recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bell X-1 
Yeager rompis la sonbareron la 14an de oktobro, 1947, en la Bell X-1.
Chuck Yeager fronte de la X-1-aviadilo
Bell X-1A
Bell X-1B
X-1 fluganta
La **Bell X-1** (**Bell Model 44**) estis usona eksperimenta raketmotora aviadilo, kiu estis la unua el la homfaritaĵoj por rompi la sonbarieron. 
Tiu ĉi aviadilo estis evoluigita kaj konstruita fare de la kompanio Bell Aircraft nome de la komuna projekto de la National Advisory Committee for Aeronautics (NACA - la antaŭulo de NASA) kaj la Usona Armeo Aerforto (USAAF, kiu poste nomiĝis USAF). Ĝi komence estis nomumita XS-1 (eXperimental Supersonic) .

La X-1 estis la unua en serio de usonaj eksperimentaj aviadiloj konstruitaj por testi novajn teknologiojn kaj konceptojn, la tielnomitaj X-aviadiloj.

La unua testflugo okazis en januaro 1946, kaj la 14-an de oktobro 1947, X-1 No. 1 iĝis la unua pilotata aviadilo se temas pri rompi la sonbarieron en kontrolita, horizontala flugo. La X-1, pilotita en la historia flugo fare de kapitano Charles Yeager, estis la unua pilotata aviadilo se temas pri superi la rapidecon de sono en horizontala flugo. Ĝi ankaŭ estis la unua el la X-aviadilo serio kiu estas serio de usonaj eksperimentaj aviadiloj funkciigitaj fare de raketo aŭ jetmotoroj. Ili estis dezajnitaj por testi novajn kaj pionirajn teknologiojn en la kampo de aviado kaj ekstertero.

Tri ekzemploj estis konstruitaj de la unua generacio X-1. La testprogramo estis sukceso, kiu igis NACA kaj la aerarmeon decidi plue evoluigi la aviadilon. La dua generacio X-1 estis dezajnita por flugi je pli ol dufoje la rapido de sono (Maĥo  2), kaj kvar ekzemploj estis ordonitaj, de kiuj tri estis konstruitaj (X-1A, X-1B kaj X-1D). La plej alta rapideco de la X-1 estis Mach 2,435, kiu estis atingita fare de Chuck Yeager en la duageneracia X-1A aviadilo. De la ses X-1-aviadiloj, tri estis detruitaj en eksplodoj kaj postaj fajroj kaj kraŝalteriĝoj. En novembro 1958, la X-1-programo estis finita post la lasta flugo de la X-1E. Totalo de 211 testflugoj estis aranĝitaj kun la X-1.

Referencoj
----------

1. ↑  Hallion, Richard P..  (2012) "Chapter 10: The NACA, NASA, and the Supersonic-Hypersonic Frontier", *NASA 50th Anniversary Proceedings : NASA's First 50 Years, Historical Perspectives*. US National Aeronautics and Space Admin, p. 223–274. ISBN 978-0-16-084965-7.
2. ↑   Bell X-1 (angle). Encyclopedia Britannica. Alirita 8 December 2022.
3. ↑  "Flights 'much faster than sound' confirmed by the U.S. Air Force", June 10, 1948, paĝo 1, part 1.

[*rompita ligilo*]
4. ↑  "Two U.S. planes fly faster than sound", June 11, 1948, paĝo 4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bell X-1B – Nacia Muzeo de Usona Aero Forto
* X-1 kvindeka datreveno – NASA
* Usona X-Veturiloj – Vararo—X-1 al X-50 – NASA
* Bell X-1 – Nacia Muzeo de Aero kaj Kosmo
* Generalo Chuck Yeager | La Oficiala Retejo
* Gvidilo de modelo Bell X-1 Eksperimenta Aviadilo: Parto una, Parto dua


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854850
* LCCN: sh85013028
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Aesculus × carnea** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sapindaloj  *Sapindales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sapindacoj*, Sapindaceae* |
| Subfamilio: | Hippocastanoideae ' |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *Aesculus x carnea* , karnokolora eskulo |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Aesculus × carnea  |

 |
| v • d • r |

**Karnokolora eskulo**, **karnokolora ĉevalkaŝtano** aŭ **karnokolora hipokaŝtano** latine *Aesculus* × *carnea* , estas foliarbo el la genro Eskulo (*Aesculus*), kiu ofte estas plantita en parkoj de Mezeŭropo. La planto estas hibrido el la balkandevena *Aesculus hippocastanum* kaj nordamerika ruĝa eskulo (*Aesculus pavia*).

La karnokolora eskulo estas fekunda hibrido, kiu oni trovis en 1818 la unuan fojon; la hibrido produktas ĝermeblajn semojn.

karnoruĝa eskulo
frukto de la karnokolora eskulo

Priskribo
---------

La somerverda arbo atingas alton de ĝis 22 metroj kaj trunkan diametron de ĉ. 60  cm. La arbo estas relative malrapide kreskanta kaj vivas ne tre longe. Por uzi ĝin kiel arbo en parko ĝi estas greftita sur ordinara ĉevalkaŝtano. La krono estas densa. La arboŝelo junaĝe estas malhelverda kaj poste ĝi fariĝas ruĝece bruna kun multaj lenticeloj; ofte formiĝas baze de la trunko lignokropojn. La folitigo longas ĝis 23 cm. La folietoj estas oblongaj ĝis eliptaj. Ili longas 8 ĝis 15 cm. Rande ili estas noĉitaj. 

La helruĝaj floroj staras en pedunkloj, kiuj longas maldense de 12 ĝis 20 cm. En Mezeŭropo la arbo floras meze de majo. La globformaj kapsulfruktoj estas glataj kaj iomete malpligrandaj ol ĉe la ordinara ĉevalkaŝtano. En la frukto estas du ĝis tri malgrandaj brunaj semoj.

La kromosomonombro estast 2n = 80.

