recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 50° 42′ 36″ N 13° 36′ 07″ O﻿ / ﻿50.71000 °N, 13.60194 °O﻿ / 50.71000; 13.60194 (mapo)

Informa tabulo en Žebrácký roh
**Žebrácký roh** (germane *Bettleck*) estas nomo de pereinta solejo en Ĉeĥio, en distrikto Teplice en Regiono Ústí nad Labem, kiu troviĝis en Ercmontaro sur rojo Bystrý potok, kiu ĉi tie kreas ŝtatlimon inter Ĉeĥio kaj Germanio. La loko situas en dislimejo de katastraj teritorioj de eksaj vilaĝoj Pastviny kaj Mackov en supermara alteco 770 metroj sur vojkruciĝo de vojoj el Fláje tra Mackov ĝis germana Holzhau kaj el Moldava ĝis Český Jiřetín.

Esiĝo de ĉi tiea lima punkto havas konekson kun minado de ligno en ercmontaraj arbaroj. En la jaro 1583 ĉi tie en la bohemia flanko lasis saksia urbo Freiberg konstrui konstruaĵon por Mineja flosada salajra oficejo, kie flosistoj, kiuj flosigis lignon sur rivero Mulde ĝis Freiberg, ricevis sian perlaboraĵon. La loko ankaŭ servis kiel loĝigejo por lignohakistoj kaj helpantoj, kiuj ĉi tie povis tranokti. Malaltaj salajroj de la flosistoj kaj lignohakistoj donis al la loko la nomon Žebrácký roh (en Esperanto: *Almozpetata angulo*). Laboristoj devenis plejparte el la ĉirkaŭaj vilaĝoj Pastviny, Oldříš, Mackov kaj Vilejšov.

Ĉar la loko situis sur vojkruciĝo de vojoj, ekzistis ĉi tie komercado kaj do estis establita doganejo en la germana flanko en Oberholzhau kaj en la bohemia flanko en Žebrácký roh. En la jaro 1924 ĉi tie estis konstruita gastejo *Na Žebráckém rohu* (*Zur Battlecke*), kiu fariĝis ŝatata ekskursa loko.

La gastejo estis detruita ĉirkaŭ la jaro 1953 duum konstruado de limregiona zono. Nur post fino de la fermita limo inter FRG kaj GDR en la jaro 1961 la loko estis denove alirebligita. Sed la libera transpaŝo inter la ĉeĥa kaj germana flankoj ĉi tie komencis servi nur en la jaro 2007.

Hodiaŭ en la loko troviĝas informa tabulo kun germana-ĉeĥa teksto, kiun lasis aranĝi municipo Deutschgeorgenthal kaj ripozejo por turistoj. Žebrácký roh situas sur flave markita flava turisma marko turisma vojo el Moldava ĝis Horní Ves apud Český Jiřetín.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
|  |
| --- |
| **Prahistoriaj epokoj** |
| **H** |   Latena Ferepoko |   | Protohistorio |
|   Halŝtata Ferepoko |
| **Ferepoko** |
|   Malfrua Bronzepoko |   |
|   Meza Bronzepoko |
|   Frua Bronzepoko |
| **Bronzepoko** |
|     Ĥalkolitiko |   |   |
|   Neolitiko | Prahistorio |
| Mezolitiko / Epipaleolitiko. |
| **P** |     Malfrua Paleolitiko |   |
|     Meza Paleolitiko |
|     Frua Paleolitiko |
|   Paleolitiko |
| **Ŝtonepoko** |

**Ĥalkolitiko** (el la greka: *khalkos*, kupro kaj *lithos*, ŝtono) aŭ **eneolitiko** aŭ **kuproepoko** estas la tempoperiodo inter epokoj de ŝtono kaj bronzo.

La epokon karakterizas kutimaj ŝtonaj kaj aldonaj kupraj iloj (de ĉirkaŭ -2300 ĝis -1800 en okcidenta Eŭropo).

Reproduktaĵo de bovlo el Los Millares kun la tipaj *okuloj* de Ĥalkolitiko de SOr Iberio.
Los Millares estas arkeologia loko okupita en Ĥalkolitiko 17 km norde de Almería, en la municipo de Santa Fe de Mondújar, Andaluzio, Hispanio. La komplekso estis uzata el la fino de la kvara jarmilo ĝis la fino de la dua jarmilo a.K. kaj probable eltenita de ĉirkaŭ 1000 personoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Cunliffe, Barry.  (2008) *Europe Between the Oceans, 9000 BC-AD 1000*, p. 144.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2004-12-09 per la retarkivo Wayback Machine
**Restavek** aŭ **restaveko** (aŭ **restavec**, de la franca: *reste avec*="resti ĉe") estas persono de la kamparo en Haitio kiu laboras kiel helpisto en la hejmaj laboroj por familio en la urbo. Multaj de ili ne estas plenkreskaj, inter kvar aŭ kvin jaraĝaj. Ofte ili estas vivantaj en cirkonstancoj kiu similas al sklaveco. Oni ankaŭ nomas ilin **infano-sklavoj**.

Ĉar 80% de la haita loĝantaro vivas sub la limo de malriĉeco, la plejparto de la 'restavekoj' estas infanoj de gepatroj kiuj havas tro malmulte da mono por prizorgi ilin. Ilia familio laŭlitere donas ilin for. Foje la familio ĉe kiu ili laboras estas parencoj, sed ofte ili estas fremduloj. En teorio, ili ricevas manĝaĵon kaj ŝirmejon, kaj foje eĉ edukadon. En la praktiko, la kondiĉoj estas, kun kelkaj esceptoj, tamen, tre malbonaj. La laboro estas malfacila, kaj ili ne povas iri al la lernejo. Fizika misuzo kaj seksa fitrakto tre oftas. Se la infanoj estas tro maljunaj aŭ se knabinoj estas gravedaj, ili estas metitaj surstrate. Tie ili devus zorgi ke ili povas postvivi.

Laŭ UNICEF estas 173.000 restavekoj en Haitio. Oni taksas ke la veraj nombroj tamen atingus ĝis 300 000, granda nombro en la loĝantaro de 8.5 milionoj da haitianoj.

Ekzistas haitiaj sociaj organizaĵoj kiuj klopodas helpi la restavekojn. Ili ankaŭ okupiĝas pri lobiado kaj klopodas levi la publikan konscion por pri tiu problemo.

Referencoj
----------

1. ↑  Sarah Volpenhein, *Restaveks: Haiti's Invisible Children Arkivigite je 2017-08-18 per la retarkivo Wayback Machine*, World Report News, la 2-an de julio 2011, konsultita la 18-an de aŭgusto 2017.

* Tiu ĉi artikolo estas plejparte traduko de artikolo pri la sama temo en la nederlanda vikipedio je la 18-a de aŭgusto 2017.

Vidu ankaŭ
----------

* Sklaveco

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) World Report News - Restavek Arkivigite je 2017-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
Inercimomantoj kaj rezistomantoj kontraŭ flekso   

F = areo (Flächeninhalt)   

e = maksimuma distanco (größter Abstand)   

J = inercimomanto (Trägheitsmoment)   

W=J/e = rezistomomanto (Widerstandsmoment)
La **rezistomomanto** en teknika mekaniko estas grando kiu dependas nur de la geometriaj ecoj de sekco. Ĝi estas estas uzata en la studado de konstruaĵoj, por determini la maksimuman streĉon en tiu sekco.

