recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Schmerikon (stacidomo). |



**Schmerikon** estas komunumo en la elektodistrikto See-Gaster, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3336 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Ŝerikon situas ĉe la supra parto de la Lago de Zuriko je ties sudorienta fino, ĉe la enfluejo de Linth-Kanalo al la lago.

Trafiko
-------

Schmerikon situas ĉe la trajnlinioj de la Svisaj Sudorientaj Fervojoj de Lucerno tra Rapperswil-Jona kaj Wattwil al Sankt-Galo kaj de Rapperswil-Jona al Ziegelbrücke.

Historio
--------

La unua skriba mencio de Schmerikon datiĝas el la jaro 741 en dokumento pri donaco de bienoj de la alemana nobelino *Beata Landoald* al la Monaĥejo Sankt-Galo. En la jaro 744 Schmerikon fariĝis komplete posedaĵo de la Monaĥejo Sankt-Galo kaj poste en la jaro 1045 de la Monaĥejo Schänis. Inter la 13-a kaj 15-a jarcento Schmerikon estis sub la regado de la Grafoj de Togenburgo. En 1444 ĝi estis detruita de la zurikanoj dum la Malnova Zurika Milito kaj poste estis sub kontrolo de la Svisa Ĵurkomunumo, regita de Ŝvico kaj Glaruso ĝis la estiĝo de la Helveta Respubliko en la jaro 1798, kiam ĝi fariĝis parto de la tiama Kantono Linth. Post la fino de la Helveta Respubliko Schmerikon estis integrita en la nove fonditan Kantonon Sankt-Galon.

Vidu ankaŭ
----------

* Schmerikon (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schmerikon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Schmerikon
* Retejo de la municipo Schmerikon

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto See-Gaster |
| --- |
| maldekstraAmden - Benken SG - Ernetschwil - Eschenbach SG - Goldingen - Gommiswald - Kaltbrunn - Rapperswil-Jona - Rieden SG - Sankt-Gallenkappel - Schänis - Schmerikon - Uznach • Weesen |  |

 |
La **Flandra Instituto pri la Maro** (nederlande Vlaams Instituut voor de Zee; angle Flanders Marine Institute; akronime konata **VLIZ**) provizas per fokuso por scienca maro-esploro en Flandrujo. La aŭtonoma senprofitcela instituto ne mem praktikas esploron, sed asistas koordinadon de internacia esplorado kaj provizas per datumbazo por propagi la rezultojn de esploro.

La VLIZ ankaŭ mastrumas ekde junio 2012 la RV Simon Stevin, maran esplorŝipon .
La ŝipo ĉefe plenumas unutagajn taskojn. Antaŭe similaj esploradoj estis faritaj helpe de la RV Zeeleeuw, ekde 1999 al junio 2012.

La Flandra Registaro fondis la instituton en 1999 kune kun la provinco Okcidenta Flandrujo kaj la Fonduso por Scienca Esploro. La instituto aljuĝas dujaran premion al individuo aŭ teamo kiu praktikas originan sciencan esploron pri medicina aplikaĵo de komponantoj de la mara medio. La VLIZ estas disvolvinta kaj gastiginta la Tutmondan Registron pri Maraj Specioj kaj la Tutmondan Marnivel-Mezuradan Ilon ( angle : *Global Sea Level Monitoring Facility* ) de la Tutmonda Marnivel-Observada Sistemo ( angle : *Global Sea Level Observing System* ). En novembro 2011 la VLIZ estis oficiale agnoskita kiel Tutmonda Datumo-Centro ( angle : *World Data Center* ) far la enpariz-establita Internacia Konsilio de Scienco

Referencoj
----------

1. ↑  angle nederlande  Pri VLIZ. Flandra Instituto pri la Maro. Arkivita el la originalo je 2012-03-08. Alirita 2012-03-23.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-03-08. Alirita 2012-07-23.
2. ↑  angle  Flanders Marine Institute. *Times Higher Education* (2003-09-29). Alirita 2012-03-23.
3. ↑  angle La Flandra Instituto pri la Maro (VLIZ), gastiganto de la WoRMS-datumbazo, nuntempe oficiale estas Tumonda Datumo-Centro.
**Soma Olasz Szabó** [ŝoma olas sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Olasz Szabó Soma** estas hungara aktoro, instruisto. Lia patro estis István O. Szabó.

Soma Olasz Szabó kiel Csongor
Soma Olasz Szabó naskiĝis la 10-an de oktobro 1984 en Debrecen.

Biografio
---------

Soma Olasz Szabó maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2003, poste li akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2007. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gábor Máté (aktoro) kaj István Horvai. Post la diplomo li estis liberprofesiulo, li havis rolojn ekzemple en Gaja Teatro, Teatro Csokonai (Debrecen), Nacia Teatro (Miskolc). Li ankaŭ instruis deklamadon en sia iama gimnazio.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Demetrius
* Gotthold Ephraim Lessing: Natan la saĝulo - templana kavaliro
* Mihály Vörösmarty *Csongor és Tünde* - vira titolrolo (vidu la apudan koloran foton!)
* Ernő Szép: *Vőlegény* - Rudi
* László Dés: En Eŭropo ie - longulo
* Zsigmond Móricz: *Légy jó Mindhalálig* instruisto Sarkadi

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* Robin Hood (2006) - kamparano
* *Kossuth papja* (2015)
* *Barátok közt* (2017) - Béla Gál

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752891
 |



* Portalo pri Biografio
**Sous-Parsat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 138 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Sous-Parsat etendiĝas sur 9,14 km², kaj havis 138 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Sous-Parsat situas je alteco de 647 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Sous-Parsat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Michel Conchon, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La preĝejo de Sous-Parsat estis tute detruita dum la franca revolucio. Ĝi estis rekonstruita en 1870 laŭ novromanika stilo. Ĝi ekstere havas tre senornaman aspekton, sed interne posedas ekde 1985 belajn freskojn fare de la pentristo Gabriel Chabrat.

* ApokalipsoApokalipso
* KrucumadoKrucumado
* Fuĝo al EgiptioFuĝo al Egiptio

Administrado
------------

Sous-Parsat apartenas al la kantono de Saint-Sulpice-les-Champs, kies ĉefurbo estas Saint-Sulpice-les-Champs. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Saint-Sulpice-les-Champs
*Amerika progreso* (1872), de John Gant 
**La sovaĝa okcidento** ankaŭ **Malnova Okcidento** aŭ **Fora Okcidento**; (angle *The Wild West*, *Old West*, *Far West*) estas histori-geografia koncepto: ĝi indikas la teritoriojn okcidente de juna Usono ne jam konkeritaj kaj enkorpigitaj en la federacion, kiam en tiu regiono okcidente de rivero Misisipo *"ne regis leĝo"*. Kulmina tempo de *sovaĝa okcidento* estis la 19-a jarcento (ĉefe 1848–1890).

