recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Emoĝio
**Emoĝio**(japane 絵文字 (えもじ), kunrei-sisteme *emozi*, hepburn-sisteme *emoji*, IFA:[e̞mo̞ʑi], de ĉine 絵 (え), por ‘bildo’ kaj ĉine 文字 (もじ), moji, por ‘skribosigno, litero') estas japandevena vorto, kiu estas vorterosigno aŭ signo uzata en retmesaĝoj kaj retejoj. Emoĝioj estas uzataj kiel la miensimboloj ĉefe en tekstaj babiladoj per saĝtelefonoj. Kelkaj el tiuj signoj apartenas specife al la japana kulturo, kiel bildoj de gejŝoj, temploj Doĵo kaj manĝaĵoj kiel suŝio kaj onigirio. Emoĝioj povas helpi komunikiĝi pli facile trans lingvoj kaj kulturoj.

Depost 2014 ĉiujare oni celebras la mondan emoĝio-tagon je la 17-a de julio dum kiu oni festas la uzon de emoĝioj. La kialo pro la elekto je tiu tago estas ĉar la emoji-kalendaro (📅) en iOS (kaj kelkaj aliaj operaciumoj) indikas ĉi tiun tagon.

Havebleco
---------

Kvankam origine emoĝioj estis nur troveblaj en Japanujo, pluraj el ili jam estis aldonitaj al la Unikoda normo, tiel ke nun ili estas vaste haveblaj. Sekve de tio, la saĝtelefonoj Nexus de Google, la iPhone de Apple kaj tiuj kun la operaciumo Windows Phone de Microsoft estas kapablaj surekranigi emoĝiojn senbezone de aparteno al japanaj poŝtelefonaj kompanioj. Ili ankaŭ estas troveblaj en retpoŝtaj servoj, kiel Gmail, kaj en tujmesaĝiloj, kiel Telegram, Hangouts kaj WhatsApp. Poste, la operaciumo Android, ekde la versio Jelly Bean, aŭ Interretaj servoj kiel Twitter kaj Facebook ankaŭ aldonis subtenon al emoĝi-signoj.

Firmaoj kiuj kreas lingvon
--------------------------

* Emoĝio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Emoĝio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Filmeto: 'Kio okazos kiam grandaj firmaoj kreas nian lingvon?'

Emoĝio por Esperanto
--------------------

En ĉi tiu paĝo (angle), oni priparolis proponon al la Unikoda Konsorcio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Emoĝio-simboloj - La originalaj proponoj por kodigi emoĝio-signojn kiel Unikodajn signojn.
* emojipedia.org -> Plena listo de emoĝioj kaj ilia kongruo inter malsamaj platformoj

Referencoj
----------

1. ↑   The term from Emoji. Dizhaowa. Arkivita el la originalo je 2023-04-17. Alirita 2023-04-25.
2. ↑  (nl) Konataj japanaj vortoj kaj nomoj, Taaldacht
3. ↑  (en) *5 manieroj kiel emoĝioj helpas vin lerni fremdan lingvon*, Tandem, la
4. ↑
**Kyllä isä osaa** (trad. jes, patro kapablas) estas finna humura televidserio, kiu estis prezentita en la kanalo Yle TV2 de la finna televido en 1994–1995.

Intrigo
-------

Ĝi rakontas pri vivo de malriĉa malŝanca kvarpersona familio el la finna urbo Tampereo. Nomoj de patro kaj patrino de la familio ne estas menciitaj en la programo. Nomoj de infanoj de la familio estas Jonna (filino) kaj Jussi (filo). La patro ne sukcesas en sia vivo. La patrino, Jonna kaj Jussi mokas lin. La plej elstaraj aliaj figuroj estas ekzemple najbaroj de la familio (*Mauri Kuosmanen*) kaj labordirektoro de la patro (*Mikko Nousiainen*). La familio havas aŭton de la rusia marko Lada, en kies malantaŭa fenestro estas teksto *räma mutta maksettu* ("rompita sed pagita"). La familio estas vere multe en la kuirejo kaj apud la manĝotablo oni ekzemple trinkas kafon, faras lernejajn hejmtaskojn pri matematiko kaj sveda kaj legas gazetojn, speciale la gazeton *Aamulehti*. La serio estas furora en Finnlando.

En pli novaj periodoj la gepatroj estis divorcintaj. La patrino estis transloĝiĝinta al Svedio kaj patro, Jonna kaj Jussi al apartamenta konstruaĵo en Tampereo. Ili prenis avinon de la patro al sia loĝejo, kaj poste la patro dormis apud la avino.

La plej konata epizodo estas verŝajne *Kuollut mies kummittelee* (mortinta viro haltas), kie oni legis en ĵurnalo, ke mortis iu tute samnoma ol la patro de la familio. Ekzemple la labordonanto de la patro kredas, ke la patro mortis kaj la najbaro vizitas kaj rakontas, ke ankaŭ li zorgas.

La serio montras sociajn situaciojn, kiuj ekzistis en Finnlando en tiu tempo. La familio ekzemple rigardas televidajn novaĵojn, kie oni rakontas pri tio, ke Finnlando provas aliĝi al EU. La patro provas eŭropanigi sian familion ekzemple konsiderante, ke ili lernu la germanan kaj diras, ke la anglan oni lernas jam ne provante lerni.

Rolantaro
---------

La patron aktoras *Tom Lindholm*, la patrinon *Tuija Ernamo*, la filinon Jonna *Maiju Jokinen* kaj la filon Jussi *Jarno Jokinen*. La patro estas taksiŝoforo kaj la patrino poluristino. La avinon aktoras *Anja Räsänen*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  tipa sceno ĉe la manĝotablo estas *Äiti pistää vipinäksi* (sep-minuta) de la 27-a de aprilo 1994

Eksteraj ligiloj
----------------

* prezento de ĉiuj epizodoj (finne). Alirita 2023-05-01.
* prezenta artikolo pri la serio de februaro 2008 en la televida kanalo Yle TV2 (same finne)
* *Kyllä isä osaa*  en Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kino |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737634
 |
Osias Beert, *Ostroj*, aĵpentraĵo, 1610
Ĉe **gastrozofio** (de la greka vortoj *γαστήρ* por ventro kaj *σοφία* por saĝeco) diversaj fakoj naturhistoriaj kaj filozofiaj harmonie kunvenis.

Temaro
------

Centre estas la kulturscienca esplorado de nutrado kaj socio. Temo estas ĉiaj ajn aspektoj de kreo de manĝaĵoj kaj ilia prilaboro ĝis konsumado. Ne nur teknikaj partoj interesas sed ankaŭ la graveco de manĝokulturoj dum diversaj epokoj kun la koncernaj etikaj kaj sociologiaj aspektoj.

