recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**József Kőrösy** [jOĵef kOroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőrösy József** estis hungara statistikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1903). Ĝis 1869 li uzis sian originan nomon **Hajduska József**, krome li havis nobelan antaŭnomon "Szántói" ekde 1897, fine menciindas lia nomformo *Kőrösi József*. Lia nepo estis Ferenc Kőrösy (kemiisto).

József Kőrösy  naskiĝis la 20-an de aprilo 1844 en Pest (urbo). Li mortis la 23-an de junio 1906 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Kőrösy devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li interrompis la studadon en Reĝa Universitato de Pest pro financaj problemoj. Li eklaboris en firmao, dume foje li iomete lernis. Li verkis ekonomiajn artikolojn ekde 1867. Baldaŭe li studvojaĝis ekzemple al Francio, kie li studis statistikajn oficejojn. En 1870 li ricevis direktoran postenon en la ĵus fondita ĉefurba statistika oficejo. Ekde 1883 li ankaŭ instruis demografion en la universitato. Li okupiĝis precipe pri demografio kaj Budapeŝto, li unua faris komparojn inter Budapeŝto kaj aliaj urboj. Li proponis unua tutmondan popolnombradon, kiu fariĝis nur post jarcento. Li ricevis Honoran Legion, krome precipe eksterlandajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

Memortabulo de József Kőrösy
Memortabulo de József Kőrösy sur la naskiĝdomo
* *Jövedelmi adótanulmányok az 1870. évről* (1870)
* *Budapest főváros 1881. évben: A népleírás és népszámlálás eredményei* (1881)
* *Place de la démographie* (1884)
* *Armuth und Todesursachen.* (1886)
* *A budapesti túlzsúfolt lakások* (1893)
* *An estimate of the degree of legitimate natality* (1895)
* *Budapest székesfőváros közoktatásügyi statisztikája* (Edukada statistiko de ĉefurbo Budapeŝto), (1900)

Memorigiloj
-----------

* strato en Újbuda kun 2 memortabuloj
* mezlernejo en Szeged ekde 1955

Fontoj
------

* biografio hungare
* hungarlingva biografio

* Kategorio József Kőrösy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la Juda Malsanulejo de Berlino
La **Juda Malsanulejo de Berlino** aŭ germane *Jüdisches Krankenhaus Berlin* (JKB, hebree  בית החולים היהודי בברלין) estas malsanulejo en la kvartalo *Gesundbrunnen* en Berlino.

Ĝi estis fondita en 1756 en Berlino kiel la unua „*Juda lazareto*" ĉe la *Oranienburga strato* en la *Spandau-a antaŭurbo*. Ĝin administris, direktis la juda komunumo kaj tiutempe estis la plej granda hospitalo en Germanio, kiun direktis judoj. Pro spacomanko, oni alilokigis la institucion en 1861 al la *Aŭgusta strato*, proksime al la Nova Sinagogo de Berlino konstruota en 1866.

Pro la bonfamo kaj la aliĝanta nombro de (ne nur judaj) malsanuloj, en 1914 okazis nova translokiĝo al Berlin-Gesundbrunnen. Dum la nazia epoko (1933-45), oni malpermesis kuracadon de arjoj, devigis maldungigon de la arjoj. Pro severeco kaj sekvado al instrukcioj en Nazia Germanio, la vivoj de centoj da seriozaj kaj geriatriaj pacientoj kiuj estis enhospitaligitaj en la juda hospitalo en Berlino estis savitaj. Laŭ la instrukcioj de la nazireĝimo, tiuj pacientoj estis postulataj por esti traktitaj kaj donitaj skriban permeson fare de medicina komisiono antaŭ esti senditaj por deportado, kaj en foresto de tia aprobo ne povus esti senditaj al koncentrejoj kaj ekstermejoj. La direktoro de la hospitalo, D-ro Walter Lustig, apenaŭ liberigis pacientojn dum la militaj jaroj, tiel savigante ilin. Tamen, laŭ la ordoj de la Gestapo, li estis devigita redukti la personalon kaj la kunlaborantaron, kaj la 300 laboristoj kiujn li maldungis estis senditaj al Auschwitz. Lustig estis ekzekutita fare de la sovetianoj kiel kunlaboranto kun la nazioj post atesto de du el la pacientoj kiuj resaniĝis, estis senditaj al koncentrejo kaj pluvivis, indikis lin kiel respondeca por ilia deportado. Kvankam la hospitalon minacis plurfoje fermo, travivis la mondmiliton en ĝi ĉ. 1500 judoj.

Tuj post la Dua Mondmilito, rekomenciĝis la regula, normala kuraca okupiĝo. Nun la hospitalon direktas fondaĵo. Dum la jaroj 1989 kaj 1990 en la malsanulejo cetere la esperantisto Thomas Pusch ricevis parton de sia medicina eduko.

Literaturo
----------

* Daniel B. Silver: *Überleben in der Hölle. Das Berliner Jüdische Krankenhaus im „Dritten Reich"* ["Pretervivo en infero. La Berlina Juda Malsanulejo en Nazia Germanio"]. Verlag für Berlin-Brandenburg, Berlin 2006 ISBN 3-86650-580-9 (alt) ISBN 978-3-86650-580-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juda Malsanulejo de Berlino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jüdisches Krankenhaus Berlin – germane
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Vinohradiv en Transkarpatio
**Karaĉin,** ukraine **Карачин,** hungare **Karácsfalva** [karAĉfalva] estas malgranda ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv en municipo Perehrestja.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 07′ 54″ N 22° 52′ 11″ O﻿ / ﻿48.13167 °N, 22.86972 °O﻿ / 48.13167; 22.86972 (mapo)Koordinatoj: 48° 07′ 54″ N 22° 52′ 11″ O﻿ / ﻿48.13167 °N, 22.86972 °O﻿ / 48.13167; 22.86972 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 121 m
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 90320
* Telefonprefikso: +380 03143

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1260 laŭ tiama hungara ortografio *"Karacunfalua"*. En 1910 vivis en Karácsfalva 506 homoj, (escepte 3 ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Karácsfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, poste al Ĉeĥoslovakio, dume rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Karaĉin apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo
**József Orient** [jOĵef], aŭ **Joseph Orient,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orient József** estis hungarlandana pentristo, pejzaĝisto, altlerneja instruisto. Pri la nacieco mankas informo, sed eble li estis germano.

Montara pejzaĝo pentrita de Orient
József Orient  naskiĝis la 27-an de aprilo 1677 en Feketeváros (Hungara reĝlando, nuntempa Purbach am Neusiedler See en Austrio), li mortis la 17-an de marto 1747 en Vieno (Habsburga Imperio).