Bredadformoj
------------

Ekzistas kelkaj varioj de *Aesculus* × *carnea*. Jen elekto de gravaj tipoj::

* *Aesculus* × *carnea* 'Briotii': Tiu ĉi formo ekestis 1858 en Francujo. Tiu vario kreskas pli rapide. La folioj estas brilaj ankaŭ la floroj estas brile ruĝaj. La formo estas tre ŝatata kiel arbo en parkoj kaj apud stratoj.
* *Aesculus* × *carnea* var. *plantierensis* (sin.: *Aesculus × plantierensis* ANDRÉ) kun helruĝaj floroj.
* *Aesculus* × *carnea* var. *purpurea* kun intense purpura koloro de la floroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aesculus × carnea en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aesculus × carnea en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Aesculus × carnea en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Steckbrief.
* Bilder.[*rompita ligilo*]
* En Webarchiv  Arkivigite je 2008-01-17 per la retarkivo Wayback Machine wayback=20080117032021 Forma Briotii
**Svalbardo kaj Janmajeno** (norvege *Svalbard og Jan Mayen*; ISO 3166-1 dulitera: **SJ**, trilitera: **SJM**, cifera: **744**) estas statistika unuo, kreita laŭ la normo ISO 3166 por la du foraj teritorioj de Norvegio, la arkipelago Svalbardo kaj la insulo Janmajeno. Kvankam ambaŭ teritoriaj estas unuigitaj fare de Internacia Organizaĵo por Normigado (ISO), administre ili ne estas ligitaj. Ili havas interretan nacian domajnon de la alta nivelo .sj, sed ĝi ne estas uzata kaj oni uzas la domajnon .no, same kiel en la tuta Norvegio. Same ili ambaŭ kune havas laŭ la normo ISO 3166-2 la kodaron ISO 3166-2:SJ por siaj partoj, sed ĝi estas malplena, kaj samtempe kiel partoj de Norvegio laŭ la sama normo ili havas kodojn NO-21 (Svalbardo) kaj NO-22 (Janmajeno) en la kodaro ISO 3166-2:NO por Norvegio.

La oficiala lingvo en la teritorioj estas norvega, en la Svalbardo estas uzata ankaŭ la rusa. La teritorioj ne havas proprajn blazonojn kaj flagojn kaj uzas la norvegajn, ĉu aparte, ĉu ambaŭ kune.

Svalbardo
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Svalbardo.
Svalbardo estas arkipelago en la Arkta Oceano, meze inter Norvegio kaj la norda poluso. La insularo etendiĝas inter 74° kaj 81° nordaj latitudoj kaj inter 10° kaj 35° orientaj longitudoj. La komuna areo de la insularo estas 61020 km2, ĝis 60% da ĝi estas kovrita per glacio. La plej granda insulo Spicbergo havas loĝantaron.

Svalbardo estas parto de neniu provinco de Norvegio, kaj mem ne estas provinco, sed havas specialan statuson. Ĝin regis la prefekto, kiu subordiĝas al la norvega registaro.

Janmajeno
---------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Janmajeno.
Janmajeno estas vulkaninsulo, kiu situas en la Arkta Oceano, sur la limo inter la maroj Norvega kaj Gronlanda. La insulo troviĝas sur 71°N kaj 8°W. Ĝia areo estas 377 km2. Loĝantaro estas la skipo de meteorologia kaj radiostacio. Ekde 1994 la insulon regis la nordlanda provincestro, tiu parte redonas la regpovon al la komandanto de la stacio.

Referencoj
----------

1. ↑   Svalbard (angle). Norwegian Polar Institute. Arkivita el la originalo je 2012-02-19. Alirita 2020-01-10.
2. ↑   Jan Mayen (angle). *Monda faktolibro de CIA*. Central Intelligence Agency. Arkivita el la originalo je 2007-06-12. Alirita 2020-01-10.

* Kategorio Svalbardo kaj Janmajeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Svalbardo kaj Janmajeno en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676393
* VIAF: 242730240
 |
**Adradas** [aDRAdas] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco.

Geografio
---------

*Komarko de Almazán* en la sudcentro de la provinco Sorio.
Loko de Adradas en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 67,47 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 55 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 400 loĝantojn el la 1920-aj jaroj. 

Ĝi distas 54 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Almazán, Frechilla de Almazán, Coscurita, Morón de Almazán, Baraona, Taroda kaj Alcubilla de las Peñas. Ĝi enhavas la loĝlokojn Sauquillo del Campo kaj Ontalvilla de Almazán.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Fine de la 20-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Ontalvilla de Almazán.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Almazán |
| --- |
| Adradas• Alentisque• Almazán• Arenillas• Barca• Barcones• Berlanga de Duero• Borjabad• Caltojar• Centenera de Andaluz• Coscurita• Escobosa de Almazán• Frechilla de Almazán• La Riba de Escalote• Maján• Matamala de Almazán• Momblona• Morón de Almazán• Nepas• Nolay• Rello• Soliedra• Taroda• Velamazán• Velilla de los Ajos• Viana de Duero |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218379
 |
Pri la komunumo
---------------

**Flaach** (prononcu *flaĥ*) estas komunumo en la distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1221 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Tipa faktrabdomo en Flaach
Flaach situas je 360 m super la marnivelo je norda deklivo de la montoĉeno Irchel, kiu apartenas al la Ĵuraso. Okcidente la komunumo estas limigita per la rivero Rejno kaj en ĝia nordo trafluas ĝin la Turo, kiu en la nordokcidenta angulo de la komunumo alfluas la Rejnon. La teritorio de la komunumo estas 10,16 km², el kiu 3,45 km² estas arbaro. 2,48 km² de ĉi-tiu arbara areo estas posedaĵo de la komunumo.

Najbarjaj komunumoj
-------------------

La komunumo Flaach limas en nordo al Marthalen, en nordoriento al Kleinandelfingen, en oriento al Volken, en sudo al Berg ĉe Irchel, kaj en okcidento aliflanke de la Rejno al Buchberg kaj Rüdlingen ambaŭ en Kantono Ŝafhaŭzo.

Trafiko
-------

Flaach estas per poŝtaŭtobuslinio konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.

Historio
--------

Unua dokumenta mencio de Flaach kiel *Flacha* datiĝas de la jaro 1044 en kunteksto de la loka noblulo Berchtold de Flacho, kiu en la 11-a jarcento donacis sian havaĵon al la Monaĥejo Rejnaŭo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Flaach
* Flaach en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Flaach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Andelfingen |
| --- |
| Adlikon • **Andelfingen** • Benken ZH • Berg ĉe Irchel • Buch ĉe Irchel • Dachsen • Dorf ZH • Feuerthalen • Flaach • Flurlingen • Henggart • Humlikon • Kleinandelfingen • Laufen-Uhwiesen • Marthalen • Oberstammheim • Ossingen • Rejnaŭo ZH • Thalheim ĉe Turo • Trüllikon • Truttikon • Unterstammheim • Volken • Waltalingen |  |

 |
Altometro
**Altometro** (ankaŭ altimetro, altec-montrilo, **altomezurilo**) estas mezurilo, sur kiu oni povas legi altecon de iu ajn objekto (fiksa aŭ moviĝanta kiel aviadilo).

Ĝi havas du ĉefajn tipojn. Unu sekvas ŝanĝiĝon de la aerpremo (barometra altometro), dum alia mezuras tien-reenvojon de radiondoj (fiksita ĉe subo de la aviadilo), rilate al la grundo.

