recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Barrachina** [baraĈIna] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudoriento de la nordokcidenta komarko Jiloca [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas Calamocha.

Geografio
---------

Ĝi estas je 90 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Navarrete del Río kaj Calamocha (nordokcidente), Torre los Negros (sudoriente) kaj Torrecilla del Rebollar (oriente). La urba kerno estas sur 1047 msm, pro kio estas malvarma klimato. Ĝi estas en montara Iberia Sistemo en areo kie ekfluas diversaj rojoj. En la municipo fluas la rivero Pancrudo.

Historio
--------

Aperis restaĵoj de Bronzepoko. En epoko de Al Andalus estis fortikaĵo aŭ gvatoturo, kiu en epoko de kristanoj utilis kiel defendejo en landlima zono. De tie venis la loknomo *Torre* (turo).

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. Ĝi sendependiĝis el Daroca en 1248. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Barrachina kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 113 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo.

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, krucmonumento kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801025
 |
**Eino Kaila** (naskiĝinta 9-a de aŭgusto 1890 en Alajärvi, mortinta 31-a de julio 1958 en Kirkkonummi) estis finna filozofo kaj psikologo. Li estis docento de psikologio en Universitato de Helsinko en 1919–29. En 1921–30 li estis la unua profesoro de filozofio en Universitato de Turku. Li agis ankaŭ pri fiziko kaj teatro. Li estis logike scienca. Kaila penis trovi kontaktojn inter humanismaj kaj naturaj sciencoj. Lia plej konata lernanto estis Georg Henrik von Wright. Patro de Kaila estis pastro kaj finfine ĉefepiskopo, kaj al la familio apartenis ankaŭ aliaj pastroj, sed Eino Kaila ne ŝatis ĝin kaj li ne estis religia. Eino Kaila rakontis, ke li ricevis sian filozofian vokigon 16-jare, kiam li estis en remboato kaj ekpensis, ke li ekzistis por labori kiel filozofo. Kaila estis diligenta filozofia skribanto en 1910-aj kaj 1920-aj jaroj. Li agis ankaŭ en Aŭstrio kaj Germanio. La plejtemo en lia politika pensado estas kontraŭkomunismo. Laŭ li finnoj estas nordia kaj eŭropa nacio. En 1920-aj jaroj li skribis pri malsamecoj inter okcidenta kaj orienta pensadoj.

* Kategorio Eino Kaila en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765978
* GND: 119348322
* LCCN: n80146068
* VIAF: 5739150
* ISNI: 0000 0001 0865 9596
* LIBRIS: 368048
* SUDOC: 083853820
* BNF: 137449362
* BIBSYS: 90687574
* NKC: nlk20000090697
 |
"La malbeno de *Kullervo*" (figuro el la finna nacia eposo Kalevala), pentraĵo de *Akseli Gallen-Kallela*
**Malbeno** laŭ PIV estas la "alvoko de dia malfavoro sur iun aŭ ion", kaj sekve por la malbenito "la destino al senfina damno". Do temas pri diraĵo, kiu magie alportu al certa persono malfeliĉon, ekzemple pro motivo de venĝo. La esperanta vorto klare videbligas, ke evidente temas pri la kontraŭo de beno, diraĵo kiu eksplicite alportu al la benito feliĉon.

Dum la antikva epoko oni ofte supozis, ke severaj malsanoj, naturaj katastrofoj aŭ aliaj malfavoraj evoluoj de la homa sorto estis rezulto de malbeno. En tiu senco malbenoj ofte ankaŭ aperas en la fabeloj de la antikva kaj la posta mezepoko. Malbenoj ofte ne povas esti nuligataj, sed nur mildigataj, kiel en la fabelo de la dormanta belulino. Malbenon en iuj fabeloj nur povas esprimi magiaj kreaĵoj, sed en la plimulto de rakontoj ankaŭ simplaj homoj. Malbeno povas ekzisti dum longa tempo, antaŭ ol ĝi ekefikas, ĝi povas ekekzisti, sen ke la malbenita persono ĉeestas, aŭ povas esti konfronte dirata aŭ kriata al la malbenata persono mem. Signifa por malbeno estas la uzo de rita malbena diraĵo, foje akompanata de magiaj agoj. En eŭropaj kaj aziaj mezepokaj fabeloj malbenoj efikigas transformiĝon de la malbenato, ŝanĝas la eksteran aspekton aŭ internan econ de la viktimo (ekzemple perdigas la memoron, eterne dormigas, transformigas la homon en ŝtonon, planton aŭ beston, en iuj kazo ankaŭ mortigas).

Proverbo
--------

Ekzistas proverboj pri malbeno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kiu langon ne tenas, mem sin malbenas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Kaŝu malbenon kaj faru bonan mienon.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Du sinjoroj en unu bieno, du mastrinoj ĉe unu kameno -- neniam vivas sen reciproka malbeno.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Andreas Dorschel, 'Entwurf einer Theorie des Fluchens', *Variations* 23 (2015), § 13, 167-175, 170.
2. ↑   Lernu. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-11-15.

Vidu ankaŭ
----------

* Anatemo

* Kategorio Malbeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Malbeno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
D-ro **Josef KONDOR** (origine **KONDOR József**; naskiĝis la 25-an de februaro 1921 en Hungario; mortis la 5-an de marto 2002 en Neuwied apud Koblenz) estis germana-hungara esperantisto. Laŭ profesio, li estis gimnazia instruisto pri la latina lingvo. 

Li eklernis Esperanton kiel junulo en Hungario kaj translokiĝis al Okcidenta Germanio post falo de la Hungara revolucio de 1956. Li iniciatis esperantistan helpagadon por lepruloj, kolektante (i.a. per dulingvaj glumarkoj "Helpu al la lepruloj") pli ol 35.000 € por tiu celo. 

De ĉirkaŭ 1970 ĝis 1992 li estis landa reprezentanto de IKUE en Germanio. En 1992 la Germana IKUE-Sekcio nomumis lin honora membro. Li verkis multajn gazetartikolojn pri Esperanto, ofte instruis la lingvon kaj gvidis ĝis sia morto malgrandan Esperanto-grupon en Koblenz.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Josef Kondor en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La Barrison-fratinoj, ĉirkaŭ 1890, malkaŝante katidojn sub siaj jupoj.
**La BARRISON-fratinoj** estis malpudora vodevila ensemblo, kiu ludadis en Usono kaj Eŭropo de ĉirkaŭ 1890 al 1910, reklamata kiel *La Plej Malvirtaj Knabinoj en la Mondo*.

