recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **tombeja kapelo** estas historia monumento en vilaĝo Oroszló (Hungario).

Historio
--------

La malgranda vilaĝo Oroszló estis menciita unuafoje en 1402. Oni supozas, ke tiam jam ekzistis kirko Sankta Mikaelo laŭ la kutimoj ĉe la tombejo ekde la 13-a jarcento. Depost dominado de turkoj oni konstruis jam ordinaran preĝejon en alia loko de la vilaĝo, la malnova funkcias plu jam kiel tombeja kapelo. Ĝi estis trakonstruita. La konstruaĵo travivis unue barokan, poste romantikan trakonstruojn. La lasta renovigo okazis en la frua 21-a jarcento.

Konstruaĵo
----------

La preskaŭ kuboforma kapelo situas en la tombejo. La fasado estas simetria, meze la enirejo estas videbla. Post la fasado etendiĝas la supozata rektangula absido de la iama kirko. La kuboformo estas kovrita per ŝela tegmento. La sola fenestro situas en la dekstra flanko.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2020-11-28 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Morales de Toro** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Alfoz de Toro en la centra oriento de la provinco. *Morales de Toro* estas tradukebla etimologie al *Morusarboj de Toro*. Du morusarboj videblas en la blazono kaj sube taŭro pri Toro.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 14,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 107 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 500 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 40 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo, tiukadre okazis en Junio 1813 la batalo de Morales inter francaj kaj britaj trupoj. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, kaj ĉefe vitejoj por produktado de vino) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753785
* VIAF: 316733570
 |
**Pontarion** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 379 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Blazono de Pontarion.

Geografio
---------

Pontarion etendiĝas sur 5,25 km², kaj havis 379 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 72 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Pontarion situas je alteco de 561 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Pontarion apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacky Guillon, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

Kastelo estis konstruita en Pontarion en la 15-a jarcento por la vicgrafo de Aubusson.

Administrado
------------

Pontarion estas la ĉefurbo de la kantono de Pontarion. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Pontarion
**Moral de Hornuez** [moRAL deorNŬEZ] estas municipo en la nordo de la provinco Segovio, proksima al la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Riaza*. 

Moral de Hornuez en la provinco Segovio.
Sanktejo de la Virgulino de Hornuez.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 32,50 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 50 el jaro 2000. 

Ĝi distas 88 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Villaverde de Montejo, Valdevacas de Montejo, Maderuelo, Carabias, Campo de San Pedro, Cilleruelo de San Mamés kaj Cedillo de la Torre.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la *Comunidad de villa y tierra de Maderuelo*. 

La plej frua mencio pri Moral de Hornuez estas de la 13-a jarcento, rilate al la lefgendo de la Virgulino de Hornuez.

En 1568, Moral aperas citita en la Colegio Mayor de San Ildefonso de Alcalá de Henares kiel devenloko de lernanto.

Kiel El Moral (La morusarbo) aperis en la Censo de la Regno Kastilio de 1591.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la Sanktejo de la Virgulino de Hornuez.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769774
 |
**Aguaviva** [agŭaBIba] kaj *Aiguaviva* aŭ *Aiguaviva de Bergantes* en kataluna, estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudo de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz.

Geografio
---------

Ĝi estas je 132 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 549 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la sudo de la komarko en kiu ĝi limas kun tiu de La Ginebrosa nordoriente kaj kun Mas de las Matas okcidente. Ĝi estas laŭ la regiona ŝoseo A-1409 sudokcidente de La Ginebrosa, nordoriente de Las Parras de Castellote laŭ la provinca ŝoseo TE-8301, kaj oriente kaj apude al Mas de las Matas; Aguaviva estas en la strio kie oni parolas la katalunan lingvon, fakte tre apartan variaĵon de la katalun-valencia. 

La plej alta pinto estas La Tornera, je 926 msm kaj la plej malalta je la kunfluejo de la riveroj Guadalope kaj ties alfluanto Bergantes je ĉirkaŭ 450 msm. La municipa teritorio limas kun Castellote, Mas de las Matas, La Ginebrosa, Zorita del Maestrazgo kaj Las Parras de Castellote.

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en 1169 fare de Alfonso la 2-a de Aragono. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Aguaviva kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 547 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. En la 2000-aj jaroj estis ambicia municipa iniciato altiri eksterlandajn familiojn, ĉefe el Rumanio kaj Sudameriko, havigante al ili loĝadon kaj laborlokojn, kaj tiel oni altiĝis el 592 loĝantoj en 2000 al 718 en 2008. Sed poste venis seniluziiĝo, nebonaj rilatoj de lokanoj kun novalvenintoj, plej granda parto el tiuj foriris kaj Aguaviva perdis loĝantaron ĝis 514 loĝantoj en 2019. En 2021 la loĝantaro kreskiĝis iomete ĝis 547 loĝantoj de 2021. Pri tiu afero oni realigis diversajn dokumentajn filmojn.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, olivarboj), brutobredado (porkoj, ŝafoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la gotik-baroka preĝejo, ermitejoj, kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801527
* VIAF: 316733405
* NKC: ge600861
 |
**Morala relativismo** estas ideologio laŭ kiu moralo ne atingas absolutecon ĉar ĝi estus frukto de la pensmaniero de la socio en kiu ĝi estas kultata kaj obeata. Nome la moralo estas kreita de la homo kaj aplikebla nur en la lia aparta socio, kie valoras kiel devo.

Tiu koncepto pri moralo oponas moralan universalismon kiu realiĝas en la "unuaj" moralaj principoj dum en la "duaj" (devenantaj el la unuaj) povas okazi diverseco: gvido por korekta morala juĝo estas certa la natura morala leĝo.

Laŭ Protagoro de Abdero, kiu estis subtenantoj de morala relativismo, instruis ke la "homo estas mezuro de ĉio, do ankaŭ produktanto de la moralo.

