recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Kastelo en la Kastelo** (ankaŭ *Zamek Magierowski* aŭ *Ruda Magierowska*) estis ne plu ekzistanta kastelo apud la landlimo inter Ukrainio kaj Pollando. Ĝi estis konstruita sur kvarlatera plano en la 16-a jarcento fare de Jan Magier aŭ Jan Bełżecki.

Historio
--------

Ĉe la turno de la 15-a kaj 16-a jarcentoj, la posedaĵo apartenanta al Jan Magier trairis al la Bełżecki-familio kiel rezulto de la geedziĝo de lia filino Barbara kun Mikołaj Bełżecki. La kastelo estis verŝajne konstruita aŭ fare de Mikołaj (m. 1577) aŭ lia filo Jan Bełżecki (m. 1597) aŭ lia nepo, ankaŭ Jan (m. 1598). La filino de Jan, Zofia, geedziĝis kun Stanisław Głogowski. La kastelo estis sieĝita en 1648 fare de la kozakoj dum la Chmielnicki ribelo, kiuj postulis elaĉetomonon de la lokaj loĝantoj rifuĝantaj en la kastelo. Ĉe la turno de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, la Markowski-familio iĝis la posedantoj tra doto, en la dua duono de la 18-a jarcento ĝi pasis en la manojn de la familio Siemieński kaj, kun paŭzo dum jaroj, kiam Aleksander Stadnicki ricevis la kastelon kiel doton, ĝi estis en la manoj de tiu ĉi familio ĝis septembro 1939. Tiu familio uzis la familian nomon Siemieński-Lewicki de la fino de la 19-a jarcento. En la 19-a jarcento, la loĝkonstruaĵo estis rekonstruita en la novgotika stilo, kaj la tuta komplekso estis renovigita en la intermilita periodo. En la kastelo estis kolektita valora kolekto de pentraĵoj de Franciszek Smuglewicz.

Arkitekturo
-----------

La anguloj de la kastelo estis plifortikigitaj per duetaĝaj turoj (kun kvadrata bazo, iĝante oklatero sur la unua etaĝo), tri el kiuj pluvivis ĝis 1939. Inter la du turoj estis loĝpalaco. En la korto de la kastelo troviĝis ses barokaj skulptaĵoj el la 18-a jarcento, prezentantaj: Jan Daniłowicz, Hieronim Radziwiłł, Karol Radziwiłł, Jakub Sobieski, Johano la 3-a Sobieski, Stanisław Żółkiewski, venantaj de la ŝtuparo de la burgo en la enirhalo de la kastelo en Żółkwia, aĉetita en 1858 fare de grafo Aleksander Stadnicki. Lokaj loĝantoj frakasis la skulptaĵojn dum la Unua Mondmilito. Post la Dua Mondmilito la kastelo estis malkonstruita kaj la parko estis malbarita  .

Notoj
-----

1. ↑  Grzegorz Rąkowski *Ziemia lwowska*, 2007
2. ↑  Roman Aftanazy, *Materiały do dziejów rezydencji*

Bibliografio
------------

* Zamek 4.) Magierowski, pow. rawski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 368 .


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806067
 |
**Béla Halmos** [halmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Halmos Béla** estis hungara violonisto, popolkantisto, altlerneja instruisto, arkitekto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2013).

Béla Halmos  naskiĝis la 4-an de junio 1946 en Szombathely, li mortis la 18-an de julio 2013 en Budapeŝto.

Béla Halmos dum koncerto
Reliefo pri Béla Halmos

Biografio
---------

Béla Halmos frekventis lernejon en Gyula, kie li lernis ankaŭ violonadon. Li akiris arkitektan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1970. Post siaj studoj li eklaboris en arkitekta instituto, sed libertempe li ankaŭ muzikadis popolkantojn. Dum la studentaj jaroj en 1969 li muzikadis duope kun Ferenc Sebő, ekde 1974 jam en orkestro. En 1972 li partoprenis en movado "dancdomo," kiu revivigis la hungaran popolmuzikon. En 2011 tiu movado iĝis kultura heredaĵo de UNESCO. Inter 1979 kaj 1991 li koncertadis laŭokaze, poste li estis primara violonisto de popolorkestro "Kalamajka" ĝis 2009. Intertempe en 1987 li akiris muziksciencan gradon kandidato, poste li okupiĝis profesie pri esploro de popolmuziko. En 2007 li ekinstruis en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, samtempe en Universitato de Pécs. Li eldonis diversajn muzikdiskojn. Li ricevis premiojn inter 1973-2013. Li ekhavis edzinon en 1969, kiu naskis 2 filinojn.

Liaj libroj
-----------

* *Ádám István és bandája (Egy széki zenekar monográfiája)* (disertaĵo, manuskripto, 1986)
* *A széki férfitáncok zenéje. Széki hangszeres népzene I.* (kunaŭtoro, 1995)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2014)
* popolmuzika festivalo en Gyula ekde 2014
* premio nomata pri Béla Halmos

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Béla Halmos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637842
* LCCN: n88609058
* VIAF: 46949849
* ISNI: 0000 0000 7839 3458
* SUDOC: 229669727
* BNF: 13934860s
* MBA: e4a9cbb3-f35f-4c03-b47c-539f5ca783c6
 |
Aviador Dro
**Aviador Dro** estas nomo mallongiga de la grupo estrata de Servando Carballar, kaj oficiale nomata *El Aviador Dro y sus Obreros Especializados*. Tiu nomo estas omaĝo al opero *La aviadisto Dro* (1915), tragika poemo triakta de la futurisma muzikisto Francesco Balilla Pratella (1880-1955).

La grupo kreiĝis en Madrido en 1979 kaj estis en Hispanio pioniroj de la muzika subĝenro nome Elektropopo, kiel sekvo de usonaj bandoj kiaj Devo aŭ la germana grupo Kraftwerk, sufiĉe konata en Hispanio. Inter ties sukcesoj eklstaras *Programa en Espiral*, *Nuclear sí*, *Selector de Frecuencias*, *La Chica de Plexiglás*, *Amor industrial*, ktp.

Membroj
-------

Ĝis nun membroj de la grupo estis krom la estro Servando Carballar, Arturo Lanz, Juan Carlos Sastre, Gabriel Riaza, Andrés Noarbe, Manuel Guío, Alberto Flórez Estrada, Andrés García, José Antonio Gómez Sáenz, Alejandro Sacristán, Mª Jesús Rodríguez, Miguel Ángel Gómez Sáenz, Marta Cervera, Juan Flórez Estrada, Juan Antonio Nieto, Mario Gil, Ismael Contreras, Jerónimo Ugalde.