Lona, Sophia, Inger, Olga kaj Gertrude Barrison estas efektivaj fratinoj (multaj de la "fratinaj" ensembloj vodevilaj ne estis) de dana aŭ dana-usona deveno. Oni diras, ke ili kantis en altaj fajfetaj voĉoj, kaj dancis kun meza kapablo. Ili akiris fifamecon, tamen, per genia uzado de *double entendre* (duobla signifo) sur scenejo.

En sia plej fama prezentaĵo la fratinoj dancis, levante siajn jupojn iomete super siajn genuojn, kaj demandis la spektantaron,  *"Would you like to see my pussy?"*  (tradukebla kial "Ĉu vi ŝatus vidi mian piĉon?") Kiam ili estis logintaj la spektantaron en entuziazman jesadon, ili levis siajn jupojn, malkaŝante, ke ĉiu junulino surhavis pantalonojn memfaritan, kiu havis vivantan malgrandan katon fiksitan sur la forkiĝo. (En la angla lingvo, la vorto *"pussy"* signifas "piĉo" kaj ankaŭ "katinjo".)

Simila prezentaĵo estis poste uzata de La Machinson-Fratinoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Barrison-fratinoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *The Old Spice Girls* Arkivigite je 2006-02-18 per la retarkivo Wayback Machine Anglalingva artikolo de Richard Smithson. La titolo, "La malnovaj spicaj knabinoj" estas vortludo rilate al la muzikgrupo, Spice Girls kaj *Old Spice* (*Malnova Spico*), komerca marko por populara usona razo-kremo.
* "La Grandega spektaklo de la kvin Barrison-fratinoj. Muzika teatraĵo en unu akto" Anglalingva teksto de prezentaĵo de la Barrison-fratinoj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |
50-jara datreveno de la Dikson-setlejo. Soveta poŝtmarko, 1965.
**Dikson** (ruse Диксон) estas nomo de insulo en la Tajmira dogan-neneca distrikto, en Rusio, situante en la Karska Maro proksime al la riverbuŝo de la Jenisejo. Proksime troviĝas urbosimila setlejo, kiu funkcia kiel haveno kaj hidrometeorologia centro kaj havas loĝantaron de 1.198 (2002).

La Dikson-a distrikto kovras 200,419 km²; ĝia populacio en 2004 estis ĉ. 1.100.

En la 17-a jarcento, la insulo estis konata kiel insulo Dolgij ("longa"), aŭ Kuzkin, post ties pomor-malkovristo. En 1875, la sveda esploristo Adolf Erik Nordenskiöld renomis post la skota-sveda negocisto kaj filantropo Oscar Dickson, unu el apoganto de sian ekspedicion. La nomo estis baldaŭ rusigita per elfaligo de "c". La nomo Dikson estas oficiala ekde 1884.

En 1915, la insulo ofertis lokon por la unua rusa radiostacio en la arkto. La marhaveno estis konstruita en 1935 kaj la du setlejoj kuniĝis en 1957.

Dikson (apud la insulo) estas unu el la plej izolataj homaj setlejoj sur la mondo.

Murmansk, Arĥangelsk, Dikson, Tiksi, Arkta Oceano
La Jenisej-baseno, Bajkalo, kaj al urboj de Dikson, Dudinka, Turuĥansk, Krasnojarsk, Irkutsk
Dikson kaj Dudinka ĉe la Arkta Oceano

Vidu ankaŭ
----------

* Insuloj en Rusio

* Kategorio Dikson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Anne BRACEGIRDLE** (n. ĉ. 1671, m. la 12-an de septembro 1748) estis angla aktorino.

Ŝi baptiĝis en Northampton la 15-an de septembro 1671, kvankam laŭ sia tombŝtono ŝi havis 85 jarojn kiam ŝi mortis. Verŝajne ŝi aktoris kiel infano dum la 1680-a jardeko. Ekde 1689 ŝi ĉefrolis en multaj dramoj kaj ege popularis. Dramistoj kiel William Congreve kreis rolojn aparte por ŝi.

En 1692 du viroj kiuj ekamis ŝin, Kapitano Richard Hill kaj la aktoro William Mountfort, rivalis por ĝui ŝiajn amfavorojn. La ĵaluza Hill kaj Charles Mohun (4-a barono Mohun) klopodis forkapti Anne Bracegirdle, kaj murdis Mountfort. Hill fuĝis el Anglio sed Barono Mohun senkulpiĝis dum posta proceso.

En 1706 Anne Bracegirdle emeritiĝis. Onidire ŝi iĝis amatino de Congreve, de kiu ŝi heredis legacon en 1729.

* Kategorio Anne Bracegirdle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 299534
* GND: 132890097
* LCCN: no93033008
* VIAF: 6107396
* ISNI: 0000 0000 3014 4145
* MBA: 880f538e-2237-4630-875c-506afabb5006
* NLA: 35854704
 |
**Tavola temperaturo** estas la parametro, kiu karakterizas la varmostaton de la tavolo. Ĝi formiĝas influata de la varmofluo, kiu direktiĝas el la internaj zonoj de la Tero al ĝia surfaco.

Distribuo de la varmo en la terkrusto okazas ĉefe per la konduktada varmotransdono (definita de la termika konduktivo de la rokaĵoj) kaj per la konvekta transpreno (ligita al la moviĝo de la fluaĵoj en la rokaĵaj fendoj). Oni mezuras tavolan temperaturon per la geoterma gradiento kaj geoterma ŝtupo (la grando, inversa al la geoterma gradiento). Por la mezurado oni uzas hidrargajn, termistorajnen kaj aliajn termometrojn.

La tavolaj temperaturoj povas esti normalaj (fonaj) por respektiva areo aŭ enormaj. En la kuŝejoj ili dependas de ties profundeco kaj geotermaj specifaĵoj de la respektivaj areoj de la terkrusto. Estas registritaj tavolaj temperaturoj en diapazono ekde ĉirkaŭ 0 °C (la gasohidrataj kuŝejoj) ĝis la unuaj centoj °C (la profundaj kuŝejoj). 

Borado kaj rilataj operacioj perturbas la naturan distribuon de la tavolaj temperaturoj. Kutime ili revenas al la origina stato post 8-13 tagoj. Daŭreco de la restariga periodo dependas de diametro de borputo, daŭro de la tralavado de la puto, diferenco inter temperaturo de la tralava likvaĵo kaj tiu de la ĉirkaŭaj rokaĵoj kaj ties varmofizikaj ecoj. 

