recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Josiah WEDGWOOD** [viĝvu:d] (12-a de julio 1730, Burslem, Staffordshire, Anglio – mortis la 3-an de januaro 1795, Burslem) estis angla ceramika artisto kaj teknikisto, ellaborinto de novaj ceramikaj tipoj. Li estis pioniro pri la moderna produktada organizado, surmarketigo kaj sciencbaza evoluigo. Li estis avo de Charles Darwin.

Li venis el potfarista familio, jam eklaboris en aĝo de 9 jaroj, post morto de la patro. Li estis sperta potfaristo, sed pro sekvaĵoj de nigra variolo li perdis la dekstran piedon tiel malpliiĝis lia laborkapablo. Li plenigis la tagojn per lernado, legado, faka eksperimentado.

Li proponis kunlaboron al la pli aĝa frato Thomas, kiu rifuzis tion (1749). Post tiam Wedgwood kunlaboris 1752–53 kun John Harrison, poste kun Fenton Low-a Thomas Whieldon. Tiu lasta uzis modernajn teknikojn. Wedgwood tiutempe ekverkis la *eksperimentan libron*.

Post kiam li malkovris specifan emajlon, sendependiĝis kaj perfektigis en la burslem-a manufakturo de Ivy House la kremkoloran kamenargilaĵon, kiun oni nomas *Queen's ware* (*ceramiko de la reĝino*), ĉar la reĝino Charlotte mendis en 1765 el tiuj. Wedgwood enkondukis amasproduktadon kaj axcetis la proksiman manufakturon de Brick House.

Ekde 1768 li laboris kun Thomas Bentley kaj pretigis ornamaĵojn. Samjare li ellaboris la nigran, fajnasurfacan, senemajlan duran argilaĵon, kiu celis sekvi stilon de la grekaj vazoj.

Ĉ. 1775 ellaboris li la jaspan (blankan) ceramikon, aĉetis en 1763 teknologion pri matrica pentrado (malkovrita en 1755).

Wedgwood elpensis la pirometron por mezuri la temperaturon en la bakforno. Lia amiko estis Erasmus Darwin, kiu instigis lin uzado de vapormaŝinoj. Tiel lia uzino Etruria estis la unua industria fabriko - krom la minejoj- en 1782, kie oni uzis energion de la vaporo.

La posteuloj de **Josiah Wedgwood** daŭrigis la familian tradicion en Burslem ĝis 1940, kiam la fabriko translokiĝis al Barlaston.

Filinon de Wedgwood, Susannah edzinigis filo de Erasmus Darwin. Ilia filo estis Charles Darwin.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-domo Barlaston, kiu funkcias apud Memora Kolegio *Wedgwood*, en Staffordshire, Anglio

* Kategorio Josiah Wedgwood en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 135369
* GND: 119248212
* LCCN: n50022707
* VIAF: 17248967
* ISNI: 0000 0001 0874 6147
* SUDOC: 032072872
* BNF: 12086078g
* ULAN: 500062605
* NLA: 35596367
* NDL: 00650028
* RKD: 289894
* NKC: xx0091489
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri signo de interpunkcio. Por informoj pri la samnoma itala urbo, vidu la artikolon Komo (Italio).
,

**Komo** ( **,** ) estas signo de interpunkcio. Ĝi havas la saman formon kiel apostrofo, tamen ĝin oni skribas sur la bazlinio de la teksto. Oni povas uzi ĝin por indiki paŭzeton en la fluo de frazo. Oni ankaŭ uzas komon por apartigi anojn de listo.

Komo en Esperanto estas uzata plej ofte en la jenaj okazoj:

* Antaŭ konjunkcioj ("sed", "nek", "tio estas" ktp): Pluvis, sed li tamen veturis per biciklo.
* Se "kaj" aŭ "aŭ" kunligas tutajn ĉeffrazojn: Ŝi rigardis lin severe, kaj li silentiĝis.
* Ĉirkaŭ subfrazo: Homo, kiun oni devas juĝi, estas juĝoto. Mi trovis, ke li troigas.
* Ĉirkaŭ apudmeto, parentezo kaj aldona klarigo: Danubo, la plej longa rivero en Eŭropo, enfluas en la Nigran Maron.
* Ĉirkaŭ komplemento, en kiu la precipa vorto estas adverba participo: Promenante sur la strato, mi falis.

Ĝusta uzado en lingvo
---------------------

Marie Bartovská en sia eseo *Komo* [1980] ordigas dek kriteriojn por ĝusta uzado de la komo. La unua estus marki la limon inter ĉefa kaj subordigita propozicioj, plej ofte la ĉefa unue. Dua estus marki la limon inter du ĉefaj propozicioj. Tria estus limigo de ambaŭ flankoj de enmetita propozicio. Kvara estus antaŭ la konjunkcio *sed*. Kvina estus ordigi serion ĉu de vortoj, propozicioj ktp. La sesa estus parto de la tria kriterio. La sepa estus por marki vokativon. Oka estus por marki apozicion. Naŭ por akcenti frazparton. Kaj resume oni povus diri, ke *komo mankanta aŭ superflua povas tute ŝanĝi la sencon de frazo*.

Matematike
----------

Matematike, la komo indikas decimalon. Ekzemple, 7,2 estas legata *sep komo du*, kiu signifas *sep kaj du dekonoj*.

En nombroskribado de angla lingvo, oni uzas komon kiel punkto, do 37,000.7 signifas *37 mil kaj sep dekonoj*.

Komputike
---------

Komputike, la komo estas Unikodo simbolo 44.

En C, komo estas duloka operacisimbolo, kiu komputas la unuan argumenton (kiu povas havi kromefikojn), ignoras ĝian rezulton, kaj liveras la valoron de la dua argumento. Tio povas esti utila en nombrilaj iteracioj.

En Forth komo estas uzata kiel rezervita vorto. En la varianto FIG-Forth ĝi bindas 2 bajtojn da memora spaco en la vortaro de Forth. Post tio la vortara indekso DP estas alkrementata je 2.

Referencoj
----------

1. ↑  *Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj*, Diversaj aŭtoroj, UEA, Roterdamo, 2015. ISBN 978-92-9017-123-2. 271 paĝoj.
2. ↑  Paĝo 142.
3. ↑  Gert-Ulrich Vack.  (1990) *Programmieren mit Forth*. Berlin: VEB Verlag Technik, p. 28, 128, 240. ISBN 3-341-00518-8.