Historio
--------

Origino scienca jam en Antikva Egiptio postflareblas, ekz. ĉe Ebers-papiruso kiu klarigojn liveras pri la kuntekstoj inter nutriĝo kaj vivo. Filozofie gravas tekstoj pri dietiko, ekz. de Epikuro kiu taksas la ventron radiko de la bono.

Ĉiam admiritis ankaŭ la lerteco kaj elpensemo de kuiristoj kaj gastigantoj kaj la kapablo ŝati tiaĵojn. Tia ulo nomiĝas *gastrozofo*; ekzemplo estu Eugen von Vaerst kiu verkis *Gastrosophie* (Lepsiko 1851), kiu baziĝis pli antaŭa verko *Physiologie du goût* de Jean Anthelme Brillat-Savarin.

Fonto
-----

*Herders Conversations-Lexikon*. Freiburg im Breisgau 1855, volumo 3, p. 25 (tie ĉi interrete)

Vidu ankaŭ
----------

* Gastronomio

Notoj
-----

1. ↑  universitata kurso pri gastrozofiaj sciencoj, el Aŭstrujo
***Tenavatähti*** ("gebuba ŝtelo") estis porinfana kantokonkurso en la finna televido en 1990–1995. Ĝin prezentis Seppo Hovi. Ĝi estis vere populara programo en Finnlando. En iuj jaroj la telefona publikvoĉdonado eĉ plenigis la telefonajn lineojn. Ĝiaj venkintoj estis en publikeco ankaŭ ekzemple en gazetoj. Infanoj povis sendi sonkasedoj, kie estis ilia kanto, al elektantoj, kiuj elektis, kiuj rajtos partopreni. En 1996 oni ne plu aranĝis Tenvatähti-n, kies populareco antaŭ tio malkreskis, sed konkurson *Lasten laulukilpailu Karuselli*, kiu estis pri sia strukturo grandparte samtipe, sed ne inkludas multe pliajn televidajn sendojn ol *Tenavatähti* kaj ne estis eĉ preskaŭ pli populara ol *Tenavatähti*.

Venkintoj
---------

* 1990: Daralee (venkkanto: Onks Tiina kotona?, "ĉu Tiina estas hejme?")
* 1991: Christopher Romberg (venkkanto: Sköna människor "belaj homoj")
* 1992: Antti L. J. Pääkkönen (venkkanto: Vanha holvikirkko)
* 1993: Tuomas Iso-Ahola (venkkanto: Lännen lokari)
* 1994: Konsta Hietanen (venkkanto: Daa-da daa-da)
* 1995: Annika Siltaniemi (venkkanto: Hienohelma).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 850804
 |
**La Jolla** (hispane por juvelo, prononco proksimume La hoj-ja) estas urboparto de San Diego ĉe la marbordo de la distrikto San Diego (kantono San Diego) en Kalifornio (Usono). Ĝi situas 22 km norde de la centro de San Diego kaj havas 24.440 loĝantojn (januaro 2005). En la sudo La Jolla limas al Pacific Beach, en la nordo al la Torrey Pines State Reserve kaj Del Mar. Urbopartoj de La Jolla estas Bird Rock, Wind 'n' Sea, La Jolla Farms kaj Torrey Pines.

Rigardo de La Jolla Cove
La Jolla Children's PoolLa Jolla de supreEn La Jolla troviĝas la "Universitato de Kalifornio ĉe San-Diego" kaj la Scripps Institution of Oceanography kaj Salk Institute for Biological Studies.

Famuloj
-------

En La Jolla vivis kaj mortis Viktor Babits, hungardevena inventisto.

Esperanto en La Jolla
---------------------

En La Jolla vivis kaj ĉe la *Scripps Institution* laboris dum pli ol 40 jaroj la biologo kaj Esperanto-terminaristo Ralph A. Lewin.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Jolla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Diagramo de La Jolla
* Scripps Institution of Oceanography angle
* University of California, San Diego angle
* Birch Aquarium angle
* La Jolla Information angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 267622
* GND: 4296077-0
* LCCN: n84064638
* VIAF: 2613159477958727990005 168816182, 2613159477958727990005
* SUDOC: 202400093
* BNF: 15240811w 11987180z, 15240811w
* NKC: xx0033866
* BNE: XX5532201
 |
***Joka kodin asuntomarkkinat*** ("La loĝmerkato de ĉiu hejmo") estis finna televidprogramo kiu temis pri la dommerkato, posedaĵprizorgado kaj administrado, same kiel konstruado kaj renovigado de loĝejoj, montritaj sur Kolmoskanava de 1991-1992 kaj sur MTV3-kanalo de 1993-2010.

La unua programo estis elsendo la 8-an de septembro 1991, kaj la programo kutime elsendiĝis dum semajnfinaj matenoj. Kolmoskanava elsendis la programon ĝis la fino de 1992, kaj komence de 1993, la nova MTV3 komenciĝis sur la kanalo, kiam la Mainostelevisio (MTV) programoj montritaj sur la unua kaj dua kanaloj de Yleisradio estis transdonitaj al ĝi kaj MTV ricevis sian propran kanalon. Ekde 1993, la prezentisto de la renovigsekcioj de la Joka kodi-loĝmerkato estis Jorma Piisinen, "Remontti-Reiska". La dua prezentisto estis Hanna Sumari. Kiel la produktanto de la programo, Juha Salmi ankaŭ prezentiĝis kiel la gastiganto de la programo.

La programo havis entute 597 epizodojn, kaj ĝi ricevis proksimume 700 000 spektantojn ĉiun semajnon. Ĉiu hejma loĝejmerkato estis produktita en la fruaj tagoj fare de Vip Vision, poste fare de The End Production kaj fine de finna Construction Communications Oy.

En la 1a de Septembro 2003 *Joka kodin asuntomarkkinat* ricevis konsumantinforman malkaŝpremion de la Ministerio de Komerco kaj Industrio.

Post kiam la programo finiĝis, Jorma Piisinen daŭrigis sian propran programon Remontti-Reiska sur la MTV3 Max-kanalo. Ĝi estis produktita fare de Oy Filmiteollisuus Fine Ab.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815768
 |
Ekonomio > Plusvaloro < Marksismo

---

Jen la difino laŭ la marksisma laborvalorteorio: La laborulo redonas al sia mastro pli ol li kostis al tiu ĉi. Kiam la laboristo laboris sufiĉe por financi la reproduktadon de sia laborforto, li ne finis sian labortagon. La produkto de lia kroma laboro apartenas al la mastro. La **plusvaloro** estas la valoro de tiu kromprodukto, egala al la diferenco inter la valoro de la laborforto kaj la valoro de la produkto de la laboro.

