recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Los Barrios de Bureba** [losBArjos debuREba] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Los Barrios de Bureba* povas esti komprenebla etimologie kiel *La Kvartaloj de Bureba*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 46,721 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 186 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 300 loĝantojn el la 1940-aj jaroj. 

Ĝi distas 55 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. La loĝlokoj de la municipo estas Los Barrios de Bureba, Barrio de Díaz Ruiz, Las Vesgas, Solduengo kaj Terrazos.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi estis unu el sep loĝlokoj de la *Merindad* de Bureba apartenanta al la *partido de Bureba*, jurisdikcia senjorlando de la Grafo de la Revilla kiu nomumis la vicurbestron.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la romanika preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773799
 |
Situo de Altin-Depe sur moderna mezorienta mapo, t.e. aliaj ĥalkolitikaj kulturoj (Harapo kaj Mohenĝo-daro)
**Altin-Depe** (*turkmene, latinlitere Altyndepe* (Алтын-Депе, Turkmene por "Ora Holmo") estas bronzepoka (BMAC) loko en Turkmenistano, proksime al Aşgabat, loĝita en la 3-2. jarmiloj a.K. forlasita ĉ. 1600 aK..
Dum la malfrua ĥalkolitika periodo Altin-Tepe iĝis larĝa centro kun areo de 25 hektaroj. Ĝi estas ĉirkaŭita de adoba muro kun rektangulaj gard-turoj.
La loko estas grava pro restaĵoj de ties zigurato. Ĉi tio estis monumenta religia komplekso kun kvar-nivela turo de la mezopotamia zigurata tipo. Ĉi tiu konstruo estis priskribita kiel "pra-Zoroastria".
Estis ankaŭ aliaj mezopotamiaj rilatoj,

> 
> "La civilizo de Altin-Depe havis striktan kontakton kun ties najbaraj kulturoj. Sulfur-glazuritaj ujoj (*Tepe Hissar*, *Tureng Tepe*) estis evidente transportitaj el nordorienta Irano, rekoneble dum la elfosadoj en la aristokrata sektoro."
> 
> 
> 

Namazga V kaj Altin-Depe estis en kontakto kun la malfrua harapa kulturo (ĉ. 2000-1600 aK.). En Altin-Depe, oni trovis objektojn el la Indus-valo, inkluzive eburon, kaj prem-stampilon de Harapa tipo. Unu objekto minimume havas harapajn (skrib)signojn. Modeloj de du-radaj ĉaroj de ĉ. 3000 a.K trovita ĉe Altin-Depe estas la plej fruaj kompletaj pruvoj pri rada transporto en Centra Azio, kvankam modelaj radoj venis laŭ kuntekstoj eble iom pli frue. Juĝante laŭ la speco de jungilaro, ĉaroj estis komence tiritaj de bovoj, aŭ taŭroj. Tamen kameloj estis malsovaĝigitaj en la BMAC. Modelo de ĉaro tirita de kamelo de ĉ. 2200 antaŭ Kristo estis trovita ĉe Altin-Depe.

Vidu ankaŭ
----------

* Anau
* Ĝejtun

36° 51′ 28.50″ N 60° 25′ 56.55″ O﻿ / ﻿36.8579167 °N, 60.4323750 °O﻿ / 36.8579167; 60.4323750 (mapo)

* Kategorio Altin-Depe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Argujillo** [arguĤIljo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. *Argujillo* estas tradukebla etimologie al *Arbareto*. 

Pordego de la preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 23,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 224 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 27 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, beto) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753895
 |
La **preĝejo Emeriko de Hungario** estas katolika historia monumento en kuntirita vilaĝo Halmajugra (Hungario), iam en vilaĝo *Ugra*.

Historio
--------

En tiu loko estis kirko dum la mezepoko. Depost fino de la kontraŭturkaj bataloj kaj liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a ĉirkaŭ 1720 la kirko estis konsekrita. Laŭ priskribo en 1732 ĝi estis tre malriĉa, en 1746 ruina, tial en la sekva jaro ĝi estis trakonstruita laŭ baroko. La turo estis konstruita inter 1830-1835 kaj renovigaj laboroj okazis en 1851.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo en korto inter pinarboj laŭ la ĉefvojo. La fasado estas simetria, meze la firstotureto altiĝas. Rande po unu pilieroj apogas la fasadon. Inter la pilieroj estas la gotika enirejo tra la turo. La absido estas rektangula kaj sakristio aliĝas al la navofino. La absido estas iomete pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. Sur flanko de la navo estas videbla enmurita pordo. Interne en la sanktejo estas videblaj partoj de fresko.

Kermeso okazas en la 5-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2020-09-18 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Dr. jur. **Ludoviko kavaliro de Köchel** (\* 14-a de januaro 1800 en Stein, Malsupra Aŭstrio; † 3-a de junio 1877 en Vieno) estas la aŭtoro de la Köchelverzeichnis [Katalogo Köchel]

Ĝis 1842 li agis unue en Vieno, kiel li doktoriĝis pri juro kaj ekde 1827 ĝis 1842 aktivis kiel preceptoro de la filoj de Erzherzog Karl. En 1832 li estis nomumuita kiel imperiestra konsilisto kaj en 1842 nobeligata kiel **kavaliro de Köchel**. 1850 ĝis 1852 li laboris kiel lernejokonsilisto en Salzburgo kaj poste revenis al Vieno.