Ŝanĝo de la tavolaj temperaturoj kaŭzas ŝanĝon de la volumenoj de gaso, likvaĵo kaj enaj rokaĵoj. Altiĝo de la temperaturo estigas malaltiĝon de viskozeco de gaso. Se temperaturo altiĝas en la fermita ujo, do kreskas tavolpremo. La tavolaj temperaturoj influas ankaŭ ŝanĝon de la fazaj rilatumoj en la kuŝejoj kaj ŝanĝon de la dilueco de gasoj en nafto kaj akvo, kaj de saloj en akvo. 

Malaltiĝo de la tavolaj temperaturoj malfaciligas elmnigadon de la hidrokarbonoj kaj kaŭzas perdon de la valoraj produktoj (gasokondensato, viskoza nafto, parafino). Do ekspluatado de la naftominejoj (speciale de la parafinaj naftoj) okazas kun kresko de la tavolaj temperaturoj. Pro tio konoj pri la ekzaktaj tavolaj temperaturoj estas tre gravaj por borado kaj dezajnado de la hidrokarbonaj minejoj.

Literaturo
----------

* [2004] Р. И. Вяхирев: *Пластовая температура // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 317. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Tavola energio
* Tavolpremo
**Barrie Lee HALL la pli juna** (naskiĝis la 30-an de junio 1949 je Mansfield en Luiziano; mortis la 25-an de januaro 2011 je Houston en Teksaso) estis usona trumpetisto, muzikaranĝisto kaj orkestrestro de ĵazo, kiu diskoniĝis pro sia kunlaboro en la malfrua Orkestro Duke Ellington.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Barrie Lee Hall lernis ĉe gimnazioj en Houston kaj Mansfield, kie li muzikis en lernejaj bandoj;
postsekve li studis ĉe la Suda Universitato de Teksaso en Houston ludon de trumpeto kaj piano. Dum festivalo li renkontis en 1973 Djukon Ellington, kiu envenigis lin en sian orkestron. Post la morto de Ellington li estis solisto en la *fantombando* estrate de Mercer Ellington kaj kunverkis aron da muzikalbumoj, ekzemple la gremio-premiitan *Digital Duke*. Hall estis kunproduktisto de la albumo *Music Is My Mistress* (1989).

Post la morto de Mercer Ellington en 1996 li direktis unu jaron la Orkestron Duke Ellington. Post tio li foje plenumis ĉi tiun rolon anstataŭante Paŭlon Mercer Ellington. Krome li estis muzikestro de la eklezio Liberty Baptist Church en Houston. Pro sia proksimeco al nuntempa kaj tradicia gospelo li ankaŭ kunprezentis *Sacred Concert* de Ellington; en 2001 li direktis ĉi tiun prezentadon kune kun Orkestro Duke Ellington kaj 200-kapa ĥoro. Krom tio Hall laboris kiel bandegestro en Svisujo, instrumentis kaj aranĝis por variaj brodvejaĵoj kiel ekzemple *Sophisticated Ladies*, ĵazopero *Queenie Pie* kaj televidproduktaĵo *The Duke Ellington Special*, je kiu li prezentis duopaĵon de trumpeto-kantado en *Creole Love Call* kun operkantistino Kathleen Battle. Li krome aranĝis simfoniecan version de ĉi tiu elingtona klasikaĵo, laboris aranĝiste kaj gastsoliste por la dana radiobandego samkiel kun Alice Babs (*Far Away Star*, 1976), la bandego UMO kaj la finna radio-orkestro.

Diskoj
------

**Sonregistraĵoj je lia propra nomo**

* *Duke Ellington Small Band* (2006)

 **Sonregistraĵoj de la solisto kaj aranĝisto**

* Duke Ellington: *Duke Ellington’s Third Sacred Concert*, *In Sweden 1973*
* Mercer Ellington: *Continuum*, *Take The Holiday Train*, *Hot And Bothered*, *Digital Duke*,

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio[*rompita ligilo*]
* Portreto ĉe *chron.com*

Referenco
---------

1. ↑   Informo pi la morto ĉe jazzinstitut.de. Arkivita el la originalo je 2012-02-07. Alirita 2012-07-18.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409002
* GND: 1021072443
* LCCN: no2008112576
* VIAF: 232741736
* ISNI: 0000 0001 1946 5201
* BNF: 14014547x
* MBA: d315d895-e4e4-4277-b28b-f30379469084
 |
**Barrio de Muñó** [BArjo demuNJO] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudokcidento de la komarko *Odra-Pisuerga*. La loknomo *Barrio de Muñó* estas etimologie komprenebla kiel *Kvartalo de Muñoz*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 3,876 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 32 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 36 |  | 35 |  | 33 |  | 32 |

Ĝi distas 38 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la ponto.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269917
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri mezeŭropa rivero. Alidirektas ĉi tien **Dyje**. Pluaj signifoj estas indikitaj en paĝo Dyje (apartigilo).*
*Al tiu ĉi artikolo estas alidirektita moto **Thaya**. Pri kampurbo en Aŭstrio temas artikolo Thaya (Malsupra Aŭstrio).*

Koordinatoj: 48° 37′ 00″ N 16° 56′ 25″ O﻿ / ﻿48.61667 °N, 16.94028 °O﻿ / 48.61667; 16.94028 (mapo)

**Dijo** (ĉeĥe *Dyje*, germane *Thaya*) estas signifa rivero fluanta parte en suda kaj sudokcidenta Moravio kaj parte en la norda Malsupra Aŭstrio, kelkloke konsistiganta la limon inter la Ĉeĥa Respubliko kaj Aŭstrio. La rivero enfluas de dekstre en Moravon; ĝia enfluejo konsistigas la limpunkton inter Aŭstrio, Ĉeĥio kaj Slovakuio. Ĝi havas du fontajn riverojn, la "germanan" kaj la "moravian" Dyje/Thaya, kaj tiuj fontaj riveroj kunfluas ĉe Raabs an der Thaya en Aŭstrio. Poste, la rivero alfluas en la teritorion de la Ĉeĥa respubliko, la longeco de ĝia fluo estas 306 km. En la rivero estas jenaj akvaj rezervujoj ĉe urboj: Vranov – Znojmo – *Nové Mlýny u Mušova*.

