recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gedeon Richter** [riĥter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Richter Gedeon** estis hungara kemiisto, farmaciisto, negocisto, kreinto de la hungara farmacia industrio.

Memortabulo pri Gedeon Richter
Gedeon Richter  Arkivigite je 2015-07-14 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 23-an de septembro 1872 en Ecséd. Li mortis la 30-an de decembro 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gedeon Richter devenis el juda familio. Li aĝis 1, kiam li orfiĝis. Li frekventis mezlernejon en Gyöngyös, poste li akiris farmaciistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1895. Post 2 jaroj li vojaĝis al signifaj landoj de Eŭropo, kie li studis produktadon de medikamentoj. En 1901 li aĉetis apotekon, kie li produktis medikamentojn ne nur el kreskaĵoj, sed li estis la unua, kiu el bestoj. Post 6 jaroj li establis la unuan hungaran uzinon pri medikamentoj en Kőbánya (ankaŭ nun produktanta uzino). Antaŭ la 1-a mondmilito li havis 24 patentojn, antaŭ la 2-a mondmilito la uzino liveris varojn al ĉiuj kontinentoj, ĝi havis 10 filiojn kaj deponejojn en 34 landoj. En 1942 li ne rajtis plu labori. La nazioj mortpafis lin en jarfino de 1944.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto de 2009
* memormedalo Richter de 1972
* la naskiĝdomo nun estas lernejo, kiu prenis la nomon Richter Gedeon

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Gedeon Richter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 529327
* LCCN: n2018180498
* VIAF: 103130180
* NKC: xx0107116
 |
**Faux-Mazuras** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 160 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Faux-Mazuras etendiĝas sur 19,96 km², kaj havis 160 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 8 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Faux-Mazuras situas je alteco de 642 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Faux-Mazuras apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacques Mazière, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Faux-Mazuras apartenas al la kantono de Bourganeuf, kies ĉefurbo estas Bourganeuf. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bourganeuf
**Tomatlán** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tomatlán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 186.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6250 loĝantojn. El tiuj estis 3010 viroj kaj 3240 virinoj. La komunumo havas surfacon de 31.3 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 2 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 9 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1360 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 5880 personoj. En la jaro 2000 temis pri 6092, do temis pri kresko / malkresko je 0.71 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 5421 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 18 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-28 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Rokovito** |
| --- |
|  |
| Vitis rupestris*Vitis rupestris* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Vitaloj *Vitales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Vitacoj *Vitaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Vito** *Vitis*L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Rokovito *Vitis rupestris*L. |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Rokovito  |

 |
| v • d • r |

**Vitis rupestris** aŭ **Rokovito** estas vito origina de sudokcidente de Usono kaj Meksiko. Estas uzita por formi hibridojn kun la eŭropa specio, nome *Vitis vinifera*, kiuj estu rezistaj al la filoksero. Tiuj hibridoj uzatas kiel baztrunkoj por greftado de eŭropaj variaĵoj, formante ties radikojn. *Vitis rupestris St. George* estis amplekse uzita por formi plantojn same kiel baztrunkojn kaj tiele estas eble la plej konata.

*Vitis rupestris* troviĝas ofte en Tenesio, Kentukio, Ilinojso, Misurio, Kansaso, Nov-Meksiko, Oklahomo, Arkansaso, Teksaso, Luiziano, kaj Misisipio; kaj en Meksiko troviĝas en la municipoj Coahuila, Parras de la Fuente, Chihuahua, Zacatecas, San Luis Potosí kaj Querétaro. Estas planto negrimpa, kiu ne kreskas ombre, kaj kiu estis trovita en prerioj bone drenitaj el akvo. Paŝtado devigis kultivi ĝin ĉe la rojoj malpli uzitaj de la gregaro.

Priskribo
---------

La malgrandaj verdetaj floroj grupiĝas en grapoloj. La fruktoj estas beroj.

Burĝonoj
--------

Habitato
--------

Kultivaĵoj
----------

Taksonomio
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fotoj de Vitis rupestris Arkivigite je 2008-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Zelda KAPLAN** (n. la 20-an de junio, 1916 – m. la 15-an de februaro, 2012) estis konstanta partoprenanto en la arta, kluba kaj moda rondoj novjorkaj. Oni ofte vidis ŝin ĉe popularaj novjorkaj noktokluboj ĝis la fermiĝa horo. Ŝia trademark kluba kostumo estis robo, sako kaj ŝuoj en la sama afrika desegno, kaj alta tola ĉapelo.

Ŝi multe klopodis por aferoj filantropaj kaj humanaj, ofte vojaĝante al Afriko por paroli kontraŭ mutilado de inaj seksaj organoj kaj kampanjante por ke virinoj rajtu heredi; en 1995 ŝi parolis al vilaĝoj en Sudafriko pri preventado de koncipoj. Rilate al virinaj rajtoj, ŝin citis *The Village Voice* diri, "Estas tiom grave ke knabinoj ne riverencu al la peniso. Mi esperas sciigi al ĉiu knabino, ke ŝi estas *iu*."

En 2003, *New York Times* eldonis profilon pri ŝi, kaj poste en tiu jaro la televida kanalo HBO dissendis dokumentan filmon pri Kaplan, *Her Name Is Zelda* ("Ŝia nomo estas Zelda"), kiu sekvis ŝian vivon de dommastrino al societulino. En 2006, 90-jaraĝe, ŝin priprofilis *The Village Voice*. Kaplan iam pozis kiel subjekto por la polemikiga fotografo Andres Serrano.

Morto
-----

Kaplan mortis en 2012, 95-jara, post kolapsi dum ekspozicio pri la nova desegnokolekto de Joanna Mastroianni ĉe Lincoln Center en Novjorko kadre de la duonjara Semajno de Modoj.

