recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Božena VLČKOVÁ-METZNEROVÁ** (naskiĝis la 2-an de junio 1887 en Most - mortis la 27-an de aŭgusto 1978 en Dubí u Teplic) estis ĉeĥa esperantistino.

Ŝi instruis al blinduloj, kunlabore kun Vuk Echtner kaj faris unu tradukon por Ĉeĥoslovaka antologio kaj unu memstaran broŝure.

En Starto 4-5/1977 Jiří Kořínek priskribas solenadon de ŝia 90-jariĝo, al kiu li verkis omaĝan poemon:

*La 90-an naskiĝtagon de merit-hava laborantino sur la kampo de la Internacia Lingvo, s-ino Božena Vlčková - Metznerová omaĝis esperantistoj el Ústí nad Labem kaj Teplice kun pluraj gastoj ankaŭ el aliaj lokoj per kultura programo en la muziksalono de la Domo de Kulturo en Ústí n. L. La jubileantinon, kiun oni alveturigis aŭte el la Instituto de sociala sekurigo (Domo de maljunuloj) en Dubí apud Teplice, oni honoris per koncerto, en kiu per artisme altnivela prezento kantis solistoj de la Operejo de la Ŝtata teatro de Zd. Nejedlý en Ústí n. L. A. Farná, J. Scholzeová kaj M. Smyčka famajn ariojn kaj klasikajn kantojn en tradukoj de J. Kořínek kaj T. Pumpr ĉe pianakompano de d-ro V. Novobilský. Du poemojn recitis D. Novobilská. En la sekvinta kunestado en la klubejo de la Sindikata Domo de Kulturo de Laboruloj en sia alparolo aprezis d-ro V. Novobilský, CSc, la preskaŭ sesdekjaran meritan agadon de s‑anino S. Vlčková-Metznerová en la Esperanto-movado sur kampoj organiza kaj literatura kaj kiel gvidintinon de multaj kursoj en Kladno, en Prago kaj Teplice. Por la Esperanto-rondeto de la Sindikata klubo de la n.e. Bonex en Teplice transdonis al la solenatino honoran diplomon kaj flordonacojn d-ro Z. Rusín. J. Kořínek recitis versojn dediĉitajn por tiu ĉi okazo al la merithava kaj modesta virino. Poste oni legis montrojn el la tradukista kunlaboro de la jubileantino en la ĉeĥoslovaka Antologio kaj el la traduko el la verkaro de M. Majerová. En la intima interamuziĝo pasanta en la internacia lingvo kaj parte ĉeĥe kaj buntigita per komuna kantado ĉe gitaro, rememoris B. Metznerová en freŝa Esperanto sian multjaran agadon kaj kelkajn E-kongresojn (Prago, Helsinko, Romo), kiujn ŝi partoprenis. Glasoj da vino leviĝis toste je la honoro de la anime kaj korpe freŝa naŭdekjarulino.*

JUBILEO  

(Al naŭdekjariĝo de Božena Vlčková-Metznerová)

En via aĝ' de naŭdek jaroj   

akceptu, kara sinjorino,  

por fidelec' kaj multaj faroj   

kovrataj de merit-patino,  

nian aprezon, nian dankon.

Tra via vivo ore glimas  

labor' por lingvo tuthomara,  
 
pro ĝi ni amas kaj estimas  

vin, jubileantino kara,  

portanta hare aĝan blankon.

Kiam hodiaŭ rerigardas  

vi tempon, kiun vi trairis,   

ekŝajnas eble, ke ne fartas  

l' afero, kiel vi deziris,  

sed malkontent' ne kovru vangon,

ĉar fruktojn portos la hormiloj   

al bona celo dediĉitaj  

de la plej bravaj tergefiloj   

venontajn al sekvad' invitaj,   

donontajn korojn, ne la sangon.

En via aĝ' de naŭdek jaroj  

kun Esperanto vi samaĝas  

kaj ni ĉi-tage sen avaroj  

al ambaŭ dankas kaj omaĝas.  

Plu sanu! skandas nia lango.

Jiří Kořínek

Tradukoj
--------

* Marie Majerová: **Urbo sub signo de fajro** (Praha 1950)
* Matěj Anastáz Šimáček: **Onklino Rozi** (Ĉeĥoslovaka Antologio, Budapest 1935)
**Carcedo de Bureba** [karZEdo debuREba] estas loĝloko, submunicipo kaj municipo en la nordo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*.

Geografio
---------

Preĝejo de Quintana-Urria.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 42,66 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 45 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Carcedo de Bureba kun nur 10 loĝantoj en 2007, estas la ĉefurbo de la municipo, kiu enhavas ankaŭ la senhomejon Valdearnedo kaj la loĝlokojn Arconada kaj Quintana-Urria kun po 15 loĝantoj.

Ĝi distas 33 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Abajas, Poza de la Sal, Llano de Bureba, Rojas, Rublacedo de Abajo, Valle de las Navas kaj Merindad de Río Ubierna.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Ĝi estis en la kvaropo de Rojas, unu de sep lokoj en kiuj oni dividis la *Merindad de Bureba* apartenanta al la *partido de Bureba*, kiel reĝlanda​ jurisdikcio kun propra vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj porkoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773810
 |
**Jetipura minejo** estas la gasonafta minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 150 km sude de urbo Tarko-Salo kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1971 (gaso) kaj ekspluatata ekde 2003. En 1982 estis malkovrita naftokuŝejo.

Geologio
--------

La minejo estas ligita al la samnoma muro, kiu ligiĝas al la Suprepura megamuro, laŭ nivellinio -2950 m estas granda je 70 x 16 km, amplitudo pli ol 200 m. Gaso haveblas en la terigenaj cenomanianaj sedimentaĵoj de supra kretaceo (tavolo PK1 je la fundo 732-854 m). La kuŝejo estas masiva, akvoflosa. Averaĝa situo de la gasakva kontakto estas registrita je absoluta marko -767,8 m. La kuŝejo estas granda je 11,5 x 37 km, alteco 115 m.

La gasonaftaj sedimentaĵoj konsistas el grejsoj kaj aleŭrolitoj, averaĝa gasosaturita dikeco estas 42 m, poreco 29%. La komenca tavolpremo estas 80 MPa. Elminigado de gaso okazas po 432 ĝis 466 mil m³/diurne. La gaso estas metana (97-98%). En la malsupraj sedimentaĵoj de malsupra kretaceo, aĉimova tavolaro (beriasiano — valanginiano de malsupra kretaceo) kaj de supra ĵurasio je la fundo 2229 ĝis 3227 m estas trovitaj 8 naftokuŝejoj.

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 299,5 miliardoj da kubaj metroj.

Literaturo
----------

* Старосельский, В. И..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Етыпуровское месторождение // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 161. ISBN 5-85270-327-3.
Ermitokrabo ene de alproprigita konko
Ermitokrabo ekstere de konko montras la mildan, kurban abdomenon, nome *Pagurus bernhardus*, tiele vundebla.
**Ermitokraboj** aŭ **Ermit-kraboj** aŭ nure **Paguroj** estas dekpiedulaj krustuloj el la superfamilio **Paguroidea**. Plej el 1100 specioj havas nesimetrian abdomenon, kiu estas taŭga (adaptaĵo) por eniri la malplenan gastropodan konkon portitan de la ermitokrabo. Tiuj abdomenoj estas mildaj kompare kun la pli malmolaj de aliaj krustuloj. Ili nomiĝas populare paguroj.