Vivo en "Sovaĝa Okcidento"
--------------------------

En la dua parto de la 19-a jarcento, aparte post la Usona Enlanda Milito, pli kaj pli da blankuloj, ĉefe anglusonanoj sed ankaŭ novenmigrintoj el Eŭropo, setlis en tiuj regionoj, kiu ne jam apartenis al la usona federacio. La setlistoj forpelis la indianojn el ties garantiitaj terenoj. Fervojaj kaj telegraf-linioj estis konstruitaj, la grandskala buĉado de bizonoj forprenis la vivobazon de la indianoj kaj ebligis plivastigon de terkultivado de la setlistoj. Por defendo kontraŭ vagantaj bandoj da banditoj establiĝis la usona sistemo de ŝerifoj (balote elektita policisto/urbestro).

Ĝenro Vesterno
--------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Vesterno.
La siuo Sidanta Taŭro kaj William Cody (= *Buffalo Bill*) 
*Cowboy*, 1887.
La *sovaĝa okcidento*, do la epoko de la pioniroj estis kaj estas dankema temo por ĝenro en prozo (ekz-e "Leatherstocking"), arto kaj filmo (*"Vesterno"*, vidu sube). La verkoj skizas la "sovaĝan okcidenton" kiel plena de vakeroj, *"noblaj sovaĝuloj"*, orserĉistoj, peltĉasistoj, ĉiuj endanĝerigitaj de indianaj atakoj kontraŭ kiuj necesas sindefendo. Ordinara vesterno kutime idealigas la situacion kaj heroigas la blankajn pionirojn, same kiel oni malidealigas la indiĝenojn, kiuj aperas kiel sovaĝaj, perfidaj kaj eĉ stultaj. La *sovaĝa okcidento* fariĝis nacia mito de Usono. Ene de tiu ĝenro la konflikta eksplodas ĉu inter la blankuloj kaj la indianoj ĉu inter la malicaj blankuloj kaj la bona ŝerifo, kiu devas restarigi la ordon en la vilaĝo. En la filmoj de post la 1960-aj jaroj aperos elstare nova tipo de roluloj nome meksikanoj.

Famaj sovaĝ-okcidentuloj
------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Billy the Kid | * Billy the Kid
* Calamity Jane
* Kit Carson
* Crazy Horse
* Jesse James
* Doc Holliday
* Davy Crockett
 | Jesse James | * Sitting Bull
* Buffalo Bill
* Bat Masterson
* Wild Bill Hickok
* Wyatt Earp
* Pat Garrett
* Tombstone
 |

Famaj urboj
-----------

* Dodge City
* Klondike, Yukon
* Tombstone, Arizona

Vesternaj filmoj
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * High Noon
* Once upon a time in the West
* Little Big Man
* Dances with Wolves
 | * Der Schatz im Silbersee
* High Noon
* Old Shatterhand (filmo)
* Stagecoach
 | * Unforgiven
* The Wild Bunch
* Winnetou I
* Winnetou III
 |

Vidu ankaŭ
----------

* Derib
* High Chaparral Temparko
* Charles Marion Russell, pentristo
* Vakera (ĝenro)

* Kategorio Sovaĝa okcidento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Sovetia honora tombejo ĉe Kastelo Belvedere** (germane: *Sowjetischer Friedhof im Schloßpark Belvedere*) estas tombejo en Vajmaro (Germanujo), ĉefe por anoj de taĉmentoj troviĝintaj en tiu ĉi regiono. Ĝia grandeco estas de 1,7 hektaroj. Alia sovetia tombejo estas ĉe la Ilm-parko. 

La tombejo, fone la kastelo

Historio
--------

Laŭ komisio de la turingia NS-goviestro Fritz Sauckel aranĝitis jam en 1937/38 sub la kastelo tombejo por nacisocialisme honorinduloj. Iliaj korpoj post 1946 translokitis al aliaj normalaj tombejoj.

Priskribo
---------

Obelisko honora
Mezo de la tombejo staras modesta obelisko kun blazono de USSR. Ĉiun 8-an de majo kaj dum aliaj festotago tie estas ceremonie alportataj kunplektaĵoj kaj florbukedoj.

Ĉirkaŭ la obelisko estas faritaj unuopulaj kaj kolektivaj tomboj kun malpompaj tomboŝtonoj. En la areo kreskas ankaŭ kverkoj apartenantaj — laŭ origina plano — al honora arbareto.

Dume ĉe la Ilm-tombejo estis enterigitaj militintoj dum la Dua mondmilito, tie ĉi krome ankaŭ civiluloj estis entombigitaj. Oni uzis la tombejon inter 1946 kaj 1975 (kun sume ĉ. 2000 sepultadoj). Administracie ĝi estis ĝis la 1994-a jaro sub sovetia regado. Hodiaŭ responsas pri ĝi la urbo Weimar. Frapas onin la ofte juna aĝo de la mortintaj sovetiaj soldatoj.

La tombejo estas parto de la larĝe etenditaj kompleksoj de la kastelo kaj kastelparko Belvedere kaj grava historia monumento.

Literaturo
----------

* Roland Dressler, Jochen Klauss: *Weimarer Friedhöfe*, Böhlau Verlag, Weimar 1996, ISBN 3-412-00496-0, p. 176-177.
* Gitta Günther (eld.): Weimar: Lexikon zur Stadtgeschichte. Verlag Hermann Böhlaus Nachf, Weimar 1998, ISBN 3-7400-0807-5, Friedhöfe für Angehörige der sowjetischen Armee, p. 127-128

* Kategorio Sovetia honora tombejo ĉe Kastelo Belvedere en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Sovnarkom** (**СовНарКом** - inicialoj de ruse ***Совет народных комиссаров***, sovetia Narodnykh Komisarov - signifante *Konsilio de Popolaj Komisaroj*) estis la Plenuma povo (simila al registaro) de la sovetia reĝimo post la Oktobra Revolucio.

La unua prezidanto de la Sovnarkom estis Vladimir Iljiĉ Lenin. La sovetia konstitucio de 1918 establis la Sovnarkom sub la kontrolo de la Kongreso de Sovetoj (sovetianoj) kiel "respondeca por la ĝenerala administrado de ŝtataferoj". La konstitucio permesis al Sovnarkom establi regularojn kun la forto de leĝo kiam la Kongreso ne estis en sesio, tiam la Kongreso aprobus tiujn regularojn retroaktive .

En la periodo de 1917 ĝis 1922, Sovnarkom de la respubliko estis establita en ĉiu sovetia respubliko, kiu estis la supera plenuma organo. Kun la establado de Sovetunio, la Sovnarkom de Sovetunio estis establita kaj Lenin estis nomumita kiel ĝia estro.

Ĉiu respubliko kiu estis parto de Sovetunio havis sian propran sovnarkom. Konforme al la Konstitucio de Sovetunio ekde 1924 ekzistis tutlandaj oficejoj kaj unuigitaj oficejoj. Ĉiu tutlanda oficejo en la respublikoj havis anstataŭantojn. Aliflanke, samtempe kun unuigita oficejo, ĉiu respubliko havis sian propran oficejon.