Laŭ la nemarksista ekonomio tiu ĉi teorio estas erara. Logika premiso de la teorio estas, ke la interŝanĝa produktvaloro de ĉia produkto, lastinstance estas nenio alia ol materiigita produktada labortempo. (Laŭ la teorio la interŝanĝa valoro de la laboro estas la laborhoroj necesaj por la produktado de la vivbezonaĵoj - nutraĵoj k.t.p. - de la laboristo mem.) Sed laŭ la nemarksista ekonomio tiu ĉi premiso estas malĝusta, kiel oni vidas ekz. ĉe la prezoj de krudmaterialoj, oleo k.t.p.

La plusvalora teorio ne estas inventaĵo de Karl Marx, sed de David Ricardo, sed plusvaloro fariĝis unu el la plej gravaj nocioj de la marksismo, ĉar ĝi kondukis la adeptojn al la opinio, ke ekspluatado - en la senco "troprofiti el ies laboro, ne donante justan kompenson"  - ne estas individua kontraŭleĝa aŭ kontraŭmorala misfaro de iu mastro, sed kvazaŭ objektiva strukturelemento de la kapitalismo. Kiel tia, ĝi el marksisma vidpunkto ne estas leĝe kontrolebla, reformebla kaj plibonigebla sen forigo de la kapitalismo mem. Ĉiaj socialaj atingaĵoj de kapitalismaj socioj - ekz. la sociala merkatekonomio - tial prezentas malfacilan teorian problemon por la marksismo; ĝi emas nei, "forklarigi", deklari trompaj tiajn atingaĵojn.

* (laŭ Marx *La Kapitalo, Kritiko de la politika ekonomiko*)

Plusvaloro estas la diferenco inter la valoro de la oferita dungita laboro kaj la ricevita salajro.

plusvalora produktado:

C1 + V + M = C2
kiam

C1 = konstanta kapitalo (maŝinoj, konstruiaĵoj, matetialoj)
V = salajro ("ŝanĝiĝanta kapitalo" (historia-socia reprodukta kosto de la laborforto)
M = plusvaloro (rezulto de la nepagita pluslaboro)
C2 = uzata, plilarĝiĝanta kapitalo

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro

Se aukau
--------

* Akumulo (ekonomio)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 36893
* GND: 4169337-1
* LCCN: sh85130841
* BNF: 12306858x
* NDL: 00575062
* BNE: XX552970
 |
La **Kastelo de Devecser** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Esterházy* [esterhAzi]) estas kastelo, ankaŭ fortikaĵo, historia monumento en Devecser.

Aerfoto pri la kastelo en Devecser
Devecser en la 18-a jarcento

Historio
--------

Nobeldomo estis konstruita en tiu ĉi loko en 1502, en 1514 dum la kamparana ribelo ĝi estis detruita. En la sekvaj jaroj ĝi estis rekonstruita, sed pro la komenciĝinta turka atako la nobeldomo estis fortigita kun muroj, remparoj, turo. En 1583 pro geedziĝo familio *Nádasdy* [nAdaŝdi] iĝis la nova posedanto, sed en 1626 familio Esterházy akiris ĝin, kiel lombardaĵo. Post falo de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la fortikaĵo apenaŭ estis uzata. En 1790 la burgo barokiĝis kaj malaperis la pli gravaj fortikaĵaj partoj, la sekva trakonstruo okazis en 1890.

Vido al la kastelo-fortikaĵo en Devecser
Parto de la kastelo-fortikaĵo
Post la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon, longe ĝi estis malplena, fine la distrikta administrado profitis la kastelon. Dum la Hungara revolucio de 1956 en la fortikaĵo estis loko de la loka revolucia stabo. Baldaŭ la administrado trakonstruiĝis al Ajka, en la kastelo estis konstruitaj ankaŭ novaj modernaj partoj. Ekde 1986 la urba biblioteko funkcias en la kastelo, ĝi apartenas al la plej belaj hungaraj bibliotekoj.

Konstruaĵo
----------

La etaĝa kastelo kun keloj post la trakonstruoj tamen gardas elementojn el la gotiko kaj baroko.

Parko
-----

La parko estas protektata. Ĝi estis kreita en la 18-a jarcento. La Ruĝ-ŝlima katastrofo en Hungario en 2010 atingis ankaŭ la parkon, la herbejo plene neniiĝis, sed parto de la arboj restis plu vivaj.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2017-01-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj

* La PordegoLa Pordego
* La kortoLa korto
* Mezepokaj murojMezepokaj muroj
* BibliotekoBiblioteko
* Ĉambrego por legadiĈambrego por legadi
* Restaĵo de malnova hejtiloRestaĵo de malnova hejtilo
* Restaĵo de fenestroRestaĵo de fenestro
* Mapo pri la parkoMapo pri la parko

* Kategorio Kastelo de Devecser en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Trilanda punkto ĉe Hrádek nad Nisou
**Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando** (pole *Granica polsko-czeska*) estas ŝtatlimo inter Ĉeĥio kaj Pollando. Ĝia longeco al la 20-a de marto 2013 oficiale faras 795,9103 km kaj troviĝas sur ĝi randaj punktoj de Ĉeĥio.

Geografia limigo
----------------

Sur la pola flanko la limo prezentas limon kun Ĉeĥio proksimume 23 % el la longeco de la polaj ŝtatlimoj. Ĝi komencas en kontakto de tri limoj (Ĉeĥio, Pollando kaj Germanio) nordokcidente de Hrádek nad Nisou. Sekve en direkto al oriento ĝi ĉirkaŭiras Fridlantan terlangon, ĝi kondukas tra Jizera montaro, Gigantmontaro, ĝi ĉirkaŭiras terlangon de Broumov, ĝi daŭrigas malantaŭ ĝi tra Orlica montaro, Riĥleba montaro, Zlatohora montetaro kaj Opava montetaro ĝis Opava. De tie ĝi plu daŭrigas al Ostrava, kiun ĝi ĉirkaŭiras el nordo kaj tra Český Těšín ĝis Hrčava, kie troviĝas trilanda punkto inter Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio. Sur la limo estis sume 19 interŝtataj limpasejoj, hodiaŭ eblas transpaŝi ĝin kiel schengenan spacon libere.

Historio
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ĉeĥoslovakaj-polaj limregionaj disputoj.
La ŝtatlimo de Ĉeĥio kaj Pollando kopias la ĉeĥan parton de eksa ŝtatlimo de Ĉeĥoslovakio kaj Pollando, pri kiu en la pasinteco oni gvidis disputoj, kiuj en la ĉeĥa parto ekiris en la jaro 1919 en mallongan sepjaran kunpuŝiĝon kaj en la jaro 1938 en armean minacon devigitan rezignon de parto de la ĉeĥoslovaka teritorio al Pollando. Pro ŝovo de la limoj de Pollando okcidenten al linio Odro-Nisa estiĝis pluaj ĉeĥoslovakaj-polaj teritoriaj disputoj en regiono de Racibórz, Głubczyce kaj Kłodzko. La teritoriajn disputojn finigis nur interŝtata interkonsento el la jaro 1958.