Iuj pli grandaj maraj specioj, kiuj subtenas unu aŭ pli da maranemonoj sur la ŝelo, povas timigi predantojn. La maranemono profitas ankaŭ, ĉar ĝi estas en pozicio por konsumi manĝeretojn de la
ermitokrabo.

Referencoj
----------

1. ↑   WoRMS, Patsy McLaughlin & Michael Türkay, 2011, Paguroidea, 106687, 25a de Novembro, 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ermitokrabo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ermitokrabo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* hermitcrab-forum.com Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 498455
* GND: 4151406-3
* LCCN: sh85060411
* NDL: 00574178
* NKC: ph225446
 |
Baseno de la rivero Perlo kaj de ties alfluantoj
Baseno de la rivero Perlo
La rivero Perlo ĉe Kantono
La **Perlorivero** aŭ **rivero Perlo** (ĉine: 珠江 Zhū Jiāng, portugale: *Rio das Pérolas*, angle: *Pearl River*), kaj malpli komune nomata **rivero Guangdong** (aŭ rivero Kantono) (粤江) estas la tria rivero plej longa el tiuj kiuj fluas entute tra Ĉinio, post la Jangzio kaj la Flava Rivero, kaj la dua laŭ akvokvanto (post la Jangzio).

Ĝi fluas tra la suda parto de Ĉinio, en direkto okcidente orienten kaj elfluas en la Sudĉina Maro, inter Hongkongo kaj Makao. Ties malsupra fluejo kaj tiuj de la alfluantoj formas la delton de la Rivero Perlo.

Geografio
---------

Mapo de la regiono de la delto: verde la teritorio de Hongkongo
La rivero Perlo estas tiele nomata pro la nomo de iama insulo el sablo aŭ ŝtono situanta meze de la rivero nomata "marperlo" (海 珠). Tiu insulo troviĝas nun ĉetere, pro la ŝanĝo de la fluo de la rivero.

La rivero formiĝas pro la konverĝo de la rivero Ksi (Ksi Jiango aŭ okcidenta rivero), la rivero Bei (Jiang Bei aŭ norda rivero) kaj la rivero Dong (Jiang Dong aŭ orienta rivero), en la provinco de Junano. La rivero fluas en direkto orienta tra la provincoj aŭ aŭtonomaj regionoj de Gŭiĝoŭo, Gŭangŝio, Hunano, Ĝjangŝio kaj Gŭangdongo. En tiu lasta provinco, la rivero enfluas en la Sudĉina Maro formante grandan delton kie estas la urbo de Kantono.

La delto de la Rivero Perlo estas unu de la zonoj plej prosperaj ekonomie de Ĉinio. Ambaŭflanke de la delto troviĝas la antikvaj eŭropaj kolonioj de Hongkongo kaj Makao, aktuale regionoj administre specialaj de Ĉinio kun ekonomio tre disvolvigata kaj iom post iom pli interrilata kun la resto de la zono de la delto.

La estuaro estas regule malplenigita el sablo por havi ĝin malferma al la oceanaj ŝipoj. Oni konsideras, ke la rivero Perlo estas unu el la riveroj plej poluataj de la mondo.

Notoj
-----

1. ↑  Made in Britain, dumped in China, The Independent,

* Kategorio Perlorivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zsolt Vereczkei** [ĵolt vereckei], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vereczkei Zsolt** estis hungara naĝisto, sepfoja paralimpiano, trifoja paralimpika ĉampiono.

Zsolt Vereczkei naskiĝis la 22-an de februaro 1977 en Nyírbátor.

Biografio
---------

Zsolt Vereczkei naskiĝis sen ambaŭ manoj. Li estis edukita en adoptita familio, ekde sia aĝo dek li estis parasportisto. Li partoprenis en ĉiuj paralimpikoj inter Hungario en la Somera Paralimpiko 1992 kaj Hungario en la Somera Paralimpiko 2016 kun tri oraj kaj kvar bronzaj medaloj. En la sensporta vivo li vivis en Baja, kie li laboris en hospitalo, poste en fondumo pere de protezo. Li ricevis premiojn inter 1996-2016.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto legebla pli malsupre
* intervjuo Arkivigite je 2023-05-21 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822982
 |


* Portalo pri Biografio
**Erna Rubinstein,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rubinstein Erna** estis hungara-usona violonisto. Ŝia origina persona nomo estis *Ernesztina*, ŝia nomo en Usono estis **Edna Ford**.

Erna Rubinstein en 1900
Ernesztina Rubinstein naskiĝis la 3-an de marto 1903 (laŭ alia informo la naskiĝdato estas la 2-a) en Nagyszeben (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Sibiu en Rumanio), ŝi mortis la 22-an de septembro 1983 en Los Anĝeleso (Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Erna Rubinstein devenis el juda familio. Ŝi debutis kiel violonista studento en la aĝo de ses kaj donis solkoncertojn en la aĝo de dek unu. Ŝi ricevis violonlecionojn en Debrecen, poste ŝi akiris violonistan diplomon en Muzikakademio Ferenc Liszt en 1918. Ŝia ĉefinstruisto estis Jenő Hubay. Ŝi koncertis en Eŭropo, pli ofte en Usono. Ŝi donis recitalon en Carnegie Hall en 1922. En la 1930-aj jaroj ŝi ricevis ankaŭ hungaran kaj usonan filmajn rolojn, eĉ ŝi estis sur hungara scenejo. Pro la nazioj ŝi rifuĝis al Usono, kie ŝi vivis ĝismorte. Ŝi ricevis hungaran akademian premion. Ŝi edziniĝis dufoje (1933-1935; 1944-1946), ambaŭ fiaskis.

Ŝia sola teatra rolo
--------------------

* Szabolcs Fényes: *Mimi* - titolrolo

Ŝiaj filmaj roloj
-----------------

* *Falusi lakodalom* (konata ankaŭ *Az ellopott szerda)* - Éva (dua ĉefrolanto, 1933)
* *Gypsy Moon* (mallonga filmo, 1938)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Erna Rubinstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741866
* GND: 130138606
* VIAF: 13407588
* MBA: df1b6b5e-596c-4a75-a92c-7adb725b3e29
 |



* Portalo pri Biografio
Monda heredaĵo de UNESKO

**Bamijano** (ofica transskribo **Bamiyan** perse بامیان), estas la ĉefurbo de la samnoma provinco de centra Afganio, 2800 metrojn super la marnivelo, 2.500 loĝantoj (1981), 130 km norde de Kabulo.

Bamijano aliĝis al la Reto de Kreemaj Urboj de Unesko kiel Urbo de Metiaj kaj Popolaj Artoj (Unesko) en 2017.

