recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lorcán Ó hUIGINN** (1910-6an de decembro 1985) naskiĝis en Irlando, kie li estis motoro en la Dublina grupo, kaj enmigris al Kanado kiel plenkreskulo.

#### Irlando

Li ekstudis Esperanton kiam li aĝis 16 jarojn. En 1927, li estis juna ŝtatservisto, kaj aliĝis al la Irlanda Esperanto-Asocio, kies Prezidanto tiutempe estis F. R. A. McCormack kaj post nelonge fariĝis ĝia Prezidanto. Li fariĝis ĉefdelegito de UEA kaj eldonis du gazetojn, *La Kolombo* por la interna movado kaj *Irlando Vokas Vin* por la eksterlandaj irlandaj esperantistoj.

En decembro 1933 Lorcán Ó hUiginn ekinstruis Esperantan kurson en la School of Commerce, Parnell Square.

Dum longa tempo Lorcán estis stenografisto en la Dáil (La Parlamento de la Respubliko de Irlando). Li instruis Esperanton al aliaj stenografistoj. Tiutempe estis Esperanto-grupo en la Parlamentejo.

En la periodo 1937 – 1939 li disaŭdigis serion da paroladoj de Radio Eireann en Esperanto, pri la vivo, kutimoj kaj konataj homoj de Irlando. Oni ricevis multajn leterojn de diversaj Eŭropaj landoj laŭdante la programojn. Oni ofte vigligis ilin per muziko kaj kantoj kaj ili pliboniĝis dum la tempo pasis. Lorcán Ó hUiginn ankaŭ uzis Esperanton por komercaj aferoj kaj tradukis korespondadon por firmoj. Li fondis Komercan Klubon por tia agado.

La unua postmilita Universala Kongreso okazis en Berno, Svislando, en 1947. El la 1370 partoprenantoj estis 5 irlandanoj, inter ili Lorcán Ó hUiginn kaj Liam Ó Cuirc.

#### Kanado

Li prezidis la Kanadan Esperanto-Asocion (1966-1971) kaj estis elektita ties Honora Membro en 1981.
Koordinatoj: 50° 41′ 53″ N 14° 25′ 52″ O﻿ / ﻿50.69806 °N, 14.43111 °O﻿ / 50.69806; 14.43111 (mapo)

**Jezvé** (foje *Gesowi*, germane *Neustadtl*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Stružnice. Ĝi estas unu el la plej malnovaj municipoj en distrikto Česká Lípa. Ĝi tuŝas alian municipon, Horní Police, de urbo Česká Lípa ĝi situas direkte al okcidento. Estas ĉi tie registritaj 96 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 295 loĝantoj.

**Jezvé** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,18 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1197.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 780 |
| 1880 | 779 |
| 1890 | 746 |
| 1900 | 718 |
| 1910 | 675 |
| 1921 | 664 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 711 |
| 1950 | 383 |
| 1961 | 437 |
| 1970 | 445 |
| 1980 | 360 |
| 1991 | 257 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 283 |
| 2011 | 266 |
| 2021 | 295 |

Interesaĵoj
-----------

La preĝejo de sankta Laŭrenco estis konstruita en la jaroj 1746 - 1756. Interne troviĝas unueca ekipaĵaro el tempo ĉirkaŭ la jaro 1770 kaj gotika statueto de Madono el tempo ĉirkaŭ la jaro 1400. La paroĥon administras ekskurenda pastro el Horní Police.

Proksime de la preĝejo troviĝas eksa kadukiĝinta konstruaĵo de paroĥo.

Pluaj fotoj
-----------

* La morna, kadukiĝinta paroĥo en JezvéLa morna, kadukiĝinta paroĥo en Jezvé
* Lernejo en JezvéLernejo en Jezvé

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Stružnice (4) |
| --- |
| Bořetín ~ Jezvé ~ Stráž u České Lípy ~ Stružnice |

 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Libio. Pri aliaj signifoj temas artikolo Tripolo (apartigilo).*

---

Koordinatoj: 32° 54′ 08″ N 13° 11′ 09″ O﻿ / ﻿32.90222 °N, 13.18583 °O﻿ / 32.90222; 13.18583 (mapo)

Centra Komerca Distrikto en Tripolo kaj urba strando
Tripolo dumnokte
la eksa katedralo de Tripolo (jen en 1960)
**Tripolo**, arabe: **(طرابلس (الغرب**, estas la ĉefurbo de Libio kaj la plej grava haveno de la lando. Por fari diferencon de la sama urbo en Libano, oni ankaŭ nomas la libian urbon "Okcidenta Tripolo".

Laŭ la stato de 2020 en la urbo vivis 1 293 016 loĝantoj sur areo de 3 127 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 414 loĝantoj/km².

Historio
--------

La urbo fondiĝis 7 jarcentojn antaŭ Kristo. Ankaŭ la romianoj havis tie gravan havenon. Dum la epoko de la itala kolonio 1911-1943 ĝi estis administrejo. Dum la 2-a mondmilito Tripolo estis parto de milita fronto en Afriko. Baldaŭe pro la nafto la ĉefurbo multe evoluis, nuntempe apartenanta al la plej gravaj afrikaj urboj.

Vidindaĵoj
----------

* triumfa arko de Marcus Aurelius
* fortikaĵo ruĝa
* moskeo Gurgi de 1833
* moskeo Karamanli
* moskeo Ĝama en-Naga el la 10-a jarcento
* Bab al-Azizia, la eksa bazo de Muamar Kadafi

Ĝemelurboj
----------

* Alĝerio Alĝero, Alĝerio
* Serbio Beogrado, Serbio
* Brazilo Belo Horizonte, Brazilo
* Hispanio Madrido, Hispanio
* Bosnio kaj Hercegovino Sarajevo, Bosnio kaj Hercegovino

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj
**Augustinus Th. LAURÉN** (naskita en 1869 en Torpby en Eckerö, Alando, Finnlando; mortinta la 9-an de aprilo 1940 en Stockholm, Svedio) estis finna esperantisto kaj apotekisto. Li estis unue volapukisto, sed poste lernis esperanton. Li fariĝis farmaciisto en Turku kaj provizoro en Helsinki en 1896. Li loĝis en Oulu 1893-1895 kaj 1897-1898, kie li lernis esperanton pro instigo de Gösta Englund. La 21-an de aprilo 1899 li edziĝis kun Signe Englund, fratino de Gösta Englund en Oulu. Signe ankaŭ lernis esperanton. Temas eventuale pri la unua geedziĝo inter esperantistoj (tamen samnaciaj).