Biografio
---------

József Orient studis en Akademio de Belartoj de Vieno. Lia ĉefinstruisto estis Anton Faistenberger. Post siaj studoj li pentradis en Vieno aŭ Hungarlando, nur en 1733 li studvojaĝis al Germanio kaj fondis pentristajn lernejojn en Sachsen kaj Frankfurto ĉe Majno. En 1703 li edziĝis, en la sekva jaro li estis nomumita subrektoro de la menciita akademio. Li pentradis ankaŭ ĝenrojn.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Hegyvidéki fogadó
* vidu la bildojn en tiu ĉi paĝo!

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Franz de Paula Ferg

Fontoj
------

* 
* hungarlingva aprezo

* PejzaĝoPejzaĝo
* Pejzaĝo kun akvomuelejoPejzaĝo kun akvomuelejo

* Kategorio József Orient en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614706
* GND: 137780338
* VIAF: 81918466
* ISNI: 0000 0000 6689 9101
* ULAN: 500023831
* RKD: 60925
 |
Ĉe la rando de Wünschendorf, Germanio, troviĝas la iama monakejo kaj nuna **Kastelo Mildenfurth**. Ĝi alikonstruiĝis post Reformacio kiel renesanca kastelo.

Historio
--------

Donacintoj de la premonstrata monakejo estis Henriko la Riĉa (vokto de Weida) kune kun la edzino Berta en la jaro 1193. Ili decidis ke la loko estu la tombeja loko de siaj familianoj. Fondis ĝin monakoj de Magdeburg, el la fama Monaĥejo "Nia kara Sinjorino". Sed la tuto devis esti vendita al la margrafoj de Meißen en la 15-a jarcento.

Kiam la heredaro de la Wettinoj dividitis, Mildenfurth transdonitis al la Ernestida linio. La frokuloj rajtis resti en Wünschendorf nur ĝis 1529. En 1543 akiris la komplekson Mathes von Wallrod, konsilisto de duko Johano Frederiko la Grandanima kaj ĉefburgulo en Coburg. Li ordonis la alikonstruon je kastelo en 1556. La Albertida linio ekposedis la kastelon je la komenco de la 17-a jarcento. La prusoj dum mallonga tempo rezidis sur ĝi antaŭ ol ĝi iĝis en 1816 parto de la Duklando Saksio-Vajmaro-Eisenach. Ekresponsis pri la areo en 1995 la Fondaĵo Turingiaj Kasteloj kaj Ĝardenoj. Iama posedaĵo de monakejo Mildenfurth estis ekz. la Widen-preĝejo en Weida.

Artoj kaj spektakloj
--------------------

En 1968 la skulptisto Volkmar Kühn elektis la kastelon kiel laborlokon. Ekde 1992 li ankaŭ uzas la kelojn. La figuroj ofte estas en kunteksto kun la loka historio (ekz. la artaĵo *Mensch 2000* aŭ la krucumita figuro *Mildenfurther Kreuzmensch* pri la iama liturgia funkcio). Ĉiujare okazas granda festo monakejĝardena krom multaj aliaj ekspozicioj kaj koncertoj. Ĝis 1988 la komplekso servis ankaŭ ekz. kiel maljunulejo aŭ deponejoj por fruktoj.

Sekularigo de la kirko
----------------------

La preĝejo estis trinava krucforma pilastro-baziliko kaj konstruitis inter 1200 kaj 1250. Konserviĝis de la uesta fasado la malsupra parto de la turoj. La portalo rondarka estas de la plej frua konstruperiodo. Sude estis la klostro; ĝia suda alo ankaŭ konserviĝis, temis pri la iama refektorio. Dum detruo preĝeja proreformacia la uesta parto de la meza navo kaj ĉiuj flankaj navoj malaperigitis. La portalo de la parte malkonstruita okcidenta tursekcio integritis en la kastelon.

Prenante la eksterajn vandojn de la ĉefa altarejo, de la transepto kaj du volboj de la meza navo la arkitektoj kreis kastelon sur krucforman horizontalan projekciaĵon. La kirkocentro iĝis kastela turo, la suda flanka altarejo ekgastigis la kastelan kuirejon. La interno akiris tute novan disdividon, tamen kelkaj elementoj kaj ornamaĵoj de la kirko restis. Orientiĝis la arkitektoj je tiutempaj modernaj mezgermanaj kastelkonstrumodoj.

Literaturo
----------

Georg Dehio, bearbeitet von Stephanie Eißling, Franz Jäger und anderen Fachkollegen: Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, Thüringen. Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 814-816

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Mildenfurth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj ĉe la paĝoj de la fondaĵo
* Informoj sur la oficialaj paĝoj de Wünschendorf
* Informoj pri la artisto Volkmar Kühn Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
**József Lőte** [jOĵef lOte], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőte József** estis hungara kuracisto, patologo, altlerneja instruisto.

József Lőte naskiĝis la 19-an de marto 1856 en Liebesdorf/Maroscsúcs (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Stâna de Mureș en Rumanio, li mortis la 13-an de julio 1938 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

József Lőte maturiĝis en kalvinana gimnazio de Nagyenyed en 1875, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Francisko Jozefo en 1881. Li estis samloke asistanto inter 1880–1883, poste en Reĝa Universitato de Budapeŝto ĝis 1887. Li atingis la instruan rangon privata instruisto en 1887, inter 1888-1890 li studvojaĝis ĉefe en Germana Regno. Hejmenveninta li estis publika eksterordinara instruisto en Universitato Francisko Jozefo, ekde 1893 jam publika ordinara profesoro. En la studjaroj 1893 kaj 1899 li estis dekano, en 1901 rektoro. En 1919 li sekvis la rifuĝantan universitaton al Szeged. Li okupiĝis precipe pri rabio. Lia studo ricevis premion en 1887.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a tengeri nyúl egyes szervei aránylagos súlyviszonyainak változásához inanitio következtében* (1880)
* *Gyakorlati kórtan* (tradukita studenta lernolibro, 1885)
* *Adalék a gümőkór kisérletes kórtanához* (1889)
* *Előadások az általános orvoslástanból, különös tekintettel a belső bajokra* (tradukaĵo, 1890)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Lőte en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679133
* GND: 101957822X
* VIAF: 163187916
 |
kastelo Monrepos antaŭ 1918
kastelo Monrepos ĉ. 1826
kuireja domo de la kastelo kaj kapelo
sveda domo, iama gastdomo
kastelo Monrepos – kuireja domo kaj sveda domo
La **kastelo Monrepos** estis baroka kastelo de la princoj de Wied en Neuwied, distrikto Neuwied, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Komence ĝi nomiĝis „Montrepos" (esperante: „montripozo"), poste el ĝi fariĝis laŭ la gusto de la tempo „Monrepos" (esperante: „mia ripozo"). Ĝi estis konstruata de 1757 ĝis 1762 laŭ komisiono de grafo Alexander von Wied-Neuwied proksime al la „Hanhöfe" (bienoj de Han) supre de devenburgo Altwied. La kastelo servis en la 19a jarcento kiel somerrezidejo de la princelektista familio. Ĉirkaŭ la kastelo estis konstruitaj arta ĝardenparko kaj ermitejoj.

