recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pri la komunumo
---------------

**Neuenkirch** estas komunumo en la distrikto Sursee en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 5927 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Neuenkirch situas sude de la Lago de Sempach. Ĝi konsistas el la tri partoj Neuenkirch, Hellbühl kaj Sempach-Station, krome al la komunumoj apartenas diversaj izolitaj setlejoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Neuenkirch limas en nordo al Nottwil kaj Sempach, en nordoriento al Hildisrieden, en oriento al Rain kaj Rothenburg LU, en sudoriento al Emmen,en sudo al Littau kaj Malters, kaj en okcidento al Ruswil.

Trafiko
-------

Neuenkirch estas bone konektita al la publika trafikreto. En la komunuma parto Sempach-Station troviĝas, kiel la nomo indikas la stacidomo de Sempach ĉe la linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lucerno al Olten. La vilaĝocentro de Neuenkirch atingeblas per poŝtaŭtolinio de Lucerno, kaj la vilaĝo Hellbühl situas ĉe la buslinio de Lucerno al Willisau.

La plej proksima aŭtovojaliro troviĝas en Emmen al la naciaj svisaj aŭtovojoj A2 kaj A14.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Neuenkirch datiĝas el la jaro 1256 latinlingve kiel *nova ecclesia*, kaj mezepokgermanlingve unuan fojon el la jaro 1259 kiel *Nuwenkilch*.

Neuenkirch apartenis en mezepoko plejparte al la habsburga distrikto Sempach. Post la Batalo de Sempach en la jaro 1386 la komunumo fariĝis posedaĵo de la urbo Lucerno.

Vidu ankaŭ
----------

* Sempach-Neuenkirch (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Neuenkirch
* Profilo de la komunumo sur la retejo de la kantono
* Neuenkirch en la Historia Leksikono de Svislando

| Distrikto Sursee |
| --- |
|  |  |
| Beromünster - Büron - Buttisholz - Eich - Geuensee - Grosswangen - Hildisrieden - Knutwil - Mauensee - Neudorf - Neuenkirch - Nottwil - Oberkirch - Pfeffikon - Rickenbach - Ruswil - Schenkon - Schlierbach - Sempach - Sursee - Triengen - Wolhusen

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Neuenkirch**
 |
Stelo kaj bendo de Komandora Granda Kruco
Kolumo de la Ordeno de la Polusa Stelo kaj la insigno de la ordo
La **Ordeno de la Polusa Stelo** (en sveda *Nordstjärneorden*) estas sveda kavalira ordeno kreita de la reĝo Frederiko la 1-a la 23an de februaro 1748, kun la Ordeno de la Glavo kaj la Ordeno de la Serafoj.

La **Ordeno de la Polusa Stelo** estis ĝis 1975 intencita kiel premio por svedaj kaj eksterlandaj "civitanaj meritoj, por dediĉo al devoj, por scienco, literaturo, lernado kaj utilaj verkoj kaj por novaj kaj bonfaraj institucioj".

Ties moto estas, kiel videblas sur la blua emajlita centro de la insigno, *Nescit Occasum*. Tio estas latino kaj signifas "ĝi ne konas subiĝon". Tio intencas montri, ke Svedio estas konstanta kiel neniame subiĝanta stelo. La ordena koloro estas nigra. Tio estis elektita por, vestante la nigran bendon, elstarigi la koloran blankan, bluan kaj oran krucon kiu brilu kiel la lumo de la klerigo el la nigra surfaco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ordeno de la Polusa Stelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sveda Reĝa Kortego: Ordenoj kaj medaloj Arkivigite je 2011-05-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------


* Per Nordenvall, *Kungliga Serafimerorden 1748–1998*. Stockholm : Kungl. Maj:ts orden, 1998. ISBN 978-91-630-6744-0
* Sveda Reĝa Kortego, www.royalcourt.se
* *Orders and Decorations of Europe in Color* de Paul Hieronymussen kaj fotita de Aage Struwing; angla traduko de Christine Crowley. The MacMillan Company. New York, 1967. Origine publikigita kiel *Europaeiske Ordner I Faever* @ Politikens Forlag, 1966. Color plates # 28-32; text pp. 126-127.
* *The Orders of Chivalry from the Original Statutes of the Various Orders of Knighthood and other Sources of Information* de J. H. Lawrence-Archer. London: W. H. Allen and Company, 13 Waterloo Place, Pall Mall, S. W. Publishers to the India Office. 1887.
Situo de la naturparko
La **Naturparko Hohe Mark** - germane *Naturpark Hohe Mark* - estas la (laŭ areo) plej granda naturparko de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio en Germanio. Ĝi kovras areon de 1040,87 kvadratkilometroj, ekestis en 1964. Intertempe (2010-2019) ĝi nomiĝis *Naturpark Hohe Mark - Westmünsterland*.

Nomo
----

La germanlingva vorto "Mark" signifas margraflando aŭ markio, t.e. limregiono de imperio (ĉi tie la mezepoka germanlingva Sankta Romia Imperio). La adjektivo "alta" al homoj el aliaj regionoj eble ŝajnas troigita, ĉar la plej akta punkto de la montetaro "Hohe Mark" situas ne pli ol 145 metrojn super la marnivelo, sed en pejzaĝo ĉirkaŭe tute malmonta tiu montetaro reliefe tamen impresas kompare "alta". La regiono tamen ampleksas multe pli grandan areon de la okcidenta parto de la historia regiono Monastera Lando ol nur la montetaron; tial ekde la jaro 2010 uzatas la pli ampleksa titolo.

Geografio
---------

La naturparko etendiĝas de la urbo Bocholt kaj Wesel en la okcidento ĝis la urbo Datteln kaj Olfen en la oriento, de Velen en la nordo ĝis Bottrop kaj Oberhausen en la sudo. Ĝi kovras partojn de la regiono *Malsupra Rejno* ("Niederrhein"), la sudokcidenton de la regiono Monastera Lando kaj la plej nordan parton de la Ruhr-regiono. 

Tute aŭ preskaŭ tute en la naturparko situas la urboj kaj neurbaj komunumoj Haltern am See, Heiden, Hunxe (kerna komunumo, sed ne Bruckhausen kaj Bucholtwelmen en la sudokcidento), Raesfeld, Reken (krom minimuma parto en la nordo) kaj Schermbeck.

Aldone nur je parto situas en la naturparko la areoj de la urboj kaj neurbaj komunumoj Borken, Bottrop, Coesfeld (minimuma parto), Datteln, Dinslaken, Dorsten, Dülmen, Hamminkeln, Lüdinghausen, Marl, Oberhausen, Oer-Erkenschwick, Olfen, Rhede Velen kaj Wesel.