Ekde 1900 li loĝis en Jyväskylä kaj tie aperis en 1904 la unua vera lernolibro de esperanto por finnoj, kiun Augustinus Laurén verkis kune kun K.J.T. Kuntzi. Inter 1918 - 1939 Augustinus Laurén loĝis en Helsinki, sed post komenco de Vintra milito, li vojaĝis kun la edzino al Stockholm,. kie ili loĝis ĉe parencoj.

Fonto
-----

Allan Mehtonen: Sata vuotta kieltä toivomielellä. Oulu, 1987.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206454
 |
Koordinatoj: 4° 37′ 00″ S 55° 27′ 00″ O﻿ / ﻿4.61667 °S, 55.45000 °O﻿ / -4.61667; 55.45000 (mapo)

**Viktorio** (angle *Victoria* aŭ *Port Victoria*) estas la ĉefurbo de la respublika insularo Sejŝeloj. Ĝi situas ĉe la nordorienta marbordo de la plej granda sejŝela insulo, Mahé, kaj estas la plej granda urbo de la lando 

Laŭ la stato de 2014 en la urbo vivis 24 701 loĝantoj sur areo de 20,1 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 229 loĝantoj/km². Laŭ la censo de 2002 ĝi havis 24.970 loĝantojn. 

La havena urbo origine fondiĝis kiel administra centro de la britia kolonia registaro kaj nomiĝis laŭ la brita reĝino Viktoria. Ekde la deklaro de ŝtata sendependeco disde la kolonia potenco Britio en 1976, Viktorio konsideriĝas la plej malgranda nacia ĉefurbo de la Tero.

La plej gravaj komercaj varoj, tra la haveno transportataj eksterlanden, estas vanilo, kokoso, sapoj kaj guano. Al la urba areo ankaŭ apartenas internacia flughaveno, inaŭgurita en 1971, botanika ĝardeno kaj altlernejo.

Sekve de la Tertremo en Hinda Oceano en 2004 detruiĝis grava ponto en Viktorio.
**Jaime de ARMIÑÁN** (Madrido, 9-an de marto 1927 - 9-an de aprilo 2024) estis hispana verkisto, reĝisoro kaj scenaristo de kino kaj televido.

Li ekkarieris kiel ĵurnalisto kaj aŭtoro de teatraĵoj.

Li eniris en la mondo de la televido ekde siaj unuaj elsendoj en Hispanio en 1957, kaj tie li laboris por programoj de fikcio dum preskaŭ du jardekoj. Li ankaŭ verkis scenarojn por kino ĉefe por la reĝisoro José María Forqué, ekzemple por *La becerrada* (1962) kaj *Yo he visto la muerte* (1965).

Fine de la 1960-aj jaroj, Jaime de Armiñán debutis kiel kinreĝisoro per *Carola de día, Carola de noche* (1969), kaj plifirmigis sian stilon ĝis *Mi querida señorita* (1971), verkita kun José Luis Borau, per kiu li kandidatiĝis al Oskar-premio. Tiu filmo aliras la temaron de la heterodoksa amo kaj la marĝenuloj, elementoj komunaj al aliaj filmoj liaj kiel *El amor del capitán Brando* (1974), *Al servicio de la mujer española* (1978), *El nido* (1980) —denove kandidata al Oskar— kaj *Stico* (1984), en kiu aperas la stranga konflikto de profesoro de romia juro kiu, nekapabla vivi aŭtonomece sian ĉiutagaĵon, proponas sin kiel sklavo al malbona lernanto.

Filmoj
------

* 1974, *El amor del capitán Brando*
* 1994, *Al otro lado del túnel*

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jaime de Armiñán en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838356
* GND: 129216402
* LCCN: n95071946
* VIAF: 118350740
* ISNI: 0000000084146840
* SUDOC: 066759374
* BNF: 14421615r
* BIBSYS: 1039285
* NKC: xx0162909
* BNE: XX870496
 |
*Pri la aliaj signifoj de DAD rigardu en DAD.*

---

**Dad** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza Transdanubio**, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Oroszlány.

Saluta tabulo en Dad

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 24  km²
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 2854
* Telefonprefikso: 34

Situo
-----

La vilaĝo troviĝas sur la suda parto de la komitato Komárom-Esztergom. Por atingi la vilaĝon per aŭto, oni uzu la aŭtoŝoseon M1 kaj poste la vojon n-ro 1 ĝis Tatabánya, de tie sude al Oroszlány, poste okcidenten post Bokod je 2,8 km. Per fervojo oni trovas la komunumon en linio Tatabánya – Pápa. La vilaĝo situas en monto Vértes, laŭ flankovojoj. Troviĝas Budapest 80, Tatabánya 18, Oroszlány 10, Kömlőd 5 km-ojn.

Situo de Dad Arkivigite je 2004-06-24 per la retarkivo Wayback Machine

Historio
--------

La loko estas loĝata jam ekde la kuprepoko. La estiĝo de la vilaĝo estis ĉirkaŭ je la tempo de la reĝoj de familןo Árpád. Unua skriba mencio okazis en 1230 en formo *Dod*, kiam ĝi apartenis al familio Csát. En la 15-a jarcento ĝi estis posedaĵo de familio Rozgonyi kaj apartenis al fortikaĵo Gesztes. La turkoj detruis la vilaĝon en 1529, kiu reviviĝis nur post 1640. Tiam vivis tie reformitaj hungaroj. En 1683 eterne finiĝis regado de la turkoj.

La vilaĝo famas pro tio, ke la 9-an de julio en 1953, tie falis 260 milimetroj da precipitaĵo ene de 24 horoj. Tiu estas rekordo ĝis nun en Hungario.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1784, la turo estas 24 m-ojn alta
* kalvinana preĝejo de 1748
* paroĥo konstruita de Jakobo Fellner
* baroka ŝtonoponto de 1773
* impona olda tilio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Dad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Josef VOLLBERG** (naskiĝinta *Eberhard Vollberg*; la 14-an de majo 1963 je Frankfurto ĉe Majno) estas emeritiĝinta abato de la iama Abatejo Mariawald apud Heimbach (Eifel). 

Abatejo Mariawald, kie Vollberg estis prioro

Vivo
----

Eberhard Vollberg trapasis la junulajn jarojn je Wetzlar. Post abiturieta ekzameno li komencis soldatan servon kaj studon pri ekonomio. Je la fakalternejo de Gießen-Friedberg. En la 1.12.1986 li eniris la novicadon en Mriawald kaj ricevis la ordenonomo Jozefo. En la 26.1.1992 li faris la duan solenan religian voton kaj en la 15.8.2003 li komisiitis pri lektorado kaj akolitado.