Arĥitekturo
-----------

vilao „Waldheim" (ankaŭ „palaco de la princinoj" ). Ekde 1986 sidejo de la „Arĥeologia Esplorcentro kaj Muzeo por homa kondutevolucio MONREPOS"

Sveda Domo
----------

Waldheim Monrepos
-----------------

Literaturo
----------

* Albert Meinhardt: *Neuwied Einst und Heute. Mit Feder und Tusche durch das neue Stadtgebiet.* 2. Auflage, aktualisiert. Kehrein, Neuwied 1995, ISBN 3-9803266-4-0.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Monrepos (Neuwied) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Museum Monrepos Neuwied
* Bericht über den Brand Arkivigite je 2014-02-25 per la retarkivo Wayback Machine
* 1969 Schloss Monrepos brennt

Referencoj
----------

<references>

* Bernd Willscheid: *Schloß Monrepos.* In: *Heimat-Jahrbuch des Landkreises Neuwied.* 1991, ZDB-ID 401745-6, S. 96–98.

50.4827.4446Koordinatoj: 50° 28′ 55″ N, 7° 26′ 41″ O (mapo)
Judoj protestas la usonan malpermeson de islamanoj en la Flughaveno San-Francisko
La **Juda maldekstro** konsistas de Judoj, kiuj identiĝas kun, aŭ subtenas, maldekstrajn aŭ liberalajn aferojn konscie kiel judoj, ĉu individue, ĉu per organizoj. Estas tamen neniu organizo aŭ movado, kiu konsistigas la judan maldekstron. Judoj dekomence estas gravaj fortoj en la historio de la laborista movado, la setla-doma movado, la virina rajta movado, anti-rasisma laboro, kaj kontraŭfaŝismaj, kontraŭkoloniismaj, kaj kontraŭkapitalismaj organizoj multaformaj en Eŭropo, Usono, la Mez-Oriento, Nord-Afriko, kaj la hodiaŭa Israelo.

Judoj havas riĉan historion de okupiĝado pri anarkiismo, socialismo, marksismo kaj okcidenta liberalismo. Kvankam la esprimo "maldekstra" kovras gamon de politikaj ideologioj, multaj bone konataj maldekstruloj estis judoj, kiuj naskiĝis en judaj familioj kaj havas diversajn gradojn de konekto al siaj judaj komunumoj, kulturoj, tradicioj aŭ religioj en ties multaj variantoj.

Judaj maldekstruloj
-------------------

Juda protesto en Melburno pro la politiko de Aŭstralio rilate al rifuĝintoj en julio 2013.
* Henri Alleg
* Alexander Berkman
* Murray Bookchin
* Martin Buber
* Noam Chomsky
* Naeim Giladi
* Emma Goldman
* Paul Goodman
* Gustav Landauer
* Karlo Markso
* Walther Rathenau
* Gershom Scholem
* Baal Sulam
* Lev Trockij
* Naomi Klein

Referencoj
----------

1. ↑  "The New Left." *Jewish Virtual Library* (2008); alirita la 6-an de junio 2015.
2. ↑  A Rich Language or a Bastard Tongue? Language Legitimacy and Ladino Translation: "In places like Salonica, home to the largest Judeo-Spanish-speaking community, Jewish socialists promoted Judeo-Spanish as the language of the Jewish proletariat and designated it as the official language of social and economic discourse for the Socialist Workers' Federation."
3. ↑  Henri Alleg, auteur de "La Question", est mort
4. ↑  Naeim Giladi, "The Jews of Iraq": "In many countries, including the United States and Iraq, Jews represented a large part of the Communist party. In Iraq, hundreds of Jews of the working intelligentsia occupied key positions in the hierarchy of the Communist and Socialist parties."
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Karobarbo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
| Superregno: | *Eukaryota* |
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Tracheobionta* |
|
|
|
|
| Divizio: | *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Magnoliopsida* |
| Subklaso: | *Rosidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
| Subfamilio: | *Caesalpinioideae* |
|
| Tribo: | *Cassieae* |
| Subtribo: | *Ceratoniinae* |
|
| Genro: | Ceratonio *Ceratonia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | C. siliqua |
|

 |
| Dunomo |
| ***Ceratonia siliqua***L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Karobarbo  |

 |
| v • d • r |

*Ceratonia siliqua* - MHNT
*Ceratonia siliqua* - MHNT
**Karobarbo** aŭ **karobujo** (*Ceratonia siliqua*) estas arba plantospecio el ordo de la fabaloj, el familio de fabacoj. Ĝi estas dioika planto, kies sekigita frukto estas la karobo.

Priskribo
---------

Karobarbo estas grandalta (ĝis 20 m), daŭrafolia arbo de la mediteranea regiono. Ĝi havas kunmetitajn (pinatajn) (pare loba) brilglatajn, malhele verdajn foliojn, kiuj konsistas el 6-10 malmolaj folieroj. La floroj estas senpetalaj, malgrandaj, ruĝetaj, kreskas rekte sur la branĉoj. La guŝfrukto (**karobo**) estas plata, nigrabruna, longanta 10-20 cm kaj entenanta 8-12 grajnojn, kiuj enpremiĝas en la karnecan parton de la perikarpo. La sukerhava, interna tavolo de la guŝoŝelo estas manĝata aŭ oni uzas la elpremitan sukon el ĝi.

Uzo de karobo
-------------

Oni uzas la frukton de tiu palearktisa arbo en la nutraĵindustrio, kiel bestan furaĝon, en la kosmetika kaj papera industrioj. Oni produktas el la muelita ŝelo fermentigitajn trinkaĵojn, vickafaĵon. Oni mezuris pli frue per la tre precizaj grajnoj eĉ diamanton kaj oron (1 grajno ~ 1 karato).

La karoba faruno, produktita el la endospermio de la grajnoj estas nutraĵ-densiga materialo kiel E410, stabiligaĵo de laktaĵoj kaj bakdolĉaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Algarrobo (Malago)
* Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj
* Meza Atlaso
* Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj
* Orient-mediteraneaj koniferaj-sklerofilaj-foliarbaj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Karobarbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karobarbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Karobarbo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* france Uzado de multflankaj specioj kiel karobarbo kaj pinio por daŭra disvolviĝo.[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Botaniko |
Funebrohalo
La **juda tombejo sur la Parktombejo** troviĝas sur la Parktombejo de la urbo Essen en la kvartalo Huttrop.

Historio
--------

Jam en la mezepoko judoj vivis en Essen. En la 19-a kaj precipe en la frua 20-a jarcentoj la juda loĝantaro konsiderinde kreskis.