Fontoj
------

1. ↑  La Ferla, Ruth.  Zelda Kaplan, a Fixture of New York’s Fashion Scene, Dies at 95. nytimes.com (2012-02-17). Alirita 2012-02-18.
2. ↑   Kaplan profile in the *New York Social Diary* (online). Arkivita el la originalo je 2017-09-22. Alirita 2012-02-18.
3. ↑  Report of Kaplan's death in *The Daily Mail*
4. ↑  *New York Times* reference to Zelda Kaplan
5. ↑
6. ↑   *Village Voice* article quoting Kaplan on female genital mutilation. Arkivita el la originalo je 2012-02-18. Alirita 2012-02-18.
7. ↑  Profile in *The New York Times*, October 19, 2003
8. ↑   *New York Daily News* article on Zelda Kaplan. Arkivita el la originalo je 2012-02-18. Alirita 2012-02-18.
9. ↑  Profile in *The Village Voice* Arkivigite je 2012-02-18 per la retarkivo Wayback Machine, September 19, 2006
10. ↑  Cowles, Charlotte.  Socialite Zelda Kaplan Dies After Collapsing at Fashion Show. nymag.com (2012-02-15). Alirita 2012-02-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* The Matriarch of NYC Nights: A biography of Zelda Kaplan
**Virginia** estas grandurbo en Sud-Afriko, en Provinco Liberŝtato.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 75 km²
* Loĝantaro: 196.320 (en 2012)
* Supermara alteco: 1316 m
* Horzono: UTC +2 h
* Poŝtkodo: 9430
* Telefonkodo: 057

Geografio
---------

Virginia situas sur altebenaĵo en la meza parto de la lando. Welkom troviĝas 22, Botshabelo 125, Bloemfontein 132, Johanesburgo 243, **Pretorio** 299, Durbano 444, Port Elizabeth 663, Kaburbo 1034 km.

Historio
--------

En 1890 geodeziistoj de la ŝtato Virginio nomis tiun lokon Virginia. Tiam oni komencis konstrui la fervojon. En 1955 oni komencis minadi oron. Dum la rasapartisma epoko nigruloj estis devigitaj vivi ekster Virginia. En 1988 inundo okazis. En 1994 digo-katastrofo okazis mortigante deksep homojn. En 2000 Virginio estis integrigita al urbaro de Welkom.

Ekonomio
--------

Virginia estas grava centro de orominado. En la regiono oni kultivas maizojn kaj bredas brutojn.

Klimato
-------

Virginia havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 9-22 °C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas po 546 mm. La pluvo en januaro kulminas kaj julie malkulminas.

Trafiko
-------

Virginia situas laŭ fervoja linio inter Bloemfontein kaj Johanesburgo.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* loĝantaro
* vetero
**Ponta Grossa** estas municipo kaj universitata urbego de la brazila subŝtato Paranao.

Bazaj informoj
--------------

En la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 337.658
* Supermara alteco: 975 m
* Areo: 2068 km²
* Telefonkodo: (+55) 42
* Poŝtkodo: 84015-000
* Horzono: UTC -3
* 25° 05′ 42″ S 50° 09′ 43″ U﻿ / ﻿25.09500 °S, 50.16194 °U﻿ / -25.09500; -50.16194 (mapo)

Larĝa panoramo de Ponta Grossa

Geografio
---------

Panoramo en Ponta Grossa
Biblioteko de Ponta Grossa
Ponta Grossa situas sur altebenaĵo en suda parto de la lando inter Maringá kaj Curitiba. Tiu lasta urbego troviĝas 98, Campinas 395, San-Paŭlo (urbo) 397, Guarulhos 408, Porto Alegre 560, Campo Grande 689, Nova Iguaçu 729, **Rio-de-Ĵanejro** 743, São Gonçalo 767, Belo Horizonte 859, Goiânia 941, **Braziljo** 1060, Salvador de Bahio 1816, Maceió 2295, Teresina 2358, Recife 2491, São Luís 2588, Belém 2635, Manaus 2663, Natalo (Brazilo) 2672 km.

Historio
--------

Ponta Grossa estis fondita en 1822, ĝi urbiĝis en 1855.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Ponta Grossa havis tri grandajn evoluojn dum la dudeka jarcento. La unua prospera fazo okazis dum la komenca parto de la jardeko, tiam alvenis la fervojo. En la 1970-aj jaroj okazis la dua prospero, tiam prilaborado de nutraĵoj okazis. En la 1990-aj jaroj okazis granda establado de grandaj naciaj firmaoj, ĉefe la serva sektoro evoluis.

Klimato
-------

Ponta Grossa situas en subtropika klimato kun mildaj aŭ varmaj someroj averaĝe 21 °C. La vintroj povas esti eĉ malvarmaj averaĝe 13 °C. La averaĝa jara temperaturo estas 17 °C, sed almenaŭ unufoje dum la jaro la temperaturo falas sub frostopunkto. Averaĝe pluvas jare po 1517 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en aŭgusto, plej malofte dum januaro pluvas.

Trafiko
-------

Ponta Grossa havas flughavenon kun enlandaj flugoj. Estas bonaj relaj kaj vojaj ligiloj al la regiono. En la urbego mem aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Moderna katedralo Sankta Anna en Ponta Grossa

Vidindaĵoj
----------

* moderna katedralo Sankta Anna
* Campos Gerais Muzeo
* Operejo
* "Parque Estadual da Vila Velha", kie estas videblaj ŝtonaj formacioj formitaj dum milionoj da jaroj
* nacia festivalo

Ĝemelurboj
----------

* Portugalio Leiria, Portugalio
* Meksiko Gvadalaharo, Meksiko
* Paragvajo Asunciono, Paragvajo
* Zambio Kitwe, Zambio
* Ĉina Popola Respubliko Dzjasin, Ĉinio

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ponta Grossa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Paranao

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo Arkivigite je 2015-08-14 per la retarkivo Wayback Machine
* portugale Asocio de Municipoj de Paranao
* angle
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2022-04-05 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 373804
* GND: 4541475-0
* LCCN: n84166994
* VIAF: 125541316
* SUDOC: 095356479
 |
***The Mary and Dorothy*** estas nomo de facila angla kampardanco, ĉi tie donite kiel ekzemplo de la formo el tiuj dancoj nomiĝantaj *Longway for as many as will*, kaj progreso per *duple minor set* (vd la klarigojn pri la fakterminaro en la artikolon Anglaj kampardancoj

Muziko: A (8) A (8) B (12), plurfoje

Skemo de la *duple minor set*:

Ino1 Ino2
"supren" ..........."malsupren" 

Vir'1 Vir'2
(Ino1 kaj Viro 1 konsistigas paron, ili estas partneroj, Ino1 kaj Viro 2 estas kontraŭpartneroj.) 
- La paroj "1" (po unu en ĉiu *duple minor set*) faras *set and turn* (8 pulsoj) , la set antaŭeniĝante, dum la turn ili reiras al siaj lokojn. 
- La du paroj faras dekstramanan rondiron, kaj faras plenan cirklon clockwise (8pulsoj)
- La viroj « 1 » kondukas sian partneron "malsupren" de la *duple minor set* per duoblaĵo (*lead down*), ili revenas sammaniere (*lead up*) kaj per *cast* dum tria duoblaĵo iras sur la lokon de la paro 2 dum la paro 2 glitas sin al la loko de la paro 1 (progreso). (la tuto 12 pulsoj)

Kaj denove

Tial la paroj 1iras "malsupren" la paroj 2 iras "supren". Kiam paro alvenas en fino de la *longway*, ili restas senage dum unu vico, kaj reiras la postan vicon returndirekte, t.e. ŝanĝinta da naturo, la 1 iĝinte 2 kaj la du iĝinte 1.
La **Tutlanda Patrujdefenda Komisiono,** origine hungare *Országos Honvédelmi Bizottmány* estis en la praktiko la 2-a kabineto de Hungario. Ĝi funkciis inter oktobro de 1848 ĝis aprilo de 1849.