Vollberg unue studis ĉe Gustav-Siewerth-Akademio kaj ekde 1998 ĉe la filozofia kaj teologia altlernejo ĉe Monaĥejo Heiligenkreuz. La bakalaŭriĝa laboraĵo temis pri la monaĥeja teologio de Bernardo de Clairvaux sub la zorgado de Marianne Schlosser. En la 23.4.2005 nomumitis Jozefo *superior ad nutum*. Li estis prioro malgraŭ ankoraŭ mankanta klerikeco. Ordinacio pastra estis en la 29.6.2006 fare de Heinrich Mussinghoff, episkopo de Aachen.

En la 24.11.2006 li elektitis abato. Abatkonsekriĝo estis en la 26.1.2007. En la 21.11.2008 papo Benedikto la 16-a permesis enkondukon de tradiciaj formoj laŭ la stato de 1964 je Mariawald (kun liturgicelebrado laŭ la reguloj de 1962).

En 2016 okazis vizitado fare de Bernardus Peeters kaj Erik Varden kun malfavora perspektivo koncerne la daŭrigon de tradiciaj ritoj; sekve Vollberg rezignis pri abateco en la 21.10.2016.. Intertempe Peeters kondukis la abatejon dume laŭforme daŭre prioris Vollberg.

Post la fermo de la abatejo en la 15.9.2018 Vollberg iris al Vyšší Brod. Tie li vivis kiel trapista ermitulo ene de la monaĥejo.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vollberg en cisterciana leksikono
* Vollberg ĉe orden-online.de


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770499
 |
**Sackpfeife** (laŭvorte: *sakŝalmo*) estas setlejo en la suda parto de Vajmaro, Germanujo, estiĝinte sub la estrado de Walter Stamm-Teske en la jaro 1998. Kaŭzo por nomo de la logexejaro laŭ muzikinstrumento estis simileco de surkonstruitaj grundoj ĉe la strato *Lyonel-Feininger-Straße* kaj ties flankaj strat(et)oj; kun fantazio ili estas similaj al la formo de sakŝalmo kies ludigon oftis en pli fruaj tempoj de Turingio.

Sub Stamm-Teske, kune kun la buroo *Schettler & Wittenberg Architekten*, kreiĝis inter 1994 kaj 1998 kooperativa loĝdomaro kun ĝardenkortaj dometoj situanta inter la stratoj *Lessingstraße* kaj *Ratstannenweg*. Krome temis pri eksperimenta projekto kiu vere gajnis en la 2000-a jaro la premion *Deutscher Bauherrenpreis*. Surloke paŝo post paŝo estiĝis ankaŭ individuaj domoj neloĝblokaj. Temis pri la plej freŝa grandspaca loĝadkostruareo de Vajmaro. 

En ne tro fora strato *Paul-Klee-Straße* estas lunĉejo portanta la saman nomon *Sackpfeife BBQ*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
*

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Mara Mertin: "15 Eigenheime werden über der großen Sackpfeife in Weimar gebaut" - Ĉe: TA, 12.8.2015
5. ↑  hejmpaĝo
**Politikaj kadroj** konsistas en homoj kun gvidkapabloj kiuj estas parto de politika partio.

Historio
--------

Dum la Malvarma Milito ekzistis kadroj ĉeestantaj en pluraj komunistaj landoj kiuj antaŭenigis kolektivigon, kiel la Sovet-Unio kaj la Socialisma Respubliko de Rumanio. La Ĉina Popola Respubliko konservas politikan kadran sistemon.
La uzo de politikaj kadroj kiel politika mekanismo povas preni unu el la sekvaj formoj:

La deplojo de politikaj kadroj estas la nomumo de la reganta partio de membroj lojalaj al institucio, kiel rimedo de certigi ke la institucio restas fidela al la mandato de la partio, implicante la kreadon de ampleksa potencostrukturo.

Kadra dungado estas procezo per kiu politikaj partioj en totalismaj ŝtatoj prioritatas siajn politikojn kaj celojn preferante oficialulojn, kiuj abonas la valorojn de la partio en potenco.

Bildoj en Marksismo
-------------------

Por marksista-leninismaj aktivuloj, kadro estas grupo de engaĝitaj, aktivaj kaj spertaj intelektuloj, kiuj kunhavas la samajn politikajn kredojn kaj partoprenas kune en la revolucia movado. La termino ankaŭ povas rilati al la membroj de tia grupo. En komunistaj landoj, kadro estas grupo de homoj trejnitaj por plenumi la celojn de la partio, disvastigi kaj plenumi la oficialan ideologion. Tiuj grupoj intencas instigi lojalecon kaj obeemon al partiaj reguloj kaj regularoj mobilizante civitanojn kaj instigante la socianiĝon de la produkta medoj. La oficialuloj efektivigas la oficialan politikon de la partio ordonita de la centra komitato. Samtempe la partio akcelas la klasan konscion de la proletaro. Kadroj povas esti deplojitaj en la kampo aŭ dungitaj en oficejo de la komunista partio, ŝtato aŭ sekreta polico. Politikaj kadroj estas kreitaj por antaŭenigi klaskonscion kaj lojalecon al la reganta partio inter la civitanoj de socialisma ŝtato.

Referencoj
----------

Ŝablono:Reflist
**Marie-Geneviève Raphaëlle Halévy-Bizet-Straus** (26a de Februaro 1849 – 22a de Decembro 1926) estis franca *salonnière* (salonistino) kiu estis edzino de Georges Bizet. Ŝi inspiris al Marcel Proust kiel modelo por la roluloj de la Dukino de Guermantes kaj Odette de Crécy en *À la recherche du temps perdu*.

Ŝi estis filino de judaj gepatroj kaj suferis tragedian junaĝon, en kiu mortis lia patro kaj fratino, dum ŝia patrino suferis mensan nestabilecon. En 1869, ŝi edziniĝis al Georges Bizet, disĉiplo de sia patro, kaj naskis en 1871 ilian filon Jacques, kiu iĝis lerneja kolego de Marcel Proust. Bizet subite mortis pro koratako en 1875.

Geneviève ekloĝis kun sia onklo, Léon Halévy, kaj malfermis salonon por sia kuzo Ludovic Halévy, kie ŝi helpis lin akcepti la artistan societon de sia tempo. Tio estis konata kiel la Ludovikaj Ĵaŭdoj (*Les jeudis de Ludovic*). Post kelkaj jaroj, ŝi malfermis sian propran salonon kie distingitaj societanoj, kiel la gebaronoj de Rothschild, la grafino Potocka, la dukino de Richelieu, kaj la grafino de Chevigné (denaske de Sade, alia modelo por la rolulo de la dukino de Guermantes) renkontiĝis kun verkistoj kaj intelektuloj kiel Guy de Maupassant, Henri Meilhac, Georges de Porto-Riche, Paul Bourget, Paul Hervieu, Joseph Reinach, kaj ŝia kuzo Ludovic.