En montaretregiono de Jevišovice, kio estas orienta parto de Bohema-Moravia montetaro, ĝi kreas profundajn valojn, tra kiuj ĝi celas unue sub Podhradí nad Dyjí (historie ĉeĥe *Frejštejn*, germane *Freistein an der Thaya*) ĝis valbaraĵo kun digo ĉe Vranov nad Dyjí (germane *Frain an der Thaya*), sub Chvaletice ĝi ŝanĝas direkton al sudoriento. Ekde Vranov ĝis Znojmo ĝi fluas senĉese al sudoriento, pli malfrue ĝi ŝanĝas direkton al nordoriento. Ĉe la unua rezervujo ĉe *Nové Mlýny u Mušova* (germane *Neumühl und Muschau*) estas artefarite kreitaj sistemoj de insuletoj, servantaj kiel nestejoj kaj kunvenlokoj de akvaj birdoj. En *Dolnomoravský úval* estas vico da mortaj branĉoj de la rivero. Sude de Lanžhot akompanas la riveron malnovaj herbejaj praarbaroj kun nestejoj de birdoj. En kunflueja teritorio de Dyje kun rivero Morava estas signifa grandmoravia burgejo *Pohansko* kun muzeo en ĉasista kasteleto.

Publikaj kampadejoj estas sur bordoj de valbaraĵo ĉe Vranov nad Dyjí (germane *Frain an der Thaya*).

Vidu ankaŭ
----------

* Dija-svratka valego
* Dija triangulo

Pluaj fotoj
-----------

* DijoDijo
* DijoDijo
**Aŝdod** (hebree אשדוד, arabe إسدود) estas urbo en Israelo. Dum la jaro 2008 la urbo havis 208.100 loĝantojn.

Ĝeneralaj informoj
------------------

Aŝdod situas sude de Tel-Avivo borde de la Mediteranea Maro. La urbo, kiu hodiaŭ estas unu el la plej grandaj de Israelo, nur refondiĝis dum la jaro 1956, unue kiel rifuĝejo. Post la decido evoluigi la urban havenon, Aŝdod ricevis la statuson de "israela evolua urbo". Celo interalie estis, per nova haveno malŝarĝi la tre etan havenon de Jafo.

Ekzistas urbaj partnerecoj kun la urba distrikto *Spandau* de Berlino ( Germanio) kaj la urboj Bordeaux  Francio kaj Bahía Blanca  Argentino.

rigardo al Aŝdod
vojkruciĝo
La monumento omaĝe al la judaj viktimoj, rifuĝintoj el Rumanio - en la katastrofo de la Struma (ŝipo) kiu okazis la la 24-a de februaro de 1942 sur la Nigra Maro fare de Sovet-Unio, urbo Aŝdod en Israelo

Historio
--------

La historia urbo Aŝdod ekestis dum la 12-a jarcento a.K. kaj situis 3 kilometrojn sude de la moderna urbo. La urbo estis fondaĵo de antikva Egiptio kaj estis unu el la kvin urboj de la filistoj, kiuj interligiĝis en la urboligo *pentapolis*. La asiria reganto *Sargon la 2-a* konkeris la urbon dum la jaro 712 antaŭ Kristo. La regantoj de Asirio loĝigis multajn deportitiojn en la urbo kaj nomumis asiran urboreganton. Eke la 7-a jarcento a.K. Aŝdod estis sendependa urboŝtato kaj ekde la 6-a jarcento a.K. kreskis la ekonomia signifo de la haveno. La urbo ekzistis ĝis la epoko de la Bizanca Imperio.

Antaŭ la fondiĝo de la moderna juda urbo Aŝdod en la teritorio troviĝis araba vilaĝo kun la nomo Isdud (arabe إسدود). Dum la milito de 1948 la egiptia armeo sukcesis avanci ĝis tiu punkto. La araba vilaĝo detruiĝis dum la milito.

Ĝemelurboj
----------

* Spandau, Germanio, 1968
* Bordeaux, Francio, 1984
* Bahía Blanca, Argentino, 1996
* Tampo, Florido, Usono, 2005
* Atyrau, Kazaĥio, 2006
* Vuhano, Ĉinio, 2009
* Zaporiĵo, Ukraine, 2011
* Batumi, Kartvelio, 2011
* Arkhangelsk, Rusio, 2011
* Bahir Dar, Etiopio, 2011
* Bresto, Belorusio, 2012
* Iaŝi, Rumanio, 2019
* Chișinău, Moldovio
* Jūrmala, Latvio
* Los Angeles, Kalifornio, USA

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo *Corinne Mamane* de Filiŝta Kulturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aŝdod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aŝdod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Offizielle Internetseite von Aschdod Arkivigite je 2006-04-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228089
* GND: 1046007-X
* LCCN: n83130512
* VIAF: 12148574335324430001
* SUDOC: 050273191
 |
**Dijodo** (simbole I2) estas molekulo komponita de du atomoj de jodo kunligitaj. En normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo, dijodo prezentiĝas en solida stato; ĝi rekte pasas de la solida stato al la gasa stato per sublimado. Estas forirema substanco, kiun oni manipulu singarde.

Dijodo estas la oksidanto de la paro I2 / I-. Cetere tiun paron koncernas la viglega reakcio de dijodo kun reduktantaj metaloj kiel aluminio aŭ kalio. Per tiu paro oni ankaŭ klarigas la fabrikadon de dijodo el la reakcio de oksidanto kun la jono jodido.

Solvante dijodon kaj kalia jodido en akvo, fariĝas la *lugola solvaĵo* aŭ simple *jodakvo*. Tiu solvaĵo entenas jonojn polijodidojn, inter kiuj la plej simpla estas trijodido I3-.

Solvante dijodon en etanolo, fariĝas la *joda tinkturo*, uzata kiel antisepso.

Dijodo utilas por evidentigi amelon, pro tio, ke la molekulo formas kun amelo komplekson malhele blua. Pli ĝenerale, solvaĵoj kun dijodo en oksigenhava solvilo estas brunaj kaj tiuj en solvilo sen oksigeno estas violkoloraj. Tiu evidentigo eblas per jodakvo, per joda tinkturo aŭ per kontakto de la amelhava komponaĵo kun gasa dijodo.
|  |
| --- |
| Curieuse (Sejŝeloj)Curieuse (Sejŝeloj)DMS |
| Situo de la insulo kadre de la Sejŝeloj |

**Curieuse** estas insulo en la Hinda Oceano kaj apartenas al la granitaj "internaj insuloj" de la Sejŝeloj. La insulo situas 1 kilometron norde de la pli granda insulo Praslin.

Curieuse kovras areon de tri kvadrataj kilometroj kaj estas loĝata fare de nur malmultaj homoj. Dum la 19-a jarcento ĝi nomatis *Île Rouge*, "ruĝa insulo", kaj inter la jaroj 1833 kaj 1965 estis vivejo por lepro-malsanuloj.

