recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Junio 2016)* |

**Monumento al Frederiko Ŝopen en Varsovio** – secesia monumento al Frédéric Chopin en la parko Łazienki en Varsovio estas fandita el bronzo statuo de la komponisto sidanta sub stiligita mazovia saliko. Krom monumento al Sireno, Kolumno de Sigismondo la 3-a Vasa, Palaco Łazienki aŭ Varsovia Kultur- kaj Sciencpalaco ĝi estas unu el la plej konataj bildoj ligitaj kun Varsovio. La monumento havas sennombrajn reproduktaĵojn kalendarajn, poŝtkartajn, filatelistajn ktp, kaj ankaŭ kopiojn, el kiu la plej konata, en la skalo 1:1, troviĝas en Japanio en la urbo Hamamacu.

Detruo en 1940
--------------

Dum okupado la 31-an de majo 1940 laŭ rekomendo de guberniestro Hans Frank la monumento al Ŝopen estis de germanoj eksplodigita kaj tranĉita al pli malgrandaj partoj. La ferrubo estis tiamaniere uzita en industrio. Germanoj ankaŭ strebis detrui ĉiujn kopiojn de la monumento estantaj en polaj muzeoj.

Bibliografio
------------

* Hanna Kotkowska-Bareja, *Pomnik Chopina* (Monumento al Ŝopen), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Varsovio 1970.
* Tadeusz Łopieński, *Okruchy brązu* (Pecetojn de bronzo), PWN, Varsovio 1982.

* Kategorio Monumento al Frederiko Ŝopen en Varsovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**José Gutiérrez Solana** (Madrido, 1886 - samloke 24-a de junio de 1945) estis pentristo, gravuristo kaj verkisto ekspresionista hispana, ege rilata kun la vilaĝo Arredondo, en Kantabrio.

Biografio
---------

Lia patro, José Tereso Gutiérrez-Solana, naskiĝis en Meksiko kaj iris al Hispanio danke al heredo. Lia patrino estis Manuela Josefa Gutiérrez-Solana.

Li studis en la Altlernejo de Belartoj de Sankta Ferdinando; poste loĝis kaj en Kantabrio kaj en Madrido, sed li havis tempon ankaŭ por vagadveturi tra Hispanio kiel helpanto de la laboristaro de la Toreisto Bombé, sed tamen li vivis senpene danke al patra mono. Li instaliĝis en Madrido fine de 1917. Tie li iĝis ofta spektanto de la kutimaro de la ĉirkaŭurbo, nome ĉe dancejoj, subĉielaj manĝejoj, cirkoj kaj eĉ muzeoj. Li ofte estis akompanata de sia frato Manuel, kiu estas kantisto.

Solana kreis propran stilon, nek akademian nek klinan al avangardo tiame moda, spite sian rilaton kun la intelektularo kunveninta en la babilrondo de la kafejo Pombo, kies estro kaj lia amiko Ramón Gómez de la Serna dediĉis al li tutan libron, al kio korespondis la pentriston per sia pentraĵo *Mis amigos* (miaj amikoj, 1920), kie li prezentas tiun babilrondon ĉirkaŭtable (Muzeo Reĝino Sofia de Madrido). Ramón konatiĝis kun Solana en la ekspozicio kiun li montis en Madrido en januaro de 1907.

Stilo
-----

La stilo de Solana, ofte agnoskita kiel pentra reprezentanto de la literatura Generacio de 98 konsistas je uzado de klarobskuro kaj influo de la "nigraj pentraĵoj" de Francisco de Goya por disvolvigo de tri ĉefaj temoj: festoj, kutimaro kaj portretoj. Tiu pentrostilo, de granda socia enhavo, klopodas montri la atmosferon de la rura Hispanio, tiele la etoso kaj la scenejoj de ties pentraĵoj estas ĉiam fikvartaloj, montrofenestroj kun manekenoj, pulbazaroj kaj popolaj foiroj, drinkejoj, "popoldormejoj" kaj manĝejoj de malriĉuloj, popolaj dancejoj, taŭrludejoj, gekantistoj, havenoj de fiŝkaptado, krucumoj kaj aliaj religiaj ceremonioj kiaj procesioj, karnavaloj, gigantoj, kripuloj, babilrondoj, ĉevalaĉoj, blinduloj, ĉiesulinoj, ekzekutoj, tombejoj ktp.

Notoj
-----

1. ↑  Gravuloj de Arredondo Kantabrio 102 Municipoj.

* Kategorio José Gutiérrez Solana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 430583
* GND: 119183196
* LCCN: n85060243
* VIAF: 56733924
* ISNI: 0000 0000 8135 8047
* SUDOC: 066903823
* BNF: 127144347
* ULAN: 500008313
* BIBSYS: 12029664
* RKD: 130281
* NKC: jo20191031321
* BNE: XX962273
 |
**Ji Xianlin** (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1911 en Linqing (Ŝandongo), mortis la 11-an de julio 2009 en Pekino) – ĉina historiisto, paleografo kaj verkisto.

Li finis fundamentan lernejon, la mezan kaj universitaton en Jinan, poste en 1930 komencis studi en Pekino ĉe Universitato Tsinghua, kie magistriĝis pri okcidenta literaturo. En 1935, kadre de studenta interŝanĝo, foriris al Germanio, kie en Universitato de Göttingen studis palian lingvon, sanskriton kaj lingvojn de Ĉina Turkestano kaj de Centra Azio. Tie ankaŭ en 1941 doktoriĝis.

En 1946 revenis al Ĉinio, kie kiel profesoro de Pekina Universitato komencis labori en nova katedro de orientaj lingvoj. Li specialiĝis pri historio kaj kulturo de antikva Barato. En 1956 iĝis prezidanto de fakukltato de sociaj sciencoj de la Ĉina Akademio de Sciencoj.

Dum la Kultura Revolucio sekrete tradukis al la ĉina *Ramajano*n. Siajn rememorojn de tiu ĉi periodo li priskribis en eldonita en 1998 aŭtobiografio "Vivo en stalo".

En 1978 iĝis vicrektoro de Pekina Universitato kaj direktoro de esplora instituto de Suda Azio de la Ĉina Akademio de Sociaj Sciencoj. Li ankaŭ prezidis al pluraj organizaĵoj, interalie al Ĉina Societo de Suda Azio kaj Ĉina Lingva Societo. En 1986 publikigis artikolon pri filozofo, poeto, socia aganto Hu Shi, kontribuante al ties rehonorigo de liaj sciencaj atingoj, kiu pli frue pro politikaj kaŭzoj en Ĉina Popola Respubliko estis malĉeesta. En 1998 publikigis tradukon de verkita en toĥara lingvo A de la teksto *Maitreyasamiti-Nataka*, malkovritan en 1974 en Yanqi (Ŝinĝango).