Eksteraj ligoj
--------------

* retejo de la parko
La **Naturparko Masivo de Peña Cabarga**, en hispana *Parque natural Macizo de Peña Cabarga*, estas protektita natura loko en la regiono Kantabrio, Hispanio, kiu estis deklarita natura parko per dekreto en 1989. En Aprilo 2005 la Supera Tribunalo de Justico de Kantabrio nuligis la deklaro de *Macizo de Peña Cabarga* kiel natura parko pro manko de la postulita burokrataro (PORN kaj PRUG), kaj tiel oni malprotektis la lokon. Ekde tiam ĝi estas en provizora reĝimo atendante la koncernajn demarŝojn fare de la regiona registaro de Kantabrio. Ĝia celo estas protekti la lokon laŭ la koncepto nomita «protektita pejzaĝo» kaj tial ĝi ekformu parton de la Reto de Protektitaj Areoj de Kantabrio.​ 

La natura loko estas sude de la Golfo de Santandero (je 15 kilometroj de la urbo Santandero), en la Sierra de la Gándara, havas 2588 hektarojn inter la municipoj Liérganes, Medio Cudeyo, Penagos kaj Villaescusa. Tiu masivo havigas elstaron rigardejon kun 569 metroj de alto (maksimuma alto Pico Llen). La natura parko inkludas la karston de Cabárceno, geologia formaĵo de spektindaj morfologio kaj ruĝa koloro, rezulto de la dissolvo de kalkoŝtonaj rokoj, deklarita Punkto de Geologia Intereso.

Historie ekde la 17-a jarcento gravis agado de minado de fero kaj siderurgio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782684
* VIAF: 316429962
 |
Pri la komunumo
---------------

 **Niederwil** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2394 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Niederwil situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Reuss. La komunumo konsistas el la komunumopartoj Niederwil, Nesselnbach kaj Gnadenthal.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Niederwil limas en nordo al Stetten, en oriento al Künten, en sudoriento al Fischbach-Göslikon, en sudo al Wohlen, en okcidento al Hägglingen, kaj en nordokcidento al Tägerig.

Trafiko
-------

Niederwil estas krucpunkto de la poŝtaŭtolinio de Wohlen al Mellingen kaj de Bremgarten al Baden.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Baden. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de proksimume 5 km norde en Dättwil.

Monaĥejo Gnadenthal
-------------------

Monaĥejo Gnadenthal
Vidinda estas la Monaĥejo Gnadenthal kun sia malfrubaroka preĝejo. La cistercia monaĥejo estis oficiale fondita en la jaro 1394 el jam ek de la 12-a jarcento ekzistanta monaĥina komunumo, kie tie vivis.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Niederwil datiĝas el la jaro 924 kiel *Wilare*.

La alta jurisdikcio pri Niederwil apartenis en mezepoko al la Grafoj de Lencburgo kaj post ties formorto al la Habsburgoj. En la jaro 1415 la regiono estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo. Niederwil formis nun kun Tägerig kaj Nesselnbach la Voktejon Niederwil de la Libera Distrikto, teritorio sub komunua regado de la tiamaj membroj de la Svisa Ĵurkomunumo.

Kiam okaze de la Helveta Revolucio Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco kun helpo de francaj trupoj, la nidervilanoj luktis kontraŭ la revolucio kaj la nova ordo. La 26-an de aprilo 1798 okazis en la vilaĝo bataleto kun franca kompanio, dum kiu mortis 12 vilaĝanoj. Ek de tiam la komunumo estis integrita al la helveta Kantono Baden, kiu estis integrita en la jaro 1803 al la nuna Kantono Argovio.

En la jaro 1901 la Nesselnbach kaj Gnadental, kiuj kune formis ĝis tiam sendependan komunumon, estis kunigitaj kun Niederwil al la hodiaŭa unueca politika komunumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Niederwil

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Niederwil
* Niederwil en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Niederwil**
  

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
Ekzemplo de ina nudkalendaro.
**Nudkalendaro**j estas speciala tipo de murkalendaroj aŭ malplej ofte tablo-kalendaroj. Nudkalendaroj disvastiĝis laŭlonge de la 20a jarcento en malaltaj sociaj tavoloj kaj fine de la jarcento en pli altaj kaj ĝeneralaj sociaj kaj kulturaj tavoloj kun pli bona kvalito ekde arta kaj socirilata vidpunktoj. Kelkaj jam iĝis antaŭvidite reklamataj ĉiujaraj tradicioj. Ĉirkaŭ la komenco de la 21a jarcento populariĝis aliaj tipoj de nudkalendaroj kies celo estas ne tiom simple komercaj sed akiri financon por bonfarado.

Tipoj
-----

Nudkalendaraj tipoj estas la jenaj:

* Inaj nudkalendaroj (ĉefe cele al aliseksemaj viroj kaj samseksemulinoj)
* Viraj nudkalendaroj (ĉefe cele al aliseksemaj virinoj kaj samseksemuloj)
* Bonfaraj nud- (kaj duon-nud-) kalendaroj cele al kaj viroj kaj inoj por akirado de financo por sportaj teamoj, socialaj asocioj, neregistaraj organizoj ktp.
* Estas aparta tipo de nudenhavaj poŝkalendaroj kun ununura foto.

Konataj nudkalendaroj de arta famo estas tiuj de *Playboy*, de *Penthouse* kaj postaj imitaĵoj. La Kalendaro Pirelli levis novajn kvalitnivelojn en la ĝenro.

Vidu ankaŭ
----------

* Nudeco
* Fotarto

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nudkalendaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Warwick Rowers mens' calendar
Koordinatoj: 49° 15′ 48″ N 16° 22′ 45″ O﻿ / ﻿49.26333 °N, 16.37917 °O﻿ / 49.26333; 16.37917 (mapo)

**Naturparko Valo de Blanka rojo** estas ĝenerale protektita areo sur areo 40,46 km², proklamita la 1-an de januaro 1978 en distrikto Brno-provinco kiel regiono de trankvilo; la naturparko ĝi estas ekde la jaro 1992.

Geografio
---------

La parko situas proksimume 17 km nordokcidente de Brno en valo de malsupra fluo de Blanka rojo, kiu enfluiĝas en riveron Svratka en urbo Veverská Bítýška. Temas pri proksimume 15 km longa arbarigita, diversloke eĉ rokoriĉa valo, kiu tranĉas milde ondiĝinta altaĵa plataĵo. Plej multe situantaj lokoj atingas altecojn preskaŭ 500 m, la fundo de la rojo sur la supra fluo situas en alteco proksimume 430 m, la plej malalta punkto estas la fundo de apudrivera ebenaĵo de la rojo antaŭ Veverská Bítýška.

Arbaraj kreskaĵoj
-----------------

La arbarigitaj deklivoj de Blanka rojo troviĝas en du gradoj de arbaraj zonoj. La kverka-karpena kaj precipe faga-abia, kiuj kreas precipe en malpli alireblaj lokoj naturajn kreskaĵojn. Pro agado de homo estis plialtigita kvociento de ordinara piceo kaj arbara pino je malutilo de foliaj lignaĵoj, transverse de la natura dislimejo. En la jaro 2018 la piceajn kreskaĵojn estis karakterize damaĝigitaj pro sekeco kaj ŝelaj skaraboj.