* Tutlandaj oficejoj
	+ Ministerio de Eksterlandaj Aferoj
	+ Ministerio de Militaj kaj Marameaj Aferoj
	+ Ministerio de Ekstera Komerco
	+ Sekcio de Transportado
	+ Poŝtoficejo
* Unuigitaj oficejoj
	+ La Supera Konsilio por la Ekonomio
	+ Ministerio de Manĝaĵo
	+ laboro Oficejo
	+ Ministerio de Financo
	+ Kontrola Oficejo
* Respubliknivelaj oficejoj
	+ Ministerio de Agrikulturo
	+ Ministerio pri Interno
	+ Departemento de Justeco
	+ Edukministerio
	+ Ministerio de Sano

Tra la jaroj, novaj oficoj estis establitaj, kaj kelkaj el la malnovaj oficoj estis dividitaj laŭ politikaj kaj ekonomiaj bezonoj.

En marto 1946, la organizo ŝanĝis sian nomon al "sovetia ministro" ("sovetia Ministrov", Konsilio de Ministroj), kun Stalin aldonita kiel ĝia estro. Ekde ĉi tiu jaro la membroj de la organizo estis nomitaj "ministroj" kaj ne "popolaj komisaroj" .

Referencoj
----------

1. ↑ .  Eleventh Congress Of The R.C.P.(B.) March 27–April 2, 1922.
2. ↑   ru:"О преобразовании Совета Народных Комиссаров СССР в Совет Министров СССР и Советов Народных Комиссаров Союзных и Автономных республик в Советы Министров Союзных и Автономных республик" 15 марта 1946 года (ruse). *Legislation of the USSR 1946–1952*. World and Market Economy – Collection of Articles on Economy, Igor Averin. Alirita 3 October 2010.

Vidu ankaŭ
----------

* Konsilio de Popolkomisaroj de Sovetunio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Registaroj de la Unio de Sovetiaj Socialismaj Respublikoj de 1917–1964 kaj 1964–1991
* *Lenin kiel estro de registaro*, anglalingva sovetia libro sur la aktivecoj de Lenin kiel Prezidento de la Soveto de Popolkomisaroj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 834463
* VIAF: 1261154329449326970009
 |
La *Space Launch System* sur lanĉbazo 39B ĉe Kosmocentro Kennedy.
La ***Space Launch System*** (**SLS**, angla por "spac-lanĉa sistemo") estas usona pezega lanĉ-veturilo kreita de NASA. Ĝi povas porti la plej grandan pezon el ĉiuj nun uzataj raketoj. La SLS estas la ĉefa raketo de la Programo Artemis, kiu celas denovan surluniĝon. Ĝi do portos skipon, la spacveturilon Orion, kaj ĝian skipon al la Luno. La unua lanĉo de la SLS okazis la 16-an de novembro 2022, por la senhoma misio *Artemis I*.

La SLS evoluos al plej potencaj aranĝaĵoj. La unuaj tri lanĉoj uzos aranĝaĵon *Block 1*, kiu povas porti 27 tonelojn (t) al la Luno. Ekde la kvara lanĉo uzos aranĝaĵon *Block 1B*, kiu povas levi 38 t, kaj poste *Block 2,* kiu povas porti 46 t.. Ĉiuj SLS-Blokoj konsistas en sama fasonado de la baza etaĝo,
dum ili malsamas en siaj supraj etaĝoj kaj siaj akceliloj (ekz. Bloko 1, Bloko 1B, Bloko 2 ktp). 

La usona Kongreso postulis la SLS projekton je 2010, celante ke uzado komencus je 2016. Tamen, prokrastoj okazis multfoje, kaj la raketo ne estis preta ĝis 2022.

Fontoj
------

1. 1 2  Jennifer Harbaugh (29 sepmonato 2022).  NASA:  Space Launch System (angle). Alirita 22 dekunumonato 2022.
2. ↑  Usona 111a Kongreso (11 dekmonato 2010).  S.3729 - National Aeronautics and Space Administration Authorization Act of 2010 (angle).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802348
* LCCN: sh2017004037
 |
dekstra
**SpaceShipOne** (pron. [SPEJS-ŝĭp-ŭan], anglalingva nomo tradukebla kiel *KosmoŜipoUnu*) estas la nomo de suborbita kosmo-aviadilo, konstruata per privata kapitalo de Burt Rutan. Tiu aviadilo atingis ene de du semajnoj en septembro-oktobro 2004 alton de 100 km super la Mojave-dezerto de Kalifornio. Tiu 100 km-a alto estas la oficiala limo inter la kosmo kaj la tero. Tio signifas, ke la unua kosmoaviadilo el privata kapitalo atingis propraforte la kosmon kaj samtempe gajnis la dekmilionan premion Anseri-X.

La aviadilo ne havas konvenan propulson, kiu ebligas la deteriĝon. Ĝi estis transportita submuntinte al speciala flugmaŝino, nomata *White Knight* (Blanka Kavaliro), kiu portas ĝin ĝis la necesaj alto (15 km) kaj rapido.

La celo de la privata „kosmoŝipo" estis gajni la Premion X, kiu estis 10 milionoj da usonaj dolaroj. Por tio, necesis atingi la sekvantajn kriteriojn:

* oni devas konstrui la aviadilon el privata (ne-ŝtatregistara) kapitalo;
* oni devas atingi la alton de 100 km dufoje, ene de 2 semajnoj, per la sama aviadilo;
* oni devas kunporti tri pasaĝerojn.

Burt Rutan konstruis aviadilon nomitan *Voyager*, kiu ĉirkaŭflugis en la jaro 1986 unua la mondon sen postplenigo.

Propulsa materialo: hidroksil-radika polibutadieno (HTPB), kaj oksidaza materialo dinitrogenoksido.

Historio
--------

La ĝisnunan sukceson de la teamo helpis la 20-miliona sindonema monhelpo de miliardulo Paul Allen, kunfondinto de Microsoft. Fine de septembro en 2004 la kosmoŝipo sukcesis atingi per nova pli forta propulso la alton de 100 km kaj ripetis tiun sukceson ene du semajnoj, tiel atinginte la premion.