Li sin dediĉis al botanikaj kaj mineralogiaj studadoj kaj liaj libroj pri la Viena muzikhistorio (historio de la Hofmusikkapelle [kortegokapelo] kaj la biografio de Johann Joseph Fux apartenas al la plej gravaj studaĵoj de la dua duono de la 19-a jarcento. Li estis bonega muzikisto, komponis kaj ankaŭ verkis poemojn. Lia *„Chronologisch-thematisches Verzeichnis sämtlicher Tonwerke Wolfgang Amadé Mozarts"* [kronologia- tematika katalogo de ĉiuj sonverkoj de W.A.Mozart] aperis en 1862. Köchel ankaŭ katalogis ankaŭ la verkoj de Johann Joseph Fux.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ludoviko de Köchel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Ludoviko de Köchel en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 157336
* GND: 116274352
* LCCN: n89652796
* VIAF: 9935400
* ISNI: 0000 0001 1020 9295
* LIBRIS: 136717
* SUDOC: 033205590
* BNF: 12409545n
* MBA: f9b06d99-9ace-4840-b115-5cb081c38d11
* NLA: 35277830
* NDL: 01225503
* BIBSYS: 90512437
* NKC: jn20020524010
* BNE: XX1295144
 |
La **preĝejo Sankta Margareta de Hungario** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Kaposvár.

Historio
--------

La katolikoj en Kaposvár votis en fino de la 2-a mondmilito: se la urbo eskapas el la furoraĵoj de milito, ili konstruos kirkon. Tiel okazis, en 1946 komenciĝis simbole la konstruado, samtempe oni kolektis monojn. La vera konstruado okazis en la sekva jaro, sed dum la kruda socialismo paŭzo okazis. Iom poste la konstruado daŭriĝis kaj pretiĝis en 1972. La kirko estis renovigita en 2018 kaj nova orgeno estis aĉetita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaro, sed apude estas videbla ŝtona kruco el 1791 kaj alia krucifikso. La fasado estas simetria (sen turo), meze troviĝas la enirejo kun 3 pordoj. Pli supre estas tre granda niĉo kun 4 fenestroj, meze staras statuo pri Sankta Margareta de Hungario. La ĉefnavo havas po unu flankonavojn, ankaŭ la navo havas flankoenirejon. La absido estas duonronda. Interne la fresko prezentas denove Margareta-n.

Kermeso okazas en la 18-a de januaro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun 2 fotoj
* 


* La fasadoLa fasado
* La fasada niĉegoLa fasada niĉego
* La fasado kun la flankonavoLa fasado kun la flankonavo
* La sakristioLa sakristio
* La malnova krucoLa malnova kruco
**La Konferenco Ĝenerala pri Pezoj kaj Mezuroj** (**CGPM**, internacia mallongigo el france *Conférence générale des poids et mesures*) estas unu el la tri organizaĵojn establitaj por prizorgi la Sistemon Internacian de Unuoj (SI) laŭ la preskriboj de la Konvencio pri la Metro (Convention du Mètre) de 1875. Ĝi kunigas la reprezentantoj de la kvindek unu regno-anoj kaj de la dek sep asociigitaj membroj kaj kunvenas en Parizo ĉiu kvara jaro. La 22a CGPM okazis en oktobro 2003.

Dum tiuj konferencoj ili aŭskultas raporton de la Komitato Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj (CIPM) pri la plenumitaj taskoj; ili diskutas kaj ekzamenas kiujn disponojn fari por plibonigi kaj disvastigi la Sistemon Internacian de Unuoj (SI); ili sankcias la rezultatojn de novaj metrologiaj difinoj fundamentaj; ili alprenas sciencajn rezoluciojn je internacia nivelo en la sfero de metrologio; kaj ili ankaŭ prenas gravajn decidojn pri la organizado, disvolviĝo kaj financado de BIPM dum la sekvantaj kvar jaroj.

La du aliaj organizaĵoj kiuj prizorgas la SI-mezurunuojn estas:

la Komitato Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj (CIPM, Comité international des poids et mesures)

la Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj (BIPM, Bureau international des poids et mesures)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Konferenco Ĝenerala pri Pezoj kaj Mezuroj. Prezento de CGPM en la lingvoj franca kaj angla. Okaze de dubo pri ĝusta interpreto, validas ĉiam la franca teksto de la dokumentoj.
* Reto de respondeco laŭ la Konvencio pri la Metro Bildo de la organiza strukturo en la angla.
En topologio, **apartigebla spaco** estas topologia spaco, kiu ne estas "tro granda", en la senco ke la valoro de (ekz. reelvalora) kontinua funkcio sur tia spaco estas specifebla per la valoroj ĉe vico de punkcoj en la spaco.

Difino
------

Topologia spaco {\displaystyle X} estas **apartigebla**, se kaj nur se ĝi enhavas kalkuleblan densan subaron. Alivorte, {\displaystyle X} estas apartigebla s.n.s. ekzistas vico {\displaystyle x\_{0},x\_{1},\dotsc \in X} de punktoj tiaj ke ĉiu ajn nemalplena malfermita aro en {\displaystyle X} enhavas almenaŭ unu el la punktoj en la vico:

{\displaystyle \forall U\in {\mathcal {T}}\setminus \{\varnothing \}\exists i\in \mathbb {N} \colon x\_{i}\in U}.

Ekzemploj
---------

Ĉiu finidimensia Eŭklida spaco estas apartigebla; ekzemple, la subaro

{\displaystyle \mathbb {Q} ^{n}\subseteq \mathbb {R} ^{n}}
de punktoj, kies koordinatoj estas racionalaj, estas kalkulebla densa subaro.

Ĉiu kompakta metrika spaco estas apartigebla.

Ĉiu maldiskreta spaco estas apartigebla. Diskreta spaco estas kalkulebla se kaj nur se ĝia aro de punktoj estas kalkulebla.

Hilberta spaco estas apartigebla se kaj nur se ĝi posedas kalkuleblan ortan ununorman bazon. Ekzistas nefinidimensia neapartigebla hilberta spaco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Separable space* en MathWorld.
**Monasterio de Rodilla** [monasTErjo deroDIlja] estas submunicipo kaj municipo en la centro de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Monasterio de Rodilla* povas esti komprenebla etimologie kiel Monaĥejo de Genuo, sed certe etimologie la nomo de la monaĥejo havas alian devenon. La nomo Monaĥejo devenas el iama monaĥejo kiu ekzistis tie ekde la mezepoko; nun ĝi estas romanika ermitejo de *Nuestra Señora del Valle*, kiu estas en la kvartalo Santa Marina, laŭflue supre en mirinda areo intermontara.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 37,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 164 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 110 loĝantojn el la 1980-aj jaroj. 