Li okupiĝis pri esploro de historiaj ligoj inter Ĉinio kaj Barato, interalie pri historio de trairo de budhismo al Ĉinio kaj de ĉinaj inventoj al Barato. Pri la historio de Barato verkis 7 librojn, tradukis ankaŭ plurajn verkojn de sanskrito al la ĉina lingvo. La 26-an de januaro 2008, en la Tago de Respubliko, kiel la unua ĉino estis distingita de barata registaro per la ordeno Padma Bhuŝan.

Li opiniis, ke proceso de interkultura ŝanĝo estas baza movigoforto de la homa progreso, kaj konado de fremdaj kulturoj estas vojo al atingo de universala harmonio. Li dividis la homaron al kvar grandaj kulturaj zonoj: la ĉina, barata, araba-islama kaj eŭropa-amerika. La tri unuaj estas kulturoj de Oriento kaj la lasta kulturo de Okcidento. Li kontraŭstaris al eŭropocentismo alvokante al plifirmigo de kultura interŝanĝo inter Oriento kaj Okcidento, kio, laŭ lia konvinko, estis rejuniĝonta la ambaŭ kulturejojn. Li opiniis, ke persisto de la ĉina kulturo dum 5000 jaroj estas rezulto de ĉiamaj prunteprenoj de ekstere, kion komparis al "vakcinigo de freŝa sango".

* Kategorio Ji Xianlin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 491242
* GND: 120304813
* LCCN: n81146559
* VIAF: 111257457
* ISNI: 0000 0001 2147 8386
* SUDOC: 052479714
* BNF: 135543337
* NLA: 36608582
* NDL: 00315190
* BIBSYS: 98053169
* NKC: jx20140109003
 |
la duoninsulo **Kalipoliso** en la supra kaj maldekstra bildoparto, meze la markolo Dardaneloj
La duoninsulo **Kalipoliso** (greke *Καλλίπολις*, do *Kalipoliso*, "bela urbo", turke *Gelibolu*), en pluraj lingvoj nomata *Gallipoli*, estas la moderna nomo de la antikva trakia duoninsulo *Ĥersones Trakia* (Χερσόνησoς Θράκια) en la pleja okcidento de la nuna ŝtato Turkio. Ĝi limiĝas oriente de la Marmora Maro kaj la markolo Dardaneloj, sude kaj okcidente de la Egea Maro. Norde ĝi de la eŭropa parto de Turkio, kiu dum la antikva epoko estis parto de Trakio, atingeblas nur per unusola larĝa strato el la urbo *Keşan* aŭ per mallarĝaj montaj stratetoj el *Şarköy*; el la azia parto de Turkio, la historia Malgrandazio ĝi atingeblas nur per pramoj el la urboj *Lampsakos, Çanakkale* kaj *Eceabat*.

La plej granda urbo de la duoninsulo nomiĝas laŭ ĝia turka nomo *Gelibolu*. Okcidente de la duoninsulo situas la turka insulo *Gökçeada* (greke Ἴμβρος, *Imbros*) en la Egea Maro.

Historio
--------

La duoninsulo por la armeo de la reĝo Aleksandro la Granda de antikva Makedonio dum la jaro 334 a.K. estis la startopunkto por la armea invado de Azio. De ĉi tie li kun 30.000 piedirantaj kaj 5 000 rajtantaj soldatoj, aldone kuiristoj, muzikistoj, kuracistoj ktp. parte kun kompletaj familioj, transpasis la markolon Dardaneloj, survoje al Malgrandazio, Sirio kaj Egiptio.

Kun la celo de la mala direkto la duoninsulo servis al la Otomana Imperio kiel bazo por la ekspansio al Eŭropo. La konkeron de Kalipoliso dum la jaro 1354 sekvis la konkero de Trakio kaj la armea "ĉirkaŭbrako" de Konstantinopolo, kiu preskaŭ 100 jarojn pli poste ankaŭ estis konkerita de la otomana armeo.

Dum la Unua Mondmilito februare de la jaro 1915 okazis la batalo de Kalipolis, kiun la okcidentaj potencoj, kiuj celis konkeri la Otomanan Imperion, fiaske malvenkis. En la bataloj distingiĝis Mustafa Kemal Atatürk.

Anktikvaj trakiaj urboj de la duoninsulo estis interalie *Sestos* (Σεςτος) kaj *Lisimaĥeia* (Λυσιμάχεια).

* Kategorio Kalipolis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La francaj fratoj **Auguste LUMIÈRE** [oGIST limJER], (naskiĝis la 19-an de oktobro 1862 en Bezansono, mortis la 10-an de aprilo 1954 en Liono) kaj **Louis LUMIÈRE** [luI limJER], (naskiĝis la 5-an de oktobro 1864 en Bezansono, mortis la 6-an de juno 1948 en Bandol), estis famkonataj pioniroj de la nova arto de kino dum la malfrua 19-a jarcento. Ili kreis aparaton nomita la "Cinématographe", kiu funkciis kiel kamerao, filmrivelilo kaj projekciilo, kaj estis sufiĉe malgranda kaj malpeza, tia ke unu homo povis kunporti kaj uzi ĝin.

La 22-an de marto 1895 Louis kaj Auguste prezentis sian unuan filmon, "La eliro de la fabrikejoj Lumière". La 28-an de decembro 1895 ili montris sian filmeton, "Alveno de trajno en (la stacidomo de) La Ciotat" al la vidantaro en "Le Grand Café", kafejo en Parizo, kiu onidire estis la unua paginta filmvidantaro. Laŭ onidiro, kelkaj ŝokitaj spektantoj ekkriis kaj forfuĝis el la ĉambro por eviti la trajnon.

En la komenco ili ne konsciiĝis pri la potencialo de sia inventaĵo. Al interesato pri aĉeto de la patento Auguste Lumière respondis "Tio havos sukceson pro novemo kaj scivolo dum kelkaj jaroj, kaj fino. Tio ne havas estontecon, vi perdos vian monon."

En 1907 ili ankaŭ inventis la unuan teĥnikon por fari kolorajn fotojn: la aŭtokromo.

Pri Esperanto diris Louis Lumière: "Mi estas konvinkita, ke la ĝeneraligo de la uzo de Esperanto povus havi la plej feliĉajn sekvojn por la internaciaj rilatoj kaj por la efektivigo de la universala paco."

Vidu ankaŭ
----------

* Kazimierz Prószyński
* Ottomar Anschütz
* Thomas Alva Edison

Referencoj
----------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Louis Lumière »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

 | 
* Fratoj Lumière en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fratoj Lumière en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 |

1. ↑  Ivo Lapenna: *La Internacia Lingvo"*, Londono: CED, 1954. p. 39.