La rezistomomanto {\displaystyle W}egalas al la kvociento de la inercimomanto per la distanco {\displaystyle a\_{\max }} inter la bordo de la sekco kaj la neŭtrala fibro:

{\displaystyle W={\frac {I}{a\_{\max }}}}
La mezurunuo de la rezistomomanto estas m³

Oni distingas inter la rezistomomanto kontraŭ flekso {\displaystyle W\_{f}} kaj la rezistomomanto kontraŭ tordo {\displaystyle W\_{t}}.

Kiam estas konata la streĉanta momanto {\displaystyle M} kaj la rezistomomanto {\displaystyle W}, tiam eblas kalkuli la maksimuman streĉon en la sekco:

pro flekso :{\displaystyle \sigma \_{\mathrm {max} }={\frac {M\_{f}}{W\_{f}}}}

pro tordo :{\displaystyle \tau \_{\mathrm {max} }={\frac {M\_{t}}{W\_{t}}}}

Referencoj
----------

1. ↑   La neŭtrala fibro estas tiu fibro ene de la streĉata trabo, kiu estas senstreĉa

* Kategorio Rezistomomanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Epsilono Pegaza** (latine *Epsilon Pegasi*, *ε Peg* laŭ la nomaro de Bayer) estas granda stelo en la konstelacio Pegazo. Ĝi ankaŭ tradicie nomatas *Enif*, el araba vorto kiu signifas *nazo*, pro tio, ke laŭ la tradicia bildigo la stelo situas ĉe la nazo de la mitologia ĉevalo Pegazo.

Temas pri oranĝkolora supergiganto 150-oble pli granda ol la Suno, kiu tre verŝajne travivas la lastajn fazojn el sia evoluo, kaj nun mortantas. Tre verŝajne la stelo pluvivos kelkajn milionojn da jaroj, kaj estas neklare ĉu ĝi poste eksplodos kiel supernovao aŭ iĝos blanka nano je neono - la du eblecoj same verŝajnas pro tio, ke la supozata maso de la stelo situas ĝuste ĉe la sojlo inter la du evolumanieroj.

Oni plurfoje mezuris ŝanĝiĝojn de lumeco ĉe Epsilono Pegaza; tio pensigas, ke ankaŭ tiaj supergigantaj steloj de tempo al tempo elŝprucigas plasmon en la ĉirkaŭan medion, simile kiel nanaj steloj, kiel ekzemple la Suno.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rĈefaj steloj en la konstelacio Pegazo |
| --- |
| Epsilono Pegaza *(ε Peg)* • Beto Pegaza *(β Peg)* • Alfo Pegaza *(α Peg)* • Gamo Pegaza *(γ Peg)* • Eto Pegaza *(η Peg)* |
| 
Vidu ankaŭ: Kategorio:Steloj en la konstelacio Pegazo |

 |
Emblemo de la ĉeĥoslovaka antaŭmilita armeo 1918 - 1939

Obstakloj ĉirkaŭ fuorto MO S-33
Interfuortaj obstakloj
Signifo de la limregionaj fortikaĵoj en Ĉeĥoslovakio estis krei koneksan kaj firman digon kontraŭ enpenetro de malamiko enlanden de la ŝtato kaj tre grava elemento de la fortikaĵoj estis ankaŭ koneksaj zonoj de **obstakloj**. Por haltigi lin servis parte efika pafbarejo el la armiloj kaŝitaj en la fortikaĵobjektoj kaj parte la obstakloj, kiuj estis haltigontaj la kontraŭulon en la plej konvenaj lokoj por pereigi lin. La obstakloj dividiĝis je perimetraj, kiuj estis konstruataj ĉirkaŭ la unuopaj fuortoj rondmaniere je radiuso proksimume 50 m, kaj intervalaj, konstruataj en la interspacoj inter la objektoj. La intervalaj obstakloj nur escepte estis fondataj sur kuniglinio inter la fuortoj. Pli kutime estis deklinigi ilin de la kuniglinio direkte al la malamiko, do proksimume meze ili kreis obtuzan pinton. La grandeco de deklinigo el tiu aŭ tiu flanko dependis laŭ celigo de la pafbarejo de la armiloj sub betono. En tereno, kie senpere ne endanĝerigis rekta pripafado de la embrazuroj far la malamiko, estis la ĉefa pafbarejo (45°) direktata tiel, ke la antaŭa rando de la pafbarejo estis deklinita de la kuniglinio kun la najbara fuorto je 35° kaj la malantaŭa poste kondukis 10° malantaŭ la kuniglinio. En la praktiko tio signifis, ke la fuorto povis pafi antaŭ la najbaran objekton malproksima 800 m proksimume 550 m kaj malantaŭ ĝi proksimume 150 m. La obstakloj estis plej ofte konstruataj 5 – 10° malantaŭ la antaŭa rando de la pafbarejo.

Laŭ la alia vidpunkto la obstakloj estis dividitaj je **leĝeraj – kontraŭinfanteriaj** kaj **pezaj – kontraŭtankaj**. Laŭ tereno estis tipoj de la obstakloj diversmaniere kombinataj. La intervala obstaklo kutime komenciĝis per preskaŭ 100 m longa **kontraŭtanka baraĵo**, kies malantaŭa flanko estis plifortigita per 2 m alta oblikvigita betona muro. Tiu ĉi dispono eliminis eblecon por blokigi elektitajn embrazurojn per senefikigitaj tankoj en la proksimeco de la objektoj, kie estis la pafbarejo ankoraŭ mallarĝa.

Rilataj temoj
-------------

* Ĉeĥa erinaco
* Muzeo de fortikaĵoj (Hlučín)
* Ĉeĥoslovaka peza fortikaĵo
* Ĉeĥoslovaka malpeza fortikaĵo
* Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj
* Fortikaĵo
* Infanteria fuorto
**Ĥanpur,** urdue خانپور estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Rahim Jar Ĥan, kie ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.

Bazaj informoj
--------------

* areo: km²
* supermara alteco: m
* loĝantaro: 156 152 (2017)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo:
* telefonkodo: +92 6855

Geografio
---------

Ĥanpur situas sur ebenaĵo en la orienta parto de la lando. Bahavalpur troviĝas 129, Sukur (Pakistano) 206, Fajsalabado 388, Lahoro 481, **Karaĉio** 556, Rawalpindi 596, Peŝavaro 602, **Islamabado** 609 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Ĥanpur estis fondita en 1806?.‎ En 1973 granda inundo kaŭzis detruojn.

Ekonomio
--------

En Ĥanpur la loĝantaro aktive okupiĝas pri agrikulturo, sukerkanoj, kotonoj mangoj estas kreskigitaj proksime de la urbo. Iam tekstila uzino funkciis en la urbo, nun nur sukerproduktejo.

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2010 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 31 465 | 49 235 | 70 589 | 117 764 | 160 308 | 156 152 |

La loĝantaro de la urbo kreskis preskaŭ kvaroble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 2,3%, simila al la nacia mezumo.

Fervojaj linioj en Pakistano, kie estas videbla ankaŭ Ĥanpur (kiel Khanpur)

Trafiko
-------

Ĥanpur situas laŭ la arteria fervojo Karaĉio-Peŝavaro konstruita en la 1880-aj jaroj.

Klimato
-------

Ĥanpur situas en arida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen kun varmaj someroj kaj mildaj vintroj. La averaĝa temperaturo estas 25,1 °C. En majo kaj junio estas pli ol 40 °C. Inter decembro-februaro malofte frostas. La jara precipitaĵo estas 97 mm. En ĉiu monatoj pluvas nur simbole, escepte inter julio kaj aŭgusto, tiam estas musono.