Diskaro
-------

### Albumoj

* *Alas Sobre El Mundo* (1982)
* *Síntesis: la producción al poder* (1983)
* *Cromosomas Salvajes* (1985)
* *Ciudadanos del Imperio* (1986)
* *Ingravidez* (1988)
* *Trance* (1991)
* *Cyberiada* (1997)
* *Ópera Científica* (1999)
* *Mecanisburgo* (2001)
* *Confía En Tus Máquinas* (2004)
* *Nuclear Siempre* (2005)
* *Candidato Futurista* (2007)
* *La voz de la Ciencia* (2012)

### EPoj

* *Selector de frecuencias* (1982)
* *Primer Aliento* (1992)
* *Materia Oscura* (1998)
* *Ultimátum a la Tierra* (2004)
* *Aviador Dro vs Mystechs: El Combate del Siglo* (EP,2007)

### Kolektoj

* *Grandes Éxitos* (1987)
* *Hacia Las Estrellas* (1988)
* *Héroes de los 80* (1990)
* *Vano Temporal* (1999)
* *Todos Sus Singles y EP* (2001)
* *Eléctrico! The Best of Aviador Dro 1978-2006* (2006)
* *Yo Cyborg* (Pias).

Citaĵoj
-------

"Somos el primer paso hacia el hombre-máquina". (Ni estas la unua paŝo al la maŝin-homo)

"Hay que asimilar el sentido sistematizado de la vida para poder ser feliz". (Oni devas akcepti la sisteman vojon de la vivo por esti feliĉa)

"El ser humano desaparecerá. Más aún, es necesario aniquilarlo para pasar a un estado maquinal. En este estado, no habrá libertad individual, únicamente existirá la libertad colectiva. Tampoco habrá problemas porque cada hombre-máquina estará debidamente programado y todos seremos felices". (La homa estaĵo malaperos. Plie, necesas nuligi ĝin por aliri al maŝina stato. Tiustate ne estos individua libero, nur kolektiva libero. Ankaŭ ne estos problemoj, ĉar ĉiu maŝin-homo estos akurate programita kaj ni ĉiuj estos feliĉaj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aviador Dro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo.
* Aviador Dro en MySpace.
* Biografio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 356887
* VIAF: 151950859
* ISNI: 0000 0001 0196 9057
* MBA: c30cc8a0-2312-4332-9117-d0e6d77b4c65
 |
**Gemena** estas grandurbo kaj ĉefurbo de la nove kreita provinco Suda Ubangi en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio).

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 420–552 m
* Loĝantaro: 138.527 en 2012
* Horzono: UTC + 1

Geografio
---------

Gemena situas en montetaro en la nordokcidenta parto de la lando. Mbandaka troviĝas 391, Kisangani 676, Isiro 874, Kinŝaso 976, Lubumbashi 1865 km.

Historio
--------

La loknomo devenas de vilaĝestro, kiu komencis kulturi kafojn. En Gemena mortis "Mama Yemo" - patrino de Mobutu Sese Seko en 1971. Ekde 2007 la urbo estas bazo de soldatoj.

Trafiko
-------

Gemena havas gravan flughavenon. Vojoj kuras el la urbo al Bango kaj Kongo (rivero), krome estas vojo orienten.

Klimato
-------

Gemena situas en la tropika zono. La averaĝa temperaturo varias inter 25 kaj 28 °C. La varmo kulminas en februaro, malkulminas en oktobro. Jare pluvas ĉ. 1649 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo kulminas en aŭgusto kaj oktobro, malkulminas en januaro.

Vidindaĵoj
----------

* maŭzoleo de Mama Yemo

Fontoj
------

* Franca kaj hungara Vikipedioj
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]
* vetero
* mapo
**Arĥeofito** (gr. ἀρχαῖος *archaios* „malnova" kajφυτόν *phytón* „planto ") aŭ **malnovplanto** estas hemeroĥoriaj plantospecioj, kiuj antaŭ 1492, kiam Kristoforo Kolumbo atingis Amerikon, sed ankoraŭ en pli vasta senco historia tempo, pro direktaj au nedirektaj homaj influoj estis enkondukitaj en nova regiono, tie multiĝis sen fremda helpo. Male al tio, plantoj kiuj estas enkondukitaj post 1492, oni nomiĝas neofito aŭ „novplano". Arĥeofitoj ne estas indiĝenaj, sed estas rigardata en la naturproteko kiel hejmaj plantoj.

 cejano estas speiroĥoria planto kaj estas arĥeofito.
La esplorado de la disvastigo de arĥeofitoj estas la tasko de la historia Ĥorologio.

La disvastigmeĥanismoj de planto estas eteloĥorio, speiroĥorio kaj agoĥorio. tiuj estas ĉiuj subformoj de hemeroĥorio.

Literaturo
----------

* Ursula Hoffmann kaj Michael Schwerdtfeger: *... und grün des Lebens goldner Baum. Lustfahrten und Bildungsreisen im Reich der Pflanzen.* Burgdorf, Göttingen 1998, ISBN 3-89762-000-6
* Bernhard Kegel: *Die Ameise als Tramp. Von biologischen Invasoren.* Heyne, München 2002, ISBN 3-453-18439-4
* Tim Low: *Feral Future. The untold story of Australia’s exotic invaders.* Penguin Books Australia, Ringwood 2001, ISBN 0-14-029825-8
* Heinz-Dieter Krausch: *Kaiserkron und Päonien rot ... Entdeckung und Einführung unserer Gartenblumen.* Dölling und Galitz, Hamburg 2003, ISBN 3-935549-23-7
* Angelika Lüttig kaj Juliane Kasten: *Hagebutte & Co. Blüten, Früchte und Ausbreitung europäischer Pflanzen.* Fauna, Nottuln 2003, ISBN 3-935980-90-6
Regula kvaredro, kun latero longa je 5 globetoj enhavas 35 globetojn. Estas 5 tavoloj, kaj ĉiu konsistas el la respektiva triangula nombro da globetoj.
**Kvaredra nombro**, aŭ **triangula piramida nombro**, estas figuriga nombro kiu prezentas regulan kvaredron — piramidon kun triangula bazo kaj tri triangulaj flankoj.

La sinsekvo de kvaredraj nombroj {\displaystyle K\_{n}} por {\displaystyle n=1,2,3,\ldots } komenciĝas tiel:

```
1, 4, 10, 20, 35, 56, 84, 120, 165, 220, 286, 364, 455, 560, 680, 816, 969, … — estas la sinsekvo A000292 en OEIS.
```

Formulo
-------

La triangulo de Pascal
Formulo por {\displaystyle n}-a kvaredra nombro estas:

{\displaystyle K\_{n}={\frac {n(n+1)(n+2)}{6}}.}
Ankaŭ la formulon oni povas esprimi per binoma koeficiento:

{\displaystyle K\_{n}={\binom {n+2}{3}}.}
En {\displaystyle n}-a linio (komence de la 3-a) de la  triangulo de Pascal, la 4-a nombro (de la komenco aŭ de la fino de la linio) estas {\displaystyle K\_{n-2}}, t. e. la {\displaystyle (n-2)}-a kvaredra nombro.

