recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Saal-pordego en Saalfeld La **Saal-pordego** (germane: *Saaltor*) estas bonege konserviĝinta urbopordego de Saalfeld, Germanio. Kelkaj nomis la pordegon *Anĝela pordego* (germane: *Engelstor*).

Historio
--------

Tiu ĉi pordego estas la plej malalta loko de la ĉirkaŭfortikaĵo kaj samtempe ties plej eosta. Ĝi servis kiel enirejo por la komercistoj de sur la komerca vojo kondukanta trans la rivero Saale en la regionon de Orlagau respektive al Saksio. La unua mencio estis en 1365; la pordegoturo montras kaj hodiaŭ malfrumezepokan formon. Tamen perdiĝis ensemblego kun la antraŭpordego kiun atestis belege kuprogravaĵo de Matthäus Merian de 1650. En 1816 la antaŭaĵoj barbare malkonstruitis.

La turo mem menciitis nur en 1442; dum la fajrego de 1517 ĝi detruitis sed tuj rekonstruitis estante gravega por la urbodefendo. En 1904 la tegmenta trabaro forbrulis. Kiel la Darr-pordego ankaŭ la Saale-pordego perfekte de multaj jarcentoj transportas mezepokan aspekton. La horizontala projekciaĵo estas kvadrata kaj super la ogivarka transpasejo estas tri etaĝoj. La unua etaĝo samnivelas la defendopadon de la ĉirkaŭfortikaĵo. Videblas ankoraŭ pilastroj kelkaj por la herso. Supre estas sela tegmento inter du ŝtupargabloj kun sep ŝtupetoj.

Laŭ la kronikisto Sylvester Lieb (1625) troviĝis ĉe la flanko rigardanta al la urbokerno fresko pri la primoko de Jesuo dum Via crucis, kio post 1650 forigitis. Sed ja konserviĝis ŝtono meza kun skulptita ĉefanĝelo Miĥaelo: pro tio la pordego ankaŭ nomitis *Anĝela pordego*.

Ekde 1928 la supraj etaĝoj kun apudaj konstruaĵoj ekuzitis kiel vintrinkejoj. Dum bombardado en aprilo 1945 la pordego mem restis penaŭ maldetruita kontraŭe al la apudaj konstruaĵoj. Multaj homoj mortis restante en bombŝirmilejo tiea. Restaŭradlaboroj profundaj startis en 1998.

Impostejo
---------

Mezepoke estis sur la ponto trans la Saale-rivero kapelo nomita *Gehülfenkapelle* aŭ simple *Ponta kapelo* kiu servis kiel doganejo. Post akvego de 1880 ĝi malkonstruitis. Post la inaŭguro de la proksima ĉefstacidomo en 1871 konstruitis ŝtona nova ponto paralela al la malnova pli mallarĝa.

Literaturo
----------

Dehio, Georg: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen*, Deutscher Kunstverlag 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 1057

* Kategorio Saaltor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri distrikto en Germanio. Atentu ke ankaŭ ekzistas distrikto Neunkirchen (Aŭstrio). |

La **distrikto Neunkirchen** estas unu el ses administraj distriktoj en la germana federacia lando Sarlando. Ĝia administra sidejo estas la urbo Ottweiler.

Najbaras la distriktoj Sankt Wendel norde, Kusel oriente, Saarpfalz kaj la Regiona Ligo Saarbrücken sude kaj al la distrikto Saarlouis okcidente.

Geografio
---------

La distrikta teritorio grandparte apartenas al monetetara pejzaĝo dominita de la riveroj Saro kaj Nahe.

Historio
--------

La distrikta teritorio pli-malpli identas kun la ofica teritorio "Amt Ottweiler" de la historia graflando Saarbrücken. Post la Viena Kongreso la graflando estis donita al administrado de la fora reĝlando Prusio. Dum 1816 la administristoj de Prusio dividigis siajn provincojn en distriktarojn kaj distriktojn - tiel ekestis la distrikto Ottweiler ene de la distriktaro Trevero kadre de la prusia provinco Rejnlando. Post la Unua Mondmilito la Sarlando kaj kune la distrikto Ottweiler estis fortranĉita de la resta teritorio de la Germana Regno kaj ekde la jaro 1920 administriĝis de la Ligo de Popoloj. Dum 1946 la distriktaj limoj iom ŝanĝiĝis, kaj dum 1974 la teritorio estis renomumita "distrikto Neunkirchen". La distrikta administrejo tamen restis en Ottweiler. Ekde tiam la distrikto havas ĉefurbon en Neunkirchen kaj administran sidejon en Ottweiler. Post fino de administra reformo la distrikto ankoraŭ ampleksas 7 komunumojn, el inter tiuj 2 urboj. La plej granda distrikta urbo estas Neunkirchen, la dua plej granda urbo de Sarlando.

Urbaj kaj neurbaj komunumoj
---------------------------

(unuopaj nombroj de loĝantoj laŭ la stato fine de decembro 2006)

|  |  |
| --- | --- |
| **Urboj**1. Neunkirchen (49.055)
2. Ottweiler (15.320)
 | **Pliaj komunumoj**1. Eppelborn (17.908)
2. Illingen (17.999)
3. Merchweiler (10.721)
4. Schiffweiler (17.181)
5. Spiesen-Elversberg (14.294)
 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Distrikto Neunkirchen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

  

* NeunkirchenNeunkirchen
* OttweilerOttweiler
* IllingenIllingen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurbaj kaj neurbaj komunumoj en la distrikto Neunkirchen |
| --- |
| Eppelborn | Illingen | Merchweiler | Neunkirchen | Ottweiler | Schiffweiler | Spiesen-Elversberg | blazono de la distrikto Neunkirchen |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistriktoj de Sarlando |
| --- |
| Merzig-Wadern • Neunkirchen • Regiona Ligo Saarbrücken • Saarlouis • Saarpfalz • Sankt Wendel | Landa blazono de Sarlando |

 |
La **Reta Projekto de la Vivarbo**, en la angla *Tree of Life Web Project*, estas funkcianta projekto en Interreto kiu havigas informaron pri diverseco kaj filogenetiko de vivo sur la tero. Tiu kunlabora parreviziita projekto ekis en 1995, kaj estas verkita de biologoj el la tuta mondo.

La paĝoj estas ligitaj hierarkie, laŭ formo de la branĉara evoluo de la vivarbo, organizita kladistike. Ĉiu paĝo enhavas informaron pri unu partikulara grupo de organismoj kaj estas organizita laŭ branĉeca arboviva formo, tiele montrante la hipotezajn rilatojn inter diferencaj grupoj de organismoj.

