**Nike, Inc.** (prononcu naj-ki aŭ najk ) estas usona multnacia korporacio kiu surmerkatigas sportŝuojn, sportajn vestaĵojn kaj sportajn ekipaĵojn.

Nuntempe Nike estas la merkata gvidanto en la industrio de sportaj ekipaĵoj kaj havas dominan pozicion en pluraj merkatoj, ne laste en la hejma merkato en Usono.

La komerco uzas marknomojn kiel ekzemple Nike, Air Jordan, Nike Golf, Nike SB (Skateboarding) kaj Team Starter, sed ankaŭ utiligas nomojn de tute posedataj filioj kiel ekzemple Cole Haan,Converse kaj Hurley International.

Interalie kaj precipe, Nike produktas sportŝuojn kaj specife futbalŝuojn. La unua ŝuo de Nike, Nike Mercurial Vapor, impaktis tuj kiam oni prezentis ĝin en 1998 kaj Ronaldo uzis ĝin en la Futbala Mondpokalo 1998.

La firmao estis fondita la 25-an de januaro 1964 kaj havas sian sidejon en Kantono Vaŝingtono (Oregono).

Nike estas unu el la plej grandaj sportentreprenoj de la mondo, kaj prizorgas ampleksajn sponsoradagadojn.

Historio
--------

Antaŭe konata kiel Blue Ribbon Sports (BRS, 1964-1978), Nike estis fondita fare de atleto Phil Knight kaj lia trejnisto Bill Bowerman. En 1978 la firmao ŝanĝis sian nomon al Nike inc kaj publikigis 2 jarojn poste.

Dum la 1980-aj jaroj, la sukceso de Nike daŭris, iĝante la merkatgvidanto. Nike havis grandan sukceson kun la *Air Jordan* -ŝuo kun basketbalstelulo Michael Jordan kiel ĝia frontfiguro. Domina pozicio en Usono estis sekvita per investoj en Eŭropo, kie ĝi iĝis potencfaktoro kiel sponsoro en piedpilko, kie Adidas antaŭe havis dominan pozicion.

Nike hodiaŭ estas unu el la plej grandaj markoj de la mondo en la sporta industrio. Ne laste en la grava usona merkato, Nike havas grandajn merkatpartojn. La firmao ankaŭ estas konsiderita estinti mova forto en la movo de ŝuproduktado al malaltsalajraj landoj en Sudorienta Azio. Nike estis unu el tiuj kiuj kreis la ŝuindustrion en Pusano, Sud-Koreio per sia importado kaj komenco de fabrikado tie.

En la frua 21-a jarcento, Nike havis filiojn kaj distribuistojn en pli ol 170 landoj, kaj ilia emblemo, sŭuŝo (angle *swoosh*), estis rekonita tutmonde. En 2017, la firmao havis 74 400 dungitojn.

### La filmo *Sen Limoj*

La filmo *Without Limits* okazas dum la unua jaro de Nike kaj prezentas kiel la usona kuristo Steve Prefontaine komencas uzi Nike-ŝuojn. Donald Sutherland rolas kiel trejnisto Bill Bowerman kiu, kune kun Phil Knight, fondis Nike. Tom Cruise produktis la filmon.

La sŭuŝo (*swoosh*)
-------------------

La fama Nike- emblemo estis kreita en 1971 de Carolyn Davidson, studento pri grafika dezajno ĉe la Universitato de Portlando. La formo de la swoosh baziĝas sur la flugiloj de la greka diino Niko. La emblemo estis dezajnita kelkajn monatojn antaŭ ol la nomo Nike estis adoptita en aŭgusto 1971 kiel la nova nomo de la marko. La simbolo estis komence nomita simple "la strio" kaj nur post iom da tempo ricevis sian konatan nomon.