La mezurado per aerpremo okazas tra premventilo malfermita al la ekstera atmosfero. La kresko-malkresko de la premo ŝanĝas volumenon en la ujo, kio fine montriĝas sur la altometro. Oni mezuras la aerpremon ĉiam rilate al marnivela aerpremo, oni devas ĉiam korekti tion laŭ la vetero.

La radionda altometro mezuras altecon de aviadilo kompare al la tero. La elradiita signo povas esti impulsa (kalkulado el tempo) aŭ frekvenca modulita (kalkulado el frekvenca diferenco). Oni uzas radi-altometrojn al aŭtomata navigado aŭ "blinda" alteriĝo (okaze de nebulo ks.).

Referencoj
----------

1. ↑  A Dictionary of Aviation, David W. Wragg. ISBN 10: 0850451639 / ISBN 13: 9780850451634, 1st Edition Published by Osprey, 1973 / Published by Frederick Fell, Inc. NY, 1974 (1st American Edition.)

Vidu ankaŭ
----------

* Altitudo
La **Kastelo de Tiszadob** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Andrássy** [andrAŝi]) estas historia monumento en Hungario, en Tiszadob.

Aerfoto pri la kastelo de Tiszadob
Kastelo de Tiszadob

Historio
--------

La kastelo por grafo Gyula Andrássy estis konstruita inter 1880-1885. Fine de la 2-a mondmilito interne armea rumana hospitalo funkciis, poste la ŝtato forprenis la kastelon (la samo okazis kun la ceteraj hungaraj kasteloj). Ĝis 1950 aŭstraj infanoj kaj grekaj rifuĝintoj vivis en la kastelo, poste hungaraj orfoj. En 2007 la orfoj translokiĝis al modernaj domoj. Inter 2009-2014 la kastelo renoviĝis, poste malgranda muzeo funkcias interne.

Konstruaĵoj
-----------

La pluretaĝa konstruaĵo sitas en parko sur elstaraĵo (malalta monteto), la parko situas laŭ Tiso. La kastelo similas U-majusklon kun tre mallongaj aloj. Ĝi havas 4 enirejojn, 12 turojn, 52 ĉambrojn, 365 fenestrojn. Sur la teretaĝo troviĝas la ĉefĉambro kun 110 m2, estas ligoj ankaŭ kun la teraso kaj balkono.

Parko
-----

Labirinto antaŭ la kastelo
Antaŭ la kastelo antaŭparko etendiĝas kun labirinto de buksacoj kaj taksusacoj (parte kiel heĝo). Meze altiĝas skulptaĵo de János Fadrusz. La malantaŭa parko estis pejzaĝa parko. La riverobordo origine estis arbaro, dum kreo de la parko oni hakis la malbelajn arbojn kaj restis tiuj arboj, kiuj estis konvenaj en la parko (ĉefe kverkoj kaj poploj. Parto de la parko estis kreita en franca sistemo. Menciindas la maloftaj liriodendrono, ĉina paŭlovnio, magnolio, diversaj pinoj, la kutimaj aceroj, betuloj, la alvenintaj robinioj, fraksenoj.

Skulptaĵo antaŭ la kastelo

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* 
* hungare kun fotoj
* 
* 

* Kategorio Kastelo de Tiszadob en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Csempeszkopács** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Balogh** [balog]) estas malfrurenesanca, poste baroka historia monumento en Hungario, en vilaĝo Csempeszkopács. La plej fama posedanto estis Ádám Balogh.

Kastelo de Csempeszkopács

Historio
--------

En tiu loko en la 16-a jarcento kuŝis tie teretaĝa nobeldomo. En fino de la menciita jarcento la familio Balogh trakonstruis la domon al etaĝa malgranda kastelo. En la 18-a jarcento la pli supre menciita Ádám Balogh donis al la konstruaĵo barokan aspekton. Post falo de la liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a okazis longaj procesoj, tial la kastelo iomete ruiniĝis. Inter 1785 kaj 1780 la aktuala posedanto faris signifajn trakonstruojn. Post la 2-a mondmilito en la komenciĝinta socialismo la ŝtato forprenis la kastelon (tiam ĉiuj kasteloj havis la saman sorton). Simplaj homoj vivis en la kastelo, ekde 1959 tie funkciis la vilaĝa kaj kolĥoza administradoj, eĉ la kulturdomo. En la 1970-aj jaroj la kastelo malpleniĝis, poste ĝi estis renovigita al la origina renesanca stilo. Interne ekde 1976 muzeo funkcias. Oni povas rigardi lokan historian, etnografian kaj eklezihistorian ekspoziciojn, memorĉambron kaj kolektaĵon pri mineraloj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en la iama parko. La kastelo formas L-majusklon. Interne la ĉambroj estas ornamitaj per stukoj.

Parko
-----

La parko origine konsistis nur el fruktoarboj. Baldaŭ oni kreis la parkon. La aleo al la kastelo havas kaŝtanarbojn.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-10-18 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare kun foto
* hungare kun foto

* Kategorio Kastelo de Csempeszkopács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas sakrala historia monumento (deklarita en 1995) en urbo Tatabánya (Hungario).

Historio
--------

En tiu loko en la 19-a jarcento komencis minadi karbon. Ĝuste en tiu loko minista kolonio estiĝis. Ilia katolika preĝdomo estis trakonstruita el simpla domo en 1898. La mina firmao konstruis la nun videblan kirkon en la jaroj 1911 kaj 1912, poste la preĝdomo iĝis kalvinana posedaĵo. La orgeno dekomence funkcias en la preĝejo. Renovigaj laboroj okazis en la 1950-aj jaroj kaj 1977.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en parko, sed komence statuo pri Emeriko de Hungario (sanktulo) estas videbla. Kelkaj ŝtupoj kuras al la enirejo. La fasado estas preskaŭ simetria, sed la turoj iom diferencas. La maldekstra turo estas pli alta kaj neregula plurlatero, la dekstra turo havas formon regula plurlatero. Ambaŭ turoj havas enirejojn. Super la ĉefenireja pordo granda rozvitralo videblas. La ĉefnavo havas po unu flankonavojn, tial ĝi estas bazilikeca havanta 12 kolonojn. La absido estas plurlatera kaj sube estas entombigitaj polaj flegistinoj, kiuj flegis dum la 2-a mondmilito. Ekstere ĉe la absido estas alia tombo de flegistinaj franciskanaj monaĥinoj.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La absido, sube tombejo
La **protestanta preĝejo** estas sakrala historia monumento ekde 2017 en urbo Sümeg (Hungario).