La juda tombejo situas en la sudokcidento de la Parktombejo en Essen-Huttrop kaj estas uzata ekde 1931 ĝis nun. Ĉi tiun momenton ekzistas 335 tombŝtonoj. Memorŝtono memorigas pri la persekutoj dum la epoko de la naziismo. Aparte starigitaj estas sur la norda areo proksimume 36 tomboŝtonoj de la pli malnova iama juda tombejo ĉe Lazarettstraße. La funebrohalo en la najbara Schulzstraße ekestis en 1931 lige kun la instalado de la tombejo. Arĥitekto *Hermann Finger* el Essen planis ĝin. Post la Dua Mondmilito la arĥitektoj Ernst Knoblauch kaj Eberhard Haakshorst alikonstruis ĝin. Ekde 1986 ĝi staras sub monumentprotekto. La tombejo estas ĉirkaŭbarita kaj sekurigita per pikdrato.

Referencoj
----------

1. ↑   Eltiraĵo el la memorlisto de la urbo Essen. Arkivita el la originalo je 2011-11-25. Alirita 2013-05-31.

Literaturo
----------

* Elfi Pracht: *Jüdisches Kulturerbe in Nordrhein-Westfalen. Teil II. Regierungsbezirk Düsseldorf*. Kolonjo 2000, pj. 105–118 (Beiträge zu den Bau- und Kunstdenkmälern im Rheinland, vol. 34.2)
* Ursula Reuter: *Jüdische Gemeinden vom frühen 19. bis zum Beginn des 21. Jahrhunderts*. Bonn 2007, p. 39 (Geschichtlicher Atlas der Rheinlande, VIII.8), ISBN 978-3-7749-3524-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri la juda tombejo sur la Parktombejo en Essen
* Artikolo pri la juda funebrohalo ĉe la Parktombejo je Essen

Vidu ankaŭ
----------

* Malnova sinagogo de Essen
**József Ribáry** [jOĵef ribAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ribáry József** estis hungara oficisto, senatano. Lia nobela antaŭnomo estis *ribári*.

József Ribáry naskiĝis la 25-an de januaro 1825 en Buda, li mortis la 21-an de majo 1901 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Ribáry maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1846. Post la diplomo li havis juran postenon en Buda, post kelkaj jaroj en Pest (urbo). En 1849 li laboris en la ministerio pri eksteraj aferoj, pli poste en pluraj provincaj urboj. Inter 1867 kaj 1890 li laboris en la ministerio pri internaj aferoj, poste li pensiuliĝis, tamen ekde 1890 ĝis sia morto li estis senatano. En 1869 kaj 1872 li studvojaĝis en Eŭropo. Ekde 1872 li ankaŭ gvidis la aktoran asocion, li strebis tre multe por evoluo de la provinca teatra vivo. Li ricevis de premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Zsenge mutatványok* (1839, poemoj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo R, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Ribáry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707038
 |
La **Kastelo Muette** aŭ en franca **château de la Muette** estas kastelo situanta en la 16-a arondismento de Parizo, proksime de la Bosko de Boulogne je la areo de la aktuala Pordego Muette, sur la loko kie tri kasteloj ekzistis sinsekve ekde la Renesanco. La aktuala konstruaĵo, konstruita laŭ la stilo de la 18a jarcento, estis konstruigita de Henri de Rothschild laŭ desegno de la arkitekto Lucien Hesse, je la komenco de la 1920-aj jaroj. Ĝi estas nuntempe hejmo de la sidejo de la Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OCDE) en Parizo.

La origino de la nomo «Muette» (mutulino, mudo) estas disputita. Ĝi povas fari referencon al la mudo de la cervoj aŭ al tiu de falkoj, aŭ aludi al hundoj en malnova ortografio.

Bildaro
-------

* La Kastelo Muette ĉe la strata flanko (2019).La Kastelo Muette ĉe la strata flanko (2019).
* Granda Salono - ĉambro C (2014).Granda Salono - ĉambro C (2014).
* Salono Roger Ockrent (2014).Salono Roger Ockrent (2014).
* Salono (2014).Salono (2014).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Kastelo Muette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La Muette (pariza metrostacio)
**Karel Macháček** (naskiĝis la 1-an de oktobro 1862 en Karlov, Moravia Slovakujo - mortis la 15-an de januaro 1913 en Vieno) estis ĉeĥa esperantisto, vivinta en Vieno, prezidanto de Bohema Klubo Esperantista en Vieno.

Absolvinte la agrikulturan lernejon en Přerov li ekdeĵoris post nelonga ekonomia servado en Galicio kiel ŝtata oficisto ĉe la privataj poŝtoj moraviaj kaj baldaŭ estis translokita Wien'on, kie li atingis rangon de supera oficialo ĉe la centra telegrafa oficejo.

Kvankam Esperantisto-aŭtodidakto, tamen li viciĝis al la plej bonaj Esperantistoj bohemaj. Por vienaj ĉeĥoj li fondis organizon *Bohema Klubo Esperantista en Wien*, kies unua prezidanto li estis elektita.

Rudolf Koutník, vicprezidanto de la supre nomita klubo, priskribis lian senlacan agemon:

*Kiel ĉiu ortodoksa Mahometano deziras almenaŭ unufoje en sia vivo viziti la tombon de la granda profeto, same Macháček fiksis al si la vivocelon: vidi kaj alparoli nian Majstron. Eĉ grava malsano ne povis lin deturni de lia firma intenco. Kortuŝa estas lia letero, sendita la 25.VII 1912 al lia klubo el Šardice, kie li serĉis resaniĝon:*

*„Karaj samideanoj!*
*Nun mi ĝuas, eĉ se iomete kontraŭvole, kamparan aeron kun mia edzino kaj kun la plej juna filo. Tutan tagon mi sidas etendita sur lonĝseĝo en 1a sunlumo kaj uzas tiel sunbanon, kiu bone efikas, precipe je miaj ŝvelintaj piedoj; mi estas preskaŭ konvinkita, ke mi povos veturi Krakovon kaj jam survesti ŝuojn, kio ĝis nun al mi estis neebla. Danke al nia kara amiko s-o Dostál mi estas sufiĉe provizita per esperanta legaĵo, pro tio mi ne enuas. Sole la noktoj estas al mi tre longaj. - Vizitadu, karaj samklubanoj, diligente niajn vendredajn kunvenojn, por ke ne ekdormu nia sankta afero. Estu ĉiuj milfoje salutitaj de Via sindonema Macháček".*

*Li atingis sian celon ekvidinte en Kraków ĉe la Oka la Majstron, aŭdinte lian solenan paroladon kaj parolinte kun li. Sed la malsano devigis lin forveturi post tri tagoj al Wien, kie li kuŝiĝis kaj plu ne leviĝis. Kun sia kara Esperanto sur lipoj li mortis je la 9-a horo matene la 15. I. 1913.*

