recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rabia**, ankaŭ konata kiel *Rabia al-Ada'ŭijja* (arabe رابعة العدوية القيسية) kaj *Rabiʿa al-Basri* (n. ĉ. 717, m. 801) estis sufisma sanktulino kaj poetino.

Biografio
---------

Ŝi naskiĝis en Basra, Irako, kaj estis la kvara filino de siaj gepatroj: pro tio ŝi nomiĝis "Rabia", kiu signifas "kvara". Ŝia familio estis malriĉa sed respektata. Laŭ la posta sufisma poeto Attar, Mohamedo aperis dum sonĝo al ŝia patro kaj profetis ke Rabia estos favorata de Dio kaj kondukos multajn al la ĝusta pado.

Post la morto de ŝia patro Basra suferis pro malsatego kaj pro tio Rabia forlasis siajn fratinojn. Laŭ legende ŝi aliĝis al karavano kiu estis atakata de rabistoj: ili kaptis ŝin kaj vendis ŝin kiel sklavino. Ŝi faris pezajn devojn por sia mastro, sed preĝis la tutan nokton kaj ofte fastis.

Unu nokton la mastro vekiĝis kaj estis altirata de la voĉo de Rabio, kiu estis preĝanta: "Ho Dio, vi bone scias mian fortan deziron plenumi viajn komandojn kaj servi vin kun mia tuta koro, ho Lumo de miaj okuloj. Se mi estus libera, mi preĝus tut-tage kaj tut-nokte. Tamen kion mi fari dum vi farigis min sklavino de alia homo?"

Tuj la mastro decidis ke estus sakrilegia reteni tian sanktulinon kiel sklavino. La sekvantan matenon li diris al ŝi ke li mem pretas servi ŝin kaj ke ŝi rajtas loĝi en la domo kiel mastrino. Tamen se ŝi insistus ke ŝi forlasos la domon, li liberigus ŝin. Rabia respondis ke ŝi deziris forlasi la domon kaj soloece adori Dion.

La reston de sia vivo ŝi pasis tre askete. Ŝiaj ĉefaj posedaĵoj estis difektita kruĉo, junka mato kaj brikon kiu servis kiel kapkuŝeno. Ŝi pasis ĉiun nokton en preĝo kaj religia kontemplado, kaj riproĉis sin kiam ajn ŝi dormetis ĉar tio forprenis ŝin de aktiva amo de Dio.

Ŝia famo kreskis kaj ŝi havis multajn disĉiplojn. Ŝi ricevis edziĝ-proponojn sed ĉiam rifuzis ilin, dirante ke ŝi havis tempon nur por Dio.

Estas multaj legendoj kaj anekdotoj pri Rabia. Ŝi mortis en Jerusalemo.

Poemoj kaj spirita filozofio
----------------------------

Ŝi verkis multajn religiajn poemojn, sed ili surpaperiĝis nur post ŝia morto. Ŝi diris ke oni amu Dion nek pro timo de infero, nek pro espero de paradizo, sed nur pro Li mem:
"Ho Alaho, se mi adorus Vin pro timo de infero, bruligi min en infero;   

Kaj se mi adorus Vin pro espero de paradizo, forigi min de paradizo.   

Sed se mi adorus Vin nur pro Vi mem,   

Ne rifuzu al mi Vian eternan belecon."

En alia poemo ŝi diris, "Mia Amato [Dio] ĉiam restas apud mi."

* Kategorio Rabia (sufisma poetino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292148
* GND: 11893970X
* VIAF: 79062790
* ISNI: 0000 0000 8913 9500
* LIBRIS: 197908
* SUDOC: 029583705
* BNF: 12117859c
* MBA: 17a785ca-86ea-4c45-9989-d0824cfdeb69
* NKC: jx20060704001
 |
**Radoje Domanoviĉ** estas serba rakontisto kaj satiristo. Gimnazion li studis en urbo Kragujevac kaj Filozofian fakultaton en Beogrado. Post la studoj, li oficis kiel profesoro en Vranje, Pirot kaj Leskovac. En la jaro 1898 li estis eksigita je ofico pro politikaj motivoj, kaj ĝis 1900 li vivtenis sin el literaturo kaj ĵurnalismo. Tiam li estis nomita skribisto en la Ministerio pri Instruado, kaj en 1902 reeksigita, pro politikaj aferoj. En 1903 kaj 1904 li vojaĝis al Munĥeno kaj en la jaro 1905 li estis nomita ĉefkorektisto de la Ŝtata Presejo. En tiu tempo li redaktis "Stradija" ("Suferio"), satiran politikan gazeton.

En la jaro 1899 li publikigis en Poĵarevac la duvoluman "Pripovetke" ("Rakontoj"). En 1902 li publikigis "Čiča Mita" ("Onklo Miĉjo"), rakonton el la serba vivo, kaj liajn plejn fortajn satirojn: "Vođa" ("Gvidanto"), "Danga" ("Stampo"), "Kraljević Marko po drugi put među Srbima" ("Reĝido Marko por la dua fojo inter la Serboj"). En la jaro 1903 oni eldonis "Tri priče za omladinu" ("Tri rakontoj por la junularo"). En 1905 oni eldonis selekton el lia verkaro sub titolo "Pripovetke" ("Rakontoj").

La plej konata estas satira rakonto "Stradija", aperinta en la jaro 1902 en Beogrado, per kiu li sin postulis kaj konfirmis kiel la plej originala kaj la plej akra satira verkisto serba. Li vivis en tempo de ardaj bataloj politikaj, sarkasma laŭnature, akra kaj agresiva spirito, li forte kaj senkompate atakis la tiutempajn politikajn kaj sociajn cirkonstancojn.

En Esperanto aperis
-------------------

La unua lia satira rakonto kiu estas tradukita en esperanto, "Razmišljanje jednog običnog srpskog vola" ("Meditado de ordinara bovo serba") aperis en 1902, kaj en esperanto tradukiĝis en 1957 en Ljubljano fare de serba esperantisto Petar Stefanoviĉ en kolektiva kolekto Tri satiroj kun verkoj el Branko Ĉopiĉ kaj Fran Milčinski.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Radoje Domanoviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Radoje Domanoviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kompletaj verkoj de Radoje Domanoviĉ Arkivigite je 2021-01-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534580
* GND: 12194915X
* LCCN: n85193509
* VIAF: 7623303
* ISNI: 0000 0001 2098 9360
* SUDOC: 059429151
* BNF: 14527093h
* NLA: 35847462
* BIBSYS: 90235488
* NKC: ola2002161498
 |
**Sulejmano la 2-a** aŭ **Solimano la 2-a**: سليمان ثانى , Süleymān-i sānī) (15-a de aprilo 1642 – 22-a aŭ 23-a de junio 1691) estis sultano de la Otomana Imperio el 1687 ĝis sia morto. Li estis surtronigita per kaj fare de armita puĉo, Sulejmano sukcesis rekonkeri malgrandajn teritoriojn kaj apliki kelkajn internajn reformojn al la imperio por establi kaj plibonigi la imperion. Lia estis unu el la plej mallongaj regadoj de la imperio. Lia frato Ahmed la 2-a lo sukcedis lin en la imperia trono.

Apenaŭ kapabla ekkontroli la regadon per si mem, Sulejmano tamen realigis bonegan elekton kiam nomumis membron de elstara familio Köprülü, nome Fazil Mustafa, kiel sia Granda Veziro. Sub la regado de Köprülü la turkoj haltigis avancon de aŭstroj en Serbio kaj venkis insurekcion en Bulgario. Tamen, dum militkampanjo por konkeri denove la orientan regionon de Hungario, Köprülü estis venkita kaj mortigita de trupoj de la Aŭstri-hungaria Imperio estrita de Ludoviko Vilhelmo de Baden en Szlankamen, en 1690.

Sulejmano la 2-a.

Edzinoj
-------

* Hatice Kadın
* Behzat Kadın
* İvaz Kadın
* Süylün Kadın
* Şehsuvar Kadın
* Zeyneb Kadın

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de osmanidaj imperiestroj

* Kategorio Sulejmano la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712279
* GND: 122838068
* LCCN: n84134123
* VIAF: 59975646
* ISNI: 0000 0000 3398 5062
* SUDOC: 120009463
 |
**Lorántffy Zsuzsanna** (lora:ntfi) estis edzino de reganto de Georgo Rákóczi la 1-a naskiĝis en Ónod, ? 1600 kaj mortinta en Sárospatak, 18-a de aprilo 1660.

Georgo Rákóczi la 1-a kaj Suzanna Lorántffy
Suzanna Lorántffy

Biografio
---------

Suzanna Lorántffy estis idino de grandbienula familio el Zemplén. Sárospatak iĝis propraĵo de Rákóczi-familio kiel ŝia heredaĵo. Ŝi aktive partoprenis la administradon de la familia bieno. Ŝi estis eminenta mastrino kaj ĝardenistino, grava apogantino de la kalvinistaj institutoj ekleziaj kaj lernejaj. La sorto de la kolegio de Sárospatak estis ŝia specifa korafero. Ŝi estis edzino de la reganto ekde 1616 kaj post la morto de sia edzo en 1648 ŝi translokiĝis el Transilvanujo al Sárospatak. En 1651 ŝi establis presejon. Ŝi invitis al la kolegio renomajn enlandajn kaj eksterlandajn profesorojn (en 1650 Comenius). En 1657 ŝi establis lernejon en rumana lingvo en Fogaras.

Verkoj
------

* Moses és a Prophaeták*, 1641*

Bibliografio
------------

* Hajnal Tavaszi: *Az igaznak emléke áldott*, etmonografio, Oradea, 1996.

Fontoj
------

* *Magyar Életrajzi Lexikon*

* Kategorio Suzanna Lorántffy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Svjatopolko la Malbeninda** (*ruse Святополк Владимирович, slavone Свѧтополкъ Владиміровичъ, beloruse Святаполк Уладзіміравіч, Sviatapolk Uladzimiravič, ukraine Святополк Володимирович*) estis princo de Turov kaj grandprinco de Kievo.

Deveno
------

Laŭ Komenca kroniko li estis naskita de grekino, vidvino de grandprinco Jaropolko la 1-a. Kiam Vladimiro murdis Jaropolkon, grekino jam estis graveda. Sed Vladimiro ĉiam diris, ke Svjatopolko estas lia filo kaj donis al li palatintitolo en Turov. Li estis tria laŭ hierarĥio. Sed laŭ Unua Novgoroda kroniko kaj Thietmar de Merseburg li estis filo de Vladimiro kaj lia edzino «ĉeĥino».

Edziĝo
------

«Edziĝo de Svjatopolko la 1-a kun filino de Boleslao la Brava, en 1013 aŭ 1014», pentraĵo de Jan Matejko
Edzino de Svjatopolko estis filino de pola princo kaj reĝo Boleslao la Brava. Li edziĝis en 1013-1014 (poste malsukcesa ekspedicio de Boleslao) aŭ en 1008 laŭ Bruno von Querfurt.

Regado
------

Je fino de regado de Vladimiro li, lia edzino kaj lia konfesprenanto Reinbern estis arestita de patro. Kialo de aresto estis deziro de Vladimiro grandprincigi Borison; notindas, ke je sama tempo ribelis dua (laŭ UNK kvara) filo de grandprinco — Jaroslavo.

Post morto de Vladimiro, Svjatopolko — sola vladimirido, estinta en Kievo — Deklaris sin kiel Grandprinco. Dum unua jaro de lia regado estis murditaj Boriso, Glebo kaj Svjatoslavo. Rusaj kronikoj diras, ke murdojn organizis Svjatopolko. Sed laŭ Sagao pri Ejmundo rusa princo *Jarislejfo* (Jaroslavo) dum milito murdis princon *Burislejfon* (Borison). Lasta versio povas esti vera, se scii, ke Boriso kaj Glebo subtenis Svjatopolkon.

Interna milito
--------------

En 1016 Jaroslavo aneksis Kievon kaj Svjatopolko eskapis al Pollando. Je 1018 li revenis kune kun reĝo de Pollando Boleslao la Brava kaj reaneksis urbon.
La ĉefa batalo okazis ĉe la rivero Okcidenta Bugo kaj estis nomata Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo (pole: *Bitwa pod Wołyniem*) okazis apud la hodiaŭa Gródek Nadbużny (Fortikaĵeto Apudbuga) en distrikto Hrubieszów la 22-an de julio 1018 inter la armeoj de la pola princo Boleslao la 1-a kaj de la rusa princo Jaroslavo la Saĝa.
Sed poste li forpelis Boleslaon kaj lian armeon. En 1019 Jaroslavo revenis kaj venkis militon. Estas tri versioj pri destino de Svjatopolko:

* li eskapis kaj mortis en Pollando aŭ Ĉeĥio je 1019 (Laŭ KK)
* li eskapis al peĉenegoj (Laŭ UNK)
* li estis murdita laŭ deziro de Jaropolko post la milito (Laŭ Sagao pri Ejmundo)

* Kategorio Svjatopolko la 1-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446382
* GND: 119224755
* VIAF: 67271103
 |
**Rahim Moeini KERMANŜAHI** (perse رحیم معینی کرمانشاهی; naskiĝis en 1922 en Kermanŝaho, Irano) estas irana kantokomponisto.

Li estas unu el la pioniraj kantokomponistoj en la historio de irana tradicia muziko. Moeini Kermanŝahi naskiĝis en 1922 en religia familio en Kermanŝaho kaj dum juna aĝo migris al Teherano por plutrakti pentraĵon. Sed lia talento kaj kreivo en poezio faris lin unu el la plej grandaj kantokomponistoj, poetoj kaj historiistoj de Irano. Lia majstra poemo estas dek kvar voluma "historio de Irano post Islamo" en la formo de bela persa klasika poezio kiu nomiĝas SHAHKAR kiu enhavas pli ol 160,000 linioj de poezio kaj pli ol 5000 paĝoj. En 2007 li estis honorita kiel "Lordo de Parolado" de la Nacia organizaĵo de iranaj poetoj, muzikistoj, artistoj, historiistoj, filozofoj kaj literaturaj majstroj. Dum 60 jaroj li dediĉis sin al la persa literaturo kaj poezio, eldoninte pli ol 20 librojn kaj pli ol 500 kantojn.

* Kategorio Rahim Moeini Kermanŝahi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 292707
* GND: 1078959226
* LCCN: nr98001973
* VIAF: 26144814241883607946 7300868, 26144814241883607946
 |
**Rahman RAHI** [rahmaan raahii; urdue رَحمان راہی] (n. la 6-an de marto 1925, en Srinagaro en Brita Hindio kaj mortis la 9-an de januaro 2023 en Srinagaro, Barato) estis poeto, tradukisto kaj kritikisto kiu verkis en la kaŝmira. Li gajnis la premion Gjanpith—la plej prestiĝa beletra premio de la barata registaro—por la jaro 2004. Li estas la unua premiito en la kaŝmira lingvo de la Gjanpith. Jam en 1961 li gajnis la premion de la barata beletra instanco Sahitya Akademi por lia poemaro *Nawroz-i-Saba*, kaj gajnis la registaran honoron Padma Ŝri en la jaro 2000.

Inter liaj verkoj estas: *Sana-Vani Saaz* (poemoj), *Sukhok Soda* (poemoj), *Kalam-e-Rahi* (poemoj), *Nawroz-i-Saba* (poemoj), *Kahwat* (literaturaj eseoj), *Kashir Shara Sombran*, *Azich Kashir Shayiri*, *Kashir Naghmati Shayiri*, *Baba Fareed* (tradukaĵo), *Saba Moallaqat*, *Farmove Zartushtan*, *Seyah Rudi Jerean Manz* (aro de kaŝmira poezio) and *Koesher Shyiree Te Waznuk Surati Hal* (La kaŝmira poezio kaj ĝia aktuala stato). [*rompita ligilo*]

Li komencis sian karieron kiel oficiisto en la registaro, kaj aliĝis al la Asocio de Progresemaj Verkistoj, de kiu li iĝis la Ĝenerala Sekretario. Li poste laboris kiel redaktoro en la urdua taĝĵurnalo *Khidmat*. Li magistriiĝis en la persa (1952) kaj en la angla (1962) de la universitato Jammu and Kashmir, kie li ankaŭ instruis la persan.

Jam de longe, li laboradis por la kaŝmira lingvo. Akirante la premion Gjanpith, li deklaris, "Mi vidas la premion kiel honoron al mia poezio, kaj plej grave, honoron al la lingvo en kiu ĝi estas verkita, kaj [honoron] por la popoloj kiuj uzas tiun ĉi lingvon." Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

Anoncoj de la premio Gjanpith en la tagĵurnaloj The Hindu Arkivigite je 2007-03-13 per la retarkivo Wayback Machine, Indian Express Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine, kaj Greater Kashmir[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 170237
* LCCN: no2003033612
* VIAF: 39061203
* ISNI: 0000 0000 4642 3560
 |
Barono **Tamás (Tomaso) NÁDASDY** [tama:ŝ na:daŝdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nádasdy Tamás** estis hungara palatino, banuso, reĝa juĝisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nádasdi* kaj *fogarasföldi*.

Tamás Nádasdy  naskiĝis en 1498. Li mortis la 2-an de junio 1562 en Egervár.

Biografio
---------

Tamás Nádasdy frekventis lernejojn en Buda, Graz, Bologna kaj Romo. En 1521 li hejmenvenis. En 1526j li ne partoprenis en batalo en Mohács. En la sekva jaro li ricevis gravan postenon: estro de Buda. En 1529 estis okupita Buda, sed Nádasdy ĵus estis for. En 1533 li edziĝis, tial li tre riĉiĝis. En 1537 li iĝis banuso kaj li batalis kontraŭ la turkoj. En 1540 li atingis la titolon reĝa juĝisto, en 1553 li baroniĝis, fine en. 1559 li estis elektita palatino. Li okupiĝis ankaŭ pri artoj, li fondis presejon.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2013-03-29 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Tamás Nádasdy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 491463
* GND: 119105209
* LCCN: no92021872
* VIAF: 64810095
* ISNI: 0000 0000 6633 176X
* NKC: jx20090831005
 |
**Tarashankar BANDYOPADHYAYA** [taraŝankar bandjopadjaja] (naskiĝis la 23-an de julio 1898 en Labpur, Birbhum, Okcident-Bengalo, Barato; mortis la 14-an de septembro 1971 en Kolkato, Okcident-Bengalo) estis ĉefe romanisto kaj novelisto en la bengala lingvo.

En siaj ĉ. 130 libroj, li esploris la temojn de konflikto inter la tradicio kaj la moderna epoko, la ŝanĝiĝantaj kamparaj kondiĉoj barataj dum la fruaj jardekoj de la 20-a jarcento, konflikto inter hinduaj kaj islamanaj komunumoj, la milito, la malsatego, kaj la sociaj malegalecoj. Liaj verkoj iĝis kaj iĝas la bazo de pluraj filmoj kaj televidserioj: lia novelo "Ĝalsaghar" (La muziksalono, 1932), ekzemple, estis la bazo de filmo (1958) de la sama titolo de Satyajit Ray satjaĝit re.

Pro sia romano *Ganadevata* (La voĉo de popolodio, 1942) li gajnis en 1966 la premion Gjanpith, la plej prestiĝa belarta premio de la barata registaro. Li verkis sekvaĵon, *Panĉagram* (Kvin vilaĝoj, 1943). Krom tiuj du konataj romanoj, en 1952 li verkis la romanon *Arogja Niketan* (La kuracejo, 1952) pro kiu li gajnis en 1955 belartan premion starigita memore de Rabindranath Tagore.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tarashankar Bandyopadhyaya en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* anglalingva biografieto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32959
* GND: 123930812
* LCCN: n50082049
* VIAF: 71386866
* ISNI: 0000 0000 8150 6812
* SUDOC: 02670336X
* BNF: 118900654
* NLA: 35891742
* NDL: 00462743
* BIBSYS: 97002010
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nicola RUGGIERO** (naskiĝis la 22-an de januaro 1986 en Mola di Bari) estas itala esperantisto, premiito de Belartaj Konkursoj de UEA, aktiva en la junulara kaj en la literatura movadoj. Ekde 2008 ĝis 2016 li loĝis en Rejkjaviko kaj Seltjarnarnes, Islando. Li studis lingvojn anglan kaj islandan ĉe la Universitato de Islando kaj diplomiĝis per islandlingva disertacio pri la memtradukado ĉe poeto Baldur Ragnarsson. Ekde 2017 li translokiĝis al Torino, Italio, kaj studas lingvistikajn sciencojn kiel magistra studento en la tiea universitato. Interalie, li trapasis la ekzamenon pri planlingvistiko (docento: Federico Gobbo), kiu inkluzivas interlingvistikon kaj esperantologion, kaj donis du gastlecionojn en la itala pri William Auld kaj la poemo de Utnoa.

Esperanto-movado
----------------

De 2006 ĝis 2008 li estis prezidanto de Itala Esperantista Junularo, kaj sekve de 2006 ĝis 2008 estis 
komitatano B de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo. Ekde 2006 li estas komitatano de Esperantlingva Verkista Asocio. En 2013 li aktivis en la LKK de la UK 2013 (98-a UK).

De 2018 li apartenas al la redakta skipo de Beletra Almanako.

Premioj
-------

En la jaro 2009 li gajnis la 1an kaj la 2an premiojn en la kategorio Poezio en Belartaj konkursoj de UEA.  

En la jaro 2013 li gajnis la 1an kaj la 3an premiojn en la kategorio Poezio en Belartaj konkursoj de UEA.  

En la jaro 2015 li gajnis la 2an premion en la kategorioj Eseo, Prozo kaj Teatraĵo en Belartaj konkursoj de UEA.

Publikaj aperoj
---------------

### Verkoj

* «La ĉerizarboj de Lucullo» - eseo en *La lingvo serena*, plenverkaro de Baldur Ragnarsson.
* *Taglibro de nenifaranto* - poemaro, 2008, Espero, Partizánske (ISBN 978-80-969533-8-7) 72 p.
* *La kanto de l’ korvo* - poemaro, 2014, Espero, Partizánske (ISBN 978-80-893662-3-1) 85 p.

### Prelegoj

* «Pri La Infana Raso»
	+ en la unua kongreso de Arci Esperanto (ARCI = Itala Kultura kaj Distra Asocio)
	+ dum 74-a Itala Kongreso de Esperanto, Pisa, 2007

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nicola Ruggiero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Taglibro de nenifaranto*[*rompita ligilo*] (2008) en la retejo de la eldonejo
* Informoj ĉe *Originala literaturo Esperanta*
* intervjuo kun li en la revuo *TEJO tutmonde*, numero 135 (2009:3); jaro 27, paĝoj 7 kaj 8[*rompita ligilo*]
Statuo de Niels Ebbesen en Randers, antaŭ la centro de urbo.
**Niels Ebbesen** ("Niels, filo de Ebbe"; mortis la 21-an de novembro 1340) estis dana nobelo, konata pro la mortigo de Gerhard la 3-a, grafo de Holstein-Rendsburg. Ekde 1332 ĝis 1340, Gerhard estis la reganto de Jutlando kaj Fyn, lia morto signifis la finon de regado de Holstein en Danio.

Dum la dana–germanaj konfliktoj en la 19-a kaj 20-a jarcento li iĝis konsiderata nacia heroo kaj simbolo de kontraŭgermana rezistado.

Vivo
----

Pri li kaj lia vivo estas malmulte konata. Probable li estis malalta nobelo el Nordjutlando. Li eble devenis el potenca nobela familio Bild el Nordjutlando.

### Danio dum Kristoforo la 2-a

Post la morto de Erik la 6-a, danaj nobeloj elektis Kristoforon la 2-an kiel reĝo por malforta reĝa potenco ekde januaro 1320 ĝis 1332. Li ricevis "bankrotan landon", ĉar tuta Danio estis hipotekita al germanaj kaj danaj nobeloj.

Post lia morto, Danio ne havis reĝon dum la sekvaj 8 jaroj. Tiu periodo de la historio de Danio nomiĝis *Den kongeløse tid* ("La senreĝa tempo").

### Danio sub Gerhard la 3-a

Ekde 1332 ĝis 1340, Gerhard la 3-a estis la fakta dominanto de Jutlando kaj Fyn, tamen krom ĉe *Skanderborg slot* (kastelo).

### Murdo

maldekstra
La murdo okazis en nokto inter 1-a kaj 2-a de aprilo 1340: Ebbesen kun ĉirkaŭ 50 anoj eniris en lian dormoĉambron kaj senkapigis lin, nur unu ano mortis en la ago.

### Sekvo

En aŭtuno de 1340, nobeloj de Holstinio sieĝis kastelon Skanderborg, Niels kaj liaj fratoj estis venkitaj kaj mortigitaj kaj liaj restaĵoj publike montrataj sur rado de anoj de Gerhard la 3-a.

Referencoj
----------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2

* Niels Ebbesen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Niels Ebbesen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750924
* LCCN: n83137382
* VIAF: 11222748
* ISNI: 0000 0000 2230 1104
 |
**Raoul HAUSMANN** (naskiĝinta la 12-a julio 1886 en Vieno – mortinta la 1-a februaro 1971 en Limoges) estis aŭstra skulptisto kaj verkisto. Li estis unu el la ĉefaj figuroj de Dadaismo. Li naskiĝis en Vieno. Li pentris la artaĵon *Tatlin at Home* en 1920, partoprenante la Berlinan Dadaistan movadon.

Raoul Hausmann estas la kunfondinto de la Berlina Dadaista movado en 1917, kaj la kreinto de muntita foto en la sekvinta jaro. Muntita foto estas la arto de aranĝi kaj glui fotojn aŭ aliajn ilustritajn materialojn sur unu surfaco. Parolante severe, ĝi estas speco de kolaĝo, kaj ĝi inkluziviĝas ĉi tie ĉar ĝi estas procedo de elektado, metado kaj foje plibeligado, kiu metas ĝin aparte de fota rekordo, eĉ se tiu "rekordo" distordiĝas per la fotilo aŭ per sekvantaj riveladaj teknikoj.

Hausmann fakte rezignis pentradon en 1923 kaj pliinteresiĝis pri diversaj fotadaj procedoj. En *The Art Critic* la oranĝa, brika fono verŝjane estas el unu de la fonetikpoemaj afiŝoj de Hausmann, intencita por estis metita sur muroj ĉie tra Berlino. La figuro super grandega kapo kaj plumo estas stampita "Portreto konstruita de George Grosz 1920," kaj verŝjane estas magazinfoto de la kolego de Hausmann, Grosz.

Hausmann estis unu el la plej influintaj artistoj de sia epoko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Raoul Hausmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Raoul Hausmann - Synthetisches Cino der Malerei, 1918 germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127678
* GND: 118547143
* LCCN: n81099195
* VIAF: 51690736
* ISNI: 0000 0001 2132 6366
* SUDOC: 027347710
* BNF: 11907024j
* ULAN: 500013293
* MBA: 2b03af15-b85e-407c-87d0-d7b0257d7344
* NLA: 35178791
* NDL: 01216533
* BIBSYS: 90157262
* RKD: 36508
* NKC: xx0152878
* BNE: XX965783
 |
**Teemu SIPPO** (naskiĝis la 20-an de majo 1947 en Lahti) estas finnlanda katolika episkopo.

Li estas finna dehonana pastro, kaj romkatolika episkopo de Helsinko ekde la 16-a de junio 2009. Li ankaŭ estas la unua finna romkatolika episkopo depost la estiĝo de la katolika diocezo de Helsinko en 1955.

Biografio
---------

Monsinjoro Sippo naskiĝis la 20-an de majo 1947, en Lahti en luterana familio. En 1966, li konvertiĝis al Katolikismo kaj la 11-an de oktobro 1970, li eldiris sian solenan ĵuron ĉe dehonanaj pastroj (Ordeno de la koro de Jesuo, katolika ordeno fondita en 1878 de franca pastro Léon Gustave Dehon). Li estis ordinita pastro la 28-an de majo 1977.

Nomumita episkopo de Helsinko fare de papo Benedikto la 16-a la 16-an de junio 2009, li ricevis konsekradon la 5-an de septembro 2009 el la manoj de kardinalo Karl Lehmann (episkopo de Majenco), asistita de kun-konsekrantaj episkopoj Józef Wróbel (vic-episkopo de Lublino) kaj Czeslaw Kozon (episkopo de Kopenhago).

Episkopa moto
-------------

*« Christus fons vitæ » (« Kristo fonto de vivo »)*

Notu ankaŭ
----------

Oni ne konfuzu la romkatolikan "diocezon de Helsinko" kun la luterana "diocezo de Helsinko" de la Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando.

Referencoj
----------

1. ↑  Kronologio de katolikaj episkopoj de Helsinko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Teemu Sippo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Biografio de MS-ro Sippo en Catholic-Hierarchy
* finne Retejo de la Katolika Diocezo de Helsinko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407482
* GND: 1125463228
* VIAF: 3902148753691741320005
 |
**Teodoro de Tarso** (n. 602, m. la 19-an de septembro 690) estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio, kiu iniciatis gravajn reformojn de la anglosaksa eklezio. Li estis kultata kiel sanktulo.

Frua vivo
---------

Teodoro naskiĝis en Tarsus (Kilikio) dum epoko, kiam okazis katastrofa militado inter la Bizanca imperio kaj Persio, kiu kaptis Tarsus kiam Teodoro havis 11 aŭ 12 jarojn. Teodoro poste studis ĉe Konstantinopolo antaŭ ol iri al Romo, kie li vivis en monaĥejo de grekaj monaĥoj.

Ĉefepiskopo de Canterbury
-------------------------

En 664 la reĝoj de Northumbria kaj Kent nomumis Wighard ĉefepiskopo de Canterbury; li iris al Romo por ke la papo konfirmu la enposteniĝon, sed mortis antaŭ tio povis okazi. Tio donis al la papo la oportunon elekti sekvanton, kaj li nomumis Teodoron pro rekomendo de Adriano de Canterbury, kiu poste iĝis abato de Abatejo Sankta Aŭgusteno (Canterbury). Teodoro estis konsekrata ĉe Romo la 26-an de marto 668, kaj vojaĝis al Anglio kune kun Adriano: ili alteriĝis la 27-an de majo 669.

Teodoro ekzamenis ekleziajn aferojn en Anglio. Li nomumis episkopojn por vakaj diocezoj kaj en 673 okazigis sinodon ĉe Hertford. kie oni pridiskutis la celebron de pasko, la rajtojn de episkopoj, la problemon de monaĥoj, kiuj vagadis de monaĥejo al monaĥejo, la regulojn pri parenceco kaj edziĝo, kaj aliajn aferojn. Li proponis dividi la diocezon de Jorko en plurajn diocezojn, kaj tio estigis disputon kun Sankta Wilfrid, episkopo de Jorko, kiu akre defendis siajn rajtojn. La disputo daŭris ĝis 686 aŭ 687. Pliaj sinodoj okazis ĉirkaŭ 679 kaj en 684.

En 679 Aelfwine, reĝo de Deira, mortis dum batalo inter Northumbria kaj Mercia: per la interveno de Teodoro sekvis pacakordo, per kiu Aethelred la 1-a, reĝo de Mercia, pagis la kutiman monpunon pro la morto de Aelfwine (sed gajnis Lindsey).

Teodoro kaj Adriano de Canterbury fondis lernejon ĉe Canterbury, kiu altiris multajn studentojn. Teodoro mem instruis tie. Lastatempe oni eltrovis libron de notoj fare de studentoj pri la komentarioj de Teodoro rilate la biblion.

Li mortis en 690 kaj entombiĝis en Abatejo Sankta Aŭgusteno (Canterbury).

* Kategorio Teodoro de Tarso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 287552
* GND: 11880183X
* LCCN: nb2011002685
* VIAF: 98257976
* ISNI: 0000 0001 1880 0418
* LIBRIS: 325292
* SUDOC: 033848041
* BNF: 12466388w
* BIBSYS: 13070735
* NKC: kup19980000101168
* BNE: XX1764262
 |
**Tervelo** (675–721) (bulgare *Княз Тервел*), ankaŭ nomata *Tarvel*, *Tervel* aŭ *Terbelis* en kelkaj bizancaj fontoj, estis la imperiestro de la bulgaroj komence de la 8-a jarcento. En 705 li ricevis la titolon Cezaro kiu estis senprecedencaĵo en la historio. Verŝajne li estis kristano kiel sia avo la ĥano Kubrat. Post la venko de la mezepoka bulgara armeo super la araboj en la sieĝo de Konstantinopolo en 718, Tervelo estis nomata de siaj samtempuloj kiel *Savinto de Eŭropo*.

Laŭ la Nominalio de la ĥanoj de Bulgarujo Tervelo apartenis al la klano Dulo kaj regis dum 21 jaroj. Laŭ la kronologio disvolvigita de Moskov (*Imennik*), Tervelo regis dum 695–715. Aliaj kronologioj situas lian regadon en 701–718 aŭ 700–721, sed ĝi kontraŭas la ateston de la *Imennik* (Nominalio). La atestoj de la fontoj kaj kelkaj postaj tradicioj identigas Tervelon kiel filo kaj heredanto de Asparuĥo, kiu mortis en batalo kontraŭ la ĥazaroj.

* Kategorio Tervelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 474555
* GND: 138613893
* LCCN: n2014038871
* VIAF: 90886289
* ISNI: 0000 0000 6568 7668
* NKC: jo2018978947
 |
Thibaw Min
Britaj oficiroj metas la reĝon Thibaw en vaporŝipon al ekzilo en Hindio. Li neniam revenos al Birmo.
**Thibaw Min** aŭ **Reĝo Tibo** (1-a de januaro 1858, Mandalajo, Birmo (Mianmaro) – 19-an de decembro 1916, Ratnagiri, Hindio) estis lasta reĝo de Birmo, lian regadon (1878–85) finis okupado de Supra Birmo, fare de Britio, dum la epoko nome Brita Birmo.

Li estis filo de Reĝo Mindon (regis 1853–78) kaj edukiĝis en budhisma monaĥejo. Kiel reĝo, lin grave influis la edzino Supayalat kaj lia patrino. Lian surtroniĝon akompanis multaj perfortoj kaj preskaŭa enlanda milito.

La britoj konkeris dum regado de lia patro malsupran Birmon, Thibaw en 1883 sendis komisionon al Parizo por peti helpon de la francoj kontraŭ la agreso. Post du jaroj, la du landoj subskribis komercan traktaton kaj alvenis la unua reprezentanto de la franca registaro en Mandalajo. Ĉar la ekonomiaj avantaĝoj estis por la francoj, la britoj postulis tutan okupon de Birmo.

La okupado okazis en 1885 kaj la britoj forpelis la reĝon en Hindion.

La hinda aŭtoro Amitav Ghosh verkis pri sia ekzila vivo en sia romano *La vitra palaco*.

* Kategorio Thibaw Min en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223319
* GND: 132781913
* VIAF: 1182926
 |
**FLÓRIÁN Tibor** estis rumanuja hungara poeto naskita en Selmecbánya la 12-an de aprilo 1908 kaj mortinta en Punta Gorda (Florida) la 6-an de marto 1986.

Biografio
---------

Kiel supera juĝisto la patro de Tibor Flórián translokiĝis al Szamosújvár, do de sia kvar jaraĝo li vivis en Transilvanujo. Li abiturientiĝis en 1927 en Kluĵo. Li studis juron samloke, sed li ne finis ĝin. Li publikis siajn unuajn poemojn en 1928. En 1945 kiel komandanto de kolono transportinta vunditojn li venis Germanujon. En 1948–49 li estis en Munkeno prezidanto de Hungara Kultura Ligo. En 1949 li elmigris Usonon. En Novjorko inter 1950 kaj 1973 li estis ano de redakcio usona de Radio Libera Eŭropo. Por kvar jaroj li estis prezidanto de libroeldonejo Kossuth Könyvkiadó en Cleveland. Li redaktis seslingvan lernolibron por hungaroj vivantaj en Usono. Ekde 1978 ĝis 1986 li estis prezidanto de *Árpád Akadémia*. Li estis por multaj jaroj sekretario de amerika grupo de Centro PEN de Fuĝintaj Verkistoj. Li vivis en siaj lastaj jaroj en New Milford (Konektikuto).

Verkoj ĉefaj
------------

* *Felhők fölött, felhők alatt* (Kv. 1935);
* *Vázlatok*. poemoj. Kv. 1936
* *Krisztus árnyékában*, reverkita prozpoemo de Octavian Şireagu (Kv. 1938);
* *A kőtáblák összetörnek* (poemoj, Cham 1946);
* *Mélység fölött* (poemoj, Wulfen 1948);
* *Új versek*, poemoj, (München 1948);
* *Virradat előtt*. Hontalan magyar költők versei (Poemoj de senpatrujaj hungara poetoj) (red. samloke 1948);
* *Keserű gyökéren* (poemoj, New York 1975, 1979);
* *Venezuelai tollrajzok* (poemoj, Caracas 1984).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 256591
* LCCN: n82216678
* VIAF: 8744618
* ISNI: 0000 0000 7902 7484
 |
**Tiglatpilezero la 1-a** (1114-1077 a.K), ankaŭ nomata **Teglatfalasar**, **Teglat-Falasar** kaj eĉ **Tukulti-pal-Eŝara** (‘mi fido estas sur la filo de Eŝara’, en akada lingvo), estis unu el la plej gravaj reĝoj de Asirio.

Filo de Aŝur-reŝ-iŝi la 1-a, sukcedis sian patron kaj baldaŭ estis enmiksita en la samaj konfliktoj kun la arameoj kiel sia antaŭulo. Li okazigis plurajn militkampanjojn en ĉiuj lian landlimoj, sed ĉefe en la okcidento, ĉar li plurfoje transiris la Eŭfraton, malvenkante la arameojn kaj muŝkianojn en la montaro Taŭruso, starigante memorsteleon en Nairi kaj atingante la Mediteraneon.

Tiglatpilezero ankaŭ dediĉis parton de sia tempo por la plibonigado de la irigacianaloj kaj temploj de Asirio, lasante gravajn surskribojn datigitajn kiuj markis la komencon de la kronologia registrado de la asiriaj surskriboj.

Li estis sukceditaj de Aŝarid-apal-Ekur.

* Kategorio Tiglatpilezero la 1-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396076
* GND: 118622668
* VIAF: 22934710
* BIBSYS: 2033417
 |
**Tim BUTCHER** (15a de Novembro 1967) estas angla verkisto kaj ĵurnalisto. Li estas la aŭtoro de *Blood River* (Sanga rivero, 2007), bazita sur sia aventura vojaĝo supreniranta kaj malsupreniranta la riveron Kongo. *Blood River* estis klopodo reveni laŭ la vojaĝo de Henry Morton Stanley laŭ la rivero Kongo dokumentita en *Through the Dark Continent* (Tra la malhela kontinento), kaj ĝi estis nomumita por la premioj "British Book Awards" de 2008.

Aliaj gravaj verkoj estas *Chasing the Devil* (2010) kaj *The Trigger* (2014), ĉiuj vojaĝlibroj kiu miksas nuntempan aventuraron kun historio.

Li laboris en diversaj postenoj por la ĵurnalo *The Daily Telegraph* kaj poste por la BBC.

Kelkaj liaj verkoj temas pri Afriko kaj elstare *Blood River*, kiu estis tradukita al diversaj lingvoj, premiita kaj tre disvastigita. Ĝenerale temas ankaŭ pri sociaj aferoj: Li kunlaboras kun la neregistara organizo Oxfam, nome internacia konfederacio kiu laboras kontraŭ malriĉo kaj maljusteco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Tim Butcher


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714230
* GND: 13417724X
* LCCN: nb2007023444
* VIAF: 15981728
* ISNI: 0000 0001 2122 0238
* SUDOC: 123336252
* NKC: pna2015877743
* ICCU: RAVV630854
 |
**Tiziano TERZANI** (naskiĝis la 14-an de septembro 1938 en Florenco, mortis la 28-an de julio 2004 en Orsogna) estis itala raportisto, ĵurnalisto, verkisto kaj plurjara korespondanto de Der Spiegel en Azio.

Vivo
----

Tiziano Terzani finis leĝon en Pizo kaj Leeds, studis ĉinologion en nov-jorka Universitato Kolumbio. Li publikigis en *Corriere della Sera*, *L'Expresso* kaj *La Republica*. En Vjetnamio rigardis falon de Sajgono, kion priskribis en *Pelle di leopardo. Diario vietnamita di un corrispondente di guerra 1972–1973* (1973) kaj *Giai Phong! La liberazione di Saigon* (1976). En 1980 estis unu el la unuaj okcidentaj ĵurnalistoj en Pekino. Post kvar jaroj estis arestita, reedukata kaj forpelita de Ĉinio. Tiun ĉi periodon li prezentis en *La porta proibita* (1984). En la 90-aj jaroj estis atestanto de la falo de Sovetunio, kion raportis en *Buonanotte, signor Lenin* (1992). La plej ofte estas tradukataj liaj leteroj kontraŭ la milito *Lettere contro la guerra* (2002) verkitaj baze de vojaĝoj tra Afganio, Pakistano kaj Barato post la 11-a de septembro 2001. Oni konsideras ilin reago pri kontraŭislamaj konceptoj de Oriana Fallaci. Unu letero estas direktita al ŝi. "Nenio okazas hazarde" estas libro pri la lasta vojaĝo de malsana je kancero aŭtoro. Migrante tra Ameriko, Barato kaj Ĉinio li serĉas rimedojn de kuracado kaj spirita harmonio. *La fine è il mio inizio* de 2006 (t.e. "Fino estas mia komenco") estas libro verkita en formo de konversacio kun lia filo Folco. Surbaze de tiu libro ekestis en 2010 filmo kun svisa aktoro Bruno Ganz ĉefrole. Terzani kaj Ryszard Kapuściński posedis la saman vizion de ĵurnalismo.

Libroj eldonitaj itale
----------------------

* 1973: *Pelle di leopardo. Diario vietnamita di un corrispondente di guerra 1972-1973*1976: Giai Phong! La liberazione di Saigon
* 1984: *La porta proibita*
* 1992: *Buonanotte, signor Lenin*
* 1995: *Un indovino mi disse*
* 1998: *In Asia*
* 2002: *Lettere contro la guerra*
* 2004: *Un altro giro di giostra*
* 2006: *La fine è il mio inizio*
* 2008: *Fantasmi*

### Enpoligo

* Aŭguristo diris al mi. Teraj vojaĝoj tra la Malproksima Oriento
* Nenio okazas hazarde
* En Azio
* Fino estas mia komenco
* Malpermesitaj pordegoj
* Bonan nokton, sinjoro Lenin!
* Leteroj kontraŭ la milito

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pola paĝo pri Terzani Arkivigite je 2020-12-01 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409856
* GND: 118184539
* LCCN: n85041890
* VIAF: 41847092
* ISNI: 0000 0001 2320 5541
* LIBRIS: 275981
* SUDOC: 027157873
* BNF: 11926247x
* MBA: 7bdff32f-beb7-49d5-adec-64b6a91a619d
* NLA: 35544200
* NDL: 00941168
* BIBSYS: 90163366
* NKC: jcu2012685359
* ICCU: CFIV047866
* BNE: XX1205140
 |
**Tommaso AVERSA** (Mistretta, 1623 - Palermo, 1663) estis itala poeto kaj dramisto. Disĉiplo de Ortensio Scammacca, li kultis la studon de la klasikaĵoj. Diskreta tradukisto de Vergilio, li estas precipe memorata pro iuj komedioj, en kiuj li hontigis malfortecojn kaj difektojn de la Palermo de la epoko.

Aversa, kiu ankaŭ verkis komediojn en italaj kaj sanktaj dramoj kun influo de la jezuita teatro, estas konata kiel la aŭtoro en la sicilia lingvo de *La notti di Palermu* (1638): la verko, konsiderata inter la plej gravaj verkoj de la regiona teatro de la 17-a jarcento, estas la plej malnova konservita teksto de la sicililingva teatro. Kelkajn jarojn antaŭ ol li mortis, inter 1654 kaj 1660 li ankaŭ tradukis de Vergilio la Eneadon al la sicilia, igante ĝin oktavoj kaj publikigante ĝin en tri volumoj.

Li mortis en Palermo en 1663, frapita de apopleksio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636678
* GND: 119069210
* LCCN: n92087387
* VIAF: 77117705
* ISNI: 0000 0001 2018 3527
* SUDOC: 059203269
* BNF: 12254862j
* ICCU: BVEV056723
 |
**Tyrgils Knutsson**, aŭ *Torkel Knutsson* (m. 1306) estis *Marsk* de Svedio, nome membro de la Privata Konsilantaro de Svedio (*Riksråd*), kaj virtuala reganto de Svedio dum la ekregado de la reĝo Birger Magnusson (1280–1321).

Kiam Tavastio estis atakita de la Novgoroda Respubliko, en 1292, Torkel estis la estro de la tiel nomita Tria sveda krucmilito kontraŭ Novgorodo en 1293 kaj konkeris partojn de Karelio, kie li fondis la fortikaĵon de la Viborga kastelo. En 1299–1300, li estris novan atakon kontraŭ Novgorodo, kaj fondis *Landskrona* fortikaĵon ĉe la rivero Oĥta ĉe ties enfluejo al Neva.

Tiu ĉi tria krucmilito per sia geografia amplekso fine kreis limojn inter ortodoksa oriento kaj katolika okcidento, post tio kiam rusoj komencis validigi sian influon super la orienta parto de Finnlando. Kvankam intertempe la svedoj sukcesis subkontroligi plimulton de la lando kaj dum la 13-a jarcento firmigis siajn poziciojn kaj konstrui multnombrajn burgojn por subteni ĉi tiean svedan potencon kontraŭ malobeemaj regionoj ĉirkaŭ Turku, en Tavastio kaj Viborg.

Bibliografio
------------

* Lagerqvist, Lars O. (1982) Sverige och dess regenter under 1000 år (Stockholm: Albert Bonniers Förlag) ISBN 91-0-041538-3

* Kategorio Tyrgils Knutsson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717013
* GND: 1222331608
* VIAF: 14750252
* LIBRIS: 264623
 |
**Uku Masing**, naskita kiel **Hugo Albert Masing** (naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1909, mortis la 25-an de aprilo 1985) – estona filozofo, tradukisto, teologo, folkloristo kaj poligloto.

Vivo
----

Uku Masing naskiĝis en vilaĝo Lipa (provinco Raplamaa). De la plej junaj jaroj montris lingvajn kapablojn; fine de mezlernejo posedis kvar lingvojn, kiel la plenkreska homo parolis kelkdekon. En la pinta punkto de sia kariero uzis ĉ. 65 lingvojn, tradukis el 20. Ekstudis teologion en Universitato de Tartu. Dum studoj kaj post ilia fino publikigis plurajn versojn, tradukojn kaj eseojn. Lia plej fama laboraĵo estas *Neemed vihmade lahte*, eldonita en 1935.

Masing estis membro de la estona rondo de poetoj, fondita en 1938 de Ants Oras. Al la grupo, kiu akceptis la nomon Arbujad (Aŭguristoj) ankaŭ apartenis Heiti Talvik, Betti Alver, Paul Viiding, Bernard Kangro, August Sang kaj Kersti Merilaas.

Justulo inter la popoloj
------------------------

Masing lekciis en sia Alma Mater en Tartu teologion kaj ŝemidan lingvaron. Post invado de germanaj armeoj rezignis pri sia posteno kaj sin dediĉis al savo de judaj historiaj monumentoj. Kune kun sia edzino Eha kaŝis judon Izidoro Levin antaŭ Gestapo, pro kio estis distingita per la titolo justulo inter la popoloj. Post la dua mondmilito ĉeestis esploradon de germanaj militkrimoj, aparte pri koncentrejo Klooga.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Uku Masing en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Uku Masing – Writer, theologian, philologist"

Notoj
-----

1. ↑  Uku Masing - Jad Vaŝem website (angle)

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616289
* GND: 120574624
* LCCN: n87803910
* VIAF: 82993333
* ISNI: 0000 0001 2141 5633
* LIBRIS: 242386
* SUDOC: 032007884
* BNF: 123118954
* MBA: f0c8ca0d-1929-4218-aad4-d3b92baee3e4
* NKC: xx0110679
 |
**Ulrich NEYMEYR** (naskiĝinta en la 12-a de aŭgusto 1957 en Worms-Herrnsheim) estis romkatolika helpepiskopo de Mainz kaj estas ekde 2014 episkopo de Erfurto. Antaŭe provizore episkopis Reinhard Hauke. Lia episkopa moto, prenita el la Epistolo al la romanoj, estas: "*Christus suscepit nos* - Kristo akceptis nin."

Vivo
----

Li naskiĝis en 1957 kiel tria infano de diploma komercisto. Post la abiturienta ekzameno ĉe la surloka humanisma gimnazio li frekventis la porpastran seminarion en Mainz studante filozofion kaj katolikan teologion ĉe la Johannes-Gutenberg-universitato. Liajn du liberajn semestrojn li pasigis ĉe la Universitato de Münster. Li ordinitis pastro en 1982 en la katedralo de Mainz fare de kardinalo Hermann Volk.

Post subpastraj deĵoroj en Mainz li ricevis en 1984 forpermeson por finfari promocion pri la rolo de ekleziaj instruistoj en la 2-a jarcento. En 1987 li doktoriĝis kaj nomumitis vicestro de la majenca porpastra seminario, kiun oficon li plenumis ses jarojn. Tiam li strebis plialtigi la standardon de la teologiaj studoj de la kandidatoj pri pastreco.

En 1993 li iĝis paroĥestro de la komunumoj Triunuo kaj Resurektinta Kristo en Rüsselsheim. Tie ĝi metis fokusojn specialajn pri la animzorgado de la laboristoj kaj pri la dialogo kun la islamanoj. Post sep jaroj li transprenis en la 2000-a jaro la komunumojn de Worms-Horchheim, Worms-Wiesoppenheim kaj Offstein. En februaro de 2003 li nomumitis titulara episkopo de Maraguia kaj faritis helpepiskopo en aprilo de la sama jaro. Ekde majo li iĝis vikario episkopa por la junuloj de la diocezo. La 19-an de septembro 2014 li nomumitis episkopo de Erfurto fare de Papo Francisko, kiun oficon li transprenis solene la 22-an de novembro 2014. La antaŭulo estis Joachim Wanke.

Bildo pri la Eklezio
--------------------

Demandite kiel li difinus la Eklezion li respondis en 2000: "Eklezio estas la invito de Dio al la homoj iri kun Dio tra la vivo. Se kredantoj akceptas tian inviton kaj tiamaniere vivas kaj festas, ili mem iĝas invitantemaj transdonante tiun inviton de Dio al aliaj: tiam ili iĝas Eklezio."

Fonto
-----

Biografio sur la majenca episkopuja retpaĝaro.

* Kategorio Ulrich Neymeyr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Urukagina** (la literumo de la nomo estas diskutata, alia formoj estas ankaŭ *Irikagina* aŭ *Uruinimgina*) de Lagaŝ estis sumera reganto en la tria antaŭkrista jarmilo. Li estis la lasta reĝo de la 1-a dinastio aŭ Ur-Nanŝe-dinastio, kiu estas relistigebla ĝis ĉ. 2550 a. K.. Li regis laŭ la meza kronologio en ĉ. 2350 a. K.

Lian sepjaran regadon karakterizas la rivalado al Lugal-Zagesi (Lugalzagisi) de Umma. Historie gravaj estis la konataj reformaj leĝoj de Urukagina: je „komisio de Ningirsu" (urba dio de Lagaŝ), la malnovaj kutimoj estis forĵetitaj kaj novaj enkondukitaj. Unua, la prerogativo (privilegioj de la regantoj) kontraŭ la temploj estis restarigitaj; la loĝantoj estis liberigitaj el kvazaŭsklavigo pro ŝuldoj kaj la miskutima ekspluatado de ekonomie malfortaj estis malpermesita fare de la pli alt-ranguloj.

Social-historie grava estas la abolicio de biandrio (edziĝo de virino ku du viroj), grava signo je la iam praktikita poliandrio en la sumera socio, kio ĝenis la sam-epokanojn.

Li nomas sin en memprediko protektisto de vidvinoj kaj orfoj.

Tamen, gravis en liaj dekretoj la ŝuldo-malpliigo kaj -neniigo.

Fine de regado de Urukagina alvenis, kiam Lugalzagisi de Umma detruigis la urbon Lagaŝ kaj ties templon. Tiun fiagon kondamnis Urukagina en skribaĵo per vortoj:

„*Tiu ago, kiun Lugalzagisi, Ensi de Umma faris, alportas lian diinon Nisaba je lian kolon.*"
Lagaŝ do atingis novan florepokon ĉe fino de la akada regado dum la dua dinastio (kun Gudea de Lagaŝ, ĉ. 2144–2124 a.K.).

* Kategorio Urukagina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553644
* VIAF: 299055840
 |
Stamp of Ukraine s1421
**Simonenko Vasil** ukraine **Василь Симоненко** (1935-1963) - ukraina poeto kaj ĵurnalisto, aganto de ukraina rezist-movado. En 1957 diplomoĝis pri ĵurnalismo en Kijiva Universitato, laboris en redakcioj de multaj provincaj gazetoj en Ĉerkasa provinco. Pro lia 'ne-kunlaboranta sinteno' multaj liaj verkoj aperis eksterleĝe aŭ eksterlande. Granda parto de lia literatura heredaĵo malaperis.

En 1962 kune kun Alla Gorska kaj Lesj Tanjuk li trovis enterig-lokojn de multaj ukrainoj, mortigitaj de KGB, post kio li estis terure batita kaj mortis 28-jaraĝa en 1963.

Liajn verkojn esperantigis Danielo Kolker (Tra la Soveta Ukrainio, 1968, 1) kaj Volodimir Pacjurko.

Adaptación cinematográfica
--------------------------

El director ucraniano Aleksandr Zherebko, después de haber formado un tándem creativo con Angelina Dyatlova, creó una adaptación de la poesía "No viniste de un cuento de hadas o un sueño" *(Ukrainian: "Ти до мене прийшла не із казки чи сну")* de Vasyl Symonenko.
  

* Kategorio Vasil Simonenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 132444
* GND: 1020908785
* LCCN: n83006189
* VIAF: 45668668
* ISNI: 0000 0004 4039 8615
* SUDOC: 079403638
* NKC: js20020925269
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Vilhelmo la 1-a |

**Vilhelmo la 1-a de Sicilio** (Palermo aŭ Monreale, 1130 - Palermo, 7-an de majo 1166), reĝo de Sicilio, filo de la reĝo Roĝero la 2-a kaj Elvira de Kastilio, nepo de Alfonso la 6-a de Leono. Li estis moknomita *Vilhelmo la malbona*, pro la kronikoj de lia regado raportitaj de Hugo Falcandus.

Kun malpli da energia karaktero ol lia patro, kiu fakte regis ĉe la komenco de la regado estis Maio de Bari, kun la titolo de *ammiratus ammiratorum*, kiu anstataŭigis Thomas Burn. Ekskludita la nobelaro de la administrado kaj provis tranĉi la liberecon ĝuatan de la urboj.

Papo Adriano la 4-a mobilizis la nobelojn kontraŭ li. Tio baziĝis sur la fakto, ke la aŭtoritato de Vilhelmo ne estis rekonita de la bizanca imperiestro, Manuelo la 1-a Komneno, aŭ de la Sankta Romia Imperio, Frederiko la 1-a.

En 1155, grekaj trupoj okupis la urbon Bari kaj komencis sieĝi Brindizion. Vilhelmo tamen ne estis senpova de milita forto. Je la alveno en Italion, li detruis la grekan floton kaj armeon ĉe la sieĝo de Brindizio la 28-an de majo 1156 kaj reakiris Bari. Adriano devis koincidi en Benevento la 18-an de junio 1156, konfirmante Vilhelmon kiel leĝa reĝo, kaj en 1158 subskribis la pacon kun la grekoj.

Li mortis la 7-an de majo 1166 kaj estis entombigita en la katedralo de Monreale. Kun sia edzino Margarita de Navaro li havis kvar infanojn.

* Kategorio Vilhelmo la 1-a (Sicilio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636767
* GND: 119430800
* LCCN: n86143321
* VIAF: 280058705
* ISNI: 0000 0003 8716 8879
* SUDOC: 030871417
* NKC: mzk20231186762
 |
**Ŝĉigelskij Vitalij** (ruse *Виталий Владимирович Щигельский*) estas rusia verkisto, ĵurnalisto, blogisto kaj socia aktivulo. Li loĝas en Sankt-Peterburgo.

Literatura agado
----------------

Li estas aŭtoro de kelkaj romanoj (1994-2010) publikigitaj en literaturaj ĵurnaloj. Krome, li estas aŭtoro de multaj artikoloj en rusiaj politikaj amaskomunikiloj.

En 2009 li estiĝis "aŭtoro de la jaro", laŭ literatura portalo "Litsovet".

Politika agado
--------------

Dum la lastaj jaroj Ŝĉigelskij estas konata kiel politika opozicia aktivulo. Li estas membro de kelkaj politikaj movadoj en Rusio.

Li aktive partoprenis la movadon "Strategio-31" por defendado de sociaj rajtoj laŭ la artikolo 31 de la Konstitucio de Rusio, kiu regule organizadas mitingojn la 31-an de ĉiu monato. Sian pozicion li esprimis en sia artikolo.

Ekde 2011 li faras videoraportojn por populara radiostacio "Eĥo de Moskvo".

Referencoj
----------

1. ↑  Kial mi partoprenadas mitingojn la 31-an? (Artikolo) (ruse)
2. ↑  Pri la mitingo la 31-an de aŭgusto 2011 (ruse)

Vidu ankaŭ
----------

* Politikaj protestoj en Rusio en 2011-2013

Eksteraj ligiloj
----------------

* Literaturaj verkoj (ruse)
* Publikaĵoj en literaturaj ĵurnaloj (ruse)
* Aro de artikoloj (ruse)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445220
 |