### Pruvo

La formulo de la {\displaystyle n}-a triangula nombro estas:

{\displaystyle T\_{n}={n(n+1) \over 2}.}
Ni pruvu per indukto:

La **bazo de la indukto**

{\displaystyle K\_{1}=1={1\cdot 2\cdot 3 \over 6}.}
La **paso de la indukto**

{\displaystyle K\_{n+1}=K\_{n}+T\_{n+1}={\frac {n(n+1)(n+2)}{6}}+{\frac {(n+1)(n+2)}{2}}={\frac {(n+1)(n+2)(n+3)}{6}}.}

Ecoj
----

* La {\displaystyle n}-a kvaredra nombro estas la sumo de la {\displaystyle n} unuaj triangulaj nombroj

{\displaystyle K\_{n}=T\_{1}+T\_{2}+\ldots +T\_{n}.}
* A. J. Meyl pruvis en la 1878-a ke nur tri kvaredraj nombroj estas perfektaj kvadratoj:

{\displaystyle K\_{1}=1^{2}=1};
{\displaystyle K\_{2}=2^{2}=4};
{\displaystyle K\_{48}=140^{2}=19600}.
* Ekzistas nur kvin kvaredraj nombroj kiuj samtempe estas triangulaj (la sinsekvo A027568 en OEIS):

{\displaystyle K\_{1}=T\_{1}=1};
{\displaystyle K\_{3}=T\_{4}=10};
{\displaystyle K\_{8}=T\_{15}=120};
{\displaystyle K\_{20}=T\_{55}=1540};
{\displaystyle K\_{34}=T\_{119}=7140}.
Por tiuj nombroj ĝustas sekva egalaĵo:

{\displaystyle K\_{n}={\frac {n(n+1)(n+2)}{6}}={m(m+1) \over 2}=T\_{m}.}
(Se oni rigardas la nombron 0 kiel {\displaystyle K\_{0}} do ankaŭ ĝi estas kaj perfekta kvadrato kaj triangula nombro).

* Oni povas rimarki ke:

{\displaystyle K\_{5}=K\_{4}+K\_{3}+K\_{2}+K\_{1}.}
* Pareco de la kvaredraj nombroj ripetas laŭ la sekva ciklo: *nepara-para-para-para* (estas evidente el la formulo).

* La sumo de nefinia serio de inversoj de kvaredraj nombroj estas:

{\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{1 \over K\_{n}}=\sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {6}{n(n+1)(n+2)}}={\frac {3}{2}}.}

Mult-dimensia ĝeneraligo
------------------------

Kiel mult-dimensia ĝeneraligo de la triangulaj kaj kvaredraj nombroj oni povas rigardi kvanton da ***k***-dimensiaj sferoj, kiujn oni povas paki en ***k***-dimensian regulan simplaĵon. Por ***k***-dimensia spaco ***n***-an nombron oni povas kalkuli per la formulo:

{\displaystyle T\_{n}(k)={\frac {\prod \_{i=0}^{k-1}(n+i)}{k!}}.}

Referencoj
----------

1. ↑  Kvaredraj nombroj en la paĝaro MathWorld (angle).
**Gemma FREIXAS** (Sant Cugat del Vallès, 1962) estas kataluna verkistino kaj ĵurnalistino. Magistrino en filozofio el la Universitato de Barcelono, ŝi eldonis artikolojn en la revuoj *El Periódico de Catalunya*, *L'Avui* kaj *La Vanguardia*, inter aliaj. Ŝi estas specialigita en rakontado de vojaĝoj.

En la jaro 2013 ŝi ricevis la Premion Roc Boronat pro sia romano *Casino de Santa Isabel*, polica romano kie ŝi raportas la procezon de sendependiĝo de Ekvatora Gvineo laŭ la sperto de sia propra familio kiu vivis dum jaroj en la malnova hispana kolonio. En 2015 ŝi eldonis *Malabo i les cendres* kun simila temo.

Verkaro
-------

* *Tanaka, un recorrido por la actual Myanmar* (2003)
* *Djoliba, la curva del Níger en Mali* (2009)
* *Casino de Santa Isabel* (2013)
* *Malabo i les cendres* (2015)

Referencoj
----------

1. ↑  «Gemma Freixas, Grup 62
2. ↑  «Gemma Freixas relata la independencia de Guinea Ecuatorial en su novela premiada».

Eksteraj ligiloj
----------------

* "Amb la pèrdua de Guinea, l'avi es va quedar sense paradís" katalune
**Kapelo de Koro de Jesuo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Miskolc, en kvartalo *Tapolca*.

Historio
--------

En 1934 monaĥo taksis la kavojn konvena por kapelo. La kavoj (tiam por ŝafoj) estis 6×8x2 m. Oni pligrandigis kaj kunligis la kavojn. En la sekva jaro jam oni uzis la konsekritan kapelon, tamen oni daŭris la laboron. En 1940 finiĝis elminado de la koridoro ĉirkaŭ la kapelo. La 2-a mondmilito kaŭzis difektojn, la rekonstruoj finiĝis en 1965. En 1995 renovigo okazis.

Konstruaĵo
----------

En pinto de la fasado situas kruco, pli malsupre sonoriloj funkcias, tial meza parto de la fasado estas kvazaŭ turo. En dekstra parto de la fasado estas videbla skulptaĵo pri Sankta Maria. Ankaŭ interne oni metis skulptaĵojn. En la dekstra flanko de la navo estas la flanka altaro, en la maldekstra flanko estas la ĥorejo.

Fontoj
------

* hungare
* hungare Arkivigite je 2010-07-16 per la retarkivo Wayback Machine

* La sanktejoLa sanktejo
* Ekstera skulptaĵo pri Sankta MariaEkstera skulptaĵo pri Sankta Maria
* La navoLa navo
* Flanka parto de la kapeloFlanka parto de la kapelo

* Kategorio Kapelo Koro de Jesuo (Miskolc) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Gempenach** (en la franca lingvo **Champagny**) estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 286 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Gempenach situas proksimume 10 kilometrojn oriente de la urbo Morato en la friburga lagodistrikto, proksimume 25 kilometrojn okcidente de la federacia urbo Berno. En oriento la limon de la komunumo formas la rojo Bibern, alfluanto de Broye. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Gempenach la norda parto de la vilaĝeto Chäppelimatt kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,69 km², de kiuj 18,3% estas kovritaj de arbaro, 74,0% servas por agrikulturo kaj 5,9% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gempenach limas en nordo al Ried ĉe Kerzers, en oriento al Ferenbalm (BE), en sudo al Ulmiz, kaj en okcidento al Büchslen.

