksciis ke tio estas eksterordinara, kaj Tashiro estis forigata el la enketo, finfine Rudy Giuliani akiris 1-an sidlokon.
Dos-atakiloj Tashiro-kanonoj estas uzataj ĝis nun, okazigas iom problemojn en interreto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Entuziasmula Klubo de Tashiro (Japane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 54050
* VIAF: 255061289
* ISNI: 0000 0003 7799 750X
* MBA: e2ad96e1-d3cf-4cc8-8c78-58fe85b9093f
* NDL: 00179777
 |
**Ornitologia manlibro** estas speco de libro (aŭ serio de libroj) kiu havigas resuman informon ĉu pri la birdoj de preciza geografia areo aŭ de preciza taksonomia grupo de birdoj. Kelkaj manlibroj kovras multajn aspektojn de la biologio de siaj temoj, dum aliaj fokusigas sur specifaj temoj, precize pri identigo.

Listo de ornitologiaj manlibroj kun tutmonda rigardo
----------------------------------------------------

* *Handbook of the Birds of the World*
* La serio de *Bird families of the world*
* La serio de *Helm Identification Guides*

Listo de ornitologiaj manlibroj kun geografia rigardo
-----------------------------------------------------

* *The Birds of Africa*
* *The Birds of the Malay Peninsula*
* *Birds of North America*
* *Pocket Birds of North America: Eastern region*
* *The Birds of South America*
* *Birds of South Asia. The Ripley Guide*
* *Birds of the Western Palearctic*
* *Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds*

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de landaj kaj regionaj avifaŭnoj
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la partio "Parti républicain" de Francio. Samnoma partio ekzistas ankaŭ en Kebekio. |

La **Respublikana Partio** (*Parti républicain*, PR) estis franca konservativa-liberala politika partio, kiu fondiĝis dum la jaro 1977. Ĝi daŭrigis la agadon de la nacia federacio de Sendependaj Respublikanoj (*Républicains indépendants*), kiun estis iniciatinta Valéry Giscard d'Estaing, prezidento de Francio inter 1974 kaj 1981.

Dum 1978, la Respublikana Partio alianciĝis kun centrismaj grupoj por formi la konservativan Union por la Demokratio de Francio (*Union pour la démocratie française*, UDF), konfederacio por subteni la prezidanton Valéry Giscard d'Estaing.

Ĝis la disrompiĝo de la konfederacio UDF dum 1998, la Respublikana Partio estis ĝia liberala branĉo. Dum 1997, ĝian laboron daŭrigis la partio Démocratie Libérale (demokratio liberala, DL) sub gvido de Alain Madelin, kiu mem dum 2002 unuiĝis kun aliaj konservativaj partioj en la nova partio UMP.

Prezidantoj
-----------

#### Sendependaj Respublikanoj

* Valéry Giscard d'Estaing (1966-74)
* Michel Poniatowski (1975-77)

#### Respublikana Partio

* Jean-Pierre Soisson (1977-88)
* François Léotard (1988-90)
* Gérard Longuet (1990-95)
* François Léotard (1995-97)
* Alain Madelin (1997)
**Tibor Badari,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Badari Tibor** estis hungara boksisto, olimpiano, trejnisto.

Tibor Badari naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1948 en Mátészalka, li mortis la 9-an de oktobro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Badari akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1980. Li ricevis ŝtatan premion en 2009. 

### Sporta kariero

Tibor Badari inter 1963-1978 estis boksisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1967-1976. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1976 sen medalo, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua en 1971 kaj 1975. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1978, poste li estis trejnisto en Budapeŝto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   usona filma datenaro

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817717
 |



* Portalo pri Biografio
**Ákos Ásvány** [Akoŝ AŝvAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ásvány Ákos** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto.

Ákos Ásvány naskiĝis la 25-an de septembro 1923 en Balinka, li mortis la 3-an de januaro 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ákos Ásvány akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József en 1947. Post la diplomo li eklaboris en vita kaj vina esplorinstituto ĝis 1980. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1960. Ekde 1981 li estis vicinstitutestro en alia instituto ĝismorte, sed li ankaŭ instruis en alia universitato ekde 1984. Li okupiĝis pri rilatoj inter kemio kaj vinoj. Li ricevis premiojn inter 1964-1982.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar borélesztők morfológiai és fiziológiai vizsgálata* (kunaŭtoro, 1950)
* *Szőlészeti és borászati zsebkönyv* (kunaŭtoro, 1955, 1960)
* *Vizsgálatok az édes borok tartósítása köréből* (disertaĵo, 1959)
* *Borászat* (kunaŭtoro, 1963, 1967)
* *Édes borok biológiai stabilitása szorbinsavval* (1974)

Memorigiloj
-----------

* premio "Ásvány Ákos"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725694
 |
**Pereruela** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Pereruela* estas devena etimologie rilata al *Pereruela*. Ĝi estas alirejo al la Natura Parko Arribes del Duero el la provinca ĉefurbo. Pereruela famis pro ceramiko.

Ceramiko de Pereruela en fojro de Zamoro en 2008.
Historia ŝoseo de Pereruela al Miranda ĉe la ponto de Sogo, eble de romiaj devenoj.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Pereruela, Arcillo, La Cernecina, Malillos, Sobradillo, Sogo, San Román, La Tuda, Pueblica kaj Las Enillas, okupas totalan areon de 160,86 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 514 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 300 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 15 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, 20 km de Bermillo de Sayago, komarka ĉefurbo, 47 km de Fermoselle, 50 km de Toro, 53 km de Fuentesaúco kaj 82 km de Benavente. 

