recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Juen Long** (ĉine 元朗市) estas metropolo en Ĉinio.

Larĝa panoramo de Juen Long

Geografio
---------

Juen Long etendiĝas en duoninsulo laŭ rivero en proksimeco de Honkongo.

Historio
--------

Ĉe la fino de la 2-a Opia milito la duoninsulo de Kaŭluno ankaŭ estis cedita en konstanteco al Britio. En 1898 kongreso kunvenis en Pekino kaj interkonsentis luigi la ceteran aktualan Honkongon (konata, kiel Nova Teritorio) Britio por 99 jaroj (sekve redono de la kolonio okazis en 1997). Komence de la 20-a jarcento tiu loko estis kampurbo. Dum la 2-a mondmilito la japanoj kontrolis la tutan Honkongon.

Ekonomio
--------

Juen Long partoprenas en ekonomio de Honkongo.

Panoramo de Juen Long
Vido en Juen Long

Klimato
-------

Juen Long troviĝas en tropika klimato kun influo de musono. En vintro la temperaturo falas ĝis 15 °C (foje eĉ 10 °C). La someroj estas varmaj, humidaj kaj malstabilaj. Fulmotondroj kaj mallongaj pluvperiodoj estas oftaj. Aŭgusto portas la plej altan pluvokvanton. Tiam oni mezuras 30 °C.

Trafiko
-------

Juen Long havas ĉefŝoseojn kaj relojn al Honkongo. Sur la vojoj diversaj aŭtobuso (ankaŭ mikrobusoj) liveras la pasaĝerojn.

Fontoj
------

* Angla kaj germana Vikipedioj

Vojo en Juen Long
Strato en Juen Long

* Kategorio Juen Long en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Saluto de la toreisto José Tomás en Almería (aǔgusto 2008).
**Toreisto** estas la nomo de la homo, kiu partoprenas al spektaklo de toreo, tio estas, lukto kontraŭ taŭro en publika areno.

La plej famaj venas el Hispanio aŭ Hispanameriko, sed kurioze la nomo **toreadoro**, kvankam oficiala en Esperanto kaj kutima en aliaj lingvoj, mem ne venas el la hispana lingvo, kie oni uzas la vorton *torero*.

Principe oni povas uzi la vorton **taŭristo** por ĉiuj homoj partoprenantaj en la spektaklo, kaj **matadoro** por tiu ludanta la plej gravan rolon en la hispana *corrida*. Tamen, ankaŭ la unuan vorton oni uzas ĝenerale nur por tiu ĉi lasta signifo. Komence, La antaŭa ŝtupo de kariero por esti taŭristo estas tiu de *novillero*, kiu batalas kontraŭ pli junaj taŭridoj.

Famaj toreistoj
---------------

* El Cordobés
* Cúchares
* Curro Romero
* Luis Miguel Dominguín
* El Espartero
* Frascuelo
* Joselito
* Manolete
* João Moura
* Paquirri
* Pepe-Hillo
* Tragabuches

Vidu ankaŭ
----------

* Sango kaj sablo

* Kategorio Toreisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Bruce Richard REYNOLDS** (n. 7-an de septembro 1931 en Londono; m. 28-an de februaro 2013) estis la kapo de la bando, kiu faris la grandan prirabon de brita poŝttrajno en 1963 kaj ŝtelis 2,6 milionojn da brita pundo.

Reynolds jam frue pro ŝtelado estis en konflikto kun la leĝoj. La kulmino de lia kariero certe estis la granda trajnprirabo.

Prirabo de la poŝttrajno
------------------------

La 8-an de aŭgusto 1963 Reynolds kune kun sia bando (Ronnie Biggs, Ronald „Buster" Edwards, Charlie Wilson, Roy James, Thomas Wisbey, Robert Welch, Gordon Goody, James Hussey, Rodger Cordrey, James White kaj kelkaj neniam identigitaj bandanoj) sturmis la britan poŝttrajnon de Glasgow al Londono.
La trajno estis haltigita per manipulita signalo, lokomotivo kaj du vagonoj pluveturigitaj al Bridego-ponto, 120 poŝtsakoj kun mono transportitaj al pretaj aŭtoj. La predo estis 2,6 milionoj da £ (ekvivalento de 50 mio da € en 2007).
La rabado ricevis grandan publikan atenton, eĉ simpation, pro la inteligenta planado kaj manko de perforto. Ĝi estis plurfoje filmita, unue en germana televidfilmaro *Die Gentlemen bitten zur Kasse* (gentlemanoj petas pagon) kun aktoro Horst Tappert kiu ludis la rolon de Reynolds.

La plimulto de la rabistoj estis rapide arestitaj kaj kondamnitaj al 30-jara mallibero. Reynolds mem sukcesis malaperi, fuĝi tra Francio al Meksiko, kie li vivis kun sia familio sub pseŭdonimo. Kelkan tempon bandano Buster Edwards ankaŭ vivis tie. Dum restado en Britio Reynolds estis kaptita en 1968, kaj en la sekva jaro kondamnita al 25-jara mallibero. En 1978 li estis malarestita antaŭtempe.

En 1984 oni denove arestis lin pro komercado de haŝiŝo kaj amfetamino, sed en marto 1985 amnestiita.

Vivo post malliberejo
---------------------

Reynolds estis konsilinto por la filmo "Buster" (1985) pri la kunrabisto Ronald „Buster" Edwards (kun Phil Collins en la ĉefrolo). Poste li estis ofta gasto en televidelsendoj por intervjuoj, laste en marto 2007 en elsendo *Galileo Mystery*. En 2002 Reynolds transdonis televid-premion Telestar al sia filma *alter ego* Horst Tappert.

Krome li prelegis interalie en la renoma lernejo Eton College kaj verkis filmrecenzojn. En 1995 li publikigis sian aŭtobiografion *Autobiography of a Thief*.
Hodiaŭ Reynolds vivas tre modeste. El la granda trajnrabado restis nur ŝuldoj. Kaj la fervora aŭtoamanto eĉ ne posedas propran veturilon.

En 2005 Brita muzikgrupo, *Alabama 3*, registris dediĉe al Bruce Reynolds kanton pri la rabado, 'Have You Seen Bruce Richard Reynolds', en sia albumo Outlaw.

Aŭtobiografio:
2005 Bruce Reynolds: *The Autobiography of a Thief*, poŝlibra eldono, Virgin Books 2005, ISBN 0-735-51050-2

* Kategorio Bruce Reynolds en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 210876
* LCCN: no2011054579
* VIAF: 170077647
* ISNI: 0000 0001 1897 4821
 |
**Gombe** estas grandurbo kaj ĉefurbo de subŝtato en Niĝerio. Ĝi estas ankaŭ ĉefsidejo de Gombe Emirlando, kiu estas preskaŭ la sama, ol subŝtato Gombe.