Trafiko
-------

Tra Gempenach pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 1. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn nordokcidente de la komunumo en Kerzers. Per poŝtaŭto de Düdingen al Kerzers kaj buslinio de Gümmenen al Morato la komunumo estas konektita al la publika tranpsortreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gempenach datiĝas el la jaro 962 kiel *Chempinacho*. Estis trovita sur la teritorio de la komunumo tombokampo el la La-Tène-epoko. Gempenach apartenis al la Senjorujo Morato kaj kun ĝi fariĝis en la jaro 1475 komuna havaĵo de Friburgo kaj Berno. Post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Gempenach estis definitive atribuita al la Kantono Friburgo kaj surbaze de la nova konstitucio de 1848 atribuita al la Lagodistrikto.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: Teksto pri la historio de Gempenach en la retejo de la komunumo Arkivigite je 2012-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑  Fonto: *Ursula Birchler*: *Gempenach* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-11-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gempenach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gempenach Arkivigite je 2019-07-03 per la retarkivo Wayback Machine

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gempenach** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Vilaĝeniro de GempenachVilaĝeniro de Gempenach
* Vilaĝa stratoVilaĝa strato
* ChäppelimattChäppelimatt

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Lagodistrikto |
| --- |
| Barberêche • Bas-Vully • Büchslen • Courgevaux • Courlevon • Courtepin • Cressier • Fräschels • Galmiz • Gempenach • Greng • Gurmels • Haut-Vully • Jeuss • Kerzers • Kleinbösingen • Lurtigen • Meyriez • Misery-Courtion • Muntelier • Morato • Ried ĉe Kerzers • Salvenach • Ulmiz • Villarepos • Wallenried |  |

 |
**Arūnas Matelis** (naskiĝis la 9-an de aprilo 1961 en Kaŭno, Litovio) estas litova filma reĝisoro kaj filmproduktoro. Li internacie konsideratas inter la plej elstaraj litovaj reĝisoroj el la tempo fine de la 20-a jarcento.

Inter la jaroj 1979 kaj 1983 li studis matematikon en la Universitato Vilno. Fine li ĝis la jaro 1989 studis filmfaradon en la Litovia Muzika kaj Teatra Akademio (Lietuvos muzikos ir teatro akademija). En 1992 li fondis la filmproduktan firmaon *Nominum*, unu el la unuaj sendependaj tiutemaj firmaoj de Litovio. Per sia firmao li ĝis nun produktis pli-malpli 20 kinejajn filmojn.

Ekde la fino de la 1980-aj jaroj li publikigis unuajn mallongajn filmojn en la 35-milimetra filma formato, interalie la dekminutan filmon *Dešimt minučių prieš Ikaro skrydį* ("Dek minutojn antaŭ la flugo de Ikaro"). Temis pri la unua filmo farita en la arta kvartalo *Užupis* de Vilno. Sekvis pliaj dokumentaj mallongvaj filmoj sub lia reĝisorado.

Kune kun sia amiko *Audrius Stonys*, same filmproduktoro, Arūnas Matelis por litovia prezentejo en la Monda Ekspozicio 2000 en Hanovro, Germanio produktis la filmon *Skrydis per Lietuvą arba 510 sekundžių tylos* ("Flugo super Litovio aŭ 510 sekundoj da silento"), en kiu dum 8 minutoj el aviadila perspektivo prezentiĝas la pejzaĝo kaj kulturo de Litovio.

Internacie aparte atentiĝis lia 52-minuta filmo Prieš parskrendant į Žemę ("Antaŭ la reflugo al la tero"). En tiu filmo li prilaboris la okmonatan hospitalan restadon de sia filino malsana je leŭkemio, kaj bildigas la ĉiutagan vivon de la infanaj pacientoj de pediatria-onkologia hospitala unuo. La filmo en 2005 nomumiĝis en la kategorio "plej bona dokumenta filmo" por la Eŭropa Filmpremio. Samjare li ricevis la nacian kulturon kaj artan premion de Litovio (*Nacionalinė kultūros ir meno premija*).

En 2006 Arūnas Matelis iĝis plena membro de la Eŭropa Filmakademio kun la rajto voĉdoni.

Filmaro (elekto)
----------------

* 1990: *Dešimt minučių prieš Ikaro skrydį* ("Dek minutojn antaŭ la flugo de Ikaro")
* 1993: *Autoportretas* ("Memportreto")
* 1996: *Iš dar nebaigtų Jeruzalės pasakų* ("El la ankoraŭ nefinitaj fabeloj pri Jerusalemo")
* 1998: *Pirmasis atsisveikinimas su Rojumi* ("Unua adiaŭo de la paradizo")
* 1999: *Priverstinės emigracijos dienoraštis* ("Taglibro pri perforta elmigro")
* 2000: *Skrydis per Lietuvą arba 510 sekundžių tylos* ("Flugo super Litovio aŭ 510 sekundoj da silento")
* 2003: *Sekmadienis. Evangelija pagal liftininką Albertą* ("Dimanĉo. Evangelio laŭ la liftisto Albertas")
* 2005: *Prieš parskrendant į Žemę* ("Antaŭ la reflugo al la tero")
* 2008: *Išpažintis* ("konfeso")
* 2008: *Žmogus - Arklys* ("homo - ĉevalo")

Rilatoj al Esperanto
--------------------

En sia junaĝo, Arūnas Matelis estis en la sama infana "internacia klubo" (*Interklubas*) de Kaŭno kiel la (du jarojn pli juna) esperantistino Remigija Rudaitytė, kiu ankaŭ aktivis en la urba junulara Esperanto-klubo *Ondo*.

Eksteraj ligiloj
----------------

Arūnas Matelis ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

* profilo en la retejo de la Litova Filma Centro (litove)
**Juillac** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1 135 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Juillac etendiĝas sur 33,14 km², kaj havis 1 135 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 32 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Juillac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Thierry Crouzillat, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Juillac estas la ĉefurbo de la kantono de Juillac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Juillac
**Aviadila akcidento apud Mendelejevo (1982)** estas kraŝo de pasaĝera aviadilo Il-62 de flugkompanio "Aeroflot", okazinta la 6-an de julio 1982 en Moskva provinco (RSFSR) je 1,5 km oriente de loĝloko Mendelejevo. La katastrofo pereigis 90 homojn (ĉiujn, kiuj estis en la aviadilo).

Katastrofo
----------

La aviadilo ekflugis nokte, en bonaj veteraj kondiĉoj. Post kaŝo de ĉasio aperis signalo pri incendio en unu motoro, poste - en la dua. Laŭ reguloj tiuj motoroj estis malŝaltitaj. La personaro decidis alteriĝi, sed ne sukcesis tion fari pro nesufiĉa alteco. La flugo daŭris 2 min 35 sek, post tio la aviadilo falis en arbaron inter Mendelejevo kaj vilaĝo Kluŝino kaj forbrulis.

