recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Bamijana valo** troviĝas en samnoma provinco en Afganio. La tuta valo estas konata precipe danke al vico de budhismaj memorigaĵoj, kiuj ĉi tie troviĝas. Inter la plej konataj certe estis ĉi tieaj grandegaj statuoj de Budhoj, kies komencoj tuŝas antikvajn tempojn kaj kiuj estis neniigitaj fare de Talibanoj en la jaro 2001.

Krom la bamijanaj Budhoj temas precipe pri ĉi tiea ampleksa sistemo de kavernaj loĝejoj, kiuj estas ofte ornamitaj per ĝis nun videblaj surmuraj pentraĵoj. En multaj tiuj ĉi profundigitaj kavernoj poste troviĝas restaĵoj de pli grandaj aŭ malpli grandaj statuoj eĉ kun eventuala altaro, do la vico da kavernoj estas konsiderebla kiel malgrandaj temploj.

Monda heredaĵo
--------------

Pro sia eksterordinara valoro la antikvaj memorigaĵoj en la Bamijana valo estis en la jaro 2003 envicigitaj en liston de monda heredaĵo de Unesko sub nomo *Cultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley*. Sume temas pri ok konkretaj memorigaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Budhoj el Bamijan
* Bamijan

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAfganaj memorigaĵoj de listo de monda heredaĵo de Unesko |
| --- |
| **Minareto Jam** • **Kultura pejzaĝo kaj arkeologiaj restaĵoj de Bamijana valo** (ensumigantaj **bamijanajn Budhojn**) |  |

 |

* Kategorio Bamijana valo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Becsvölgye** [beĉvoldje] estas unuigita malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalaegerszeg. Völgy kaŝiĝanta en la vilaĝonomo signifas: valo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.759/16.6822
* Loĝantaro: 860
* Poŝtkodo: 8985
* Telefonprefikso: 92

Situo
-----

Becsvölgye situas sur malebenaĵo, laŭ laŭ flankovojoj, sudokcidente de Zalaegerszeg. Nova troviĝas 10, Zalaegerszeg 19, Lenti 23 km-ojn. La vilaĝo konsistas el 7 farmoj, simile al ĉirkaŭaĵo de Őriszentpéter.

Historio
--------

Becsvölgye estis unuafoje menciita en 1387 laŭ tiama ortografio *"Beechwlgh"*. Poste la loko disiĝis al 7 apartaj farmoj, kiuj prosperis eĉ dum la turka erao. Ili unuiĝis en 1943 per kunfandiĝo de 7 setlejoj: *Kislengyel, Vargaszeg, Pajzszeg, Barabásszeg, Salomfa, Vörösszeg és Kereseszeg*. La lokaj loĝantoj uzas plu la malnovajn nomojn, kvankam oficiale aperas nur Becsvölgye. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Elaĉetanto de Kaptitoj de 1950
* kalvinana preĝejo de 1787
* ligna sonorilostablo de 1900

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Becsvölgye en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

situo sur mapo Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine
**Balázs Vincze** [balAĵ vince], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Vincze Balázs Attila** estas hungara baletisto, koreografo, altlerneja instruisto.

Balázs Vincze en 2008
Balázs Vincze naskiĝis la 26-an de majo 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Balázs Vincze akiris diplomon en Hungara Dancarta Altlernejo en 1995. Li komencis sian dancistan karieron en Operetoteatro (Budapeŝto) sed post jaro li studvojaĝis helpe de stipendio al Dortmundo. Hejmenveninta li estis membro en baleta trupo de Iván Markó 4 jarojn, poste en baleta branĉo de Nacia Teatro (Pécs). Li akiris ankaŭ aktoran licencon en 2004, poste li havis ankaŭ prozajn taskojn en la teatrejo. En 2005 li akiris bakalaŭron en la altlernejo, poste li estis gvidanto de la baleta branĉo, en la sama jaro li translokiĝis al proksima vilaĝo Nyugotszenterzsébet, kie li iĝis vilaĝestro ekde 2010. Tiutempe li akiris baletpedagogian diplomon (MA) en la menciita altlernejo, inter 2008-2012 li instruis en arta mezlernejo en Pécs. Ekde 2020 li instruis en la altlernejo (intertempe levita universitato), samtempe li estis arta gvidanto de la Operetoteatro. Li ricevis premiojn inter 2007-2021. Lia edzino naskis 3 gefilojn, krome li havas filinon de la pli frua vivpartnero.

Liaj roloj (elekto)
-------------------

* *A Notre-Dame-i toronyőr* - Frollo
* Romeo kaj Julieta (baleto) - Mercutio
* *A fából faragott királyfi* - lignulo
* *A csodálatos mandarin* - vaganto
* *Salome* - Johano Baptisto
* *Kakukkfészek* - McMurphy
* Nuksrompilo (baleto) - baptopatro
* *Carmen* (baleto) - toreisto

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Ferenc Lehár: *A mosoly országa* (opereto)
* Romeo kaj Julieta (baleto)
* *A fából faragott királyfi*
* *A csodálatos mandarin*
* Sonĝoaŭto (muzika adapto)
* Faŭsto (baleto)
* La eta princo
* *Carmen* (baleto)
* *Nuksrompilo* (baleto)
* *Giselle*

Lia partopreno en filmo
-----------------------

* *József és testvérei* (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva intervjuo kun biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Balázs Vincze en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796166
 |



* Portalo pri Biografio
**Shrewsbury** estas la ĉefurbo de Shropshire, Anglio. Ĝi situas apud Rivero Severn. Fine de 2011 en la komunumo vivis 71 715 loĝantoj.

La loko estas okupita ekde la antaŭromia epoko. Multajn jarojn post tiu epoko ĝi estis posedata de Powys (regno), sed en 778 Offa (Mercia) kaptis ĝin. En 1069 la kimroj sieĝis la urbon sed estis forpelataj de armeo de Vilhelmo la konkerinto. En 1403 okazis grava batalo, kiam Henriko la 4-a decide venkis ribelon estritan de Henry Percy, la 2-a grafo de Northumberland, konata kiel *Henry Hotspur*.

Dum la mezepoko ĝi ege prosperis pro lan-komerco, kaj ankoraŭ videblas multaj mezepokaj konstruaĵoj.

En 1552 fondiĝis grava lernejo Shrewsbury School.