En 1886, ŝi edziniĝis al la advokato Émile Straus, konatulo de la familio Rothschild, kaj ŝia salono ixgis pli kaj pli enmoda: ŝi akceptis en ĝin la aristokraton Robert de Montesquiou kaj lian kuzinon la grafino Greffulhe, pentristojn kaj ĵurnalistojn. Multaj subtenantoj de Alfred Dreyfus sociiĝis ĉe la salono de Mme Straus, kiel Marcel Proust, kiu estis unu el la unuaj intelektuloj kiuj subskribis peticion en la gazeto *L'Aurore* en la epoko de la Dreyfus-afero. Post la afero, la salono iĝis malplej elstara.

Bibliografio
------------

* Andrée Jacob, *Il y a un siècle, quand les dames tenaient salon*, Paris, Ed. Arnaud Seydoux, 1991
* Painter, George Duncan: *Marcel Proust: a biography*, London, Chatto & Windus, 1959

* Kategorio Geneviève Halévy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 794429
* GND: 119114232
* LCCN: n91095523
* VIAF: 22191633
* ISNI: 0000000083634471
* SUDOC: 031031250
* BNF: 12215378z
 |
**Brazila Katolika Esperanto-Renkontiĝo** estis okazita cele organizi kaj plivastigi la agon de BEKO (Brazila Esperantista Katolika Organizo). Kunsidis, en la urbo Sorocaba, subŝtato São Paulo, dum la 7-a de decembro 2002, grupo de esperantistoj, plejmulto da ili rom-katolikoj.

La kunsido komenciĝis per Patro Nia kiu preĝis ĉiuj partoprenantoj. S-ro Manoel Blaz deklamis al la partoprenantoj la poemon de Zamenhof *La vojo*. Ankaŭ li parolis pri unu el temoj de lasta Universala Kongreso pri Indiĝenaj Dialogoj. Daŭrigante, S-ro Marcos Pimenta parolis pri la graveco de la interreto al la diskonigado de Esperanto tra katolikoj. Post tio oni fermis la unuan parton de la renkonto. Vespere, oni daŭrigis la renkonton komencante kun la parolado de S-ro Leysester Flores. Li diris pri katolikaj iloj kiuj li nun uzas por disvastigi Esperanton. 

S-ro Marciano Schaeffer proponis projekton por prezenti la Internacian Lingvon Esperanton al la diocezana seminario en Brazilo ekkomencante per laboro de tiuj kiuj estas pli proksimaj de BEKO. Ankaŭ S-ro Eluizio Bueno, parolis pri daŭrigada neceso da eldonado de la Brazila Katoliko Esperanto Bulteno, kiu en tiu jaro havis 3000 ekzemplerojn. Tiu bulteno estas grava al la Esperanta Katolika Movado. 

La kunsido finis kun plano da projekto por diskonigo de Esperanto inter brazilaj katolikoj, inkludante la episkopojn, sacerdotojn, diakonojn, seminarianojn kaj ĉiujn laikojn en Brazilo. Ankaŭ oni decidis daŭri la nunan disseman laboron, atingante especiale la komunikajn katolikajn mediojn.
Mendoza, administra divido.
**Mendoza**, aŭ esperante **Mendozo** estas argentina provinco situanta en la Regiono Kujo. Limas norde kun San Juan, oriente kun la provinco San Luis, sude kun La Pampa kaj Neŭkeno, kaj okcidente kun Ĉilio; tiu lasta lime per la montaro Andoj. Ties ĉefurbo estas la samnoma urbo Mendoza. Grava urbo estas San Rafael.

Kun areo de 148 827 km², estas la sepa plej etenda provinco de la lando, pro kio ĝi okupas la 5,35% de ties totala areo.

La argentina censo de 2010 markis populacion de 1 741 610 loĝantoj, kio igas ĝin la kvara provinco plej loĝanta de la lando. La loĝantaro estas 4,34% de la totala enlanda.

Areoj
-----

* Paramillos de Uspallata

Historio
--------

La Tertremo de Mendoza de 1861 estis la plej granda sismo registrita en la historio de Mendoza. Ĝi okazis merkrede la 20an de marto 1861, je 20:36, la loka tempo. Estis forta je 7,0 gradoj laŭ la sismologia skalo Richter kaj 9 gradoj laŭ la skalo Mercalli. Pro la malfrua horo, kiam ĝi okazis, la tertremo kaptis multajn homojn en iliaj dormoĉambroj — kaj ili sin trovis sub la ruinoj. Estis 5235 mortoj.

Transporto
----------

* Internacia Montopasejo Los Libertadores

Servoj
------

* Nacia Universitato de Kujo

Notoj
-----

1. ↑  Listado de terremotos históricos - Instituto Nacional de Prevención Sísmica INPRES

* Kategorio Provinco Mendoza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 444369
* GND: 4298481-6
* LCCN: n80008173
* VIAF: 147740275
 |

Flago de Argentino
Provincoj de Argentino

Federala Ĉefurbo | 
Bonaera Provinco | 
Catamarca | 
Chaco | 
Chubut | 
Córdoba | 
Corrientes | 
Entre Ríos | 
Formosa | 
Jujuy | 
La Pampa | 
La Rioja | 
Mendoza | 
Misiones | 
Neuquén | 
Río Negro | 
Salta | 
San Juan | 
San Luis | 
Santa Cruz | 
Santa Fe | 
Santiago del Estero | 
Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur | 
Tucumán
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: sireno |

| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sireno** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Frua Eoceno - Nun |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | **Sirenoj** *Sirenia*Illiger, 1811 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Familioj |
| Dugongedoj *Dugongidae*
Trichechidae
†Prorastomidae
†Protosirenidae |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sireno  |

 |
| v • d • r |

**Sirenoj** estas la PIV-a nomo de la mamula ordo *Sirenia*.

La sirenoj estas herbomanĝantaj bestoj en la ĉebordaj akvoj.