Vidu ankaŭ
----------

* Kazimierz Prószyński, pioniro de pola kaj monda kino, kies aparato por fotado kaj filmado estis pli frua
* la artikolon pri la filma Premio Lumière, ekde la jaro 1996 aljuĝata ĉiujare en Parizo por elstaraj atingoj pri franclingvaj filmoj
* Monplaisir - Lumière (stacio en Liono)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 1180
* VIAF: 130091357
* ISNI: 0000 0001 0721 7868
* BNF: 157319817
* ULAN: 500033333
* RKD: 305367
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Brunkapa mevo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Laredoj *Laridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Larus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***L. brunnicephalus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Larus brunnicephalus****Jerdon, 1840 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Brunkapa mevo  |

 |
| v • d • r |

Brown-hooded Gull.jpgBrown-hooded Gull
La **brunkapa mevo** (*Larus brunnicephalus*) el la ordo de ĥaradrioformaj birdoj kaj familio de laredoj fekundiĝas en okcidenta Ŝinĝango, Ĉinghaj kaj Tibeto kaj travintras en Junnan kaj eĉ pli sudaj lokoj en Ĉinio. Ĝi videblas ankaŭ en aliaj landoj de Azio.

Aspekto
-------

La birdo estas mezgranda (41 ĝis 45 cm), kun griza supra korpo kaj blanka malsupra korpo, bruna kapo kaj ruĝaj beko kaj piedoj. La gebirdoj estas samkoloraj, vintre malaperas bruna koloro sur la kapo, nur ĉirkaŭ la okuloj vidiĝas iom da malhelbrunaj plumoj.

Kutimoj
-------

La brunkapaj mevoj vivas en lagoj kaj riveroj sur altebenaĵoj. En marto ili translokiĝas al fekundiĝejoj. Ili aktivadas 3-5-ope kaj serĉas fiŝetojn en malprofunda akvo, sed ili ne kapablas plonĝi. En aprilo ili flugas en aroj al insulo kaj tie okupas lokon por konstrui neston.

Ili faras neston ĝenerale sur malkompakta aŭ sabloza terpeco unue en la mezo de insulo, kaj poste ĉe ĝia bordo. Ili pariĝas en nesto aŭ ties ĉirkaŭaĵo. Ili demetas ovojn de aprilo ĝis junio. En ĉiu nesto estas 1-6 ovalaj ovoj en koloroj helverda, helbruna, helgriza aŭ okra, kaj surhavantaj tebrunajn makulojn kaj striojn. Ordinare la gebirdoj alterne ekkovas tuj post kiam la birdino ellasas la unuan ovon. Kiam unu el ili kovas ovojn, la alia staras apud la nesto aŭ serĉas nutraĵon ekstere. Reveninte, la nutraĵserĉanta birdo malleviĝas ĉe la neston kaj ekkaresas la kovantan birdon per la beko, balancas la kapon kaj poste ili interŝanĝas la lokon. La kovado daŭras 22-24 tagojn. La novnaskitoj kovritaj de lanugo estas helbrunaj, laktflavaj, grizblankaj, okraj kaj punktitaj de nigraj makuletoj, kun karnoruĝa beko kaj malhelruĝaj tarsoj kaj ungoj. Dum unu semajno post sia naskiĝo, la idoj moviĝas sub la flugiloj de la gepatroj, poste ili jam povas paŝi ĉirkaŭ la nesto. La gepatroj nutras siajn idojn per akvaj puloj kaj fiŝetoj. Post ĉirkaŭ kvar semajnoj iliaj plumoj bone elkreskas, sed ili ankoraŭ bezonas nutradon de siaj gepatroj. En la mezo de oktobro ili translokiĝas al la sudo.

* Brunkapa mevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brunkapa mevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brunkapa mevo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La **Kalvinana Jura Akademio** en Kecskemét estis grava edukejo en Hungario.

La iama malnova kalvinana kolegio en Kecskemét

Historio
--------

Dum dominado de turkoj la kalvinanoj en Kecskemét havis liberecon pri la religio. Ili konstruis kalvinana bazlernejon en 1564. Ĝi bruldetruiĝis en 1678, pli nova domo estis konstruita en 1753. Intertempe la edukado okazis jam en meza nivelo. En 1831 oni konstruis la videblan konstruaĵon, kie jam altlernejo funkciis kun teologia kaj jura fakultatoj. Tiu dato estas naskiĝdato de la akademio. En 1835 oni deklaris ĝin liceo, en 1841 altlernejo. Post falo de la Hungara revolucio de 1848 la Habsburgoj mallevis la rangon al gimnazio. Pro la politikaj reformoj la altlernejo estis refondita en 1860, post 4 jaroj la studentoj lernis jam 4 jarojn. Ekde 1913 la altlernejo ricevis imponan novan domon. En 1924 la titolo oficiale iĝis universala kalvinana jura akademio, kiu plene ĉesis komence de la socialismo en 1949.

Elektitaj instruistoj
---------------------

* Dezső Buday (instruisto) (vicakademiestro)
* István Csekey
* Gyula Joó (akademiestro (1912–1921))
* Géza Magyary
* Zoltán Pázmány

Elektitaj studentoj
-------------------

* **Mór Jókai**
* Elek Kada
* István Szappanos
* János Muraközy
* Károly Papp (pastro)
* Ödön Splényi
* József Tóth (advokato)

Fontoj
------

* Arkivigite je 2016-12-04 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* Kategorio Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**José MACEO**, kun kompleta nomo estis **José Marcelino Maceo Grajales** (2a de februaro 1849, La Delicia, iama provinco *Oriente*, Kubo - 5a de julio 1896, Loma del Gato, Santiago de Kubo) estis kuba militisto kaj patrioto de la 19-a jarcento.

Estante nur 19-jaraĝa komencis sian militistan karieron en la Dekjara Milito, kaj ascendis el rango de soldato al tiu de kolonelo, post la Protesto de Baraguá. Oni diris, ke li estis iritema (foje kiel reago al rasisma diskriminacio) kaj foje agadis iom malhumane kun prizonuloj de la hispana flanko. Li plue ascendis militiste, ĝis la grado de generalo en aprilo 1895. Same kiel sia frato Antonio Maceo li estis aktiva partoprenanto en la kampanjo de Guantánamo kaj luktis en agado kiel en Rejendón de Báguanos. José kaj sia frato Antonio Maceo atingis gravan venkon en la Batalo de Sao del Indio, la 31an de aŭgusto 1895.​

Notoj
-----

1. ↑  Sao del indio, gran victoria de los hermanos Maceo

* Kategorio José Maceo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717067
* LCCN: n95014994
* VIAF: 6637012
* ISNI: 0000 0000 4528 1513
* SUDOC: 161231411
 |
La **Kalvinana hungara kirko** estas religia monumento historia en Hungario, en mezo de urbo Balmazújváros. La germanoj havis longe apartan similan preĝejon.