En 2009 la projekto suferis financajn problemojn el la Universitato de Arizono. Paĝoj kaj portaloj nune atendas konsiderindan pli longan tempon antaŭ esti aprobitaj ĉar ili esta reviziataj de malgranda grupo de volontuloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Charles Darwin
* Encyclopedia of Life
* Vivarbo (scienco)
* Vikispecioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* pri Tree of Life Web Project
* Maddison, D. R. K.-S. Schulz, kaj W. P. Maddison. 2007. The Tree of Life Web Project. Pages 19-40 en: Zhang, Z.-Q. & Shear, W.A. eds. Linnaeus Tercentenary: Progress in Invertebrate Taxonomy. Zootaxa 1668:1-766. Open Access PDF
* *Tree of Life project grows more leaves and branches* (EurekAlert 20 Feb 2006)
**Benedek CSAPLÁR** [ĉaplAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csaplár Benedek** estis hungara literaturhistoriisto, etnografo, piarista pastro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1886). Li uzis pseŭdonimojn ekzemple Árpádfi G. Füzesi, Edényi Márton, Etelközi A. G. Pusztaszeri J. Magánlaki A. G. Ürmös Dániel, Cs. B. ...

Benedek Csaplár  naskiĝis kiel *Csaplár Gáspár* la 3-an de januaro 1821 en Hungara reĝlando, en Dunaszerdahely (nuntempa Dunajská Streda en Slovakio). Li mortis la 20-an de aŭgusto 1906 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Benedek Csaplár iĝis piarista pastro en 1836 kaj prenis la nomon *Benedek*. Li ekinstruis en diversaj urboj de Supra Hungarujo. Baldaŭe li plulernis en Kolozsvár, poste li instruis en diversaj urboj, la plej longe (14 jarojn) en Szeged. En 1867 li iĝis direktoro de gimnazio en Tata (Hungario). En 1870 li ricevis la taskon esplori en Pest (urbo).

Verkaro (elekto)
----------------

* *Buzgó óhajtás nemzeti hagyományaink, különösen a tájszó-gyűjtés ügyében* 1858
* *Az idő intései* (Admonoj de la tempo) 1874
* *Epistola ad Polonos historiae et literaturae polonicae peritos* 1877
* *Révai Miklós élete I-IV* (Vivo de Miklós Révai)
* diversaj artikoloj en *Pesti Napló*, *Családi Lapok*, Vasárnapi Ujság, *Koszorú* kaj en aliaj gazetoj

Fontoj
------

* biografio hungare[*rompita ligilo*]
* biografio hungare

* Kategorio Benedek Csaplár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 429564
* LCCN: n2003033452
* VIAF: 71773738
* ISNI: 0000 0000 3941 6258
* BNF: 127900595
 |
**Benedek Jávor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jávor Benedek** estis hungara politikisto, biologo, altlerneja instruisto.

Benedek Jávor en 2010
Benedek Jávor naskiĝis la 2-an de julio 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Benedek Jávor maturiĝis en benediktana gimnazio en Pannonhalma, poste li akiris biologian diplomon (MSc) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1997. Post la diplomo li esploris jaron en Bruselo helpe de stipendio. Ekde 1998 li ekinstruis en Katolika Universitato Péter Pázmány, sed kelkfoje li estis gastopreleganto en aliaj hungaraj universitatoj. En 2006 li doktoriĝis en la Universitato Loránd Eötvös, en la sekva jaro li esploris en Parizo. Intertempe li aliĝis al medioprotektaj aranĝaĵoj. En 2008 li estis fondinta membro de Alia Politiko Eblas, en la sekva jaro li estis ties proparolisto, en 2010 jam parlamenta deputito. En 2013 pro partiaj konfliktoj li estis fondinta membro de rivala simila partio kan en la sekva jaro li akiris mandaton en la Eŭropa Parlamento. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Benedek Jávor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 673439
* VIAF: 161211439
* ISNI: 0000 0001 1101 5564
 |
**Bene** (ankaŭ hungare, ukraine **Бене,** ruse *Добросиля* (dobrosilja)) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove. Pli frue la ukrainia nomo estis **Беня** (benja).

* Areo: 1  km²
* Alto super marnivelo: 113 m
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 90261
* Telefonprefikso: 3141
* Aŭtokodo:

Situo
-----

Bene situas sur ebenaĵo, laŭ rojo. Berehove troviĝas 13 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1337. En 1567 la tataroj, en 1657 la poloj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Bene 689 homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Bene apartenis al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio. rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 la komunumo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nun loĝas en Bene 1409 homoj, (1350 hungaroj).

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo el la 14-a jarcento, en 1670 kaj en la 19-a jarcento renovigita
* romkatolika preĝejo de 1940, uzata ankaŭ de grekokatolikoj

Ĝemelkomunumo
-------------

* Hungario Pusztaederics, Hungario
La **resuma formulo** (aŭ **kruda formulo**) estas speco de ĥemia formulo. Ĝi esprimas, kiom da atomoj de la diversaj elementoj konsistigas unu molekulon de certa ĥemia kombinaĵo.

Ĝi notas la elementojn per iliaj simbolaj literoj kaj la kvanton per nombro skribita dekstre malalte de la literoj. La nombro 1 ne estas skribata. Akvo, kies molekulo konsistas el unu oksigena kaj du hidrogenaj atomoj, havas la formulon H2O.

Pri la ordigo de la elementoj en la formulo ekzistas du sistemoj:

* Eblas ordigi la elementojn laŭ kreska elektronegativeco. Do staras unue la elementoj, kiuj estas pli maldekstre aŭ pli sube en la perioda sistemo. Ekzemple, en salo la metalo staras antaŭ la halogeno, ordinara salo (natria ĥlorido) do estas NaCl.
* Laŭ la sistemo de Hill aperas unue karbono (C) kaj hidrogeno (H), poste aliaj elementoj laŭ alfabeta ordo. Se ne estas karbono en la kombinaĵo, ankaŭ la hidrogeno aperas alfabete. En pezaj kombinaĵoj, kie deŭterio aŭ tritio anstataŭas hidrogenon, ili aperas laŭ alfabeta ordo.

Resuma formulo ne diras, kiel tiuj atomoj estas aranĝitaj; tion diras la struktura formulo. Substancoj kun identaj resumaj formuloj, sed malsamaj strukturoj, nomiĝas izomeroj. Simplaj kombinaĵoj, kia la akvo, havas nur unu izomeron. Ekzemplo de substanco kun du izomeroj estas la butano, kies resuma formulo estas C4H10; ordinara butano (n-butano) havas la strukturon CH3CH2CH2CH3, i-butano la strukturon CH3-CHCH3-CH3.