Historio
--------

Pro atako de Josip Jelačić Kabineto Batthyány abdikis, kiun la Habsburgoj obstaklis. La parlamento tiel solvis la problemon, ke oni kreis komisionon egalrajtan al funkcianta registaro. Prezidanto de la komisiono estis Lajos Kossuth, vicprezidanto estis Pál Nyáry. La membroj estis:

* Bertalan Szemere
* Lázár Mészáros
* Zsigmond Perényi (martiro)
* Miklós Jósika
* Mihály Esterházy (politikisto)
* László Madarász
* János Pálffy
* Pongrác Somssich
* Ferenc Pulszky
* 2 aliaj malpli konataj parlamentanoj
* 2 aliaj malpli konataj senatanoj.

Eksteraj membroj estis:

* Dénes Kemény (politikisto)
* Károly Szász (juristo)
* malpli konata ĝistiama subministro.

En la praktiko la komisiono funkciis kun plena influo de Lajos Kossuth. La sekva kabineto estis Kabineto Szemere.

Fontoj
------

* hu
* hu
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sudamerika ŝterno** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ŝternedoj *Sternidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Sterna *Sterna* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Sudamerika ŝterno** '**Sterna hirundinacea'**René-Primevère Lesson 1831 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sudamerika ŝterno  |

 |
| v • d • r |

La **Sudamerika ŝterno** (***Sterna hirundinacea***) estas ŝterno, tio estas birdo de la familio de Ŝternedoj.

Disvastiĝo
----------

Ĝi troviĝas en Argentino, Brazilo, Ĉilio, Ekvadoro, la insuloj Falklandoj aŭ Malvinoj, Peruo kaj Urugvajo. La tutmonda loĝantaro estas supozata inter duonmiliono kaj **unu miliono** da ekzempleroj.

Aspekto
-------

Tiu ŝterno (40 cm longa) havas helgrizajn dorson kaj supraflugilojn, iom pli malhelajn ĉepinte. La vosto estas forkoforma kaj la flugiloj longaj kaj pintaj. La subaj partoj estas blankaj, kiel brusto kaj vizaĝo, dum kontraste kaj bone markita **la krono** ĝis la okulnivelo kaj ekde la beko **ĝis la suba nuko estas nigra**. La beko kaj la kruroj estas ruĝaj. Junuloj havas nigran bekon kaj ne tiom nigran kronon, nur la malantaŭa parto estas griznigra kaj la frunto estas blanka. Ambaŭ seksoj estas similaj. Tiu specio estas simila al Hirunda ŝterno, sed la **Sudamerika ŝterno** estas iom pli granda kaj havas pli longajn bekon kaj voston.

Kutimoj
-------

Ties natura medio estas neprofunda maro, do marborda specio kiu reproduktiĝas en rokaj aŭ sablaj strandoj, klifoj kaj insuletoj. Ili nestas en kolonioj foje po cento, kaj ofte kun mevoj. La nesto estas engrunda truo, ofte kovrita el herberoj. La ino demetas 2 ĝis 3 ovojn novembre kaj decembre (sudhemisfera somero) kaj la idoj jam sendependiĝas februare. La gepatroj defendas agreseme la neston eĉ kontraŭ homoj, sed povas abandoni ĝin, se la ĝenado troas.

Okazas migrado norden de aprilo ĝis septembro (sudhemisfera vintro).

Ili manĝas per plonĝado fiŝojn kaj krustulojn.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Sterna hirundinacea[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 24 July 2007.
**Folivoroj** estas arbaraj mamuloj kiuj malrapide moviĝas kaj pasigas la plejmulton de siaj vivoj renverse pendante en la arboj de la tropikaj pluvarbaroj de Sudameriko kaj Mezameriko. La ses specioj estas en du familioj: dufingraj pigruloj (unaŭoj) kaj tripiedfingraj bradipoj. Malgraŭ tiu tradicia nomado, ĉiuj folivoroj fakte havas tri piedfingrojn. La dufingraj pigruloj havas du fingrojn sur ĉiu brako aŭ antaŭmembro.

La folivoro estas angle nomita *sloth* — vorto kiu rilatas al la vorto *slow,* kia signifas "malrapida" — pro sia tre malalta metabolo kaj konsciaj movadoj. Tio estas evolua adaptado al ilia malaltenergiga dieto de folioj, kaj eviti detekton de predantaj akcipitroj kaj katoj, kiuj ĉasas per la vido. Folivoroj estas preskaŭ senhelpaj sur la tero, sed ili povas naĝi.

La kanelitaj haroj de la vila haŭto de la folivoro gastigas simbiozajn verdajn algojn, kiuj helpas al la folivoro sin kamufli en la arboj, kaj disponigas nutraĵojn al la folivoro. La algoj ankaŭ nutras piralidojn, specioj de tineedoj kiuj ekzistas sole sur folivoroj.

Notoj
-----

1. 1 2  *About the Sloth* ("Pri la folivoro", angle), The Sloth Conservation Foundation, alirita la 4-an de julio 2019.
2. ↑  *The Land and Wildlife of South America* ("La lando kaj sovaĝbestoj de Sudameriko"), Time Inc. 1964. paĝoj 15, 54, alirita la 4-an de julio 2019.
3. ↑  Joseph Bennington-Castro, *The Strange Symbiosis Between Sloths and Moths* ("La stranga simbiozo inter folivoroj kaj tineoj"), la 23-an de januaro 2014, *Gizmodo*, alirita la 4-an de julio 2019.

* Folivoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Folivoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Folivoro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Mișu BERARU** [miŝu] (naskiĝis la 30-an de decembro 1904 en Piatra Neamț, mortis la 27-an de aprilo 1938 en Bukareŝto) estis rumana esperantisto.