Fontoj
------

* WikiTrans
La **centritaj plurlateraj nombroj** estas serioj de figurigaj nombroj, ĉiu formita per meza punkto, ĉirkaŭbarita per plurlateraj tavoloj kun konstanta kvanto de lateroj. Ĉiu latero de plurlatera tavolo enhavas je unu punkto pli ol latero de la antaŭa tavolo, tiel startanta de la dua plurlatera tavolo ĉiu tavolo de centrita *k*-latera nombro enhavas je *k* pli multajn punktojn ol la antaŭa tavolo.

Ĉi tiu serio konsistas el la

* centritaj triangulaj nombroj 1, 4, 10, 19, 31, ... (A005448 en OEIS)
* centritaj kvadrataj nombroj 1, 5, 13, 25, 41, ... (A001844 en OEIS)
* centritaj kvinlateraj nombroj 1, 6, 16, 31, 51, ... (A005891 en OEIS)
* centritaj seslateraj nombroj 1, 7, 19, 37, 61, ... (A003215 en OEIS)
* centritaj seplateraj nombroj 1, 8, 22, 43, 71, ... (A069099 en OEIS)
* centritaj oklateraj nombroj 1, 9, 25, 49, 81, ... (A016754 en OEIS)
* centritaj naŭlateraj nombroj 1, 10, 28, 55, 91, ... (A060544 en OEIS)
* centritaj deklateraj nombroj 1, 11, 31, 61, 101, ... (A062786 en OEIS)

kaj tiel plu.

Jenaj figuroj montras kelkajn ekzemplojn de centritaj plurlateraj nombroj kaj ilian geometrian konstruadon. (Kompari ĉi tiujn figurojn kun la figuroj en plurlatera nombro.)

Centritaj kvadrataj nombroj

| 1 |     | 5 |     | 13 |     | 25 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |     |  |     |  |     |  |

Centritaj seslateraj nombroj 

| 1 |             | 7 |             | 19 |                  | 37 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |

Kiel videblas en la figuroj pli supre, la *n*-a centrita *k*-latera nombro povas esti ricevita per meto de *k* kopioj de la *(n-1)*-a triangula nombro ĉirkaŭ centra punkto; pro tio, la *n*-a centrita *k*-latera nombro povas esti prezentita kiel

{\displaystyle C\_{k,n}={\frac {kn}{2}}(n-1)+1}
Same kiel estas en la okazo de regulaj plurlateraj nombroj, la unua centrita *k*-latera nombro estas 1. Tial, por ĉiu *k*, 1 estas ambaŭ *k*-latera kaj centrita *k*-latera. La sekva nombro kiu estas ambaŭ *k*-latera kaj centrita *k*-latera estas:

{\displaystyle {\frac {k^{2}}{2}}(k-1)+1}
Tiel 10 estas ambaŭ triangula kaj centrita triangula, 25 estas ambaŭ kvadrata kaj centrita kvadrata, kaj tiel plu.

Primo *p* ne povas esti plurlatera nombro, escepte de tio ke *p* estas la dua *p*-latera nombro, sed multaj centritaj plurlateraj nombroj estas primoj.

Referencoj
----------

* Eric W. Weisstein, *Centrita plurlatera nombro* en MathWorld.

* Kategorio Centrita plurlatera nombro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ĥaosa Komunikada Kongreso** (orig.: *Chaos Communication Congress*) estas ĉiujara renkontiĝo de la kodumula komunumo, okazigata de la Ĥaosa Komputila Klubo (orig.: *Chaos Computer Club*) en Germanio. Dum la kongreso okazas multe da prelegoj kaj laborsesioj pri teĥnikaj kaj politikaj temoj.

Ĝi regule okazas je la fino de la jaro ekde 1984. La nuntempa dato (27a ĝis 30a Decembro) kutimas ekde 2005. La kongreso ekestis en 1984 en Hamburgo, translokiĝis al Berlino en 1998 kaj reen al Hamburgo en 2012. Dum la kongresoj antaŭ 2012, la kongresejo en Berlino estis troplenigita kun pli ol 4000 kongresanoj. En la ege pli granda kongresejo en Hamburgo, la 2012a kongreso havis pli ol 6000 kongresanoj kaj atingis novan rekordon da partoprenantoj.

Multaj prelegantoj estas anoj de la komunumo. La laboron plenumas libervolaj helpantoj nomataj la Ĥaosaj Anĝeloj (orig.: *Chaos Angels*). La kongreso celas malaltan enirkotizon por ke ankaŭ junuloj kaj studentoj povas partopreni.

Pliaj gravaj partoj de la kongreso estas la kodumejo (orig.: *Hackcenter*) kaj la asembleoj. En la kodumejo, centoj da kodumuloj eksploras kaj provas novan teĥnologiojn rilate al komputiloj kaj komputilaj retoj. La asembleoj estas duon-malfermitaj akumulaĵoj da tabloj, kie grupoj kaj individuoj povas kunlabori kaj interkonatiĝi en projektoj kaj laborsesioj. La asembleoj ekestis ĉe la kongreso en la jaro 2012. Ili kunigas la kodumejon kaj disajn ejojn rilatajn al grupoj kaj projektoj.

Ekde la 16a kongreso en la jaro 1999 ekzistas mallonga skribmaniero por ĉiu kongreso. Tiam, oni anstataŭigis „16a Chaos Communication Congress" per la mallongigo „16C3". Tiamaniere, ekzemple la 29a kongreso en la jaro 2012 fariĝis la „29C3".

* Kategorio Ĥaosa Komunikada Kongreso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥaramo** aŭ **Jarama** (en Hispanio) estas:

Rivero
------

Rivero Ĥaramo proksime de Titulcia
La rivero Jarama, trairas la hispanajn provincojn de Guadalajara kaj Madrido, kaj enfluas en la Taĵon proksime al Aranjuez. Ĝi longas 190 kilometrojn. Alfluantoj estas Henares, Tajuña, Lozoya, Manzanaro, kaj aliaj.

Batalo
------

En la riverbordoj de Ĥaramo okazis tre grava batalo dum la Hispana Enlanda Milito, en februaro 1937. Ĝi okazis kiam la frankistaj trupoj deziris tranĉi la vojon de Madrido al Valencio kiel surogato de la Batalo de Madrido, kaj la respublikanaj kontraŭbatalis. Okazis pli ol 20.000 mortoj en unu el la plej sangaj bataloj de la milito. Gravan rolon havis la Internaciaj Brigadoj, kio donis internacian renomon al la batalo.

Romano
------

*El Jarama*, estas romano de la hispana verkisto Rafael Sánchez Ferlosio, unu el la plej gravaj post la Hispana Enlanda Milito, kaj ĝi ricevis la premion Nadal en 1955.

Kurejo
------

**Jarama** estas la nomo de la kurejo de Formulo Unu, en Madrido.

Vidu ankaŭ
----------

* Jarama (metroo de Madrido)
Ibadiaj ĥariĝanoj aperas blue (Omano).
**Ĥariĝismo** kies sekvantoj estas la *ĥariĝanoj* (arabe خارجي, *ĥāriĝī* plurale arabe خوارج, *ĥaŭāriĝ*) estas unu el la tri ĉefaj teologiaj branĉoj de Islamo, kune kun la ŝijaismo kaj sunaismo. Ĥariĝismo venas de la vorto *ĥariĝi* t.e. "tiu kiu eliras", rilate al la foriro de muzulmanoj en 657 forlasante la bofilon kaj kuzon de Mohamedo, Ali Ibn Abi Talib, ĉar li akceptis la bataladon inter li kaj sia malamiko, la umajada Mu'aŭija.

