recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| € |

**La eŭro (EUR aŭ €)** estas la komuna monunuo por 18 el la 28 landoj de la Eŭropa Unio, inkluzive de Luksemburgo, kaj de 4 nemembraj ŝtatetoj ene de la Eŭropa Unio. La **moneroj** kaj monbiletoj ekuziĝis je la 1-a de januaro 2002, sed la presa (stampa) jaro foje montras sin tiel frue kiel 1999, kiam la monunuo oficiale ekestis kaj oni ekproduktis la monerojn. La luksemburgajn eŭro-monerojn produktigas la nederlanda monerfarejo.

Ĉiuj moneroj havas flankon komunan, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi tiuj varias, ekde ĉiam sama desegnaĵo (ekzemple Estonio kaj Irlando) aŭ simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio kaj Nederlando) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Grekio kaj Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.

Bildoj de la naciaj flankoj de la luksemburgaj eŭro-moneroj
-----------------------------------------------------------


| Eŭro-moneroj |
| --- |
| Eŭrozono |
|  Aŭstrio
 Belgio
 Estonio
 Finnlando
 Francio
 Germanio
 Grekio
 Hispanio
 Irlando
 Italio
 Kipro
 Latvio (ekde januaro 2014)
 Litovio (ekde januaro 2015)
 Luksemburgo
 Malto
 Nederlando
 Portugalio
 Slovakio
 Slovenio |
| Landoj ekster EU kun propraj eŭro-moneroj |
|  Andoro (moneroj ekde 2014)
 Monako
 San-Marino
 Vatikanurbo |
| Ontaj membroj de la Eŭrozono |
|  Bulgario
 Ĉeĥio
 Hungario
 Pollando
 Rumanio |

La **luksemburgaj eŭro-moneroj** havas tri desegnaĵojn, kiujn desegnis *Yvette Gastauer Claire*, por la tri serioj de moneroj. Tamen, ĉiu desegnaĵo surhavas portreton de la grandduko Henriko de Luksemburgo, kaj la nomon de la lando, LËTZEBUERG en la luksemburga lingvo.

**Naciaj flankoj**| 0,01 € | 0,02 € | 0,05 € |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Portreto de la grandduko Henriko |
| 0,10 € | 0,20 € | 0,50 € |
|  |  |  |
| Portreto de la grandduko Henriko |
| 1,00 € | 2,00 € | 2,00 € memorigaĵo |
|  |  |  |
| Portreto de grandduko Henriko | alterne \* \* kaj cifero "2", po ses-foje, do  entute 12 steloj |

Specialaj eldonaĵoj je du eŭroj
-------------------------------

De 2004 ĉiu eŭro-lando rajtas unufoje jare eldoni specialan moneron de du eŭroj. Tia specialaj eldonoj estas validaj pagiloj en la tuta eŭro-zono. Luksemburgo ĝis nun eldonis specialajn monerojn pri jenaj temoj:

* 2004: portreto kaj monogramo de la grandduko *Henri* (Henriko)
* 2005: granddukoj *Henri* (Henriko) kaj *Adolphe* (Adolfo)
* 2006: 25-a naskiĝtago de la princo *Guillaume*, la tronheredonto (Vilhelmo)
* 2007: la grandduka palaco
* 2007: Traktatoj de Romo

* Dosiero:€2 Commemorative Coin Luxembourg 2007 TOR.pngTraktatoj de Romo

Vidu ankaŭ pri la paĝoj
-----------------------

* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto eŭro
* la antaŭa nacia valuto luksemburga franko

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* la centra banko *Banque Centrale de Luxembourg*

* Luksemburgaj eŭro-moneroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Luksemburgaj eŭro-moneroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fresnillo de las Dueñas** estas vilaĝo kaj municipo, kodo-369, en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero. La loknomo *Fresnillo de las Dueñas* estas komprenebla kiel *Frakseneto de la Monaĥinoj*.

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 13,69 km² kun 695 enloĝantoj (2021). Ĝi limas kun Aranda de Duero, Fuentespina, Vadocondes, Fuentelcésped kaj Santa Cruz de la Salceda.

Demografio
----------

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 302 |  | 305 |  | 316 |  | 349 |

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

En la Milito de Hispana Sendependigo francaj trupoj venis al la loko, rabadis kaj masakris lokanojn.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269340
 |
La **parko Ziĝu'jŭan** situas en la okcidenta parto de Pekino. La loko estis la centro de akvoutiliga konstruaĵo de Jŭan-dinastio. En la proksimeco troviĝis antikva templo nomata Ziĝu'jŭan. En la jaro 1952 oni komencis konstrui tie parkon kaj post plenumo de la konstruado oficiale ĝin nomis laŭ la nomo de la templo.

La Parko, kun areo de 40 hektaroj, entenas lagojn kaj insulojn dekoraciitajn per diversaj kioskoj, pavilonoj kaj aliaj konstruaĵoj.

De la kiosko Lancuj sur la supro de la insulo Ĝongŝan oni povas ĝui la panoramon pri la ĉirkaŭaĵo, de la ondanta lago antaŭokule ĝis la ĉarmaj montoj malproksime. Apartan intereson donas la fiŝoj tien kaj reen naĝantaj en la lago.

Nordokcidente de la insulo Ĝongŝan estas la insulo Mingjŭe, kie nove konstruiĝis la surakva domo Ŭenjŭeloŭ. Tie kelkaj groteskaj ŝtonoj leviĝas el la akvo ĉirkaŭita de surakvaj zigzagaj trairejoj kondukantaj al la eleganta domo, kaj kelkaj plorsalikoj balancas siajn branĉojn siajn branĉojn, impresante kiel pejzaĝo en suda Ĉinio.

Vidu ankaŭ
----------

* Gvidlibro pri Pekino
**Tamás Kobzos Kiss** [tamAŝ kobzoŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kobzos Kiss Tamás** estas hungara muzikisto, kantisto, instruisto, profesoro. Lia kromnomo Kobzos (=kobozisto) estas uzata ekde 1977.

Tamás Kobzos Kiss  Arkivigite je 2016-10-21 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 30-an de majo 1950 en Debrecen.