Vidu ankaŭ
----------

* Komo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Komo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Punktokomo
* Duuma komo
**Annette Marie Sarah KELLERMAN** (n. la 6-an de julio 1887 en Sidnejo, Aŭstralio - m. la 5-an de novembro 1975 en en:Southport, Queensland, Aŭstralio) estis fama aŭstralia naĝistino kaj aktorino.

Annette Kellerman, en 1900
Pro la germandevena nomo de ŝia patro, William Kellermann, ŝia nomo aperas jen kun du "n", jen angligita kun nur unu.

Kariero
-------

Jam kiel infano, Annette Kellerman estis trafita de poliomjelito. Ŝia kuracisto konsilis al ŝi la naĝadon. Ŝi fariĝis ĉampionino pri naĝo. La 24an de aŭgusto 1905, ŝi provis naĝe transiri Manikon sed malsukcesis post dek horoj en akvo je 11 °C.

En 1906, okaze de virina naĝa transiro de Parizo per la riverego Sejno (12,5 km, de la pontoj "Pont National" ĝis la viadukto de Auteuil, nuna "Pont de Garigliano"), ŝi estis la tria el kvar kiuj sukcesis, kaj el kiuj la unua estis la fama franca aviadistino kaj rekordemulino Marie Marvingt.

Annette Kellerman aktoris en filmoj, aparte en roloj de dancistino en akvaj baletoj :

* **Neptune's Daughter** (La filino de Neptuno), ŝia unua filmo, en 1914
* **Venus of the South Seas** (Venuso de la sudaj maroj, 1924)
* **en:A Daughter of the Gods** (Filino de la dioj, 1916) en kiu ŝi aperas tute nuda.

Ŝi estis la unua virino kiu faris tion, kion oni poste nomis sinkrona naĝo.

Ŝi aktivis ankaŭ por la defendo de la virinaj rajtoj, aparte por la rajto surporti unupecan bankostumon. En 1907, ŝi estis arestita en Bostono (Usono) pro "*atenco kontraŭ la bonaj moroj*" ĉar ŝi surmetis unupecan bankostumon, kiu malkaŝis ŝiajn brakojn kaj krurojn. Ŝi estis absolvita. Ŝi poste kreis modelon de bankostumo, kiu havis grandan sukceson.

Ŝi estis vegetaranino. Ŝi mortis 89-jara.

En 1952, usona filmo, "**La Unua Marvirineto**" (Million Dollar Mermaid) rakontis ŝian vivon. La usona aktorino Esther Williams ludis ŝian rolon.

Ŝi havas stelon sur la listo de Hollywood Walk of Fame

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Annette Kellerman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (en) Mentone's Million Dollar Mermaid
* (fr) Annette Kellermann « The diving Venus »  Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 263467
* GND: 131969803
* LCCN: nr2003006465
* VIAF: 155149106350568492796
* ISNI: 0000 0001 1573 4080
* SUDOC: 174468768
* BNF: 149759232
* BNE: XX1657057
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Gustav KÜHLMANN** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1912, mortis en Kopenhago la 28-an de januaro 1999) estis dana esperantisto, lignaĵisto kaj laboristo. Li estis honora Membro de UEA ekde 1988.

Kühlmann ekstudis Esperanton meze de la 1930-aj jaroj, kaj en 1944 fariĝis prezidanto de Konversacia Esperantista Klubo Kopenhago - posteno, kiun li okupis plurfoje, dum jardekoj.
Lian organizan talenton laŭdas i.a. la postkongreso de la Universala Kongreso (UK) en Malmö (1948) kaj du UK-oj en Kopenhago (1956,1975), kies LKK-estro li estis. Kiam en la ŝisma kongreso de Hamburgo en 1974 al UEA mankis kongresurbo por la sekva jaro, li elpaŝis en la fermo de la Hamburga UK per pretec-deklaro de Kopenhago. Ekde 1979 li estris la asocion Internacia Aŭtomobilista Esperanto-Klubo.

Membro de UEA ekde 1945, dum multaj jardekoj li servis kiel komitatano (1951-1983). Kiel loka delegito, ĉiam en la sama urbo, li eble atingis mondrekordon: de 1946 li plenumis vicdelegitan, ekde 1950 delegitan funkcion en Kopenhago.

Kühlmann ankaŭ estis fervora kolektanto de Esperanto-libroj kaj -gazetoj kaj posedis imponan bibliotekon kun multaj raraĵoj. Liajn librojn li transdonis al la Reĝa Biblioteko (Nacia Biblioteko) en Kopenhago. Li (kun-)aŭtoris du verkojn pri la historio de la Konversacia Esperantista Klubo kaj tradukis el la dana.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj Arkivigite je 2016-03-07 per la retarkivo Wayback Machine de kaj pri Gustav Kühlmann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43230
* SUDOC: 261253395
 |
**Vilmos Sághy** [vilmoŝ ŝAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sághy Vilmos** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto, profesoro. Li estis prezidanto de Hungaria Esperanto-Asocio inter 1986-1990.

Vilmos Sághy  naskiĝis la 9-an de januaro 1922 en Győrzámoly. Li mortis la 15-an de aŭgusto 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Sághy laboris ekde 1942 en bieno, sed en la sekva jaro li soldatiĝis. Li estis militkaptisto inter 1945 kaj 1948 en Sovetunio. Hejmenveninta li laboris en la industrio, dume li frekventis ekonomian akademion. En 1952 li ricevis partian postenon. Inter 1954 kaj 1957 (ankaŭ en 1963, fine inter 1967 kaj 1976) li estis subministro. En 1962 li akiris pli novan diplomon en altlernejo de Gödöllő. Inter 1976 kaj 1982 li estis ministro pri enlanda komerco en Kabineto Lázár, poste li pensiuliĝis. Li estis ankaŭ titulara profesoro.

Liaj libroj
-----------

* *A mezőgazdasági ár- és felvásárláspolitika* (1963)
* *A mezőgazdasági termelés irányításának gazdaságpolitikai eszközei* (1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Komora olivkolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Columba (genro) *Columba* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Komora olivkolombo** *Columba pollenii*Schlegel, 1866 |
|

 |
|
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Komora olivkolombo  |

 |
| v • d • r |

La **Komora olivkolombo** (*Columba pollenii*) estas birdospecio de la familio de Kolombedoj, *Columbidae*, kiu estas loĝanta en Komoroj kaj Majoto. Ĝi estas jam rara pro habitatoperdo.