Literaturo
----------

* Martiško, J.: *Přírodní parky Jihomoravského kraje*, Brno 2007, s. 78–81.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Šmelcovna

Pluaj fotoj
-----------

* Valo de Blanka rojoValo de Blanka rojo
* Valo de Blanka rojoValo de Blanka rojo
* papilio el NP Valo de Blanka rojopapilio el NP Valo de Blanka rojo
* fungo el naturparko Valo de Blanka rojofungo el naturparko Valo de Blanka rojo
* fungo el naturparko Valo de Blanka rojofungo el naturparko Valo de Blanka rojo

Referencoj
----------

1. 1 2   Archivovaná kopie. Arkivita el la originalo je 2009-02-10. Alirita 2021-10-28.
2. 1 2  Martiško, J.: *Přírodní parky Jihomoravského kraje*, Brno 2007, s. 78.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Orelmeduzo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Kniduloj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Scyphozoa* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Semaeostomeae* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Ulmaridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Aurelia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Aurelia aurita***L. 1758 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Orelmeduzo  |

 |
| v • d • r |

La **orelmeduzo** (*Aurelia aurita*)  povas fariĝi 10 ĝis 40 cm granda. Ĉirkaŭ la mezo de la korpo (ankaŭ nomata ŝirmilo, ombrelo aŭ kloŝo) videblas kvar pli-malpli rondaj aŭ lunarkaj strukturoj ('oreloj'); tiuj estas la generaj organoj. Ĉirkaŭ 3 elcento de la populacioj havas pli ol kvar da tiuj oreloj, ĝis eĉ naŭ. Ĉi tiu meduzo estas kosmopolito kaj aperas en Atlantiko, Pacifiko kaj la Arkta Oceano, ĝi ofte troviĝas en la marbordaj akvoj kaj estuaroj de la orienta marbordo de Nord-Ameriko, Kalifornio, Japanio kaj Eŭropo.

Meduzoj ofte flosas en grandaj svarmoj en la maro. Per kuntiraj movoj de la ŝirmilo ili tamen povas ankaŭ aktive naĝi. Per la knidoj sur la tentakloj, ili kaptas etajn krustacojn kaj fiŝojn.

Notoj
-----

1. ↑   La N.B.N.-nomo estas \*Meduzo filumtipa\*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Orelmeduzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Orelmeduzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Orelmeduzo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Freŝdataj observoj (plurlingve)
**Anna BOCH** (10a de februaro, 1848 – 25a de februaro, 1936) estis belga pentristo, naskiĝinta en Saint-Vaast, La Louvière, Henegovio, kaj pli aĝa frato de Eugène Boch. Ŝi estis fondinta membro de la grupo *Les XX*. Ŝi estis entombigita en la Tombejo Ixelles, Bruselo, Belgio.

Arta stilo
----------

*Falaise - Côte de Bretagne*. 62 x 84 cm. Oleo sur tolo.
Boch partoprenis en la Nov-impresionisma movado. Ŝiaj plej fruaj verkoj uzis punktisman teknikon, sed ŝi estas plej bone konata pro sia impresionisma stilo kiun ŝi adoptis dum plejparto el sia kariero. Lernantino de Isidore Verheyden, ŝi estis influita ankaŭ de Théo van Rysselberghe kun kiu ŝi renkontiĝis en la grupo "Les XX".

Kolekto
-------

Krom siajn proprajn pentraĵojn, Boch tenis unu el la plej gravaj kolektoj de impresionismaj pentraĵoj de sia epoko. Ŝi helpis multajn junajn artistojn, kiel Vincent van Gogh, kiun ŝi admiris pro lia talento kaj kiu estis amiko de ŝia frato Eugène Boch.

*La ruĝa vitejo*, de Vincent van Gogh, aĉetita de Anna Boch al la pentristo.
*La ruĝa vitejo*, aĉetita de Anna Boch, estis dumlonge supozita la nura pentraĵo kiun van Gogh vendis dum sia vivo. La kolekto de Anna Boch estis vendita post ŝia morto. En sia testamento, ŝi donacis monon por pagi la retiron de malriĉaj artistaj amikoj.

Bibliografio
------------

* Berko, Patrick & Viviane (1981), Dictionary of Belgian painters born between 1750 & 1875, Knokke 1981, p. 51.
* Boch, Anna; Eugène Boch (1994). Hommage à Anna et Eugène Boch. Musée de Pontoise. LCCN 95179953. OCLC 31175453.
* Faider-Thomas, Thérèse (1971). Anna Boch und Eugène Boch: Werke aus den Anfängen der modernen Kunst. Mettlach, Villeroy & Boch. OCLC 420158. Katalogo de Moderne Galerie, Saarland Museum, Saarbrücken, 1971)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Anna Boch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


1. ↑   Anna Boch Collection. Arkivita el la originalo je 31a de majo 2015.
2. ↑   History of the Red Vineyard.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690734
* GND: 128817747
* LCCN: nr93018060
* VIAF: 55209252
* ISNI: 0000 0000 6683 1289
* SUDOC: 033238316
* BNF: 12412484s
* ULAN: 500022508
* MBA: 7cb05b36-d9dd-4d9b-b876-d1a2dee02a05
* RKD: 9452
 |
La rezervejo estas grava loko por la Ocela nestamasulo
La **Naturrezervejo Laguno Gum** estas 8 765 ha naturrezervejo je ĉirkaŭ 40 km sudokcidente de Keith en supra sudorienta regiono de Suda Aŭstralio. Ĝi kuŝas je ĉirkaŭ 20 km interne el la suda pinto de Coorong. Ĝi enhavas izolan areon de malia arbaro grava oor la konservado de la Ocela nestamasulo.

### Birdoj

La rezervejo estis identigita de BirdLife International kiel Grava Birda Areo (GBA), ĉefe ĉar ĝi eltenas ŝajne elteneblan populacion de la vundebla Ocela nestamasulo, kun ĉirkaŭkalkulita populacio de 13-14 nestamasoj.

Fontoj
------

* Anon.  (2005) *Management Plan – Gum Lagoon Conservation Park*. Adelaide: Department for Environment and Heritage, South Australia. ISBN 1-921018-61-5.

```
Arkivigite je 2012-08-25 per la retarkivo Wayback Machine
```

* BirdLife International (2011) Important Bird Areas factsheet: Gum Lagoon. Elsuttia el  on 04/07/2011

36° 16′ 04″ S 140° 04′ 24″ O﻿ / ﻿36.26778 °S, 140.07333 °O﻿ / -36.26778; 140.07333 (mapo)
prilaborado de orfolio en Kanazawa, Japanio
**Orfolio** estas ege maldika folio, kiun produktas orbatisto el oralojo. Orfolio estas jam uzata ekde la antikva epoko por orumado, por ke nemetalaĵoj aspektu kiel pura oro. Centro de la orfolia produktado en Germanio estas Schwabach [Ŝvabaĥ]. Ĉefe uzas orfolion orumisto por orumi figurojn en preĝejoj, operejoj, kasteloj, muzeoj ktp. sed ankaŭ por mebloj kaj kadroj de bildoj.

per orfolio orumita Wat Phra Kaeo en Bangkoko, Tajlando
Ŝtontajlisto uzas orfolion por skriboj sur tombaj ŝtonoj. Libropresisto bezonas orfolion por fari orajn skribojn sur bindaĵoj de libroj, sed nun ne tiel ofte kiel en frua tempo.