Reagoj en diversaj kulturoj
---------------------------

Ĝenerale en la kristana eklezio valoras la kontraŭa principo: La moralo ne estas kreita de la homo sed jam ĉeestas en la konscienco. Katolika Eklezio, kaj papo Benedikto la 16-a mem krome asertis la tradician doktrinon, monstranta la damaĝan sekvojn de tiu ĉi ideologio.

Vidu ankaŭ
----------

* Relativismo
* Sofisto
* Filozofio
* Etiko
* Neniismo
* Skeptikismo
* Natura morala leĝo
* Etika relativismo de sofistoj
* Kultura relativismo

Literaturo
----------

* Kreeft, Peter (1999), *A Refutation of Moral Relativism: Interviews with an Absolutist*, Ignatius Press.ISBN 9780898707311.
* J. W. Meiland, M. Krausz (Hrsg.): *Relativism, Cognitive and Moral.* Notre Dame, London 1982.
* M. Hollis, S. Lukes (Hrsg.): *Rationality and Relativism.* Oxford 1982.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Voz *Relativismo moral* en *Philosophica: Enciclopedia filosófica online*
**Morarji Ranchhodji Desai** (en hindi मोरारजी देसाई , naskiĝis la 29-an de februaro 1896, mortis la 10-an de aprilo 1995) estis barata politikisto, ĉefministro.

En 1930 ligiĝis kun sendependiga movado. Kelkfoje estis malliberigata. De 1956 plurfoje eniris konsiston de registaro, en 1977 iĝis ministro pri financoj, en 1967 vicĉefministro.

Li estis aktivulo de Barata Nacia Kongreso kaj kunlaboranto de Gandhi. En 1969 - post rompo en la partio - iĝis kontraŭulo de Indira Gandhi. En 1975 estis unu el organizantoj de t.n. ago de malobeemo. En la jaroj 1975 - 1977 estis malliberigita. Marte 1977 kiel gvidanto de la partio Janata, kiu gajis parlamentajn balotojn, iĝis ĉefministro. En 1979 cedis de ambaŭ postenoj kaj en 1980 rezignis pri politika agado.

Morarji Desai iĝante ĉefministro estis 81-jara. Lian bonan sanstaton oni klarigis per tio, ke li neniam fumis, neniam drinkis, kaj dum pli ol 50 jaroj ne havis seksajn rilatojn kun virino. Ĉiun tagon komencis per preĝo, ekzercado de jogo kaj trinko de glaso da urino. Vegetarano de la naskiĝo kaj konvinko.

| Antaŭe: | 4-a Ĉefministro de Barato | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Indira Gandhi | 1977–1979 | Charan Singh |

* Kategorio Morarji Desai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 393668
* GND: 119173751
* LCCN: n50001614
* VIAF: 107592201
* ISNI: 0000 0000 8405 4081
* SUDOC: 030128854
* BNF: 12160714g
* NKC: kv2009520875
 |
**Aguas Cándidas** [agŭasKANdidas] estas submunicipo kaj municipo en la nordo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la nordokcidento de la komarko *La Bureba*. La loknomo *Aguas Cándidas* povas esti komprenebla etimologie kiel Malvarmaj Akvoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas tri loĝlokojn nome Aguas Cándidas, Quintanaopio kaj Río Quintanilla, okupas totalan areon de 17,95 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 56 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 460 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 60 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj 30 km de Briviesca, komarka ĉefurbo. 

La 32 % de ĝia municipa teritorio (576,31 hektaroj) estas protektita de la birdoprotekta areo ZEPA Sierra de la Tesla-Valdivielso, kiu klopodas protekti la habitaton de jenaj birdospecioj: ansergrifo (*Gyps fulvus*), blua cirkuo (*Circus cyaneus*), perknoptero (*Neophron percnopterus*) kaj ruĝbeka montokorvo (*Pyrrhocorax pyrrhocorax*).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Johano.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773790
* VIAF: 3232154198314120230007
 |
**Lajos Terényi** [lajosx terEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Terényi Lajos** estis hungara juristo, politikisto, parlamentano, subdepartementestro. Lia origina familia nomo estis Stummer, sed li estis adoptita, en 1849 li prenis la nomon Terényi. Lia frato estis Arnold Ipolyi, lia filo estis Lajos Terényi (ĉefdepartementestro).

Stummer Lajos  naskiĝis la 14-an de junio 1825 en Disznóshorvát, li mortis la 6-an de aprilo 1863 en Gyula.

Biografio
---------

Lajos Terényi estis akceptita nobelo en Békés (historia departemento) en 1843. Li frekventis diversajn lernejojn, fine li akiris juran diplomon en Jura Akademio (Pozsony), poste li advokatiĝis en 1843. En la sekva jaro li estis nomumita subnotario en Békés, krome li estis advokato en Gyula. Dum la Hungara revolucio de 1848 li batalis en la hungara armeo, sed li vundiĝis. Hejmenveninta li estis nomumita nobela juĝisto, ankaŭ parlamenta deputito, poste subdepartementestro. Post falo de la liberecbatalo li kaŝiĝis, baldaŭ en 1852 li edziĝis. Pro la politika mildiĝo en 1860 li denove estis subdepartementestro, en la sekva jaro parlamenta deputito.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577301
 |
**Agroglifoj** (Angle: *crop circles*) estas areoj de cerealaj kampoj kies spikoj estis kurbigitaj kaj kreas diversajn geometriajn desegnojn. Ĉi tiuj povas esti simplaj cirkloj aŭ tre ellaboritaj komponaĵoj.

Nuntempe, la klarigo de tiu fenomeno estas tre pridiskutebla. Laŭ la skeptikuloj, ili nur estas homaj kreaĵoj, artaj produktaĵoj. Ekzistas ankaŭ alternativa teorio laŭ kiu la agroglifoj estas kreitaj de eksterteranoj aŭ estas la rezulto de ankoraŭ nekonata energifonto.

La agroglifoj aperas ĉefe en la angla kamparo.

Eko de la fenomeno
------------------

La unuaj agroglifoj aperis en Suda Anglio (Hampshire kaj Wiltshire) meze de la sepdekaj jaroj. Iom post iom, samtempe kiam la nombro de la agroglifoj kreskis, la desegnoj fariĝis pli kaj pli kompleksaj. La unuaj agroglifoj estis nur simplaj diskoj, nenio kompare kun tiuj aperintaj post la jaro 2000.

Vidu ankaŭ
----------

* Landarto
* Nifologio
* Nazca-linioj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Agroglifoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Agroglifoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Beautiful World of Crop Circles
**Pontcharraud** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 97 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Pontcharraud etendiĝas sur 9,56 km², kaj havis 97 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 10 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Pontcharraud situas je alteco de 700 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Pontcharraud apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Eric d'Hulster, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Pontcharraud apartenas al la kantono de Crocq, kies ĉefurbo estas Crocq. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Crocq
Koordinatoj: 47° 29′ 00″ N 3° 52′ 00″ O﻿ / ﻿47.48333 °N, 3.86667 °O﻿ / 47.48333; 3.86667 (mapo)

**Pontaubert** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 377 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Pontaubert etendiĝas sur 3.91 km², kaj havis 377 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 96 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro René Gilliung, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Pontaubert apartenas al la kantono de Avallon, kies ĉefurbo estas Avallon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Avallon
**Antonio Caetano COUTINHO** [an**to**njŭ kae**ta**nŭ koŭ**tin**jŭ] (naskiĝis en 1879 kaj mortis en la 15-a de februaro 1970, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila farmaciisto kaj esperantisto. Li tradukis la verkon "Unuaj Lecionoj" de Théophile Cart kaj estis membro de la Lingva Komitato de 1905.

Coutinho lernis Esperanton en 1898, varbite de la unua esperantisto brazila, la supera juĝisto D-ro Jacome Martins Baggi de Araujo. La broŝuron "Unuaj lecionoj" de Cart li tradukis portugalen, kaj la tradukon eldonis Hachette en Parizo. Jam en 1905 li estis elektita en la Lingvan Komitaton. Multon li verkis en Esperanto, precipe por "Brazila Esperantisto", kies direktoro li estis. "Esperantaj prozaĵoj" prezentas belan tradukon lian. *Antologio de Brazilaj Rakontoj* estas grandparte reviziita de li. 

En 1945 li estis ano de organiza komitato de 10-a Brazila Kongreso de Esperanto.

En 1950 UEA aklamis lin Honora Membro. Diplomita pri farmacio, li plenumis la oficon de fakdelegito. Centojn da kursoj per korespondado de Brazila Esperanto-Ligo li zorgeme gvidis (Esperanto 6/1970 (775), p. 98).

Tradukoj
--------

* Théophile Cart: *Primeiras lições de Esperanto* (1907)
* *Notas sobre o Esperanto no estado de Minas Gerais* (1947)
* Abilio Barreto: *Resumo de la historio de Belo Horizonte: ĉefurbo de la ŝtato Minas Gerais* (1949)
* Graça Aranha: Kanaano, romano (1987)
* Machado de Assis: Teatro (kvar komedioj), kuntraduko de M. Aveleza de Sousa, A. Caetano Coutinho, Henerik Kocher kaj Débora do Amaral Malheiro (1958)
* Rodrigo Octávio: *Gongo velho*, rakonto en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*
* Rosalia Sandoval: *La miozoto*

Bibliografio
------------

* **1970**: Antonio Caetano Coutinho (1879-1970). [Nekrologo kun foto] en: Esperanto 6/1970 (775), p. 98

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**András Tasnádi Kubacska** [andrAŝ taŝnAdi kubaĉka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tasnádi Kubacska András** estis hungara geologo, paleontologo, arkeologo, muzeologo, muzeestro. Lia patro estis András Kubacska.

András Tasnádi Kubacska naskiĝis la 28-an de aprilo 1902 en Budapeŝto, li mortis la 30-an de marto 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Tasnádi Kubacska maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto (1920-1925) kaj Sendependa Ekonomia Fakultato (1925-1932). En 1924 li akiris diplomon, post 2 jaroj li doktoriĝis, sed inter 1927-1929 li studis ankaŭ en Vieno. Jam en 1931 li eklaboris kiel muzeologo en la Hungara Nacia Muzeo, post longa laboro li establis ekspoziciojn. Inter ili la plej fama estis serio de dioramoj: "Vivaĵoj en Afriko", kiu plene neniiĝis dum la Hungara revolucio de 1956. Inter 1950-1973 li estis muzeestro de Geologia Muzeo (Budapeŝto), poste li pensiuliĝis. Li estis la unua hungaro, kiu okupiĝis pri malsanoj de prabestoj (paleopatologio), tiu ago portis akademian doktoriĝon en 1960. En 1969 li establis ekspozicion en koridoroj de la geologia instituto. Li ankaŭ esploris jardekojn en Ipolytarnóc, kie oni trovis paleontologiaĵojn. Li ricevis akademian premion en 1963.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Die Grundlagen der Literatur über Ungarns Vertebraten-Paläontologie* (1928)
* *Paleobiológiai vizsgálatok Magyarországból* (1932)
* *Báró Nopcsa Ferenc kalandos élete* (1938, 1945)
* *A mondák állatvilága* (1939, 1958)
* *Gyűjtés hegyen-völgyön* (1941, 1966)
* *Természetvédelem hazánkban* (1954)
* *Nagy magyar természettudósok* (1958)
* *Paleopathológia I. Az ősállatok pathológiája* (1960)
* *Az ősvilág fejlődéstörténete* (1963)
* *Az élővilág fejlődéstörténete* (1964)
* *Ásványok* (1974, 1985)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 675572
* GND: 1140944576
* LCCN: no2003107087
* VIAF: 17707765
* ISNI: 0000 0001 0957 1422
* SUDOC: 061627895
* BNF: 12770827b
* BIBSYS: 90168498
* NKC: mzk2005269940
 |
**András Szántó** [andrAŝ sAntO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szántó András** estas rumania hungara pentristo, grafikisto. Lia persona nomvarianto estas *Andreász* [andreAs].

András Szántó  naskiĝis la 25-an de majo 1946 en Satu Mare (Rumanio).

Biografio
---------

András Szántó apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris diplomon en Belarta Universitato de Cluj en 1970. Lia majstro estis László Feszt. Post siaj studoj li kreis grafikaĵojn, poste pentraĵojn. Li apartenas al la hiperrealismaj pentristoj.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Baia Mare, Budapeŝto, Gyula, Nyíregyháza

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Gyula (1984)
* Berlino (1989)
* Budapeŝto, Nyíregyháza, Dortmund (1991)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Akácos út
* Kékház
* Pipacsok
* Bubuka

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2019-01-25 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 630422
 |
**Viktor Karády** [karAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karády Viktor,** france **Victor Karady** estas hungara-franca sociologo, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1993).

Viktor Karády  naskiĝis la 16-an de decembro 1936 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Viktor Karády frekventis universitaton en Budapeŝto en 1955, sed en la sekva jaro li forlasis la landon. Poste li plulernis en Vieno kaj Parizo. Li laboris ekde 1965 ĝis sia emeritiĝo en Parizo en *Centre national de la recherche scientifique*. Li ankaŭ instruis sociologion en Sorbonne, baldaŭe ankaŭ en Oxford, fine eĉ en Budapeŝto. Inter 1971-1985 li partoprenis en redaktado de *Revue française de sociologie*. Li emeritiĝis en 2003. Li okupiĝis precipe pri la franca edukado kaj pri la judoj en Hungarlando. Li ricevis hungaran premion en 2002.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Titres, diplômes et carrières scientifiques universitaires dans la France du 19e siècle*, (1977)
* *Szociológiai kísérlet a magyar zsidóság 1945 és 1956 közötti helyzetének elemzésére*, (1984)
* *Bildungswesen und Sozialstruktur in Mitteleuropa im 19. und 20. Jahrhundert*, (1990)
* *Zsidóság Európában a modern korban* (Judoj en Eŭropo en la moderna erao), (2000)

Fontoj
------

* biografio angle kun foto
* hungarlingva biografio
**Antonio Isasi-Isasmendi** (n. Madrido, Hispanio, 22-a de marto de 1927) estas kinreĝisoro, scenaristo kaj produktoro hispana.

Li kreis sian propran produktoran entreprenon kaj per tiu reĝisoras kaj produktoras filmojn kaj naciajn kaj internaciajn kiaj "Apartado de correos 1001", "La Mascara de Scaramouche", kunproduktaĵo franci-hispana, "They come to robb Las Vegas" de Usono, Germanio, Italio, Francio kaj Hispanio, "The summer time killer", de Hispanio, Italio, Francio. Poste li filmas "El Perro" (La hundo) pri samnoma romano de Alberto Vázquez-Figueroa kun Francio, Hispanio kaj Italio, internaciaj produktaĵoj distribuitaj tutmonde per Warner Bros, Columbia aŭ Embassy, inter aliaj grandaj kinentreprenoj.

Por li laboris aktoroj kiaj Lee J. Cobb, Elke Sommer, Karl Malden, Raf Vallone, Jack Palance, Olivia Hussey, Jason Miller, Lea Masari, Gerard Barray, Gary Loockwood, Horst Buchholz, Klaus Kinski, Fernando Rey, Francisco Rabal, Maribel Verdú aŭ Germán Cobos inter aliaj.

Li estis membro de multaj ĵurioj de kinfestivaloj kaj ankaŭ ricevis multajn premiojn.

Li estas ankaŭ verkisto.

Lia filino, la aktorino María Isasi, naskiĝinta en 1975, estas frukto de lia rilato kun la aktorino Marisa Paredes.

* Kategorio Antonio Isasi-Isasmendi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 355511
* GND: 129217964
* LCCN: n2005017951
* VIAF: 47024569
* ISNI: 0000 0000 7828 0779
* SUDOC: 113795084
* BNF: 14684398r
* NKC: xx0162551
* BNE: XX948845
 |
**András Székely** [andrAŝ sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely András** estis hungara geografo, profesoro, instruisto.

András Székely  naskiĝis la 6-an de septembro 1925 en Budapeŝto. Li mortis la 21-an de aŭgusto 1997 en Siófok.

Biografio
---------

András Székely akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1948. Post siaj studoj li instuis en mezlernejo en Pásztó. Depost 1952 li havis postenon en la universitata geografia instituto. En 1961 li kandidatiĝis, en 1993 li doktoriĝis. Inter 1972 kaj 1990 li estis katedrestro en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Lia ĉefa temo estis la vulkanaj surfacoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Pásztó földrajzi képe* (1948) - disertaĵo
* *A Mátra és környezetének kialakulása és felszíni formái* (1960) - disertaĵo
* *A Mátra nagyformái és kialakulásuk* (1997)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558115
* LCCN: n79057634
* VIAF: 20960259
 |
La **Albana Reĝlando** (geg-albane: Mbretnija Shqiptare, standarda albana: Mbretëria Shqiptare) estis la konstitucia monarkio de Albanio inter 1928 kaj 1939. Dum tiu periodo Albanio estis fakta protektorato de la Itala reĝlando. Albanio estis deklarita monarkio fare de la Konstitucia asembleo, kaj Zog la 1-a estis kronita reĝo. La reĝlando estis restarigo de la reĝa identeco dum la regado de Skanderbeg en la 15-a jarcento. Ĝi ankaŭ certigis la konstantecon de demokratio kaj ordo en Albanio, kiu havis ĵuse reakiritan sendependecon de la Otomana Imperio en 1912. La reĝlando estis apogita de la faŝisma reĝimo en Italio kaj la du landoj konservis proksimajn rilatojn ĝis la subita invado de Italio al la lando en 1939. Ĝi estis la nura eŭropa lando gvidita de islama monarko post la disiĝo de la Otomana Imperio en 1922.

Post la invado pere de la armeo de faŝisma Italio, la reĝlando formale inter la jaroj 1939 kaj 1943 pluekzistis en persona unio kun la Itala Reĝlando.

* Kategorio Albana Reĝlando (1928–1939) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András Székely** [andrAŝ sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely András** estis hungara naĝisto, olimpiano, akvopilkisto, oficisto. Lia origina familia nomo estis *Szmuk* [smuk] ĝis 1916.

András Szmuk naskiĝis la 5-an de marto 1909 en Tatabánya, li mortis en januaro de 1943? en Ĉernihivo (Sovetunio, Ukrainio).

Biografio
---------

András Székely (naĝisto) devenis el juda familio. En la ekstersporta vivo li estis oficisto, sed dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo. Li mortis en nekonataj cirkonstancoj. 

### Sporta kariero

András Székely (naĝisto) estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kun bronza medalo teame en konkurso stafeta rapidnaĝo 4 × 200 m, pli frue en 1931 en eŭropa ĉampionumo en la sama branĉo ili estis la unuaj. En la studentaj mondĉampionumoj resume li akiris 5 orajn, du arĝentajn kaj bronzan medalojn, eli ili unu por la dua loko de akvopilkado. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1936.

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807484
 |



* Portalo pri Biografio
"**The Naked Time**" [La Nuda Tempo] estas la kvara epizodo de la Listo de epizodoj de unua sezono de la usona televidserio de scienca fikcio Star Trek. Verkita de John D. F. Black kaj reĝisorita fare de Marc Daniels, ĝi unue elsendiĝis la 29-an de septembro 1966.

Ĉi tiu estis la unua epizodo, en kiu aperis la Vulkana nervo-pinĉo (la nerva pinĉo estis efektive produktita unuafoje en "The Enemy Within", sed "Enemy" estis elsendita semajnon post "La Nuda Tempo".

La epizoda rakonto sekvos en *Star Trek: The Next Generation*, epizodo "The Naked Now".

George Takei ofte menciis en intervjuoj, ke ĉi tio estas lia preferata epizodo, kaj verkis ĉapitron pri ĝi en sia membiografio.

Intrigo
-------

En la epizodo, stranga sento infektas la ŝipanaron de la "Enterprisehip Enterprise", detruante iliajn inhibojn kiam ili eksploras la planedon Psi 2000. Ili iris tien ĉar la milita setlejo en la planedo ne plu sendas informojn dum monatoj. Ili trovas la setlejanoj mortintaj per strangaj kaŭzoj.

Unu el eksploristoj, Lt. Joe Tormolen, forigas sian protektan kostumon por grateti sian nazon kaj kontaktas strangan ruĝan likvaĵon. Post jam en la kosmoŝipo dum tagmanĝo, Tormolen komencas agi malracie, esprimante malamikecon al aliaj ŝipanoj, kaj minacas leŭtenantojn Suluon kaj Riley'on per tranĉilo. Post en malsanulejo li mortas post sukcesa kirurgio pro siaj vundoj. La infekto atingas aliajn anoj de Enterprise, eĉ Kapitano Kirk kaj Spock. Flegistino Chapel konfesas sian amon por Spock.

McCoy studas sangajn specimenojn de siaj pacientoj kaj akvon de Psi 2000 kaj trovas serumon por reverti la efikojn de infekto, administrante la unuajn dozojn al la komandantoj por permesi ilin alporti la ŝipon reen sub kontrolo.

Referencoj
----------

1. ↑  Peter Anthony Holder (21a de Nnvembro 1994).  An Interview with George Takei.
**Casio** (jap. カシオ計算機株式会社 *Kashio Keisanki Kabushiki-gaisha*) estas japana entrepreno produktanta elektronikaĵojn, kiun fondis la kvar fratoj Kashio en 1946 sub la nomo *Kashio Seisakujo* (樫尾製作所, esperante „Kashio-fabriko") en Tokio. Celo de ĉi tiu firmao estis plialtigi la vivkvaliton kaj plifaciligi la laboron per elektronikaj aparatoj. Nun la tutmonde vendata produktaro de Casio ampleksas horloĝojn, ciferecajn filmilojn, poŝtelefonojn, eletronajn vortarojn, komputilojn, muzikilojn, projekciilojn, kasosistemojn kaj elektronikajn komponantojn.

*Casio Data Bank* – Brakhorloĝo kun telefonnumera memoro kaj datplanilo

Gallery
-------

* G-Shock MRG-7100BJ-1AJFG-Shock MRG-7100BJ-1AJF
* Exilim EX-S600Exilim EX-S600

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.casio.com
* www.casio-europe.com/de
* www.G-Peopleland.com

* Kategorio Casio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 352171
* LCCN: n80140207
* VIAF: 148926012
* ISNI: 0000 0001 2181 5143
* NDL: 00350134
 |
Albatros D.II.
**Albatros D.II** [Albatros do-du] estis germana kutima batalaviadilo en 1916 ĝis komenco de 1917 (krom D.I). La diferenco inter D.I kaj D.II estis ĉefe ĉe la surfaca malvarmigo kaj la N-formaj mezstangoj, kiuj certigis pli bonan videblecon por la piloto.

La stabila kaj turneiĝema aviadilo estis – kun Fokker D.II - la ĉefa kaŭzo, pro kio la la aliancanoj peris sian aeran superecon en la okcidenta fronto. La D.II havis du lMG 08/15 (maŝipfusilon) muntitan super la motoron.

Ĝi estis produktita fare de Albatros kaj LVG en licenco kaj aperis en oktobro de 1916 sur la fronto (en januaro 1917 batalis jam 214 D.II). Samtempe produktis Oeffag laŭ licenco 20 Albatros D.II kiel serion 53 por la aŭstra-hungara armeo. Oeffag uzis por tio la 185-ĈP-an Austro-Daimler-an motoron.

En januaro de 1917 komenciĝis produktado de Albatros D.III, kiu anstataŭis dum printempo de 1917 ties antaŭulon. En majo batalservis duono, en novembro de 1917 nur ankoraŭ 20 Albatros D.I kaj II.

Specifaĵoj
----------

|  |
| --- |
|  |
| Karakterizo | Dateno |
| Enverguro | 8,50 m |
| Longo:  | 7,33 m |
| Alto:  | 2,64 m |
| Flugila surfaco:  | 24,50 m² |
| Malplena maso:  | 637 kg |
| Maks. starta maso:  | 888 kg |
| Motoro:  | akvo-malvarmigita 6-cilindra seria motoro, Mercedes DIII (160 ĈP) |
| Armiloj:  | 2 maŝinpafiloj, rigidaj antaŭen |
| Maksimuma rapido:  | 175 km/h |
| Kutima flugalto:  | 6000 m |
| Altiĝa tempo je 1.000m:  | 4 min 50 sek. |
| Altiĝa tempo je 2.000m:  | 9 Min 30 Sek |
| Altiĝa tempo je 3.000m:  | 12 Min 40 Sek |
| Altiĝa tempo je 5.000m:  | 37 Min 10 Sek |
| maks. atingopovo:  | 230 km |
| Prodiktita ekz.:  | 275 |
| Skipo | 1 persono |

* Kategorio Albatros D.II en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Terényi** [lajosx terEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Terényi Lajos** estis hungara advokato, parlamentano, ĉefdepartementestro. Lia patro estis Lajos Terényi (subdepartementestro).

Lajos Terényi  naskiĝis la 17-an de decembro 1854 en Gyula, li mortis la 4-an de novembro 1897 en Békéscsaba.

Biografio
---------

Lajos Terényi frekventis mezlernejon en Eger, poste li akiris diplomon en Jura Akademio (Nagyvárad) en 1878. Post siaj studoj li estis subnotario en Békés (historia departemento), en 1883 nobela juĝisto. Li edziĝis en 1883, post 3 jaroj li estis nomumita ĉefnotario. En 1888 inundo minacis, tial li ricevis la taskon defendi la departementon kiel komisaro. En la sekva jaro li atingis la postenon ĉefdepartementestro, sed post 2 jaroj li abdikis. Ekde 1892 li estis elektita parlamenta deputito.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Békésvármegye Törvényhatósági Bizottsága által alkotott szabályrendeletek gyűjteménye* (Gyula, 1888) - jura kompilado
* parlamentaj paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 95-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2- paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo T, poste serĉu la nomon)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577300
 |
**Lajos Szamosi** [lajoŝ samoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szamosi Lajos** estis hungara muzikinstruisto.

Lajos Szamosi naskiĝis en 1894 en Csenger, li mortis 1977 en Vieno.

Biografio
---------

Lajos Szamosi devenis el juda familio. Li ne povis lerni muzikon, nur de juda kantoro. Post la 1-a mondmilito li translokiĝis al Budapeŝto, kie li lernis muzikon private. Iom poste li kontaktiĝis kun muzikistoj en Berlino kaj Parizo, sed lia tenora voĉo ne perfektiĝis. Li ricevis permeson en Munkeno en 1928 helpi instruadon de kantistoj, ĉar li komencis fari novan metodon, kiun li nomis "libera kantado". En 1930 li jam fondis studion en Budapeŝto, kie li instruis kantistojn. Post la 2-a mondmilito li instruis jaron en Bukareŝto, poste en Italio instruis private. En 1949 li ricevis instruan postenon, kaze de li rezignas pri la hungara ŝtataneco. Li prefere hejmenvenis kaj unue li instruis en koruso, ekde 1952 en muziklernejo. Li disidis dum la hungara revolucio de 1956 kaj ricevis instruan postenon en de:Universität für Musik und darstellende Kunst Wien. Post la emeritiĝo en 1967 li instris private ĝis sia morto. Lia edzino naskis kvarfoje.

Liaj disĉiploj (elekto)
-----------------------

* Oszkár Ascher
* Olga Sík

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* gazetaj muzikkritikoj (1917)
* leksikonaj artikoloj (1928)
* *A hangszervek helyes működtetése* (studo, 1935)
* *La via al libero canto* (1946)
* *A művészi hangképzés módszertanának élettani alapjai* (1953)
* *Naturwissenschaft und künstlerische Technik am Beispiel der Gesangskunst* (nefinita, 1975)

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 794061
 |



* Portalo pri Biografio
**Artúr Pán,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pán Artúr** estis hungara pentristo.

Artúr Pán  naskiĝis la 18-an de decembro 1894 en Temeŝvaro (Hungara reĝlando, nuntempa Timișoara en Rumanio), li mortis en 1983 en Britio.

Biografio
---------

Artúr Pán studis en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto, poste de István Réti, fine en akademio Julian en Parizo. En la 1930-aj jaroj li funkciigis privatan pentristan lernejon kune kun Gyula Csermely. Li rifuĝis pro la nazioj al Anglio, kie plej ofte li pentris portretojn. En la 1950-aj jaroj li pentradis en Bagdado en kortego de Fajsal la 2-a, sed liaj ĉiuj pentraĵoj neniiĝis en la puĉo en 1958. Lia filo iĝis arkitekto.

Ekspozicioj
-----------

* Arthalo Budapeŝto kaj aliaj ekspoziciejoj en Budapeŝto

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Portré
* Akt
* A leves
* Winston Churchill (1943)
* Elizabeto la 2-a (Britio) (1954, 1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-07-20 per la retarkivo Wayback Machine
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615004
* RKD: 208092
 |
Hans von Seeckt kaj Otto Gessler, 1930
**Hans von SEECKT** (n. 22-an de aprilo 1866, Schleswig, Prusio - m. 27-an de decembro 1936, Berlin) estis germana generalo, ekde 1920 ĝis 1926 gvidanto de Reichswehr; oni reorganizis la germanan armeon dum la Vajmara Respubliko.

Seeckt iĝis oficiro en 1885 kaj en 1889 jam iĝis membro de la armea gvidantaro. Li estis komandanto de la 11-a armeo dum la unua mondmilito (februaro de 1915.), pli poste generalstaba gvidanto de la turka armeo.

Post kiam oni nomumis lin en novembro de 1919 al gvidanto de armea komandejo (Truppenamt), li sekrete establis malgrandan, sed fortan armeon. Li rekonis gravecon de la rusaj-germana asocio, tiel li apogis la traktaton de Rapallo (16-an de aprilo 1922) kaj li instigis ligon de pluaj sekretaj traktatoj kun la rusoj. La germanoj partoprenis en instruo de la sovetaj armeaj unuoj kaj finance apogis elkonstruon de la soveta malpeza industrio, reciproke la Reichswehr rajtis kaj ekzercis soldataron de la tankoj, aviadiloj sur teritorio de Sovetunio, elprovi novajn armilojn. Tiel Germanio evitis la devigojn de la versailles-a packontrakto.

Seeckt klopodis eviti la internajn konfliktojn en la armeo, tiel rezervi la reputacion kaj potencon de la armeo. Li faris do du gravajn erarojn en 1926: permesis la duelon inter la oficiroj kaj permesis ankaŭ partoprenon de Hohenzollern-princo en gvidanto de la Reichswehr. Li demisiis pro la publika kaj parlamenta indigno (8-an de oktobro 1926). Post tio li estis konservativa parlamentano en Reichstag (1930-32), poste agadis kiel konsilisto de la ĉina nacia armeo (1934-35).

Memuaroj
--------

* Aus meinem Leben (1938)
* Aus seinem Leben (1940)

Vidu ankaŭ
----------

* Soveta-germana kooperado

* Kategorio Hans von Seeckt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hans von Seeckt en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124977
* GND: 118612603
* LCCN: n80138423
* VIAF: 37709327
* ISNI: 0000 0000 8117 1688
* SUDOC: 034160485
* BNF: 124946416
* NLA: 35388023
* NDL: 00526040
* BIBSYS: 90643103
* NKC: uk2016902096
 |
**Lajos Szilassi** [lajoŝ silaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilassi Lajos** estas hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Pluredro de Szilassi
Lajos Szilassi naskiĝis la 10-an de decembro 1942 en Szentes.

Biografio
---------

Lajos Szilassi akiris pedagogian diplomon en instituto de Scienca Universitato Attila József en 1966. Post siaj studoj li instruis matematikon 6 jarojn en mezlernejo, poste li revenis al la instituto. Li doktoriĝis en la universitato en 1978, li atingis la instruan rangon docento en 1981, li doktoriĝis (Ph.D.) en 2006. En la sekva jaro li pensiuliĝis. Li okupiĝis pri geometrio kaj li profitis la komputilan teknikon por prezenti diversajn geometriajn formojn. La en:Szilassi polyhedron (toroida pluredro kun sep sesangulaj edroj) estas nomita laŭ li.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Páronként szomszédos lapokkal határolt poliéderek* (disertaĵo, 1977)
* *Extremális tulajdonságú toroidok*  (1983)
* *A computer-aided Demonstration of the Poincare model of hyperbolic geometry* (1994)

Fontoj
------

* anglalingva biografio
* anglalingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670317
 |
**Tuthelenismo** estas movado kies celo estis aŭ estas la kreado de "Granda Helena Ŝtato" konceptita kiel politika unuo, tio estas, ŝtato kiu kunigu ĉiujn landojn kiuj tute aŭ majoritate estas loĝataj de popoloj de greka lingvo kaj etno. Tiu ideo disvolviĝis el la 5-a jarcento a.K. kaj ne floris amase sed estis predikita de la malmultaj pensuloj kiuj restis optimismaj antaŭ la degradado de la greka kulturo kiu ekis dum la Grek-persaj militoj kaj kiu pintis dum la Peloponeza milito.

Historio
--------

Jam ekde la antikveco estis figuroj kiuj apogis la tuthelenan idealon, kiam estis ia sento de unueco antaŭ komunaj malamikoj, sed ĉiu regiono dependis de polis ofte militantaj inter si. Tiuj estis ekzemple Isokrato, Filipo la 2-a kaj Aleksandro la Granda.

Tiuj ideoj funkciis ankaŭ, parte, dum la epokoj de la Orienta Romia Imperio; sed post ties falo, en 1453, oni devis atendi ĝis komenco de la 19-a jarcento por ke la tuthelenismo estos rekonstituita formale. Tiam temas pri sekretaj societoj [*hetairoj*] kunformitaj de la grekoj kiuj estis subpremitaj de la Otomana Imperio.

En 1821, la grekoj ribeliĝis armili kontraŭ siaj subpremantoj ĝis finfine, en 1829, Grekio estis deklarita suverena regno. La tuthelenaj idealoj restis dum la lukto de liberigo kaj laŭlonge de la historio de la nova regno.

La tuthelenaj tendencoj pliiĝis denove el 1861 pro la aneksado de Tesalio kaj de la insuloj de la Ionia Maro. Dudek jarojn poste, estis aligita al la greka teritorio parton de Epiro. Kvankam la grek-turka milito de 1897 rezultis forta frapo por la tuthelenismo pro la totala malvenko de la grekoj, tiuj venkis en la milito de la Balkanoj de 1912—1913. Fine, ankaŭ la insulo Kreto ekformis parton de la regno Grekio.

Post la Dua Mondmilito, speciale sub la militista junto kiu enpoviĝis en Ateno en 1967, tuthelenismo iĝis sinonimo de la movado *enosis* (unueco). Tiu junto klopodis aneksigi Kipron al Grekio cele al la kreado de la menciita *enosis*. Kiel konsekvenco de tiuj manovroj, Turkio decidis invadi la insulon en 1974. La turka militistaro restis ekde tiam en la nordo de Kipro kaj el administracia vidpunkto, la insulo estis fakte dividita en du ŝtatoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669372
 |
**Lajos Szalay** [lajoŝ salai], hungare **Szalay Lajos,** Esperante **Ludoviko Szalay** estis fama hungara grafikisto.

Lajos Szalay naskiĝis la 26-an de februaro 1909 en Hungario, en Őrmező (nuntempa Strážske en Slovakio). Li mortis la 1-an de aprilo 1995 en Miskolc.

Vivo
----

Lajos Szalay tre frue lerte desegnadis. Li frekventis bazlernejon en Tarnabod kaj Miskolc, gimnazion en Miskolc. Inter 1927-1936 li lernis pentradon en Budapeŝto en la ĉeflernejo, dume en 1930 li estis en Parizo. En 1939 li edziĝis. En 1946 li denove vojaĝis al Parizo, kie li ne povis vivtenis sin. En 1948 li vojaĝis al Bonaero, kie li ricevis postenon en la universitato. En 1960 li elektis novan urbon: Novjorkon, kie li faris unue reklamojn. En la 1970-aj jaroj li jam ofte vizitis Hungarion, fine en 1988 hejmenvenis al Miskolc. Li ricevis premion Kossuth en 1992, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Liaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------

* 1949 San Miguel de Tucumán
* 1955, 1957, 1961, 1976, 1997 Bonaero
* 1958 Montevideo, Vaŝingtono
* 1968, 1975 Novjorko
* 1969 Toronto
* 1972, 1980, 1984, 2008 Budapeŝto
* 1981, 2006, 2009 Miskolc
* 1982 Salgótarján
* 1986 Békéscsaba, Baja
* 1989 Eger
* 1991 Sátoraljaújhely
* 1993 Vieno

Liaj disĉiploj
--------------

* István Mezey

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Lajos Szalay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 412079
* GND: 13130478X
* LCCN: n81055069
* VIAF: 38236468
* ISNI: 0000 0001 1470 8737
* SUDOC: 155147560
* BNF: 14935734b
* ULAN: 500008533
* RKD: 76318
 |
**Lajos Tamás** [lajoŝ tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tamás Lajos** estas rumania hungara agronomo.

Lajos Tamás naskiĝis la 21-an de januaro 1924 en Borșa (Cluj) (Rumanio).

Biografio
---------

Lajos Tamás apartenis al la hungara minoritato en Rumanio, en Transilvanio. Li maturiĝis en gimnazio de Dej, poste li akiris agronomian diplomon en agrikultura altlernejo en Cluj, poste li doktoriĝis en la sama loko en 1953. Li laboris en kelkaj lokoj, tamen inter 1962 kaj 1986 li estis esploristo en agrikultura stacio de Târgu Mureș. Li okupiĝis pri produktado de sukerbetoj, poste li pensiuliĝis en 1986. Li kontribuis rumane kaj hungare. En 2001 li ricevis eksteran membrecon de Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Combaterea buruienilor la principalele culturi agricole pe cale chimică şi mecanică* (kunaŭtoro, 1968)
* *A burgonya növényápolása* (disertaĵo, 1973)
* *Takarmánynövények termesztése* (kunaŭtoro, 1981)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-05-13 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724910
 |
**Camporredondo** [kamporeDONdo] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *Camporredondo* estas komprenebla etimologie kiel *Rondoforma kampo*.

Camporredondo en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
La ermitejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 17,38 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 153 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 450 el la 1910-aj jaroj. Ĝi distas 33 km de Valadolido, provinca ĉefurbo, kaj 86 km de Segovio.

Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trapasata de la rojo Masegar inter montetoj kaj stepoj de pinaroj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, ajloj, legomoj kaj terpomoj), brutobredado (ŝafoj) kaj forstado de pinaroj. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la gotika ununava preĝejo de la 13-a kaj postaj jarcentoj kaj la ermitejo. Aparta interesaĵo estas rura muzeo «La Perdiz».

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765453
 |
**Lajos Takács** [lajoŝ takAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Takács Lajos** estas hungara-usona matematikisto, profesoro, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (1993).

Lajos Takács  naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1924 en Maglód.

Biografio
---------

Lajos Takács lernis en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József inter 1943-1948, dume li estis asistanto de Zoltán Bay. Li partoprenis en eksperimentado de ricevado de mikroondeĥoj de la Luno (1946). En 1957 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li laboris en firmao "Tugsram" inter 1948-1955, krome li estis matematika lektoro en Universitato de Budapeŝto. Ekde 1958 li instruis en Londono, poste en diversaj universitatoj de Usono. Li skribis pli ol du cent sciencajn artikolojn kaj ses librojn. Li ricevis premiojn en 1994 kaj 2002.

Liaj libroj (elekto)
--------------------

* *Stochastic Processes. Problems and Solutions* (1960)
* *Introduction to the Theory of Queues* (1962)
* *Combinatorial Methods in the Theory of Stochastic Processes* (1967)

Fontoj
------

* biografio helpe de WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 465179
* GND: 172411696
* LCCN: n83826723
* VIAF: 109293890
* ISNI: 0000 0001 1008 5499
* SUDOC: 057454345
* BNF: 11579250w
* NLA: 35667946
* BIBSYS: 90194583
* NKC: skuk0005515
 |