Priskribo
---------

Facile distingebla el aliaj kolombospecioj, la Komora olivkolombo estas la plej granda birdo en Komoroj. Ĝi havas malhelan plumaron. Junaj kolomboj havas brilflavan bekon, dum pli aĝaj kolomboj havas nebrilajn verdajn aŭ brunajn bekojn. La Komora olivkolombo faras tre profundajn "kuu" aŭ "guk-ohuu huu huu".

Habitato
--------

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj ĝi povas troviĝi en Komoroj (speciale ĉe la vulkano Kirtala) kaj en Majoto, kun tre pli densa populacio en Majoto.

Statuso
-------

Kvankam iam priskribita kiel surloke ofta en partoj de Granda Komoro, la Komora olivkolombo estas jam ĝenerale tre malabunda birdo kun malgranda totala populacio. La ĉefa minaco kiun la specio frontas estas la klarigado de la arbara habitato en kiu ĝi vivas, sed ĝi ankaŭ estas ĉasata en ĉiu el la kvar insuloj en kiuj ĝi troviĝas. La populacitendenco estas nekonata, sed la totala populacio estas probable de malpli ol 10 000 individuoj, kaj la Internacia Unio por la Konservo de Naturo rangigis ties konservostatuson kiel "preskaŭ minacata".

Notoj
-----

1. ↑   (1998) *Birds of the Indian Ocean Islands*. Penguin Random House South Africa. ISBN 978-1-86872-035-4.
2. 1 2   (12a de Decembro 2019) *Birds of Madagascar and the Indian Ocean Islands*. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-4729-7901-8.
3. ↑  BirdLife International (2012). "*Columba pollenii*", *IUCN Red List of Threatened Species* **2012**.  Alirita 26a de Novembro 2013.. 

old-form url

Referencoj
----------

* Gibbs, Barnes kaj Cox, *Pigeons and Doves* (Pica Press 2001) (ISBN 1-873403-60-7)

Eksteraj ligiloj
----------------

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714587
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Gustau GALCERAN** (Vilanova i la Geltrú, 1873-1939) estis farmaciisto, aktiva ateneisto, verkisto, erudito, babilrondisto kaj korespondanto kun Joan Maragall kaj aliaj. Entuziasma admiranto de la romantika poeto Manuel de Cabanyes de Vilanova i la Geltrú, en 1933 estis unu el la plej aktivaj membroj de la organizo de la memorigaj agoj de la jarcento de lia morto. Pro tio li eldonis la tradukon en la katalunan lingvon de la studo de la brita hispanisto Edgar Allison Peers, de la Universitato de Liverpool, *Les poesies de Manuel de Cabanyes* (Barcelono. Oliva de Vilanova. 1933), kaj estis la aŭtoro de la biografia teksto kiu aperas en broŝuro eldonita de la Magistrato de Vilanova i la Geltrú.

Gustau Galceran estis estrarano de Laboro Esperanta de ĝia fondado en 1907 kaj prezidanto de 1912 ĝis 1914. Vicprezidanto de Kataluna Esperantista Federacio en 1914, sekretario de la organiza komitato de la 6a Kataluna Kongreso de Esperanto de 1915 en Vilanova i la Geltrú, membro de la Ĵurio de la 5aj Internaciaj Floraj Ludoj de la sama jaro en Vilanova i la Geltrú.

Lia frato Francesc estis la defendanto de Francesc Ferrer i Guàrdia kaj aŭtoro de la broŝuro *La pledo por Ferrer*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* tradukoj de *La pledo por Ferrer*[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292322
 |
**Grafo Vilmos Migazzi** [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Migazzi Vilmos** estis hungara politikisto, ĉambelano. Liaj grafaj nobelaj antaŭnomoj estis *walli* kaj ’’sonnenthurmi’’.

Blazono de Vilmos Migazzi
Vilmos Migazzi  naskiĝis la 26-an de februaro 1830 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 28-an de aŭgusto 1896 en Aranyosmarót (nuntempa Zlaté Moravce en Slovakio).

Biografio
---------

Vilmos Migazzi komencis politikadi en Bars. Li edziĝis en 1853. Li ricevis la dignon ĉambelano en 1857. Li estis deputito en la parlamento en 1861, krome li estis ekektita departementestro de Bars. En 1884 li iĝis senatano, kie li okupiĝis pri problemoj de la nacia fiŝkaptado. En 1878 li ricevis reĝan premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Halászatunk és haltenyésztésünk’’ (1882)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Gustav-Adolf-monumento, fone la dominikana preĝejo. Detalo. Detalo. La **Gustav-Adolf-fontano** (germane: *Gustav-Adolf-Brunnen* aŭ *Hungerbrunnen*) estas unu el la multnombraj akvaj konstruaĵoj en la urbocentro de Erfurto

Historio
--------

Antaŭ la norda muro de la dominikana preĝejo troviĝas fontaneto je honoro de la sveda reĝo Gustavo la 2-a Adolfo, inaŭgurita en la 10-a de novembro 1911 kaj farita de la skulptisto Carl Melville. Antaŭe troviĝis tie ĉi tombejeto.

La reĝo rezidis en Erfurto de la 2-a ĝis la 6-a de oktobro 1631 kaj de la 7-a ĝis la 9-a de novembro 1632. Ĉar la reĝo estis elektinta la dominikanan preĝejon por privata preĝado, oni elektis tiun lokon por starigi la monumenton.

Priskribo
---------

Sur kolono mallarĝiĝanta supren staras leono, simbolo reĝa kiu portas la blazonon de Erfurto en sia kaptpiedego. Ĉirkaŭanta frazo estas komenco de eklezia kanto: "Verzage nicht, du Häuflein klein, Gott ist mein Harnisch." (tradukite: *Ne malesperu, etulo, ĉar mia kiraso estas Dio.*) Ĝin verkis Jakob Fabricius, la persona konfesprenanto de la reĝo.

Portreta medaliono, vinjeto kun la Biblio kaj glavo ornamas la alstratan flankon de la puto. Etplastikaĵoj prezentas viron portantan ĉerkon de infano kaj nudpiedan patrinon kun suĉinfano. Ambaŭ memoras la mizeron de la Tridekjara milito. Al ili ŝuldas la fontaneto sian kromnomon *Hungerbrunnen* (tradukite: malsatmizera puto).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gustav-Adolf-fontano (Erfurto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo ĉe *erfurt-web*.