Li estis tipografo kaj lernis Esperanton en 1925. Ekde 1926 li instruis Esperanton uzante lernolibron verkitan kaj eldonitan, en 1926, de li mem. En 1928 li kompilis kaj eldonis *Albumon de rumanaj esperantistoj* kaj publikigis la unuan eldonon de *Spite la vivon!* En 1932 li aperigis la *Rumana-Esperantan/Esperanta-Rumanan Vortaron*, kiun li verkis kune kun Petro Firu. Kelkaj poemoj liaj aperis en *Esperanta Antologio* kaj en *Nova Esperanta Krestomatio*. Krome, li publikigis kelkajn originalaĵojn kaj tradukaĵojn en Esperantaj periodaĵoj.

Li mortigis sin post malsukcesa edzeco. Li estas enterigita en Juda Tombejo en Bukareŝto. Sur lia tomboŝtono (instalita de esperantistoj en la 1950-aj jaroj) legeblas esperantlingva epitafo verkita de li mem:  

*Al mi, post mia morto,*  

*plej plaĉa komplimento -*  

*pri ĉio – estos ... la silento!*

Fonto
-----

Prenita, kun aprobo, el: *Spite la vivon! – mezgajaj poemoj originalaj kaj parodiaj de Mișu Beraru*, dua, korektita eldono. Berkeley: Eldonejo Bero, 1998

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkoj de kaj pri Mișu Beraru[*rompita ligilo*] en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
la Antarkto kun la Sudaj Antiloj supre maldekstre (priskriboj jen germanaj, sed ankaŭ haveblaj en la franca kaj aliaj lingvoj)
La **Sudaj Antiloj** estas - en analogio al la "nordaj" Antiloj de Karibio - nomo por arko de insuloj en la Suda Atlantiko, kiu konsistas el la Falklandoj, la Sud-Georgioj kun la proksimaj Aŭroroj kaj krome la *Clerke Rocks*, la Sud-Sandviĉinsuloj, la Sudaj Orkadoj kaj la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj. La okcidenten malfermita insula arko arko enfermas la Skotiŝipan Maron.

Ĉiuj tiuj insuloj apartenas al la *subantarktaj insuloj*.

La Falklandoj kaj Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj laŭ internacia juro estas transmaraj teritorioj de Britio. La aliaj insularoj de la Sudaj Antiloj administriĝas laŭ la reguligoj de la Antarkta Traktato, sed ili estas politike postulataj kaj de Britio kaj de Argentino.

Notoj
-----

1. ↑  okcidente la "Kormoranoj" aŭ angle *Shag Rocks*, oriente la *Nigra Roko* aŭ angle *Black Rock*
2. ↑  grupo de 15 rokoj 74 kilometrojn sude de la suda pinto de la insulo Sud-Georgio
**Valaĥia juro**, malĝuste *Valaĥia koloniigo*, estas kolekto de juraj normoj kaj kutimoj, per kiuj devene - plej malfrue ekde kulmina mezepoko - gvidis sin rumana loĝantaro (do valaĥoj en pli malvasta, devena signifo), pli malfrue - ĝis la 18-a/19-a jarcentoj - preskaŭ ĉiu ĉi loĝantaro de Mez-Eŭropo kaj Balkano (do precipe valaĥoj en pli vasta, metafora senco), kies maniero de la vivo kaj ekonomiko estis fondita laŭ transhumanigo (paŝtiste nemigranta loĝantaro kun alterno de paŝtejoj inter montoj somere kaj ebenaĵoj vintre). 

Ni renkontiĝas kun la termino precipe ĉe rumanoj (Valaĥio, Moldavio, Transilvanio, Karpata Rutenio, Pollando, Slovakio), makedoniaj arumunoj, rutenoj (Karpata Rutenio, Pollando, Slovakio), poloj, slovakoj, moravanoj (Moravia Valaĥio), serboj kaj kroatoj.

Valaĥia juro en Slovakio
------------------------

Valaĥia juro estas kolekto de juraj normoj kaj kutimoj de la valaĥia loĝantaro en Slovakio en la 14-a jarcento ĝis la 17-a jarcento, ofte konfirmita de reganto (la plej konata privilegio por oraviaj kaj liptovaj valaĥoj el la jaro 1474 eldonita de Matiaso la 1-a). Laŭ li la valaĥoj estis por certa tempo (6-20 jaroj) liberigitaj de ĉiuj servutulaj devoj, pli poste de pagado de eklezia dekonaĵo kaj korveo, pro kio ili devis gardi vojojn, limojn kaj militservi. Ekde la 2-a duono de la 16-a jarcento pro firmigado de servuteco iliaj rajtoj iom post iom pereis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.elib.hu
Dosiero:Eifelverein.svgsigno de Eifelverein
La **Eifelverein** aŭ en Esperanto **Ejfelasocio** estas germana asocio por la germana mezmontaro Ejfelo. Kun 30.000 membroj ĝi estas la plej granda asocio de migrantoj en Germanio. Laŭ la statuto la celo de la asocio ankaŭ estas „flegado de la hejmregiona tradicio, monumentprotekto" (§ 3, cif. 1 de la statuto).

Je la 22a de majo 1888 la Ejfelasocio estis fondita en Bad Bertrich de Adolf Dronke..
Karl Kaufmann, laŭ kiu nomiĝas la ĉefa migrovojo tra la Ejfelo (*Karl-Kaufmann-pado* inter Brühl kaj Trier), estis prezidento de la asocio de 1904 ĝis 1938. Prezsidantino ekde 2011 estas Mathilde Weinandy.

La agadkompoj de la acocio estas migradsporto, naturprotektado kaj kulturflegado. La asocio eldonas librojn, migradmapojn kaj gvidliebrojn, la almanakon „Eifeljahrbuch" kaj la membrogazeto „Die Eifel" (esperanto: „La Ejfelo"). La „Eifelverein" estas kune kun la „Geschichts- & Altertumsverein für Mayen und Umgebung" (Asocio por historio kaj Antikvo por Mayen kaj Ĉirkauaĵo", la urbo Mayen kaj la distrikto Mayen-Koblenz posedanto de la *Eifelmuseums* (Ejfelamuzeo) en la Genovevaburg Mayen. La asocio mastrumas la junularferiejon „Schilsbachtal" en tuja najbareco de Rur-digolago Schwammenauel en Simmerath vilaĝparto Woffelsbach. Ĝi estas ekde 1899 posedanto de la Niederburg apud Manderscheid, ties ruino zorge estas renovigita iam post iam.