Ĝi distas 23 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Valle de las Navas, Rublacedo de Abajo, Galbarros, Santa Olalla de Bureba, Valle de las Navas, Quintanapalla, Fresno de Rodilla kaj Santa María del Invierno.

Historio
--------

La kastelo.
En la areo estis loĝado de aŭtrigonoj kaj poste de varduloj. Poste romianoj havis tie urbon *Tritium*, el kio restis nenio, ĉefe pro detruo por instalado de ventogeneratoroj.

La areo apartenis al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. En la 11-a jarcento jam ekzistis la kastelo, kiu survivas sur impona rokarejo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Maria Magdala, la romanika ermitejo de *Nuestra Señora del Valle*, la kastelo ktp. 

Estas tri parkoj de ventogeneratoroj, nome La Brújula, Monasterio de Rodilla kaj La Veleta.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774041
* VIAF: 316735886
 |
**Leon Ptasznik** (naskiĝis la 29-an de februaro 1896, mortis en 1940) – pola kapitano de infanterio, viktimo de la masakro de Katin.

Vivo
----

Filo de Franciszek. Post reakiro de sendependeco aniĝis al Pola Soldataro. Avancita ĝis grado de leŭtenanto de infanterio en 1927. Fine de la 20-aj jaroj estis profesia oficiro de la 23-a Regimento de Infanterio en garnizono en Volomimir-Volinskij (Volina provinco).

Poste avancita ĝis grado de kapitano de infanterio. Konsiliisto de la urbo Buĉaĉ. En 1939 plenumis funkcion de komandanto de la 2-a Kompanio „Włodzimierz" de Bataliono „Kowel" de Nacia Defendo.

Post germana invado en Pollandon kaj agreso de Sovetunio kontraŭ Pollando la 17-an de sepembro 1939 estis arestita de bolŝevikoj. En 1940 murdita de funkciuloj de NKVD. Lia nomo ektroviĝis sur t.n. Ukraina Listo de Katin publikigita en 1994. Viktimoj de tiu parto de la Katina krimo estis entombigitaj en malfermita en 2012 Pola Milita Tombejo en Kievo-Bykivnja.

Leon Ptasznik estis distingita per Arĝenta Merit-Kruco.
|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Vi povas plibonigi la jenon:
* Bonvolu plibonigi la lingvan stilon de la artikolo.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |

**Mon büvenetik** (volapuke *mono internacia*) estis projekta internacia valuto planita de volapukisto Yang Yen-nung 1895. Oni presis monbiletojn de "mon büvenetik", kiuj similis al poŝtmarko tro fuŝe faritaj je ruĝaj literoj sur blanka papero kun kvadrata bordo. En la centro de bileto estas la vortoj "Mon Büvenetik Franazims" skribitaj cirkle, sub tiuj vortoj estas la numero "25", kiu signifas ke la monbileto valoris 25 francajn centimojn. En la centro de cirklo estas la jaro "1895". La verso de monbileto, aŭ plibone, monmarko, havis gluaĵon kaj serinumeron.

La monbileto estis emisita de komerca domo de Yang Yen-nung en Amoy (nuna Xiamen), Ĉinio, sed ne estas indiko de kiu oni povus fari kurzon. Eble tiu "mono" cirkulis inter ĉinaj volapukistoj, kiuj uzis ĝin por aĉeti volapukajn librojn.

Bibliografio
------------

The New York Times. July 14, 1895, Wednesday. Page 13.
la Apanaj- aŭ Apanajevskaja-moskeo
La **Apanaj-moskeo** laŭ la origina, tatara nomo aŭ **Apanajevskaja-moskeo** respektive **Apanajev-moskeo** laŭ ties ruslingva variaĵo (tatare *Апанай мәчете*, *Apanaj meĉete*, ruse *Апанаевская мечеть*, *Apanajevskaja meĉet*) situas en Kazano, ĉefurbo de la rusia respubliko Tatarstano, kaj estas la dua plej aĝa moskeo de la urbo.

La preĝejo konstruiĝis per financado de la tatara komercisto *Jakub Sultangalejev* en la jaroj 1768 ĝis 1771. Simile kiel la la urba moskeo al-Marĝani ĝi konstruiĝis sekve de permeso de la rusia carino Katerina la Granda, kiu permesis al la tataroj la konstruon de religiaj konstruaĵoj. La nomo referencas al la tatara familio *Apanaj(ev)*, tiutempe forta dinastio de prosperaj urbaj komercistoj. En la 19-a jarcento la moskeo konatis pro sia madraso, do altlernejo pri islama teologio. Unu el la unuaj imamoj de la moskeo estis *Saliĥ Sagitov*.

La arkitekturo integrigas elementojn de la tiel nomata „moskva baroko" kaj de tatara dekora arto. La arkitekto nekonatas.

la rekonstruita minareto en 2007

La 6-an de februaro 1930 laŭ la sovetunia politiko senreligiigi la union oni fermis la moskeon kaj madrason. Post iuj konstruaj ŝanĝoj de la moskea domo – la minareto estis forigita kaj aldoniĝis plia etaĝo – la domo dum pluraj jardekoj estis studenta loĝejo. En 1961 ĝi deklariĝis ŝtate protektata monumento.

Komence de la 1990-aj jaroj la konstruaĵo redoniĝis al la urba islama komunumo, kaj ekde la jaro 1995 ĝi denove uzeblas kiel moskeo. Sekve ĝi dum pluraj jaroj restaŭriĝis. La 2-an de decembro 2011 post fino de la restaŭraj laboroj la konstruaĵo solene reinaŭguriĝis - en la celebraĵo ankaŭ partoprenis la prezidanto de la respubliko Tatarstano, *Rustam Minniĥanov*, kaj la muftio de Tatarstano, *Ildus Hasrat Faisijev*.