Estas prahistoriaj (ceramiko) kaj romiaj restaĵoj (ŝoseoj, pontoj), sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. Estas multaj dokumentaj registroj de tiu epoko pri la agado por ceramiko kaj ĉefe pri ruĝa koto ĝis la 18-a jarcento. En diversaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, naturaj lokoj). 

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754485
* LCCN: n82041773
* VIAF: 136060857
* BNE: XX455008
 |
Ĝenerale la terminoj **scienca principo** reiras al la bazoj kaj komencaj antaŭsupozoj sur kiuj apogiĝas teorio kaj ricevas, pro konvencio aŭ rekonata rajto, ĝeneralan kaj universalan validecon ene de la teorio mem.

El "scienca principo" descendas do per dedukto aŭ logika sekvo, aŭ laŭ maniero kohera al la principo mem, tuta serio da duarangaj leĝoj, juraj aŭ sciencaj kiuj karakterizas la koncernan teorion, aŭ, male, ĉiuj leĝoj de la teorio devas repsekti la kardinan principon de la sama por esti science konsiderataj.

En la eksperimentaj sciencoj ĝenerale principo estas nepruvebla *absolutsence* sed estas ricevita kiel vera pro la multeco de la observoj kiuj ĝin konstatigas kaj la antaŭvidoj kiujn ĝi, kaj la leĝoj el ĝi devenintaj, konsentas fari, rezignante tamen al ĝia karakterizo de universaleco. Sufiĉas, fakte, eĉ unusola eksperimenta evidento kontraŭa por ke ĝi perdas la karakterizon de scienco kaj eksperimenta metodo.

En aliaj kuntekstoj kiel en juro kaj en filozofio, principo estas akceptita tia se rekonata kiel laŭjure fonda aŭ etike justa.

Vidu ankaŭ
----------

* Leĝo
* scienco
* Scienca metodo
**Ferenc Keszthelyi** [kestheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keszthelyi Ferenc** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, episkopo. Lia monaĥa nomo estis *Jeromos*.

Ferenc Keszthelyi naskiĝis la 16-an de marto 1928 en Eger, li mortis la 6-an de decembro 2010 en Vác.

Biografio
---------

Ferenc Keszthelyi maturiĝis en cisterciana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1946, poste li aliĝis al cistercianoj en Zirc. Li monaĥiĝis en 1950, sed poste la monaĥa vivo estis melpermesita en Hungario. Li studis en seminario de Székesfehérvár kaj li pastriĝis en 1951. Li unue estis pastro en Polgárdi, poste en diversaj lokoj en Fejér, Pest kaj Budapeŝto. Li aranĝis junularajn renkontiĝojn. Inter 1992-2003 li estis episkopo de diocezo en Vác, poste li pensiuliĝis. En 1995 li aranĝis sinodon en Máriabesnyő. Li ricevis premion en 2002. Lia tombo troviĝas en Katedralo de Ĉieliro de Maria (Vác).

Liaj verkoj
-----------

* *Teológiai évkönyv* (kunredaktoro, 1976)
* *Párbeszéd Istennel. Imakönyv.* (kunredaktoro, 1982, 9-a eldono en 1997)
* *Jézus élete. Szentírási szemelvények.* (1983)
* *Képes kis Biblia* (9-a eldono, 1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Ferenc Keszthelyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742854
* LCCN: n85384025
* VIAF: 50690415
* ISNI: 0000 0000 7995 427X
 |


* Portalo pri Biografio
**Scienca urbo** aŭ **naukograd** (ruse *Наукогра́д Росси́йской Федера́ции*) en Rusio estas urba municipo kun grava rolo de scienca kaj teknika sektoro, "urbo de sciencistoj".

La ideo pri sciencaj urboj aperis en 1990-aj jaroj pro neĵusteco de la statuso de fermitaj urboj en post-sovetia Rusio.

La 7-an de aprilo 1999 estis akceptita la leĝo pri sciencaj urboj. En 2004 estis akceptitaj ŝanĝoj, rilataj al kriterio, laŭ kiu oni donas al urboj statuson de "naukograd".

La unua "scienca urbo" fariĝis Obninsk en 2000.

Sciencaj urboj en Rusio
-----------------------

En 2008 en Rusio estis la jenaj sciencaj urboj:

| Urbo | Regiono | Branĉo |
| --- | --- | --- |
| Bijsk | Altaja regiono | kemio |
| Obninsk | Kaluga provinco | nuklea fiziko |
| Ĉernogolovka | Moskva provinco | fiziko, tekniko |
| Dubna | Moskva provinco | nuklea fiziko |
| Ĵukovskij | Moskva provinco | aviado |
| Frjazino | Moskva provinco | elektroniko |
| Korolov | Moskva provinco | Kosmotekniko |
| Protvino | Moskva provinco | nuklea fiziko |
| Puŝĉino | Moskva provinco | biologio |
| Reutov | Moskva provinco | aŭtomobiloj |
| Troick | Moskva provinco, nun Moskvo | nuklea fiziko |
| Kolcovo | Novosibirska provinco | biologio |
| Peterhof | Sankt-Peterburgo | tekniko |
| Miĉurinsk | Tambova provinco | agrikulturo |
**Ferenc KISS** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Ferenc** estis hungara juristo, arkeologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1839).