Inter la vizitindaĵoj estas:

* Kastelo Shrewsbury, kiu nun enhavas regimentan muzeon
* Abatejo Shrewsbury

Shrewsbury estas la ĉefa lokalo de la detektiv-romanoj de Ellis Peters kies enketanto Frato Cadfael estas monaĥo de la abatejo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo] (angle)

la mezepoka bazarplaco en Shrewsbury

* Shrewsbury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Shrewsbury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 297320
* GND: 4327549-7
* LCCN: n50076938
* VIAF: 139527895
* NKC: ge448093
 |
**Eglo** - (helene Αἴγλε, latine *Aegle*) estas en helena mitologio nomo de kelkaj virinaj figuroj:

Eglo - Najado
-------------

El la najadoj estis Eglo la plej bela, kaj pro tio elektis ŝin amantinon la suna dio Helioso. El tiu ĉi amrilato naskiĝis Ĥarisoj, belaj diinoj de beleco kaj artoj.

  

Sed ekzistas ankoraŭ unu versio. En ĝi patro de Ĥarisoj estis la plej alta dio Zeŭso kaj ilia patrino estis diino Eŭrinomo.

Eglo - Hesperidino
------------------

Tiu ĉi Eglo estis unu el kvar gardistinoj de raraj oraj pomoj en ĝardeno de Hesperidinoj en okcidento de la lando. Tien por ili venis heroo Heraklo, kiam li plenumis la dek unuan taskon, starigitan al li de la reĝo Eŭristeo. Heraklo devis arkopafi teruran gardiston de la ĝardeno, centkapan drakon Ladonon. Poste li tenis anstataŭ Atlaso la ĉielan volbon kaj giganto tiel povis pluki al li orajn pomojn.

  

Hesperidinoj estis tri aŭ kvar, eĉ oni ankaŭ citas da ili sep. Ili nomiĝis Eglo, Eriĥteo, Hesperethuso, Arethuso, Hespero, Hesperio kaj Hestia.
La **egipta krono** estis unu el la simboloj plej distingigaj de la faraonoj kaj dioj de la Antikva Egiptio.

La *pskent* estas la grekigita nomo por la *duobla krono*, *seĥemti*, portita de la faraonoj ekde la komencoj de la dinastia periodo kaj signifis ke ili posedis la potencon super la *Du Teroj* (Egiptio).

Ĝi estis formita el la supermetado de du kronoj malsamaj:

* La **blanka krono** aŭ *heĝet*. Mitro blanka oblonga, krono de la antikva regno de Supra Egiptio (Sudo), ligita al la dio Setho.
* La **ruĝa krono** aŭ *deŝeret*. Krono kun krispa protuberanco, de la antikva Suba Egiptio (Nordo), ligita al la dio Horuso.

La egipta nomo *duobla krono*, *seĥemti*, devenis el *pskent* per misformiĝo de *pa-seĥemti*, "la du povoj".

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **blanka krono** Heĝet | **ruĝa krono** deŝeret | **duobla krono** seĥemti. | **Atef-krono**. |

Ili estis uzitaj kiel pov-simboloj de la faraonoj en la Antikva Egiptio; ankaŭ por distingi la malsamajn diojn de tiu ĉi civilizo. La ornama komplekseco evoluis tra la tempo. Ĝi baziĝis sur la du regionoj, Supra kaj Suba Egiptio, ili videblas en la skulptaĵoj kaj pentraĵoj de la faraonoj. Pere de tiuj verkoj eblas distingi de kie venis la nobeluloj. Dum la antaŭdinastia periodo de Egiptio la lando estis devidita en la du menciitajn regionojn kaj estis kunigitaj de la faraono Narmer, sub kies regado ekiĝis la dinastia periodo. Ĉiu regiono estis identigita de krono kaj specifan dion.

Hieroglifoj de la ĉefaj kronoj
------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Krono Heĝet Blanka krono |  | Krono DeŝeretRuĝa krono |  | Krono SeĥemtiDuobla krono |  | Krono Atef |  | Krono Ĥepreŝ |  | krono Ŝuti |  |

* Kategorio Egipta krono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ecséd** [eĉEd] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Hatvan.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 42  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7325/19.7697
* Loĝantaro: 3520
* Poŝtkodo: 3013
* Telefonprefikso: 37

Situo
-----

Ecséd situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj sub Mátra, laŭ traira flankovojo. Hatvan troviĝas 13, Gyöngyös 16, Pásztó 26 km-ojn.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj keltoj loĝis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1267. Dum la turkoj la vilaĝo restis daŭre viva. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a malgranda fortikaĵo funkciis apud Ecséd. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinkulturo.

Vidindaĵoj
----------

* baroka preĝejo de 1787, la turo estas 25 m-ojn alta
* kapelo omaĝe al Dipatrino
* vinocentro nomata Aglária
* fiŝkaptista lago

Famuloj
-------

* en 1872 naskiĝis farmaciisto kaj fondinto de ankaŭ nun funkcianta fabriko Gedeon Richter
**Iklódbördőce** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12km²
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 8958
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°36′15″N 16°36′49″E﻿

Situo
-----

Iklódbördőce situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. Lenti troviĝas 8, Nova 13, Letenye 25 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri vilaĝo "Bördőce" devenis el 1324 laŭ tiama hungara ortografio *"Burzeulche"*. Iklód en 1334 jam havis preĝejon. En la 17-a jarcento pro la turkaj disrabadoj ambaŭ vilaĝoj senhomiĝis. En 1890 la fervoja linio ekfunkciis, kiu helpis la unuiĝon. En 1930 vivis en Bördőce 298, en Kerkaiklód 367 homoj. La vilaĝoj unuiĝis en 1938. En 1944 5 judaj familioj deportiĝis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj.

En Iklódbördőce migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* lerneja kapelo omaĝe al Dipatrino (Neĝa)
* kapelo omaĝe al Sankta Marko de 1811
* 2 sonorilostabloj
**Ikonomio** (de greke *οἰκονομία* — aranĝo de hejmo, de aferoj) estas teologia principo en kristanismo, kiu supozigas solvadon de ekleziaj problemoj je la vidpunkto de praktika utileco. Ĝia kontraŭaĵo estas akrivio.

