recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Situo de la regiono Tierra Caliente en Guerrero
**Cutzamala de Pinzón** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Cutzamala de Pinzón. Cutzamala de Pinzón apartenas al la regiono Tierra Caliente ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas ok aliaj komunumoj. Al Cutzamala de Pinzón apartenas entute 176 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12027.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 20730 loĝantojn. El tiuj estis 9902 viroj kaj 10828 virinoj. La komunumo havas surfacon de 611,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 280 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe ND mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 28,5 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 22710 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 46 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,2 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

15469 de la loĝantoj de Cutzamala de Pinzón en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 4920 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 31,81 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 34 % (2857 el 8403 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 29,2 (2063 el 7066 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 22710 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 17883 apartenis al la katolika religio. 4827 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cutzamala de Pinzón Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Tanbo** estas ludo kreita de Mark Steere [ma:k sti:r] en la 20a jarcento. La ludo nun estas ludata en la interreto. Tanbo similas laŭ la ideo al la goludo (=goo) kaj uzas la saman materialon, do goŝtonojn kaj gotablon (gobanon). 

La baza regulo de tanbo estas, ke oni nur rajtas kunligi ŝtonon tiamaniere, ke la ŝtono nur kunligas al alia ŝtono. Ŝtonoj nur estas rekte kunligita kaj ne oblikve. 

1e estas ok nigraj kaj ok blankaj ŝtonoj sur la tablo kaj oni devas unue kunligi al tiuj
ŝtonoj kaj nur al ŝtonoj de sia koloro. Se oni ne povas fari ĉi tion ĉe ĉejno, la ĉejno mortis kaj la ŝtonoj de la ĉejno estas formetataj. Kutime la ludanto, kies ĉejnoj travivas, venkas.

Variantoj de Tanbo
------------------

Ekzistas du du dimensiaj variantoj de Tanbo , mallonga sur 9x9 tablo kaj kutima sur 19x19 tablo. Ekzistas kutima tridimensia varianto sur 5x5x5 kubo. Aliaj multdimensiaj variantoj penseblas. 
Penseblas ankaŭ unukolora varianto de Tanbo, kiu ĝis nun neniu ludis kaj penseblas ke oni ne vere bezonas la tablon por ludi pro la strukturo de la ludo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pli pri Tanbo.
La **tatlingvo** (angle *Tutnese*, *Yuckish*, aŭ *Double Dutch*) estas anglalingva lingvoludo aŭ kodo. Ĝi estiĝis dum la epoko en usona historio, kiam estis kontraŭleĝe instrui legi aŭ skribi al sklavoj. Per tiu lingvaĵo la sklavoj povis instrui unu al aliaj kiel literumi la anglajn vortojn, kaj samtempe kaŝi la sencon de siaj frazoj kontraŭ malamikaj oreloj. Post la liberiĝo de la sklavaro, la tatlingvo restis uzata kiel lingvoludo inter infanoj (simile al la pli ĝenerale konata "porka latino"), kaj kiel rimedo por privatigi konversaciojn inter maturuloj (ekzemple por ke (blankulaj) policanoj ne komprenu).

Reguloj
-------

En la tatlingvo, oni prononcas la vokalojn sianome, sed ĉiun konsonanton anstataŭas silabo; jena tabelo montras eblan silabaron por la angla lingvo, sed laŭ pli komprenebla literumo por esperantistoj; plejparte la a-vokaloj en la silaboj fakte estas ŝvaoj:

| Litero | Eblaj silaboj | Litero | Eblaj silaboj | Litero | Eblaj silaboj | Litero | Eblaj silaboj |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | ej | H | Hash, hutch | O | o(ŭ) | V | Vav |
| B | bab | I | aj | P | pab/pap | W | ŭak/ŭaŝ |
| C | kaŝ/kaĉ | J | ĝej/ĝag | Q | kŭak/kju | X | eks/ksaks |
| D | dad | K | Kak | R | rag, rar | Y | jab/jak |
| E | i | L | Lal | S | sas | Z | zab/zag |
| F | faf/fad | M | Mam | T | tat |  |
| G | gag | N | Nan | U | juŭ |

Duoblajn literojn en vorto oni ne prononcas dufoje, sed kiel unu litero kun prefikso *skŭa-* (*skŭat-* antaŭ vokalo), do ekzemple "bookkeeper" eldiriĝas kiel "babskŭatoskŭakakskŭatipapirag".

Iuj tatlingvanoj diras la unuan silabon de ĉiu interpunkcia signo, do "pir" por "." (angle "period"), "kŭe" por "?" (angle "question mark"), "kam" por "," (angle "comma"), ktp. Intervortajn spacojn oni ne eldiras.

En literaturo
-------------

La poeto Maya Angelou mencias ke ŝi lernis la tatlingvon kiel knabino en la unua volumo de sia aŭtobiografio, *I Know Why the Caged Bird Sings*. Ŝi kaj ŝia amikino Louise "pasigis tedajn horojn instruante al ni la tatan lingvon. Vi (Vavi) scias (sascaciasas) tion (tationan). Ĉar ĉiuj aliaj infanoj parolis porkan latinon, ni estis super ili ĉar la tata estis malfacile parolebla kaj ankoraŭ pli malfacile komprenebla."

Referencoj
----------

1. ↑  Tut Language — American Speech
2. ↑   King Tut Language. Greig Roselli. Alirita 8 February 2016.
3. ↑  Angelou, Maya. (1969) *I know why the caged bird sings*. Nov-Jorko: Bantam Books.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Tutnese en la angla Vikipedio.*

* Kategorio Tatlingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Környe** [kornje] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tatabánya.