Subnotoj
--------

1. ↑  Ĝi estas hodiaŭ la numero 249 de la *Evangelia kantolibro*.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Erlau |

Koordinatoj: 48° 33′ 50″ N 3° 34′ 45″ O﻿ / ﻿48.56389 °N, 3.57917 °O﻿ / 48.56389; 3.57917 (mapo)
**Erlau**, plennome **Erlau bei Passau**, estas vilaĝo en Malsupra Bavario (Germanio), kiu apartenas al la komunumo Obernzell. Ĝi situas sur la norda (maldekstra) bordo de Danubo ĉe la enfluo de samnoma rivereto.

Trafiko
-------

La federacia vojo B 388 pasas, paralele al Danubo, tra Erlau kaj ligas ĝin al Passau (10 km okcidente), Wegscheid (20 km oriente) kaj Aŭstrio. Norden, tra la valo de Erlau, ne estas vojo kun mez- aŭ longdistanca signifo. La plej proksima transirejo trans Danubon estas la pramo de Obernzell 5 km oriente.

Erlau iam estis fervoja nodo de la fervojlinio Passau–Hauzenberg; tie debranĉiĝis la linio al Obernzell kaj Wegscheid.

Ekonomio
--------

Ekonomie grava estas turismo, tra Erlau pasas la migrad-turisma vojo *Donausteig*. Ekzistas tie ankaŭ produktejo de elektronikaj komponantoj.

Konataj personoj
----------------

En Erlau vivas la verkisto Reiner Kunze.
**Vilmos Sillay** [vilmoŝ ŝilai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sillay Vilmos** (Straka) estis hungara inĝeniero.

Vilmos Sillay  naskiĝis la 30-an de julio 1895 en vilaĝo Mecsekszabolcs (nun urboparto de Pécs). Li mortis la 9-an de aprilo 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Vilmos Sillay ekstudis altlernejon de Selmecbánya en 1913, pro la 1-a mondmilito li akiris diplomon en kampuso de Sopron en 1923. Post siaj studoj li laboris en minejoj de Pécs, kie li modernigis la minejambulancon. En 1940 li estis minejestro, li modernigis ĉefe la liveradojn de la karboj. Ekde 1946 li ricevis postenojn en Budapeŝto en la ministerio aŭ trusto), kie li okupiĝis jam pri la tutlandaj minejaj taskoj. Li kreis metodon por absorbi la karberojn el la aero. En 1961 li pensiuliĝis, sed poste 2 jardekojn li tradukadis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Földalatti szállítási módok* (1951)
* *A bányászat műszaki fejlesztési terve* (1951)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Moluka skolopo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Skolopedoj *Scolopacidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Skolopoj *Scolopax* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. rochussenii*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Scolopax rochussenii****Schlegel, 1866 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: En danĝero** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Moluka skolopo**, *Scolopax rochussenii*, konata ankaŭ kiel **Obia skolopo** estas mezgranda vadbirdo -ĝis 40 cm longa- de la genro *Scolopax*, familio de Skolopedoj, kiun nomigas la genro, kaj ordo de Ĥaradrioformaj, karakterizita de **longa, malhela kaj mallarĝa beko kaj kamufla malhelbruna plumaro nigre striita supre kaj flavoranĝa sube**, ĉiomarkita de larĝaj flavecaj punktoj. Tiu specio estas **la plej granda** de la skolopoj, 25 % pli grandaj ol la Eŭrazia skolopo.

Temas pri endemismo en Indonezio; la **Moluka skolopo**, *Scolopax rochussenii*, estas limigita al du etaj insuloj de Norda Malako. Ĝi estas konata nur el **ok ekzempleroj**, la plej malfrua kolektita en 1980. Nenion oni konas pri ties kutimoj.

Pro perdo de sia medio kaj limigo de ĝi tiu specio estas konsiderata kiel endanĝerita ĉe Ruĝa Listo IUCN de minacataj species.

Referenco
---------

* *Shorebirds* by Hayman, Marchant and Prater, ISBN 0-7099-2034-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* BirdLife Informaro pri Specioj Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Ruĝa Listo IUCN
**Navaescurial** [nabaeskuRJAL] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *Navaescurial* estas komprenebla etimologie kiel *Altbieno de la Rubejo*.

Navaescurial en la provinco Avilo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Navaescurial, El Barrio, Las Marías kaj Zapata; ĝi okupas totalan areon de 35,31 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 46 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 63 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Piedrahíta, San Miguel de Corneja, Villafranca de la Sierra, Santiago del Collado, San Juan de Gredos kaj San Martín de la Vega del Alberche. Ĝi estas sud la valo de Corneja, en la norda deklivaro de la Sierra de Villafranca.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas interesaj preĝejoj kaj ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762952
 |
**Nava de Roa** estas vilaĝo kaj municipo, en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero.

Geografio
---------

Ĝi havas areon de 22,41 km² kun 206 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

La 19-a jarcento estis dekadenco. Unue la loko estis detruita (1836) dum la Unua Karlisma Milito fare de la karlisto Miguel Gómez Damas. Krome okazis plago de filoksero kiu ruinigis la vitejojn de la zono. Ekde tiam la loĝantaro pli kaj pli malpliiĝis.

En Nava de Roa estis malliberigita Juan Martín El Empecinado, fama gerilano kiu luktis kontraŭ la napoleonaj trupoj kaj poste kontraŭ la absolutisma reĝimo de Fernando la 7-a, post sia kapturo ĉe Olmos de Peñafiel (1823). Poste li estis transdonita al Roa de Duero, kie estis ekzekutita en 1824.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.

Monumentoj
----------

* **Paroĥejo Sankta Antolino Martiro**. Konstruita en la 17-a jarcento kaj ampleksigita dum la 18-a jc. ĝi havas barokan fasadon kaj novklasikan turon.

* **Ermitejo de Sankta Anna**, en la monto Calvario, barokstila kaj en ruinoj. En ĝia eno troviĝas la municipa tombejo.