* Kategorio Apanaj-moskeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la moskeo Arkivigite je 2014-02-02 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo *Мечети России / Russian Mosques* (ruse)
* informoj Arkivigite je 2013-02-25 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo *gokazan.ru* (same ruse)

Referencoj
----------

1. ↑  ruslingva artikolo "La restaŭrita Apanaevskaja-moskeo malfermas siajn pordojn por la kredantoj (*Отреставрированная Апанаевская мечеть открыла свои двери для верующих*) en la retejo *tatarinform.ru* la 2-an de decembro 2011

55° 46' norde, 49° 7' oriente Mapo
**Novlanda franca** (france *français terre-neuvien*), estas esprimo kiu referencas al la franca lingvo parolata en la duoninsulo Port au Port (parto de la tiel nomita "Franca Marbordo") de Novlando. La francparolantoj de la regiono povas datigi siajn originojn el kontinentfrancaj fiŝkaptistoj kiuj setliĝis tien fine de la 1800-aj jaroj kaj komence de la 1900-aj jaroj, pli ol Kebeki-parolantoj. Anmkaŭ kelkaj Akadianoj de Marprovincoj setliĝis en la areo. Pro tio, la Novlanda franca estas plej rilata al la normanda kaj bretona franca de najbara Sankta-Piero kaj Mikelono. Nuntempe, fortaj kontaktoj kun Akadi-franca lingvo - kaj speciale disvastigita dulingvismo kun la Novlanda Angla - ege influis kaj la komunumo estas malpliiĝanta.

La grado al kiu vortotrezoraj trajtoj de la Novlanda franca konstituas distingan dialekton ne estas aktuale konata. Estas necerta kiom multaj parolantoj survivas; la dialekto povas esti mortanta. Estas provinca defenda organizaĵo *Fédération des Francophones de Terre-Neuve et du Labrador*, kiu reprezentas la komunumojn kaj de la duoninsula franca kaj de la akadia franca.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 677934
 |
**Efemeraj aparatoj,** uzitaj laŭlonge de jarcentoj en medio kaj civila kaj religia (certe kreitaj ankaŭ hodiaŭ, aparte por teatro, operoj kaj kinarto), estis ornamaĵoj, je detruiĝema materialo (ligno, pajlo, ŝtofo, gipso, papermaĉaĵo kaj kartono), finpretigitaj en apartaj okazaĵoj: vizito al la urbo de grava personulo, reĝa funebro, geedziĝo aŭ bapto princa, aŭ religiaj festoj konsiderinde signifaj. Ili reproduktis celebrajn arkitekturaĵojn je kostoj rilative malaltaj, kaj pretigeblajn per malmulta laboro: triumfaj arkoj, portikoj, katafalkoj, skulptaĵoj kaj pentraĵoj, preĝejaj kaj palacaj fasadoj.

Eminentaj arkitektoj, skulptistoj kaj pentristoj, laŭ jarcentoj engaĝiĝis en la kreado de tiuj ormamaĵoj. Bedaŭrinde, ĝuste pro ilia efemereco, tiuj artaj kreaĵoj grandparte pereis. Hodiaŭ kreskis la atento pri tiaĵoj ĉar per ili eblas kompreni stilojn, aspirojn, kondutojn kaj morojn de la antaŭuloj. Kaj diversaj muzeoj zorgas pri ili, aparte tiuj diocezaj.

* Kategorio Aparatoj efemeraj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Fodor** (laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor Zoltán**; naskiĝis la 8-an de septembro 1964 en Budapeŝto) estas hungara fizikisto, profesoro, membro (honora (2010)) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Zoltán Fodor frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1987. Post siaj studoj li restis en la universitato por instrui. En 1992 li akiris sciencan gradon (Ph.D) en la universitato, sciencan gradon (DSc) en 1996 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Laŭokaze li esploris en Germanio, Svislando, Japanio. Li ricevis 4 premiojn inter 1991-2008. Li okupiĝas pri partikla fiziko, krada kampo kaj frua universo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Infrared Asymptotics of the quark propagator in gauge theories 1989*
* *Overrelaxation algorithm for coupled gauge Higgs systems 1994 ali*
* *The QCD equation of state at finite T/mu on the lattice 2004 alj*
* *Axion cosmology, lattice QCD and the dilute instanton gas 2016 alj*

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Valea Izvoarelor** [valja izvŭarelor] (hungare: **Búzásbesenyő** buzaŝbeŝenjo) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Târgu Mureș, administracie apartenanta al la komunumo Sânpaul (Mureş).

Loĝantaro
---------

En 1910 Buzásbesenyő havis 1 107 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 1 130 (rumanoj, 78% hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estas en 1349. Ĝis 1919 Buzásbesenyő apartenis al Hungario, al departemento Kis-Küküllő.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Komunumoj pri *besenyő* (= peĉenego) en Hungara reĝlando
--------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Besenyő | Besenyő | Besenyőd | Besenyőfalu | Besenyőmonostor |
| Besenyőpetőfalva | Besenyszög | Besenyőtelek | Buzásbesenyő | Csernabesenyő |
| Felsőbesenyő | Ládbesenyő | Máriabesnyő | Óbesenyő | Rinyabesenyő |
| Sepsibesenyő | Székásbesenyő | Szirmabesenyő | Újbesenyő | Zsitvabesenyő |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Popolnombrado 2002
**Konestablo** estas persono plenumante oficon, plej ofte en polico. La ofico de konestablo povas varii signife en malsamaj jurisdikcioj.

Historie, la titolo venas de latine *comes stabuli* ("stalestro", "grafo de la staloj") kaj devenis de la Orient-Romia Imperio. Originale, la konestablo estis la oficiro respondeca por konservado de la ĉevaloj de senjoro aŭ monarko. La titolo estis importita al la monarkioj de mezepoka Eŭropo, kaj en multaj landoj evoluis al alta armea rango kaj granda oficiro de Ŝtato, ekzemple la **Konestablo de Francio**, france *Connétable de France*, kiu estis la plej alta komandanto de la reĝaj armitaj fortoj (subigita sole al la reĝo), ĝis kiam ĉefministro Richelieu abolis la postenon en 1627.