La Eifelverein estas la germana membroasocio de la „Eŭropa Unuiĝo por Ejfelo kaj Ardenoj (EUEA), kiun membris ekde 1955 Belgio, Francujo (ĝis 1998), Luksemburgo kaj Germanujo. De 1983 ĝis 1993 la Eifelverein organizis Euregio-stelmigradojn en la trilanda punkto Vaals, kie Belgio, Nederlando kaj Germanio kunlimas.

La ĉefa sekretariejo de la asocio kun 160 lokaj grupoj troviĝas en Düren.

Literaturo
----------

* Wolfgang Schmid (Hrsg. für Eifelverein): *125 Jahre Eifelverein : Bd. 1: Der Eifelverein auf seinem Weg durch die Geschichte*, Düren 2013, ISBN 978-3-921805-90-9
* Eifelverein (Hrsg): *Die Eifel 1888-1988. Zum 100-jährigen Jubiläum des Eifelvereins.* Düren 1988, ISBN 3-921805-17-1
* Alfred Herrmann (Hrsg): *Eifel-Festschrift. Zur 25-jährigen Jubelfeier des Eifelvereins.* Bonn 1913

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Eifelverein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Webpräsenz des Eifelvereins

Referencoj
----------

1. ↑  *Prüm: Eifelverein feiert 125. Geburtstag* volksfreund.de, Internetausgabe des Trierischen Volksfreunds, 25. Mai 2013
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: koto (apartigilo) |

seka koto
Afrika bubalo ruliĝanta en koto
Infanoj ludas en la koto
**Koto** estas mikso el tero kaj akvo. Normale en la socio la homaro konsideras ke ĝi estas malpura, sed kelkaj specoj de bestoj uzas ĝin pozitive por baniĝi; kaj homoj povas uzi ĝin por tre diversaj utiloj: konstruado, kuracado ktp. Ne estas preciza difino pri kio estas koto, ĝi povas varii kun dependo de la kvanto de akvo: nur iom da akvo kaj estas kvazaŭ kiel malmola grundo, aŭ kun pli da akvo estas ŝlimo, aŭ kun eĉ pli da akvo estas ŝlimego.

La koto, foje konfuzita kun malpuraĵo, estas fonto de informo por esplori la Teron kaj ĝian pasintecon. Antikvaj kotaj kuŝejoj, kiuj malmoliĝis en la fora pasinteco, enhavas geologiajn tavolojn, same kiel fosiliojn, kiuj pruvas malproksimajn periodojn en la historio de la tero.

Unu el la diferencoj inter tavolo de natura koto kaj sablo unuflanke, kaj malpuraĵo aliflanke, estas en la ekzisto de la humo en la koto. Humo estas la produkto de la putriĝo de organika materio trovebla en la grundo per kemiaj procezoj kaj de bestoj, kiel vermoj. Oni devas distingi inter portempa koto, kiu enhavas pli da sablo, kaj koton de sekigita marĉa grundo, kiu enhavas pli da humo.

La koto estas habitato de granda nombro da bestoj, kiel vermoj, helikoj, ranoj, duvalvuloj kaj kraboj. Aliaj bestoj, kaj malsovaĝaj kaj sovaĝaj, kiel porkoj kaj elefantoj, regule banas sin en la koto por malvarmigi sian haŭton kaj protekti sin kontraŭ la varmo de la suno.

Dum la longdaŭro de la homa historio, ĉie kaj ĉiam, koto estas utila por multaj homaj aktivecoj, kiaj potfarado, domokonstruado, kaj specife konstruado nur per koto, ktp. Ĝi estas utila ankaŭ por kuracado kaj bonforto de la haŭto.

Kotofluo, aŭ kotinundo, estas la plej rapida kaj flua tipo (ĉirkaŭ 80 km/h) de terglitoj. Ĝi konsistas el glitaĵo kun tre alta koncentro de detritaj materialoj, kiuj miksitaj al akvo (ekzemple de pluvo, sed ne nur) faras koton, kiuj venas al valo laŭ rapideco kiu povas atingi, kaj foje eĉ superi 10 m/s.

Vidu ankaŭ
----------

* Kotobriko
* Kotokonstruado
* marĉo

* Koto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Koto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Koto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Eŭfemia de Kalcedono** (antikve-greke *Εὐφημῐ́ᾱ*, *Eufēmíā*; mortis la 16-an de septembro 303) estis frua kristana martiro, adorata kiel konsekrita virgulino kaj sanktulino.

Etimologio
----------

La persona nomo deriviĝis de la greka vorto εὔφημος *eúfēmos*, kio laŭvorte signifas: "parolanta per bonaj vortoj" .

Eŭfemia en la kavo de la leonoj, bildigo de la baziliko de Sankta Eŭfemia en Rovinj
Sankta Eŭfemio (14-a jarcento), Dioceza Muzeo Udine
la baziliko de Sankta Eŭfemia en Rovinj

Vivo
----

Eŭfemia vivis en la 3-a jarcento sub la rego de la romiaj imperiestroj Diokleciano kaj Maksimiano. Ŝi estis ido de romia patricia familio, filino de senatano en Konstantinopolo kaj konfesis malkaŝe esti kristano dum la persekutado de kristanoj. Do la romiaj aŭtoritatoj kondamnis ŝin je mortigo per torturo. Laŭ legendo, la 15-jara Eŭfemia estis pendigita je la haroj kaj premita inter ŝtonoj dum sep tagoj, sen manĝo. Laŭ la legendo, anĝelo nutris ŝin tiam, la ŝtonoj fine disiĝis en polvon kaj Eŭfemia estis libera. Ŝi estis ĵetita en kavon de sovaĝaj bestoj en la hipodromo de Konstantinopolo, sed ĉi tiuj faris nenion al ŝi. Ekzekutisto, kiu saltis en la kavon kaj mortigis Eŭfemian per ponardo, estis mortigita per la bestoj. Eŭfemia estis entombigita kun ĉiuj honoroj.

Relikvoj
--------

En la 4-a jarcento, baziliko estis starigita super la tombo de Eŭfemio en Kalcedono. Ĉirkaŭ la jaro 620, ŝiaj relikvoj estis alportitaj al Konstantinopolo. Ĉirkaŭ 800, la sarkofago de Eŭfemia estis transdonita al Rovinj en Istrio, hodiaŭa Kroatio. Relikvoj estas en la baziliko de Rovinj konsekrita je ŝi, aliaj en Istanbulo.