Historio
--------

Depost eklezia leĝo (1681) sporade alvenis protestantoj inter la katolikojn en Sümeg. Ekde 1867 la protestantoj multobliĝis, sed ili ne havis kirkon. Fine la kalvinanoj kaj luteranoj establis unuigitan religian grupon, tiel komune ili konstruis kirkon en la jaroj 1936 kaj 1937. Por feriejo en Balatonfüred estis kreita sonorilo en 1955, sed post 4 jaroj ĝi estis portita en protestantan preĝejon de Sümeg.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en mezo de renkontiĝo de 2 stratoj, la areo formas triangulon. La fasado estas simetria kaj konsistas praktike nur el la kvadrata turo. Tamen la turo en la teretaĝa nivelo draste larĝiĝas. Tie situas la larĝa enirejo, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. La turpinto estas plurlatera piramido. Ĉe la malantaŭa flanko estas alia enirejo.

Fontoj
------

* hungare kun 2 fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Malantaŭa partoMalantaŭa parto
* ĈefenirejoĈefenirejo
* NavoNavo
* Malnova fotoMalnova foto
**Tentudía** estas komarko de la provinco Badaĥozo en la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro de Hispanio. Laŭ la stato de 2015 en la komarko vivis 21 048 loĝantoj sur areo de 1 287 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 16 loĝantoj/km². Administra centro estas la municipo Fuente de Cantos, kiu estas ankaŭ la plej loĝata vilaĝo de la distrikto kun pli ol 5 000 loĝantoj, dum la dua estas Monesterio kun pli ol 4 000. Ĝi estas triangula, enhavas 9 municipojn kaj 2 malgrandajn municipopartojn, kiuj estas la jenaj:

* Bienvenida
* Bodonal de la Sierra
* Cabeza la Vaca
* Calera de León
* Fuente de Cantos
* Fuentes de León
* Monesterio
* Montemolín
	+ Pallares
	+ Santa María de Nava
* Segura de León

La distrikto de Tentudía estis deklarita kiel distrikto de la institucioj en la 1970-aj jaroj pere de la *Mancomunidad Turística y de Servicios de Tentudía*, pro tio ne eblas paroli pri socia unuiĝo de la loĝantaro, ĉar temas ĉefe pri institucia sistemo direkte al komunaj celoj. Per la termino Tentudía oni aludas al io kiun havis komune tiuj vilaĝoj, unuparte la mezepoka ĉeesto de la Ordeno de Santiago kaj duaparte la adoro al la virgulino de Tentudía, situa sur la pinto de la samnoma monto kiu, pro siaj 1.104 metroj, estas la plej alta punkto de la provinco Badaĥozo.

Vidu ankaŭ
----------

* Komarkoj de Ekstremaduro

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala prezento en la provinca retejo (hispane)

  



|   Komarkoj de Ekstremaduro |  |
| --- | --- |
| **Komarkoj de Cáceres**Valo de Alagón | Tierra de Alcántara | Valo de Ambroz | Campo Arañuelo | Llanos de Cáceres | Sierra de Gata | Tierras de Granadilla | Hurdes | Ibores | Valo de Jerte | Tierra de Trujillo | komarko Valencia de Alcántara | La Vera | Villuercas**Komarkoj de Badaĥozo**Campiña Sur | La Serena | La Siberia | Llanos de Olivenza | Sierra Suroeste | Tentudía | Tierra de Badajoz | Tierra de Barros | Vegas Bajas | Vegas Altas | Zafra-Río Bodión |

* Kategorio Tentudía en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Piedras Albas** (Blankaj ŝtonoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco Kacereso *(Cáceres)* kaj la regiono Ekstremaduro. La municipan nomon respegulas la blazono, kiu bildigas olivarban branĉon. Laŭ la stato de 2023 en la municipo vivis 130 loĝantoj sur areo de 5 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 26 loĝantoj/km². La suma loĝantaro estas malpli da dekono de la loĝantaro kiu estis meze de la 20-a jarcento, antaŭ elmigrado (ĉirkaŭ 1 500). La loĝantoj nomiĝas *piedrasalbeños*.

Situo
-----

Piedras Albas estas situa en la okcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Alcántara, je altitudo de 363 m kaj je nur 7 km de Portugalio; je 74 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 124 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 4,54 km². Estas enklavo ene de la municipa teritorio de Alcántara.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado. Iam estis dogano.

Kuriozaĵoj
----------

Je 7 km en direkto al Portugalio estas natura landlimo de la rivero Erjas, kie estas ponto, kopio de la fama romia ponto de Alcántara.

La zarzuelo *Luisa Fernanda* estis verkita en tiu vilaĝo kaj parto de la agado okazas en la ĉirkaŭaĵo de la landlimo en bieno nomata "La Puente".
Pri la komunumo
---------------

**Brienz/Brinzauls** (germana nomo **Brienz**, romanĉa nomo **Brinzauls**, oficiale estas uzata la duobla nomo por respekti la dulingvecon de la komunumo) estas komunumo de la komunumaro Belfort kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 112 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La komunumo Brienz/Brinzauls situas sur monta teraso norde de la Albulovolo sur alteco de 1144 m s.m. Al Brienz/Brinzauls apartenas ankaŭ la setlejo Vazerol, kie laŭ la legendo en la jaro 1471 kuniĝis la Diodoma Federacio, la Dektribunala Federacio kaj la Griza Federacio al la Tri Federacioj, liberŝtato el kiu estiĝis la hodiaŭa Kantono Grizono.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Brienz/Brinzauls limas en okcidento kaj nordo al Lantsch/Lenz, en nordoriento kaj oriento al Alvaneu, en sudoriento al Surava, kaj en sudokcidento al Tiefencastel.