El la resuma formulo eblas derivi la **proporcian formulon**, kiu indikas la nombrajn rilatumojn inter la elementoj en molekulo, sed ne iliajn nombrojn en ĉiu molekulo. La proporcia formulo rezultas, kiam ĉiujn kvantojn en la resuma formulo oni dividas per ilia plej granda komuna divizoro. Ekzemple la proporcia formulo de benzolo (C6H6) estas C1H1.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Levente SZÉKEDI** [pro. se:kedi] estas rumania hungara sociologo, universitata instruisto. Li naskiĝis en 1973 en Miercurea Ciuc.

Li estas la filo de ĵurnalistino Ágnes Kerekes kaj de ĵurnalisto Ferenc Székedi kaj la pli aĝa frato de Eszter Boda Székedi.

Biografio
---------

Levente Székedi apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo inter 1987–1991. Li pristudis sociologion en UBB de Kluĵo inter 1991 kaj 1995, poste li plulernis 2 jarojn en Universitato de Budapeŝto. Lia esplorkampo estas la medicina sociologio. Li instruas en la universitato Universitato Kristana de Partium, ekde 2012 li estas vicdekano.

Liaj kontribuaĵoj
-----------------

* *Közösségépítés és vállalkozói kultúra a Partiumban* (2009)
* *NGO-s Providing Social Services for Roma in Bihor and Hajdú-Bihar Counties*
* *A társadalmi inklúzió szociológiája*

Fonto
-----

* Retejo de la universitato
La esprimo **akredito** en la kunteksto de akademiaj institucioj rilatas al procezo de certigo de kvalito en kiu la servoj kaj agadoj de la institucio estas ekzamenitaj fare de ekstero, kiu determinas ĉu la institucio kontentigas certajn normojn. Se la institucio plenumas ĉi tiujn kriteriojn, ĝi ricevas akrediton kiel agnoskita akademia institucio. Akredito de akademia institucio aŭ akademia programo influas la kapablon de diplomiĝintoj de la institucio aŭ programo uzi la gradojn kiujn la institucio aljuĝas kiam ili aliras por serĉi profesian laboron. En multaj kazoj, atestiloj donitaj de neakredita akademia institucio estas senvaloraj, ambaŭ kiel bazo por progresintaj studoj kaj en la labormerkato.

En la plej multaj landoj de la mondo, la institucio, kiu kontrolas la kvaliton de la akademiaj institucioj, estas registara institucio. En Usono ekzistas pluraj privataj ne-profitaj organizaĵoj, en kiuj la akreditaj universitatoj kaj altlernejoj membriĝas.

Vidu ankaŭ
----------

* Akademia atingo
* Akademiaj normoj

* Kategorio Eduka akredito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 812639
* GND: 4274903-7
* LCCN: sh85000437
 |
La ***Pola Legio*** estis militista helpo de polaj volontuloj, dum la hungara revolucio kaj liberecbatalo de 1848-49. Danke al la hungara-pola amikeco alvenis elstaraj oficiroj kiel Jozefo Bem, Henryk Dembiński kaj Jozefo Wysocki. La Pola Legio elformiĝis en aŭtuno de 1848, sed pro malkonsentoj inter Bem kaj Wysocki, Bem organizis eĉ "propran" legion. je somero de 1849, tiuj du legioj batalis kun la hungaraj armeoj, unu en la Supra Hungario alia en Transsilvanio.

Post la rusa invado de Hungario (junio de 1849), el la restantaj polaj soldatoj pli ol 1000 fuĝis en Turkion, la pliaj kaŝis sin en Hungario, Transsilvanio aŭ provis reiri al Galicio. Tri poloj estis ekzekutitaj, kelkaj estis deportitaj al Siberio.

La legioj
---------

La legio de Wysocki konsistis el 3 piedsoldataj batalionoj, unu duona ulana regimento kaj du duonbaterioj (2400 soldatoj). Tiuj polaj taĉmentoj sukcesis en strumo de Arad, en la bataloj en supra Hungario kaj en la batalo de Szolnok (5-a de marto 1849). La legio de Bem konsistis el du piedsoldataj batalionoj kaj 3 ulanaj batalionoj (900 soldatoj).

Fontoj
------

### Libroj, hungare

* Kovács István: A lengyel légió lexikona, 1848-1849, MTA Történettudományi Intézet, História Könyvtár, Budapest, 2007, ISBN 9639627119
* Józef Wysocki: Együtt a szabadságért, 1848-1849, Wysocki tábornok emlékiratai, Zrínyi Kiadó, Budapest, 1993, ISBN 9633271851
* Kovács Endre: Bem József, Hadtörténeti Intézet, Budapest, 1954

### Eksteraj ligiloj

* Wysocki Légió Hagyományőrző Egyesület (memor-prizorga asocio
* *A szabadságharc lengyel légiója* (Duna Televízió, laŭ scenlibro de : István Kovács)
Bildo de Zeĥarja en etiopa biblio

Panelo kun la Benedictus ĉe la preĝejo de Sankta Johano la Baptisto sur la Monto (Jerusalemo), kie naskiĝis Sankta Johano.

**Benedictus** aŭ *Ĉanto de Zeĥarja* estas la preĝo kiun deklamis Zeĥarja kiam rekuperis la parolkapablon post la nasko de lia filo Johano la Baptisto. Li laŭdas kaj dankas al Dio pro la Mesio, apenaŭ mencias lian filon Johano. Ĝi troviĝas en la unua ĉapitro de la evangelio laŭ Sankta Luko, versoj 68 al 79.

Teksto en la latina:  

Benedictus Dominus Deus Israel;  

quia visitavit et fecit redemptionem plebis suæ:  

Et erexit cornu salutis nobis,  

in domo David pueri sui.  

Sicut locutus est per os sanctorum,  

qui a sæculo sunt, prophetarum eius:  

Salutem ex inimicis nostris,  

et de manu omnium, qui oderunt nos:  

Ad faciendam misericordiam cum patribus nostris,  

et memorari testamenti sui sancti.  

Iusiurandum, quod iuravit ad Abraham patrem nostrum,  

daturum se nobis:  

Ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati, serviamus illi.  

In sanctitate et iustitia coram ipso,  

omnibus diebus nostris.  

Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis,  

præibis enim ante faciem Domini parare vias eius:  

Ad dandam scientiam salutis plebi eius:  

in remissionem peccatorum eorum:  

Per viscera misericordiæ Dei nostri:  

in quibus visitavit nos, oriens ex alto:  

Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent:  

ad dirigendos pedes nostros in viam pacis.  