La brita miliardulo Richard Branson poste lanĉis Virgin Galactic, kompanio kiu vendos veturojn en kosmon en dua generacio de kosmoŝipoj, KosmoŜipoDu, kontraŭ kosto de ĉ. USD 170 000. Ties eventuala posteulo KosmoŜipoTri kapablos orbiti.

| Flugoj de SpaceShipOne |
| --- |
| Dato | Maksimuma rapido | Atingita alto | Piloto |
| 17-a de decembro 2003 | maĥo 1,2 | 20,7 km | Brian Binnie |
| 8-a de aprilo 2004 | maĥo 1,6 | 32 km | Peter Siebold |
| 13-a de majo, 2004 | maĥo 2,5 | 64,4 km | Mike Melvill |
| 21-a de junio 2004 | maĥo 2,9 | 100,095 km | Mike Melvill |
| 29-a de septembro 2004 | maĥo 2,92 | 102,9 km | Mike Melvill |
| 4-a de oktobro 2004 | maĥo 3.09 | 112,0 km | Brian Binnie |

* Kategorio SpaceShipOne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Vidu ankaŭ aliajn spacoaviadilojn / kosmopramojn
------------------------------------------------

* HOTOL, estas arte nomo pri angle: *Horizontal Take-Off and Landing*, "horizontala startanta kaj alteriĝanta" spacoaviadilo. HOTOL estis brita aerospiranta spacoaviadilo-projekto, angle:*(space shuttle)* projekto de *Rolls Royce* kaj *British Aerospace* ekde 1986 ĝis 1988.
* *Sänger (Raumtransportsystem)*
* Mikojan-Gurewitsch MiG-105
* BOR (kosmopramo);*BOR (Raumgleiter)*
* Dyna-Soar
* Buran *(Raumfahrtprogramm);(Raumfähre)*
* Hope X
* Kliper
* Hopper *(Raumfahrt)*
* Phoenix *(Raumgleiter)*
* Skylon

Vidu ankaŭ
----------

* Suborbita flugo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20284
 |
Oni distingas diversajn signifojn de la nocio **Spaco**:

Spaco en Filozofio
------------------

Unu el la du necesaj universalaj kondiĉoj de esto (la alia estas tempo), ordiganta la kunekziston per tridimensia reciproka ekstereco de la eroj, kaj konceptata kiel senfine granda kaj senfine dividebla.

Spaco en Fiziko
---------------

Difinita mezurebla parto de tiu ĉi tridimensia senfinaĵo: distanco, longo inter du lokoj aŭ punktoj. Laŭ la konsiderata fenomeno, tempo estas ankaŭ alia parametro.

* Senfina spaco
* Faza spaco
* Spactempo

Spaco en Matematiko
-------------------

Spaco estas matematika strukturo, kiu donas al ĝi ian similecon kun la fizika spaco. Spaco estas en iuj okazoj grave malsama de aro.

* Eŭklida spaco
* Hiperbola spaco
* Hilberta spaco
* Diskreta spaco
* Afina spaco
* Metrika spaco
* Probablo-spaco
* Topologia spaco
* Vektora spaco
* Funkcia spaco
* Laŭ kvanto de dimensioj
	+ Nul-dimensia spaco
	+ Unu-dimensia spaco
	+ Du-dimensia spaco
	+ Tri-dimensia spaco
	+ Kvar-dimensia spaco
	+ Malfinio-dimensia spaco
	+ Frakcio-dimensia spaco
* Faza spaco

Propraĵoj de spacoj

* Kompakta spaco

Vidu ankaŭ
----------

* Kosmoesploro
* Kahelaro - plenigo de spaco per figuroj
* Kiberspaco
Sparkbobeno de aŭto
La **sparkbobeno** estas induktobobeno, kiu estas parto de la ilaro necesa por ekbruligi la kunpremitan miksaĵon fuelo/aero en benzinmotoro. La tasko de la bobeno, estas plialtigi la tension je la elektrodoj de la sparkilo al valoro de kelkmiloj da voltoj, por estigi sparkon, kiu ekbruligas la miksaĵon benzino/aero.

Funkciado
---------

La sparkbobeno konsistas el du bobenoj troviĝantaj sur la sama ferkerno. La primara bobeno kun malmultaj volvoj estas konektita al la baterio per la ekbruliga ŝlosilo kaj per interrompilo. La sekundara bobeno kun miloj da volvoj estas konektita al la elektrodoj de la sparkilo.
Kiam la cirkvito de la primara bobeno estas fermita, ĝi estas trafluata per sufiĉe granda kurento. Tio produktas fortan magnetan kampon en la ferkerno. Tiu magneta kampo efikas ankaŭ en la sekundara bobeno. Kiam la interrompilo malfermas la cirkviton, la kurento en la primara bobeno nuliĝas kaj la magneta kampo rapide malpliiĝas. Sekve la magneta flukso en la ferkerno malpliiĝas. Pro la multaj volvoj la ŝanĝo de magneta flukso estigas en la sekundara bobeno aparte altan tension, egala al kelkaj miloj da voltoj. Tiel alta tensio jonigas la gason tra la elektrodoj de la sparkilo kaj estigas sparkon, kiu ekbrulas la miksaĵon fuelo/aero.

Klasika ilaro por ekbruligo de kvarcilindra motoro   

contact
breaker=interrompilo distributor=distribuilo
Konekto de sparkbobeno:Lp primara, Ls sekundara, S interrompilo, bougie=sparkilo

Bibliografio
------------

* "Manual de la técnica del automóvil" BOSCH ISBN 3-934584-82-9

* Kategorio Sparkbobeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Speciigo** estas la evolua proceso per kiu aperas novaj biologiaj specioj. La biologo Orator F. Cook ŝajne estis la unua kiu uzis la terminon 'Speciigo' por la disigo de du ĝistiamaj stirpoj aŭ 'kladogenezo,' oponite al 'anagenezo' aŭ 'filetika evoluo' okazante inter stirpoj. Ĉu la genetika ŝanĝo estas granda aŭ malgranda kontribuo al koncepto de Speciigo estas temo de multa polemiko kaj pristudado. Estas kvar geografiaj modoj de Speciigo en naturo, baze sur la etendo per kiu speciigaj populacioj estas geografie izolataj unu disde alia: alopatria, peripatria, parapatria, kaj simpatria. Speciigo povas esti ankaŭ kaŭzata artefarite, pere de Bredado aŭ pere de laboratoriaj eksperimentoj. Observataj ekzemploj de ĉiu tipo de Speciigo estas montritaj tie.

Vidu ankaŭ
----------

* Adapta radiado
* Specikomplekso

Notoj
-----

1. ↑  Cook, O. F. 1906. Factors of species-formation. *Science* 23:506-507.
2. ↑  Cook, O. F. 1908. Evolution without isolation. American Naturalist 42:727-731.
3. ↑  *Observed Instances of Speciation* de Joseph Boxhorn. Konsultita la 8an de junio 2009.

* Kategorio Speciigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sigutis Jačėnas** (naskiĝis la 4-an de marto 1963 en Kaŭno) estas litova aktoro kaj reĝisoro. Kune kun iuj kolegoj, li en 1989 estis la fondinto de la litova teatro *Keistuolių Teatras* ("teatro de stranguloj" aŭ "teatro de ekscentruloj"). Krome li estas fondinto kaj gvidanto de la vilna teatro *Vieno aktoriaus teatras*, estas inicianto de kulturaj projektoj, publika legisto, kantaŭtoro, prezentisto de televidaj kaj radiofoniaj programoj, kunmetinto de la kompaktdiska kolekto „Lietuvos aktorių balsai" ("voĉoj de litovaj aktoroj"), eldonisto kaj filma produktisto.