*Trichechus manatus*
**ordo : SIRENOJ - Sirenia**

familio : † prorastomedoj - *Prorastomidae*
genro : † prorastomo - *Prorastomus*
familio : † prasirenedoj - *Protosirenidae*
genro : † prasireno - *Protosiren*
familio : dugongedoj - *Dugongidae* (1 specio)
genro : † eoteroido - *Eotheroides*
genro : † halianaso - *Halianassa*
genro : † miosireno - *Miosiren*
genro : DUGONGO - *Dugong*
specio : dugongo hindoceana - *Dugong dugon*
familio : (†) hidrodamaledoj - *Hydrodamalidae* (1 specio)
genro : † metaksiterio - *Metaxytherium*
genro : (†) hidrodamalo - *Hydrodamalis*
specio : (†) Giganta hidrodamalo aŭ Stelera dugongo - *Hydrodamalis gigas*
familio : manatedoj - *Trichechidae* (3 specioj)
genro : MANATO - *Trichechus*
specio : larĝnaza manato - *Trichechus manatus*
specio : senegala manato - *Trichechus senegalensis*
specio : sudamerika manato - *Trichechus inunguis*

* Sireno (besto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sireno (besto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sireno (besto) en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Kategorio Sireno (besto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sireno (besto) en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vulcano |

Haveno sur la insulo.
**Vulcano** (elparolu: *Vulkano*; esperantigebla kiel "Vulkano") estas insulo de vulkana deveno, troviĝanta en insularo Liparaj insuloj en Tirena Maro. Tio estas la plej suda insulo de la insularo, ĝi troviĝas nur 25 km de marbordo de Sicilio. La areo de insulo estas 21 km2.

Geografio
---------

La surfaco de insulo estas kreita de vulkanaj produktoj de kelkaj vulkanoj, vidu vulkanon Vulcano.

Historio
--------

La insulo estis loĝata jam ekde malnovepoko, nuntempe tie daŭre vivas ĉirkaŭ 700 homoj.

Ekonomio
--------

Ĉefa fonto de enspezoj estas turismo, en la pasinteco tio estis minado de mineralo sulfuro.

Kotbano
-------

Proksime de la haveno estas varmaj vulkanaj kotoj ligitaj al la sulfura agado de la insulo. La kotbanoj estas unu el la altiroj altirante multajn homojn por preni varman banon.

* Vulcano (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Vulcano (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Georg Grasel** (la 4-a de aprilo 1790, Nové Syrovice ĉe Moravské Budějovice – la 31-a de januaro 1818, Vieno, ekzekutita), ĉeĥe ankaŭ **Jan Jiří Grasel**, estis rabisto kaj murdisto, kiu agadis en dislimejo de suda Bohemio, suda Moravio kaj Aŭstrio.

Vivo
----

Grasel devenis el familio de kadavroforigisto, kio estis tiam ĝenerale malestimata profesio. Pro kaŭzo de ĝenerala elmembrigo el kamparana socio la kadavroforigistoj renkontiĝis kun vagabondoj kaj ŝtelisto. Ili mem ofte helpis sin per ŝteloj. Grasel estis gvidita al rabema profesio jam de sia patro. Lia kuraĝo faris el li baldaŭ danĝeran krimulon kaj por lia kapto estis skribita rekompenco.

Por lia kapto proponis sin viro de nomo David Mayer, kiu helpe de eksa amantino de Grasel (Grasel havis sukceson ĉe virinoj) entrudiĝis en lian proksimecon kaj prponis, ke li helpos al li al fuĝo en Silezion. Grasel akceptis la proponon kaj li falis rekte en la preparitan muŝon de Mayer. Li estis kaptita en la jaro 1815. La juĝa proceso, en kiu li estis juĝata pro du murdoj kaj pli ol du cent raboj kaj ŝteloj, daŭris preskaŭ tri jaroj. Kiam li estis en la jaro 1818 ekzekutita en la viena placo kaj li ekvidis homamason, kiu venis por vidi lin, onidire li proklamis: "Jesuo, tiom da homoj." Tio devis esti liaj lastaj vortoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Matrikula registro pri la naskiĝo kaj bapto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Johann Georg Grasel en Vikimedia Komunejo
* biografio
* Padoj kondukantaj tra lokoj, kie Grasel rabis Arkivigite je 2016-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Navianos de Valverde** [naBJAnos debalBERde] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Benavente y Los Valles, en la nordo de la provinco, sude de la Provinco Leono. *Navianos de Valverde* estas etimologie tradukebla al *Navianoj de Verda Valo*, nome aludo al iamaj reloĝantoj devenaj el Navia, Asturio.

Festo ĉe ermitejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 13,67 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 117 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 230 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 65 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Graflando de Benavente.

Plej grava enspezofonto estis agrikulturo (beto, maizo, cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (ĉasado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755597
 |
Satelita foto pri la flughaveno (*insulo sube dekstre*) en Golfo de Osako. La Flughaveno Kobe estos konstruata sur la nekompleta insulo, meze en la foto. Centro de Osako videblas supre dekstre.
La **Kansaja Intenacia Flughaveno** (japane 関西国際空港) estas japana flughaveno en regiono Kinki en Japanio. Ĝi situas parte en la japana prefektujo Osaka, parte en Prefektujo Vakajama, 5 km antaŭ la marbordo, sur artefarita insulo en la maro. Ĝia IATA-flughavena kodo estas **KIX**, la ICAO-flughavena kodo estas **RJBB**.

Historio
--------

La insulo estis planita je longo de 4 km kaj larĝo de 2,5 km. La inĝenieroj devis superi la ekstreme grandajn riskojn de tertremoj kaj tropikaj hurikanoj (kun ondegoj de ĝis 3 m).

La konstruado ekis en 1987: oni pretigis muran valon kompleta en 1989 el rokaĵoj kaj 48.000 tetahedraj betonŝtonoj. Oni malkonstruis tri montojn por 21.000.000 m3 por plenigaĵo. La konstrulaboroj bezonis 10.000 laboristojn, 10 milionojn da laborhoroj dum tri jaroj, uzante okdek ŝipojn. Ili devis pretigi 30-metrojn dikan grundotavolon ene de la marmuro. La konstruaĵon planis la arĥitekto Renzo Piano. Oni konstruis en 1990 trikilometrajn pontojn por ligi la insulon al la natura kontinento ĉe Rinku Town, ke kosto de miliardoj da USD.

La flughaveno estis malfermita la 4-an de septembro en 1994. La insulo iĝis 4 km longa kaj 1,2 km larĝa. La konstruado kostis 15 miliardojn da USD.

La Kansaja flughaveno estis projektita kiel 24-hora flughaveno, sed tio ne realiĝis. Ĝi sendamaĝe travivis la tertemon de Kobe en 1995. La largiĝo de la flughaveno pretiĝis en aŭgusto de 2007. La flughavenon trairas ĉiujare ĉ. 16 milionoj da pasaĝeroj.

La flughaveno sinkas nuntempe 4,8 cm ĉiujare, sed iam tio devas halti. Tiun sinkado oni enkalkulis dum planado, konstruado, tiel la kondukaj tuboj havas ĉiam ellasante parton kaj eblon moviĝi.

Oni planas duan ponton por aŭtomobiloj.