Ferenc Kiss  naskiĝis la 8-an de decembro 1791 en Habsburga Imperio, en Vieno. Li mortis la 25-an de julio 1859 en Buda.

Biografio
---------

Ferenc Kiss frekventis lernejojn en diversaj urboj de Hungara reĝlando, fine li akiris diplomon el juro en Nagyvárad. Li komencis sian karieron en societo pri Kanalo Danubo-Tiso-Danubo, sed li havis ankaŭ postenon en Zombor. En 1828 li translokiĝis al Buda, kie li okupiĝis pri arkeologiaj laboroj. Li instruis ankaŭ en universitato de Pest (urbo) ekde 1852 ĝis sia morto, krome li estis ankaŭ juĝisto en Bács-Bodrog (reĝa departemento).

Verkaro (elekto)
----------------

* *Die Zahl-und Schmuck-Ringgelder: Eine der vorhistorischen Goldsorten durch mehr als 150 vorhandene Stücke, deren stufenweiser Uebergang in normirtes Geld, durch einschlägige Münzen erwiesen* (1844)
* *Einige Blicke in die räumliche Unendlichkeit des Weltalls während der Lufterscheinungen des 13. Nov. 1832* (1849)

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio
Mapo bazita sur la Ravena Kosmografio
La ***Ravena Kosmografio*** estis kompilita de anonima klerulo en Raveno ĉirkaŭ la jaro 700. Ĝi konsistas el listo de loko-nomoj kiu kovras lamondon el Barato al Irlando. Teksta pruvaro indikas, ke la aŭtoro ofte uzis mapojn kiel fonto.

La survivantaj tekstoj estas tre defiaj. La tri manuskriptaj kopioj estas distance el la aŭtografo (origina manuskripto) laŭ tri aŭ kvar generacioj. Kiel rezulto, la kopioj estas plagataj de eraroj de literumado, vortodivido, nuligo, kaj aŭd-eraroj (la teksto ŝajne estis diktata je unu punkto.).

La plej ĵusa kritika eldono de la tri manuskriptoj estas tiu de Joseph Schnetz, *Itineraria Romana, vol. II: Ravennatis Anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica*, 1942 (represita en 1990), B G Teubner, Stuttgart.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ravena Kosmografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

### *Cosmographia*

* *Ravennatis Anonymi Cosmographia et Gvidonis Geographica* (kompleta teksto) ĉe Archive.org.

### Brita fako

* The Ravenna Cosmography Arkivigite je 2011-02-08 per la retarkivo Wayback Machine, Enkonduko kaj Brita fako.
* The Roman Map of Britain Arkivigite je 2005-11-01 per la retarkivo Wayback Machine The British section of the Ravenna Cosmography and its sources.
* Fitzpatrick-Matthews, Keith.  Britannia in the Ravenna Cosmography: a reassessment.

### Iberia fako

* *Ravennatis Anonymi Cosmographia* Arkivigite je 2011-07-18 per la retarkivo Wayback Machine. Enkonduko kaj ligilo al eldono de la latina originalo.
**Grávalos** [GRAbalos] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudorienta Komarko de Cervera, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente). 

La municipa teritorio de Grávalos, en la plej sudoriento de la regiono.

Geografio
---------

Grávalos estas en montara areo sur la nordorienta pinto de la Montaro de Kameroj, en depresio inter la montaroj Yerga kaj Peñalosa. Ĝi distas de Logronjo (regiona kaj komarka ĉefurbo) 72 kilometrojn. 

Grávalos estas tre aparta loĝloko kiu havas komunikadon laŭ la regiona ŝoseo LR-123, kiu komunikas nordokcidente kun Villarroya kaj sude kun Igea. Krome la regiona ŝoseo LR-123 iras en direkto al Navaro.

Historio
--------

Preĝejo.
Ruinoj de la monaĥejo de Sankta Maria.
Estis restaĵoj kiuj sugestas pri romia loĝado. Dum la Mezepoko ĝi dependis de Arnedo ĝis 1669, sed ĝi plue apartenis al tiu eklezia instanco ĝis 1811. 

Estis banloko ekde la 17-a jarcento; pro tio Grávalos floris en la 19-a jarcento, sed en la 1920-aj jroj la banloko fermiĝis kaj la elmigrado estis terura. La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same ĉe Grávalos, kie oni malaltiĝis el milo da loĝantoj ĝis nunaj 182.

Aktualo
-------

En 2017 oni malfermis la banlokon, kio nuntempe malfermas oportunojn por disvolvigo.

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la agrikulturo kaj brutobredado. Krome estas rura turismo. 

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, ruinoj de monaĥejo, romia tomboŝtono en la portikaro de la urbodomo, la banloko, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797005
* LCCN: n96081994
* VIAF: 136209996
 |
**Ravi SHANKAR** ([ravi ŝankar] naskiĝis la  7-an de aprilo 1920(nun 1920-04-07), mortis la 11-an de decembro 2012) estis bengal-barata muzikisto, plej bone konata kiel bonega ludanto de la sitaro.