Pluaj fotoj
-----------

* Trilanda punkto de Ĉeĥio, Germanio kaj Pollando ĉe Hrádek nad Nisou, fino/komenco de la landlimo de Ĉeĥio kaj PollandoTrilanda punkto de Ĉeĥio, Germanio kaj Pollando ĉe Hrádek nad Nisou, fino/komenco de la landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
* Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando ĉe Králický SněžníkLandlimo de Ĉeĥio kaj Pollando ĉe Králický Sněžník
* Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando en Český TěšínLandlimo de Ĉeĥio kaj Pollando en Český Těšín
* La plej orienta punkto de Ĉeĥio sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando en BukovecLa plej orienta punkto de Ĉeĥio sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando en Bukovec
* Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando ĉe JaworzynkaLandlimo de Ĉeĥio kaj Pollando ĉe Jaworzynka
* Trilanda punkto de Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio en Hrčava, fino/komenco de la landlimo de Ĉeĥio kaj PollandoTrilanda punkto de Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio en Hrčava, fino/komenco de la landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Ĉeĥi-Pollanda landlimo en Vikimedia Komunejo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLandlimo de Ĉeĥio |
| --- |
| Aŭstrio Aŭstrio ~ Germanio Germanio ~ Pollando Pollando ~ Slovakio Slovakio |

 |
**Mexicali** estas metropolo en Meksiko, universitata urbo kaj limpasejo, kie estas ĉefurbo de subŝtato Baja California kaj sidloko de Mexicali (komunumo).

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 689 775 (en 2010)
* Supermara alteco: 8–15 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: +52 686
* Poŝtkodo: 21000
* Horzono: UTC -8 (somere UTC -7)
* 32° 40′ 00″ N 115° 28′ 00″ U﻿ / ﻿32.66667 °N, 115.46667 °U﻿ / 32.66667; -115.46667 (mapo)

Geografio
---------

Mexicali situas laŭ landlimo de Usono en norda parto de la lando. Tijuana troviĝas je 163, Los-Anĝeleso je 368, Meksikurbo je 2661 km-oj.

Historio
--------

Indianoj vivis tie ĝis alveno de hispanoj. La teritorio apenaŭ estis loĝata pro la dezerto. Por ŝpari tempon, oni konstruis fervojon trairantan. En la 1880-aj jaroj oni tie fiksis la novan landlimon, poste en 1900 usonanoj ricevis permeson konstrui kanalon. La konstruado tiris multe da homoj (tiam alvenis ankaŭ ĉinoj). Mexicali oficiale fondiĝis en 1903. La loknomo enhavas mallongigojn de Meksiko kaj Kalifornio. La kanalo ebligis produkti tritikon, kotonon kaj legomojn. Inter la mondmilitoj estis grava negoco la kontrabandado, precipe pri alkoholoj. En 2010 tertremo okazis.

Ekonomio
--------

Dekomence Mexicali estas grava centro por kotonoproduktado, sed ankaŭ aliaj branĉoj de agrikulturo restis gravaj. Ekde 2004 siliciovalo fondiĝis, kiu estas produktado laŭ la plej moderna teknologio. Ankaŭ turismo gravas.

Klimato
-------

En Mexicali dezerta klimato regas. Jare pluvas nur po 75 mm. La temperaturo estas somere 42  °C (foje pli), en januaro preskaŭ frostopunkto. Dum la historio nur unuafoje neĝis.

Katedralo en Mexicali

Vidindaĵoj
----------

* 12 teatroj
* impona kulturdomo
* katedralo omaĝe al Dipatrino

Trafiko
-------

Mexicali havas internacian flughavenon kaj fervojoRoumani \* 2018 [[Ex Miss 'Mexico" Vanessa Ponce De León ~Marcu is Romanian and went to high school in Bucharest Romania, she is considered a gossiper, notorious liar, rapist and kleptomaniac; she was the owner of a security guard, her makeup looks horrible: her eyes and mouth are out of proportion (ORL), from her criminal whore mother; maternal grandfather is a common gypsy! Her place is in Timiș Romania, for sure! Cristiana Luigi Marinescu]]

Ĝemelurboj
----------

* Aŭstralio Adelaide, Aŭstralio
* Meksiko San Luis Río Colorado, Meksiko
* Meksiko Ensenada, Meksiko
* Meksiko Navojoa, Meksiko
* Popola Respubliko Ĉinio Nankino, Ĉinio
* Sud-Koreio Gumi, Suda Koreio
* Usono Calexico, Usono
* Usono El Centro, Usono
* Usono Indio (Kalifornio), Usono
* Usono San Bernardino (Kalifornio), Usono

* Mexicali en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mexicali en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Encyclopædia Iranica** (*en Esperanto: **Enciklopedio Iranika***) estas projekto kies celo estas krei ampleksan kaj aŭtoritatan anglalingvan enciklopedion pri la historio, kulturo, arto kaj civilizacio de Irano ekde la prahistorio ĝis la modernaj tempoj. Tiu ĉi projekto de Universitato Kolumbio celas atingi 45 volumojn. Konsiderinda parto de la enciklopedio jam estas verkita kune kun multaj bildoj kaj tabeloj. Plejparto de ili jam estas publikigita libroforme kaj ankaŭ estas sur la interreto senpage.

La enciklopedio estas celita kaj por la avantaĝo de tiuj, kiuj okupiĝas pri iranaj studoj, kaj por la ĝenerala interesita publiko.

La enskriboj de la enciklopedio koncernas grandan nombron da sciencaj fakoj, el la kampo de natursciencoj, homscienco kaj socio: geografio, botaniko, zoologio, historio, kultursciencoj, literaturo, religiaj studoj, politika scienco, internaciaj rilatoj kaj pli. La enskriboj traktas de malsamaj anguloj popolojn kiuj parolas iranajn lingvojn, ilian historion kaj kulturon, kaj la landojn en la spaco kie ili vivas, aŭ vivis en la pasinteco. Tiu ĉi spaco inkluzivas Iranon mem same kiel Afganio, Taĝikio, Anatolio, Kurdio kaj aliaj regionoj en Azio kaj Kaŭkazo.

La enciklopedio estas multnacia projekto, kiu komenciĝis en 1973, kaj funkcias kadre de la Centro por Iranaj Studoj en Universitato Kolumbio en Usono. Financado por la projekto venis ekde 1979 de usona registara fonduso por subteni la homsciencon, same kiel de diversaj fondaĵoj kaj privataj donacantoj. Ĉar la projekto daŭris, la parto de privataj donacantoj en ĝia financado pliiĝis kaj la parto de registara financado malpliiĝis, kaj en 2007 nur triono de la buĝeto venis de la fondaĵo por la subteno de la filozofia fakultato.