Male al la sunaistoj, kiuj konsideris ke la kalifo devus esti araba viro el la tribo kurajŝo, kaj de la ŝijaistoj, kiuj konsideris ke Ali, bofilo de Mohamedo, aŭ posteulo lia, la ĥariĝanoj kredis ke la kalifeco ŝprucas el la komunumo, kiu devas libere elekti la plej indan "eĉ se nigra sklavo".

Ili asertas ke piaj faroj ne ekzistas vera fido. Ĥariĝanoj okazigis grandajn ribeliĝojn kontraŭ la umajadoj, malfortigante ilin kaj faciligante la surtroniĝon de la abasidoj. Estis ĥariĝano, kiu mortigis Ali-n en 661.

La rigoreco rilate al la plenumado de ĉiuj islamaj preceptoj kontrastas kun la granda toleremo de ĥariĝano al aliaj religianoj.

Ĥariĝanoj pasintece estis granda komunumo sed poste ili dividiĝis en multnombrajn sektojn. Nuntempe la malmultaj ĥariĝanoj, kiuj ekzistas, apartenas al la ibadioj kaj loĝas en Omano, en Zanzibaro kaj en izolitaj lokoj de Magrebo.

Vidu ankaŭ
----------

* Berghŭata
* Magraŭa

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBranĉoj de Islamo |
| --- |
| Sunaismo | Hanafismo · Malikismo · Ŝafiismo · Hanbalismo · Deobandismo |  |
| Ŝijaismo | Dekduimamismo · Sepimamismo · Alavitoj · Alevoj |
| Sufiismo | Bektaŝi · Kiŝtismo · Nakŝbandismo · Nimatulahismo · Ovejsismo · Kadirismo · Suhraŭardiĝismo |
| Ĥariĝismo | Ibadioj |
| Ahmadismo | Ahmada Islama Komunumo · Lahora Ahmada Movado |
| Koranismo | Ahle Qur'an · Tolu-e-Islam · Subbranĉoj |
| Malgrandaj branĉoj | Jarsanismo · Mahdavismo · Internacia Mesia Fondaĵo · Moriksa Scienco · Nacio de Islamo · Zikrismo |

 |
La **Ordeno de Kristo** (en portugala: *Ordem de Cristo*) estis portugala militordeno, heredinta de la Templanoj en Portugalio.

En la 12 kaj 13a jarcentoj, dum la *Reconquista* kontraŭ la islamanoj, la Ordeno de la Templanoj helpis la portugalojn en la bataloj kontraŭ la sudaj islamaj regnoj. Kiel premio, ili ricevis etendajn posedojn kaj politikan povon. La kasteloj, preĝejoj kaj setlejoj disvolviĝis sub ties dominado. En 1314 la papo Klemento la 5-a ordonis la nuligon de la riĉan kaj povega Ordeno de la Templo. En 1319 la reĝo Dinis atribuis la portugalajn havaĵojn kaj privilegiojn de la templanoj al la ĵus fondita Ordeno de Kristo, kiu tiel iĝis posteaĵo de la Templo en Portugalio. Ĝi plutenis fortan ligon al la portugala krono, kiu atribuis al si ekde la komenco la rajto nomumi la Grandan Superulon. La unua estis Esteban Soeiro, pastro de la Ordeno de la Triunuanoj kaj konfesisto de la reĝino Izabela. Tiu ekleziulo komponis la statutojn de la Ordeno kaj estis Superulo ĝis la papa aprobo fare de la papo Johano la 22-a en 1319.

La Ordeno estis konsiderita iel ŝtata servo por protekti Portugalion el eblaj invadoj kaj atakoj. Fakte la Ordeno establis sidejon en Castro Marim en la pleja sudo de la landlimo kun Hispanio, cele al protekto de Algarvo. Tamen en 1357 la sidejo estis instalita en Tomar, la antikva sidejo de la Templanoj. La nova Ordeno uzis la Regularon de la Benediktanoj kaj la Konstituciojn de Kalatravo.

Notoj
-----

1. ↑   DAVENPORT, Frances Gardiner (1917). European Treaties Bearing on the History of the United States and Its Dependencies. Washington: Carnegie Institution. p.28
2. ↑   Antonino de la Asunción (1898). Diccionario de escritores trinitarios de España y Portugal. Roma.
3. ↑   Masoliver, Alejandro María (1994). Historia del Monacato Cristiano. Encuentro. ISBN 84-7490-327-0.

* Kategorio Ordeno de Kristo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689777
* GND: 10128555-3
* LCCN: n82028092
* VIAF: 144077261
* ISNI: 0000000122244928
* SUDOC: 029898404
* BNF: 12142649x
* NKC: kn20061208006
 |
La **kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Érd (Hungario).

Malantaŭa parto de la preĝejo

Historio
--------

Ĝis la 20-a jarcento nur sporade loĝis kalvinanoj en tiam vilaĝo Érd, poste pastoro de Ercsi zorgis pri la kalvinanoj. En Érd en 1920 formiĝis kalvinana grupo, la diservoj okazis en la lernejo. Ekde 1930 la grupo havis jam konstantan pastoron, iom poste jam preĝdomo konstruiĝis. La kirko mem estis konstruita en 1937, post 2 jaroj la paroĥa rajto validiĝis. Ene harmoniumo kaj sonorilo funkciis. En 1945 la konstruaĵo parte detruiĝis pro la milito. La orgeno estis aĉetita en 1992, en 1996 monumento pri martiroj de la hungara revolucio de 1848 metiĝis antaŭ la kirkon. Inter 2002-2006 la preĝejo estis pligrandigita, ankaŭ nova turo konstruiĝis kaj plia sonorilo alvenis, en 2013 la plena kirko estis renovigita, fine en 2019 publika kaj junulara ĉambroj, ankaŭ paroĥa oficejo estis konstruita al la konstruaĵo.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto en la urbocentro laŭ placo. La fasado estas malsimetria, maldekstre la kvadrata turo reliefas. Interne laŭ la kutimoj la muroj estas blankaj.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ĥemisset,** arabe: **الخميسات** estas grandurbo kaj provinca ĉefurbo en Maroko.

Mapo pri Maroko, kie oni trovas Ĥemisset-on en la norda parto inter Taza kaj Rabato

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 33° 49′ N 06° 04′ U﻿ / ﻿33.817 °N, 6.067 °U﻿ / 33.817; -6.067 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 118.546 en 2012
* Supermara alteco: 409 m
* Horzono: UTC (somere UTC+1)

Geografio
---------

Ĥemisset situas sur altebenaĵo en montaro Atlaso en la norda sekcio de la lando. Meknes situas 57, Rabato 81 km.

Historio
--------

La francoj konstruis inter 1912-1914 etŝpuran fervojon de Rabato, kiu funkciis ĝis 1935.

Ekonomio
--------

Ĥemisset kun la ĉirkaŭaj vilaĝoj famas pri tradicia teksado de berberaj tapiŝoj. Ili estas venditaj tutmonde. Oni vendas-aĉetas ilin en merkato de la urbo. Ankaŭ la turismo paŝo post paŝo faras bonan profiton por la lokaj vendistoj.

Trafiko
-------

Grava vojo inter Rabato-Taza trairas la urbon.

