recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mapo de preĝejo kun indiko de la situo de la nartekso.
La **nartekso** en la bazilikoj de la romanika stilo estas la atrio separata de la resto de la navoj per fiksaj dividoj, destinita al la pentofarantoj aŭ novuloj (nebaptitaj). La modelo devenas de la antikvaj bazilikoj prakristanaj.

Kiam ĝi troviĝas en la ekstero de la fasadoj, kiel malferma portiko, ĝi nomiĝas *eksonartekso*. Kaze de enhavo de dua interna nartekso, ĝi nomiĝas *endonartekso*, kiel ĉe la kazo de la bizanca preĝejo de Sankta Savanto de Jora de Konstantinopolo, aktuala Istanbulo.

La vorto devenas de *narthex* (mezepoka latino de la klasikgreka termino *narthex* νάρθηξ por fenkolo) kiu estis la loko de la pentofarantoj. En moderna greka *narthekas* (νάρθηκας) aludas al enireja portiko al preĝejo. Ĝi estas uzata ankaŭ por aludi al la kunvena spaco en la malantaŭa parto de preĝejo.

Laŭ Francisko Azorín **nartekso** estas *Vestiblocela portiko ĉe la unuaj kristanaj bazilikoj; ofte ĝi surhavis etaĝon utiligeblan por biblioteko.* Li indikas etimologion el la greka *nartheks* (grundo) kaj de tie la latina *narthex*. Kaj li aldonas la terminojn *ekstera nartekso* kaj *interna nartekso*, kontraŭe al la neologismaj (aŭ pli grekdevenaj) variantoj, jam menciitaj.

Referencoj
----------

1. ↑  LSJ narthex
2. ↑  The national encyclopædia. eld. John H F. Brabner - 1884 "Tiu loko estis la nartekso kaj estis uzata de la pentofarantoj. La vorto nomigis ankaŭ la eksteran korton."
3. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 148.
4. ↑  Azorín, samloke.

Bibliografio
------------

* Krautheimer, Richard (1986). Architettura paleocristiana e bizantina. Turin: Einaudi. ISBN 88-06-59261-0.

* Kategorio Nartekso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Atoyac** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Atoyac. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 021.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 21530 loĝantojn. El tiuj estis 10143 viroj kaj 11387 virinoj. La komunumo havas surfacon de 171.1 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 55 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 46 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 480 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 23450 personoj. En la jaro 2000 temis pri 22619, do temis pri kresko / malkresko je -0.72 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 20237 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 259 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 1.28 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Atoyac (Komunumo en Veracruz) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Arkivigite je 2006-11-17 per la retarkivo Wayback Machine
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Erzsébet Sekelj, la tria de dekstre (apud Tereza Kapista, kvara de dekstre) inter kongresanoj, ĉefe el Balkanio, dum la 86-a SAT-kongreso en Madrido
**Erzsébet Sekelj** estas hungara bibliotekistino, naskita la 13an de septembo 1958. Ŝi en 1985 konatiĝis kun la esperantlingva ĵurnalisto kaj mondvojaĝisto Tibor Sekelj, tiam jam 73-jara, kaj fariĝis esperantistino. La paro kunvivis tri jarojn kaj geedziĝis en 1987 en Osijek. Ili kune vizitis tri Universalajn Kongresojn de Esperanto. Erszébet partoprenis en la redaktado de la vojvodina revuo *VELO*. Ili komune deziris kompili Esperanto-Serbokroatan vortaron, sed tion jam ili ne sukcesis fini. En daŭrigo de la agado de sia edzo, Erzsébet Sekelj nun aktive membras en la Esperantlingva Verkista Asocio. En 2011, Societo Julio Baghy en redakto de Árpád Gazsi kaj Joszéf Baksa en Segedo eldonis lumdiskegon kun la titolo *Rememoro - la vivo de Tibor Sekelj*, en kiu - krom kolektoj de fotoj hungarlingva intervjuo kun Tibor Sekelj - spekteblas ampleksa esperantlingva intervjuo kun ŝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Laŭ sciigoj de Erzsébet Sekelj al Arno Lagrange, dokumentitaj en la artikolo pri Tibor Sekelj la 7-an de septembro 2011

Eksteraj ligiloj
----------------

* e-lingva reta artikolo pri 10-a renkontiĝo de verkistoj, la 14-an ĝis 16-an de septembro 2012, en la kroata vilaĝo Hraščina en Norda Kroatio, en la bieno de Spomenka Štimec, en kiu Erzsébet Sekelj parolis pri la plej gravaj el la 80 libroj de sia edzo, en la retejo de la Akademio Literatura de Esperanto (la prelego mem, titolata "La kariero de la libroj de Tibor Sekelj ekster la Esperanto-Movado" en unua kaj dua partoj en formato RTF)
* prezento de la lumdiskego *Rememoro - la vivo de Tibor Sekelj*, kun ampleksa esperantlingva intervjuo kun Erzsébet Sekelj, en la libroservo de UEA
**Jerzy KLUGER** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1921 en Krakovo, mortis la 31-an de decembro 2011 en Romo) estis inĝeniero, entreprenisto, juda amiko kaj lerneja kolego de papo Johano Paŭlo la 2-a.

Lia patro Wilhelm estis advokato, kapitano de artilerio, kaj ankaŭ dum 18 jaroj prezidanto de Juda Religia Komunumo en Wadowice. Jerzy Kluger frekventis gimnazion de Wadowice en la jaroj 1930–38, tie amikiĝis kun Karol Wojtyła. Post abiturientiĝo studis ĉe Varsovia Politekniko. Post eksplodo de la dua mondmilito kune kun patro serĉis siajn armeajn taĉmentojn. Lia patrino kaj fratino (majstrino pri teniso) kaj avino restis en Wadowice. Ili poste pereis en Aŭŝvico. Wilhelm kaj Jerzy estis arestitaj de NKVD kaj senditaj al gulago. Jerzy danke al pakto Sikorski-Majskij eniris Armeon de Anders. Batalis i.a. ĉe Monto Kasino pro kio ricevis Balat-Krucon. Estis kapitano de artilerio. Distingita ankaŭ per Oficira Kruco de la Ordeno "Polonia Restituta". Postmilite studis ĉe Politekniko en Turino. Poste en Anglio daŭrigis studadon en Nottingham. Kun sia edzino Renee, irlanda katolikino, alvenis en 1954 al Romo, kie gvidis inĝenieran firmaon. Nun la firmao okupiĝas pri organizado de internaciaj foiroj. Dum la pontifiko de Johano Paŭlo la 2-a helpis al la papo dum diplomatiaj interparoloj kun Israelo, kaj dum preparado de historia vizito de la papo en roma sinagogo, kio okazis la 15-an de aprilo 1986. En 1989 venis al Wadowice kun speciala letero de Johano Paŭlo la 2-a por malkovro de memortabulo en la loko, kie estis la sinagogo, bruligita de germanoj septembre 1939. La papo baptis lian filinon Stefania, kaj septembre 1997 gvidis nuptan ceremonion. La papo baptis ankaŭ nepinon de Jerzy Kluger - Chiara. En 2003 Kluger ricevis titolon "Homo de Interkompreniĝo", atribuata de Pola Konsilio de Kristanoj kaj Judoj. Li estis ŝatanto de teniso, kion kultivis ĝis la lasta momento apartenante al ekskluziva roma klubo de teniso.