Eduko
-----

Inter la jaroj 1970 kaj 1980 li estis lernanto en la 27-a elementa kaj mezlernejo de Kaŭno, finante la 10-an klason. De 1980 ĝis 1982 li studis soloan kantadon en la Supera Muzika Lernejo J. Gruodis kaj paralele inter 1981 kaj 1982 en vespera lernejo finis la 11-an klason. Inter la jaroj 1982 kaj 1986 li studis aktoradon kaj reĝisoradon ĉe la korusa kaj teatroarta fakultato de la nacia konservatorio Lietuvos muzikos ir teatro akademija. Krome, inter la jaroj 2006 kaj 2008 li magistre studis reĝisoradon en la universitato de Klaipėda.

Notoj
-----
Metalskatolo de Scho-Ka-Kola
Metalskatolo kun ses pecoj de Scho-Ka-Kola
**Scho-Ka-Kola** estas varomarko de germana ĉokolado, kiu entenas aldonan kafeinon de kakao, rostita kafo kaj kolao-nukso. La ĉokolado estas dividita en du tavoloj de po ok triangulformaj pecoj enpakitaj en ronda metalskatolo. La fasonado kaj recepto ŝanĝiĝis tre malmulte ekde la origina produktado.

Ingrediencoj: kakao, sukero, kakao-butero, kafo (2,6%), laktopulvoro, pulvoro de kolao-nukso (1,6%), soj-lecitino (emulsigilo), E 476 (emulsigilo), aromo. Scho-Ka-Kola povas enteni iomete da aveloj, migdaloj kaj gluteno.

Versioj: amara (en ruĝa-blanka skatolo), lakta (en blua-blanka skatolo) kaj lakt-nuksa (en verda-blanka skatolo; nuntempe ne ofertata).

Historio
--------

Scho-Ka-Kola estis kreita de firmo *Hildebrand, Kakao- und Schokoladenfabrik GmbH* en 1935 kaj enkondukita okaze de la Somera Olimpiko 1936 kiel *sportĉokolado*. Dum la dua mondmilito ĝi estis nomita *aviadista ĉokolado* (germane: "Fliegerschokolade"), ĉar ĝi estis parto de la nutropakoj de la germana aerarmeo. Dum la okupado Scho-Ka-Kola estis distribuita al la germana loĝantaro de la aliancanoj.

En 1969 d-ro Hans Imhoff transprenis la firmaon kaj ankaŭ aĉetis Stollwerck AG de Deutsche Bank por la distribuado. La 1an de Julio 2005 Genuport Trade AG akiris ĉiujn varomarkajn kaj distribuadajn rajtojn rilate la produkton. Aktuale ĝi estas produktata en Berlino kaj havebla en Germanujo kaj kelkaj interret-vendejoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Varomarka retejo
***Scienco kaj Kulturo*** estas internacia esperantlingva revuo pri aktualaj problemoj de scienco, pri kulturo kaj literaturo.
La revuo aperas en Rusio, ĝin abonas legantoj el 24 landoj.

Revuo «Scienco kaj Kulturo» estis fondita en 1995, ĝia unua numero aperis en septembro 1995 kaj entute, inkluzive februaron 2013, aperis 105 numeroj.

Dum la periodo 1995 — 2011 la revuon eldonis Eŭropa Jura Universitato Justo (Moskvo), ekde 2012 — Moskva Advokata buroo «Ŝilo kaj partneroj».

Ĝia respondeca redaktoro ek de 1995 ĝis 2012 estis Vladimir Samodaj, rusia esperantisto, interpretisto, tradukisto, Honora membro de Universala Esperanto-Asocio.

Ekde 2013 la revuon redaktas Dmitrij Ŝevĉenko, rusia esperantisto, profesia ĵurnalisto, estrarano de Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio.

Dum 1995-2011 — oficiala revuo de Eŭropa Jura Universitato Justo (Moskvo) kaj Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino (AIS). 

En la revuo estas publikigataj materialoj pri diversaj sciencaj kaj kulturaj temoj, verkitaj de esperantistoj kaj neesperantistoj, materialoj pri la E-movada historio kaj nuno, pri eminentaj E-movadanoj, konataj kaj nekonataj ekster Rusio, pluraj el tiuj materialoj estas vere unikaj.

Ĉiu numero havas 48 paĝojn nigra-blankajn kaj kvar kolorajn kovrilpaĝojn de perfekta poligrafia kvalito.
24 paĝoj de ĉiu numero estas dediĉataj al literaturo: originala kaj tradukita prozo kaj poezio, recenzoj, humuraĵoj kaj diversstilaj ilustraĵoj. Plejparto de la aŭtoroj estas tute nekonataj al nerusia esperantistaro, do legantoj povas konatiĝi kun nova por ili bukedo de originalaj Esperanto-literaturistoj, ĉefe poetoj.

«Scienco kaj Kulturo» publikigas ankaŭ verkojn de eksterlandaj aŭtoroj — sciencistoj kaj literaturistoj. Ĉiu kontribuanto ricevas aŭtoran ekzempleron de la koncerna numero.

Entute jam estas eldonitaj (inkluzive februaron 2013) 105 numeroj de la revuo kun suma kvanto de 5250 paĝoj, inter kiuj 2520 paĝoj estas nekonataj al legantoj literaturaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Vladimir Samodaj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Scienco kaj Kulturo ĉe Facebook
* Fascina gazeto[*rompita ligilo*] recenzo de Boris Kolker («Monato», marto 2000)
* Hejmpaĝo de «Scienco kaj Kulturo»
Cirko *Barum* el Germanio
**Cirkon** kreas vagemaj komunumoj de artistoj (akrobatoj, klaŭno...). La komunumo prezentiĝas antaŭ publiko, kiu kutime pagas destinitan enirpagon.

En kelkaj prezentiĝoj abunde partoprenas ankaŭ ekzercitaj bestoj (ursoj, simioj, tigroj, leonoj, elefantoj, kameloj...) La prezentiĝoj okazas sub cirka tendego. La areno estas ĉirkaŭita per sidlokoj.

En Romia Imperio
----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Romia cirko.
*Cirko* (Latine circus) en la Romia Imperio estis konstruaĵo, kie okazis vetludoj sur ĉevaloj aŭ en ĉaroj kun ĉevaloj.

La plej fama estas supozeble la Plej granda Cirko (**Circus Maximus**) en Romo.

Vidu ankaŭ
----------

* Cirko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cirko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Cirkartoj
* Cirko (kiel geografia termino)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22457
* GND: 4067878-7
* LCCN: sh85026080
* BNF: 13318732s
* NDL: 00570042
* NKC: ph748433 ph119242, ph748433
* BNE: XX524512
 |
**Tinariwen** estas tuarega muzika bando, fondita en ĉ. 1979 en rifuĝeja tendaro. Ĝia nomo en la tamaŝeka lingvo signifas en Eo: dezertoj. Ili miksas la dezertan popolan muzikon kun roko, bluso, popo (dezerta bluso).

La gvidanto de la bando estas *Ibrahim Ag Alhabib*, kies stilon influis interalie Jimi Hendrix, Led Zeppelin, Carlos Santana, Bob Marley kaj Elvis Presley.