Vidindaĵoj
----------

* stadiono

Ĝemelurboj
----------

* Francio Le Havre, Francio
* Francio Montauban, Francio
* Francio Dreux, Francio
* Francio Toulon, Francio
* Francio Marseille, Francio
* Argentino Bonaero, Argentino, 2008
* Svedio Stokholmo, Svedio

Fontoj
------

* Franca Vikipedio
**Ĥio** aŭ **Ĥi** (majuskle **Χ**, minuskle **χ**; greke **Χι** [xiː]) estas la 22-a litero de la greka alfabeto. Ĝia elparolo en la antikva greka lingvo tre eble estis aspiraca senvoĉa velara plozivo /kʰ/ (en la okcidenta greka alfabeto: /ks/).

En la kojnea greka lingvo kaj pli malfruaj dialektoj ĝi fariĝis frikativo kiel ankaŭ fariĝis teto (Θ) kaj fio (Φ). En la moderna greka, ĥio havas du distengendajn prononcojn: antaŭ malvastaj aŭ antaŭaj vokaloj (e, i, oj, aj, y) ĝin oni prononcas kiel sevoĉan palatalan frikativon [ç], Antaŭ vastaj aŭ malantaŭaj vokaloj (a, o, oŭ) kaj konsonantoj, ĥio estas senvoĉa uvula frikativo [χ]. Iom simila situacio ekzistas en Esperanto: komparu la plej oftaj prononcoj de litero ĥ en "ĥimero" kaj "ĥaoso".

En la greka numeralsistemo ĥio havas la valoron 600.

En la antikva tempo, iuj dialektoj grekaj uzis ĥion anstataŭ ksion (Ξ) por la sono /ks/. Tion pruntis la frua latina lingvo, kaj sekve litero X uziĝis en la latina kaj en la modernaj lingvoj, kiuj uzas la latinan alfabeton.

Ĥio ankaŭ estis inkluzivita en la cirilan alfabeton kiel litero ĥa (Х) kun la fonetika valoro /h/.

Ĥi estas la bazo por la nomo de Kiasmo aŭ Ĥiasmo.

Vidu ankaŭ
----------

* Greka alfabeto

Notoj
-----

1. ↑  PIV agnoskas nur Ĥi NPIV Alirita la 13an de septembro 2020.

* Ĥio (litero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĥio (litero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Torijo sur la insulo Itsukushima
**Torijo** (japane 鳥居 *torii*—*tie, kie troviĝas birdoj*—la unua ideogramo signifas «birdo», la dua «troviĝi») estas tradicia japana enirejo antaŭ ŝintoa sanktejo. Ĝi staras antaŭ la sanktejo por disigi la sakralan medion de la malsakrala mondo.

Pro sia simbole disiga eco inter la reala kaj spirita mondo ĉiu torijo trairita dum eniro en la sanktejon devas esti trairita alidirekte poste por reveni en la realan mondon. Tial ne malofte oni vidas japanojn ĉirkaŭiri torijon, kiam ili ne certas reveni tien poste.

Historio
--------

Oni opinias, ke la unuaj torijoj kreiĝis en Japanio. Malnovaj skribaĵoj atestas ilian ĉeeston jam dum la 10-a jarcento. Ekde la mezo de la Heian-epoko ili estis tre kutimaj.

Realigo
-------

Torijoj foje troviĝas unu apud la alia ĝis formi veran tunelon (sanktejo Fushimi Inari-taisha, Kioto)
Ĝi konsistas el du vertikalaj fostoj (柱, hashira) kiu subtenas du horizontalajn lintelojn (笠木, kasagi - supra lintelo, 貫, nuki - malsupra lintelo).

Torijoj estas kutime faritaj el ligno kaj farbitaj ruĝoranĝaj. La plej malnova daŭre ekzista ligna torijo estas tiu de la sanktejo de Kubohachima (Jamanaŝi) el la jaro 1535.

Ekzistas ankaŭ ŝtonaj torijoj; tia materialo estis ofte uzita pro sia solideco kaj daŭreblo. Kelkaj lignaj torijoj estis anstataŭitaj de ŝtonaj. La plej malnova ŝtona torijo estas tiu de la sanktejo de *Kimpusenji*, Nara, konstruita en 1455.

Aliaj torijoj estas el ligno tegita de kupro kaj nuntempe eĉ el betono aŭ metalo.

Tipoj de torijoj
----------------

Kvankam ekzistas granda diverseco inter torijoj, oni povas distingi du grandajn tipojn: rektajn torijojn (*shinmei torii*, 神明鳥居), kaj kurbajn torijojn (*myōjin torii*, 明神鳥居).

Jen kelkaj ekzemploj:

* **Rektaj torijoj** (*shinmei torii*)
	+ *Shinmei torii* (神明鳥居)
	+ *Ise torii* (伊勢鳥居)
	+ *Kasuga torii* (春日鳥居)
	+ *Hachiman torii* (八幡鳥居)
	+ *Kashima torii* (鹿島鳥居)
	+ *Kuroki torii* (黒木鳥居)

* **Kurbaj torijoj** (*myōjin torii*)
	+ *Inari torii* (稲荷鳥居)
	+ *Sannō torii* (山王鳥居)
	+ *Miwa torii* (三輪鳥居)
	+ *Ryōbu torii* (両部鳥居)
	+ *Mihashira torii*
	+ *Mitsuhashira torii* (三柱鳥居)

* Kategorio Torijo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Margareto de Valezio
**Margareto de Valezio** (france: *Marguerite de Valois* aŭ *La reine Margot*; naskiĝinta la 15-an de majo 1553 en Saint-Germain-en-Laye, mortinta la 27-an de marto 1615 en Parizo) estis reĝino de Francio kaj de Navaro kaj dukino de Valezio.

Vivo
----

La filino de Henriko la 2-a kaj de Katerino de Mediĉo ĝuis bonegan edukadon ĉe la kortego de la fratoj Francisko la 2-a kaj Karlo la 9-a. Ravigis onin ŝiaj beleco kaj amindeco. 

Pro politikaj kialoj ŝi devis edzigi la reĝon Henriko de Navaro. La geedzeco kiun oni festis kiel repaciĝon inter katolikoj kaj hugenotoj en la 17.8.1572 poste kaŭzigis la fiaĵojn de la masakro de la Sankta-Bartolomea tago.

Kverelo kun la edzo pri la pasigo de la katolikaj mesoj igis ŝin reiri al Parizo. Sed ŝia stranga konduto tiea necesis revokiĝon al Bearno fare de la edzo. Laŭ ŝia volo okazis divorco en 1599 kaj jaron pli malfrue ŝian eksan edzon edzigis Maria de Mediĉo.

De 1605 Margareto vivis en Parizo havante gustoplenajn kontaktojn kun multaj erudiciuloj tiutempaj. Post ŝi malaperis la dinastio de la Valezianoj. Ŝiaj rememoroj aperis en Parizo en 1648.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 13. Lepsiko 1908, p. 279 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Margareto de Valezio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ŝiaj rememoroj en germana traduko
**Ilona Richter** [riĥter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Richter Ilona** estas hungara ilustristo.

Ilona Richter  naskiĝis la 22-an de aprilo 1928 en Környe.