Interalie ikonomio estas rezigno je apliko de kanono aŭ disciplina regulo en kazoj, kiam ĝia persista aplikado povus kaŭzi tenton kaj pliajn pekojn. Por eviti tiajn sekvojn pastro ekzemple povas nuligi penitencon. Ikonomio ebligas al pastro fari decidojn, kiuj malobeas la eklezian juron laŭlitere, sed ne kontraŭas ĝian spiriton.

Ekzemple, se kristanino surbaze de sincera amo kunvivas kun alikredanto, kiu rifuzas edzinigi ŝin laŭ kristanaj reguloj, oni ne akuzas ŝin kiel pekulinon. Same al soldato, forironta al fronto, oni povas permesi edziĝon eĉ dum la Granda Karesmo. Tamen neniukaze ikonomio povas pravigi aŭ senkulpigi mortopekon.

Dia ikonomio
------------

En la Nova Testamento la vorto *ikonomio* estas uzata en la senco *Dia regado de sia domo*, do kiel Dia intenco savi homaron de peko, sufero kaj morto. Apostolo Paŭlo skribis en la Epistolo al la efesanoj: «...sciiginte al ni la misteron de Lia volo, laŭ Lia bonvolo, kiun Li antaŭdecidis en li, por dispono en la pleneco de la tempo, por sumigi en Kristo ĉion, kio estas en la ĉieloj kaj sur la tero» 1:9-10
Kemia strukturo de la poliklorizitaj bifeniloj
**Poliklorizita bifenilo** aŭ **poliklordifenilo** laŭ PIV (PKB aŭ PCB) konstituas familion de kemiaj molekuloj industrie sintezitaj de Homo, similaj de la Poliklorigitaj terfeniloj (PCT aŭ PKT) kaj de dioksinoj, de la grupo de la kemiaj kombinaĵoj karbonhidrato-klorigitaj. 
Kelkfoje, oni uzas ofte la nomon de komerca produkto (*« Pyralènes »* franclingve).

Tiuj molekuloj estas grandskale uzitaj de la jaroj 1930 ĝis la 1980-aj jaroj kiel lubrikaĵo, kaj por la fabrikado de transformatoroj, elektraj kondensatoroj, pro ilia relativa nebruligebleco kaj de ilia ekstra dielektrika eco.
Ili estis uzitaj en motoroj de pumpilo aŭ kiel kromaĵo de oleoj aŭ produktoj de luto, en kelkaj adheraĵoj, farboj, memkopiaj paperoj, en hidraŭlikaj ekipaĵoj, kiel moligaĵo en lakoj, densaĵoj kaj plastoj...

PKB-j apartenas al la 12 plej konata organika venenaĵo, kiuj estas malpermesitaj laŭ la Stokholma Konvencio, la 22-an de majo en 2001. 

PKBj estas flavetaj, preskaŭ senodoraj likvaĵoj kaj apartenas al grupo de BAG-kemiaĵoj.

Ili havas bifenilan bazan strukturon (du benzolaj ringoj interligitaj per simpla ligo) ĉe kiu pluraj hidrogenatomoj estas anstataŭitaj per kloratomo. Ekzistas 209 izomeroj sed el tiuj komerca produkto estas nur 20-60.

  

Poliklorizita bifenilo estas termike kaj kemie stabila, malfacile ekflamebla, elektre ne kondukanta kaj superhidrofoba. La biologia malkonstruo okazas ĉe altklorizita PKB-j inter anaerobaj cirkonstancoj, en kiu la kloratomo uzatas kiel elektron-akceptanto. Malpli klorigitaj PKBj estas aerobe malkonstruataj. Ili apenaŭ malkonstruiĝas biologie. Post amasa veneniĝo kun PKB-kontaminitaj organismoj en 1968 en Japanio, PKBj estis malpermesitaj unuafoje en publikaj sistemoj en 1978 kaj en 1989 ĝenerale. Post fino de transira tempo en 1999, oni devas sciigi pri PKB-efikoj kaj ĝin trakti kiel danĝeran rubon.

### efikoj je la sano

Krom la kronikaj toksikaj efikoj (klorakneo, harelfalo kaj hiperpigmentiziĝo), hormonaj perturboj, PKBj estas suspektitaj pri kanceriga efiko.  

Ĝi povas akumuliĝi kaj estas trovebla tra la nutroĉeno eĉ en fiŝoj en Antarkto kaj patrina lakto.

### PCB-gvidlinio

limvaloroj por PCB: 300 kaj 3000 ng/m³ eja aero).

* super 3000 ng/m³, tuj ĉesigi la tiean funkciadon.
* super 300 ng/m³, traaerumi, likvidi la damaĝan fonton
* sub 300 ng/m³ sendanĝera.

* Kategorio Poliklorizita bifenilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Hara (pli aĝa)** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hara László** estis hungara fagotisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto. Lia samnoma filo estis same fagotisto.

László Hara naskiĝis la 31-an de decembro 1915 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de oktobro 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Hara ekstudis en la nacia muziklernejo en 1930 en sia naskiĝurbo, post jardeko li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Liaj gravaj instruistoj estis Ernő Dohnányi, Dénes Bartha, Leó Weiner, Rezső Kókai (komponisto), Jenő Ádám, Ervin Major kaj Lajos Rajter. Post siaj studoj li aliĝis al orkestro de la Reĝa Operejo. Post la 2-a mondmilito li estis fagotisto (ankaŭ solisto) de la ĉefurba simfonia orkestro, inter 1952-1977 de la ŝtata koncerta orkestro. En 1974 li estis fondinta membro de blovista kvinopo. Kune kun la menciitaj orkestroj li turneis en Eŭropo. Inter 1946 kaj 1987 li instruis en muziklernejo kaj Muzikarta Altlernejo. Li ricevis premiojn inter 1954-1987.

Lia libro
---------

* *Fagottiskola I.* (1983)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* György Lakatos

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663890
 |
Biskvito kun ĉokoladaj pecetoj
Biskvito
**Biskvito** estas seka, longe aŭ plurfoje bakita, longe konservebla, dolĉa, plata kaj relative malgranda bakaĵo destinita por frandado.

Laŭ la Fundamento, *biskvito* signifas *dufoje bakitan, sekan panon*, sed en praktika uzo la vorto *biskvito* ne estas uzata tiel. Anstataŭe oni nun ofte nomas tion *biskoto*. Pro la konfuzo ankaŭ estiĝis la vorto **kekso** por la nuna signifo de biskvito.