Festoj
------

La plej grava festo estas la Tago de Sankta Antolino Martiro (2an de septembro). Alia festo estas la Tago de Sankta Gregorio (9an de majo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de Aranda de Duero kaj la distrikto

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269335
 |
**Lisi-lago** (kartvele ლისის ტბა) estas malgranda lago en la najbareco de Tbiliso, Kartvelio; apartenas al la Kura valo, hejmo al granda miksuza evoluiga projekto sub la samnomo. La pejzaĝo estas ŝtona kaj arida kun arbusta vegetaĵaro kaj intrigoj de stepo. La lago kaj ĉirkaŭa regiono disponigas vivejon por diverseco de malsamaj specioj de ekzotikaj birdoj. Aldone al diversaj birdaj specioj, la areo ĉirkaŭ la lago provizas rifuĝon al diversaj bestoj kiaj testudoj, vulpoj kaj leporoj. La areo estas konata pro la granda populacio de serpentoj, kiuj vivas en la montoflankoj ĉirkaŭ la lago.

Klimato
-------

En Lisi-lago la klimato estas varmeta, mediteranea kaj sufiĉe malseka. La jarpluvo estas ĉirkaŭ 400 mm (<20 mm en januaro, <40 mm en aprilo, <40 mm en julio, <30 mm en oktobro), kaj ekzistas 20 ĝis 30 tagoj kun fortaj pluvoj jare. Ekzistas ankaŭ 10 ĝis 20 tagoj kun neĝkovraĵo. La averaĝaj temperaturoj estas: 0°C en januaro, 12°C en aprilo, 23°C en julio, 13°C en oktobro, kaj la averaĝa maksimuma temperaturo, en julio, estas 37°C.

Konflikto koncerne renovigon
----------------------------

Benko en Lisi-lagoBenko en Lisi-lago
Planoj estas modloko por *Green Lisi Town*, miksuza evoluo sur la lagobordo. Prezidanto de *TBC Bank*, la kartvela Rekonstruosocieto de Mamuka Khazaradze estas malantaŭ la projekto, dum arkitektura firma Andropogon faris la ombrelplanon kaj ejdezajnon. Fazon unu de *Green Lisi Town* malfermiĝis en 2011.

Nunaj planoj por la renovigo de la areo datiĝas al 2007, kiam grupo gvidita de Mamuka Khazaradze pliproponas grupon de israelaj investantoj ofertante al 182 milionoj USD por 354 hektaroj da tero. Kondiĉoj de la interkonsento kun la registaro devigis la grupon de Khazaradze elspezi 30 milionoj USD por publikaj servoj-plibonigoj en la areo kaj por sistemo por disponigi malbone bezonatan dolĉakvon al la lago. La grupo de Khazaradze rifuzis la kondiĉojn de la interkonsento kaj finis, sub kritikindaj cirkonstancoj, aĉeti la teron rekte de la grandurbo por 55 milionoj USD, ŝparmono de 127 milionoj USD de la origina oferto kontraŭ la israela grupo. Ĉiuj postuloj plibonigi la ekologion de la loka ĉirkaŭaĵo estis faligitaj, kaj la nuraj kondiĉoj nun modloko koncerne evoluon en tiu areo estas la postulo por ankoraŭ pli profitcela loĝigo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lisi-lago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lisi Lago Reakiri Preter Gloro, de Nino Patsuria. Georgia Today oktobro 6, 2006.

Referencoj
----------

1. ↑  Lago Lisi en Geonames.org (cc-by)
2. ↑  (2015-2020) Tbilisi Ekoloji Strategiyası. Tbilisi bələdiyyəsi, 27.
3. ↑  Lisi Lake Arkivigite je 2019-05-17 per la retarkivo Wayback Machine | Dodago
4. ↑  Lisi Lake | Georgian Travel Guide
5. ↑  (1983) Gürcüstan Milli Ensiklopediyası, 252.
6. ↑  Lisi Development website Archived 2013-10-29
7. ↑  Tim Borford, *Lonely Planet: Georgia*, p.217
8. ↑  "Lisi Lake Waterfront Mixed-Use Development", Andropogon site Archived 2012-07-04
9. ↑  "Green Lisi Town" photoset on Flickr
10. ↑  "Land Grab Penalties Forgiven" OCCRP Report
11. ↑  OCCRP Report
**Gustav NOSKE** (Brandenburg an der Havel, 9a de julio 1868 - Hannover, 30a de novembro 1946) estis germana politikisto socialdemokrata, kiu iĝis la unua ministro pri defendo de Germanio inter 1919 kaj 1920, dum la Vajmara Respubliko.

Biografio
---------

Noske estis politikisto de socialdemokrata ideologio, aktivulo de la Socialdemokratia Partio de Germanio (SPD) kaj membro de la germana parlamento dum la Unua Mondmilito. Li montris delonge fortan intereson en militaj kaj koloniaj aferoj. Ĝi troviĝis ĉe la dekstra branĉo de la SPD.

Post la fino de la milito kaj la eko de la Revolucio de Novembro, Noske estis nomumita Ministro de Defendo de la nova Vajmara Respubliko kaj zorgis pri rekonstruo de la germanaj Armitaj Fortoj. Por subpremadi la ribelon de la Spartaka Ligo li uzis la agadon de la soldatoj de la *Freikorps*, kiuj permesis la violentan subpremadon de la nomita Spartakisma Insurekcio (*Spartakusaufstand*). Poste li estis prezidanto de la Provinco Hanovero (1920-1933), sed li estis elpostenigita post la enpovigo de la nazioj en 1933. En 1944 la Gestapo, suspektante, ke Noske estis partoprenanta en la atenco de la 20a de julio kontraŭ Hitler, arestis kaj sendis lin al la Koncentrejo Ravensbrück. Noske estis liberigita de la aliancaj trupoj kaj vivis siajn lastajn tempojn en Hannover.

Referencoj
----------

1. ↑  Hans Herzfeld (1963). *Geschichte in Gestalten:3:L-O*, Fischer, Frankfurt, pp. 231–232
2. ↑  Sebastian Haffner (2002). *Die deutsche Revolution 1918/19*, pp. 183-196

* Kategorio Gustav Noske en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 777342
* GND: 118588761
* LCCN: n87876906
* VIAF: 10638166
* ISNI: 0000 0000 8090 3701
* SUDOC: 027759172
* BNF: 119733167
* NKC: skuk0004345
 |
**Castronuño** [kastroNUnjo] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco, kaj tre ofte atribuita al la komarko Vintero, en hispana *Tierra del Vino* (Tero de Vino). *Castronuño* estas etimologie komprenebla kiel *Fortikaĵo de Nuño* alude al iama posedanto.