Biografio
---------

Ilona Richter akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1952. Ŝia ĉefinstruisto estis György Konecsni. Post siaj studoj ŝi estis ilustristo de Hungara Nacia Muzeo escepte de 1956, tiam ŝi plulernis en Svislando de de:Walter Linsenmaier. Inter 1960 kaj 1973 ŝi laboris en zoologia stacio de Napolo, inter 1975-1990 en Scienca Universitato Attila József, poste ŝi pensiuliĝis. Ŝi ricevis stipendiojn en la lernojaro 1985 en Zoologia Universitato de Münster, en 1998 en Budapeŝto. Ŝi ofte ilustris sciencajn aŭ infanajn librojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1955-2018.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1958, 1983, 1995, 1998)
* Pécs (1966)
* Szeged (1973-1975)
* Baja (1976, 1986, 1990-1992)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Zuriko (1968)
* Ĝenevo (1971)
* Frankfurto ĉe Majno (1983)
* Bratislavo (1988)

Elektitaj libroilustraĵoj
-------------------------

* Homokország (1961, 2014)
* Anthomedusae/Athecatae (Hydrozoa, Cnidari) of the Mediterranean (1970)
* Pandi (1971)
* Úton-útfélen (1981)
* Opisthobranchia des Mittelmeeres (1982)
* Egy cseppben a tenger (1988)
* Szemlélődés (2005)
* A megelégedés fája (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630102
* GND: 1140791672
* VIAF: 6362150749018416420001
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri rivero. Por informoj pri urbo en Ilinojso, vidu la artikolon Ĉikago.

**Ĉikago** estas rivero 250 kilometrojn longa, kiu trairas la samnoman urbon. La rivero kontribuis al la evoluo de la urbo Ĉikago, donante al ĝi trafikan ligon al la misisipa valo. Konata estas la loka kutimo de irland-devenuloj, verde kolorigi la riveron ĉiujare je la tago de Sankta Patriko.

Situa mapo

Geografio
---------

La rivero nature fluis en lagon Miĉigano, kvankam ĝi estas proksima al la baseno de rivero Misisipo. Per tiu ĉiu proksimeco ĝi donis avantaĝon al la urbo Ĉikago, ĉar la misisipa valo estis grava komerca vojo.

Fine de la 19-a jarcento la malpuraĵoj, kiujn la urbo Ĉikago fluigis en la riveron, minacis malpurigi lagon Miĉigano, el kiu la urbo prenis sian akvon (la urbanoj nomis la rivero "la fetora rivero"). Ĉar ne estis facile purigi la riveran akvon aŭ malhelpi la enfluon de malpuraĵoj, oni decidis transdirekti la riveron al la proksima valo de rivero Ilinojso, por konduki ĝin for de la lago. Por tio oni inversigis la fludirekton de la "Suda Branĉo" de la rivero kaj konstruis la *ĉikagan sanitaran kaj ŝipan kanalon*, kiu atingas la riveron *Des Plaines*. Tiu ĉi tra la riveroj Kankakio kaj Ilinojso atingas Misisipon.

Ĉar la iama fluejo de la rivero ankoraŭ konektiĝas al la lago, eta parto de la laga akvo nun fluas al Misisipo. Tio ebligas la migradon de fiŝoj inter la du ekologiaj sistemoj, kiuj antaŭe estis disigitaj per akva distanco de proksimume 10.000 kilometroj kaj la salakva barilo de la maro. Oni timas, ke la almigrado de novaj specioj perturbos la ekologian ekvilibron de la lago. En 2005 la asocio *Alliance for the Great Lakes* (alianco por la Grandaj Lagoj) proponis re-disigi la du river-sistemojn por malhelpi tiun ĉi danĝeron.

Historiaj eventoj
-----------------

Pluraj ĉikaganoj sinmortigis per salton en la riveron - interalie menciindas la sveddevena marksisto Atterdag Wermelin, kiu sinmortigis en 1904.

En 1915 ekskursa vapor-ŝipo *Eastland*, kiu ankriĝis en la rivero, renversiĝis kaj subakvigis siajn pasaĝerojn, el kiuj mortis 844.

Je la 13-a de aprilo 1992 piliero estis metita en la grundon de la rivero. Ĝi frakasis parton de eksa fervoja tunelo kaj subakviĝis var-transportan tunelaron preskaŭ 100 km longan, kaj same la kelojn de apudaj domoj. La kaŭzo de la subakvigo ne tuj estis klara. La malutilo kaj la riparoj kostis al la urbo proksimume du miliardojn da usonaj dolaroj.

* Kategorio Ĉikago (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kitridi-infektita rano.
Kitridjomikozo en *Atelopus varius* — nome du sporangioj enhavantaj nombrajn zoosporoj estas videblaj.
**Ĥitridjomikozo** aŭ **kitridjomikozo** estas infekta malsano en amfibioj, kaŭzita de la kitridio *Batrachochytrium dendrobatidis*, nome nehifa zoospora fungo. Ĥitridjomikozo estis ligita al dramaj malpliigo de la populacio aŭ eĉ formortoj de amfibiaj specioj en okcidenta Norda, Centra, kaj Suda Amerikoj, orienta Aŭstralio, kaj Dominiko kaj Moncerato en Karibio. Multo de la Nova Mondo estas ankaŭ je risko de la malsano kiu povas alveni post la venontaj jaroj.

La fungo estas kapabla kaŭzi sporadajn mortojn en kelkaj amfibiaj populacioj kaj 100% da mortindico en aliaj. Oni ne konas efikajn agadojn por kontrolo de la malsano en naturaj populacioj. Variaj klinikaj signoj estas vidataj de individuoj tuŝitaj de la malsano. Nombraj ebloj eblas por kontroli tun malsan-kaŭzanta fungo, kvankam neniu ankoraŭ pruvis ke tio estas farebla je granda skalo. La malsano estis proponita kiel kontribua faktoro por la tutmonda amasmortado de amfibioj kiu ŝajne tuŝis ĉirkaŭ 30% el la amfibiaj specioj de la mondo.

Referencoj
----------

1. ↑   (2013) "Mapping the Global Emergence of *Batrachochytrium dendrobatidis*, the Amphibian Chytrid Fungus", *PLoS ONE* **8** (2), p. e56802. doi:10.1371/journal.pone.0056802.
2. ↑   (2004) "Status and trends of amphibian declines and extinctions worldwide", *Science* **306** (5702), p. 1783–1786. doi:10.1126/science.1103538.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Article in National Geographic Magazine, Aprilo 2009 Arkivigite je 2017-10-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Wildlife Trade and Global Disease Emergence
* Main preventative management strategies for the Chytrid fungus Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Amphibian chytridiomycosis at Amphibian Diseases Home Page Arkivigite je 2007-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* 'Amphibian Ark' aims to save frogs from fungus Arkivigite je 2008-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
**István Muzslay** [iŝtvAn muĵlai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Muzslay István** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto. Lia nomo eksterlande estis **Stephan Muselay**.

István Muzslay naskiĝis la  9-an de januaro 1923(nun 1923-01-09) en Bajót, li mortis la 14-an de majo 2007 en Heverlee (Belgio).