La plej multaj konestabloj en modernaj jurisdikcioj estas policanoj; en Britio, Komunumo de Nacioj kaj kelkaj eŭropaj landoj, konestablo (angle *constable*) estas la plej malsupra rango de policisto, dum en Usono konestablo estas ĝenerale elektita paco-oficiro kun pli malgranda jurisdikcio ol ŝerifo. Tamen, en la Manikinsuloj konestablo estas elektita oficisto je paroĥa nivelo.

Historie, konestablo ankaŭ povis esti iu kun la tasko de la defendo de kastelo. Eĉ hodiaŭ, ekzistas la Konestablo de la Turo de Londono.

Ekvivalenta pozicio estas tiu de marŝalo, kiu venas de malnovaltgermanaj vortoj *marah* "ĉevalo" kaj *schalh* "servisto", kaj originale signifis "stala gardanto", kiu havas similan etimologion.
**Carbonero el Mayor** [karboNEro elmaĜOR] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la nordo de la provinco. La loknomo *Carbonero el Mayor* estas etimologie komprenebla kiel *Karbisto la Plejgranda* en la senco de Plejgranda Karboproduktejo (de vegetala karbo), por diferenciĝi el alia samnoma loĝloko Carbonero de Ahusín, submunicipo de Armuña.

Carbonero el Mayor en la provinco Segovio.
La preĝejo.
La retablo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 66,35 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 502 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. 

Ĝi distas 49 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Navas de Oro, Navalmanzano, Pinarnegrillo, Aldea Real, Bernardos, Mozoncillo, Armuña kaj Tabanera la Luenga. Oriente estas la rivero Eresma.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Kvankam la unuaj mencioj estas de la 13-a jarcento, plej verŝajne la origino estas el la epoko de la konkero de Toledo fare de la fortoj de Alfonso la 6-a en 1085. 

Inter 1800 kaj 1805 okazis grava pesto. Poste dum la Milito de Hispana Sendependiĝo aperis geriloj kiel tiu de Esteban Pastor López, unue hispana militsto, poste gerilano kaj finfine deputito.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (porkoj) kaj ceramiko. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Johano la Baptista kun tre grava retablo, la Palaco *del Sello*, ermitejo kaj sanktejo de Bustar.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766396
* GND: 4756143-9
* BNE: XX454916
 |
**Monagas** estas unu el la 23 subŝtatoj kiuj konsistigas Venezuelon. La subŝtato, situanta en la nordoriento de Venezuelo, limas Sukron kaj la Golfon de Peria en la nordo, Delta Amacuro en la oriento kaj sudo, Bolivaro en la sudo kaj Anzoátegui en la okcidento.

La subŝtato kovras areon de 28 900 kvadrataj kilometroj. 905 443 loĝantoj loĝas en la subŝtato (aktuale en 2011). Ĝia ĉefurbo kaj plej granda urbo estas Maturín.

Historio
--------

La hispanoj alvenis en la regionon en 16-a jarcento, konkeris ĝin kaj ĝi restis sub ilia kontrolo ĝis la 19-a jarcento. La indiĝenaj loĝantoj de la areo batalis por sia sendependeco kaj malhelpis la franciskanojn establadi misiojn en la areo. La bataloj kun la indiĝenoj daŭris ĝis, en la 18-a jarcento, la hispanoj sukcesis forpeli la indiĝenojn.

En la 20-aj jaroj de la 19-a jarcento la areo estis aldonita al la Granda Respubliko de Kolombio, kaj post ke ĝi diseriĝis en 1830, la areo estis transdonita al Venezuelo. Venezuelo estis dividita en provincojn kaj la regiono iĝis parto de la Comana provinco. En 1856 la areo iĝis aparta provinco nomita Maturín.

En 1864, post la federacia milito, Venezuelo iĝis federacia ŝtato kaj la regiono iĝis la ŝtato Maturín. En 1881 la lando estis unuigita kun la ŝtatoj Comuna kaj Barcelono (hodiaŭ la ŝtatoj Sukro kaj Anzoátegui, respektive) por krei la "Ŝtato de la Oriento" (Estado de Oriente). En 1891 la nomo de la lando estis ŝanĝita al Bermudas.

Fine de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a jarcento okazis procezo en la fino de kiu Maturín denove fariĝis aparta ŝtato. Ĝi estis renomita Monagas, honore al la fratoj Jose Tadao kaj Jose Gregorio Monagas, kiuj ambaŭ funkciis kiel prezidantoj de Venezuelo.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Mongas baziĝas ĉefe sur naftoproduktado kaj agrikulturo, kiu inkludas, inter aliaj, la kultivadon de kafo, sukerkano, kakao, maizo kaj kotono.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Monagas** en Vikimedia Komunejo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rSubŝtatoj de Venezuelo |
| --- |
| Federa Distrikto • Amazonio • Anzoátegui • Apure • Aragua • Barinas • Bolivaro • Carabobo • Cojedes • Delta Amacuro • Falcón • Guárico • Lara • Mérida • Miranda • Monagas • Nueva Esparta • Portuguesa • Sucre • Táchira • Trujillo • Vargas • Yaracuy • Zulia • Venezuelaj Federaj Dependaĵoj | Flago de Venezuelo |

 |
**Carbajosa de la Sagrada** [karbaĤOsa] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Carbajosa* [karbaĤOsa] estas tradukebla etimologie al *Kverkaro de la Sankta*. Tri kverkoj aperas en la supra duono de la blazono, dum la malsupra duono montras simbolon de la episkopo. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carbajosa, Carpihuelo, El Montalvo, Pelagarcía kaj Navahonda, okupas totalan areon de 13,71 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 6 848 loĝantojn. Ĝi akiris ĉirkaŭ 7 000 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento (unuarange en la provinco) pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj ties proksimeco al la provinca ĉefurbo. Ĝi distas nur 8 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Ĝuste antaŭ la Batalo de Arapiles la alianca armeo kantonmetis en Carbajosa.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo kaj funkciado kiel dormurbo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753127
* VIAF: 316734600
* BNE: XX459978
 |
**Zoltán FÖLDI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földi Zoltán** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1970).