Historio
--------

La unua (tiam katolika kaj romanika) preĝejo estis konata en 1317. Pli nova dokumento menciis ĝin jam gotika preĝejo. La kalvinanoj uzis la kirkon inter 1552 kaj 1660, poste la turkoj bruldetruis ĝin. Post 4 jaroj la kalvinanoj konstruis lignan kirkon, kiu cindriĝis en 1794 pro incendio. La nun videbla baroka kirko estis konstruita inter 1804-1816, sed la turo estis preta nur en 1835. La orgeno estis farita en 1856.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola, en mezo de la fasado estas la turo kun la enirejo. Interne ronde galerio etendiĝas. La predikejo estis farita en 1813, la orgeno en 1856. En 1999 pli nova orgeno alvenis, kiu estas konvena ankaŭ por koncertoj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana hungara preĝejo (Balmazújváros) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Neszmély, laŭ la ĉefvojo.

Historio
--------

Oni supozas, ke katolika kirko konstruiĝis inter 1396-1404, baldaŭe ĝi estis pligrandigita. La posedantoj estis benediktanoj. Dum dominado de turkoj ĝi estis moskeo, poste la kalvinanoj profitis ĝin ekde fine de la 16-a jarcento. En 1649 ĝi estis rekonstruita, en 1787 renovigita. En 1891 kaj 1932 denovaj trakonstruoj okazis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en malgranda korto. Defenda muro kun pafaperturoj ĉirkaŭas ĝin, sed pro vojkonstruado en 1952 la muro estis parte malkonstruita. La fasado konsistas el larĝa kvadrata turo, kiun bulba kupolo kovras. La navo estas simpla ortogramo. Sur la sanktejo gotikaj fenestroj estas videblaj.

Fontoj
------

* hungare kun bildoj
* hungare kun bildoj Arkivigite je 2013-04-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare Arkivigite je 2013-04-09 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Aerfoto pri kalvinana preĝejo de Neszmély

* Kategorio Kalvinana kirko (Neszmély) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**José Soto Soto**, laŭ spektakla nomo **José Mercé** (Jerez de la Frontera; 19a de aprilo 1955), estas hispana kantisto de flamenko de cigana deveno.

Biografio
---------

Li ekkantis jam infano, edukita en familio de famaj kantistoj. En 1968 translokiĝis al Madrido ĉe sia onklo El Sordera. Tie li registris sian unuan diskon, akompanata gitare de Manolo Sanlúcar kaj Paco de Lucía. Li kantis en la flamenka dancistejo "tablao" de Torres Bermejas kun Mario Maya, Carmen Mora kaj Guito.

Poste kaj ĝis 1983 li laboris en la kompanio de Antonio Gades. En tiu epoko partoprenis en la filmoj "Bodas de sangre" kaj "Flamenko", de Carlos Saura. Kun la komponisto kaj produktoro Manuel Sánchez Pernía, José Mercé plifirmigis sian figuron kiel fama artisto en la flamenka etoso, pere de la disko "Verde Junco", en kiu kulaboris gravaj artistoj kiel Tomatito, Enrique de Melchor kaj Rafael Riqueni.

En dua etapo de sia kariero li kuraĝis plinovigi miksante flamenkon kun bluso, balkana "martinete" aŭ kantante kun Alejandro Sanz. Li adaptis kantojn kiel "Clandestino", de Manu Chao, "Al alba", de Luis Eduardo Aute, "Te recuerdo Amanda", de Víctor Jara, "Qué bonito es vivir", de Louis Armstrong, kaj kelkajn de Luis Eduardo Aute — kun kiu li turneis kun Mónica Molina —.

Diskaro
-------

* *Bandera de Andalucía* (1977)
* *Verde Junco* (1985)
* *Caminos reales del cante* (1987)
* *Hondas raíces* (1991)
* *Desnudando el alma* (1994)
* *Del amanecer* (1998) ESP: Plateno
* *Aire* (2000) ESP: 2x Plateno
* *Lío* (2002) ESP: Plateno
* *Confí de Fuá* (2004) ESP: Oro
* *Lo que no se da* (2006) ESP: Oro
* *Ruido* (2009)
* *Mi única llave* (2012)
* *Doy la cara* (2016)

Notoj
-----

1. ↑  Intervjuo Alirita la 16an de novembro 2019.
2. ↑  Inspirita en la verko Sanga nupto de Federico García Lorca, tradukita en Esperanton.

* Kategorio José Mercé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669644
* GND: 1089603703
* LCCN: no97034148
* VIAF: 169637374 49443482, 169637374
* ISNI: 0000 0001 1849 924X, 0000 0001 1638 5150
* BNF: 14445701q
* MBA: 8de16649-8471-4215-93ba-40eb0515e56d
* BNE: XX1127150 XX1029852, XX1127150
 |
**José Tomás de Boves y de la Iglesia** (Oviedo, Hispanio, 18-a de septembro de 1782 - Urica, Anzoátegui, Venezuelo, 5-a de decembro de 1814 kadre de la batalo de Urica), konata ankaŭ kiel *León de los Llanos* (ebenaĵa leono), *Urogallo* (urogalo), la *Bestia a caballo* (rajdobesto) aŭ simple kiel *Taita* (paĉjo?), estis militisto hispana, komandanto de la Reĝa Armeo de Barlovento (nomata ankaŭ la *Legión Infernal*, infera legio) kaj kaŭdilo de la ebenanoj (*llaneros*) dum la okazo de la Milito de Sendependigo de Venezuelo dum la Dua Respubliko (1813-1814).

Laŭlonge de sia mallonga, sed rimarkinda militkariero, Boves transformiĝis en aŭtenta popola kaŭdilo aŭ diktatoro. Profite el la sociaj malkontentoj ĉe la malaltaj sociaj klasoj (eĉ negroj aŭ indianoj) kontraŭ la ekspluatado fare de la kriola nobelaro kaj burĝaro lanĉis terurigan atakon kontraŭ la sendependentistaj armeoj kaj iĝis aŭtenta danĝero por la respublika politiko de la venezuelaj altaj kaj mezaj klasoj.

La estreco de Boves konstituis fundamentan kaŭzon por la faligo de la Dua Respubliko. Tamen li neniam venis al regado de la lando, ĉar estre de la monarkistoj en la decida batalo de Urica [uRIka], li perdis la vivon.