Orfolioj ekzistas en diversaj koloroj. Ŝtontajlisto uzas pli helan koloron ol orumisto. Kiam oni trarigardas la orfolion kontraŭ lumo, ĝi aspektas iomete verda-blua.

Interese estas ke produktistoj de likvoroj donas malgrandajn restaĵojn de orfolio en likvoron, por ricevi la efekton kiel neĝado en la botelo. Do, eblas ankaŭ trinki oron.

Orfolio sur manĝaĵo
La Kupolo de la Roko estas fama ekzemplo de orfolio.

Vidu ankaŭ
----------

* Metalfolio
* Aluminifolio

* Orfolio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Orfolio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rivero niers ĉe Weeze
Paso de la rivero Niers
**Niers** estas orienta kaj dekstra alfluo de Mozo en Germanujo kaj Nederlando. Ĝia germana sekcio estas – sen la maldekstraflanka fontrivereto *Wockerrather Fließ* aŭ *Kaulhauser Fließ* (4,5 kilometrojn) – 113,1 kilometrojn longa kaj la nederlanda parto ok kilometrojn longa; kun la fontrivereto estas entute 117,6 kilometrojn fluovojo.

La rivero pasas en la maldekstraflanka parto de la Regiono Malsupra Rejno okcidente de la akvodislimo inter la riveroj Rejno kaj Mozo. Ĝi fontas en Kuckum kaj fluas interalie tra Geldern kaj Goch (ĉiuj en Nordrejn-Vestfalio; Germanujo), por malantaŭ Gennep (Provinco Limburgo en Nederlando) enbuŝiĝi en la Mozon. Das akvokolekta baseno ampleksas 1380,63 kvadratajn kilometrojn, sur kiuj loĝas 735.000 homoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Niers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Niersverband*
* Elektronika Akvoinforma Sistemo Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Historio kaj legendoj el la fontregiono de Niers
**András Bródy** [andrAŝ brOdi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bródy András,** rusine **Андрей Броды** estis hungaria kaj ĉeĥoslovakia rusina politikisto, instruisto.

András Bródy naskiĝis la  2-an de julio 1895(nun 1895-07-02) en Beregkövesd (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Kamjanske en Ukrainio), li mortis en 1946 (pli precize nekonata) en Uĵhorodo (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).

Biografio
---------

András Bródy maturiĝis en Ungvár, poste li estis instruisto en Nagybocskó. Dum la unua mondmilito li batalis fine kun la rango leŭtenanto kaj li ricevis plurajn premiojn pro la braveco. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1918, poste li estis ĵurnalisto en hungaraj gazetoj en Munkács, ekde 1924 en rusinaj gazetoj. Tiam li estis jam ankaŭ tre aktiva politikisto. Inter 1933–1938 li estis partiestro, samtempe parlamenta deputito en Prago. Dum lia mandato li strebis por la sendependeco de Transkarpatio kaj apogis la kompromison de rilatoj kun nazia Germanio, Pollando kaj Hungara reĝlando. En 1938, post la Munkena Interkonsento li estis elektita la unua ĉefministro de la aŭtonoma provinco de Transkarpatio, samtempe li estis ministro en Prago. Li subtenis la solvon de hungara-slovaka rilato per referendumo, tial post 2 semajnoj la ĉeĥoj arestis lin. Tamen pro internacia premo li estis liberigita en la frua 1939 kaj venis al Ungvár (tiam en Hungarlando). Li oficiale ricevis deputitan statuson en la hungara parlamento. Post kiam la Ruĝa Armeo okupis Hungarion (1945), Bródy estis arestita kaj juĝita al morto pro kunlaboro kun la reĝimo de Miklós Horthy, sed tamen li estis rehabilitita en 1991. Lia edzino naskis filon, kiu iĝis pentristo.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 837798
* GND: 1199366900
* VIAF: 306300226
* NKC: mzk2014805892
 |


* Portalo pri Biografio
Cambio en Gent, Belgio.
**Organizita kunveturado** aŭ **organizita aŭtoluado** aŭ **aŭtopartumado** (angle: ***carsharing)*** estas sistemoj per kiuj aŭtolueja firmao en certa urbo disponigas aŭtojn al la membroj de organizaĵo. 

Kiam oni kiel membro bezonas aŭton, oni pere de telefono aŭ interreto rezervas ĝin. Je la interkonsentita dato kaj horo vi povas per speciala karto preni la aŭton ĉe aŭtejo por poste ĝin remeti en la sama loko. La organizaĵo mem estas la posedanto de la aŭto kaj zorgas pri la administrado, la prizorgado ktp de tiaj aŭtoj.

La sistemo celas esti malmultekosta alternativo kompare al la posedo de propra veturilo por homoj, precipe en la urbocentroj, kiuj relative malofte bezonas propran aŭton.

Belgio
------

En Belgio la sistemo estas ankoraŭ relative nova. Ĝin enkondukis Taxistop, kiu kunlaboras kun la germana grupo *cambio*. Sub tiu nomo la organizita kunveturado aktivas en junio 2005 en Bruĝo, Gento, Loveno, Bruselo, Lieĝo, Namuro kaj Ottignies-Louvain-la-Neuve.

Germanio
--------

En Germanio organizita kunveturado estas ofertita en pli ol 205 urboj de 100 organizoj. La tri plej grandaj entreprenoj kiuj okupiĝas pri tio kaj havas ĉirkaŭ 10.000 membrojn estas

* Cambio Germanio () (Aachen, Bielefeld, Bremen, Bremerhaven, Hamburg, Köln, Oldenburg, Saarbrücken)
* Greenwheels Germanio () (Berlin, Braunschweig, Chemnitz, Dresden, Düsseldorf, Hamburg, Jena, Nürnberg, Regensburg, Rostock, Ruhrgebiet, Schwerin)
* Stadtmobil () (Hannover, Frankfurt am Main, Offenbach, Hofheim, Heidelberg, Mannheim, Ludwigshafen, Karlsruhe, Pforzheim, Stuttgart, Berlin ...)

Svislando
---------

En Svisujo organizita kunveturado estas ofertita de la kooperativo *"Mobility"* en 1200 lokejoj en 450 svisaj vilaĝoj kaj urboj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Cambio carsharing*, organizita kunveturado
* (en, de, fr) Svisa organizaĵo *"mobility"*

Vidu ankaŭ
----------

* Trafiko
* Aŭtomobilo

Referencoj
----------

1. ↑  Cambio Belgio

* Kategorio Organizita kunveturado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Bagrichthys hypselopterus*.
Mystu plani 080519 9414 ckoep.jpgMystu plani 080519 9414 ckoep
**Bagredoj**, *Bagridae*, estas familio de Siluroformaj fiŝoj kiuj estas indiĝenaj de Afriko (*Bagrus*) kaj de Azio (ĉiuj aliaj genroj) el Japanio al Borneo. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 245 speciojn en ĉirkaŭ 22 genroj. Tiuj fiŝoj estas ofte konataj kiel **nudaj katfiŝoj** aŭ **bagredaj katfiŝoj**. La nomiga genro estas *Bagrus*.