Ravi Shankar famis ekster Barato, koncertinta en ĉefaj festivaloj, ekzemple la brita reĝa festivalo kaj edinburga festivalo, kiam George Harrison, membro de rokbando The Beatles, ekludis sitaron en 1965. Ambaŭ finfine interrenkontiĝis pro la komuna intereso kaj bonamikiĝis. Tio plifamigis Shankar kiel popmuzikiston kaj gvidanton de Harrison.

Rezulte lia kariero kreskegis. Oni invitis lin ludi en koncertejoj kie klasikaj muzikistoj malofte ludis, ekzemple la muzika festivalo de Monterey, Kalifornio en 1967, kaj Woodstock.

Survoje al San-Francisko, Shankar skribis "Min ofendis kaj ŝokis vidi Baraton konsiderata tiom malprofunde, kaj ĝian kulturon tiom ekspluata. Jogo, tantro, mantro, kundalini, ganja, haŝiŝo, Kama Sutro? Ili ĉiuj iĝis parto de koktelo, kiun ĉiuj verŝajne fortrinkis!"

Shankar verkis du konĉertojn por sitaro kaj orkestro, violon-sitarajn kompoziciojn por Yehudi Menuhin kaj si, muzikon por flutisto Jean Pierre Rampal, kaj muzikon por Hosan Yamamoto (majstro de la ŝakuhaĉi (japana fluto)) kaj Musumi Miyashita (majstro de koto (japana instrumento)). Li verkis multan filmmuzikon kaj baletojn en Barato, Kanado, Eŭropo, kaj Usono, ekzemple Charly, Gandhi, kaj la trilogio Apu. Li kunlaboris kun Philip Glass, kiu agnoskas Shankar kiel grandan influon, kaj ambaŭ kunverkis *Passages*, en kiu ambaŭ reverkas muzikon de la alia.

Shankar estas honora membro de pluraj estimataj grupoj kaj ricevis multajn premiojn de pluraj landoj. Li honore doktoriĝis 14 fojojn. En 1986 oni kandidatigis lin kiel membron de la supra domo de la barata parlamento.

Interese, barataj muzikaj kritikistoj pensas ke la sitaro sonis plej bone en la manoj de Vilayat Khan. Sed Shankar havas unikajn ecojn kiel ne nur muzikisto sed kiel muzika ambasadoro, kaj pro tio li ricevis premion Bharat Ratna en 1999.

Shankar dum la lastaj jaroj de sia vivo loĝis en Encinitas, Kalifornio. Li edziĝis plurfoje. Ankaŭ liaj filinoj Anoushka Shankar kaj Norah Jones estas sukcesaj muzikistoj. Shankar instruis al Anoushka kaj ili ofte kunludis sitarojn en koncertoj; ŝi ankaŭ muzikumas sukcese aparte de li. Norah ne havis kontakton kun sia patro kaj sukcesis gajni premion Grammy.

* Ravi Shankar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ravi Shankar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51875
* GND: 118764993
* LCCN: n50001487
* VIAF: 84975629
* ISNI: 0000 0001 2141 8949
* LIBRIS: 358805
* SUDOC: 06700931X
* BNF: 138997049
* MBA: 697f8b9f-0454-40f2-bba2-58f35668cdbe
* NLA: 35492497
* NDL: 00456221
* BIBSYS: 90245316
* NKC: ola2002159395
* ICCU: UFIV083295
* BNE: XX885220
 |
**Al la espero** estas titolo de la kanto kiun komponis Kassowitz, verkis Mihály Csokonai Vitéz kaj tradukis Kálmán Kalocsay.

Teksto
------

'1 Ĉielmiraĝ' ludanta ; Kun la fil' de l’ Ter': ; Ho, vi, blinda, vanta ; Ŝajna di': Esper'! ; 
Kiun kreas plore ; Ni en la danĝer', ; Kredas klinhonore ; Esti gard-anĝel': ; 
Kial venas vi glat-buŝe ; kun sennuba rid, ; Kial ĉarmas vi flat-tuŝe ; Min per duba fid'? ; 
Ĉesu! Vi posedis ; Vi instigis min, ; Vi, dum mi vin kredis, ; Mistifikis min.

'2 Plantis narcisgarbojn ; vi en mia kort', ; per fontet' la arbojn ; savis vi de mort', ;
vi printempon ŝutis: ; florojn mil al mi, ; ĝoj' ĉiela gutis ; spice pli kaj pli, ;
pensoj en la freŝa fruo, ; kiel la abel', ; flugis per la venta fluo ; al la roz-miel'. ; 
En feliĉo brila ; jam ne mankis pli ; ol la kor' de Lilla, ; kaj ĝin donis Di'.

'3 Sed ve, jen ne verdas ; miaj arboj plu, ; rozoj freŝon perdas, ; sekas fontoflu'. ; 
Mia belo Maja ; iĝis vintra nub', ; viv' antaŭa, gaja ; iĝis cindra rub'. ; 
Ho nur Lillan vi plu donus. ; nur ŝin, ŝin en sol', ; en lamentoj nun ne dronus ; kanto sen konsol'. ; 
En brakum' konsolojn ; trovi scius mi, ; kaj la perlokronojn ; ne envius mi.

