| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Triceratopo** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malfrua kretaceo |
| Karnio kaj skeleto de TriceratopoKarnio kaj skeleto de Triceratopo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | Dinosaŭroj *Dinosauria* |
|
|
| Ordo: | Ornitiskioj *Ornithischia* |
| Subordo: | Cerapoda |
| Infraordo: | Ceratopoj *Ceratopsia* |
|
|
|
|
| Familio: | Ceratopedoj *Ceratopsidae* |
| Subfamilio: | Ceratopsinae |
|
|
|
|
| Genro: | **Triceratopo** *Triceratops*Marsh, 1889 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| Fossil |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specioj |
| * *T. horridus* (type)
* *T. prorsus* Marsh, 1890
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Triceratopo  |

 |
| v • d • r |

**Triceratopo** (science: *Triceratops*) estas genro de herbovoraj dinosaŭroj el familio ceratopedoj (*Ceratopsidae*) vivintaj dum la malfrua mastriĥtia etapo de la malfrua kretaceo, antaŭ 68 ĝis 65 milionoj da jaroj, en regiono kiu nun apartenas Nordameriko. Ĝi estis unu el la lastaj dinosaŭroj aperintaj antaŭ la granda kretacea-tercia formorto-evento. Genra nomo devenas de antikva greka lingvo kie esprimo signifis „tri-korn-vizaĝo". Kun granda osteca krispo kaj tri kornoj sur sia kvar-krura korpo, elvokante komparojn kun la moderna rinocero, triceratopo estas unu el la plej rekonataj dinosaŭroj.

La besto vivis en la sama biomo kun tiranosaŭro kaj estis ties predo. Ne estas certa ĉu ambaŭ dinosaŭroj vere batalis unu la alia tiel kiel oni prezentaj en popularigaj bildoj kaj filmoj (kiel Jurassic Park).

Preciza loko de genro inter aliaj ceratopedoj estas diskutata inter paleontologoj. Hodiaŭ oni akceptas ke ekzistaj du specioj: *T. horridus* i *T. prorsus* kvankam aliaj specinomoj estis propnataj. 

Krome laŭ esploroj publikigigitaj en 2012 jaro *Torosaurus* (el grupo *Marginocephalia*) ankaŭ estis matura formo de triceratopo. Antaŭe oni estis opinio ke *Torosaurus* estis aparta genro. Nova opinio ne estas akceptita laŭ ĉiuj sciencistoj, ekzemple laŭ sciencistoj el Yale Daniel Field kaj Nicholas Longrich..

Genro unue estis skribita en 1889. Poste oni trovis multaj restaĵoj, inkluzive almenaŭ unu kompleta skeleto. En Hell Creek Formation (geologia formacioen en Usono) nur en unua jardeko de 21-a jarcento trovis 47 kompletaj aŭ fragmentaj kranioj. Oni malkovris uloj en diversaj etapoj de vivo, de ĵus eloviĝitaj ĝis plenkreskaj.

Kranioj de *Triceratops prorsus* (A) kaj *Torosaurus latus* (B)
Funkcio de osta krispo kaj tri grandaj kornoj sur vizaĝo longe kaŭzis multaj diskutoj intersciencistoj. Tradicia vidpunkto kosnideras ili por defendi kontraŭ predanto. Nuntempe aperis ideo ke ili estis por identigi idividuan ulon, ŝerci reproduktajn partnerojn, kaj atingi dominantaj pozicioj en grego simile kiel ramuroj kaze de cervedoj ĉar oni trovis sangan vaskulon sur ostoj de kranio de Ceratopsidae. Tio estus pli verŝajna se *Torosaurus* montriĝus matura formo de triceratopo. En tiu ĉi kazo la distingaj por *Torosaurus* tubero (kvazaŭ „fenestroj") aperis nur post maturiĝo de ulo farante la krispo pri taŭga por impone prezentiĝi ol por batalo.

Specioj
-------

### Certe triceratopaj specioj

* *T. horridus* (Marsh, 1889) (origine *Ceratops*) (tipo-specio)
* *T. prorsus* (Marsh, 1890)

### Eble triceratopaj specioj

* *T. albertensis* (C. M. Sternberg, 1949)
* *T. alticornis* (Marsh, 1887 (origine *Bison*))
* *T. eurycephalus* (Schlaikjer, 1935)
* *T. galeus* (Marsh, 1889)
* *T. ingens* (Lull, 1915)
* *T. maximus* (Brown, 1933)
* *T. sulcatus* (Marsh, 1890)

### Ne plu konsiderataj esti triceratopaj specioj

* *T. brevicornus* (Hatcher, 1905) (=*T. prorsus*)
* *T. calicornus* (Marsh, 1898) (=*T. horridus*)
* *T. elatus* (Marsh, 1891) (=*T. horridus*)
* *T. flabellatus* (Marsh, 1889) (=*T. horridus*)
* *T. hatcheri* (Lull, 1907) (=*Diceratops hatcheri*)
* *T. mortuarius* (Cope, 1874) (*nomen dubium*; origine *Polyonax*; =*Polyonax mortuarius*)
* *T. obtusus* (Marsh, 1898) (=*T. horridus*)
* *T. serratus* (Marsh, 1890) (=*T. horridus*)
* *T. sylvestris* (Cope, 1872) (*nomen dubium*; origine *Agathaumas sylvestris*)

Referencoj
----------

1. ↑  triceratopo en vortaro.net
2. ↑  Ŝablono:Citrevuo
3. ↑  Scannella, J.; J. R. Horner (2010). "*Torosaurus* Marsh, 1891, is *Triceratops* Marsh, 1889 (Ceratopsidae: Chasmosaurinae): synonymy through ontogeny", *Journal of Vertebrate Paleontology* **30**, p. 1157–1168. doi:10.1080/02724634.2010.483632.
4. ↑  Switek, Brian. "New Study Says Torosaurus=Triceratops", *Dinosaur Tracking* (Smithsonian.com).  Alirita 02-03-2011..
5. ↑  , Longrich NR, Field DJ (2012) Torosaurus Is Not Triceratops: Ontogeny in Chasmosaurine Ceratopsids as a Case Study in Dinosaur Taxonomy. PLoS ONE 7(2): e32623. doi:10.1371/journal.pone.0032623.
6. ↑  Bowdler, Neil.  Triceratops and Torosaurus dinosaurs 'two species, not one’ (angle). BBC News (2012-03-01). Alirita 2014-02-04.

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Triceratops en la pola Vikipedio.*