Trafiko
-------

Tra Brienz/Brinzauls pasas la kantona ĉefvojo n-ro 417 de Tiefencastel al Davos. Per la poŝtaŭtolinio de Lenzerheide al Davos la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Brienz/Brinzauls datiĝas el la jaro 840 kiel *Brienzola*. En la 12-a jarcento Brienz/Brinzauls estis ekonomia centro de la episkopo de Koiro. Kiel parto de la tribunalo Belfort Brienz/Brinzauls fariĝis en la jaro 1338 posedaĵo de la Grafoj de Togenburgo. Ek de 1436 ĝis la jaro 1850 Brienz/Brinzauls estis membro de la Dektribunala Federacio. Ek de 1851 Brienz/Brinzauls estas komunumo de la komunumaro Belfort en la distrikto Albulo. En la jaro 1869 Surava aliĝis al la komunumo Brienz/Brinzauls, sed jam 14 jarojn poste la du komunumoj de nove disiĝis, kaj tiel Surava en la jaro 1883 denove fariĝis aŭtonoma komunumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Brienz

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Brienz/Brinzauls* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-08-24)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Brienz/Brinzauls Arkivigite je 2011-09-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Brienz/Brinzauls en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Brienz/Brinzauls** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Albulo |
| --- |
| 
**Alvaschein:** Alvaschein• Mon • Mutten • Stierva • Tiefencastel • Vaz/Obervaz

**Komunumaro Belfort:** Alvaneu • Brienz/Brinzauls • Lantsch/Lenz • Schmitten • Surava

**Komunumaro Bergün:** Bergün/Bravuogn • Filisur

**Komunumaro Surses:** Bivio • Cunter • Marmorera • Mulegns • Riom-Parsonz • Salouf • Savognin • Sur • Tinizong-Rona |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

***Jubileo en el Zócalo*** estas unu el plej konataj verkoj de la hispana verkisto Ramón J. Sender, publikigita en 1964, kiam la aŭtoro estis en la kerno de sia etapo de ekzilo. La verko temas pri la Konkero de Meksiko kaj la rolo de Hernán Cortés en tiu.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

*Zokalo* estas placo en Meksikurbo en kiu oni celebras festojn pri la paco inter Hispanio kaj Francio, dek kvin jarojn post la konkero de Meksiko. En tiuj festoj, la indianoj ludas teatre scenojn de la konkero fare de Cortés. Tiu teatraĵo rememorigas la okazĵojn de la konkero (kelkaj kiel ili aperis en *Hernán Cortés*) kaj HC komentas ilin kun siaj kapitanoj kaj eĉ klopodas ekscii kiu verkis la tekstojn kaj kial.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Analizo
-------

Temas pri historia romano kun teatra strukturo (pro la deveno de la rakonta materialo), kio estas tre malkutima ĉe la historiaj romanoj de Sender: ne estas historia enkonduko kiel estas ĉe Túpac Amaru, nek trilera agado kiel estas ĉe "Bizancio", dum la trankvila rekreado de la okazaĵoj, sekvante la kronikon de Bernal Díaz del Castillo havigas tute alitipan tonon.

Referencoj
----------

1. ↑  Ramón J. Sender, *Jubileo en el Zócalo*, México, Quetzal, 1940; Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 43.
2. ↑  Salguero, op. cit.

Vidu ankaŭ
----------

* Hernán Cortés

Bibliografio
------------

* Elizabeth Espadas, *A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8
* José-María Salguero Rodríguez, *La novela histórica de Ramón J. Sender*. Facultad de FIlosofía Y letras, Universidad de Extremadura, Cáceres, 1981. Diplomiĝinta disertacio ne publikigita. pp. 40-62.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de Ramón J. Sender en Instituto de Estudios Altoaragoneses

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857537
 |
Unueco kaj Komplekseco (Oneness and Complexity): skulptaĵo ĉe la vizitanta centro de la parko
Reveno de la erarinta filo (Zono "Kristanismo")
Ganeŝo, la dio kun elefanta kapo kaj trunko en formo de lingamo (Zono "Hinduismo")
**Rifuĝo kaj Skulptaĵa Parko Humanics** (*Humanics Sanctuary and Sculpture Park*) estas turisma vidindaĵo en Otavo, la ĉefurbo de Kanado.

Ĝi estas privat-posedita pejzaĝa parko malfermita kiel publika vidindaĵo. Ĝi enhavas multenombrajn skulptaĵojn kiuj reprezentas figurojn de kulto, eventojn kaj abstraktajn konceptojn de la mondaj religioj, mitologioj kaj etikaj instruadoj.

La parko estas ne-profita organizo, kies enirejaj kotizoj estas tenataj ĉe tre malalta nivelo.

Historio
--------

Antaŭprezento de la parko por la publiko estis prezentita en julio 2016.

La parko estis inaŭgurita en julio 2017 de d-ro Ranjit Perera, kiu aĉetis landan areon en la urbo Cumberland, Ontario (nuntempe la plej orienta parto de la urbo de Otavo). La parko estas ĉe 3468 Old Montreal Road. La inaŭguro estis ĉeestita de Ĉefministro Justin Trudeau, ĉefministro de Ontario Caitlin Wynn, urbestro de Otavo Jim Watson kaj aliaj honorgastoj.

Novaj skulptaĵoj estas aldonitaj ĉiun jaron al la parko.

Skulptaĵoj
----------

Nuntempe, la parko inkluzivas la sekvantajn sekciojn:

* Zono A Unueco de Realaĵo
* Zono B Homa Digno kaj Respekto
* Zono C Konektebleco
* Zono D Budhismo
* Zono E Hinduismo
* Zono F Kristanismo
* Zono G Homa Respondeco
* Zono H Konfuceismo
* Zono I Judismo
* Zono J Aborigina Spiriteco
* Zono K Zaratuŝtrismo
* Zono L Taoismo kaj Ŝintoo
* Zono M Ĝajnismo
* Zono N Sikismo
* Zono O Bahaa Kredo
* Zono P Islamo

La Zonoj H kaj de K al P estas ankoraŭ en evoluado.

Kelkaj skulptaĵoj estis farita de aboriginaj aŭ afrikaj skulptistoj kaj transportitaj al Kanado.

Sur mezumo, vizitantoj pasigas 1 al 1.5 horojn en la parko.

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2022-01-16. Alirita 2022-01-19.

Eksteraj ligoj
--------------

* Kategorio Humanics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Cumberland skulptaĵa parko dediĉita al levanta konscion de homaro Arkivigite je 2022-01-11 per la retarkivo Wayback Machine : en Ottawa Citizen, 2018
* Prezento : Retejo de la urbo de Ottawa


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752370
 |
germana poŝtmarko.
**CEPT** estas mallongigo de la franclingva nomo **Conférence Européenne des Administrations des Postes et des Télécommunications**, tio estas *Konferenco eŭropa de administroj de poŝto kaj telekomunikado*. Ĝi estas tegmenta organizaĵo por kunlaboro de reguligad-instancoj el 48 eŭropaj ŝtatoj.

Historio
--------

La CEPT estis fondita en 1959 de 19 ŝtataj kompanioj de Poŝto- kaj Telekomunikado.
La membroj CEPT decidis en 1988 fondi la eŭropan instituton por la normoj de telekomunikado, ETSI.

Celoj
-----

Naciaj reguloj en tiu kampo estu kunordigitaj je eŭropa kaj internacia niveloj.

Ekzemploj:

* uzo de radiofrekvencoj
* normoj por aparatoj

Ambaŭ povas eviti konfliktojn dum la uzado kaj bezonon de diversaj aparatoj en diversaj landoj.