Historio
--------

Situante ĉe la silka vojo, Bamijano havis frue kontakton kun la budhismo. Sur klifo flanke de la Bamijana valo monaĥoj de nordokcidenta Barato dum la 1-a jarcento starigis multajn sanktaĵojn. Precipe inter la 2-a kaj 7-a jarcentoj ekestis 750 sanktejoj kaj 10 monaĥejoj ene de klifoj ĉirkaŭ la historia urbo Bamijano. Kelkaj ejoj estis nur alireblaj per ŝtupetaroj, aliaj estis ornamataj per plafonaj kaj muraj pentraĵoj (parte konservitaj, parte marodaj) - la artaĵoj havis hindajn, helenajn kaj sasanidajn influojn. Ene de niĉoj de roka komplekso dum la 4-a jarcento estis skulptitaj du grandegaj orumaĵaj statuoj de budho Ŝakjamuno (53 kaj 36 metrojn altaj). La vizaĝo de la pli granda statuo estis movebla masko de pura oro, la okuloj estis de rubenoj kaj aliaj valorŝtonoj. Kurteno estis fermtirata antaŭ la vizaĝo kaj forigata vespere. Malantaŭ la okuloj estis kandeloj kiuj vespere lumigis la tutan valon. Lige al la araba-islama konkerado en la 13-a jarcento ĉesis la florepoko de la urbo. La budhista urbo komplete disfalis, la monaĥejoj estis elrabataj kaj suferis pezajn detruojn.

En 2001 la talibanoj ordonis leĝon pri la sistema detruo de ĉiaj neislamaj kultbildoj kaj establaĵoj en Afganio - precipe el la budhista periodo. Malgraŭ internaciaj protestoj, la statuoj estis krevigataj per raketoj kaj dinamito, asiste de pakistanaj kaj saudiaj islamistoj. La detruo kaŭzis tutmondan konsterniĝon kaj proteston.

Historiaj pruvoj
----------------

La pli granda statuo antaŭ la detruo de la talibanoj.
Unua pruvo por la historia urbo Bamijano estas la vojaĝpriskribo de la ĉina monaĥo Ŝienzan (aŭ *Xuanxang*) el la 7-a jarcento. Lia milojn kilometrojn longa vojaĝo, kiun li komencis en 625, en 632 portis lin al Bamijano. Li ekzakte priskribis la urbon kaj la monaĥejo-komplekson kun siaj statuoj. Pliaj pruvoj estas la riĉaj, buŝaj tradiciaj fabeloj de la hazaroj.

Arĥeologio kaj trovaĵoj
-----------------------

Preciza alineo de la vojaĝpriskribo de Ŝienzan mencias ke ĉirkaŭ 2.000 metrojn nordoriente de la monaĥejoj troviĝis 310 metrojn longa statuo de kuŝanta budho. Ĉi-tiu estus la plej granda statuo de la homaro. Multaj sciencisto pridubas la ĝustecon de la notoj de Ŝienzan. Do profesoro Tarsi de la universitato de Strasburgo en 2003 komencis sistemajn elfosadojn ene de la arealo de la historia urbo. Ĝis hodiaŭ estis trovataj pluraj antaŭislamaj artefaktoj.

La svisa scientisto kaj eksa reĝo de Afganio Kasai varbas por projekto rekonstrui la destruajn statuojn.

Ekde 2002, Bamijano estas listigata kiel monda kultura heredaĵo de UNESKO.

Rilataj temoj
-------------

* Budhoj el Bamijano
* Bamijana valo
**Zsuzsa Cserháti** [ĵuĵa ĉerhAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cserháti Zsuzsa** estis hungara ŝlagrokantisto (mezosoprano).

Zsuzsa Cserháti naskiĝis la 22-an de junio 1948 en Budapeŝto, ŝi mortis la 23-an de julio 2003 en Budapeŝto.

Zsuzsa Cserháti (maldekstre la dua) en 1973
Zsuzsa Cserháti

Biografio
---------

Zsuzsa Cserháti lernis baleton dum jardeko kaj ŝi ekkantis en 1965. Iom poste ŝi estis kantisto de diversaj ŝlagrorkestroj. En 1970 ŝi edziniĝis. Ŝi estis tutlande konata en ŝlagrofestivalo de Hungara Televizio en 1972. Post 3 jaroj ŝi naskis, poste ŝi estis la unua, kiu profitis novan leĝon. Laŭ tio ŝi ne interrompis la koncertojn, ŝia edzo estis la pagita bebovarbisto. Ŝi kantis sur scenejoj dum 14 jaroj. En la 1980-aj jaroj ŝi malaperis de la publika vivo kaj ŝi kantis nur en amuzejo. Ŝi asertis, ke ŝi estis viktimo de profesia ĵaluzo, kiu ĉirkaŭis ŝin. Intertempe ŝi havis mensajn problemojn kaj ŝi draste dikiĝis, krome ŝi vidviniĝis. Tamen ŝi estis malkovrita denove en 1995. Post kelkaj jaroj ŝi sukcesis maldikiĝi helpe de kuracistoj. Ŝi ricevis premiojn inter 1972-2003.

Elektitaj kantitaj ŝlagroj
--------------------------

* Kicsi gyere velem rózsát szedni (1973)
* Édes kisfiam (1978)
* Különös szilveszter (1979)
* A boldogság és én (1981)
* Száguldás, Porsche, Szerelem (1982)
* Boldogság, gyere haza (1983)
* Hamu és gyémánt (1996)

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Zsuzsa Cserháti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 658401
* VIAF: 121483021
* MBA: 38242e69-00b2-46de-8aca-d2c303f712f4
 |
Mondĉampioneco 1935

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
| 8 |  |  |  |  |  |  |  |  | 8 |
| 7 |  |  |  |  |  |  |  |  | 7 |
| 6 |  |  |  |  |  |  |  |  | 6 |
| 5 |  |  |  |  |  |  |  |  | 5 |
| 4 |  |  |  |  |  |  |  |  | 4 |
| 3 |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 |
| 2 |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 |
| 1 |  |  |  |  |  |  |  |  | 1 |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |

 |
| movo 32 |

La **Perlo de Zandvoort** estas la kromnomo de la 26-a partio el la duelo inter Max Euwe kaj Aleksandro Aleĥin pro la mondĉampioneco de ŝakludo. La partio estis ludata je la 3-a de decembro 1935 kaj ĝenerale estas konsiderata kiel la plej bela partio el la duelo. Unika en tiu partio estas ke Euwe de la 47 movoj faris 19 per la sama ĉevalo. Pro la gajno en tiu partio Euwe havis avantaĝon de 14–12, kiu finfine estis decida: la duelo finiĝis post tridek partioj en 15,5–14,5. La partio okazis laŭ sekva skemo:

Partia sinsekvo
---------------

Max Euwe – Alexander Aljeĥin, 26-a partio, Zandvoort, 3-an de decembro 1935

Malfermo: Nederlanda defendo

1.d4 e6 2.c4 f5 3.g3 Kb4+ 4.Kd2 Ke7 5.Kg2 Ĉf6 6.Ĉc3 0-0 7.Ĉf3 Ĉe4 8.0-0 b6 9.Dc2 Kb7 10.Ĉe5 Ĉxc3 11.Kxc3 Kxg2 12.Rxg2 Dc8 13.d5 d6 14.Ĉd3 e5 15.Rh1 c6 16.Db3 Rh8 17.f4 e4 18.Ĉb4 c5 19.Ĉc2 Ĉd7 20.Ĉe3 Kf6 21.Ĉxf5 Kxc3 22.Ĉxd6 Db8 23.Ĉxe4 Kf6 24.Ĉd2 g5 25.e4 gxf4 26.gxf4 Kd4 27.e5 De8 28.e6 Tg8 29.Ĉf3 Dg6 30.Tg1 Kxg1 31.Txg1 Df6 32.Ĉg5 (Vidu diagramon, tiu situacio estis bildigita sur la poŝtmarko kiu en 2001 eldoniĝis pro la centa naskiĝdatreveno de Euwe) 32...Tg7 33.exd7 Txd7 34.De3 Te7 35.Ĉe6 Tf8 36.De5 Dxe5 37.fxe5 Tf5 38.Te1 h6 39.Ĉd8 Tf2 40.e6 Td2 41.Ĉc6 Te8 42.e7 b5 43.Ĉd8 Rg7 44.Ĉb7 Kf6 45.Te6+ Rg5 46.Ĉd6 Txe7 47.Ĉe4+ 1–0.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La partio je *Chessgames.com*
**Zsolt Tulassay** [ĵolt tulaŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tulassay Zsolt** estas hungara kuracisto, kuracisto pri internaj malsanoj, gastroenterologo, profesoro, membro (korespondanta en 2004, ordinara en 2010) de Hungara Scienca Akademio. Lia frato estas Tivadar Tulassay same kuracisto kaj akademiano.

Zsolt Tulassay  naskiĝis la 1-an de majo 1944 en Hungario en Galánta (nuntempa Galanta en Slovakio).

Biografio
---------

Zsolt Tulassay jam frue interesiĝis pri muziko, tamen li akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1969, poste sciencan gradon Ph.D en la sekva jaro. Post la diplomo li laboris en kliniko apud Imre Magyar (kuracisto), dum li akiris pliajn medicinajn fakdiplomojn en 1974 kaj 1992. En 1981 li kandidatiĝis, en 1990 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1984 li laboris en kliniko de Munkeno helpe de stipendio. En 1993 li estis nomumita katedrestro en la menciita universitato, samtampe ankaŭ klinikestro. Li ricevis premiojn aŭ memormedalojn inter 1969-2010. Li ne forlasis la muzikon, li ŝatas pianludi, eĉ li kontribuis programojn en Hungara Radio.

Elektitaj libroj
----------------

* *Gasztroenterológiai Útmutató* (2002)
* *Emésztőrendszeri betegségek bőrtünetei* (2008)
* *A belgyógyászat alapjai 1–2.* (la 5-a eldono en 2015)

Fontoj
------

* hungarlingva koncerna teksto kun foto Arkivigite je 2016-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva koncerna teksto
* hungarlingva koncerna teksto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **ikofono** estas instrumento de parolsintezo elpensita de Émile Leipp en 1964. La du komencaj ikofonoj estis fabrikitaj en la laborejo de meĥaniko fizika de Lernejo Saint-Cyr en Francujo.

La principo de la ikofono estas la reprezentado kiun spektrometro faras de la sono. La spektrogramo analizas parolon, frazon, aŭ pli ĝenerale sonon, kaj montras la distribuon de la variajn frekvencojn kun iliaj rilataj intensecoj. La komencaj maŝinoj kiuj sintezis parolojn fabrikiĝis per la montro de la formo de la spektrogramo sur rubandeto travidebla, kiu kontrolis serion de oscililoj sekvantaj la ĉeeston aŭ foreston de nigra marko sur la rubandeto. Leipp sukcesis distingi la segmentoj de parolita sona fenomeno, kaj sintezi ilin de tre simpligita montraĵo.

Pli vaste konata estis la **Pattern playback**[*rompita ligilo*] Arkivigite je 2015-03-06 per la retarkivo Wayback Machine, kiu funkciis laŭ la sama principo kaj estis konstruita de Franklin S. Cooper kaj inter aliaj John M. Borst kaj Caryl Haskins, en Haskins Laboratories (Usono) jam fine de la 1940aj jaroj.
La kastelo de Bamburgh
**Bamburgh** estas marborda vilaĝo en Northumberland, Anglio. Ĝi havas longan sablan plaĝon kie naĝis la poeto Algernon Charles Swinburne kaj la romanisto E. M. Forster. La 19-jarcenta heroino Grace Darling naskiĝis en Bamburgh.

Tamen la vilaĝo famas plejparte pro sia impona kastelo, kiu konstruiĝis eble dum la kvina jarcento kaj verŝajne estis la cefloko de la kelta regno Bryneich (kiu iĝis Bernicia sub la anglosaksoj). Komence la kastelo nomiĝis *Din Guardi*. En 547 la engloj, sub Ida (la unua anglosaksa reĝo de Bernicia), kaptis la kastelon, kiu servis kiel ties bazo. Posta reĝo, Aethelfrith, nomis ĝin *Bebbanburgh* (la fortikaĵo de Bebba) laŭ sia edzino Bebba. Post kiam Bernicia kaj Northumbria unuiĝis en 634, la ĉefloko de la nova regno translokiĝis al Jorko.

Laŭ Thomas Malory, Bamburgh estis la "Joyous Guard" (*Ĝoja Kastelo*) de Lanceloto.

* Bamburgh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bamburgh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bismarka domo kun statuo de la kanceliero.
La **Bismarck-domo**  (germane: *Bismarckhaus*) estas unu el multaj historiaj domoj en la Anger-strato urbokerne en Erfurto (Anger nr 33). Dum la tempo de GDR troviĝas ene i.a. parto de vestaĵ-kombinato.

Priskribo
---------

Apud secesistila konstruaĵo (nr. 34) staras la t.n. *Bismarck-Haus*. Ĝi finkonstruitis en 1900 laŭ la planoj de la erfurta arkitekto Rudolf Walther. Bismarck ankoraŭ loĝis en la antaŭula konstruaĵo nomita *Haus Zum Tannenberge und Zum Grünen Löwen*.

La fasado de la teretaĝo kiel ankaŭ de la unua etaĝo kvazaŭ komplete formas unu grandan vitraĵon, dum supere impone tronas fermita ŝtona fasado kun centra arielo kaj flanka gablo.

Restado de Bismarck en Erfurto
------------------------------

Otto von Bismarck vivis de marto ĝis aprilo 1850 tie ĉi. Li estis deputito en la Erfurta Unuigparlamento kiu kunsidis en la Aŭgustenana monaĥejo.

Sur la fasado muntita tabulo enhavas eldiron de Bismarck tekstantan: "In Erfurt habe ich mir meine diplomatischen Sporen verdient." (tradukite: *En Erfurto mi gajnis miajn diplomatiajn spronojn.*). Substrekatas ankaŭ la aliesto de tiu ĉi monumento - kontraŭe al la multo da Bismarck-turoj: temas pri honorigo de laboro de juna politikisto.