Zoltán Földi  naskiĝis la 3-an de majo 1895 en Budapeŝto. Li mortis la 5-an de marto 1987 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Földi frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li ekinstruis samloke en la universitato apud Géza Zemplén. Inter 1918-1941 li laboris en fabriko produktanta medikamentojn, dume li ankaŭ instruis en universitato de Szeged ekde 1931. Li partoprenis en enlanda produktado de diversaj medikamentoj, kie aparte menciindaj estas penicilino kaj vitamino "B". Kune kun la kolegoj li havis ĉ. 80 patentojn. Li ricevis premion Kossuth en 1952, memormedalon en 1960.

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Carbellino** [karbelJIno] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Carbellino* estas devena etimologie el vorto por kverko, do eble tradukebla al *Kverketo*, kaj eble rilata al juda loĝantaro kiu klinis al uzado de arbonomoj por familinomoj. Kverko videblas en la blazono.

Preĝejo.
Iama muelejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 32,79 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 175 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 750 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 48 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Roelos kaj Almeida de Sayago kaj sude kun la Provinco Salamanko. Ĝi estas proksima al la Akvorezervejo de Almendra kaj al la Natura Parko Arribes del Duero, du gravaj turismaj allogaĵoj de la provinco kaj de la komarko. 

Estas prahistoriaj kaj romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis. Restas kelkeja metioj, kiel ceramiko kaj aliaj. 

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754405
 |
**Zoltán Gábor SZABÓ** [sabO], hungare **Szabó Zoltán Gábor** estis hungara kemiisto, fizikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Zoltán Gábor Szabó naskiĝis la 30-an de majo 1908 en Debrecen. Li mortis la 16-an de junio 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Gábor Szabó frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1926-1930 kaj li doktoriĝis eminente en 1935. Li eklaboris en 1931 en universitato de Szeged, kie li longe instruis. Inter 1936-1938 li studvojaĝis en Germanio, en 1962 en Usono. Li estis ankaŭ gastoprofesoro en Britio. Inter 1967-1979 li instruis en ELTE en Budapeŝto, poste li emeritiĝis. Li redaktis diversajn enlandajn kaj eksterlandajn fakajn periodaĵojn. Li ricevis premiojn Kossuth en 1950 kaj 1957, poste ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Válogatott fejezetek a modem szervetlen kémiából* 1959
* *Fortschritte in der Kinetik der homogenen Gasreaktionen* 1961
* *Advances in the kinetics of homogeneous gas reactions* 1964

Fontoj
------

* 

* Kategorio Zoltán Gábor Szabó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419687
* GND: 1158416377
* LCCN: n50036031
* VIAF: 73323979
* ISNI: 0000 0000 3689 3235
* SUDOC: 075651939
* BNF: 128855033
* NLA: 36502857
 |
Koordinatoj: 47° 49′ 20″ N 4° 13′ 00″ O﻿ / ﻿47.82222 °N, 4.21667 °O﻿ / 47.82222; 4.21667 (mapo)

**Gland** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 46 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Gland etendiĝas sur 16.67 km², kaj havis 46 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 2.8 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Sandrine Neyens, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Gland apartenas al la kantono de Cruzy-le-Châtel, kies ĉefurbo estas Cruzy-le-Châtel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Cruzy-le-Châtel

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Neoficiala retejo pri Gland
**Malgobeko** (inguŝe *Магӏалбике*, ruse *Малгобек*) estas urbo en la respubliko Inguŝio, parto de Rusia Federacio. Ĝi havas la statuson de eksterdistrikta urbo, kaj estas preskaŭ komplete ĉirkaŭata de samoma malgobeka distrikto.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 26405X.

La urbo estis fondita en jaro 1935 pro komenco de uzado de naftaj minkampoj.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1939.

La interurba telefona kodo estas 87242, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 43° 31′ N, 44° 35′ O (mapo)43.51666666666744.583333333333
 .

La urbo estas parto de Norda Kaŭkazio.

En jaro 1959 la urbo havis 13,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 41,9 mil loĝantojn.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrboj kaj distriktoj de Inguŝio |
| --- |
| **eksterdistriktaj urboj**:  Karabulako • Magaso • Malgobeko • Nazrano **distriktoj:**  Ĝejraĥa distrikto • Malgobeka distrikto • Nazrana distrikto • Sunĵa distrikto |  |

 |

 Rusio: urboj de armea gloro

Arĥangelsko | Belgorodo | Velikije Luki | Velikij Novgorod | Vladikavkaz | Voroneĵ | Vjazma | Dmitrov | Jelec | Jelnja | Kozelsk | Kronŝtadt | Kursk | Luga | Malgobek | Naro-Fominsk | Orjol | Polarnij | Pskovo | Rĵev | Rostov-na-Donu | Tuapse
|  |
| --- |
| ACIDOJ KAJ BAZOJ |
| Reakcio acido-bazo |
| Ekstraktado acido.bazo |
| K = Konstanto de disociiĝo acido-bazo |
| K = Konstanto de baza disociiĝo |
| Funkcio de acideco |
| Bufrosolvaĵo |
| pH |
| Protona afineco |
| Memjonigo |
| *"Acidoj"* |
| Bazo de Lewis |
| Minerala acido |
| Organika acido |
| Acido forta |
| Superacido |
| Acido malforta |
| *"Bazoj"* |
| Bazo de Lewis |
| Bazo organika |
| Bazo forta |
| Superbazo |
| Bazo malforta |

**Malforta acido** estas acido kiu ne perdas ĉiujn siajn atomojn de Hidrogeno kiam ĝi estas solvita en akvo, aŭ kiam ĝi disociiĝas nur parte.