*Multnombra partopreno ĉe lia enterigo pruvis plej bone, kian ĉiuflankan ŝaton ĝuis Macháček ne sole inter Esperantistoj bohemaj kaj inter la samideanoj germanaj, sed ankaŭ inter siaj kolegoj kaj amikoj, kies korojn li gajnis per sia nobla kaj pura karaktero. Blanka-ruĝa kaj verda rubandoj kun kvinpinta stelo ornamis lian ĉerkon kiel simbolo de lia vivo, kaj la vortoj: „Ripozu trankvile, nia kara Karolo" estis la lastaj super lia malfermita tombo".*

Sur lia tombŝtono jena enskribo: „Tie ĉi subtere putras nur la korpo morta, Sed ĉe ni animo Via restas, kara, forta; En dolor' senfina, ni konsolon havu nune Ke ni nin revidos en la eterneco kune. - Bohema Klubo Esperantista en Vieno.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Henriette Karoline Friedericke JAGEMANN** (naskiĝinta la 25-an de januaro 1777 en Vajmaro, mortinta la 10-an de julio 1848 en Dresdeno) estis germana aktorino.

Vivo
----

La filino de la bibliotekisto kaj teologo Christian Joseph Jagemann kaj fratino de la pentristo Ferdinand Jagemann trejniĝis en Dresdeno kaj Mannheim ĉe August Wilhelm Iffland kaj Josefa Beck por sceneja laborado. Inter 1792 kaj 1796 ŝi apartenis al la tiea aktoraro ĉeteatra, ekde 1797 al la trupo vajmara, kaj evoluis surloke kaj dum vojaĝoj artistaj je unu el la plej elstaraj tragikaj aktorinoj kaj kantistinoj siatempe. Grandduko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach), ŝia amanto ekde 1801, donacis al ŝi la kavalirbienon Artern-Heygendorf kaj nomumis ŝin en la 27.1.1809 *grafino von Heygendorff*.

Baldaŭ ŝi pli kaj pli influadis gravulojn en Vajmaro, ĉefe teatre kaj eĉ Johann Wolfgang von Goethe devis kapitulaci antaŭ ŝi teatrestrece en 1817. Post la morto grandduka ŝi retriĝis de sursceneje vivonte alterne en Mannheim, Berlino kaj Dresdeno. Filo ŝia kuna kun la grandduko estis la saksia generalmajoro Karl Wolfgang von Heygendorff.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 10. Leipzig 1907, p. 143 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Karoline Jagemann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Paulheim** [jOĵef paŭlhejm], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Paulheim József** estis hungara arkitekto.

József Paulheim naskiĝis la 10-an de marto 1848 en Szigetújfalu, li mortis la 19-an de februaro 1921 en Budapeŝto.

Memortabulo pri József Paulheim
Preĝejo Sankta Jozefo (Mátyásföld) fare de József Paulheim, antaŭe lia busto

Biografio
---------

Pri juna vivo de József Paulheim restis neniu kontribuaĵo. Supozeble li akiris arkitekturan diplomon. Li projektis precipe loĝdomojn en Budapeŝto kaj plurajn vilaojn, feriejajn domojn en aglomeraĵo de Budapeŝto, ĉefe en Mátyásföld, kiu jam estas urboparto de Budapeŝto ekde 1950. Li ricevis reĝan ordenon en 1897. Li havis edzinon, kiu naskis 7 gefilojn inter 1871-1883.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* Preĝejo Sankta Jozefo (Mátyásföld) (1905)
* hotelo (nun gimnazio) en Mátyásföld
* ĉirkaŭ 50 vilaoj, ripozejoj en Mátyásföld
* loĝdomoj en Budapeŝto

* Busto pri PaulheimBusto pri Paulheim
* LoĝdomoLoĝdomo

Memorigiloj
-----------

* memortabuloj en Budapeŝto
* busto kaj placo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Paulheim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690076
 |
***Judge*** estis ĉiusemajna satira gazeto publikigita en Usono el 1881 al 1947. Ĝi estis lanĉita de artistoj kiuj estis disiĝintaj el ties rivalo *Puck*. La fondintoj estis la kartunisto James Albert Wales, aŭtoro de malmultekostaj noveloj Frank Tousey kaj aŭtoro George H. Jessop.

William J. Arkell aĉetis la gazeton en la mezo de la 1880-aj jaroj. Arkell uzis sian konsiderindan riĉon por konviki la kartunistojn Eugene Zimmerman ("Zim") kaj Bernhard Gillam lasi *Puck*. Kiel subtenanto de la Usona Respublika Partio, Arkell konvinkis siajn kartunistojn ataki la Demokratan administracion de Grover Cleveland.

Bildaro
-------

* "To begin with, 'I'll paint the town red", de Grant E. Hamilton, The Judge vol. 7, 31a de Januaro 1885."To begin with, 'I'll paint the town red", de Grant E. Hamilton, *The Judge* vol. 7, 31a de Januaro 1885.
* Kartuno de 1896, pri la diskurso "Cross of Gold" de William Jennings Bryan.Kartuno de 1896, pri la diskurso "Cross of Gold" de William Jennings Bryan.
* Kovrilpaĝo de 1899 de la gazeto Judge montranta kartunon de la Usona Prezidento William McKinley.Kovrilpaĝo de 1899 de la gazeto *Judge* montranta kartunon de la Usona Prezidento William McKinley.
* Kovrilpaĝo de 1906 de la gazeto Judge montranta kartunon de la Usona Prezidento Theodore Roosevelt fare de Eugene Zimmerman.Kovrilpaĝo de 1906 de la gazeto *Judge* montranta kartunon de la Usona Prezidento Theodore Roosevelt fare de Eugene Zimmerman.

* Kategorio Judge (gazeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karikkoselkä** estas ronda lagoparto formita de meteorita frapo antaŭ ĉirkaŭ 250–450 milionoj da jaroj. La lago situas en komunumo Petäjävesi, Finnlando, ĉirkaŭ 25 kilometrojn okcidente de la urbo Jyväskylä. Ĝi ampleksas ĉirkaŭ 2,5 kvadratajn kilometrojn kaj estas 26 metrojn profunda.

Okcidente de Karikkoselkä, je ĉirkaŭ 30-kilometra distanco, situas alia, multe pli aĝa frapkratero Keurusselkä. La plejmulto de lagoj en la regiono estas longaj en direkto sudoriento-nordokcidento, ĉar tialinie moviĝis la glaciegoj de la lasta glacia epoko, sed Karikkoselkä estas rondforma.