Blazono de Környe
Monumento en Környe

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 45  km²
* Loĝantaro: 4450
* Poŝtkodo: 2851
* Telefonprefikso: 34

La vilaĝo situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Tatabánya-Kisbér. Troviĝas Tatabánya 5 km-ojn for.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, la romianoj konstruis *Castrum* nomata *Quirinum* (fortikaĵon). La unuaj skribitaj memoraĵoj devenas el 1328 en formo *Kernye*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis, kiu poste refondiĝis en 1745 fare de germanoj. Templo konstruiĝis en 1757, kiu neniiĝis pro incendio en la 19-a jarcento. En tiu jarcento la vilaĝo prosperis, formiĝis lernejo, infanĝardeno, banko, poŝto, vilaĝdomo, observatorio. En 1902 la fervojo atingis la vilaĝon, post jardeko komenciĝis la karbominado, muelejoj funkciis. En 1947 parto de la germaneco estis deportita al Germanio. Kolĥozo kaj ŝtata bieno formiĝis en 1949.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo de 1866
* diversaj ŝtonoj de romianoj ĉe la paroĥo
* ligna skulptaĵo de Urbano la 1-a
* monumento pri Arpado en parko
* restaĵoj de fortikaĵo ĉe la minejo

Famuloj
-------

* En Környe naskiĝis:
	+ Ilona Richter
	+ Árpád Somogyi.
* En Környe mortis Károly Posztóczky.

* Kategorio Környe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la regiono Centro en Guerrero
**Chilapa de Álvarez** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Chilapa de Álvarez. Chilapa de Álvarez apartenas al la regiono Centro , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj situas en la centro de ĝi. Krome al tiu regiono apartenas dek-du aliaj komunumoj. Al Chilapa de Álvarez apartenas entute 249 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12028.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 105146 loĝantojn. El tiuj estis 50141 viroj kaj 55005 virinoj. La komunumo havas surfacon de 556,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1420 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1400 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 28 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 86079 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 34522 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 40,11 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

57474 de la loĝantoj de Chilapa de Álvarez en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 25047 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 43,58 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 50,55 % (15863 el 31382 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 35,2 (9184 el 26092 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 86079 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 79325 apartenis al la katolika religio. 6754 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chilapa de Álvarez Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311557
* LCCN: n90712427
* VIAF: 131481619
* BNF: 15532565s
 |
Mapo montranta Gedrozion en la sudo kiel rozkolora lando.
**Gedrozio** aŭ *Gedrosia* (antikve-greke *Γεδρωσία* aŭ en baluĉa lingvo: گِد رۏچ) estas helenigita nomo de parto la marborda Baluĉio kiu iom korespondas al la nuntempa Makran. En libroj pri Aleksandro la Granda kaj pri liaj sukcedantoj, la areo referencita kiel Gedrozio etendiĝis el la Indus-rivero ĝis la nordorienta bordo de la Hormuza Markolo. Ĝi estas rekte sude de landoj kiel Baktrio, Araĥozio kaj Drangiano, oriente de la lando Karmanio kaj okcidente de la Indus-rivero kiu formis naturan limon inter tiu kaj Okcidenta Hindio. La indiĝena nomo de Gedrozio povus esti Gvadar ĉar estas du urboj kun tiu nomo kaj golfeto en centra Makran. 

Gedrozio estas seka, montara lando laŭlonge de la nordokcidentaj bordoj de la Hinda Oceano. Ĝi estis okupita en la Bronzepoko fare de popolo kiu setliĝis en kelkaj oazoj en la regiono. Alia popolo setliĝis en la marbordo kaj estis konata en greka kiel Iĥtiofagoj (fiŝmanĝantoj).

Bibliografio
------------

* Bosworth, A. B. (1988). Conquest and Empire: The Reign of Alexander the Great. Canto. Cambridge University Press. ISBN 9780521406796.
* Heckel, Waldemar (2002). The Wars of Alexander the Great. Essential Histories. Osprey. ISBN 9781841764733.
* Saul, David (2009). War: From Ancient Egypt to Iraq. Dorling Kindersley. ISBN 9781405341332.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Gedrosia en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855244
* LCCN: n94008155
* VIAF: 146734279
 |
*In hoc codice continentur Helianus De instruendis aciebus et Onosander De optimo imperatore*, ĉirkaŭ 1480, de Aelianus Tacticus.
**Eliano Taktiko**, latinigita kiel *Aelianus Tacticus* (antikve-greke *Αἰλιανὸς ὀ Τακτικός*; floris en la 2a jarcento n.e.), konata ankaŭ kiel Eliano, estis greka militverkisto kiu loĝis en Romo. 

La milit-traktaĵo de Eliano en 53 ĉapitroj pri la taktikoj de grekoj, titolita "Pri la taktikaj deplojoj de la grekoj" (Περὶ Στρατηγικῶν Τάξεων Ἑλληνικῶν), estas dediĉita al la imperiestro Hadriano, sed tio probable estas eraro por Trajano, kaj la oni atribuis al ĝi la daton de la jaro 106. Temas pri lernolibro pri la grekaj, t.e. makedoniaj, trejnado kaj taktikoj praktikitaj de la helenismaj sukcedantoj de Aleksandro la Granda. La aŭtoro postulas, ke li konsultis ĉiun plej bonajn fakulojn, el kiuj la plej grava estus perdita traktaĵo pri la temo fare de Polibio. Eble la ĉefa valoro de la verko de Eliano kuŝas en lia kritika rakonto de antaŭaj verkoj pri la arto de milito, kaj en la kompleteco de liaj teknikaj detaloj pri trejnado. Li rakontas ankaŭ pri la kreado de la romia armeo.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Aelianus Tacticus en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 855264
* GND: 100005985
* LCCN: n50057283
* VIAF: 319154380932330290479, 571159234283803371321, 83145857076422922048, 99572216, 118167803560217772484, 117167803561517772497, 101167803562417772507 72639048, 319154380932330290479, 571159234283803371321, 83145857076422922048, 99572216, 118167803560217772484, 117167803561517772497, 101167803562417772507
* ISNI: 0000000080777848, 0000000418225769
* LIBRIS: 175009
* SUDOC: 075587645
* BNF: 13093365k
* NLA: 35090118
* BIBSYS: 94006264
* NKC: jo2004214938
* ICCU: BVEV033180
* BNE: XX5096468 XX1069760, XX5096468
 |
X gajnas
**Tiktakto** (ankaŭ nomata **Krucoj kaj nuloj**, **Ikso kaj O** aŭ **Tri en Vico**) estas krajono-kaj-papera ludo, ludata de du personoj (unu persono estas nomata X kaj la alia O). La ludantoj skribas siajn literojn (X aŭ O) alterne sur la kvadratoj de 3x3 krado. La ludanto, kiu skribas tri de siaj simboloj en vico, gajnas.