Grandaj bagredoj estas gravaj kiel nutrofonto. Aliaj kelkaj specioj estas tenataj kiel fiŝoj de akvario.

Fizikaj trajtoj
---------------

La dorsa naĝilo estas antaŭata de dorno. Estas adipoza naĝilo kiu povas havi relative longan bazon en kelkaj specioj. La brusta naĝilo povas esti segileca. La korpo estas komplete nuda (senskvama). La maksimuma longo estas ĉirkaŭ 1.5 m. Fiŝoj de la familio Bagredoj havas kvar paroj de bone disvolvigitaj komisurharoj kovritaj per tavolo de gustila - riĉa epitelio.

Taksonoj
--------

* *Rita rita*

Notoj
-----

1. 1 2 3   Nelson, J.S. (2006). Fishes of the World. John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
2. ↑  Zhang, G.-H. (2006). "Distribution of different taste buds and expression of a-gustducin in the barbells of yellow catfish (*Pelteobagrus fulvidraco*)", *Fish Physiology and Biochemistry* **32** (1), p. 55–62. doi:10.1007/s10695-006-6937-z.

* Kategorio Bagredoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bagredoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676506
 |
Orgeno Rysum
La orgeno de la reformita preĝejo en Rysum (Orientfrislando) estas konsiderata kiel la plej malnova siaspeca instrumento plejparte konservita laŭ sia fajfilstoko en norda Eŭropo kaj apartenas krom la instrumentoj en Sion, Kiedrich kaj Ostönnen al la plej malnovaj orgenoj ludeblaj tutmonde.

Konstruhistorio
---------------

En 1457 majstro *Harmannus* konstruis en Groningen orgenon, kiun la kamparanoj de Rysum pagis per tri el siaj plej bonaj bovinoj. La instrumenton oni transportis trans la kunfrostiĝinta margolfeto Dollart al Rysum. Ĝi verŝajne havis blokpozitivon de tonamplekso B-f2 samkiel baspozitivo, kies fajfiloj konserviĝis en la fasado.

En 1680 *Joachim Kayser*, en 1689 *Valentin Ulrich Grotian* kaj poste *Matthias Amoort*, kiu lernintis ĉe Arp Schnitger, modifigis la orgenon. En 1776 Dirk Lohmann kompletigis ĝin per unu registro, kaj ekde 1867 ĝis 1868 oni supre plimallongigis la keston, ĉar en la preĝejo estis enkonstruita nova plafono.

Post kiam 1941 *Karl Puchar* el Norden jam prilaboris en tio, ekde 1959 ĝis 1961 la firmao *Ahrend & Brunzema* rekonstruis la orgenon, reproduktante ankaŭ la keston.

Dispozicio
----------

|  |
| --- |
| **Manualo** CDEFGA-g2a2 |
|
| prestanto | 8' (fasado) |
| ferma | 8' |
| oktavo | 4' |
| oktavo | 2' |
| seskvialtero | II \* |
| miksturo | III-V \* |
| trumpeto | 8' \* |

* agordo meztona
* mekanika registroŝablono \*
* kejlbalgo \*

\* rekonstruita de Ahrend & Brunzema

* Kategorio Orgeno Rysum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Neumarkt an der Raab,** slovene **Stankovci,** hungare **Farkasdifalva** estas iama vilaĝo, nun parto de Sankt Martin an der Raab en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.

Poppendorf en la mapo

Bazaj informoj
--------------

* 46° 55′ 30″ N 16° 09′ 30″ O﻿ / ﻿46.92500 °N, 16.15833 °O﻿ / 46.92500; 16.15833 (mapo)Koordinatoj: 46° 55′ 30″ N 16° 09′ 30″ O﻿ / ﻿46.92500 °N, 16.15833 °O﻿ / 46.92500; 16.15833 (mapo)
* Poŝtkodo: 8383
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: JE
* Loĝantaro: 320

Situo
-----

Neumarkt an der Raab situas laŭ dekstra bordo de Rába, laŭ la hungara landlimo. Jennersdorf troviĝas je 2 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1387 laŭ tiama hungara ortografio "Farkasfalua", la germana loknomo aperis en 1698 en formo *"Naimork seu Farkafalva"*. En 1529 kaj en 1532 la turkoj detruis la vilaĝon, kiu poste en 1569 rajtis aranĝi tutlandajn bazaradojn po 3 jare kaj ankaŭ bazaradojn ĉiusemanne. En 1605 Stefano Bocskai, en 1646, 1664 kaj en 1683 denove la turkoj, en 1704 Francisko Rákóczi la 2-a bruldetruis la urbeton. En 1787 vivis tie 817 homoj en 120 domoj, en 1828 986 homoj en 113 domoj, en 1857 1216 homoj en 160 domoj. En 1878 granda incendio okazis, tial fajrobrigadejo konstruiĝis en 1901, turo alkonstruiĝis en 1961. En 1910 vivis en Farkasdifalva 1101 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 Farkasdifalva apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). En 1947 kaj 1954 inundoj okazis. Neumarkt an der Raab aliĝis al Sankt Martin an der Raab en 1971. En 2007 vojo 4 km-ojn longa konstruiĝis al Alsószölnök.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika kapelo de 1746
* ligna sonorilostablo
* kastelo de Batthyány [batjAnji] de 1846
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj
* muzeeto

* Kategorio Neumarkt an der Raab en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En grafeteorio, **nulgrafeo** aŭ **malplena grafeo** estas grafeo sen verticoj kaj pro tio sen eĝoj, aŭ grafeo sen eĝoj. Por la lasta okazo, estas pli konkreta termino **seneĝa grafeo**.

La nulgrafeo en la unua senco (**senvertica grafeo**) estas la komenca objekto en la kategorio de grafeoj, laŭ iuj difinoj de kategorio de grafeoj. Ne havante verticojn, la nulgrafeo pro tio ankaŭ ne havas koneksajn komponantojn. Tial, kvankam la nulgrafeo estas arbaro (grafeo sen cikloj), ĝi ne estas arbo, ĉar arbo havas unu koneksan komponanton.

Seneĝa grafeo
-------------

**Seneĝa grafeo** estas grafeo ({\displaystyle V,\emptyset }) por iu aro de verticoj *V*. Ĝia malo estas plena grafeo.

Vidu ankaŭ
----------

* Cikla grafeo
* Plena grafeo estas la malo de seneĝa grafeo
* Regula grafeo. Seneĝa grafeo estas 0-regula.
* Arbaro (grafeteorio)
* Arbo (grafeteorio)
* Ciklo (grafeteorio)
* Glosaro de grafeteorio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Malplena grafeo je MathWorld (angle)
* Nula grafeo je MathWorld (angle)
Ilustraĵo pri orgio en la antikva Romo, de Édouard-Henri Avril (ĉirkaŭ 1910).
**Orgio** (de la latina *orgĭa*, kaj tiu de la greka ὄργια, "órgia", «religiaj, misteraj ritoj»​) estas seksa agado en grupo. Oni nomas tiel ankaŭ praktikon sen ajna tipo de restriktoj (por ekzemplo, «orgio de detruado»).