Biografio
---------

Tamás Kobzos Kiss frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, dume li lernis muzikadi pri piano, gitaro, liuto kaj diversaj historiaj aŭ popolaj muzikiloj. En 1974 li eklaboris en muzeo en Budapeŝto, sed poste li aliĝis al diversaj orkestroj. Li ofte ludis en teatroj, kirkoj, muzikĉambroj. En 1981 li aliĝis al orkestro "Clemencic Consort", okazis pli ol centfoje koncertoj en Eŭropo. Baldaŭe li faris solistan karieron, li muzikadis eĉ en Japanio kaj Usono. Li ekinstruis en muziklernejo en Óbuda, krome ekde 2007 en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt. Li ricevis premion Kossuth en 2014, pli frue ekde 1975 ankaŭ aliajn premiojn.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* *Renaissance Music in Transsylvania* (1981) – solisto
* *Protestáns énekmondók* (1992)
* *Vándorok énekei* (1995) – solisto
* *A magyar történelem dalban elbeszélve* (2005)
* *Balassi Bálint és Pir Sultan Abdal énekei magyarul és törökül* (2014)

Fontoj
------

* hompaĝo Arkivigite je 2016-10-21 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Tamás Kobzos Kiss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475436
* GND: 1168914752
* LCCN: n89673941
* VIAF: 65622101
* ISNI: 0000 0001 3179 7102
 |
**Fresno de Sayago** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Fresno* estas tradukebla etimologie al frakseno. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Fresno de Sayago, Los Maniles kaj Mogátar, okupas totalan areon de 64,63 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 159 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 750 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 30 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Almeida de Sayago, Bermillo, Pereruela kaj Peñausende. 

Estas prahistoriaj kaj romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754423
* VIAF: 316733567
 |
**Fresno Alhándiga** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Fresno Alhándiga* estas tradukebla etimologie al *Fraksena Grenstokejo* aŭ *Fraksena Landlimo* (inter Kastilio kaj Leono).

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 13,28 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 225 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la 1970-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Sepulcro-Hilario, Tamames, Tejeda y Segoyuela, Puebla de Yeltes, Navarredonda de la Rinconada, El Cabaco, Cereceda de la Sierra kaj La Bastida. Ĝi distas 33 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

En 939 okazis la batalo de Alhandega en kiu la trupoj de la Regno Leono venkis super tiuj de Al Andalus.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753156
 |
**Fresens** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 215 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

La komunumo etendiĝas en la regiono nomita La Béroche, 18 kilometrojn okcidentosudokcidente de la kantoĉefurbo Neŭŝatelo sur terena teraso ĉe la suda deklivo de la Neŭŝatela Ĵuraso. La komunumo konsistas el la vilaĝo Fresens kaj kelaj izolitaj bienoj. Kun nur iom pli ol 200 loĝantoj kaj areo de unu kaj duona kvadratkilometroj ĝi apartenas al la pli malgrandaj komunumoj de la kantono.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 15,8 km², de kiuj 7,6% estas kovritaj de arbaro, 83,5% servas por agrikulturo kaj 9,5% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Fresens limas en nordo al Montalchez, en oriento al Saint-Aubin-Sauges, en sudo al Vaumarcus, en sudokcidento al Mutrux (VD), kaj en okcidento al Provence (VD).

Trafiko
-------

Fresens situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj vojoj. La ĉefa alveturejo estas de Saint-Aubin-Sauges. Ekzistas ankaŭ flanka vojo al Montalchez kaj Vernéaz. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinio de Gorgier al Provence.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Fresens datiĝas el la jaro 1265 per la mencio *Hiremanz dit de Fressen*. En Fresens estis trovitaj restaĵoj de romia muro kaj pavimo de la vojo *Vy d'Etra* apud la ponto *Porret* kaj de romia konstruaĵo en *La Salette*. En *Le Tombet* troviĝas tombejkampo de la Merovidoj. Dum mezepoko Fresens apartenis al la Senjorujo Gorgier, kiu en la jaro 1344 fariĝis havaĵo de la Grafoj de Neŭŝatelo. En la jaro 1831 Fresens estis la unua vilaĝo kie dum la ribelado en la regiono La Béroche estis starigita libereca arbo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Olivier Girardbille*: *Fresens* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-10-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fresens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Fresens[*rompita ligilo*]

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Fresens** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Boudry |
| --- |
|  Bevaix • **Boudry** • Brot-Dessous • Corcelles-Cormondrèche • Cortaillod • Fresens • Gorgier • Milvignes (Auvernier • Bôle • Colombier) • Montalchez • Peseux • Rochefort • Saint-Aubin-Sauges • Vaumarcus |  |

 |
**Dezső Major** [deĵO major], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Major Dezső** estis hungara reĝisoro. Lia familia nomo estis *Markbreiter* ĝis 1910, lia frato estis Henrik Major.

Dezső Major naskiĝis la 2-an de majo 1886 en Bihardiószeg (Hungara reĝlando, nuntempa Diosig en Rumanio), li mortis la 12-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Major komence estis ĵurnalisto, en Hungarlingva Teatro en Pozono lia teatraĵo *Mérkőzések* estis prezentita. Iom poste li estis dramaturgo kaj reĝisoro en Pozono. Baldaŭ li reĝisoris filmojn en Berlino, Vieno kaj Budapeŝto, pli poste li faris pedagogiajn filmojn en Budapeŝto. Li travivis la holokaŭston, tamen li mortis pro pneŭmonito. Li edziĝis en 1925 en Budapeŝto.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Terike* (1924)
* *A csodadoktor* (1926)
* *Filléres gyors* (skeĉo, 1932)
* *A két ültetvényes* (mallonga filmo, 1934)
* *Doamna de la etajul II.* (1937)

Liaj filmoj kiel helporeĝisoro
------------------------------

* *Lila akác* (1934)
* *Ez a villa eladó* (1935)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775976
* GND: 126897158
* VIAF: 5937823
 |
**Egale Canada** (antaŭe **E**quality for **G**ays **A**nd **L**esbians **E**verywhere - Egaleco por gejoj kaj lesbaninoj) estas advokata organizaĵo fondita en 1986 por antaŭenigi egalecon por kanadaj gejaj, lesbaj, ambaŭseksemaj kaj transgenraj (GLAT) homoj kaj iliaj familioj tra tuta Kanado.

La nuna administra direktoro de la organizo estas la iama Toronta politikisto Helen Kennedy. Pasintaj plenumaj direktoroj inkludis Gilles Marchildon, John Fisher kaj Kaj Hasselriis. Helen Kennedy estas la unua virino kiu gvidas la organizon.