Karikkoselkä estas la plej malgranda el la konataj frapkrateroj en Finnlando. Ĝia diametro estas 1,4 km kaj profundo 150 m, sed la fundon kovras pli ol 100-metra tavolo de sedimento, kaj tial la lago estas malpli profunda ol la kratero. La naskiĝmaniero de la lago estis konjektebla jam el ĝia formo kaj el ĉirkaŭ-lagaj indikoj pri frakas-konusoj, kiujn kaŭzis la ekstrema premo de meteorŝtona kolizio. Ankaŭ mezuradoj de magneta kampo montris anomaliojn ĉe la lago. La konjektojn certigis boradoj en la lagofundo, kaj en 1996 oni konfirmis, ke temas pri la sepa meteorfrapa kratero trovita en la lando.

Bildo pri Karikkoselkä de *Landsat 7*

Referencoj
----------

1. ↑  Järviwiki – Jämsänvesi – Petäjävesi (14.531.1.001)
2. ↑ . *Frapstrukturo Karikkoselkä, angle*. Alirita 2006-05-08.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildoj en "Datumbazo pri Meteorfrapoj" (angla)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**SIMÓ József** estis hungara ceramikisto. Li estis naskita la 2-an de majo 1924 en Târgu Mureş kaj mortinta la 29-an de decembro 1987 en Budapest

Biografio
---------

József Simó finis siajn studojn en sia naskiĝurbo kaj en 1941-45 li estis metilernanto en la Porcelanfabriko de Herend. En 1948 oni nomumis lin direktoro. En 1949 li iĝis sekciestro pri la kvalitkontrolo de Porcelanfabriko Kőbánya (Budapeŝto). En 1951-52 li estis ĉefraportoficisto en la Ministerio por Konstrumateriindustrio, en 1953-63 samloke gvidanto de la Direktoraro pri Fajnceramika industrio. Inter 1963-71 li estis direktoro de la Porcelanfabriko de Budapeŝto. En 1973 li establis Artlaborejon pri Fajnceremika insdustrio. Li kreis por junaj artistoj eblecon por ekspozicii. Li estis ano de Industriarta Konsilantaro.

Fonto
-----

* Artportal.hu[*rompita ligilo*]

* Kategorio József Simó (ceramikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254954
 |
**Karora** kaj en hispana **Carora**, fondita kiel *Nuestra Señora de la Madre de Dios de Carora*, estas urbo de Venezuelo; ĝi estas la ĉefurbo de la municipo Pedro León Torres en la Ŝtato Lara (Venezuelo). Ĝi esti fondita dufoje: nome la unua, en 1569 fare de Juan del Thejo, sed ĉr ĝi devis esti senloĝita pro la atakoj de lokaj indiĝenoj, ĝi estis denove fondita en 1572 fare de Juan de Salamanca.

Nuntempe ĝi havas 116 086 loĝantojn. Laŭ la *Censo de Población y Vivienda* de 2011 la municipo Torres kies ĉefurbo estas Carora posedas 185 275 loĝantojn kio estas 10,44% de la totala loĝantaro de la ŝtato Lara, kun loĝdenso de 24,91 loĝ/km² kaj indico de legopovo de 92,9 %.

La ekonomio de tiu urbo dependas el la produktado de sukero kaj de la brutobredado. Ĝi ĉefe produktas, komercigas kaj eksportas legomojn kaj fruktojn. Vino, lakto kaj kafo estas aliaj gravaj produktaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karora en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Alcaldía de Torres
* Corporación de Turismo del Estado Lara
* Información general sobre el Estado Lara
En **kapitala societo** aŭ **limigita kompanio**, la respondeco de membroj aŭ kunposedantoj de la kompanio estas limigita al tio, kion ili investis aŭ garantiis al la kompanio. Limigitaj kompanioj povas esti limigitaj per akcioj aŭ per garantio. En kompanio limigita per akcioj, la respondeco de membroj estas limigita al la nepagita valoro de akcioj. En kompanio limigita per garantio, la kompensdevo de posedantoj estas limigita al tia kvanto, kiun la posedantoj povas devontigi kontribui al la havaĵoj de la firmao, en la okazo de likvidiĝo. La unua povas esti plue dividita en publikaj kompanioj (publikaj limigitaj kompanioj) kaj privataj firmaoj (privataj limigitaj kompanioj). Kiu povas iĝi membro de privata limigita firmao estas limigita per leĝo kaj per la reguloj de la firmao. En kontrasto, iu ajn povas aĉeti akciojn en publika limigita kompanio.

Limigitaj kompanioj troveblas en la plej multaj landoj, kvankam vaste varias la detalaj reguloj kiuj regas ilin. Ankaŭ oni ofte faras distingon inter la publike komerceblaj kompanioj de la plc-tipo (ekzemple, la akcia kompanio, Eŭropa Kompanio aŭ anonima societo), kaj la "privataj" specoj de kompanioj (aparte la kompanio kun limigita respondeco).

Vidu ankaŭ
----------

* Kapitalo

Fontoj
------

* En la unua versio de tiu ĉi teksto aparte uziĝis traduko de la unuaj du ĉapitroj de la koncerna anglalingva artikolo, iom adaptitaj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831366
* GND: 4129472-5
* BNF: 11951158q
 |
**Judit Csehák** [ĉehAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csehák Judit** estas hungara kuracisto, politikisto, vicĉefministro, ministro, parlamentano. Ŝia edzo estas László Békesi.

Judit Csehák  naskiĝis la 16-an de januaro 1940 en Szekszárd.

Biografio
---------

Judit Csehák frekventis gimnazion en Tolna (urbo), poste universitaton en Budapeŝto ricevinta kuracistan diplomon en 1964. Ŝi laboris komence en hospitalo de Szekszárd, poste en Fadd. Ŝi aliĝis al la komunistoj en 1967, en la 1970-aj jaroj ŝi havis diversajn postenojn en la sindikato aŭ en la administrado pri kuraco. Inter 1984 kaj 1987 ŝi estis vicĉefministro, poste ĝis 1990 ministro pri sano, sed tiutempe ŝi havis signifajn partiajn postenojn. En 1989 ŝi aliĝis al la socialistoj (ĝuste tiam establitaj). Ŝi estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 2006 (kun kvarjara interrompo).

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Hagyományosan és újszerűen" (2008) – kuirlibro kune kun László Békesi*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2012-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto



* Kategorio Judit Csehák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Iama kapucena monaĥejo en Znojmo
**Kapucena monaĥejo de Znojmo** longan tempon funkciis en Znojmo, Ĉeĥio.

Historio
--------

Fondon de ĝi iniciatis la ĉefepiskopo de Olomouc Francisko el Dietrichstein. La meto de la fundamenta ŝtono kun 39 ĉeloj sur grundo ĉe la suda rando de la ĉefa placo (kiu nuntempe nomiĝas *Masarykovo náměstí*) estis en 1628 dum ĉeesto de imperiestro Ferdinando la 2-a. Sur la areo antaŭe estis ok burĝaj domoj; ĝin aĉetis grafo Cäsar von Gall. Ĉar unu el la domoj malkonstruotaj estis en la posedado de la dominikanoj ili kompense ricevis alian ejon en la urbo.