Notoj
-----

1. ↑  Mier Hoffman, Jorge (2012). Resurrección de Boves. *Simón Bolívar*.
2. ↑  José de Austria (1855). *Bosquejo de la historia militar de Venezuela en la guerra de su independencia*. Tomo I. Caracas: Imprenta y Librería de Carreño Hermanos, pp. 316.
3. ↑  Plazas Olarte, Guillermo (1988). "Los Llaneros en la Independencia (1.ª Parte)". *Revista Fuerzas Armadas*. Vol. XLIII. No. 129. Ciferigita la 21an de julio de 2008 fare de la *Centro de Estudios Históricos del Ejército*.

* Kategorio José Tomás Boves en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 481970
* GND: 124514839
* LCCN: n80117190
* VIAF: 948432
* ISNI: 0000 0000 9853 1467
* SUDOC: 165904801
* BNF: 15028384w
* BNE: XX820385
 |
**Joaquín PARDAVÉ Arce** (Pénjamo, Guanajuato, Meksiko,​ 30-a de Septembro 1900 - Benito Juarez, Meksikurbo, 20-a de Julio 1955) estis aktoro, reĝisoro, kantisto, komponisto, komediistokaj scenaristo de la Orepoko de la meksika kino.

En Meksikurbo, li ekkarieris kiel ano de la kompanio de *zarzuela* de sia onklo Carlos, kaj poste de José Campillo. Li debutis en "La banda de las trompetas", sed liaj sukcesoj venis per ludado de komediaj roloj kiuj ridindigis usonanojn kaj azianojn en *Buster Keaton*, *El chino* kaj *El loco*. Poste, li laboris pare kun la komikisto Roberto el Panzón Soto (patro de la komikisto Fernando Soto "Mantequilla").

Li estas plurfaceta, komponis muzikon, aktoris kaj reĝisoris kinon. Debutis en muta filmo *Viaje redondo* (José Manuel Ramos, 1919) premierita en 1920; lia unua sonfilmo estis *El águila y el nopal* (Miguel Contreras Torres, 1929) premierita en kinejoj en 1930. Li ludis rolon de maliculo en *Águilas frente al sol* (Antonio Moreno, 1932). Li ludis duarangan rolon en *Jalisco nunca muere*, sed lia famo kiel aktoro venis el *México de mis recuerdos*, kie ludis don Susanito Peñafiel y Somellera, rolulo de la epoko de Porfirio Díaz. Estas neforgesebla la rolulo de Narciso Escalera, finfine nomita "Makakikus", de *El gran Makakikus*, de 1944, kaj tiu de Pascual, en *Ojos de juventud*, de 1948, en kiu stelulis kun Elsa Aguirre kaj José Baviera.

Poste, li ekreĝisoris proprajn filmojn, inter ili *El baisano Jalil*, filmo kiu rakontas la vivon de la libanaj elmigrantoj kiam ili alvenis al Meksiko komence de la 20-a jarcento; ankaŭ *Los hijos de don Venancio*, kiu temas pri hispano posedanto de manĝovendejo, kaj en kiu liaj filoj kaj dungitoj estas entuziasmuloj al futbalo; *Soy charro de Rancho Grande*, *Una gallega en México*ktp. Li estis protagonista en *El Mil Amores*, kun Pedro Infante kaj Rosita Quintana.

Li krome verkis kelkajn scenarojn grandkvalitajn por nombraj filmoj de la Orepoko de la meksika kino. Ekkarierinte en kino, li revenis al teatro per la opereto *Orfeo en los infiernos*. Li ankaŭ laboris por televido en 1954, fakte kiel klaŭno.

Notoj
-----

1. 1 2  «PARDAVÉ Arce, Joaquín». Konsultita la 25an de Aŭgusto 2021.

Bibliografio
------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joaquín Pardavé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Joaquín Pardavé en cinemexicano
* Kelkaj literumoj de liaj kantoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735974
* GND: 1057143650
* LCCN: no97037936
* VIAF: 66075505
* ISNI: 0000 0001 0910 0604
* SUDOC: 070183643
* MBA: d476fa00-6fae-4b95-b5d8-74d95cf4e170
* NKC: xx0184744
* BNE: XX841219
 |
**Kalvinana nova kirko** estas religia moderna konstruaĵo en Hungario, en urbo Pécs, en la ekstera urbozono.

Historio
--------

Depost dominado de turkoj la Habsburgoj komence malpermesis la kalvinanajn preĝejojn. La unua kalvinana grupo formiĝis nur en 1902, post 5 jaroj estis konstruita la unua kirko. Pli nova kalvina grupo formiĝis en 1983, ili havis provizoran preĝdomon post 4 jaroj. La stabilo kirko estis konstruita inter 1989-1994. Orgeno alvenis en 2014.

Oni aranĝas ankaŭ koncertojn en la preĝejo.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola. La fasado formas larĝan kuŝantan triangulon, kies supra pinto malalta kaj malgranda turo altiĝas. Malsupre meze estas la ĉefenirejo en niĉo. Interne la baldakeno havas 159 pentritajn kasetojn.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana nova preĝejo (Pécs) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**José White Lafitte**, plena nomo **José Silvestre de los Dolores White Lafitte** (naskiĝinta la 17-an de januaro 1836 en Matanzas; mortinta la 15-an de marto 1918 en Parizo) estis afrikokuba violonisto kaj komponisto.

Vivo kaj verkaro
----------------

White lernis violonludon de José Miguel Roman kaj Pedro Lecerff. En 1854 li prezentis sian unuan publikan koncerton en Matanzas. Lia pianakompananto estis Louis Moreau Gottschalk, kiu kuraĝigis lin daŭrigi sian muzikan edukadon en Parizo.

En 1855 li komencis sian studon ĉe la Konservatorio de Parizo, kie al liaj instruistoj apartenis Jean-Delphin Alard (violono), Napoléon-Henri Reber (kompozicio) kaj Ferdinand Taite (kontrapunkto kaj fugo). En 1856 li ricevis la Unuan Grandan Premion pri la fako violono.

En 1857 kaj 1858 White estis unua violonisto de arĉkvaropo. Poste li revenis pro malsaniĝo se sia patro al Kubo, kie li denove prezentis kun Gottschalk. Ekde 1861 ĝis 1874 li vivis denove en Parizo. Tie li sukcese prezentis kiel solisto kaj ĉambromuzikisto kaj fariĝis en 1865 membro de la *Société des Concerts du Conservatoire*. Al liaj lernantoj de violonludo apartenis inter aliaj George Enescu kaj Jacques Thibaud.