En la 13-a jarcento estis la krania relikvo de ŝi "estis transdonita mirakle" al la fortikaĵo *Athlit* de la ordeno de Templanoj en nuntempa Israelo, eble dum la konkero de Konstantinopolo dum la kvara krucmilito. La Templaroj kutimis tuŝi la relikvon per siaj zonoj. En 1291 la relikvo estis portita al la trezorejo de la ordeno en Nikozio, Kipro kaj post la malfondo de la ordeno alvenis al la posedo de la Ordeno de Sankta Johano. En 1395 ĝi estis sur Rodoso kaj en la evakuado de la insulo venis en 1522 ĝis Malto, kie ĝi estis konservita en relikvejo. Oni kredas ke la trupoj de Napoleono kaptis la relikvon en 1798 kaj malaperis en la Nilo kiam sinkis la ŝipo kiu transportis ĝin en la Batalo apud Abukiro en la somero de 1798.

La asteroido 630 Eŭfemia, malkovrita la 7-a de marto 1907 de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl, havas sian nomon laŭ la sanktulino.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭfemismo

* Kategorio Eŭfemia de Kalcedono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 619433
* GND: 119469057
* VIAF: 27882397
 |
**Coacoatzintla** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Coacoatzintla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 036.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8294 loĝantojn. El tiuj estis 3981 viroj kaj 4313 virinoj. La komunumo havas surfacon de 51 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 39 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 56 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1460 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 6584 personoj. En la jaro 2000 temis pri 7301, do temis pri kresko / malkresko je 2.09 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 6294 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 25 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.4 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-03-07 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
la *Grugahalle*, eventejo de la *Essener Jazztage*
**Essener Jazztage** estis serio de tri ĵazfestivaloj, kiuj okazis en 1959, 1960 kaj 1961 en la Grugahalle en Essen. Je la festivaloj koncertis multaj famaj ĵazmuzikistoj, kies prezentaĵojn oni sonregistris kaj kiuj estas altrangaj inter la multaj ĵazaj sonregistraĵoj.

Historio
--------

Jam du tagojn post la malfermado de la nova Grugahalle, la 28-an de oktobro 1958, tie okazis koncerto de Bill Haley kaj lia bando. La koncerton komencis la ĵazbandego de Kurt Edelhagen el Herne. La taŭgeco de la eventejo por grandaj festivaloj pretigis la vojon por la *Essener Jazztage*.

La unua festivalo okazis la 18-an de aprilo 1959, je kiu interalie koncertis Ella Fitzgerald, Oscar Peterson kaj Bud Powell. Je la dua festivalo en 1960 gastis triopo de Bud Powell, Oscar Pettiford kaj Kenny Clarke la unuan kaj lastan fojon, foje ankaŭ kun Coleman Hawkins Krome koncertis la kvaropo el Dave Brubeck, Paul Desmond, Gene Wright kaj Joe Morello. Ili prezentis interalie siajn furoraĵojn "Rondo A La Turk", "I'm In A Dancing Mood" kaj dekminutan version de "St. Louis Blues". La prezentadojn spektis proksimume 12.000 homoj. Plua elstara ero de la *Essener Jazztage* en 1960 estis la prezentadoj de la Orkestro Quincy Jones. En 1960 entute

Trian fojon *Essener Jazztage* okazis la 17-an de aprilo 1961, kulmino de la festivalo estis la prezentadoj de pianisto Thelonious Monk, frapinstrumentisto Kenny Clarke kaj saksofonisto Roland Kirk.

Aliaj elstaraj ĵazmuzikistoj, kiuj koncertis dum la *Essener Jazztage* estis Ray Brown, Buck Clayton, Lucky Thompson, Martial Solal, Humphrey Lyttleton, Roy Eldridge, Champion Jack Duprée, Gerry Mulligan, Muggsy Spanier, Nat King Cole, Ray Charles, Count Basie, Louis Armstrong kaj Mahalia Jackson.

La 17-a de aprilo 1961 ankaŭ estis la lasta fojo, ke okazis la *Essener Jazztage*: la festivalo formigris al Berlino, ĵazkoncertoj en la *Grugahalle* maloftiĝis, la ĵazgranduloj preterpasis plejparte la *Ruhr-urbegon*.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Ligoj eksteren kaj fontoj
-------------------------

* Pri ĵazo en Essen[*rompita ligilo*]
* Hejmpaĝo de diskeldonejo Da capo[*rompita ligilo*]
* Retpaĝaro de la radiostacio WDR 3 Arkivigite je 2011-03-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Kalendaro pri historiaj eventoj[*rompita ligilo*]
En la franca kuirarto, la **galantino** (france *galantine* IFA:[ɡalɑ̃tin]) estas malvarma plado de blanka viando farĉita kaj gelatenkovrita.

Priskribo
---------

La galantino ĉefe konsistas el senostigita maso de viando. Por fari galantinon, oni senostigas la viandon — jen ĝenerale malfacila tasko — kaj farĉas ĝin per miksaĵo de viando, legomo, frukto ktp.

Oni premas la senostigitan, farĉitan viandon en cilindran formon kaj kuiras ĝin, kovrante ĝin per gelateno.

La galantino estas manĝata tranĉite kaj malvarme, kune kun vino.

### Ingredienco

 Galantino de kokaĵo kun safrano
Tradicie, la viando uzata por galantino devas esti *blanka viando*, kiu laŭ la franca kuirarto povas esti kokaĵo, anasaĵo, anseraĵo, fazanaĵo, porkaĵo, apraĵo, bovidaĵo (sed ne alispeca bovaĵo), alispeca birdaĵo, aŭ ĉasitaĵo.

Krome, ankaŭ ekzistas galantino de ŝafidaĵo (france *galantine d’agneau*) kaj galantino de angilaĵo (france *galantine d’anguille*).

Historio
--------

La galantino originis en Francio dum la Mezepoko. Origine, galantino nur signifis pladon de birdaĵo; la senco poste plivastiĝis. La nomo de la plado estas kognato de *gelateno*.

Referencoj
----------

1. ↑   galantin/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑   galantine, *n*. (angle). *Oxford English Dictionary*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Galantino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* La galantina: un prodotto che appartiene alla storia delle marche (itale).
* Alfaro, Danilo.  Ballottines and galantines (angle). The Spruce Eats (2019-10-25).
* Hertzmann, Peter.  Galantine de poularde: a recipe with comments (angle).
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **La fontoj de ĉi tiu artikolo ne sufiĉas.