La konfuzo ne estas hazarda: Biskvitoj mem devenis de biskotoj, kaj pro tio en multaj eŭropaj lingvoj la signifo de la koncernaj vortoj ŝanĝiĝis. La transformiĝo de la dura nedolĉa biskoto al pli mola dolĉa biskvito okazis dum longa tempo: Oni provis jam en la 17-a jarcento plibonigi la paston per ovoj, sukero, nuksoj, vino kaj rozakvo. Oni eltrovis nur 100 jarojn pli poste, ke oni devas dividi la ovoflavon kaj blankon kaj aparte ŝaŭmigi ilin.

Oni ofte anstataŭigas parton de faruno per draŝaĵo el nuksoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Marbiskvito

* Kategorio Biskvito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***The Life of Birds*** (la vivo de birdoj) estas serio de prinaturaj dokumentaj filmoj fare de BBC verkita kaj prezentita de fama David Attenborough, unue elsendita en Granda Britujo je la 21a de oktobro 1998.

Temas pri studo pri evoluo kaj kutimaro de birdoj, nome la trua el la specialaj studoj de Attenborough sekve de lia ĉefa trilogio kiu ekis per *Life on Earth* (vivo surtera). Ĉiu el la dek 50-minutaj epizodoj studas kiel la granda vario de birdoj en la mondo kongruas kun diferenca aspekto de la ĉiutaga ekzisto.

La serio estis kunproduktorita kunlabore inter BBC Worldwide Americas Inc. kaj PBS. La plenuma produktoro estis Mike Salisbury kaj la muziko estis komponita de Ian Butcher kaj Steven Faux.

Kiel parto de la programserio 'Life' de Attenborough, ĝi estis antaŭata de *The Private Life of Plants* (la privata vivo de plantoj, 1995), kaj sekvata de *The Life of Mammals* (la vivo de mamuloj, 2002). Antaŭ la elsendo de tiu lasta, David Attenborough prezentis la seriojn *State of the Planet* (stato de la planedo, 2000) kaj rakontis aŭ komentis por *The Blue Planet* (la blua planedo, 2001).
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Poliodono** |
| --- |
|  |
| Polyodon spathula*Polyodon spathula*
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj ‘‘Animalia’’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Acipenseroformaj *Acipenseriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poliodontedoj *Polyodontidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Poliodono** *Polyodon*Walbaum, 1792 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Polyodon spathula***Duméril & Bibron, 1851 |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Poliodono  |

 |
| v • d • r |

La **poliodono** (*Polyodon spathula*) estas aktinopteriga fiŝo el la familio de la Poliodontedoj (Polyodontidae), ordo de la Acipenseroformaj (Acipenseriformes). Ĝi povas fariĝi 2 metrojn longa kaj pezi pli ol 80 kilogramojn. La plej alta registrita aĝo estas 55 jara. Ĝi estas la ununura specio el la *Poliodontedoj*.

Vivmedio
--------

La poliodono troviĝas en la fluejo de grandaj riveroj (pli oj 6 metrojn profundaj) tiaj kiel Misisipio kaj en la Grandaj lagoj de Nord-Ameriko. Ĝi nutras sin ĉefe per planktono, kiun ĝi kaptas per naĝado kun malfermita buŝo tuj sub la akvosurfaco. Pro troa kaptado, akvomalpuriĝo kaj la konstruo de akvobaraĵoj la nombro ege malpliiĝis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Poliodono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Poliodono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Poliodono en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Fotoj de la poliodono je FishBase
**László Horváth** [lAslO horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth László** estas hungara moderna pentatlonisto, olimpiano, trejnisto.

László Horváth naskiĝis la 21-an de aprilo 1946 en Csorna.

Biografio
---------

Edzino de Horváth naskis dufoje, baldaŭ Horváth vidviĝis.

### Sporta kariero

László Horváth ekde 1957 estis naĝisto en ĉefurba sportklubo, ekde 1964 moderna pentatlonisto en alia sportklubo. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 1968-1977 individue aŭ teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun arĝenta medalo teame, krome en mondĉampionumo en 1979 li estis la dua same teame. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1980, poste li estis trejnisto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815121
 |



* Portalo pri Biografio
**Düzce** estas la ĉefurbo (ankaŭ universitata urbego) de Provinco Düzce en azia parto de Turkio, en Nigramara regiono de Turkio.

Panoramo de Düzce
Strato en Düzce
Placo en Düzce

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 739  km² (kun la plena distrikto)
* Supermara alteco: 160 m
* Loĝantaro: 153.504 (2015)
* Horzono: UTC +2 (somere UTC + 3)
* Telefonkodo: (+90) 380
* Poŝtkodo: 81 000
* Aŭtokodo: 81
* 40° 51′ N, 31° 9′ O (mapo)40.84166666666731.158333333333

Geografio
---------

Alta loĝdomo en Düzce
Düzce situas sur ebenaĵo kaj montetoj. Ĝi troviĝas 176 kilometrojn de Ankaro .

Historio
--------

La historia Konuralp estas 8 km norde de Düzce; ĝi estis fondita en la tria jarcento antaŭ Kristo. Ĝis 74 antaŭ Kristo ĝi estis unu el la plej gravaj grandurboj de la regiono. Ĝi estis konkerita fare de la Romia Imperio. Depost 395 ĝi estis kontrolita de la Orienta Romia Imperio). En la 14-a jarcento otomanoj kaptis ĝin. li kaptis Duzbazaar (Düzce) kaj romian Prusias post batalo kontraŭ la bizancanoj. Dum la malfrua 16-a jarcento vilaĝanoj elektis tiun lokon kiel foirejon; ĝi estis nomita Düzce Bazaar en centro de la ebenaĵo. Ĉe la 18-a kaj 19-a jarcentoj la metiistoj prenis la kontrolon de Düzce kaj la komerco prosperis. Post deklaro de la respubliko la grandurbo havis grandan evoluon industrie kaj komerce. Sismoj okazis en 1944, 1957, 1967 kaj en 1999.

Ekonomio
--------

La ĉefaj ekonomiaj sektoroj estas en Düzce la lignaĵproduktadoj, aŭtopartoj, tekstiloj, cementoj, en la agrikulturo tabakoj, maizoj, tritikoj, nuksoj kaj legomoj.

Parko en Düzce

Klimato
-------

Düzce havas oceanan klimaton kun malvarmaj kaj foje neĝaj vintroj kaj varmegaj someroj. La suma precipitaĵo estas jare 822 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 13 °C.