Biografio
---------

István Muzslay maturiĝis en jezuita gimnazio en Pécs, en 1942 li aliĝis al la jezuitoj. Li studis en Universitato de Szeged, sed en 1948 li disidis. Li studis en Mastriĥto kaj Tilburg, krome en 1951 li pastriĝis. Ekde 1953 li vivis en Loveno, kie post 2 jaroj li fondis internulejon por hungaroj. Ekde 1961 li instruis en Katolika universitato de Loveno (Flandrio), en la sekva jaro li fondis esploran instituton kaj revuon (li estis ĉefredaktoro 2 2 jardekoj). En 1985 li pensiuliĝis, tamen poste li estis gvidanto de la internulejo ĝis 1998. Depost fino de la socialismo en Hungario li instruis ankaŭ en hungaraj universitatoj. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1992-2005, pli frue belgan reĝan premion.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Holland-magyar/magyar-holland szótár* (vortaro, 1957)
* *Economie en welvaart van Hongarije* (1967)
* *Cours de Hongrois (Niveau B)* (1976)
* *Gazdaság és erkölcs* (1993, pligrandigita en la sama jaro)
* *Az Egyház szociális tanítása. A KÉSZ társadalomépítő programja* (2004)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla preskaŭ plej malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850862
 |


* Portalo pri Biografio
La Internacia Organizaĵo de Laboro (IOL) deklaris la 12-an de junio kiel internacia tago, **Monda Tago kontraŭ Infanlaboro**.

La Internacia Organizaĵo de Laboro (IOL) lanĉis la planon de la Monda Tago kontraŭ Infanlaboro en 2002 por koncentri la atenton en la troan tutmondan ampleksecon de la infanlaboro kaj en politiko por elimini ĝin. La 12a de junio ĉiujare, tiu monda tago kunigas la klopodojn de registaroj, organizoj kaj de dungistoj kaj de laboristoj (sindikatoj), reprezentantoj de la civila socio, amaskomunikiloj, neregistaraj organizoj kaj multaj aliaj agantoj sur loka nivelo, kiel lernejoj kaj lokaj registaroj, en la kampanjo kontraŭ la infanlaboro.

En 2018, la Monda Tago por la Sekureco kaj la Sano en Laboro kaj la Monda Tago kontraŭ Infanlaboro unuiĝis en kuna kampanjo por plibonigi la sekurecon kaj la sanon de la junaj laboristoj kaj finigi la infanlaboron.

La kampanjo celas akceli la agadon por atingi la celon de daŭrigebla disvolvo 8, partikulare la atingotaĵo 8.8 helpi labormediojn kiuj estu sekuraj por ĉiuj laboristoj por 2030 kaj la atingotaĵo 8.7 finigi ĉiujn manierojn de infanlaboro por 2025. Por atingi tiujn celojn profite al la estonta generacio de laborforto necesas adopti kongruan kaj integritan fokuson por la eliminado de la infanlaboro kaj la helpo al kulturo de preventado pri sekureco kaj la sano en laboro.

Por tiuj celoj la integrita strategio celas jenon:

• La infanoj en situacio de infanlaboro devas esti retiritaj el ĉiaj manieroj de laboro por kiuj ili ankoraŭ ne atingis la minimuman aĝon, kaj oni devas garantii al ili aliron al bonkvalita edukado. La danĝera infanlaboro devas esti prioritato en la integrita fokuso por elradikigi ĉiajn manierojn de infanlaboro. Oni devas atenti ĉefe la plej junajn infanojn (el 5 al 11 jaroj) por kiuj la progreso stagnis kaj la infanlaboro pliiĝis ekde 2012. Neniam oni finigos la infanlaboron se la infanoj povas ankoraŭ aliri al tiu.

• La landaj listoj de danĝeraj laboroj malpermesataj por infanoj devas inkludi tiujn laborojn kiuj, pro sia naturo aŭ pro siaj laborkondiĉoj, estas danĝeraj.

• Ĉiuj infanoj pli junaj ol 18 jaroj kiuj faras danĝerajn laborojn devas esti retiritaj el tiuj. Se la laboro estas esence danĝera aŭ se estas ĝenerala aŭ media risko, la infano tuj devas esti retirita entute de la laborloko. Same, por protekti la infanojn kies aĝo estas super la minimuma laŭleĝa aĝo de akcepto en dungado.

Notoj
-----

1. ↑  «Monda Tago kontraŭ Infanlaboro». Unuiĝintaj Nacioj Alirita la 27an de Novembro 2018.
2. ↑  «Monda Tago kontraŭ Infanlaboro». Internacia Organizaĵo de Laboro Alirita la 27an de Novembro 2018.
Lago Ellesmere, Suda Insulo, Novzelando
Vojopado ĉe malgranda rivero ĉe la Lago Ellesmere / Te Waihora
**Lago Ellesmere** (maorie *Te Waihora*) estas lago situanta en regiono Canterbury de la Suda Insulo de Nov-Zelando. Ĝi estas larĝa, malprofunda laguno situanta rekte en okcidento de Banka Duoninsulo, apartigita de la Pacifika Oceano per longa mallarĝa strio de tero nomata Kaitorete Spit.

La lago kovras areon de 265 km² kaj estas la plej granda lago en la aluvia areo de ebenaĵoj Canterbury. La ekologia sistemo de la lago estas endanĝerita per homa agado sur la ebenaĵoj.

Ĝi kuŝas parte en pleja sudoriento de la Distrikto Selwyn kaj parte en la sudokcidento de la iama Distrikto de la Duoninsulo Banks, kiu nune (ekde 2006) estas ero de la urbo Christchurch. La Lago entenas tre gravan historian kaj kulturan signifon por la indiĝena populacio de Maorioj kaj la tradicia Maoria nomo *Te Waihora* (komparu kun Waihola), signifas *etendiĝantaj akvoj*. Ĝi havas oficiale duobla angla/maorian nomon ekde almenaŭ 1938. La ĉefa rivero, kiu nutras la lagon, estas rivero Selwyn.

Notoj
-----

1. ↑   New Zealand Gazetteer of Official Geographic Names. Land Information New Zealand (2010-09-09). Alirita 2010-11-09.[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lago Ellesmere en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Avenues Magazine - *Ellesmere Swansong: the end of a lake?*
* Public Address - *The End of Lake Ellesmere*
* Waihora Ellesmere Trust - instruado pri Lago Ellesmere
* Mapo de la bordoj de la Duoninsulo Banks, Christchurch
* Mapo de la Distrikto Selwyn[*rompita ligilo*]
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

**Holmok,** ukraine **Холмок** (ĥolmok), hungare **Kincseshomok** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. Ankoraŭ 3 vilaĝoj apartenas al la municipo.

* 48° 33′ 0″ N 22° 15′ 0″ O﻿ / ﻿48.55000 °N, 22.25000 °O﻿ / 48.55000; 22.25000 (mapo)Koordinatoj: 48° 33′ 0″ N 22° 15′ 0″ O﻿ / ﻿48.55000 °N, 22.25000 °O﻿ / 48.55000; 22.25000 (mapo)
* Areo: 5  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1170
* Poŝtkodo: 89422
* Telefonprefikso: +380 312
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Holmok situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉop-Uĵhorodo. La lasta troviĝas 7 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1288. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1552 la vilaĝo bruldetruiĝis. En 1910 loĝis en Kincseshomok 541 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Kincseshomok apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Ungvár, poste al Ĉeĥoslovakio. Kincseshomok rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la judoj estis deportitaj. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Holmok apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Holmok 1179 da homoj, (53 % ukrainoj, 37 % hungaroj, 8 % ciganoj). Vilaĝservo estas hotelo.