En tiu ludo X gajnas:

Tiu ludo estas egaleco:

Ludantoj post nelonge malkovras ke plej bona ludo de ambaŭ ludantoj estas egaleco. Pro tio la ludo estas plej ofte ludata de junegaj infanoj. Post tiu malkovro, homoj ema ludi pli malsimplajn ludojn, kiel Punktoj kaj kvadratoj. Pro tiu reputacio por simpleco, vetludejoj proponas ludojn de tiktakto kun edukitaj kokoj.

Pro la simpleco de tiktakto, ĝi estas bona lernilo por kuniĝa ludteorio kaj la fako de artefarita intelekto, kiu inkludas la serĉadon de ludaj arboj. Estas facile krei programon de tiktakto, kiu povas ludi perfekte, listi la 765 malsamajn posiciojn, aŭ la 26.830 eblajn ludojn.

La unua konata videoludo, OXO (aŭ "Noughts and Crosses", 1952) por la ludsistemo EDSCA, ludis perfekte tiktakton kontraŭ homo.

Ekzemplo de programo ludanta tiktakton estas la komputilo Tinkertoy, kreita de studentoj de MIT. Ĝi ludas nur tiktakton, kaj neniam perdis. Ĝi estas nun en la muzeo de scienco, Bostono.

Tiktakto ludas gravan rolon en la usona filmo Wargames (militludoj) kiel alegorio por nuklea milito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tiktakto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tiktakto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Tiktakto" paĝo ĉe Ludanto.org[*rompita ligilo*]
Panoramo de la franc-germana urbo Friburgo
**Romandio** aŭ **Romandujo** (france *Suisse romande* aŭ Romandie, germane *Welsche Schweiz*, itale *Romandia*) estas nomo per kiu estas konata la regionoj de Svislando kie plimulte estas parolata la franca lingvo. Ĝi troviĝas en la okcidenta parto de Svislando proksime al la landlimoj de Francio. Krom la franca tie ankaŭ estas parolataj kelkaj frankoprovencaj dialektoj. Ĝi entenas la tutajn kantonojn Ĝenevo, Vaŭdo, Ĵuraso kaj Neŭŝatelo, kaj partojn de Valezo, Friburgo kaj Berno. Ĉirkaŭ 1,5 milionoj da homoj (20% la svisoj) loĝas en Romandio.

La svisfranca lingvo kaj la franca de Francio estas la sama lingvo sed kun kelkaj diferencoj. Ekzemple, kiel en aliaj franclingvaj regionoj, la svisaj franclingvanoj (kaj ankaŭ en Belgio) estas uzata *septante* (sepdek) anstataŭ *soixante-dix* kaj *nonante* anstataŭ *quatre-vingt-dix* ("kvar-dudek-dek"). En kelkaj partoj de Romandio, la parolantoj uzas *octante* aŭ *huitante* (okdek) anstataŭ *quatre-vingt* ("kvar-dudek") en Francio.

La frankoprovenca regis la plejparton de la kamparaj regionoj ĝis komence de la 20-a jarcento. La svisgermana lingvo retroiris kelkajn kilometrojn orienten antaŭ la franca en la 19-a jarcento, tio videblas en la kantono Valais/Wallis Valezo, sed ankoraŭ restas kelkaj etaj izolitaj enkalvoj ĉefe en la kantono Jura Ĵuraso.

La termino "Romandio" formale ne ekzistas en la politika sistemo, sed ĝi estas uzata en Alemanio por la distingado kaj arigado de la franclingva regiono de Svislando. La televidkanalo Télévision Suisse Romande uzas la francan kiel nuran lingvon kaj ĝi ne nomiĝas Télévision Romandie.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĝermana Svislando
* Itallingva Svislando
* Romanĉa Svislando

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Septante, octante, huitante, nonante: Construction de quatre-vingts et cent. Arkivita el la originalo je 2007-01-01. Alirita 2010-05-30.
 

* Kategorio Romandio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Georgo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Nagykáta (Hungario).

Historio
--------

En Nagykáta jam estis kirko en la 14-a jarcento. Dum dominado de turkoj ĝi ruiniĝis. La katolika grupo estis refondita en 1698. Oni konstruis novan barokan preĝejon en 1745, sed oni uzis la restintan fundamenton. La orgeno estis farita en 1820 kaj trakonstruta en 1931. La kirko mem estis pligrandigita en la jaroj 1903 kaj 1904 kun flankonavoj. La 3 sonoriloj estis faritaj en 1913, 1929 kaj 1965.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, sed antaŭ la fasado krucifikso estas videbla. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas kaj altiĝas. La turo havas 2 apogpilierojn. La enirejo estas tra la turo, pli supre estas niĉo, la fenestro estas ĉe la sonoriloj. La ĉefnavo havas po unu flanknavojn. La absido estas oklatera. Apude sakristio estas videbla. La ĉefaltaro havas 3 valorajn skulptaĵojn pri Sanktaj Georgo, Petro kaj Paŭlo. Menciindas la vitraloj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 

Malantaŭa parto de la kirko

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aquismón** estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Aquismón. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24003.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 45074 loĝantojn. El tiuj estis 22735 viroj kaj 22339 virinoj. La komunumo havas surfacon de 785,91 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 100 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1975,3 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24,7  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 36056 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 25617 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 71,05 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la 36056 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 33053 apartenis al la katolika religio kaj 2158 al la evangelia religio. 845 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aquismón Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **Urbodomo de Nagykőrös** estas impona historia monumento en Nagykőrös, en angulo de placo.

Urbodomo de Nagykőrös

Historio
--------

La plej frua baroka urbodomo estis konstruita en 1705 kaj rekonstruita en 1738. La nun videbla postbaroka formo estiĝis inter 1804 kaj 1811. La turo ĉefe por la fajrobrigadistoj estis konstruita en 1811, poste fajrobrigadistoj kontrolis la regionon el rondbalkono de la urbodomo (pli frue tio okazis el la kalvinana preĝejoturo). La konstruaĵo estis trifoje pligrandigita en 1847, 1887 kaj 1950. Estas alia historia memoraĵo, ke en 1848 Lajos Kossuth el la balkono faris varban paroladon por la nova sendependa hungara armeo. Post jaroj en 1861 ribelo okazis, la kamparanoj kaptis financistojn pri tabakoj, nur la soldatoj povis liberigi la financistojn el la urbodomo.

Enirejo de la urbodomo
La konstruaĵo estas dekomece urbodomo.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa urbodomo estas simpla, ĝi formas brikon, sed en mezo de la fasado turo altiĝas - kvazaŭ preĝejturo. La enirejo estas atingebla el la trotuaro post ŝtuparoj. Sur la unua etaĝo balkono estas videbla, la plej supre la turo altiĝas. Sur la eksteraj muroj memortabuloj estas videblaj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2015-11-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj

* Turo de la urbodomoTuro de la urbodomo
* Balkono de la urbodomoBalkono de la urbodomo
* Angulo de la urbodomoAngulo de la urbodomo
* Turoj de kalvinana kirko kaj urbodomo Turoj de kalvinana kirko kaj urbodomo
* Memortabulo pri Lajos KossuthMemortabulo pri Lajos Kossuth

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kipro** (greke *Κύπρος*, Kypros, turke *Kıbrıs*) estas insulo en Mediteranea Maro, la tria plej granda post Sicilio kaj Sardio .

Ekde 1974 (la jaro de la turka invado al Kipro) la insulo estas *fakte* dividita inter la Respubliko Kipro, Norda Kipro (ŝtato rekonita nur de Turkio) kaj la du militaj bazoj de Akrotiri kaj Dekelia, britaj transmaraj teritorioj kiuj restis parto de la Unuiĝinta Reĝlando post la sendependeco de la brita kolonio Kipro .

La du respublikoj estas apartigitaj per malmilitarigita zono establita de UN kaj komune konata kiel la Verda Linio.

Geografio
---------

topografia mapo de Kipro.
La areo de la insulo Kipro egalas al 9 251 km², tial ĝi estas la 3-a plej granda insulo de la Mediteraneo, post Sicilio kaj Sardio. Ĝi etendiĝas de oriento al okcidento sur 240 km, por proksimume 100 km da larĝo de la nordo al la sudo. Ĝi estas lokita 105 km okcidente de Sirio, 75 km sude de Turkio kaj al 380 km norde de Egiptio.

Oni trovas grandan varion de pejzaĝoj, kun la montaj masivoj de la Troodos kaj de Kyrenia kiuj leviĝis sub la tektona forto ekzercita de la afrikaj kaj la eŭraziaj platoj. La montoĉeno Kyrenia estas precipe kalkoŝtona, la ĉeno de Troodos estas kunmetita de roko metamorfa verda riĉa je kupro (ophiolite), kaj inter la du montaroj la ebenaĵo de Mésorée estas precipe sedimenta kaj agrokultura.

La nomo de la insulo devenas de la kuŝejoj de kupro ekspluatitaj en la Antikveco: estas efektive tie ĉi kio estis ekspluatitaj la unuaj minoj de denaska kupro, kiu permesis al la civilizoj minoa, mikena kaj fenica prosperi. Ili organizis la komercon de la ruĝa metalo tra la Mediteraneo, tiel ke la romanoj nomis lin *aes cyprium* (laŭvorte « metalo de Kipro »), deveninta de la greka malnova  Κύπρος indikante la insulon mem.

Loka seka klimato reĝas en la regiono de Nikozio, en tre mediteranea kadro kie la maro alportas iun freŝeco dum la someraj monatoj. Meza temperaturo en januaro : 11,9 ℃; meza temperaturo en julio : 26,6 ℃; pluvo en januaro, 55 mm; pluvo en julio : 0 mm

* Kipro (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kipro (insulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cárdenas** estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas **Cárdenas**. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24005.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17804 loĝantojn. El tiuj estis 8400 viroj kaj 9404 virinoj. La komunumo havas surfacon de 384,26 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1200 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 616,6 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 19,9  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 16517 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 172 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,04  % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la 16517 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 14838 apartenis al la katolika religio kaj 801 al la evangelia religio. 878 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cárdenas Arkivigite je 2011-05-18 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
La **Kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en urbo Nagymaros (Hungario).

Historio
--------

La katolika kirko estis menciita unue en 1324. En la 17-a jarcento plejparto de la loĝantoj estis kalvinanoj, tial ili uzis la katolikan kirkon, kiu nun estas Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Nagymaros). En la sekva jarcento la katolikoj pliiĝis precipe pro germanaj enmigrantoj dum la kalvinanoj malpliiĝis pro epidemioj. Tial la katolikoj reprenis la preĝejon. La kalvinanoj konstruis kirkon en 1798, sed la tiamaj leĝoj ne permesis la turon. La turo mem estis konstruita en 1934 fare de Károly Kós (arkitekto, verkisto).

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en korto proksime al la Danubo. La konstruaĵo dekstre kontaktiĝas kun loĝdomo. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas. Ĉe la piedo de la turo estas la enirejo. La fasado havas ankoraŭ du fenestrojn, kiuj estas mallarĝaj kaj altaj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Huancayo** [ŭanKAjo] estas urbego, universitata urbo kaj ĉefdiocezo en Peruo, en Junina Regiono. en la samnomaj provinco kaj distrikto. Ĝi estas ĉefurbo de Junina Regiono, krome kultura kaj komerca centroj.

Blazono de Huancayo
Mapo pri urboj en Peruo, kie estas trovebla Huancayo en la okcidenta kaj meza landpartoj

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 336,293 (en 2007)
* Supermara alteco: 3,259 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: 64
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC – 5 (ankaŭ somere)
* 12° 04′ 00″ S 75° 13′ 00″ U﻿ / ﻿12.06667 °S, 75.21667 °U﻿ / -12.06667; -75.21667 (mapo)

Geografio
---------

Huancayo situas en altebenaĵo, en fekunda baseno en Andoj. Limo troviĝas 198, Callao 208, Cusco 388, Chimbote 496, Trujillo (Peruo) 605, Arequipa 625, Chiclayo 776, Tacna 850. Iquitos 951 km.

Historio
--------

Péaco antaŭ la katedralo en Huancayo
Katedralo de Huancayo
La areo estis loĝita jam antaŭ Kristo. Ĝi estis integrita al diversaj imperioj, inter ili la plej fama estis Inkaa Imperio. La hispana koloniigo okazis en 1534, Francisco Pizarro establis tie provizoran ĉefurbon de Peruo, ĝis Limo transprenis tiun rolon. La urbo estis oficiale deklarita en 1572 kun la titolo ’’’Santísima Trinidad de Huancayo’’’. Dum la milito por sendependeco Huancayo estis liberigita en 1820 kaj post 3 jaroj ĝi urbiĝis. La universitato ekfunkciis en 1962. Post 7 iaroj du sismoj frapis la urbegon detruante centojn da hejmoj, dume 800-1,000 homoj mortis.

Ekonomio
--------

Huancayo estas komerca centro por agrikulturaj produktaĵoj, speciale por artiŝokoj kaj tritikoj.

Trafiko
-------

Huancayo estas atingebla per aviadiloj (lokaj flugoj), vojoj kaj fervojoj.

Placo en Huancayo
La municipa domo

Klimato
-------

Huancayo havas mildan kaj malfirman veteron. La temperaturo varias inter 5-24  ℃. La plej malaltaj temperaturoj okazas inter junio ĝis aŭgusto. La pluva sezono daŭras de oktobro ĝis aprilo, la seka sezono daŭras de majo ĝis septembro.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo, la konstruo komenciĝis en 1831
* aliaj kirkoj

Servoj
------

* Perua Universitato de Andoj

Ĝemelurboj
----------

* Peruo Chimbote, Peruo
* Meksiko Gvadalaharo, Meksiko
* Peruo Limo, Peruo
* Kostariko San-Joseo (Kostariko), Kostariko

Fontoj
------

* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* Hispana Vikipedio helpe de Guglo
* angle
* mapo, distancoj Arkivigite je 2014-08-08 per la retarkivo Wayback Machine

* Huancayo (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Huancayo (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la regiono Costa Chica en Guerrero
**Ometepec** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Ometepec. Ometepec apartenas al la regiono Costa Chica , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la sudokcidento de Guerrero kun limo al la pacifika oceano. Al ĝi krome apartenas dek-kvar aliaj komunumoj. Al Ometepec apartenas entute 111 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12046.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 55283 loĝantojn. El tiuj estis 26856 viroj kaj 28427 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,100,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 320 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1100 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 42623 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 13464 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 31,59 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

28390 de la loĝantoj de Ometepec en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 8633 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 30,41 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 33,18 % (4915 el 14815 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 27,39 (3718 el 13575 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 42623 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 39286 apartenis al la katolika religio. 3337 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ometepec Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Mapo de la insulo Babeldaob.
**Babeldaob** (ankaŭ **Babelthuap**) estas la plej granda insulo en la insula lando Respubliko Palaŭo. Ĝi estas en okcidento de Karolinoj, kaj estas la dua plej granda insulo (post Guamo) en Mikronezio, nome regiono de Oceanio. La ĉefurbo de Palaŭo, Ngerulmudo, estas en Babeldaob, en la Ŝtato Melekeok.

Babeldaob estas unu el la plej subdisvolviĝe loĝataj insuloj en Pacifika Oceano. La areo de Babeldaob, 331 km², estas ĉirkaŭ 70% de la terareo de la tuta Respubliko Palaŭo. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 30% el la tutlanda loĝantaro, kun ĉirkaŭ 6 000 personoj loĝanta en la insulo.

La centra arbaro Meza Montaro (*Middle Ridge*) de Babeldaob enhavas la fontojn de plej el la akvejoj de la insulo. Ĉirkaŭ 13,767 ha estis deklaritaj kiel Grava Birdareo fare de BirdLife International ĉar ĝi eltenas populaciojn el plej al la endemiaj birdoj de Palaŭo, kiel la Mikronezia megapodo, la Palaŭa grundokolombo (*Pampusana canifrons*), Mikronezia imperia kolombo (*Ducula oceanica*), la Palaŭa fruktokolombo (*Ptilinopus pelewensis*), la Palaŭa apuseto (*Aerodramus pelewensis*), la Palaŭa orelstrigo (*Otus podarginus*) la Palaŭa halciono (*Todiramphus pelewensis*), la Mikronezia mizomelo (*Myzomela rubratra*), la ĝempakicefalo (*Pachycephala tenebrosa*), la Palaŭa ripiduro (*Rhipidura lepida*), la Palaŭa mjagro (*Myiagra erythrops*), la Palaŭa horornito (*Horornis annae*), la Palaŭa zosteropo (*Zosterops finschii*), la Karolina zosteropo (*Zosterops semperi*), kaj la Mikronezia sturno (*Aplonis opaca*).

Referencoj
----------

1. ↑   Middle Ridge, Babeldaob. BirdLife International (2021). Alirita 3a de Marto 2021.

Literaturo
----------

* L, Klemen.  Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942 (1999–2000).

7° 31′ 49″ N 134° 33′ 53″ O﻿ / ﻿7.53028 °N, 134.56472 °O﻿ / 7.53028; 134.56472 (mapo)

* Kategorio Babeldaob en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Garomo** estas familio de tabulludo kaj/aŭ lertecludo kune havantaj meĥanikojn kun bilardo. Tutmonde tiu ĉi ludo nomiĝas iom alie, barate kaj nepale eĉ ***fingra bilardo***.

Deveno
------

maldekstra
La deveno estas necerta. La plejparto el la fontoj sugestas ke tiu ĉi ludo havas baratan devenon. Sed aliaj fontoj indikas Ĉinion kiel devenlokon. Jemeno, Etiopio, Zimbabvo kaj Nordafriko ankaŭ estas sugestitaj eblaj devenaj regionoj. Okcidente, kie la ludo ofte similas bilardajn ludojn, eblus ke ĝi nedepende evoluis.

Ekipo
-----

La deknaŭ garomdiskoj estas metitaj ene de la ekstera cirklo.
La ludo ludatas sur lakita tavolligna tabulo kutime estanta 74 cm larĝa kaj longa. La anguloj ligas unu la alia per lignaj bufroj. La garomdiskoj estas diskoj kompareblaj kun hokedisko. La ludcelo estas bati aŭ puŝi per fingro relative pezan diskon – nomata *puŝilo* – tiel ke ĝi puŝu malpli pezajn diskojn por ke ili glitu en unu el kvar angulaj truoj. Ĉiam estas du grupoj de malsame kolorigitaj garomdiskoj, kutime nigre kaj blanke (aŭ simple nekolore). La du grupoj indikas la du ludistojn aŭ teamojn. Plia garomstono estas ruĝkolora kaj nomiĝas *reĝino*.

Garomdiskoj kaj du puŝiloj antaŭ ludkomenco. La reĝino meze situas.

Regularo
--------

La ludcelo estas entruigi la proprajn garomdiskojn pli frue ol la kontraŭulo entruigas la siajn. Se propra disko estas entruigita, la koncerna ludisto denove rajtas puŝi. La ludgajnanto ricevas tiom multe da poentoj, kiom multe da diskoj la kontraŭulo ne entruigis. Se la ludanto entruigis la reĝinon, li ricevas tri pliajn poentojn. Ekde kiam ludisto havas 22 poentojn, la reĝinaj poentoj ne plu validas por tiu ĉi.

La reĝino estas neludebla antaŭ ol almenaŭ unu propra disko estas entruigita. Plie, la reĝino konfirmendas per propra disko. Tio signifas ke propra disko entruigendas je la sama puŝo aŭ plej malfrue je la sekvanta puŝo. Se la ludisto malsukcesas pri tio, la reĝino estas remetita sur la tabulmezo.

Oni metas la puŝilon tiel sur la tabulon, ke ĝi tuŝas la du bazajn liniojn, kiujn oni havas rekte antaŭ si mem. Ankaŭ la kontraŭulaj diskoj rekte alludeblas. Plie, oni ne rajtas dorsen puŝi la puŝilon.

La gajnanto estas la ludisto gajninta 25 poentojn.

Fontindiko
----------

Tiu ĉi artikolo estas tradukita el la angla kaj la germana vikipediaj versioj.

* Garomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Garomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la regiono Costa Grande en Guerrero
**Tecpán de Galeana** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tecpán de Galeana. Tecpán de Galeana apartenas al la regiono Costa Grande ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la sud, sudokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas sep aliaj komunumoj. Al Tecpán de Galeana apartenas entute 423 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12057.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 57848 loĝantojn. El tiuj estis 28376 viroj kaj 29472 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2537,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 40 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1250 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 33  ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 53086 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 314 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,59 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

38189 de la loĝantoj de Técpan de Galeana en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 7985 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 20,91 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 23,53 % (4590 el 19511 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 18,18 (3395 el 18678 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 53086 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 49034 apartenis al la katolika religio. 4052 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tecpán de Galeana Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
dekstra
**Kvirkato** estas ludo. En la antikva urbo Ur en Irako (tiama Mezopotamio) oni malkovris tabulon tre similan al ĉi tiu ludtabulo el ĉirkaŭ 3000 A.K.. Ankaŭ en Egiptio ĉe la Granda Templo en Kurna oni malkovris similan ludtabulon el antikvaj tempoj (1400 A.K.). En la Araba verko 'Kitab al Aghani' (Esperante, libro de la kanto) de 'Abu al Faraj Ali' el la deka jarcento la ludo estis nomita 'quirkat'(kvirkat). Dum la Araba invazio en Hispanio la ludo estis kunportita en Eŭropon. La ludo estis tiam konata sub la nomo 'Alquerque'. (transkribita el la Araba 'El Quirkat'). Laŭ ordono de Alfonso X. (la tiama Hispana reĝo ) en la 13-a jarcento la 'tri monkoj' pretigis verkon pri ludoj, kie troviĝas priskribo ankaŭ pri la ludo Kvirkato.

La Damludo estas simila ludo inventita en Francio en la 11-a jarcento.

Reguloj
-------

Du personoj ludas kutime. La ludantoj movas aŭ saltas diverskolorajn pecojn sur 5x5 dimensia kvadratforma ludtabulo unu post la alia.Ĉe via movo vi devas okupi unu liberan lokon sur la ludtabulo. Vi povas movi vian pecon al iu ajn libera najbara loko aŭ vi povas salti sur malamikaj pecoj. La trasaltitaj pecoj nestas forigitaj. Se iu ludanto povas salti li devas salti. Multoblaj saltoj estas permesataj. Kiu unue kaptas ĉiujn pecojn de sia kontraŭulo , tiu gajnos la ludon. Klaku la pecon, kiun vi volas movi kaj poste la lokon kien vi volas movi aŭ salti.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Ludanto.org
 

* Kategorio Kvirkato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Baruta** estas urbego en norda Venezuelo, en subŝtato Miranda (Venezuelo). Ĝi apartenas al urbaro de Karakaso.

Komerca kvartalo de Baruta

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 424 983 en 2010
* Supermara alteco: 1 178 m
* Areo: 94 km²
* Telefonkodo: 0212
* Poŝtkodo: 1080
* Horzono: UTC -4:30 (somera tempo ne estas)
* 10° 25′ 59″ N 66° 52′ 59″ U﻿ / ﻿10.43306 °N, 66.88306 °U﻿ / 10.43306; -66.88306 (mapo)

Geografio
---------

Baruta situas sur altebenaĵo. **Karakaso** troviĝas 8, Petare 9, Cúa 30, Santa Teresa del Tuy 33, Turmero 69, Valencio (Venezuelo) 126, Barquisimeto 270, Coro (Venezuelo) 323, Maturín 413, Barinas (Barinas) 416, Bolívar (urbo) 447, Cabimas 499, Guayana (urbo) 519, Marakajbo 521, San Cristóbal (Venezuelo) 657 km.

Historio
--------

Tiu ĉi teritorio estis okupita en 1568 fare de hispanoj, kiuj ĵus venkis en batalo la indiĝenojn. Vilaĝo "Sankta Francisko de Paula" estis fondita en 1620. La unua kirko ekfunkciis en 1655. La loĝantoj okupiĝis en la bienoj kun produktoj de kafoj, kakaoj, sukerkanoj. Baruta estas deklarita memstara komunumo en 1987.

Trafiko
-------

Baruta estas ligita voje al Karakaso en 1929, la aŭtovojo funkcias ekde 1961. La loĝantoj profitas internacian flughavenon de Karakaso.

Klimato
-------

En Baruta la averaĝa jara temperaturo varias inter 18-28  ℃. Jare pluvas po 920 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio kaj oktobro pli ofte pluvas.

Famuloj
-------

En Baruta naskiĝis kameraisto Francisco Gózon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hispana Vikipedio helpe de Guglo
* mapo, distancoj[*rompita ligilo*]
* angle

* Placo en BarutaPlaco en Baruta
* Kirko en BarutaKirko en Baruta
* Urbodomo de BarutaUrbodomo de Baruta

Hotelo en Baruta
Situo de la regiono Norte en Guerrero
**Teloloapan** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Teloloapan. Teloloapan apartenas al la regiono Norte , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordoriento de Guerrero. Al ĝi ankaŭ apartenas dek-kvin aliaj komunumoj. Al Teloloapan apartenas entute 192 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12058.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 51659 loĝantojn. El tiuj estis 24119 viroj kaj 27540 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1116,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1640 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1200 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 ℃.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 46966 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1240 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 2,64 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

31862 de la loĝantoj de Teloloapan en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 6777 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 21,27 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 24,18 % (4235 el 17517 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 17,72 (2542 el 14345 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 46966 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 42579 apartenis al la katolika religio. 4387 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Teloloapan[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Tabulo por internacia damludo.
**Internacia damludo** (nomata ankaŭ **pola damludo**) estas variaĵo de damludo kiu estas disvastigita precipe en Francio, Nederlando, Pollando kaj Rusio.

Ludreguloj
----------

Internacia damludo kiu finiĝas en la venko de la blanka
La ludo estas ludata sur kvadrata ludtabulo kun 100 fakoj, alternative koloritaj hele kaj malhele. Dum la ludo nur la malhelaj fakoj estas uzataj. Ambaŭ ludantoj havas po 20 pecojn kiuj estas lokigitaj sur la respektivaj unuaj kvar linioj. La komencanta ludanto gvidas la helajn pecojn, la alia ludanto gvidas la malhelajn.

La pecoj movas ekzakte unu paŝon diagonale antaŭen. Se staras peco de la kontraŭludanto antaŭe de ludantanta peco kaj la fako rekte malantaŭ ĝi estas malplena, tiam la ludanto devas salti per sia peco super la kontraŭludanta kaj forpreni (kapti) ĝin de la ludtabulo. La ludanto ankaŭ devas salti, se peco de la kontraŭludanto staras malantaŭe de sua peco kaj la fako rekte antaŭ ĝi estas malplena. Se poste eblas fari pluajn saltojn (antaŭen aŭ malantaŭen), ankaŭ ĉi tiuj estas devigaj. Se estas diversaj moveblecoj, tiam la ludanto devas elekti tiun, kiu kaptas la plej multajn pecojn de la kontraŭludanto. Se peco atingas la lastan linion, tiam ĝi promocas al Damo (ankaŭ nomita Reĝo). La damo povas iri laŭplaĉe sur la diagonalo - antaŭen aŭ malantaŭen, kaj devas salti, se peco de la kontraŭludanto staras sur la diagonalo, kaj la fako rekte malantaŭ ĝi estas malplena. Se estas pluaj malplenaj fakoj, la damo povas salti alternative ankaŭ tien. Ankaŭ la damo devas fari multoblajn saltojn, se eblas.

Venkas la ludanto, kies kontraŭludanto ne povas fari pluan movon aŭ malgajnis ĉiujn pecojn.

Specifecoj
----------

Fina pozicio kun du damoj kontraŭ unu estas kutime remisa.

* Kategorio Internacia damludo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **grek-katolika preĝejo ĉefanĝelo Miĥaelo** estas historia monumento en urbo Nyíradony (Hungario).

Historio
--------

Depost la turka erao la loĝantoj jam elĉerpiĝis, sed en la frua 18-a jarcento novaj loĝantoj alvenis. Supozeble tiutempe aŭ pli frue oni konstruis la nun videblan kirkon. Ŝajnas, la turo kaj navo konstruiĝis aparte kaj ne kune. La paroĥo estis fondita en 1736. La kirko estis trakonstruita en 1812, tiam oni konstruis la sakristion. La turo estis renovigita en 1888. La ikonostazo estis malkonstruita en la 1940-aj jaroj, baldaŭ pli nova estis kreita. La preĝejo interne renoviĝis en 1993.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto, sed en la korto estas videbla ankaŭ ŝtona kruco. La fasado estas simetria, meze la preskaŭ kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo, kiu havas cepan turpinton. En la turo 3 sonoriloj loĝas.

Kermeso okazas en la 8-an de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**ORIGINALA NOMO:** Gulliver.  

**KREINTO:** Juan A. del Castillo.  

**UNUA ELDONO:** Ĉi tiu, 26-11-2002.   

**LUDANTOJ:** 2 aŭ pli.

**LUDREGULOJ POR 2 LUDANTOJ**
**MATERIALO**

Tiu de la klasika ŝakludo. Tamen, fakoj estu sufiĉe grandaj por ke kelkaj ludpecoj povu samtempe situi sur la sama fako. Krome, ĉiu ludanto bezonos po unu paperpecon kaj skribilon.

**MALEGALOJ AL KLASIKA ŜAKLUDO**

- Ludvicoj okazas samtempe. Ĉiu ludanto kaŝe notu la ordonojn por siaj ludpecoj. Poste, ambaŭ ludantoj montros siajn ordonojn.

- Iom, ies kaj iaj ajn ludpecoj rajtas situi sur la sama fako.

- Ludvico konsistas, aŭ el movo, aŭ el interŝanĝo.

- Ludpecaj valoroj: Reĝo = infinito, Damo = 4, Turo = 3, Ĉevalo/Kuriero = 2, Peono = 1.

- Poentoj taŭgas por movi, interŝanĝi aŭ por batali.

- MOVO: ĉiu ludanto rajtas movi en la sama ludvico unu aŭ kelkajn pecojn proprajn, kies tuta valoro ne sumu pli ol 5 poentoj. Reĝa movo malhelpas alian movon samludvice.

- INTERŜANĜO: eblas anstataŭigi unu aŭ kelkajn pecojn amikajn situantajn sur la sama fako, per unu aŭ kelkaj pecoj propraj jam kaptitaj. La tuta valoro de la enirantaj ludpecoj ne estu pli grandaj ol tiuj de la elirantaj.

- BATALO: se ĉiuj ludpecoj sur la sama fako estas amikaj, okazos nenio. Sed se ili apartenas al ambaŭ ludantoj, okazos batalo. Ĉiu ludanto sumu la tutan valoron de siaj pecoj tieaj.  

Se ambaŭ sumoj egalus, okazus egaliĝo: tiuj pecoj ĵus alvenintaj en la batalan fakon devos retroiri en siajn respektivajn devenajn fakojn. Ĉiu peco rajtas retroiri po unu fojo en ĉiu ludvico. Peco devigata dufoje retroiri dum la sama ludvico, estu kaptita.  

Se ne okazas egaliĝo, kiu pli sumis, tiu venkas la batalon. La venkitaj pecoj estu kaptitaj.

- Situacio sur la ludtabulo ne ŝanĝiĝas ĝis ĉiuj ordonoj estas plenumitaj. Tio ĉi signifas, ke ordono sendita al iu ludpeco ne estu influita de la ceteraj propraj samludvicaj ordonoj.

- Eblas ke ambaŭ partoprenantoj matu unu la alian samtempe. Se tio okazus, venkus tiu, kiu malpli da poentoj havas sur la tabulo.

**KELKAJ SPECIALAJ AFEROJ RILATE AL REĜOJ KAJ PEONOJ**

- Reĝo venkas iun ajn malamikan ludpecon kuŝantan kun li sur la sama fako, sendepende kiaj kaj kiom ili estas. Laŭ tio ĉi, amikaj ludpecoj akompanantaj sian Reĝon estas malvenkeblaj tie.

- Reĝo neniel estas defendata de amikaj ludpecoj kuŝantaj sur lia sama fako.

- Peonoj moviĝas kiel Reĝo, tio estas: antaŭen, malantaŭen kaj diagonale.

- Peonoj ne gradaltiĝas atinginte la lastan vicon.

- Peonoj ne kaptas "preterpasante" aliajn peonojn.

**NOTMANIERO**

D4:D5 > Peono sur D4 moviĝas en fakon D5.

D4(pD5,ĉF5) > Peono sur D4 moviĝas en fakon D5. Ĉevalo sur D4 iros en F5.

E5(p+k) = t > Interŝanĝo inter Peono kaj Kuriero sur E5 kaj Turo jam kaptit