Jam praktikata estas la CEPT-regulado por amatora radio. Unu regularo validas por ĉiuj aliĝintaj ŝtatoj. Krom eŭropaj ŝtatoj ankaŭ kelkaj ekstereŭropaj aliĝis. La regularo ebligas uzon de amatoraj stacioj en aliaj landoj sen burokratio. Pro juraj kaŭzoj antaŭe ĉiu ŝtato devis atingi kontrakton kun ĉiu alia ŝtato, kio estis tre komplika, kostis tempon de oficistoj. La unuopa amatoro devis ofte apliki licencon antaŭ vojaĝo, por ĉiu vojaĝo denove.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio CEPT en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* CEPT
* Arkivigite je 2008-08-27 per la retarkivo Wayback Machine CERP
* Arkivigite je 2019-08-07 per la retarkivo Wayback Machine ECO
* Arkivigite je 2010-03-30 per la retarkivo Wayback Machine ECO-Dokumentoj
* ETSI


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 340928
* GND: 804596-3
* LCCN: n88657946
* VIAF: 132135008
* ISNI: 0000000106618037
* SUDOC: 027964515
 |
Vido al la ponto de Ruse

La **Ponto de Amikeco** estas voja ponto sur Danubo inter la urboj Giurgiu en Rumanio kaj Ruse en Bulgario. Ĝi estis konstruita inter la jaroj 1952 kaj 1954.

Ponto de AmikecoLa ponto estis malfermita la 20-an de junio 1954. Ĝi estas 1 058 metrojn longa kaj situas 30 metrojn super la meza akvonivelo. Ĝi estas konstruita en ŝtal-trusa maniero kaj havas du etaĝojn, unu por fervojo kaj unu por aŭtoj, kun du koridoroj kaj trotuaroj por piedirantoj. Centre estas movebla parto de 85 metroj, kiun eblas forfaldi por ebligi la pasadon de tre altaj ŝipoj. La ponto estas la sola ponto sur la parto (almenaŭ 450 km longa) de Danubo inter Bulgario kaj Rumanio (plia tia ponto estas nun konstruata inter Calafat en Rumanio kaj Vidin en Bulgario). Laŭ la datenbanko structurae desegnis ĝin arĥitekto *P. Andreev*, laŭ aliaj *Georgi Ovraĉov*.

Bulgare la ponto nomiĝas *Мост на дружбата* (*Most na druĵbata*), rumane *Podul prieteniei*; ambaŭ esprimoj signifas "ponto de (la) amikeco". Bulgaroj nomas la ponton ankaŭ la "danuba ponto" (*Дунав мост* / *dunav most*), ĉar ĝi estas la sola tia, kiu tuŝas Bulgarion. Ĝi estas parto de du eŭropaj ŝoseoj: E70 inter Bukareŝto kaj Varno kaj E85 inter Bukareŝto kaj Veliko Tarnovo.

Ĉar la ponto ligas du landojn, ĝi havas lim-kontrolan stacion. De la 1-a de januaro 2007 doganaj kontroloj ne plu estas, ĉar ambaŭ landoj apartenas al Eŭropa Unio. La personaj kontroloj okazas en komuna oficejo; ankaŭ ili nuliĝas, kiam Rumanio kaj Bulgario plene aliĝas al la Traktato de Schengen; tio laŭplane okazas en marto 2024.

La ponto situas je 43° 53′ 22″ N 26° 0′ 19″ O﻿ / ﻿43.88944 °N, 26.00528 °O﻿ / 43.88944; 26.00528 (mapo), aŭ je kilometro 488,70 de la riverfino de Danubo.

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ponto de Amikeco (Giurgiu–Ruse) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun tekstoprilaborilo. |

Malgranda merkato de tekstiloj en Al-Mukalla, Jemeno.
**Tekstilo** estas la termino ĝenra aplikata origine al teksitaj tolaĵoj, sed nune uzata ankaŭ por fibroj, fadenoj aŭ fadenitaj materialoj, feltecaj (ne teksitaj) aŭ teksitaj, trikitaj, vatitaj, plektitaj, noditaj aŭ broditaj, kiuj estas fabrikataj per intermeto de varpo kaj vefto aŭ teksaĵo, ĉu ebena ĉu elasta.

Ĝis la 20a jarcento la fibroj plej uzataj por teksaĵoj estis naturaj: nome kotono kaj lino kiuj devenas el plantoj, kaj lano kaj silko, kiuj estas fibroj de animala deveno. Poste, kun la malkovro kaj disvolvigo de la plastaj polimeroj, oni generaligis la uzadon de artefaritaj fibroj, kiuj ne havas naturan devenon kaj sintezatas de komponanto nur kemia, kiaj la Nilono kaj la Poliestero.

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝtofo
* Teksaĵo
* Tekstilindustrio

* Tekstilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tekstilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tekstilo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Peplofilmo** (aŭ **tunika filmo** aŭ **sandala filmo**) estas unu el la multaj ĝenroj el kiuj konsistas la kinarto. Kvankam temas pri ĉiu ajn filmo kies historio okazas dum la antikvaj epokoj de la Antikva Grekio kaj de la Romia Imperio, tre ofte la klasifiko uzatas por filmoj kiuj ne estas tre bonkvalitaj kaj baziĝas nur sur konataj figuroj de tiaj epokoj. Foje fakto ke la tiamaj vestoj (*peplum*) ne multe kaŝis la korpon utilis por filmoj kiuj profitis tian montradon por allogi spektantojn; same kaj male en katolikaj landoj estas filmoj kiuj foje estas elsendataj per televido dum la Sankta Semajno, ekzemple en Hispanio, inklude tiukaze ĉefe tiujn kiuj temas pri la historio de Kristo aŭ de kristanoj. Famaj geaktoroj de peplofilmoj estis ekzemple Steve Reeves, Sylva Koscina ktp.

Etimologio
----------

La latina vorto "peplum" devenas de la greka vorto "peplos" kiu signifas "tuniko".

Ekzemploj de peplofilmoj
------------------------

**1951**

* Mesalina *(Messalina)*, Italio

**1952**

* Spartako, la ribelulo el Romo *(Spartaco)*, Italio

**1953**

* Nerono - la pereo de Romo *(Nerone e Messalina)*, Italio

**1954**

* Odiseo *(Ulisse)*
* Teodora, imperiestrino de Bizanco *(Theodora)*

* ...