Komence de la 1870-aj jaroj koncertvojaĝis tra Eŭropo, poste en suda kaj norda Ameriko. Inter 1875 kaj 1877 li koncertis en Novjorko, Bostono, Vaŝingtono kaj Filadelfio. Ekde 1877 ĝis 1889 li estis direktoro de la konservatorio de Rio-de-Ĵanejro. Imperiestro Petro la 2-a nomumis lin kortega violonisto, kaj White fondis kun Arthur Napoleão en 1883 la *Sociedade de Concertos Clássicos*. Ekde 1889 li denove aktivis kiel violonisto, instruisto kaj komponisto en Parizo.

Kiel komponisto White staris sub la influo de eŭropaj muzikistoj kiel ekzemple Henryk Wieniawski kaj Henri Vieuxtemps. Li komponis i.a. violonkonĉerton, arĉkvarteton, boleron por violono kaj orkestro, variaĵojn por klaviceno kaj orkestro same kiel muzikpecojn por violono kaj piano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio José White Lafitte en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Guije.com - José Silvestre White Laffite
* José Silvestre White ĉe iberoamericamusic.com Arkivigite je 2015-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
* José White en la oficiala reta enciklopedio *EcuRed* de Kubo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 525391
* GND: 117334286
* LCCN: no91026310
* VIAF: 59348355
* ISNI: 0000 0001 1652 3242
* BNF: 147802662
* MBA: 7b72659f-6ecd-416d-8cca-2e8775878b25
* BNE: XX4581737
 |
Pri la komunumo
---------------

 **Kallern** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 316 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Kallern situas ĉe la orienta deklivo de *Niesenberg*, kiu estas norda brako de la montoĉeno *Lindenberg*.

La komunumo konsistas el la sep setlejoj Unterhöll (481 m s.m.), Oberhöll (525 m s.m.), Kallern (513 m s.m.), Hinterbühl (568 m s.m.), Unterniesenberg (597 m s.m.), Hinterniesenberg (630 m s.m.) kaj Oberniesenberg (647 m s.m.).

La areo de la komunumo etendiĝas 2,67 km², el kiuj 0,34 km² konsistas el arbaro, kaj 0,21 km² estas kovritaj de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la kresto de *Lindenberg* je alteco de 675 m s.m. dum la plej malalta punkto situas norde de Unterhöll je alteco de 455 m s.m..

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Kallern limas en nordo al Waltenschwil, en oriento al Boswil, en sudo al Bettwil, en sudokcidento al Sarmenstorf, kaj en okcidento al Uezwil.

Trafiko
-------

La vilaĝo Kallern situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj kaj kiel ununura komunumo de la kantono Argovio, ĝi ne estas konektita al la publika trafikreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Kallern datiĝas el la jaro 1306 kiel *Kaltherren*.

En mezepoko Kallern estis habsburga. Sur la teritorio de Kallern la Senjoroj de Hallwil posedis terenojn. Post la konkero de Argovio en la jaro 1415 fare de la Svisa Ĵurkomunumo Kallern apartenis al la *Liberaj distriktoj*. La Senjoroj de Hallwil vendis siajn posedaĵojn en Kallern inter 1433 kaj 1483 al la Monaĥejo Muri. La monaĥoj de Muri en Unterniesenberg en la jaro 1594 konstruis gastejon, kiu ĉefe estis uzata dum la ĉassezono.

En marto 1798 francaj trupoj liberigis Argovion de la svisa servuto kaj kreis la Helvetan Respublikon. La hodiaŭa komunuma teritorio apartenis dum la Helveta Respubliko al la tiama Kantono Baden. La Setlejoj Unterniesenberg, Oberniesenberg kaj Hinterniesenberg tiam apartenis al la komunumo Bettwil, la ceteraj setlejoj al la komunumo Uezwil, kiuj ambaŭ situis en la distrikto Sarmenstorf. En la jaro 1803, kiam estis fondita la hodiaŭa Kantono Argovio el la sep setlejoj estiĝis la nuntempa komunumo Kallen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kallern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Kallern** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

* Oficiala retejo de la komunumo Kallern
* Kallern en la Historia Leksikono de Svislando

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Muri |
| --- |
| Abtwil • Aristau • Auw • Beinwil (Freiamt) • Besenbüren • Bettwil • Boswil • Bünzen • Buttwil • Dietwil • Geltwil • Kallern • Merenschwand (Benzenschwil) • Mühlau • Muri • Oberrüti • Rottenschwil • Sins • Waltenschwil |  |

 |
La **Kalvinana kirko** estas moderna religia konstruaĵo en la ĉefurbo Budapeŝto, en Angyalföld, en loĝkvartalo Újlipótváros. Ĝi estas vaste konata kiel "Kirko de Dankpreĝo" (origine "Hálaadás templom").

Historio
--------

La unuaj decidoj pri tiu kirko estiĝis jam post la 1-a mondmilito. Tiutempe la kalvinanoj vizitis mesojn en lernejo, ekde 1926 en preĝdomo. La solena starto de la konstruo okazis helpe de episkopo László Ravasz. La konstruado okazis en la malfruaj 1930-aj jaroj. La ĉefa gvidanto estis Albert Bereczky. Dum la 2-a mondmilito la kirko ricevis kuglotrafojn, la renovigo finiĝis en 1972.

Konstruaĵo
----------

La impona kirko situas sola laŭ la Danubo-bordo. La fasado konsistas el kolonoj, kiun timpano (arkitekturo) kovras. Tie troviĝas la ĉefenirejo. La unusola kvadrata turo troviĝas flanke. Inter la turo kaj la navo diversaj ĉambroj troviĝas. Sub la navo estas granda scenejo, kiu estas luebla.

Fontoj
------

* hungare
* hungare

Memortabulo pri Albert Bereczky, kiu konstruis la kirkon, poste savis homojn

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Angyalföld) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joséphine Fodor** [ĵozefin] laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor Josephine** estis hungardevena franca operkantisto, (soprano).

Joséphine Fodor naskiĝis la 13-an de oktobro 1789 en Parizo, ŝi mortis la 14-an de aŭgusto 1870 en Saint-Genis-Laval.

Joséphine Fodor

Biografio
---------

Joséphine Fodor devenis el juda varia hungara-franca familio. La gepatroj pro la franca revolucio rifuĝis al Sankt-Peterburgo, kie Joséphine estis edukita kaj ŝi frue ricevis pianajn kaj harpajn lecionojn. Ŝi debutis kiel operkantisto en 1810. Post 2 jaroj ĉesis la ebleco en Sankt-Peterburgo kaj kun sia edzo ŝi aliĝis al migra opera trupo en Eŭropo. En 1814 ŝi jam debutis en fr:Théâtre national de l'Opéra-Comique. Ŝiaj sekvaj operejaj stacioj estis Londono kaj Venecio, fine ŝi revenis al Parizo kaj aliĝis al la itala opereja trupo. Baldaŭ ŝi malsaniĝis kaj retiriĝis. Ŝi edziniĝis en 1812, baldaŭ ŝi naskis filinon.