Remeto de statuo
----------------

La unua statuo de Bismarck estis forigita en 1945. Tial oni surloken restarigis novan el bronzo de super la natura grando, farita de Christian Paschold.

Monon kolektis la Societo de la amikaro de la erfurta Bismarck-turo. Ties inaŭguro okazis en 2004 en ĉeesto de la nuna ĉefo de la bismarka klano, princo Ferdinand von Bismarck.

Notoj
-----

1. ↑  Pri tio legeblas ĉe yelp.de
2. ↑  Anette Huber-Kemmesies, *Des Reichskanzlers diplomatische Spuren* sur certa paĝo de erfurt-emuloj

Vidu ankaŭ
----------

* Bismarck-turo
* Bismarck-monumento Riechheimer Berg
La **olimpika ĵuro** estas elparolata dum la malferma ceremonio de ĉiuj olimpikoj, de reprezentantoj de la sportistoj kaj de la juĝistoj. La reprezentantoj apartenas al la organizanta lando. Dum la ĵuro ili tenas angulon de la olimpika flago.

Ĵuro de la sportistoj
---------------------

*Nome de ĉiuj konkursantoj mi promesas, ke ni partoprenos en tiuj ĉi olimpikaj ludoj respektante kaj obeante iliajn validajn regulojn, devigante nin al la vera spirito de sporteco por sporto sen dopado kaj sen drogoj, por la gloro de la sporto kaj la honoro de niaj teamoj.*

Ĵuro de la juĝistoj
-------------------

*Nome de ĉiuj juĝistoj kaj konkursaj oficialuloj mi promesas, ke ni plenumos niajn funkciojn en tiuj ĉi olimpikaj ludoj kun plena senpartieco, respektante kaj obeante iliajn validajn regulojn, en vera spirito de sporteco.*

Historio
--------

La unua olimpika ĵuro okazis en 1920 (someraj olimpikoj en Antverpeno). La teksto de la sportista ĵuro plurfoje estis modifita. La mencio de drogoj enestas de 2000 (someraj olimpikoj en Sidnejo). Ĝis 1964 oni uzis la vorton "ĵuri" anstataŭ "promesi", kaj oni referencis al "patrolando" anstataŭ "teamo".

La ĵuro de la juĝistoj ekzistas de 1968 (someraj olimpikoj en Meksikurbo).

La referencon al la "spirito de sporteco" oni iam interpretis tiel, ke nur amatoroj rajtas partopreni en olimpikoj; sportuloj, kiuj gajnis monon per sporto, ne estis allasitaj. Ekzemple futbalistoj el la profesiulaj ligoj ne rajtis partopreni. Tiu principo forgesiĝis.
olimpiaj ringoj
La simbolo de la **olimpiaj ringoj**, kiuj sur blanka fono konsistigas la **olimpian flagon**, estis dezajnita fare de Pierre de Coubertin dum la jaro 1913. La simbolo konsistas el kvin interkroĉitaj ringoj en la koloroj blua, flava, nigra, verda kaj ruĝa. La sesa uzita koloro estas la blanka por la fono.

Ĉar la olimpiaj ludoj de Berlino 1916 ne povis okzazi pro la Unua Mondmilito, la olimpia flago unuafoje uziĝis dum la Somera Olimpiko 1920 en Antverpeno. verwendet.

Pierre de Coubertin dum la jaro 1931 diris pri la flago:

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |
| --- |
| **„** *La dezajno de la ringo estas komprenenda simbole. La ringoj reprezentas la kvin kontinentojn, kiuj estas unuigitaj en la olimpia movado; la ses koloroj korespondas al tiuj de ĉiuj naciaj flagoj de la hodiaŭa mondo.* **"** |
| — Pierre de Coubertin |

 |

Skulptaĵo antaŭ la centra oficejo de la IOK.
La koloroj de la ringoj do ne unuope reprezentas difinitan kontinenton, sed tamen la interplektiĝon de ĉiuj kontinentoj, pro tio ke almenaŭ unu koloro de ĉiu nacia flago de la partoprenantaj teamoj ekzistas en la olimpia flago.

Kvankam ekde la dezajno de la olimpia flago fondiĝis pluraj novaj ŝtatoj kaj ŝanĝiĝis naciaj flagoj, la regulo ĝis hodiaŭ validas por ĉiuj naciaj ŝtatoj de la mondo.

La kutima opinio, ke la ringaj koloroj reprezentus difinitajn kontinentojn - blue plej ofte por Eŭropo, alternative foje por Aŭstralio, ruĝe por Ameriko, flave por Azio, nigre por Afriko, verde plej ofte por Aŭstralio, alternative foje por Eŭropo - tamen tiom enradikiĝis, ke fojfoje eĉ la lernantoj en lernejaj lecionoj devas enparkerigi la kombinon inter la ringokoloroj kaj la kontinentoj, malgraŭ ke la rilatigo estas pura mito.

* Kategorio Olimpia flago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFlagoj de internaciaj organizaĵoj |
| --- |
| Flago de Unuiĝintaj Nacioj • Flago de la Afrika Unio • Flago de la Eŭropa Unio • Olimpia flago |
| 
Vidu ankaŭ: Flagoj de Afriko, Ameriko, Azio, Eŭropo, Oceanio • Listo de naciaj flagoj • Listo de naciaj emblemoj • Tera Flago • Afrik-Usona flago |

 |
Ful medames servita kun boligitaj ovoj.
**Egipta kuirarto** multe uzas la legomojn, guŝojn kaj fruktojn el la riĉa Nilaj valo kaj delto de Egiptio. Ĝi kundividas similecojn kun la manĝaĵoj de la orienta mediteranea regiono, kiel rizo farĉita per legomoj, vinberoj, ŝaŭarmo, kebabo kaj koftoj. Ekzemploj de egiptaj pladoj estas ful medames, fabaj kaĉoj; kuŝari, lentoj kaj pastaĵo; kaj moloĥijo, *Corchorus olitorius*, Pita pano, konata loke kiel *eish baladi* (egipta araba: عيش [ʕeʕ]; moderna norma araba: ʿayš) estas baza elemento de egipta kuirarto, kaj fromaĝoj en Egiptio fontas el la Unua Dinastio de Egiptujo, kun la domiato, kiu estas la plej populara speco de fromaĝo konsumita hodiaŭ.

Oftaj viandoj en egipta kuirarto estas kuniklaĵo, kolombidaĵo, kokidaĵo kaj anasaĵo. Ŝafidaĵo kaj bovaĵo ofte estas uzataj por rostado. Tripaĵo estas populara rapida manĝaĵo en urboj, kaj grashepataĵo estas delikataĵo preparita en la regiono ekde almenaŭ la jaro 2500 a.K. Fiŝoj kaj marfruktoj estas oftaj en la marbordaj regionoj de Egiptio. Grava kvanto de egipta kuirarto estas vegetara, kaj pro la historie alta prezo de viando kaj la bezonoj de la kopta kristana komunumo, kies religiaj limigoj postulas esence veganajn dietojn dum granda parto de la jaro.

