recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Juan LARREA Celayeta** (Bilbao, 13a de marto 1895 - Kordobo (Argentino), 9a de julio 1980) estis hispana poeto kaj eseisto kiu kreis grandparte sian verkaron en ekzilo, preskaŭ tute en kadro de poezio de avangardo.

Biografio
---------

Li eklaboris kiel arkivisto kaj bibliotekisto en la Historia Nacia Arkivo de Hispanio en Madrido ekde 1921. En 1926, li translokiĝis al Parizo, kie li ekuzis la francan kiel krelingvo. Tie, kun César Vallejo, fondis la revuon *Favorables París Poema*, en kiu kunlaboris Gerardo Diego, Tristan Tzara, Vicente Huidobro, Juan Gris... En 1929 Larrea edziĝis al Marguerite Aubry, kaj la paro loĝis en Peruo dum unu jaro (1930-31). Reveninta en Parizon, li abandonis portempe la kreadon en poezio kaj dediĉis sin al prozo.

En 1937 Juan Larrea formis parton (kun Josep Renau, José Bergamín, Max Aub kaj aliaj intelektuloj) de la delegitaro kiu petis al Pablo Picasso partoprenon en la Pavilionn de Hispanio de la Internacia Ekspozicio de 1937, kio rezultis en la pentrado de Gerniko kaj la gravuraĵoj *Sueño y mentira de Franco*. En tiu epoko, Larrea laboris kiel ataŝeo de la hispana ambasado en Parizo kaj sekretario de la *Junta de Relaciones Culturales*.​

Post la Hispana Enlanda Milito, Larrea ekziliĝis en Ameriko, unue en Meksiko. Post la separiĝo disde Marguerite, Larrea ekloĝis en Novjorko (1949-56), pere de stipendio de la Fondaĵo Guggenheim, kaj el 1956 en Kordobo (Argentino), kiel profesoro kaj esploristo en la loka universitato; li emeritiĝis en 1978.

Verkoj
------

### Poezio

* *Oscuro dominio* (México, 1934)
* *Versión celeste* (1970)

### Eseo

* *Arte Peruano* (1935)
* *Rendición de Espíritu* (1943)
* *El Surrealismo entre Viejo y Nuevo mundo* (1944)
* *The Vision of the "GÜernica"* (1947)
* *La Religión del Lenguaje Español* (1951)
* *La Espada de la Paloma* (1956)
* *Razón de Ser* (1956)
* *César Vallejo o Hispanoamérica en la Cruz de su Razón* (1958)
* *Teleología de la cultura* (1965)
* *Del surrealismo a Machu Picchu* (1967)
* *Cambiando el somier* (1973)
* *Guernica* (1977)
* *Cara y cruz de la República* (1980)
* *Al amor de Vallejo* (1980)
* *Rubén Darío y la Nueva Cultura Americana* (1987)
* *Del surrealismo a Machipicchu* (2019)

### Poezia taglibro

* *Orbe*, (1990)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Juan Larrea (poeta) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850233
 |
Zutty Singleton kaj Teddy Wilson (maldekstre), foto de William P. Gottlieb, proks. 1947
Zutty Singleton kun Joe Marsala (maldekstre) kaj Teddy Wilson (dekstre), foto de William P. Gottlieb, proks. 1939
**Arthur James „Zutty" Singleton** (\* 14-an de majo 1898 en Bunkie, Luiziano; † 14-an de julio 1975 en Novjorko), estis grava frapinstrumentisto de novorleana ĵazo, famigita per la sonregistraĵoj de la bando *Hot-Five* de Louis Armstrong. Li estis unu el la plej influhavaj frapinstrumentistoj de la frua ĵazo, kie li popularigis soloojn kaj la uzadon de ĵazbroso.

Vivo
----

Singleton alkreskis en Nov-Orleano, kie li en 1915 prezentis kiel frapinstrumentisto en la bando de Steve Lewis. Dum la Unua Mondmilito li devis servi en la usona mararmeo kaj estis vundita. Post reveno al Nov-Orlenano li muzikis en pluraj bandoj (Papa Celestin, Louis Nelson Deslile, John Robichaux, en la riverŝipo-bandoj de Fate Marable k.a.), kaj ludis ankaŭ mallonge en Sankta Luiso en la bando de Charlie Creath, kies fratinon Marge li edzinigis. Reveninte al Nov-Orleano, li tamen ne longe restis, sed sekvis la ĝeneralan translokiĝon de la ĵazmuzikistoj al Ĉikago. Tie li ludis kun Doc Cooke, Dave Peyton, Jimmie Noone kaj en teatrejo-bandoj, antaŭ ol li fariĝis membro de l‘ bando de Louis Armstrong. Kun tiu li partoprenis la registrad-kunsidojn de *Hot Five* en 1928.

La provo, malfermi kun Armstrong kaj Earl Hines propran klubejon, malprosperis, kaj en 1929 li iris kun Armstrong al Novjorko, kie li ludis krom kun Armstrong kun Bubber Miley, Tommy Ladnier, Fats Waller (1931), Jelly Roll Morton kaj Otto Hardwick same kiel en la akompanbando de Bill Robinson. En 1933 li denove iris al Ĉikago, por labori por Carroll Dickerson. Ekde 1937 li denove estis en Novjorko kaj laboris kun Roy Eldridge, Mezz Mezzrow kaj Sidney Bechet. En 1941 li ludis en la ensemblo *The Three Deuces* kun Pee Wee Russell kaj Joe Sullivan, kun kiuj li surdiskigis kelkajn titolojn por diskeldonejo Commodore.

En 1943 li transloĝiĝis al Los-Anĝeleso, kie li ludis kiel studiomuzikisto kaj kun propraj bandoj. Poste li laboris kun muzikistoj kiel Slim Gaillard, Wingy Manone, Eddie Condon, Nappy Lamare, Art Hodes, Hot Lips Page, Max Kaminsky kaj Steve Lacy. Apopleksio, kiun li suferis en 1970, finis lian karieron. Singleton retiriĝis el la muziknegoco kaj mortis kvin jarojn poste


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vivhistorio de Zutty Singleton ĉe redhotjazz.com Arkivigite je 2011-08-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo pri Zutty Singleton ĉe drummerworld.com

* Kategorio Zutty Singleton en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 373589
* GND: 1062517628
* LCCN: no94002147
* VIAF: 12492900
* ISNI: 0000 0001 0530 7720
* SUDOC: 080539424
* BNF: 13899820t
* MBA: 3037296b-5557-493b-a2ee-2687e983b363
* BNE: XX1695399
 |
Ilustrita emblemo
La **Reĝa kaj Pontifika Universitato de Sankta Francisco Ksavero de Chuquisaca** (**USFX**; hispane *Universidad Mayor Real y Pontificia de San Francisco Xavier de Chuquisaca*) estas publika universitato en Sukro, Bolivio. Ĝi estas unu el la plej malnovaj universitatoj en la Nova Mondo. En multaj historiaj tekstoj, ĝi estas ankaŭ referita al kiel la **Universitato de Charcas**. 

Ĝi estas nuntempe unu el la boliviaj universitatoj kun la plej granda internacia renomo, kies klasĉambroj gastigas studentojn el Argentino, Brazilo, Ĉilio, Kostariko, Peruo kaj Venezuelo, inter aliaj. Ĝi estas unu el la plej gravaj kaj prestiĝaj universitatoj en la lando laŭ efiko, ekscelenco kaj malfermo, elstarante pro sia laboro en scienca esplorado kaj pro sia interago kaj socia disvastigo. Ĝi havas bonan nombron da rilatoj kaj interkonsentoj kun Universitatoj en Ameriko kaj Eŭropo.

Historio
--------

La 1624 nome de la hispana reĝo Filipo la 4-a kaj kun la subteno de papo Inocento la 12-a. La universitato estis fondita por provizi la familiojn kaj posteulojn de la riĉa sudamerika nobelaro per edukado pri juro kaj teologio. La universitato estas nomita laŭ la kunfondinto de la jezuitoj Francisco Xavier.

Komence de la 19-a jarcento, Ĉukisakio kaj ĝia universitato iĝis centro de revolucia fervoro en Bolivio (en). La universitato disponigis la intelektan fundamenton por la klera francfilia elito, kies idealoj kondukis al la Bolivia Milito de Sendependeco kaj fina sendependeco de ĉiuj hispanaj kolonioj. Post la proklamo de la respubliko fare de Simón Bolívar, la universitato iĝis la plej grava universitato en la nova lando.

Ĝia studo de juro restis fama ĉie en Sudameriko ĝis la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento.

Rangigoj
--------

Laŭ la *Reta Rankigo de Universitatoj, Webometrics 2022*, ĝi estas konsiderita la oka plej bona universitato en Bolivio. ​Ĝi ankaŭ estus la kvina plej bona publika universitato en la lando kaj la plej bona universitato en Chuquisaca kaj tial la plej bona universitato en la urbo Sukro.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fonduso de la Universitato Sankta Francisko Ksavero de Chuquisaca


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849824
 |
**Samuel Gmelin (1611-1676)** estis germana evangelia teologo apartenanta al la Dinastio Gmelin. Li estis filo de luterana pastro Wilhelm Gmelin (1573-1635) kaj patro de la kuracisto Johann Georg Gmelin (1652-1705). En 1631, li ricevis sian diplomon pri majstreco. Tiam, li iĝis pastro en Neckartailfingen, sed kiam la komuneco detruiĝis pro fajro, en 1634, li transloĝiĝis al Grötzingen. Gmelin komence volis edziĝi al Brigitta Kolb se ŝi mortis antaŭedziniĝe, tiam en la 9-a de marto 1636 li edziĝis al Sabine Knapp (24.11.1611 Reutlingen -14.12.1638 Grötzingen). Iom post, ili translokiĝis al Beuren.

Tie li edziĝis duanupte al Katharina Hegel, filino de la luterana pastro Johann Georg Hegel (1615-1680). Sekve, en 1650 al *Sondelfingen* kaj poste al *Seißen*. En la 9-a de aŭgusto 1653, li edziĝis al Eva Schleuß. Post dek jaroj, li preterlasis la evangelian karieron kaj eklaborios kiel speciala inspektoro en Sulz. Pli malfrue, en 1672, li ree translokigis sian familion al Herrenberg, tie kie li ekoficis kiel pastro. Gmelin mortis 65-jara en la 7-a de majo 1676.

Krom la kuracisto Johann Georg Gmelin, li havis 9 aliajn infanojn, interalie Samuel Gmelin (Grötzingen, 14.12.1637-20.05.1675), Gottfried Gmelin (Meiningen, 08.02.1640-06.02.1673), Christina Judith (15.10.1641-09.07.1669) kaj Anna Katharina (29.08.1643-22.04.1662), inter la plej konataj. Entute li havis 10 infanojn.

Literaturo
----------

* Personesuche
* Lokale Schulentwicklung und städtische Lebenswelt: das Schulwesen in ...
* Stammbaum der Familie Gmelin
* Die Handschriften der Sammlung J 1 im Hauptstaatsarchiv Stuttgart
* Biographisch-genealogische Blätter
* Encyclopaedia of Chronology: Historical and Biographical
* Württembergische Kirchengeschichte Online

Referencoj
----------

1. ↑  WikiTree

Vidu ankaŭ
----------

* Dinastio Gmelin


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649805
* GND: 104056819
* VIAF: 61979897
 |
**Zeulenroda-Triebes** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Greiz de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro 2022 la komunumo havis 16 021 loĝantojn.

Historio kaj ekonomio
---------------------

En dokumento de la voktoj de Gera fariĝis la unua urba mencio "Zeulenmrode" en 1325. Ĝi estis fonidĝo malfrumezepoka en la Turingia Skista Montaro ĉe nodo grava de komercaj vojoj por bohemoj kaj frankoj. La loko iĝis urbo en 1438. Sed jam en 1492 Henriko de Gera feŭddonis la urbon al la reuß-a bofilo de Greiz. Ĝis 1919 la urbo sekve apartenis al la Duklando Reuß pli maljuna linio ĝis 1919, poste al la Popolŝtato Reuß kaj finfine al Turingio en 1920. Kaj la Kamparana ribelo de la 16-a jc kaj la Tridekjara milito malfortigis la urbon; ekfloro vera iĝis post 1700.

Evoluis maŝinkonstruo kaj ŝtrumpfarado por kiu estiĝis propra gildo jam en 1774. La ŝtrumpfarmaŝinaron oni inventis surloke (menciindas la fabriko "Am Platze"), gravis sekve ankaŭ ĉarpentado, korsetfabrikado, trikotaĵprodukto, meblofarado. En la 1.2.2006 enkorpiĝis al Zeulenroda la urbo Triebes (unua mencio en 1209, iam soraba fondiĝo) kio eksplikas la nunan oficialan dupartan nomon de la tuturbo.

Rondireto
---------

Diversaj fajregoj (ekz. 1790 kaj 1818) detruis multajn kvartalojn tiel ke la centra bazarplaco estiĝis en la 18-a/19-a jc laŭ klasikisma stilo. De tiam originas ekz. la *Kirko Sankta Triunuo* (Dreieinigkeitskirche, de 1820), la belega *Urbodomo* (Rathaus; de 1828, ĝian 38 metrojn altan turon kronas statuo de Temiso) kiel multaj burĝaj domoj. Dum restaŭradlaboroj inter 1964 kaj 1969 faritis la *Fontano de la karpfajfisto* (Karpfenpfeifer), la nuna urba emblemo.

En la *Urba muzeo* klarigas oni la historion de la urbo kaj la vivmanieroj. En la ĉirkaŭaĵoj belas la *Rabensleite-arbaro*, la akvobaraĵo *Talsperre Zeulenroda* kaj la *Pöllwitz-arbaro*.

la moderna naĝejo Waikiki, nomata laŭ fama plaĝo de Havajo, vidata de ekstere
Fontano ĉe la merkatoplaco

Vidindaĵoj
----------

* Urba muzeo de Zeulenroda
* Urbodomo de Zeulenroda

Homoj rilataj al Zeulenroda
---------------------------

* Louis Metz, politikisto

* Kategorio Zeulenroda-Triebes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rUrbaj kaj neurbaj komunumoj en la distrikto Greiz |
| --- |
| Auma-Weidatal | Bad Köstritz | Berga/Elster | Bethenhausen | Bocka | Brahmenau | Braunichswalde | Caaschwitz | Crimla | Endschütz | Gauern | Greiz | Großenstein | Harth-Pöllnitz | Hartmannsdorf | Hilbersdorf | Hirschfeld | Hohenleuben | Hundhaupten | Kauern | Korbußen | Kraftsdorf | Kühdorf | Langenwetzendorf | Langenwolschendorf | Lederhose | Linda apud Weida | Lindenkreuz | Mohlsdorf-Teichwolframsdorf | Münchenbernsdorf | Neumühle (Elster) | Paitzdorf | Pölzig | Reichstädt | Ronneburg | Rückersdorf | Saara | Schwaara | Schwarzbach | Seelingstädt | Teichwitz | Weida | Weißendorf | Wünschendorf (Elster) | Zedlitz | Zeulenroda-Triebes | la distrikta blazono |

 |
**"Zhang Shugao kaj la sanganta arbo"** estas antikva ĉina legendo pri detruo de demona arbo. Ĝi estis plej antikve atestita en *Ĝenerala signifo de kutimoj kaj moroj*, verkita ĉirkaŭ 195 de Ying Shao. Ĝi aperas ankaŭ en *Registroj de spiritoj* de Gan Bao, *Arbaro de perloj de kolektoj de la leĝo* de Daoshi, la *Vasta notaro de Taiping*, kaj *Biografioj pri mirindaj aferoj* de Cao Pi. Ĝi estas unu el pluraj ĉinaj legendoj pri arboj en kiuj demonoj loĝas.

Resumo
------

La ĉi-suba resumo rilatas al la versio en *Registroj de spiritoj*.

Zhang Shugao aĉetas terenon, kie staras giganta arbo kies ombro damaĝas la grenojn. Li sendas serviston por forhaki ĝin. Kiam la servisto hakas, sango fluas el la arbo. Li timegas, sed Zhang kolere sentencas, "Arba sevo ĉiam estas ruĝa, tio estas nenio eksterordinara!" kaj venas por mem kontroli la hakadon. Pluraj malgrandaj demonoj, "nek homoj nek bestoj", sed kun aspekto de maljunuloj, venas el la arbo. Zhang mortigas ĉiujn. Poste oni sukcesas forhaki la arbon, kaj neniu supernaturaĵo ĝenas Zhang plu.

Analizo
-------

Lu Zhang citas ĉi tiun rakonton kiel ekzemplon, ke la rilato inter homoj kaj spiritoj en *Registroj de Spiritoj* dependas pli de la subjektiva sinteno de la homo ol de la esenca karaktero de la spirito.

Notoj
-----

1. ↑  Gan Bao. *A la recherche des esprits: récits tirés du Sou Shen Ji* (parta traduko en la francan). Gallimard, 1992. 298.
2. ↑  Lu Zhang. 2015. *Lecture sémiotique du Sou shen ji de Gan Bao : modèles théoriques et interprétations du discours*. Doktora tezo, Institut National des Langues et Civilisations Orientales. 164.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806725
 |
Zwin dum alta tajdo vide de la nederlanda flanko al la belga
**Zwin** (nederlande *Het Zwin*) origine estis marbranĉo kiu ligis la flandran komunumon Damme kun la Norda Maro. Pro ŝlimiĝo kaj sabliĝo nur restis stranda ŝanelo kun postrestintaj krekoj. Origine la enfluejo estis 6 km larĝa. La turoj de Westkapelle kaj Knokke funkciis kiel signostangoj por maristoj survoje al Damme.

Pro la sabliĝo Bruĝo ekestis malatingebla kaj antaŭhavenoj devis esti konstruitaj. La unua estis Damme, sekvata de pli proksime de la maro Hoeke, Mude kaj finfine Sluis.

La stranda ŝanelo, kiu dum malalta tajdo estas facile travadebla, formas la landlimon inter Nederlando (Cadzand) kaj Belgio

Natura rezervejo Zwin
---------------------

Zwin estas la plej grava natura rezervejo de la belga marbordo kun multaj marbirdoj kaj dunaj kunikloj. Ĉe la ene flanko estas kovejoj por cikonioj kaj por raraj akvobirdoj. Tie ankaŭ sursabliĝintaj birdoj estas prizorgataj kaj montrataj al la publiko. Cetere estas restoracio kaj suvenirbutiko.

En 1952 Zwin estis nomumita de grafo Léon Lippens la unua natura rezervejo de Belgio.

Ĝis la jaro 2005 ĝi estis administrata de la "Compagnie het Zoute", poste la Nederlandlingva Komunumo de Belgio transprenis la 155 hektare grandan rezervejon. La akompana birda parko estas transprenita de la provinco Okcidenta Flandrio

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.zwin.be oficiala retpaĝo de Zwin
Záncara ĉe Pedro Muñoz
La **rivero Záncara** estas rivero de la centra parto de Hispanio, unu de la ĉefaj alfluantoj de la rivero Gvadiano.

Geografio
---------

* Klasigo: 401.02.03
* Nasko, ekfluo aŭ komenco: Abia de la Obispalía (mapo: 609), je 1.020 m de altitudo
* Enfluo: Rivero Cigüela (mapo: 738), je 630 m de altitudo
* Longo: 168 km
* Urboj trapasataj: El Provencio.
* Ĉefaj alfluantoj: Rus, Saona kaj Córcoles.
* Akvokvanto: malabunda (1,93 m³/s), en multaj eroj grandan parton de la jaro estas tute seka.

Fluo
----

Dekomence la rivero fluas laŭ direkto N-S el Altos de Cabrejas, okcidente de la Provinco Kvenko, ĝis la ĉirkaŭoj de Las Pedroñeras. El tie abrupte turniĝas okcidenten kaj eniras en ebenaĵo de humidejo de okcidenta Manĉo (nome humidejo 23). Tie kaj ĉe Tablas de Daimiel, ricevas foje maldekstre akvojn de la Kanalo Guadiana, el akvorezervejo de Peñarroya. Poste enfluas en la rivero Cigüela (sed estas fakuloj kiuj mencias inverse ke estas Cigüela la alfluanto de Záncara), maldekstre, tre proksime de la iama humidejo Ojos del Guadiana (Gvadianaj okuloj, nune sekaj).

Vidu ankaŭ
----------

* La Alberca de Záncara

Notoj
-----

1. ↑  ALMAGRO COSTA, Juan, 2006. *Las huellas del Guadiana* Org. Auton. Parques Nacionales. MMA. ISBN 84-8014-643-5.
***¡Ay, Carmela!*** estas hispana filmo de 1990 reĝisorita de Carlos Saura kaj produktorita de Andrés Vicente Gómez. Ĝi ricevis la Goja-premion al la plej bona filmo kaj en multaj aliaj kategorioj. La bazo de la filmo estas la samnoma teatraĵo de José Sanchis Sinisterra. La titolo de la filmo referencas al samnoma kanto tre populara dum la Hispana Enlanda Milito (1936-1939).

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Carmela (kuraĝa kaj spontanema), Paulino (praktikema kaj malkuraĝeca) kaj Gustavete (muta) estas vagaktoroj kiuj ludas por la distrado de la respublika tendaro en la Hispana Enlanda Milito. Ili estas lacaj de tiu malfacila vivo kaj intencas retiriĝi al Valencio, sed erare ili trafas sin en la zono kontrolita de la frankisma tendaro. Oni malliberigas ilin, ĉar evidentas, ke ili simpatiis kun la maldekstra flanko. Aliajn malliberulojn oni sisteme mortpafas kaj ili povus savi siajn vivojn plenumante spektaklon por miksa grupo de frankismaj kaj italaj faŝistaj militistoj, kio tute estas for de la antaŭaj kapabloj de la triopa trupo. Paulino tute akceptas la proponon, dum Carmela reprezentas la pli ribeleman sintenon, dum Gustavete plue mutas. Ili devos adapti (tordi) sian repertorion por plaĉi al la nunaj ekstremdekstremaj militistaj aŭtoritatoj.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro kaj roluloj
----------------------

* Carmen Maura ... Carmela
* Andrés Pajares ... Paulino
* Gabino Diego ... Gustavete
* Maurizio De Razza ... Itala leŭtenanto Ripamonte
* José Sancho ... Kapitano
* Mario De Candia ... Itala oficiro
* Miguel Rellán ... esplora leŭtenanto
* Edward Zentara ... pola malliberigito
* Rafael Díaz ... gardisto
* Chema Mazo ... urbestro
* Antonio Fuentes ... artileria oficiro
* Mario Martín ... kaciko
* Emilio del Valle ... soldato Cardoso
* Silvia Casanova ... malliberulino
* Alfonso Guirao ... kamparano

Eksteraj ligiloj
----------------

* Prezentado de la filmo en la televidprogramo *Historia de nuestro cine* fare de Elena Sánchez Sánchez kun Andrea Gutiérrez kiel invitito. (4a de septembro 2020)

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo ¡Ay, Carmela! en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825208
 |
**László Mandur** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mandur László** estis hungara politikisto, parlamentano, fotisto.

László Mandur naskiĝis la  12-an de februaro 1958(nun 1958-02-12) en Csömör, li mortis la 13-an de oktobro 2020.

Biografio
---------

László Mandur maturiĝis en mezlernejo pri trafiko en Budapeŝto en 1976, poste li akiris trafikinĝenieran diplomon en Trafika kaj Informada Altlernejo en 1979. Li membriĝis en Hungara Socialista Laborista Partio same en 1979. Post la diplomo li laboris 2 jarojn en konstruado de flughaveno en Budapeŝto, inter 1981-1989 li havis nur politikajn postenojn, poste en firmaoj pri telekomunikado. Intertempe en 1991 li akiris ekonomian diplomon, en la sekva jaro librotenistan diplomon en Ekonomia Universitato. Li estis parlamenta deputito inter 2002 kaj 2013. Li estis ankaŭ fotisto, eĉ li ekspoziciis. Lia edzino naskis unufoje. Li ricevis franca premion en 2004.

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* datenoj kun foto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849926
 |


* Portalo pri Biografio
Konataj zimbabvaj blankuloj
**Zimbabvaj blankuloj** (aluditaj ankaŭ kiel **Rodeziaj blankuloj**, aŭ eĉ simple kiel **Rodezianoj**) estas homoj el la sudafrika lando Zimbabvo kiuj identiĝas kiel blankuloj. Laŭ terminoj de lingvo, kulturo kaj historio, tiuj Zimbabvanoj de eŭropa etna origino estas dividitaj inter anglalingvanoj descendantoj de britaj kaj irlandaj setlantoj, afrikansaparolantaj descendantoj de *afrikaneroj* el Sudafriko, kaj tiuj descendaj el grekoj kaj portugaloj.

Mmalgranda nombro de personoj de eŭropa etno dekomence venis al Suda Rodezio (nuna Zimbabvo) kiel setlantoj dum la fino de la 19a jarcento. Malrapida emmigrado de blankuloj sekvis post la fino de la Dua Mondmilito, kaj por eviti la tujan enmeton de regado de nigruloj (komune aludita tiam kiel Ŝanĝovento), la memrega kolonio de Suda Rodezio proklamis unuflankan deklaron de sendependeco kaj iĝis *de facto* sendependa sed neagnoskita ŝtato nome Rodezio.

Kiel ĉe (je variaj gradoj) en plej eŭropaj kolonioj en Afriko kaj Azio, blankaj enmigrantoj prenis privilegian pozicion en multaj areoj de socio. Tamen, la pozicio en Rodezio estis distinga pro la fakto ke la loka minoritato de setlantoj etendis sian politikan, ekonomian kaj socian dominadon en la lando. Etendaj areoj de nekultivitaj farmoterenoj iĝis posedo de blankuloj. Ĉefaj postenoj en publikaj servoj estis rezervitaj por blankuloj, kaj blankuloj laborantaj en permanaj okupoj ĝuis leĝan protektadon kontraŭ konkurenco fare de nigruloj. Dum la tempopaso, tiu situacio iĝis pli kaj pli malakceptita de la majoritataj etnaj grupoj ene de la lando kaj ankaŭ por ampleksaj fakoj de internacia opinio, konduke al la Rodezia Enlanda Milito kaj eventuale al la Lankastera Interkonsento.

Post la rekonstruo de Zimbabvo kiel ŝtato en 1980, blankuloj devis akcepti ke ili estas etna minoritato en lando kun nigrafrika regado. Kelkaj blankuloj elmigris komence de la 1980-aj jaroj, bedaŭrante la perdon de siaj privilegioj kaj necertaj pri siaj futuroj, kvankam sufiĉe granda nombro restis. Politikaj malfacilaĵoj kaj kontraŭleĝa tenado de multaj komercaj farmoj fare de blankuloj rezultis en plua foriro komence en 1999. La censo de 2002 registris 46,743 blankulojn restintaj en Zimbabvo. Pli ol 10,000 estis maljunaj kaj malpli ol 9,000 estis sub la aĝo de 15.

Referencoj
----------

1. ↑  Smith, Ian.  (1997) *The Great Betrayal*. Londono: Blake Publishing Ltd. p. 327–328. ISBN 1-85782-176-9.
2. ↑  Irish Examiner report:2002 census returns Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Blankuloj en Afriko

Eksteraj ligiloj
----------------



* The Viscount disasters of 1978 and 1979 Arkivigite je 2006-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Rhodesians Worldwide
* Informo de BBC pri la balotado de 1965 en Rodezio
* The Zimbabwean Land Issue
* Zimbabwean refugee farmers help to transform Zambian economy (The *Guardian*)
* Sunday Times (London) Informo de 1984 pri blankuloj en Zimbabvo
* Selby, Angus (2006) "White Farmers in Zimbabwe, 1890–2005", PhD Tezo, Oxford University Arkivigite je 2012-08-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Ádám Somlai-Fischer** [ŝomlai-fiŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somlai-Fischer Ádám** estas hungara artisto, komputikisto, arkitekto, entreprenisto.

Ádám Somlai-Fischer
Ádám Somlai-Fischer naskiĝis en 1976 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Somlai-Fischer komencis siajn studojn en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, sed fine akiris arkitekturan diplomon en en:KTH Royal Institute of Technology en Stokholmo. Li interesiĝas pri la kulturaj kvalitoj de novaj teknologioj kaj li kreis artajn instalaĵojn, programajn produktojn. Subtenanto de pejoproduktado. Li kunlaboris kun artistaj kaj inĝenieraj projektoj. Li prelegas en diversaj lokoj de Eŭropo, tamen ĉefe en Stokhomo. En 2008 li fondis firmaon en:Prezi, kiu kreas komputilajn programojn.

Elektitaj planitaj aĵoj
-----------------------

* Aleph*Aleph*
* "ReOrient" prezentita en Venecia Bienalo"ReOrient" prezentita en Venecia Bienalo

Fontoj
------

* anglalingva biografio
* hungarlingva biografio kun intervjuo
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690678
 |
**Kavaliro Thomas BROWNE**, angla verkisto (la 19-an de oktobro 1605 - la 19-an de oktobro 1682).

Li naskiĝis en London, kaj estis filo de silk-komercisto, kiu mortis dum lia frua infaneco. Post tio oni sendis Thomas Browne al la Winchester College, grava privata lernejo ĉe Winchester. En 1623 li eniris **Pembroke College**, kolegio de la Universitato de Oksfordo, kaj diplomiĝis en 1626. Post tio li studis la medicinon ĉe pluraj eŭropaj universitatoj, inkl. tiu de Leiden, kie li gajnis medicinan diplomon en 1633. De 1638 ĝis lia morto en 1682 li estis prospera kuracisto en Norwich. Preskaŭ senĝene li travivis la anglan enlandan militon. En 1673 la reĝo Karlo la 2-a vizitis Norwich kun sia korteganoj, kaj oni proponis ke urbestro estu kavalirigita, sed la urbestro ne akceptis la honoron, anstataŭe sugestante Thomas Browne. La reĝo konsentis.

Browne entombiĝis en la preĝejo St Peter Mancroft, Norwich.

Liaj verkaj plenas da aludoj al la Biblio kaj la klasika literaturo, kaj elmontras scivoleman intelekton kiu interesiĝas pri multaj temoj.

*Religio Medici*, 1642
Lia plej fama verko estas *Religio Medici*, kiu furoris ne nur en Anglio sed ankaŭ en aliaj eŭropaj landoj. La libro estas deklaro de la religia kredo de Browne kaj psikologia mem-portreto. Browne verkis ĝin ĉ.1635 sed ĝi ne oficiale eldoniĝis ĝis 1643, post la apero de du ne-rajtigataj eldonoj. Por la oficiala eldono, Browne ellasis kelkajn religie provokajn enhavojn. Malgraŭ tio, en 1645 la Papo aldonis la verkon al la listo de libroj malpermesataj al rom-katolikoj. En la libro estas klare ke Brown kredis je sorĉistinoj, kaj fakte en 1662 li ĉe-estis proceson kontraŭ sorĉistinoj en Bury St Edmunds, Suffolk, dum kiu, per citado de similaj okazoj en Danlando, li helpis persvadi la ĵurion kulpigi la virinojn. La libro traktas multajn diversajn temojn, inter kiuj la okultismo kaj la natureco de la dormo.

Inter aliaj verkoj estas:

* *Pseudodoxia Epidemica* (1646), en kiu Browne sprite demonstris la malpravecon de multaj legendoj kaj popularaj asertoj. La libro gravas por studentoj de la historio de la scienco.
* *Hydriotaphia, Urn Burial* (1658), inspirata de la eltrovo en Norfolk de bronz-epokaj entombiĝoj en fajencaj urnoj: en la verko Browne meditis pri la diversaj popolaj entombigaj kutimoj kaj pri la efemereco de la homa famo.
* *The Garden of Cyrus* (*La Ĝardeno de Cyrus*), kiu traktas la kvinkukson (angle kaj latine, "quincunx"), la aranĝo de kvin eroj kiel la punktoj de la ĵetkuba kvin. Browne uzas la kvinkukson por demonstri ke platonaj formoj sin trovas tratute la naturan mondon.

Quincunx
Browne korespondis kun multaj sciencistoj kaj antikvistoj, inkl. John Aubrey, John Evelyn, Elias Ashmole kaj Kenelm Digby.

* Kategorio Thomas Browne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 237611
* GND: 118674463
* LCCN: n80033931
* VIAF: 41925299
* ISNI: 0000000108915473
* LIBRIS: 353269
* SUDOC: 033113580
* BNF: 12401292d
* MBA: 5b080699-eeac-4579-883b-890684172bdc
* NLA: 35022935
* NDL: 00725210
* NKC: nlk20000083615
* ICCU: SBNV032159
* BNE: XX875629
 |
**Ágnes Almási** [Agneŝ almAŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Almási Ágnes** estis hungara-nederlanda-okcidentgermana tablotenisisto, mondĉampiono. Ŝia origina familia nomo estis *Vincze,* ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Simon Béláné* aŭ *Simon-Almási Ágnes* [ŝimon], eksterlande ekde 1957 **Agnes Simon**.

Ágnes Almási
Ágnes Almási naskiĝis la 21-an de junio 1935 en Budapeŝto, ŝi mortis la 19-an de aŭgusto 2020 en Moers (Nordrejn-Vestfalio, Germanio).

Biografio
---------

Ágnes Almási kun sia edzo disidis en 1957 al Nederlando. Ekde 1960 ili vivis en Okcidenta Germanio ricevintaj ŝtatanecojn en 1966. Pli frue ŝi naskis 2 filinojn en 1959 kaj 1963. Ŝi vidviniĝis en 1996. Ŝi ricevis hungaran, nederlandan kaj germanan premiojn. 

### Sporta kariero

Ágnes Almási inter 1950-1956 estis tablotenisisto en sportkluboj en sia naskiĝurbo, poste en Nederlando, fine en Okcidenta Germanio. Ŝi estis hungara ĉampiono kvinfoje induope aŭ teame inter 1952-1955, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1953–1957, fine ŝi estis mondĉampiono en 1957 duope kun Lívia Mossóczy. Ŝi apartenis al la nederlanda nacia teamo inter 1957–1959, poste al la okcidentgermana nacia teamo ĝis 1979. Sub okcidentgermana flago ŝi estis trifoja eŭropa ĉampiono inter 1962-1968 unuoble aŭ teame, dekfoja okcidentgermana ĉampiono inter 1967-1976 unuoble, induope, variduope, ankoraŭ 18-foje teame, ankaŭ internacia germana ĉampiono sepfoje, dufoja brita, kvarfoja skandinava, trifoja franca, sesfoja nederlanda, dufoja belga, unufoja pola internacia ĉampiono. Ŝi restis aktiva sportisto en germana klubo ĝis 1993.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820338
 |




* Portalo pri Biografio
**Zimonjicj** (zimonjitj), serbe **Зимонић,** slave **Zimonić,** hungare *Ilonakertváros* aŭ *Ilonafalu* estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato (tamen geografie en regiono Baĉka), en municipo de Kanjiĵa.

Zimonjicj situas en la mapo en la verda munucipo

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 24xxx
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Zimonjicj situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Senta-Kanjiĵa.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Zimonjicj 340 homoj, (hungaroj 185 (54 %), serboj 152 (45 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* proksima lago

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
La **israela marborda ebenaĵo** (hebree מישור החוף, *miŜor haĤof*) estas mallarĝa marborda ebenaĵo situanta sur la israela mediteranea marbordo, etendiĝanta 187 km de la landlimo kun Libano ĝis la Gazaa Sektoro. Proksimume 70% de la loĝantaro de Israelo vivas sur tiu ebenaĵo, kaj la ebenaĵo mem estas dividita en multajn kulturajn kaj geografiajn areojn. La tuta longo de la ebenaĵo konsistas el sablaj strandoj kun mediteranea klimato.

Fizika geografio
----------------

La ebenaĵo estas sufiĉe fekunda, tial en bibliaj tempoj disvolviĝis agrikulturo en kelkaj el ĝiaj areoj, kvankam poste preskaŭ ĉiuj tiuj areoj estis forlasitaj kaj reestigitaj nur de cionismaj setlantoj. Ĝi nun estas hejmo de la agrikulturaj areoj de la lando, precipe citruskultivaj areoj. La grundoj estas karakterizitaj per du specoj de riversedimentoj: malhelaj kaj pezaj, taŭgaj por plugtero, kaj sablaj, idealaj por citrusfruktoj.

Laŭ sia tuta longo, la ebenaĵo estas transirita de nur du konstantaj riveroj: la Jarkon, kiu fluas en Mediteranean Maron proksime de Petaĥ Tikva, kaj la Kiŝon, kiu enfluas en Ĥajfa Golfo norde de la grandurbo de Ĥajfo .

Homa geografio
--------------

70 % de la loĝantaro de Israelo loĝas sur la marborda ebenaĵo, ĉefe en la aglomeraĵoj de Guŝ Dan (Tel-Avivo) kaj Ĥajfo-Krajot. Tiuj estas ĉefe judaj setlejoj; araboj konsistigas malpli ol 4% de la populacio de la ebenaĵo .

La ebenaĵo estis loĝita antaŭ pluraj miloj da jaroj; mencioj de tio restis kaj en la Biblio kaj en aliaj fontoj. Laŭ arkeologiaj elfosadoj, la areo jam estis loĝata antaŭ proksimume 5 500 jaroj dum la Bronzepoko, sed iuj el la loĝantaro verŝajne foriris en tiu tempo pro klimata ŝanĝiĝo kaj akvomalplenigo. Historiaj ruinaĵoj ekzistas tra la ebenaĵo, kaj grava egipta komercvojo pasis laŭlonge de ĝi .

Vidu ankaŭ
----------

* HaSharon
* Valo de Zebulun
* Tel-Avivo
* Netanja
* Herzlija
* Hadera
* Aŝdod
* Aŝkelon
* Bat Jam
* Riŝon LeCiono
* Ŝefelah

Referencoj
----------

1. ↑   Geographic Regions. Arkivita el la originalo je 2008-01-04. Alirita 2008-01-14.
2. ↑   Issue #130 November 2011 – Regions in Israel. Arkivita el la originalo je 6 October 2014.
3. ↑  "Researchers say communities abandoned the coastal plain in the Bronze Age due to climate change and flooding",  *Haaretz*, 2007-08-23.
4. ↑   *After 20 Years*: A Taphonomic Re-evaluation of Nahal Hadera V, an Epipalaeolithic Site on the Israeli Coastal Plain.
5. ↑  Wendy Blumfield, *Israel's Atlantis*, Jerusalem Post, 21–23 May 2009

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849433
* VIAF: 316601321
 |
**Ágnes HELLER** [Agneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Heller Ágnes** estis hungara filozofo, esteto, profesoro, instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995). Ŝia edzo estis filozofo István Hermann.

Ágnes Heller
Ágnes Heller  naskiĝis la 12-an de majo 1929 en Budapeŝto, ŝi mortis la 19-an de julio 2019 en Balatonalmádi.

Biografio
---------

Ágnes Heller devenis el juda familio. Ŝi studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös inter 1947-1951, poste ŝi kunlaboris kun György Lukács. Pro politikaj vidpunktoj ili estis forigitaj el la universitato en 1958, tial ŝi poste instruis en mezlernejo. Inter 1963–1973 ŝi laboris en filio de MTA. En 1968 ŝi doktoriĝis. En 1977 ŝi forlasis la landon, ĉar ŝi ne sentis sin libera. Ŝi instruis en universitatoj de Berlino, Melbourne, Torino, São Paulo, Novjorko. Ekde 1990 ŝi jam instruis en Scienca Universitato de Szeged, poste en Budapeŝto. En 1999 ŝi pensiuliĝis, tamen ŝi daŭre instruis plu. Ŝi ricevis eksterlandajn kaj hungarajn premiojn inter 1981-2012.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A reneszánsz ember* (La renesanca homo), (1967)
* *Az ösztönök. Az érzelmek elmélete* (1978)
* *Leibniz egzisztenciális metafizikája* (1995)
* *New York-nosztalgia* (2008)
* *Reconstructing aesthetics* (1986)
* *A philosophy of morals* (1990)

Fontoj
------

* biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 440631
* GND: 119067129
* LCCN: n79148070
* VIAF: 56611124
* ISNI: 0000000121015285
* LIBRIS: 292629
* SUDOC: 026918196
* BNF: 11907186c
* NLA: 35876475
* NDL: 00442963
* BIBSYS: 90053017
* NKC: js20070223007
* ICCU: CFIV020551
* BNE: XX1020888
 |
**Zink-fosfido** (pli precize trizink-dufosfido) estas kemia kombinaĵo el la grupo de fosfidoj. Ĝi estas malhelgriza kristalo aŭ malhelgriza pulvoro.

Produktado
----------

La produktado de zink-fosfido povas okazi rekte el ties elementoj

{\displaystyle \mathrm {3\ Zn+2\ P\longrightarrow Zn\_{3}P\_{2}} }

Propreco
--------

Zink-fosfido estas griza reaktiva kemiaĵo, kiu interalie povas reagi forte kun oksidantoj, acidoj, akvo aŭ alkaloj. Tamen, zink-fosfido nur malkombiniĝas je tre altaj temperaturoj al fosforo kaj zinko aŭ respektive al oksido. La ligo havas tetragonan kristalan strukturon kun la kristalografia grupo P42/nmc (Nr. 137) (a = 8,113 Å, c = 11,47 Å).
La estiĝanta modifo de zink-difosfido ZnP  2 , kiu formiĝas en malferma sistemo aŭ kun malalta P-premo kaj temperaturo, konsistas el ruĝaj ĝis oranĝkoloraj nadloj. Ĉi tiu havas tetragonan kristalan strukturon kun kristalografia grupo P41212 (Nr. 92).

Uzo
---

Kiel aliaj fosfidoj (aluminia fosfido aŭ kalcia fosfido), ankaŭ la zink-fosfido estas uzata kontraŭ arvikolenoj aŭ aliaj ronĝuloj. Tiokaze ĝi funkcias kiel manĝaĵa veneno, ĉar kiam ĝi kontaktiĝas kun gastra acido, produktiĝas venena fosfino. 

{\displaystyle \mathrm {Zn\_{3}P\_{2}+6\ HCl\longrightarrow 2\ PH\_{3}+3\ ZnCl\_{2}} }
Venentritiko ofte konsistas el tritikaj grajnoj traktitaj per zink-fosfido.

Venenadoj, ankaŭ ĉe sovaĝaj kaj hejmaj bestoj
---------------------------------------------

Estas multaj publikaĵoj pri venenado kun suicida aŭ hazarda, akcidenta fono kaj pri venena diagnozo ĉe sovaĝaj bestoj kaj hejmaj bestoj.

Sekurecaj notoj
---------------

Jam kun humido en la aero, zink-fosfido eligas toksajn kaj ege brulemajn gasojn (monofosfanon kaj difosfanon). Ĉi tiuj en iuj cirkonstancoj povas ekbruli per si mem. Zink-fosfido ankaŭ reagas kun acidoj formante fosfanojn.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728286
 |
**Ágoston Spannraft,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Spannraft Ágoston** estis hungara dekoraciisto.

Dekoracio de Faust fare de Ágoston Spannraft
Dekoracio de Lohengrin fare de Ágoston Spannraft
Ágoston Spannraft  naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1855 en Cegléd, li mortis la 14-an de aprilo 1910 en Rákosszentmihály (nuntempa loĝkvartalo en orienta parto de Budapeŝto).

Biografio
---------

Ágoston Spannraft aĝis 17, kiam li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Pest). Li ricevis la taskon pentri la kulisojn. Li estis talenta, en 1873 li debutis kiel dekoraciisto. En 1877 li studvojaĝis en Eŭropo, poste li frekventis artan altlernejon en Vieno. Hejmenveninta inter 1880 - 1884 li estis ĉefdekoraciisto de la Nacia Teatro, kie li resume kreis 237 kompletajn dekoraciojn por la spektakloj. En 1884 la Nacia Teatro disiĝis, restis plu Nacia Teatro kaj estis establita Reĝa Operejo de Budapeŝto. Spannraft iĝis dekoraciisto por ambaŭ teatroj. En la Operejo li kreis resume 138 kompletajn dekoraciojn. Lia stilo estis naturalismo.

Elektitaj dekoracioj
--------------------

* Richard Wagner: Der Fliegende Holländer - debuto en 1873, pli nova en 1881
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - (1883); debuta spektaklo
* Ŝekspiro: Romeo kaj Julieta
* Georges Bizet: *Les pêcheurs de perles* - (1888) en Operejo
* *Psyche* (1906); baleto en Operejo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ákos Rózmann** [Akoŝ rOzman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rózmann Ákos** estis hungara-sveda komponisto, orgenisto.

Ákos Rózmann  naskiĝis la 16-an de julio 1939 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de aŭgusto 2005 en Stokholmo.

Memortabulo pri Ákos Rózmann

Biografio
---------

Ákos Rózmann frekventis muziklernejon (nuntempa konservatorio) inter 1957-1961 en sia naskiĝurbo, lia ĉefinstruisto estis Rezső Sugár. Li akiris 2 diplomojn pri komponado kaj orgenludo en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1966. Liaj plej gravaj instruistoj estis Endre Szervánszky kaj Sebestyén Pécsi. Post siaj studoj li instruis en filio de la altlernejo en Szeged. En la malfruaj 1960-aj jaroj li ankaŭ komponadis filmajn muzikojn. En 1971 li ricevis stipendion por plulerni en Muzika Altlernejo de Stokholmo de en:Ingvar Lidholm. Li eklernis la elektronikan muzikon, en 1976 tia komponaĵo atingis la trian lokon. Li neniam hejmenvenis, sed restis en Stokholmo kaj edziĝis al svedino. Li ne nur komponadis, sed ankaŭ orgenis en preĝejoj. Li establis ankaŭ propran studion. Li mortis pro kancero.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Stokholmo (1978, 1988, 1990, 2001)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Improvvisazione* (por piano kaj transversa fluto, 1971)
* *Bilder inför drömmen och döden* (1978)
* *Tolv stationer* (1978)
* *Rytmer och melodier* (1987)
* *De två, med tre instrument* (1997)
* *Det gråa blocket, Orgelstycke nr III/a* (lia lasta verko, 2005)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2019-06-24 per la retarkivo Wayback Machine
* verko de Rózmann aŭdebla

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-06-24. Alirita 2019-06-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648317
* GND: 1064689507
* LCCN: no97026389
* VIAF: 100865287
* ISNI: 0000 0000 7908 6513
* LIBRIS: 213516
* MBA: 3a7aa0c4-bd8f-44b3-81cd-f7c40852e012
* NKC: xx0102647
 |
Ĉiovendejo *Kaufhof* en Frankfurto ĉe Majno
Ĉiovendejo *Bijenkorf* (Abelujo) en Amsterdamo
**Ĉiovendejo** estas ega butiko kie oni vendas varojn ege diversajn podetale. Tia vendejo estas organizita laŭ fakoj aŭ sekcioj, ekzemple: virinaj vestaĵoj, mebloj, manĝaĵoj, sportiloj, infanludiloj ktp.

Por tiaj ege diversvaraj vendejoj foje oni uzas nomojn ne rilatajn al ilia diverseco sed al ilia egeco, ekzemple: **hipermerkato**, **butikego** aŭ **grandmagazeno**.

Famaj ĉiovendejoj
-----------------

Plej famaj ĉiovendejoj kreiĝis je fino de 19-a kaj eko de 20-a jarcento en centro de grandaj urboj. Tiel ekzemple en 1907 malfermiĝis berlina *Kaufhaus des Westens* (mallongigita al *KaDeWe*, vendejo de Okcidento), ĝi estas plej ega vendejo de kontinenta Eŭropo kaj dum jardekoj estis simbolo por materiala riĉeco de Okcidenta Eŭropo.

Aliaj egaj vendejoj en Germanio estas *Galeria Kaufhof* en Kolonjo (36.000 m² da vendoareo), *Karstadt am Hauptbahnhof* (iama Hertie) en Munkeno (preskaŭ 40.000 m² da vendoareo) kaj *Breuninger-Haupthaus* en Stutgarto (35.000 m² da vendoareo), tamen tiu lasta prezentas malpli da diversaĵoj, ĝi ofertas ĉefe vestaĵojn kaj tial ne vere estas ĉiovendejo.

Plej famaj kompanioj kies afero estas ĉiovendejoj kutime fondadas "ĉenon" da ĉiovendejoj en multaj egaj urboj kaj ofte en kelkaj landoj.

Konataj ĉiovendejoj
-------------------

Vaste konataj ĉiovendejoj estas:

* Ŝtata ĉiovendejo (GUM) en Moskvo;
* Pjongjanga Ĉiovendejo N-ro 1‎
* *Kaufhof* kaj *Karstadt* en Germanio
* *Manor*, *Globus*, *Jelmoli* kaj *Loeb* en Svisio;
* *El Corte Inglés* en Hispanio;
* *Gerngross*, *Kastner & Öhler* kaj *DEZ* en Aŭstrio.
* *De Bijenkorf*, *Vroom & Dreesmann* kaj *HEMA* en Nederlando
* *Printemps* kaj *Galeries Lafayette* en Parizo;
* *Harrods*, *Liberty's* kaj *Selfridges* en Londono;
* *Macy's*, *Saks 5th Avenue* kaj *Bloomingdale's* en Novjorko;
* *Neiman Marcus* en Dalaso kaj aliaj usonaj urboj;
* *Takashimaya* kaj *Mitsukoshi* en Tokio.
* *La Samaritaine* en Parizo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉiovendejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉiovendejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hipermerkato
* Superbazaro
* Wal-Mart
Usona Kapitolo
La **Kapitolo de Usono** (angle *The United States Capitol*) estas konstruaĵo situanta en Vaŝingtono. En ĝi okazas kunvenoj de la leĝdonantaro de Usono, do la Usona Kongreso, konsistanta el Usona Domo de Reprezentantoj kaj Usona Senato.

La nomo devenas de la monto Kapitolo, unu el la sep montoj de la antikva urbo Romo.

La ***Statuo de Libereco*** — konata ankaŭ kiel ***Armita Libereco*** aŭ simple ***Libereco*** — estas bronza statuo dezajnita de Thomas Crawford (1814–1857) kiu, ekde 1863, estis kroninta la kupolon de la Kapitolo.

Historio
--------

La 24-an de aŭgusto 1814 post la malvenko de la usonanoj en la batalo de Bladensburg, brita militistaro estrita de la generalo Robert Ross okupis la urbon Vaŝingtono kaj bruligis kelkajn publikajn konstruaĵojn, kiel la Blanka Domo kaj la Kapitolo, same kiel aliajn instalaĵojn de la registaro de Usono.

La 6-an de januaro 2021, armitaj kaj perfortaj subtenantoj de Donald Trump sturmis la konstruaĵon de la Kapitolo de Usono klopodante ĉesigi la reciton de voĉdonoj por la prezidonto Biden kaj la atestanoncon, ke li estas la gajnanto en la kalkulo de la Usona Elektantaro en 2020. Finfine la atakitaj parlamentanoj, post la forigo de la insurekciantoj fare de polico kaj militistoj, pluigis la sesion kaj konfirmis la elekton de Joe Biden.

Vidu ankaŭ
----------

* Fontano de Bartholdi
* PIV: KapitoloZ Nomo de grandioza konstruaĵo, en diversaj landoj: *la ⁓o de Vaŝingtono*.

* Kapitolo de Usono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kapitolo de Usono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 191522
* GND: 4485832-2
* LCCN: sh85141041
* VIAF: 156416989
* SUDOC: 086113275
* BNF: 16665928b
* ULAN: 500312804
* BIBSYS: 90812675
* NKC: kn20020322378
 |
Restaĵoj de antikva ĉirkaŭbaro, je arbaro de koniferoj (Granda Britio).
**Ĉirkaŭbaro** aŭ **ĉirkaŭbara movado** (angle *enclosure (movement)*) estas politika nocio, politika, ekonomia procezo de Anglio en la 16-18-aj jarcentoj, dum kio la grandbienuloj (terposedantoj) komence la komunajn (komunumajn, vilaĝajn) paŝtejojn ĉirkaŭbaris, poste eĉ la bienetojn de la farmistoj, etbienistoj, por etendi la ŝaf-paŝtejojn aŭ eki intensan plantokultivadon.

En la 18-a jarcento la ĉirkaŭbaroj firmigis la proprietan pozicion de la grandbienuloj, helpis la disvastiĝon de la avangardaj teknikoj (sur la bienegoj). La tiel liberiĝinta (sen-posedigita) laborforto elmigris en la novajn anglajn koloniojn axu fluis en la ekprosperan industrion.

Historio
--------

La apero de la ĉirkaŭbara movado estas rekondukebla al la kreskanta demando de la lano, bazmaterialo de la teksaĵa industrio. Pro tio la bieneguloj volis ŝanĝi de la agrokultivado al la ŝafopaŝtado, por kio ili klopodis akiri la nekultivatan aŭ komunajn agrojn de la kamparanoj aŭ eĉ iliajn farmitajn bienojn (luitajn agrojn). 

La procezo okazis per ekonomia aŭ ekster-ekonomia (perforto) premo. La anglaj leĝoj ne ŝanĝiĝis, sed la decidaj juĝpovoj ĉiam aprobis pretendojn de la grandbienuloj (bien-posedantoj), tiel helpis forpelon de la kamparanoj. Tiuj forpelitaj kamparanoj ofte elmigris al Nordameriko aŭ Aŭstralio, tiel helpis ties koloniigojn. Alia parto de la forpelitoj en la 18-a jarcento formis la burĝoniĝintan laboristan klason de Anglio (legu industria revolucio).

Vidu ankaŭ
----------

* Malferma kamparo

Fontoj
------

### Hungare

* André Maurois: *Anglia története* (Atheanum, 1937)
* Eric R. Wolf: *Európa és a történelem nélküli népek* (Osiris–Századvég, 1995) ISBN 963-379-041-7
* E. P. Thompson: *Az angol munkásosztály születése* (Osiris, 2007) ISBN 978-963-389-912-0
* Szántó György Tibor: *Anglia története.* Budapest: Maecenas. 1992. ISBN 963-7425-53-5. 124. oldal.
Turo de la palaco de la Cikonioj.
La **Palaco de la Cikonioj** aŭ en la hispana **palacio de las Cigüeñas** estas konstruaĵo situanta sur la placo de San Mateo, en la plej alta parto de la historia kvartalo de Cáceres, Hispanio.

Oni konas ĝin per tiu nomo pro la granda nombro de cikonioj kiun sur ĝi nestumis. Ĝi estis konstruigita en la 15a jarcento de Diego de Ovando sur parto de iama alkazaro de almohadoj. La fasado estas formita de simpla duoncirkla arko sur kiu estas fenestro kaj du blazonoj de la familio Ovando-Mogollón. Flanke, en la unua etaĝo, estas du ornamfenestroj kun huf-arkoj. En la interno indas la senjora korto, vizitebla aktuale.

Plej elstaras la alta turo kun kreneloj sur malgrandaj konzoloj. Temas pri la unura turo ne senkreneligita ene de la historia kvartalo intermurega. La domo de la familio Ovando evitis la reĝinan ordonon, fare de Izabela la Katolika, kontraŭ la turoj de ĉiuj nobeldomoj pro la fidelo de tiuj al Johanino la Beltranida dum la enlanda milito pro la trono de Kastilio. Post la kronigo de Isabel, en 1480 Diego de Ovando ricevis la rajton starigi tiun turon.

Ĝi estis reformita en la 1940-aj jaroj por gastigi la sidejon de la Milita Guberniestro, kaj ankoraŭ ĝi restas posedo de la Militministerio de Hispanio.

* Kategorio Palaco de la Cikonioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Elstara simbolo de la feminisma movado - levita pugno ene de simbolo de Venuso
Afiŝo por ĝenerala balotrajto (Volkspetitionnement voor algemen kiesrecht)
La **feminisma movado** (ankaŭ konata kiel la movado de la virinoj, virinliberigo, aŭ feminismo) rilatas al serio de kampanjoj por reformoj en temoj kiaj ekzemple generaj rajtoj, hejma perforto, akuŝferio, egala salajro, virina balotrajto, seksa ĉikanado, kaj seksa perforto, ĉio el kio falas sub la etikedo de feminismo. La prioritatoj de la movado varias inter nacioj kaj komunumoj kaj intervalas de opozicio kontraŭ ina genitala kripligo en unu lando ĝis opozicio kontraŭ la vitra plafono en alia.

La movado komenciĝis en la okcidenta mondo en la komenco de la 19-a jarcento kaj ekzamenis tri ondojn. Unua-onda feminismo estis orientita ĉirkaŭ la tavolo de mez- aŭ superklasaj blankaj virinoj kaj implikis balotrajton kaj politikan egalecon. Dua-onda feminismo delas plue kontraŭbatali sociajn kaj kulturajn neegalaĵojn. Tria-onda feminismo inkludas renoviĝintan kampanjadon por la pli granda influo de virinoj en politiko.

* Kategorio Feminisma movado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)