Jerzy Kluger mortis en roma malsanulejo je Alzheimer-malsano. Enteriga ceremonio okazis la 2-an de januaro 2012 en juda tombejo.

Literaturo
----------

* biografiaj informoj Arkivigite je 2012-02-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Gregory Dowling: *Letter to a Jewish Friend Jerzy Kluger.* Hodder & Stoughton Religious, 1994, ISBN 034061014X
* Darcy O'Brien: *The Hidden Pope – The Untold Story of a Lifelong Friendship That Is Challenging the relationship between Catholics and Jews. The Personal Journey of John Paul II and Jerzy Kluger.* Daybreak Books, New York 1998. ISBN 0-87596-478-8
**Anita DAGMARSDOTTER** estas sveda esperantistino. Ŝi naskiĝis la 15-an de decembro 1938 en Gotenburgo. Ŝi estis estrarano de Sveda Esperanto Federacio (SEF) de 1980 ĝis 1986, prezidanto de Eldona Societo Esperanto. Ŝi membris en LKK de la UK 1980 en Stokholmo kaj de la Gotenburga UK 2003.

Esperantiĝo
-----------

Fotis malnovan foton Mireille Grosjean, kie Anita aperas dum la dua Afrika Kongreso de Esperanto en 1991 en Kotonuo, Benino
Ŝi esperantistiĝis en 1955.

Ŝi partoprenis la unuan fondan kunvenon de Sveda Esperantista Junulara Unuiĝo (SEJU). Ŝi partoprenis IJK-n kaj la kongreson en Varsovio en 1959. Poste ŝi partoprenis aron da tiaj renkontiĝoj. En 1987 ŝi akceptis en Budapeŝto la afrikan grupon el 13 junuloj, kiuj partoprenis poste la jubilean UK-n. Ŝi kun aliaj gvidis la grupon en la unua parto de ĝia restado en Eŭropo.

En 1988 ŝi transprenis la taskon komuniki kun esperantistoj en Tanzanio, Kenjo kaj Kongo cele al lernado de la internacia lingvo. Tiu aktiveco ĉesis en 2002. En 1988 ŝi flugis al Tanzanio por renkonti esperantistojn en diversaj lokoj. Entute ŝi 18-foje flugis al Afriko.

Verkoj
------

Ŝi tradukis kun Ŝablono:Kiu *Jen nia Mondo*, lernolibro pri Esperanto, de John Wells el la angla al la sveda.
**Erzsébet Simonyi** [erĵEbet ŝimonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simonyi Erzsébet** estis la unua hungara ina bestkuracisto, ankaŭ la unua ina kandidato. Ŝia origina nomo estis *Schwartz Erzsébet*.

Erzsébet Simonyi  naskiĝis la 21-an de julio 1915 en Budapeŝto. Ŝi mortis la 24-an de septembro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erzsébet Simonyi akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József (en la veterinanra fakultato) en 1937, ŝi doktoriĝis post 2 jaroj. En 1940 ŝi komencis labori, kiel privata bestkuracisto. Post la 2-a mondmilito ŝi estis sindikatestro de la bestkuracistoj. Ekde 1948 ŝi laboris en instituto pri injektaĵoj, poste ŝi laboris laŭvice en Hungara Scienca Akademio kaj ministerio pri agrikulturo. En 1952 ŝi ricevis taskon pri establo de nova instituto pri injektaĵekzamenado, poste ŝi gvidis ĝin ĝis la emeritiĝo en 1971. En la sama jaro ŝi kandidatiĝis. Ŝi okupiĝis pri malsanoj de hejmbestoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Precipitációs kísérletek polisacharida-antigénnel gasterophilosis esetén* (1939)
* *Vizsgálatok a kristály-ibolya-vakcinával oltott sertésekben észlelhető kórbonctani elváltozásokról* (1955)
* *Comparative Studies on the Potency of Different Crystal-Violet Swine-Fever Vaccine Batches* (1964) - kunlaboranto
* *Egyes oltóanyagok termelésének és ellenőrzésének korszerűsítése. Tudományos tevékenység tézisszerű összefoglalása.* (1972)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 557183
 |
La retejo **Кавказ-центр** (ruse, laŭvorte Kaŭkazo-Centro, mallongigo KC) estas private funkciigata retejo kiu laŭ propra deklaro celas esti "ĉeĉena interreta agentejo kiu estas sendependa, internacia kaj islama". La deklarita misio de la ejo estas raporti pri okazaĵoj rilate al Ĉeĉenio kaj ankaŭ "provizi internaciajn novaĵagentejojn kun cirkuleroj, fonaj informoj kaj helpo al starigo de sendependa ĵurnala laboro en Kaŭkazio".

Ekde sia komenco la retejo forte subtenis sendependecon de la ĉeĉena respubliko gvide de la memproklamita separista estraro Iĉkerio kaj poste de la Kaŭkaza Emirlando, kaj deklaris subtenon de la islamismaj muĝahedinaj batalantoj tutmonde. La retejo dumtempe publikiĝis en kvin lingvoj: la angla, araba, ukraina, rusa kaj turka, poste la ukraina forfalis, kaj laŭ la stato de februaro 2016 nur la ruslingva branĉo funkcias.

Fondita en marto 1999 en la ĉefurbo Grozno de Ĉeĉenio, la retejo estis organizita kaj ekgvidita fare de *Movladi Udugov* (ruse *Мовлади Удугов*), tiama estro de la "nacia informa servo" de la separista estraro Iĉkerio. La retejo estas malpermesita en Rusio. Laŭ *Greg Simons* de la sveda Nacia Defenda Kolegio, "ne ĉiuj enhavoj de la retejo klasifikeblas kiel ekstremismaj kaj danĝeraj. Tamen, parto de la retejo klare apartenas al ekstremisma kaj terorismaj materialo." Aliflanke, *David McDuff*, eldonisto de la retejo *Prague Watchdog*, specialiĝinta je raportoj pri la konflikto en Norda Kaŭkazio, skribis ke la Kaŭkazo-Centro "laŭ iuj observantoj povus esti misinformada centro funkciigata helpe de rusiaj specialaj servoj."

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo (pri lingvoj vidu en la teksto)

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo *"Radicalization of the chechen resistance or the tactical choice of the leadership?"* (angle: "radikaligo de la ĉeĉena rezisto aŭ la taktika elekto de la gvidantaro?" en retejo de la fondaĵo *Jamestown Foundation*, vidita la 18-an de februaro 2016
2. ↑  Greg Simons: *"Mass Media and Modern Warfare"* (angle: "amaskomunikiloj kaj publika bonfaro"), eldonejo *Ashgate*, ISBN 978-0-7546-7472-6, paĝoj 184–185
3. ↑  watchdog.cz
4. ↑  nerekta mencieto pri tio en la retejo *"A Step At A Time"* (angle: "nur unu paŝon samtempe"), vidita la 18-an de februaro 2016
**Francis Viner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj origina nomo **Fürtös Ferenc** [furtoŝ] estas hungardevena komponisto.

Francis Viner  naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1983 en Szolnok.

Biografio
---------

Pri vivo de Francis Viner eĉ la oficiala paĝo ne donas akcepteblajn informojn. Estas sciata nur tio, ke li komencis sian amatoran karieron en mezo de 1997 (tio estas fino de la bazlernejo en Hungario). En 2001 li havis sian unuan profesian muzikan programon. Li pensas, ke esprimi ĝustan senton estas tre grava en la muziko. Li ĉiam provas lerni novaĵojn de siaj kunuloj. Li ŝatas simple marŝi, rigardi la mondon ĉirkaŭ li. La alia lia preferata stilo estas la tekno-muziko, ĉar li pensas, ke ĉi tiu speco igas homojn senti sin liberaj. En la pasinteco liaj komponaĵoj estis aŭditaj en diversaj interretaj radioj. Ekde 2008 li aliĝis al pluraj muzikeldonejoj por eldoni muzikaĵojn. En 2011 li ricevis proponon fari radioprogramon.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Solution
* Embedded Frequency
* Richie River Vs Nightech

Fontoj
------

* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644699
 |
**Anselme Bellegarrigue** [belgaRIG] estis franca individuisma anarkiisto, naskiĝinta inter 1820 kaj 1825 en Tuluzo kaj supozeble mortinta ĉirkaŭ la fino de la 19a jarcento en Centrameriko. Li partoprenis en la Franca Revolucio de 1848, estis aŭtoro kaj eldonisto de *Anarchie, Journal de l'Ordre* kaj *Au fait! Au fait! Interprétation de l'idée démocratique*. Li partoprenis en la revolucioj de la mezo de la 19a jarcento en Francio.

Unu el liaj plej konataj verkoj estas la Manifesto de la anarkio (*Manifeste de l’Anarchie*), publikigita por la unua fojo en *Anarchie, Journal de l'Ordre*, kaj konsiderita kiel unua manifesto pri anarkiismo, kaj pro tio tre ofte tradukita kaj publikigita laŭlonge de jardekoj.

Kataluna historiisto de individuisma anarkiismo Xavier Diez informis ke dum siaj veturoj en Usonon "li almenaŭ kontaktis kun (Henry David) Thoreau kaj, probable kun (Josiah) Warren.".

Notoj
-----

1. ↑  Xavier Diez. *El anarquismo individualista en España (1923-1938).* Virus. Barcelona. 2007. paĝo 60

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562452
* GND: 1033125911
* LCCN: n87101449
* VIAF: 229381961
* ISNI: 0000 0003 6502 1462
* SUDOC: 155631357
* BNF: 16506978q
 |
**Sandrine FRANÇOIS** (naskiĝis en decembro 1980, en Aubervilliers en pariza regiono) reprezentis Francion en Eŭrovido-Kantokonkurso 2002.

Biografio
---------

Whitney Houston, Tracy Chapman kaj Aretha Franklin muzike lulis la junecon de **Sandrine**. Animata de pasio por kanto, ŝi trejnas sin aŭskultante siajn idolojn. Ŝi decidas ĉesigi studojn de desegno profite al muziko. Post malfacilaj komencoj inter malsamaj bandoj kaj aŭskultseancoj, televida skipo rimarkas ŝin dum rolado por reklamo, kaj proponas al ŝi partopreni elsendon "La vie à l'endroit" de Mireille Dumas. Tiu trapaso en televido malfermigas al ŝi la pordojn de muzika mondo, kaj ŝi subskribas kontrakton kun granda disk-kompanio, kaj eklaboras kun Erick Benzi. En 2002, ŝi estas elektita por reprezenti Francion en Eŭrovido-Kantokonkurso. Tie, ŝi kantas kanzonon ***Il faut du temps***, verkitan de Patrick Bruel kaj Marie Florence Gros dum la muziko estas komponita de Patrick Bruel kaj Rick Allison. Dank'al Sandrine François, Francio atingas 5-an rangon en la finalo de la konkurso. Tuj post tio ŝi publikigas albumon *Et si le monde*, kies kanzonojn ŝi prilaboris kunlabore kun Erick Benzi.

Diskaro
-------

### Albumoj

* 2002: *Et si le monde*

### Unuopaĵoj

* 2002: *Il faut du temps*
* 2002: *Celui de trop*

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de franclingvaj kantistoj
* Eŭrovido-Kantokonkurso 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Il faut du temps*[*rompita ligilo*]

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 135467
* GND: 13527561X
* VIAF: 61750063
* ISNI: 0000 0000 5518 8814
* BNF: 14056689f
* MBA: bf4b7766-12bb-40e0-b8ce-5f2684ef7f03
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Braĥiteloj** |
| --- |
|  |
| Brachyteles arachnoides*Brachyteles arachnoides* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Primatoj *Primates* |
| Subordo: | Seknazaj simiuloj *Haplorrhini* |
| Infraordo: | Simiuloj *Simiiformes* |
| Mikroordo: | Platyrrhini |
|
|
|
| Familio: | Ateledoj, *Atelidae* |
| Subfamilio: | Atelenoj, *Atelinae* |
|
|
|
|
| Genro: | **Braĥiteloj**, *Brachyteles* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Braĥiteloj  |

 |
| v • d • r |

**Braĥiteloj**, surloke *muriki* aŭ *lanaranesimioj*, estas la primatoj platirinoj apartenantaj al la genro *Brachyteles*.​ Ili estas tre rilataj kun la aranesimioj kaj la lansimioj.​ Ili estas la du specioj plej grandaj de platirinoj, kaj la norda specio estas unu de la plej minacataj. Ili vivas nur en la arbaroj de la atlantika marbordo en sudorienta Brazilo sur altitudoj kiuj gamas inter marnivelo kaj ĝis 1500 msm.

Taksonomio
----------

Estas agnoskitaj du specioj en la genro, nome la suda murikio (*Brachyteles arachnoides*) kaj la norda murikiorteño (*Brachyteles hypoxanthus*). La nomo *muriqui* devenas de vorto el tupia lingvo kiu signifas proksimume 'la plej granda simio'. Dekomence ili estis konsiderataj subspecioj de *Brachyteles*, nome *B. a. arachnoides* kaj *B. a. hypoxanthus*, sed ili estis altigitaj al kategorio de specio en 1995 bazita sur geografio kaj morfologiaj diferencoj. Ambaŭ specioj estas izolataj kaj la reproduktafo ne eblas inter ili.

Priskribo
---------

Ne estas evidenta seksa dimorfismo en ambaŭ specioj, kun averaĝa pezo de 9,6 kg ĉe maskloj kaj de 8,4 kg ĉe inoj. La distanco inter la kapo kaj la vostobazo estas de 48.6 cm ĉe inoj kaj de 49 cm ĉe maskloj.

Notoj
-----

1. 1 2 3   Groves, Colin (2005). Wilson, D. E.; Reeder, D. M. eld. Mammal Species of the World (3a eldono). Baltimore: Johns Hopkins University Press. p. 151. ISBN 0-8018-8221-4.
2. 1 2   Cawthon Lang KA (Aŭgusto 2006). «Muriqui (Brachyteles) Taxonomy, Morphology, & Ecology». Primate Factsheets (en angla). Arkivita el la originalo la 4an de Majo 2009. Konsultita la 4an de Novembro 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800558
 |
Pedro Nunes (geografo)
**Pedro Nunes** (latine *Petrus Nonius*), naskita en 1502 en *Alcácer do Sal* (Portugalio), mortinta en 1578 en Coimbra, estis portugala matematikisto, geografo kaj astronomo. Li multe okupiĝis pri la apliko de astronomio por mar-navigado kaj kiel unua uzis la projekcion de Merkator por siaj mapoj, kiuj estis esencaj por la portugalaj esploraj kaj konkeraj ekspedicioj. Li inventis ankaŭ diversajn mezurmetodojn. Portugaloj emas atribui al li la inventadon de la verniero, kiun tamen pretendas ankaŭ la franco Pierre Vernier. Probablas, ke ambaŭ faris plibonigojn al tiu tekniko.

En 1537 li tradukis portugalen la "Traktaton pri la Sfero" de *Sacrobosco*, la unuajn ĉapitrojn de la "Novaj Teorioj pri la Planedoj" de Purbáquio kaj la unuan libron de Ptolemeo pri geografio. En 1544 li ricevis la matematikan katedron de la universitato de Coimbra, tiutempe la plej alta distingo por matematikisto.

Kiel multaj portugalaj judaj familioj de tiu tempo la familio de Nunes devis konvertiĝi al kristanismo. Liaj gepatroj estis judoj; Pedro Nunes do estis tio, kion oni nomis "nov-kristano". Liaj nepoj Matias Pereira kaj Pedro Nunes Pereira estis kaptitaj, torturitaj kaj kondamnitaj de la inkvizicio. La unua estis malliberigita inter la 31-a de majo 1623 kaj la 4-a de junio 1631, la alia inter la 6-a de junio 1623 kaj 1632 en Lisbono.

Vivo
----

*De erratis Orontii Finaei*, 1546
Pri la infanaĝo de Nunes malmulto estas sciata. Li ĉirkaŭ 1521 aŭ 1522 ekstudis en la universitato de Salamanca kaj en la universitato de Lisbono (kiu poste iĝis la universitato de Coimbra) kaj tie en 1525 diplomiĝis pri medicino. En la 16-a jarcento medicino uzis astrologion, tial li studis ankaŭ astronomion kaj matematikon. Pedro Nunes daŭrigis siajn studojn de medicino, sed ankaŭ instruis plurajn fakojn en la universitato de Lisbono, inkluzive de moralo, filozofio, logiko kaj metafiziko. Kiam en 1537 la universitato reiris al Coimbra, li sekvis ĝin por instrui matematikon, kiun postenon li tenis ĝis 1562. Tiu fako estis nova en Coimbra; ĝi estis fondita kun la intenco provizi la necesajn teknikajn instruadojn pri navigado, temo tiutempe graviĝanta en Portugalio, kiam la kampo de mara komerco estis esenca por la lando. Matematiko en 1544 iĝis aŭtonoma fako. Nunes okupiĝis ne nur pri instruado; en 1529 li estis nomumita reĝa kosmografo kaj en 1547 ĉefa reĝa kosmografo, kio li restis ĝis sia morto.

En 1531 reĝo Johano la 3-a taskis al Pedro Nunes la edukadon de siaj du pli junaj fratoj Luís kaj Henrique. Kelkajn jarojn poste li estis respondeca ankaŭ pri la edukado de la reĝa nepo (kaj estonta reĝo) Sebastião.

Eblas, ke Christopher Clavius dum sia restado en Coimbra partoprenis kursojn de Pedro Nunes kaj estis influata de li en sia laboro.

* Kategorio Pedro Nunes (geografo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 51105
* GND: 118987127
* LCCN: n84231345
* VIAF: 30337205
* ISNI: 0000 0001 2126 3617
* LIBRIS: 331858
* SUDOC: 085235970
* BNF: 13510349t
* NKC: jn20031006002
* BNE: XX1223864
 |
**Donaco** estas transdono senkompensa de mono aŭ varo. Figure temas pri io, kio feliĉigas la ricevanton, favoro, bona agado aŭ pardono. 

Donaco estas kutima formo de dono.

Tradicie iaj festoj estas okazoj por transdoni donacojn: naskiĝtago, Kristnasko, geedziĝo, kaj tiel plu.

Ekde 2005 ekiĝis nova formo de donacoj: spertodonacoj. Spertodonaco povas esti konduko de Ferrari, ULM-flugo aŭ paraglisado, ktp. Spertodonacoj estas bona helpo por eviti idemankon pri donacoj por datrevenoj, Kristnasko, Pasko, patrintago aŭ patrotago.

Donackvitanco
-------------

Specifa tipo de kvitanco estas *donackvitanco*. Tio kongruas kun la deziro de paginto esti certa ke oni povos redoni donacon ekzemple okaze de malkongruo de vestaĵo, malplaĉo de ricevita donaco de la flanko de la ricevinto ktp. Krome la paginto deziras ke la ricevinto de la donaco ne sciu pri la prezo de la varo. Tiele tia kvitanco montras ĉian informon escepte la prezon kaj permesas al la ricevinto de la donaco havi alian donacon anstataŭe, sen neceso scii kion pagis la paginto.

Proverboj
---------

Ekzistas pluraj proverboj pri donaco en la *Proverbaro Esperanta* de L. L. Zamenhof, inter kiuj:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Al ĉevalo donacita oni buŝon ne esploras.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Dio manĝon donacis, sed la dentoj agacas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Donacon reprenu kaj mian vivon ne venenu.* **"** |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Altruismo
* Amasfinancado

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-20.

* Kategorio Donaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Donaco en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
emblemo de ILEI
La **47-a ILEI-Konferenco 2014** okazis en Montevideo, Urugvajo. La loko ne estas hazarde elektita: en la jaro 1954 la Ĝenerala Konferenco de UNESKO aprobis la Rezolucion de Montevideo favoran al Esperanto en tiu urbo. Dum tiu evento la tiama prezidanto de UEA Ivo Lapenna ludis gravan rolon.

La Konferenco okazis de la 19-a ĝis la 25-a de Julio 2014. La ĉeforganizantoj estis Sonia Riso (prezidanto de LKK) kaj Radojica Petrović (ILEI-estrarano pri konferencoj). Prezidis la Konferencon Mireille Grosjean. Aliĝis 79 personoj, aperis 74 el 26 landoj.

La solena malferma ceremonio okazis lunde la 21-an de Julio je la deka horo matene en la Parlamenta Palaco, tie kie okazis la aprobo de la UNESKO-Rezolucio en 1954.

La aliaj laboroj okazis en la domo de Ateneo.

La urugvaja prezidento José Mujica deklaris la Konferencon "de kultura intereso".

Dum la Konferenco laboris en la sama loko parto de la estraro de UEA.
Vojaĝo al Bonaero, Argentino por partopreno en UK eblis per buso kaj ŝipo kun etapo en Colonia del Sacramento, pitoreska urbeto, mondheredaĵo de Unesko.

**Decidoj de la Komitato dum la 47-a Konferenco**

* Akcepto de 4 novaj sekcioj: Irano, Hispanio, Bulgario, DR Kongo.
* Elekto de du novaj honoraj membroj: Profesoro Helmar Frank kaj Sinjoro Rob Moerbeek.
* Modifo de la aperritmo de "Juna Amiko": ĝi saltos de 3 numeroj jare al 4 numeroj jare ekde 1.1.2015.
**Kastelo Untermaßfeld** (germane *Schloß Untermaßfeld*) estas iama akvokastelo de la grafoj de Hennebergio en Untermaßfeld, Germanujo.

Historio
--------

La komplekso estiĝis verŝajne en la 13-a jarcento kaj fortikigitis en la kuro de la historio je rempararo. Ekde 1681 ĝi malrempararigitis kaj la ŝtonoj uzitis i.a. por la novkonstruo de Kastelo Elisabethenburg en Meiningen. 

En 1813 instalitis ene puna kaj reensoci-integriga institucio servante ekde 1878 kiel komuna malliberejo por sep ŝtatoj turingiaj. Ekde 1886/87 iĝis pluraj alkonstruaĵoj malkaŝantaj la malnovan konstruan partaron. Post fajrodamaĝoj malkonstruitis barbare en 1982 la en la ena korto libere starinta palaceto kaj belfrido.

Hodiaŭa stato
-------------

Ja konserviĝis trapeza kaj solidega ĉirkaŭfortikaĵo (por loĝejoj kaj ekonomiejoj) kun ne malpli ol sep gvatturoj el la 15-a jarcento. La plej malnova parto hodiaŭa estas la t.n. Sorĉistina turo *(Hexenturm)* de 1446. En 2013 malfermitis surloke muzeo priprizona.

Literaturo
----------

* Georg Dehio: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen.* Bearb. von Stephanie Eißing, Franz Jäger i.a. Deutscher Kunstverlag. München 1998

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Untermaßfeld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie sur tutburga paĝaro
* Amikara societo de la burgo kun informoj pri la muzeo
Kastelo Tattershall
La **Kastelo Tattershall** situas en la urbeto Tattershall en la angla provinco Lincolnshire.

Ĝi estis konstruita el brikoj inter 1434 kaj 1445 de Ralph Cromwell, Lordo-Kanceliero de Henriko la 6-a. 

Ĝi anstataŭigis pli fruan kastelon.

La fortikaĵo estas pli ol 30 metroj alta.

Kvankam la kastelo estis protektita per muro kaj du ĉirkaŭfosaĵoj la ĉefturo posedis grandajn fenestrojn atakeblajn. La ĉefturo estis fakte vere grandioza kampara domego konstruita por aspekti kiel granda defensiva fortikaĵo el la 12-a jarcento.

La brikaĵo, interne kaj ekstere estas tre altkvalita, kiel ekzemple la gotikaj kamenoj.

Post la morto de Lordo Oliver Cromwell la bieno transiris al la reĝo kaj poste al la grafoj de Lincoln.

Finfine Lordo Curzon aĉetis ĝin en 1911. Li renovigis la turon, kiu estis en ruina stato kaj elfosis denove la ĉirkaŭfosaĵon. Li ankaŭ savis la ŝtonajn kamenojn, kiujn oni forprenis kaj intencis sendi al Usono.

En 1926 Lordo Curzon testamentis la kastelon al la National Trust(Nacia Fondaĵo).

Oni ne rekonstruis la eksteran muron kaj nuntempe la kastelo staras sola kaj estas videbla de longa distanco.

* Kategorio Kastelo Tattershall en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**G. Béla Németh** [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh G. Béla** estis hungara literaturhistoriisto, instruisto, profesoro, bibliotekisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990).

G. Béla Németh  naskiĝis la 17-an de februaro 1925 en Szombathely. Li mortis la 5-an de septembro 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

G. Béla Németh frekventis gimnaziojn en Sümeg kaj Kőszeg, universitaton en Budapeŝto. En 1952 li ekinstruis en Budapeŝto, sed interrompoj okazis pro la tiutempa politiko. En 1963 li eklaboris en literatura instituto, en la sekva jaro li instruis en la Scienca Universitato Eötvös Loránd. Inter 1980-1995 li estis direktoro de Universitata Biblioteko (ELTE), inter 1987-1995 li estis katedrestro. Li okupiĝis pri János Arany kaj pri la ceteraj baldaŭaj poetoj. Li ricevis 6 premiojn inter 1977-2005.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Mű és személyiség* (1970)
* *Küllő és kerék* (1981)
* *Kérdések és kétségek* (1995)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Signo por la MJT 2005
Ĝenerala vidaĵo de la placo antaŭ la katedralo
Pilgrimantoj antaŭ la Kolonja katedralo 
La 20-aj **Mondaj Junularaj Tagoj** (MJT) 2005 okazis en Kolonjo, en Germanio, de la 16-a ĝis la 21-a de aŭgusto 2005. Preskaŭ 400 000 partoprenantoj 16- ĝis 30-jaraĝuloj el pli ol 120 landoj partoprenis kune kun papo Benedikto la 16-a dum tiu semajno. Proksimume 600 episkopoj kaj kardinaloj akompanis ilin, samkiel 4000 ĵurnalistoj por raporti pri tiu evento.

La nova papo Benedikto la 16-a prezidis siajn unuajn MJT, kiuj cetere okazis en lia naskiĝlando. La rendevuo estis aranĝita de Johano-Paŭlo la 2-a dum la 17-aj MJT de Toronto en 2002. La temo de la MJT 2005 estis « Ni venis por adorkliniĝi al LI.» (Mateo 2,2).

Interreligie aparta simbola evento estis, kiam la papo vizitis la sinagogon de Kolonjon, unu el sep urbaj sinagogoj detruitaj dum la pogromoj de novembro 1938 kaj la sola malvenko de la nazia terora reĝimo restarigita: temis pri la entute unua vizito de papo en juda preĝejo de Germanio.

* Kategorio Monda Junulara Tago 2005 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252601
* GND: 10076309-1
* LCCN: n2014003658
* VIAF: 142271849
* SUDOC: 094990042
* BNF: 15017032c
 |
Koordinatoj: 49° 45′ 22″ N 16° 23′ 30″ O﻿ / ﻿49.75611 °N, 16.39167 °O﻿ / 49.75611; 16.39167 (mapo)

**Ostrý Kámen** (germane *Rausenstein*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Karle en distrikto Svitavy. Ĝi troviĝas 4 km okcidente de Svitavy kaj ties katastra teritorio etendiĝas sur ambaŭ flankoj de historia bohemia-moravia landa limo. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 29 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 88 loĝantoj.

**Ostrý Kámen** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,75 km².

Historio
--------

La vilaĝo estis antaŭe administre dividita en du partojn, sed kiuj havis la saman ĉeĥan nomon *Ostrý Kámen*. La malpli granda okcidente situanta parto apartenas en Bohemion, en la germana lingvo oni markis ĝin kiel *Böhmisch Rausenstein* kaj kreas ĝin orientigaj numeroj de domoj 14, 15, 16 kaj 21. Tiu ĉi parto estis domaro de municipo Karle kaj ĝi ne havis la propan katastran teritorion. La pli granda orinte situanta parto apartenas en Moravion, germane ĝi estis markata kiel *Mährisch Rausenstein* kaj ĝi kreis memstaran municipon, kies katastra teritorio havis areon 291 hektaroj.

Ambaŭ partoj situis en teritorio de la plej granda germana lingva insulo sur teritorio de hodiaŭa Ĉeĥa respubliko - la tn. Hřebečsko. Post Munkena interkonsento tial estis ambaŭ Ostrý Kámen enmembrigitaj en Nazian Germanion kaj en la jaro 1939 en ties kadro envicigitaj en nazian regionon Sudetenland kiel konsisto de Opava registara rondo. Post fino de la dua mondmilito ili denove fariĝis konsisto de la liberigita Ĉeĥoslovakio. Somere de la jaro 1953 okazis al forŝiro de la bohemia parto de Ostrý Kámen de la katastra teritorio Karle kaj ties kunigo kun la moravia parto.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 183 |
| 1880 | 184 |
| 1890 | 187 |
| 1900 | 185 |
| 1910 | 169 |
| 1921 | 166 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 171 |
| 1950 | 91 |
| 1961 | 83 |
| 1970 | 80 |
| 1980 | 89 |
| 1991 | 81 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 82 |
| 2011 | 71 |
| 2021 | 88 |

Interesaĵo
----------

En la bohemia parto de la katastro troviĝas ventoelektrejo, ensumiganta tri ventoturbinoj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Karle (2) |
| --- |
| Karle ~ Ostrý Kámen |

 |
Jen glitkalkulilo estas en pozicio duobligi nombrojn. Ĉiu nombro sur la D-skalo estas duoble la nombro super ĝi sur la C-skalo.
**Glitkalkulilo** (aŭ **kalkulbastono**) estas meĥanika kalkulilo, havanta minimume du skalojn kiujn oni povas movi relative unu je la alia, kaj glitigeblan indikilon. (Preskaŭ ĉiuj glitkalkuliloj havas ne nur du skalojn sed multajn.) Oni uzas glitkalkulilon plejparte por multipliki kaj dividi nombrojn; oni ankaŭ povas uzi ĝin por kalkuli radikojn, logaritmojn, kaj trigonometriajn funkciojn. Ĝenerale oni ne per ĝi adicias aŭ subtrahas nombrojn, sed per iuj glitkalkuliloj oni ja povas fari tiujn operaciojn.

Antaŭ la tempo de la elektronika kalkulilo, la glitkalkulilo estis la plej uzata ilo de sciencistoj kaj inĝenieroj; sed, ĉirkaŭ 1970, tiuj homoj plejparte akiris pli fortajn sciencajn kalkulilojn kaj forlasis iliajn glitkalkulilojn.

Principo de funkciado
---------------------

La du skaloj kiuj aperas sur ĉiu glitkalkulilo estas logaritmaj. Uzanta ĝin oni utiligas la fakton ke oni povas multipliki nombrojn per adicii iliajn logaritmojn:

{\displaystyle \log(xy)=\log(x)+\log(y)}.

Tiel uzi du logaritmajn skalojn permesas onin rapide multipliki aŭ dividi per vide adicii aŭ subtrahi la "longecojn" de partoj de la du skaloj.

Uzado
-----

Oni ĝenerale kalkulas per gliti unu markon de skalo sur la glitigebla parto (glitilo) apud alian markon de skalo sur la neglitigebla parto de la ilo. Oni tiam rigardas la poziciojn de du aliaj markoj sur la du skaloj, ofte uzanta la indikilon por pli facile vidi kiuj markoj estas apudaj. Tiuj markoj indikas la dekumajn ciferojn de la kalkulrezulto.

Glitkalkulilo ne diras la tutan rezulton al la uzanto. Oni devas mense aŭ perpapere kalkuli la lokon de la onkomo. Se oni uzas glitkalkulilon por kalkuli logaritmojn, ĝi fakte indikas nur la malantaŭ-onkoman parton de la nombro, kaj oni devas mense kalkuli la antaŭ-onkoman parton. Plue, ĉar glitkalkulilo estas analoga aparato, ĝi donas nur malekzaktajn solvaĵojn, dum ciferecaj elektronikaj kalkuliloj povas ekzakte fari multajn kalkulojn.

multiplikado
------------

bildo 2 kalkulilo en pozicio por multipliki
Bildo 2 montras glitkalkulilon en pozicio por kalkuli la ekvacion

```
     1,3  x  2  =  2,6
```

Sur skalo D estas la cifero 1,3. Super ĝi oni ŝovas la komencon, do la ciferon 1 de la glitilo, kiu estas en la skalo C. Nun oni ŝovas la indikilon al la cifero 2 sur skalo C. Sur skalo D nun oni trovas la rezulton 2,6. Kiel klarigita supre, sur skaloj D kaj C oni adiciis la ciferojn 1,3 kaj 2 .

Vidu ankaŭ
----------

* Abako (meĥanika kalkulilo)
* Abako (grafikaĵo) (grafika kalkulilo)
* Komputilo
* Logaritmo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Glitkalkulilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Glitkalkulilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* **(en)** Internet slide rule -- virtuala glitkalkulilo
**Maksimilijan Ćolić** [ĉoliĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj tiama ortografio **Chiolich Miksa** estis kroata (ankaŭ hungarlandana) pastro, kanoniko, profesoro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *löwenspergi*.

Maksimilijan Ćolić  naskiĝis la 5-an de junio 1749 en Kroatio en Senj. Li mortis la 15-an de septembro 1808 en Zagrebo (laŭ alia informo en 1818).

Biografio
---------

Maksimilijan Ćolić frekventis gimnazion en Rijeka, poste li plulernis en Graz kaj Romo, fine li doktoriĝis. Post siaj studoj li estis pastro-predikisto en Zagrebo. En 1788 li estis rektoro en Reĝa Universitato de Pest  (li ankaŭ instruis). En 1790 li estis nomumita kanoniko de Zagrebo. Li partoprenis ankaŭ en laboro de hungara parlamento en Pozsony.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Oratio habita in introductione scholarum in theatro academico* (1776)
* *Oratio funebris dum piis manibus M. Theresiae augustae regia Zagrab. acad. parentaret, dicta* (1781)
* *Oratio funebris dicta… dum piis manibus com. Francisci Nadasdi pro-regis Dalmatiae, Croatiae, Slavoniae parentaret* (1783)

Fontoj
------

* kroate
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 531139
* VIAF: 305605318
 |
**Ratifo** (aŭ foje ekster PIV *ratifiko*) (de latina *ratus* „valida", *facere* „fari") estas la konfirmo de la kontraktantaj partioj, ke interŝtata kontrakto (traktato) estas deviga. Nur la instanco kiu reprezentas la unuopan partion laŭ internacia juro rajtas ratifi traktaton, tio kutime estas la ŝtatestro. La konfirmo estas fiksita en ratifa dokumento. Per interŝanĝo de la ratifaj dokumentoj (aŭ post interkonsentita tempo) la traktato ekvalidas.

La ŝtatestro en demokratio devas havi la permeson por la ratifo, kutime per koncerna leĝo de la parlamento, foje per referendumo. 

La tempo inter la finverkado de la traktata teksto (tion kutime faras la ministro pri eksteraj aferoj) kaj la ratifo povas esti longa.

Literaturo
----------

* Peter Seelmann: *Ratifikation*. El: Europäische Friedensverträge der Vormoderne, en: historicum.net, 2006, ttt-ejo Arkivigite je 2010-07-06 per la retarkivo Wayback Machine, germane, (vidita 27 Okt 2009).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Germanio: Art. 59 de la konstitucio, germane
* Leksikona difino: „Ratifikation" de Bundeszentrale für politische Bildung, germane
La projekto **Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko**, (**STEB**) estis lanĉita en 1998 de la redakcio de la tiama gazeto Eventoj, kaj celis redisponigi la antaŭe aperintan, sed jam ne plu haveblan sciencan kaj teknikan fakan literaturon en cifericigita, diĝita formo, por libere redisponigi ilin en interreto.

Celo kaj motivo
---------------

La skanado kaj signorekonado de human-scienca literaturo estas simple realigebla, sed tiu de la teknika literaturo - ofte eldonita en malbonkvalita kelk-ekzemplera formo, kun figuroj, konektoskemoj, ekvacioj jam postulis multe-multe pli grandan tempoinveston (plurfoje eĉ retajpadon...) kaj fakajn konojn.

STEB enhavas pli ol mil dosierojn en multaj sciencaj fakoj. La biblioteko estas trovebla en la retejo de Budapeŝta Esperanto-Centro Eventoj ĉe Eventoj.hu

Krom la skanitaj, rekte entajpitaj kaj per hiperligo konektitaj materialoj en STEB estas deponitaj ankaŭ multaj artikoloj el plej diversaj numeroj de *Scienca Revuo*.

Historio
--------

La projekton STEB inter 1998-2010 gvidis Szilvási László, la ĉefa kunlaboranto estis Mészáros István, sed multe helpis ĉiuj tiuperiodaj laborantoj de la oficejo de Eventoj: s-inoj Kollár Lejla, Vári Csilla, kaj kelkaj aliaj helpantoj.

La establon kaj funkciigon de STEB certigis/-as kaj financis la Esperanto-Centro Eventoj kaj la "Fondaĵo Eszperantó„ en Hungarujo.

La interreta biblioteko estas uzebla senpage.

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.eventoj.hu/steb/ - la retejo de STEB
* www.eventoj.hu - la retejo de Eventoj
**Infinitezimo** aŭ **senfinecono** estas nombro, kiu estas nefinie malgranda, sed ne nulo. 

Arĥimedo uzis senfineconojn en *La metodo de meĥanikaj teoremoj* por kalkuli la areon de ebenaj regionoj kaj la volumenon de spacaj regionoj. Pli poste senfineconoj estis uzataj en la senfinecona kalkulo fare de Gottfried Leibnitz, Leonhard Euler kaj Joseph-Louis Lagrange. En la deknaŭa jarcento, Augustin Louis Cauchy, Karl Weierstraß, Richard Dedekind kaj aliaj formaligis la senfineconan kalkulon per la realnombra analizo, kiu per siaj konsideroj pri limvaloroj forigis la neceson uzi senfineconojn. Tamen la senfineconoj plu estis konsiderataj utilaj por plisimpligi klarigojn kaj kalkulojn.

En la dudeka jarcento matematikistoj trovis matematike rigoran manieron difini senfineconojn: Por tio oni difinas plivastigojn de la kampo de realaj nombroj entenantajn senfine grandajn kaj senfine malgrandajn nombrojn. La plej konataj tiaj plivastigoj estas la hiperrealaj nombroj de Abraham Robinson kaj la surrealaj nombroj de John Conway.

Vidu ankaŭ
----------

* Senfinecona kalkulo
* Limvaloro
* Hiperrealaj nombroj
* Surrealaj nombroj
Ekzemplo de botelkola gitarglitado, uzante fingropintaĵojn kaj resonigan gitaron farita el metalo.
**Glitogitaroj** estas grupo da muzikinstrumentoj por muziki per **gitarglitado** - partikulara tekniko por ludado de specoj de gitaroj kiu estas ofte uzita en bluso-stila muziko. Tiu tekniko konsistas en la meto de iu aĵo antaŭ la kordoj dum la ludado por krei glitefikon kaj fortan vibradon kio faras tiun muzikon emocie esprimiva. Ĝi tipe konsistas el ludado de gitaro laŭ tradicia sinteno (ebena kontraŭ la korpo) per uzado de tuboforma "glitaĵo" metita sur unu el la fingroj de la gitaristo. Tiu glitilo povas esti metala aŭ vitra tubo kiel ekzemple botelkolo. La termino "botelkolo" estis historie uzata por priskribi tiun tipon de ludado. La kordoj estas tipe plukitaj dum la glitilo estas movita sur la kordoj por ŝanĝi la tonon. La gitaro povas ankaŭ esti metita sur la sino de la muzikisto kaj ludata per man-tenita stangeto kaj tiuokaze ĝi estas referencata kiel "singlita gitaro", "sinmetala gitaro" aŭ genuoŝtalgitaro.

Fakte la kreo de muziko per ia glitado okazis jam ĉe primitivaj kordinstrumentoj en kulturoj de Afriko kaj ankaŭ tio estis la origino de la nomita *steel guitar* en Havajo. Komence de la 20a jarcento, blusmuzikistoj de la Misisipa Delto popularigis la botelkolan gitarglitan stilon, kaj la unua registraĵo de glitogitaro estis de Sylvester Weaver en 1923. El la 1930-aj jaroj, muzikistoj kiaj Robert Nighthawk, Earl Hooker, Elmore James kaj Muddy Waters popularigis la glitogitaron en la genro de elektra bluso kaj poste influis super glitogitaristoj de rokgenroj kiel Rolling Stones, Duane Allman kaj Ry Cooder. Pioniroj de songlitaj gitaroj estas Oscar "Buddy" Woods, "Black Ace" Turner kaj Freddie Roulette.

* Kategorio Glitogitaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614257
 |
skribotablo el la 18-a jc.
**Skribotablo** estas tablo kun oblikva aŭ horizontala supra tabulo, kiun oni uzas por skribado aŭ legado. Ĝi ofte entenas tirkestojn aŭ diversajn kestetojn. 

La unuaj skribotabloj estis pretigitaj plej verŝajne por eklezia uzo. La komencaj anglaj skribotabloj plej verŝajne devenis el preĝeja pupitro kaj estis malpezaj kaj masivaj. 

Post malkovro de la libropresado, oni pretigis pli malgrandajn kaj malpezajn, facile moveblajn ŝrankajn (komodajn) skribotablojn kun oblikva kovrilo. Oni nomumis tion skribokesto. 

La skribotabloj kun piedoj aperis fine de la 16-a jarcento. Ekde la 18-a jarcento aperis skribotabloj en diversa stilo, komence de la jarcento aperis la t.n. genutrua skribotablo, kies kovrilan surfacon tenis kolono el tirkestoj, ŝranketoj. 

La modernaj skribotabloj havas ekipaĵon konvene al elektraj aparatoj, klavaro k.t.p. Ili konsistas plej ofte el tabulo kaj piedoj, al kiu oni povas aldoni (subŝovi) la ruleblan tirkestan ŝranketon.

Vidu ankaŭ
----------

* Bargeno
* Studejo

* Skribotablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Skribotablo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nadalj situas en la mapo en la verda municipo
Ortodoksa preĝejo de Nadalj
Katolika preĝejo de Nadalj
Fervoja ponto tra kanalo en Nadalj
**Nadalj,** serbe **Надаљ,** hungare **Nádalja** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Srbobran. La nomo devenas el la hungara vorto hirudo.

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 80 m
* Areo: 34  km²
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 21216
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Nadalj situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo al Vrbas. Temerin troviĝas 10 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio devenis el turka dokumento el 1590. En 1699 serboj alvenis. La Habsburgoj aranĝis limgardan zonon, al kiu ankaŭ tiu vilaĝo apartenis. En 1849 la hungara armeo bruldetruis la vilaĝon. En 1910 vivis en Nádalja 2719 homoj (1796 serboj, iom da germanoj kaj hungaroj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Zsablya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nadalj 2202 homoj, (serboj 1794 (82 %), hungaroj 163 (7 %), ciganoj 82 (4 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa serba preĝejo de 1813
* romkatolika preĝejo

Famuloj
-------

En la iama Nádalja naskiĝis hungaria serba arkitekto Momčilo Tapavica.

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Nadalj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bobelŝaŭmo
'Marŝaŭmo', ekzemplo de ŝaŭmo kio ekestas pro natura miksprocezo (ondoresalto)
**Ŝaŭmo** estas laŭ la plej ĝenerala difino miksaĵo de diversaj gasvezikoj en likvo aŭ solida materialo.

Likvoŝaŭmoj
-----------

Ekzemploj de ŝaŭmoj kiuj konsistas el gasvezikoj ĉirkaŭitaj de likvo, estas lesivo kaj sapo.

Depende de la ŝaŭmstrukturo kaj la elektrostatikaj ecoj de la molekuloj ekestas ŝaŭmoj de diversaj grandeco, murdikeco kaj "vivodaŭro". Principe la "vivodaŭro" de likvoŝaŭmoj estas limigita ĉar la likvo-ŝaŭmĉelo strebas al minimaligo de la tre granda rilatumo inter la surfaca likvo kaj la gaso. Ankaŭ la gravito kaŭzas ke la likvo en la ĉelmuro malrapide fluas suben pro kio la muro de la likvo-ŝaŭmĉelo fariĝas pli maldika. Pro tio la ĉelmuro finfine krevas.

Solidaĵoŝaŭmoj
--------------

Ekzemploj de ŝaŭmoj kiuj konsistas el gasvezikoj ĉirkaŭitaj per solida materialo, estas pumiko, plastoŝaŭmo, aeroĝelo, metalŝaŭmo, porobetono kaj pano.

* Ekzemplo de solidaĵoŝaŭmo, la pumiko (nebrile griza ŝtono en la antaŭo)Ekzemplo de solidaĵoŝaŭmo, la pumiko (nebrile griza ŝtono en la antaŭo)
* AluminioŝaŭmoAluminioŝaŭmo

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝaŭmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ŝaŭmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Razoŝaŭmo
* Banŝaŭmo
* Ŝaŭmfesto
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝventra paruo** |
| --- |
|  |
| Ruĝventra paruoRuĝventra paruo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Paruedoj *Paridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Parus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***P. rufiventris*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Parus rufiventris****(Barboza du Bocage, 1877) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
| xxx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝventra paruo  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝventra paruo** aŭ Cinamobrusta paruo (***Parus rufiventris***) estas paserina birdo de la familio de Paruedoj kaj genro Parus, sed en la subgrupo Melaniparus, kiuj estas **nigrecaj paruoj kiuj loĝas en Afriko**. 

Ĝi troviĝas en Afriko el Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo kaj norda Namibio orienten al Tanzanio kaj norda Mozambiko.

Ties habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.

Tiu specio estas 15 cm longa kaj **nigreca birdo** kiu havas nigrajn kapon, bruston, flugilojn kaj voston, grizajn suprajn partojn, blankajn bordojn en flugilplumoj, kaj **ruĝecajn subajn partojn**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *rufiventris* signifas precize "de ruĝeca ventro". Plenkreskuloj havas flavajn okulojn, dum junuloj havas brunajn akulojn kaj estas pli senkoloraj.

La orienta raso havas malhelan grizan bruston, "malpurajn" subajn partojn kaj brunajn okulojn je ĉiuj aĝoj. Ili estas foje separataj kiel **Cinamobrusta paruo**, *Parus pallidiventris*.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Parus rufiventris[*rompita ligilo*]. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 26an de julio 2007.
* Harrap kaj Quinn, *Tits, Nuthatches and Treecreepers* Christopher Helm, 1996 ISBN 0-7136-3964-4