recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kroata-hungara interkonsento** (ankaŭ nomata hungara-kroata interkonsento) estas la traktato inter Hungario kaj la person-unia Kroata-Slavona-Dalmatio pri juraj rilatoj kaj registara sistemo de la du landopartoj. Ĝia subskribo okazis post la aŭstra-hungara interkonsento de 1867, en 1868. Laŭ la hungara leĝo 1868/XXX. tc. Hungario kaj la kunlandoj formas unu ŝtatan komunumon kun komuna reganto kaj komuna registaro pri la komunaj aferoj. Komuna afero – fakte hungare dominata – iĝis la rilatoj al la kortego, la militaferoj kaj ekonomiaj aferoj (imposta sistemo, ŝtatŝuldoj, moncirkulo), la marŝipado, komerco, trafiko, industrio, minado, ŝtataneco kaj ĉiuj monaferoj rilataj al tiuj. 

La komunaj aferoj apartenis al la jurefiko de la hungara parlamento, en kiun sendis reprezentantojn eĉ la kunlandoj, komence 29, poste 40 reprezentantojn. La kroataj ĉefnobeloj kaj ekleziaj moŝtuloj estis anoj de la hungara ĉefnobela ĉambro (supera ĉambro). 

Kroata aŭtonoma afero iĝis la internaj aferoj, juraferoj, edukado.
**Ahamd Zaher** (perse احمد ظاهر) (naskiĝis la 14-an de junio 1946 en Kabulo (1325 laŭ la afgana kalendaro); mortis la 14-an de junio 1979 en Salang) estis unu el la plej famaj muzikistoj kaj kantistoj de Afganio kiu kantis ne nur en daria lingvo, sed ankaŭ kelkajn kantojn en la paŝtoa kaj la angla lingvoj. Li dum sia mallonga vivo eldonis 33 albumojn.

Li estis multfaceta muzikisto, kantverkisto kaj komponisto kiu kombinis okcidentan muzikon kun afganaj melodioj kaj poemoj kaj kantotekstoj de persaj poetoj kaj tradiciaj popolkantoj. En 1979, li mortis en neklaraj cirkonstancoj kiam li estis nur 33-jara.

Vivo
----

Ahamd Zaher naskiĝis la 14-an de junio 1946 en Kabulo kaj kiam li estis lernanto komencis kanti kaj kiam li estis lernanto de Habibia mezlernejo, li kantis sian unuan kanzonon kies nomo estis "Aĥar aj darja" kaj poste li ekkantis en la radio de Afganio. li poste iris al Barato por studi muzikon, por unua fojo li uzis okcidentajn muzikilojn en afganaj kanzonoj kaj pro siaj kanzonoj li pli famiĝis ol sia patro kiu estis ĉefministro de Afganio inter 1971 kaj 1972.

Kantada kariero
---------------

Ahmad Zaher klopodis uzi bonajn poeziaĵojn kaj tial multaj el liaj kanzonoj estas kantitaj laŭ poemoj de famaj gepoetoj kiel Ĝalal-ed-din Mohammad Rumi, Hafizo, Mosleh-od-din Sadio, Omar Ĥajam, Forug Farroĥ-Zad, Abolqasem Lahouti kaj tiel plu. Multaj el liaj kanzonoj ĝis nun tre plaĉas al afganoj kiel "Ĥuda bud jarat", "Madari man", "Az piŝe man bero ke dil azaram", "Barajam girja kon imŝab", "Aĝab sabri ĥoda darad" kaj tiel plu.

Morto
-----

Laŭ oni diro li estas mortigita de "Hafizollah Amin" pro kialoj, sed oni ne certas pri tio kaj ĝis nun neniu elkomprenis pri kio kaŭzis lian morton kaj oni dubas pri lia aŭtoakcidento. Lia tombo estas en tombejo "ŝuhadaje salehin" en Kabulo. Kiam la talibanoj konkeris Kabulon en 1996, ili detruis lian tombon, maŭzoleon, kiu fariĝis loko de pilgrimado por siaj multaj admirantoj.

Vidu ankaŭ
----------

Multlngveco en muziko

Eksteraj ligiloj
----------------

Oficiala retejo de Ahmad Zaher Arkivigite je 2009-03-21 per la retarkivo Wayback Machine

Kanzonoj de Ahmad Zaher

Referencoj
----------

1. ↑  (en) *Legendary Afghan Singer Ahmad Zahir*
2. ↑  (en) *Pilgrims flock to Kabul to pay tribute to the Afghan Elvis.*
  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552646
* LCCN: n2007027769
* VIAF: 245512533
* ISNI: 0000 0003 7008 0678
* SUDOC: 245397582
* BNF: 169013776
* MBA: 5a87198c-97d1-437a-ad90-a30f143cfc71
* BNE: XX5194001
 |
Ensalutado Unua
Statuo de Albert Einstein.
La Israela Akademio de Sciencoj kaj Beletroj, bazita en Jerusalemo, estis starigita en 1961 de la ŝtato Israelo por nutri kontakton inter fakuloj de la sciencoj kaj homoj en Israelo, por konsili la registaron en esplorprojektoj de nacia graveco, kaj promocii ekscelencon. Ĝi konsistas el 102 de la israelaj plej distingitaj erudiciuloj.

La Akademia sidejo estas apud pordo al la oficiala restadejo de la prezidento de Israelo kaj la Konsilio por Supera Edukado en Israelo ĉe Placo Albert Einstein en Jerusalemo.

En la Sciencoj, la Akademio fondusprojektas pri geologio, flaŭro, kaj faŭno de Israelo, kaj faciligas la partoprenon de israelaj sciencistoj en esploro en internaciaj projektoj, kiel alta energifiziko en CERN kaj sinkrotrona radiado ĉe la *Europe Synchrotron Radiation Facility*. 

En Beletroj, esplorado estas financita en la studo de la Tanaĥo kaj Talmudo, juda historio, juda filozofio, juda arto, kaj la hebrea lingvo, tiel kiel la hebreaj prozo kaj poezio.

La Akademio administras la Ejnŝtejnan Kunularfonduson, kiu nutras la rilatojn inter sciencistoj el la tuta mondo kaj la israela akademia komunumo, la Israelan Scienco-Fonduson, kun jara buĝeto de $ 53 milionoj, kaj nombron de esplorfondusoj bazitaj sur subvencioj de la Adler-Fonduso por spaca priserĉado, la Wolf Foundation, kaj la Fulks Foundation por medicina esplorado. La Akademio ankaŭ respondecas pri la Israela Akademia Centro en Kairo, kiuj helpas israelajn klerulojn per esploroj pri Egiptujo kaj Egipta kulturo, kaj faciligas kunlaboron kun egiptaj akademianoj.

La Akademio havas observantan statuson ĉe la Europe Science Foundation, kaj zorgas pri programoj kun la brita Reĝa Societo, la brita Akademio, la Sveda Akademio, kaj la *National Research Council* de Singapuro.

Konstruaĵoj kaj monumentoj
--------------------------

* Placo Albert Einstein (Jerusalemo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Israela Akademio de Sciencoj kaj Beletroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Israela Akademio de Sciencoj kaj Beletroj Arkivigite je 2011-12-12 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412177
* GND: 1002858-4
* LCCN: n80038002
* VIAF: 128585828
* ISNI: 0000 0001 1955 2567
* SUDOC: 026541068
* BNF: 11876963z
* NLA: 35834110
* NKC: zmp20181003600
 |
**Ahar,** perse اهر‎, azere **اهر** estas universitata urbego kaj ĉefurbo de la samnoma distrikto en la Provinco Orienta Azerbajĝano, en nordokcidenta Irano. La loĝantoj preskaŭ senescepte estas azerioj.

La moskeo ekstere

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 1325 m
* Loĝantaro: 100,641 en 2016
* Horzono: UTC + 3:30; somere UTC + 4:30
* Telefonkodo: (+98) 426

Geografio
---------

Ahar situas sur altebenaĵo 82 kilometrojn de la provinca ĉefurbo Tabrizo, 110 kilometrojn de la alia provinca ĉefurbo Ardabilo, 496 kilometrojn de la ĉefurbo Teherano,. Azerbajĝano ne situas tro for, tamen sen limpasejo.

Bazaro en Ahar
Maŭzoleo

Historio
--------

Ahar estis unu el la pratempaj urboj de Azerbajĝano, ĝia loknomo antaŭ Islamo estis "Meimad". En la 12-a kaj 13-a jarcentoj Ahar estis malgrava, sed prospera emirlando, sed poste Ahar estis en fokuso de la Safavidoj. Ahar estis la ĉefurbo de ĥanlando en 18-a kaj 19-a jarcentoj. Ahar suferis grandege dum la rusaj-persaj militoj (1804-13, 1826-28). Okcidentaj vojaĝantoj trovis la urbeton Ahar post la militoj en mizera stato kun 3500 loĝantoj. Ahar estis unu el la centroj de persia konstitucia revolucio. En 1925 malkresko de Ahar komenciĝis. La nova reĝo insistis pri etna naciismo, tiu politiko rezultigis subpremadon de azerioj. Ahar estis deklarita urbo en 1944. En 2012, 2 tertremoj okazis proksime al Tabrizo kaj Ahar, multaj mortis.

Ekonomio
--------

Ĝis la fruaj 1960-aj jaroj Ahar estis la ekonomia centro de la montara regiono. La nomadaj triboj ŝakris sian produktojn en bazaro de Ahar. La lignokarbo produktita en la apudaj vilaĝoj estis portitaj fare de mulistoj ĝis Ahar kaj de tien estis transportita al Tabrizo. Krome la urbego estis distribucentro por la tapiŝetoj. Baldaŭ urbeto Kalejbar transprenis la komercadon, tio malpliigis la ekonomian gravecon de Ahar. En la urbego universitato funkcias.

Trafiko
-------

Ahar havas rektan ĉefvojajn kontaktojn kun Ardabilo kaj Tabrizo, sen limpasejo kun Azerbajĝano.

Vidindaĵoj
----------

* maŭzoleo
* moskeo

Fontoj
------

* interalie WikiTrans

* Kategorio Ahar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

moskeo interne en Ahar
**Israel loves Iran** aŭ en Esperanto **Israelo amas Iranon,** estas publika kampanjo kaj socireteja movado kiu klopodas kunvenigi israelanojn kaj irananojn kaj antaŭenigi pacon inter iliaj du landoj pere de amomesaĝo por rekadrigi la diskurson de timo. La kampanjo sukcesas altigi la publikan kaj la tutmondan konscion, ke homoj en ambaŭ landoj malamas militon - ne unu la alian.

La organizaĵo estis fondita de Ronny Edry, israela instruisto, grafika dezajnisto kaj verkisto de grafikaj noveloj kaj posedanto de Pushpin Mehina. La kampanjo ekestis post kiam Ronny Edry poŝtis foton de li mem kaj de sia juna filino en Facebook kun grafikaĵo diranta "irananoj, ni amas vin, ni neniam bombos vian landon." La foto disvastiĝis fulmrapide, incitante kampanjon kiu vastiĝis inter centmiloj da homoj en multaj diversaj landoj. Israelo Amas Iranon inspiris multajn similajn kampanjojn, inkluzive de "Iranon amas Israelon".

En 2012, Ronny Edry parolis pri la kampanjo ĉe TEDxJaffa kaj la filmeto en TED.com estis spektata pli ol 1,2 milionfoje. En 2013, Ronny Edry kaj la fondinto Majid Nowrouzi de *Irano Amas Israelan* vojaĝis kun siaj familioj al St. Louis, Usono por renkontiĝi kie Edry parolis ĉe Kolegio Principia kaj ricevis la premion Viziulon de la jaro de la Instituto Euphrates kaj la du estis intervjuitaj por publika radio.

Reta peticio de iranano Roya Mobasheri instigis por kandidatigo la kampanjon Israelo Amas Iranan por la Nobel premio pri paco.

Vidu ankaŭ
----------

* Irano
* Israelo
* Paco
* TED (prelegoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

(angla) Dezajnistoj por paco, The Peace Factory

(angla) Kampanjo Irano Amas Israelon en Facebook

Referencoj
----------

1. ↑  (en) Eshghi, Abrisham, "'*Israel Loves Iran' initiative takes off on Facebook - National Israel News*". Haaretz.com, la 18-an de marto 2012.
2. ↑  (en) Sahar Namazikhah, *Iranians and Israelis Call for an End to Fear*, Qantara.de
3. ↑  (en) "*Ronny Edry: Israel and Iran: A love story? | Talk Video*". TED.com.
4. ↑  (en) "*A peace campaign by Ronny Edry and Michal Tamir the founders of pushpin*", arĥivita de la originalo en Wayback maŝino, la 12-an de aŭgusto 2013.
5. ↑   (en) Yaron, Oded, "*Iranians respond to Israeli Facebook initiative: Israel, we love you too - Israel News*". Haaretz, la 19-an de marto 2012.
6. ↑  (en) "*People And Peace-Seeking: Behind 'Israel-Loves-Iran' | St. Louis Public Radio*", News.stlpublicradio.org, la 28-an de marto 2013
7. ↑  (en) "*Couple behind Israel Loves Iran campaign deserves Nobel' - Israel News, Ynetnew*s". Ynetnews.com, la 20-an de junio 1995.
8. ↑  (en) "*Fans Push for Peace Prize for Facebook Love Campaign - Al-Monitor: the Pulse of the Middle East*". Al-Monitor, la 8-an de februaro 2013.
**Ahlahŝahoj** (ankaŭ konataj kiel Sökmenli) estis la regantoj de la 11-a kaj 12-a jarcentoj de anatoliaj bejlikoj de la unua periodo fondita post la Batalo de Manzikerto, kaj centrita en Ahlat sur la nordokcidenta marbordo de lago Van en Orienta Anatolio. Tiu regiono konsistis el la plej granda parto de la provincoj Bitlis kaj Van kaj partoj de Batman, Siirt, kaj Diyarbakır.

Dom. of Shah Armen (Caucasus)
La dinastio foje estas ankaŭ nomita Sökmenli en referenco al la fondinto de la princlando, Sökmen el Kutbî, laŭlitere Sökmen la sklavo, unu el la komandantoj de la Granda Selĝuko Alp Arslan. Ahlatŝaho Sökmenli ne devus esti konfuzita kun la reganto de la saltukla dinastio Sökmenli kiu regis en Hasankejfo dum ĉirkaŭ la sama periodo. La Ahlatŝahoj atingis plej brilan periodon sub la 57-jara regado de Sökmen la Dua (1128-1185).

La Ahlatŝahoj lasis grandan nombron da historiaj tomboŝtonoj en kaj ĉirkaŭ la urbo Ahlat. Lokaj administrantoj nuntempe provas havi la tomboŝtonojn inkluditajn en la Monda heredaĵo de Unesko.

* Kategorio Ahlatŝahoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Marmota marmota latirostris** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mamuloj *Mammalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ronĝuloj *Rodentia* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Sciuredoj *Sciuridae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Marmoto *Marmota* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Alpa marmoto Marmota marmota |
| Subspecio: | *Marmota marmota latirostris* |

 |
| Dunomo |
| ***Marmota marmota*** |
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Marmota marmota latirostris  |

 |
| v • d • r |

***Marmota marmota latirostris*** estas endemia subspecio de alpa marmoto (*Marmota marmota*) kiu vivas en Tatroj. Iam ĝi estis ĉasbesto, en la 19-an jarceto la nombro de tiu besto draste malgrandiĝis.

Marmoto estas herbovorulo, aktivas somere kaj vivas sur apartaj teritorioj en familiaj klanoj, troviĝantaj en montaroj. Ĝi apartenas al plej maloftaj vertebruloj en Pollando kaj (leĝe protektataj). strikte defendata de la ŝtata naturjuro. Ĝi estas protektata ankaŭ en Slovakio. "Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce" kaj "Polska Czerwona Księga Zwierząt" difinas la marmoton kiel la subspecion, al kiu estas minaco je kompleta pereo (formorto, "EN" laŭ Internacia Unio por la Konservo de Naturo) kaj la *Czerwona lista dla Karpat dla Polski* uzas simbolon "CR" – precipe minacata.

Tiu besto ĝis nun ne estas ankoraŭ komplete esplorita.

* Kategorio Marmota marmota latirostris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Marmota marmota latirostris en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Świstak tatrzański en la pola Vikipedio.*
**Gartempe** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 132 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

La rivero Gartempe ja pasas sur la teritorio de la komunumo, sed ne trafluas la vilaĝon.

Geografio
---------

Gartempe etendiĝas sur 9,49 km², kaj havis 132 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 13 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Gartempe situas je alteco de 475 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Gartempe apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Claude Rouet, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Gartempe apartenas al la kantono de Saint-Vaury, kies ĉefurbo estas Saint-Vaury. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Saint-Vaury
Vitra ujo da Marmite
Marmite el biero de Guiness
**Marmite** estas markonomo de en 1902 en Britio disvolvita vegetara spicherba ŝmiraĵo. En Britio sed ankaŭ en aliaj eŭropaj landoj ĝi estas tre populara. Per la franca vorto *marmite* oni indikas grandan metalan kuirvazon kun kovrilo (marmito). Sur la etikedo de la ŝmiraĵo estas bildo de tia kuirvazo.

Marmite estis la ĉefa produkto de *Marmite Food Extract Company* kiu establiĝis en 1902 en Burton-upon-Trent, en la angla Staffordshire. La sukceso de la produkto estis enorma, pro kio en 1907 oni establis duan fabrikon en Londono. En 2000 Marmite fariĝis parto de Unilever.

La ĉefingredienco de Marmite estas gistoekstrakto kiu restas kiel kromprodukto dum la produktado de nutraĵo kaj biero. Krom tio la ŝmiraĵo ankaŭ enhavas salon, plantoekstraktojn kaj spicherbojn. Kvankam gistekstrakto estas riĉa je vitamino B, ĝi ankaŭ estas ekstre aldonata al la ŝmiraĵo. Ekde la malkovro de vitamino B (en 1912) Marmite estas rigardata kiel "saniga produkto". Pro tio, sed ankaŭ por doni ion de la hejmo, la britaj soldatoj dum ambaŭ mondmilitoj ricevis Marmite-on en iliaj nutraĵpakoj. Oni esperis ke tio protektus la soldatojn en la tropikoj kontraŭ beriberon. Alia efiko atribuata al Marmite estas ke ĝi protektus kontraŭ kuloj ĉar ĝi kaŭzus, por homoj ne perceptebla sed, por kuloj tre mallogan odoron sur la haŭto.

Marmite ankaŭ enhavas aldonitan vitaminon B12.

Nutra valoro
------------

|  | en 100 g | en 4 g (uzokvanto) |
| --- | --- | --- |
| Energio | 929 kĴ (219 kkal) | 37 kĴ (8,8 kkal) |
| Proteino | 38,4 g | 1,5 g |
| Karbohidrato | 19,2 g | 0,8 g |
| de tio Sukero | 0,5 g | kvanteto |
| Graso | 0,1 g | kvanteto |
| de tio saturita | kvanteto | kvanteto |
| Balastomaterio | 3,1 g | 0,1 g |
| Salo | 4,3 g | 0,2 g |
| Tiamino | 5,8 mg (414 %) | 0,23 mg (16,6 %) |
| Riboflavino | 7,0 mg (438 %) | 0,28 mg (17,5 %) |
| Niacino | 160,0 mg (889 %) | 6,4 mg (35,6 %) |
| Folia acido | 2500 µg (1250 %) | 100,0 µg (50 %) |
| Vitamino B12 | 15,0 µg (500 %) | 0,6 µg (20 %) |

(%)= Tagbezono

Vidu ankaŭ
----------

* Vegemite

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Oficiala retejo

* Kategorio Marmite en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antoine d'Agata** (naskiĝis en Marsejlo en 1961) estas franca fotisto.

Biografio
---------

Antoine d’Agata foriris de Francio en 1983, dum 10 jaroj.
Li interesiĝis pli kaj pli pri fotado, tio kio alvenigis lin en la kursoj de ICP de Novjorko (samtempe ke Nan Goldin kaj Larry Clark).
Li revenis en Francio en 1993 kaj forlasis fotadon dum 2 jaroj.

En 1998, lia unua libro *De mala muerte* estis publikita.
Li partoprenis en la fotista agentejo *agence VU* ĝis 1999 kaj publikigis lian duan libron *Home Town* en 2001 pro kio li ricevis la premio Niepce.

En 2003, li ekspoziciis lian verkon *1001 nuits* en Parizo, samtempe li publikigis *Vortex* kaj *Insomnia*.

En 2004, li eniris la agentejon Magnum Photos kaj publikigis la libron *Stigma*.

Arta vidpunkto
--------------

La verko de Antoine d'Agata estas propra vido pri nokta vivo.
Plejparto de liaj fotoj estas nigroblankaj kun granda grajno, ege videbla.
Lia stilo emfazis la flankon glaŭkan de la mondo de la prostituado
Kaj li enigis nin en tiu etoso sen tabuo, sen ĝeno, tamen la violento de liaj bildoj kaj intimeco kiu aperiĝas sinĝenigas.
Liaj bildoj estas krudaj kaj tradukas malfacilan realecon.

Bibliografio
------------

* 1998 :
	+ *De Mala Muerte*
	+ *Mala Noche* ISBN 291196604X
* 2002 : *Home Town* ISBN 2912132207
* 2003 :
	+ *Insomnia* ISBN 2908445751
	+ *Vortex* ISBN 2843946735
* 2004 :
	+ *La ville sans nom*
	+ *Stigma* ISBN 2849950092
* 2005 : *Psychogéographie* ISBN 2912132436

Vidu ankaŭ
----------

### Internaj ligiloj

* Magnum Photos

### Eksteraj ligiloj

* Lia paĝo Arkivigite je 2006-10-29 per la retarkivo Wayback Machine en la ttt-ejo de Magnum Photos.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 187077
* GND: 128858877
* LCCN: no2004011371
* VIAF: 72455612
* ISNI: 0000 0000 7837 6826
* SUDOC: 074619608
* BNF: 13546590w
* ULAN: 500552976
* NDL: 001172629
* RKD: 132622
* NKC: xx0150734
* BNE: XX5465165
 |
Norde Britia Borneo kaj sude Nederlanda Borneo.
**Britia Borneo** aŭ **Brita Borneo** enhavis la kvar nordajn partojn de la insulo Borneo, kio estas nuntempe la ŝtato Brunejo, la du malajziaj subŝtatoj Sabaho kaj Saravako, kaj la malajzia teritorio Labuano. Dum la brita kolonia regado antaŭ la Dua Mondmilito, Saravako estis konata kiel Reĝlando Saravako (1841–1946), Sabaho estis konata kiel Norda Borneo (1881–1946), kaj Labuano estis konata kiel Kronkolonio Labuano (1848–1946). Inter la Dua Mondmilito kaj ĝia sendependeco el Britio, Saravako iĝis la Kronkolonio Saravako (1946–1963) dum Sabahp kaj Labuano kombine formis la Kronkolonion de Norda Borneo (1946–1963). La Reĝlando Brunejo (1888/1906-1984) estis protektorato (1888/1906) de Unuiĝinta Reĝlando ekde la Protektorata Interkonsento, kaj estis konata kiel Brita Protektorato Ŝtato Brunejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Nord-Borneo

Notoj
-----

1. ↑   George Lawrence Harris (1956). North Borneo, Brunei, Sarawak (British Borneo). Human Relations Area Files. Alirita la 3an de Decembro 2018
2. ↑   W. H. (William Hood) Treacher, Sir (Decembro 2012). British Borneo Sketches of Brunai, Sarawak, Labuan, and North Borneo. Tredition Classics. ISBN 978-3-8472-1906-4. Alirita la 3an de Decembro 2018
3. ↑   Leigh R. Wright (1a de Julio 1988). The Origins of British Borneo. Hong Kong University Press. pp. 181–. ISBN 978-962-209-213-6.
Scooch en Helsinko (2007)
**Britio** estas unu el la landoj kun pli da partoprenoj en la Eŭrovido-Kantokonkurso. Ĝi gajnis 5 fojojn (1967, 1969, 1976, 1981 kaj 1997) kaj restis en la 2-a loko en 15 fojoj. Malgraŭ la intereso de la BBC pri la Eŭrovido-Kantokonkurso, la anglaj pozicioj en la lastaj jaroj ne estis kuraĝigaj. Post ĝia lasta venko, en 1997, ĝi atingis la duan lokon en 1998 kaj sukceson per la kanto *Where are you?*. Post tio momento videblis la deklivo. En 1999 el muzikgrupo Precious restis en 12-a loko. En 2000 kaj 2001, estis la 16-a kaj 15-a respektive kio signifis la plej malbona periodo de Britio en la kantokonkurso. En la jaroj 2004, 2005, 2006, 2007 kaj 2008 la rezultoj apenaŭ ŝanĝiĝis, 16-a, 22-a, 19-a, 23-a kaj 25-a, denove la lastan pozicion.
Kvankam pluraj personoj konsilis al la BBC forlasi la kantokonkurson pro la lastaj malbonaj rezultoj, ĝi volis denove partopreni. Andrew Llodod Waber komponis la kanton por tiu jaro. La kanto "My time". La reprezentantino estis Jade Ewen kiu atingis la 5-a lokon de la finalo. Granda sukceso post tiom da malsukcesaj jaroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Britio en la Eŭrovido-Kantokonkurso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* BBC Eŭrovido-retpaĝo
* Eŭrovido-Britio en MiaSpaco
Koordinatoj: 50° 35′ 44″ N 14° 29′ 05″ O﻿ / ﻿50.59556 °N, 14.48472 °O﻿ / 50.59556; 14.48472 (mapo)

**Loubí** (germane *Lauben*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Holany en distrikto Česká Lípa. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sude de Holany. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 30 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 31 loĝantoj.

Loubí situas en katastra teritorio **Loubí pod Vlhoštěm** kun areo 2,79 km².

Situo
-----

La vilaĝo troviĝas en teritorio de PPR Kokořínsko – Regiono de Mácha kaj eŭrope signifa loko Roverské skály. Laŭlonge laŭ suda rando de Loubí en Loubský důl fluas rojo Heřmanecký potok.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 301 |
| 1880 | 299 |
| 1890 | 248 |
| 1900 | 257 |
| 1910 | 263 |
| 1921 | 234 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 240 |
| 1950 | 86 |
| 1961 | 66 |
| 1970 | 42 |
| 1980 | 23 |
| 1991 | 22 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 26 |
| 2011 | 42 |
| 2021 | 31 |

Memorindaĵoj
------------

En la vilaĝo estas konservitaj multaj lignaj kaj masonitaj konstruaĵoj de popola arkitekturo, kun riĉe ornamitaj trabfakaĵoj. Nordoriente de la vilaĝo konserviĝis etaj restaĵoj de burgo ĉe Loubí fondita en la dua duono de la 13-a jarcento.

Pluaj fotoj
-----------

* LoubíLoubí
* Fontejo ĉe ŝooseo en la vilaĝoFontejo ĉe ŝooseo en la vilaĝo
* Loubí, sonoriloLoubí, sonorilo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de kampurbo Holany (5) |
| --- |
| Holany ~ Hostíkovice ~ Loubí ~ Oslovice ~ Rybnov |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Grandakapa talpo-rato** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animalia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Chordata |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Mammalia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Rodentia |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Spalacedoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Tachyoryctes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. macrocephalus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Tachyoryctes macrocephalus****Rüppell, 1842 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Vundebla** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Tachyoryctes hecki* Neumann & Rümmler 1928 |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Grandakapa talpo-rato  |

 |
| v • d • r |

**Grandakapa talpo-rato** (*Tachyoryctes macrocephalus*), estas specio de roduloj el familio spalacedoj,
endemia en etiopia Bale-montaro. Ĝia natura habitato estas subtropika aŭ tropika monta herbejo, kie ĝiaj populacioj atingas densecojn ĝis po 2600 individuoj laŭ kvadrata kilometro. IUCN ruĝa listo markas la specion *vundebla* pro perdo de habitato. Grandakapa talpo-rato estas preferata predo de minacata etiopia lupo (*Canis simensis*) en areoj, kie ambaŭ specioj troveblas samtempe.

Grandakapaj talpo-ratoj estas facile distingeblaj pro ilia grando, aparte de iliaj kapoj. Iliaj feloj estas molaj kaj havas oĥrecan or-brunan koloron.

Malsimile al aliaj talpo-ratoj, kiuj vivas kaj manĝas subgrunde, tiu ĉi specio nutras sin el surgrunda plantaro, fosante novajn tunelojn al ĉiu nova tufo de herboj. La rato manĝas tie dum ĉ. 20 minutoj, ĝis la herbaro estas plene konsumita, kaj poste ĝi blokas la tunelon de interne. Granda parto de dieto konsistas el herboj, dum iuj individuoj manĝas plejparte radikojn. Krom tio, grandakapa talpo-rato prefere restas subgrunde pro konstanta danĝero de rabobestoj, aparte la etiopiaj lupoj, kiuj specialiĝas je ĉaso de talpo-ratoj. Etiopiaj lupoj kaptas talpo-ratojn kiam ili eliras el novaj furaĝtuneloj. Se la lupo malsukcesas tuj kapti la raton, ĝi embuskas, diligente atendante apud la buŝo de la tunelo por reapero de la predo. La talpo-ratoj, tamen, havas aliajn manierojn de defendo krom fuĝo. Ili estas tre atentaj kaj havas fortajn makzelojn kun longaj, akraj incizivoj, kiuj povas serioze vundi ĉiun rabobeston.

Vidu ankaŭ
----------

* Etiopaj montaraj arbustetaroj
**Loránd Fenyves** [fenjveŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyves Loránd** estis hungardevena-kanada violonisto, altlerneja instruisto.

Loránd Fenyves  naskiĝis la 20-an de februaro 1918 en Budapeŝto, li mortis la 23-an de marto 2004 en Zuriko.

Biografio
---------

Loránd Fenyves devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1934. Liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Hubay, Leó Weiner, Imre Waldbauer kaj Zoltán Kodály. Post siaj studoj li faris recitalojn en Eŭropo. En 1936 Bronisław Huberman invitis lin partopreni en simfonia orkestro en Palestino, tial li forlasis la landon. En 1940 li estis inter la fondintoj de la palestina konservatorio (aŭ akademio) kaj fondis kvarteton, kiu ekzistis ĝis 1956. En la sekva jaro li translokiĝis al Ĝenevo, kie li gvidis la konatan orkestron "Suisse Romande", krome li instruis en la sama urbo de la konservatorio. En 1966 li translokiĝis al Kanado, kie li estis profesoro de Universitato de Toronto, sed li gvidis kursojn ekzemple en Tokio kaj Madrido. Depost 50-jara foresto li revizitis Hungarion kaj dum la sekva jardeko li faris recitalojn. Li ricevis hungaran ŝtatan premion en 1998.

Fontoj
------

* anglalingva biografio
* anglalingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-02-28. Alirita 2019-02-28.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633451
* GND: 134901177
* LCCN: n87154325
* VIAF: 75368466
* ISNI: 0000 0000 8155 6799
* SUDOC: 161773281
* BNF: 14176850j
* MBA: a00ebcfa-ca4a-4d14-a8d2-886856ddbfd4
* NLA: 35998468
 |
Simbolo por la brita pundo.

La **Brita pundo** estas la monunuo de Britio.

La brita pundo, ankaŭ nomita la **sterlinga pundo** (angle: *Pound sterling* [paŭnd STERling]), laŭ la normo ISO 4217 havas la valuto-kodon **GBP**. Ĝia simbolo estas **£** (kodo deksesuma A3 en unikodo), malofte ankaŭ **L**, aŭ **Ł**). La **£** simbolo preskaŭ ĉiam antaŭas la nombron, ekz. **£ 5.00** (kvin pundoj). La simbolo devenas el la latina vorto *libra*, en Esperanto "pundo".

Unu pundo egalas al 100 pencoj, kies mallongigo estas (minuskla) **p**. (Angle: *penny* [PENi], pluralo *pence* [pens *aŭ* penc]). En la kimra lingvo la mallongigo estas (minuskla) **c** (kimre *ceiniog*).

Monbiletoj
----------

Monbiletoj ekzistas en valoro de **£ 5**, **£ 10**, **£ 20** kaj **£ 50**. La naciaj bankoj de Skotlando kaj Nord-Irlando eldonas siajn proprajn bankbiletojn, sed ili teorie ne estas laŭleĝaj pagiloj.

Moneroj
-------

Moneroj ekzistas en valoro de **1 p**, **2 p**, **5 p**, **10 p**, **20 p**, **50 p**, **£ 1** kaj **£ 2**. Ankaŭ moneroj de **25 p** kaj **£ 5** stampiĝas, ĉefe okaze de memorfestaĵoj, kaj ili estas laŭleĝaj pagiloj. La moneroj de **20 p** kaj la **50 p** estas rimarkindaj, havantaj 7 kurbajn flankojn.

Orsuvereno de 1842.

Vidu ankaŭ
----------

* Orsuvereno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Brita pundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (angle) Bildoj de preskaŭ ĉiuj britaj moneroj.
* (angle) (germane)  Heiko Otto:  Monbileto de Britio. Alirita 2016-12-06.
* (angle) (germane)  Heiko Otto:  Sterlinga pundo de Skotlando. Alirita 2016-12-06.
* (angle) (germane)  Heiko Otto:  Sterlinga pundo de Nord-Irlando. Alirita 2016-12-06.
**Masbaraud-Mérignat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 328 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Masbaraud-Mérignat etendiĝas sur 20,39 km², kaj havis 328 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Masbaraud-Mérignat situas je alteco de 580 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Masbaraud-Mérignat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Joël Royere, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

Raymond Poulidor, fama franca biciklisto, naskiĝis en Masbaraud-Mérignat en 1936.

Administrado
------------

Masbaraud-Mérignat apartenas al la kantono de Bourganeuf, kies ĉefurbo estas Bourganeuf. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Bourganeuf
Pri la komunumo
---------------

**Braggio** estas komunumo de la komunumaro Calanca kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 64 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La vilaĝetoj de la komunumo Braggio situas sur teraso 500 metrojn super la valfundo ĉe la orienta flanko de la Valo de Calanca. La komunumo konsistas el la ĉefsetlejo Stabbio, Mezzana, Golva, Refontana, Aira, Niaddi, Cürach kaj Mondent. La okcidentan limon de la komunumo formas la rivero Calancasca. En oriento la limon formas la montoj *Piz de la Molera* (sur kies kulmino sur alteco de 2603 m s.m. situas la plej alta punkto de la komunumo) kaj *Rifugio* (kun alteco de 2247 m s.m.).

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Braggio limas en nordo al Selma, en oriento al Santa Maria in Calanca, en sudo al Buseno, kaj en okcidento al Arvigo.

Trafiko
-------

La komunumo Bragĝio situas komplete flanke de la trafikvojoj. Ĝi atingeblas nur per tre mallarĝa vojo ek de Cauco kaj per aertelfero de Arvigo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Braggio datiĝas el la jaro 1419 kiel *Bragio*. Ĝis la administracia reformo de Kantono Grizono de 1851 Braĝio estis duondegano de la komunumo Calanca. Per la administracia reformo ĝi fariĝis memstara politika komunumo de la komunumaro Calanca en la distrikto Moësa. La pastra preĝejo Sankta Bartolomeo, kiu kune kun la tombejo estis konsekrtia en la jaro 1633estis la unuan fojon menciita en la jaro 1611. La lernejo de la komunumo estis fermita en la jaro 1973 kaj nuntempe servas kiel junulargastejo. Ekonomie la komunumo dum longa tempo vivis de kontribuoj de formigrintoj kaj de alpopaŝtado.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Cesare Santi*: *Braggio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2003-01-31)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Braggio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Braggio
* Braggio en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Braggio** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Moësa |
| --- |
| 
**Komunumaro Calanca:** **Arvigo**  •  Braggio  •  Buseno  •  Castaneda  •  Cauco  •  Rossa  •  Santa Maria in Calanca  •  Selma

**Komunumaro Mesoko:** Lostallo  •  **Mesoko**  •  Soazza

**Komunumaro Roveredo:** Cama  •  Grono  •  Leggia  •  **Roveredo**  •  San Vittore  •  Verdabbio |  |

 |
Vilaĝo Corfe Castle
La kastelo
**Corfe Castle** estas vilaĝo, kaj ruinigata kastelo, en Dorset, Anglio. Laŭ censo de 2001, la vilaĝo enhavas ĉ.1430 loĝantojn.

Estas tombaj tumuloj kiuj datiĝas de ĉ.6000 a.k. Dum la anglosaksa epoko estis fortifikaĵo, kie Eduardo la martiro estis murdata la 18-an de marto 978.

La nune videbla kastelo konstruiĝis dum la 11-a jarcento, kun postaj aldonaĵoj, kaj estis reĝa kastelo. Elizabeto la 1-a vendis ĝin al sia kanceliero Kavaliro Christopher Hatton. En 1635 Kavaliro John Bankes, ministro de Karlo la 1-a, aĉetis ĝin. Dum la angla enlanda milito ĝi estis sieĝata de la subtenantoj de la parlamento en 1643, kiam la defandantoj forpelis la atakantojn, kaj 1646, kiam ĝi estis kaptata pro perfido. La kastelo estis parte detruataj. Post kiam Karlo la 2-a iĝis reĝo en 1660, la Bankes-familio regajnis siajn bienojn, inkl. Corfe Castle, sed ne rekonstruis la kastelon. Dum la 1980-aj jaroj, Corfe Castle estis donata al la National Trust.

* Corfe Castle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Corfe Castle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zoltán Fónyad** [fOnjad], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fónyad Zoltán** estis hungara matematikisto, profesoro, inĝeniero.

Zoltán Fónyad  naskiĝis la 1-an de septembro 1932 en Budapeŝto. Li mortis la 29-an de aŭgusto 1978 en Miskolc.

Biografio
---------

Zoltán Fónyad akiris diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1954. Post siaj studoj li instruis en Universitato de Miskolc, kie ekde 1975 li estis vickatedrestro. Li akiris plian inĝenieran diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1961, post 4 jaroj li akiris diplomon pri marksismo. En 1972 li doktoriĝis en Miskolc.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Matematika* (1961) - studenta lernolibro
* *Egyismeretlenes egyenletek közelítő megoldása* (1975)
* *Másodrendű lineáris differenciálegyenletek numerikus megoldása* (1977)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Attila Szász** [sAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szász Attila** estas hungara reĝisoro, scenaristo, produktoro.

Attila Szász naskiĝis la 23-an de oktobro 1972 en Szolnok.

Biografio
---------

Attila Szász maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1991, poste li akiris filmoproduktistan diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1996. Lia ĉefinstruisto estis János Zsombolyai. Post la diplomo li estis kritikisto pri filmoj, iom poste li fondis sian propran distribuan firmaon pri filmoj. Ekde 2001 li produktis reklamajn filmojn, ekde 2004 mallongajn filmojn, ekde 2005 ordinarajn filmojn. Li ricevis premiojn inter 2017-2019. Li edziĝis en 2002, lia edzino naskis dufoje.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Most látszom, most nem látszom* (mallonga filmo, 2005) - ankaŭ scenaristo
* *A berni követ* (televida filmo, 2014)
* *Eger, 1552* (mallonga filmo, 2022) - ankaŭ scenaristo

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Örök tél* (2018) - ankaŭ reĝisoro

Liaj filmaj produktaĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Áldott állapot* (televida filmo, 1998)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* intervjuo kun foto
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780089
* GND: 1201285011
* VIAF: 291144782717685998533
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
La **kavo de Postojna** (slovene *Postojnska jama*) estas 20.570 m longa karsta kavsistemo proksime de Postojna, la plej granda en Slovenio. Al tiu sistemo apartenas ankaŭ *Otoška jama* (insulkavo), *Magdalena jama, Črna jama* (nigra kavo) kaj *Pivka jama.* La kavon formis sinkrivero Pivka, kiu el karsta kampo de Postojna sinkas sub monto Sobič. Pivka daŭrigas sian subteran fluon al subtera kunfluo kun rivero Rak en la kavo de Postojna kaj denove elfontas kiel rivereto Unica. Subtera fluo de la rivero Pivka dum du milionoj da jaroj laŭgrade mallevadis sian fluejon kaj formis diversajn etaĝojn de la kavo. 

Estas grava afero, ke en tiu ĉi kavo vivas eksterordinara besteto nome proteo, grava endemismo de nordokcidenta Balkanio. Ties malkovro markis la naskon de nova scienco nome biospeleologio.

Konstanta temperaturo: ~ 8˚ C
Profundo: -115 m

Laŭ trovitaj malnova murskribaĵoj la kavo estis vizitata jam en la 13-a jarcento. Jam en la jaro 1884 estis farita elektrolumigo kaj en 1872 estis starigita relvojo. Tiam la vagonetojn puŝis kavaj gvidantoj, hodiaŭ trajnojn tiras etaj elektraj lokomotivoj. Turistoj povas viziti 5,3 km da kavaj vojoj.
Mistera subtero de la kavo de Postojna estas tiu peceto de Slovenio kiun elfosis, formis kaj teksis akvo. En la sino de mondfama Postojnska jama estas kaŝitaj belaĵoj, kiujn akvo kreis dum milionoj da jaroj, per gutado. 

La kavernon dum 175 jaroj vizitis pli ol 26 milionoj a homoj. Malnovaj surskriboj en la enirŝaktoj atestas ke la unuaj vizitantoj estis en ĝi jam en la 13a jarcento.

Eksteraj ligiloj
----------------

* gremoVEN.com - Postojnska jama
* gremoVEN.com - Predjamski grad
* Mladinski center Postojna
* Festival Zmaj 'ma mlade, poletni kulturni festival Postojne

* Kavo de Postojna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kavo de Postojna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Trujillo** [truĤIjo] (fondita kiel *"Nuestra Señora de la Paz de Trujillo"* aŭ *"Trujillo de Nuestra Señora de la Paz"*) estas urbo situa okcidente de Venezuelo, ĉefurbo de la samnomaj municipo kaj ŝtato. Tiu urbo kuŝas ĉe la Valo de Los Mukas. Ĉirkaŭata de montaroj, ĝi estas konata kiel la urbo de "Paz y Encanto" (paco kaj ĉarmo). Ĝi estas longa kaj mallarĝa, dominata de enorma skultaĵo de la Virgulino de la Paco, nome monumentego 46,72 metrojn alta, 1 200 tunojn peza, starigita sur 1 700 metrojn super la marnivelo. Inaŭgurita en decembro de 1983 ĝi estis desegnata de la skulptisto Manuel de la Fuente.

La nomo de la urbo venas el la nomo de samnoma urbo en Ekstremaduro, Hispanio.

Loĝantaro
---------

Laŭ la censo por 2015 estis 54 233 loĝantoj, kaj tiele ĝi estas la tria urbo laŭ loĝantaro en la ŝtato Trujillo, superita nur de la urboj Valera kaj Boconó.

Geografio
---------

La urbo situas en la anda regiono, atingante alton de 834 msm, situanta ĉe latitudo de 09º 22' 00" N kaj longitudo de 070º 25' 59" O. Krom tio Trujillo enhavas grandajn pejzaĝojn kaj montojn ekzemple la Teta de Nikitao, la roko de la Virgulino kaj la paramo Ortiz, inter aliaj. Trujillo kiu estas la plej malgranda ŝtato el la 3 ŝtatoj andaj, enhavas geografion kaj etendan kaj gravan. La reliefo estas kruta ĉar ĝi troviĝas en la Andoj de Venezuelo (nome Sierra de Mérida), kiu formas parton de la Granda Montaro Andoj kvankam ĝi posedas ankaŭ ampleksan regionon ebenan en la depresio de la Lago Marakajbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Trujillo
* Portalo reteja de la Estado Trujillo. Arkivigite je 2017-12-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo de la urbestraro Trujillo.
Rivero Plato, 1806
La **britaj invadoj de la Plata-Rivero** estis serio de malsukcesaj britaj provoj konfiski kontrolon de la hispanaj kolonioj situantaj ĉirkaŭ la Plata Baseno en Sudameriko (en teritorioj hodiaŭ parto de Argentino kaj Urugvajo). La invadoj okazis inter 1806 kaj 1807, kiel parto de la Napoleonaj Militoj, kiam Hispanio estis aliancano de Francio.

La invadoj okazis en du fazoj. Roto de la brita armeo okupis Bonaeron dum 46 tagoj en 1806 antaŭ esti forpelita. En 1807, dua armeo atakis kaj okupis Montevideo, kaj restis tie dum pluraj monatoj, kaj tria forto faris duan provon preni Bonaeron. Post pluraj tagoj da stratbatalado kontraŭ la loka milico kaj hispankolonia armeo, en kiu la duono de la britaj trupoj estis mortigitaj aŭ vunditaj, la britoj estis devigita retiriĝi.

La sociaj efikoj de la invadoj estas inter la kialoj de la Maja Revolucio. La krioloj, kiuj ĝis nun ne povis ricevi gravajn postenojn, povis jam ricevi politikan forton en armeaj roloj. La sukcesa rezisto kun nur malmulte da helpo fare de la iberia duoninsulo kreskigis la deziron de memdeterminado. Malferma urba konsilantaro kaj la Reĝa Aŭdienco de Bonaero senpovigis la vicreĝon Rafael de Sobremonte kaj elektis anstataŭe la popularan heroon Santiago de Liniers, kio estis kompleta senprecedenca ago: antaŭ tio, la vicreĝo estis nur persona elekto de la Reĝo de Hispanio mem, kaj neniu hispanamerikano havis aŭtoritaton super li.

Vidu ankaŭ
----------

* William Carr Beresford
* John Whitelocke
* Martín Rodríguez

Bibliografio
------------

* Luna, Félix (1994). Breve historia de los Argentinos (hispane). Buenos Aires: Planeta / Espejo de la Argentina. 950-742-415-6.
* Luna, Félix (2003). Los conflictos armados (hispane). Buenos Aires: La Nación. ISBN 950-49-1123-4.

* Kategorio Britaj Invadoj al Rivero Plata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **IPAI-32** estis aviadilo projektita de la brazila IPAI, Escola de Engenharia de Sâo Carlos.

Historio kaj konstruo
---------------------

La maŝino estis projektita ĉe la Escola de Engenharia de Sâo Carlos sub la mastrumado de Romeu Corsini. Havante unu motoron kaj ŝultrajn flugilojn, ĝi uzis duoblan empenon kaj fiksajn radojn en moderna (tricikloforma) aranĝo. En la fermita kajuto estis du sidiloj unu apud la alia, kaj post ili la motoro, kiu turnus puŝan helicon. La fuzelaĝo estis konstruita el velditaj ŝtalaj tuboj kaj la flugsurfacoj el aluminio, kiu estus kovrita per sinteza materialo. Fine oni konstruis nur malpligrandigitan modelon por ventotunelo. Movus la aviadilon 51-kW-a 4-cilindra piŝta motoro konstruita speciale de la inĝenieroj de IPAI por uzi alkoholon kiel brulaĵon, kiu tamen neniam estis uzata.

Teknikaj karakteroj
-------------------

| Karaktero | Valoro |
| --- | --- |
| Deĵorantaro | 1 |
| Pasaĝeraro | 1 |
| Longo | m |
| Enverguro | 11 m |
| Alto |  ? m |
| Flugila surfaco | 13,2 m² |
| Malplena maso |  ? kg |
| Maks. flugmaso | 500 kg |
| Normala rapido | 126 km/h |
| Maks. rapido | 146 km/h |
| Maks. funkcialto |  ? m |
| Maks. flugdaŭro | 3 horoj |
| Motoro | 1 × alkoholbrula 4-cilindra piŝta motoro produktanta 51 kW |
|

Bibliografio
------------

* Roberto Pereira: *Enciclopédia de Aviões Brasileiros*, 1997, p. 203, ISBN 85-250-2137-7

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4  Roberto Pereira: *Enciclopédia de Aviões Brasileiros*, 1997, p. 203, ISBN 85-250-2137-7
Animado montranta geosinkronan sateliton orbitantan la Teron.
**Geosinkrona orbito** (foje mallongigita GSO) estas Tero-centrita orbito kun orbita periodo kiu kongruas kun la rotacio de Tero sur ĝia akso, de 23 horoj, 56 minutoj kaj 4 sekundoj (unu sidera tago). La sinkronigado de rotacio kaj orbita periodo signifas, ke, por observanto sur la surfaco de Tero, objekto en geosinkrona orbito revenas precize al la sama pozicio en la ĉielo post periodo de unu sidera tago. Dum daŭro de tago, la pozicio de la objekto en la ĉielo povas resti senmova aŭ trakuri vojon, tipe en 8-figura formo, kies precizaj trajtoj dependas de la klino de la orbito kaj discentreco. Cirkla geosinkrona orbito havas konstantan altecon de 35,786 km.

Speciala okazo de geosinkrona orbito estas la terfiksa orbito, kiu estas cirkla geosinkrona orbito en la ekvatora ebeno de la Tero. Satelito en terfiksa-orbito restas en la sama pozicio en la ĉielo al observantoj sur la surfaco. Populare la termino *geosinkrona* povas esti uzata interŝanĝe kun terfiksa.

Komunikaj satelitoj ofte estas terfiksaj aŭ proksime al terfiksaj orbitoj, tiel ke la surteraj satelitaj antenoj, kiuj komunikas kun ili, ne devas moviĝi, sed povas esti direktitaj konstante ĉe la fiksita loko en la ĉielo, kie la satelito aperas.

Vidu ankaŭ
----------

* Orbito de geosinkrona transiro

* Kategorio Geosinkrona orbito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680337
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Osedakso** |
| --- |
|  |
| Osedax roseus*Osedax roseus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | Eŭkariotoj *Eukaryota* |
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Anelidoj *Annelida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Poliketoj *Polychaeta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Sabellida |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Siboglinidae |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Genro  |
| ***Osedax***Rouse et al. 2004 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Osedakso  |

 |
| v • d • r |

**Osedaksoj** aŭ **ostomanĝantaj vermoj** (*Osedax*) vivas sur la mara grundo kaj manĝas balenajn ostojn. Oni nomas ilin "zombivermoj", kiuj vivas en la profundaj akvoj de Pacifiko, sed oni trovis ilin eĉ ĉe la svedaj malprofundaj akvoj. Ili estis malkovritaj en 2002.

La vermo ne havas okulojn, stomakon, buŝon, ĝi havas do *plumaron kaj radikaron*.

La osedaks-vermoj longas 1–7 cm, vivas el ostoj de griza baleno kaj de aliaj balenoj en profundo de 3000 m.

Ili aspektas tiel, kiel floroj elkreskantaj el balena osto. La vermoj havas "radikan sistemon", kiu penetras la oston kaj per simbioza bakterio elgajnas oleon. La "plumaro" de la vermoj kolektas oksigenon el la akvo funkcias kiel branko.

La multobliga sistemo estas specifa: La femaloj rezervas la masklojn kiel haremanojn, kiuj fekundigas la ovojn, tuj kiuj eniras la akvon. Ĉe la pacifikaj specioj la maskloj vivas en korpo de la femalo kiel en larva stadio, sed entenante sufiĉan kvanton da spermo.

Ĉiu osedaksa specio estas parenca al la maraj tubovermoj, kiuj vivas ĉe la vulkanaj rompoj, hidrotermaj kavoj.

Specoj de la profunoceana areo (2–7 cm):

* *Osedax rubiplumus*
* *Osedax frankpressi*

Ĉe la sveda marbordo oni trovis en 2005

* *Osedax mucofloris* "ostomanĝanta floro" (1–2 cm)

Specioj
-------

*Osedax rubiplumus*
* *Osedax frankpressi*
* *Osedax japonicus*
* *Osedax mucofloris*
* *Osedax roseus*
* *Osedax rubiplumus*
* *Osedax mcleanicus*