Ili komence ludis dum geedziĝaj, aliaj sociaj festoj, poste fuĝis kaj ludis en libiaj militistaj kampoj, ili eĉ batalis kontraŭ la subpremo de la tuaregoj. Ekde mezo de la 1990aj jaroj, ili okupiĝas plene je muziko, sed la politiko trafiltras la kantotekstojn.

Ili ludas per tradiciaj instrumentoj, sed ankaŭ per elektraj gitaroj kaj eltra baso. La tekstoj estas en la tamaŝeka kaj franca lingvoj. Dum koncerto, la muzikistoj portas tradician tuaregajn vestaĵojn.

La bando sukcese turneas en Eŭropo kaj Usono kaj ofte ludas en mondaj muzikaj festivaloj.

Diskografio
-----------

* *The Radio Tisdas Sessions*: 2002
* *Amassakoul:* 2004
* *Aman Iman:* 2007
* *Imidiwan:* 2009
* *Tassili:* 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tinariwen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tinariwen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejma paĝo de la bando
**Kálmán LAKI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Laki Kálmán,** angle **Koloman Laki** estis hungara biokemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1946).

Kálmán Laki  naskiĝis la 1-an de februaro 1909 en Szolnok. Li mortis la 12-an de februaro 1983 en Marilando en Bethesda .

Biografio
---------

Kálmán Laki frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Cegléd, universitaton en Szeged. Tie jam dum lernado li aliĝis al rondo de Albert Szent-Györgyi, tial li laboris inter 1933-1941 en la universitata instituto. Li estis la unua diplomita biokemiisto en Hungario. En 1938 helpe de stipendio li plulernis en Manchester. Li ekinstruis en universitato en Budapeŝto en 1944. Post 4 jaroj li migris al Usono, en Bethesda li havis direktoran postenon. Kelkfoje li havis la eblecon esplori en Francio, Izraelo. Li okupiĝis precipe pri sangokoagulaĵo kaj enzimoj. Li ricevis premion Kossuth en 1948 usonan premion en 1976.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Contractile proteins and muscle* (1971)
* *The biological role of the clot-stabilizing enzymes* (1972)

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo en Abádszalók de 2000
* premio fondita en 2001
* memortabulo en sia naskiĝurbo de 2003

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2009-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Kálmán Laki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449945
* LCCN: n86063328
* VIAF: 48244926
* ISNI: 0000 0000 8226 5686
* SUDOC: 08307161X
* NKC: xx0228273
 |
***L'Association*** estas franca publikiga entrepreno kiu publikigas komiksajn librojn. Ĝi estis fondita en Majo 1990 fare de Jean-Christophe Menu, Lewis Trondheim, David B. Mattt Konture, Patrice Killoffer, Stanislas, kaj Mokeït. Je 2012, el la originaj fondomembroj, nur Konture plue estas aliĝinta kun la kompanio.

*L'Association* estas unu el la plej gravaj publikantoj kiuj eliris el la nova tajdo de Franc-Belga bildliteraturo en la 1990-aj jaroj, kaj restas tre alte konsiderata, ricevinte nombrajn premiojn en la Angulema Internacia Komiksa Festivalo. Ili estis inter la unuaj kiuj publikigis aŭtorojn kiel Joann Sfar kaj Marjane Satrapi, kaj ankaŭ estas konata ĉar ĝi publikigis franclingvajn tradukojn el la verkoj de nordamerikaj kartunistoj kiel Julie Doucet kaj Jim Woodring.

Artistoj kiuj aperis en *L'Association* estis Edmond Baudoin, David B. Guy Delisle, Julie Doucet, Patrice Killoffer, Mattt Konture, Étienne Lécroart, Jean-Christophe Menu, Riad Sattouf, Marjane Satrapi, Joann Sfar, Lewis Trondheim, Jim Woodring inter aliaj.

Lapin estas la gazeto el la grupo, kiu montris multajn talentojn de la eŭropa alternativa scenejo.

Notoj
-----

1. ↑   Nevins, Mark D. "L'Association: The Future of Comics?" Expo 2000 (Bethesda, Maryland: The Expo, 2000), pp. 264-266.

* Kategorio L'Association en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Cryptogyps*** estas formortinta genro de Malnovmondaj vulturoj el Plejstoceno de Aŭstralio.

Historio
--------

Delonge notindis, ke en Aŭstralio la nura granda birdo kiu manĝas kadavraĵojn estas la Kojnvosta aglo, *Aquila audax*, kiu ankaŭ predas. Nun detala studado de fosilia specio priskribita en 1905 kiel *Taphaetus lacertosus*, supozeble ankaŭ aglo, estas reale egipeno, nome Malnovmonda vulturo. Tial oni kreis por la speco la genron *Cryptogyps* (kun la signifo kaŝita gipo el la greka), kiu vivis dum la Plejstoceno, kiam estis grandaj specioj kies kadavroj povis esti la normala nutrado de la vultura specio, kiu samtempe formortis.

Priskribo
---------

Tiu vulturo estis relative malgranda inter aliaj vulturoj, sed pli granda ol la nuntempa Kojnvosta aglo. Origine priskribita kiel aglo en 1905 (kun la scienca nomo *Taphaetus lacertosus*), en 2022 ĝi estis reidentigita kiel vulturo, kaj kiel la unua konata ekzemplo de vulturo en la kontinento. Filogenetika analizo subtenis, ke ĝi estis frata specio de la nuntempa, disvastigita eŭrazia vultura genro *Gyps* aŭ pli baza membro de la subfamilio. La identigo de *Cryptogyps* kiel vulturo solvis longdaŭran misteron pri la manko de specializitaj stirpoj de grandaj kadavromanĝantaj birdoj en Aŭstralio spite la fakton, ke ili ĉeestas en ĉiuj aliaj kontinentoj escepte ĉe Antarkto.

La genro enhavas unusola specio, nome *C. lacertosus*.

Referencoj
----------

1. ↑  Mather, E. K. Lee, M. S. Y. kaj Worthy, T. H. (2022). "A new look at an old Australian raptor places "Taphaetus lacertosus" de Vis 1905 in the Old World vultures (Accipitridae: Aegypiinae)." *Zootaxa*, 5168, (1): 1. DOI: 10.11646/zootaxa.5168.1.1. Citita en *En Australia hubo buitres*, "Aves de España", *Aves y naturaleza*, nº 40, Madrido, 2023, paĝo 10.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBirdoj |
| --- |
| 
Regno: Animalo  •  Filumo: Ĥorduloj  •  Subfilumo: Vertebruloj  •  Infrafilumo: Makzeluloj  •  Superklaso: Tetrapodoj  •  Klaso: Birdoj |
| 

|  Birdoj laŭ ordoj *(alfabete)* |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| Ordoj de | 

|  |
| --- |
| akcipitroformaj ~ anseroformaj ~ apodoformaj ~ cikonioformaj ~ falkoformaj ~ fenikopteroformaj ~ gavioformaj ~ gruoformaj ~ ĥaradrioformaj ~ kaprimulgoformaj ~ kokoformaj ~ kolomboformaj ~ koracioformaj ~ kukoloformaj ~ paseroformaj ~ pegoformaj ~ pelikanoformaj ~ podicipoformaj ~ procelarioformaj ~ psitakoformaj ~ pterokloformaj ~ sfeniskoformaj ~ strigoformaj ~ strutoformaj ~ tinamoformaj ~ trogonoformaj ~ trokiloformaj ~ turnicoformaj |