Flugkompanioj
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Air Canada
* Air China
* Air France
* Alitalia
* Continental Airlines
* Air Tahiti Nui
* All Nippon Airways
* Asiana Airlines
* Cathay Pacific
* Qatar Airways
* China Eastern Airlines
* EgyptAir
* Singapore Airlines
* Federal Express
* Dragonair
* Jade Cargo International
 | * Finnair
* KLM Royal Dutch Airlines
* Lufthansa
* Malaysia Airlines
* China Southern Airlines
* EVA Air
* Garuda Indonesia
* Korean Air
* MIAT Mongolian
* Northwest Airlines
* Emirates
* Grand China Air
* Vietnam Airlines
* China Postal Airlines
* UPS Airlines
 | * Thai Airways
* Shanghai Airlines
* Turkish Airlines
* Nepal Airlines
* United Airlines
* Uzbekistan Airways
* Air Caledonie International
* Air India
* Air New Zealand
* Japan Airlines
* Philippine Airlines
* Xiamen Airlines
* Yangtze River Express Airlines
* Cargo Italia
 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* kansai.airport.or.jp oficiala paĝo

* Kansaja internacia flughaveno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kansaja internacia flughaveno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hyaenodon gigas.jpg*Hyaenodon gigas* kaj *H. mongoliensis*.
**ordo : † hiendentuloj - Hyaenodonta**

familio : † paleoriktedoj - Palaeoryctidae
genro : † cimolesto - Cimolestes
genro : † deltaterojdo - Deltatheroides
genro : † avunkulo - Avunculus
genro : † didelfodo - Didelphodus
genro : † deltateridio - Deltatheridium
genro : † paleorikto - Palaeoryctes
familio : † mikropternodedoj - Micropternodontidae
genro : † mikropternodo - Micropternodus
familio : † didimokonedoj - Didymoconidae
genro : † ardinikto - Ardynictis
genro : † didimokono - Didymoconus
genro : † ĉelkario - Tshelkaria
familio : † hienodedoj - Hyaenodontidae
genro : † protolomo - Protolomus
genro : † disopsalo - Dissopsalis
genro : † pterodo - Pterodon
genro : † hiainailoŭro - Hyainailourus
genro : † hienodo - Hyaenodon
genro : † apterodo - Apterodon
genro : † maĥerojdo - Machaeroides
familio : † oksienedoj - Oxyaenidae
genro : † oksieno - Oxyaena
genro : † patriofelo - Patriofelis
genro : † paleonikto - Palaeonictis

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Hiendentuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hiendentuloj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Preĝejo de Sankta Triunuo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Jánkmajtis.

Historio
--------

La kirko konstruiĝis en la 15-a jarcento en tiutempa vilaĝo **Jánk**. Baldaŭe la kalvinanoj okupis ĝin, sed en 1751 la katolikanoj reakiris ĝin. En la 1700-aj jaroj la sentura preĝejo havis 2 lignajn turojn. La ĉefaltaro estis farita en 1833.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo ne havas turon, sed havas 2 ornamajn enirejojn. La navo havas apogpilastrojn. La eksteraj skulptaĵoj venis el la baroko. La sanktejo havas unu navon kaj grandparte restis netuŝita dum la longa historio. Interne estas videblaj skulptaĵoj pri anĝeloj, Stefano la 1-a (Hungario) kaj pri Johano Baptisto. Ekstere, en la ĝardeno estas ligna sonorilostablo de 1763 kaj ruinoj de monaĥejo.

Kermeso okazas en la dimanĉo de Sankta Triunuo.

Fontoj
------

* hungare
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**MÁRTONFI József** estis hungara katolika episkopo de Transilvanio, eklezia verkisto naskita en Csíkszentkirály la 15-an de januaro 1746 kaj mortinta en Gyulafehérvár la 3-an de marto 1815.

Biografio
---------

József Mártonfi estis instruisto en Vieno, Buda kaj Koloĵvaro. Ekde 1779 li estis la ĉefdirektoro de la katolika altlernejo de Transilvanujo, ekde 1788 kanoniko, ekde 1793 titolita episkopo, ekde 1799 episkopo de Transilvanujo. Li ellaboris novan regularon por gimanzioj en Transilvanujo, kiun ankaŭ la imperistro Jozefo la 2-a aprobis (Norma Regia, 1781). Inter liaj reformceloj troviĝas ankaŭ afero de pensio por pastroj. Parton el sia havaĵo li lasis por pensifondo de pastroj. Li estis la subteninto de literaturo, de sciencistoj, interalie de Miklós Révai.

Verkoj
------

Li verkis poemojn. Postrestis pluraj teatraĵoj de li manuskripte (*Buda deák*, 3 akta; *Nádasdi deák*, 3 akta; *Mathias Corvinus deák*, 7 scenetoj; *Hypocrita deák*, 9 scenetoj; *Salamon magyar király*, 4 scenetoj en heksameteroj).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio József Mártonfi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253920
* GND: 141698519
* VIAF: 123917296
* ISNI: 0000000085732227
 |
**Rădești** [rədeŝtj] (hungare: **Tompaháza**, Szászújfalu) estas komunumo en Rumanio sude de Aiud, ĉe rivero Mureș. Administre apartenas al ĝi: Sâncrai, Leorinţi, Șoimuș kaj Meșcreac.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 931 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 724 (rumanoj, 11,3 % da hungaroj.

Historio
--------

Ĝia unua mencio estas el 1263. Ĝia loĝantaro unue estis hungara, poste saksa kaj de la 17-a jarcento plejparte rumana. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye).
En 1912 oni kreis Rădești per kunigo de *Tâmpahaza* (hungare *Tompaháza*) kaj Uifalău (hungare *Szászújfalu* aŭ *Marosújfalu*, germane *Neudorf*).

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.

La nomo Rădești estis donita honore al Demetriu Radu (1862–1920), episkopo de Oradea, naskita en Rădești.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Komunuma retejo Arkivigite je 2010-04-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002
**Bad Reichenhall** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Berchtesgadener Land kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de decembro 2022 la komunumo havis 18 893 loĝantojn.

Bad Reichenhall situas en la valo de rivero Saalach, en distanco de 14 kilometroj de la aŭstria urbo Salzburg. La montoĉirkaŭita urbo estas ŝatata vintra kaj kuraca loko. En ties proksimo troviĝas monto *Predigtstuhl* (1650 m), al kiu portas pendfervojo.

La loko estis grava salminejo en la romiaj kaj mezepokaj tempoj; por tio engaĝiĝis ege ankaŭ episkopo Ruperto de Salcburgo. La florada epoko de la urbo estis ĉirkaŭ la regado de Karolo la Granda (ĉirkaŭ la jaro 800 de nia erao). Tamen oni ankoraŭ ekspluatas salon, sed la salakvoj (kies mineralenteno povas atingi eĉ 24 %) servas por kuracado.