---**
Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Marto 2023)* |

Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri kemio. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Produkto.
**Reakcia produkto** aŭ **reakcioprodukto** aŭ **produkto** estas substanco kiu eliras kemian reakcion. 

Okaze de procedo de kemia reakcio, la reakciantoj, kutime skribitaj ĉe la maldekstra flanko de kemia ekvacio, transformiĝas al reakciaj produktoj, skribitaj kutime ĉe la dekstra flanko de la kemia ekvacio.

Ekzemploj
---------

En la abstrakta reakcio

A + B → C
**A** kaj **B** estas la **reakciantoj** kaj **C** estas la **produkto** de la reakcio.

En fotosintezo kun simpligita reakcia formulo

6 H2O + 6 CO2 + lumo → C6H12O6 (glukozo) + 6 O2 (oksigeno)
glukozo kaj oksigeno estas la du produktoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Libro "Reaktion Kemi 1", ISBN 978-91-27-44065-4, eldonejo NOK, svede, paĝo 49

Vidu ankaŭ
----------

* Reakcia rapido
* Katalizilo
* Kemia reakcio
**Ferenc Fiedler** [fidler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fiedler Ferenc,** en Francio **François Fiedler** [fransoA] estis hungardevena franca pentristo, grafikisto.

Ferenc Fiedler  naskiĝis la 15-an de februaro 1921 en Košice (Ĉeĥoslovakio), li mortis la 21-an de oktobro 2001 en Saint-Germain-Laval (Seine-et-Marne) (Francio).

Biografio
---------

Ferenc Fiedler apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li estis mirinfano, li aĝis 5, kiam li komencis pentradi. La familio translokiĝis al rest-Hungario, li frekventis luteranan gimnazion en Nyíregyháza. Tiutempe en 1931 liaj pentraĵoj estis videblaj en Budapeŝto, poste en 1939 en Cleveland lia afiŝo estis premiita. Li akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto, poste li estis asistanto en la altlernejo. Lia plej grava instruisto estis István Szőnyi. Fiedler studvojaĝis al Parizo kun lia unua edzino, sed ŝi mortis ses monatojn poste, forlasante lin sole en lando, kie li apenaŭ parolis la lingvon kaj havis neniujn amikojn. Por fari monon, li igis oficialajn kopiojn de famaj pentraĵoj por muzeoj. Li edziĝis denove kaj ili vivis en malgranda domo en la arbaro sude de Parizo. En 1950 Joan Miró ekvidis pentraĵon de Fiedler, Miro aprezis lin "pentristo de la lumoj". Miró post la renkontiĝo prezentis ankaŭ Alexander Calder, Marc Chagall, Alberto Giacometti, Georges Braque. Miró kaj Fiedler longe pentradis en komuna ateliero. Ekde 1960 jam la franca ŝtato komencis aĉeti pentraĵojn kaj grafikaĵojn de Fiedler. kaj 19 li apartenis al [[]]. [[]] [[]]. Li ricevis premiojn inter .

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Parizo (1948, 1955, 1961, 1974, 1983, 1994, 2000, 2004)
* Bruselo, Zuriko (1973)
* Berlino (1995)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Arthalo Budapeŝto (1942, 1970)
* Budapeŝto (1943, 1947, 1948)
* Parizo (1950, 1968, 1990)
* Londono (1966)
* Amsterdamo (1971)
* Zuriko (1974)
* Novjorko (2004, 2014)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Vég nélküli ritmus (1967)
* A várakozás jele (1970)
* Egyensúly (1979)

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo Fiedler

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-08-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]

* Pentraĵoj de Fiedler ĉ. en 1960 en ekspozicioPentraĵoj de Fiedler ĉ. en 1960 en ekspozicio

* Kategorio Ferenc Fiedler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609071
* GND: 129382736
* LCCN: n84120063
* VIAF: 96055697
* ISNI: 0000 0000 7846 8333
* SUDOC: 075003767
* BNF: 14964319q
* ULAN: 500055999
* RKD: 27914
* NKC: jo2018999322
 |
**Barono Ferenc Gerliczy** [gerlici], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerliczy Ferenc** estis hungara ĉambelano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *aranyi* kaj *szentgerlistyei*.

Ferenc Gerliczy  naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1748, li mortis la 4-an de februaro 1833 en Buda.

Biografio
---------

Ferenc Gerliczy faris diversajn ŝtatajn servojn, aparte menciindas, ke li estis ĉefo de ministoj en Transilvanio en Zalatna. En 1771 li baroniĝis. Ekde 1790 li partoprenis en kreo de leĝo pri la minado. Inter 1798 kaj 1810 li estis ĉefĉambela grafo aŭ akademiestro en Selmecbánya. Li havis la titolon reĝa interna sekreta konsilisto, ekde 1807 li estis ankaŭ ĉambelano. Li multe strebis pri evoluo de Akademio de Selmec. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Anfangsgründe der Rechenkunst* (1766)
* *Vollständige Sammlung der ersten, wie auch nützlichsten Lehrsätze und Aufgaben der Ziffer und Buchstaben Rechenkunst...* (1768)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla en la 71-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Vito SACCOMANDI** (Teramo, 23-a de marto 1939 – Perugia, 8-a de oktobro 1995) estis itala agronomo kaj politikisto.

Li kreskis inter Isola del Gran Sasso kaj San Benedetto del Tronto, diplomiĝis ĉe la Agrikultura Teknika Instituto "Celso Ulpiani" de Ascoli Piceno en 1958 kaj doktoriĝis pri Agronomio ĉe la Katolika Universitato de la Sankta Koro en 1962. Studento de Manlio Rossi Doria en Portici, li estis ankaŭ kunlaboranto de Giovanni Marcora, profesoro de Ekonomiko de agrikulturaj merkatoj ĉe la universitato de Perugia, fondinto de Ce.S.A.R. (Centro por la Agrikultura kaj Kampara Evoluo).

De 1990 ĝis 1991, dum la sesa Andreotti-registaro, li estis Ministro de agrikulturo kaj arbaroj. Li estis ankaŭ akademiano de la Accademia dei Georgofili.

Li ripozas en la familia kapelo ĉe Isola del Gran Sasso. En Perugia, al Vito Saccomandi estas dediĉita placeto, kiu situas fronte al la porta San Costanzo, apud la monumenta komplekso de San Pietro, sidejo de lia fakultato de Agrikulturo.