Pliaj markoj
------------

Tra la jaroj, Nike akiris plurajn sportajn kaj vestaĵmarkojn por vastigi la produktoferton de la firmao. En 1988, la firmao faris sian unuan aĉeton, kiam ĝi aĉetis la ŝumarkon "Cole-Haan" kontraŭ proksimume 80 milionoj da dolaroj. En 1994, ĝi akiris "Bauer Hockey" kontraŭ 395 milionoj da dolaroj , kiu specialiĝas pri produktado de glacihokea ekipaĵo. En 2002, ĝi akiris la surfadmarkon "Hurley International". En 2003, Nike aĉetis Converse, la produktanton de Allstar-ŝuoj, por 305 milionoj da dolaroj. En 2004 ĝi aĉetis la sportvestaĵproduktanton "Starter" por 43 milionoj USD  kaj en 2008 ĝi aĉetis la piedpilkan modproduktanton Yumbro por proksimume 480 milionoj USD .

Kadre de procezo de refokusigo kiun la firmao faris, ĝi vendis la plej multajn el la markoj, la plej granda parto de ili estis vendita je pli malalta prezo ol la prezo kiun la firmao pagis - "Starter" estis vendita en 2007 por 60 milionoj USD , en 2008 "Bauer Hockey" estis vendita por 200 milionoj da dolaroj , kaj en 2012 "Yumbro" estis vendita por 225 milionoj da dolaroj. La marko "Cole-Haan" estis vendita en 2013 kun grava profito kontraŭ ĉirkaŭ 570 milionoj da dolaroj .

### Ŝuomodeloj

* Nike "Air Force One" en persona dezajnoLa *Nike Mercurial Vapor IV* estas unu el la plej popularaj piedpilkaj botoj de Nike. Estas multaj famaj ludantoj, kiuj ludas kun la ŝuo, ekzemple Eden Hazard en Chelsea, Zlatan Ibrahimović en AC Milan, Neymar Jr en FC Barcelona, ​​​​Cristiano Ronaldo en Reala Madrido, Franck Ribéry en Bayern Munkeno kaj Andrej Arsjavin en Zenit Sankt-Peterburgo. La plej fama ludanto uzanta la Nike Mercurial Vapor IV verŝajne estas Neymar Jr. La ŝuoj estas faritaj el sinteza materialo por ke ili pezu kiel eble plej malmulte.
* Aero Jordan*Nike Air Jordan* estas kelkaj el la plej famaj kaj popularaj ŝuoj de Nike de ĉiuj tempoj. La Air Jordan faris sian sukceson kun la kariero de Michael Jordan kaj tuta serio de Jordanoj estis produktitaj ĝis la Air Jordan 23 kiu markis la finon de epoko.
* La *Nike Tennis Classic* ekzistis kaj haveblas en multaj koloroj kaj laŭ la ŝuo mem kaj la swoosh. Plej fama estas la "originalo", kiu estas blanka kun helblua svingo. En 1982, la ŝuo estis nomita "Nike Wimbledon" kaj estis uzita fare de John McEnroe kiam li ludis tenison. La insoledo tiam estis forprenebla kaj la tegaĵo en la kalkanĉapo estis blua.
* Lanĉita en 1987, la *Nike Air Max* estas populara ŝuomodelo ene de subkulturoj, kiel ekzemple hiphopo.

Sponsoradoj
-----------

Golfludanto Michelle Wie portas Nike-ĉapon kaj ĉemizon
La kompanio sponsoras multajn ĉefajn sportajn klubojn kaj atletojn tra la mondo inkluzive de Cristiano Ronaldo, LeBron James, Barcelono.

En 1972, la renoma rumana tenisisto Ilie Năstase subskribis la unuan sponsoradkontrakton por porti Nike tenisŝuojn. En 1973, usona rekordulo en mezdistanca kurado Steve Prefontaine estis la unua pinta sportatleto kuri en Nike-ŝuoj. Ĉi tio estas kun la instigo de lia trejnisto de la Universitato de Oregono, Bill Bowerman. En 1978, la firmao subskribis tenisiston John McEnroe al reklamkontrakto, la unua interkonsento en longa vico da interkonsentoj kun famaj atletoj kiujn la firmao faris en la sekvaj jaroj. Dum la 1980-aj jaroj, Nike subskribis kelkajn eminentajn atletojn kiel ekzemple Carl Lewis, Jackie Joyner Kersey kaj Sebastian Coe. La plej rimarkinda subskribo estis tiu de basketbaloludanto Michael Jordan en 1984. En 2009 subskribis la futbalisto Cristiano Ronaldo, kaj en 2013 li plilongigis la kontrakton subskribante porvive. Krom tio, Nike adoptas grandan nombron da naciaj teamoj kaj dekduojn da teamoj en diversaj industrioj.