En 1979 Curieuse kaj la ĉirkaŭaj akvejoj estis deklaritaj *mara nacia parko de Curieuse* cele al pli efika protekto de la loka faŭno. Nuntempe sur la insulo situas malgranda ekologia esplorejo por testudegoj kaj aliaj tipe sejŝelaj bestoj kaj plantoj. Nur fojfoje turistoj dum kelkaj horoj vizitas la insulon.

Foliaro de la palmo *Coco de mer*
Krom la sude najbara kaj pli granda insulo Praslin, Curieuse estas la sola loko, kie nature kreskas la *sejŝela palmo*, ankaŭ nomata *Coco de mer* ("mara kokoso") aŭ latine *Lodoicea maldivica*. Ĉar la maro inter la du insuloj tre malprofundas (ekzistas "vojoj" inter ambaŭ insuloj, kiuj konstante profundas malpli ol 10 metrojn sub la marasurfaco), oni supozas ke Curieuse pasintece estis parto de Praslin.

* Kategorio Curieuse en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Memfoto de *Curiosity* sur surfaco de Marso
Marsa robota veturilo *Curiosity* dum preparado en Pasadena, Kalifornio (2011)
**Curiosity** (esperante *scivolemo; kuriozaĵo*) estas aŭtomata robota veturilo kiu esploras la krateron Gale en Marso. Ĝi apartenas al la misio *Marsa Scienca Laboratorio* (MSL) de NASA.

*Curiosity* estis lanĉita el *Cape Canaveral* la 26-an de novembro 2011 kaj sukcese surmarsiĝis la 6-an de aŭgusto 2012.

*Curiosity* celas esplori la marsan klimaton kaj geologion kaj esplori ĉu sur Marso iam povis evolui vivo. Ĝi ankaŭ servas al pretiĝado kaj mediscienco por estonta esplorado fare de homoj. La veturilo estas trioble peza kaj duoble larĝa kompare al la veturiloj Mars Exploration Rover de antaŭaj misioj.

Surmarsiĝo de Curiosity
Dum sia esplora komisio, *Curiosity* analizis dekojn da specimenoj el Marsaj rokoj kaj grundo. Entute la daŭro de la misio estis 1 Marsa jaro, kiu egalas al 1,88 Teraj jaroj (687 Teraj tagnoktoj). Tamen en Decembro 2012, NASA decidis forigi la limdaton de la misio, kaj plu uzi la roboton ĝis kiam ĝi ne plu estas science utila.

Malkovroj
---------

Analizita tero enhavas argilon, kio indikas intan ĉeeston de akvo. *Curiosity* ankaŭ trovis sedimentojn, kiuj bezonas akvon dum longa tempo por formiĝi. Ankaŭ estis trovitaj rondigitaj ŝtonetoj, kiuj povas formiĝi per ĉiuflanka erozio pro akvofluo.

Referencoj
----------

1. ↑   Scivolemulo sur Marso. *Scivolemo*. Arkivita el la originalo je 2018-03-14. Alirita 2018-03-14.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Curiosity en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Blessac** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 488 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Blessac etendiĝas sur 17,75 km², kaj havis 488 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 27 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Blessac situas je alteco de 665 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Blessac apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Robert Cuisset, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Blessac apartenas al la kantono de Aubusson, kies ĉefurbo estas Aubusson. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Aubusson
**Curth Anatol TICHY** (naskiĝinta en la 7-a de aŭgusto 1923 en Vieno, mortinta en la 28-a de julio 2004 en Salcburgo) estis aŭstra aktoro.

Vivo
----

Tichy finstudis inter 1944-46 ĉe la famekonata Max-Reinhardt-seminario en Vieno. Lian karieron li komencis ĉe Salzburger Landestheater kaj en Vieno ĉe la teatro *Die Insel* (kafejo Parkring). Poste li ludis en Kaiserslautern, Bielefeld, Lübeck kaj Hamburgo. Ekde la 1960-aj jaroj li ludis en la Burgteatrejo en la aŭstra ĉefurbo.

Televidstelulo
--------------

Tichy spekteblis ankaŭ en diversaj televidserioj de ORF:

* Ĉe *Kottan ermittelt* li ludis 19 fojojn la rolon de la plumpa kaj mallerta asistanto Alfred Schrammel kaj ege populariĝis
* *Die Abenteuer des braven Soldaten Schwejk*
* *Familie Merian*

Post la ekdeĵoro de Claus Peymann kiel teatrestro en la viena Burgteatrejo li pensiiĝis. Li estas entombigita en Salcburgo sur la tombejo *Kommunalfriedhof* (tombo nr. 060.06.1.001)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri la filma verkaro, en la germana, kun foto.
* Informoj pri la filmoj en la angla.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500132
* GND: 1114407925
* VIAF: 311691671 103341604, 311691671
* ISNI: 0000 0000 7339 6940, 0000 0001 2958 5135
 |
Larĝa panoramo en BudafokLarĝa panoramo en Budafok
**Budafok** estas iama urbo, nun estas unu el la partoj de la 22-a distrikto en Budapeŝto havanta titolon vinvilaĝo.

Katolika preĝejo de Budafok

Historio
--------

La mezepoka vilaĝo senhomiĝis dum la turkoj. Ekde 1698 la kampoj apartenis al Eŭgeno de Savojo. En 1739 la loko estis vilaĝo. La alvenintaj germanoj kaj serboj okupigis pri vinkulturo. En 1886 la municipo ricevis la nomon *Budafok*, kiu en 1926 urbiĝis, fine en 1950 aliĝis al la ĉefurbo. En 1987 Budafok ricevis internacian ordenon "Urbo de Vinbero kaj Vino". Baze de vinkulturo tie oni faras ĉampanon.

Maŭzoleo
Urbodomo de Budafok

Vidindaĵoj
----------

* paroĥa Preĝejo de Sankta Leopoldo (Budafok)
* Kalvinana preĝejo (Budafok)
* Luterana preĝejo (Budafok)
* maŭzoleo de Törley
* labirinto de keloj
* muzeo pri kavoloĝejo
* kastelo de Czuba

Famuloj
-------

* en Budafok naskiĝis:
	+ futbalisto Lajos Csordás
	+ operkantistino Gabriella Déry
* en Kelenvölgy naskiĝis futbalisto Pál Titkos
* en Budafok mortis:
	+ József Mihalik (arthistoriisto)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Budafok (vinvilaĝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alajos Gobbi** [alajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gobbi Alajos** estis hungara dirigento, koncertmajstro, komponisto, instruisto. Lia frato estis Henrik Gobbi, lia nepo estis Hilda Gobbi.