Unuaj sur la lokon de tiu katastrofo trafis loĝanloj de Mendelejevo. Informo pri la katastrofo laŭ tiamaj reguloj de Sovetunio estis sekretigita. Oni rapide forigis ĉiujn fragmentojn de la aviadilo.

Pereintoj
---------

Pro la katastrofo pereis 90 homoj (85 plenkreskuloj kaj 5 infanoj).

Ŝtataneco de pasaĝeroj:

| Ŝtataneco | Kvanto |
| --- | --- |
|  Sovetunio | 46 |
|  Sieraleono | 21 |
|  FRG | 5 |
|  Aŭstrio,  Senegalo | po 2 |
|  Irlando,  Barato,  Pollando,  Kaboverdo | po 1 |

Kialoj
------

Laŭ oficiala konkludo, la katastrofon kaŭzis erara informo pri incendio en motoroj, aperinta preskaŭ tuj post ekflugo. Por eviti incendion, estis malŝaltitaj du motoroj el kvar, sed malgranda atingita alteco ne permesis kontinui flugon.

Loko
----

Sur la loko de ĉi tiu katastrofo nun estas triangula arbarkampeto kun abioj, kie staras tri etaj monumentoj: unu estas dediĉita al aviadilanoj, kaj du aliaj - al sovetiaj pasaĝeroj-maristoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Aviadila akcidento apud Ŝeremetjevo (1976)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pli detala informo (ruse)
* Artikolo sur la paĝaro de Mendelejevo Arkivigite je 2013-12-03 per la retarkivo Wayback Machine (ruse)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Lesquin (stacidomo). |

**Lesquin** - prononco laŭ sistemo IFA [lek'ɛ̃] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 9 113 loĝantoj sur areo de 8,41 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 084 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono *Templeuve-en-Pévèle*.

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *lesquinois(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Lesquin (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lesquin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Mecerreyes** [mezeREĝes] estas vilaĝo kaj municipo, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio.

La deveno de Mecerreyes, estas plej probable, de deveno etimologie araba (maza rais) kio signifas herbejon aŭ paŝtejon. La unuaj skribaj mencioj de la ekzistado de "Mezerese" estas de la 10-a jarcento, en la fonda dokumento de la Infantlando de Covarrubias de la jaro 978, kiel apartenanta al la graflando de Lara.

De la historia kaj arta heredaĵo elstaras la dolmeno de Mazariegos -de prahistorio-, la arkeologia kuŝejo de la potfarado de *terra sigillata* de Valdarcos –de romia epoko– kaj la artaĵoj kaj konstruaĵo de la preĝejo de Sankta Marteno. 

La loĝloko estas ĉe la Vojo de la Lano kaj ĉe la Vojo de Cid, kvankam ne estas historiaj pruvoj, ke Rodrigo Díaz de Vivar pasis tra tiu loko. 

Ĝi estas norde de Puentedura kaj nordokcidente de Covarrubias.

Servoj
------

La vilaĝo havas du trinkejojn, viandvendejon, fruktovendejon, restoracion kaj apotekon.

Panorama vidaĵo de Mecerreyes.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mecerreyes Arkivigite je 2005-03-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Paroĥejo Sankta Marteno Episkopo (Mecerreyes) Arkivigite je 2006-01-18 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269221
* VIAF: 316735862
 |
**Kljaĉanovo,** ukraine, rutene kaj ruse **Клячаново,** hungare **Klacsanó** [klaĉanO], slovake **Kličanovo** aŭ *Klačanovo* estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Mukaĉeve, en municipo de Ivanivci.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 27′ 54″ N 22° 40′ 01″ O﻿ / ﻿48.46500 °N, 22.66694 °O﻿ / 48.46500; 22.66694 (mapo)Koordinatoj: 48° 27′ 54″ N 22° 40′ 01″ O﻿ / ﻿48.46500 °N, 22.66694 °O﻿ / 48.46500; 22.66694 (mapo)
* Areo: 2 km²
* Alto super marnivelo: 118 m
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 89623
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1475. En 1910 vivis en Klacsanó 1099 loĝantoj, (825 rutenoj, 211 germanoj, 62 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Kljaĉanovo. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo el la 19-a jarcento
La **movado aidoso-retaksada** estas malstrikte ligita grupo de aktivistoj, ĵurnalistoj, civitanoj, sciencistoj, esploristoj, kaj doktoroj kiuj neas, defias, aŭ pridemandas, diversmaniere, la kutiman sciencan konsenton ke HIV estas la kaŭzo de aidoso.

Iliaj tipaj asertoj estas:

* HIV ne ekzistas
* HIV estas sendanĝera retroviruso
* HIV ekzistas, kaj eble kaŭzas aidoson, sed neniu jam pruvis tion
* HIV ekzistas, sed ne kaŭzas aidoson; aliaj infektaj faktoroj kaŭzas aidoson
* HIV ekzistas, sed ne kaŭzas aidoson; aidoso ne estas kontaĝa
* HIV ekzistas, sed ne kaŭzas aidoson; kombino de aliaj infektaj kaj neinfektaj faktoroj kaŭzas aidoson
* HIV ekzistas, kaj eble kaŭzas aidoson, sed nur en kombino kun aliaj faktoroj

Ĉi tiuj asertoj ofte frustras kaj kolerigas la plimulton de sciencistoj, kiuj diras ke la malkonsentantoj malagnoskas la sciencan indicon, kiu subtenas la rolon de HIV pri aidoso, kaj ke ili danĝere minacas publikan sanon per siaj daŭraj agadoj.

Disidentoj asertas ke la kutima alveno al aidoso, bazita en HIV-kaŭzado, kaŭzis neĝustajn diagnozojn, psikologan teruron, toksajn kuracojn, kaj malŝparon da publika mono. La debato pri ĉi tiu temo ekde ĉirkaŭ 1980 ĝis nun kreis koleron kaj pasion de ambaŭ flankoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2005-12-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-12-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Ahmed Rami** (Tafraout, Maroko, 12-a de decembro 1946) estas maroka iama oficiro en ekzilo en Svedio kiel politika disidento de husejna reĝo Hasano la 2-a kaj fondinto de Radio Islam.

Ahmed Rami estis akuzita kiel komplico en la puĉo de Sĥirat de julio 1971 kontraŭ Hasano la 2-a por abolicii la monarkion kaj establi islaman respublikon. Ahmed Rami estis mortkondamnita sed sukcesis eskapi el Maroko.

Radio Islam komencis elsendi ĉirkaŭ la 3-a de marto 1987 kaj operaciis ĝis 1992 en Stokholmo, Svedio. En majo 1996 la stacio rekomencis siajn operaciojn. La elsendoj de Radio Islam kaŭzis tumulton en Svedio. Eĉ Elie Wiesel, Nobel-premio, petis la fermon de Radio Islam. Tiuj kampanjoj kondukis al juĝo kontraŭ Radio Islam en 1990 kaj la konvinko de Ahmed Rami al ses monatoj en malliberejo.