**2000**

* Gladiatoro

**2004**

* Trojo
* Aleksandro la Granda

**2007**

* La Lasta Legio
* 300

**2009**

* Agora *filmo de Alejandro Amenábar kun Rachel Weisz kaj Michael Lonsdale (Festival de Cannes 2009)*

**2010**

* *Le Choc des titans* de Louis Leterrier kun Sam Worthington kaj Gemma Arterton

* Kategorio Peplofilmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Redaktas | **Ĉi tiu artikolo estas redaktata de iu.**

---

Por eviti la riskon de redaktokonflikto, ne redaktu la artikolon. Kontrolu la kronologion kaj forigu la ŝablonon, se necese. |

**Kina ĝenro** estas ĝenerala temo de filmoj kiu utilas por toes klasigo.​ Así mismo supone un pacto implícito entre el público y el exhibidor, que garantiza el acomodo entre las expectativas psicológicas del espectador y la obra que va a visionar. «El género es una guía para el comportamiento del público -reír (comedia), emocionarse o llorar (drama), asustarse (terror), sorprenderse (fantástico), entretenerse (aventuras), etcétera- o para el reconocimiento de temas, espacios, iconos, situaciones, objetos, acciones... que espera encontrar en las películas.» Cuando estas expectativas no se cumplen, aparecen fenómenos de frustración y de desconfianza, como sucedió (de manera modélica) con el estreno de 2001:Odisea del espacio (Stanley Kubrick, 1968), donde la productora y distribuidora intentaron ofrecerla como una película de ciencia ficción (ninguna imagen publicitaria de la secuencia de los homínidos, ninguna del último viaje y del feto flotando en el espacio), y el público de la época se disgustó al ver frustradas aquellas expectativas. Hubo que esperar unos años para que se convirtiera en una película de referencia, pero inclasificable desde el punto de vista del «género».

«Los géneros cinematográficos, como los géneros de otros campos artísticos, tienen su primer origen en la cultura clásica. Los dos géneros mayores griegos: comedia y tragedia; uno de estilo ligero, tema aparentemente superficial y final feliz, y el otro afectado, profundo y de triste desenlace. Estos géneros se fueron diversificando en el teatro, y los primeros largometrajes los intentaron imitar. Sin embargo, las posibilidades del cine lo desmarcaron completamente de los géneros tradicionales creando nuevos géneros caracterizados por la escasa complejidad de su regulación».
La rojo **Külzbach** estas apenaŭ 14 km longa dekstra flankrivero de la rivereto Simmerbach en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi fluas de nordo suden.

Geografio
---------

La rojo fontas en alteco de ĉ. 500 m en la mezmontaro Hunsrück kaj estiĝas per la kunfluo de du fontrojoj, kiu defluas de la nur kelkajn kilometrojn fora akvodislimo inter Kastellaun kaj Bell .

La rojo trafluas larĝan valon kie situas la vilaĝoj Alterkülz, Neuerkirch, Külz, Keidelheim kaj Kümbdchen. Post ĉ. 12 km ĝi enfluas en la rivereton Simmerbach apud Simmern.

Flaŭo kaj faŭno
---------------

Külzbach apud Alterkülz
La Külzbach trafluas valaj herbejoj, kiuj estas nur agrikulture utiligate ekstenzive. Ĉe la bordo staras precipe salikoj kaj alnoj.
Griza ardeo kaj platbeka anaso estas la plej oftaj akvobirdoj en la valo

akvorado ĉe Külzbach en Neuerkirch

Referencoj
----------

1. ↑  Wasserwirtschaftsverwaltung Rheinland-Pfalz
2. 1 2  Topografische Karte 1:25.000

* Kategorio Külzbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Antonio de Padovo** estas eklezia konstruaĵo en Hungario, en urbo Derecske.

Historio
--------

La unua mencio pri katolika kirko okazis en 1294. La kalvinanoj okupis ĝin en 1556, tiam la loĝantoj jam estis kalvinanoj. Loka bienulo Pál Antal Esterházy (1711) konstruis kapelon (aŭ preĝdomon) en 1742, ĉar intertempe alvenis katolikaj servistoj. Post jardekoj ĝi estis pligrandigita, en 1865 turo estis alkonstruita. La ĉefaltaro kaj aliaj instalaĵoj estis faritaj ĉirkaŭ 1860, la vitraloj en 1928. Inter 1844-1910 muzikadis la unua orgeno, la dua poste. La turo estis renovigita en 1953, poste pro ŝtormodetruo en 1962. La plena preĝejo renoviĝis interne en 1963 kaj 1990, ekstere en 1966 kaj 1991.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola, la fasado estas simetria. Meze malsupre la enirejo funkcias, kiun pluvŝirmilo defendas. Super la enirejo ronda fenestro, pli supre kvadrata fenestro estas videbla. La plej supre plurlatera turo altiĝas, ene 3 sonoriloj loĝas. La turpinto estas same plurlatera kaj piramideca. La navo finiĝas en duonronda absido. En la preĝejo la ĉefaltaro ne havas bildon, sed statuon pri Sankta Antonio. La menciitaj vitraloj prezentas la plej konatajn hungarajn sakktulojn (Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Elizabeto de Hungario kaj Margareta de Hungario).

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj
* pri la vitraloj
* video
**Pál Antal Esterházy, la 4-a duko** [esterhAzi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Esterházy II. Pál Antal** estis hungara magnato, altranga generalo, diplomato, bienulo, framasono. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*, lia plej konata frato estis Miklós József Esterházy.

Pál Antal Esterházy naskiĝis la  22-an de aprilo 1711(nun 1711-04-22) en Kismarton (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Eisenstadt en Aŭstrio), li mortis la 18-an de marto 1762 en Vieno (Aŭstra Imperio, nun en Aŭstrio).

Biografio
---------

Pál Antal Esterházy studis en Vieno kaj Lejdeno, li interesiĝis precipe pri muziko. Pli poste li vojaĝadis, en 1733 en Londono li aliĝis al la framasonoj, tial li estis la unua hungara framasono. Baldaŭ li elektis la soldatan karieron. Li batalis ekzemple en la sepjara milito, kie li estris memvarbitan regimenton. En 1750 li estis diplomato en Napolo. Intertempe li heredis en 1734, en la sama jaro li edziĝis. Lia edzino neniam naskis. Li ricevis imperiestran premion.

Fontoj
------

* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare (legebla en la 61-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 858351
 |


* Portalo pri Biografio
***Nostradamus*** estas biografia drama filmo de 1994 reĝisorita de Roger Christian en kiu stelulas Tchéky Karyo kiel la astrologo Michel de Nostredame (ofte latinigita kiel Nostradamus), kaj en kiu kunstelulas Julia Ormond, Amanda Plummer, Assumpta Serna, Anthony Higgins, Diana Quick, Michael Gough, Maia Morgenstern, Rutger Hauer kaj F. Murray Abraham.

Ĝi estis kunproduktorita de kompanioj el Francio, Britio, Germanio kaj Rumanio, sed la filmo estis komerca malsukceso kaj ricevis nur mezfavorajn rezencojn.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

La filmo rakontas la vivon kaj amon de kuracisto, astrologo kaj fama prognozisto; liajn renkontojn kun la mezepoka scienco en la Universitato de Montpeliero kaj la Inkvizicio; kaj liajn fruajn luktojn kun siaj vizioj de la estonteco. La agado okazas en Francio en la 16-a jarcento dum unu el la periodaj plagepidemioj. Nostradamus renkontiĝas kun Skaligero en Agen.

Nostradamus profetas pri la morto de Henriko la 2-a de Francio ege akurate. La filmo montras la elstariĝon de Nostradamus laŭ influo, pro ambaŭ sukcesoj: nome traktado de la plago kaj liaj antaŭdiroj, kulmine en lia nomumo kiel kortega kuracisto de Karlo la 9-a de Francio (filo de Henriko la 2-a). 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Tchéky Karyo kiel Michel de Nostradamus
* F. Murray Abraham kiel Julius Caesar Scaliger
* Rutger Hauer kiel Mistika Monaĥo
* Amanda Plummer kiel Catherine de' Medici
* Julia Ormond kiel Marie
* Assumpta Serna kiel Anne Gemelle
* Anthony Higgins kiel Henriko la 2-a
* Diana Quick kiel Diane de Poitiers
* Michael Gough kiel Jean de Remy
* Maia Morgenstern kiel Helen
* Magdalena Ritter kiel Sophie
* Leon Lissek kiel Inkviziciisto
* Michael Byrne kiel Inkviziciisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* en imdb


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 857522
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Nostradamus (1994 film) en la angla Vikipedio.*
**Xavér Ferenc BRUNA** [ksavEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bruna Xavér Ferenc** estis hungara pastro, monaĥo, astronomo, matematikisto, profesoro.

Xavér Ferenc Bruna  naskiĝis la 14-an de septembro 1745 en Zagrebo. Li mortis la 30-an de novembro 1817 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Xavér Ferenc Bruna aliĝis al la jezuitoj en 1762. Li studis filozofion kaj teologion, fine li doktoriĝis en Buda. En 1773 la ordeno ne rajtis funkcii plu, tial Bruna estis pastro, krome li havis postenon en observatorio de Buda. Li helpis laborojn de Ferenc Weiss kaj Ferenc Taucher. En 1785 li estis membro en Societas Meteorologicae Palatinae en Mannheim. Ekde 1798 li instruis matematikon en Reĝa Universitato de Pest, kie li estis rektoro en la studjaro 1810 .

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* astronomiaj kaj meteologiaj esploraj rezultoj aperis ekde 1785 en jarlibroj de Mannheim

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-07-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
|  |
| --- |
|  |
| **Reganto de la Unuiĝinta Reĝlando** |
|  |
| blazono de la brita monarkio (maldekstre la angla versio, dekstre la skota) |
| **Blazono** |
|  |
| reĝo Karlo la 3-a |
| **oficanta reĝo**Karlo la 3-aekde la 8-a de septembro 2022 |
|  |
| **Oficialaj regejoj** | *St James’s Palace* en Londono, *Holyrood Palace* en Edinburgo |
| **Ofictempo** | dumviva |
| **Kreo de la ofico** | 24-a de marto 1603(persona unio de angla kaj skota monarkoj)1-a de majo 1707(reala unio de angla kaj skota monarkoj) |
| **Kronado per** | la ĉefepiskopo de Canterbury |
| **Lasta kronado** | 6-a de majo 2023 |
| **Kronprinco** | William Mountbatten-Windsor |
|  |
| **Oficiala retejo** | www.royal.gov.uk |

La **brita monarkio** estas la konstitucia monarkio de la Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Norda Irlando, en Esperanto kutime mallongigata Britio. Nuntempa monarkino estas ekde la 6-a de februaro 1952 la reĝino Elizabeto la 2-a. Ŝi kaj ŝiaj proksimaj familianoj havas diversajn oficialajn, ceremoniajn kaj reprezentajn funkciojn. La reĝino teorie havas la rajtojn de konstitucia monarko, sed laŭ plurjarcenta tradicio ne praktikas tiujn rajtojn memstare, sed ekskluzive laŭ la direktigoj de la parlamento kaj registaro de Britio. Krom esti la reprezenta ŝtatestro de Britio, la brita monarko principe estas posedanto de al kronposedaĵoj Manksinsulo Manikinsuloj (kiuj formale ne estas parto de la ŝtato Britio), kaj krome la formala ŝtatestro de pluraj pliaj suverenaj ŝtatoj kunligitaj en la Komunumo de Nacioj - postsekvo de brita imperio kiam tiu imperio estis disfaliĝinta post la Dua Mondmilito.

La kronado de la reĝoj de Britio estas transiga rito, religia en esenco, en kiu la nova monarko (reĝo aŭ reĝino) de Unuiĝinta Reĝlando kaj de la komunuma reĝlando estas oficiale kronita kaj vestita en reĝaj roboj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de britaj reĝoj (fakte listo de britaj gereĝoj)
* Krondependaĵoj de la brita monarkio

* Kategorio Brita monarkio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37275
 |
**Casas de Don Gómez** estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres *(Kacereso)*, regiono Ekstremaduro. Estas en la sama provinco almenaŭ 11 vilaĝoj havantaj en la nomo la strukturon "Casas de ...", tio estas "Domoj de ...", nome Casar de Cáceres, Casar de Palomero, Casares de las Hurdes, Casas de Don Antonio, Casas de Don Gómez, Casas de Millán, Casas de Miravete, Casas del Castañar, Casas del Monte, Casatejada kaj Casillas de Coria, kio rilatas al karaktero de feŭdismo dependigi etan vilaĝon el nobelulo, tiele almenaŭ en 3 el tiuj nomoj videblas la nomo de la nobelulo, nome Don Antonio, Don Gómez kaj Millán, dum la dependo en aliaj kazoj estas de urbo aŭ de teritorio, same tipa de feŭdismo.

La loĝantoj nomiĝas *casagomeros*. La censita populacio en 2015 estis 301 loĝantoj.

Situo
-----

Casas de Don Gómez estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Alagón. La surfaco de ties teritorio estas 31,16 km².

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado.

Demografio
----------

|  |
| --- |
| **Demografia evoluo de Casas de Don Gómez inter 2001 kaj 2007**
 |
| **2001** | **2002** | **2003** | **2004** | **2005** | **2006** | **2007**
 |
| 344 | 336 | 342 | 348 | 343 | 357 | 356 |