Ekde 2012, Nike estas la sponsoro de la tuta NFL-ligo.  En junio 2015, Nike subskribis 8-sezonan subtenon kun la NBA en kiu ĝi estos la oficiala vestaĵfirmao de ĉiuj ligoteamoj. La kontrakto, kiu ekvalidos en la sezono 2017-18, anstataŭos Adidas, kiu subskribis la kontrakton en la sezono 2006. Laŭ la kontrakto, la emblemo de la firmao aperos sur la ĉemizoj de la ludantoj, la unua komerca reklamo sur uniformoj. en la historio de la ligo. Nike havas sponsoradon por multaj futbalteamoj, kiel ekzemple Barcelono, Paris Saint-Germain, Tottenham Hotspur, Chelsea (futbalo), Atlético Madrid kaj Inter Milano, same kiel naciaj teamoj kiel la Anglia, la franca, la brazila, la portugala, la nederlanda kaj pli.

En decembro 2015, la firmao sciigis ke ĝi signis LeBron James al "dumviva" sponsoradkontrakto. La kvanto ne estis malkaŝita, sed ĝi laŭdire estis la plej granda sponsoradkontrakto iam ricevita fare de atleto.

Kritikoj
--------

### Laborkondiĉoj

Ekde 1997 severa kritiko estis lanĉita al Nike por la fakto ke la kondiĉoj kiujn ĝi disponigas al siaj laboristoj en fabrikoj en landoj kiel ekzemple Hindio, Vjetnamio, Tajlando, kaj Indonezio estas malbonaj, precipe kompare kun tiuj de laboristoj en la Okcidento, kaj estis nomitaj ŝvitlaborejoj. Tiel, ekzemple, la retejo "Boycott Nike" asertas, ke la salajroj en siaj fabrikoj en Vjetnamio atingas nur 20 cendojn hore kaj ke la laborkondiĉoj, nutrado kaj medikamento estas nesufiĉaj. Unu el la plej elstaraj fontoj de tiuj informoj kaj asertoj estis la "Nacia Labora Komitato", instanco kiu kunlaboras proksime kun sindikatoj en Usono, kiu kontraŭas la translokadon de fabrikoj ekster la lando. Akuzoj pri kvazaŭa ekspluato de laboristoj ankaŭ estis levitaj fare de Naomi Klein kaj Michael Moore.

Sekvante la kreskantan kritikon, Nike financis studon de sendependa neprofitocela nomita "Tutmonda Alianco" por esplori la asertojn.La rezultoj de la raporto estis severaj kaj igis la Nike-administradon konfesi damaĝon al la dungitoj, kaj al anonci la starigon de "rehabilita sistemo" por solvi la problemojn. En 2005, post multaj jaroj da kaŝado, Nike rivelis la nomojn kaj lokojn de pli ol 700 fabrikoj, kaj koncedis ke kelkaj el ili havas malkvietajn laborkondiĉojn. En majo 2007, Nike publikigis "planon elimini troan kromlaboron". Kritikistoj de la kompanio, tamen, pridubas la sincerecon de la raportoj kaj asertas, ke retoriko ne nepre tradukiĝas al ago.

### Media konservado

Kiel parto de la batalo por plibonigi sian bildon en la publiko, Nike kunigis la batalon kontraŭ la detruo de la Amazona pluvarbaro ĉesigante la uzon de bovinfeloj kiuj originas de paŝtejoj kiuj iam estis pluvarbaro. La ŝanĝo en la politiko okazis post serioza raporto de la organizo Greenpeace pri la amplekso de la arbohakado en Amazonio, kiu indikis la brutbredadon kiel la ĉefan faktoron.Nike promesis, ke ene de unu jaro sistemo estos evoluigita kaj efektivigita por certigi ke la ledo, importita el Brazilo, estis kultivita ekster la arbohakitaj areoj de la Amazona arbaro.