La klostra preĝejo sub la patroneco de Johano la Baptisto konsekritis en 1632 fare de la olomouc-a helpepiskopo Johann Ernest. En la 20.11.1723 partoprenis imperiestro Karolo la 6-a, lia edzino Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel kaj du aliaj arkidukinoj du sanktajn mesojn. En 1829 la sonoriloj nove mulditis fare de Theresia Florido; ilin konsekris Cyrill Rapp, abato de la Aŭgustenana konvento en Brunno. En 1754 starigitis ĉe la muro spektanta la placon eta kapelo kun scenoj el la Olivarba monto ŝtonreliefe. En 1841 tiu ĉi kirketo restaŭritis je kostoj de la mecenato kaj komercisto Alois Haase. Pro kontraŭfajra protekto faritis en 1782 nova salonego por la klostrobiblioteko. Artisto Adalbert Rada el Znojmo pentris la plafonon.

Ĝis kreo de moravia-silezia religifonduso la kapucenoj vivis per almozoj de la urbanoj kaj de la distriktanoj. Krome subtenis ilin la premonstratoj de Louka, de la prepostejo de Hradiště svatého Hypolita, de la jezuitoj kaj de la bienposedantoj mem ĝis la abolo sub la regado de imperiestro Jozefo la 2-a. Post la almozdonadofino ĉiu konventano ricevis el la religia fonduso fiksitan salajreton. En 1843 imperiestro Ferdinando la 1-a permesis ankaŭ la transprenon de necesaj riparkostoj fare de la citita religia fonduso.

Komunistoj forpelis la ordenanojn el ilia konvento kaj ene ekfunkciis loĝejo por turistoj. Nuntempe al la tuto mankas efika utiligo.

### Konventobiblioteko

Ekde 1636 oni havas mencion pri klostra biblioteko kiu ĉefe en la 18-a jarcento pligrandiĝis danke al diversaj novaj akiroj. Post la perforta ekmalfunkcio de la najbara Louka-monaĥejo alvenis de tie nova cento da libroj. Finfine malantaŭ la Dua mondmilito ĉirkaŭ 3200 volumoj donitis al la universitata biblioteko brunna. Bibliotekistoj iam ankaŭ konservis ŝuon de lia papa moŝto Inocento la 13-a kiun ili estis ricevintaj fare de grafo von Schaumburg.

Literaturo
----------

* Anton Hübner, Viktor Hübner, Michael Netoliczka: *Denkwürdigkeiten der königl. Stadt Znaim. Nach den hinterlassenen Manuskripten des k.k. pens. Bezirkshauptmannes Herrn Anton Hübner, herausgegeben von Viktor Hübner und Michael Netoliczka. VIII. Lieferung*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kapucena monaĥejo (Znojmo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Johano-kirko kaj la konvento kapucena sur porturisma paĝaro
* Libroj de la konvento de Znojmo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Znaimer Kapuzinerkloster en la germana Vikipedio.* 


48.85361111111116.0505Koordinatoj: 48° 51′ 13″ N, 16° 3′ 2″ O (mapo)
**József Szerdahelyi** [jOĵef serdaheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szerdahelyi József** estis hungara aktoro, operkantisto (baritono), komponisto, tradukisto, reĝisoro. Lia filo estis Kálmán Szerdahelyi.

József Szerdahelyi  naskiĝis la 9-an de marto 1804 en Hódmezővásárhely, li mortis la 18-an de februaro 1851 en Pest (urbo).

Biografio
---------

József Szerdahelyi studis juron, kiun li iterrompis en 1821 kaj aliĝis al trupo de Miklós Udvarhelyi en Debrecen. Li ricevis dramajn rolojn. Post 3 jaroj en Transilvanio formiĝis la unua hungara operotrupo fare de Lázár Nagy, al kiu Szerdahelyi tuj aliĝis. Li iĝis tuj ŝatata kantisto, sed li ankaŭ estis muzikisto. En 1827 li mem fondis pli novan migrantran operotrupon en Kolozsvár. La trupo prezentis spektaklojn en Hungara reĝlando, ekzemple en 1928 en la Germana Teatro (Pest). La trupo bankrotiĝis, tial li havis rolojn en provincaj urboj kaj en Buda. En 1837 li estis fondinta membro de Teatro Magyar de Pest.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Gioacchino Rossini: La barbiro de Sevilo - Figaro
* Karolo Kisfaludy: *Kérők* - Szélházi; Kényesi
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Don Giovanni* - Leporello

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* diversaj kantoj
* muzikoj ekzemple por:
	+ Ede Szigligeti: *Szökött katona*
	+ Mihály Fazekas: *Ludas Matyi*

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* multe da teatraĵoj el diversaj lingvoj

Memorigiloj
-----------

* busto en la Nacia Teatro  (1908)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun foto
* 

* Kategorio József Szerdahelyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kartuzia kato**, nomita ankaŭ *kato chartreux*, estas raso de hejma kato konsiderita origina el Francio. Tiu kato karakteriziĝas per la kupreca aŭ oranĝa koloro de ties okuloj kaj pro sia blueca haŭto. Ties vizaĝa mieno estas similaj al rideto. La disvolvigo de la kartuziaj estas malrapida: ili postulas pli ol unu jaro por maturiĝo.

Fakte la raso estas origina el Turkio kaj Irano, sed estis alporita en Francion dum la Krucmilitoj. En la 1930-aj jaroj, la fratinoj Léger disvolvigis kaj plibonigis la rason. Ĝi estis agnoskita kiel tio en 1939, sed ili estis sur la rando de la formorto post la Dua Mondmilito, sed la disvolvigo de kriterioj de selektado tre precizaj en la 1980-aj jaroj kondukis al la rekuperado de la dekomenca raso. Populara en Francio, la *chartreux* estis priskribita en poemo de Joachim du Bellay. Ekde tiam multaj personoj ekakiris kartuziajn katojn, inter kiuj Colette kaj Charles de Gaulle.

La kartuzia havas tre klaran prezenton de seksa duformismo. La masklo estas meza aŭ granda, kun ampleksa brusto. La korpo de la plenkreska kartuzia estas muskolhava kaj fortika de mezgrandaj proporcioj, tre fleksebla kaj facil-mova. La kolo estas fortika, dika kaj mallonga, tre muskolhava (tio speciale certas ĉe la masklo kiu, en matureco, jam preskaŭ ne havas kolon). La ŝultroj estas mallarĝaj, la brusto profunda kaj malantaŭeca. La gamboj havas fortajn ostojn kaj muskolojn, sed ŝajnas maldikaj kompare kun la cetero de la korpo. La piedoj estas rondoformaj kaj la kusenetoj estas bluec-grizaj. La ino estas pli malgranda, pli mallarĝa en la brusto kaj malpli rondoforma, sed devus esti ankoraŭ fortika, kvankam la proporcioj estas samaj por ambaŭ seksoj. Ĝenerale, la gamboj kaj la vosto estas mezgrandaj.

* Kategorio Kartuzia kato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697112
* LCCN: sh92000519
 |
**La Perola Mezlernejo** (france *Ecole du cycle d'orientation de Pérolles*) en Friburgo, Svisujo, estas lernejo por studentoj el Villars ĉe Glano kaj Friburgo. Ties lernejestro estas la S-ro Fragnière ekde la jaro 2021.

Historio
--------

La unua mezlernejo en Perolo estis lernejo por knabinoj. Sed ĝi iĝis gea. En la jaro 2022 la malnova pordo de la lernejo estis fajrodetruita sed ne eblis retrovi la bruliginton.

Geografio
---------

La Perola Mezlernejo troviĝas al fino de la Perola Bulvardo, proksime al arbaro, kie estas la klifo de la Sarino. 

Ekzistas tri konstruaĵoj en la Perola Mezlernejoj. Unu el ili nomiĝas Feliksa Vilao, la alia, oni nomas la ĉefan konstruaĵon kaj la tria Flankon 507. En la ĉefkonstruaĵo troviĝas la kapelon, kiu ne estas plu uzata. Estas korto antaŭ la tri konstruaĵoj. Dum la ludpaŭzo, se ankaŭ la gejunuloj volas iri ludi, ili povas iri al malgranda arbaro. La lerneja zono estas ĉirkaŭita per ĉirkaŭbarilo.

Funkcioj
--------

Al la Perola Mezlernejo venas instruatoj tri jarojn. La klasoj estas onigitaj je la nivelo de la instruado (antaŭgimnazia sekcio, ĝenerala sekcio kaj bazpostula sekcio)

En tiu Mezlernejo estas 26 klasojn kaj studentoj povas lerni multajn fakojn. Oni instruas franclingve.

Referencoj
----------

1. ↑  Frapp | Incendie au CO de Pérolles, un acte isolé selon la police (fr-app.ch)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo : co-perolles.ch


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831670
 |
Plado de kasado
**Kasado** (hispane *casado* = edziĝinta) estas tradicia plado de la kostarika kuirarto. Temas pri plado kiu konsistas el bolita rizo, faboj kaj fritita dolĉa banano, ofte akompanita de bovaĵo, porkaĵo, fiŝaĵo aŭ kokaĵo. Kelkfoje ĝi inkluzivas almanĝaĵon el brasiko en formo de salato kaj kutime aldonatas pasto en diversaj variantoj. Tiu plado estas konsiderata kompleta manĝo en Kostariko.

Receptoj
--------

La plado estas varianto de "edziĝintaj" ingrediencoj kun rizo. Kutime ĝi enhavas inter tri kaj kvar supkulerojn da rizo. Aliaj aŭtoroj mencias, ke la plado estas nomita tiel ĉar ĝi estas la nutraĵo de edziĝinta viro,Sed diras loka historio en Kostariko, ke tio estas "la unua manĝo en la geedzeco". La plado estas preparita el malgrandaj porcioj de diversaj pladoj kun la celo ekkoni kiu kuiraĵo estas preferita de la paro la unuan tagon.

La tradicia enhavo konsistas el: faboj, rizo, bananoj, palmomedolo, ovo kaj ĉefe bovaĵo, kokidaĵo, porkaĵo aŭ fiŝaĵo. La salatoj kiuj akompanas ĝin dependas de la havebleco de ingrediencoj, kiu povas varii de terpomo, manioko, pikloj aŭ brasiko, interalie. Ĝi ankaŭ estas regule kombinita kun pastoj, kiu povas varii de makaronioj aŭ kanelonoj en salato el tomatoj ĝis malvarma salato da helikformaj pastoj (*lumaconi*) kun majonezo kaj tinuso.

La kasado estas unu el la tri ĉefaj pladoj de la kostarika kuirarto, kune kun la *gallo pinto* (kombinitaj rizo kaj faboj) kaj la *olla de carne* (poto de viando) kaj ĉiam reprezentas malmultekostan kaj tipan menueron de la lando. Esence ĝi estas miksrasa plado, kiu kombinas la tri ĉefajn gastronomiajn influojn en Kostariko (eŭropan, indiĝenan kaj afrikan), integrante: rizon alportitan fare de la hispanoj, fabojn konsumitajn de Afrikanoj kaj Indiĝenoj, pastojn provizitajn de la italoj, frititan bananon el la kariba kuirarto kaj *picadillos* (haketaĵojn) inspiritajn de andaluzaj kuiraĵoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  Bruce Morris, (2003), *«Costa Rica Alive!»*, Hunter Publishing, Inc. pp:17
2. ↑  *«Insight guide Costa Rica»*, Insight Guides, pp:109
3. ↑  gallo pinto (hispane)
4. ↑  olla de carne (hispane)
5. ↑  picadillo (hispane)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Casado (plato) en la hispana Vikipedio.* 

* Kategorio Kasado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Székhelyi** [jOĵef sEkheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székhelyi József** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, teatrestro.

József Székhelyi en 2016
József Székhelyi (kun okulvitro)
József Székhelyi  naskiĝis la 24-an de novembro 1946 en Budapeŝto, li mortis la 22-an de aŭgusto 2018.

Biografio
---------

József Székhelyi devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1971. Post la diplomo li aliĝis al trupo de Teatro de Kecskemét. Li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto) inter 1979 kaj 1983, poste de Teatro Madách. Ekde 1994 li ludis en Teatro Petőfi (Sopron), ekde 2000 en Teatro Magyar. Inter 2003 kaj 2008 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Szeged), poste li restis plu kiel aktoro. En 2013 li pensiuliĝis. Li havas edzinon kun 5 gefiloj (el pluraj familioj). Li ricevis 6 premiojn inter 1980-2010.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ŝekspiro: Hamleto
* Ŝekspiro: Rikardo la 3-a - Richmond
* Molière: *Tartuffe*

Elektitaj roloj en filmoj
-------------------------

* Bertolt Brecht: *La Rezistebla Supreniĝo de Arturo Ui* (1975)
* *Optimista tragédia* (1976)
* *Vili, a veréb* (1989)

Voĉoaktoraj roloj
-----------------

* hungaraj voĉoj de eksterlandaj filmoj

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio József Székhelyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553476
* LCCN: n95010115
* VIAF: 98247949
* ISNI: 0000 0001 1000 5110
 |