'4 For, Espero flata, ; for jam, trompistin', ; ja ĉi krudo fata ; enterigos min. ; 
Plu mi ne aspiras: ; la anim' pro lac' ; je 1' ĉiel' sopiras, ; korp' je tomba pac'. ; 
Por mi jam la kamp' ne floras, ; ne odoras nun, ; bosko trile ne sonoras, ; nokten dronas sun'. ; 
Sorĉaj sonoj trilaj, ; bunta fantazi', ; gaj', esperoj, Lillaj, ; adiaŭas mi.

Melodio
-------

Jen muziknote: 

Jen tonsilabe:

(# Al la espero:

<[do]=Ab> 

(<:4>(/mi ire do reldo /Ti i mi i; /mi dolTi re do /Ti i i h; /do oTi La la /fa a mi i; /do TilLa mi re /do o oh;)\*2 

<:2> /domi3 mire /do3mi sofa; /mi3mi fami /re eh; /domi mire /do3mi sofa; /mi3mi fami /ri ih; 

<:3> /mi3ra do rado 
<:4> /Ti i mi i; /mi doTi re do /Ti i i h; /do oTi La la /fa lre mi i; /do TilLa mi re /do o o h;)

* 4)

Jen ŝutu tonsilaban programon Tone:
La rojo **Gräfenbach** esta rojo, kiu fontas en Soonwald. Ĝi longas 26,1 km kaj fluas malrekte orientsudorienten tra la rejnlando-palatinata distrikto Bad Kreuznach je la okcidenta rando de Bad Kreuznach al la komunumo Rüdesheim. Ĝi enfluas apud Rüdesheim de maldekstre en la rojon Ellerbach.

Geografio
---------

### Rivervojo

La Gräfenbach fontas en Soonwald sur alteco de 573 m, ĉ. 1,3 km nordokcidente de la pinto de la monto Ellerspring (alteco 656,8 m). De ĉi tie la rojo unue fluas en larĝa arbara valo inter du montaj dorsoj de la Soonwald nordorienten. Post 3,5 km la rojo ŝanĝas sian direkton en la naturprotektejon *Glashütter Wiesen* al sudoriento. Ĉi tie enfluas pluraj mallongaj flankriveroj de maldekstre, kiuj fontas en la regiono de la suda Schanzerkopf (alteco 643,4 m). Poste ĝi fluas inter la montoj Opel (alteco 649,3 m) kaj *Hölzerkopf* (alteco 603 m). Poste la rojo trafluas la vilaĝon Münchwald, kiu apartenass al la komunumo Spabrücken.

En malvasta valo la rivero turniĝas apud Argenschwang al orientnordoriento kaj atingas Dalberg. Ekde ĉi tie la rojo fluas konmence en orientsudorienta direkto al Wallhausen. Tie ĝi trafluas montetan vinkulturan pejzaĝon kaj trafluas Gutenberg kaj Hargesheim. Post du kilometroj la rojo enfluas apud la komunumo Rüdesheim, jam sur la teritorio de Bad Kreuznach, sur alteco de 119 m de maldekstre la rojon Ellerbach, kiu baldaŭ poste enfluas la riveron Nahe.

### Akvokolekta bazeno

Sur siaj 26,1 km longa, entute orientsudorienta vojo la rojo trafluas altecodiferencon de 454 m, kiu egalas al riverfundan deklivon de 17,4 ‰. Ĝi deakvigas areon de 76,730 km² trans Ellerbach kaj Nahe al Rejno kaj Norda Maro.

### Flankriveroj

Al la Gräfenbach fluas nur malgrandaj rojoj kunlongeco de nur kelkaj kilometroj. Pli grandaj rojoj estas la rojo de Eichhof, Dalbach kaj Mehlbach.

| nomo | situo | longeco[km] | akvokolekta areo[km²] | enfluejo; alteco[m super marnivelo | DGKZ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gaulstäbel-Brunnenbach | maldekstre | 0,9 | 2,024 | 485 | 254928-12 |
| Glashütterbach | maldekstre | 2,2 | 2,750 | 477 | 254928-2 |
| Daumenborn | maldekstre | 2,2 | 0,808 | 472 | 254928-32 |
| Kohlwegbach | maldekstre | 1,5 | 1,135 | 466 | 254928-34 |
| Reichenbach | dekstre | 2,7 | 2,898 | 419 | 254928-4 |
| rojo de Eichhof | dekstre | 3,0 | 5,246 | 300 | 254928-52 |
| Mehlbach | maldekstre | 2,3 | 5,809 | 249 | 254928-6 |
| Rauhbach | maldekstre | 2,2 | 2,492 | 211 | 254928-72 |
| Dalbach | maldekstre | 1,7 | 5,645 | 150 | 254928-8 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Der Ostsüdostlauf des Gräfenbachs auf: DE-RP|LANDIS-Karte
Iama kupra minejo en Falun
Falun en Svedio
**Falun** estas urbo en la sveda provinco Dalarnas län kaj la historia provinco (*landskap*) Dalarna (Darlekarlio) kun 36447 loĝantoj (2005). Ĝi estas la ĉefa urbo de la samnoma komunumo Falun.

Falun estas fama pro siaj minejoj, kiuj kune kun la laboristaj kaj industriaj kvartaloj apartenas al la monda heredaĵo de Unesko.