La laboro de Egale inkluzivas lobiadon por pli egalrajtaj leĝoj por GLATaj homoj, intervenante en laŭleĝaj kazoj, kiuj influas homajn rajtojn kaj egalecon, kaj pliigante publikan edukadon kaj konscion per provizado de informoj al individuoj, grupoj kaj amaskomunikiloj. Egale havas pli ol 3,300 membrojn inkluzive de homoj en ĉiu provinco kaj teritorio de Kanado. Fondita en 1986, Egale Kanado estis integrigita kiel federacia neprofitcela organizo en 1995, kun fokuso sur eduko, lobiado, procesoj kaj sperta konsultado.

La organizo estis komence nomita "Egaleco por gejoj kaj lesbaninoj ĉie". Dum ili etendis siajn klopodojn por inkludi ambaŭseksemajn kaj transgenraj temojn, ili sentis, ke la akronimo ne estas sufiĉe inkluziva, kaj tial ŝanĝis la nomon de la akronimo E.G.A.L.E. simple "Egale" (egale estante la franca vorto por "egala".) La partnera partoprenanto de Egale Canada, Egale Canada Human Rights Trust (ECHRT), estis fondita en 1995 kiel bonfara fondaĵo dediĉita al progresado de GLATaj homaj rajtoj per edukado, esplorado kaj komunuma engaĝiĝo.
**Dezső Meilinger** [deĵO mejlinger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Meilinger Dezső** estis hungara pentristo, instruisto.

Memorekspozicio pri Dezső Meilinger
Memorekspozicio pri Dezső Meilinger
Dezső Meilinger  naskiĝis la 3-an de oktobro 1892 en Eger, li mortis la 11-an de majo 1960 en Miskolc.

Biografio
---------

Dezső Meilinger akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en 1914. Liaj plej gravaj instruistoj estis Viktor Olgyai, István Réti, Imre Révész (pentristo), Lajos Szlányi kaj Lajos Zombory. Jam en 1911 li aliĝis al Artistkolonio (Szolnok). Dum la 1-a mondmilito li estis armea pentristo, poste li vivis en Miskolc. En 1919 li establis lernejon por pentristoj, el tio kreskiĝis Artistkolonio (Miskolc) en 1921. Li ekinstruis en 1936 en katolika gimnazio, poste en aliaj mezlernejoj. Li plej ofte pentradis pejzaĝojn. Li ricevis 3 premiojn (1939, 1940, 1941). Li havis edzinon.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Miskolc (1917, 1919, 1923, 1924, 1929, 1934, 1939, 1947, 1986, 2005, 2017)
* Eger (1940)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1912, 1918, 1954
* Arthalo Budapeŝto (ekde 1913)
* Miskolc (1920, 1924, 1930, 1936, 1942, 1947, 1950, 1957)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Falusi utca
* Utolsó napsütés Tiszatarján
* Téli táj, (1922)
* Falu télen, (1924)
* Kompon, (1935)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* Arkivigite je 2022-05-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614054
 |
**Efim Feofanoviĉ SPIRIDOVIĈ** (naskiĝis en 1891; mortis en 1958) estis belorusa kaj sovetia esperantisto. 

Li laboris kiel ĵurnalisto (de 1918) kaj instruisto-lektoro pri politika ekonomio kaj ekonomia geografio. De 1931 li estis scienca laboranto de Moskva kaj Ĥarkova scienc-esploraj institutoj de lingvoscienco. Li esploris la teorion de internacia helpa lingvo laŭ marksisma vidpunkto. Li estis aŭtoro de rusa-esperanta vortaro, 1926 kaj 1928, grava studo ruslingva *Lingvoscienco kaj lingvo internacia*, 1931, aperinta ankaŭ en japana traduko de Ooŝima Joŝio, kaj multaj artikoloj samtemaj en *SEU-gazeto, Sennacieca Revuo, La Nova Etapo*. Li aliĝis al la Lingva Komitato en 1929.

Laŭ Nikolaj Stepanov, Spiridoviĉ mortis en 1958 en siberia maljunulejo, post multjara restado en punlaborejo.

Vidu ankaŭ
----------

* GULAG

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28389
 |
**Gema** [ĤEma] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Vino en la sudo de la provinco. *Gema* estus tradukebla al *Juvelo*. 

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 17,85 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 204 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 27 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas norde kun Casaseca de las Chanas kaj Moraleja del Vino, sude kun Jambrina kaj El Piñero, oriente kun Sanzoles kaj okcidente kun Jambrina. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (triarka ponto videbla en la blazono, blazondomoj, fama pino).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754105
 |
**Erzsi Raffay** [erĵi rafai] aŭ **Erzsébet Raffay** [erĵEbet], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Raffay Erzsébet Berta Mária** estis hungara filmaktoro, operkantisto (soprano), operetkantisto. Erzsi estas karesnomo de Erzsébet, ŝia origina familia nomo estis *Raffius*.

Erzsi Raffius  naskiĝis la 16-an de septembro 1913 en Budapeŝto, ŝi mortis la 27-an de marto 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erzsi Raffay lernis kantadi de Ferenc Székelyhidy kaj Erzsébet Hoór Tempis. Ŝi frekventis ankaŭ akademion, sed ŝi forlasis la lernejon, ĉar ŝi ricevis rolojn en Operetoteatro (Budapeŝto) ekde 1931. Post jaroj ŝi kantis operetojn en similaj aliaj teatroj. En 1935 ŝi edziniĝis. En 1939 ŝi aliĝis al la Budapeŝta Ŝtata Operejo, post du jaroj ŝi ricevis la statuson ordinara membro. Dum la nazia erao ŝi ne havis rolojn, ĉar ŝia edzo estis judo, ankaŭ dum la frua socialismo ŝi ne havis rolojn. En 1951 ŝi eksedziniĝis, sed en 1957 ŝi denove edziniĝis al la sama edzo. Inter 1956-1967 ŝi kantadis en la Operejo kiel gasto. Ŝi faris ankaŭ koncertojn, ŝi kantadis ankaŭ eksterlande.

Ŝia repertuaro
--------------

* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ La geedziĝo de Figaro - Cherubino (1939, debuto)
	+ Die Zauberflöte - Reĝino de Nokto
	+ *Die Entführung aus dem Serail* - Konstanza
* Giacomo Puccini: La bohème - Musette
* Charles Gounod: Faust - Siebel

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Vica, a vadevezős* (1933) – Klári
* *Segítség, örököltem!* (1937) – kantistino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**César Portillo de la Luz** (naskiĝinta la 31-an de oktobro 1922 en Havano; mortinta la 4-an de majo 2013 samurbe) estis kuba gitaristo kaj komponisto.

Vivo
----

En la aĝo de 19 jaroj li prifundiĝis en la akompanado de kantoj per sia gitaro. Dum la dua duono de la 1940-aj jaroj Portillo de la Luz iniciatis kune kun José Antonio Méndez, Rosendo Ruiz, Ñico Rojas, Ángel Díaz, Frank Domínguez, Aída Diestro, Elena Burke kaj aliaj novan ĝenron kun novaj esprimpovaj elementoj kaj en ligo kun la trobadoreca kanto kuba, nombrante ĝin kubangle „Filin" (patoso). Fariĝis aparta maniero interpreti boleron per forta harmonia influo de la ĵazo.

Dum tiuj ĉi jaroj inter 1940 kaj 1950 li peraboris kaj akiris renomon en noktokluboj kaj en la kabaredoj de la kuba ĉefurbo kiel Sans-Souci kaj Pico Blanco de la Hotelo St. John, artista perlaboro kiu plutenis sin ĝis en la nuntempo.

Kelkaj el liaj konataj verkoj estas *Contigo en la distancia* kaj *Tú mi delirio*, *Sabrosón*, *Noche cubana*, *Realidad y Fantasía* kaj *Canción de un festival*.

Diversajn el liaj temoj interpretis inter aliaj Nat King Cole, Plácido Domingo, Christina Aguilera, Caetano Veloso kaj Maria Bethânia.

Referencoj
----------

1. ↑  Nektrologo pri César Portillo de la Luz en Nuevo Herald Arkivigite je 2014-08-13 per la retarkivo Wayback Machine, vokita la 11-an de junio 2015

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mallonga biografio kaj kelkaj tekstoj de liaj kantoj Arkivigite je 2007-08-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Intervjuo kun César Portillo de la Luz Arkivigite je 2007-09-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526557
* GND: 1056499311
* LCCN: no2003033293
* VIAF: 26749884
* ISNI: 0000 0000 5948 0863
* SUDOC: 169170616
* BNF: 138083837
* MBA: 013e26fe-695d-4362-b8aa-36284bf6939a
* BIBSYS: 1083973
* BNE: XX882852
 |
Deneb en la konstelacio Cigno.
Deneb estas la plej brila stelo en la konstelacio Cigno (tie en la pinto, kiel vosto de cigno fluganta al la Tero).
**Deneb** (aŭ **Denebo**) estas unua-magnituda stelo en la konstelacio Cigno. Deneb estas unu el la vertoj de la stelfiguro konata kiel Somera trilatero kaj la "kapo" de la Norda Kruco. Ĝi estas la plej brila stelo en Cigno kaj la 19a plej brila stelo en la nokta ĉielo, kun averaĝa ŝajna magnitudo de +1.25. Blublanka supergiganta, Deneb rivalas kun Riĝelo kiel la plej luma unua-magnituda stelo. Tamen, ties distanco, kaj tiel ties vera lumeco, estas malmulte konata; ties vera lumeco estas iom inter 55 000 kaj 196 000 fojojn tiu de la Suno. Ties Bayer-nomo estas **α Cygni**, kio estas latinigita al **Alpha Cygni**, mallongige al *Alpha Cyg* aŭ *α Cyg*. La nomo *Deneb* derivas el la araba lingvo, kaj signifas "vosto".

La norda poluso de Marso indikas al la meza punkto de la linio kiu konektas Deneb kaj la stelon Alderamin.

Notoj
-----

1. ↑   Barlow, N. G. (2008). Mars: An introduction to its interior, surface and atmosphere. Cambridge University Press. p. 21. ISBN 978-0-521-85226-5.

* Deneb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Deneb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734243
 |
**Erzsi RÉV** [erĵi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rév Erzsi** estis hungara dancisto, aktoro. Ŝia karesnomo estis *Snupszi* [ŝnupsi], ŝia geedziĝa nomo laŭ hungarlingve kutima nomordo estis *Kubin Jánosné*, tio estus laŭ okcidenta nomsistemo *Erzsébet Kubin*.

Erzsi Rév  naskiĝis la 26-an de oktobro 1922 en Budapeŝto, ŝi mortis la 15-an de julio 1994 en Hajdúszoboszló.

Biografio
---------

Erzsi Rév frue lernis dancon en Baleta Lernejo de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi debutis en revuo en 1941. En la sekva jaro ŝi estis jam konata dancisto. Proksimume en 1950 ŝi aktoriĝis kaj aliĝis al migranta teatra trupo. En la teatra jaro de 1955 ŝi apartenis al Teatro József Attila, poste ŝi kun sia edzo translokiĝis al Vieno, poste al Svislando. Ili estis vendistoj. Ili hejmenvenis supozeble en la 1960-aj jaroj.

Ŝiaj filmroloj
--------------

* *Európa nem válaszol* (1941) - florvendistino
* *Legény a gáton* (1943)
* *Mese a 12 találatról* (1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**"Idioto"** estas mondfame konata verko far Fjodor Dostojevskij granda rusa verkisto, kies unuan parton titolitan *"Idioto. Nastasia Filipovna"* surekranigis en 1958 reĝisoro Ivan Pirjev. Kvankam la dua parto kaj daŭrigo ne aperis laŭ kondiĉoj, kiujn la reĝisoro ne kapablis ŝanĝi, sed la filmo mem estas tute sufiĉa por prezenti trajtojn de la protagonistoj kaj kompreni moralon de la libro.

Ekde 1910 la romano estis filmita: kvarfoje en Rusio, dufoje en Francio, unufoje en Germanio, Britio, Pollando, Ĉeĥio, Japanio kaj Hindio. Plurfoje la spektaklo *"Idioto"* aperis sur scenejoj de diversaj teatroj.

La filmo gajnis kelkajn premiojn de la prestiĝaj enlandaj kaj eksterlandaj kinofestivaloj.

Temo
----

Fine de 1867 juna rusa princo *Lev Nikolajeviĉ Miŝkin* revenas Sankt-Peterburgon el Svisio, kie li kuracis sin. Entrajne li interkonatiĝas kun riĉa
negocisto *Parfjon Rogoĵin*, kiu rakontas pri sia amo al belulino *Natasia Filipovna Baraŝkova* (en la filmo ŝia familia nomo *Baraŝkova* ne estas menciita).

En la ĉefurbo la princo vizitas generalon *Epanĉin*, kies edzino *Elizaveta Prokofievna* estas lia parencino. Dum reciproke plezura konversacio kun ŝi kaj ŝiaj tri filinoj li ankaŭ vidas la portreton de *Nastasia Filipovna* aparteninta al *Gavrila* (aŭ *Ganja*) *Ivolgin*, sekretario de la generalo. Ŝia vizaĝo estis blindige belega, fiera, plena de malestimo kaj kaŝita suferado, kiu tuŝas lin profunde.

La princo ekkonas iujn detalojn: ŝia deloganto *Tockij* intencas svati ŝin al *Ganja* kaj doti sepdek kvin mil rublojn por liberiĝi de ŝi kaj edziĝi al unu el filinoj de *Epanĉin*.

Tamen *Rogoĵin* ankaŭ volas edziĝi al *Nastasia* kaj proponas al ŝi pli valoran monsumon je cent mil rubloj. La marĉando okazas endome de *Ivolgin*, kiun ĉeestas lia patrino kaj fratino. Ambaŭ virinoj tute malaprobas ĉi-okazaĵon kaj la fratino eĉ kraĉas en la fratan vizaĝon. Tiu volis frapi ŝin, sed la princo detenis la brakon de furioza *Ganja* kaj mem ricevis vangofrapon. *"Ho, kiel vi hontos pri sia ago!"* , en ĉi-frazo estas lia nekomparebla mildeco. 

Iom poste la princo faris amkonfeson al *Nastasia* kaj eldiris deziron al geedziĝo. Tamen ŝi restis tre dankema al li, sed ne volis rompi lian junan vivon. Tiutempe *Rogoĵin* alportis rulon kun cent mil rubloj, kiun *Nastasia* ĵetis en la fajroplenan kamenon por ekzameni avidecon de *Ganja*, de kiu ŝi postulis eltiri la rulon per la nudaj manoj kaj akiri ĝin. Sed tiu ne sukcesis eltoleri ŝian kapricon kaj svenis.

Tiam ŝi per fajroprenilo eltiris la rulon kaj donis ĝin al *Ganja* senkondiĉe kaj forveturis kune kun *Rogoĵin*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* la filmo en IMDb bazo angle
* pri la filmo kun bildoj ruse
* la filmo (video)
dekstra
**Ghislenghien** [gislegjE] (nl:Gellingen) estas belga ekde 1976 aliĝinta municipo de la valona municipo Ath, provinco Henegovio. Ĝi nombras ĉ. 3000 loĝantojn.

La municipo troviĝas proksime 40 km sud-okcidente de Bruselo, proksime de la aŭtovojo E429 Bruselo - Lille.

Gaseksplodo
-----------

En Ghislenghien je la 30-a de julio 2004 okazis severa eksplodo de gasodukto. 18 homoj mortis kaj 132 estis vunditaj. Tiu ĉi eksplodo estis unu el la plej severaj de la belga historio. Tri tagojn post la katastrofo estis ŝtata funebra tago. Multegaj fajrobrigadistoj helpis estingi la fajron. Kvin el ili estis inter la 18 mortintoj. De la severe vunditaj personoj poste mortis ankoraŭ kelkaj, kio portis la bilancon al 24 mortintoj.

Je la 8-a de septembro 2004 la gasodukton oni reaktivigis. Intertempe la registaro prenis kelkajn mezurojn por finance kompensi la viktimojn. Post iom da premo, la asekuroj kaj la konzerno *Fluxys* (la ekspluatanto de la dukto) kompensis la viktimojn per 1 miliono da eŭroj.

La 30-an de julio 2005 oni inaŭguris monumenton je la loko de la eksplodoj.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHenegovio |
| --- |
| Aiseau-Presles | Anderlues | Antoing | Ath | Beaumont | Beloeil | Bernissart | Binche | Boussu | Braine-le-Comte | Brugelette | Brunehaut | Celles | Chapelle-lez-Herlaimont | Charleroi | Châtelet | Chièvres | Chimay | Colfontaine | Comines-Warneton | Courcelles | Dour | Ecaussinnes | Ellezelles | Enghien | Erquelinnes | Estaimpuis | Estinnes | Farciennes | Fleurus | Flobecq | Fontaine-l'Evêque | Frameries | Frasnes-lez-Anvaing | Froidchapelle | Gerpinnes | Ham-sur-Heure-Nalinnes | Hensies | Honnelles | Jurbise | La Louvière | Le Roeulx | Lens | Les Bons Villers | Lessines | Leuze-en-Hainaut | Lobbes | Manage | Merbes-le-Château | Momignies | Mons | Mont-de-l'Enclus | Montigny-le-Tilleul | Morlanwelz | Muskrono | Pecq | Péruwelz | Pont-à-Celles | Quaregnon | Quévy | Quiévrain | Rumes | Saint-Ghislain | Seneffe | Silly | Sivry-Rance | Soignies | Thuin | Tournai |  |

 |


* Kategorio Ghislenghien en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Atelier Puppenspiel**, ateliero pri marioneta ludo, troviĝas en Erfurto, Germanio, ĉe Leipziger Straße nr 15. Ĝi estas sidejo de la turingia organizo *Landesarbeitsgemeinschaft Puppenspiel e.V.*, membro de la Tutmonda asocio pri marioneta ludo (UNIMA, Prago).

Priskribo
---------

La pavilono havas ĉ. 50 sidlokojn disde kiuj spektantoj povas admiri centon da pupoj. La programo direktas sin al ĉiuj aĝogrupoj. Ĝi fonditis en 1995. La ludantaro estas tre diversa. Ĝi konsistas en profesiaj ludistoj, duonprofesiaj grupanoj, amatoroj, anoj de lernantaj trupoj. La programoferto estas surloke aŭ eĉ migranta. Oni ŝatas ĝenerale subtenon de ĉiuj bonaj ideoj kaj volas instali tutturingian retejon pri ludlokoj en kooperacio kun regionaj institutoj. Ofertatas ankaŭ laborrondoj por junuloj kaj aliaj celogrupoj.

La teatreto de proksime
Post la pavilono estas la Lernejo por prisanecaj kaj socialaj profesioj "Marie Elise Kayser". Kayser estas la unua virino kiu doktoriĝis ĉe Friedrich-Schiller-Universitato Jena; ŝi instalis kolektejon pri patrina lakto en Erfurto en 1927.

Eksteraj ligiloj
----------------

Hejmpaĝo de la teatrejo
Revizoro **Éphrem-A. Brisebois** (nask. la 7-an de marto 1850, mortis la 13-an de februaro 1890) estis politikisto, soldato, kaj polica oficiro ĉe la Reĝa Kanada Rajda Polico.

Frua kariero
------------

Brisebois montris sin estis elstara lernanto kaj estis flue dulingva en la angla kaj franca lingvoj. Kiam li havis 15 jarojn li forlasis la lernejon por batali en la Unia Armeo en la Usona Enlanda Milito kaj sekve pasigis pluajn tri jarojn en Italio kun la volontula batal-unuo "Devils of the Good Lord".

Vivo kiel oficiro
-----------------

En la jaro 1873 Sir John A. Macdonald elektis Brisebois unu el la naŭ gvidantaj oficiroj de la nova Rajda Polico de la Nord-Okcidento pro lia milita sperto (kaj Konservativa politiko). Li montris sin kapablaj trejnisto kaj montris rimarkindan antaŭvidon penante respektigi severajn limojn je la ĉasado de bizonoj (troĉasado, inter aliaj kaŭoj, sekvigis grandegan malplimultiĝon de la bizonaro). Oni tamen kritikis lin pro lia nekapablon devigi sinregadon inter siaj subordigitoj kaj pro lia decido preni komunleĝan metisan edzinon. Kiam la neobememo de lia divizio alproksimiĝas al plena ribelo, li havis pli kaj pli grandan konflikton kun sia superordigito James Macleod. Je la sugesto de Macleod, Fortikaĵo Brisebois renomiĝis Fortikaĵo Calgary (je kio baziĝis la nuna Kalgario (Alberto) en junio de 1876, kaj Brisebois demisiis en aŭgusto.

Politika vivo
-------------

Post sia demisio de la RKRP Brisebois rajdis, sole, la 1200 kilometrojn al Vinipego. Iom poste li revenis al Kebekio kaj helpis al Konservativa kandidato, Désiré-Olivier Bourbeau, venkis federacian ministron de la Liberala Partio kun la nomo Wilfred Laurier (la estonta Ĉefministro). En 1880 li elektiĝis registristo de la posedrajto je terenoj kaj sendita al Minnedosa (Manitobo). Li kaj lia edzino Adelle (kiun li laŭleĝe edzinigis iam post lia demisio de la RKRP) havis aktivan socian vivon, fondante klubon por uzantoj de rakedoŝuoj kaj gastigante katolikajn diservojn en sia hejmo. Dum la Nordokcidenta Ribelo de 1885, Brisebois helpis mobilizi miliciajn unuojn.

Morto
-----

Brisebois mortis pro infarkto de la miokardio en Vinipego en 1890 kaj enteriĝis en St. Boniface (Manitobo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografio ĉe *Dictionary of Canadian Biography Online*
* RKRP-Biografio de Brisebois Arkivigite je 2004-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Ghissignies** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 423 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Ghissignies.

Geografio
---------

Ghissignies estas unu el la multaj vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Le Quesnoy. La regiono de Le Quesnoy troviĝas centre de triangulo formita de Valenciennes, Cambrai kaj Maubeuge, okcidente de la forsto Mormal.

La vilaĝo Ghissignies troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Ghissignies etendiĝas sur 4,52 km².

Historio
--------

La vilaĝo estis liberigita la 23-an de oktobro 1918 de britaj soldatoj, kiuj alvenis el Salesches. Okazis grava batalo por okupi la ponton super la riverto Ecaillon.

Vidindaĵoj
----------

La preĝejo Saint-Jean-Baptiste staras centre de la vilaĝo, kaj estis konstruita inter 1869 kaj 1873 sur la loko, kie antaŭe ekzistis preĝejo de la 17-a jarcento. Ununura sonorilo estis instalita en la kvadrata turo, super kiu videblas 14-metrojn alta pinto. La preĝejo estis tute renovigita en 1995.

Administrado
------------

Ghissignies apartenas al la kantono Quesnoy-Est, kies ĉefurbo estas Le Quesnoy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono Quesnoy-Est

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Oficiala retejo de Ghissignies Arkivigite je 2009-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
**Atanas Danĉev ATANASOV** (pseŭdonimo: **Ada;** naskiĝis la 12-an de februaro 1892 en Sofio; mortis en 1981) estis bulgara esperantisto, privata oficisto, antaŭe gimnazia instruisto de literaturo kaj prezidanto de la Akademio de Esperanto.

Esperanta agado
---------------

En 1910 li fondis kaj prezidis studentan Esperanto-grupon ĉe la Sofia Universitato. En 1911 li estis sekretario de Bulgara Esperantista Ligo BEL, de 1920 ĝis 1926 vicprezidanto de Bulgara Esperanto-Asocio (BEA) kaj redaktanto de ĝia periodaĵo "Bulgara Esperantisto". Li estis prezidanto de BEA de 1927 ĝis 1928.

Verkoj
------

Atanasov verkis lernolibrojn, el kiuj unu aperis en 7 eldonoj kaj 36 000 ekzempleroj. Lia Bulgara-Esperanta vortaro kun 30 510 kapvortoj aperis en 1961 en Sofio ĉe la Ŝtata Eldonejo "Nauka i Izkustvo" (630, [2] p. 21x15 cm).
Li estis ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.

De li aperis la traduko *La Familio Gerak* de Elin Pelin. Lingvaj studoj troviĝas en *La Lingva Esenco de Esperanto* (1983).

Nekrologo
---------

Mallonga nekrologo aperis en *Internacia Ĵurnalisto*, aprilo 1981. En ĝi estas menciita kiel mortodato la 23-a de marto 1981.

Bildaro
-------

* Ĉu estas Ebla kaj Necesa Internacia Helplingvo, 1928*Ĉu estas Ebla kaj Necesa Internacia Helplingvo*, 1928

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atanas D. Atanasov en *Enciklopedio de Esperanto*
* Verkoj de kaj pri Atanas D. Atanasov[*rompita ligilo*] en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9641
* GND: 130460974
* LCCN: nb2019001782
* VIAF: 300632245
* ISNI: 0000 0000 8224 9352
* SUDOC: 252967348
* NDL: 00552090
* NKC: js20191057863
 |
**Atbarah** (foje *Atbara*), arabe **عطبرة** estas grandurbo en Sudano. Ĝi estas konata, kiel "fervojurbo", tial tie estas ĉefsidejo de Nacia Fervojsocieto.

Loko de Atbarah en Sudano

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 17° 43′ N 33° 59′ O﻿ / ﻿17.717 °N, 33.983 °O﻿ / 17.717; 33.983 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 132.801 (en 2012)
* Supermara alteco: 360 m
* Horzono: UTC +3

Geografio
---------

Atbarah situas sur montetaro en la nordorienta parto de la lando laŭ bordo de Nilo ĉe enfluejo de rivero same nomata Atbarah. Ed Damer troviĝas je 12, Ĥartumo 281, Omdurmano 282, Kassala 359, Vad-Medani 370 km.

Iama kvartalo de britoj en Atbarah

Historio
--------

En 1898 la britoj venkis la defendajn fortojn apud la urbo, baldaŭe la britoj okupis la tutan landon. La unua sindikato en Sudano formiĝis en 1946 inter fervojlaboristoj en Atbarah.

Ekonomio
--------

En Atbarah unu el la plej grandaj cementofabrikoj de Sudano funkcias, tamen la plej grava estas centro de la fervojindustrio.

Trafiko
-------

Liveraj vojoj en Sudano en 1992
Atbarah havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Ĥartumo (laŭ ambaŭ riverobordoj) kaj Egipto, krome estas malpli gravaj vojoj al Sudanhavenurbo kaj okcidenten. Reloj faras kontaktojn al Ĥartumo, Egipto kaj Sudanhavenurbo.

Klimato
-------

En Atbarah la averaĝa temperaturo varias inter 20 kaj 33 °C. La varmo en septembro kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 54 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo
* loĝantaro
* vetero

Stacidoma panoramo en Atbarah

* Kategorio Atbarah en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410580
* GND: 4266414-7
* LCCN: n86038752
* VIAF: 138457349
 |
Laŭ la helena mitologio, **Lakedemono** (el la greka Λακεδαίμων, *demono de la lago*) estis la eponima reĝo de Lakonio, nomita *Lakedemono* aŭ *Lacedemono* de la antikvaj verkistoj. Tamen, kaj Homero kaj Herodoto nomis tiel nur la citadelon kiu troviĝis sur la plej alta parto de la urbo, kontraste kun la malalta parto de ĝi, kiun oni nomis Sparto (honore al la edzino de tiu reĝo). Lakedemono elstaris milite danke al ĝia profesia armeo, la nura tiatempe.

Mapo de Lakedemono, lando kiu ricevis sian nomon de la eponima reĝo, kies edzino ankaŭ nomigis la ĉefurbon, Sparto.La reĝo Lakedemono estis filo de Zeŭso kaj la plejado Tajgeto. Tiu nimfo promesis resti virgulino, kaj rifuzis la amproponojn de la dioj. Por eskapi de la obstina persekutado de Zeŭso, Tajgeto petis helpon al sia amikino Artemiso, kiu transformis ŝin en cervinon (la fama cervino de Cerinio, kies ĉasado estis unu el la dek du laboroj de Heraklo). Tamen, tio ne sufiĉis por halti la lascivan dion, kiu sukcesis unuiĝi al Tajgeto, de kio devenis la naskiĝo de Lakedemono. Honteme, la najado pendigis sin sur la monto Amikleo, kiun de tiam oni nomis Tajgeto honore al la antaŭtempe forpasinta nimfo.

Lakedemono edziĝis al Sparto, filino de la rivera-dio Eŭroto, kaj havis kun ŝi tri gefilojn: Amiklo (kiu sukcedis lin), Eŭridiko kaj Asino. Tamen, kroma versio asertas ke la nomo de lia edzino estis la sama ol tiu, de lia patrino (Tajgeto), kaj ke ilia nura filo estis Himero, juna princo kiu droniĝis en la rivero Eŭroto (kiu de tiam ricevis la nomon Himero). Laŭ tiu versio la patro de Amiklo estus Eŭroto, filo de Milo.

Lakedemono starigis la sanktejon de la Gracioj, inter Sparto kaj Amiklo, kaj li estis la unua kiu nomigis tiujn diinoj, donante al ili la kromnomojn Kleto kaj Faeno. Post lia morto, oni honoris lin kiel heroo, kaj starigis altaron dediĉitan al li en Terapno.

| Antaŭe: | Mitaj reĝoj de Lakonio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Eŭroto | **Lakedemono** | Amiklo |

Referencoj
----------

1. ↑  Apolodoro. *Mitologia Biblioteko*, 3.10.3.
2. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 3.1.2.
3. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 3.18.4.
4. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 3.20.2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | - La mallongigo JU en Lajoux JU staras por la svisa Kantono Ĵuraso. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Lajoux**.. |


---


**Lajoux** estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 684 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Lajoux situas en la oriento de la Liberaj Montoj sur altebenaĵo de la Ĵurasa Montaro sur alteco de preskaŭ 1000 metroj s.m. En la nordo de la komunuma teritorio situas la artefarita lageto *Sous le Crât* el la 16-a jarcento, je kies subtera elfluo situas ruino de malnova muelejo. Al la komunumo Lajoux apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la vilaĝetoj Les Vacheries de Lajoux, Le Paigre kaj Fornet-Dessus, kaj krome multnombraj izolitaj bienoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lajoux limas en nordo al Saulcy, en nordoriento al Rebévelier (BE), en oriengto al Châtelat (BE), en sudoriento al Saicourt (BE), en sudo al Les Genevez, en okcidento al Montfaucon, kaj en nordokcidento al Saint-Brais.

Trafiko
-------

Lajoux situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto ĝi estas konektita per buslinio de Tramelan al Glovelier.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Lajoux datiĝas el la jaro 1404 kiel *La Jous Mertinatt*.

Restaĵoj de fandofornoj el la 14-a kaj 15-a jarcento pruvas, ke sur la komunuma teritorio dum mezepoko estis perlaborita fero. Ĝis la Franca Revolucio de 1792 Lajoux apartenis al la Senjorejo de Bellelay, kiu apartenis al la Princepiskopejo Bazelo. Dum 1793 la vilaĝo estis parto de la Raŭraka Respubliko por poste apartenis al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu en la jaro 1800 estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno, kaj Lajoux fariĝis komunumo en ties distrikto Franches-Montagnes. La 1-an de januaro 1979 la komunumo aliĝis al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Lajoux

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Claude Rebetez*: *Lajoux* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-06)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lajoux JU en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lajoux
* Lajoux en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* Etang Sous le CrâtEtang Sous le Crât
* Ruino de la mezepoko muelejo Sous le CrâtRuino de la mezepoko muelejo Sous le Crât
* Komunuma domoKomunuma domo
* Ĉefstrato de la vilaĝoĈefstrato de la vilaĝo
* TombejoTombejo
* PreĝejoPreĝejo
* Preĝejfenestroj de CoghufPreĝejfenestroj de Coghuf
* Preĝejinterno: Rigardo al la altaroPreĝejinterno: Rigardo al la altaro

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Franches-Montagnes |
| --- |
| maldekstraLa Chaux-des-Breuleux • Lajoux • Le Bémont • Le Noirmont • Les Bois • Les Breuleux • Les Enfers • Les Genevez • Montfaucon • Muriaux • **Saignelégier** • Saint-Brais • Soubey |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 333173
* LCCN: no2012134160
* VIAF: 272328351
* BNF: 12294830r
 |
**Edward Joseph FLANAGAN** (13-a de julio 1886 — 15-a de majo 1948) estis katolika pastro en Usono. Li estis fondinto de la probable plej konata junula flegejo de Usono, kiu nomiĝas *Girls and Boys Town* (Urbo de Geknaboj), origine *Boys Town*, do Urbo de Knaboj, kaj troviĝas proksime de la urbo Omaha en la ŝtato Nebrasko. La loko ne estas simpla orfejo sed renoma centro por prizorgendaj infanoj kaj junuloj.

Flanagan naskiĝis en la distrikto *Roscommon* de Irlando, venis al Usono dum 1904 kaj iĝis usona civitano en 1919. Li vizitis la kolegion *Mount St. Mary's University* en *Emmitsburg*, Marilando, kie en 1908 li diplimiĝis. Poste li plustudis en la seminariejo *St. Joseph's Seminary* en *Dunwoodie* Novjorkio, kaj sekve al tio en Aŭstrio kaj Italio. Lia unua pastra posteno estis en *O'Neill*, Nebrasko, en preĝejo *St. Patrick's* (la nacia sanktulo de Irlando), kaj sekve li translokiĝis al *Omaha*, Nebrasko, kie li unue deĵoris en alia preĝejo *St. Patrick's* kaj poste en *St. Philomena's*.

Dum 1917 en Omaha li fondis Hejmon por Senhejmaj Knaboj. Ĉar la urbocentraj ejoj estis netaŭgaj, li post kvar jaroj, do en 1921, fondis la Urbon de Knaboj *Boys Town* 16 kilometrojn okcidente de Omaha. Sub lia direktado la Urbo de Knaboj iĝis larĝa komunumo kun propra knaba urbestro, lernejoj, kapelo, poŝtoficejo, farmbienoj, gimnastikejo kaj aliaj konstruaĵoj kie knaboj inter 10 kaj 16 jaroj ricevis edukon kaj lernis metion.

Dum 1938 ekestis filmo kun la titolo *Boys Town*, kiu bildigis la vivon de Edward Flanagan kaj montris la aktorojn Spencer Tracy, kiu ludis la pastron kaj gajnis la film-premion *Oskaro* pro sia rolo, kaj la tiam 17-jaran Mickey Rooney. Sekvaĵo sub la titolo *Men of Boys Town* aperis en 1941.

Edward Flanagan ricevis multajn premiojn pro sia laboro kun senhejmaj kaj socie komplikaj knaboj. Li deĵoris en pluraj komitatoj kaj estraroj pri la zorgado por infanoj, kaj aŭtoris multajn tiutemajn artikolojn. Internacie konata, Flanagan vojaĝis al Japanio kaj Koreio en 1947 por studi problemojn de infana prizorgado tie. Similan vojaĝon li faris al Aŭstrio kaj Germanio sekvajare, kaj dum tiu vojaĝo li mortis pro koratako la 15-an de majo 1948 en Germanio. Lia tombo troviĝas en la Kapelo *Dowd* en la Urbo de Geknaboj.

Dum 1986 aperis usona poŝtmarko de 4 cendoj, kiu memorigis pri Edward J. Flanagan. La poŝtmarko ankoraŭ nun estas vaste uzata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* la oficialaj paĝoj de *Girls and Boys Town* angle

* Kategorio Edward Flanagan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 115931
* GND: 118691597
* LCCN: n92052734
* VIAF: 47556318
* ISNI: 0000 0000 3362 5809
* SUDOC: 066911273
* BNF: 13740494w
 |
*Paca reĝlando*, ĉ. 1834 
**Edward Hicks** (naskiĝis en 1780; mortis en 1849) estis usona pentristo. Li estis ano de kvakerismo kaj pentris naive.

Vivo
----

La patrino de Edward Hicks mortis kiam li estis ankoraŭ suĉinfano kaj la familio, kiu akceptis lin estis kvakeroj. Hicks adoptis tiun religion. Li eklaboris ĉe ĉarkonstruisto kaj lernis pentri enajn ornamojn sur la veturilojn. Pli poste li sendependiĝis kaj kreis entreprenon por ornami meblojn kaj diversajn objektojn.

Verko
-----

La plej famaj pentraĵoj de Edward Hicks estas certe la diversaj versioj de *Peaceable Kingdom* (*paca reĝlando*). Ili ilustras la versojn de la libro de Jesaja en la 11-a ĉapitro: *"Kaj loĝos lupo kun ŝafido, kaj leopardo kuŝos kun kaprido; kaj bovido kaj leonido kaj grasigita bruto estos kune, kaj malgranda knabo ilin kondukos."* Multaj el la pentraĵoj de Hicks montras ankaŭ fone la faman traktaton de William Penn por fondi la ŝtaton Pensilvanio.

Galerio
-------

* "The Residence of David Twining" (1845-1848)"The Residence of David Twining" (1845-1848)
* "Noah's Ark" (1846)"Noah's Ark" (1846)
* "Penn's Treaty" (1847)"Penn's Treaty" (1847)
* "The Cornell Farm" (1848)"The Cornell Farm" (1848)

Eksteraj ligiloj
----------------

* The Worcester Art Museum
* The Philadelphia Museum of Art
* The Newark Museum: American Art Arkivigite je 2005-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* The National Gallery of Art
* Edward Hicks dans Artcyclopedia

* Edward Hicks en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Edward Hicks en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225690
* GND: 11921881X
* LCCN: n50035078
* VIAF: 64278895
* ISNI: 0000 0000 8389 0256
* SUDOC: 058412107
* BNF: 14969079z
* ULAN: 500022183
* RKD: 38327
* NKC: ola2003192318
 |