Trafiko
-------

Al Düzce kuras 3 vojoj.

Fontoj
------

* WikiTrans

* Düzce en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Düzce en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 596372
* GND: 16170358-6
* LCCN: no2002034824
* VIAF: 135205931 245923504, 135205931
* BNF: 12003458k
 |
**László Hornicsek** [lAslO horniĉek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hornicsek László** estis hungara arkitekto, arkitekto pri internaj spacoj, fasonisto, altlerneja instruisto.

László Hornicsek  Arkivigite je 2018-05-07 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 16-an de aprilo 1923 en Spišská Nová Ves (Ĉeĥoslovakio), li mortis la 14-an de majo 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Hornicsek apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1946, poste plian diplomon en arkitekta majstrolernejo en 1955. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Kaesz, Károly Weichinger, Dénes Györgyi. Inter 1945 kaj 1985 li ankaŭ laboris en kelkaj ŝtataj arkitektaj firmaoj, inter 1946-1958 li estis komence asistanto, poste docento en la Industriarta Altlernejo, fine inter 1958-1962 li instruis en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Li ricevis premion Kossuth en 1980, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Prago (1947)
* Budapeŝto (1949, 1956)
* Arthalo Budapeŝto (1950, 1953, 1955)
* Bruselo (1958, mondekspozicio)
* Rigo (1971)

Elektitaj internofasonaĵoj
--------------------------

* loĝejo de György Kádár (1952)
* interno de pola ŝipo (1957)
* restaŭrado de Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár) (1958–1962)
* restaŭrado de Klubo Fészek (1963–1965)
* interno de hotelo en Székesfehérvár (1969–1973)
* interno de hotelo en Pécs (1974–1975)
* interno de flughavena domego de Budapeŝto (1978–1985)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* László Heczendorfer
* József Király (internofasonisto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-05-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 610817
* VIAF: 164766625
* ISNI: 0000 0001 1294 2773
 |
Reklama foto de la bando en 1968.
**The Jimi Hendrix Experience** estis anglusona rokmuzika bando kiu formiĝis en Westminster, Londono, en Septembro 1966. La kantisto, kantoverkisto kaj gitaristo Jimi Hendrix, la basisto Noel Redding, kaj la drumisto Mitch Mitchell formis la grupon, kiu estis aktiva ĝis Junio 1969. Dum tiu tempo, ili publikigis tri studialbumojn kaj ixgis unu el la plej popularaj rokuloj. En Aprilo 1970, Hendrix, Mitchell, kaj la basisto Billy Cox ludis kaj registris ĝis la morto de Hendrix la 18an de Septembro, 1970. Tiu posta trio estis foje nomita la "Jimi Hendrix Experience", sed tiu titolo neniam estis formaligita.

Tre influa en la popularigo de ŝtonroko kaj de psikedela roko, la *Experience* estis plej bone konata pro la kapablo, stilo, kaj karismo de la ĉefulo, Jimi Hendrix. Ĉiuj tri bandaj studialbumoj, nome *Are You Experienced* (1967), *Axis: Bold as Love* (1967) kaj *Electric Ladyland* (1968), atingis rangon en la 100 pintaj sukcesoj de la listo de la gazeto Rolling Stone por la 500 plej grandaj albumoj ĉiutempaj, en lokoj 15a, 82a kaj 54a respektive. En 1992, la *Jimi Hendrix Experience* estis enmetita en la Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo.

Membroj
-------

* Jimi Hendrix – ĉefa voĉo, gitaroj
* Mitch Mitchell – drumoj, akompana voĉo
* Noel Redding – baso, akompana voĉo (1966–1969)
* Billy Cox – baso, akompana voĉo (1970)

Diskaro
-------

* Are You Experienced (1967)
* Axis: Bold as Love (1967)
* Electric Ladyland (1968)

Notoj
-----

1. ↑   Whiteley, Sheila. "Progressive Rock and Psychedelic Coding in the Work of Jimi Hendrix". Popular Music. 9 (1): 37–60. doi:10.1017/s026114300000372x.
2. ↑   Hendrix foje ludis ankaŭ bason, pianon, harmonikon, kampaneton, bekfluton, kaj kazuon
3. ↑   Redding foje ludis gitaron
4. ↑   Dum Aprilo–Septembro 1970 turneo kun basisto Billy Cox, la trio estis foje nomita "Jimi Hendrix Experience"

* Kategorio The Jimi Hendrix Experience en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614651
* GND: 5050417-4
* LCCN: nr89009143
* VIAF: 121287736
* ISNI: 0000 0001 2149 4204
* SUDOC: 112320554
* BNF: 13903943m
* MBA: 33b3c323-77c2-417c-a5b4-af7e6a111cc9
* NLA: 35575396
* BIBSYS: 62748
* NKC: xx0028516
* BNE: XX123534
 |
**László Horváth** [lAslO horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth László** estis hungara aktoro.

László Horváth  naskiĝis la 10-an de februaro 1943 en Dombóvár, li mortis la 22-an de januaro 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Horváth frekventis gimnazion en Budapeŝto, dum li havis rolojn en universitataj amatoraj teatraj trupoj. Li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1965. Post siaj studoj li estis membro en 

* Teatro Jókai (Békéscsaba) (1965-1967)
* Teatro de Kecskemét (1967-1970)
* Teatro Petőfi (Veszprém) (1970-1979).

Post la teatraj jaroj li laboris en filma studio, kie li estis ŝatata aktoro de Miklós Jancsó (reĝisoro). Ekde 1984 li apartenis al la Gaja Teatro. Li ricevis premion en 1979. Li havis edzinon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Makbeto - Banquo
	+ Rikardo la 2-a - Lord Pierce of Exton
* Ferenc Molnár: *Az ördög* - titolrolo

Elektitaj kinejaj filmaj roloj
------------------------------

* *Karambol* (1964)
* Lumaj ventoj (1968)
* *Holnap lesz fácán* (1974)
* *Soha, sehol, senkinek* (1988)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Gyilkosság a 31. emeleten* (1981)
* *Románc* (1989)

Dubladaj roloj
--------------

* kelkfoje en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Andratx** [andrAĉ] (kastilie *Andraitx* aŭ *Andrach*) estas komunumo kaj vilaĝo sur insulo Majorko, la plej okcidenta el ties komunumoj. Kun areo de 81,5 km² kaj 11.682 loĝantoj (en 2010) ĝi havas loĝdenson de 143/km².