Alajos Gobbi [*rompita ligilo*] naskiĝis la 24-an de decembro 1842 (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1844) en Pest (urbo), li mortis la 27-an de julio 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Alajos Gobbi devenis el varia itala-hungara familio. Li studis en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto. Liaj plej gravaj instruistoj estis Mátyás Engesszer, Károly Thern, Károly Huber kaj Dávid Ridley-Kohne. Li lernis violonadon jaron ankaŭ en Munkeno. Ekde 1863 li estis ĉefviolonisto de orkestro de Nacia Teatro de Pest, inter 1884-1888 de Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1872 li ekinstruis en muzika mezlernejo, kie ekde 1886 li estis muziklerneja dirigento, inter 1901 kaj 1918 li estis lernejestro. Spite la lernejan aktivadon en 1888 li pensiuliĝis. Gobbi edukis pli ol mil da studentoj.

Li ricevis 2 reĝajn premiojn. Li edziĝis dufoje pro vidviĝo.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Jenő Adorján (violonisto)
* József Bloch
* Rezső Kemény
* István Kerner
* Géza Kresz (violonisto)
* Imre Mészáros (aldisto)
* Nándor Rékai

Lia libro
---------

* *Hegedűiskola. Bevezetés az I. fekvés használatába* (1913)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 132-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

* Kategorio Alajos Gobbi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Margit Ungár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ungár Margit** estis la unua hungara ina advokato (ŝi ĉiam postulis esti advokato kaj ne advokatino). Ŝi estis ankaŭ feministo.

Margit Ungár naskiĝis en 1897 en Diósgyőr, ŝi mortis en nekonataj loko kaj tempo.

Biografio
---------

Margit Ungár devenis el juda familio. Post la maturiĝo ŝi studis en Debrecen, poste en Szeged, ĉar jura fakultato de Reĝa Universitato de Budapeŝto akceptis nur virojn. Ŝi akiris juran diplomon en 1923, poste ŝi estis advokato-kandidato ĉe sia frato en Debrecen (aliaj advokatoj ne akceptis ŝin). Baldaŭ ŝi trovis alian advokaton por labori. Tiu advokato baldaŭ estis ŝia edzo. Ŝi akiris advokatan diplomon en universitato en 1928, poste ŝi estis advokato en Budapeŝto kune kun la edzo ĝis 1953. Dum la nazia erao (1944) ŝi devis vivi en la juda kvartalo. Inter 1953-1958 ŝi estis individua advokato, poste ŝi pensiuliĝis. Dum la fruaj 1950-aj jaroj ŝi ne estis membro de la komunistoj, sed ŝi flegis sian edzon (memoru: tiutempe 95 %-e oni estis membroj de la unusola partio). Ŝi mortis en nekonataj cirkonstancoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* „Csábítás, jegyszegés és jog – a magyar királyi Kúria legújabb gyakorlata" (libro, kunaŭtoro, 1938)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 983-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712938
 |
Tabakujo kun filigrano
La termino **filigrano** devenas de la latina lingvo kaj signifas laŭvorte „granigita drato" (*filum* „fadeno, drato" kaj *granum* „grano") kaj filigranoj delikataj oraĵistajn produktojn el metalfadenoj kun surmetitaj metalperloj. Transasence oni uzas la terminon ankaŭ por ĉia alia delikata dekoracia formo, ekzemple tiuj de metalĉizisto.

Temas pri malnova, ornama teĥniko de dratofleksado el graciaj, maldikaj dratoj intertorditaj kiel snuroj, kiun oni jam konis proksimume 2000 a. K. en Trojo. Plejparte ĝi estas metia teĥniko, ankaŭ populara en la landoj de la Alpoj kaj en Frislando same kiel en Azio. Oni lutas dratojn el oro aŭ arĝento laŭ ornamŝablonoj sur bazon de la sama materialo. Ekde la 20-a jarcento oni plektas la dratojn ankaŭ sen bazaĵo al delikata, travidebla teksaĵo kaj lutas ilin nur je la intertuŝejoj. La materiala diko de la dratoj estas ĝis 0,01 milimetroj. Por la ornamaĵformado oni uzas aŭ nur intertorditajn dratojn aŭ dratojn tranĉitajn kaj poste platrulitajn laŭ malsamaj dikoj.

Laŭ Francisko Azorín **filigrano** estas kaj paperaĵo kaj tolaĵo nome *Tre delikata teksaĵo el oraj aŭ arĝentaj fadenoj; juvelo el simila teksaĵo. Travidebla desegno, marko, en papero.* Kaj li indikas etimologion el latina *filum + granum* (fadeno + grajno), kaj li aldonas terminon **filigrani**, por formi filigranon; prilabori delikate ion.

Vidu ankaŭ
----------

* Filigrano

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 74.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Filigrano (artmetio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Alajos Daruváry** [alajoŝ daruvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Daruváry Alajos** estis hungara juĝisto, prokuroro, senatano. Lia filo estis Géza Daruváry.

Alajos Daruváry naskiĝis la 21-an de oktobro 1826 en Kalocsa, li mortis la 23-an de aprilo 1912 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Alajos Daruváry studis juron kaj filozofion en Reĝa Universitato de Pest. Post siaj studoj en 1845 li estis departementa subnotario. Depost fiasko de la Hungara revolucio de 1848 liaj postenoj rapide altiĝis, ĉar tiutempe multaj ne povis aŭ volis labori. Ekde 1851 li estis prokuroro en Pest (urbo), iom poste en Székesfehérvár, poste li havis diversajn postenojn en urbo Pest. Ekde 1869 li estis juĝisto en la tutlanda ĉefjuĝejo, ekde 1885 senatano. Li pensiuliĝis en 1893. Li ricevis reĝan medalon kaj titolon "vera interna sekreta konsilisto".

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 316-a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Alajos Daruváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 698226
 |
Filharmonio de Janáček Ostrava dum festivalo Hukvaldy de Janáček 2016
**Filharmonio de Janáček Ostrava** estis fondita en la jaro 1954. Nuntempe ĝi havas sidejon en strato *28. října* en Ostrava en Domo de kulturo de urbo Ostrava.

La ostrava simfonia orkestro prezentiĝas kaj en eksterlando, kaj en enlando kaj en la proksima ĉirkaŭaĵo. La orkestro estas ankaŭ regule invitata por partopreni en enlandaj festivaloj (Praga printempo, Internacia muzika festivalo Majo de Janáček, Litomyšl de Smetana kaj pluaj). Direktoro de la orkestro estas Peter Krajniak, ĉefdirigento Theodore Kuchar.