Loko de Gombe sur mapo de subŝtato

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 10° 17′ N 11° 10′ O﻿ / ﻿10.283 °N, 11.167 °O﻿ / 10.283; 11.167 (mapo)
* Areo: 52 km²
* Loĝantaro: 198 546 en 2012
* Supermara alteco: 450 m
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 760...

Geografio
---------

Gombe situas sur malebenaĵo en la nordorienta sekcio de la lando. Kameruno situas 200 km.

Historio
--------

La emirlando estis fondita en 1804, kies sidejo estis fondita post 2 jardekoj kaj oni nomis ĝin **Gombe Aba** ("Malnova Gombe"). En 1880 religiaj militoj okazis kaj la sekva brita koloniado ĉesis la emirlandon. La emiruja ĉefurbo denove aperis en 1919, kiel *Doma*, kiu baldaŭ iĝis Gombe. En la proksima arbaro Jane Goodall okupiĝis pri ĉimpanzoj.

Klimato
-------

Gombe situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 24-26 °C. Jare pluvas po 877 mm. Inter novembro-marto neniam pluvas. La pluvo kulminas en julio.

Vizito de emiro en Gombe

Trafiko
-------

Gombe havas internacian flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Maiduguri, Potiskum, Kano (urbo), Bauchi kaj Yola. Trajnoj kuras al Maiduguri kaj Bauchi.

Fontoj
------

* Angla, kroata kaj portugala Vikipedioj
* 
* [*rompita ligilo*]
* 
* klimato
La ovarioj estas inaj gonadoj.
La responda parto ĉe viroj estas la testikloj.
La **gonadoj** (de la greka *gone*: semo), estas la organoj reproduktaj de la animaloj, kiuj produktas la gametojn aŭ seksajn ĉelojn (la respondaj organoj ĉe la plantoj nomiĝas gametangio). Ĉe vertebruloj ili plenumas ankaŭ funkcion hormonproduktan, pro kio ili ricevas ankaŭ la nomojn de seksaj glandoj.

Anatomio kaj fiziologio
-----------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikoloj Testiko kaj Ovario.
La inaj gonadoj estas la ovarioj el la latina *ovarium* (ovo aŭ nukso), dum la viraj gonadoj nomiĝas testikoj el la latina *testis* (atestanto aŭ atestilo).

Bibliografio
------------

* Fisiología Animal. Hill, Wyse kaj Anderson. Editorial Panamericana, 2006.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rReprodukta sistemo |
| --- |
| Virino | Epooforo • Glando de Bartholini • Punkto G • Himeno • Klitoro • Klitora glano • Klitora prepucio • Klitora frenulo • Laktaj glandoj • Ovario • Ovodukto • Perineo • Uretro • Utero • Uterkolo • Vagino • Vulvo • Vulvaj lipoj |
| Viro | Epididimo • Frenulo • Penisa glano • Glando de Cowper • Peniso • Penisa prepucio • Prostato • Skroto • Spermodukto • Sema veziko • Uretro • Testiko |

 |

* Kategorio Gonado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gomecello** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Gomecello* estas rilatebla etimologie al *Gómez*, ofta familinomo eble de loĝestro.

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 432 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 16 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753169
 |
**Gonadotropin-liberiga hormono**, aŭ *gonadorelino*, *gonadoliberigino*, mallongigo GnLH estas unu de reprezentantoj de liberigaj hormonoj de hipotalamo. Ekzistas ankaŭ simila hormono de epifizo. GnLH apartenas al nervohormonoj ĉar ĝin produktas specialaj nervoĉeloj en la antaŭa hipotalamo.

GnLH kaŭzas intensigon de sekrecio per antaŭa flanko de hipofizo de gonadotropaj hormonoj: luteiga hormono (LH) kaj foliklostimulanta hormono (FSH). GnLH en pli granda grado influas la sekrecion de luteiga hormono ol oliklostimulanta hormono, tial ofte nomiĝas ankaŭ "lutliberigino".

Strukturo
---------

**Gonadotropin-liberiga hormono** apartenas al klaso de polipeptidoj kaj estas kateno de 10 aminoacidoj, alivorte GnLH estas dekpeptido. La strukturon malkovris en 1977 la Nobelpremiitoj Roger Guillemin kaj Andrew V.Schally. Jen la sekvenco de la GnLH:

piroGlu-His-Trp-Ser-Tir-Gli-Leu-Arg-Pro-Gli-NH2

Produktado
----------

La geno *GNRH1* por produktado de antaŭprodukto de GnLH troviĝas en la kromosomo 8. La mamuloj produktas la finan dekpeptidon el 92-aminoacida antaŭhormono en la preoptika antaŭa hipotalamo.

Sekrecio
--------

La sekreciado de GnLH okazas ne kontinue, sed dum mallongaj pintoj kun striktaj intervaloj. Tiuj intervaloj estas diversaj ĉe viroj kaj virinoj. Laŭnorme ĉe virinoj la elĵetoj de GnLH sekvas ĉiuj 15 minutoj en la folikula fazo de ciklo kaj ĉiuj 45 minutoj en la lutea fazo kaj dum gravedeco. Ĉe viroj tiu intervalo daŭras 90 minutoj.

Enkonduko de ekstera GnLH kiel konstanta guĉia infuzio aŭ enkonduko de daŭre agantaj sintezaj analogoj de GnLH kaŭzas maldaŭran pligrandigon de sekrecio de gonadotropaj hormonoj, kiu rapide ŝanĝiĝas kun profunda deprimo de gonadotropa funkcio de hipofizo kaj funkcio de seksaj glandoj pro malsenseco de receptoroj de GnLG en la hipofizo..

Enkonduko de ekstera GnLH per speciala pompo, kiu imitas la naturan ritmon de sekrecia pulsado de GnLH garantias stabilan kaj daŭran stimuladon de hipofiza gonadotropa funkcio. La korekta funkcio de pompa garantias ĝustan interrilaton de LH kaj FSH ĉe virinoj kaj viroj.

Meĥanismo de ago
----------------

GnLH stimulas la gonadotropajn ĉelojn en la antaŭa flanko de hipotalamo. La gonadotropaj ĉeloj havas ricevantojn por produkti du hormonojn: FSH (folikulostimulanta hormono) kaj LH (luteiniga hormono). Ambaŭ tiuj hormonoj nomiĝas ankaŭ gonadotropinoj.

Apliko en kuracado
------------------

Por apliki GnLHn oni devas uzi specialajn pompojn por ekzakta dozado (vidu supre "Sekrecio"n).
Oni uzas GnLHn precipe por diagnozi seksajn perturbojn kaŭzitajn de manko de seksaj hormonoj. Normaligo de la hormona spegulo post enkonduko de GnLH signifas, ke la perturba ĉenero estas hipotalamo. 
Por kuraci tiajn seksajn perturbojn oni uzas foje anstataŭ pumpodozilo nasan sprajon kun dozilo. Sed tiam la ĝustajn intervalojn de apliko devas garantii la paciento mem. Tio estas malfacila eĉ por plej disciplinataj pacientoj. Pli ofte oni uzas por kuracado diversajn preparaĵojn de gonadotropino, kiuj kostas multe pli ol GnLH.
**Pagar Alam** (indonezie *Kota Pagar Alam*) estas urbego en Indonezio, en la insulo Sumatro, en provinco Suda Sumatro. Pagar Alam estas dividita en kvin distriktojn.

Geografio
---------

Pagar Alam situas en interno de suda parto de la insulo inter montoj sur altebenaĵo. Lubuklinggau troviĝas 94, Prabumulih 129, provinca ĉefurbo Palembang 2002, ĉefurbo Ĝakarto 460, Padango 471, Pekanbaru 546, Bandungo 577, Batam 581, Semarang 857, Jogjakarto 890, Medano 990, Surabajo 1108, Banda Aceh 1384, Makassar 1795 kilometrojn (aere) .

Loĝantoj
--------

La originaj loĝantoj de Pagar Alam estas indiĝenoj. Dum jarcentoj enmigrintoj alvenis el aliaj insuloj, ankaŭ ĉinoj, araboj, hindoj.

Ekonomio
--------

Pagaralam estas tiu el ĉefa provizanto de legomoj en Palembang.

Klimato
-------

La klimato de Pagar Alam estas klasifikita kiel ekvatora klimato. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter oktobro-majo pli ofte. En la jaro resume pluvas 2825 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 23 °C kaj varias inter 18-28 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Trafiko
-------

Pagar Alam havas trairan ĉefvojon inter Prabumulih kaj Bengkulu (urbo). Ekde 2013 la flughaveno estas aktiva.

Eduko
-----

En Pagar Alam kelkaj kolegioj funkcias, kiel la plej altaj edukejoj en la urbego.

Vidindaĵoj
----------

* naturaj vidindaĵoj en la najbareco (megalitaj ejoj, bambuo arbaro, akvofaloj)

Fontoj
------

* WikiTrans
La **romkatolika preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas eklezia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Alsópetény.

Historio
--------

La gotika kirko estis konstruita en la 15-a jarcento (aŭ en la antaŭa jarcento). Dum dominado de turkoj ĝi ruiniĝis, poste en 1724 kaj 1759 la loka bienulo rekonstruis ĝin. En 1759 estis konstruita la aparta baroka kampanilo, apude en 1791 monumento pri István Werbőczy, fine ankaŭ krucifikso estas videbla. Pli frue sonorilostablo funkciis apud la kirko. En 1924 la kirko ekstere estis renovigita, pli novaj renovigaj laboroj okazis inter 1960-1963, tiam oni trovis mezepokajn niĉojn. En la 1990-aj jaroj plenaj restaŭraj laboroj okazis (kun la kampanilo kaj monumento).

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola sur monteto apud ĉe jam forlasita tombejo. La ĉefenirejo kun tri fenestroj troviĝas en la fasado. La gotika absido estas oklatera kaj havas apogpilierojn. Ankaŭ sakristio aliĝas al la absido. La baroka navo estas iomete pli larĝa, sed same alta, ol la absido. Ankaŭ la navo havas enirejon, sed tra vestiblo. Interne la ĉefaltaro estas baroko el la 18-a jarcento, ties pentraĵo prezentas Stefanon kun la krono. Estas ankaŭ flankaj altaroj.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* AerfotoAerfoto
* AerfotoAerfoto
* Kampanilo kaj monumentoKampanilo kaj monumento
* KampaniloKampanilo
La **brucelozo**, nomita ankaŭ febro de Malto, mediteranea febro, ondofebro aŭ malsano de Bang, estas infekta malsano de tutmonda distribuado, produktita de bakterioj de la genro *Brucella*, kiu atakas kelkajn speciojn de mamuloj, inter kiuj estas homoj, en kiuj ĝi produktas nespecifan febrosimptoman kadron.

Ĝi devas estis nekonfuzita kun la familia mediteranea febro, nome genetika malsano el tiuj nomitaj "raraj" kiu konstituas la plej oftan el la meminflamaj sindromoj.

Anstataŭe la brucelozo suferigas ĉefe personojn kiuj laboras aŭ ĉeestas kun animaloj aŭ infektitaj produktoj.​

Inter mamuloj kiuj povas eksuferi la malsanon estas kelkaj kiuj havas altan ekonomian gravon, kiel okazas ĉe brutobredado de ekzemple bovoj, ĉevaloj, porkoj, ŝafoj kaj kaproj, same kiel ankaŭ aliaj proksimaj naturaj specioj.

Notoj
-----

1. ↑   Fernández Camacho, Eddy; Gómez Villalobos, Fernando (2009). «Brucelosis. (Revisión bibliográfica)». Revista médica de Costa Rica y Centroamérica (Costa Rica) 67 (590): 399-404. Konsultita la 1an de Oktobro 2013.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Brucelozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740814
* GND: 4146716-4
* LCCN: sh90002256
* BNF: 11964811x
* NDL: 00561086
* NKC: ph859035
* BNE: XX528711
 |
**Quintanabureba** [kintanabuREba] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Quintanabureba* povas esti komprenebla etimologie kiel Domaro de Bureba.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 12,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 30 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 15 loĝantojn el 1991. 

Ĝi distas 44 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi estis en la kvaropo *Cuadrilla de Cameno*, unu de la sep dividaĵo de la *Merindad de Bureba* apartenanta al la *partido de Bureba*, kiel reĝa​ jurisdikcio kun propra vicurbestro.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sanktaj Juliano kaj Bazilizo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774085
 |
Traŭtonio, 1928
Kiel **elektrofono** oni nomumas, sinapoge sur la *Hornbostel-Sachs-sistematiko*, ĉefe la grupo de muzikiloj, kiuj bezonas por la reproduktado de la sono kapaŭskultilon aŭ sonamplifilon adaptitan al la lokaj kondiĉoj kun postsekva laŭtsonilo. Ĉe tiu la fakte uzata tekniko de la songenerado kaj la ludmaniero estas multvaria.

En pli vasta senco al la elektrofonoj ankaŭ povas aparteni *MIDI*-aparatoj, kiuj ne disponas pri propra tonenigo aŭ utilas nur por la storado de laŭaj *MIDI*-komandoj (sekvenciloj). Ĉar jen la limo al la komputoteknologio estas ne precizaj, ne eblas kategoriigo, kaj tion la uzanto mem ankaŭ ne konsideras necesa.

Oni povas distingi laŭ songenerado aŭ ludmaniero.

Historio
--------

En la germanlingva literaturo la moravia predikanto Prokop Diviš havas la honoron, krei la unuan elektrofonon jam ekde 1730 per la evoluigo de la *Denis d´or*, sekvate de la franca jezuito Jean Baptiste de la Borde 1759 per sia *Clavicin électrique*. Antaŭ ĉio la unua estas citita en adekvataj enciklopedioj, tamen neniam kun ekzakta funkcipriskribo.

Curt Sachs notas en sia enciklopedio *Reallexikon* el la jaro 1913:

*„Denis d'or", elektrika mutacia fortepiano kun 1 pedalo, inv. en 1730 de la moravia predikanto Prokop Diviß en Prendnitz ĉe Znaim. (Daŭrigo de Sachs transprenita el Schilling 1835:) 'La instrumento estis 5 futojn longa kaj 3 futojn larĝa, ekipita per 790 kordoj, kiuj travivas 130 ŝanĝojn kaj tamen povis esti agorditaj ene de tempo de tri kvaronhorojn. Dank‘ al tiu ĉi instalaĵo oni povis imiti la tonojn de preskaŭ ĉiuj blov- kaj kordinstrumentoj. ...*
[Sachs 1913, S. 108] kiel unua nomas la instrumenton „mutacia fortepiano".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elektrofono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Das Denis d´or: Urahn der elektroakustischen Musikinstrumente? Arkivigite je 2016-01-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228493
* GND: 4014362-4
* LCCN: sh85089002
* BNF: 11979254z
* BNE: XX533987
 |
La **sinodika periodo** (el hel. *sin-hodos* kunveno), ankaŭ foje nomata **opozicia intervalo**, estas la tempa intervalo, kiun astro bezonas por atingi denove la saman angulon kun la suno kaj la tero, ekzemple la karakterizan opozicion.

La meza sinodika periodo normale kalkuliĝas en astronomio laŭ la tempo inter du opozicioj.

Luno
----

Pri lunoj, la sinodika periodo estas la tempo inter du egalaj lunfazoj. La meza sinodika periodo de la tera luno nomiĝas sinodika monato kaj daŭras 29 tagojn, 12 horojn, 44 minutojn kaj 2,9 sekundojn (=29,53059 tagojn). Tiu estas la deveno de la monato en niaj kalendaroj.

Planedoj
--------

Pri pli enaj planedoj ol la tero, iliaj sinodikaj periodoj estas pli longaj ol iliaj sideraj periodoj (iliaj propraj "jaroj").

Pri pli eksteraj planedoj ol la tero, iliaj sinodikaj periodoj estas malpli longaj ol iliaj sideraj periodoj. Pro ilia malrapida rondiro, ilia sinodika periodo pli malpli definiĝas laŭ la tera jaro. Ju pli longa la sundistanco (ju pli malrapida ilia rondiro), des pli simila ilia sinodika periodo al nia jaro.

Kultura signifo
---------------

Nur la plej alta punkto de la suno kaj la luno povas observiĝi facile kaj ĉiutage. Laŭ tiuj, niaj prauloj kalkulis tagojn, monatojn kaj jarojn. Kaj multaj religiaj festoj ĝis nun datiĝas laŭ la luno, ekzemple pasko.

La kalendaro de la majaoj konsideris ankaŭ la sinodikojn de venuso.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Astronomio |

* Tago
* Monato
* Jaro
* Orbita periodo
* Periodo
* Suntempo
**Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau** (angle *Montréal–Trudeau International Airport*, france *Aéroport International Montréal-Trudeau*) (IATA-kodo:**YUL**, ICAO-kodo:**CYUL**), antaŭe konata kaj ankoraŭ ofte nomata **Internacia Flughaveno Montréal-Dorval** (angle *Montréal–Dorval International Airport*, france *Aéroport international Montréal-Dorval*), estas internacia flughaveno en Dorval, Kebekio, Kanado. Ĝi estas la sola flughaveno nomita internacia de Transport Canada priservanta Montrealon kaj ĝi situas 20 km de centra Montrealo. La flughavenaj terminaloj situas tute en la antaŭurbo Dorval, dum unu kurejo situas en la Montreala kvartalo Saint-Laurent. Air Canada, la flagŝipa kompanio de la lando, ankaŭ havas sian ĉefsidejon ĉe la flanko Saint-Laurent de la flughaveno. Ĝi ankaŭ priservas Grandan Montrealon kaj apudajn regionojn en Kebekio kaj orienta Ontario, same kiel la ŝtatojn Vermonto kaj norda Nov-Jorkio en Usono. La flughaveno estis nomita honore al Pierre-Elliott Trudeau, la 15-a ĉefministro de Kanado kaj patro de la nuna ĉefministro Justin Trudeau.

Statistikoj
-----------

Vidu fontan Wikidataman demandon kaj fontojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Dorval
* Air Canada
* YUL–Montréal–Trudeau Airport (REM)
* Internacia Flughaveno Montréal-Mirabel

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Internacia Grupo por Rajtoj de Minoritatoj**, en angla *Minority Rights Group International* (MRG), estas internacia organizo por rajtoj de minoritatoj fondita kun la celo labori por sekurigi rajtojn por etnaj, naciaj, religiaj kaj lingvaj minoritatoj kaj indiĝenaj popoloj tra la tuta mondo. Ties sidejoj estas en Londono, kun oficejoj en Budapeŝto kaj Kampalo. MRG havas internacian regokonsilion kiu kunsidas dufoje jare. MRG havas konsultan statuson kun la Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj (ESKUN aŭ ECOSOC) kaj observantan statuson kun la Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj. 

La organizo estis fondita en 1969. Ties unua direktoro estis David Astor, eldonisto kaj tiama posedanto de la gazeto *The Observer*. MRG ricevas financon por sia laboro el individuoj, trustoj kaj fondaĵoj, registaroj kaj la Eŭropa Unio.

Bibliografio
------------

* Barzilai, Gad. Communities and Law: Politics and Cultures of Legal Identities (Ann Arbor: University of Michigan Press, 2003). ISBN 978-0-472-03079-8


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717250
* VIAF: 145210088
* NKC: ko2003171906 ko2003171907, ko2003171906
 |
**Galina Vasiljevna STAROVOJTOVA** (ruse *Галина Васильевна Старовойтова*; naskiĝis la 17-an de majo 1946 en Ĉeljabinsk, mortis la 20-an de novembro 1998 en Sankt-Peterburgo) estis rusa politika agantino, parlamentano al Ŝtata Dumao de Rusio.

Ŝi famiĝis aparte pro agado favore al defendo de homrajtoj en Rusio, klopodis aktive kontraŭstari al naciismo, politikaj reprezalioj, militista aktivado en Ĉeĉenio aŭ kaŝado de komunistaj krimoj. Ŝi ne kaŝis sian malemon al kontraŭjudismo aŭ ŝovinismo.

Decembre 1992 prezentis projekton de leĝo pri malpermeso plenumi kelke da publikaj funkcioj fare de kunlaborantoj de komunismaj sekretaj servoj kaj funkciuloj de Komunista Partio de Sovetunio. Estis konsilistino de Boris Jelcin pri naciecaj aferoj. Pli frue laboris en komitato pri protekto de homrajtoj ĉe la Supera Soveto de Sovetunio. Ŝi ankaŭ okupiĝis pri scienca agado. En 1996 entreprenis agadon por partopreni prezidentan balotadon.

Ŝi estis murdita la 20-an de novembro 1998 sur la ŝtuparo de sia domo ĉe la bulvardo apud la kanalo de Gribojedov.

Fonto
-----

* Paĝo memore al Galina Starovojtova

* Kategorio Galina Starovojtova en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383221
* GND: 129869724
* LCCN: n88065665
* VIAF: 79546894
* ISNI: 0000 0001 1679 0586
* SUDOC: 11358475X
 |
La ***Konversacia Vortaro*** de Andreo Cseh estas vortaro pri ĉiutagismoj kun facile kompreneblaj, amuzaj difinoj kaj klarigoj. La Internacia Esperanto-Instituto unuafoje eldonis ĝin en 1930, sed estis eldonoj ankaŭ de , 1932, 1984, 1991, 1997, 2010, 2021.

Historio
--------

### Kunteksto

Ekde 1920 Andreo Cseh gvidis Esperanto-kursojn laŭ propra rekta kursmetodo. Cseh ekgvidis kursojn tra Rumanio, sed iris eksterlanden ekde 1927 kaj kursgvidis tra Nord- kaj Mezeŭropo. En 1929 Cseh ekinstruis kursgvidantojn laŭ sia rekta metodo; rezultis reto de Cseh-instruistoj en diversaj landoj.

Cseh ekloĝis en Hago en 1930 kaj fondis kun Julia Isbrücker la Internacian Esperanto-Instituton. Cseh preskaŭ ekskluzive gvidis kursojn por al li fremdlingvanoj. Dum la kursoj, Cseh kaj la Cseh-instruistoj demandis la kursanojn pri la signifo de Esperantaj vortoj. La kursanoj ne povis respondi per siaj propraj lingvoj, do ili provis klarigi esperante. La *Konversacia Vortaro* estas la rezulto de tiuj klarigoj.

### Evoluo de versioj

Tra la jaroj la Internacia Esperanto-Instituto eldonis sep versiojn. Ekzistas diversaj diferencoj inter la eldonoj. La kvanto de vortoj pligrandiĝis kaj novaj vortoj estis aldonataj, ekzemple komputilo. Aliaj vortoj malaperis, ĉefe vortoj kiuj ne plu estas ĉiutagaj, ekzemple transformatoro. La versio el 2010 celis prezenti freŝaspektan eldonon kun historia kunteksto: reverkitaj kaj novaj difinoj estas markitaj per asteriksoj kaj la paĝoj havas desegnaĵojn. La reta versio el 2021 aspektas pli kiel la originala versio, sed historiaj, ne plu taŭgaj difinoj estas forigitaj aŭ ŝanĝitaj. La forigitaj kaj ŝanĝitaj difinoj temas ĉefparte pri kontinentoj, gentoj kaj genraj roloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Elŝutebla eldono de 2021 (pdf)
**ZÁKÓ András** (za:ko:) estis hungara generalmajoro naskita en Braŝovo la 23-an de marto 1898 kaj mortinta en Munkeno la 13-an de marto 1968.

Kariero
-------

Zákó en 1940-42 estis staba kolonelo, en aŭtuno de 1943 komandanto de la malpeza sikula divizio 27-a en Marosvásárhely, per kiu li la 21-an de marto 1944 marŝis kontraŭ rusoj en la Nordaj Karpatoj. En oktobro de 1944 Zákó iĝis en rango de generalmajoro komandanto de la 2-a divizio de la stabo. En majo 1945 li falis en militkaptitecon de usonanoj. Li estis gardisto en loko Absam (apud Innsbruck) de rifuĝkampo. La 23-an de oktobro 1948 en Klagenfurt li fondis la *Magyar Harcosok Bajtársi Közössége* (Kolektivo Kamarada de Hungaraj Batalistoj) (aro de HBK) por liberigi Hungarujon. La organizo je la fino de 1952 jam agadis en 23 ŝtatoj (Absam, de 1955 per centro Munkeno. Lia gazeto *Hadak Útján* aperis de 1948 (1948: Solban Hall, Ausztria, 1952: München, 1988: Toronto).

Verko
-----

* *Őszi harcok 1944* (Bp. 1991).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio András Zákó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333883
* LCCN: n93086163
* VIAF: 66883055
* ISNI: 0000 0000 4465 9457
 |
**András VITÁLYOS** [vita:joŝ] rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Algyógy la 2-an de septembro 1901 kaj mortis la 18-an de septembro 1981 en Kluĵo.

Kariero
-------

András Vitályos diplomitiĝis en Kluĵo, doktoriĝis en 1927 (Contribuţiuni la studiul anatomo-patologic al epiteliomului primitiv, hipofiziar. Kv. 1927). Li laboris en Kluĵo, de 1941 Marosvásárhely, en 1945–46 en Odorheiu Secuiesc, poste denove en Târgu Mureș en OGYI. En 1952 oni senhavigis lin de sia unuversitata rango, kaj li povis labori nur kiel ĉefrkuracisto. De dua parto de la 50-aj jaroj li havis privatkonsultejon pri ginekologio kaj endokrinologio. Li publikigis pli ol kvindek studaĵojn.

Verkoj
------

* Note rezumative şi referate de endocrinologie. După prelegerile ţinute de prof. dr. Al. Crăiniceanu şi conf. dr. A. Vitályos II. eld. (univ. prel, Kv. 1949), Ember és egészség kunulaŭtoro, Buk. 1974 = Kriterion Kézikönyvek), Dicţionarul sănătăţii, kunlaboranto (Buk. 1978).

Fonto
-----

* Románia Magyar Irodalmi Lexikon Arkivigite je 2013-10-23 per la retarkivo Wayback Machine
**András Ádány** [andrAŝ AdAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ádány András** estis hungara jezuito, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Adány, Ádányi, Adányi*.

András Adányi naskiĝis la 27-an de decembro 1715 en Dormánd, li mortis la 13-an de oktobro 1795 en Esztergom (aliaj fontoj mencias aliajn datenojn!).

Biografio
---------

András Ádány aliĝis al la jezuitoj en 1732, poste li instruis en pluraj gimnazioj. Li akiris diplomon en 1752, poste li instruis en Győr, pli poste en Nagyszombat. Li estis predikisto en pluraj urboj, ekde 1760 li instruis en Jezuita Universitato de Nagyszombat, kie li estis ankaŭ dekano. En 1773 funkciado de la jezuitoj estis malpermesitaj, tial li poste estis lernejestro ĝismorte en Esztergom.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Fastorum Hungariae Pars I. et II.* (1742)
* *Institutiones physicae generalis* (1744)
* *Philosophiae naturalis pars prima seu physica generalis* (1755)
* *Pars recentioris physicae* (1756)
* *Ode, quam Ant. Vörös, dum gymnasium Strigoniense inviseret, obtulit.* (1777)
* *Ode ad primum lapidem gymnasii Strigoniensis, cum in fundamenta dimitteretur* (1779)
* *Odae non paucae viris et rep. litteraria bene meritis nomine gymnasii Strigon...* (1781)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678997
 |
Koordinatoj: 48° 21′ 11″ N 3° 18′ 24″ O﻿ / ﻿48.35306 °N, 3.30667 °O﻿ / 48.35306; 3.30667 (mapo)

**Plessis-Saint-Jean** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo kreita la 1-an de januaro 2016.

Geografio
---------

Plessis-Saint-Jean etendiĝas sur 11.02 km², kaj havis 216 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 20 homoj po kvadrata kilometro. Dum Yonne situas en la nordokcidenta parto de Burgonjo, la komunumo estas tutnorde de sia departemento kaj proksime de la departemento Seine-et-Marne.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Yann Gautrot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Plessis-Saint-Jean apartenas al la kantono de Sergines, kies ĉefurbo estas Sergines. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Sergines
En inĝenieriko, **elektromekaniko** kombinas elektrajn kaj mekaniĥajn procezojn kaj procedurojn tiritajn de elektrotekniko kaj meĥanika inĝenierado. Elektrotekniko en tiu kunteksto ankaŭ ampleksas elektronikan inĝenierikon.

Aparatoj kiuj aranĝas elektrajn operaciojn por movi partojn estas konataj kiel elektromekanikaj. Strikte parolante, mane funkciigita ŝaltilo estas elektromekanika komponanto, sed la esprimo estas kutime komprenita por rilati al aparatoj kiel ekzemple relajsoj, kiuj permesas tension aŭ fluo kontroli aliajn, izolitajn tensiojn kaj fluojn meĥanike interŝanĝante arojn de kontaktoj, solenoidoj, de kiuj tensio povas funkciigi ligilojn, vibrilojn, kiuj konvertas RK-n al AK per vibraj aroj de kontaktoj, ktp.

Antaŭ la evoluo de moderna elektroniko, elektromekanikaj aparatoj estis amplekse uzataj en komplikaj sistemaj subsistemoj, kiaj elektraj tajpiloj, telepresiloj, tre fruaj televidiloj, kaj la tre fruaj elektromekanikaj ciferecaj komputiloj.

Notoj
-----

1. ↑  Course in Electro-mechanics, for Students in Electrical Engineering, 1st Term of 3d Year, Columbia University, Adapted from Prof. F.E. Nipher's "Electricity and Magnetism". De Fitzhugh Townsend. 1901.
2. ↑  The Elements of Electricity, "Part V. Electro-Mechanics." De Wirt Robinson. John Wiley & sons, Incorporated, 1922.

Eksteraj artikoloj
------------------

* Continuum Electromechanics | MIT OpenCourseWare. ocw.mit.edu
* Center for Electromechanics. utexas.edu
* Electronics with Circuit Simulation emcourse.com
* Samsung Electro-Mechanics of Digital Technologies Arkivigite je 2013-07-23 per la retarkivo Wayback Machine. samsungsem.com.

* Kategorio Elektromekaniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Elektromagnetaj ondoj** estas ondoj kun elektra kampo ({\displaystyle {\vec {E}}}) kaj magneta indukdenso ({\displaystyle {\vec {B}}}) de fotonoj. La du kampoj estas ortaj inter si kaj havas fiksan rilaton. 

Elektromagneta ondo: ligita oscilado de elektra kampo kaj magneta indukdenso, modelo de vibranta dupoluso, norma 3-dimensia sistemo de karteziaj koordinatoj: ({\displaystyle {\vec {v}}},{\displaystyle {\vec {E}}},{\displaystyle {\vec {B}}}), {\displaystyle {\vec {v}}} direkto de propago.
La fizikisto James Clerk Maxwell en 1864 antaŭdiris elektromagnetajn ondojn surbaze de teoriaj kalkuloj kaj la ekvacioj poste nomitaj laŭ li. Li kalkulis, ke ili propagiĝas per lumrapido kaj tial jam (prave) supozis, ke videbla lumo konsistas el elektromagnetaj ondoj. En 1888 Heinrich Rudolf Hertz praktike demonstris la ekziston de elektromagnetaj ondoj.

Elektromagnetaj ondoj havas diversajn frekvencojn ( f ), ligitajn al la ondolongo (λ) per la lumrapido c ( f·λ = c ). La rapido de iliaj fotonoj ne varias laŭ la moviĝo de la mezursistemo, sed estas absoluta kaj konstanta. Tiun fakton Albert Einstein eltrovis en sia speciala teorio de relativeco.

Elektromagnetaj ondoj montras fenomenojn, kiuj klare distingas ilin kiel ondojn, ekzemple interferon. Aliflanke ili montras ankaŭ fenomenojn, kiuj pruvas ilian partiklan naturon, ekzemple la fakton (lasero), ke la joniga kapablo de lumo dependas ne de ties intenso, sed de ties frekvenco. Elektromagnetaj ondoj do klare montras duoblan naturon, kaj sin tenas kiel ondoj kaj partikloj.

Vidu ankaŭ
----------

* elektromagneta radiado
* fotono
* radioondo
* radiofonio
* mikroondoj
* infraruĝa radiado
* kosma fona radiado
* videbla spektro
* lumo
* ultraviola radiado
* ikso-radioj
* gamo-radioj
* spektra linio
* detektilo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elektromagneta ondo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* OPTIKO Arkivigite je 2006-06-20 per la retarkivo Wayback Machine: Ĉapitro el lernolibro far SÁRKÖZI János. Subĉapitroj: optiko ĝenerale, fotometrado, ekesto, propagiĝo, refrakto de la lumo, ondooptiko, polarigo, lumo kaj materialo, la okuloj, optikaj instrumentoj. 129 paĝoj, formo PDF, 882 KB.
Elektronika cigaredo.
La **elektronikan cigaredon** evoluigis ĉina entrepreno en 2005 kaj surmerkatigis sub la markonomo Ruyan.

La elektronika cigaredo estas baterienergia vaporigilo, kiu funkcias per akumulatoro. En la interno de la cigaredo estas likva nikotino, kiun ŝprucigas eta pumpilo, ŝprucigilo. Tiam la maldensa nikotino iĝas nebulsimila guteto de 0,5 µm–1,5 µm je efiko de altfrekvenca, ultrasona ilo. Post tio estiĝas vaporo simila al cigareda fumo, kiun movas la spirado. Antaŭ ol ŝprucigi la nikotinon, la aparato varmigas ĝin por pli facile disigi ĝin.

La elektronika cigaredo imitas ne nur fumon, sed temperaturon (50–60 °C) kaj helpas malkutimiĝi de la cigaredo. Ĝi kontentigas la kutimajn spiritajn dependecojn de la fumantoj, tiel atingante pli sanan fumadon. La elektronika cigaredo ne entenas damaĝajn materialojn de la tradicia cigaredo kiaj karbona monoksido, nitrogena dioksido, hidrogena cianido, acido, arseno, plumbo, hidrargo kaj ne tiom damaĝas la sanon de aliaj ĉeestantaj personoj.

* Elektronika cigaredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Elektronika cigaredo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Elektrokemio estas la scienco de reakcioj, kiuj okazas sur la interfaco de elektrona konduktanto (la elektrodo, kiu povas esti el metalo aŭ duonkonduktanto, kiel grafito) aŭ jona konduktanto (elektrolito).

Se la kemia reakcio estas kaŭzata de ekstera potenciala diferenco aŭ se la potenciala diferenco estas kaŭzata de kemia reakcio, ekzemple ene de elektra pilo, tio estas elektrokemia reakcio.

Elektrokemio estas kemia kaj elektra studobjekto, kies sistemo faras utilan elektran laboron origine de oksidoreduktaj reakcioj (galvana pilo) aŭ de sistemoj, kie okazas oksidoreduktaj procesoj por ricevi utilan elektran laboron (elektrolizo).

La unuaj elektrokemiaj studoj datiĝas de 1786 kaj estis faritaj de Galvani. Li observis, ke rana kruro "moviĝis" kiam al ĝi estis aplikata elektropotenciala diferenco. Unu el la polusoj de la elemento kun elektra elŝargo estis fiksita en krura nervo de la rano kaj la alia en muskolo. Galvani imagis, ke la sistemo formis iun ŝargan akumulatoron, elŝargante la elektran kurenton en la ranan kruron. Poste, Volta konkludis ke la histoj de la rana kruro permesis la elektran trapason, eksplikante la fenomenon. En tiu epoko, jam estis konataj la elektraj konduktantoj kaj, do, la konduktanto estis rekonata kiel *elektrolita konduktanto*. Tamen, la plej grava eltrovo de Volta estis la volta pilo en 1796, formita el plumbo kaj arĝento mergitaj en elektrolito.

Tuj sekvis la malkovro de akva elektrolizo, kiu liberigas hidrogenon kaj oksigenon (Nicholson kaj Carlisle 1800). La propono por la elektroliza mekanismo per protona salto por klarigi la elektran konduktadon tra acidaj solvaĵoj (Grotthuss, 1805) estis grava ekspliko. Fine, en 1835, aperis la Leĝo de Faraday, kiuj daŭre validas ĝis hodiaŭ pro ĝia strikta rilato al fundamenta strukturo de la materio. Estis Michael Faraday, kiu enkondukis elektrokemiajn terminojn kiel la jenajn: jono, anjono, katjono, elektrodo, elektrolito inter aliaj, kiuj restas aktualaj terminoj.

Ĉar la elektra kondukto estas la ĉefa karaktero de la partoprenantaj materialoj, oni povas pensi ke la elektrokemia sistemo kiel sistemo komponata de minimume du elektronaj kondukiloj (elektrodoj), apartigitaj de elektrolita konduka medio.

Referencoj
----------

* La fundamentoj de elektrokemio kaj elektrodeponado, de Samuel Glasstone, tradukita el la angla de John McCarthy, INTERPARL, Monroeville, USONO 15146, 1968.

Vidu ankaŭ la jenajn
--------------------

* Biofiziko
* Redoksa reakcio
* Fikiza kemio

* Kategorio Elektrokemio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 40119
* GND: 4014241-3
* LCCN: sh85042105
* BNF: 119313445
* NDL: 00561331
* NKC: ph119867
 |
Estas du signifoj de la termino **elektrona truo**, unu en solid-stata fiziko kaj alia en komputada kemio.

Solid-stata fiziko
------------------

En solid-stata fiziko, **elektrona truo** (kutime aludite simple kiel **truo**) estas la manko de elektrono de alie plena valenta bendo. Plena (aŭ preskaŭ plena) valenta bendo ĉeestas en duonkonduktaĵoj kaj izolaĵoj. La koncepto de truo esence estas maniero analizi la movado de granda nombro de elektronoj en tia substanco.

Trua konduktado povas esti klarigita per uzo de la sekva analogio. Imagu vico de homoj sidantaj en aŭditorio, kie ne estas ekstraj seĝoj. Iu meze de la vico volas foriri, do li saltas super la seĝo en malplenan vicon kaj formarŝas. Tiu ĉi malplena vico estas analoga al la kondukta bendo, kaj la marŝanto estas analoga al libera elektrono.

Nun imagu ke iu alia alvenas al la vico kaj volas sidiĝi (la malplena vico havas malbonan vidaĵon kaj neniu volas sidi tie). Anstataŭe, tiu homo apud la malplena seĝo flanken movas kaj sidas en ĝi, lasante malplena seĝo pli proksima al la finaĵo. La sekvanto sekvas, kaj la sekva ... Oni dirus ke la malplena seĝo movas al la fino de la vico. Kiam la malplena seĝo atingas la fino de la vico, la novulo povas sidiĝi.

Sed dum la procezo, ĉiu en la vico moviĝis. Se tiuj homoj estus ŝargita, tiu ĉi movado konstituas konduktadon. Trua konduktadon funkcias ĉi maniere.

Anstataŭ analizi la movadon de malplena stato en la valenta bendo kiel la movado de miliardoj da elektronoj, fizikistoj proponas imagitan partiklon nomitan "truo". En aplikita elektra kampo, ĉiuj elektronoj movas laŭ unu direkton, do ĉiuj truoj movas laŭ la kontraŭan direkton. Fizikistoj do diras ke truo devas havi pozitivan ŝargon - fakte ili atribuas ŝargon de *+e* - precize la kontraŭon de elektrona ŝargo.

Uzante la leĝon de Kulombo, oni povas kalkuli la forton sur la "truo" pro la elektra kampo. Fizikistoj tiam proponas efikan mason kiu rilatas la (imagan) forton sur la (imaga) truo al la akcelo de tiu truo. Rezultas ke la efika maso estas certagrade sendependa de rapideco aŭ direkto, kiu signifas ke fizikistoj povas ŝajnigi ke la truo simple estas pozitiva ŝargo movanta tra vakuo, kun maso de, ni diru, 0,36me (tipa kvanto por silicio).

Komputada kemio
---------------

Alternativa signifo de **elektrona truo**estas uzata en komputada kemio. En la metodoj de kuplita grapolo, la tera (malplej energia) stato de molekulo interpretiĝas kiel "vakua stato"—koncepte stato sen elektronoj. Ĉi skeme, la manko de elektrono de normale plena stato nomiĝas "truo" kaj traktiĝas kiel partiklo, kaj la ekzisto de elektrono en normale malplena stato simple nomiĝas kiel "elektrono".

Tiu ĉi terminaro estas preskaŭ identa kun tiu uzata en solid-stata fiziko. La ĉefa diferenco estas inter la teorioj uzataj priskribi truon. Solid-stata truo vidiĝas kiel libera partiklo kun efika maso, kaj eble aliaj eropaj pliboniĝoj al tiu modelo. Fizik-kemia truo analiziĝas per uzado de la Schrödinger-a ekvacio rekte.

Vidu ankaŭ
----------

* Elektra konduktado
* Duonkonduktaĵo
* Bendbreĉo
* Efika maso
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ortarsigero** |
| --- |
|  |
| masklomasklo
Ortarsigero, ino, Barato.Ortarsigero, ino, Barato. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Tarsiger* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. chrysaeus'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Tarsiger chrysaeus****(Hodgson, 1845) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ortarsigero  |

 |
| v • d • r |

La **Ortarsigero** (***Tarsiger chrysaeus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Tarsigeroj. Tiu genro karakteras iel laŭ aspekto pro flaveca koloro en subaj partoj, sed kombine kun blua aŭ griza en supraj partoj; nur tiu specio estas ĝenerale **pli flava kaj sen tiuj supraj markoj**, ĉar ĝi havas nur helbrunajn aŭ helgrizajn suprajn partojn. Pro la ĝenerale flava koloro kaj tre brilflavaj subaj partoj (ĉefe ĉe maskloj) la specio nomiĝas *Or-tarsigero* kaj same en la latina scienca nomo la specifa parto *chrysaeus* estas latinigita vorto el la antikva greka signife "el oro" (ĥrisos).

Masklo ĉe Mailee Thaatĉ en Kullu - Manali Distrikto de Himaĉal Pradeŝ, Barato
La specio, kiel ĉe multaj parencaj genroj, estas klara ekzemplo de seksa duformismo, ĉar la ino estas pli senkolora kun ĝenerala flaveca koloro sube kaj grizbruna supre (nur la tre nigra okulo elstaras), dum la masklo montras en reprodukta plumaro pli brilflavan suban koloron, tre kontrastan en la vosto, kies supra parto estas nigreca, kaj same tre kontrastan en la vizaĝo kie **nigra masko** kovras el la beko al la orelo ĉefe kontraŭ la helflava brila gorĝo. La supraj partoj estas grizbrunaj, sed inter la krono kaj la nigra masko rimarkindas **flava superokula strio**.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Barato, Birmo, Nepalo, Pakistano, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Tarsiger chrysaeus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Bildaro
-------

* Masklo ĉe Mailee Thaatĉ en Kullu - Manali Distrikto de Himaĉal Pradeŝ, Barato Masklo ĉe Mailee Thaatĉ en Kullu - Manali Distrikto de Himaĉal Pradeŝ, Barato
* Masklo ĉe Kullu - Manali Distrikto de Himaĉal Pradeŝ, Barato Masklo ĉe Kullu - Manali Distrikto de Himaĉal Pradeŝ, Barato
**Nenecio** (nenece *Ненёцие автономной ӈокрук*, ruse *Ненецкий автономный округ*) estas aŭtonoma distrikto en Rusio. Ĝi apartenas formale al Arĥangelska provinco, sed fakte ĝuas memstarecon en la federacia nivelo. 

La loĝantoj estas plejparte rusoj (62,4% en 2002), nenecoj (18,7%) kaj komioj (10,9%).

Plejparto de la teritorio (76%) estas tundro.

Historio
--------

La neneca popolo ekmigris en la nunan teritorion de Nenecio el la suba fluejo de Objo ĉirkaŭ la 10-a jarcento. En la jarcentoj 5-13 en la regiono loĝis gentoj de necertigita origino, kiun rusoj nomis *peĉora* kaj nenecoj — *sirtja*.

Politiko
--------

La 2-an de junio 2006 rusia prezidento Vladimir Putin, laŭ peto de la Ĝenerala Prokurejo, depostenigis la estron de la Neneca Aŭtonoma Distrikto Aleksej Barinov, kiu estis arestita la 23-an de majo 2006 kiel suspektito pri financaj krimoj. Portempa plenumanto de la devoj de distriktestro iĝis Valerij Potapenko. La 7-an de aŭgusto 2006 li iĝis oficiale konfirmita en la regionestra posteno fare de la loka parlamento.

Vidu ankaŭ
----------

* Lajavoĵa minejo

* Nenecio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nenecio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Flago de Arĥangelska provinco
Administra divido de Arĥangelska provinco

**Ĉefurbo**: Arĥangelsk

**Aŭtonoma distrikto**: Nenecio

**Urbaj distriktoj**:
Arĥangelsk |
Korjaĵma |
Kotlas |
Mirnij |
Narjan-Mar |
Nova Zemlo |
Novodvinsk |
Severodvinsk 

**Municipaj distriktoj**:
Ĉemara |
Ĥolmogora |
Kargopola |
Konoŝa |
Kotlasa |
Krasnoborska |
Lena |
Leŝukonska |
Mezenja |
Njandoma |
Onega |
Pinega |
Plesecka |
Ŝenkurska |
Ustja 
Velska |
Verĥnetojma |
Vilegoda |
Vinogradovka |
Zapoljarnij 

 

Flago de Rusio
Nordokcidenta federacia regiono de Rusio

Ĉefurbo: Sankt-Peterburgo 

Arĥangelska provinco |
Kaliningrada provinco |
Karelio (respubliko) |
Komiio |
Leningrada provinco |
Murmanska provinco |
Nenecio |
Novgoroda provinco |
Pskova provinco 
Sankt-Peterburgo |
Vologda provinco