Operoj, en kiuj ŝi kantis (elekto)
----------------------------------

* Domenico Cimarosa: *Il matrimonio segreto*
* Gioachino Rossini:
	+ *La gazza ladra*
	+ La barbiro de Sevilo
	+ Otello (Rossini)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Don Giovanni

Ŝia publikaĵo
-------------

* *Réflexions et conseil* (1857)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Joséphine Fodor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784369
* GND: 116689498
* LCCN: no2005072325
* VIAF: 5194888
* ISNI: 0000 0000 4788 692X
* SUDOC: 073458104
* BNF: 147996985
* ICCU: CFIV120083
 |


* Portalo pri Biografio
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Przewalski-gazelo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Parhufuloj *Artiodactyla* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bovedoj *Bovidae* |
| Subfamilio: | Antilopenoj *Antilopinae* |
|
|
|
|
| Genro: | ***Procapra*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. przewalskii*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Procapra przewalskii****Büchner, 1891 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| CR |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Przewalski-gazelo  |

 |
| v • d • r |

**Przewalski-gazelo** (*Procapra przewalskii*) el la ordo de parhufuloj kaj familio de bovedoj troviĝas en Ĉinghaj, Gansu, Ŝinĝango kaj la Interna Mongolio de Ĉinio.

Priskribo
---------

Tiu specio aspekte similas al la tibeta gazelo (*Procapra picticaudata*), sed ĝiaj kvar membroj kaj kornoj estas pli maldikaj ol tiuj de la tibeta gazelo, kaj la kornoj havas okulfrapajn transversajn eĝojn. Ĝiaj mallongaj kornoj kurbiĝas unu kontraŭ alia ĉe la pinto. Ĝia nazosto estas inallarĝa kaj ĝia fina parto pli maldika, kie ne troviĝas kavetoj. Somere ĝiaj mallongaj kaj brilaj haroj estas sablofiavaj kaj iom okraj, vintre brunflavaj aŭ laktblankaj. La gorĝo, abdomeno kaj internaj flankoj de la kvar membroj estas blankaj. Ĝi havas vizaĝan glandón. Ĝi longas ĉirkaŭ 100 centimetrojn, pezas 15 kilogramojn kaj altas 50'centimetrojn. Nur la maskla gazelo portas kornojn.

Vivejo
------

Tiuj palearktisaj bestoj vivas en duondezertaj herbejoj. Vintre ili horizontale translokiĝas suden' al lokoj, kie ne estas neĝo aŭ maldikas neĝtavolo, sed abundas akvo kaj herboj. En la fino de printempo kaj komenco de somero ili revenas norden.

Kutimaro
--------

La gazeloj ŝatas loĝi grupe. Dekoj aŭ centoj da gazeloj grupiĝas kaj aktivadas kune. Ili kuras rapide kvazaŭ flugante. Ili estas singardemaj, havas akrajn okulojn kaj orelojn, sed neakran flaradon. Ili manĝas junajn branĉojn, tigojn kaj foliojn de sablaj plantoj. Vintre ili manĝas velkintajn herbojn kaj foliojn. Post manĝado ili trinkas akvon. De decembro ĝis januaro de la sekvanta jaro, ili estas en la oestro. Tiam inter la masklaj gazeloj okazas ne tre intensa lukto. En majo kaj junio la femala gazelo naskas idojn, ĉiufoje unu, iafoje du. Post tio la masklaj gazeloj forlasas la grupon kaj formas inter si alian grupon. Kiam venas alia oestro, ili ree formas grandan grupon. 3 tagojn post sia naskiĝo, la gazelidoj povas rapide iri sekvante sian patrinon; post 2-3 monatoj ili povas kuri tiom rapide, ke preskaŭ neniu besto povas kuratingi ilin. Ĝuste per tiu kapablo ili gardas sin kontraŭ malamiko.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Mongolaj-manĉuraj herbejoj
* Nikolaj Prĵevalskij


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kaliua** estas la ĉefsidejo de Distrikto Kaliua en Regiono Tabora, Tanzanio. Dum la censo okazigita en 2012, la kvartalo havis proksimume 17 073 loĝantojn vivantajn tie.

La nova distrikto estis oficiale establita en marto 2012. En Kaliua ekzistas fervoja interŝanĝejo iranta al Kigoma sur la okcidenta flanko kaj Mpanda sur la suda flanko. La Nordo estas limita fare de Distrikto Kahama en Regiono Shinyanga.

Distrikto Kaliua havas malgrandan flughavenon por malgrandaj aviadaj agadoj. Ĝi havas poŝtelefonservojn, poŝtoficejon, mezlernejojn inkluzive de Kaliua mezlernejo. Ĝenerale, ĝi estas urbo kiu kreskas tre rapide en la okcidenta regiono.

En 2013, la parlamentano por la distrikto estis profesoro Juma Athumani Kapuya. Li deĵoris kiel ministro de eduko, laboro kaj junulevoluo, la ministerio de defendo, ktp.

La kultivaĵoj kultivitaj en Kaliua estas tabako, arakidoj, maizo, sunfloro, sezamo. Bredado estas grava. Mielo estas unu el la rikoltaĵoj kiuj estas rikoltitaj en Kaliua, fiŝkaptado ankaŭ estas farita en malsekaj regionoj, marĉoj, ktp.

Referencoj
----------

1. ↑  Sensa ya 2012, Tabora Region - Kaliua District Council

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kaliua en la svahila Vikipedio.*
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Egopodio** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apialoj *Apiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apiacoj *Apiaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Egopodio *Aegopodium* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***A. podagraria*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Aegopodium podagraria****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Egopodio  |

 |
| v • d • r |

La **egopodio** (*Aegopodium podagraria*) estas planto el la familio de apiacoj (*Apiaceae*). Ĝi estas fifama trudplanto, ĉar ĝi havas rampantajn subterajn stolonojn. La planto kreskas en ombroriĉaj lokoj sub heĝoj, en ĝardenoj sur vojflankoj sur humida sterkita grundo. Ĝi fariĝas 60 ĝis 90 cm alta.

En egopodio troviĝas vitamino C, vitamino A kaj kalio, kalcio, magnezio, silikacido. Ĝi estas manĝebla, la folioj povas esti preparataj kvazaŭ spinaco. Sekigita la gusto similas iom al petroselo.
Jam la antikvaj romianoj manĝis ĝin.