Tiuj acidoj havas pH pli alta, se egalkoncentrita, kompare kun la Fortaj acidoj, kiuj male forlasas ĉiujn siajn hidrogenajn atomojn se solvitaj en akvo.

La malforta acidoj koncernas grandan kvanton da substancoj, inter kiuj la aceta acido (kiu liveras al la aceto karakterizas odoron). La malfortaj acidoj estas utiligataj en la formado de bufraj solvoj, en kiuj ili estas reakciigitaj per forta bazo.

Jen tipa formulo de la formiĝo de la malforta acido:

{\displaystyle \mathrm {HA\_{(aq)}\,\leftrightarrow \,H^{+}\,\_{(aq)}+\,A^{-}\,\_{(aq)}} .}

Jen ankaŭ la formulo de la ekvilibra koncentriteco de reakciiloj kaj bazaj elementoj kun la konstanto de acideco (Ka):

{\displaystyle \mathrm {K\_{a}\,=\,{\frac {[H^{+}\,][A^{-}\,]}{[HA]}}} }

Ekzemploj de acidoj malfortaj
-----------------------------

* HF, HCN, H3BO3
* Inter la acidoj organikaj estas acidoj malfortaj la Formika acido, la Borata acido kaj la Sulfita acido.

Vidu ankaŭ
----------

* Acido forta
* Acido malforta
*Tiu ĉi artikolo traktas pri pruvo per disputo kiel pri neformala pruvo en senco kutime uzata en matematiko, logiko kaj en kutima pripensado. Pri formala disputo kiel pri nocio de matematika logiko traktas artikolo Disputo (matematika logiko).*

---

**Pruvo per disputo** (aŭ **pruvo per negacio**; latine *reductio ad absurdum*) estas tipo de logika pruvo, en kiu oni pruvos, ke supozo kondukas al sensenca rezulto (al logika disputo), kio signifas, ke la supozo estas malvera, kaj do validas ties logika neo. Ĉar la pruvo per disputo estas fondita en leĝo pri elimino de tria, eblas uzi ĝin sole en tiuj logikaj sistemoj, en kiuj tiu ĉi leĝo validas. La pruvon per disputo do ne eblas uzi ekz. en plurvaloraj logikoj aŭ en intuicionista logiko.

Uzo en formala logiko
---------------------

Ni diru, ke la celo estas pruvi aserton *p*. La pruvo per disputo okazas tiel, ke ĝi derivos, ke la aserto "ne estas vero, ke *p*" kondukas al logika disputo. La aserto *p* do ne povas esti malvera kaj ĝi devas esti, danke al leĝo pri elimino de tria, vera.

### Ekzemplo

Tasko estas pruvi aserton "ne ekzistas la plej malgranda racionala nombro pli granda ol nulo". En la pruvo per disputo oni unue supozas malon, do ke tia nombro *ekzistas*, ni marku ĝin ekz. *r0*. Nun aŭ *x* = *r0* : 2. Per tio oni akiros nombron *x*, kiu estas racionala, ĝi estas pli granda ol nulo kaj ĝi estas pli malgranda ol *r*, kio estas en disputo kun la supozo. Per tio la pruvo per disputo finas, la origina supozo ("ne ekzistas la plej malgranda racionala nombro pli granda ol nulo") estis ĝusta.

Uzo en filozofio
----------------

La pruvo per disputo povas esti uzita per multaj manieroj, ekzemple tiel kiel en la jena ekzemplo.

A: *Vi devus respekti la kredon de sinjoro C, ĉar ĉiuj kredoj estas egalaj kaj nenia devus esti rifuzata.*
B: *Kaj kio la kredo de sinjoro D?* (Ni supozu, ke D kredas en io, kio estas rifuzata de grandega plimulto da homoj)
A: *Tio estas vero, vi devus rifuzi la kredon de sinjoro D.*
B: *Se estas ĝuste rifuzi la kredon de sinjoro D, ne estas vero, ke nenia kredo devus esti rifuzata. Tial la motivo, kial mi devus respekti la kredon de sinjoro C, estas sensenca.*

Uzo en rajto
------------

En la rajto **argumentum reductionis ad absurdum** apartenas al ofte uzataj metodoj de interpretado de juraj preceptoj. Se certa interpretado kondukas en unu kazo al evidente neakceptebla, absurda konkludo, poste tiu ĉi interpretado necesas konsideri kiel malĝusta ankaŭ en aliaj kazoj, respektive se ekzistas du eblaj interpretadoj kaj ni pruvos, ke unu kondukus al absurdaj rezultoj, poste ĝusta estas la dua interpretado.

Vidu ankaŭ
----------

* Rekta pruvo
* Nerekta pruvo
* Pruvo per matematika indukto
**Sicut Dudum**  (esperante "Antaŭ nelonge") estas la komencaj vortoj de buleo de papo Eŭgeno la 4-a de la 13-a de januaro 1435.

Ekde 1430 hispanoj de Reĝlando de Kastilio okupis kaj ekkoloniis la Kanariajn insulojn, jam antaŭe malkovritaj ankaŭ de ĝenovanoj kaj portugaloj kaj kverele pridisputataj de Portugalio kaj Hispanio, sed ankaŭ komencis redukti al sklava stato la "konkeritan" popolon. Informiĝinte pri tio, papo Eŭgeno la 4-a adresis al la loka episkopo, kies kanaria teritoria popolo jam adheris al kristanismo, buleon *Sicut Dudum* per kiu, klarmaniere kaj senhezite, li kondamnas sklavigon de tiuj indiĝenaj popoloj kaj, sub minaco de ekskomuniko "ipso facto" nome pro la fakto mem (do sen procesa kondamno), devigas, en la daŭro de 15 tagoj post la ricevo de la buleo, redoni liberon al tiuj kiuj, senmotive kaj sen ekonomia kompenso, estis sklavigitaj: tiuj personoj devas esti konsideritaj tute kaj porĉiame liberaj ("ac totaliter liberos perpetuo esse").