Historio
--------

Falun ĉirkaŭ 1700 (Gravuro el Erik Dahlberg: *Svecia Antiqua et Hodierna*)
La urbo disvolviĝis pro la minado de kupro, dokumentita de la 11-a jarcento ĉe la monto *Tiskasjöberg*.

Kun la kreskanta graveco de la minejo la setlejo kreskis kaj en 1641 Falun ekhavis la statuson de urbo. Tiuepoke Falun estis unu el la plej grandaj urboj de Svedio kun ĉirkaŭ 6.000 loĝantoj. Ĉ. du trionoj de la monda produktado de kupro tiam venis el Falun. Post kolapso de granda parto de la minejo en 1687 komenciĝis la malpliiĝo de ĝia antaŭa graveco.

Post du incendioj en 1761 la loĝantaro konstante malkreskis. Ĉ. 1850 Falun nur plu havis ĉirkaŭ 4.000 loĝantojn.

Pro alligo al du fervojaj linioj Falun ekhavis novajn fabrikojn. En la 20-a jarcento ĝi fariĝis pli kaj pli administra kaj lerneja centro. La tradicia minado tamen alproksimiĝis al sia fino. En 1992 la lasta mino estis fermita.

En 2001 la laboristaj kvartaloj el la 17-a jarcento, kiujn la urbo-brulegoj ne detruis, kaj la industriejoj ĉirkaŭ la minejo estis protektitaj kiel monda heredaĵo.

Gefiloj konataj
---------------

* Oscar Alin, historiisto
* Viktor Bonde, librobindisto kaj esperantisto

Ĝemelaj urboj
-------------

Ĝemelaj urboj de Falun estas:

* Finnlando Hamina, Finnlando
* Norvegio Röros, Norvegio
* Danio Vordingborg, Danio
* Germanio Gütersloh, Germanio
* Pollando Grudziądz, Pollando

Vidu ankaŭ
----------

* Vikasjön

Eksteraj rilatoj
----------------

* Falun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Falun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo (en la sveda, angla, franca kaj germana)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266135
* GND: 4016392-1
* LCCN: n79060238
* VIAF: 145402557
 |
La flago de la *Cispada Respubliko*
La **Cispada Respubliko** estis ŝtato de la norda Italio kreita en 1796 sub la regado de la napoleona armeo. En la sekva jaro ĝi kunfluis kun la Transpada Respubliko (eksa Duklando de Milano) en la *Cisalpan Respublikon*.

La nomo "cispada" rilatas al la situo sude de rivero Pado, do samflanke kiel Romo kaj la pliparto de Italio.

Historio
--------

Tuj post la eniro de Napoleono en Italion, la 10-an de aprilo 1796, la francaj trupoj okupis la teritoriojn sub la aŭstra rego: la Duklando de Milano kaj la Duklando de Mantova; ili okupis ankaŭ la teritoriojn de la Duklando de Modena kaj Reggio kaj tiujn, kiuj estis parto de la papa ŝtato, de Bologna kaj Ferrara.

La 16-an de oktobro 1796 okazis en Modena kongreso kun la reprezentantoj de la provincoj de Modena kaj Reggio Emilia, kaj de la eksaj legacioj papaj Bologna kaj Ferrara. Dum tiu ĉi kongreso la kvar urboj unuiĝis en la *Cispada Konfederacio*.

La kongreson organizis, neoficiale, Napoleono, kies armeo trairis Italion nordan ĉe la jarkomenco kaj bezonis stabiligi la situacion en Italio kaj arigi novajn trupojn por nova atako kontraŭ Aŭstrio.

Decembre la kongreso proklamis, ke el la kvar provincoj konsistas la *Cispada Respubliko*, kaj invitis la aliajn italajn popolojn unuiĝi kun ili.

La 7-an de januaro 1797, en la salono de la duka Arĥivo en Reggio Emilia, la kongreso decidis fondi registaron; la flago elektita estis trikoloro horizontala, kun strioj ruĝa, blanka kaj verda, centre ĝi havis emblemon el faretro stara inter militaj trofeoj, kun ene kvar sagoj kiuj simbolis la kvar komencajn provincojn, ĉio en laŭra krono.

La 9-an de julio 1797 *Cispada Respubliko* kunfandiĝis al la *Transpada Respubliko*, kreante tiel la ***Cisalpan Respublikon***.

* Kategorio Cispada Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

**Citadelo de Saladino** estas burgo en Sirio (konata ankaŭ kiel **Saone** aŭ **burgo de Saladino**). Ĝin troviĝas 24 km oriente de Lakatio en altmontara tereno, sur montardorso inter du profundaj ravinoj ĉirkaŭita per arbaro. Komune kun burgo Krak des Chevaliers la citadelo estis en la jaro 2006 enskribita en liston de monda heredaĵo de Unesko.

Historio
--------

La burgo estis konstruita jam en antikvaj tempoj, kiam la regionon priregis fenicianoj, iam ĉirkaŭ la unua miljaro antaŭ Kristo. En 334 a.K. ĉi tie la fenicianoj estis sieĝitaj fare de Aleksandro la Granda. En la 10-a jarcento kontrolon super la fortikaĵo akiris bizancanoj de dinastio de emiroj de Halepo. Post la bizanca imperio la fortikaĵon okupis krucistoj, kiuj alligis ĝin al Antioĥa princlando. Post batalo apud Hattín en la jaro 1187 Saone estis sieĝita fare de sultano Saladino (arabe Saláhuddín) kaj en julio de 1188 ĝi estis konkerita. Por signo de tiu ĉi venko ĝi portas la nomon de venkinto - *citadelo de Saladino* (*citadelo de Saláhuddín*).