### Infanlaboro

Dum la 1990-aj jaroj, la firmao renkontis severan kritikon por la uzo de infanlaboro en fabrikoj kiuj produktas futbalpilkojn por la firmao en Kamboĝo kaj Pakistano. Kvankam la firmao faris paŝojn por redukti la fenomenon, ĝi daŭre subskribis kontraktojn kun fabrikoj situantaj en lokoj kie estas malfacile plenumi regularojn kaj certigi ke infanlaboro ne estas uzita. En 2001, dokumentario estis elsendita de la BBC kiu eksponis la severajn kondiĉojn en kiuj infanoj estas dungitaj en fabrikoj en Kamboĝo. La filmo temigis ses knabinojn kiuj estis devigitaj labori sep tagojn semajne, 16 horojn tage.

### Strikoj

En aprilo 2014, okazis striko de laboristoj en la fabrikoj de la kompanio Yue Yuen en la urbo Dongguano en Ĉinio, en fabrikoj kiuj produktas ŝuojn por Nike kaj Adidas. La strikantaj laboristoj postulis 30% plialtigon de siaj salajroj kaj pli bonajn kondiĉojn. Laŭ taksoj, ĉirkaŭ 30 000 laboristoj partoprenis la strikon. La striko daŭris plurajn tagojn kaj interrompis regulan produktadon.

En marto 2018, la prezidanto de la firmao anoncis sian tujan eksiĝon meze de publika kritiko kontraŭ Nike pri la aferoj de laborkondiĉoj kaj la kvalito de la medio .

Por plia legado
---------------

* "The Swoon of the Swoosh",  *The New York Times*, 13 September 1998.

Referencoj
----------

1. ↑  La nomo Nike estas la uson-angla elparolo de la nomo de la greka diino Niko (*Νίκη*), kiu enkarnigis venkon.
2. ↑  Nike, Inc. "Historio & Faktoj". Enciklopedio Britannica (angla). Alirita la 17an de oktobro 2018.
3. ↑  COMPANY NEWS; Cole-Haan to Nike For $80 Million, New York Times, 26 April 1988
4. 1 2  Ian Austen Hockey Fan, and Investor, Buys Bauer From Nike , New York Times, 22 February 2008
5. ↑  Connelly, Laylan Bob Hurley: Success built on everyone's inner surfer, Orange County Register, 22 January 2013
6. ↑   Joshua Partlow Nike Drafts An All Star, Washington Post, la 18an de julio 2003
7. 1 2  Nike unloads Starter for $60M, Portland Business Journal. la 15an de novembro 2007
8. 1 2  Matthew Townsend & Leslie Patton Iconix Brand Buys Nike’s Umbro Soccer Unit for $225 Million, Bloomberg, 24 October 2012
9. ↑  Nike completes Cole Haan sale, Portland Business Journal. 4 February 2013
10. ↑  Brian Betschart, Breaking News: NFL signs Nike Sneakersfile, Oct 12, 2012
11. ↑  Nike Signs 8-Year Deal With NBA BallerStatus.com, la 11an de junio 2015
12. ↑  Nike president Trevor Edwards resigns as company alludes to workplace issues, ESPN, la 16an de marto 2018

Vidu ankaŭ
----------

* *No Logo*
* Nigramakula Kontraŭkorporacio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nike (firmao) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nike (firmao) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Nike, Inc. - kategorio de bildo, vidbendo aŭ audio en Komunejo
* Nike Inc. - galerio de bildoj, filmetoj aŭ sonaĵoj en Komunejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835451
* GND: 5280196-2
* VIAF: 126866388
* ISNI: 0000 0001 0943 1366, 0000 0001 0739 9630
* SUDOC: 159732743
* BNF: 13514183d
* NDL: 00650562
* NKC: xx0209550
 |