La urbo preskaŭ neniiĝis en incendio de 1834, sed ĝi estis rekonstruita. En 2001 la komunumo honoriĝis per la titolo Alpa urbo de la jaro.

En la novaĵoj
-------------

En Bad Reichenhall la 1-an de novembro 1999 okazis masakro: la tiam 16-jara *Martin Peyerl* malplenpafis el sia dormĉambra fenestro kelkajn fusilojn de sia patro antaŭ ol sinmortigi.

Je la 2-a de januaro 2006 Bad Reichenhall denove aperis en la novaĵoj pro la kolapso de la tegmento de kovrita sketejo pro fortega neĝado, ĉe kiu dekkvin homoj mortis, inter kiuj dek du infanoj kaj junuloj, kaj minimume 35 homoj vundiĝis, grandparte grave. Daŭra neĝado malfaciligis la savajn laborojn.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵo estas la romanstila baziliko (Sankta Zeno), kiu estis trakonstruita en 1512–1520 de Agoston-ordena abatejo, fondita en 1136.

* malnova sala rafinejomalnova sala rafinejo
* malnova urbodomomalnova urbodomo
* montoj Zwiesel (maldekstre) kaj Hochstaufen (centre)montoj *Zwiesel* (maldekstre) kaj *Hochstaufen* (centre)

Famuloj
-------

Hungara historiisto Lajos Mangold mortis en Reichenhall.
  

* Bad Reichenhall en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bad Reichenhall en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)
* retejo de la loka turisma oficejo (germane)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rurbaj kaj neurbaj komunumoj en la distrikto Berchtesgadener Land |
| --- |
| Ainring | Anger | Bad Reichenhall | Bayerisch Gmain | Berchtesgaden | Bischofswiesen | Freilassing | Laufen | Marktschellenberg | Piding | Ramsau apud Berchtesgaden | Saaldorf-Surheim | Schneizlreuth | Schönau am Königssee | Teisendorf | Blazono de la distrikto Berchtesgadener Land |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 59889
* GND: 4049111-0
* LCCN: n81078229
* VIAF: 159947580
* BNF: 12496318b
* NKC: ge472078
 |
Post partopreno de unusola atleto en la somera Olimpiko 1964 en Tokio, **sportistoj de la Dominika Respubliko** (neformale adjektive "domingaj sportistoj") ekde la somera Olimpiko 1968 en Meksik-Urbo teame partoprenas **olimpikon**. 

*Felix Sanchez* celbris sian ormedalon en 400-metraj hutfo-konkuro
En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis domingaj partoprenantoj. Tamen en la someraj olimpikoj la teamoj ne estas sensukcesaj: ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, la teamo sume atingis  3 orajn,  5 arĝentajn kaj  4 bronzajn medalojn. Fine ĝi havis la **77**-an rangon inter ĉiuj partoprenintaj teamoj.

La Nacia Olimpika Komitato de la Dominika Respubliko (hispane *Comité Olímpico Dominicano*, mallongigite *COlimDo*) kunordigas la teamojn - la organizaĵo estis kreita en 1946 kaj rekonita de la Internacia Olimpika Komitato en 1954. 

* Kategorio Dominika Respubliko en la Olimpikoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  

centra

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (hispane)

Vidu ankaŭ
----------

* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
**Festus Gontebanye MOGAE** (naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1939 en Serowe) estis prezidanto de Bocvano inter la jaroj 1998 kaj 2008. Li estas membro de la Bocvana Demokrata Partio (BDP).

Festus Mogae kun Colin Powell

Vivo
----

Mogae studis ekonomion en la Universitato de Sussex kaj poste ĉe la Universitato de Oksfordo. Post la fino de siaj studoj li laboris por la ŝtato. Poste li laboris por la Internacia Valuta Fonduso. Inter 1980 kaj 1982 li havis postenon ĉe la banko de Bocvano. 1989 li fariĝis ministro pri financoj kaj planando de la evoluo. Ekde 1992 li estas vicprezidanto de Bocvano. Je la 1a de aprilo 1998 li fariĝis posteulo de Quett Masire kaj fariĝis prezidanto. Oni reelektis lin en 2004. Ekzakte post 10 jaroj kiel prezidanto de Bocvano li retiriĝis je la 1a de aprilo 2008. Lia posteulo fariĝis la eksa vicprezidanto Ian Khama.

Kiam li jam ne plu estis prezidanto, en 2008 Mogae ricevis la Mo-Ibrahim-premion pro sukcesa laboro de la registaro kaj por la batalo kontraŭ aidoso. Li estas membro de la Klubo de Madrido.

* Festus Mogae en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Festus Mogae en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 265010
* GND: 170283798
* LCCN: n88680115
* VIAF: 16352915
* ISNI: 0000000030468019
* SUDOC: 18991906X
* NKC: xx0051496
 |
**FÖLDES Ferenc** (feoldeŝ) estis hungara kulturpolitikisto, filozofia verkisto. Li naskiĝis en Beszterce la 16-an de marto 1910 kaj mortis en Ukrainio la 13-an de januaro 1943.

Biografio
---------

Ferenc Földes inter 1928 kaj 1932 pristudis filozofion en Parizo (Sorbonne), en Bologna, denove en Sorbonne. Li aliĝis al maldekstra organizo *Union Fédérale des Étudiants*. Li revenis en Hungarujon en 1932, sed kiel senlaborulo li instruis ligvojn. Inter 1932–34 li laboris en la *Országos Ifjúsági Bizottság* (Landa Junulara Komitato). En marto de 1934 oni komdamnis lin je kvarmonata malliberejo. Post elliberiĝo li komencis verki sociajn kaj filozofiajn artikolojn, studojn. En la fino de 1938 li doktoriĝis en Bologna. Liaj artikoloj aperis en *Népszava*, *Kelet Népe*, *Ország Útja*, Korunk kaj en *Üzenet* de Parizo. En 1941 aperis lia verko *A munkásság és a parasztság kulturális helyzete Magyarországon* (Bp. 1941). En somero de 1942 oni forportis lin al laborservo en Sovetunion. La 13-a de januaro 1943 li malaperis.

Verkoj
------

* *F. F. válogatott művei* (Selektitaj verkoj) (Bp. 1957).

Fontoj
------

* *Magyar Életrajzi Lexikon*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 251055
* VIAF: 121442800
* ISNI: 0000000080140724
* BIBSYS: 98048461
 |
**MPE** (Multi-Programming Executive) estas afer-orientita minikomputila samtempa operaciumo farita de Hewlett-Packard.