En Esperanto:

Benata estu la Eternulo, la Dio de Izrael,
Ĉar Li vizitis Sian popolon kaj faris por ili elaĉeton,
Kaj levis kornon de savo por ni
En la domo de Sia servanto David,
Kiel Li parolis per la buŝo de Siaj sanktaj profetoj, de post la komenco de la mondo,
Savadon el niaj malamikoj kaj el la mano de ĉiuj niaj malamantoj;
Por montri Sian bonecon ĉe niaj patroj,
Kaj por memori Sian sanktan interligon;
La ĵuron, kiun Li ĵuris al nia patro Abraham;
Ke Li donos al ni, ke, liberigite el la mano de niaj malamikoj,
Ni servu Lin sentime,
En sankteco kaj justeco antaŭ Li ĉiujn niajn tagojn.
Kaj vi, infano, estos nomata profeto de la Plejaltulo,
Ĉar vi iros antaŭ la vizaĝo de la Sinjoro, por pretigi liajn vojojn,
Por doni al lia popolo scion de savo
En la pardonado de iliaj pekoj,
Pro la kompata koro de nia Dio,
Per kiu nin vizitis la sunleviĝo de supre,
Por lumi sur tiujn, kiuj sidas en mallumo kaj en la ombro de morto,
Por gvidi niajn piedojn en la vojojn de paco.

* Kategorio Benedictus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lego brikoj kuraĝigas lernadon pere de ludado.
Knabino kun Tabulkomputilo *LeapPad*.
**Ludiloj** povas esti uzataj por nombro de **edukaj** celoj. Kelkaj ludiloj havas hazardan edukan valoron, dum aliaj estas konataj specife per la etikedo "edukaj ludiloj." Edukaj ludiloj estas tipe konstruitaj por kaj uzataj de junaj infanoj. Oni povus aserti ke fakte eduka ludilo povus esti ajna ludilo, ĉefe depende de la uzado aŭ ludo. Plej infanoj konstante interagadas kun ili kaj lernas pri la mondo. Tiu difino estas laste tro larĝa ĉar oni povus fari samas aserton pri roko aŭ bastono ĉar ne maloftas vidi infanon ludantan per preskaŭ ĉio ajn ĉirkaŭe.

La diferenco kuŝas en la infana percepto aŭ realeco de la ludila valoro. Eduka ludilo estu eduka. Ĝi instruu, helpu intelektemon, ĉu por emocia aŭ fizika disvolviĝo. Eduka ludilo povas instrui pri partikulara afero aŭ povas helpi al infano disvovligi partikularan kapablon. La ŝlosila diferenco eatas la infana lernado kaj disvolviĝo asociaj kun interagado kun la ludilo.

Nuntempe plej ludiloj estas desegnitaj kun la celo eduki kaj disvolvi pli ol iam ajn antaŭe. Dum gepatroj kaj edukistoj iĝas pli sensivaj al la realaj aŭ supozataj disvolvonecesoj de infanoj, ludilfabrikantoj serĉas fabriki kaj merkatigi tion al tiuj gepatroj.

Lignaj ludiloj kiuj tendencas daŭri longtempe utilas pluteni intereson kaj daŭreblon por la infanoj ĉefe se la ludiloj iĝas preferata.

Edukaj ludiloj
--------------

* Angla damludo
* Damludo
* Domeno
* Ĵetkubo
* Ĵetpluredro
* Kajto
* Kalejdoskopo
* Konstrublokoj
* Kubo de Rubik
* LEGO-ludilo
* Ludkartoj
* Makettrajno
* Meccano
* *Mega Brands*
* Modlopasto
* Puzlo
* *Silly Putty*
* Skrablo
* *Slinky*
* Ŝako
* Videoludilo

* Kategorio Edukaj ludiloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Edvin Marton,** ruse **Эдвин Мартон,** (laŭ hungarlingve kutima nomordo estus **Marton Edvin**) estas sovetuniana hungara violonisto, komponisto. Lia origina nomo estis *Csűry Lajos Edvin* [ĉUri lajoŝ] ĝis 2003.

Edvin Marton en 2008
Lajos Edvin Csűry  naskiĝis la 17-an de februaro 1974 en Vilok (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).

Biografio
---------

Edvin Marton apartenis al la hungara minoritato en Sovetunio. Li frekventis bazlernejon en sia naskiĝloko, sed pli frue li hejme lernis violonadon. Li studis en muzikakademio de Moskvo inter 1983–1990, poste en similaj lernejoj de Novjorko, Vieno kaj Budapeŝto. Li donis sian unue gravan koncerton en la aĝo de dek du kun la Moskva Simfonia Orkestro. Ekde 1993 li estis orkestrano de la nacia filharmonia orkestro en Hungario. Li iĝis konata kiel violonisto dum glitkurantaj konkursoj. En la 2000-aj jaroj li forlasis la klasikan muzikon kaj komencis violonadi distrajn muzikojn. Li establis orkestron el virinoj. Li edziĝis en 2009, lia edzino naskis dufoje.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Carnegie Hall (1995)

Lia libro
---------

* *A hegedű hercege, Edvin Marton titkos élete* (2008, memuaro, eldonita en pluraj lingvoj)

Lia sukceso
-----------

* Eŭrovido-Kantokonkurso (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-04-20. Alirita 2019-04-20.

* Kategorio Edvin Marton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638919
* GND: 135102677
* LCCN: n2008042538
* VIAF: 11779760
* ISNI: 0000 0000 7879 477X
* MBA: 0b519a75-69a0-4392-83e9-47dc6572d74c
 |
**Bálint Józsa** [jOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Józsa Bálint** estas hungara skulptisto, altlerneja instruisto.

Memorskulptaĵo pri germanaj koloniantoj en Budakeszi fare de Bálint Józsa
Bálint Józsa  naskiĝis la 27-an de majo 1937 en Debrecen.

Biografio
---------

La familio Józsa translokiĝis al Budapeŝto en 1944. La juna Bálint abiturientis en industriarta mezlernejo kun diplometo pri reliefisto en 1955. Li studis inter 1956 - 1961 en la Industriarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Miklós Borsos kaj Gyula Illés. Post la diplomo pri skulptado li akiris ankaŭ diplometon pri veldado, kiu estas grava por krei metalajn skulptaĵojn. En 1963 li estis asistanto en la altlernejo, en 1981 docento, en 1992 universitata instruisto, en 1997 atelierestro. Intertempe en 1965 li establis propran atelieron heime. Ekde 1968 somere li kreas en Kastelo de Szigliget. Li emeritiĝis en 2004. Li ricevis hungarajn kaj germanan premiojn inter 1968-1999.