En la jaro 2007 naskiĝis, fare de la Itala Federacio de Doktoroj en Agrikulturo, la Nacia Premio "Vito Saccomandi".

Bibliografio
------------

Inter liaj verkoj oni rememoras la jenajn eseojn:

* *Politica Agraria Comune (PAC) e Integrazione Europea*, Edagricole, 1978;
* *Istituzioni di Economia del Mercato dei Prodotti Agricoli*, REDA, 1991;
* *Management delle Imprese Cooperative Agricole*, Etas, 1991;
* *Agricultural Market Economics: A Neo-institutional Analysis of the Exchange, Circulation and Distribution of Agricultural Products (European Perspectives on Rural Development)*, Van Gorcum, 1998, (postumo);
* *Economia dei Mercati Agricoli*, Il Mulino, 1999, (postumo).

* Kategorio Vito Saccomandi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 594017
* GND: 135568854
* LCCN: n79043901
* VIAF: 75071803
* ISNI: 0000 0000 6160 4335
* SUDOC: 243514476
* ICCU: CFIV012083
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Verga mileo** |
| --- |
|  |
| Panicum virgatum 'Heavy Metal' en frua printempo*Panicum virgatum* 'Heavy Metal' en frua printempo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
| Subdomanio: | verda lineo *Archaeplastida* |
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Tracheobionta* |
|
|
|
|
|
| Filumo: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Unukotiledonoj *Liliopsida* |
| Subklaso: | *Commelinidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Poaloj *Poales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poacoj *Poaceae* |
| Subfamilio: | Panicoideoj *Panicoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | Panico *Panicum* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Panicum virgatum****L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Verga mileo  |

 |
| v • d • r |

Disvastiĝo de verga mileo en Usono
Grajnoj de verga mileo
**Verga mileo** (latine *Panicum virgatum*) aŭ **verga panico** estas poaco el la genro Panico, kreskante en ebenaĵoj de Norda Ameriko.

Priskribo
---------

La verga mileo estas plurjara herba planto, kiu atingas kreskoalton de ĝis 2,5 m. Ĝi havas ruĝetan pajlon kun ronda kversekco kaj estas distingebla de la aliaj preriaj herboj je ties blankaj haroj ĉe la alligo de la folioj. La folioj longas 20 ĝis 40 cm kaj larĝas 0,3 ĝis 1,5  cm. La infloreskoj estas finstaraj spikoj. La verga mileo formas subterajn rizomojn.

Uzo
---

La verga mileo estas C4-planto, kio igas ĝin pli rezista al la sekeco. Sur unu kvadrata metro povas kreski ĝis 700 plantoj. Ĝi estas grava paŝteja herbo en Usono, kaj oni uzas ĝin ankaŭ por preventi la grundan erodon. La verga mileo estas ankaŭ grava kandidato por produktado de celuloza etanolo.

Oni uzas ties diversajn kulturvariojn kiel ornamplantojn en Eŭropo.

Vidu ankaŭ
----------

* Meksika-golfaj marbordaj herbejoj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Verga mileo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Verga mileo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Verga mileo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
***Essai sur les mœurs et l'esprit des nations*** (Eseo pri moroj kaj spiritoj de la nacioj) estas verko de Voltaire, publikigita por la unua fojo kompleta en 1756.

Tiu monumenta verko, kiu enhavas 174 ĉapitrojn kaj plurajn volumojn de la *Collection des œuvres complètes de M. de Voltaire* publikigita en Ĝenevo de Cramer en 1756, estas la rezulto de dekkvin jaroj de esplorado fare de Voltaire en Cirey, en Bruselo, en Parizo, en Lunéville, en Prusio, en Elzaco kaj en Ĝenevo. En 1769, *La Philosophie de l'histoire (1765)* iĝis la «Discours préliminaire» (enkonduko) de la *Essai* (eseo). Voltaire revizios la tekston ĝis sia morto en 1778.

En tiu verko, Voltaire alfrontas la historion de Eŭropo antaŭ Karlomagno ĝis la komenco de la jarcento de Ludoviko la 14-a, alirante krome tiun de la kolonioj kaj de Oriento.

La *Essai* konstituas unu de la majstroverkoj de la filozofio de Lumoj.

Referencoj
----------

1. ↑  La kompleta titolo estas: *Essai sur les mœurs et l'esprit des nations et sur les principaux faits de l'histoire depuis Charlemagne jusqu'à Louis XIII* (Eseo pri moroj kaj spiritoj de la nacioj kaj pri la ĉefaj faktoj de la historio ekde Karlomagno al Ludoviko la 13-a)
2. ↑  *Essai sur les mœurs* de Raymond Trousson.

Bibliografio
------------

* Pierre Milza, *Voltaire*, Perrin, 2008, pp. 516-518.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Enrete *Essai sur les mœurs et l'esprit des nations*  (eldono de Kehl) ĉe la retejo Voltaire-intégral (page)
* *Essai sur les mœurs* kritika artikolo de Raymond Trousson ĉe la retejo de Mémo
modelo de la kosmosondilo Fobos-Grunt
**Fobos-Grunt** (ruse Фобос-Грунт, en iuj latinliteraj lingvoj ankaŭ *Phobos-Grunt*, en traduko "fundo/surfaco de luno Fobo) estis rusia kosmosondilo, kiu havis la taskon veni al la surfaco de la marsa luno Fobo (ruse Фобос, latinliterigite *Fobos*), preni ŝtonajn specimenojn por posta laboratoria analizo, kaj sendi ĝin en malgranda revencela kosma kapsulo al la tero. La pli granda luna stacio de la kosmosondilo restu sur la luno kaj pli longan tempon ekzamenu la planedon marson kaj la lunon Fobo mem. Post sukcesa starto la 8-an de novembro 2011, la kosmostacio komence orbite cirkulis ĉirkaŭ la tero. Pro ne korekta poziciigo de la sondilo malfunkciis la transigo al ekvojo al la marso, kaj nevole la sondilo plucirkulis en la tera orbito. La 15-an de januaro 2012 la sondilo eniris la teran atmosferon kaj forbruliĝis super la orienta Pacifika Oceano. Ĝi kraŝis en la oceanon 1 250 kilometrojn okcidente de la insulo de Velingtono. Temis pri la unua rusia mars-esplora misio post la sensukcesaj Fobos-misioj kaj la malsukceso de la sondilo *Mars 96* en la jaro 1996.

* Kategorio Fobos-Grunt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)