Vidu ankaŭ
----------

* Leoš Janáček
* Hukvaldy

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Filharmonio de Janáček Ostrava en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficialaj paĝoj de la orkestro
* Artikolo pri la 55-a sezono
* Ĉambrego kaj orgeno de la filharmonio Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290488
* LCCN: n80123547
* VIAF: 131482630
* ISNI: 0000 0000 9008 2708
* MBA: d5c05d88-e0bf-410f-8e42-f3b827152ac5
* NKC: ko2002149166
* BNE: XX183249
 |
**Pajakumbuh** (indonezie: Kota Pajakumbuh) estas urbego en Indonezio, en la insulo Sumatro, en provinco Okcidenta Sumatro. La urbego konsistas el kvin distriktoj. En loka lingvo la loknomo signifas herban marĉon. 

Salutarko en Pajakumbuh

Geografio
---------

Pajakumbuh situas ĉirkaŭ mezo de la insulo sur altebenaĵo, proksime estas vulkanoj kaj aliaj montoj. Provinca ĉefurbo Padango troviĝas 86, alia provinca ĉefurbo Pekanbaru 124, Batam 408, Medano 477, Palembang 552, Banda Aceh 873, ĉefurbo Ĝakarto 954, Bandungo 1073, Semarang 1321, Jogjakarto 1369, Surabajo 1554, Makassar 2157 kilometrojn (aere) .

Oficejo en Pajakumbuh

Historio
--------

iam malajoj alvenis al Pajakumbuh en granda kvanto. En la dua mondmilito la urbego estis okupita de japanaj trupoj. Aktuale en 2011, Pajakumbuh kreskis la plej rapide laŭ ekonomia kresko en Okcidenta Sumatro. La urbego ricevis la titolon plej pura urbo en 2013 jam la sepan fojon.

Ekonomio
--------

Pajakumbuh produktas precipe rizojn, laktojn, brutojn kaj palmosukerojn.

Klimato
-------

La klimato de Pajakumbuh estas klasifikita kiel ekvatora klimato. Jare pluvas pli ol 2000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Trafiko
-------

Pajakumbuh havas vojkontaktojn al Padango kaj Pekanbaru, la tria vojo estas malpli grava. La fervojo jam ne funkcias. Enurbe historia trafikilo estas la ĉevala ĉaro.

Religio
-------

La majoritata religio estas la islamo.

Moskeo en Pajakumbuh

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* muzeo

Fontoj
------

* WikiTrans

* ĈefplacoĈefplaco
* ĈefvojoĈefvojo
* Malnova moskeoMalnova moskeo
Portreto de Mallet
**Alain Manesson Mallet** (1630–1706) estis franca kartografiisto kaj inĝeniero. Li startis sian karieron kiel soldato en la armeo de Ludoviko la 14-a, iĝis alta oficiro en la artilerio kaj Inspektisto de Fortikaĵoj. Li servis ankaŭ al la reĝo de Portugalio, antaŭ reveni al Francio, kaj al sia engaĝiĝo ĉe la kortego de Ludoviko la 14-a. Lia militista inĝeniera kaj matematikista fono kondukis lin al sia posteno instrui matematikon kortege.

Verkoj
------

Liaj ĉefaj publikaĵoj estis *Description de L'Univers* (1683) en 5 volumoj, kaj *Les Travaux de Mars ou l'Art de la Guerre* (1684) en 3 volumoj.

Lia *Description de L'Universe* (Priskribo de la Universo) enhavas ampleksan varion de informaro, inklude stelmapojn, mapojn de antikva kaj moderna mondo, kaj resumo de la kutimoj, religioj kaj registaroj de la multaj landoj inkluditaj en lia teksto. Oni sugestis, ke lia fono kiel instruisto konsukis lin al distrado de siaj legantoj. Tio videblas en la ĉarmaj havenscenoj kaj rura pejzaĝoj kiujn li inkludis inter sia priskribo de astronomiaj konceptoj kaj diagramoj. Mallet mem desegnis plej el la figuroj kiuj estis gravuritaj por tiu libro.

Referencoj
----------

1. ↑  Kanas, Nick (2007). *Star Maps – History, Artistry, and Cartography*, Berlin Heidelberg New York: Springer-Praxis. pp. 197-199
2. ↑  Mendillo, Michael (2005). *Celestial Images – Antiquarian Astonomical Charts and Maps from the Mendillo Collection, Boston*: University of Washington Press. pp. 83-84

Bibliografio
------------

* Allain Manesson Mallet (1683), *Description de l'univers*, Paris: Denys Thierry 
	+ v.1
	+ v.2: Asia
	+ v.3: Africa

Bildoj
------

* Mapo el Description de L'UniversMapo el *Description de L'Univers*
* Mapo Afrique Ancienne, 1719Mapo *Afrique Ancienne*, 1719

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alain Manesson Mallet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509525
* GND: 128901691
* LCCN: n86860220
* VIAF: 19804506
* ISNI: 0000 0000 8098 9517
* LIBRIS: 316837
* SUDOC: 069746311
* BNF: 153363577
* ULAN: 500480489
* NLA: 35743812
* BIBSYS: 6033563
* NKC: mzk2003202702
* BNE: XX1685210
 |
**Alajos Hatala** [alajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hatala Alajos** estis hungara pastro, monaĥo, misiisto, instruisto.

Alajos Hatala  naskiĝis la 11-an de oktobro 1817 en Hungara reĝlando en Nyitra (nuntempa Nitro en Slovakio), li mortis la 2-an de junio 1867 en Kolpach (nuntempa Banský Studenec en Slovakio).

Biografio
---------

Alajos Hatala aliĝis al la piaristoj en 1834, inter 1836-1838 li instruis en gimnazio, poste li lernis teologion en diversaj seminarioj. En 1842 li pastriĝis en Kalocsa, poste li instruis en diversaj gimnazioj en Supra Hungarujo. Ankaŭ interrompoj okazis, ĉar kelkfoje li estis predikisto kaj pastro. Inter 1856 kaj 1863 li estis misiisto inter indianoj en Bufalo, poste li hejmenvenis jam malsana. Li havis postenon en kirko de Kolpach ĝismorte.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Illustr. dno Antonio Marczibányi de Pucho et Csóka dum in munus suppremi comitis incl. comitatus Trenchiniensis introductus est e scholis piis Trenchiniensibus* (1845)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 78-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo H, poste serĉu la nomon)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Lucien BANNIER**, kaŝnome **Lucien BANMER** kaj esperante **Lucio Banje'** (naskiĝis la 12-an de januaro 1893 en Damvillers, mortis la 20-an de novembro 1986 en Ivry-sur-Seine) estis unu el la fruaj gvidantoj de la Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) dum pluraj jardekoj.