Jan Bergman, profesoro de religia historio ĉe Upsala Universitato, atestis favora de Ahmed Rami kiam li estis nomumita kiel arierulo atestanto ĉe la proceso.

Notoj
-----

1. ↑  *Mais sobre a Radio Islam Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine*. Radio Islam.
2. ↑  *O Idealismo da Radio Islam*. Valentin Prussakov, *Pravda*, 15a de julio de 1997.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de Radio Islam


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 522956
* GND: 119501031
* LCCN: no94036279
* VIAF: 64818875
* ISNI: 0000 0000 7863 184X
 |
**Kapacitanco** - atributo de duo de konduktiloj aŭ de unu konduktilo, kiu priskribas ilian povecon kapaciti ŝargon. Por ĝi kutime estas uzata litero "C". Ĝi estas mezurita en faradoj.

-**Por duo de konduktiloj** kapacitanco estas:

{\displaystyle C={\frac {Q}{V}},}
kie *Q* estas ŝargo,
*V* estas tensio inter la konduktiloj ;

kiam inter la konduktiloj estas tensio V en unu konduktilo estas ŝargo Q, en la alia estas ŝargo minus Q.

Konsideru konduktilojn kiuj estas samaj, ebenaj, paralelaj kaj proksimaj unu al la alia, kun dielektriko inter ili,

kie

*S* - areo de ĉiu el la konduktiloj;
*d* - distanco inter la konduktiloj;
*ε* - (relativa) dielektra permeableco de medio inter la konduktiloj;
*ε0* - elektra konstanto.
Laŭ la difino de elektra tensio kiu kreas elektran kampon **E**:

{\displaystyle V=-\int \_{d}{\vec {\mathbf {E} }}.{\vec {\mathrm {d} \mathbf {l} }}=E.d\;,}
kaj laŭ la gaŭsa leĝo:

{\displaystyle Q=\iint \_{S}{\vec {\mathbf {D} }}.{\vec {\mathrm {d} \mathbf {S} }}=\varepsilon \_{0}\varepsilon E.S\;;}
do konduktanco inter ili estas:

{\displaystyle C=\varepsilon \_{0}\varepsilon {\frac {S}{d}}\;.}

  

-**Por unu konduktilo** kapacitanco estas

{\displaystyle C={\frac {Q}{V}},}
kie *Q* estas ŝargo en la konduktilo,
*V* estas elektra potencialo de la konduktilo.

Se la konduktilo estas globo, do konduktanco de ĝi estas

{\displaystyle C=4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon R.}
kie *R* - radiuso de la konduktilo.

Simpla demonstro estas konsideri ke la surfaco estas la surfaco de la sfero

({\displaystyle S=4\pi R^{2}\,}), kaj la distanco estas la radiuso ({\displaystyle d\,=R\,\;}) .

Vidu ankaŭ
----------

* Kondensatoro
* Elektromagnetismo
* Elektro
* Elektrotekniko kaj Elektroniko
* Elektrostatiko
* RLC-cirkvito
* RC-cirkvito
La **Kapelo Helena de Konstantinopolo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Teskánd.

Historio
--------

La romanika preĝejo de Dobronhegy estis konstruita en la 13-a jarcento. Oni alkonstruis la turon en la sekva jarcento. Dum la kontraŭturkaj bataloj Dobronhegy estis detruita, la loĝantoj refondis la vilaĝon en pli nova loko. La kapelo estis renovigita en la 18-a jarcento laŭ baroko. Baldaŭ tiu ĉi kapela areo apartenis al ekstera parto de Teskánd. En 2010 plena renoviĝo okazis. Nuntempe loĝantoj de ambaŭ vilaĝoj komune zorgadas pri la preĝejeto. Ĉar la kapelo situas for de loĝlokoj, ĝi ne estas uzata.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto ĉe forlasita tombejo de Dobronhegy. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iom reliefas. La turopinto estas piramido. Post la navo duonronda absido etendiĝas. Spite la barokiĝon restis partoj el la romaniko.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun fotoj
* 
* hungare kun 3 fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La preĝejo kaj tombejo en Wipfra (germane: Wehrkirche Wipfra) prezentas ĝis hodiaŭ impreson de mezepoka *Dia burgo*. Ĝi fakte servis kiel defend-kirko.

Preterveturantaj aŭtistoj vidas kirkon bone konservitan malantaŭ la iama tombeja murego. Aliro internen iam permesis nur eta pordeto ŝlosfermebla. Simile al aliaj vilaĝoj (ekz. Hausen, Reinsfeld) de la ĝis 2019 ekzistintaj komunumo Wipfratal la remparo konstruitis ne antaŭ la malfrua Mezepoko.

Priskribo
---------

La kirko mem estas eta halo kun duonronda apsido estiĝinte ĉ. la jaroj 1150/60. En 1969 malkovritis romanika murpentraĵo ĉe a volbo de la apsido kiu montras Kriston kiel juĝiston de la mondo kaj la kvar apokalipsajn trajtojn (latine: *Maiestas Domini - majesteco de Dio*).

Pro la starigo de la muro en la malfrua Mezepoko plialtigitis ankaŭ la preĝejo je du etaĝoj. Orielo ĉe la nove farita orienta gablo (nuntempe ankoraŭ oni vidas la truojn por la traboj kaj etan fendon) povis esti uzata ankaŭ kiel gvatteraso por protekti sin kontraŭ danĝeroj. La Kastelo Wipfra estis meze de la 1400 ankaŭ gastigejo por soldatoj. Tio eksplikas la fortikigon de la komplekso.

Post la Reformacio la interno ŝanĝitis laŭ la novaj protestantaj bezonoj. Ĝi ricevis en 1667/68 barelvolbon el ligno, galeriojn kaj pli grandajn fenestrojn. Tiam oni kovris pentraĵojn de la paradizo de nekonata pentristo el 1600 ĉe la orienta flanko. Ĝi malkovritis antaŭ malmultaj jaroj (en 2001). Ĝi montras pejzaĝon kun diversaj bestoj kaj kreskaĵoj kiel ankaŭ la de super natura grando estantaj figuroj de Adamo kaj Eva. Ties nudeco kaŭzis eĉ surpentradon en la jaro 1810-a pro maldeco de la bildo enkirke. La anatomio de la figuroj estas bonege videbla kaj unikaĵo. En tiu ĉi tempo faritis ankaŭ la ambono, artiste mirinda verko pro la samtempa uzo de klasikismaj kaj novgotikaj formoj. En la superkronanta predikeja tegmento troviĝas i.a. la simbolo de la Sankta Triunuo kiel ankaŭ la torturinstrumentojn de la krucumota Kristo.

En 2004 ĉiuj restaŭradlaboroj malekis kaj la kirko solene rekonsekritis. La sonorilo estas de 1682, la baptopelvo de 1596. La preĝejo apartenas al la eklezia komunaro Neuroda. Ekde 2007 oni montras ankaŭ 24 restaŭristajn pentraĵojn kiuj troviĝis sur la galerioj.