Krom moralaj motivoj, eble maltrankviligis la papon la risko ke tiu sistemo kaŭzus malamon kaj malproksimigu el kristanismo popolojn evangelizendajn.

Bedaŭrinde, la buleo ne multe efikis ĉar la malpravigita konduto pludaŭris, se sinsekvaj papoj, kiel Pio la 2-a kaj Siksto la 4-a devis rekonfirmi la malmoralecon de la sklaviga praktiko en Kanarioj.

En "Sicut Dudum" de papo Eŭgeno la 4-a estas parolate pri neliceco de sklavigo de homoj ĵus konvertiĝintaj al kristanismo. La sama sinteno rimarkiĝas ankaŭ en la alia lia samtema buleo "Creator Omnium" (Kreinto de ĉiuj), de 17 decembro 1434.

Kelkaj historiistoj plendas ke la la papo lasis senprotekton la sklavigitojn ne kristanajn. Sed aliaj kritikistoj notas ke ĝi ne estas traktado pri la diversaj aspektoj de la fenomeno "sklavigo". Fakte, kutime tiu buleo estas taksata "kiel grandsignifa kondamno pri sklavigo elmetita sesdek jarojn antaŭ kiam la eŭropanoj sin ĵetis al la Traatlantika sklavkomerco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Anglalingva teksto de la buleo.

Referencoj
----------

1. ↑  "Richard Raiswell, p. 260 "Raiswell Richard>, p. 260.
2. ↑  Tiel kardinalo Avery Dulles, 2005; kaj Joel S. Panzer, 2008  Arkivigite je 2011-06-05 per la retarkivo Wayback Machine.

Vidu ankaŭ
----------

* Papaj dokumentoj pri sklavismo
* Listo de papaj buleoj
* Traatlantika sklavkomerco
**Gyula Vedress** [djula vedreŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vedress Gyula** estis hungara aktoro. Lia familia nomvarianto estis *Vass* [vaŝ].

Gyula Vedress naskiĝis la 5-an de marto 1849 en Dorozsma (nun urboparto de Szeged), li mortis la 28-an de majo 1908 en Szentendre.

Biografio
---------

Gyula Vedress debutis en 1873 en Nagyenyed en teatra trupo de Sándor Csóka. Li pasis tie jardekon tamen kun interrompoj (Szatmár (1877), Székesfehérvár (1881)). Li havis rolojn en Kolozsvár en la teatra jaro 1885, poste li pasis po 3 jarojn en Debrecen, respektive denove en Székesfehérvár. Ekde 1892 li estis gvidanto de la Tutlanda Aktorasocio. Li verkis kelkajn teatraĵojn. Li pensiuliĝis en 1908. Li havis edzinon, kiu estis same aktoro.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Molière: *Szeleburdi* - Lélie
* Tihamér Balogh–Elek Erkel: Milimári - Boros

Liaj teatraĵoj (elekto)
-----------------------

* *Hajnal Terka*
* *Kurucz Pali*
* *A szép örményasszony*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gyula Vedress en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746403
 |


* Portalo pri Biografio
La ***Prusiaj Tabeloj*** (en latino, *Tabulae prutenicae*, en germana, *Preußische Tafeln*), estis astronomiaj tabeloj (efemeridoj) kiujn la germana astronomo Erasmo Reinhold publikigis en 1551. Ili estis tiel nomita pro la patroneco de Albreĥto la 1-a de Prusio, duko de Prusio, kiu estis financinta Reinhold. 

Reinhold kalkulis tiun aron de astronomiaj tabeloj baze sur la laboro de Nikolao Koperniko nome *De revolutionibus orbium coelestium*, mejloŝtona verko de la suncentrismo kopernika publikigita en 1543. En sia klarigo, Reinhold uzis kiel paradigmo la pozicion de Saturno en la naskiĝo de la duko (17a de majo 1490). Per tiuj tabeloj, Reinhold klopodis anstataŭis la ĝistiame uzitajn datenojn de la Alfonsaj tabeloj; tial ili prezentis ilin por ke la astronomoj kiuj estis familiarizitaj kun la iamaj almanakoj povu funkcii analoge.

Jardekojn poste, en Prago, Tiĥo Brahe kaj Johano Keplero kompilis la verkon Rudolfaj Tabeloj, baze sur la laboro de Tiĥo, kiu inkludis la observojn plej etendajn kaj kaj zorgemajn ĝis tia dato. Keplero kompletis la laboro de Tiĥo kaj publikigis la tabelojn en 1627.

Bibliografio
------------

* Owen Gingerich, 'The role of Erasmus Reinhold and the Prutenic Tables in the dissemination of Copernican Theory', Studia Copernicana 6 (1973), 43-62.
* 'The accuracy of ephemerides 1500-1800', Vistas in Astronomy 28 (1985), 339-42.
* 'The Alphonsine tables in the age of printing', M. Comes et al. (eds) De astronomia Alphonsi Regis, Barcelona 1987, 89-95.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713228
 |
**Venialbo** [beniALbo] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Alfoz de Toro en la centra oriento de la provinco. *Venialbo* estas komprenata etimologie kiel devena el arabdevena prefikso "ben" kaj *albo* kiel "blanka" en hispana lingvo.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 14,6 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 44 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 300 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 33 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj je 4 km de Toro. 

La setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento kun konfliktoj inter Zamora kaj Toro. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Iam estis industrio de ceramiko. Lastatempe rura turismo ekgravis.

* PreĝejoPreĝejo
* Romanikaj ornamaĵojRomanikaj ornamaĵoj
* Fenestro de la PreĝejoFenestro de la Preĝejo
* Romanika pordegoRomanika pordego
* Ermitejo de la Vera KrucoErmitejo de la Vera Kruco
* FontanoFontano
* VinkelojVinkeloj

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753857
 |