Vivo
----

Profesie Bannier estis bankoficisto. Esperanton li lernis tute sola en 1906, per kurso kiu aperis en la ĉiutaga gazeto *Le Petit Parisien*, kaj tiam aliĝis al la Universala Esperanto-Asocio kaj korespondis kun diverslandaj esperantistoj, kio sufiĉe multe impresis liajn samvilaĝanojn.

Bannier soldatiĝis en Verduno en 1913, sed danke al la komprenemo de pacista oficiro, li ricevis la permeson viziti la Universalan Kongreson en Parizo dum aŭgusto 1914, kontraŭ promeso indiki sian adreson en Parizo. Pro la militeksplodo li devis tuj post alveno foriri reiri al sia reĝimento, kaj batalis dum kvar monatoj ĉe la fronto, ĝis kiam li kripliĝis pro vundo ĉe la ŝultro. En 1918 gvidis kurson en Parizo, kaj konatiĝinte kun Eŭgeno Lanti kaj Ludoviko Glodeau, kun ili kaj aliaj restarigis la asocion Liberiga Stelo kaj poste kunfondis SAT-on. Tiutempe sub la influo de la Rusia Revolucio, Bannier aniĝis al la Franca Komunista Partio, sed forlasis ĝin post kelkaj jaroj, seniluziita de diversaj raportoj ricevitaj ĉefe tra la SAT-kanalo. Li estis ties ĝenerala sekretario dum multaj jaroj kaj faris en tiu funkcio multe da laboro. Li iniciatis la eldonon de *Vortoj de Lanti* kaj verkis por ĝi antaŭparolon. Li ankaŭ prizorgis la financan kaj administran flankon de la eldono de la *Plena Vortaro* en 1930 kaj de PIV en 1970. De 1935 ĝis 1939 Bannier estis prezidanto de la plenumkomitato, ĝis kiam la militeksplodo trudis ĝian translokiĝon al Nederlando.

Restinte en Parizo dum la militaj jaroj, Bannier estis unu el tiuj, kiuj diskrete plu funkciigis la asocion laŭ la tiamaj limigitaj ebloj. Post la militfino li motoris en la restarigo de SAT, reiĝis prezidanto de la plenumkomitato kaj ĉefadministrano, kaj krome estis redaktanto de *Sennaciulo* de januaro 1946 ĝis aŭgusto 1948 kunlabore kun Bas Wels.

Bannier emeritiĝis kiel prezidanto en 1969, sed plu restis en la plenumkomitato, ĉefe kiel kasisto, ĝis la jaro 1984. Pro liaj fidindeco kaj lojaleco al la idealoj de Lanti, oni epitetis lin "La konscienco de SAT".

Verkoj
------

* Adam, Eugène: *Vortoj de E. Lanti* (kun antaŭparolo de L. Bannier. - Leipzig: Sennacieca Asocio Tutmonda, Eld. Fako, 1931. - 191 p.)
* *Dictionnaire pratique d' Esperanto* (Présentation L. Bannier. - Paris: SAT-Amikaro, 1959. - XII, 517 p.)
* *Dictionnaire pratique d' Esperanto : français-Espéranto, Espéranto-français* ([Présentation L. Bannier. - Paris: SAT-Amikaro, 1974. - XII, 516 p.)

Rete legeblaj tekstoj
---------------------

* Neleginda! el **Sennacieca Revuo**, 1924
* Antaŭparolo al *Vortoj de Lanti*, 1940


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Alajos Béldy** [alajoŝ bEldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Béldy Alajos** estis hungara oficiro, generalo, naĝisto, olimpiano. Lia origina familia nomo estis *Bruckner* [brukner] ĝis 1918, poste *Béldi* ĝis 1927.

Alajos Bruckner naskiĝis la 8-an de julio 1889 en Budapeŝto, li mortis la 22-an de decembro 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Alajos Béldy maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1907, post 3 jaroj li akiris oficiran diplomon en akademio de Wiener Neustadt. En 1917 li finis militan kurson en Laibach, en 1921 li finis militakademion en Budapeŝto. Li restis soldato inter 1909-1945 (dum la 1-a mondmilito, Kalistefa revolucio, Hungara Sovetrespubliko, periodo de Miklós Horthy). En tiu lasta periodo li okupiĝis pri sportaj aferoj en la armeo. Lia rolo dum la nazia erao (1944) estas neklara, supozeble li kaŝiĝis. Pli poste li estis kondamnita je morto, sed li mortis en hospitalo pri arestitoj. En 1994 li rehabilitiĝis.

### Sporta kariero

Alajos Béldy inter 1904-1907 estis naĝisto en ĉebalatona sportklubo. Li estis olimpiano en Inter-Olimpiko 1906 (sub pseŭdonimo "Halász Alajos") sen medalo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Testnevelés – honvédelem* (1920)
* *A modern német testnevelés alapgondolata, tervezete és irányai* (1925)
* *A svéd nemzet és testnevelése* (1927)
* *Unkarin nuorison organisointi ja tehtävä* (1942)
* *Az IHNETOV munkanaplója* (kompilaĵo, 2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808460
* GND: 1043761837
* LCCN: n2004046290
* VIAF: 43690479
* ISNI: 0000 0000 7906 519X
 |



* Portalo pri Biografio
**Tivadar Kormos** [kormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kormos Tivadar** estis hungara geologo, paleontologo, arkeologo, profesoro, kavernisto, malakologo.

Tivadar Kormos  naskiĝis la 10-an de novembro 1881 en Győr. Li mortis la 25-an de aŭgusto 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tivadar Kormos akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1906, poste li restis samloke por instrui. Inter 1908 kaj 1919 li estis geologo de reĝa geologia instituto. Tiutempe li studvojaĝis al Germanio, Italio, Grekio, li partoprenis en ekspedicioj al Adriatiko, Balkanio, Anatolio, fine li faris valorajn esplorojn en sia lando. En 1914 li estis nomumita privata profesoro. Li estis simpatianto de la Hungara Sovetrespubliko, tial post falo de la respubliko li ne rajtis plu labori en ŝtataj laborejoj, en 1922 li iĝis trudemerito. Komence li laboris en privata laborejo, ekde la 1930-aj jaroj jam en ŝtataj laborejoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A Püspökfürdő hévízi faunájának eredete* (1905)
* *Három új ragadozó a Püspökfürdő melletti Somlyóhegy preglaciális rétegeiből* (1914)
* *Az ősember világa* (1926)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Tivadar Kormos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 548076
* GND: 137615167
* LCCN: n88116136
* VIAF: 81784184
* ISNI: 0000 0001 1679 7593
* SUDOC: 171425162
 |