Ĝi funkciigas la familion HP 3000 de komputiloj, kiuj originale uzis 16-bitan HP staplo-arĥitekturon kun CISC procesoroj kiuj estis poste ŝanĝitaj al PA-RISC, tiam la operaciumo estis alinomita **MPE/XL**. La originala versio de MPE estis skribita per lingvo nomita SPL (System Programming Language); poste la nomo de la operaciumo estis ŝanĝita al **MPE/ix** por indiki kunlaboreblecon kun Unikso per aldono de POSIX-kongrueco. La ĉeso de la produktado estis anoncita malfrue en 2001 kun la ĉeso de helpservo fine de 2010. Nombro da triapartaj kompanioj anoncis planojn por subteni ambaŭ hardvaron kaj softvaron post tiu dato por klientoj ne kapablaj aŭ ne volantaj ŝanĝi al aliaj platformoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Hewlett-Packard
* HP 3000
* POSIX
* Minikomputilo

Eksteraj ligiloj
----------------

* 3000-MPE (Software), en retejo HPMuseum
* Allegro Consultants, Inc. Free HP 3000 Software, MPE Software Support
* Beechglen Development Inc. Arkivigite je 1996-12-27 per la retarkivo Wayback Machine MPE Software Support
* HP MPE/iX hejmpaĝo Arkivigite je 2013-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
* HP MPE/iX Command reference
* openMPE Arkivigite je 2018-08-23 per la retarkivo Wayback Machine Advocates of continued MPE and IMAGE source code access beyond 2010

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo HP Multi-Programming Executive en la angla Vikipedio.*
**Johannes Daniel FALK** (naskiĝinta la 28-an de oktobro 1768 en Gdansk, mortinta la 14-an de februaro 1826 en Vajmaro) estis germana verkisto kaj teologo.

Vivo
----

En 1792 li ekstudentis en Halle (Saale) ĉe la teologia fakultato. Ekde 1798 li estis privatulo en Vajmaro kaj iĝis en 1806, post la Batalo de Jena kaj Auerstedt, pro meritoj eksterordinaraj pri urbo kaj regiono legato-konsilisto salajrita (privilegio far la duko).
En 1813 li fondis la karitatan fondaĵon *Gesellschaft der Freunde in der Not* por edukigi forlasitajn kaj povrigitajn infanojn. Poste liaj klopodoj ebligis la fondon de lernejo, kiu en 1829 iĝis publika instituto portante daŭre la nomon *Falksches Institut*. Ekde 1821 estis loĝejo kaj instituto liaj ĉe Lutera korto.

Falk entombigitis sur la Historia tombejo vajmara. En 1813 starigitis en Vajmaro je Graben Falk-monumento.

Verkista graveco
----------------

Kiel verkisto li unue skribis satiraĵojn kaj apartenis al la pli malnova skolo kiu preferis pli ĝeneralan kaj molan satiron: malavantaĝo estis - pro la ĝeneraleco kaj anonimeco - manko de akreco kaj rapidspriteco. Ekzemplo estu la verko »Taschenbuch für Freunde des Scherzes und der Satire« (1797-1803, 7 jarkolektoj). De la aliaj skribitaĵoj menciindas prilaboro de la plaŭta komedio »Amphitruo« (Halle 1804). Liaj priartaĵo »Kleinen Abhandlungen, die Poesie und Kunst betreffend« (Weimar 1803), lia gazeto »Elysium und Tartarus« (1806) kaj lia postlasitaĵo »Goethe aus näherm persönlichen Umgang dargestellt« (1832) enhavas interesajn rimarkojn pri la literatura vivo dum la goeta tempo en Vajmaro, la t.n. Vajmara Klasiko.

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 6. Leipzig 1906, p. 288-289, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Johannes Daniel Falk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568001
* GND: 118685899
* LCCN: n90617287
* VIAF: 49352865
* ISNI: 0000000108991687
* SUDOC: 052538273
* BNF: 128677282
* MBA: 681082d7-d08f-40fc-8e68-7d1d5bfd4ede
* NKC: mzk2009511024
* ICCU: IEIV122695
 |
**IRAS** (angle *InfraRed Astronomical Satellite* signifante
infraruĝa astronoma
satelito) estas kosma observatorio
funkciante en la infraruĝo, kreita per kunlabora
projekto de la NASA (Usono), de la nederlanda
kosma agentejo NIVR kaj de la britia
esplora agentejo SERC.

Ĝi funkciis inter januaro kaj novembro 1983.

Misio
-----

Ĝi estis lanĉita per la raketo Delta la 25-an de januaro 1983 elde Vandenberg Air Force Base, apud Santa Barbara (Kalifornio, Usono). Ĝi estis metita
sur sunsinkronan polusan orbiton, tie estas orbito tia, ke la angulo inter la orbita ebeno kaj la direkto de Suno restu konstanta.

Ĝia misio estis fari observon de la tuta ĉielo (*astronomia enketo*) en la ondolongoj de 12, 25, 60 kaj 100 mikrometroj. Ĉirkaŭ 250 000 fontoj de infraruĝo estis observitaj.

Por esti sensiva en infraruĝo, ĝia temperaturo estu tre malhalta. Rezervujo de 720 litroj de likva heliumo permesis teni ĝin je 1,6 kelvino. Kiam la tutaĵo de la heliumo estis vaporiĝinta,
la satelito ne plu gardis sian malaltan temperaturon kaj ĉesis funkcii, kvankam restante en tera orbito. La misio daŭris ĝis la 25-a de novembro 1983 tie estas dum 10 monatoj.

Malkovroj
---------

La misio IRAS permesi malkovri diskon da kosma polvo ĉirkaŭ la stelo Vego, la unuaj observoj de la centro de nia galaksio (kaŝita pro kosma absorbo en la videbla spektro), pluraj kometojn kaj grandan strion da polvo asociata kun la kometo Tempel 2, kaj tri asteroidojn inter kiuj la apolona asteroido 3200 Faetono, kiu pasas plej proksime de Suno el la  nun konataj asteroidoj.

IRAS malkovrigis ankaŭ objekton, kiun oni kredis esti "planedo tiel granda kiel Jupitero en nia sunsistemo".
Estas nun opiniita, ke tiu objekto estas juna malproksima galaksio.

**Malkovritaj asteroidoj : 3**| 3200 Faetono | 11-a de oktobro 1983 |
| 3728 IRAS | 18-a de aŭgusto 1983 |
| (10714) 1983 QG | 31-a de aŭgusto 1983 |

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Mystery heavenly body found close to Earth (Mistera peza korpo trovita proksime de Tero) el "*The Gazette*" 30-a de decembro 1983(angle)
2. ↑  The IRAS Incident (la incidento IRAS) el "Bad Astronomy" (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle IRAS : Klariga suplemento

* IRAS (kosma observatorio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio IRAS (kosma observatorio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)