Vidu ankaŭ
----------

* Krucmilitoj
* Saladino
* Antioĥa princlando
* Krak des Chevaliers
* Kerako
* Ibelino

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Citadelo de Saladino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Citadelo de Saladino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolo pri la citadelo en la retejo "Stronghold Heaven" (angle)[*rompita ligilo*]
* artikolo "Ŝtonoj kiuj faris la laboron de homoj" pri krucistaj burgoj, kun sekcio pri tiu-ĉi citadelo (same angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 231243
* GND: 7557750-1
* VIAF: 240573610
 |
Puto cross abusé

Robespierre venkita dum sesio de la Nacia Konvencio (Max Adamo, 1870).
La Falo de Robespierre referencas al la serio de okazaĵoj kiuj startis per la diskurso de Maximilien de Robespierre al la Nacia Konvencio la 8an de Termidoro de la Jaro II (26a de Julio, 1794) kaj finis per lia aresto kaj ekzekuto la 10an de Termidoro de la Jaro II (28a de Julio, 1794). En la parolado de la 8a de Termidoro, Robespierre parolis pri la ekzisto de internaj malamikoj, konspirantoj kaj kalumniantoj, ene de la Konvencio kaj de la regantaj Komitatoj. Li, tamen, malakceptis nomigi ilin, kio alarmis la diputitojn kiuj timis ke Robespierre estis preparante alian purigon de la konvencio. La venontan tagon, tiu tensio en la Konvencio permesis al Jean-Lambert Tallien, unu el la konspirantoj kiujn Robespierre tenis en kapo en sia denunco, turnigi la Konvencion kontraŭ Robespierre kaj dekreti sian areston. Ĉirkaŭ la fino de la venonta tago, Robespierre estis ekzekutita en la Placo de la Revolucio, kie la reĝo Ludoviko la 16-a mem estis ekzekutita unu jaron antaŭe.

Referencoj
----------

1. ↑   McPhee 2012, p. 214.
2. ↑   Scurr 2007, p. 347.
3. ↑   Jordan 1985, p. 218.
4. ↑   Jordan 1985, p. 220.

Bibliografio
------------

* McPhee, Peter (2012). Robespierre: A Revolutionary Life. Yale University Press. ISBN 978-0-300-11811-7.
* Scurr, Ruth (2007). Fatal Purity: Robespierre and the French Revolution. Henry Holt and Company. ISBN 978-1-466-80578-1.
* Jordan, David P. (1985). The Revolutionary Career of Maximilien Robespierre. The University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-41037-1.
* Rudé, George (1976). Robespierre : portrait of a Revolutionary Democrat. New York: Viking Press. ISBN 978-0670601288.
* Stewart, John Hall (1951). A Documentary Survey of the French Revolution. Macmillan.

* Kategorio Falo de Robespierre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arcos de las Salinas** [ARkos delasaLInas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos. La loknomo *Arcos de las Salinas* estas etimologie komprenebla kiel Arkoj de la Salejoj.

Geografio
---------

Ĝi estas je 73 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu Albentosa estas la plej malproksima en la komarko, kaj de tie sudokcidente la A-1514 komunikas kun Manzanera, poste kun Torrijas pli sudokcidente kaj finfine kun Arcos de las Salinas, tute sur la limo kun la provinco Kasteljono.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Javalambre. La loĝloko staras je 1081 m super marnivelo, kaj ĉirkaŭe fluas la riveroj Arcos kaj Torrijano. La municipa teritorio enhavas diversajn domarojn nome Agua Buena, Hoya de la Carrasca, La Dehesilla, La Higuera, La Torre, Dueñas, Las Salinas, Los Villares, Mas del Río, Royuela, Tormagal kaj Zacarías.

Historio
--------

La preĝejo.
La ermitejo de Sankta *Quiteria*.
En la islama epoko la areo estis loĝata de berberoj, eble pro la geografia simileco de tiu zono kaj de la brutobredaj ebloj kun ilia devenregiono en Nordafriko. Kristanoj konkeris la areon el islamanoj en 1202 fare de Petro la 2-a de Aragono, kiel unu el lastaj islamaj lokoj kiuj rezistis en Aragono. 

Kristanoj konkeris la lokon el islamanoj en la 13-a jarcento, kaj post konstituo de la komunumo de domaroj de Teruelo, ĝi estis inkludita en la Sesma del Campo de Sarrión ĝis la provinca divido de 1833. Poste Arcos de las Salinas iomete prosperis pere de komerco de lano.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Arcos de las Salinas oni malaltiĝis ĝis nunaj 112 loĝantoj. 