La komunumo konsistas el jenaj kvin setlejoj (parenteze la loĝantar-nombro en la setlejo kaj kun la ĉirkaŭaĵo):

* Andratx (6444 / 6929)
* Es Camp de Mar (197 / 231)
* Port d’Andratx (2548 / 3033)
* Sant Elm (341 / 369)
* S’Arracó (521 / 786)

Kiel montras la listo, preskaŭ ĉiuj komunumanoj vivas en la sideja setlejo aŭ en ties marborda havenejo *Port d'Andratx* (= haveno de Andratx). Pro la agrabla klimato, la marhaveno kaj la turisma infrastrukturo tie estas ne nur multaj turistoj, sed ankaŭ konstante loĝantaj alilandanoj (29,6 % aŭ 3.081 en 2006).

La provinca vojo Ma-1 ligas la setlejon Andratx sud-okcidenten al Port d'Andratx kaj orienten al la ĉefurbo Palma. Ĝi estas parte kvarkoridora.

Super la setlejo Andratx situas impona defend-kirko, la preĝejo de St-a Maria.

Al la komunumo apartenas la insulo Sa Dragonera, 4 km longa, kiu estas la plej okcidenta (administra) parto de Majorko.

* Vido de sudo al la vilaĝoVido de sudo al la vilaĝo
* Elaera vidoElaera vido
* Strata vidoStrata vido
* Preĝejo de S-ta MariaPreĝejo de S-ta Maria

* Kategorio Andratx en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 364409
* GND: 4639698-6
* LCCN: n93095063
* VIAF: 153756429
* NKC: xx0055573
 |
**László Heczendorfer** [lAslO hecendorfer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Heczendorfer László** estis hungara arkitekto pri internaj spacoj.

László Heczendorfer naskiĝis la 4-an de oktobro 1933 en Cegléd, li mortis la 16-an de oktobro 2018 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Heczendorfer akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1957. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Kaesz, László Juhász (arkitekto pri internaj spacoj) kaj László Hornicsek. Post la diplomo ĝis 1968 li laboris en ŝtata planada laborejo, sed en 1959 li studvojaĝis en Danio. De 1968 li havis postenojn en pluraj firmaoj, kiuj okupiĝis pri mebloj. Li ricevis ŝtatan artan premion en 1968, pli frue kaj poste lokajn aŭ ekspoziciajn premiojn.

Elektitaj planitaj internaj spacoj
----------------------------------

* hungara frakcia sidejo de Konsilio de Reciproka Ekonomia Helpo en Moskvo (1966)
* kooperativa vendejo en Győrszentiván (1987)
* meblovendejo en Nyíregyháza (1990)

Elektitaj planitaj kompletaj mebloj
-----------------------------------

* *Bástya* (1958)
* *Domino* (1968)
* *Kanizsa* (1972)
* *Szamos* (1976)
* *Hellász* (1991)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Budapeŝto (1955, 1966, 1974, 1985)
* Miskolc (1965)
* Arthalo Budapeŝto (1980)

Lia libro
---------

* *A szép otthon* (1964, kunaŭtoro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696037
 |
**Andrea Bodó,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bodó Andrea** estis hungara-usona gimnastikisto, dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, altlerneja instruisto. Ŝiaj tri geedziĝaj nomoj estis (la unua laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Molnár Miklósné*, respektive *Andrea Schmid,* fine *Andrea Shapiro*.

Andrea Bodó naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1934 en Budapeŝto, ŝi mortis la 21-an de septembro 2022 en Novato (Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Andrea Bodó maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo kaj ekde 1952 ŝi studis en Teknikuniversitato en Budapeŝto. Depost la hungara revolucio de 1956 ŝi disidis kaj vivis plu en Usono. Li akiris du diplomojn en Universitato de Kalifornio en Berkelio, eĉ fine ŝi doktoriĝis en 1968. Post la diplomoj ŝi estis trejnisto kaj sportpsikologo, baldaŭ arbitraciisto, en la 1960-aj jaroj ŝi instruis en universitato. Baldaŭ ŝi kelkfoje revizitis sian naskiĝlandon. Ŝi edziĝis trifoje, ŝi naskis filinon. Ŝi ricevis hungarajn premiojn inter 1954-2011.

### Sporta kariero

Andrea Bodó inter 1950-1956 estis gimnastikisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono dufoje unuoble, respektive teame en 1955 kaj 1956. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo teame kune kun Ágnes Keleti, Alíz Kertész, Margit Korondi, Erzsébet Köteles kaj Olga Tass. En la 1980-aj jaroj ŝi havis postenojn en la internacia gimnastika vivo kaj inspektis en olimpikoj.

Ŝiaj libroj
-----------

* *Introduction to Women's Gymnastics* (kunaŭtoro, 1973)
* *Modern rhythmic gymnastics* (1976)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818733
* GND: 1188574000
* VIAF: 6801156133217058430006
 |



* Portalo pri Biografio
Je klasika metriko, la **piriko** (antikve-greke *πυρρίχιος*, purrhiĥios, latine *pyrrhichius*) estas piedo konsistanta el du mallongaj silaboj.

Priskribo
---------

Je la metriko de la klasikaj Eŭropaj lingvoj (latino, antikva greka lingvo), la metro estas kalkulata laŭ la silaba longo: ĉu la silabo estas longa (—) aŭ mallonga (◡). La piriko estas, laŭ la tradicia analizo, piedo konsistanta el sinsekvo de du mallongaj silaboj:

◡◡
En la analizo de aliaj lingvoj kiel Esperanto, kiuj uzas la akcentecon de silaboj anstataŭ longoj (tiel — signifas akcentan silabon kaj ◡ signifas senakcentan silabon), la piriko estas sinsekvo de du senakcentaj silaboj.

En la klasika poezio, la piriko, havanta du moraojn, estas ekvivalenta laŭ longo al unu longa silabo.

Ekzemploj
---------

En Esperanta poezio:

En la / mondon / venis / nova / sento,
◡◡ —◡ —◡ —◡ —◡ —◡
tra la / mondo / iras / forta / voko;
◡◡ —◡ —◡ —◡ —◡ —◡
(El "La Espero" far L. L. Zamenhof)
En tiu fama poemo en trokea pentametro, la unuaj trokeoj estas anstataŭigitaj per pirikoj (depende de la prononco).

