recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
la liturgia lanco, sur la Tablo de Ofero.
La **Lanco** (greko: λόγχη; Slavonic: *Копіе́*) estas liturgia ilo uzata dum la Dia Liturgio en la Bizanca Rito de la Orienta Ortodoksa Eklezio kaj la Orientaj Katolikaj Eklezioj.

La Lanco simbolas la lancon de Longino, kiu estis uzita je la tempo de la morto de Kristo sur la Kruco por piki lian flankon, el kiu fluis sango kaj akvo (Johano 19:34). Ĉi tiu evento tradicie interpretiĝas kiel antaŭfiguro de la Sanktaj Misteroj (Sakramentoj) de la Eŭkaristio kaj Bapto.

La Lanco estas unu el la Sanktaj Vazoj kutime garditaj sur la Tablo de Ofero (Prothesis), kie la pano kaj vino estas preparitaj por la Eŭkaristio. Ofte kiam Kaliko kaj Diskos (Pateno) estas faritaj, Asterisko kaj Kulero estos faritaj por parigi ilin. La Lanco estas normale farita el valora metalo (aŭ almenaŭ tegita kun arĝento kaj/aŭ oro), havas punkton sufiĉe akra por tranĉi la panon, kaj ofte havos krucon fine de la tenilo.

La Lanco estas uzita dum la Liturgio de Preparo kiam la pastro tranĉas la Ŝafidon (Hostion) el la Prosphoron (panbulo de fermentita pano) kiu estos konsekrita por fariĝi la Korpo de Kristo. La Lanco estas ankaŭ uzita antaŭ Sankta Komunio por tranĉi la Ŝafidon en pecojn por ke la pastraro kaj fideluloj komuniu el ĝi.

En la Euchologion estas ankaŭ speciala Preĝo de la Lanco kiu povas esti dirita de la pastro kiam iu estas malsana.

La Lanco, estanta sanktigita objekto, ne povas esti uzita por ajna celo alia ol la liturgiaj uzoj por kiu ĝi estas nomumita.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806802
 |
**La monto Spilo** (turke *Spil Dağı*), antikva monto Sipylos (greke *Σίπυλος*) (1 513 m super marnivelo), estas monto, pri kiu oni rakontas kelkajn legendojn. Ĝi situas en tjurka provinco Manisa, kiu estis centro de Lidio kaj nun ĝi estas parto de Egea regiono. Ĝi estas parto de nacia parko Spila montaro.  
 Ĝian supron oni povas ekvidi el la urbo Manisa same kiel de sur vojo el Izmiro al Manisa. Alpremiĝinta monto Iamanlar, kiu estas ofte konsiderata plilongigo de la masivo de la monto kaj estas parto de ĝia historio, tamen estas estingita vulkano kaj apartenas al nesama geologia komplekso.  
Tuta montaro ankaŭ taŭgas por montgrimpado kaj montara turismo.

Statuo de diino Kibelo

Legendoj
--------

En Akpinaro proksime de la monto Spilo estas de la fino de la dua jarmilo a.K. en roko skulptita statuo de diino Kibelo, edzino de dio Krono, laŭ kiu onidire ricevis nomon tuta montaro. Laŭ alia legendo la monto ricevis nomon laŭ Spilo, filino de reĝo Minoo, kiu estis forkaptita en montaron kaj edukata fare de sovaĝaj bestoj.   
Lidia reĝo Tantalo, filo de Zeŭso kaj nimfo Pluto konstruigis ĉi tie luksan kastelon kaj dum soleno faris la plej gravan pekon de antikva mitologio - mortigis sian filon, kuiris ĝin kaj prezentis kiel manĝon al dioj, pro kio li pli poste estis grave punita. 

Troviĝas ĉi tie ankaŭ loko "Ploranta roko", nomata laŭ mito, en kiu diino Niobo ploras pro siaj 14 infanoj mortigitaj fare de diino Leto.

Ploranta roko
Lago Sulukle, loĝata per multo da hirudoj, troviĝas proksime de la monto en orienta parto de la nacia parko. Ĝi estas 600 metrojn longa kaj ekestis kiel konsekvenco de solvado de kalkŝtona fundo. En la regiono troviĝas multe da grotoj, la plej granda nomiĝas Pasaini.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sipylos en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Spilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hipno** - (helene **Ὕπνος**, latine *Somnus*) estas en la helena mitologio filo de la diino de nokto Nikso kaj frato de la dio de morto Tanato. Li estas la dio de dormo kaj la dormo mem.

Hipno ĉiunokte descendis sur la teron kaj kun sia patrino silente promenis kaj al ĉiuj vivaj estaĵoj sendis dormon, kiu senigis ilin de suferoj kaj zorgoj. Al la homoj li ankaŭ donis sonĝojn. Lia potenco estis nerezistebla. Okazis, ke li dormigis la plej altan dion Zeŭson. Unue tio okazis kiam Hera volis neniigi Heraklon, due kiam kontraŭ volo de Zeŭso helpis Pozidono en la Troja milito al Aĥajoj. Onidire Hera rekompence al Hipno edzinigis unu el Gracioj Pasitea.

Li vivis ĉe malproksima Oceano aŭ eĉ en subtera regno de la dio Hadeso. Aliaj legendoj prezentas, ke li vivis en la plej malproksima nordo en la malluma groto, ĉirkaŭita per ĉiuj sonĝoj.

Li havis tri filojn:

* Morfeo kapablis preni sur sin formon kaj voĉon de ĉiu ajn homo,
* Fobetoro aŭ *Ikelo* („Timiganto") aperadis en formo de iu animalo,
* Fantaso kapablis sin transformi en fantastajn malvivajn aĵojn.

Hipno estis bildigata plejparte kiel knabo kun flugiletoj sur ŝultroj aŭ tempioj. Aliokaze li estis bildigata en formo de maljunulo kun aglaj aŭ papiliaj flugiloj. En manoj li tenis episkopan bastonon aŭ papavkapsulon, per kiu li tuŝetis la homajn tempiojn. Alifoje li verŝis ebriigan dormon el korno.

En la modernaj lingvoj estas transportita esprimo "hipnoto", stato simila al la dormo, spirita rigideco aŭ dronado en revoj, en kiu hipnotita homo parte subiĝas al la fremda influo.

Rebrilo en arto
---------------

Fiziognomio de la dio de dormo Hipno konserviĝis en multaj vazaj desegnaĵoj kaj plastikaĵoj. La plej konata estas la bronza kapo kun flugileto sur la rekta tempio, kies torso estas en la Brita Muzeo en Londono.

* Kategorio Hipno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ons Erfdeel** (Nia Heredaĵo) estas kultura institucio kiu dediĉas atenton al la disvastigo de la nederlanda lingvo kaj la kulturo de Nederlando kaj la flandra regiono en Belgio kaj eksterlande. Ĝi stimulas ankaŭ la praktikan kunlaboron inter la nederlanda-parolantoj ĉirkaŭ la mondo, eldonante kulturan revuon en la nederlanda (*Ons Erfdeel*) kaj en la franca sub la nomo *Septentrion*. 

La revuo estis fondita en 1957 fare de tri studentoj: Jozef Deleu, Jozef Declercq kaj Jan Delrue. La revuo fariĝis la vivlaboro de la eksa ĉefredaktoro, nome redaktoro Jozef Deleu, kiu vere dediĉis sian vivon al la disvastigo de la nederlandaj lingvo kaj kulturo. La revuo provizas informojn pri la arta, kultura kaj socia vivoj en la flandra regiono de Belgio kaj en Nederlando

*Ons Erfdeelvzw* ankaŭ estas la nomo de la asocio senprofitcela kiu estas eldonejo de la revuo kaj de nombro de publikaĵoj en presita kaj cifereca formoj, en la nederlanda kaj en aliaj lingvoj. Ekzemple : 

* la revuo en la franca *Septentrion. Arts, lettres et culture de Flandre et des Pays-Bas*
* la angla jarlibro *The Low Countries*,
* la dulingva (nl-fr) jarlibro *De Franse Nederlanden–Les Pays-Bas Français*,
* serio de libroj pri la kulturo de la flandra regiono en Belgio kaj Nederlando.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri fikcia estaĵo. Por kvartalo en Londono rigardu la paĝon Paddington. Por fervoja stacio legu la artikolon Paddington (stacidomo). Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilojn Urso (apartigilo) kaj Paddington (apartigilo).* |

**Urso Paddington** (angle *Paddington Bear*) estas fikciulo en porinfana literaturo. Li unue aperis la 13-an de oktobro 1958. Li aperis en pli ol 20 libroj de Michael Bond. Paddington estas ĝentila urso el Peruo. Li malofte ci-diras aŭ vokas homojn per iliaj antaŭnomoj. 

Pri urso Paddington vendiĝis libroj en pli ol 30 milionoj da ekzempleroj tutmonde. Filmo *Paddington* bazita sur la libro estis publikigita en 2014 en kiu Ben Whishaw estas la voĉaktoro de Paddington (kaj Volodimir Zelenskij en la ukraina dublado).

Paddington estas konsiderata afabla kaj ĝentila urso kaj estas prizorgata de la familio Browns post kiam li translokiĝis al Londono en la filmoj. Lia tipa stilo estas blua mantelo, ruĝa ĉapelo (kiu estis tiu de lia onklo) kaj malnova difektita valizo.

Bildgalerio
-----------

* Michael Bond kaj statuo de PaddingtonMichael Bond kaj statuo de Paddington
* Budo en stacidomo PaddingtonBudo en stacidomo *Paddington*
* "migrado ne estas krimo""migrado ne estas krimo"

Vidu ankaŭ
----------

* Paddington
* Paddington (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Urso Paddington en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Paddington ĉe YouTube
Hipokampo (blue) en homa cerbo.
**Hipokampo** estas grava parto de la cerboj de homoj kaj de aliaj mamuloj. Ĝi estas parto de la limba sistemo kaj havas grandan rolon en longdaŭra memoro kaj spaca navigado. La hipokampo estas para strukturo, aperante en la dekstra kaj maldekstra flankoj de la cerbo, kiel la rilata cerebra kortekso. En homoj kaj aliaj primatoj, la hipokampo estas en la tempia lobo, sub la korteksa surfaco. La kurba formo similas al hipokampo aŭ korno de ŝafo laŭ fruaj anatomiistoj. Anatomiisto Julius Caesar Aranzi nomis ĝin laŭ la greka vorto hipokampo (ιππος, *hippos = ĉevalo*, καμπος, *kampos = mara bestaĉo*) kaj tiel estas la nomo interlingve, eĉ kiam la vorto por la besto hipokampo estas malsame.

En la malsano de Alzheimer, la hipokampo estas unu el la plej fruaj cerbopartoj kiuj difektiĝas; tial problemoj de memoro kaj de orientiĝo okazas je la komenco. Difektiĝo de la hipokampo ankaŭ povas esti pro nesufiĉa oksiĝeno (hipoksio), encefalito, aŭ epilepsio en la meza temporala lobo. Homoj kies hipokampoj estas tre difektitaj foje havas amnezion; ili ne povas krei novajn memoraĵojn.

* Hipokampo (cerboparto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hipokampo (cerboparto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Forumo de Julio Cezaro vidata de nordo
**Forumo** (en latino, *forum*) estis publika spaco en la antikvaj romiaj urboj kun funkcioj komercaj, financaj, religiaj, administraciaj kaj ekonomiaj, krom la loko kie la romiaj civitanoj realigis ofte sian socian vivon.

Origine la termino *forumo* estis uzata por referenci al la loko de urbo kie okazis la merkato. Ĝi troviĝis ĉe unu el la kvar enirejoj de la urbo (du de *cardo* kaj du de *decumanus*) kaj dum multa tempo, ĝi situis ekster la muregoj (el tio venas la nomo *forum*, kiu signifas *fore, ekstere*). Tiu merkato konstituis ian specon de ligilo kun la ekstera mondo. Tamen, el la 8a jarcento a.K. la forumo transformiĝis en portikara placo, jam situa en la interno de la urbo.

Laŭ Francisko Azorín **Forumo** estas *Placo en la antikvaj romanaj urboj, kie oni diskutis pri publikaj aferoj, kie oni starigis vendobudojn, promenis, k.c.* Kaj li indikas etimologion el latina *forum* el *fora* (foiro).

Vidu ankaŭ
----------

* Imperiestraj Forumoj (Romo)
* Roma Forumo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 76.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Forumo (arkitekturo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Chelsea Rae MOSES** (naskiĝis la 16-an de julio 1995 en Hollidaysburg, Pensilvanio) estas usona aktorino, dancistino, jutubistino kaj esperantistino.

Ŝi lernis Esperanton en julio 2020 per Duolingo. Jam kvar monatojn poste, la 7-an de novembro 2020, ŝi debutis kiel esperantista jutubistino per filmeto, en kiu ŝi prezentis sin dulingve en la angla kaj Esperanto. Ĝis majo 2021, ŝi publikigis pli ol 40 pliajn filmetojn en Esperanto en sia jutuba kanalo "Chat with Chelsea". Ŝiaj temoj estas i.a. la lernado de Esperanto kaj de aliaj lingvoj, la kronvirusa pandemio, politiko kaj intervjuoj kun famaj esperantistoj.

En januaro 2021, ŝi unuafoje prezentis kanton en Esperanto, nome sian tradukon de "Lavango" ("Landslide") de Fleetwood Mac. Ĝin sekvis en aprilo 2021 ŝia originala kanto "For".

Eksteraj ligiloj
----------------

* YouTube‑kanalo "Chat with Chelsea"



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 727648
 |
**Hipokapnio** ( greke *hypo* = "maltroa" kaj *kapnos* = "fumo"), kelkfoje ankaŭ konata kiel **akapnio** estas stato en kiu la nivelo da karbona dioksido en la sango estas pli malalta ol normale. Ĉi tio povas esti la rezulto de profunda aŭ rapida sprirado, konata kiel hiperventolado. Eĉ kiam ĝi estas severa, hipokapnia estas bone tolerebla.

Kvankam, hipokapnio kaŭzas cerban vasokonstrikton, kondukante al cerba hipoksio kaj tio kaŭzas nedaŭran vertiĝon, vidajn malhelpojn, kaj sufokiĝon. Malalta parta premo de karbona dioksido en la sango ankaŭ kaŭzas alkalozon (ĉar CO2 estas acida en solvaĵo), kondukante al malaltiĝintaj plasmaj kalcio-ionoj kaj nerva kaj muskola eksciteco. Ĉi tio eksplikas la aliajn kutimajn simptomojn—jukaj piksentoj, rigidaj muskoloj kaj tetanio en la ekstremaĵoj, precipe manoj kaj piedoj.

Hipokapnio kelkfoje estas induktata dum la flegado de certaj medicinaj urĝaĵoj, kiel intrakrania hipertensio.

Ĉar la korpo dependas de la nivelo da CO2 en la sango por eki la impulson por spiri , hipokapnio povas subpremi la spiradon al punkto de senkonsciiĝo (cerba hipoksio). Meminduktita hipokapnio pro hiperventilado estas la bazo por la morta lernejokorta sufoka ludo. Ĝi ankaŭ estas uzata ĉe subakvaj spiro-retenaj plonĝantoj por plilongigi la plonĝo-daŭron sed kun risko de senkonsciiĝo pro malprofunda akvo, kiu estas grava kaŭzo de dronado.

Vidu ankaŭ
----------

* Hiperkapnio, troa nivelo da karbona dioksido

Referenco
---------

* Laffey, J.G. & Kavanagh, B.P. (2002). *Hypocapnia*. New England Journal of Medicine, 347:43-53. angle
La *Forum Stadtpark* en la stiria ĉefurbo Graz. **Forum Stadtpark** (ankaŭ: *Grazer Gruppe* aŭ *Grazer Forum*) estis en 1958 fondita, avangarda unuiĝo da verkistoj kaj artistoj en Graz.

Intencoj kaj reago publika
--------------------------

La membroj planis fari modernan kulturcentron en prunteprenita urboparka (*Stadtpark* signifas *urboparkon*) kafejo. Ĉefa intereso estas la intima ligo inter eksperimenta arto kaj socipolitika engaĝiĝo. Oni intenais konatigi estetikajn novojn al pli larĝa publiko.

Unue la anaro devis kontraŭbatali kulturpolitikan rezistadon, sed baldaŭ ĝi iĝas la plej grava aŭstra literaturcentro. Ekde 1960 ĝi ofertis buntan aranĝprogramon kun voĉlegadoj, artekspozicioj, teatro, filmprojekcioj kaj muzikspektakloj. Krome oni strebis efektivigi kontaktojn al eksterlandaj aŭtoroj (ekz. de FRG, GDR, Pollando aŭ Ĉeĥoslovakio).

Gazeto kaj reprezentantoj
-------------------------

La propra literaturfakgazeto (unua apero en la 1960-a jaro) nomiĝas *Manuskripte*, eldonita komence fare de Alfred Kolleritsch kaj Sissi Tax. Al la plej konataj membroj nombriĝas la sekvantaj verkistoj: Wolfgang Bauer, Thomas Bernhard, Barbara Frischmuth, Peter Handke, Ernst Jandl, Friederike Mayröcker kaj Peter Rosei.

Literaturo
----------

* Christine Rigler (eld.): *Generationen. Literatur im Forum Stadtpark 1960–1995*, Droschl-Verlag, Graz 1995, ISBN 3-85420-422-1.
* Christine Rigler (eld.): *Forum Stadtpark – die Grazer Avantgarde von 1960 bis heute*. Böhlau Verlag, Wien 2002, ISBN 3-205-99487-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Forum Stadtpark en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la ligo artista.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463981
* LCCN: n80072365
* VIAF: 133005359
* ISNI: 0000 0001 0941 5593
* SUDOC: 027433374
* NKC: kn20080805004
 |
Hipocikloido (ruĝa kurbo) kun {\displaystyle k=4} (la rilatumo inter la radiusoj de la du diskoj) havas kvar kuspojn
En geometrio, **hipocikloido** estas ebena kurbo desegnita de fiksa punkto sur disko, kiu ruliĝas ĉirkaŭ kaj sur la interno de cirkla truo.

Difino
------

Konsideru eŭklidan ebenon {\displaystyle \mathbb {R} ^{2}} kun karteziaj koordinatoj {\displaystyle (x,y)}. Supozu ke disko de radiuso {\displaystyle r} ruliĝas sur disko de radiuso {\displaystyle kr}. Do, la **epicikloido** estas la kurbo difinita de la jenaj parametraj ekvacioj:

{\displaystyle x(t)=r(k-1)\cos t-r\cos((1+k)t)}
{\displaystyle y(t)=r(k-1)\sin t-r\sin((k-1)t)}

Propraĵoj
---------

Se {\displaystyle k} (la proporcio inter la radiusoj de la du diskoj) estas racionala nombro {\displaystyle k=p/q}, en kiu {\displaystyle p} kaj {\displaystyle q} estas nenulaj entjeroj primaj inter si, do la kurbo havas {\displaystyle p} kuspojn.

Se {\displaystyle k} estas neracionala, do la "kurbo" estas fakte densa subaro de la ringo de ekstera radiuso {\displaystyle kr} kaj interna radiuso {\displaystyle (k-1)r}.

Historio
--------

Epicikloido estas fama kurbo, kiu estis studata de klasikaj geometroj, interalie
Dürer (1525), Desargues (1640), Huygens (1679), Leibniz, Newton (1686), de L’Hôpital (1690), Jacob Bernoulli (1690), la Hire (1694), Johann Bernoulli (1695), Daniel Bernoulli (1725), kaj Euler (1745, 1781).

La nomo devenas de la helenaj morfemoj antikve-greke *ῠ̔πό*, hupó "sub", antikve-greke *κῠ́κλος*, kúklos "ciklo", kaj antikve-greke *-ειδής*, -eidḗs "adjektiviga sufikso", kaj tiel signifas "subciklaĵo", priskribante la manieron, kiel la kurbo estas difinita.

Vidu ankaŭ
----------

* Cikloido
* Epicikloido

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hipocikloido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Hypocycloid* en MathWorld.
* Hypocycloid (angle). *MacTutor History of Mathematics Archive*. Universitato de St. Andrews.
***Ciencia y caridad*** (Scienco kaj karitato, Museu Picasso, Barcelono) estas oleo-pentraĵo farita de Pablo Picasso en 1897 en Barcelono, kiu aktuale formas parton de la konstanta kolekto de la Museu Picasso de Barcelono.​ Temas pri unu el la plej gravaj verkoj de la etapo de formado de la artisto kaj li faris ĝin estante nur 15-jaraĝa.

Ĝi montras verŝajne mortontan malsanulinon enlite kiun kuracisto sur apuda seĝo kontrolas la pulsobatadon. Aliflanke de la lito, monaĥino subtenas brake infanon dum per la alia mano proponas trinkaĵon al la malsanulino. Plej verŝajne tiu pentraĵo inspiriĝis en *La visita de la madre al hospital* (La vizito de la patrino al la hospitalo), de Enrique Paternina García Cid, 1892 (nun en la Muzeo Prado, Madrido). La kompono estas tre simila, sed ĉe la verko de Paternina anstataŭ kuracisto estas patrino kiu vizitas junan filinon kaj ĉeestas ankaŭ monaĥino kun alia infanino, eble fratino.

La sceno enkadriĝas ene de la tendenco socia realismo, kiu tiam klopodis montri la intereson de la burĝaro por mildigi la suferojn de la malaltaj klasoj kaj la engaĝiĝo kaj de la religio (la monaĥino, karitato) kaj de la scienco (la kuracisto, la hospitalo, medicino) tiucele. En 1897 Picasso prezentis la pentraĵon en la Ĝenerala Ekspozicio de Belartoj de Madrido.

Picasso pentrinte tiun verkon per realisma stilo same kiel ankaŭ *La primera comunión* (La unua komunio), jam en Parizo evoluis al plej modernaj tendencoj.

Notoj
-----

1. ↑   Museu Picasso (12 de noviembre de 2014). «Ciencia y Caridad». Alirita la 26an de Februaro 2022.
2. ↑  «Biografía, 1897».[*rompita ligilo*] Online Picasso Project (en angla).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Museu Picasso: Ciencia y Caridad


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758664
 |
**Chef** [ŝef] estas administrilo por kompaniaj komputilaj sistemoj. Ĝi estas verkita en la programlingvoj Ruby kaj Erlang kaj mem uzas Ruby-bazitan ("dediĉitan") lingvon. La baza versio estas libera programo, sed la komerca versio, vendata de samnoma firmao, kostas monatan prezon ekde pli ol kvin komputiloj.

Per Chef oni difinas atingotajn statojn de servilaj sistemoj kaj priskribas, kiel atingi ilin. Chef povas integriĝi kun nubo-platformoj kaj administri tute virtualajn strukturojn.

La nomo *Chef* devenas de la franca vorto *chef*, kiu en la angla lingvo signifas "kuirejestro" aŭ "kuirmajstro". Sekve la programoj de Chef nomiĝas ne "programoj", sed "receptoj", kaj kolektoj da ili nomiĝas "kuirlibroj". Origine la sistemo nomiĝis *marionette*, sed laŭdire tiu nomo estis konsiderata tro longa.

Chef povas ruliĝi en aŭtonoma reĝimo sur unu sola komputilo; tiu variaĵo nomiĝas "chef-solo". Alternative uzeblas klienta-servila variaĵo, en kiu centra Chef-servilo estas regata de klientaj taskoj.

La emblemo
----------

La emblemo de Chef konsistas el la majuskla nomo CHEF kaj supre de ĝi samcentraj ringo-sektoroj grizaj kaj oranĝkoloraj, kun kvar malsamaj radiusoj. La dua ringo (de interne) estas griza kaj preskaŭ kompleta; la tri aliaj konsistas el po du grizaj kaj du oranĝaj pecoj, kun breĉoj inter ili.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La produkta retejo
**Cidacos** [ziDAkos] estas rivero de la valo de Ebro en norda Hispanio. Ĝi ekfluas sude de Los Campos en Las Aldehuelas, provinco Sorio, ĉe la Montopasejo Oncala kaj trairas 77 km ĝis enfluo en Ebron, proksime al Calahorra, Rioĥo. Ĝi estas 82,8 km longa.

Dum ĝia fluo trapasas aŭ preterpasas loĝlokojn de provinco Sorio, kiel Villar del Río aŭ Yanguas, kaj de Rioĥo, kiel Enciso, Peroblasco, Arnedillo (kie la rivero ricevas termajn akvojn utilajn por la Banloko de Arnedillo), Santa Eulalia Somera kaj Bajera, Herce, Arnedo, Quel, Autol kaj Calahorra. La fluaĵo post Arnedillo estas preskaŭ seka foje pro filtrado. Parto de la akvokvanto iras sub Autol al la akvorezervejo Perdiguero, ĉe Calahorra, uzata por irigacio de 4057 ha de fruktodonaj fruktoĝardenoj de la zono, dum al Calahorra mem venas seka, escepte en la plej malsekaj monatoj de la jaro. Ĉe Enciso oni konstruis akvobaraĵon kaj oni finigis ĝin en 2019.

La rivero Cidacos, kun Ebro, estis dum multa tempo la vertebra akso de la Malsupra Rioĥo kaj la tialo de la antikva loĝloko Calahorra.

* Kategorio Cidacos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796949
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**András LUKÁCS** - en la hungara kutime *Lukács András* - estas hungara esperantisto kaj mediprotektisto.

Fondaĵo "Talento"
-----------------

Ene de la Esperanto-movado li aparte konatiĝis pro la fondaĵo Talento, kiun establis la Ekonomikista Grupo de Hungara Esperanto-Asocio en la jaro 1989. La fondaĵo okupiĝis pri kapablo-evoluigo de infanoj kaj mediprotektado. En septembro 1989 la fondaĵo je iniciato kaj gvido de András Lukács ekfunkciigis lernejan klason por ses-jaraj infanoj en urbeto Budaörs (apud Budapeŝto), en kiu interalie ankaŭ partoprenis la 6-jara filo de András Lukács. En la instruprogramo de la Talento-lernejo krome precipe kunlaboris Péter András Rados, kunaŭtoro de la superintensaj kursoj, la poldevena filologino Esperantina Mirska kaj Balázs Wacha, kiu flegis la lingvoscion de infanoj en la tria studjaro kaj akompanis ilin al la eksterlandaj vojaĝoj. La instruprogramo emfazis ĉefe matematikon kaj fremdajn lingvojn. Kiel enkondukan fremdan lingvon la infanoj lernis Esperanton. 12 infanoj en la unua kaj la dua studjaroj lernis Esperanton ĉiutage 3 horojn. En la tria studjaro ili komencis lerni la francan lingvon. Jam ĉe la fino de la unua lernojaro videblis la evoluo de la lernantoj kaj evidentiĝis la sukceso. Post 3-jara eksperimento komencis la lernadon la dua klaso. Tie la laboro baziĝis sur la spertoj de la unua klaso. Ekde tiu tempo oni jam povas paroli pri vera lernejo kaj ne nur pri eksperimenta klaso. Ekde septembro de la 1993-a jaro Talento-lernejo havis tri klasojn: unuan, duan kaj kvinan. La lernejo funkciis en la sama konstruaĵo kiel la oficejo de Fondaĵo Talento, kiu subtenas la lernejon. Tamen en 1994 la fondaĵo protestis kontraŭ konstruota aĉetcentro apud la lernejo, kaj post tio la loka registaro ne plu apogis la lernejon - tio en 1994 aŭ iom poste signifis la finon de la projekto.

Mediprotektado
--------------

Nun András Lukács en Hungario publike precipe konatas kiel aparte aktiva mediprotektisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio András Lukács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* pri la eksperimento (arkivigite) (esperante)
**Ignaz DÖLLINGER** (naskiĝis la 24-an de majo 1770 en Bamberg, mortis la 14-an de januaro 1841 en Munkeno) estis germana anatomo. Lia filo estis la fama teologo Ignaz von Döllinger.

Vivo
----

Li studis en Munkeno, Vieno kaj Pavio kaj iĝis en 1794 profesoro universitata en Bamberg, en 1803 en Würzburg, en 1823 en Landshut kaj en 1826 en Munkeno.

En Würzburg li havis intimajn kontaktojn kun Friedrich Schelling, kies influo bone videblas ĉe »Grundriß der Naturlehre des menschlichen Organismus« (Bamberg 1805). Apogite sur laboroj komparantaj-anatomiaj kaj fiziologiaj de siaj disĉiploj Karl Ernst von Baer, Christian Heinrich von Pander kaj Joseph Eduard d'Alton li metis la fundamenton por vere scienca evoluhistorio de organaj ekzistajhoj.

Jen aliaj gravaj verkoj de li: »Wert und Bedeutung der vergleichenden Anatomie« (Würzburg 1814); »Beiträge zur Entwickelungsgeschichte des Gehirns« (Frankfurt 1814); »Grundzüge der Physiologie« (Regensburg 1835, 2 kajeroj); »Grundzüge der Entwickelung des Zell-, Knochen- und Blutsystems« (1842).

Literaturo
----------

* J. Walter, *Rede zum Andenken an Ignaz Döllinger*, München 1841

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 5. Leipzig 1906, p. 91-92, kio legeblas interrete tie ĉi.

* Kategorio Ignaz Döllinger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577047
* GND: 118680048
* LCCN: n84052189
* VIAF: 77109929
* ISNI: 0000 0000 8157 8920
* SUDOC: 103849548
* NKC: nlk20000091964
 |
La hipodromo de Fuchu, Tokio, Japanujo
**Hipodromo** (greke: *ĉevalvetkurejo*) estas ovala ĉevalkurejo, kia ĝi ekzistis en la antikva Grekio kaj la bizanca imperio por ĉevalvetkurado aŭ ĉarvetkuradoj.

Laŭ Francisko Azorín **Hipodromo** estas *Adekvata ejo por ĉevalaj vetkuroj k. rajdekzerci.* Li indikas etimologion el la greka *hippos + dromos* (ĉeval kuro) kaj de tie la latina *hippodromos*.

La longeco de la kurejo estis plej ofte 400 metroj. Hipodromo enhavis ankaŭ sidlokojn por spektantoj, foje por pluraj centmiloj da homoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉevalvetkuro

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 89.
2. ↑  Azorín, samloke.

Bibliografio
------------

* Kostenec, J. The Heart of the Empire: The Great Palace of the Byzantine Emperors Reconsidered. In: Dark, K. (Hrsg.), Secular Buildings and the Archaeology of Everyday Life in the Byzantine Empire. (Oxford 2004)4-36.

* Kategorio Hipodromo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András Mechwart** [andrAŝ meĥvArt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mechwart András** estis germana hungaria inĝeniero, inventisto, entreprenisto, framasono ,  Arkivigite je 2010-06-02 per la retarkivo Wayback Machine. Lia nobela antaŭnomo estis *belecskai* ekde 1899.

András Mechwart  naskiĝis la 6-an de decembro 1834 en Schweinfurt. Li mortis la 14-an de junio 1907 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Mechwart komece estis laboristo pri mekaniko, poste helpe de stipendio li akiris diplomon en Augsburg en 1855. Li laboris 4 jarojn en Nurenbergo, poste li ricevis postenon de Ábrahám Ganz en Buda. Post morto de Ganz li transprenis la gvidadon de la fabriko kaj evoluis ĝin al altnivela fabrikaro. En 1874 li inventis novan muelilon (vidu la foton!), kiu faris altnivela la hungaran farunon. En 1878 li okupiĝis ankaŭ pri elektrotekniko. La kolegoj estis ekzemple **Nikola Tesla**, Károly Zipernowsky, Ottó Bláthy, Miksa Déri, **Kálmán Kandó**. Mechwart inventis plurajn maŝinojn, kiuj helpis la agrikulturan laboron, sed ili ne estis tiel sukcesaj, ol la menciita muelilo.

Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn. Li ricevis hungaran kaj aŭstran premiojn, eĉ honoran legion.

Muelilo pri tritiko, la plej sukcesa inventaĵo de András Mechwart

Memorigiloj
-----------

* bosko (aŭ parko) en Budapeŝto kun busto (1913), kiu detruiĝis en 1945, sed pli nova estis farita en 1965
* mezlernejo en Debrecen kun busto (1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio András Mechwart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 551997
* GND: 123031230
* VIAF: 25499870
* ISNI: 0000 0000 1600 7961
 |
**András Kürthy** [andrAŝ kurti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kürthy András** estas hungara reĝisoro, produktoro.

András Kürthy naskiĝis la 17-an de majo 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Kürthy akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1984 li esploris en Italio helpe de stipendio. Inter 1985–1992 li laboris en la Budapeŝta Ŝtata Operejo komence kiel asistanto, poste dramaturgo. Intertempe li ricevis stipendion de Teatro alla Scala en 1987. Inter 1990-2001 li gvidis la Hungaran Operejon en Rumanio, poste li laboris en pluraj rumanaj urboj. Ekde 1995 li reĝisoris siajn produktaĵojn. Li ricevis 2 premiojn en 2001 kaj 2013.

Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
-------------------------

* Gaetano Donizetti: *L'elisir d'amore*
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő*
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy*
* Wolfgang Amadeus Mozart:
	+ *Der Schauspieldirektor*
	+ Don Giovanni
	+ La geedziĝo de Figaro
	+ Tiel Ĉiuj Inoj
* Giacomo Puccini:
	+ Turandot
	+ Aida
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore
	+ Makbeto (opera adapto)
	+ Nabucco
	+ La Traviata

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kaj biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 782175
 |


* Portalo pri Biografio
**András László Nagy** [andrAŝ lAslO nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy András László** estis hungara teatra reĝisoro, ĵurnalisto. Lia edzino estis Sarolta Jancsó.

András László Nagy naskiĝis la 3-an de februaro 1946 en Budapeŝto, li mortis la 25-an de oktobro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András László Nagy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1964, poste li akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1973. Lia ĉefinstruisto estis Endre Marton. Li komencis reĝisori jam en Teatro Csokonai (Debrecen) en 1971, sed post la diplomo en Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1977–1980 li estis membro de Teatro Jókai (Békéscsaba), inter 1981-1986 de Teatro de Nyíregyháza, pli poste li revenis al Teatro Csokonai. En 1988 li ŝanĝis profesion kaj li iĝis ĵurnalisto, nature li okupiĝis pri teatroj. Li ricevis premion en 2009.

Ŝiaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* William Shakespeare: *Multa Bruo pri Nenio*
* Molière: Tartufo
* György Bessenyei: *A filozófus*
* Friedrich Schiller: La Rabistoj
* Zsigmond Móricz: *Rokonok*
* Mihály Csokonai Vitéz: *Karnyóné*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio András László Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736342
 |


* Portalo pri Biografio
**Ede Dvorák** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dvorák Ede** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis **Dvořák**, sed la hungara abozo ne havas literon **ř**, tial la nomformoj estis *Dvorzsák, Dvorák, Dworák*. Lia ĝemelparo estis Hubert Dvorák.

Ede Dvorák naskiĝis la 19-an de oktobro 1861 (laŭ alia informo la naskiĝdato estas erara en 1867) en Oravicabánya (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Oravița en Rumanio), li mortis la 23-an de aŭgusto 1920 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede Dvorák maturiĝis en Pécs, poste li akiris arkitekturan diplomon en Vieno. Post la diplomo li eklaboris en Budapeŝto en ateliero de Győző Czigler. Ekde 1888 li estis asistanto de Czigler en la Reĝa Teknikuniversitato József (ekde 1900 lektoro). Post morto de Czigler en 1905 li transprenis la atelieron. Post 3 jaroj li forlasis la universitaton kaj li okupiĝis nur pri projektoj. Li neniam edziĝis.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* orfejo (1893)
* sanatorio en Gyula (1908)
* vilao Saxlehner
* vilao Sztehlo
* Kuracbanejo Széchenyi (kun Kálmán Gerster)

* Sanatorio en GyulaSanatorio en Gyula
* OrfejoOrfejo
* Vilao SaxlehnerVilao Saxlehner
* Vilao SztehloVilao Sztehlo
* Kuracbanejo SzéchenyiKuracbanejo Széchenyi

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ede Dvorák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692558
* VIAF: 38621493
 |
**András Lengyel** [andrAŝ lendjel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lengyel András** estas hungara grafikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

András Lengyel  naskiĝis la 5-an de januaro 1952 en Zirc.

Biografio
---------

András Lengyel akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1976, sed poste li plulernis en la sekva studjaro grafikon samloke. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor László Veress kaj Károly Raszler. Li aliĝis al pluraj grafikaj grupoj, en 1990 al grafika artkolonio en Makó. Inter 1988-1990 li havis stipendiojn. Inter 1988 kaj 2001 li instruis en lernejoj, kluboj, ekde 2001 en Universitato de Pécs. En la sama universitato li akiris sciencan gradon DLA en 2006, post 2 jaroj li estis nomumita docento. Ekde 2008 li instruas en la Hungara Belarta Universitato. Li ricevis premiojn ekde 1977.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Budapeŝto (1972, 1979, 1984, 1989, 1996, 1999)
* Makó (1983
* Zirc (1990)
* Novjorko (1993)
* Romo (1998)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Budapeŝto (1975, 1980, 1989, 1994)
* Parizo (1977, 1982)
* Makó (1980, 1986)
* Stokholmo (1986)
* Arthalo Budapeŝto (1990, 1995, 1998)
* Dallas (1996)

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Dobozok (1976-81)

Liaj kontribuoj
---------------

* *Kortárs Képzőművészeti Szöveggyűjtemény 1.* (1995, kun Ernő Tolvaly)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613582
* GND: 133046575
* LCCN: nb2014000999
* VIAF: 62726138
* ISNI: 0000 0001 1657 0225
 |
**András Libik** [andrAŝ], eksterlande konata **André Libik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Libik András** estas hungara-franca-germana reĝisoro, filmoproduktoro, scenaristo. Lia frato estis György Libik.

András Libik naskiĝis la 25-an de februaro 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Libik frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo, Sárospatak kaj Zugo (komunumo). Inter 1950–1952 li studis en Teknikuniversitato de Budapeŝto, poste en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, sed pro politikaj kaŭzoj li estis forigita. Li vivtenis sin el tradukaĵoj (Jean Anouilh, Georges Sadoul, Béla Balázs). Li estis signifa partoprenato de la Hungara revolucio de 1956, li rekte apartenis al rondo de Imre Nagy (politikisto). Depost la fiasko li disidis al Parizo. Post 2 jaroj li jam faris filmojn. Inter 1962–1972 li filmis en Okcidenta Berlino, poste en Munkeno. En 1972 li ricevis germanan ŝtatanecon. En 1992 li hejmenvenis kaj ekloĝis en Nagykovácsi, poste li ricevis plurajn postenojn. Li ricevis premiojn inter 1962-1996.

Liaj filmaj produktaĵoj (elekto)
--------------------------------

* *The Rise and Fall of the Third Reich* (televida dokumenta filmo, 1968)
* *Hungária kávéház* (televida serio, 1976)
* *Viadukt* (1983)
* *Ruby* (televida serio, 3 epizodoj, 1991)
* *Kalózjárat* (televida filmo, 2000)

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *The Ancestors* (mallonga filmo, 1962); ankaŭ scenaristo
* *Einige Tage im Leben des* (televida serio, 1967)

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Der politische Mord* (televida serio, 1965-1966)
* *Im Zweifel gegen den Angeklagten?* (televida serio, 1975)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775784
* GND: 1062052242
* VIAF: 311682386
* ISNI: 0000 0001 3329 7697
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
|  | Albertstadturbodistrikto de Dresdeno |  |
| --- | --- | --- |
|  |

**Albertstadt** [Albeatŝtat] estas urbodistrikto de Dresdeno, la ĉefurbo de la germania federacia lando Saksio. Ĝi kovras areon de 7,5 kvadrataj kilometroj kaj fine de la jaro 2012 havis 2817 loĝantojn. Historie la urbodistrikto iam estis unu el la plej grandaj kazernaj areon en Germanio. Ĝi ricevis sian nomon honore al reĝo Alberto la 1-a de Saksio 1828-1902), kiu en kronprinca aĝo estis armeestro en la Francia-Prusia Milito de 1870-1870 - du jarojn antaŭ la fondo de la urbodistrikto. La kvartalo estas la norda el kvin urbodistriktoj, kiuj konsistigas la "novan urbokernon", norde de la rivero Elbo kaj de la historia urbokerno ĉe la suda rivera bordo, kaj estas unu el kvar distriktoj, kiuj havas sian nomon honore al saksa monarko - la aliaj tri estas *Friedrichstadt, Johannstadt* kaj *Antonstadt*. Inter la diversaj urbopartoj, la distrikto Albertstadt kiel "armea urbokvartalo" tamen havas apartan rolon kaj historion.

La rolo de la distrikto kaj ĝia strukturo ŝanĝiĝis plurfoje. Tiel, la distrikto gastigis unu el la plej grandajn najbarecajn industriajn areojn de la urbo kaj nuntempe ŝanĝiĝis al "kultura kaj administra urboparto".

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| eksa juĝejo, nun institucio pri labora medicino | la "arme-historia muzeo" post modernisma rekonstruigo laŭ planoj de la usona arkitekto Daniel Libeskind | la kazerna kirko*Garnisonkirche* |

* Kategorio Albertstadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ede Kühne** [kune], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kühne Ede** estis germana-hungara entreprenisto, fabrikestro, inventisto, kreinto de hungara produktado pri agrikulturaj maŝinoj.

Ede Kühne  naskiĝis la 16-an de majo 1839 en Hamburgo. Li mortis la 13-an de decembro 1903 en Moson.

Biografio
---------

Ede Kühne lernis en Kolonjo, inter 1860 kaj 1862 li estis teknologia desegnisto en fabriko en Berlino. Li eklaboris en fabriketo en Moson en 1862 por studi ankaŭ en alia lando la maŝinojn. En la sekva jaro li aĉetis duonon de la fabriketo kaj poste kiel posedanto evoluis granda la laborejon. En 1866 lia maŝino jam havis grandan sukceson en ekspozicio en Vieno. Post 2 jaroj li edziĝis baldaŭ havanta 5 gefilojn, en 1869 li jam estis la sola posedanto helpe de la ricevita doto. Li havis multe da patentoj, liaj maŝinoj disvastiĝis en la tuta Habsburga Imperio, eĉ en Balkano. Li produktis ĉiuspecajn maŝinojn, kiujn la kamparanoj uzis. Inter 1869-1875 liaj produktaĵoj ricevis 39 premiojn. Lia plej menciinda maŝino estis ekde 1874 "Hungaria Drill" ĉevaltira kvazaŭaŭtomata semmaŝino (premiita en 1878 en Parizo). (En 1890]] estis farita jam la dekmila semmaŝino, samtempe jam pluevoluigita. En 1885 li prezentis en ekspozicio en Budapeŝto 90 diversajn agrarajn maŝinojn. En 1895 unu el siaj filoj iĝis oficiale lia kunulo. Li ricevis signifajn ŝtatajn premiojn en 1873, 1879, 1896.

Li ĉiam zorgis pri siaj laboristoj, en la fabriko striko neniam okazis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


* Kategorio Ede Kühne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ede Brada,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brada Ede** estis aŭstrohungara baletisto, koreografo, instruisto. Lia origina nomo estis *Eduard Bradac*, lia filo, same baletisto estis Rezső Brada.

Ede Brada naskiĝis la 14-an de marto 1879 en Vieno, li mortis la 8-an de majo 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede Brada studis baleton en lernejo de Viena Ŝtata Operejo. Li debutis en 1892 en la Operejo mem. Inter 1902–1924 li estis dancisto de la Reĝa Operejo de Budapeŝto, ekde 1903 li ankaŭ instruis. En 1915 li estis levita privata dancisto. Inter 1924-1931 li estis baletmajstro samloke, poste li pensiuliĝis. Tamen inter 1925-1936 li instruis en Teatra Altlernejo de Budapeŝto, se ne paroli sia privata lernejo. Lia edzino naskis 3 filojn.

Liaj roloj (elekto)
-------------------

* *A fából faragott királyfi* - lignulo

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* *A fából faragott királyfi* (1917)
* *Mályvácska királykisasszony* (1921)
* *Argyrus királyfi* (1924)
* *Petruska* (1926)
* La Nuksrompilo (1927)
* *Az ezüst kulcs* (1928)
* *Pesti karnevál* (1930)

Liaj elektitaj disĉiploj
------------------------

* Rezső Brada
* Bella Bordy
* Hedvig Hidas
* Etelka Kálmán
* Elvira Vécsey

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ede Brada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796283
 |



* Portalo pri Biografio
**Ede Pöschl** [poŝl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pöschl Ede** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *selmeci* [ŝelmeci]. Lia filo estis Imre Pöschl, lia nepo estis Géza Pattantyús-Ábrahám.

Ede Pöschl  naskiĝis la 10-an de majo 1820 en Vieno. Li mortis la 29-an de novembro 1898 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede Pöschl frekventis gimnazion en Győr, poste li studis juron en la sama urbo inter 1835-1837, poste minadon en Akademio de Selmec inter 1837-1839, fine geologion, matematikon kaj arkitekton en sia naskiĝurbo. Post siaj studoj li akiris ŝtatan postenon en 1846. Post 4 jaroj li ekinstruis en la menciita akademio. En 1855 li estis nomumita ordinara profesoro, ankaŭ konsilisto pri minejoj, en 1872 katedrestro. Inter 1873-1876 li estis rektoro. Li pensiuliĝis en 1887.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Holz-Conservierungs-Versuche mit Rücksicht auf die Montan-Industrie* (1859)
* *Légsűrítő és kőfúró gépek* (1872)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 118-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 554515
 |
***La Progreso*** estis Esperanto-gazeto en Ĉeĥoslovakio, organo de ĈAE. 

Inter 1918-1923 eldonata en Pilzeno kaj redaktata de Bedřich Tittl, ekde 1924 ĝis 1934 (?) aperadis en Prago sub redakto de Rudolf Hromada. 

El Pilzeno venis impulso eldoni novan gazeton. La iniciatintoj akiris aprobon de pluraj samideanoj en Prago kaj en marto 1918 aperis en Pilzeno ĉeĥa-Esperanta propaganda gazeto "LA PROGRESO". Eldonanto estis la Esperanto-Klubo en Pilzeno, redaktoro estis Bedřich Tittl, administranto estis František Kavan. 

"LA PROGRESO" turnadis sin ankaŭ al legantoj en eksterlando intencante informi ilin pri ĉeĥaj kulturaj kaj politikaj problemoj. La tri unuaj duoblaj numeroj enhavis en paralelaj kolonoj, en la lingvo ĉeĥa kaj Esperanto, artikolojn de la ĉeĥaj deputitoj Gustav Haberman (Nacio kaj nacieco), de Luděk Pik (Evoluo al demokratio) kaj de la redaktoro Karel Votava (Tasko de la demokratio). Post la naskiĝo de Ĉeĥoslovakio, kiun salutis ĝia 9-a numero, "La Progreso" daŭrigis tiun ĉi agadon. La dua numero en 1919, dekses-paĝa, estis speciala eldono dediĉita al la sepdeka naskiĝdato de la prezidento Masaryk. Eksterlandaj esperantistoj povis ricevi tiun kajeron senpage post simpla peto. 

Tia agado ne restis sen rezulto. Sciigoj el "La Progreso" estis citataj en diverslandaj gazetoj. La artikolo, liverita de la ministerio por provizado, pri la mizero de la loĝantaro en Bohemio, el la marta numero en 1919, estis publikigita en naŭ eksterlandaj gazetoj. Ivan Krestanov el la bulgara legacio en Berno deklaris, ke "La Progreso" estas la unusola gazeto en Ĉeĥoslovakio, kies sciigoj estas citataj en bulgaraj gazetoj. William Main Page, redaktanto de la gazeto *The Esperanto Monthly* en Edinburgo, skribis, ke "La Progreso" estas por li la plej interesa gazeto, ĉar "ĝi levas la kurtenon, malantaŭ kiu la ĉeĥoj estis kaŝitaj dum la milito". 
Tiu tendenco restis en "La Progreso" ankaŭ post ĝia transiro al Prago en 1923. Regula rubriko superskribita per "El Ĉeĥoslovakio" enhavis en unu aŭ du kolumnoj koncizajn, ofte tre enhavo-riĉajn sciigojn pri aktualaj okazintaĵoj kulturaj, ekonomiaj kaj politikaj en nia lando. Ili estis verkataj preskaŭ ekskiuzive de Rudolf Hromada aŭ Ota Ginz. Ankaŭ tiuj ĉi artikoloj estis ofte citataj, aŭ ili estis ofta instigo por korespondado el eksterlando. 

  



|  |  | 
Ĉi tiu teksto estas prenita el la Enciklopedio de Esperanto 1934. Vi povas plibonigi ĝin per vikiigo kaj aktualigo de la enhavo. Kiam la origina teksto estos sufiĉe vikiigita kaj aktualigita, forigu ĉi tiun kadron, kaj anstataŭe enmetu la ŝablonon *EdE* en la artikolon. |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **La Progreso.** Gazeto en Ĉeĥoslovakujo, fondita en 1918. De 1923 of. org. de ĈAE. Red. *R. Hromada.* Formato 28x29. (v. p: 92 93.) |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Enhavo de la Pilzenaj eldonoj Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Enhavo de la Pragaj eldonoj Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Attilio CLAVENNA** [kla**ve**na] (naskiĝis la 22-an de junio 1881 en Milano, mortis en 1951 en Milano) estis itala industriisto kaj librotenisto, kaj pioniro de Esperanto en Italio. 

Li estis esperantisto de 1911, sub gvido de Alfredo Stromboli. De tiam, li iĝis fervora propagandisto; li estis fondinto kaj prezidanto de la Esperanto-Grupo *Società Esperantista Sampierdarenese*, en Sampierdarena (hodiaŭ parto de Ĝenovo). Dum la unua mondmilito li estis estrarano de la landa asocio Itala Esperantista Federacio (IEF), kun kiu li kunlaboris ĉefe en la jarduo 1919-1920; en 1948 li iĝis ties prezidanto. Li estris diversajn kursojn kaj estis membro de la Itala Katedro de Esperanto (IKE).

Dum sia vivo, li loĝis en Patagonio kun sia patro kaj studis en Bonaero antaŭ ol reveni al Italio.

Li partoprenis plurajn internaciajn kongresojn.

Nekrologon oni publikigis en la itala revuo *l'esperanto*, numero 28 (1951), paĝoj 21-22.

Literaturo
----------

* 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)
* 1951: Nekrologo en "L'Esperanto" 1951, n-ro 28, p. 21-22

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Stromburg kun kanono en la burgĝardeno ("ĝardeno de Lafer")
La **Stromburg** estas spronburgo sur alteco de 240 m rande de la Soonwald supre de Stromberg en la mezmontaro Hunsrück, distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato

Historio
--------

La burgo konstruiĝis supozeble en la 11a jarcento kaj estis menciita la unuan fojon en 1056 en dokumento kiam grafo Bertolf nomis sin la la burgo. 1116 ĝi estis detruita de la majenca ĉefepiskopo Adalbert la 1a kaj rekonstruita. La frua mencio verŝajne konsernas la „malnovan Stromburg" sur Pfarrköpfchen (vidu Burgo Pfarrköpfchen). 

La unua sekura mencio de Stromburg estis el 1287. Sub ĝia protekto evoluiĝis ls vilaĝo Stromberg en la valo de la rivero Guldenbach, kiu estis menciita unuafoje en 1344. 

En la Tridekjara Milito la burgo estis konkerita plurfoje kaj nur jam en la Milito de la Palatinata sukcedo je la 3a de marto 1689 detruita. De la burga instalaĵo ankoraŭ konserviĝis la kirasmuro, la burgfrido, impona pordegoturo kaj du partoj de la ringmuro kaj partoj la ĉirkaŭfermejo.

1977 ĝis 1981 partoj de la burga ruino estis sanigita kaj alikonstruita al hotelo. En la konstruaĵo troviĝas ekde 1994 la frandemula restoracio „Le Val d’Or" sub gvido de la kuiristo *Johann Lafer*.

Literaturo
----------

* Gustav Schellack, Willi Wagner: *Burgen und Schlösser im Hunsrück Nahe- und Moselland*. Kastellaun 1976.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Stromburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rekonstruktionszeichnung der Burg Alt Stromberg[*rompita ligilo*] von Wolfgang Braun