recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**André-Michel ESSOUNGOU** (Kampalo, Ugando) estas verkisto, iama ĵurnalisto kaj nune politika konsilisto de Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko. Ekde 2009 li plenumis diversajn postenojn en la internacia organizo kaj ekde Junio 2014 pri la Alta Komisionano pri Homaj Rajtoj.

Li iam laboris kiel eksterlanda korespondanto ĉe la Monda Servo de BBC kaj Radio Francio Internacia. André-Michel estas aŭtoro de du libroj pri politiko de internacia justico en Afriko kaj pri la rigardo fare de la okcidentaj amaskomunikiloj al afrikaj enlandaj militoj. Li magistriĝis pri politika scienco el la Universitato de Ĝenevo en Svisio.

Li informis pri Kanado, Usono, Tanzanio, Ugando, Demokrata Respubliko Kongo, Francio, kaj Svisio. Liaj artikoloj estis publikigitaj en The New York Times, Le Monde Diplomatique, Libération kaj aliaj.

Lia teksto "Afriko moviĝas - Rajtoj de la homo kaj … de la popoloj" aperis en Esperanto en kolektiva verko *Kien Afriko en la 21-a jarcento?*.

Notoj
-----

1. 1 2  ANDREMICHEL ESSOUNGOU En The Alliance, Alirita la 23an de Julio 2021.
2. ↑  André-Michel Essoungou En Observer Research Foundation, Alirita la 23an de Julio 2021.
3. ↑  *Kien Afriko en la 21-a jarcento?*, Monda Asembleo Socia (MAS) kaj Le Monde diplomatique en Esperanto, 2010, 157 paĝoj, ISBN 978-2-918300-39-7 (= MAS-libro 46).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 733213
 |
**András Vályi** [andrAŝ vAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vályi András** aŭ *Vályi K. András* estis hungara statistikisto, geografo, profesoro.

Kovrilpaĝo de ĉefverko de András Vályi
András Vályi  naskiĝis la 30-an de novembro 1764 en Miskolc. Li mortis la 2-an de decembro 1801 en Pest (urbo).

Biografio
---------

András Vályi frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Lőcse. Li konatiĝis kun Ferenc Kazinczy, kiu helpis lin en la literatura vivo. Li iĝis pedagogia inspektoro, sed post morto de Jozefo la 2-a li senposteniĝis, tial li katolikiĝis. Li rajtis instrui en universitato de Pest, kie li ĝismorte instruis, krome li vizitis ĉiujn tiamajn hungarajn urbojn kaj fortikaĵojn, pri kiuj li faris desegnaĵojn kaj notojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Beszéd a nemzeti nevelésről* (Parolo pri la nacia edukado), (1791)
* *Introductio in linguam hungaricam* (1793)
* *Magyar Országnak leírása* (Priskribo de Hungarujo), (1796-1799) - lia ĉefverko, kiu estas la unua hungarlingva gografio priskribo, kie estas legeblaj pli ol 12 500 komunumoj; reeldonita en 2003 en Slovakio
* *Magyar országnak földképe* (1798) - la unua hungarlingva mapo pri Hungarujo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**András Zólyomi** [andrAŝ zOjomi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zólyomi András,** hispane **Andrés Zolyomy Biczo** estis hungara akvopilkisto, kiel trejnisto plurfoja olimpiano, olimpika ĉampiono eksterlande.

András Zólyomi naskiĝis la 14-an de julio 1913 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de julio 1992 en Tossa de Mar.

Biografio
---------

András Zólyomi komence estis naĝisto, poste akvopilkisto en ĉefurbaj sportkluboj sen signifaj rezultoj. En 1934 li ricevis italan inviton por esti trejnisto, poste li estis trejnisto jardekon en Italio. En 1948 li translokiĝis al Hispanio, sed iom poste li estis alterne trejnisto en ambaŭ landoj. Lia itala nacia teamo en Somera Olimpiko 1960 ricevis oran medalon. Liaj teamoj plurfoje estis landaj ĉampionoj en Italio, respektive en Hispanio.

Memorigiloj
-----------

* membro de "International Swimming Hall of Fame" (2010)

Fontoj
------

* traduko el Hungara Vikipedio

Referencoj
----------

1. ↑   WikiData



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806674
 |



* Portalo pri Biografio
**KOVÁCSY Béla** (pro. kova:ĉi) estis hungara bestkuracisto, ekonomia verkisto naskita en Tasnádszántó la 22-an de novembro 1861 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de junio 1931. Lia nobela antaŭnomo estis *hadadi*.

Biografio
---------

Béla Kovácsy lernis en la Veterinara Akademio de Budapeŝto, poste en Ekonomia Akademio (Magyaróvár). En 1884 li fariĝis bestokuracisto en Sopron. En 1885 li estis profesoro de instituto ekonomia, poste de la katedro pri bestkulturado de la akademio de Kassa kaj en 1895 direktoro. De 1907 li estis direktoro en Budapeŝto de la instituto Országos Gyapjúminősítő Intézet. Li havis gravan rolon en evoluigo de Muzeo Agrokultura. Inter 1885–95 li redaktis la semajngazeton *Gyakorlati Mezőgazda*.

Verkoj
------

* *A ló és annak tenyésztése* (Kassa, 1888);
* *A sertés, annak tenyésztése és hizlalása* (kun Károly Monostori , Kassa, 1890);
* *Házi állataink takarmányozása* (Kolozsvár, 1893);
* *Takarmányozástan* (Kassa, 1893);
* *A szarvasmarha tenyésztése* (Bp. 1907);
* *A cukorrépa trágyázása* (Bp. 191z);
* *Juhtenyésztés és gyapjúisme* (Bp. 1923).

Fontoj
------

* Magyar Életrajzi Lexikon
* 
*
*Pri la ceteraj Béla Lengyel vidu ĉi tie!*

**Béla Lengyel** [lendjel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lengyel Béla** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1967). Lia avo estis Béla Lengyel (1844) same kemiisto.

Béla Lengyel  naskiĝis en 16-a de julio 1903 kaj li mortis en 11-a de marto 1990.

Biografio
---------

Béla Lengyel frekventis universitatojn en Vieno kaj Budapeŝto. Post la diplomo en 1928 li eklaboris apud Tibor Erdey-Grúz en la universitata fizika-kemia instituto. En 1934 li habilitis, spite tion post jaroj li parte forlasis la universitaton kaj li okupiĝis ankaŭ pri juro de patentoj. En 1949 li plene reiris al la universitato, kie post 5 jaroj li iĝis vicrektoro. Li okupiĝis precipe pri elektraj kvalitoj de vitroj. Li ricevis premion Kossuth en 1955.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Világhódító ipari anyagok* (1939)
* *A Kémiai intézetek története* (Historio de la kemiaj institutoj), (1955, 1956)
* *Az üveg elektromos vezetőképességéről I. Elegyüvegek vezetőképessége* (1954)
* *Szervetlen polimérek kémiájának egyes kérdéseiről* (1968)

Fontoj
------

* hungare
* hungare
**Béla Linder,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Linder Béla** estis hungara politikisto, ministro, oficiro. Li estis simpatianto de Ido.

Dekreto de Béla Linder
Proklamo de Béla Linder pri la mondopaco
Béla Linder  naskiĝis la 10-an de februaro 1876 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de aprilo 1962 en Beogrado.

Biografio
---------

Béla Linder komence estis oficiro, sed dum Kalistefa revolucio li neatendite iĝis ministro pri defendo. Nepruvite li deklaris: „Mi ne volas vidi plu soldaton". Post semajno lia posteno ŝanĝiĝis al senpostena ministro. Dum Hungara Sovetrespubliko li ricevis diplomatiajn taskojn, poste li estis urbestro de Pécs kaj unu el la gvidantoj de Hungar-serba respubliko Baranya-Baja. Post falo de la efemera respubliko li pluvivis en Beogrado ĝismorte. Tamen post la 2-a mondmilito li hejmenvenis, sed li ricevis neniun taskon.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kell-e katona? A militarizmus csődje (1918)*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero L, poste serĉu la nomon)

* Kategorio Béla Linder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 504903
* GND: 1069607282
* VIAF: 315939976
* ISNI: 0000 0004 4878 5302
* SUDOC: 151019681
 |
**Béla Locsmándi** [loĉmAndi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Locsmándi Béla** estas hungara oficisto, advokato, subministro.

Béla Locsmándi naskiĝis la 13-an de decembro 1948 en Sopron.

Biografio
---------

Béla Locsmándi maturiĝis en benediktana gimnazio en Győr en 1967, poste li estis soldato du jarojn. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1975, post 4 jaroj denove en pli alta grado. Post la unua diplomo li estis ŝtata oficisto en Budapeŝto, ekde 1991 li laboris en ministerio. En la jaroj 1993 kaj 1994 li estis subministro, en 2012 kaj 2013 vicsubministro. Inter 1996 kaj 2011 li estis advokato, poste li havas postenetojn en fondaĵoj. Li havas edzinon, kiu naskis unufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-08-04. Alirita 2020-09-27.

* Kategorio Béla Locsmándi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702388
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Ary Zamora kun la bofilo Alberto Flores, same esperantista aktivulo
**Ary ZAMORA** (naskiĝis 1898 - mortis 1989 en Porto Alegre, Brazilo) estis la UEA-delegito dum pli ol sesdek jaroj.
Li fariĝis adepto de la Internacia Lingvo en 1922 kaj estis prezidanto de ESPA kaj ĝia honora prezidanto; vicprezidanto de Brazila Konsilantaro de Esperanto (BKE), dediĉante sian tutan vivon al esperanta idealo. 

Li instruis Esperanton en Porto Alegre ekde 1927. Post Dua Mondmilito helpis la restarigo de Rio Grande do Sul kaj estis unua prezidento de Esperanto-Asocio de Porto Alegre (ESPA) post 1945. La kunsidoj de ESPA, komence (1945), okazis en la hejmo de Ary Zamora ĉe Strato São Carlos, 1192. Li multe verkis en bulteno Suda Stelo eldonita de sia filino Clecy Zamora.

La 13-an de septembro 1997 estis inaŭgurita la biblioteko de Gaŭĉa Esperanto-Asocio, kiu ricevis la nomon "Ary Zamora", omaĝe al tiu karmemora esperantisto forpasinta en 1989.
Ekde maldekstre: Ernie Caceres, Bobby Hackett, Freddie Ohms kaj George Wettling, Nick's, Novjorko, 1940-aj jaroj. Foto de William P. Gottlieb.
**George Godfrey WETTLING** (\* 28-an de novembro 1907 en Topeka en Kansasurbo; † 6-an de junio 1968 en Novjorko) estis grava blankula frapinstrumentisto de diksilando kaj svingo de la Ĉikago-stilo, kiu ankaŭ renomiĝis kiel.

Wettling kontaktis kun ĵazo, kiam li komence de 1920-aj jaroj en Ĉikago, kie li en 1921 ekloĝis kun sia familio, aŭskultis la bandon de King Oliver. Aparte lin impresis Baby Dodds ĉe frapinstrumentaro, lia posta modelulo. Li estis parto de la ĉikaga ĵazmondeto kaj faris meze de la 1930-aj jaroj unuajn sonregistraĵojn kun Paul Mares. En 1935 li iris al Novjorko al la orkestro de Jack Hylton. Li ludis en la bandegoj de Artie Shaw (1936), Bunny Berigan (1937), Red Norvo kaj ekde 1938 ĝis 40 ĉe Paul Whiteman.

Poste li ludis precipe en pli grandaj ensembloj, ekz. kun Muggsy Spanier, triope kun Bud Freeman kaj Jess Stacy (ekde 1938), ĉe Eddie Condon (ĉe ties Town Hall Broadcast Concerts kaj en ties klubejo), Jimmy McPartland kaj Wingy Manone. En 1942 li estis membro de la Chico Marx Orchestra. Ĉefprofesie li laboris ekde 1943 ĝis 1952 kiel studiomuzikisto ĉe radiostacio ABC. Wettling kunlaboris ankaŭ Benny Goodman, Sidney Bechet kaj Billie Holiday; krome li sonregistris je kelkaj ŝelakdiskoj por Black & White Records. Dum la 1950-aj jaroj li estis ĉefe konata kaj ŝatata (liaj bildoj pendas ankaŭ en muzeoj) kiel abstrakta (kubisma) pentristo. Foje li ankaŭ verkis recenzojn por Down Beat kaj Playboy.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio George Wettling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* George Wettling ĉe Drummerworld, kun vivhistorio fare de Yanow
* Vivhistorio fare de Yanow


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 370068
* GND: 134555384
* LCCN: n87114958
* VIAF: 34644891
* ISNI: 0000 0000 7365 1964
* SUDOC: 161101453
* BNF: 13901118q
* MBA: d04f4968-e801-434a-8e41-a9e0d184df7a
* BIBSYS: 6000811
 |
**George SANTAYANA**, naskita kiel **Jorge Agustín Nicolás Ruiz de Santayana y Borrás** la 16-an de decembro 1863 en Madrido, mortinta la 26-an de septembro 1952 en Romo, estis filozofo kaj verkisto. Li verkis eseojn, novelojn kaj poemojn.

Kvankam Santayana naskiĝis en Hispanio kaj tie vivis ĝis 1872, li poste vivis kaj kleriĝis en Usono, verkis angle kaj estas konsiderata usona literaturisto, kvankam kun tre klaraj hispanaj (ne nepre hispaniaj) radikoj.

Biografio
---------

Kiel infano Santayana vivis en Avilo (Hispanio); lia patro Agustín Ruiz de Santayana estis diplomato kaj pentristo. Lia patrino Josefina Borrás estis filino de hispana oficisto de la Filipinoj; Agustín estis ŝia dua edzo post vidviĝo de George Sturgis, komercisto el Bostono.

Jorge/George estis la sola ido de la geedzeco. La familio vivis en Avilo kaj Madrido ĝis 1869; tiam la patrino kun siaj filoj el la unua geedzeco reiris al Bostono kaj lasis Jorge kun lia patro. En 1872 patro kaj filo sekvis ŝin, sed la patro, al kiu ne plaĉis Bostono, reiris al Hispanio kaj lasis la knabon kun lia patrino.

Santayana, kiu usonigis sian antaŭnomon al *George*, vizitis la gimnazion *Boston Latin School* kaj la Universitaton Harvard. Tie li estis disĉiplo de William James kaj Josiah Royce; ĉi lasta patronis lian disertaĵon.

Post diplomiĝo en 1886 li dum du jaroj studis en Berlino, poste reiris al Harvard por verki disertaĵon pri *Rudolf Hermann Lotze*. Li tie instruis filozofion en la ora epoko de Harvard. Kelkaj liaj studentoj poste mem famiĝis, ekzemple T. S. Eliot, Gertrude Stein, Wallace Stevens, Walter Lippmann kaj Harry Austryn Wolfson.

Santayana neniam edziĝis. Heredaĵo de lia patrino en 1912 permesis al li emeritiĝi kaj pasigi la ceteron de sia vivo en Eŭropo. Kelkajn jarojn li loĝis en Parizo kaj Oksfordo; ĉirkaŭ 1925 li ekloĝis en Romo, kie li restis ĝis sia morto en 1952.

Dum tiuj ĉi 40 jaroj en Eŭropo li verkis 19 librojn kaj okupis diversajn akademiajn postenojn.

Verkoj
------

Precipaj verkoj de Santayana estas:

* The sence of beauty (1896, = *la senso pri beleco*), pri estetiko
* Interpretations of Poetry and Religion (1900, = *interpretaĵoj de poezio kaj religio*)
* The life of reason (5 volumoj, 1905/6, = *la vivo de racio*), pinto de lia kariero en Harvard
* The realms of being (4 volumoj, 1927–40, = *la regnoj de estado*)
* The Last Puritan (lia sola romano, 1938, = *la lasta puritano*)

* George Santayana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio George Santayana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* George Santayana en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337289
* GND: 118794507
* LCCN: n79043580
* VIAF: 59098309
* ISNI: 0000 0001 1064 5919
* LIBRIS: 217082
* SUDOC: 028486110
* BNF: 12031254s
* ULAN: 500325473
* NLA: 35475425
* NDL: 00525837
* BIBSYS: 90136716
* NKC: jn20000604788
* ICCU: RAVV041446
* BNE: XX829499
 |
**George Schuller** (naskiĝis la 29-an de decembro 1958 en Novjorko, Novjorkio) estas usona ĵaza frapinstrumentisto, komponisto kaj aranĝisto.

Schuller estas filo de la komponisto, muziksciencisto kaj kornisto Gunther Schuller kaj alkreskis en Bostono, kie li studis ĵazon ĉe la Muzik-Konservatorio je Nov-Anglujo kaj finiĝis en 1982 per bakalaŭro. En 1984 li kunfondis la bandegon *Orange then Blue* (nomata laŭ peco de Charles Mingus, kiu laŭ propraj eldiroj de Schuller same kiel ankaŭ Gil Evans estas unu el liaj muzikaj modeluloj), kun kiu li publikigis plurajn muzikalbumojn. Tio estis en 1987 *Music for Jazz Orchestra* ĉe GM Records kaj *Jumpin’ in the Future* 1989 kun komponaĵoj kaj sub la direktado de Gunther Schuller).

Kromajn sonregistraĵojn li faris kiel bandestro de la kvaropo *Schulldogs*, en kiu kunmuzikas lia frato Ed Schuller kiel basisto same kiel la saksofonistoj George Malaby kaj George Garzone. Ties unua albumo *Tenor Tantrums* aperis en 1998 kun trumpetisto Dave Ballou). Li krome verkis kun la kvinopo *Circle Wide* (*’Round about now*, Playscape, 2003), la okopo *Jigsaw* (ankaŭ kun sia frato). Krom tio li surdiskigis ankaŭ kun Joe Lovano (*Rush Hour*, Blue Note 1995) same kiel kun la pianistoj Ran Blake kaj Eugene Maslov. Ekde 1994 li vivas en Broklino. Li ankaŭ laboras kiel produktisto kaj komponisto-arangisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio George Schuller en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.georgeschuller.net/ Hejmpaĝo
* Biografio de Schuller ĉe pipeline.com Arkivigite je 2011-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Informoj pri George Schuller ĉe allaboutjazz.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390584
* GND: 134810880
* LCCN: no98130405
* VIAF: 79793559
* ISNI: 0000 0000 6659 1668
* SUDOC: 157156664
* BNF: 142254223
* MBA: 2257a1b6-21b8-468c-a1ee-9aeb07c8e9d4
* BIBSYS: 15019829
 |
**János Fekete** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete János** estis hungara advokato, notario. Lia nobela antaŭnomo estis *galánthai*, liaj pseŭdonimoj estis *Federényi Jerindo, Fellegi Jordán, Jean de Noir, Kövér János, Fiván*.

János Fekete naskiĝis la 11-an de decembro 1817 en Kápolnásnyék, li mortis la 3-an de aprilo 1877 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

János Fekete frekventis mezlernejojn ekde 1829 en Gyönk, Kecskemét kaj Pápa, poste en la lasta urbo li studis juron kaj teologion. Inter 1839–1841 li estis instruisto en Neszmély, poste li laboris jaron en advokata ateliero, en 1843 li advokatiĝis en Székesfehérvár. En 1848 li estis departementa prokuroro, en la sekvanta jaro ĉefnotario (oficisto de la hungara revolucio de 1848). Inter 1850-1852 li kaŝiĝis, poste li estis advokato en Sárbogárd. Iom poste (kiel fidelulo de la revolucio) li estis forigta, tial li laboris sur la bieno de sia edzino en Sárkeresztúr inter 1854-től 1861, poste li estis subnotario de la luterana eklezio, inter 1865-1871 ŝtata ĉefnotario, poste arkivisto. Li kontribuis poemojn, novelojn ekde 1836 ekzemple en Athenaeum (revuo), Vasárnapi Ujság.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Életiskola a magyar nép számára* (1858)
* *Vázlat a fejérmegyei gazdasági egyesület 1860, 61, 62-ik évi munkálatairól* (1863)

Memorigiloj
-----------

* reliefo en Kápolnásnyék (2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 6-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699093
* VIAF: 162003224
* ISNI: 0000 0001 1144 2769
 |
**János Dusza** [jAnoŝ dusa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dusza János,** en Slovakio **Ján Dusza** estas slovaka-hungara fizikisto, profesoro, membro (ekstera en 2007) de Hungara Scienca Akademio.

János Dusza  naskiĝis la 14-an de oktobro 1952 en Gemer (distrikto Revúca).

Biografio
---------

János Dusza apartenas al la hungara minoritato en Slovakio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto. Post la diplomo en 1977 li eklaboris en Košice. Inter 1987-1990 helpe de stipendio li esploris en instituto en Stuttgart. Baldaŭe li ricevis esplorajn eblecojn ankaŭ en aliaj landoj. Li profesoriĝis en 1994 en Košice. Li atingis la sciencan gradon CSc en 1982, PhD en 1995. Li instruas en la slovaka teknikuniversitato, ankaŭ en universitato en Óbuda ekde 2010. Li okupiĝas precipe pri kvalitoj de specalaj ceramikoj. Li ricevis 3 slovakajn premiojn inter 2005-2009.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Relationship between microstructure, toughening mechanisms, and fracture toughness of reinforced silicon nitride ceramics* (1995)
* *Zirconia/carbon nanofiber composite* (2008)
* *Nanoindentation of WC-Co hardmetals* (2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-03-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476150
* VIAF: 12056733
* ORCID: 0000-0002-3359-9326
* RID: E-9546-2014
 |
**János Erdélyi** [jAnoŝ erdEji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdélyi János** estis hungara mineralogo, profesoro, muzeologo.

János Erdélyi  naskiĝis la 29-an de decembro 1905 en Balassagyarmat. Li mortis la 27-an de decembro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Erdélyi akiris diplomon, poste doktoriĝis en Scienca Universitato Pázmány Péter. Komence li laboris en diversaj laboratorioj, ekde 1930 li ekinstruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En 1937 li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo, kie li estis nomumita muzeologo en 1950. Li estis ankaŭ privata profesoro en Scienca Universitato de Szeged en 1943. Li kandidatiĝis en 1953. De 1957 ĝis la pensiuliĝo en 1971 li laboris en geologia instituto. En 1969 li ricevis premion.

Li ekzamenis morfologion de la kristaloj. Li konstatis ĉiujn 20 mineralojn en andezito en Nadap, krome li priskribis diversajn mineralojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kristályszerkesztés és kristályszámítás* - premiita faklibro (1954)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
La termino **kvantumo** devenas de la latina vorto "quantum" kiu signifas "kiom"; en Fiziko, **kvantumo** rilatas al la plej malgranda nedisebla aĵo, kies kampo povas esti energio, movokvanto aŭ maso. Tiu nocio (kreita de Max Planck en jaro 1899) estas la centro de la **kvantuma teorio**, kiu poste originis la kvantummeĥanikon.

La "kvantuma teorio" aŭ "kvantumteorio" asertas ke la interŝanĝo de energio inter elementaj partikloj per la radiada energio estas malkontinua. La *kvantumo* estas *ero* de tiu elektromagneta energio *E*, kies valoro estas la produto "**h**.**f**"

{\displaystyle E=h\cdot f} ,
kie :

* *h* estas la konstanto de Planck, (tre malgrando valoro=6,62.10−34 J.s),
* *f* estas la frekvenco de elektromagneta ondo;

tiu frekvenco estas inverse proporcia al la ondolongo {\displaystyle \lambda } :

{\displaystyle \lambda \;={\frac {c}{f}}} (kie {\displaystyle c\,} estas la lumrapido).
Tiel la energio *E0* de fotono estas simple kalkulebla per multipliko kun *h* de ĝia frekvenco *f0* :

{\displaystyle E\_{0}=h\cdot f\_{0}} .
Ekzemple, laŭ la kvantuma teorio, se *E0* estus la plej malgranda energio por interŝanĝi kun la plej malalta energinivelo de elektronoj en atomo, la aliajn energioj *E* por interŝanĝoj estus nur multobloj {\displaystyle n\,} de *E0*:

{\displaystyle {\frac {E}{h\cdot f\_{0}}}=n}, (kie n estas entjera nombro) .

Eksteraj ligiloj
----------------

* germane de didaktik physik (vidu Grundlagen).
**Kvalitsensilo** mezuras la kvalitojn de materio, kiel koncentrato de difinitaj jonoj, koncentrato de difinitaj molekuloj, denso, kondukteco ktp.

### pH-mezurado

Tre grava mezurado en multaj fluidaj kemiaj procesoj estas tiu de pH: la mezurado de koncentrato de hidrogenaj jonoj en fluida solvaĵo. Solvaĵo kun malalta pH-valoro estas nomita acida kaj solvaĵo de alta pH-valoro estas nomita baza. La ofte uzata pH-skalo komencas de 0 (forta acida) ĝis 14 (forta baza), meze de skalo estas 7 reprezentita pura akvo.

pH estas difinita jene: la litero p signifas la negativa logaritmo (surbaze dek) kaj la litero H estas la elemento hidrogeno, do, la pH estas la logaritma mezurado de la kvanto de hidrogenaj jonoj (en Mol) po litro de solvaĵo. Cetere, la p estas ankaŭ uzata por ceteraj mezuradoj kiuj bezonas logaritma
skalo kiel, pCO2 kaj pO2 ktp.

La logaritma pH skalo laboras tiamaniere: solvaĵo kun 10−12 Mol da hidrogenaj jonoj havas pH-on de 12; solvaĵo kun 10−3 da hidrogenaj jonoj havas pH-on 3 ktp.

Estas eble mezuri la pH-on uzi ŝanĝo de koloro de difinitaj kemiaj pulvoroj (ekz. lakmusa talono), sed
kontinua mezurado kaj kontrolado bezonas aliajn metodojn. La plej ofte uzata metodo estas aplikado de
speciala preparita elektrodo kiu tralasas hidrogenajn jonojn en la solvaĵo tra selektiva bariero dum produkti mezureblan potencialan diferencon en proporcio kun la pH de la solvaĵo.
**Lipót Baranyai** [baranjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baranyai Lipót** estis hungara juristo, bankisto, membro (direktora en 1940, honora en 1943) de Hungara Scienca Akademio.

Lipót Baranyai  naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1894 en Hungario en Béllye (nuntempa Bilje en Kroatio). Li mortis la 30-an de januaro 1970 en Frankfurto ĉe Majno.

Biografio
---------

Lipót Baranyai post lernado li laboris ekde 1912 en distrikta juĝejo, poste li batalis dum la 1-a mondmilito. Li ricevis juran diplomon en 1919 en Universitato de Budapeŝto. Li laboris en la sekva jaro en la ministerio, poste li ricevis diversajn jurajn taskojn en aliaj laborejoj. En 1928 li ricevis postenon en Hungara Nacia Banko, post jaroj li estis ĉefdirektoro kaj prezidento de la banko. Li pensiuiĝis en 1943 kaj tiutempe li sekrete serĉis amikajn anglajn rondojn por konsulti pri la paco. En 1944 Gestapo arestis lin, sed post monatoj li liberiĝis, poste li kaŝiĝis. Li migris al Britio en 1948, kie li laboris en biblioteko. Post jaroj li laboris en Monda Banko, fine ĝismorte en Germana Federacia Banko.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A háborús gazdálkodás Európában* (1940)
* *A klasszikus kultúra és a mai ember* (1941)
* *Magyar ár- és jegybankpolitika* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Molnos Lipót**, molnoŝ, *Müller*; *Molnosy Müller* estis hungara literaturhistoriisto. Li naskiĝis Váradles la 16-an de junio 1897 kaj mortinta Budapest la 16-an de oktobro 1982.

Biografio
---------

Ekde 1915 Molnos studis en la Universitato de Budapeŝto kiel kolegiano Eötvös. En 1921 li doktoriĝis, en 1922 li havigis diplomon de mezlerneja instruisto pri hungara-franca lingvoj. Inter 1921 kaj 1924 li estis instruisto de la ŝtata ĉefreala gimnazio en Székesfehérvár. Inter 1924-1930 li laboris en biblioteko en la universitato de Pécs kaj li estis samtempe lektoro de la franca lingvo. En 1927 li organizis la Hungaran Studcentron en Parizo, la pli postan Hungaran Instituton, kies inter 1930-1944 li estis direktoro. Ekde 1930 ĝis 1944 li estis hungara lektoro de la École Nationale de Langues Vivantes Orientales, poste ĝia lekciisto. Li instruis ankaŭ en la universitatoj de Parizo kaj Lille. Li havigis en 1937 kvalifikon de privatprofesoro en Pécs. Post sia reveno (1944) ĝis 1948 li estis franca raportanto pri kulturaj rilatoj de kulturafera ministerio. En 1948-1950 li estis ĉefbibliotekisto de la Muzeo pri Naturscienco. Oni pensiumis lin en 1950. Inter 1951 kaj 1965 li estis tradukisto kaj bibliotekisto de la Instrumentindustria Esplorinstituto. Inter 1933-1944 li redaktis kun Géza Bárczi, poste kun János Hankiss la revuon *Revue des Études Hongroises*, li eldonis en franca lingvo la poemojn de László Mécs (Parizo, 1938; kun antaŭparolo de Paul Valéry, Parizo, 1942). Li havis gravajn meritojn en la konatigo de hungara kulturo en Francujo. Li havis personajn kontaktojn dum sia pariza restado kun elstaraj personoj de la franca kulturo (P. Valéry, Arthur Honegger, Paul Claudel, Henri Montherlant, Jean Cocteau, P. Hazard ktp.).

Verkoj ĉefaj
------------

* *Petőfi politikai költészete és Béranger* (Bp. 1924);
* *II. Rákóczi Ferenc a korabeli francia irodalomban* (Rákóczi Memorlibro, II. Bp. 1935);
* *Anthologie de la prose hongroise* (kunmetis kun János Hankiss , Párizs, 1938);
* *A műszeripari dokumentáció és tájékoztatás forrásai* (kun Pál Györe, Bp. 1961).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 259965
* VIAF: 71779700
* ISNI: 0000 0000 8002 3042
* SUDOC: 131967878
* BNF: 11026345z
 |
**Aksiomo** estas principo (baza aserto), kiu estas akceptata sen pruvo en scienca teorio aŭ deduktiva sistemo.

La vorto *aksiomo* devenas de greka αξιωμα [aksioma] - kiu signifas "io inda aŭ memevidenta".

Aksiomoj kies valideco ne estas tiel evidenta ankaŭ estas nomataj "postulatoj". Parenca nocio estas "dogmo". Subfako de filozofio, en kiu temas pri aksiomoj kaj aksiomigo, nomiĝas aksiomiko.

Deveno kaj deduktaĵoj
---------------------

Aksiomo ne estas pruvebla surbaze de teorio en kiu ĝi rolas, sed ĝi povas esti akceptata

* pro memevidenteco,
* pro pruvebleco kadre de iu pli baza teorio,
* pro supozata manko de kontraŭdiraj faktoj,
* aŭ pro nura konvencio.

Gravaj asertoj, kiujn oni povas dedukti de aksiomoj aŭ aksiomaro pere de la rimedoj de la teorio estas nomataj teoremoj (en matematiko kaj logiko, sed foje ankaŭ en aliaj sciencoj.)

Matematiko
----------

En la matematiko, ĉiu kampo havas aksiomojn, sur kiuj baziĝas ĉiuj pruvataj teoremoj. Tamen, la plej bazaj aksiomoj estas tiuj de la aro-teorio, ĉar per ili oni povas konstrui ĉiun matematikan kampon sen neceso de novaj aksiomoj, nur per la uzo de difinoj.

Same kiel aksiomoj, postulatoj estas nepruveblaj asertoj.
Historie la diferenco estis, ke aksiomojn oni konsideris memevidentaj, sed postulatojn ne.
En nuntempa matematiko la distingo nebuliĝis, kaj oni ĝenerale uzas la du vortojn sinonime.

Multaj aksiomoj de geometrio en la verko de Eŭklido - "Komencoj", estis nomitaj postulatoj. Oni nomas postulatojn ankaŭ aksiomojn kaj regulojn de formalaj sistemoj, t.e. de iuj teorioj priskribitaj per formala lingvo kaj bazitaj sur ia aksiomaro.

Logiko
------

Aksiomo, enkadre de la logiko, estas ĝenerala aserto, prezentata kun ekskluziveco rilate sian kontraŭaĵon. Alidire, la aserto fare de aksiomo necese estas, kaj ne povas esti la kontraŭo. Ĉefa ekzemplo de aksiomo estas tiu de nekontraŭdiro:

* tio, kio estas, dum ĝi estas, necese estas, kaj do ne povas esti tio, kio ĝi ne estas.

Ne estas la aksiomo izolita koncepto, nek kunmeto de pluraj premisoj farante argumenton. Sed aksiomo estas rekte nur aserto; sed tiu aserto havas la internan karakteron esti ĝenerala kaj necesa tiamaniere, ke la alternativo estas prezentata kiel rekte ekskludata.
Ne estas, do, aksiomo la simpla aserto sen la ekskludado de la alternativo, kiel kiam oni nur asertas ke la ento estas. En aksiomo samtempe la aserto asertas kaj forigas la kontraŭon, kiel en la ento necese estas. Disfaldite, tio ekvivalentas: la ento, kio estas, dum ĝi estas, necese estas, kaj do ne povas esti tio, kio ĝi ne estas.
En fakto, jam enestas aksiomo. Post kiam la fakto okazas, oni komprenas, ke ne eblas ke ĝi jam ne estis okazinta. Neniam eblas forigi la fakton, post kiam ĝi okazis. La afero en si mem povas esti kontingenca, sed jam ne estas kontingenca post kiam ĝi okazis.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Marc Bavant: Matematika vortaro kaj oklingva leksikono, Eldonejo Kava-Pech; rimarko sub "Postulato"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aksiomo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Arkivigite je 2005-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
*
Centro Nat Christie
La **Albertan Baletistaron** (angle *Alberta Ballet Company*), en Edmontono (Alberto), fondis Ruth Carse en la malfruaj 1950-aj jaroj; ĝi fariĝis profesia grupo por la prezentado de baletoj en 1966.

En 1990 la grupo kuniĝis kun la Kalgaria Urba Baletistaro kaj enhejmiĝis en Centro Nat Christie en Kalgario. Ĝi daŭras prezentas baletajn teatraĵojn kaj en Edmontono kaj en Kalgario.

La nuna art-direktoro estas Jean Grand-Maître kaj la nuna ĝenerala direktoro estas Michele Stanners.

Dum la sezono de 2007-2008 prezentiĝos la sekvaj baletoj: Othello, La Nuksrompilo, Dangerous Liaisons, Rekviemo de Mozart kunlabore kun Edmontona Opero, kaj Giselle, kiun prezentos la Nacia Baletistaro de Kanado.

Penante instigi pli multan intereson pri baleto ĉe la junularo de Edmontono kaj Kalgario, la Alberta Baletistaro lanĉis sian programon ATTITUDE en 2005. Unue sub patronado de Big Rock Brewery kaj EPCOR, ATTITUDE ebligis al Albertanoj de 18 ĝis 35-jaraĝaj senpage ĉeesti baletajn prezentaĵojn kun pico kaj biero. Rezulte kreiĝis la Konsilio por Komunuma Engagiĝo de la Alberta Baletistaro (angle *Community Engagement Council of the Alberta Ballet*) - konsilio de junuloj - kiu nun respondecas pri daŭrigado de la programo kaj trovado de aliaj manieroj engaĝi junulojn en la laboro de la grupo.

La **Lenejo de la Alberta Baletistaro** (angle *School of Alberta Ballet*) estas la oficiala trejnejo de la Alberta Baletistaro. Fondita en 1991, la Lernejo fariĝis unu el la plej prestiĝaj el la kanadaj instancoj kiuj trejnas dancistojn. Celante provizi altkvalitan trejnadon en amika, stimula kaj kreiva etoso, ĝi ofertas du diviziojn kaj multajn program-elektojn por nutri kaj evoluigi junajn dancistojn, tiel ke ili realigu sian potencialon.

La kursaro de la Lernejo de la Alberta Baletistaro havas fortajn radikojn en la tradicioj de la klasika baleto, kaj prenas inspiriĝon de la Vanognova (Rusa) Sistemo kaj la (Itala) Metodo Cecchetti. En ĝi estas trejnado pri tiel diversaj dancoformoj kiel la moderna, ĵaza, kaj karaktera formoj. La Lernejo de la Alberta Baletistaro bonvenigas diversecon kaj invitas lernantojn de plej diversaj lokoj kaj fonoj. La Lernejo aparte kuraĝigas knabojn esplori la eblecojn por baleta trejnado kaj tiucele ofertas stipendiojn por tion ebligi.

Gvidante teamon de internacie konataj kaj alte kvalifikitaj instruistoj, **Murray kaj Nancy Kilgour** estas du el la plej respektataj danc-instruistoj de Kanado. Oni povas akceptiĝi en la Profesia Divizio nur per provo kaj nur kun aĝo de 10 jaroj. La Lernejo funkciigas tut-tagan antaŭ-profesian postdiploman programon kaj partnerecon kun la Universitato de Kalgario laŭ kiu kreditoj gajnitaj ĉe la Lernejo povas kalkuliĝi en programo kondukanta al la ricevo de bakalaŭriĝo kun specialiĝo en danco (BA Dance).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Alberta Baletistaro
* Retejo de programo ATTITUDE Arkivigite je 2007-10-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218100
* GND: 1103970534
* LCCN: no2011032964
* VIAF: 152367152
* ISNI: 0000 0001 1703 9321
 |
**Miguelito Cuní**, vera nomo **Miguel Arcángel Conill Conill** (naskiĝinta la 8-an de majo 1917 je Pinar del Río en Kubo; mortinta la 13-an de marto 1984 en Havano), estis kantisto de kuba muziko. Estis unu el la voĉo emblemaj por la kuba sono de la 1940-aj ĝis 1960-aj jardekoj.

Vivo
----

Miguelito Cuní naskiĝis en Pinar del Río, la provinco plej okcidenta sur la kuba insulo, en la sino de modesta familio. Dum sia lerneja epoko li sindediĉis al la praktikado de laboretoj por subteni la vivtenon de sia familio. En 1932, en la aĝo de dek kvin jaroj, li komenciĝis kiel kantisto en la muzikgrupo "Los Carameleros". Ene de mallonga tempo li fariĝis kantisto de Septeto Lira, de Septeto Caridad kaj de aliaj grupoj de sia provinco.

Ekde 1938, jam en Havano, fariĝis parto de la ensemblo de Arsenio Rodríguez kaj laboris ankaŭ aktive kun la orkestroj "Melodías del 40" kaj „Arcaño y sus Maravillas", per kiuj li surdiskigis kaj prezentis vive kaj en la radio. Dum la kvardekaj jaroj li disvolvis intensan vivon artistan, vivis du jarojn en Panamo kaj en 1949 li translokiĝis al Novjorko, kie li direktis la orkestron de trumpetisto Félix Chappottín. Li kunlaboris kun simboluloj de kuba muziko kiel Beny Moré kaj vojaĝis en 1956 al Karako por labori kun la "Bárbaro del Ritmo", kun la ensemblo "La Tribu". En la jaro 1960 li reiris al Novjorko, kie li diversloke koncertis, inkluzive en la fama "Palladium ".

Li revenis al Kubo en 1966, kie li fondis sian propran ensemblon. Li partoprenis en la filmo "Nosotros, la música" kaj aliaj dokumentaj filmoj. Kelkaj el la melodioj, kiuj per lia voĉo populariĝis, estis *Con maña se rompe*, *No hay amor sin caridad*, *Viejo Socarrón*, *Nos estamos alejando*, *Canallón*, *Quimbombó*, *Yo sí como candela*, *Ay qué Canuto*, *Ya tú ves campeón*, *Cuento na' ma*, *Mi son, mi son, mi son*, *Alto Songo*, *Canto al monte*, *Cuchillo para la piña cubana*, *Sacando palo del monte*, *Camina y prende el fogón*, *Rompe Saragüey*, *Convergencia*, *La protesta de Baraguá*, *Todos bailan con la guajira*, *Cárdenas*, *Guachinango*, *El carbonero* kaj aliaj. La plej multajn el ili li surdiskigis kun la ensemblo Chappottín y sus Estrellas, grupo kun kiu li akiris grandan konatecon kaj en kiu li kantis ĝis sia morto je la 13-a de marto 1984 en la Malsanulejo Hermanos Ameijeiras je Havano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri Miguelito Cuní ĉe vitral.org Arkivigite je 2011-03-12 per la retarkivo Wayback Machine, legita la 4-an de julio de 2015
**Fresno de la Polvorosa** [FRESno delapolboROsa] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Benavente y Los Valles, en la nordo de la provinco, sude de la Provinco Leono. *Fresno de la Polvorosa* estas etimologie komprenebla kiel *Frakseno de la Polvorosa*, nome aludo al la domaro kaj al la Batalo de la Polvorosa kontraŭ la maŭroj de Al Andalus, kio ebligis reloĝadon. Frakseno videblas en la maldekstra duono de la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 13,67 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 117 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 83 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.

Estas atestantoj de prahistoria loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado.

Agrikulturo (produktado de vino) kaj brutobredado estas la tradiciaj enspezofontoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755281
 |
**FRETILIN** (Mallongigo de la **Revolucia Fronto por Sendependa Orienta Timoro;** en la portugala: **Frente Revolucionária de Timor-Leste Independente,** akronime: FReTiLIn). La organizo estis fondita nome de la **Socialdemokratoj en Timoro** (**ASDT**), maldekstra partio fondita en Orienta Timoro en 1974 kiam ĝi ankoraŭ estis portugala kolonio. En septembro 1974, la partio ŝanĝis sian nomon al **Fretilin**. La organizo havis armean brakon nomitan Flintil.

La organizo gvidis la politikan kaj armean lukton kontraŭ la transpreno de fare de Indonezio de Orienta Timoro ĝis ĝia gvidanto, Nicolau Lobato, estis kaptita kaj mortigita fare de la indonezia armeo en Decembro 1978. Ekde la mortigo de Lobato, la armita rezisto de la timora loĝantaro kontraŭ la indoneziaj invadantoj efike vanuiĝis. La perdo estis disbatanta (85% de la gvidistoj de la movado estis mortigitaj, 80% de la armetrupoj estis perdita, kaj 90% de iliaj armiloj estis kaptitaj aŭ detruitaj). La civila loĝantaro estis dissemita al tendaroj kaj malsatego regis en Timoro. Krome, la indoneziaj militfortoj kontrolis kaj la amaskomunikilojn kaj la komunikajn kanalojn kiuj ligis la kontraŭulojn de la insulo kun tiuj kiuj apogis la lukton en la ekstera mondo. Komence, la restaĵoj de la rezisto, sub la gvidado de Xanana Gusmao agis por renovigi la ligon inter la malmultaj militunuoj forlasitaj en la areo kaj kiuj povis aranĝi armean agadon kontraŭ la okupaciaj fortoj. Post kiam tiu fazo estis sukcese kompletigita, la strategio de la rezisto estis ŝanĝita: anstataŭe de agado de fiksaj bazoj en la montoj, la rezistaj fortoj komencis funkcii kiel moviĝantaj unuoj kiuj estis konstante en moviĝo. En la sama tempo, rezistaj retoj estis starigitaj en la transittendaroj kaj en la indonezi-kontrolitaj loĝantarcentroj. La nova politiko sukcesis preter atendoj kaj la obstina rezisto devigis la okupaciajn fortojn akcepti tutan serion de lokaj batalhaltoj kaj poste eĉ ĝeneralan batalhalton (inter Marto kaj Aŭgusto 1983). Tiu ĉi sukceso estis atesto de la milita kaj politika talento de Gusmao, kiu rekonis, ke ne sufiĉas daŭrigi la lukton kiel lukton de la (maldekstrema) Fretilina movado, kiun li gvidis, sed ke necesas unuigi ĉiujn rezistajn movadojn en unuigita movado farante unuiĝan fronton al sendependa lukto. Li prirezignis la gvidadon de la Fretilin-movado kaj establis novan unuigitan korpon, gviditan fare de la CNRM. Post la sendependiĝo, Falintil, la milita brako de Fretilin, iĝis la nacia armeo de Orienta Timoro.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Fretilin** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 744290
* LCCN: n79127788
* VIAF: 132514470
* ISNI: 0000 0001 1956 0444
* SUDOC: 11208785X
 |
**Fresno de la Vega** [FRESno delaBEga] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Esla-Campos*, en la sudoriento de la provinco kaj en la historia areo Vega de Toral. *Fresno de la Vega* estas komprenebla etimologie kiel *Frakseno de la Valo*, kie Valo aŭ "Vega" aludas al la historia areo, kaj pri frakseno, arbo videblas en la centro de la blazono, ĉirkaŭita de kapsikoj kiel simbolo de la nova agrikulturo de irigacio en la areo.

Komarkoj de la provinco Leono; *Esla-Campos* sudoriente, oranĝece.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 15,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 478 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn el la mezo de la 19-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj apartigo de loĝlokoj. Ĝi distas 32 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Cabreros del Río, kun Cubillas de los Oteros nordoriente, kun Morilla de los Oteros oriente, kun Pajares de los Oteros sudorienste, kun Cabañas kaj Valencia de Don Juan sude, kun Villamañán sudokcidente, kun Villacé okcidente kaj kun Benamariel al nordokcidente.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj kaj ĉefe legomoj kiel kapsikoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758721
* VIAF: 316735909
 |
**André Courrèges** [andʁe kuʁɛʒ] (naskiĝis la  9-an de marto 1923(nun 1923-03-09) en Pau, mortis la 7-an de januaro 2016 en Neuilly-sur-Seine) estis franca modkreanto, konata pro sia futurisma dezajno. 25-jaraĝa, post studado de civila inĝenierado, li iris al Parizo por labori en la mod-entrepreno de Jeanne Lafaurie. Kelkajn monatojn poste, li iris al Balenciaga.

Courrèges estis influita de moderna arĥitekturo, teĥnologio, novaj ŝtofoj, modernismo kaj futurismo en Arto kaj Dezajno. Pluraj dezajnistoj faris similan aserton, inkluzive Coco Chanel, kiu kunlaboris kaj konis multajn modernajn artistojn, kaj Mary Quant, kies kariero iamaniere paralelis tiun de Courrèges (ambaŭ Courrèges kaj Mary Quant faris postulon pri la invento de la minijupo). Courrèges puŝis siajn ideojn ĝis la ekstremo, produktante iujn el la plej distingaj dezajnoj de la 20-a jarcento.

Bildaro
-------

* Courrèges: "Go-go" botoj (1965)Courrèges: "Go-go" botoj (1965)
* Courrèges: Flava robo el lano (1967)Courrèges: Flava robo el lano (1967)

Referencoj
----------

1. ↑  Erik Orsenna.  (2008) *Courrèges* (france). Éditions Xavier Barral. ISBN 978-2-915173-27-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio André Courrèges en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo André Courrèges en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 546734
* GND: 120638789
* LCCN: n84014008
* VIAF: 13143711
* ISNI: 0000 0001 1039 3539
* SUDOC: 050119540
* BNF: 12598771j
* ULAN: 500084871
 |
**Lipót Ferenc Bierbauer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bierbauer Lipót Ferenc** estis hungara pastro, monaĥo, instruisto.

Lipót Ferenc Bierbauer  naskiĝis la 9-an de novembro 1841 en Kőszeg. Li mortis la 7-an de februaro 1917 en Balatonfüred.

Biografio
---------

Lipót Ferenc Bierbauer aliĝis al la benediktana ordeno en 1857, poste li lernis teologion en Pannonhalma. En 1857 li pastriĝis. En 1864 li instruis fizikon kaj kemion en gimnazio en Sopron, poste li instruis en la katolika teologia altlernejo de Pannonhalma 2 lernojarojn. Inter 1867 kaj 1885 li instruis en gimnazio en Győr, poste li gvidis ekleziajn bienojn en Veszprém. En 1914 li retiriĝis en Balatonfüred.

Li verkis lernolibrojn, krome li okupiĝis pri teknikaj profitoj de la fiziko. En Győr li disetendis la telefonojn kaj elektrajn lumigadojn, krome li instalis la akvodukton.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Vegytan a legújabb elméletek alapján* (1876)
* *Physika, a középtanodák felsőbb osztályai használatára* (1878) - la unua hungara lernolibro fizika
* *A fizikának elemei középiskolák számára* (1884)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la komunumo *Goldingen* en Svislando. Dum multaj jaroj ankaŭ historia mezepoka hansa urbo en Baltio havis la nomon *Goldingen* - nun ĝi oficiale havas la latvan nomon Kuldīga. |



**Goldingen** estas komunumo en la elektodistrikto See-Gaster, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1044 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Goldingen situas 5 km oriente de Wald ZH super la Linth-Ebenaĵo. Tra la komunumo fluas la rojo *Goldingerbach*, kiu formas la Valon de Goldingen. En nordoriento de Goldingen situas la monto Atzmännig, kiu estas ŝatata ekskurscelo. La komunumo Goldigen konsistas el la vilaĝoj Goldigen kaj Hintergoldigen, kaj la setlejoj Rossfallen, Vordersagen, Egligen, Hinterbergen, Echeltschwil kaj Riederen, kaj multnombraj izolitaj bienoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Goldingen limas en nordo al Fischenthal (ZH), en nordnordoriento al Mosnang, en nordoriento en unu punkto al Wattwil, en oriento kaj sudo al Sankt-Gallenkappel, en sudokcidento al Eschenbach, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Wald (ZH).

Trafiko
-------

Goldigen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La kantona vojo n-ro SG37 kondukas de Eschenbach tra Goldigen kaj pasejo al Wald. Golgingen atingeblas per poŝtaŭtobuso ek de Uznach, Schmerikon kaj Eschenbach SG. De Goldingen seĝtelfero kondukas al la monto Atzmännig, kie somere funkcias somersledvojo kaj vintre estas skiregiono.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Goldingen sub la nomo *Goldelingin* datiĝas el la jaro 1266. En la jaro 1641 kelkaj kamparanoj en la valo konstruis kapelon, je kies loko estis konstruita preĝejo en la jaro 1679. Ĉirkaŭ la preĝejo estiĝis vilaĝo, kiu fine de la 18-a jarcento alprenis la nomon Goldingen kaj je la Helveta Revolucio fariĝis memstara komunumo de la tiama Kantono Linth. Post la fino de la Helveta Respubliko ĝis aliĝis al la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta Mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: *Alois Stadler*: *Goldingen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-11-25)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Goldingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Goldingen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Goldingen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Goldingen kaj seĝtelfero al AtzmännigGoldingen kaj seĝtelfero al Atzmännig
* Vilaĝocentro de GoldingenVilaĝocentro de Goldingen
* Preĝejo de GoldingenPreĝejo de Goldingen
* La preĝejo de interneLa preĝejo de interne

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto See-Gaster |
| --- |
| maldekstraAmden - Benken SG - Ernetschwil - Eschenbach SG - Goldingen - Gommiswald - Kaltbrunn - Rapperswil-Jona - Rieden SG - Sankt-Gallenkappel - Schänis - Schmerikon - Uznach • Weesen |  |

 |