Teo estas la nacia trinkaĵo de Egiptio, kaj biero estas la plej populara alkohola trinkaĵo. Kvankam Islamo estas la religio de la plimulto en Egiptio kaj praktikantoj de Islamo emas eviti alkoholon, alkoholaj trinkaĵoj estas ankoraŭ facile haveblaj en la lando.

Popularaj desertoj en Egiptio inkluzivas baklavo, basbuso kaj kunafo. Oftaj ingrediencoj en desertoj inkluzivas daktilojn, mielon kaj migdalojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Dukko

* Kategorio Egipta kuirarto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 643331
* LCCN: sh85031814
* SUDOC: 035089237
* BNF: 131663306
* NDL: 00842095
* BNE: XX555440
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Elizeaj Kampoj |

Laŭ la greko-romia mitologio, **Elizeo** aŭ **Elizeaj kampoj** estis la loĝejo de la animoj preskaŭ senkrimaj aŭ plenvirtaj kaj de la herooj. Estis paca kaj bela regiono, plena je herbejoj, boskoj, sunlumo, kaj freŝa aero. Elizeo estis, laŭ Homero, lokitaj ĉe la okcidenta rando de la Tero apud la riverego de Oceano. En la tempo de la greka poeto Heziodo, Elizeo ankaŭ estus konata kiel la "Fortunaj insuloj" aŭ la "Benitaj Insuloj", situantaj en la okcidenta Oceano ĉe la fino de la Tero.

Ankaŭ ĝi estis la pli supera regiono de Hadeso kie al animoj povis resti longtempe aŭ reveni al la Tero pere de nova reenkarniĝo.
Laŭ greka mitologio, la Fortunaj insuloj estis rezervitaj al tiuj, kiuj elektis esti reenkarniĝaj tri fojojn, kaj sukcesis esti juĝataj kiel speciale sufiĉe puraj por iri al en la Elizeaj kampoj ĉiujn tri fojojn..

Referencoj
----------

1. ↑  Peck, Harry Thurston.  (1897) *Harper's Dictionary of Classical Literature and Antiquities, Volume 1*. Nov-Jorko: Harper, p. 588, 589.
2. ↑  Pindaro, Olimpiaj odoj 2. 57 ff

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Elizeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Edena ĝardeno
* Fortuninsuloj
* Hadeso
* Palaco Elizeo
* Paradizo
* Submondo
* Tartaro
* Utopio
**Buhen** estis antikvegipta setlejo, situinte sur la okcidenta bordo de la Nilo sube de (al la nordo de) ties dua katarakto, kiu nun situas en la Norda Stato, Sudano. Sur la orienta bordo, trans la rivero, situis la antikva setlejo Ŭadi Halfa.

Malnova Imperio
---------------

La Horus-templo de Buhen en la Sudana Nacia Muzeo
En la Malnova Imperio (ĉ. 2686–2181 aK.) ĝi estis malgranda komerca ejo en Nubio, kiu estis uzata ankaŭ por kupra laboro. La setlejo eble estis fondita dum rego de de Snofru (kvara dinastio). Tamen, ekzistas pruvo por la pli frua okupado de Buhen, el la dua dinastio.

Arĥeologia esploro en 1962 malkaŝis, kio estis priskribita kiel antikva kupra 'fabriko'.
Murskribaĵoj kaj aliaj enskribitaj aĵoj el la ejo montras, ke egiptujanoj vivis tie ĉ. 200 jarojn, ĝis la malfrua 5-a dinastio, kiam ili estis probable forpelitaj pro enmigrado el la sudo.

Fortikaĵo
---------

Buhen estas konata pro ties granda fortikaĵo, probable konstruita dum la regno de Sesostri la 3-a en ĉ. 1860 aK. (12-a dinastio).

Sesostri la 3-a kondukis kvar militirojn kontraŭ Regno de Kuŝ kaj establis serion de fortikaĵoj ene de signa distanco; Buhen estis plejnorda el tiuj. La pluaj fortikaĵoj apud la riverbordo estis Mirgissa, Ŝalfak, Uronarti, Askut, Dabenarti, Semna, and Kumma. La kuŝanoj okupis Buhen dum la 13-a dinastio kaj posedis ĝin ĝis Ahmoso la 1-a reokupis ĝin ĉe komenco de la 18-a dinastio. Ĝin atakis kaj okupis indiĝenaj fortoj ĉe fino de la 20-a dinastio.

La fortikaĵo mem etendiĝis 150 m apud la okcidenta riverbordo de la Nilo. Ĝi okupis 13000 m2, kaj havis ene de ties muroj urbeton planitan en krada sistemo. Ĉe ties pinto, ĝi probable havis la loĝantaron de ĉ. 3500 personoj. La fortikaĵo do enhavis administradon de la tuta fortifikigita regiono de la dua katarakto. La fortikaĵo enhavis fosaĵon kun profundo de tri metroj, levpontojn, bastionojn, murapogilojn, remparojn, krenelojn, embrazurojn kaj katapulton. La muroj de la fortikaĵo estis ĉ. 5 m dikaj kaj 10 m altaj.

La fortikaĵo ĉe Buhen estas nun subakva en la Naserlago, kiel rezulto de la konstruado de la Asuana Baraĵo en 1964. Antaŭ ol la ejo estis kovrita per akvo, ĝi estis esplorita de grupo gvidita de Walter Bryan Emery.

Buhen havis templon de Horuso konstruitan de Hatŝepsut, kiu estis movita al la Nacia Muzeo de Sudano en Kartumo, antaŭ la inundigo per Naserlago.

* Kategorio Buhen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Csilla Madarász** [ĉila madarAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madarász Csilla** estis hungara naĝisto, dufoja olimpiano, trejnisto. Ŝia origina familia nomo estis *Bajnógel* ĝis 1960, ŝia geedziĝa nomo estis *Dobai Gyuláné*.

Csilla Madarász naskiĝis la 23-an de junio 1943 en Budapeŝto, ŝi mortis la 31-an de decembro 2021.

Biografio
---------

Csilla Madarász maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1961. Ŝi akiris trejnistan licencon en 1966, post 2 jaroj pedagogian diplomon, en 1975 trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ŝia edzo estis Gyula Dobay. Ŝi ricevis premiojn en 1960 kaj 1962.

### Sporta kariero

Csilla Madarász inter 1955-1964 estis naĝisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono 14-foje, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1958-1964 19-foje, krome ŝi estis rekordulo sesfoje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1960 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1964 sen medalo, krome en universiadoj ŝi estis la unua sesfoje. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1964. Ŝi estis trejnisto inter 1966-1970 en Tatabánya.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio
* germanlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808890
 |



* Portalo pri Biografio
**Dünnern** estas rivero en Kantono Soloturno. Ĝia fontas en la Soloturna Ĵuraso en Gänsbrunnen kaj alfluas apud Olten al Aro.