 |

 |

 |
| 
Rilataj artikoloj: Birdomigrado ~ Birdoprotektado ~ Birdnestoj ~ BirdkantoVidu ankaŭ: Dinosaŭraj birdoj |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842750
 |
Tenoraĵo de "Adieu mes amours" de Odhecatonde Petrucci.
***Adieu, mes amours*** (Adiaŭ, miaj amatoj) estis populara profana polifona kanto de la malfrua 15-a jarcento. Multaj aranĝoj de tiu melodio estas fakte bazitaj sur la aranĝo de ĉirkaŭ 1480 fare de Josquin des Prez, en kiu la du pli malsupraj voĉoj estas kvazaŭ-kanono, kaj la du superaj voĉoj estas pli libere moviĝantaj. La melodio mem estas en simpla ABA' formo. Ĝi aperis en multaj manuskriptoj kaj presaĵoj el multaj landoj, inkluzive en Odhecaton A de Ottaviano Petrucci.

La versio de Josquin
--------------------

La kanto de Josquin estis uzita kiel bazo por verkoj de pluraj aliaj komponistoj, inkluzive de versio farita de Heinrich Isaac, kaj la kvinvoĉa kanto "Vous seulement" fare de Simon Moreau. La aranĝo farita de Jean Mouton ŝajnas nesamklara al la aranĝo fare de Josquin. Kvankam "Adieu, mes amours" estis originale profana kanto, ĝi estis uzita en pluraj misaj aranĝoj, kiel ekzemple, *Missa "Adieu mes amours"* kiu uzas kaj parodiajn kaj "cantus firmus" kompoziciajn teknikojn fare de Francesco de Layolle, kaj alia *Missa "Adieu mes amours"* fare de Jacob Obrecht.

La unua atribuo al Josquin de tiu kanto estas en la ‘’Casanatense chansonnier’’ de ĉirkaŭ 1480, kiu verŝajne estis kunigita por festi la fianĉiĝon de Isabella d’Este kun Francesco Gonzaga. La *chansonnier* inkluzivas verkojn de multaj el la grandaj komponistoj de la periodo, inkluzive de Johannes Ockeghem, Johannes Martini kaj Alexander Agricola. Ĝi enhavis ses kantojn atribuitajn al Josquin, ĉiu kun malsama literumado de lia nomo, sugestante ke la kopiisto ne sciis pri Josquin antaŭ ĉi tiu, malpliigante la verŝajnecon ke la kanto estis erare atribuita al Josquin.

Problemo en la muzika praktiko de la prezentado de Josquin de tiu kanto estas ĉu ĝi estis voĉa aŭ instrumentaĵo. Kvankam estas subteksto de la teksto en la manuskripto Florence 2794, la muziko ne bone kongruas kun la *rondeau*-a refreno de la originalo. Almenaŭ dek aliaj samtempaj manuskriptoj inkluzivas nur la incipiton kaj neniun alian tekston.

Referencoj
----------

### Referencoj

1. 1 2  Macey et al. 2011.
2. ↑  Presita Venecio, 1501
3. ↑  kopiita en la 1480-aj jaroj ĉe la franca rega kortego.
4. ↑  Sherr, paĝo 356

* Sherr, Richard, ed. *La Josquin Kunulo*. Oxford: Oxford Univ. Gazetaro, 2000. ISBN  0-19-816335-5. "Chansons por Tri kaj Kvar Voĉoj" de Louise Litterick.

Eksteraj ligoj
--------------

* Adieu mes amours: Free scores at the Choral Public Domain Library (ChoralWiki)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842764
 |
Loko de Sikasso en MalioLoko de Sikasso en Malio
**Sikasso** estas urbo en la sudo de Malio kaj la ĉefurbo de la Sikassa Regiono. Kun 130.700 loĝantoj, Sikasso ĵus superis Ségou por iĝi dua plej granda urbo de Malio.

Geografio
---------

Ĝi situas je 11°19'00" Nordo, 5°40'00" Okcidento, 375 km sudoriente de Bamako, 100 km norde de Ebur-Bordo, kaj 45 km okcidente de Burkino. Sikassaj etnoj inkluzivas la bambaraojn, la senufojn, la bobo-popolon kaj la miniankaojn.

Sikasso havas subtropikan klimaton kaj tio rezultas abundan agrikulturon. Sikassa frukto- kaj legomproduktado garantias la urban memprizorgon, nebezonante tiel la internaciajn nutraĵajn helpojn.

Historio
--------

Sikasso fondiĝis je la komenco de la 19-a jarcento fare de Mansa Douala. La urbo estis malgranda vilaĝo ĝis 1876 kiam Tieba Traoré, kies patrino venis de Sikasso, iĝis Reĝo de la Imperio Kénédougou kaj movis ĝian ĉefurbon tien. Li fondis palacon sur la sankta Mamelon-monteto (nun hejmo de akvoturo) kaj konstruis *tata* aŭ fortikigantan muron defendi kontraŭ la eksteraj atakoj. La franca armeo okupis ĝin en 1898, antaŭ la kapitulacio al la kolonia armeo, frato de Tieba, Babemba Traoré, tiama reĝo, memmortigis sin.

Allogaĵoj hodiaŭ inkluzivas la grandan merkaton, Mamelon-an monteton, la restaĵojn de Tieba Traoré-a *tata*, kaj la apud Missirikoro Groto.

La festivalo *Triangle du balafon* prenas lokon ĉiun junion, festanta la tradician Malian instrumenton.

Sikassa fraturbo estas Brive-la-Gaillarde, Francio.

Komunumoj
---------

LA adiminstra distrikto de Sikasso entenas la komunojn de Benkadi, Blendio, Dandéresso, Dembella, Dialakoro, Diomaténé, Dogoni, Doumanaba, Fama, Farakala, Finkolo Ganadougou, Finkolo- Sikasso, Gongasso, Kabarasso, Kaboila, Kafouzela, Kapala, Kapolondougou, Kignan, Klela, Kofan, Kolokoba, Koumankou, Kouoro, Kourouma, Lobougoula, Miniko, Miria, Missirikoro, N Tjikouna, Natien, Niena, Nongo-Souala, pimperna, Sanzana, Sikasso, Soukourani-Missirikoro, Tella, Tiankadi, Waténi, Zanferebougou, Zangaradougou kaj Zanièna.
Siklosigno, simbolo de la nova israelo siklo
La **siklosigno** (**₪**) estas valuta simbolo uzata por la israela nova siklo (ILS), kiu estas la valuto de Israelo.