Vidindaĵo
---------

* katolika gotika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto el la 15-a jarcento, rekonstruita en la 18-a jarcento, nova turo konstruiĝis en 1841
*Chilaquiles* en verda saŭco kun fromaĝo kaj kremo, kun tradicia garnaĵo de frititaj fazeoloj.
**Ĉilakiloj** kaj en hispana "chilaquiles" [ĉilakiles] estas tipa plado de Meksiko kuirita sur bazo de triangulaj pecoj de tortiljo de maizo ĉu frititaj ĉu rostitaj nomitaj "totopos", kiuj estas kuiritaj en pika saŭco ĉu ruĝa ĉu verda depende de la tipo de kapsiko uzata​ kaj havas multajn variaĵon regionajn kiuj povas enhavi aliajn ingrediencojn kiel fibrigita kokaĵo aŭ bovaĵo, aliaj tipoj de viandoj, kolbasoj, kokinovoj, fromaĝo, kremo, cepo, avokado... inter multaj aliaj. Kutime oni bonodorigas la pladon per koriandro kaj oni akompanas per garnaĵo de fazeoloj.

Temas pri simpla plado, facile kuirebla kaj tre populara en la tuta lando, kaj krome ĝi estas tre alte kolorienhava.​ Ĉilakiloj estas tradicia meksika matenmanĝo,​ sed eblas ankaŭ ties konsumo en aliaj manĝoj de la tago. En la meksikia kulturo, la matenmanĝo estas unu el la plej gravaj manĝoj de la tago, aŭ eĉ la plej entute.​ Laŭ reporto de SinDelantal, reta platformo pri manĝomendo al hejmoj en Meksiko, la "chilaquiles" estas la plej mendita matenmanĝo fare de siaj klientoj (33% de la mendoj).​

Notoj
-----

1. ↑   Álamo, A. (13a de Oktobro 2016). «Chilaquiles, auténtica tradición mexicana». Bon Viveur. Konsultita la 9an de junio 2021.
2. ↑   R. Muñoz. «Chilaquiles». Diccionario enciclopédico de la Gastronomía Mexicana. Larousse Cocina. Konsultita la 9an de junio 2021.
3. ↑  «Chilaquiles. Lo que comí ayer, lo aprovecho hoy». Koketo. Konsultita la 9an de junio 2021.
4. ↑   Sánchez, P. (30a de Oktobro 2019). «Curiosidades del mundo: ¿Sabes cómo es un desayuno tradicional mexicano?». Viajar Libres. Konsultita la 9an de junio 2021.
5. ↑  «El misterioso horario de la comida mexicana». Arkivigite je 2021-10-20 per la retarkivo Wayback Machine ThinkTank. 21a de decembro 2017. Konsultita la 9an de junio 2021.
6. ↑  «¿Qué desayunan los mexicanos?». SinDelantal. Konsultita la 9an de junio 2021.

* Kategorio Ĉilakilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728098
 |
**Ĥorejo** (aŭ korusejo) estas parto de preĝejo destinita por ĥoro (koruso). 
En romkatolikaj preĝejoj la ĥorejo troviĝas kutime en la okcidenta parto de la absido (duonronda funda parto de preĝejo, formanta ekstremon de la navo kaj enhavanta la ĥorejon kaj altaron.) Sed fama ekscepto de tiu regulo estas la Baziliko de Sankta Petro en Romo. En monaĥejoj la ĥorejo estas rezervita por la monaĥoj. En la mezepoko limigis ĝin barilo aŭ respektive krucogrupo.

En ortodoksaj preĝejoj, ekzistas kutime du ĥorejoj. Sude la unua ĥoro kaj norde la dua ĥoro. La absido, fermita per la ikonostazo, estas rezervita por la sacerdotoj.

Laŭ Francisko Azorín **ĥoro** estas *Aro de kunkantantoj.* Li indikas etimologion el greka *ĥoros* (danco, cirklaĵo) kaj de tie la latina *chorus*, kaj li aldonas terminon **ĥorejo**, por *Speciala loko por kunkanti; artaj k. tipaj estas tiuj de la katedraloj, kie la pastraro kunkantas dum specialaj ceremonioj.*

Vidu ankaŭ
----------

* romaniko
* gotiko
* renesanco
* baroko
* kirko
* absido
* navo
* transepto

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 91.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Ĥorejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥorezmo** (aveste: **Xvairizem**; en antikva persa lingvo **Huŭarazmiŝ**; perse: **خوارزم** (*Ĥŭārazm*), arabe: **خوارزم** (*Ĥŭārizm*); ĉine: **花剌子模** (*Huālázǐmó*); uzbeke: **Xorazm** (*Ĥorazm*); ruse: **Хорезм** (*Ĥorezm*); en orĥon-turkaj enskriboj: **Apar**; ankaŭ konata internacie kaj historie kiel ***Chorasmia***, ***Khwarezmia***, ***Khwarizm***, ***Khwarazm***, ***Khorezm***, ***Khoresm***, ***Khorasam*** kaj ***Chorezm***) estis la nomo de kelkaj historiaj regnoj centraziaj kaj nun estas la nomo de uzbeka provinco Ĥorezmo.

A) Ĥorasano   
 B) Transoksiano   
 C) ĤorezmoKiel regno, Ĥorezmo troviĝis oriente de Aralo, inkluzivanta la nunan Karakalpakion, kaj la altebenaĵon de Ust-Urt. Sude ĝi atingis la limon de Ĥorasano kaj oriente limis al Sogdio. Ĝia ĉefurbo estis la nuna urbo Ĥiva (nun en Uzbekio), Monda heredaĵo laŭ UNESCO.

Kiam en la jaro 328 a.K. ĝia reĝo rilatiĝis kun la helena konkeranto Aleksandro la Granda, Ĥorezmo estis jam sedenta (malnomada) civiliza reĝlando bazita sur irigacia agrikulturo, bone defendita kontraŭ la ĉirkaŭantaj nomadoj.

La aramea lingvo, kvankam ŝemida, estis la mastruma lingvo de la Persa imperio kaj la nura skribita lingvo ĝis tiam en la regiono.

Plej famaj naskitoj de la lando:

* Al-Ĥorezmi, matematikisto
* Al-Biruni, matematikisto, klerulo

Vidu ankaŭ
----------

* Provinco Ĥorezmo
* Ĥorezma Imperio
* Ĥorezma Popola Soveta Respubliko
* Ĥanlando de Ĥiva
* Konje-Urgenĉ

* Kategorio Ĥorezmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La vintra trilatero: malsupre videblas Siriuso, supre maldekstre Prociono, supre dekstre Betelĝuzo kaj la konstelacio Oriono
La **vintra trilatero** estas stelaro konsistanta el tri steloj:

* Siriuso *(α CMa)*, ano de la konstelacio Granda Hundo kaj dua plej hela stelo videbla de Tero post la Suno;
* Prociono *(α CMi)*, en la konstelacio Malgranda Hundo;
* Betelĝuzo *(α Ori)*, en la konstelacio Oriono (kies ŝultron ĝi simbolas).

Pro la granda heleco de siaj anoj, ĝi tre facile rekoneblas en la nokta ĉielo. La aranĝo de la tri steloj laŭ la formo de trilatero estas nur ŝajna: dum Siriuso kaj Prociono situas en la ĉirkaŭaĵoj de la Suno, Betelĝuzo estas tre malproksima ruĝa supergiganto.

Ĝi situas norde de la ĉiela ekvatoro, kaj ĝia elstareco estas maksimuma ekde decembro ĝis marto - pro tio ĝi estis nomata "vintra trilatero". Ĝi ankaŭ videblas, kvankam malpli elstare, el la plejparto de la suda duonsfero (escepte de Antarkto); tie, ĝia logika nomo estus "somera trilatero". Tradicie, tamen, la nomon somera trilatero havas alia stelaro.

La trilatero plene enhavas la konstelacion Unukornulo.