Ĝeneralaj datumoj
-----------------

Dünnern havas longecon de 37,4 km kaj ĝia akvokoleta bazeno mezuras 196 km². Ĝia meza akvofluo en Olten-Hammermühle estas 2,69 m³/sekundo. La maksimuma mezurita akvofluo en 2010 estis la 7-an de decembro kun 43,8 m³/sekundo. Minimuma akvofluo estis en Julio kun 1,05 averaĝe m³/sekundo.

Fonto kaj vojo
--------------

La Fonto de Dünnern situas ĉe la 47° 15′ 50″ N 7° 28′ 35″ O﻿ / ﻿47.26389 °N, 7.47639 °O﻿ / 47.26389; 7.47639 (mapo)Koordinatoj: 47° 15′ 50″ N 7° 28′ 35″ O﻿ / ﻿47.26389 °N, 7.47639 °O﻿ / 47.26389; 7.47639 (mapo) sur la teritorio de la komunumo Gänsbrunnen, norde de pasejo de la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Balsthal al Moutier. La riveron nutras diversaj riveretoj de la du montoĉenoj de Soloturna Ĵuraso, kiu limas la valon norde kaj sude. Post relative maldekliva fluo sur la unuaj du kilometroj la rivero pasas tra Welschenrohr, kie ĝin nutras unuaj flankaj riveretoj. Post Welschenrohr la valo mallarĝiĝas kaj Dünnern pasas sur la venontaj du kilometrojn sian plej grandan altecdiferencon de proksimume 100 metroj. Tiam la rivero atingas la vastan kaj ebenan valon de la distrikto Thal, kies larĝeco varias inter 0,5 kaj 1 km. La rivero fluas sude de la kantona ĉefvojo, laŭlonge de la suda kaj ombra valflanko, dum la diversaj vilaĝoj en la valo viciĝas sur la norda kaj suna flanko de la valo. La rivero pasas laŭvice la teritoriojn de la komunumoj Herbetswil, Aedermannsdorf, Matzendorf kaj Laupersdorf. En Balsthal la rivero turniĝas suden kaj alfluas al ĝi ĝia ĉefa flanka rivero, nome *Augstbach*, kiu senakvigas la teritoriojn de la komunumoj Mümliswil-Ramiswil, Balsthal kaj Holderbank. Sude de Klus la rivero pasas tra impresa ravino por forlasi Ĵurason kaj atingi en Oensingen la Svisan Mezlandon. La rivero tiam fluas sude de la Ĵuraso paralele al la svisa aŭtovojo A1 orienten tra Oberbuchsiten, Egerkingen, Härkingen, Hägendorf, Rickenbach, Wangen al Olten, kie ĝi alfluas sur alteco de 395 m s.m. al Aro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Datumoj pri Dünnern apud Olten-Hammermühle el la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Medio Arkivigite je 2010-09-24 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dünnern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hidrodatumoj de Dünnern en la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Medio Arkivigite je 2010-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Csilla Maronka** [ĉilla], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maronka Csilla** estas hungara aktoro, instruisto, kulturdomestro.

Csilla Maronka naskiĝis la 2-an de junio 1961 en Mali Idjoŝ (Jugoslavio).

Biografio
---------

Csilla Maronka apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Ŝi maturiĝis kun diplometo pri kulturisto en gimnazio en Baĉka Topola, poste ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1984. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Zsuzsa Simon, Gyula Szabó (aktoro), István Szabó (filmreĝisoro), József Gáti, kaj Sári Gencsy. Ŝi ricevis rolojn jam dum la studentaj jaroj, post la diplomo ŝi aliĝis al Teatro Hevesi Sándor. Inter 1985-1987 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Pécs), poste de Teatro de Kecskemét. Ekde 1994 ŝi ne ligiĝis al teatro, ŝi ricevis rolojn en pluraj teatroj, scenejoj. Ŝi kelkfoje kreis teatrajn kostumojn, ankaŭ instruis. En 2000 ŝi translokiĝis al Esztergom, kie ŝi fondis teatran trupon en 2017 kaj ekde 2010 ŝi estis kulturdomestro. Ŝi naskis filon.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - Cordelia
	+ Othello - Desdemona
	+ Romeo kaj Julieta - S-ino Montague
* Molière: Tartufo - Dorine
* Anton Ĉeĥov: Onklo Vanja - Sonja
* József Katona: *Bánk bán* - Melinda
* Imre Madách: La tragedio de l' homo – Éva (ina ĉefrolo)
* Imre Kálmán:
	+ *A bajadér* - Marietta
	+ *Csárdáskirálynő* - Stázi; Cecília
* Alan Jay Lerner - Frederick Loewe: My Fair Lady - S-ino Higgins
* Károly Nóti - István Zágon - Mihály Eisemann: Hyppolit, la lakeo - S-ino Schneider

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Szabadonczok* (2017) - Annamária

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Csilla Maronka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739483
 |


* Portalo pri Biografio
Marko sur bildo

**montaro  
Pirin**
**Bulgario**
**Grekio**
**Respubliko  
Makedonio**

**Pirin** (bulgare *Пирин* [pirin], greke *Πιρίν* [pirín], antikva nomo *orbelos*) estas altmontaro en sudokcidenta Bulgario. Ĝi situas en la provinco Blagoevgrado ĉe la limo de la regiono Makedonio de Grekio kaj iom oriente de la slava Nord-Makedonio - laŭ difino de la limoj, la montaro situas aŭ en aŭ ĉe la orienta rando de Antikva Macedonio. La pejzaĝo laŭ flaŭro kaj faŭno forte similas al la Alpoj. 

La montaro etendiĝas je longeco de proksimume 40 kilometroj de nordokcidento ĝis sudoriento. La etendiĝo inter la okcidenta kaj orienta randoj estas proksimume 25 kilometroj. La plej granda montopinto, 2914 metrojn alta, nomiĝas Viĥren. La montaro estas la plej granda nacia parko de Bulgario kaj ampleksas areon de 264,9 kvadrataj kilometroj. La nacia parko Pirin en 1983 listiĝis kiel monda natura heredaĵo de Unesko. La nomo de la montaro cetere devenas de Peruno, la plej alta diaĵo de la slava mitologio (etimologie parenca al la dio Perkūnas de la balta mitologio).

[[dosiero:Vihren (Вихрен), Bulgaria (by Pudelek).JPG|eta|maldekstra|350px|{{centre|la monto Viĥren]]

* Kategorio Pirin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Rozeta ŝtono, grava arkeologia trovaĵo, sed fakte historia arkeologiaĵo
Arĥeologio temas ekskluzive pri homoj, de la epoko de unuaj ŝtonaj iloj (antaŭ ĉirkaŭ 2,5 milionoj da jaroj) ĝis la moderna epoko. Pro tio ĉiu kulturo inter tiuj limoj povas esti konsiderataj Arkeologiaj kulturoj. Pli nuance, **paleontologio** estas historia esploro rekte de animalaj (inkluzive homaj) kaj vegetalaj restaĵoj, rigardataj kiel kapablaj signi pri la pasinta praa vivo, dum arĥeologio okupiĝas pri homaj faraĵoj. Ekzemple, arĥeologio esploras konstruaĵojn de la antikva homo, dum paleontologio homajn ostojn tie restintajn.