En sekso, orgio estas seksa agado en kiu estas kvin aŭ pliaj partoprenantoj, ĉar ĝis kvar oni povas kompreni kiel du paroj. En kelkaj kulturoj oni praktikis orgiojn kiel parto de komunuma rito, ceremonio aŭ religia praktiko.

Tipoj de orgio
--------------

Hindia gravuraĵo.
### Laŭ seksa orientiĝo de la partoprenantoj

Orgioj divideblas en tri grupoi, nome la jenaj:

* Heteroseksa orgio
* Samseksa orgio
* Duseksa orgio

### Laŭ la nombro de partoprenantoj

#### Triopo

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Triopismo.
Strikte parolante, grupa seksumado kiu koncernas al nur tri partoprenantoj estas nomata *ménage à trois* (franca esprimo prononcata [me'naʒ ɑ'tʀwa], /menázh.atrwá/, aŭ *threesome* (angla esprimo) por difini la agadon inter tri personoj. Kelkaj fakuloj, kiel Master & Johnson, ne konsideras «triopon» kiel seksa orgio mem.

#### Pli ol tri partoprenantoj

dekstra
Gangbango estas preciza tipo de orgio en kiu partoprenas normale unu persono (ĉu viro ĉu virino) kaj almenaŭ tri viroj; en "boybang" kutime partoprenas viro kaj grupo de almenaŭ tri virinoj. Ĉe gangbango, la nombro de tri viroj estas la nepra minimumo por sekse penetri samtempe virinon tra la buŝo, la vagino kaj la anuso.

La bukako estas praktiko de grupa seksumado, en kiu serio de viroj laŭvice ejakulas sur persono, ĉu viro ĉu virino.

Orgioj en fikcio
----------------

Estas sceno de orgio altrapida en la adaptaĵo al distopia samnoma filmo *A Clockwork Orange* de la romano *A Clockwork Orange*. La filmo *Caligula* reĝisorita de Tinto Brass montris kelkajn scenojn de orgio, kaj seksaj kaj religiaj. La filmo *La Parfumo* preskaŭ finiĝas per homamasa orgio en urba placo, anstataŭ ekzekuto.

En la futurisma socio priskribita de Aldous Huxley en sia romano *Brava Nova Mondo*, la orgioj plenumas ŝlosilan ceremonian rolon.

En la serio "the Boys" oni dediĉis tutan ĉapitron al *Herogasm*, nome grupa orgio fare nur de superherooj.

* Kategorio Orgio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Orgio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819702
 |
"Markovi Kuli"
**Prilep** estas mezepoka urbo en Makedonio. la origina urbo troviĝis en la loko **"Markovi Kuli"** ("Turoj de Marko") 250 m super la lokoj, kie hodiaŭ kuŝas urbo Prilep. En la plej alta punkto inter la defend-muroj kaj grandaj ŝton-skulptaĵoj estis plej fortigita parto de la urbo Prilep t.n. "Goren grad" (Supra urbo). Sube, en la ebenaj supraĵoj, estis pliaj konstruaĵoj : domoj, sanktejoj ...

La fortikaĵo "Markovi Kuli" prezentas simbolon de urbo Prilep. Per ĝi Prilep estas konata en la Balkana duoninsulo pro tiu dominanta fortikiga sistemo. Pli ĝuste ĝi estas inter la kvin plejfortaj nekonkereblaj fortikaĵoj en la Balkana regiono. La plej malnovaj spuroj devenas el 4 kaj 3-a jarcentoj antaŭ Kristo, kio montras, ke ili estis konstruitaj dum la tempo de potencaj makedonaj reĝoj, kaj estas ĉirkaŭitaj per tri murvicoj.

Per scienc–esploraj laboroj, kaj same per konservadaj–restarigaj intervenoj oni malkovris riĉajn arkeologiajn trovitaĵojn el diversaj epokoj. Ke ĝi estis granda kaj konstante loĝigata loĝloko atestas multaj nekropoloj, kiuj devenas el la frua ferepoko, kaj dum la antikva ĝis la malfrua mezepoko. La fortikaĵo konsistas el kvar defendozonoj, sed la plej vidindaj estas la restaĵoj de la mezepokaj konstruaĵoj. Ĝi ricevis la nomon de la lasta slava reganto de Makedonio – princo Marko, kaj tuj post lia morto en la jaro 1395 Makedonio komplete falis sub turka jugo. En la 1970-aj jaroj oni malkovris ŝtonajn pentraĵojn, kiuj estas parto de la prahistoria kulturo, kio ekzistis en ĉi–tiuj areoj.

la ĉefa citadelo de la eksa fortikaĵo "Markovi Kuli"
Ili estas nur parto de pliaj restaĵoj de la ŝtona arto, elkovritaj lastajn jarojn tra la tuta teritorio de Makedonio, sed aparte en ĉi–tiu regiono. Fortikaĵo "Markovi Kuli" hodiaŭ estas konata laŭ sia lasta reĝo Marko, sed ĝi ŝanĝis pli da mastroj: post la batalo ĉe la montaro Belasica en 1014 ĉi-tie azilon serĉis reĝo Samoilo. Poste sekvas mastroj: Bizanco, bulgaroj, denove Bizanco, kaj en 1322 jaro urbo kaj fortikaĵo estis konkerataj de reĝo Milutin. Reĝo Duŝan en 1350 nomis ĝin "glora urbo". Nova konkerinto estas Vukaŝin, kiu ĉi-tie proklamis sin reĝo en 1366. De 1371 ĝis 1394 jaro ĝia mastro estas filo de Vukaŝin – Marko.

Post falado sub la Otomana Imperio, fortikaĵo "Markovi Kuli" perdis sian gravecon kiel granda fortikaĵo. Iu tempo en ĝi estis malgranda milita ekipaĵo, sed poste ĝi restis forlasita, kaj restis nur legendoj pri lasta makedona reganto princo Marko kaj lia batalo kontraŭ la turkoj, malgraŭ estas konata ke li estis nur turka vasalo, kiu mortis en la batalo apud urbo Rovinj en 1395 j. kiel turka vasalo. De la iama urbo kaj fortikaĵo, nun restis dek turoj, ligitaj kun muroj, kaj en la urbo entere oni povas vidi restaĵoj de domoj kaj aliaj objektoj. Ĉefa fortikaĵo estis sur la plej alta pinto de Urbo de Marko, kaj ĉefa fortikaĵ-zono, kiu defendas la urbon, troviĝis sur la sudokcidenta flanko al la vilaĝo Varoŝ.

* Kategorio Markovi Kuli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Nigra formikulo** |
| --- |
|  |
| Nigra formikuloNigra formikulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Myrmecocichla* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. nigra'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Myrmecocichla nigra****(Vieillot, 1818) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Nigra formikulo  |

 |
| v • d • r |

La **Nigra formikulo** (*Myrmecocichla nigra*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune formikomanĝanto (*mirmeks*) kaj (*ciklos*).

Ĝi estas **tre nigra birdo** de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *nigra* estas latina vorto, kiu signifas tute same kiel en Esperanto. Specife tiu specio montras **blankan makulon en ŝultro**. Ĝi estas 15 al 16 cm longa, fortika kaj relative mallongvosta kompare kun aliaj saksikolenoj. La plumaro de la plenkreska masklo estas brilnigra escepte ĉe la blankaj makuloj de la supraj flugiloj kiuj estas kutime videblaj aŭ nur parte kaŝitaj (kiel ĉe la foto) kiam la birdo estas ripoza. La ino kaj kaj junuloj estas tre malhelbrunaj (Zimmerman, Turner kaj Pearson 1999).

La kanto (en Kenjo kaj norda Tanzanio) estas priskribita kiel "longigita, milda kaj muzikeca, foje dumfluge, *ŭii tiŭiii tuŭiiiaa, skŭik-skŭiaaaa, kŭiaaa-aaa-kŭiaaa, aa-iŭii-tii, ciŭii-tiŭ-skŭiiia-ci-siiit….*" Tiu specio foje imitas aliajn birdojn (Zimmerman, Turner kaj Pearson 1999).

Ĝi loĝas amplekse, sed nesekve en herbejoj deAfriko, el Senegalio orienten al Kenjo kaj sude al Angolo kaj Zambio. Ties teritorio estas ĉirkaŭkalkulita je 3,400,000 km², kaj ĝi estas konsiderata "ofta" en almenaŭ partoj de tiu areo (Birdlife International 2004).

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Myrmecocichla nigra*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 09a Majo 2006. Malplej zorgiga
* Zimmerman, Dale A. Donald A. Turner kaj David J. Pearson.  (1999) *Birds of Kenya and Northern Tanzania*. Princeton University Press, p. 198–199, 450. ISBN 0-691-01022-6.

* Nigra formikulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nigra formikulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nigra formikulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
En 1922, Alfred Hitchcock atingis sian unuan filmadon reĝisorante por Gainsborough Pictures por la filmo ***Number 13*** (aŭ ***Mrs. Peabody***). Clare Greet kaj Ernest Thesiger estos steluloj kiel edzo kaj edzino. La historio temas pri malriĉaj loĝantoj de konstruaĵo, financita de The Peabody Trust, fondita de usona bankisto-filantropo George Foster Peabody, por havigi disponeblan loĝadon por bezonantaj londonanoj.

Tamen, la buĝeto de la filmo forfalis, kaj ĝi estis forpelita el la produktado post la filmado de nur kelkaj scenoj. Hitchcock rare, se iam, parolis pri sia unua reĝisora projekto, ĝis lia biografiisto, Donald Spoto, demandis al li pri la vivo en la komencaj 1920-aj jaroj, kaj pri siaj unuaj filmoj. Iam, li diris, ke tio estis "iome humiligan esperton".

Same kiel ĉe la lasta perdita filmo de Hitchcock nome *The Mountain Eagle*, la filmitaj scenoj de *Number 13* estis tre amplekse serĉita fare de kinhistoriistoj kaj kolektistoj sensukcese.

Referencoj
----------

* Donald Spoto, *The Life of Alfred Hitchcock: The Dark Side of Genius* (HarperCollins Publishers, 1983) (ISBN 0-00-216352-7)
* Patrick McGilligan, *Alfred Hitchcock: A Life in Darkness and Light* (Wiley and Sons, 2003) (ISBN 0-470-86973-9)

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Number 13*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *Mrs. Peabody* en SilentEra
* Link to still from film


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700033
 |
Navanethem Pillay
**Navanethem Pillay** (naskita je la 23a de septembro 1941 apud Durbano, Sudafriko) estas advokatino, kiu luktis kontraŭ apartismo en sia lando. 

En la jaro 2008 ŝi fariĝis Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj.
Ŝi estis juĝisto en la Internacia Puna Kortumo de Hago kaj ŝi prezidis la kortumon pri la genocido en Ruando. En 2012 ŝi subskribis la dokumenton de internacia juro de homaj rajtoj pri seksa orientiĝo kaj seksa identeco.

Originoj
--------

Navi Pillay havas sudafrikan ŝtatanecon. Ŝi naskiĝis en 1941 en baratdevena malriĉa familio, filino de tamilaj gepatroj, kaj pasigis sian junaĝon en Durban.

Studoj
------

Danke al financa subteno de la barata komunumo ŝi povis studi juron en la Universitato de Kvazulu-Natalo.

Kariero
-------

Ŝi malfermis privatan oficejon, ĉar ŝi ne povis ie trovi laborlokon pro la fakto, ke ŝi ne estis blankulino.

Dum 28 jaroj ŝi klopodis lukti kontraŭ torturado kaj maljusteco.

En la jaro 1973, ŝi defendis la enprizonigitojn de Robben Island, inter kiuj estis Nelson Mandela.
Plie ŝi studis juron en Harvard, Usono.
Ŝi luktis pri homaj rajtoj en Sudafriko, pri virinaj rajtoj aparte.

Premioj
-------

En 2003 ŝi ricevis la Premion Gruber por la virinaj rajtoj.

Referencoj
----------

1. ↑  BRON FREE AND EQUAL - Seksa orientiĝo kaj seksa identeco en internacia juro de homaj rajtoj

* Navanethem Pillay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Navanethem Pillay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396592
* GND: 142611859
* LCCN: n82132512
* VIAF: 122765965
* ISNI: 0000 0001 1781 2820
* SUDOC: 153405406
* BNF: 16512586g
 |
*Nummulites*
***Nummulites*** aŭ **Numulitoj** estas genro de formortintaj foraminiferoj de la grupo de la bentosoj. Ties konkoj troviĝas ofte kiel fosilioj kaj ili atingas ĝis 6 cm en la diametro. Ii havas rondan formon, rekonita facile pro siaj spiraloj, subdividitaj de nekompletaj septoj en preskaŭ kvadrataj ujoj. Ili estas komunaj en la rokoj de la Terciaro, ĉefe ĉirkaŭ la Mediteraneo (ekzemple, en la kalkaj rokoj de la Eoceno en Egiptio). Ili estas tre interesaj kiel gvida fosilio.
La nomo "*Nummulites*" estas etaĵo de la latina vorto *nummulus* kio signifas "eta monero", pro ties formo. En 1913, Randolph Kirkpatrick publikigis libron, *The Nummulosphere: an account of the Organic Origin of so-called Igneous Rocks and Abyssal Red Clays*, defendante la teorion, ke ĉiu rokaĵo formigixis pro akumulado de foraminiferoj kiel la numulitoj.