Literaturo
----------

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3*, 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 285

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo
* Kirkoj de eklezia komunumaro Neuroda Arkivigite je 2015-01-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Teul de González Ortega** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Teul de González Ortega.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5279 loĝantojn. El tiuj estas 2545 viroj kaj 2734 virinoj. La komunumo havas surfacon de 886 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,900 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 800 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 28′ norda latitudo kaj 103° 28′ okcidenta longitudo. Krom la ĉefurbo Teúl de González Ortega estas kelkaj aliaj urbetoj, kiel ekzemple Ignacio Allende (Zacatecas), kiu situas ĉirkaŭ 10 km for de Teúl kaj havas ĉirkaŭ 1800 loĝantojn, Huitzila (Zacatecas) kun ĉirkaŭ 800 loĝantoj, Milpillas de Allende (Zacatecas) kun 500 loĝantoj. Krome ekzistas aliaj 16 vilaĝetoj, el kiuj ĉiuj minimume havas bazlernejon.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 8186 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 14 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.17 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

5,929 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 5431 alfabetoj kaj 216  analfabetoj. Do 8.33 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 2,853 alfabetoj kaj 278 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 8.88%. Inter la viroj estas 2,578 alfabetoj kaj 216 analfabetoj, do 7.73% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------
La **Defendo Aleĥin** (prenas sian nomon de la mondĉampiono Aleksandro Aleĥin), estas ŝaka malfermo konsiderata duonmalferma, kiu atingiĝas post la movoj (en algebra notado):

**1. e4 Ĉf6**
Ebla daŭrigo estas:

**2.e5 Ĉd5**
**3.c4 Ĉb6**
**4.d4**
La Defendo Aleĥin (ECO B02-B05) estas unu el la plej mirindaj defendoj en ŝako. Ĝi ŝajne malobservas ĉiujn principojn de la malfermo, sed ĝi ne estas vana. La persista atako kontraŭ la ĉevalo devigas blankon antaŭenigi la peonojn tro multe, tiel ke malfacilas subteni ilin per pecoj de malantaŭe. La atako kontraŭ tiuj peonoj estas kie nigro havas ŝancojn. Ĝi estas moderna defendo, kiu inkluzivas la ideojn de la hipermoderna ŝakskolo. Ĉi tiu defendo jam estis konata antaŭe, sed estis refutita de la tiamaj Grandaj Majstroj. Estis Aleksandro Alekin, kiu unue ludis ĝin en la turniro de Grandaj Majstroj en Budapeŝto (1921).

Ĉefa linio
----------

**1.e4 Ĉf6**
1.e4 Ĉf6 **2.e5** ĉefa linio
1.e4 Ĉf6 2.e5 **Ĉd5**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 **3.d4** (aŭ per transpondo 3.c4)
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 **4.c4** (aŭ per transpondo 3.c4 Ĉb6 4.d4 d6)
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 **5.f4** Atako de la kvar ĉevaloj
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 dxe5 6.fxe5 Kf5 7.Ĉc3 e6 8.Ĉf3 Ke7 9.Ke2 0-0 10.0-0 f6
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 dxe5 6.fxe5 Ĉc6
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 dxe5 6.fxe5 Ĉc6 7.Ĉf3 Kg4 8.e6 fxe6 9.c5
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 dxe5 6.fxe5 Ĉc6 7.Ke3
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 dxe5 6.fxe5 Ĉc6 7.Ke3 Kf5 8.Ĉc3 e6 9.Ĉf3 Dd7 10.Ke2 0-0-0 11.0-0 Ke7
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 g5
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.f4 Kf5
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 **5.exd6** Variaĵo de la ŝanĝo
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.c4 Ĉb6 5.exd6 cxd6 6.Ĉf3 g6 7.Ke2 Kg7 8.0-0 0-0 9.h3 Ĉc6 10.Ĉc3 Kf5 11.Kf4
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 **4.Ĉf3** Moderna variaĵo
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 **dxe5**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 **Ĉb6**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 **g6** Variaĵo de la fianĉeto
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 g6 5.Kc4 Ĉb6 6.Kb3 Kg7 7.a4
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 **Kg4**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 Kg4 5.Ke2 c6
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 Kg4 5.h3
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 Kg4 5.c4
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Ĉf3 Kg4 5.c4 Ĉb6 6.d5
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 **3.Kc4** Ĉb6 4.Kb3 c5 5.d3
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 **3.Ĉc3** Atako Saemisch
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 **3.b3**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 **3.c4**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.c4 Ĉb6 4.b3
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.c4 Ĉb6 4.c5
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.c4 Ĉb6 4.c5 Ĉd5 5.Kc4 e6 6.Ĉc3 d6 Atako de la du peonoj
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 **3.d4**
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 b5
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6
1.e4 Ĉf6 2.e5 Ĉd5 3.d4 d6 4.Kc4
1.e4 Ĉf6 2.Ĉc3 d5 Skandinava variaĵo
1.e4 Ĉf6 2.Ĉc3 d5 3.e5 d4 Variaĵo Wyatt Earp

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
***La Homa Voĉo*** (france *La Voix Humaine*) estas teatraĵo de Jean Cocteau, verkita en 1930 kaj samjare unuafoje publike prezentita, en la teatrejo Franca Komedio en Parizo. Temas pri monologo de mezaĝa virino en Parizo, kiu telefone parolas kun sia amanto de la lastaj kvin jaroj. Li planas edziĝi al alia virino la sekvan tagon, kio igas ŝin malesperi. La monologo vidigas la iom-post-ioman mensan kolapson de la virino.

En 1948, Roberto Rossellini direktita la antologian filmon *L'Amore*, kiu havis du segmentojn, "Il miracolo" (*la miraklo*) kaj "Una Voce Umana" (*homa voĉo*), el kiuj la lasta baziĝis sur la teatraĵo de Cocteau. En 1959, Francis Poulenc komponis operan adapton de la teatraĵo. La 4-an de majo 1967, la fina epizodo de la televida serio *ABC Stage 67*, prezento de 26 diversaj teatraĵoj kaj dokumentaj filmoj, estis enscenigo de la teatraĵo, ĉefroligante la aktorinon Ingrid Bergman, kiu ankaŭ registris sondosieran version de la teatraĵo.

La esperantlingva versio de la teatraĵo unuafoje publike prezentiĝis kadre de la 46-a UK 1961 en Harrogate, Britio, per la aktorino Jana Ravŝelj-Flego de la Internacia Arta Teatro. La sama enscenigo ripetiĝis kadre de la sekvajara 47-a UK 1962 en Kopenhago, Danio.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Lajos Abonyi** [lajoŝ abonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Abonyi Lajos** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto, kinologo. Lia pli aĝa frato Sándor Abonyi.