Li edziĝis en 1965, filoj naskiĝis en 1968 kaj 1980.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1982)
* Fonyód (1986)
* Stuttgart (1992)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szeged (1978)
* Zánka (1979, 1984)
* Arthalo Budapeŝto (1989, 1997)
* Nurenbergo (1990)
* Palaco Vigadó (1992)
* Koblenz (1997)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* *Patrino kaj filino* (Tiszaújváros, 1963)
* *Globo aŭ ĉelodisiĝo* fémplasztika (Szeged, 1974)
* *Akvokirlo* (Budapeŝto, 1979, vidu la malsupran bildon!)
* *Tri segmentoj* (Balatonfüred, 1980)
* *Fluktuado* (Budapeŝto, 1985-1988)
* *Miljara memorsigno* (Székesfehérvár, 2000, vidu la malsupran bildon!)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Tamás Ortutay
* Gusztáv Pálfy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-10-25 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva membiografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2007-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

* AkvokirloAkvokirlo
* Memorskulptaĵo pri la hungara miljaroMemorskulptaĵo pri la hungara miljaro

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Bálint Józsa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621807
* GND: 129504092
* LCCN: nb2007016311
* VIAF: 72473836
* ISNI: 0000 0000 7871 651X
 |
**Edvard Mikajeli MIRZOAJN** (armene: Էդվարդ Միքայելի Միրզոյան; n. la 12-an de majo 1921 - m. la 5-an de oktobro 2012) estis armena komponisto. Edvard Mirzojan naskiĝis en Gori, Kartvelio. 

La komponaĵa produktado de Mirzojan estas relative malgranda sed sufiĉe distingita, kombinante gracian lirikismon kun intensa dramo. Kun ĝia formala strukturo kaj tona dizajno, lia stilo estis priskribita kiel novklasika, kun elementoj de armena populara kanto ĉiam ĉeestantaj. La Kvarteto de Mirzojan, Cello Sonato, Simfonio por Kordoj kaj Timpanoj, kaj Epitafo por Ĉambra Orkestro fariĝis rimarkindaj aldonoj al la repertuaro.

Edvard Mirzojan estas entombigita en la panteono Komitas, kiu situas en la urbo Erevano.

* Kategorio Edvard Mirzojan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 642790
* GND: 13171287X
* LCCN: n85345897
* VIAF: 94023669 47901924, 94023669
* ISNI: 0000 0000 6690 8151
* BNF: 170169081
* MBA: e038fba9-a8b4-4a7c-a029-074c700be1bc
 |
**Bábonymegyer** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Tab.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.7478/18.1181
* Areo: 22 km²
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 8658
* Telefonprefikso: 84

Situo
-----

Bábonymegyer situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár–Siófok. Tab troviĝas 9, Tamási 22, Siófok 23 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri vilaĝo Megyer devenis el 1193. Municipoj **Koppánymegyer** [kopAnjmedjer] kaj **Nagybábony** [nadjbAbonj] en 1927 unuiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.

Famulo
------

* Longe vivis tie pentristo György Rudnay

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino
* kalvinana preĝejo de 1784
* luterana preĝejo de 1840
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito
* memordomo de Rudnay

Komunumoj pri *Megyer* en Hungara reĝlando
------------------------------------------

Megyer estis la plej grava hungara gento. En Budapeŝto troviĝas iamaj komunumoj *Békásmegyer* kaj *Káposztásmegyer*.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bélmegyer | Koppánymegyer | Megyer | Nagymegyer | Nógrádmegyer | Pócsmegyer | Vasmegyer |

* Kategorio Bábonymegyer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
11° 30′ N 71° 0′ U﻿ / ﻿11.500 °N, 71.000 °U﻿ / 11.500; -71.000 (mapo)
La **Golfo de Venezuelo** estas golfo de la Kariba Maro limigita de la venezuelaj subŝtatoj Zulia kaj Falcón kaj de La Guajira, de Kolombio. Markolo 54 km longa konektas ĝin kun la Lago Marakajbo sude.

Loko
----

La Golfo lokiĝas en la nordo de Sudameriko, inter Paraguana Duoninsulo de Falcón en Venezuelo kaj Guajira Duoninsulo en Kolombio kaj estas konektita al la Lago Marakajbo pere de artefarita navig-kanalo. Estas nuna disputo inter Kolombio kaj Venezuelo pri la golfo kiu ne estis ankoraŭ solvita, spite jardek-longa negocado fare de duflanka komitato.

Historio
--------

Ĝi estis malkovrita de okcidentanoj en 1499 kiam ekspedicio estrita de Alonso de Ojeda en kiu li estis akompanata de Amerigo Vespucci, esploris la venezuelajn marbordojn kolektante informaron kaj nomigante novajn terojn, alvenis al la golfo post pasi tra la Nederlandaj Antiloj kaj la Duoninsulo Paraguana.

Ankaŭ la teritoriaj akvoj estas sub la polemiko pri la golfo. La lima disputo aperis post la sendependigo de Kolombio kaj Venezuelo el Hispanio en la komenco de la 19a jarcento. La Hispana Imperio ne limigis la areon ĉar la indiĝenoj de la grupo de la guajuoj montris fortan reziston en la areo. La terlimoj estis fine setlitaj en 1941, sed ne la maraj.

Ekonomia gravo
--------------

La ĉefa faktoro kiu havigas gravon al tiuj akvoj estas la fakto ke ĝi konektas la akvojn de la Kariba Maro kaj tiujn de la Lago Marakajbo, grava resursejo de nafto por Venezuelo. La golfo tiele helpas konekti la kuŝejojn kaj rafinejojn de la Lago Marakajbo kun la mondaj merkatoj.

* Kategorio Golfo de Venezuelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 487985
* GND: 4225060-2
* VIAF: 130191099
 |
**Ernő Hidvéghy** [hidvEgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hidvéghy Ernő** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Hidvégi*.

Ernő Hidvégi  naskiĝis en 1871 en Hedrehely, li mortis la 3-an de oktobro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Hidvéghy komencis sian aktoran karieron en trupo de Kálmán Egri en Budapeŝto en 1889. En la teatra jaro 1894 li estis en Baja, inter 1899 kaj 1902 en Hungara Teatro en Kassa (kie li estis ankaŭ reĝisoro). En la teatra jaro de 1902 li apartenis al Teatro Magyar, inter 1903–1905 kaj inter 1926-1927 al Nacia Teatro (Pécs), inter 1905–1910 al Nacia Teatro (Kolozsvár), inter 1910–1914 al migranta trupo, inter 1918–1920 al Nacia Teatro (Szeged). Intertempe en la lerneja jaro 1922 li instruis en privata aktora lernejo de Elek Solymossy, en 1908 li aranĝis memortagojn pri Gábor Egressy. Li edziĝis dufoje.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Hamleto - titolrolo
	+ Otelo - titolrolo
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám (ĉefrolo)
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo

Kinaj filmaj roloj
------------------

* *Bánk bán* (1914) – banuso Miksa
* *Tolonc* (1915) – kuracisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ernő Hidvéghy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bálint Bachmann** [baĥman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bachmann Bálint** (en la nomfino "nn" ne estas eraro!) estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Lia patro estis same arkitekto Zoltán Bachman.

Bálint Bachmann naskiĝis la 13-an de novembro 1970 en Pécs.

Biografio
---------

Bálint Bachmann akiris arkitekturan bakalaŭron helpe de stipendio en Würzburg en 1995, plian diplomon (MA) en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1999. Post la bakalaŭro li laboris jaron en Zwickau, inter 1996-1998 en Pécs, pli poste li instruis du lernojarojn en Universitato Janus Pannonius. Inter 1998-1999 li laboris en Tokio, sed en 1999 li kun lia patro establis propran arkitekturan atelieron en Pécs. Inter 1999-2002 li estis ankaŭ asistanto en la sama urbo, inter 2002-2007 lektoro, inter 2007-2013 docento, inter 2009-2013 dekano, ekde 2011 katedrestro (kun rango profesoro), en 2012 institutestro. Intertempe en 2006 li akiris sciencan gradon DLA, post 2 jaroj li habilitiĝis. En 2018 li estis nomumita rektoro de Universitato Metropolitan. Li ricevis 3 premiojn en 2017.

Liaj libroj
-----------

* *Rajzok* (2010, kun Zoltán Bachman)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Szőlőhegyi présház rekonstrukciója* (1998)
* *Rókus sétány rekonstrukciója* (2010)
* *Modern Városok Program* (2016)

Elektitaj arkitekturaj planoj
-----------------------------

* universitata biblioteko Jamanaŝi Gakuin, Tokio (2009)
* rekonstruado de prakristanaj tomboj, Pécs (2007)
* universitata esplorinstituto, Pécs (2012)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684570
* LCCN: nb2013027178
* VIAF: 305940585
 |
**Bálint Bacsó** [baĉO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bacsó Bálint** (laŭ historia ortografio *Batsó Valentin* estis hungara apotekisto, kuracisto, bestkuracisto, dentokuracisto.

Bálint Bacsó  naskiĝis la 12-an de februaro 1786 en Debrecen. Li mortis la 17-an de aprilo 1854 en Debrecen.

Biografio
---------

Bálint Bacsó lernis en mezlernejo en sia naskiĝurbo, poste li akiris farmacian diplomon en Universitato de Pest en 1811. Post siaj studoj li hejmenvenis kaj establis apotekon. En 1826 li akiris plian diplomon pri kemio, poste li plulernis en urbo Pest, kie li akiris diplomojn pri dentokuracado, akuŝado, veterinara medicino kaj okulkuracado. Post la diplomoj li laboris komence ĉe Ignác Stáhly, poste li hejmenvenis kaj li kuracadis ĉiujn malsanojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Historisch chemische Betrachtung über die Wurzel des männlichen Farnkrauts* (1826)
* *Dissertatio chemico-pharmacologico-medica sistens praeparata quaedam aevo recentiori in usum medicum vocata, simul cum dosi et aplicationis forma* (1830)
* *Hazajövetel* (origine: Die Heimkehr) - tradukita tragedio

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Drumling,** hungare **Drumoly** [drumoj] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Stadtschlaining.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7461
* Aŭtokodo: OW
* 47° 18′ 45″ N 16° 15′ 15″ O﻿ / ﻿47.31250 °N, 16.25417 °O﻿ / 47.31250; 16.25417 (mapo)Koordinatoj: 47° 18′ 45″ N 16° 15′ 15″ O﻿ / ﻿47.31250 °N, 16.25417 °O﻿ / 47.31250; 16.25417 (mapo)

Situo
-----

Drumling situas sur deklivoj. Oberwart troviĝas je 4 km-oj.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. En 1514 la vilaĝo estis doganprena loko. En 1532 la turkoj, en 1622 Gabrielo Bethlen detruis ĝin. En 1856 luterana preĝdomo kaj lernejo ekfunkciis. En 1910 vivis en Drumoly 265 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Drumling aliĝis al Stadtschlaining.

Vidindaĵoj
----------
**Benedikivci** ukraine *Бенедиківці*, rutene *Бенедикôвцï* [benedikovci], ruse *Бенедиковцы* [benedikovci], slovake *Benedikovce*, hungare *Benedeki*) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Rakoŝino.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 29′ 08″ N 22° 34′ 46″ O﻿ / ﻿48.48556 °N, 22.57944 °O﻿ / 48.48556; 22.57944 (mapo)Koordinatoj: 48° 29′ 08″ N 22° 34′ 46″ O﻿ / ﻿48.48556 °N, 22.57944 °O﻿ / 48.48556; 22.57944 (mapo)
* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 117 m
* Loĝantaro: 720
* Poŝtkodo: 89620
* Telefonprefikso: 3131

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Benedeki apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Benedikivci/Benedeki. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
**Golgota Kapelo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Esztergom, sur montopinto. Eklezie ĝi apartenas al Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Esztergom).

Historio
--------

Oni konstruis la nun videblan kapelon en 1900.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. La navo formas grekan krucon. Estas 4 simetriaj fasadoj formantaj triangulojn. Tamen estas ĉeffasado, kie la enirejo situas. Romiaj ciferoj MDCCCC informas pri la konstrujaro sur la pordo. Inter la enirejo kaj la triagulo oni metis rondan fenestron. Meze estas kvadrata turo, sur la pinto piramido situas. Antaŭ la kapelo golgoto troviĝas pri kruco de Kristo, Sankta Maria, Mario Magdaleno kaj pri ambaŭ malbonuloj. Ili estas pentritaj skulptaĵoj, la figuroj estas homograndaj.

Apud la golgoto viciĝas 14 niĉoj, interne skulptaĵetoj pri la golgoto-stacioj.

Bildgalerio
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Golgota kapelo (Esztergom) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Jancsin** [janĉin], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jancsin Ferenc** estis hungara violonisto, koncertmajstro, orkestrestro, instruisto.

Ferenc Jancsin  naskiĝis la 2-an de aprilo 1912 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Jancsin studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1929-1933. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ede Zathureczky, Jenő Hubay kaj Leó Weiner. Jam en 1931 li estis violonisto en koncerta orkestro, post 2 jaroj en orkestro de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Inter 1936 kaj 1971 li estis koncertmajstro, poste li pensiuliĝis. Antaŭ la 2-a mondmilito li ankaŭ recitalis en 
Svedio, Aŭstrio, Italio, Germanio kaj Ĉeĥoslovakio. En 1947 li fondis violonan kvaropon kaj gvidis ĝin ĝis 1968. En tiu periodo li ankaŭ instruis en diversaj muziklernejoj. Lio registris ankaŭ muzikdiskojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-03-28 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-04-13. Alirita 2019-04-13.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637960
 |
la Golfo de Panamo jen sur anglalingva mapo, sude de la lando kun tri golfetoj
La **Golfo de Panamo** (hispane *Golfo de Panamá*) estas golfo en la Pacifika Oceano, ĉe la suda marbordo de Panamo. Ĝi havas maksimuman larĝon de 250 km, maksimuman profundon de 220 m kaj la grando de 2,400 km². La Panama kanalo konektas la Golfon de Panamo kun la Kariba Maro kaj la Atlantika Oceano. La ĉefurbo de Panamo nome Panamurbo estas ĉefa urba centro en la golfa bordo.

La golfo mem havas ankaŭ kelkajn minorajn golfojn, kiaj Panama Golfeto norde, Golfo Parita okcidente kaj Golfo Sanmigel (*San Miguel*) oriente. La golfo havas kelkajn insulojn kaj ĉe la marbordo estas kelkaj gravaj havenoj, kiaj Panamurbo, La Palma kaj Chitrè. La Perlinsuloj estas grupo de ĉirkaŭ 200 insuloj situantaj ĉe la oriento de la golfo.

La plej granda rivero en Panamo, nome Tuira, fluas suden al la Golfo Sanmigel.

Notoj
-----

1. ↑   WWF ecoregion, Gulf of Panama mangroves, nt1414

Marko sur bildo

 **Panamurbo**
 Kolonurbo
 *lago Gatuno*
 *lago Bajano*
 vulkano Baruo
**KOSTA-  
 RIKO**
**KOLOMBIO**
***ATLANTIKO***
***KARIBA MARO***
***GOLFO DE  
 PANAMO***
***PACIFIKO***
*Kojbo*
*Perlinsuloj*
**NAGY Benedek** [nadj] (n. 29-an de majo 1937, Kluĵo) rumanuja hungara instruisto pri historio, loka historiisto, politikisto, memuaristo, ĵurnalisto. Li estas la filo de kuracisto, memuaristo András Nagy kaj la patro de ekonomikisto Benedek Nagy. Li loĝas en Miercurea Ciuc. Lia pseŭdonimo estas **Tivai Miklós**.

Kariero
-------

Benedek Nagy apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis mezlernejon en Miercurea Ciuc, poste li akiris diplomon pri historio en 1971 en UBB de Kluĵo. Li estis politika malliberulo inter 1956 - 1961. De 1962 li estis laboristo, teknikstudento, teknikisto, oficisto, ĵurnalraportisto. De 1974 ĝis 1990 li estis instruisto en Miercurea Ciuc. Li estis deputito de RMDSZ en parlamento de Rumanujo (1990-1995).

En 1994 li ricevis premion pro apogo de Hungara revolucio de 1956.

Volumoj
-------

* *Ötvenéves a csíkszerdai jégkorong*, 1979.
* *Egy sors volt ez is*, 2004.
* *Küzdelem hajnalig*, 2003;

Fontoj
------

* *Romániai Magyar Irodalmi Lexikon*
* *Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.
**Ferenc Holubán,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Holubán Ferenc Mihály** estis hungara luktisto, olimpiano, trejnisto, spektakla luktisto.

Ferenc Holubán naskiĝis la 29-an de septembro 1887 en Mezőkovácsháza, li mortis la 5-an de marto 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Holubán akiris buĉistan licencon. Li havis edzinon.

### Sporta kariero

Ferenc Holubán estis luktisto komence en tiama hungara urbo Arad. Li venkis en konkurso en Debrecen en 1905, post jaro li translokiĝis al Budapeŝto. Li estis samtempe halterlevisto kelkajn jarojn, tamen li apartenis al la hungara nacia luktista teamo ĉirkaŭ jaron. Li estis olimpiano en Inter-Olimpiko 1906 kun bronza medalo, poste li forlasis la amatoran statuson kaj li estis spektakla luktisto en Usono aŭ li luktadis en cirkoj, sed li estis ankaŭ trejnisto jam ekde 1908. Lia kariero jam ne estis sukcesa en la 1930-aj jaroj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Ferenc Holubán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817703
 |



* Portalo pri Biografio
La municipoj kolorigitaj per malhela ruĝo estas tiuj apartenantaj al la komarko de la golfo, kaj per hela ruĝo tiuj, kiujn oni kelkfoje konsideras tiaj.
La **Golfo de Santandero** (hispane *Bahía de Santander*) situas en Kantabrio kaj estas la plej granda estuaro en la norda marbordo de Hispanio, kun surfaco granda je 22,42 km² kaj larĝa je 5 km. Pro la influo de la kantabra ĉefurbo, Santandero, kaj ties aglomeraĵo, ĉirkaŭ ĝi loĝas preskaŭ duono el la tuta loĝantaro de Kantabrio, tial do sur la grundon okazas granda premo.

Antaŭ la enirejo de la golfo estas la plaĝo de El Sardinero, de kie videblas la Insulo Moŭro. Por eniri la golfon oni devas trapasi inter la Duoninsulo La Magdalena (en kies ĉirkaŭareo estas la Insulo La Torre, la Insulo Horadada) kaj la strando El Puntal, kiu estas longa terstrio el sablo kaj dunoj protektanta la trankvilajn akvojn ene de la golfo.

La originala pejzaĝo de la golfo draste ŝanĝiĝis dum la lastaj jarcentoj. Oni kalkulas, ke 50% el la praa surfaco estis ŝtopita per tero (kio sekigis vastan parton el la marĉoj) por krei paŝtejojn, pligrandigi la havenon de Santandero kaj krei industriajn, loĝejajn kaj servajn areojn (ekzemple, la flughavenon de Santandero). Nuntempe okazas kelkaj agoj por remarĉigi la plej ekologi-valorajn partojn.

Riveroj kaj enfluejoj
---------------------

Spektra bildo de la golfo, farita de la sputniko LandSat (NASA).Diversaj riveroj verŝas sian akvon en la internan parton de la Golfo de Santandero. La plej gravaj enfluejoj estas en la sudo de la golfo: enfluejoj Solía kaj San Salvador, kiuj enverŝas siajn akvojn tra la enfluejo de El Astillero. En la orienta bordo estas la enfluejoj El Carmen kaj Raos. Laste, en la okcidenta bordo situas la enfluejo de Cubas, nomo kiun oni donas al la enfluejo de la rivero Miera.

Insuloj
-------

* Insulo Moŭro
* Insulo Horadada
* Insulo La Torre
* Insulo Los Ratones

Strandoj
--------

* Strando Bikinis
* Strando La Magdalena
* Strando Los Peligros
* Strando Punta de Parayas
* Strando de Pedreña
* Strando El Puntal
* Strando de Somo

Geologio
--------

La grundoj de la Golfo de Santandero konsistas el vasta areo da salecaj rokaĵoj formita dum la epoko Terciaro. La materialaro konsistas el argilo kaj saloj (speciale kreto) el la triasa Keŭpro, kiuj suprenvenis pro la ĉeesto de terfendoj. Ĉi tio helpis rompi la tertavolojn kaj kuntrenis rokojn al pli altaj tavoloj. La malmola areo, kiun kreis la keŭpraj argiloj, estigis erozion pli fortan ol en aliaj kalkoŝtonaj kaj sabloŝtonaj areoj, kaj tiel do la maro avancis kaj la golfo kreiĝis.

Flaŭro kaj faŭno
----------------

* Hirunda ŝterno

Municipoj
---------

* Santandero
* Camargo
* El Astillero
* Marina de Cudeyo
* Ribamontán al Mar
* Villascusa

Panoramo de la Golfo de Santandero.

Vidu ankaŭ
----------

* Naturparko Masivo de Peña Cabarga

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Golfo de Santandero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retkamerao en la Golfo de Santandero Arkivigite je 2007-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Plia retkamero pli bonkvalita


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125032
* VIAF: 315529490
 |
Brin, ministro itala kaj inĝeniero
**Benedetto BRIN** (naskiĝinta la 17-an de majo 1833 en Torino, mortinta la 24-an de majo 1898 en Romo) estis itala inĝeniero kaj plurfoje ministro.

Vivo
----

Studinte inĝenieradon li aliĝis al la itala mararmeo kaj nomumitis, post gravaj vojaĝoj eksterlanden, unue direktoro de la ŝipfarejo de Livorno kaj poste sekciestro en la mararmea ministerio. En 1880 li jam estis generalinspektanto de la korpuso de mararmeaj inĝenerioj. Li faris planojn pri la konstruado de la imponaj tankoj *Dutlio* kaj *Dandolo*. En 1876 li transprenis - sub la registarestro Agostino Depretis - la ministerion mararmean kaj elektitis ano de la ĉambro de la deputitoj. En marto 1898 li demisiis sed baldaŭ poste li revenis sub registarestro Benedetto Cairoli (oktobro 1878) kaj, la trian fojojn, sub Depretis en printempo 1884.

Graveco
-------

Danke al Brin, kiu ĉefisa ankaŭ sub Francesco Crispi ĝis februraro 1891, la itala mararmeo koncentriĝis pli pri teknikaĵoj ol pri maraj temoj. Lia administrado pro tio ofte atakitis. Inter majo 1892 kaj novembro 1893 li estis ministro pri eksteraj aferoj en la kabineto de Giovanni Giolitti. En marto 1896 li iĝis denove mararmeministro ĉe Antonio di Rudini.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 424, kio legeblas tie ĉi interrete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Benedetto Brin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Benedetto Brin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Brin sur parlamenta retpaĝaro itala


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573625
* GND: 122864980
* LCCN: n84100380
* VIAF: 8786646
* ISNI: 0000 0001 0952 8168
* SUDOC: 07809108X
* BNF: 144345816
 |
**Egyházashetye** [edjhAzaŝhetje] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. Egyházas signifas: eklezia (komprenu: havanta preĝejon).

Blazono de Egyházashetye

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 13 km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 9554
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°10′12″N 17°07'15″E

Situo
-----

Egyházashetye situas flankovoje ne tro for de Celldömölk. Tiu urbo troviĝas 12, Sárvár 21, Sümeg 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1338 en formo *"Hege"*. En 1776 en la komunumo naskiĝis poeto Dániel Berzsenyi. Li pasigis tie sian junaĝon. En la naskiĝdomo muzeo funkcias.

En Egyházashetye migra poŝto servas.

Komunumoj pri *egyházas* (=ekleziejo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

Komence en Hungarujo ĉiuj 10 vilaĝoj kune devis havi komunan preĝejon. Tiu vilaĝo, kie tiu konstruiĝis, nomiĝis "ekleziejo" vilaĝo havanta preĝejon. Jen listo, kie tiu rango restis:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Egyházasbást | Egyházasdengeleg | Egyházasfalu | Egyházasfüzes | Egyházasgerge |
| Egyházasharaszti | Egyházashetye | Egyházashollós | Egyházaskér | Egyházaskesző |
| Egyházaskozár | Egyházasrádóc |  |  |  |

Famuloj
-------

En la iama Hetye naskiĝis episkopo Sámuel Hetyey.

* Kategorio Egyházashetye en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**JÁKI Ferenc** (naskiĝis la 16-an de novembro en 1919, en Érd-Ófalu mortis la 27-an de marto 2010) estis hungara honora membro de UEA.

Vivo
----

Li estis emerita gimnazia instruisto, doktoro pri klasika filologio. Li lernis Esperanton en kurso de Julio Baghy en 1961. Li havas grandajn meritojn pri la ŝtata rekono de Esperanto en Hungario, ĉar li, kune kun la forpasinta prof. Szerdahelyi, iniciatis la leĝigon de la elekteblo de Esperanto kiel studobjekto en hungaraj lernejoj kaj starigon de Ŝtata Ekzamenkomisiono, kiun li prezidis ekde 1967 ĝis 1998. Membro de Hungaria Esperanto-Asocio ekde 1964, li estis ties estrarano kaj komitatano dum pluraj mandatoj. Jáki ankaŭ tradukis el la hungara, prelegvojaĝis, kaj instruis Esperanton laŭ la Cseh-metodo en pluraj landoj.

Li verkis versojn, arte skulptis, pentris, fotis.

Membreco
--------

* membro de Hungaria Esperanto-Asocio ekde 1964
* membro de Universala Esperanto-Asocio - ????
* kavaliro de Hungara Kulturo depost 1999

Versaĵaro
---------

Inter 1988 kaj 1998 ekaperintaj libroj de versoj:

* Gesztenyevirágok őszi verőfényben,
* Fecskefészek-csillagszóró,
* Legindaj legaĵoj /hungara-esperanto versaĵaro/,
* Kódexversek /ilustrita versaĵaro/,
* Naptár avagy kalendárium.

Kulturhistoriaj artikoloj
-------------------------

Inter 1970 kaj 1985 dek ekaperintaj kultur-historiaj artikoloj en la jarlibro "Füles".

Notoj/referencoj
----------------

1. ↑  En ambaŭ organizaĵo estas honora kaj porĉiama membro.

Fontoj
------

* Arkivo de Hungaria Esperanto-Asocio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lia vivo koncize -- hungare[*rompita ligilo*]

Vidu ankaŭ
----------

* Hungaria Esperanto-Asocio