Castronuño en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.
Rigardo al la rivero Doŭro el la rigardejo La Muela.
La preĝejo en la rigardejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 124,30 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 825 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn el 1991 pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 71 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la Kastelo konstruita meze de la 13-a jarcento laŭ malfruromanika stilo sur monteto kiu utilas kiel rigardejo al meandro de la rivero Doŭro. Estas ankaŭ kvin ermitejoj. La konstruaĵo de la Akvobaraĵo de Castronuño rezultis en la kreado de humidejo kaj kareksejo kie trovis rifuĝon multaj bestospecioj, kaj precize akvobirdoj, nome Natura Rezervejo Riberas de Castronuño-Vega del Duero kunhavata kun Pollos, Torrecilla de la Abadesa kaj Tordesillas.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764533
* VIAF: 316735561
 |
**Castrodeza** [kastroDEza] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montes Torozos* en la centrokcidento de la provinco. 

Castrodeza en la provinco Valadolido.
La *Montoj Torozos* de la provinco Valadolido, flave, okcidente.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 15,90 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 151 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 23 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la baroka preĝejo de la 17-a jarcento kaj ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764592
 |
Havena panoramo de Castro Urdiales
**Castro Urdiales** (elparolu *kastro urdjales*) estas municipo kaj urbo en la oriento de Kantabrio, norde de Hispanio. Ĝi situas sur la bordo de la Kantabra Maro, inter la urboj Bilbao kaj Santandero. La oficiala nombro da loĝantoj estas ĉirkaŭ 30.000. Tamen la vera nombro estas pli alta ĉar, pro ĝia proksimeco al Bilbao, ĝi agas kiel dormeja urbo kaj multaj loĝantoj ne estas oficiale registritaj en la loka censo. La municipa areo estas 96 km².

Castro Urdiales estas moderna urbeto, tamen ĝiaj muzeiĝinta kastelo kaj kirko *Santa María de la Asunción* datiĝas je Mezepoko. Ankaŭ en Mezepoko, la urbo komerce aktivis kiel membro de la Ligo de la Kvar Urbetoj. La urbo estis detruita de la francoj en la jaro 1813, sed rapide rekonstruiĝis kaj fortikiĝis. La prosperon kaj rapidan kreskon de la loĝantaro provokis la ferminoj kaj fervoja komunikiĝo post 1879.

La ĉefaj industrioj estas ferminado, fiŝkaptado kaj fiŝ-enladigo (precipe sardinoj kaj anĉovoj kun oleo). Plie, la turismo pligraviĝis dum la lastaj 30 jaroj: multaj homoj el Eŭskio (ĉefe el Bilbao), Kantabrio kaj norda Hispanio havas someran loĝejon en Castro Urdiales. La urbo estas populara pro ties plaĝoj kaj havenaj etoso kaj pejzaĝo. La fiŝkaptado, ĉefrola en la pasinteco, estas malaperonta.

La municipo konsistas el jenaj vilaĝoj:

* Allendelagua.
* Baltezana.
* **Castro Urdiales** (ĉefurbo).
* Cerdigo.
* Islares.
* Lusa.
* Mioño.
* Ontón.
* Oriñón.
* Otañes.
* Sámano.
* Santullán.
* Sonabia.
* Talledo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio

* Kategorio Castro Urdiales en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 229358
* GND: 7539185-5
* LCCN: n82090339
* VIAF: 126692129
* SUDOC: 05067174X
* BNF: 135370342
* NKC: xx0055380
 |
Aaron Burr usona vicprezidento  
 mortigas politikiston   
Alexander Hamilton, 1804
Mezepoka ilustraĵo prezentanta batalon de ĉampionoj inter Jean la 4-a Duko de Bretonio kaj Ludoviko la 1-a Grafo de Anĵuo super kontrolo de Bretagnio.
**Duelo** estas antaŭkonsentita batalo inter du personoj pro privata malakordo, laŭ antaŭdifinitaj reguloj.

Caesar kaj Tacitus mencias, ke en la ĝermanaj triboj oni decidadis pri disputoj en duelo. Tiu praktiko iĝis kutimo en la fru-mezepoka okcidenta Eŭropo. Oni akceptis la decidan duelon, ĉar oni ofte rompis la ĵuron.

Se iu akuzis iun antaŭ juĝisto pri pekfaro kaj la akuzato respondis, ke la akuzanto mensogas, la juĝisto ordenis duelon kaj samtempe antaŭskribis ties kondiĉojn (loko, tempo, armilo) kaj petis garantiaĵon de ambaŭ pri la partorpeno. La eltiron simbolis grundoĵeto de ganto, la akcepton ties desurpreno fare de la kontraŭulo. Oni pensis, ke Dio defendas tiun, kiu pravas; la malvenkinto iĝis pekulo antaŭ la leĝoj.

La duelo estis libera por ĉiuj – krom la ekleziuloj, virinoj, malsanuloj, aĝaj malpli ol 20 kaj pli ol 60.

En plimulto de la landoj, oni duelis ne pro privataj disputoj sed pri aliaj aferoj. En Hispanio oni duelis en 1085 por decidi pri uzo de latina aŭ mozaraba rito en la toledo-a liturgio (venkis Ruiz de Mastanza, mozaraba ĉampiono).

Oni detale reguligis la duelon. Tie loko estis la champs clos (sorompó), kie aperis la ĉefuloj de la lando, anoj de la kortego. Se iu vundiĝis aŭ terenfalis, la kontraŭulo genuis sur lian bruston kaj murdpikis lin – se tiu ne petis indulgi lin.

En Anglio la duelon enkondukis Vilhelmo la 1-a en la 11-a jc. kiun oni ĉesigis en 1819. En Francio la mortfinaj dueloj tiel oftiĝis, ke oni povis multfoje obstakli ĝin. La lasta duelo kun reĝa permeso okazis la 10-an de julio 1547. Karlo la 9-a, franca reĝo eldonis leĝon en 1566 minacante je mortpuno la duelantojn. La lastaj dueloj okazis eĉ komence de la 20-a jc.

La porhonestaj dueloj disvastiĝis fine de la 15-a jc. el Italio.

En Germanio la oficira kodo permesis la porhonestajn duelojn ĝis fino de la unua mondmilito. Tio estis leĝe permesita denove ekde 1936, sub regado de Hitler.

En Aŭstrio-Hungario oni malpermesis la duelojn en 1917, sed punis la partoprenantojn nur je monpago, tiel ankaŭ poste okazis kelkfoje dueloj.

Ĉar la oficiroj ofte misuzis siajn rajtojn je duelo - ili rajtis defendi sian supozitan honeston per armilo - okazis eĉ popola premo malpermesi la duelojn.