La ĉefa ekonomia agado de la municipo estas rura turismo. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, ermitejoj, arkopordegoj, portikaro de urbodomo ktp. Ĉefa altiraĵo, kiu nomas la vilaĝon, estas la salejoj kiuj estas laŭ la rivero Arcos je 2 km de la urba kerno. Ili estas ekspluatataj ekde la 12a jarcento kaj eble en pli fruaj epokoj. Estas ankaŭ Astronomia Observatorio Javalambre.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798042
* VIAF: 316735641
 |
Kemia strukturo de la faloidino, nome unu falotoksino. Notu la peptidan naturon.
La **falotoksinoj** estas grupo de mikotoksinoj produktitaj de la toksa fungo *Amanita phalloides* kaj aliaj. Ekzistas almenaŭ sep kemiaj kombinaĵoj kun strukturo de cikla peptido. La faloidino estis izolita en 1937 de Feodor Lynen, disĉiplo kaj bofilo de Heinrich Wieland; kaj de Ulrich Wieland de la Universitato de Munkeno. Kvankam la falotoksinoj estas tree toksaj por la ĉeloj de la hepato oni pruvis, ke ili malmulte kontribuas en la tokseco de *A. phalloides*, ĉar la intesto ne absorbas ilin. Ĉiuokaze tiuj mikotoksinoj troviĝas ankaŭ en manĝeblaj specioj kiel *Amanita rubescens*.

Notoj
-----

1. ↑   Wieland T, Govindan VM (1974). «Phallotoxins bind to actins». FEBS Lett. 46 (1): 351-3. PMID 4429639. doi:10.1016/0014-5793(74)80404-7.
2. ↑   Karlson-Stiber C, Persson H (2003). «Cytotoxic fungi - an overview». Toxicon 42 (4): 339-49. PMID 14505933. doi:10.1016/S0041-0101(03)00238-1.
3. ↑   Litten, W. (marzo de 1975). «The most poisonous mushrooms». Scientific American 232 (3): 90-101. PMID 1114308.

* Kategorio Falotoksino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697634
 |
Seymour Benzer, kreinto de la termino *cistrono*
En genetiko, la **cistrono** estas malnova difino de la koncepto de la geno, bazita sur la respondo al la cis-trans-testo.

Difino
------

La **cis-trans-testo** estas operacia difino de la grando de la geno. Supozu, ke mutacio ĉe kromosoma loko *x* kaŭzas recesivan fenotipon en duploida organismo, kaj ke mutacio ĉe alia kromosoma loko *y* kaŭzas la saman recesivan fenotipon. Se organismo, kiu heredis kaj la mutacion ĉe *x* en unu kromosomo kaj la mutacion ĉe *y* en la alia kromosomo en la paro, montras la recesivan fenotipon, do laŭ la cis-trans-testo, la lokoj *x* kaj *y* apartenas al la sama **cistrono**. La cistrono estas la grupo de kromosomaj lokoj, kiuj apartenas kune laŭ la cis-trans-testo.

Regiono de DNA (ekz. operono), kiu enhavas pli ol unu cistronon, nomiĝas **plurcistrona**.

Historio
--------

La termino *cistrono* estis inventita de la Usona sciencisto Seymour Benzer en 1957. La nomo estas mallongigo de *cis-trans-testa regiono*.

Referencoj
----------

1. ↑   cistron/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑  Benzer, Seymour.  (1957) "The elementary units of heredity", *A Symposium on the Chemical Basis of Heredity* (angle). Johns Hopkins Press, p. 70–93.
**János Severini** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Severini János,** slovake **Ján Severini** estis hungaria slovaka instruisto.

János Severini  naskiĝis la 23-an de julio 1716 en Hungara reĝlando en Alsósztregova (nuntempa Dolná Strehová en Slovakio), li mortis la 8-an de majo 1789 en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

János Severini frekventis mezlernejojn en Besztercebánya, Sopron, Pozsony, poste li studis en Tübingen, Göttingen, Halle, Lepsiko. Ekde 1755 ĝis sia morto li estis liceestro en Selmecbánya. Li multe strebis por alta edukado de la liceo. Li verkis diversajn lernolibrojn latinlingve, sed la difinitaj nomoj estis ankaŭ en germane, hungare, slovake.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Commentatio historica de veteribus incolis Hungariae Cis-Danubianae… (Sopronii, 1767)*
* *Fundamenta historiae civilis…* (1773)
* *Tentamen zoologiae Hungaricae, seu historiae animalium, quorum magnam partem alit Hungaria* (1779)
* *Philosophia rationalis, seu logica…* (1789)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 151-a paĝo)
* hungare
* [*rompita ligilo*] slovake
**János Surányi** [jAnoŝ ŝurAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Surányi János** estis hungara agronomo, profesoro, membro (korespondanta en 1945, ordinara en 1960) de Hungara Scienca Akademio.

János Surányi  naskiĝis la 12-an de februaro 1886 en Győr. Li mortis la 8-an de novembro 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Surányi frekventis agraran akademion en Magyaróvár, poste ekde 1906 li esploris en instituto. Li doktoriĝis en 1932, poste li instruis en la universitato. Post la politika ŝanĝo en 1949 li ne plu instruis, inter 1952-1955 li esploris en agrara instituto en Martonvásár. En 1955 li estis trudpensiulo. Li okupiĝis precipe pri maizo kaj tritiko. Li ricevis premion Kossuth en 1957.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A kásaköles és termesztése* (1921)
* *Kukoricafajták és termesztésük* (1932)
* *A mezőgazdasági növénytermesztés* (1942)
* *A szántóföldi kettőstermesztés módszerei és növényei* (1952)
* *Német - magyar mezőgazdasági szótár = Landwirtschaftliches Wörterbuch deutsch-ungarisch* (1960, 1965)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto