recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sool** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 307 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Sool estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

Geografio
---------

Sool situas ĉe la suda bordo de la rivero Sool kaj oriente de Linth sur teraso supre de la valogrundo. La du riveroj kunfluas sudokcidente de la vilaĝo en Schwanden. La iama komunumo konsistas el la tri vilaĝetoj Obersool, Untersool kaj Warth.

Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo
------------------------------------------

La komunumo Sool limis en sudo al Obstalden, en sudoriento al Quarten (SG) en oriento al Engi, en sudo al Schwanden, en okcidento al Mitlödi, kaj en nordokcidento al Ennenda.

Trafiko
-------

Sool situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinio al Schwanden.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Sool troviĝas en la *Habsburga Urbaro*, kiu estis verkita inter la jaro 1303 ĝis 1307.

Norde de Sool situas la ruionoj de la burgo *Sola*, kiuj datiĝas el la 13-a jarcento, kies signifo tamen ne estas konata, ĉar mankas dokumentaj informoj pri la burgo kaj ties loĝantoj.

En la jaro 1713 inscendio detruis la kernon de la vilaĝo Obersool, kiu poste estis rekonstruita parte uzante la ŝtonojn de la burgo Sola.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

Monda naturheredaĵo
-------------------

Sool apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO. En Lochsite Arnold Escher von der Linth en la 19-a jarcento science ekzamenis la tektonikan interŝoviĝon kaj trovis tie la 1-an de aŭgusto 1840 la klarigon de la estiĝo de la Alpoj.


Monda heredaĵo de UNESKO

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Sool

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sool GL en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Sool

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Glaruso |
| --- |
| ***Glaruso:*** Glaruso • Ennenda • Netstal • Riedern*Glaruso Nordo*: Bilten • Filzbach • Mollis • Mühlehorn • Näfels • Niederurnen • Oberurnen • Obstalden*Glaruso Sudo*: Betschwanden • Braunwald • Elm • Engi • Haslen • Linthal • Luchsingen • Matt • Mitlödi • Rüti • Schwanden • Schwändi • Sool | BlazonoBlazono |

 |
**Antoinette Sophie Luise SCHRÖDER** (naskiĝinta la 23-an de februaro 1781 en Paderborn, mortinta la 25-an de februaro 1868 en Munkeno) estis germana aktorino. Ŝia filo estis la reformema ĵurnalisto Wilhelm Smets kaj liaj disĉiplinoj i.a. Elisa Bethge-Truhn kaj Maria Clauer.

Vivo
----

La filino de la aktoro Gottfried Bürger jam en la 1793-a jaro aliĝis al la Tyll-trupo en Sankt-Peterburgo en la rolo de Lina por la kantoteatraĵo *Das rote Käppchen* de Karl Ditters von Dittersdorf. En Talino ŝi nuptis en 1795 la aktoron Johann Nikolaus Smets von Ehrenstein. Laŭ rekomendo de August von Kotzebue ŝi dungitis en 1798 en Vieno ĉe Korta teatrejo kiun ŝi tamen baldaŭ forlasis por iri Vroclavon. Tie ŝi kantu en operoj. 

Post divorco disde Smets iritis en 1801 Hamburgon kie ŝi feliĉe ŝanĝis naivajn rolojn kontraŭ vere tragikajn: ĉar tio ekmontrigis ŝiajn plej bonajn artistajn kvalitojn kaj ŝi iĝis vera stelulino tiufake. En 1804 ŝi edzigis la tenoron Friedrich Schröder vivonte ĝis 1813 en Hamburgo. Kiam la franca marŝalo Louis-Nicolas Davout volis forkonduki ŝin pune en la internon de Franclando pro ties patriotismajn sentojn ŝi fuĝis kaj ekigis studvojaĝojn. Poste ŝi laboris en Prago kaj ekde 1815 denove en Vieno. Malantaŭ la morto de la dua edzo ŝi edziniĝis en 1825 fare de la aktoro Wilhelm Kunst, sed ilia rilato baldaŭ rompiĝis. Sekve ŝi entreprenis grandan turneon antaŭ engaĝiĝo en 1831 Munkene ĉe Kortega teatro. Jam en printempo 1836 troviĝis ŝi ree en Vieno. Kvar jarojn pli poste ĝi retiriĝis vivonte longe en Aŭgsburgo, poste en Munkeno.

Interesas ankaŭ ŝia epistolaro.

Graveco
-------

Schröder estis en Germanlingvio inter la unuaj kiuj, kontraŭe al realismaj tendencoj de la skolo de August Wilhelm Iffland, favoris pli idealismajn prezentomanierojn. Tiaj fine venkis. Anstataŭ troigita natureco oni trovis ĉe ŝi imponajn interpreton kaj montradon de grandaj pasioj. 

Inter roloj luditaj de ŝi menciindas la jenaj: Fedro, Medeo, Lady Macbeth, Sapfo, Johanna von Montfaucon (en verko kotzebue-a) kaj Isabella (ĉe *Die Braut von Messina* de Friedrich Schiller).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, tomus 18. Lipsiae 1909, p. 45 (hic in interreti)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sophie Schröder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Vita in lexico auctorum Vestphaliae
* Krone-Balcke, Ulrike, "Schröder, Sophie", ĉe: Neue Deutsche Biographie 23 (2007), p. 557-558 (tie ĉi interrete)
* Informoj pri Sophie Schröder en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* rakonto *Ein paar Stunden bei Sophie Schröder*. Ĉe: Die Gartenlaube, 13/1868, p. 207

Notoj
-----

1. ↑  Komparu jenajn du kolektojn: *Briefe von Sophie Schröder. 1813-1868*. Eldonis Heinrich Stümcke. Berlino 1910 / *Sophie Schröders Briefe an ihren Sohn Alexander Schröder*. Eldonis Heinrich Stümcke, Berlino 1916
**Sopronhorpács** [ŝopronhorpaĉ] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron.

Administraciejo
Grenejo
Preĝejo

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9463
* Telefonkodo:
* Areo: 21  km²
* Loĝantaro: 850

Situo
-----

Sopronhorpács situas laŭ la flankovojo inter Fertőszentmiklós kaj Kőszeg.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko, ferepoko, poste alvenis laŭvice keltoj, romianoj kaj hunoj. En 1241 pro la tatara invado la loko senhomiĝis, poste alvenis bavaroj. Memstara vilaĝo **Lédec** en 1933 aliĝis al Sopronhorpács.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaĵoj estas la romanika katolika preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Sopronhorpács), kiu baldaŭ barokiĝis, krome Kastelo de Széchenyi (Sopronhorpács) kune kun parko, kie troviĝas maloftaj kreskaĵoj.

Famuloj
-------

Naskiĝis en la iama Horpács:

* Dénes Széchényi
* Imre Széchényi (agrarpolitikisto)
* Elemér Szentirmay

Naskiĝis en Sopronhorpács arkitekto János Sedlmayr

* Kategorio Sopronhorpács en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sopronkőhida** (ŝopronkOhida), (germane *Steinambrückl*) estas iama vilaĝo en la hungara municipo Sopron, nun urboparto de Sopron. La nomo signifas: Sopron-ŝtono-ponto.

Bazaj informoj
--------------

* Situo: 47° 43′ 21″ N 16° 37′ 12″ O﻿ / ﻿47.72250 °N, 16.62000 °O﻿ / 47.72250; 16.62000 (mapo)
* Loĝantaro: 1 312 en 2001

Situo
-----

Sopronkőhida situas norde de Sopron, direkte al la aŭstra komunumo Sankt Margarethen im Burgenland (hungare *Margita*). En 2001 ĝi havis 1 312 loĝantojn.

Historio
--------

La regiono estis loĝata jam en la malfrua romia tempo, kiel pruvas trovitaj tomboj kun romi-epokaj ornamaĵoj. Ekde 1920 Sopronkőhida situas laŭ la aŭstra landolimo. Post la 2-a mondmilito Fera kurteno konstruiĝis. Inter Sopronkőhida kaj Sankt Margarethen okazis la tuteŭropa pikniko de la 19-a de aŭgusto 1989. Tie depost la dua mondmilito ne estas regula lim-transirejo; la malnova vojo (*Pressburger Weg*) estis re-uzata nur por la speciala okazo. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trapasebla senĝene.

Vidindaĵo
---------

* prizono
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Universitato de Esperanto** estas projekto kolekti plenlongajn universitatajn kursojn, originale prezentitajn en universitatoj tra la mondo, filmitajn kaj poste en aparta retejo prezentitajn, kiel kursoj tute en la Internacia Lingvo Esperanto. Ĉiuj kursoj estis origine instruataj al studentoj kaj dum tio filmataj.

Celo
----

La intenco estas, ke en evoluo de la projekto ĉiuj lecionoj estu haveblaj en interreto sub permesilo de Krea Komunaĵo (*Creative Commons*). En esperant- kaj anglalingva prezento de la projekto en ties retejo estas elstarigata, ke *"La kursoj estas ne pri Esperanto aŭ pri Esperanto kaj lingvistiko; la kursoj koncernu temojn de intereso ĝenerala al la akademia mondo: historio, filozofio, psikologio, sociologio, natursciencoj kiel biologio aŭ astronomio ktp."*

Historio
--------

La unuaj universitataj kursoj okazis en januaro kaj februaro 2012 por celebri la 125-jaran datrevenon de Esperanto, kaj por kuncelebri la internacian jaron de Alan Turing. La unuaj du kursoj komplete filmitaj kaj enretigitaj estis instruataj en la projekto "Esperanto-Insulo", sur la insulo Hajnano de Ĉinio inter la 11-a de januaro kaj la 12-a de februaro 2012:

* kurso de profesoro Federico Gobbo pri Historio kaj Filozofio de la Informadiko kadre de 20 lecionoj de po 2 horoj
* kurso de profesoro Ron Glossop pri la temo *Alfronti Militon* same kadre de 20 lecionoj de po 2 horoj.
* Intertempe aldoniĝis tria, komplete filmita kurso, de profesoro Amri Wandel pri Astronomio kaj Astrofiziko, kadre de 33 lecionoj de po horo.

Kritiko
-------

Sole 1% de la lingvoj en la mondo estus uzataj en universitata edukado. Organizi universitatajn kursojn en Esperanto estas granda defio pro manko de sufiĉe da kursomaterialoj, reta vortaro kaj tekstaro kun scienca kaj teknika terminologiaro. La Universitato de Esperanto ne sukcesis ĝis nun realigi ligilojn al aliaj bibliotekoj kaj fontoj kiuj rilatas al esperantlingvaj universitataj studoj aŭ por transformiĝi en Distancan Esperanto-Universitaton.

Referencoj
----------

1. ↑  el anglalingva prezento de la projekto en ties retejo
2. ↑  el la esperantlingva prezento de la projekto en ties retejo
3. ↑  (angla) Pieter C. Muysken, "*Translation, Language Endangerment and Revitalization*", En: Translingualism, Translation and Caribbean Poetry: Mother Tongue Has Crossed the Ocean, 2022, Amsterdam University Press. (En ĝi estas ankaŭ teksto pri Esperanto).
4. ↑  (eo) Debato: Esperanto - Peranto de aliaj konoj
5. ↑  (eo) Tradukado de sciencaj kaj teknikaj tekstoj
6. ↑  (eo) Bibliotekoj kaj Universitato de Esperanto, 2017.
7. ↑  (en) Adam ENG, Distance Esperanto University, YouTube
8. ↑  (en, eo) Adam ENG, Kiel formi Distancan Esperanto-universitaton (DEU) ?

Eksteraj ligiloj
----------------



* retejo *universitato.info* pri la projekto esperante kaj angle
Kreskkovrita Skadara lago el flanko de Montenegro.
**Skadara lago** (serbe *Скадарско језеро*, albane *Liqeni i Shkodres*) estas karsta lago ĉe limoj de Montenegro (⅔ de areo) kaj Albanio (⅓ de areo — 148 km²). Tio estas la plej granda lago sur Balkano. Ties areo moviĝas de 356 ĝis 376 km² laŭ tio, kiel en sezonoj ŝanĝiĝas alteco de nivelo. Ĝi atingas profundecon 44 m. La orienta kaj norda bordoj estas malaltaj, dum la okcidenta kaj sud-okcidenta estas montoriĉaj.

Ĝia fundo estas pli malsupra ol la marnivelo je ĉirkaŭ 38 metroj.

Ĝiaj koordinatoj estas 42° 15′ N 19° 15′ O﻿ / ﻿42.250 °N, 19.250 °O﻿ / 42.250; 19.250 (mapo).

En la lagon fluas rivero Morača kaj forfluas rivero Buna en Adriatikon. Proksime de sud-orienta bordo situas albana urbo Skadar.

En Montenegro la lago kaj ĉirkaŭaĵo estas ekde la jaro 1983 nacia parko. Temas pri unu el la plej grandaj birdaj rezervejoj en Eŭropo kun pli ol 270 specioj.

* Kategorio Skadara lago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Noisette-rozo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| v • d • r |

**Noisette-rozoj**, ankaŭ **Rosa indica noisettiana**, ĝi estis la unua plurfoje floranta grimprozo komence de la 19a jarcento en Usono. John Champney bredis ĝin verŝajne el *Rosa* × *chinensis* 'Old Blush' kaj moska rozo, *Rosa moschata* 'Champney´s Pink Cluster'. Lia najbaro Philippe Noisette selektis en 1817 el semplantoj de ĉi tiuj kultivaroj 'Blush Noisette', kiu donis al la rozgrupo sian nomon. Pli poste 'Parks´Yellow China' enkruciĝis kaj ekestis flavaj grimprozoj, kiuj ankaŭ hodiaŭ estas tre ŝatataj.

Kultivaroj (selekto)
--------------------

* 'Aimée Vibert', 1828, blanka
* 'Blush Noisette', 1817, siringkolora, sin. 'Noisette Carnée'
* 'Bouquet d´Or', 1872, orflava
* 'Maréchal Niel', 1864, flava
* 'Madame Alfred Carriére', 1879, blanka, monda rozo

Galerio
-------

* 'Blush Noisette', Noisette 1814'Blush Noisette', Noisette 1814
* 'Bouquet d´Or', Ducher 1872'Bouquet d´Or', Ducher 1872
* 'Madame Alfred Carriére', Schwartz 1879'Madame Alfred Carriére', Schwartz 1879

Literaturo
----------

* Heinrich Schultheis: *Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten*, Stuttgart: Ulmer 1996, ISBN 3-8001-6601-1

Vidu ankaŭ
----------

* Rozo
* Malnovaj rozoj
* Roza klaso

Eksteraj ligiloj
----------------



* Züchterfamilie Noisette
La seslatera katedrala predikejo en la katedralo de Vieno
La **predikejo de katedralo Sankta Stefano** estas gotika skulptaĵo en la mezo de la laŭlonga domo de la katedralo Sankta Stefano en Vieno. Ĝi ekestis inter 1510 kaj 1515 La predikejo konsistas el sabloŝtono. Ĝia ĉiraro kaj la figuroj estas delikate realigitaj kaj kaŭzis ĝeneralan admiron.

La artverkon kreis verŝajne ne Anton Pilgram, sed majstro el la skolo de Niclas Gerhaert van Leyden. Dum plurfojaj renovigoj oni forigis la malnovan farbon.

La skulptarta majstraĵo estas simbolriĉa kaj enhavas la portretojn de la kvar latinaj Patroj de la Eklezio kaj de „fentestrogapanto", memportreto de la majstro de la predikejo. Ĝia la Dua Mondmilito super la predikejo troviĝis sonkovrilo.

Dum la pasintaj jarcentoj la predikejo ofte estis loko de gravaj disputoj, nun ĝi estas uzata nur je aapartaj okazantaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Predikejo de katedralo Sankta Stefano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo de la predikejo

48.20833333333316.372777777778Koordinatoj: 48° 12′ 30″ N, 16° 22′ 22″ O (mapo)
La **Skota Oceanografia Laboratorio** (angle *Scottish Oceanographical Laboratory*) estis fondita en 1906 de la skota esploristo kaj oceanografo William Speirs Bruce, kiu plurfoje vojaĝis tra antarktaj kaj arktaj regionoj kaj estris la Skotan Nacian Antarktan Ekspedicion (SNAE, 1902-04). Bruce origine intencis studadi medicinon en la universitato de Edinburgo, sed poste dediĉis sin al naturaj sciencoj, tiel fariĝante renomita polusa sciencisto. La laboratorio, establita en Edinburgo en konstruaĵo de la strato Nicolson, estis taŭga loko por grupigi la variajn botanikajn, biologiajn, zoologiajn kaj geologiajn specimenojn kolektitajn de Bruce. Tie cetere preparis Bruce sian raporton pri la sciencaj rezultoj de la SNAE.

Bruce unue ambiciis aliformi la laboratorion en Skotan Nacian Oceanografian Instituton. Okazis kunveniĝo en majo 1914 pri tiu projekto, kaj la propono estis subtenita de sufiĉe multaj skotaj sciencistoj. Organizkomitato estis establita, sed la afero estis forgesita pro la komenco de la Unua mondmilito. En 1919, pro manko de mono kaj ekdifektiĝanta sano, Bruce devis fermi la laboratorion. La variaj specimenoj, libroj kaj aliaĵoj estis disdonitaj interalie al la universitato de Edinburgo kaj al la Reĝa Skota Geografia Societo.

Fontoj
------

* Speak, Peter: *William Speirs Bruce, Polar Explorer and Scottish Nationalist* National Museums of Scotland, Edinburgh 2003 ISBN 1-901663-71-X
Tunelo post forigo de LEP. Poste en ĝi oni konstruis na LHC.
**Granda Elektron-Pozitrona Koliziigilo** (angle *Large Electron-Positron Collider* aŭ **LEP**) estas partikla akcelilo, antaŭe uzata en CERN por studi konduton de elementaj partikloj.

Historio
--------

En komenco de la 1980-aj jaroj oni proponis projekton de koliziigilo, kiu koliziigu elektronojn kun iliaj kontraŭpartikloj pozitronoj. La projekto ekhavis nomon **Granda Elektron-Pozitrona Koliziigilo**. Konstruo komenciĝis en aŭtuno de 1983. Dum kvin jaroj oni fosis en valo de Lemano grandegan ringan tunelon kiu longas 27 kilometrojn kaj estas je 100 metroj profunden de la grundo. La fosado estis tiom preciza, ke kiam la kontraŭaj flankoj de tunelo kuniĝis en 1988, la diferenco inter ili estis nur ĉ. 1 cm. En la tunelon oni metis kvar eksperimentajn aparatojn, ĉiu el kiuj enhavis multegajn partiklajn detektilojn.

La akcelilon oni multfoje rekonstruis por pligrandigo de partiklaj energioj. La plej grandan energion oni atingis je la fino de jaro 2000 - ĉ. 209 GeV. En la sama jaro la akcelilo estis malkonstruita. Nun la saman tunelon oni uzas por pli nova akcelilo - la Granda Hadrona Koliziigilo.

Rezultoj
--------

Elektromagneta resonilo, iam uzata en LEP. Nun ĝi estas en muzeo de CERN
Dum 11 jaroj de eksperimentoj, LEP produktis multajn interesan rezultojn. Plej grava el ili estas studo de W- kaj Z-bosonoj, kiuj respondecas pri malforta nuklea forto. Moderna kompreno de tiu forto aperis ĝuste pro eksperimentoj per LEP. Iuj rezultoj de ili eĉ ebligis hipotezi, ke la malforta kaj elektromagneta forto havas esence saman naturon kaj oni povas unuigi ilin je unu *elektromalforta forto*. Sekve, vere estas ne kvar fundamentaj fortoj sed nur tri.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  ЦЕРН. История и настоящее физики элементарных частиц. ruse

Vidu ankaŭ
----------

* Granda Koliziigilo de Hadronoj

* Kategorio Granda Elektron-Pozitrona Koliziigilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La urbodomo de Berkhamsted
**Berkhamsted** estas urbo de Hertfordshire, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 16,240 loĝantojn.

Historio
--------

En 1066 estis ĉe Berkhamsted kie Edgar Aetheling, la anglosaksa heredinto de la angla regno, fine cedis al Vilhelmo la Konkerinto. Poste la kastelo iĝis favorata kampara loĝejo de anoj de la normandaj kaj plantaĝenetaj dinastioj. 1216-a reĝa ĉarto liberigis la loĝantojn de ĉiuj impostoj.

Laŭ la 1086-a Domesday Book, ĉe Berkhamsted tiam situis vinberejoj.

Dum la angla enlanda milito de la mez-17-a jarcento, Berkhamsted subtenis la anglan parlamenton kontraŭ Karlo la 2-a.

En 1866 loka nobelo klopodis ĉirkaŭbari (kaj tiel akiri) la komunejon de Berkhamsted. Parlamentano, Augustus Smith, kiu naskiĝis en la urbo, kondukis loĝantojn kaj virojn dungitajn el orienta Londono al la komunejo, kie ili rompis la altajn ŝtalbarilojn. Sekvis dumnokta bataleto - konata kiel la "Batalo de Komunejo Berkhamsted".

Kastelo Berkhamsted
-------------------

Kastelo Berkhamsted
Tuj apud la fervoja stacidomo videblas la ruinoj de Kastelo Berkhamsted, origine konstruita en 1066 el tero kaj ligno, kaj poste pligrandigata kaj plifortigata per ŝtonoj. Inter la konestabloj de la kastelo estis Thomas Becket. En 1309 Eduardo la 2-a (Anglio) donis la kastelon al sia favorato Piers Gaveston, sed post ties mortigo en 1312 ĝi reiĝis reĝa posedaĵo.

En 1361 Eduardo (la nigra princo) kaj lia edzino Johana de Kent mielmonatis ĉe la kastelo.

Ekde 1495 la kastelo kadukiĝis. Multaj ŝtonoj forpreniĝis por aliaj konstruaĵoj.

Aliaj konstruaĵoj
-----------------

Inter aliaj notindaj konstruaĵoj estas:

* la paroĥa preĝejo, dediĉata al Sankta Petro. Ĝi konsekriĝis en 1222 kaj estis inter la plej grandaj preĝejoj de Hertfordshire. Ene videblas marmora tombo de mezepoka kavaliro kaj ties edzino.
* la plej antikva restanta butiko de Anglio, ĉe 173 High Street, kiu verŝajne datiĝas de la 13-a jarcento

Loĝintoj ĉe Berkhamsted
-----------------------

Ĉe Berkhamsted naskiĝis

* la poeto William Cowper (1731-1800)
* la romanisto Graham Greene (1904-1991)

Charles de Gaulle loĝis tie dum parto de la dua mondmilito.

* Berkhamsted en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Berkhamsted en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307133
* GND: 4354200-1
* LCCN: n80131917
* VIAF: 129007281
 |
Blazono de Girton
**Girton College** estas kolegio de la Universitato de Kembriĝo. Ĝi estis fondita en 1869 de Emily Davies kaj Barbara Leigh Smith Bodichon kiel nurvirina kolegio. Ĝi nuntempe akceptas kaj virajn kaj virinajn studentojn.

Nuntempa kolegio
----------------

La kolegio troveblas ĉirkaŭ 4 kilometrojn nordokcidente de la centro de Kembriĝo, en la vilaĝo de Girton laŭ kiu ĝi estis nomita. En 2010, la nuna mastrino de la kolegio estas Susan J. Smith. Ĝi enhavas 503 antaŭdiplomajn kaj 201 postdiplomajn studentojn.

Ĝia devizo estas: *Better is wisdom than weapons of war* (Pli bona estas saĝeco ol militarmilo).

Historio de la kolegio
----------------------

La kolegio dum la 1890-a jardeko.
La kolegio estis fondita je la 16-a de oktobro 1869 de Emily Davies kaj Barbara Leigh Smith Bodichon, kiel la unua internula kolegio en Britio, en *Benslow House*, Hitchin, Hertfordshire. Ĝi unue nomiĝis la *College for Women* (Kolegio por virinoj), kaj la unua estro estis Charlotte Speir Manning. En 1873 la kolegio translokiĝis al la vilaĝo Girton, apud Kembriĝo, kaj renomiĝis kiel Girton College.

En 1924 la kolegio ricevis reĝan ĉarton. Ĝi estis agnoskata kiel institucio por la altnivela eduko de virinoj, sed ankoraŭ ne estis oficiala kolegio. Ĝi finfine fariĝis plena membro de la universitato je la 27-a aprilo 1948.

En 1977 ĝi unue dungis virajn profesorojn, kaj en 1979 ĝi unue akceptis virajn studentojn.

Notindaj eksstudentoj
---------------------

* Margareta la 2-a (Danio)

Notoj
-----

* 

* Kategorio Girton College (Kembriĝo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La enirejo al la Scienca Stacio Charles Darwin en Puerto Ayora, Galapagoj, Ekvadoro.
Igvano surstrande ĉe la Scienca Stacio Charles Darwin.
Chelonoidis nigra abingdoni nome Solulo George ĉe la Scienca Stacio Charles Darwin, foto farita en Decembro 2011, Sciencistoj ĉirkaukalkulas ke ĝi estas ĉirkaŭ 100jaraĝa. Li mortiĝis la 24an de Junio, 2012 .
La **Scienca Stacio Charles Darwin** (**SSCD**) estas biologia Scienca Stacio funkciata de la Fondaĵo Charles Darwin. Ĝi situantas ĉe Puerto Ayora en la insulo Santa Cruz de Galapagoj, kun satelitaj oficejoj en la insuloj Isabela kaj San Cristóbal.

Fono
----

En Puerto Ayora, Insulo Santa Cruz, ekvadoraj kaj eksterlandaj sciencistoj laboras konstante por priserĉado kaj projektoj por konservado de la kaj teraj kaj maraj ekosistemoj de Galapagoj. La Scienca Stacio Charles Darwin, starigita evn 1964, havas Interpretejon pri Natura Historio kaj ankaŭ plenumas edukajn projektojn subtene la konservadon de Galapagoj.

Celoj kaj laboro
----------------

Testudoj ĉe la Scienca Stacio Charles Darwin.
La celoj de la SSCD estas konduki sciencan priserĉadon kaj primedian edukon por konservado. La Stacio havas teamon de ĉirkaŭ centon de sciencistoj, edukistoj, volontuloj, priserĉajn studentojn kaj eltenan dungitaron el la tuta mondo.

* Kategorio Scienca Stacio Charles Darwin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420785
* LCCN: n84177662
* VIAF: 134495749
* ISNI: 0000 0001 0740 9595
* SUDOC: 117840661
 |
Sebastian Vettel
**Sebastian Vettel** (naskiĝis la 3-an de julio 1987 en Heppenheim, Germanio; loĝas ekde 2009 en Kemmental, Svislando) estas monda ĉampiono de Formulo 1 de la jaro 2010. Sebastian Vettel aktuale veturas por la aŭstra teamo Red Bull Racing. Li estas la plej juna piloto, kiu ĝis nun gajnis la mondan ĉampionado de Formulo 1.

Kariero
-------

Al la aŭtomobilsporto Vettel venis dank'al sia patro, kiu posedis aŭtetkonkursejon kaj donacis al sia filo jam en infanaĝo konkursaŭteton. Ekde sia sepa vivaĝo Vettel aktivas kiel motorsportisto. Sebastian unue veturis la konkursaŭteton, li fariĝis sukcesa kaj gajnis en la jaro 2001 la eŭropan kaj poste la mondan ĉampionadon. En la jaro 2003 Vettel veturis por la germana Formulo BMW kaj tuj akiris la victitolon. La postan jaron li fariĝis ĉampiono en Formulo BMW. En la jaro 2005 li daŭre por la teamo *Mücke Motorsport* veturis konkursojn de Formulo 3 Eŭroserio. En la jaro 2007 Vettel fariĝis testpiloto por BMW Sauber en Formulo 1. Ĉar Robert Kubica en Montrealo akcidentiĝis, Sebastian Vettel povis kiel ties anstataŭanto la 17-an de junio 2007 veturi sian unuan konkurson de Formulo 1 en Indianapolis en Usono kaj gajnis jam dum sia unua konkurso poentojn por la monda ĉampionado akirante la 8-an rangon. En la jaro 2007 kaj 2008 Vettel veturis por Toro Rosso kaj ekde 2009 por Red Bull, per kiu en la jaro 2010 li atingis la grandan triumfon de la monda ĉampioneco.

En julio 2022 li deklaris en Budapeŝto ke finiĝos lia aŭtomobilsportista kariero ankoraŭ la saman jaron.

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: La informoj por tiu ĉi artikolo devenas de la artikolo pri Sebastian Vettel en la germanlingva Vikipedio.
2. ↑  "Vettel entscheidet sich für Karriereende". Ĉe: orf.at, 28.7.2022

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sebastian Vettel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sebastian Vettel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 361034
* GND: 140974741
* LCCN: no2012112192
* VIAF: 120235751
* ISNI: 0000 0000 7787 8795
* ICCU: LO1V426757
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Secesio |

**Secesio** estas politika ago kiu konsistas el apartiĝo de antaŭa patrio, de organizo, federacio, eklezio, unio aŭ politika partio aŭ ento. Tipe, estas forta faktoro kiu diferencas en ĉiu okazo kiel motivo de la retiriĝo. La vorto derivas de la latina "secessio".​

La secesio povas esti fakto aŭ rajto. Kiel rajto la politika fenomeno de secesio postulas antaŭan ekziston de federacia aŭ konfederacia ŝtato, de kiu formu parton la ento kiu montras sian volon separiĝi el la unio.

La secesio, kiel fakto, kutime estas konfuzita kun sendependeco. Sed estas diferencoj aŭ nuancoj: en la militoj de secesio (kiel ĉe la milito de Secesio en Usono), la kerno de la afero estas la volo de antaŭekzistanta ento separiĝi disde la unio kun aliaj ŝtatoj, kiel okazis en Slovakio disde Ĉeĥoslovakio aŭ en Slovenio disde Jugoslavio. Dum en militoj de sendependigo temas pri la kreado de tute nova ŝtato, kiel okazis ĉe Sud-Sudano disde Sudano.

Vidu ankaŭ
----------

* Rajto de memdetermino
* Secesio

Notoj
-----

1. ↑  en PIV Alirita la 6an de Novembro 2021.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743355
* LCCN: sh85119406
* BNF: 13319838c
* NKC: ph847999
* BNE: XX4716825
 |
**Sediles** [seDIles] estas municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Sediles estas municipa teritorio en la sudoriento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas sudoriente de Calatayud.

La loĝloko Sediles mem estas je 88 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 12 km de Calatayud, sur 739 msm en la Iberia Sistemo, sur la valo de la rivero Perejiles iom oriente de la fluejo mem de la rivero.

Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-1504. La plej proksima loĝloko estas Villalba de Perejil sude.

Historio
--------

Urba kerno.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. Meze de la 19-a jarcento estis farunmuelejo kaj olemuelejo.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Sediles kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 108 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj, kaj ĉefe ĉerizarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj altiraĵoj estas la preĝejo kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sediles en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803335
 |
Stato en septembro 2012: videblas la lago kaj, en la fono, unu el la estontecaj metrostacioj
**Seestadt Aspern** (*Seestadt* = lag-urbo; propraskribe ***aspern** Die Seestadt Wiens*) estas planita kaj de 2009 konstruata urba kvartalo en Aspern, Vieno, ĉirkaŭ 2,5 kilometrojn for de la urblimo. Ĝia areo estas 2,4 milionoj da kvadratkilometroj, kaj ĝi provizos loĝejojn por 20000 homoj. kaj same multajn laborejojn. En ĝia centro troviĝas nomodonanta kvinhektara lago.

Ĝi situas sur la iama tereno de la Flughaveno Aspern, tuj sude de la Marchegg-a Orienta Fervojo de Vieno al Bratislavo. En 2013 ĝi ekhavos konekton al la tien plilongigota linio U2 de la metroo de Vieno, kun du stacioj *Aspern* kaj *Seestadt*.

Referencoj
----------

1. 1 2  ORF.at: Seestadt Wien: Die Arbeiten haben begonnen
2. ↑  aspern Seestadt - Das Projekt, 4a eldono[*rompita ligilo*]
3. 1 2   wien.gv.at: Das Projekt - aspern Seestadt. Arkivita el la originalo je 2014-04-13. Alirita 2013-03-31.
4. ↑   wienerlinien.at: U2 Verlängerung zur Seestadt Aspern. Arkivita el la originalo je 2012-08-06. Alirita 2013-03-31.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Seestadt Aspern en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝaro
**Seengen** estas urbo
komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3278 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Kastelo Hallwyl, la rekonilo de Seengen
La komunumo Seengen situas ĉe la nordorienta fino de la Lago de Hallwil. Okcidente de la vilaĝo etendiĝas la ebenaĵo de la rivero Aabach, kiu formas post sia elfluo el la Lago de Hallwil la naturan limon al Boniswil. Sur insulo en Aabach post ĝia elfluo el la lago situas la Kastelo Hallwyl, kiu estas la fiera rekonilo de la komunumo Seengen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,35 km², de kiuj 3,13 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,33 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 712 m s.m. sur la monteto *Eichberg*, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 441 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Aabach ĉe la trilimpunkto al Seon kaj Hallwil.

Najbaraj komunumoj
------------------

Seengen vidita de la vilaĝeniro de Boniswil
La komunumo Seengen limas en nordo al Egliswil, en nordoriento al Villmergen, en sudoriento al Sarmenstorf, en sudo al Meisterschwanden, en sudokcidento al Boniswil, en okcidento al Hallwil, kaj en nordokcidento al Seon.

Trafiko
-------

La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per du buslinioj, de Lencburgo al Teufenthal respektive de Lencburgo al Bettwil. La komunumo estas ankaŭ servata de la liniŝipoj sur la Lago de Hallwil.

Tra Seengen pasas la kantona ĉefvojo 26 de Lencburgo tra Hochdorf al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas norde en Lencburgo en distanco de 9 kilometroj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Seengen datiĝas el la jaro 893 kiel *Seynga*. En la 12-a jarcento la Senjoroj de Hallwyl komencis la konstruadon de la Kastelo Hallwyl.

En mezepoko en Seengen unue regis la Grafoj de Lencburgo, ilin sekvis en la jaro 1773 la Grafoj de Kiburgo kaj en la jaro 1264 ties heredantoj, la Habsburgoj.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Boniswil fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. La vilaĝo fariĝis ĉefloko de propra tribunala distrikto de la voktejo Lencburgo. La mastroj de tiu lencburga subvoktejo estis la Senjoroj de Hallwyl.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Seengen fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Seengen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Seengen

  


| Distrikto Lencburgo |
| --- |
|  |  |
| Ammerswil - Boniswil - Brunegg - Dintikon - Egliswil - Fahrwangen - Hallwil - Hendschiken - Holderbank - Hunzenschwil - **Lencburgo** - Meisterschwanden - Möriken-Wildegg - Niederlenz - Othmarsingen - Rupperswil - Schafisheim - Seengen - Seon - Staufen |
**Segura de los Baños** [seGUra delosBAnjos] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordokcidento de la norda komarko Minbasenoj, kies komarka ĉefurbo estas Utrillas.

Toponimio
---------

Ĝenerala vidaĵo.
La loknomo ŝajne devenas el antaŭromia radiko *sik-*, *sek-*, kun la signifo de fonto aŭ rivero, dum la aldono «de los Baños» aludas al kuŝejo de termakvo ĉe la ekfluejo de la rivero Aguasvivas kies profito ekis en 1716.

Geografio
---------

Ĝi estas je 82 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, kaj inter Salcedillo (okcidente) kaj Cortes de Aragón (oriente). Ĝi estas en la nordo de la Iberia Sistemo. La loĝloko estas je 1125 msm pro kio la klimato estas malvarma.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Anadón | *Norde:* Anadón | *Nordoriente:* Maicas |
| *Okcidente:* Salcedillo |  | *Oriente:* La Hoz de la Vieja |
| *Sudokcidente:* Villanueva del Rebollar de la Sierra | *Sude:* Vivel del Río Martín | *Sudoriente:* Vivel del Río Martín |

Historio
--------

Pejzaĝo en Segura de los Baños.
La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema. En 1328, Alfonso la 4-a vendis Huesa kaj ĝiajn domarojn, inter kiuj Segura, al Pedro de Luna, farante parton de la komunumaro *Sesma de la Honor de Huesa* ene de la komunumaro Domaroj de Daroca, kiu pluis ĝis 1838. Antaŭe ĝi nomiĝis Segura, sed post la instalado de la banloko oni ŝanĝis la nomon al Segura de los Baños. 

La kastelo estis dekomence fortikaĵo de islamanoj konstruita en la 9-a jarcento. Post la konkero fare de kristanoj de la zono en la 12-a jarcento, la kastelo ekformis parton de la linio defend-lima inter la regnoj kristanoj kaj islamanoj, sed ankaŭ inter la regnoj Aragono kaj Kastilio, kaj eĉ estis sieĝita de tiu lasta en la 14-a jarcento. Poste ĝi estis okupita de francoj dum la Milito de Hispana Sendependigo kaj de karlistoj dum la Unua Karlisma Milito, kaj tiuj estis sieĝitaj de la liberala armeo, pro kio okazis la batalo kiu lasis la kastelon en ruina stato ĝis nun.​ 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Segura de los Baños kie oni malaltiĝis el 840 loĝantoj en 1910 ĝis nunaj nur 38 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj kaj tradicie safrano), minado, forstado kaj brutobredado. Nune rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801096
* VIAF: 316733415
 |
Mapo de la departemento
**Seine-et-Oise** [sɛ.n‿e waz] estas eksa departemento de Francio. Ĝi situis en la okcidenta parto de Francilio kaj ricevis sian nomon de la riveroj Seine (Sejno) kaj ĝia alfluanto Oise (Uazo), kiuj konverĝas sur ĝia teritorio.

Ĝi havis areon de 5659 km2 kaj la censo de 1801 atribuis al ĝi 421 525 loĝantojn.

Ĝi estis limigita norde de la departemento Oise, oriente de tiu de Seine-et-Marne, sude de tiu de Loiret, kaj okcidente de tiuj de Eure kaj Eure-et-Loir. En la interno estis la departemento Seine, kiu inkluzivis Parizon, kaj kiu estis tute ĉirkaŭita de Seine-et-Oise.

Historio
--------

Germanaj soldatoj en Seine-et-Oise, aŭgusto 1944
La departemento estis kreita la 4-an de marto 1790, kun prefekturbo en Versailles.

La 17-an de februaro 1800 ĝi estis dividita interne en kvin arondismentojn, kun subprefekturboj en Versailles, Corbeil, Étampes, Mantes kaj Pontoise. En 1812 estis kreita la arondismento de Rambouillet.

La administra reformo de la 10-a de septembro 1926 forigis la arondismentojn de Étampes kaj Mantes, kvankam ĉi lasta estis restarigita en 1943.

La 7-an de novembro 1962 estis kreitaj novaj arondismentoj, kun subprefekturboj en Montmorency, Palaiseau, Le Raincy kaj Saint-Germain-en-Laye.

La 10-an de julio 1964 estis publikigita leĝo pri administra reorganizado de la pariza regiono, kiu planis la kreon de novaj departementoj. Ĉi tiu normo estis ellaborita per la dekreto de la 25-a de februaro 1965 kiu organizis la komencon de la novaj departementoj en la sekvaj tri jaroj. Tiel, la 2-an de junio 1966 estis forigita la arondismento de Corbeil-Essonnes, tiu de Étampes estis restarigita, kaj estis kreitaj la novaj prefekturboj —estontaj departementaj ĉefurboj— de Évry, Pontoise kaj Versailles —ĉi lasta respondeca pri nova teritorio— kaj la arondismento de Argenteuil.

La 1-an de januaro 1968 estis forigita departemento Seine-et-Oise. Ĝia teritorio estis dividita inter Essonne (198 komunumoj), Hauts-de-Seine (9 komunumoj), Seine-Saint-Denis (16 komunumoj), Val-de-Marne (18 komunumoj), Val-d'Oise (185 komunumoj) kaj Yvelines (262 komunumoj).

Departemento Yvelines, kies prefekturbo estas tiu de la antaŭa Seine-et-Oise, konservis la departementan numeron 78.

Referencoj
----------

1. 1 2   (1927) *Enciclopedia Universal Ilustrada Europeo Americana* (hispane). Espasa-Calpe, p. 193 vol. 55. ISBN 84-239-4555-3.
2. 1 2 3 4 5 6   Site sur la Population et les Limites Administratives de la France. SPLAF. Alirita 20 febraro 2011.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sena y Oise en la hispana Vikipedio.* 

* Kategorio Seine-et-Oise en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670438
* GND: 4241158-0
* LCCN: n81097123
* VIAF: 168860481
* ISNI: 0000 0001 2097 1267
* SUDOC: 029603986
* BNF: 12119464b
 |
Afiŝo sur platformo de stacidomo en Japanio, kiu diras, ke ĉi tiu parto de la platformo estas nur por virinoj, por protekti virinojn kontraŭ seksĉikanado.
**Seksoĝenado** aŭ **seksoĉikanado** estas ĉikanado aŭ devigo de seksa naturo, aŭ la nebonvena aŭ malkonvena promeso de kompensoj en interŝanĝo por seksaj favoroj. En la plej multaj modernaj laŭleĝaj kuntekstoj, seksoĉikanado estas kontraŭleĝa. Ĉikano povas inkludi "seksoĉikanadon" aŭ nebonvenajn seksajn progresojn, petojn por seksaj favoroj, kaj alian vortan aŭ fizikan ĉikanon de seksa naturo. La jura difino de seksoĉikanado varias laŭ jurisdikcio. Seksoĉikanado estas kondiĉigita de direktivo en la Eŭropa Unio.

Kvankam leĝoj kiuj temas pri seksoĉikanado ekzistas, ili ĝenerale ne malpermesas simplan incitetadon, malgravigajn komentojn, aŭ negravajn izolitajn okazaĵojn - t.e. ili ne trudas "ĝeneralan ĝentileckodon". En la laborejo, ĉikano povas esti konsiderita kontraŭleĝa kiam ĝi estas tiel ofta aŭ severa ke ĝi kreas malamikan aŭ ofensivan labormedion aŭ kiam ĝi rezultigas negativan dungodecidon (kiel ekzemple la degradiĝo, maldungo de la viktimo aŭ foriro). La laŭleĝa kaj socia kompreno de seksoĉikanado, aliflanke, varias laŭ kulturo.

En la kunteksto de dungado, la ĉikananto povas esti la konsilisto de la viktimo, inspektisto en alia areo, kunlaboranto, aŭ iu kiu ne estas dungito de la dunganto, kiel ekzemple kliento, kaj ĉikanantoj aŭ viktimoj povas esti de iu ajn sekso.

Ĝi inkludas vicon da agoj de mildaj malobeoj ĝis seksa misuzo aŭ seksa atako. Seksa ĉikanado estas formo de kontraŭleĝa dungodiskriminacio en multaj landoj, kaj estas formo de fitraktado (seksa kaj psikologia) kaj ĝenado. Por multaj entreprenoj aŭ organizoj, malhelpi seksan ĉikanadon, kaj defendi dungitojn de seksĉikan-akuzoj, fariĝis gravaj celoj de laŭleĝa decidiĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Hejma perforto
* Molestado
* Ĉikanado

Ekstera ligilo
--------------

Ĉu trinki teon por konsento?, filmeto pri konsento en 13 lingvoj pere de subtekstoj kaj voĉlegado (mankas subteksto kaj voĉlegado en Esperanto), Tradukistoj sen landlimoj, 2017.

Referencoj
----------

1. ↑   Paludi, Michele A.; Barickman, Richard B. (1991). "Definitions and incidence of academic and workplace sexual harassment". Academic and workplace sexual harassment: a resource manual. Albany, New York: SUNY Press. pp. 2–5. ISBN 9780791408308. Alirita la 8an de majo 2019.
2. ↑   Text of Oncale v. Sundowner Offshore Services, Inc. 528 U.S. 75 (1998) estas disponebla el: Findlaw kaj Justia

* Kategorio Seksoĝenado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Parto de la devena fera kurteno en Čížov
Monumento de fera kurteno kun ĉeĥa erinaco en Bučina
Sur la limo de komunisma Ĉeĥoslovakio, ĉefe laŭlonge laŭ la limo kun Federacia respubliko Germanio kaj la neŭtra Aŭstrio estiĝis dum periodo de la malvarma milito sistemo de obstakloj, kiuj funkciis ĝis la jaro 1989. La obstakloj malebligis al elmigrado de la civitanoj de Ĉeĥoslovakio al Okcidento, sed fare de la tiama propagando ili estis priskribataj kiel barilo kontraŭ infiltriĝo de la malamikaj agentoj.

Historio
--------

Post la dua mondmilito kaj divido de Germanio en la jaro 1949 la limoj de Ĉeĥoslovakio jam estis "limigita regiono". Ekde la jaro 1951 komencis konstruado de "fera kurteno" en la praktiko - nealirebleco de la ĉeĥoslovakaj limoj estis unu el prioritatoj de la tiama komunisma reĝimo kaj do pro celo de ilia gardado estis elspezita multe da mono kaj homaj fortoj. La limregiono komencis jam kelke da kilometroj en la enlandon, ĉirkaŭ 100 metroj de la limo estis konstruita signalbariloj kaj la limo mem estis markita per markiloj kaj en la unua periodo eĉ per barilo el pikdrato, kiu devis esti sub tensio 5 kV. Ekde la jaro 1968 alternis ĝin duobla drata barilo, simila al tiu en enlandgermana limo. Konsisto de la limo estis ankaŭ konstruo de gardoturoj, plimulte ne per masonitaj, sed per feraj kaj plejparte per lignaj konstrukcioj kaj per plua infrastrukturo, kiu nombris helpkonstruaĵojn por limgardistaro, diversajn terenajn postenojn, eventuale ekzercejojn por hundoj, kaj la vojojn kunigantaj tiujn ĉi objektojn. En kelkaj regionoj estis eĉ metitaj minojn, ekz. PP Mi-Ba, PP Mi-D kaj PP Mi.

La ĉeĥoslovaka fera kurteno notis masivan "trarompon" en unu specifa evento, kiu estis komence de novembro de 1989 ondo de amasa elmigrado de orientaj germanoj ĝis FGR kun haltejo antaŭ germana ambasadorejo en Prago. Okazis neniu konfrontado, ĉar tiama registaro konsentis kun tiu ĉi transŝovo.

Mallongtempe post ĉeĥoslovaka revolucio, ekde la 5-a de decembro 1989 la zono de obstakloj estis sur la limo de Ĉeĥoslovakio nuligita. Nuntempe Ĉeĥio, Germanio kaj Aŭstrio estas membroj de Schengen-spaco, kio signifas, ke iliaj komunaj limoj jam ne plu estas gardataj kaj vojaĝantoj povas libere transpaŝi ilin, eĉ sen pasporta kontrolo.

Ligiloj
-------

### Rilataj artikoloj

* Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj dum la malvarma milito
* Limgardistaro
* Fera kurteno
* Limzono

### Eksteraj ligiloj

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Sekurigo de la ŝtatlimo de Ĉeĥoslovakio dum la malvarma milito en Vikimedia Komunejo
* Czechoslovak Border Barrier System Arkivigite je 2020-06-17 per la retarkivo Wayback Machine, United States Army Center of Military History
**Kurt** (oficiale Curt) **Ernst Carl Schumacher** (naskiĝis la 13-an de oktobro 1895 en *Culm an der Weichsel* [post 1945 Chełmno en nuna Pollando], tiam Okcidenta Prusio, mortis la 20-an de aŭgusto 1952 en Bonno) estis germana politikisto.

Li inter la jaroj 1946 kaj 1952 estis partiestro de la Socialdemokratia Partio de Germanio kaj gvidanto de opozicio en la unua periodo (1949 ĝis 1952) de la parlamento Deutscher Bundestag de postmilita okcidenta Germanio.

En la periodo inter la jaroj 1945 kaj 1949 li gvide kontribuis al la rekonstruo de la Socialdemokratia Partio de Germanio, malpermesita en la antaŭa epoko de Nazia Germanio en la postmilita okcidenta Germanio. Post starigo de demokratia okcidentgermana ŝtato en 1949, li iĝis la plej grava konkuranto de la konservativa politikisto Konrad Adenauer. Kvankam Kurt Schumacher ne vere realigis la plejparton de siaj vizioj pri nova germana ŝtato, li tamen konsideriĝas politika fondinto de la ŝtato Federacia Respubliko Germanio. Aparte menciindas lia forta malakcepto de la laŭ sovetunia premo en GDR fondita kaj tiulande fakte monopola partio *Sozialistische Einheitspartei Deutschlands* el antaŭaj komunistoj kaj socialdemokratoj. Per sia sinteno li tre difinis la profilon de socialdemokratia politiko en okcidenta Germanio.

* Kurt Schumacher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kurt Schumacher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hotelo en Selma
**Selma** estas urbo en Alabamo, ŝtato de Usono, de kiu partoprenantoj de la marŝo por justeco de D-ro Martin Luther King iris en la jaro 1965 al Montgomery, la ĉefurbo de la ŝtato.

Mapo pri situo de Selma en Alabamo

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 32° 27′ N 87° 01′ U﻿ / ﻿32.450 °N, 87.017 °U﻿ / 32.450; -87.017 (mapo)Koordinatoj: 32° 27′ N 87° 01′ U﻿ / ﻿32.450 °N, 87.017 °U﻿ / 32.450; -87.017 (mapo)
* Areo: 37 km²
* Loĝantaro: 20.756 (en 2010)
* Supermara alteco: 38 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodo: 36701–36703
* Telefonkodo: 334

Kapelo Brown en Selma

Geografio
---------

Selma situas laŭ rivero sur ebenaĵo en la suda parto de Usono, en la meza parto de Alabamo.

Historio
--------

La plej frue indianoj vivis en tiu areo. Selma estis oficiale registrita en 1732 kiel *Ecor Bienville*. En 1820 Selma urbiĝis kaj ĝi iĝis sidloko de Kantono Dallas en 1866. Dum la interna milito Selma estis unu el la ĉefaj armeaj produktadocentroj de la Sudŝtatoj, tial post batalo armeo de Nordo okupis ĝin. Martin Luther King faris paroladon en 1965 en kapelo nomata Brown.

La Marŝado el Selma ĝis Montgomery, ankaŭ konata kiel *Sanga dimanĉo* kaj la du marŝoj kiuj tion sekvis, estis marŝoj kaj protestoj okazintaj en 1965 kiuj markis la politikan kaj emocian kulminon de la usona civitanrajta movado. Ĉiuj tri estis provoj marŝi dum 45 mejloj de Selma ĝis Montgomery kie la Alabama kapitolo situas.

Ekonomio
--------

En Selma la plej grava industria branĉo estas produktado de papero.

Vidindaĵoj
----------

Preĝejo de Sankta Paŭlo
* Kapelo Brown de 1908
* preĝejo de Sankta Paŭlo
* muzeoj
* historia loĝkvartalo
* biblioteko de 1904

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

Ponto en Selma
**Skagafjörður** estas fjordo en Norda Islando.

Geografio
---------

Ĝi situas inter Skagi (La Duoninsulo) kaj Reykjaströnd (La Fuma Marbordo) okcidente kaj Tröllaskagi (La Duoninsulo de Troloj) oriente kaj ĝia longeco estas ĉirkaŭ 40 kilometroj. En la fjordo estas du grandaj insuloj: Drangey proksimume en la mezo de la fjordo kaj Málmey proksime al la orienta bordo. Iom pli sude ol Málmey estas granda kaj alta duoninsulo nomita Þórðarhöfði sur la orienta marbordo. Suden de la fjordo mem sin etendas malaltaĵo ĝis la granda montaro en sudo. Laŭ tiu ebenaĵo fluas granda rivero nomita Héraðsvötn kiu fendiĝas en du branĉoj kiuj fluas ambaŭflanke laŭlonge de la altaĵo Hegranes norden al la maro. La nomo Skagafjörður oni ne nur uzas pri la fjordo mem sed ankaŭ pri la regiono ĉirkaŭ la fjordo kaj sude de ĝi.
Plej sudokcidente apud la fjordo estas Sauðárkrókur, la sola urbeto en la regiono, kun proksimume 2600 loĝantoj. Ĝi estas la dua plej granda urbeto en norda parto de la lando. Tie aktivas la plej forta koopera societo en Islando kiu direktas viglan komercon kaj servadon kun la kamparanoj en Skagafjörður. En Sauðárkrókur estas hospitalo kaj mezlernejo kaj tie ankaŭ estas konsiderinda fiŝkaptado. 

Hofsós vilaĝo sur la orienta marbordo de Skagafjörður kun ĉirkaŭ 200 loĝantoj.  Ankaŭ troviĝas du vilaĝetoj, Hólar en Hjaltadalur kaj Varmahlíð.
**Enantiomero** (aŭ **spegulizomero**, stereosizomero) estas tiu materialparo, objektoparo, kies anoj estas (enantiomorfaj) spegulbildoj unu al la alia; tio estas, ili ne estas la samaj eĉ post deturnigo (kiel la dekstra kaj maldekstra mano).

Tiu objekto, kiu havas simetrian ebenon, ne povas esti enantiomorfa, ĉar la objekto kaj la spegulbildo estas la sama. La enantiomorfaj molekuloj (kiel enantiomeroj) ekz. ĉe la laktoacidoj havas saman kemiajn proprecojn, se ili reagas kun aliaj nesimetriaj molekuloj aŭ kontaktas polarizitan lumon.

Enantiomeroj gravas ankaŭ en kristaloj.

Kiam oni havis problemojn pri talidomido (Contergan-skandalo) , tio estis ĉar oni uzis la malkorektan enantiomeron en **Contergan**. Unu enantiomero estas komplete sekura, la alia kaŭzis genajn damaĝojn de naskiĝontoj. Oni tro malfrue rimarkis la diferencon inter efikoj de la du enantiomeroj.

Vidu ankaŭ
----------

* izomero
* tartrata acido
* tartro

* Kategorio Enantiomero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)