Vidu ankaŭ
----------

* rusa ruleto
* Aleksandr Puŝkin

* Kategorio Duelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 69728
* GND: 4123092-9
* LCCN: sh85039897
* BNF: 13318409f
* NDL: 00575594
* NKC: ph138926
 |
La **Distrikto Bóly** [bOj] (hungare *Bólyi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya. Ĝi situas en la sudorienta parto de la departemento (en la suda parto de la lando).

Distrikto Bóly en Hungario
Distrikto Bóly en Baranya
La distrikta ĉefurbo estas Bóly, kiu estas urbo, la ceteraj 15 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 220,03 km², kie loĝas 12 055 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.

Historio
--------

Tiu distrikto estis kreita nur en 2013. Pli frue la komunumoj apartenis al Distrikto Mohács. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Bóly**
* vilaĝoj:
	+ Babarc
	+ Belvárdgyula
	+ Borjád
	+ Hásságy
	+ Kisbudmér
	+ Liptód
	+ Máriakéménd
	+ Monyoród
	+ Nagybudmér
	+ Olasz
	+ Pócsa
	+ Szajk
	+ Szederkény
	+ Töttös
	+ Versend

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
La **estrogenoj** aŭ **oestrogenoj** estas steroidaj seksaj hormonoj (devenaj de la ciklopentanoperhidrofenantreno) ĉefe de ina tipo, produktitaj de la ovarioj, la placento dum la gravedeco kaj, malplie, de la surrenaj glandoj.

Ili derivas de la androgenoj, nome viraj seksaj hormonoj.

Pro ties endokrina funkciado, la oestrogenoj trapasas la ĉelmembranon por alveni al la kerno, kie ili okupiĝas por aktivigi aŭ malaktivigi precizajn genojn, regulante la sintezon de proteinoj.

Ekzemplaj oestrogenoj: estrono (E1), estradiolo (E2), estriolo (E3), estetrolo (E4)

Referencoj
----------

1. ↑  estrogeno en reta-vortaro.de
2. ↑  oestrogeno en vortaro.net

Literaturo
----------

* *Un estrógeno neurotransmisor* en *Mente y cerebro*, numero 22, januaro de 2007.
* Estrógeno, la testosterona de la mujer? Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine
* B. Komisaruk et al. (2006) *The Science of Orgasm*.

* Kategorio Estrogeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 517574
* GND: 4075616-6
* LCCN: sh85045012
* BNF: 11935571k
* NKC: ph114486
 |
**Dylan Michael PATTON** (naskiĝis la la  13-an de julio 1992(nun 1992-07-13) en Dentono, Teksaso, Usono, do nun 30-aĝa) ekde la aĝo de sep jaroj estas usona aktoro kaj fotomodelulo.

En Usono li plej konatas pro sia rolo de *Will Horton* en la televida serio *Days of our Lives* de la televida kanalo NBC, en kiu li videblis de februaro 2009 ĝis januaro 2010.

Kariero
-------

Dylan Patton komencis aperi en fotaj kaj filmetaj reklamoj en la aĝo de sep jaroj - tiam estante helblonda kaj "anĝelmiena" knabeto. En 2002 la 10-jarulo estis elektita por la rolo de la knabo *Dakota Manning* en la televida filmo "Our Family", en 2004 havis la rolon de *Clay Thomas* en la filmo "Crab Orchard" kaj sekvajare, en 2005, la rolon de *Tyler Cameron* en la filmo "Paradise, Texas". Samjare li aperis ankaŭ en la rolo de *Justin Brooks* en la televida produktaĵo "That's So Raven" kaj la rolo de *Oliver Murphy* en la mallonga sendepende produktita filmo *O' Best Beloved, Six Honest Men*. En 2006 li vivigis la rolon de *Dustin Tyler* en la filmo *First Strike*, kiu tamen nur publikiĝis en 2009, kaj en 2007 havis gastan rolon de la junulo *Matt Merriman* en la televida serio "Cold Case", kaj pro tiu rolo nomumiĝis por la usona filma premio de "juna artisto". Sekvis la supre menciita prezento de la rolo de *Will Horton* en la televida serio *Days of our Lives* de la televida kanalo NBC, en kiu li videblis de februaro 2009 ĝis januaro 2010. Por tiu rolo li en 2010 nomumiĝis por la usona premio de "elstara pli juna aktoro en drama serio" ("*outstanding younger actor in a drama series"*).

Kvankam tiuj filmaj prezentoj nur limigite elsendiĝis ekster Usono, li ankaŭ internacie kolektis rimarkindan atenton fare de precipe adoleskaj knabinoj, el kiuj multaj konsideras lin aparte bonaspekta junulo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dylan Patton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Dylan Patton ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

* *dylan-patton.com*, anglalingva retejo pri li Arkivigite je 2019-07-07 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 348090
* LCCN: no2011009594
* VIAF: 161605066
 |
**Chobe Distrikto** estas administracia distrikto en la norda parto de Bocvano, kun la sidejo en Kasane. En 2001 ĝi estis kombinita kun Ngamiland kaj ĝis 2006 ĝi dividis kun Ngamiland la Norda-Okcidenta Distrikta Konsilio kiel loka registaro. Chobe Nacia Parko estas en la Chobe Distrikto.Laŭ censo de 2011, la totala loĝantaro de la distrikto estis 23,347 komparita al 18,258 en 2001. La kreskiga indico de loĝantaro dum la jardeko estis 2.49. La totala nombro de laboristoj konsistigis 12,059 kun 6,113 viroj kaj 5,947 virinoj, kun plimulto de ili laboranta en publika administro.

Kasane kaj Chobe Nacia Parko, la dua plej granda nacia parko en la lando, estas la grava turisma allogaĵo de la distrikto. Chobe Nacia Parko ankaŭ havas la plej grandan populacio de elefantoj en Afriko. La distrikto dividas la internacian landlimon de la lando kun Namibio kaj Zambio en la norda, Zimbabvo en la orienta, kaj ankaŭ la distriktaj landlimoj laŭ Norda-Okcidenta distrikto de la lando.

La Distrikto konsistas el naŭ vilaĝoj, kiuj estas Kasane, Kachikau, Kazungula, Kavimba, Lesoma, Mabele/Muchinje, Parakarungu, Pandamatenga kaj Satau. Kasane estas la urba centro de la Distrikto.

Savano en Chobe Nacia Parko
Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro  

◄ |
9-a jarcento a.K. |
**8-a jarcento a.K.** |
7-a jarcento a.K. |
►  

◄ | 720-aj jaroj a.K. | 710-aj jaroj a.K. | **700-aj jaroj a.K.** | 690-aj jaroj a.K.  |
680-aj jaroj a.K.  |
►  

◄◄ | ◄  | -707  | -706  | -705  | **-704** |
-703 |
-702 |
-701 |
► |
►►



La jaro **704 a.K.** estis jaro de antaŭ la Julia kalendaro. En la Romia Imperio, ĝi estis konata kiel jaro 50 ekde la fondiĝo de Romo *("ab urbe condita")*. La nomigo 704 a.K. (antaŭ Kristo) por tiu jaro estis uzata ekde la frumezepoka periodo, kiam la kalendara epoko de *Anno Domini* (post Kristo) iĝis la hegemonia metodo en Eŭropo por nomigi la jarojn. Nun oni ofte pli neŭtrale nomas la jaron 704 antaŭ nia erao.

En la jaro **704 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

19-jarcenta imago de la ĉefurbo de Sanĥerib
same 19-jarcenta imago de reprezenta palaca halo

Eventoj
-------

Sanĥerib iĝis reĝo de Asirio, sekve de sia patro Sargono la 2-a mortinta en batalo la antaŭan jaron, kaj iom poste ankaŭ per konkero iĝis reĝo de Babilono. Li realigas sian ambician planon vastigi la loĝlokon Ninivo al impona nova ĉefurbo, kun escepte fortikaj urbomuroj, multaj palacoj, temploj kaj kompreneble kutimaj domoj post sia kroniĝo en somero 704.

Vidu ankaŭ
----------

* 8-a jarcento antaŭ nia erao
**Dwijendranath TAGORE** (11a de Marto 1840 – 19a de Januaro 1926) estis barata bengala poeto, kantokomponisto, filozofo, matematikisto kaj pentristo. Li estis unu el la pioniroj de simpligo de la bengala skribsistemo. Li estis la plej aĝa filo de Debendranath Tagore kaj la plej aĝa frato de Rabindranath Tagore, de Hemendranath Tagore, de Satyendranath Tagore kaj Jyotirindranath Tagore.

La unua kontribuo de Dwijendranath al la bengala literaturo estis la traduko al la Bengala lingvo de la versio de *Kalidasa* farita de Meghaduta verkita en klasika Sanskrito. Tiu libro estis publikigita en 1860, precize unu jaron antaŭ la nasko de la estonta Nobel-premiito frato Rabindranath Tagore. Je la tempo de la publikigo, Dwijendranath estis nur 20-jaraĝa. Tiu traduko estis la unua bengala traduko de Meghdoot. Dwijendranath uzis du diferencajn bengalajn rimstilojn dum li tradukis tiun libron. Lia dua elstara libro de poezio, *Swapnaprayan*, estis publikigita en 1875. Rabindranath estis tiom nur adoleskulo kiam tiu libro estis publikigita. Tiu poemo sekvis la veturan taglibron de junulo. Tiu teksto montris lian rimarkindan regadon super la aplikado de diferencaj ritmoj. La libro estas gvidilo al la bengala poezio de tiu epoko kaj tial ĝia historia valoro estas nemalhavebla.

Lia ĉefa filozofia verko estas *Tattwabidya* (trivoluma, 1866-1868). Tiu libro estas pionira en la historio de bengala filozofio. Tiu nacia libro ne estis publikigita en bengala antaŭe. Liaj du aliaj ĉefaj filozofiaj verkoj estas *Advaita Mater Samalochana* (1896) kaj *Aryadharma O Boudhadharmer Ghat-Protighat* (1899).

Dwijendranath Tagore estis fekunda matematikisto. Li verkis kelkajn librojn en angla: libro pri skatolmetrio (*Baksamiti*, pri la strukturo de skatolo) (1913), ontologio (1871) kaj geometrio.

Notoj
-----

1. 1 2 3 4  হিরণ্ময় বন্দোপাধ্যায়। *ঠাকুরবাড়ির কথা*। শিশু সাহিত্য সংসদ। পৃষ্ঠা ৯৫–৯৮।
2. ↑   Dwijendranath Tagore. Alirita 2021-05-17.
3. 1 2   দ্বিজেন্দ্রনাথ ঠাকুর. Alirita 2021-05-17.
4. ↑   Dwijendranath Tagore (1840–1926), brother of Rabindranath (en-GB) (2019-02-05). Alirita 2021-05-17.
5. ↑  Times, Wireless To the New York, "TAGORE'S BROTHER IS DEAD.; Dwijendranath, 87, Also a Poet, Was Eldest of Seven Sons.",  *The New York Times*, 1926-02-10. (en-US)
6. ↑   দ্বিজেন্দ্রনাথ ঠাকুরের জন্ম (angle). Alirita 2021-05-17.
7. ↑   দ্বিজেন্দ্রনাথ ঠাকুর (bn-BD) (2020-03-11). Alirita 2021-05-18.
8. ↑   Sarker, Dulal। "Tagore, Dwijendranath"। Dwijendranath Tagore। Banglapedia।

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dwijendranath Tagore en Bengali wikisource


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804318
* GND: 1146809050
* LCCN: n84029364
* VIAF: 32100216
* ISNI: 0000 0000 8111 3111
* SUDOC: 067038670
* BNF: 12487415m
 |
**Jenő Vincze** [vince], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vincze Jenő** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.

Jenő Vincze naskiĝis la 20-an de novembro 1908 en Versec (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Vršac en Serbio), li mortis la 20-an de novembro 1988.

Biografio
---------

Jenő Vincze futbalis en junulara teamo de Debrecen inter 1922-1925, poste jam en la plenkreska futbalklubo en la sama urbo ĝis 1934 en 154 matĉoj kun 65 goloj. Pli poste li futbalis jardekon en teamo de Újpest en 136 matĉoj kun 64 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo unufoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1930-1939 25-foje kun 8 goloj. En 1938 lia nacia teamo ricevis arĝentan medalon en la mondĉampionumo. Li estis trejnisto inter 1947-1975 komence en Újpest. Post la hungara revolucio de 1956 li disidis kaj estis eksterlande trejnisto ekzemple ĉe 1. FC Nürnberg.

Fontoj
------

* nederlandlingva biografio kun foto
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800131
* GND: 1216129584
* VIAF: 1587159820936214000003
 |


* Portalo pri Biografio