En anglalingva poezio:

When the / blood creeps / and the / nerves prick.
◡◡ —— ◡◡ ——
"Kiam la sango rampas kaj la nervoj pikas."
(El "In Memoriam A.H.H." far Alfred Tennyson)
La kvarpieda verso konsistas el du pirikoj kaj du spondeoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: piriko/o
**László Hammerl** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hammerl László** estis hungara sportpafisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, kuracisto, altlerneja instruisto.

László Hammerl naskiĝis la 15-an de februaro 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Hammerl akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1968, otorinolaringologian fakdiplomon en 1973, trejnistan diplomon en 1982 en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Post la medicina diplomo li estis kuracisto. Ekde 1986 li instruis en la gimnastika altlernejo, ekde 1991 kun rango docento. Li edziĝis dufoje, la dua edzino naskis filon. Li ricevis premiojn inter 1982-2017. 

### Sporta kariero

László Hammerl inter 1952-1976 estis sportpafisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li havis bonajn rezultojn en junularaj konkursoj, sed ekde 1961 li konkursis inter la plenkreskuloj. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964, Hungario en la Somera Olimpiko 1968, Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kun ora medalo per fusilo kun kuŝanta pozicio. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1976, poste li estis trejnisto de la hungara nacia teamo (1977–1988, 1999–2004), intertempe de la novzealanda nacia teamo. Li havis ankaŭ postenojn en la hungara sportpafista vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820973
* GND: 1212245229
* VIAF: 121386187
* ISNI: 0000 0000 7960 6697
 |



* Portalo pri Biografio
**Ernest Andrew ROGERS** (naskiĝis la 31-an de julio 1881 en St. Peter, Minesoto; mortis la 16-an de oktobro 1957 en Kantono Santa Clara, Kalifornio) estis usona instruisto kaj Esperantisto.

Li naskiĝis kaj edukiĝis en St. Peter, Minesoto. En 1910, post pieda kaj fervoja vojaĝo al Kalifornio, li fondis privatan lernejon por knaboj Montezuma Mountain School en Los Gatos, kie en la sepa kaj la oka klaso estis instruita Esperanto. Li volis engaĝigi la lernantojn en vivon de la lernejo por pli bone pretigi ilin al la plenkreska vivo. Tial li kreis "lernantan registaron", kiu estris la lernejon.

La Granda Depresio skuis usonan demokration, vidante tion, la 9-an de novembro 1934 li kreis Junior Statesmen of America - ĝis nun funkcianta junulara organizo, kiu helpas junulojn ekposedi estrajn kapablojn kaj scion por bone debati. En 1955 lia lernejo fermiĝis kaj du jarojn poste li mortis. Lia tombo troviĝas en Los Gatos Memorial Park.

Referencoj
----------

1. 1 2   Ernest Andrew Rogers (1881-1957) - Find A Grave Memorial.
2. 1 2   *The Story of Montezuma*.
3. 1 2   From the archives: Montezuma Mountain School for Boys a rustic campus for children of privilege.
4. ↑   Our History.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742680
 |
**László Hornok** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hornok László** estis hungara inĝeniero agronomo, biologo, fungosciencisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

László Hornok  naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1947 en Újpest.

Biografio
---------

László Hornok frekventis universitaton en Gödöllő inter 1966-1970, poste li eklaboris en filio de MTA. En 1990 li ekhavis postenon en esplora instituto. Li komencis instrui en la universitato en 1994. En la sekva jaro li habilitiĝis kaj li estis katedrestro inter 1994-2007. Li longe redaktis fakrevuojn *Acta Phytopathologica et Entomologica Hungarica* kaj *Applied and Environmental Microbiology*. Li okupiĝis precipe pri genetiko kaj fungoj. Li ricevis memormedalojn kaj premiojn inter 1997-2006.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Korszerű biokémiai módszerek a gombák rendszerezésében* (1985)
* *Kölcsönhatás növények és kórokozó gombák között* (1999)
* *Mezőgazdasági biotechnológia* (2005)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio kun foto Arkivigite je 2010-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
La **pirofilio** estas la ekologia termino. Oni parolas pri pirofilio, se besto aŭ planto profitas de fajro, kaj alkutimiĝas al fajro kiel media faktoro. Pirofilio ekzistas ĉe fungoj, plantoj kaj bestoj, kie natura fajro ludas gravan rolon en la ekosistemo.

Inter la plej konataj organismoj, kiuj estas **pirafiliaj** estas la sekvojo, kies fruktaj strobiloj, ne malfermiĝas sen incendio. Ankaŭ ĉe eŭkaliptoj kaj diversaj pino-specioj ekzistas tio. Ankaŭ *Lilium pyrophilum*, genro de lilio (*Lilium*) de la amerika sekcio.

La sudeŭropa makiso apartenas al la pirofilaj plantkomunumoj, kiuj en la mediteranea regiono superkreskas la restaĵojn de alta arbaro post arbara incendio.

Inter la bestoj konataj reprezentantoj estas la blado *Aradus lugubris*, la skarabo *Melanophila acuminata* aŭ la aŭstralia skarabo *Merimna atrata*. Tiu skaraboj renkontiĝas sur freŝe forbrulitaj arbaraj regionoj, kie la ina skarabo metas siajn ovojn en karbigitaj trunkoj. La utileco de la pirofila vivmaniero estas, ke la insektoj, kiuj antaŭ la incendio manĝas la minejon en la planto ne plu povas defendi iliajn minojn.
**Samuel White BAKER** (naskiĝinta la 21-an de junio 1821 en Londono, mortinta la 30-an de decembro 1893 sur sia bieno Sanford Orleigh en Devonshire) estis brita esploristo.

Vivo
----

Post elstare bona eduko li iris al elefantĉasado en Srilankon, partoprenis la konstruon de fervojlinio inter Varna kaj Ruse kaj forveturis kun sia edzino Florence (etnigermanino el Transilvanio) en 1861 al Afriko por trovi la fontojn de Nilo. Post trairado de nordaj pejzaĝoj de Eritreo il forlasis en 1862 Ĥartumon surboate kontraŭflue al Gondokoro-insulo (Suda Sudano) kie li renkontis meze de februaro 1863 John Hanning Speke kaj James Grant. Ili jam solvis - vojaĝante disde Zanzibaro tra la Viktoria lago - kontentige la problemon de la Nilo-fontoj kaj esploris en la areo de la Murĉisona Akvofalo. Sed ili intertempe lernis pri dua granda fonta lago Mwutan, kien influus la akvoj de Viktoria lago. Tiun ĉi lagon Baker volis ĉiukondiĉe trovi. 

Sub multaj malfacilaĵoj kaj danĝeroj sur unue eosten direktita vojo tra Latuka kaj Unyoro li venis en la 16.4.1864 ĝis Vacovia situanta ĉe lago kiun li nomis Albert-Nyansa. Irante laŭ la nordorienta bordo ĝis Magungo (kie enfluas la Viktoriaj lagaĵoj) li tamen ne sukcesis identigi la elfluadon de la Blanka Nilo.

Lia vojaĝo, kiu kompletigis la esplorojn de Speke, venigis al Baker la barontitolon kaj premiiĝon per Granda ora medalo de la Londono geografia societo. La kruelaĵoj viditaj dum sklavoĉasadoj ĉe la supera Blanka Nilo igis lin prezenti en 1868 al la vicreĝo de Egiptujo planon jenan: kokeri la ĉe-nilajn pejzaĝojn ĝis la menciitaj lagoj, malekigi komercadon per sklavoj kaj enkonduki anstataŭe komercadon lukran kaj ordigitan. La vicreĝo jesis tiun ĉi planon, nomumis Baker paŝaon kaj ĉefon de armeeto kiu ekmarŝis en 1870 el Ĥartumo. Sed la armeanoj mase mortis pro febro kaj Gondokoro-insulo nur malfacile atingitis tra la Ĝirafa lago en la 15.4.1871. Tie Baker konstruigis la urbeton Ismajlija kaj venkis la tribon de la Barinoj. Antaŭ decembro 1871 li kontinuigis iradon laŭ la fluo Nilo, starigis apud Fatiko tendaron kaj venis, dum multaj bataloj kun la skavĉasistoj kaj la lokuloj, ĝis Masindi en la lando de Unyoro. Sed daŭripoveca restado ne eblis, pro ke li revenis en 1873 al Britio. 

En 1879 li iris al Cipro.

Verkoj
------

* »Eight years' wanderings in Ceylon« (Londono 1855, nova eldono 1890)
* »The Nile tributaries of Abyssinia« (1867)
* »The Albert Nvanza« (1866)
* »Ismailia« (1874, 2 vol.)
* »Cyprus, as I saw it in 1879« (1879)
* »Wild beasts and their ways« (1890, 2 vol.).

Literaturo
----------

* Murray/White: *Sir Samuel Baker a memoir*, Londono 1895

Fonto
-----

* Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 2. Leipzig 1905, p. 286, kiu legeblas interrete tie ĉi.

* Samuel White Baker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samuel White Baker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 608415
* GND: 11756074X
* LCCN: n79138570
* VIAF: 4971822
* ISNI: 0000 0001 0864 6373
* LIBRIS: 285055
* SUDOC: 030255066
* BNF: 12171034m 15342099k, 12171034m
* NLA: 35012492
* RKD: 388677
* NKC: js2005269539
* ICCU: MILV292282
* BNE: XX1510376
 |
**László Hangody** [lAslO hangodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hangody László** estas hungara kuracisto, kirurgo, profesoro, membro (korespondanta en 2013, ordinara en 2019) de Hungara Scienca Akademio.

László Hangody  naskiĝis la 20-an de majo 1958 en Kiskunhalas.

Biografio
---------

László Hangody akiris medicinan diplomon en 1982 en Medicina Universitato Semmelweis, poste li laboris en hospitalo en la sama urbo ĝis 2001. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1994, li doktoriĝis en 2000 antaŭ la akademio. Li instruis ekde 1994 atinginta la instruan rangon privata profesoro en 2003 en Universitato de Debrecen. Ekde 2010 li estis katedrestro en la Universitato Semmelweis. Ekde 2002 li estis elektita malsanuleja ĉefkuracisto, sed li laboras ankaŭ en privata kliniko. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filojn. Li ricevis hungarajn kaj usonajn premiojn inter 1996-2011.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *"Arthrofix" implant and instrumentation for minimal invasive arthrodesis technique on the ankle* (1991)
* *Térdízületi porcdefektusok kezelésére alkalmazott mozaikplasztika és utókezelése* (2001)
* *Mosaic arthroplasty of the medial femoral condyle in horses - an experimental study* (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 478198
 |
**László Hargitai** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hargitai László** estis hungara kemiisto pri grundoj.

László Hargitai  naskiĝis la 3-an de julio 1930 en Bonyhád, li mortis la 12-an de julio 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Hargitai frekventis luteranan gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris kemian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1952. Post siaj studoj li estis asistanto en agrikultura universitato, ekde 1958 en agrikultura akademio. Li doktoriĝis en la Universitato Loránd Eötvös en 1961 (en la sama jaro li edziĝis), li kandidatiĝis en 1960, li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1984. Li akiris plian diplomon en marksisma seminario en 1963, poste ĝis 1976 ankaŭ ĉi tie li instruis. Ekde 1967 li estis docento, poste profesoro kaj katedrestro en Ĝardena kaj Nutraĵa Universitato de Budapeŝto (pli frue altlernejo). En la studjaro 1975 li estis gastoprofesoro en Virginio. En 1996 li emeritiĝis. Li okupiĝis plej ofte pri la humoj. Li ricevis 4 premiojn inter 1981-1994.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Huminsavkivonatok fényabszorpciós görbéinek vizsgálata néhány magyarországi talajon* (1954) - kunverkinto
* *Néhány újabb kísérleti adat humuszsavak kémiai és fizikai kémiai tulajdonságairól* (1958)
* *Talajtan* (1963); altlerneja lernolibro - kunverkinto
* *A talaj humuszállapotának szerepe a környezetvédelemben* (1976)
* *Természetes állapotú, művelt és mesterséges talajok szervesanyag-gazdálkodása* (1983) - disertaĵo por doktoriĝo
* *Talajtan és agrokémia. 1–2.* (1985–1986; 1998) - universitata lernolibro
* *The Role of Humus Status of Soils in Binding Toxic Elements and Compounds* (1989)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj (la koncerna teksto estas legebla en la 39-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.