Ekzistas plataj foraminiferoj kiuj vivas surfunde kiel anoj de la surfunda vivulantaro (kiel la **bentosoj**). Kaj ankaŭ ekzistas aliaj kiuj ŝvebas en ĉiu alteco de la akvo kaj apartenas al la planktono. El inter la unuaj, surfunduloj, inter la bentosoj estas la numulitoj aŭ *Nummulites*, laŭ vorto (el la latina) "moner-bestoj", kiuj estas tre interesaj por la fakuloj. Kvankam ili estas unuĉelaj, kiel la aliaj foraminiferoj, kelkaj povas atingi grandon de ĝis 12 cm en diametro. Ili estas tre kuriozaj kaj bele ornamitaj kun formo de spiralo centre kaj rondaj konture; do la interna strukturo estas prilaborita. Ĉar fakuloj multe pristudas ilin, la numulitoj utilis eĉ por dividi la eocenon. Temas pri unuĉelaj animaloj tre interesaj por la studoj de la Paleozoologio kaj de la Geologio.

Referencoj
----------

Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

* Kategorio Numulito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Numulito en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
la lago parte glaciigita en vintro
la lago en vespera lumo
La **lago Neusiedl** aŭ **Fertő** (germane **Neusiedler See**, hungare **Fertõ-tó**, latine *Lacus Peiso*) estas malprofunda akvo ĉe limoj de Aŭstrio kaj Hungario. La hungara nomo *Fertő* (aperinta en dokumento jam en 1074 aludas ties marĉajn proprecojn, dum la aŭstra nomo venas de urbo Neusiedl am See. 
La lago apartenas al Monda Heredaĵo kaj Nacia parko.

Ĝi elformiĝis antaŭ jarmiloj, en la supra plejstocena epoko per tektonika movo. La lago situas 113 m super la marnivelo, tiel ĝi estas plej malalta loko de Auŝtrio. La lago longas 35 km kaj larĝas 7–15 km, la akvosurfaco estas 315 km² (el kiu malpli ol dekono apartenas al Hungario). 

Ĝia akvokolekta areo estas 1230 km2, ĝin alfluas nur kelkaj rojoj (Vulka kaj Rákos) kaj subteraj akvofontoj, sed ne havas elfluanton.

La akvo de la lago estas milde sala kaj tre malprofunda (ĝenerale 50–60 cm, maksimume 180 cm) kaj ŝanĝiĝas depende la vetero. La vintra frostiĝo de la lago kelkfoje – ĉe malalta akvosurfaco – minacas la bestaron. 

Oni konstruis en 1873–95 kanalon (Hansági-főcsatorna) al Répce kaj Rábca. 

La lago estas forte kovrita per fragmito (preskaŭ duonon de la surfaco), en kiuj vivas multaj maloftaj birdoj, bestoj (ekz. granda egretardeo, plataleo, tufgrebo, marĉa cirkuo, kampa kobitido, diversaj insektoj). 

La lagon protektas du kunlaborantaj naciaj parkoj: la hungara Nacia Parko Fertőõ–Hanság kaj la aŭstra nacia Parko Neusiedlersee-Seewinkel. 

La lago bonefikas je klimato, grundakva nivelo de la ĉirkaŭo, servas bazmaterialon por la celuloza industrio, ŝtatata ripozloko de la Vienaj loĝantoj.

Gravaj komunumoj apud la lagobordo estas Neusiedl am See, Podersdorf am See kaj Rust.

* Kategorio Neusiedler See en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rijeto de Le Mans
**Rijeto** (france *rillettes* [ʁijɛt]) estas franca manĝaĵo de viando malrapide kuirita en graso dum pluraj horoj kaj pakita en graso.

Priskribo
---------

Rijeto estas metodo konservi viandon en graso. La viando uzata estas ofte porkaĵo, sed oni kelkfoje uzas aliajn viandojn — ekzemple, birdaĵojn kiel anasaĵon, kokaĵon, aŭ anseraĵon; ĉasaĵojn kiel kuniklaĵon; aŭ fiŝon, kiel engraŭlon, salmon aŭ tinuson.

Oni salas kaj spicas la viandon, kaj stufas la viandon en graso dum multaj (4–10) horoj. Post kuiro, oni distiras la viandon kaj lasas ĝin malvarmiĝi, mergistan en la kuiran grason, en ujo. La graso solidiĝas, enhavante la viandon.

Rijeto estas manĝata ordinartemperature, ŝmirita sur toaston.

En Francio, diversaj departementoj havas tradiciajn formojn de rijeto. La urboj Le Mans kaj Turo, kaj la provinco Anĵuo estas famaj pro siaj rijetoj.

Etimologio kaj historio
-----------------------

La franca vorto *rillettes* estis unue uzita en 1845. La vorto estas la diminutivo de la malnovfranca vorto *rille* "tranĉaĵo de porkaĵo", unue uzita en 1480.

Tamen, la plado mem ekzistis dum jarcentoj antaŭ la unua uzo de la vorto. La 16-a-jarcenta verkisto Rabelezo jam priskribis la rijeton kiel la "brunan konfitaĵon de porkaĵo" (france *brune confiture de cochon*). La 19-a-jarcenta verkisto Honoré de Balzac laŭdis la Turan rijeton en sia verko "La Lilio en la Valo" (france *Le Lys dans la Vallée*).

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: rijet/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rijeto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La rijeto el Turo (esperante). Espéranto Tours (2015-10-14).
* Kuirlibro: Porka rijeto (esperante).
* Origine des rillettes (france). Maison Prunier. Arkivita el la originalo je 2018-09-06. Alirita 2020-05-22.
Navigilo de la firmao TomTom
Navigaprogramaro sur PalmOne poŝkomputilo
Navigilo de la firmao Navigon
**Navigilo** estas aparat(ar)o per kiu oni povas ricevi instrukciojn (vide aŭ/kaj aŭde) pri la itinero al iu vojaĝocelo. Tiuj sitemoj povas esti enkonstruitaj (ĉefe en aŭtoj), aŭ esti manportebla sistemo. Krom tio poŝkomputiloj kaj poŝtelefonoj povas esti taŭgaj por funkcii kiel navigilo.

Nuntempe la sistemoj plejofte uzas la usonan GPS sistemon, sed aliaj sistemoj estas konstruataj inter aliaj la eŭropa sistemo Galileo.

Konataj varomarkoj estas TomTom, Garmin, Mio Technology, Medion, ViaMichelin, Pioneer, Alturion, Navigon, MapSonic kaj VDO Dayton.
Sygic havas aplikaĵon kiu estas instalebla sur poŝkomputilo aŭ poŝtelefono.

La voĉo povas esti en diversaj lingvoj (virina aŭ vira), por la TomTom ankaŭ haveblas voĉo en Esperanto.
Ĝi elŝuteblas el la komuna dosiero de TomTom aŭ el suba retejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Esperanto voĉo por TomTom navigilo
* Mia TomTom navigilo parolas Esperanton! angle
* Mia TomTom navigilo parolas Esperanton! II angle

* Kategorio Navigilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)