Lajos Abonyi naskiĝis la 18-an de julio 1900 en Földeák, li mortis la 10-an de aprilo 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Abonyi maturiĝis en kalvinana gimnazio en Makó, poste li akiris diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1925, post 4 jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li estis asistanto samloke, sed li laboris ankaŭ en la kliniko. Li estis ankaŭ bestokuracisto de la Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto) inter 1927–1957 (ĉefbestokuracisto 1934-1964) kaj klinikestro inter 1934–1936. Ekde 1938 li laboris ankaŭ en farmacia uzino, ekde 1949 en instituto, kie li okupiĝis pri novaj farmacioj. Li pensiuliĝis en 1961, tamen li laboris plu 16 jarojn. Li partoprenis en redakto de revuo pri hundoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Urobilin lovak, szarvasmarhák és kutyák vizeletében* (1929)
* *Amit a kutyáról mindenkinek tudnia kell…* (kunaŭtoro, 1937)
* *Glyceria aquatica okozta ciánmérgezés szarvasmarhában* (kunaŭtoro, 1951)
* *Az állategészségügy szervezete, intézményei és feladatai* (1957)
* *Emlékeim negyvenéves állatkerti praxisomból* (1967)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-01-10. Alirita 2021-01-08.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712945
* VIAF: 121514770
 |
La **Defendo Caro-Kann** (ECO B10-B19) estas ŝaka malfermo, kiu komenciĝas per la movoj en Algebra notado:

**1.e4 c6**
... post kiu la pozicio de la diagramo estas atingita.

Ĝi havas multajn similecojn al la franca defendo, la ĉefa diferenco estas ke la kuriero sur c8 ne estis enŝlosita per movo e6.

Ĝi estas konsiderata unu el la plej fortaj malfermoj haveblaj por nigro kaj estis uzita de multaj ŝakaj mondĉampionoj.

Ĉefa linio
----------

**1.e4 c6**
1.e4 c6 **2.d4** ĉefa linio
1.e4 c6 2.d4 **d5**
1.e4 c6 2.d4 d5 **3.Ĉc3**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 **dxe4** 4.Ĉxe4
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 **b5**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 **g6**
1.e4 c6 2.d4 d5 **3.e5**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 **Kf5** 4.Kd3
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Kf5 4.Ĉf3
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Kf5 4.Ĉe2
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Kf5 4.h4
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Kf5 4.g4
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Kf5 4.c3 e6 5.Ke2
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 **c5**
1.e4 c6 2.d4 d5 **3.f3** Fantasta variaĵo.
1.e4 c6 2.d4 d5 **3.Ĉd2**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉd2 Db6 Edinburga variaĵo.
1.e4 c6 2.d4 **Ĉa6** 3.Ĉc3 Ĉc7
1.e4 c6 2.d4 **Ĉf6**

Variaĵo de la ŝanĝo
-------------------

1.e4 c6 2.d4 d5 **3.exd5** Variaĵo de la ŝanĝo

1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 **4.c4**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 **5.c5?!**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 **5.Ĉc3**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 5.Ĉc3 Ĉc6 **6.Kg5** dxc4 7.d5 Ĉa5
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 5.Ĉc3 Ĉc6 6.Kg5 e6
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 5.Ĉc3 Ĉc6 6.Kg5 Da5
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 5.Ĉc3 Ĉc6 6.Kg5 Db6
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 5.Ĉc3 **e6**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Ĉf6 5.Ĉc3 **g6**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 **4.Kd3** Ĉc6 5.c3 Ĉf6 6.Kf4

Klasika variaĵo
---------------

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 **Kf5**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Kf5 5.Ĉg3 Kg6 6.h4
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Kf5 5.Ĉg3 Kg6 6.h4 h6 7.Ĉf3 Ĉd7 8.h5
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Kf5 5.Ĉg3 Kg6 6.Ĉh3
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Kf5 5.Ĉg3 Kg6 6.f4
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 **Ĉf6**
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉf6 5.Ĉxf6+ exf6
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉf6 5.Ĉxf6+ exf6 6.Kc4
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉf6 5.Ĉxf6+ exf6 6.c3 Kd6
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉf6 5.Ĉxf6+ exf6 6.c3 Ke6
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉf6 5.Ĉxf6+ gxf6
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉf6 5.Kd3
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉc3 dxe4 4.f3

Moderna variaĵo
---------------

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ĉd2 dxe4 4.Ĉxe4 Ĉd7

Variaĵo Smyslov
---------------

Tiu ĉi kompleksa variaĵo estas atingita per la movoj:

1.e4 c6 2.Ĉc3 d5 **3.Df3**

Aliaj linioj
------------

1.e4 c6 **2.Ĉc3**
1.e4 c6 2.Ĉc3 d5 3.Ĉf3 Variaĵo de la du ĉevaloj
1.e4 c6 2.Ĉc3 d5 3.Ĉf3 Kg4
1.e4 c6 **2.c4** Kontraŭcaro-Kann
1.e4 c6 2.c4 d5
1.e4 c6 **2.d3**
1.e4 c6 2.Kc4

Variaĵo post aktivado de la damo
--------------------------------

1. e4 c6 2.Ĉc3 d5 **3.Df3!?**

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo
***La homo; la vojaĝoj*** (originale *O homem; as viagens*, en la portugala) estas poeziaĵo de la brazila poeto Carlos Drummond de Andrade. Tiu poeziaĵo aperis unuafoje en la libro *As impurezas do branco* ("La malpuraĵoj de la blanko"), eldonita en 1973. Ĝi troviĝas en Esperanto sub la titolo "La homo; la vojaĝoj", tradukita de Aloísio Sartorato, en la antologio Brazila Esperanta Parnaso, eldonita en 2007.

Analizo
-------

En "La homo; la vojaĝoj" Carlos Drummond de Andrande faras ian resumon sub la formo de pensemo kaj diveno pri la homa estonteco post la vojaĝo al la Luno, okazinta kelkajn jarojn antaŭ ol la verkado de tiu poeziaĵo, en 1969. La homo estas traktita kiel elstara esploristo, scivolema, nesatigebla, tamen ĉar ignoranta sian propran naturon, sian propran animon. Rimarkendas, ke per "homo" la poeto ne celas unu individuon, sed la tutan homaron. Do, kiam li mencias la internan esploron ("La malfacila, la danĝerega vojaĝo / enen de si mem"), li ne celas vojaĝon de individuo enen de si mem, sed de homo en homon, ne nur por memkomprenado, sed por kunkomprenado, kvazaŭ la homaro estus unu sola estulo. Tion atestas la lastaj versoj de la verkaĵo: "(...) eltrovante interne de si mem / la eternan kaj nesuspektatan ĝojon de / kunvivado".

Eksteraj ligiloj
----------------

* *O homem; as viagens*, originala portugallingva versio