En la popolkuracarto oni uzas egopodion por flegi podagron kaj reŭmaton. Kompresoj el kontuzitaj folioj de egopodio havas mildigan efikon je doloraj artikoj.

Egopodio
Egopodio
Folio de egopodio

Vidu ankaŭ
----------

Okcident-siberiaj subborealaj arbaroj
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo de Debrecen, ĉe strato Kossuth. Loke ĝi estas konata "ruĝa preĝejo" pro la ekstere kovritaj ruĝaj brikoj.

Historio
--------

En Debrecen en la 1880-aj jaroj tri kalvinanaj kirkoj funkciis, kiuj ne estis sufiĉaj. Oni decidis konstrui 2 pliajn. La konstruado komenciĝis en 1886 kaj finiĝis jam en la sekva jaro laŭ planoj de Samu Pecz. La unua meso okazis en 1888. Pli frue en 1810 la kalvinana grupo heredis sumon por konstrui novan kirkon. Intertempe oni kolektis monojn, tial la sumo kovris la konstruadon. La orgeno estis farita en 1894 (ĝi estis renovigita en 1979). Spite la kutimojn interne Jenő Haranghy pentris sekpentraĵojn en 1936. La kalvinana grupo memstariĝis en 1949. Eksteraj renovigaj laboroj okazis inter 1990-1992.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en tre malgranda parko. La fasado estas simetria, meze la svelta turo altiĝas kaj reliefas. La ĉefenirejo troviĝas tra la turo. Malantaŭ la turo la longa navo estas videbla, krome estas ankaŭ kruconavo. Ĉe renkontiĝo de ambaŭ navoj granda oklatera spaco estiĝis interne. La absido estas multlatera. Interne galerioj etendiĝas en ĉiuj 4 flankoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2018-11-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2015-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto Arkivigite je 2018-11-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Debrecen, strato Kossuth) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grandfinnlando** (finne *Suur-Suomi*) estas en Finnlando speciale ekde Unua Mondmilito ĝis Dua Mondmilito relative apogita ideo kaj revo, laŭ kio ankaŭ tuta Karelio kaj Duoninsulo Kola devus aparteni al Finnlando. Ĝi havis lingvajn, etnologiajn kaj geografiajn argumentojn. Laŭ la revo, Finnlando havus bordon de Blanka maro kaj lago Onega. Iuj apogantoj de la ideo volis ligi al Finnlando ankaŭ nordajn partojn de Svedio kaj Norvegio, Ingrion kaj Estonion. Tial en Norvegio oni komencis paroli pri "finna dangero" (norvege *finske fare*, finne *suomalainen vaara*) kaj timis, ke Finnlando provos okupi areojn de Norvegio.

Iuj estonoj volis unuigi Estonion kaj Finnlandon kaj diskutis pri tio kun Kaarlo Juho Ståhlberg, sed li malapogis tiun ideon kaj taksis, ke pri sia karaktero tiuj du popoloj (estonoj kaj finnoj) estas tro malsimilaj por tio, ke ili povus fariĝi unu popolo.

Multaj finnaj politikistoj apogis Grandfinnlandon. Plejparto de tiuj politikistoj estis dekstruloj aŭ centruloj kiel Urho Kekkonen, sed eĉ posta komunisto Otto Wille Kuusinen apogis "ruĝan Grandfinnlandon" en la komenco de sia kariero, kiam li estis interesata pri dekstraj tendencoj. Ekzemple por Petrozavodsk oni kreis finnlingvan nomon Äänislinna. Kunigo *Akateeminen Karjala-seura* (AKS) estis vasta kunigo, kiu apogis la revon. Post la Dua Mondmilito (en kiu Finnlando estis ŝtato flankigita kun Nazia Germanio kaj kontraŭ Sovetunio) kaj ties definitiva fiksigo de landlimoj la ideo plejparte malaperis. Nuntempe la subteno por la ideo estas minimuma.

* Kategorio Grandfinnlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754861
 |
La **kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento  en urbo Kaposvár (Hungario). Ĝi estas la sola kalvinana kirko de la urbo.

Historio
--------

La kalvinana grupo estis fondita en 1881, la meso okazis en lerneja ĉambro, ekde 1883 en luita ĉambro. La kalvinanoj kolektis monojn por vera kirko. Ĝi estis konstruita en 1888 kaj konsekrita en la sekva jaro. Post jaroj la kapacito ne sufiĉis, tial oni denove kolektis monojn. La nova, pli granda kirko kun pastra domo konstruiĝis en la jaroj 1906 kaj 1907. Intertempe inter 1902-1917 ankaŭ la luteranoj uzis la malnovan respektive novan kalvinanajn kirkojn. La malnova konstruaĵo estis forvendita, poste malkonstruita, sed oni portis la sonorilojn al la novan turon. En 1922 en la kirko Endre Bajcsy-Zsilinszky prelegis pri ideologio kaj politiko.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola ĉe stratangulo en korto. Ankaŭ Ĉina paŭlovnio vivis en la korto inter 1908-2014. En la fasado la kvadrata turo reliefas kaj altiĝas. Akso de la konstruaĵo situas ĝuste ĉe la stratangulo kaj la akso tranĉas la angulon laŭ 45°. La enirejo estas tra la turo. La interna spaco estas krucoforma. La galerio etendiĝas ĉe ĉiuj ĉefmuroj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

* Kategorio Kalvinana preĝejo (Kaposvár) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo Mihály Kornis** [mihAj korniŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kornis Mihály** estis hungara politikisto, mecenato, membro direktora de Hungara Sciencula Societo (1830).

Mihály Kornis  naskiĝis la 24-an de aprilo 1796 en Habsburga Imperio, en Transilvanio, en Dés (nuntempa Dej en Rumanio). Li mortis la 27-an de novembro 1835 en Héderfája (nuntempa Idrifaia en Rumanio).

Biografio
---------

Mihály Kornis post lernado li ekhavis diversajn postenojn en la ŝtata administrado en Transilvanio, dume en 1821 li konatiĝis kun Ferenc Kazinczy, kun kiu li longe korespondadis. En 1822 li komencis ĵurnaladi, ekzemple li sendis vojaĝpriskribojn el Italio kaj Grekio. En la sekva jaro li atingis la rangon sekretario. Baldaŭe li finace apogis la hungaran literaturon. En 1831 li ricevis postenon en Vieno, tamen li havis postenon ankaŭ en Transilvanio. En 1834 li partoprenis en parlamento de Transilvanio, kie li estis la unua katolika prezidanto. Poste li estis elektita unu el la deputitoj al Francisko la 1-a (Aŭstrio) al Brünn (nuntempa Brno en Ĉeĥio).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio