recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Heinrich Bach** (\* 16-an de septembro 1615 en Wechmar; † 10-an de julio 1692 en Arnstadt) estis germana orgenisto el la familio Bach.

Heinrich estas prapatro de la tiel nomata linio de Arnstadt. Post la frua morto de la patro lia pli aĝa frato Johann transprenis la pluan edukadon kaj instruis al li la orgenludadon. Kun li li transloĝiĝis al Suhl (urbofajfisto Hoffmann) kaj Schweinfurt.
  
En 1635 li eniris la konsilantarmuzika kompanio de Erfurt, kiun direktis Johann, kaj estis ekde 1635 ĝis 1641 konsilantara muzikisto en Erfurt.

En la jaro 1641 li ricevis la postenon de orgenisto ĉe la Liebfrauen- und Supra preĝejo de Arnstadt, kiun li tenis ĝis sia morto.
  
En 1642 li geedziĝis kun la pli juna filino de urbofajfisto Hoffmann el Suhl.

Krome orgenisto Heinrich Bach ankaŭ estis komponisto. De li tamen konserviĝis nur malmultaj komponaĵoj. Krom kelkaj ĥoraloj por orgeno la ununura verko, kiu restis de Heinrich Bach, konserviĝis la kantato *Ich danke dir, Gott*, kies teksto baziĝas sur psalmo 139 verso 14. La kantato krome distingiĝas per ensemblo tipa por la 17-a jarcento: kvinvoĉa arĉinstrumenta ĥoro (kun du vjoloj) kaj kvin kantistoj (du sopranoj).

Tri el liaj filoj estis muzikistoj:

* Johann Christoph Bach la 1-a
* Johann Michael Bach
* Johann Günther Bach

Konserviĝintaj verkoj
---------------------

* *Ich danke dir, Gott*
* *Kyrie*
* *Zwei Sonaten à 5*
* *Da Christus an dem Kreuze stund*
* *Erbarm dich mein, o Herre Gott*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Heinrich Bach en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 316083
* GND: 12028572X
* LCCN: n81129522
* VIAF: 12490766
* ISNI: 0000 0000 8357 5889
* LIBRIS: 209872
* SUDOC: 118978918
* BNF: 13891028f
* MBA: cc6d1ac2-d914-461f-b891-6b742acc46cc
* BIBSYS: 14021994
* NKC: xx0040896
* ICCU: DDSV106875
 |
**Heinrich CLAUREN** (vere: *Karl Gottlob Samuel Heun*; naskiĝinta la 20-an de marto 1771 en Doberlug, mortinta la 2-an de aŭgusto 1854 en Berlino) estis germana juristo kaj verkisto. Li ankaŭ militis kontraŭ Napoleono kaj partoprenis la Vienan kongreson.

Vivo
----

Studinte jursciencon en Lepsiko kaj Göttingen li iĝis en 1792 privata sekretario de la ekonomiisto Friedrich Anton von Heynitz en Berlino kaj poste asesoro de minejaro en Vestfalio. En 1801 li transprenis la zorgadon pri la bienoj de von Tresckow en la regiono de Poznano kaj dungitis en 1811 en la ministerio de Hardenberg.

Ekde 1820 li redaktis la gazeton »Preußische Staatszeitung« kaj dungitis en 1824 ĉe la ĉefa poŝtejo. Poste li nomumitis sekreta kortega konsilisto.

Jam en Poznano li furoris per la rakontoj »Die graue Stube« (ene de »Die Freimütigen«) kaj »Mimili« (4-a eldono, Dresdeno 1824). Liaj komence disĵetitiaj laboraĵoj kolektitis sub la titolo »Erzählungen« (Dresdeno 1819–20, 6 volumoj) kiel ankaŭ en la poŝlibro »Vergißmeinnicht« (ekde 1819), kies enhavo transiris poste en la tekstarkunigaĵon »Scherz und Ernst« (Dresdeno 1820–28). Li ja ofertis al la legantaro kreskinta (duonkvalitajn) bongustajn aferojn. Krome li eldonis la tragediaron »Lustspiele« (Dresdeno 1817).

Graveco
-------

Rakontoj liaj, aparte »Mimili«, havis malfeliĉan influon sur la estetikon de la averaĝa leganto. Realismo lia, kiu kontraŭstaris la mensogemam romantikon de la periodo de politika restaŭrado, estis la malŝminkita vulgareco de la vivo de ĉiuj tagoj. Tiu ĉi banaleco ankoraŭ iĝis pli legebla pro voluptaj aludoj siaj kaj malaŭtentika sentimentaleco. Kvankam la kritikistoj atentigis pri la malkvalito de multaj liaj aĵoj Clauren ofte legitis kaj de multaj. Post kelkaj jaroj lia famo tamen malkreskis. Clauren ankaŭ estis la tekstofaranto de la kanto »Der König rief, und alle, alle kamen«, el la tempo de la kontraŭnapoleonaj liberiĝmilitoj. Ties unuaj vortoj iĝis devizo komune konata. Li ankaŭ popularigis la kiĉan harar-oferon de Ferdinande von Schmettau.

En 1851 en Lepsiko eldonitis tutaj verkoj sub la titolo »Gesammelte Schriften«.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 9. Leipzig 1907, p. 293-294 (tie ĉi interreti)

Eksteraj aferoj
---------------

* Ligiloj ĉe DDB
* Verkoj interrete

* Kategorio Heinrich Clauren en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Las Cuerlas** [Las Cuerlas] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). Ĉefa altiraĵo estas la Lageto Gallocanta kie estas abunda kvanto de akvobirdoj; tiukadre estas griza ardeo en la municipa blazono.

Geografio
---------

Panoramo kaj flugantaj gruoj.
Las Cuerlas estas municipa teritorio en la sudokcidento de la komarko Daroka Kamparo inter tiu de Used okcidente kaj tiu de Gallocanta nordoriente, krome sude estas la provinco Teruelo. Ĝi estas sur la okcidenta bordo de la Lageto Gallocanta formante parton de la oficiala rezervejo.

La lageto Gallocanta enhavas areon de 1924 ha krom pliaj 4553 ha de protektita periferia zono. Ĝi havas maksimuman longon de 7 km kaj maksimuman larĝon de 2 km. Ĝi havas averaĝan profundon de 70 cm kaj maksimuman profundon de 2 m. La altitudo gamas inter 995 kaj 1 085 msnm. La senelflua baseno estas ĉirkaŭita de la montaroj Santa Cruz kaj Pardos norde, Sierra Menera sude kaj Caldereros oriente. Ĝi estas tipa ekzemplo de montara senelflua baseno, tio estas, sen elirejo al maro. Ties akvoj devenas ĉefe de subteraj akvofluejoj, pro kio ties salenhavo estas tre alta: dek fojojn super tiu de marakvo, pro kio dum sekego ekformiĝas sur ties bordoj salkrustaĵoj. 

La loĝloko Las Cuerlas mem estas je 114 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, proksime de la limo kun la provinco Teruelo, je 900 msm. Ĝi estas tute inter Berrueco sudoriente kaj Santed norde.

Historio
--------

Plej fruaj restaĵoj estis de Bronzepoko kaj de keltiberoj. La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento. En 1248, per privilegio havigita de Jakobo la 1-a, la loko sendependiĝis de Daroca, kaj ekestis parton de *Sesma de Langa* en la Komunumo de Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838. Iam estis kastelo, sed ĝiaj materialoj estis reuzitaj kaj nun videblas neniu restaĵo. Estis ankaŭ muelejo.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Las Cuerlas kie oni malaltiĝis el 445 loĝantoj en 1950 ĝis nunaj 42 loĝantoj. Evidente elmigrado foriris al industriaj areoj kiel Zaragozo, Daroko kaj Karinjeno.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj sed ĉefe vitejoj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo, krucmonumentoj (*peirones*) kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

1. 1 2  Reserva Natural Dirigida de la Laguna de Gallocanta, Gobierno de Aragón.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802537
 |
**Mezquital del Oro** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Mezquital del Oro.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2475 loĝantojn. El tiuj estas 1153 viroj kaj 1322 virinoj. La komunumo havas surfacon de 483 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,200 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 800 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 13′ norda latitudo kaj 103° 22′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 2641 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 2 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.08 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

1,952 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 1747 alfabetoj kaj 84  analfabetoj. Do 10.30 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 913 alfabetoj kaj 117 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 11.36%. Inter la viroj estas 834 alfabetoj kaj 84 analfabetoj, do 9.15% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-06-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Benuza** [beNUza] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Cabrera, en la sudokcidento de la provinco. *Benuza* estas etimologie rilatebla al *Ben Uza*, kiel aludo al iu reloĝantoj ĉu mozaraba ĉu juda: en hebrea Uza signifas Fortulon. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, la leonan kaj la galegan.

Komarkoj de la provinco Leono; La Cabrera plej sudokcidente, helverde.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Benuza, Lomba, Llamas de Cabrera, Pombriego, Santalavilla, Sigüeya, Silván, Sotillo de Cabrera kaj Yebra, okupas totalan areon de 172,90 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 464 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 2 500 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 200 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Molacillos, Gallegos del Pan, Villalube kaj Coreses.

Estas atestaĵoj de romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de La Cabrera estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756810
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Monto Meru (Tanzanio). |

Reprezento de Monto Meruo en ĝajnisma kosmologio el la teksto *Samghayanarayana*
Murpentraĵo montranta Monton Meruon en Ŭat Saket, Bankoko, Tajlando
**Monto Meruo** (sanskrite: मेरु), ankaŭ nomita **Sumeru** (en sanskrito), **Sineru** (palie) aŭ **Mahameru** (ĉine: 須彌山, japane: 須弥山) estas sankta monto de hinduisma, ĝajnisma kaj budhisma kosmologio, kaj estas konsiderata la centro de ĉiuj fizikaj, metafizikaj kaj spiritaj universoj.

Multaj famaj hinduismaj temploj, same kiel ĝajnismaj kaj budhismaj, estis konstruitaj kiel simbolaj reprezentoj de ĉi tiu monto (kiel ekzemple Angkor Ŭat).

Bibliografio
------------

* Narpatijayacharyā, komentario de Ganeshdatta Pathak, eldonita de Chowkhambha Sanskrit Sansthana, Varanasio, Barato, PIN-221001

Referencoj
----------

1. ↑  B.M. Sullivan, *The A to Z of Hinduism*, Vision Books (ISBN 8170945216), paĝo 134
2. ↑   Mount Meru | mythology (angle). Alirita 2018-12-08.
3. ↑  Kristi L. Wiley, *The A to Z of Jainism*, Vision Books (ISBN 8170946816), paĝo 148

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Monto Meruo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hinduismo
* Ĝajnismo
* Budhismo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mont Meru en la kataluna Vikipedio.*
**Jenő Klupathy** [klupati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klupathy Jenő** estis hungara fizikisto, elektra inĝeniero, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1908).

Jenő Klupathy  naskiĝis la 21-an de oktobro 1861 en Hungara reĝlando, en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio). Li mortis la 2-an de marto 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jenő Klupathy frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto inter 1876-1880. Post lernado li restis samloke en la universitata instituto ĝis 1888, sed li plulernis en Germanio. Inter 1888-1903 li instruis ankaŭ en gimnazio. En 1896 li studvojaĝis en Anglio, Francio kaj Italio. Inter 1908-1921 li instruis kaj esploris en Universitato de Budapeŝto havanta la rangon ordinara profesoro. Li faris en Hungario la unua rentgenajn fotojn (ekzemple pri mano de Loránd Eötvös. Lia grava invento estis la pli moderna arkolampo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A folyadékok közötti válaszfelületek feszültségéről* (1885)
* *Vezérfonal az elektromosság és mágnesség tanához* (Gvidlinio pri scio de elektro kaj magneto), (1890)
* *A kathodsugarak mágnesi hatása* (1907)
* *Physikai mérések I* (Fizikaj mezuradoj), (1912)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 447085
* VIAF: 121514263
* ISNI: 0000 0000 7955 4997
 |
**Jenő Kováts** [jenO kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kováts Jenő** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto, oficiro.

Jenő Kováts naskiĝis la 10-an de marto 1921 en Lesencetomaj, li mortis la 19-an de februaro 2010.

Biografio
---------

Jenő Kováts maturiĝis en gimnazio en Zalaegerszeg, poste li akiris bestokuracistan diplomon en la translokita fakultato de Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1945 en la nazia Germanio, en la sekva jaro denove jam akceptitan diplomon en Budapeŝto. Dum la studentaj jaroj li estis ankaŭ asistanto aŭ armea bestokuracisto. Post la diplomo li estis bestokuracisto en Csonkahegyhát (1946–1949), Pókaszepetk (1949–1952), Szécsény (1952-1955), Paks (1955–1962), fine li estis ĉefo de veterinara stacio de Tolna ĝis la emeritiĝo en 1981. En tiu periodo li ofte studvojaĝis eksterlande, eĉ li prelegis enlandaj kaj eksterlandaj universitatoj. Dum la emeritaj jaroj li estis konsilisto kaj inter 1994-2003 li instruis germane en la Veterinara Universitato de Budapeŝto. Li kandidatiĝis en 1992 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, samtempe li ricevis la titolon titulara profesoro. Li ricevis premiojn kaj medalojn. Lia oficira rango estis majoro.

Elektitaj libroj
----------------

* *A falu orvosai* (1965)
* *Állatról emberre terjedő betegségek* (1976)
* *A tőgygyulladás elleni védekezés* (1982)
* *Állategészségügyi emlékek Tolna megyében* (1987)
* *Az állatorvosi hivatás kialakulásának fénykora Magyarországon* (1999)
* *Emlékezel?* (2004)
* *Az állat és orvosa a hadseregben* (2006)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716879
* VIAF: 306153993
* ISNI: 0000 0001 1053 5947
 |
**Jenő Kapy** [jenO kapi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kapy Jenő** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto, pentristo.

Jenő Kapy naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1942 en Kassa (Hungara reĝlando, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la 19-an de aŭgusto 2019 supozeble en Budapeŝto?.

Biografio
---------

Jenő Kapy devenis el burĝa familio, tial dum la socialismo li iomete estis neglektita. Li akiris arkitekturan diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1967, sed dum lernado li interesiĝis ankaŭ pri pentrado. Post siaj studoj li laboris en ŝtataj arkitekturaj entreprenoj ĝis fino de la socialismo. Inter 1974-1976 li studis en majstra lernejo. En 1990 li fondis propran atelieron kaj ekinstruis en Universitato Reĝo Sankta Stefano ĝis 2012. Li instruis ankaŭ en la teknikuniversitato kaj en Universitato de Pécs. En 1998 li akiris sciencan gradon DLA en la teknikuniversitato. Li pensiuliĝis en 2012, fermis sian atelieron kaj okupiĝis nur pri pentrado. Li ricevis premiojn inter 1978-2009.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* havena konstruaĵo (Csepel (distrikto)
* kulturdomo Hollókő
* familiaj domoj
* preĝejo en Dunaharaszti
* fabriko en Tápiószele (1978-1981)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* László Kalmár (arkitekto)

Ekspozicio
----------

* Piliscsaba (2018; pentraĵoj)

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2020-06-06 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingvaj datenoj

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693653
 |
La **Urbodomo de Vác** estas baroka historia monumento en meza parto de Vác.

Urbodomo en Vác

Historio
--------

Laŭ dokumento en 1680 en tiu ĉi loko turka banejo etendiĝis, sed laŭ alia dokumento en 1718 jam urbodomo funkciis. En 1736 oni komencis trakonstrui ĝin. La fina trakonstruo okazis en 1764, ĉar tiam Maria Tereza de Aŭstrio vizitis la urbon. La konstruaĵo estis pligrandigita en 1910.

Konstruaĵo
----------

La enireja parto de la urbodomo
La unuetaĝa urbodomo situas inter aliaj domoj ĉe angulo de placo kaj strato laŭ trotuaroj. La konstruaĵo formas U-majusklon. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. En flankoj de la enireja pordo 2 kolonoj estas videblaj. Pli supre sur la etaĝo balkono estas videbla, ĉe la tegmento la blazono estas videbla. Plej supre meze estas videbla skulptaĵo pri greka diino Justicia, flanke po unu inoj, kiuj tenas blazonojn de Hungario kaj episkopo Christoph Anton von Migazzi.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

* Vido al la urbodomo (situa post la verdaj ombreloj)Vido al la urbodomo (situa post la verdaj ombreloj)
* Fontano ĉe la urbodomoFontano ĉe la urbodomo
* Flanka parto de la urbodomoFlanka parto de la urbodomo
* Parto de la urbodomo el la kortoParto de la urbodomo el la korto
**Ventosa del Río Almar** [benTOsa delrioalMAR] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Margañán. *Ventosa del Río Almar* estas tradukebla etimologie al *Ventejo de la rivero Almar*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 18,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 116 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 31 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753661
 |
**Alcazarén** [alkazaREN] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *Alcazarén* estas komprenebla etimologie kiel *Du Alkazaroj* aŭ *Du Kasteloj*, el la araba *al-qasrayn* kiu signifas "la du alkazaroj". Tiukadre aperas du kastelturoj en la blazono. 

Alcazarén en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
Preĝejo de Santiago.
Kapelo de Karmen, kun muzikistoj en la kupolo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 48,04 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 632 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 750 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 34 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Matapozuelos, Mojados, Megeces, Hornillos de Eresma, Pedrajas de San Esteban kaj Olmedo. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trafluas la rivero Eresma kaj rojo Cega.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj -devennomo Rueda-, legomoj, betoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata forstado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Multaj laboristoj navedas ĉiutage al proksimaj urboj kiel Íscar, Pedrajas de San Esteban, Olmedo, kaj eĉ al Valadolido mem.

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la du mudeĥaraj preĝejoj de malfrua 13-a jarcento nome de Santiago kaj de Sankta Petro (nuna kulturcentro). En la preĝejo de Santiago, nome en la interno de la absido estas restaĵoj de gotikostilaj freskoj de la transiro de la 14-a al la 15-a jarcentoj. La Kapelo de la Virgulino Karmen, de la 13-a jarcento, enhavas plurkolorajn gipsaĵojn ege originalaj, kun hispanamerika influo kaj interesaj figuroj de muzikistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765498
* VIAF: 2438154741637353110001
 |
**Alcampo** estas entrepreno de distribuado kaj vendado, filio de la franca grupo Auchan, kiu funkcias en Hispanio laŭ la formatoj de superbazaroj, hipermerkatoj kaj retkomerco. Je 31a de decembro 2021, ĝi havis 63 hipermerkatojn kaj 242 superbazarojn, krom 53 benzinejojn kaj dungitaron de 19 600 laboristoj.​ 

Alcampo estiĝis kiel entrepreno en 1979 kaj ekagadis en Hispanio en 1981 per la malfermo de hipermerkato en Utebo (Provinco Zaragozo), kiel la unua internaciiga agado de la Grupo Auchan. En 1996 ĝi akiris ĉiujn hipermerkatojn Jumbo de Hispanio, Portugalio kaj Francio. Samjare, Supermercados Sabeco, iĝis parto de la grupo Auchan.

Ekde la 2000-aj jaroj Alcampo ekspansiis kaj aĉetis diversajn vendejarojn, ekzemple en 2022 235 mezgrandajn superbazarojn de la ĉeno Dia.

Referencoj
----------

1. ↑  Alcampo Alirita la 22an de majo 2023.
2. ↑  Dia vende 235 supermercados a Alcampo en España por 267 millones El País

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Alcampo (el Retarkivo 20170618054525)
* Informaro

* Kategorio Alcampo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Alcampo en la hispana Vikipedio.*
**Alcalá de Moncayo** [alkaLA demonKAĝo] estas municipo de Hispanio, en la sudorienta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo* kies ĉefurbo estas Tarazona, en la okcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo deriviĝis de la araba "al-kalat" kiu signifas "la kastelo", kio indikas kaj la defendan funkcion de la loko kaj la fortan araban influon konstateblan ankaŭ en la krutaj kaj mallarĝaj stratetoj.

Geografio
---------

Alcalá de Moncayo estas municipa teritorio en la sudorienta parto de la komarko *Tarazona y el Moncayo*, kie ĝi okupas teritorion inter tiuj de Añón de Moncayo kaj Vera de Moncayo, borde de la rivero Huecha. Proksime de ĝia teritorio estas la Natura Parko Moncayo.

La loĝloko Alcalá de Moncayo mem estas je 85 km nordokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 17 km de Tarazona, komarka ĉefurbo. Ĝi estas sur 766 msm.

Historio
--------

Preĝejo.
La araboj okupis la lokon dum jarcentoj. La konkero de Tarazona fare de Alfonso la 1-a en 1119 sugestas, ke plej verŝajne ankaŭ Litago estis konkerita de kristanoj samjare. La loĝantaro post la kristana konkero restis grandparte de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo.

Plej frua mencio estis de 1238, rilate al la reloĝado fare de la Monaĥejo de Veruela. En la 14-a jarcento ĝi apartenis al Kastilio dum la Milito de la du Petroj sed revenis al Aragono per la Pakto de Almazán en 1375. En la 16-a jarcento oni konstruis la preĝejon.

En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio rezultis en la forigo de centoj da moriskoj el la valo, nome ekonomia kaj demografia krizo, kaj ĝi ne rekuperiĝis de tio ĝis la 18-a aŭ 19-a jarcentoj.

En la 19-a jarcento, la loko jam ne plu apartenis al la Monaĥejo de Veruela.

Alcalá de Moncayo demografie kreskiĝis nur ekde la dua duono de la 19-a jarcento, sed poste tamen preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj ankaŭ en Alcalá de Moncayo oni malaltiĝis el 400 loĝantoj meze de la 20-a jarcento ĝis nunaj 157 loĝantoj.

Ekonomio
--------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (olivarboj, migdalarboj, fruktoĝardenoj kaj cerealoj) brutobredado (ŝafoj, abelbredado), forstado kaj sekva nutrindustrio (vino, oleo), krom ekstera dungado. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kun mudeĥara sonorilturo; kaj proksima Natura Parko Moncayo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alcalá de Moncayo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807564
 |
***Die Abderiten*** (eo: La Abderanoj) estas satira romano de Christoph Martin Wieland, kiu aperis en la revuo *Der Teutsche Merkur* dum la jaroj 1774 ĝis 1780 kiel seriaĵo. En ĝi Wieland primokas la naivecon de siaj eturbaj samtempuloj el liberaj regnaj urboj.

*Abderano* estas nomo por stulta naivulo. Ĝi estas deduktebla de la antikvagreka urbo Abdero, kiu ja estis hejmurbo de tiaj eminentuloj kiel Demokrito kaj Protagoro, tamen jam je la antikvaj grekoj akiris la fifamon de naivulejo.

La opinio ankaŭ de samtempuloj de Wielands, ke li priskribas la cirkonstancoj de sia hejmurbo Biberach, tuŝas nur la eksteraĵon. Laŭenhave temas plejparte pri historioj kolportitaj de antikvaj komediopoetoj kaj satiristoj pri la Abdero, kiu en antikva Grekujo validis kiel urbo, kies urbanoj faras ĉion necele kaj malsukcese. Eble Wieland havis enmense kelkajn karakterojn el Biberach, sed tiajn oni estus trovanta sendube en ĉiu alia urbeto: Wieland prezentas kvazaŭ „kosmopolitisman" abderanecon, stultecon, kiu ĉiuepoke estas trovebla inter la homoj je ĉiuj lokoj. Estas elstarigenda la amaspsikologia dimensio de lia romano, kiu estas tre antaŭa al la sociologiaj kaj psikologiaj konoj de lia epoko.

La romano aperis en la revuo Der Teutsche Merkur eldonita de Wieland de 1774 ĝis 1780 kaj inspiris multajn imitantojn, i. a. August von Kotzebue, Friedrich Dürrenmatt, Richard Strauss kaj Peter Ustinov.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interreta teksto ĉe Projekto Gutenberg
* Libere elŝutebla aŭdlibro *Die Geschichte der Abderiten* de Wieland ĉe librivox.org
**Didimo la muzikisto** estas greka muzikteoriisto de la unua jarcento a. K..

Liaj muzikteoriaj verkoj estas nur malrekte tradiciitaj per Porfirio kaj Ptolemeo. Inter ili estas liaj tetrakordoj laŭ kordolongecoj, el kiuj oni povas kalkuli jene la intervalproporciojn:

|  |  |
| --- | --- |
| diatona tetrakordo: | (16:15)(10:9)(9:8) |
| kromata tetrakordo: | (16:15)(25:24)(6:5) |
| enharmonia tetrakordo: | (32:31)(31:30)(5:4) |

Li do uzis same kiel Arkitaso la puran grandan tercion, sed li utiligis ĝin kiel unua en la diatoniko kiel sumo el la granda kaj malgranda plentono, ĉar validas la proporcio (10:9)·(9:8)=5:4. La diferenco inter la du plentonoj estas la t. n. sintonika komo, foje ankaŭ nomita didima, kvankam Didimo tiun neniam traktis.

Fontoj
------

* Barker, Andrew, *Greek Musicologists in the Roman Empire*, in Timothy D. Barnes (ed.), *The Sciences in Greco-Roman Society*, Aperion: A Journal for Ancient Philosophy and Science 27.4 (decembro 1994).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 260105
* VIAF: 253549184
 |
**Luis VILLASEÑOR y López de la Oliva** (Camuñas, Toledo, ĉ. 1850-1920). estis hispana politikisto kaj nobelulo. 

Naskiĝis meze de la 19a jarcento en nobela familio kaj influa en Camuñas. Li heredis, kaj poste iĝis urbestro de la vilaĝo. Konvinkita kontraŭulo de katolikismo, li forpelis la pastron kaj venigis protestantan misiiston el Madrido, nome Félix Moreno Astray, kiu havis sukceson ĉar oni formis en la vilaĝo la unuan konstantan protestantan komunumon de la provinco Toledo.

La urbestro de Camuñas (provinco de Toledo), **Luis Villaseñor y de Oliva**, estis respublikano federaciisma kaj kontraŭkatolikisma kaj deklaris sendependan politikan enton dum kelkaj tagoj en la toleda vilaĝo de Camuñas, jam tiam ege senegala ene de la arkidiocezo de Toledo, ĉar ĝi estis konvertita preskaŭ tute al la protestantismo danke al misia strebo de la evangeliisto galega Félix Moreno Astray. Laŭ Marcelino Menéndez Pelayo en sia verko *Heterodoxos*, "un maestro ateo, un barbero y un cierto señor de horca y cuchillo [Luis Villaseñor] llamaron en 1874 a Moreno Astray de la mano de varios misioneros republicanos como Araus y Ceferino Tresserra" (ateisma instruisto, barbiro kaj terura viro alvokis en 1874 na Moreno Astray kaj aliaj respublikaj misiistoj); Luis Villaseñor forpelis la katolikan pastron kaj estis tuj kreonta, laŭ vortoj de Menéndez Pelayo, "una especie de Ginebra manchega" (isan manĉan Ĝenevon). Tiuj eventoj okazis en 1873, dum la Unua Hispana Respubliko dum la mallonga prezidanteco de la federalisma Francisco Pi y Margall, kaj daŭris iome, almenaŭ por dezegni muldilojn por stampi propran monunuon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402436
 |
**Paradiesische Passage** (Paradiza Trapasejo) estas sono-instalaĵo fare de Gerhard RÜHM kun tekstoj en Esperanto el 2008. La aŭstra aŭtoro kaj komponisto estis invitita de la sonarta iniciativo *Tonspur*  (akustika trako) verki por multe frekventita trapasejo en la viena muzeo *MuseumsQuartier* sono-instalaĵon.
La artisto celis farigi belsonan verkon kaj ŝanĝi vivoplenan trapasejon al ejo de trankviligo kaj kontemplo pri harmoniigita tempo.

En intervjuo Gerhard Rühm interalie diris: "Mia unua penso estis - ĉar la trapesejo je estas uzata de multaj turistoj kaj fremduloj - fari ion kun internacia planlingvo, do mondlingvo." La verkisto pensis pri Volapük kaj pri Esperanto. Fine li decidis por Esperanto, pro la konateco de ĝiaj vortoj kaj ĝia belsoneco. El lernolibro li elektis simplajn frazojn, ofte unue ellernitaj de komencantoj, kaj kiuj liveras certajn asociojn al homoj novalvenantaj en urbo, kiel "kia estas la vetero". Por atingi agrablan sonon ĥoro virina prelegas la tekstojn, sekvata de celesto.

Pri la ideo de la son-instalaĵo la artisto diras: La kvin vokalojn de Esperanto li rilatas al kvin trisonoj; post legado ĥora de la teksto sekvas la celesto-parto. La akordoj en la sama sinsekvo de la tekstaj vokaloj.
La frazoj estas faskigitaj al dekdu partoj, laŭsekve la celesto-eroj. Plie ses frazoj, kvar frazoj kaj unusolaj frazoj. Tio signifas, ke la celesto-partoj pli kaj pli malvaste sekvas. Post tiu periodo, kiu daŭras proksimume dekdu minutojn, ĉiuj vokaloj estas samtempe elparolataj kaj la rilataj akordoj estas ludataj de la celesto. 

La radio versio – elsendita de Aŭstria Radio 1 (*Ö1*) la 14-an de septembro 2008 – aŭskulteblas ĉe Kunstradio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paradiza Trapasejo - soninstalaĵo, intervjuo kaj aliaj ekzemplo el la verko
* Tonspur, germane
* MuseumsQuartier Wien, diverslingve
**Paradiso** estas la plej konata verko, nome romano de José Lezama Lima, fama kuba verkisto. Tiu vorto estas hispana pravorto -nuntempa estas "paraíso"- pli malpli mezepoka kiu rilatas al la skolastiko kaj de tie al hispana religia katolika pasinteco kiu devenis en kuban kulturon.

La romano enhavas tri partojn: la unua rilatas al la **infaneco** de la aŭtoro mem rilate la patrina bildo, la dua estas malfermo de la infano al **amikeco** en tri roloj: Fronesis, Foción kaj José Cemí -tiu lasta la aŭtoro mem-. La tria parto estas iamaniere la apero de Oppiano Licario -la familinomo ludas per la klasika rolo de Ikaro, kiu serĉas la plej altan ŝtupon kaj malsukcesas-, kiu respegulas **la senfinon, la poezion**, ka spiriton kiun serĉas Cemí.

Kvankam la esto de la aŭtoro ene de la rolulo de Cemí estas ne neniigebla, la membiografieco de la romano baziĝas ne tie, sed sur la fakto, ke la romano rakontas ne la propran vivon de la verkisto, sed ties idearon de vivo kaj de literaturo, tio estas: la antaŭa verkaro de Lezama (poezio, eseo, ktp.) estis klopodoj priskribi la vivon. **Paradiso** ordigas la antaŭan poezian rigardon al la mondo.

La romano **sakraligas la realon**. Lezama estas pastro de tiu specifa religio kiu plialtiĝas eksteraĵojn laŭ baroka aŭ **novbaroka stilo**. Tiuj eksteraĵoj temas pri la tuta vivo, sed ankaŭ de la homa korpo kaj eĉ de la vira sekso. Same oni ludas per konfuzo inter realo kaj nerealo. Tion atingas ista uzado de la lingvo, kiu neniam estas ĉiutaga, sed literaturega, novgongoreca, multkultura, ktp. Ĉefe la arta uzado de la **metaforo** estas heredaĵo kaj de Góngora kaj de la hispana avangardo de la 20aj jaroj. Tiu metaforo devas esti ne simpla, sed kuraĝa, ekzemple pri biero "kanario sunbananta per malfermegaj flugiloj", pri iu "ties nazo havis ion de atena sentinelo kiu malakceptas karesi persan katon aŭ legi sekretan mesaĝon de Artakserkso".

Kompreneble Lezama scias, ke tiu kultura troigo tute malmodas sed pro tio ties uzado iĝas **ironia** kaj ludema, ĉiukaze **ornama**. Tamen tiu propra ludemo kune kun la elekto de neĉiutagaj vortoj -foje eĉ ne ekzistantaj aŭ preskaŭ- kaj la enormega riĉeco kaj flekseblo de lia vortotrezoro, iĝas la lingvo de Lezama ne nur iom malfacile komprenebla -tio ja okazis al praulo Góngora kaj avangardistoj- sed eĉ malfacilege tradukebla al iu ajn lingvon sen perdi grandan kvanton ĉu de informo ĉu de literatura ĝuo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 80871
 |
**Branceilles** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 247 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

Geografio
---------

Branceilles etendiĝas sur 11,59 km², kaj havis 247 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 21 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Branceilles antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Georges Leymat, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Branceilles apartenas al la kantono de Meyssac, kies ĉefurbo estas Meyssac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Lubersac
Dungcela intervjuo.
**Dungcela intervjuo** estas momento, renkontiĝo, kiam dunganto volas konatiĝi kun kandidato, kiu deziras akiri laboron en la firmao de la dunganto. Por la persono, kiu serĉas laboron, la dungoto, la unua tasko estas krei dosieron kun kariertabelo, kandidatiga letero kaj aldonaj kopioj de diplomoj kaj atestiloj. Poste la dungoto liveros sian dosieron al la dunganto. Se la dunganto estas interesata per legado de tiu dosiero, li/ŝi venigos la dungoton al dungcela intervjuo.

La dungoto devas bone prepari sin al tiu intervjuo. Li/ŝi devas esplori pri la loko, kunporti ĉiujn dokumentojn denove, esplori per diversaj manieroj, per Interreto kaj aliaj, pri la aktivecoj de la firmao, tiel ke li/ŝi povos montri al la dunganto, ke liaj/ŝiaj kapabloj kaj servoj vere helpos al la kompanio. La aspekto (vestaĵoj) kaj sinteno (korpa lingvo, movoj, mienoj) kaj parolfluo, prononco, elektitaj vortoj, argumentado, ĉio tio havos sian gravecon en la decido de la dunganto.

* Kategorio Dungcela intervjuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

**Samaro** (arabe سامراء, DMG Sāmarrāʾ) estas antikva urbo de Irako je la orienta bordo de la rivero Tigriso, je 100 km de Bagdado, en la gubernio Saladino, kies nomo honoras Saladinon.

* **Koordinatoj:** 34° 12′ N 43° 52′ O﻿ / ﻿34.200 °N, 43.867 °O﻿ / 34.200; 43.867 (mapo)
* **Loĝantaro:** 158 968 (2005)

Ĝi estis fondita en la jaro 835, kiam la ĥalifo al-Mu‘tasim decidis konstrui propran ĉefurbon. Ĝi estis ĉefurbo ĝis 892, kiam la ĥalifo al-Mu‘tadid decidis reveni al Bagdado. En tiu periodo la urbo estis unu el la plej luksaj metropoloj, kaj entenis la plej grandan moskeon kiun konis la araba imperio. El tiu konstruaĵo nur restas ekstera muro kaj la minareto, konata kiel *Malwiyya*, kun formo de zigurato. La terminoj "Anarkio en Samaro" aŭ "Malordo en Samaro" referencas al la periodo 861–870 en la historio de la Abasida Kaliflando, kiu estis markita de ekstrema interna nestabileco kaj violenta sukcedo de kvar kalifoj, kiuj iĝis pupoj en la manoj de povegaj rivalaj militgrupoj.

En Samaro nun loĝas precipe ŝijaistoj, kaj ĝi entenas diversajn monumentojn de tiu religia grupo.

Je la 22-a de februaro de 2006, granda atenco detruis la oran kupolon de la plej konata monumento de la urbo, la moskeo Al Askari.

En 2007, UNESCO nomis Samaron monda heredaĵo.

Vidu ankaŭ
----------

* Granda Moskeo de Samaro
* Minareto de Samaro
* Supra Mezopotamio

  

* Samaro (Irako) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Samaro (Irako) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑  "Unesco names World Heritage sites",  *BBC News*, 2007-06-28. Kontrolita 2010-05-23.
**Samaĉablo** (kartvele სამაჩაბლო) estas historia loknomo kaj ankaŭ oficiala kartvela nomo de la eksa Sud-Osetia aŭtonoma provinco, la nuna Sud-Osetio. La vorto ekuziĝis per iniciato de la unua prezidento de moderna Kartvelio Zviad Gamsaĥurdia pro ideologia starpunkto, ke en Kartvelio estas oseta malplimulto, sed ne estas Osetio kiel aŭtonomio aŭ lando de osetoj. Pro tiu kialo la nomo *Samaĉablo* estas perceptata kiel ofenda en Sud-Osetio mem. 

La vorto formiĝis de la familinomo de kartvelaj princoj Maĉabeli, kiuj ĝis la mezo de la 19a jarcento posedis grandajn terpecojn (ankaŭ kun etne oseta loĝantaro) en la regiono.

Ekde enposteniĝo de Miĥeil Saakaŝvili oficiala Tbiliso ne plu uzas la vorton, preferante pli neŭtralan *Cĥinvala regiono*.

Referencoj
----------

1. ↑  „Anstataŭ termino *Sud-Osetio* oni enkondukis en larĝan uzon terminojn *Samaĉablo* (posedaĵo de princoj Maĉabeli) kaj *Ŝida Kartli* (Interna Kartlio), kio certe ne povis ne elvoki justan indignon de osetoj" // А. Чибиров. Грузино-Юго-Осетинская война 1988-1992 гг. сквозь призму СМИ. Владикавказ, 2010.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Bramo** |
| --- |
|  |
| Bramo (Abramis brama) de la RejnoBramo (*Abramis brama*) de la Rejno |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ciprinoformaj *Cypriniformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Ciprinedoj *Cyprinidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Abramis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Abramis brama****Linnaeus, 1758 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Bramo  |

 |
| v • d • r |

**Bramo** (*Abramis brama*) estas specio de granda fiŝo de la familio de ciprinedoj, distingebla disde alburno per sia malpli longa suba makzelo.

Ĝi apartenas al la plej grandaj dolĉakvaj fiŝoj de Eŭropo. Ĝi povas longi eĉ 50 centimetrojn (ĝenerale 20-40 centimetrojn), pezo tiam atingas 4-5 kilogramojn. Ĝia korpo estas deflanke plata, la dorso estas alta.

Bramoj vivas en Eŭrazio de Siberio ĝis okcidenta Francio en nefluaj aŭ apenaŭ-fluaj ŝlimgrundaj akvoj. Ĝi nutras sin sur la akvogrundo per etaj bestetoj kaj suprenakviĝas nur nokte.

La femalo demetas dumnokte inter fino de aprilo kaj komenco de junio frajon (100.000-150.000). La bramidoj grupiĝas ĉe la bordo.

Bramo estas grava merkata fiŝo kun fajna sed fiŝosta karno.

* 
* 
* 
* 
* 

* Bramo (fiŝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bramo (fiŝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bramo (fiŝo) en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Gertrudo de Nivelles, abatino de Nivelles.
La termino **abatino**, devenanta el la maskla abato, indikas la superulinon de virina monaĥejo de iuj religiaj kristanaj ordenoj. Ŝia administra jurisdikcio egalas al tiu de abato.

La okcidenta monaĥismo (sed ankaŭ praktike en tiu orienta), jen vira jen virina, komenciĝis en la 4-a jarcento. Post la fazo de la "ermitoj", viroj kaj virinoj, kiuj antaŭe retiriĝis en la dezerto aŭ en grotoj en kompleta izolado, disvastiĝis iniciate de Sankta Paŭlo la Ermito kaj de Sankta Pakomjo la fazo de cenobitismo. La cenobita vivo ne antaŭvidis veran kaj propran konventon, sed multajn ĉelojn aŭ grotojn izolitajn, najbare de komunuma kapelo aŭ preĝejo.

Nur kun Benedikto de Nursio kaj ties fratino sankta Skolastika de Nursio naskiĝis la okcidenta monaĥismo. Al la benediktanaj ordenoj flankiĝis aliaj monaĥaj komunumoj, kiel tiuj de Marteno de Tours, episkopo, kaj Paŭlino de Nola, episkopo. Estas la Benediktanoj kaj la Benediktaninoj, tamen, la donantoj originon kaj strukturon al la konventa vivo. La ĉeloj, fakte, de la monaĥoj kaj monaĥinoj troviĝas en proksimaj strukturoj. El tio naskiĝis la neceso havi abaton kaj abatinon, kiu gvidu la tutan komunumon.

Nur kun la reformo de Cluny naskiĝos strukturoj de koordinado, diritaj *provincoj*, kiuj regos diversajn komunumojn-monaĥejojn. sed en la benediktana praktiko ĉiu monaĥejo havis sian plenan aŭtonomion.

La abatino funkciis por la monaĥinoj, tial, patrino kaj majstrino. Kiel la abato aŭ episkopo, ŝi surhavas ĉe kolo krucon, simbolon pri sia aŭtoritato sur la kunfratinoj.

Modelo de aŭtoritata signo de katolika abatino. La koncilio de Trento multe dekretis pri abatinoj.
Kutime estas tasko de la abatino gvidi la preĝadon, asigni la oficojn kaj allasi esceptojn al la monaĥa regulo, precipe por la malsanaj monaĥinoj kaj novicinoj.

Imperia abatino
---------------

"Imperia abatino" estis tiu kiu gvidis iun '"imperian abatejon".
La "Imperiaj Abatejoj" (germane: *Reichsabteien* aŭ *Reichsklöster* aŭ *Reichsstifte*) estis religiaj domoj de la Sankta Romia Imperio kiuj laŭlonge de sia ekzisto estis konservintaj la staton de *Reichsunmittelbarkeit* (imperia senpereco): pro tio multaj estis submetitaj al la sola imperiestra aŭtoritato kaj en multaj koncernataj teritorioj la abato/abatino estis "suvereno", nome sendependa el iu ajn teritoria aŭtoritato. Tiu *status* alportis diversajn avantaĝojn politikajn kaj financajn, kiel la leĝan liberigon el la lokaj aŭtoritato de la episkopo, krom donacojn kaj rajtojn de diversaj naturo kaj origino.  

Ĉefis kutime en tiuj Imperiaj Abatejoj "Imperia Abato" (*Reichsabt*) aŭ, por la porvirinaj monaĥejoj, "Imperia Abatino" (*Reichsäbtissin*).

Vidu ankaŭ
----------

* Abato
* Duobla monaĥejo
* Cenobito

* Kategorio Abatino (monaĥa) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Medalo de 1854 okaze de la datreveno 50-a de la bena agado de granddukino Maria Pavlovna Romanova , fare de Facius
Tomboŝtono en Vajmaro
**Angelica Bellonata FACIUS** (naskiĝinta la 13-an de aŭgusto 1806 en Vajmaro, mortinta la 17-an de aprilo 1887 samloke) estis germana skulptistino, medalistino kaj gemofaristino.

Vivo
----

La filino de la artisto Friedrich Wilhelm Facius sukcesis superi la patron longe. Ŝi estis adeptino de Christian Daniel Rauch en Berlino kaj ege influitis de la rondoj vajmaraj ĉirkaŭ Johann Wolfgang von Goethe.

Post kvinjara trejnado ĉe la patro kaj la frekvento de la de Goeto subtenata Duka libera desegnolernejo en Vajmaro ŝi pluse trejnitis fare de Peter Kaufmann. En 1825 ŝi prezentitis al Goeto, kiu zorge akompanis ŝian pluan evoluon artistan. Ŝia nekutima talento havigis al ŝi subtenadon de aliaj gravuloj kiel Leonhard Posch, Johann Gottfried Schadow aŭ la konata medalisto Gottfried Bernhard Loos.

Graveco artista
---------------

Angelica Facius apartenis al la plej gravaj germanaj skulptistinoj de la 1-a duono de la 19-a jarcento kaj estis membro de la fama Berlina skolo de skulptistoj.

Inter ŝiaj plej bonaj gravuraĵoj nombriĝas la busto de la grandduka moŝto Karolo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) en karneolo, la medalo farita okaze de la jubileafesto de la menciita grandduko (1825) kaj la sub la gvido de Rauch finfarita medalo produktita pro la funebro de la sama duko. Same elstaraj estis liaj portretoj en gemoj, ŝiaj bustoj en gipso, sigeloj kaj malaltaj reliefoj.

Literaturo
----------

* Allgemeines Künstlerlexikon Band XXXVI, 2003, S. 159
* Claude Keisch und Roland März: *Deutsche bildende Künstlerinnen von der Goethezeit bis zur Gegenwart*. Berlin: National-Galerie 1975
* Peter Bloch u.a. (Hrsg.): *Ethos und Pathos, die Berliner Bildhaŭerschule 1786 - 1914*. Berlin: Dt. Verein für Kunstwiss. 1990
* Eva Wipplinger: *Medaillenkünstlerinnen in Deutschland. Kreativität in Geschichte und Gegenwart*. Halle 1992
* Ulrike Müller (Hrsg.): *Frauenpersönlichkeiten der Weimarer Klassik: der Umgang hier scheint mir sehr angenehm und gar nicht kostspielig*. Weimar 1998, 2003.
* Bärbel Kovalevski (Hrsg.): *Zwischen Ideal und Wirkliĉkeit. Künstlerinnen der Goethe-Zeit zwischen 1750 und 1850*. Ostfildern-Ruit 1999

* Kategorio Angelica Bellonata Facius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568014
* GND: 116372443
* VIAF: 74601429
* ISNI: 0000 0000 1062 108X
* SUDOC: 171841832
 |
**Dezső Bor** [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bor Dezső** estis hungara orkestrestro, dirigento, fervojisto, bibliotekisto, fotisto. Lia nobela antaŭnomo estis *halmaji*. Lia filo estis György Bor.

Memortabulo pri Dezső Bor en Budapeŝto
Dezső Bor  naskiĝis la 26-an de majo 1888 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de majo 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Bor frekventis la kutimajn lernejojn, sed ekde la aĝo 8 ankaŭ lernis en nacia muziklernejo. Pro financaj malfacilaĵoj li apartenis al la armea orkestro inter 1905 kaj 1909, poste li estis fervojisto. En 1911 li establis la unuan hungaran laboristan orkestron en Újpest, kiun li dirigentis. Ekde 1913 li estis bibliotekisto en Ĉefurba Librejo, sed dum la 1-a mondmilito li denove estis armea orkestrano. En 1922 li establis plian orkestron el amatoraj muzikistoj, li dirigentis kaj ankaŭ koncertis. En 1935 li havis pli altan postenon en la biblioteko, iom poste li aranĝis fotejon de la librejo, tamen en 1949 li iĝis trudemerito. Li laboris plu en dokumentejo de esplorinstituto ĝis 1958.

Li estis kalvinana presbitero inter 1926–1966. Li ricevis kelkajn premiojn. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis po unu filojn.

Elektitaj koncertoj (kiel dirigento)
------------------------------------

* Palaco Vigadó (1923)
* Hungara Radio (1925)
* lasta (adiaŭa) koncerto (1958)

Liajaj kontribuoj
-----------------

* *A fényképezés a könyvtár szolgálatában* (studo)
* *A Székesfővárosi Zenekar és az Állami Hangversenyzenekar közötti története 1923 – 1963 (Négy évtized a zeneművészet szogálatában)* (kunverkinto, manuskripto)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (1988)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dezső Bor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 650352
 |
**ELEKES Dezső** [elekeŝ] estis hungara statistikisto, demografo, universitata profesoro.
Dezső Elekes naskiĝis la 11-an de novembro 1889 en Kézdivásárhely kaj mortis la 8-an de aprilo 1965 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Elekes pristudis juron en Universitato Koloĵvaro, poste ekde 1918 li servis ĉe la Centra Ofico pri Statistiko de Hungarujo. En 1942 li iĝis eksterordinara profesoro. Kiel prezidanto de la ofico en 1947 li reprezentis Hungarujon en la kunsido de *Instituto Internacia pri Statistiko* en Washington. Li redaktis la revuon Magyar Statisztikai Szemle. En 1924 li gajnis la amatoran ŝakĉampionadon de Budapeŝto.

Verkoj pli gravaj
-----------------

* *A Dunavölgyi kérdőjel. A Duna környéki Közép-Európa gazdasági problémája* (Bp. 1934);
* *Budapest szerepe Magyarország szellemi életében* (Bp. 1938).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304791
* GND: 119347326
* LCCN: no97021835
* VIAF: 3278630
* ISNI: 0000 0001 0949 2062
 |