Laŭ la vidpunkto de la komenciĝo de la historia epoko, arĥeologio dividiĝas en prahistorian arĥeologion kaj historian arĥeologion. Tiu lasta miksiĝas ofte kun la historio en strikta senco, ĉar la arĥeologiaj restaĵoj informas pri la sama afero kiel la skribitaj dokumentoj, kaj kompletigas unu la alian.

Laŭ tiuj diferencigoj arkeologio povas havigi informon por la kono kaj pristudo de jenaj kulturoj:

* Paleolitiko
* Neolitiko
* Prahistorio
* Mezopotamio
* Antikva Egiptio
* Antikva Ĉinio
* Antikva Japanio
* Antikva Hindio
* Aztekoj
* Majaoj
* Inkaoj
* Antikva Grekio
* Romio
**Protestantoj**. La strukturo de la prot. eklezio tute ne estas favora al enkonduko de helplingvo, ĉar int. rilatoj preskaŭ ne ekzistas. Eĉ en la naciaj eklezioj mem estas tiel profunda malunueco, ke int. organizo ŝajne ne estas ebla. Nur en la lastaj jaroj komenciĝis int. movado, kiu ne nur celas la prot. sed ankaŭ aliajn ekleziojn: La Tutmonda Unio por int. amikeco inter la eklezioj.

Prot. pastroj ofte uzis kaj fervore propagandis Esperanton. La unuaj inter ili certe estas Friedrich Schneeberger (Svisujo) kaj Rust (Anglujo). En 1908 ili eldonis la gazeton *La Biblia Tradukisto*, ties celo estis baldaŭ kunmeti plenan tradukon de la Biblio. Pastro Archibald John Ashley (Anglujo) en 1913 komencis kolekti la Esperantistajn prot. ekleziulojn en speciala Ligo : « Eklezia E-ista Ligo » kaj li komencis eldoni revueton. Sed la agado baldaŭ finiĝis. En Finnlando la luterana pastro H. Pätiälä eldonis gazeton la *La Kristana Espero* en 1920. Li tre fervore propagandis Esperanton. Ankaŭ lia laboro devis ĉesi pro manko de intereso en la ekleziaj rondoj.

Inter la neekleziaj prot. organizaĵoj estas du grandiozaj movadoj de la junularo. La nur-vira movado estas la Kristanaj Asocioj de Junaj Viroj (Angle: *Young Men's Christian Association* = Y. M. C. A. germane: *Christlicher Verein Junger Männer* = C. V. J. M.). Laŭ la statistiko 1928 tiu ĉi organizaĵo kalkulis 10.034 societojn kun 1.588.000 membroj en 55 nacioj. En la centra komitato en Ĝenevo jam en 1907 la ĝenerala sekr. barono von Starck, kiu kaŭzis la ekstarigon de la KELI-movado, fervore propagandis Esperanton. Ankaŭ liaj oficaj sekvintoj, R. Horner kaj Phildius faris tion. La societo baldaŭ eldonis kelkajn broŝuretojn en Esperanto ; diversaj grandurbaj societoj komencis Esperanto-kursojn.

La dua, eĉ ankoraŭ pli granda int. organizaĵo estas movado de prot. junuloj, la Kristana Celado (angle: *The Christian Endeavour* - C. E. germane: *Jugendbund für Entschiedenes Christentum* = E. C.), kies centro estas en Usono. Ĝi ampleksas pli ol 2 milionojn da membroj en multaj nacioj. Ankaŭ tiu ĉi organizaĵo en 1907 kaj 1908 propagandis Esperanton inter siaj anoj. Unue la usona ĵurnalo *The Christian Endeavour* regule enhavis artikolojn en Esperanto, poste ankaŭ la germana *Die Jugendhilfe* publikigis artikolojn pri kaj en la helplingvo. - La milito tre malfortigis la intereson je Esperanto en ambaŭ organizaĵoj.
 (v Biblio, Diservoj, KELI Societo de Amikoj.)
 Paul Hübner.

Organizo fondita en 1913, de protestanta pastro A. J. Ashley estis la Eklezia Esperanto-Ligo. La Ligo, precipe ĝia fondinto, eldonis de 1918 ĝis 1923 propran revuon *La Eklezia Revuo*. Celo estis per Esperanto kunigi la laboron de diversaj eklezioj kaj krei laborkomunumon inter ili. La Ligo de 1923 ne plu funkcias. P. B.

 

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |

EdE-P
**Arkeomagnetismo** aŭ **arĥeomagnetismo** (el la greka αρχαίος, *malnova*, do *magnetismo, kiu iam ekzistis*) estas apliko de paleomagnetismo al arkeologio.
Ĝi utiligas la modifon de la termagneta kampo registrita de magnetigitaj mineraloj en argilo.

Inter la teraj magnetaj plusoj kaj la trafpunktoj de la imagita tera akso, ĉirkaŭ kiu la tero rotacias, estas deklinaciangulo. Inter la horizontala direkto kaj la direkto de la tera magneta kampo ekzistas inklinaciangulo. Tiuj anguloj en diversaj lokoj de la tersurfaco estas diversaj. Sed ilia grando ŝanĝiĝas ankaŭ laŭ la paso de l' tempo. Ekzistas materialoj, kiuj konservas tiujn direktojn, estintajn iam: oksidoj de fero: magnetito (Fe3O4), hematito (Fe2O3). Oni nomas ilin feromagnetaj materialoj. En argilo ĉiam troviĝas multe da ili. Tial la efekto estas uzebla por determini la aĝon de certaj arkeologiaj objektoj. 

Pro forta vibrado pro varmo, la magneta direkto de ties atomaj magnetoj turniĝas al la direkto de la tie reganta magneta kampo, kiu plej ofte estas la magnetkampo de la tero. Se la temperaturo de la objekto estas super 675 °C (Curie-punkto), ĝi perdas la feromagnetajn ecojn kaj la antaŭan magnetigitecon. Sed dum la malvarmiĝo sub 675 °C la direkto de la atomaj grupoj turniĝas en la direkton de la magneta kampo, kaj tiun direkton ili konservas ankaŭ post la malvarmiĝo. Estas do konservita la intenso kaj direkto de la magneta kampo, kiu regis en ia tempo de la malvarmiĝo de la koncerna ceramikaĵo. Plej utilas objektoj, kiuj restas en la sama loko post la malvarmiĝo, ekzemple fornoj.

Oni eltranĉas kaj enkadrigas pecojn, kaj sur la kadro indikas la horizontalan direkton, kaj laŭ la steloj, la geografian nordan direkton por poste precize determini la inklinaci- kaj deklinaciangulojn kaj la magnetan kampintenson en la tempo, kiam okazis la lasta ardigo. En tiaspecaj fornoj ĝenerale restas karbidiĝintaj lignopecoj, kies aĝo per la izotopa metodo estas determinebla. Tiel eblas determini la aĝon ankaŭ de nekonataj ceramikaĵoj.