Israela nova siklo (1986–nun)
-----------------------------

La novan israelan siklon oni indikas hebree שקל חדש‎ (ŝekel ĥadaŝ, [ˈʃekel χaˈdaʃ]) aŭ per la akronimo hebree ש״ח‎ (ŝaĥ, [ˈʃaχ]). Oni anoncis oficiale la simbolon je la 22a de septembro 1985, kiam la unuaj novaj siklaj monbiletoj kaj moneroj eldoniĝis. Oni kreis ĝin per kunmeti la du hebreajn literojn de la akronimo (la unua litero de ĉiu el la du vortoj, la hebrea skribiĝas dedekstre maldekstren): "ש" kaj "ח". Foje oni skribas la simbolon "₪" (Unicode 20AA) post la numero, foje oni skribas la akronimon ש״ח‎.

senkadra

La israela simbolo de pagvojo enhavas la simbolon de siklo.
La siklosignon, kiel la dolarsignon ("$"), oni kutime metas maldekstre de la numero (t.e. "₪12,000" kaj ne "12,000₪"), sed pro tio ke la hebrea skribiĝas dedekstre maldekstren, ĝi efektive aperas post la numero. Ĝi aŭ ne apartas de la numero aŭ apartas per maldika spaceto.

Oni malofte manskribas la siklosignon.

### Unikodo kaj enigo

La simbolo havas la Unikodan kodpunkton U+20AA ₪ New Sheqel Sign (HTML `&#8362;`). Ĝi estas en Unikodo ekde junio 1993, versio 1.1.0.

Per la norma hebrea klavaro (SI 1452), oni tajpas ĝin per AltGr+A (La litero ש aperas sur la sama klavo en ordinara hebrea stato). Oni tamen ne vidas la siklosignon sur la plimulto da klavaroj vendataj en Israelo kaj malofte uziĝas dum ĉiutaga tajpado.

* Kun sistemoj kun la hebrea klavaro, oni povas tajpi ĝin je Vindozo, Linukso, kaj Chrome OS per AltGr+4.
* Kun malnovaj sistemoj de Unikso, oni povas tajpi ĝin per Ctrl+Shift+u, kaj poste tajpi la Unikodan kodpunkton 20aa kaj spacon aŭ enter.
* Kun Mac OS X oni povas tajpi ĝin per Shift+7 kiam la sistemo uzas hebrean klavaran planon.

Malnova israela siklo (1980–1985)
---------------------------------

centraLa malnova israela siklo, "", uzata inter 1980 kaj 1985, havis malsaman simbolon, kiun oni oficiale anoncis je la 18a de marto 1980. Ĝi estis la litero ש skribita kiel lulilo (t.e. rondigita kaj malfermanta supren). Antaŭ la enkonduko de la malnova siklo je 1980, la israela valuto ne havis specialan simbolon. Ĉi tiu simbolo aperis sur ĉekoj eldonitaj de israelaj bankoj inter 1980 kaj 1985.

Vidu ankaŭ
----------

* Israela siklo

Referencoj
----------

1. ↑  *Reshumot - Yalkut Pirsumin* (Israela oficiala gazeto, kolekto de miksaj anoncoj), Kolekto No. 3254, 14 Tishrei 5746, 29a de Septembro 1986, p. 430, ISSN 0334-2980 (en hebrea).
2. ↑  *Reshumot - Yalkut Pirsumin* (Israela oficiala gazeto, kolekto de miksaj anoncoj), Kolekto No. 2619, 27 Nisan 5740, 13a de Aprilo 1980, p. 1423, ISSN 0334-2980 (en hebrea).

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Shekel sign en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Siklosigno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Siklósnagyfalu** [ŝiklOŝnadjfalu] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. Signifo de la loknomo estas: Siklós-granda-vilaĝo. Pro peto de poŝto Siklós aldoniĝis al la loknomo por fari diferencon de la similaj vilaĝoj.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9  km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 7823
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Siklósnagyfalu situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Siklós troviĝas 8, Beremend 9, Villány 11, Harkány 13, Bóly 25, Kozármisleny 29 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1294 en formo *"Nogfolu"*. Ekde 1329 tie okazis departementaj kunsidoj, ĉar la komunumo havis la titolon kampurbo. Post la mezepoko La urbeto apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn kaj perdis sian gravecon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Siklósnagyfalu migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1780, en 1851 pligrandigita

* Kategorio Siklósnagyfalu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Silao** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo estas Silao.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 147123 loĝantojn. El tiuj estas 71063 viroj kaj 76060 virinoj. La komunumo havas surfacon de 531,41 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1780 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas ND milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 56′ norda latitudo kaj 101° 26′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 116270 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 203 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,17 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

81342 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 70813 alfabetoj kaj 10450 analfabetoj. Do 12,85% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Silao (Guanajuato) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
Viro kiu silbas
**Silbo** estas la nomo de la fajflingvo de la insulo La Gomera, unu el la Kanarioj. La vorto *silbo* estas hispane por "fajfo".

En tiu insulo uziĝis tiu lingvo por komuniki tra la profundaj ravinoj. Oni imitas la sonojn de la parolata lingvo per fajfoj, kiuj estas pli laŭtaj. Origine oni imitis la prakanarian ("guanĉan") lingvon, nuntempe oni imitas la hispanan.

En la nuna epoko de poŝtelefonoj la uzo de la Silbo ne plu necesas, do ĝi estas endanĝerita. Por ke ĝi konserviĝu, je la ŝanĝo de la jarmiloj la Silbo enkondukiĝis kiel deviga fako en ĉiujn lernejojn de la insulo, kie antaŭe ĝi estis elektebla fako.

Turistoj en La Gomera ekscias de la fajflingvo kaj ofte kredas, ke tia lingvo estas unika en la mondo. Sed fakte ekzistas similaj lingvoj en aliaj partoj de la Tero kiel partoj de Meksiko, Turkio kaj Nova Gvineo. La pirahanan lingvon de Brazilo oni kutimas krom paroli kaj fajfi ankaŭ kanti kaj zumi.

Konversacio silbe

* Kategorio Silbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En retoriko, la **silepso**, ene de la stilfiguroj, estas unu de la kaŝfiguroj. La silepso estas ekstrema okazo de zeŭgmo: konsistas en la forigo de elemento kiu regas diversajn lingvunuojn, ĉu semantike ĉu sintakse (por ekzemplo, "*la popolo malpacis kontraŭ Moseo, kaj ili diris*"). En PIV **silepso** estas "Sintaksa procedo, per kiu oni akordigas vortojn inter si ne laŭ la formo, sed laŭ la senco".

Temas tre ofte pri malĝustaĵo: la termino **silepso** fakte enhavas diversajn nenormalaĵojn en la sintaksa kongruo (tiel "*la majoritato estas konfuzaj*").

Oni konas kiel **silepso** ankaŭ la figuro kiu konsistas en la uzado de vorto ambaŭsence, tio estas kaj rekte kaj figure, kiel en la jena ekzemplo. 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Mi volas iri al Ĉinio,/ por iom *orientiĝi* **"** |
| — Blas de Otero |

 |

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 13an de septembro 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *silepso* en NPIV
* *silepsis* en DRAE


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701154
 |