Pli ol 1200 esploristoj de malsamaj landoj en la mondo verkis kontribuojn en la enciklopedio. La laboro de verkado kaj redaktado estas administrata de la ĉefredaktoro, helpata de administra redaktoro, subredaktistoj, internacia konsila komitato kaj 44 profesiaj konsilistoj el diversaj akademiaj institucioj ĝenerale en Usono, Eŭropo, kaj Azio. La fondinto de la projekto kaj la ĉefredaktoro de 1973 ĝis 2017 estis Ehsan Jarŝater, emerita profesoro ĉe Universitato Kolumbio.

La unua volumo estis publikigita en 1982, kaj ĝis 2005 12 volumoj estis publikigitaj. La teksto estas havebla en sia tuteco senpage en la Interreto.

La entrepreno Encyclopaedia Iranica aljuĝas la premion Latifah Jarŝater unufoje ĉiun duan jaron por instigi la studon de irana literaturo, kun emfazo sur virinoj en la irana kaj persa regionoj. Inter la ricevantoj de la premio estas la poeto Simin Behbani, la esploristo Farzana Milani kaj la verkisto Ŝahrnuŝ Parsipur.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Encyclopædia Iranica* Paĝo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 369655
 |
Vidu ankaŭ: 1,2-Duizopropilbenzeno, 1,3-Duizopropilbenzeno, kaj 1,4-Duizopropilbenzeno

|  |
| --- |
| **Duizopropilbenzenoj** |
| Sistema nomenklaturo | 1,2-Duizopropilbenzeno | 1,3-Duizopropilbenzeno | 1,4-Duizopropilbenzeno |
| Ordinara nomo | *o*-Duizopropilbenzeno | *m*-Duizopropilbenzeno | *p*-Duizopropilbenzeno |
| Kemia strukturo | Strukturo de la 1,2-duizopropilbenzeno | Strukturo de la 1,3-duizopropilbenzeno | Strukturo de la 1,4-duizopropilbenzeno |
| CAS-numero | 577-55-9 | 99-62-7 | 100-18-5 |
| PubChem | 11345 | 7450 | 7486 |
| Kemia formulo |  **C12H18** |
| Molmaso | 162.28 g/molo |
| Materistato | Likvaĵo |
| Fandopunkto | −57 °C | −63 °C | −17 °C |
| Bolpunkto | 205 °C | 203 °C | 210 °C |
| Solvebleco | <1 g/L | 0.072 mg·l−1 en akvo (25 °C) | Tute nesolvebla |

Duizopropilbenzeno **(C12H18**) estas organika komponaĵo apartenanta al aromataj hidrokarbonidoj. Tipe ĝi ekzistas kiel miksaĵo de tri izomeroj kaj tiuj izomeroj estas 1,2- aŭ o-Duizopropilbenzeno, 1,3- aŭ m-Duizopropilbenzeno kaj 1,4- aŭ p-Duizopropilbenzeno. La substanco estas uzata por produkti aliajn kunmetaĵojn.

Karakterizaĵoj
--------------

Duizopropilbenzeno estas senkolora likvaĵo ĉe media temperaturo. Ĝi estas preskaŭ nesolvebla en akvo kaj pli solvebla en pluraj organikaj solvantoj kiel etanolo, duetiletero, acetono, benzeno kaj tetraklorometano. El la izomeroj, la p-izomero povas esti apartigita de la aliaj izomeroj per distilado, sed la bolpunktoj de la m- kaj o-izomeroj estas tro proksimaj unu al la alia por ke la apartigo estu efika.

Preparado kaj uzo
-----------------

Duizopropilbenzeno povas esti produktita per la Friedel-Crafts-alkiliga reakcio inter benzeno kaj propileno, kaj miksaĵo de silicia oksido kaj aluminia rusto funkcias kiel katalizilo. La reakcio estas efektivigita je temperaturo de 150–250 °C kaj miksaĵo formiĝas en la reakcio, kiu enhavas la plej multajn p- kaj m-izomerojn kaj tre malmulte da o-izomero.

La plej grava uzo de Duizopropilbenzeno estas la produktado de rezorcinolo kaj hidrokinono el la m- kaj p-izomeroj. La procezo estas analoga al la kumena oksigeniga procezo uzita por prepari fenolon. En la unua paŝo, la izomeroj de duizopropilbenzeno estas oksigenitaj al duisopropilaj hidrokperoksidoj. Tiuj organikaj peroksidoj estas malkomponitaj per acida traktado en acetonon kaj resorcinolon aŭ hidrokinonon. p-Duizopropilbenzeno ankaŭ povas esti oksigenita al tereftalata acido. Izomeroj de la kunmetaĵo ankaŭ povas esti utiligitaj kiel solvantoj. Propofolo estas derivaĵo el la p-duizopropilbenzeno.
pisejo
**Pisejo** aŭ **Urinilo** estas sanitara aparato uzata de viroj por urini starante. Pisejoj estas instalitaj ĉefe en publikaj necesejoj, kelkaj el kiuj estas destinitaj nur por la uzo de viroj. Estas pluraj modeloj de pisejoj:

* persona pisejo, por la uzo de ununura viro. Kutime pluraj pisejoj estas lokitaj unu apud la alia, tiel ke pluraj viroj povas uzi ilin samtempe.
* larĝa pisejo, en la formo de porcelana muro (aŭ alia materialo) por la uzo de pluraj viroj samtempe.
* moviĝebla publika pisejo. Simile al moveblaj publikaj necesejoj situantaj proksime de publikaj okazaĵoj kiel foiroj. Ekzistas ankaŭ malfermaj publikaj pisejoj. La grado de modesteco, kiun ili provizas, estas malpli ol necesejo kun pordo, sed pro tio ili estas pli efikaj, kaj en multaj kazoj ili estas metitaj proksime de plenaj necesejoj, por malpezigi la ŝarĝon de la homa trafiko.
* En diversaj partoj de la mondo, precipe en Eŭropo, ekzistas publikaj pisejoj por virinoj. Simile al pisejoj por viroj, tiuj pisejoj ne estas enfermitaj en ĉeloj sed alkroĉitaj al muro. Post uzado kaj persona purigo la tukoj estas ĵetitaj en la rubujo staranta proksime, kaj ne estas flulavita kiel en necesejo.

La pisejo ne donas la privatecon, kiun donas fermita necesejo, sed ĝia uzo estas pli rapida. foje estas instalita aŭtomata aparato por lavado ĉe la fino de uzo de la pisejo. Tiu malfermeco utilis en kelkaj lokoj kaj epokoj kiel renkontigejo por samseksemuloj, kiuj ne povis uzi aliajn pli taŭgajn lokojn por tiu celo.

Ekzistas ankaŭ uniseksaj pisejoj, kiujn povas uzi kaj viroj kaj virinoj, sed ili estas malordinaretaj.

Pisejo kiel artaĵo
------------------

 Statuo de Marcel Duchamp, "Fontano
En 1917 la franca skulptisto Marcel Duchamp kreis sian verkon "Fontano", kiu estas nenio pli ol pisejo el blanka porcelano, sur kiu Duchamp subskribis la nomon de la fabrikisto de la pisejo "R. Mutt, 1917".

Publika pisejo en la Keizersgracht en Amsterdamo (monumento)
Ĉi tiu verko estas konsiderata unu el la plej elstaraj verkoj de moderna arto, ĉar ŝajnas ke al ĝi manki reala enhavo. Ĝi turnas la rigardon de la spektanto al la demando "Kio estas arto?" aŭ "Kio meritas esti arto?". La maniero kiel Duchamp elektas fari tion estas helpe de la koncepto trovita objekto "preta al uzado" (angle *Ready made*) kiu signifas preni ĉiutagan industrifabrikitan objekton kaj igi ĝin artverko.

* Publika pisejo por virinoj. Simile al la pisejo por viroj, la diversaj pisejoj estas apartigitaj per vandoj, sen kupeoj kaj pordojPublika pisejo por virinoj. Simile al la pisejo por viroj, la diversaj pisejoj estas apartigitaj per vandoj, sen kupeoj kaj pordoj
* Publikaj pisejoj por pluraj homoj en AmsterdamoPublikaj pisejoj por pluraj homoj en Amsterdamo
* Publika pisejo en Groningo (monumento)Publika pisejo en Groningo (monumento)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pisejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 769928
* LCCN: sh87006257
 |
**Erika Szabó** [sabO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szabó Erika** estis hungara juristo, politikisto, subministro, parlamentano.

Erika Szabó (politikisto) naskiĝis la  19-an de januaro 1959(nun 1959-01-19) en Szentes.

Biografio
---------

Erika Szabó (politikisto) maturiĝis en gimnazio en Szeged en 1977, poste ŝi akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1984. Post la diplomo ŝi faris jurajn laborojn precipe en municipo de Kiskunhalas. Dum agonio de la socialismo (1989) ŝi komencis politikadi. Ŝi estis parlamenta deputito inter 1990-1994 kaj 1998-2014, krome subministro ekde 2010. Ŝi havis edzon kaj naskis trifoje.

Fontoj
------

* aprezo hungare kun foto Arkivigite je 2024-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
* datenoj hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Erika Szabó (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853449
 |



* Portalo pri Biografio
¨Hostioj
**Hostio** en kristana kunteksto estas sankta, konkrete subtila folio de sengista rondforma tritika pano, uzata ĉe kristanaj konfesioj por konfekcii la riton de la "Sankta Manĝo". La celebranto benas aŭ konsekras laŭbezonajn hostiojn, kutime unu iom pli grandan por si, la aliajn por unuopa fidelulo: ĉiu ĝin manĝas por obei al la invito de Kristo kiu, dum la lasta vespermanĝo, samrite diris: "Prenu, manĝu; ĉi tio estas mia korpo (Mt 26,26)"; "Ĉi tion faru por memorigi pri mi (Lk 22,19)". Ĉar ĉiu panformo utileblas, se mankas rondformaj panfolieroj, kaj sufiĉas por la liturgia rito, eĉ tiu akiras la signifon kaj nomon de hostio. Katolikoj, ortodoksuloj, luteranoj kaj aliaj konfesioj konsekrante la hostion intencas konfekcii sakramenton kaj adoras la ĉeeston de Kristo: reala, ne metafora, ĉeesto.

La nocio hostio impregniĝis je konceptoj originantaj el ĝia aplikado al Jesuo Kristo, kiu pro amo al la homoj senrezerve sin donas al la Patro akceptante kion la homoj faras al li: li estas la antonomazia Hostio, viktimo tute akcepta! La konsekritaj panfolieroj prenas nomon kaj teologian sencon el tiu Origina Hostio.

Krom teologiaj traktaĵoj pri la religia valoro de la rito de la konsekro de hostio, svarmis en pasintaj epokoj popolaj rakontoj pri hostio: hostio ŝtelita kaj profanata, hostio sanganta, hostio kuirita de judoj, hostio mirakla... (Vidu ).

La vorto hostio trovas siajn antaŭajn uzon kaj sencon en la klasikaj lingvoj, kie ĝi indikis ion noblan, vivan aŭ sanktan, buĉe oferindan al la diaĵoj. La sama koncepto ofte troviĝas en la hebrea Biblio (vidu en Levidoj). En tiu lasta, krome, pri oferoj, sangaj aŭ sensangaj, la profetoj kohere substrekis la provizorecon dum en la Nova Testamento rilate la konsekron kaj manĝon de la hostio (Eŭkaristio) estas markita la definitiveco.

Aliaj signifoj de hostio: faruna folio uzata kiel ujeto por envolvi medicinajn elementojn englutotajn. Krome, hostio, en literatura lingvaĵo, etendiĝas al signifo de persono, kiu sin oferas pro nobla kaŭzo.

Referencoj
----------

* Kategorio Hostio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Latinlingvaj referencoj
**Monogamio** (de la greka: *mónos*: unusola kaj *gamos*: geedzeco), **Unuamemo** (ankaŭ **unuamoremo** aŭ **unuamismo**) estas la prefero por samtempe havi nur unu rilaton aman, koramikan, aŭ romantikan; oni ne ofte uzas la vorto krom por kontrasti kun pluramemo.

Tio validas por rilatoj kaj inter homoj kaj inter aliaj bestoj.

En la mondo de **bestoj**, la monogamio aludas la rilaton de la paro kiu pluhavas seksan ligon ekskludan dum la periodo de reproduktado kaj idozorgado. Ĉe **homoj**, la monogamio estas tipo de ama kaj seksa rilatoj ekskluda inter du homoj, kiuj pluhavas geedzan aŭ liberan ligon dum iu tempoperiodo aŭ dum vivo. La partianon de tiu tipo de rilato oni nomas *monogamia* aŭ *monogamiulo* pro sia emo, ĉu ĝi praktikas ĝin ĉu ne.

Inversa sistemo kie ekzistus diversaj tipoj de neekskludeco en paraj rilatoj same kaj inter homoj kaj inter bestoj nomiĝus poligamio.

Monogamio inter homoj estas afero studebla de diversaj sciencoj kiel Antropologio, Sociologio, Psikologio aŭ eĉ Historio. Ĉe bestoj la plej koncernataj sciencoj estus kaj la Biologio, la Etologio kaj la Zoologio. Por tiuj tre ofte la diferenco inter specioj rilatas ankaŭ iliajn emojn por Monogamio aŭ por Poligamio.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

* Kategorio Monogamio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**BUU-klubben** estas svedlingva porinfana programo de finnlanda Yle Fem-kanalo. Ĝi estas montrita ĉiun labortagon je 18:00.

BUU-klubben, male al la programoj de Yle Femi, ne estas memorita kun subtekstoj en la finna. Aliflanke, kelkaj el ĝiaj subprogramoj enhavas tiom malmulte da parolo, ke la manko de subtekstoj ne multe ĝenas, eĉ se la spektanto ne scipovas la svedan. Tial kelkaj el ĝiaj subprogramoj ofte estas spektataj ankaŭ de finnaj parolantoj.

BUU-klubben konsistas el noveloj kaj prezentita programo. Ĉiun tagon de la semajno havas sian propran programon. Ekzemple, dum pluraj jaroj, la ĵaŭda programo inkludis la revuo-specan programon *Oppåner å hitådit*. La programaro de *Jouluisin BUU-klubben* inkluzivas kristnaskan kalendaron, kiu kutime estas ankaŭ subtekstigita en la finna.

En la nomo de la programo, BUU estas mallongigo de *Barn, Ungdom, Utbildning* (Esperante Infanoj, Junularo, Edukado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831201
 |
dekstra
La **Eŭrobarometro** estas enketo pri publika opiniado en la landoj de la Eŭropa Unio, kiun regule iniciatas kaj taskigas de Eŭropa Komisiono. En la enketo unuflanke estas iuj ĉiam samaj demandoj, sed aliflanke ankaŭ iuj ŝanĝiĝantaj demandoj pri aktualaj temoj. La rezultoj de la unua enketo kun standardaj demandoj publikiĝis en 1973. Ekde 1978 la statistike reprezenta enketo estas regula helpilo por la Eŭropa Komisiono observi kaj analizi la evoluon de opiniado de la EU-civitanoj, por seeble povi adapti la politikan direkton cele al laŭebla kontenteco de la loĝantaro kun la superaj instancoj de komence la Eŭropa Komunumo kaj intertempe la Eŭropa Unio.

Temoj
-----

Per la enketo esploratas la civitana socia kaj politika sinteno pri centraj temoj de la Eŭropa Unio, kiel:

* ĝenerala sociala situacio,
* sano,
* kulturo,
* informa teknologio,
* mediprotekto,
* la komuna eŭropa valuto Eŭro,
* armea defendo,
* sinteno de la loĝantaro pri la plia eŭropa integriĝo, la politiko kaj centraj institucioj de la Eŭropa Unio.

Praktika procedo
----------------

Por ĉiu enketo, kiu nun regule okazas ĉiun sesan monaton (printempe kaj aŭtune), do dufoje po jaro, po membroŝtato de la Eŭropa Unio pridemandatas difinita nombro de civitanoj en aĝo ekde 15 jaroj: ekzemple en Germanio 1.500 (apartigite laŭ malnovaj kaj novaj federaciaj landoj), en Luksemburgio 600 kaj en Britio 1.300, el tio 300 en Nord-Irlando.

Kaze de aktualaj temoj povas organiziĝi aldonaj, specifaj enketoj.

Lingva politiko
---------------

Ĝis 2021 la retejo havis menuojn kaj klarigojn dulingve (en la franca kaj en la angla). Ekde januaro 2022, la retejo estas nur en la angla. 

La raportoj en formato pdf estas ĉiam en la angla, kaj foje estas resumo en aliaj lingvoj, ĝenerale en la franca kaj en la germana. 

Volontulaj tradukoj de kelkaj raportoj estas haveblaj en interreto en ĉiuj oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio, kaj en specifaj retejoj en la franca, la germana, la itala kaj la hispana.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* paĝo de la Eŭropa Komisiono pri la rezultoj de aktualaj enketoj (angle)Arkivigite je 2013-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
* aliro al originaj datumaroj de la Eŭrobarometro-enketoj (angle)
* germanlingva informejo pri la Eŭrobarometro-enketoj Arkivigite je 2009-06-09 per la retarkivo Wayback Machine
* konciza informo pri la germania Eŭrobarometro-enketejo (germane, en formato PDF)
**Remetschwil** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1957 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Remteschwil situas meze inter la kulmino de la Mutschellen-Pasejo kaj la urbo Baden. Ĝi konsistas el la tri vilaĝoj Remetschwil ĉe la okcidenta deklivo de la monto *Heitersberg*, Sennhof, kiu situas pli oriente je alteco de 660 m s.m. kaj Busslingen, kiu situas je alteco de 410 kaj kunkreskis kun la najbara komunumo Stetten.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,88 km², de kiuj 0,93 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,63 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la kresto de la montoĉeno *Heitersberg* je alteco de 695 m s.m. kaj la plej malalta punkto je alteco de 405 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Remetschwil limas en nordo al Niederrohrdorf kaj Oberrohrdorf, en oriento al Spreitenbach, en sudo al Bellikon kaj Künten, kaj en okcidento al Stetten.

Trafiko
-------

La kantona ĉefvojo de Muteschellen-Pasejo al Baden, ĉe la eniro al la vilaĝo Remetschwil
Tra Remetschwil pasas la kantona ĉefvojo de la kulmino de Mutschellen-Pasejo al Argovio, laŭ kiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika trafikreto.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas norde en Dättwil, urbo Baden, en distanco de proksimume 10 kilometroj, kaj samdistance sude en Urdorf al la svisa aŭtovojo A4.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Remetschwil datiĝas el la jaro 1184 kiel *Reimiswilare*.

En mezepoko Remetschwil estis sub la regado de la Habsburgoj. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, ĝi estis atribuita al la voktejo Rohrdorf de la Grafejo Baden.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la hodiaŭa Kantono Argovio, Remetschwil fariĝis politika komunumo de la argovia distrikto Baden.

En la jaro 1805 la kvin vilaĝoj Busslingen, Niederrohrdorf, Oberrohrdorf, Remetschwil kaj Staretschwil estis kunigitaj al la komunumo Rohrdorf. Ĉar la kunlaboro malbone funkciis post diversaj iniciativoj en la jaro 1854 la komunumo Rohrdorf estis denove disigita, kaj estiĝis la tri hodiaŭaj komunumoj Niederrohrdorf, Oberrohrdorf kun Staretschwil, kaj Remetschwil kun Busslingen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Remetschwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Remetschwil
* Remetschwil en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Baden |
| --- |
| **Baden** • Bellikon • Bergdietikon • Birmenstorf • Ehrendingen • Ennetbaden • Fislisbach • Freienwil • Gebenstorf • Killwangen • Künten • Mellingen • Mägenwil • Neuenhof • Niederrohrdorf • Oberrohrdorf • Obersiggenthal • Remetschwil • Spreitenbach • Stetten • Turgi • Untersiggenthal • Vetingo • Wohlenschwil • Würenlingen • Würenlos |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Brugg (distrikto) kaj Brugg AG (stacidomo). |


**Brugg** estas historia urbo
en la samnoma distrikto de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 9055 loĝantojn je la 30-a de junio 2008.

Geografio
---------

Kunfluejo de Reuss kaj Aro en Brugg
Brugg situas en la centro de la tiel nomita *Akvujo de Svislando* (germane *Wasserschloss der Schweiz*), la kunfluejo de la tri riveroj Aro, Reuss kaj Limato.
La rivero Aro estas la limo inter du geografiaj regionoj de Svislando, nome inter la Ĵuraso kaj la Svisa Mezlando.

Trafiko
-------

La urbo Brugg estas signifa trafiknodo, bone atingebla kaj per publikaj kaj per privataj trafikiloj.

Fervoja stacidomo de Brugg
### Fervojo

Tra la urbo Brugg pasas tri fervojlinioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. La plej signifa estas la linio de Bazelo tra Zuriko al Koiro. Krome estas linio al Araŭo kaj alia al Lencburgo. Rapidtrajnoj cirkulas al Bazelo, Berno, la ĉefstacidomo Zuriko, la flughaveno Zuriko kaj Koiro.

### Poŝtaŭto

De la stacidomo de Brugg poŝtaŭtolinioj kondukas al Bad Zurzach, Birr, Döttingen, Frick, Laufenburg, Linn, Mellingen, Mönthal, Remigen, Scherz kaj Thalheim.

### Aŭtomobilo

En Brugg kruciĝas du gravaj ĉefstratoj, nome la ĉefstrato 3 (Bazelo - Zuriko - Koiro - Chiavenna) kaj la ĉefstrato 5 (Laŭzano - Bielo - Waldshut).

Estas alveturejoj al la du naciaj aŭtoŝoseoj A1 (de Ĝenevo al Sankt-Margreto) kaj de A3 (de Bazelo al Koiro).

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Brugg datiĝas el la jaro 1064 kiel *Bruggo*. La regiono de Brugg estas la prahejmo kaj dum longa tempo la potenccentro de la nobela familio de la Habsburgoj, la posta aŭstria imperiestra dinastio.

Rudolfo la 1-a, kiu antaŭ sia elektiĝo kiel reĝo kaj imperiestro de la Sankta Romia Imperio ofte restadis en Brugg, koncedis al la loko la 12-an de junio 1284 la urborajton.

Elstaruloj
----------

* Johann Georg Zimmermann, kuracisto

Esperanto-movado
----------------

En Brugg vivas Ernst Glättli (naskiĝinta 1924), fervojisto, kiu dum multaj jaroj aktivis en la Svisa Asocio de Esperanto-Fervojistoj kaj en la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio, kies honora membro li estas ek de 2001. Glättli estas ek de multaj jaroj UEA-delegito de Brugg. (Fonto: Andreas E. Künzli: *Universalaj Lingvoj en Svislando* p 205, 335 kaj 336)

Vidu ankaŭ
----------

* Brugg AG (stacidomo)
* Schinznach Bad (stacidomo)

* Kategorio Brugg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la urbo Brugg
* Brugg en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brugg |
| --- |
| Auenstein • Birr • Birrhard • **Brugg** • Bözberg (Oberbözberg • Linn • Gallenkirch • Unterbözberg) • Bözen • Effingen • Elfingen • Habsburgo • Hausen • Lupfig • Mandach • Mönthal • Mülligen • Oberflachs • Remigen • Riniken • Rüfenach • Scherz • Schinznach-Bad • Schinznach-Dorf • Thalheim • Veltheim • Villigen • Villnachern • Windisch |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277865
* GND: 4090211-0
* VIAF: 136845521
* NKC: ge173077
 |
**Murist** estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 584 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Murist situas en la friburga eksklavo Estavayer sur la molasaj montetoj, kiuj disigas la basenon de la Lago de Neŭŝatelo de la ebenaĵo de Brojo, proksimume 5 kilometrojn sudokcidente de Estavayer-le-Lac kaj 10 kilometrojn okcidente de Payerne. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Murist, Montborget, Franex, La Vounaise kaj Fontanalla.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,20 km², de kiuj 17,9 % estas kovritaj de arbaro, 74,5 % servas por agrikulturo kaj 7,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Murist limas en nordo al Châbles, en nordnordoriento al Lully, en nordoriento al Les Montets, en sudoriento al Nuvilly, en sudokcidento al Treytorrens (VD), en okcidentnordokcidento al Chavannes-le-Chêne (VD), en okcidento al Rovray (VD), kaj en nordokcidento al Cheyres.

Trafiko
-------

La komunumo Murist situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas pere de flankaj vojoj de ĝiaj nabaraj komunumoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn nordoriente de la komunumo apud Estavayer-le-Lac.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Murist datiĝas el la jaro 1228 kiel *Muris*. En la 14-a jarcento en Murist estis konstruita la turo de La Molière sur pli malnovaj fundamentoj. Dum mezepoko Murist apartenis al la Senjorujo La Molière. Post la kokero fare de la urba ŝtato Friburgo Murist en la jaro 1536 estis atribuita al la Voktejo Font, al kiu ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio de 1798. Tiam ĝi estis integrita al la distrikto Estavayer, kiu en la jaro 1848 siavice surbaze de la nova friburga konstitucio estis integrita al la distrikto Brojo. En la jaro 1981 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Montborget kaj La Vounaise kuniĝis kun Murist, kaj en la jaro 1992 ankaŭ Franex estis integrita al la komunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Marianne Rolle*: *Murist* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-07-03)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Murist en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Murist

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Murist** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brojo |
| --- |
| Bussy • Châbles • Châtillon • Cheiry • Cheyres • Cugy • Delley-Portalban • Domdidier • Dompierre • **Estavayer-le-Lac** • Fétigny • Gletterens • Léchelles • Les Montets • Lully • Ménières • Montagny • Morens • Murist • Nuvilly • Prévondavaux • Rueyres-les-Prés • Russy • Saint-Aubin • Sévaz • Surpierre • Vallon • Vernay • Villeneuve • Vuissens |  |

 |
**Birmenstorf** estas urbo

komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2490 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.***(Ne miksu Birmenstorf en Kantono Argovio kun Birmensdorf en Kantono Zuriko!)***

Geografio
---------

La komunumo Birmenstorf situas ĉe la orienta bordo de la suba parto de la rivero Reuss. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Birmenstorf mem la setlejoj kaj vilaĝetoj Lindmühle, Muntwil, Müslen kaj Oberhard kaj diversaj nove konstruitaj kvartaloj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komonumo Birmenstorf limas en nordo al Gebenstorf, en oriento al Baden, en sudoriento al Fislisbach kaj la badena eksklavo Rütihof, en sudo al Wohlenschwil, en sudokcidento al Birrhard, kaj en okcidento al Mülligen kaj Windisch.

Trafiko
-------

La komunumo situas ĉe la kantona ĉefvojo de la alveturejo de la svisa aŭtovojo A1 en Dättwil (urbo Bade al Brugg kaj estas ligita al la publika trafikreto per du poŝtaŭtolinio, unu tra Baden al Würenlos, la alia al la stacidomo Mellingen-Heitersberg.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Birmenstorf datiĝas el la jaro 1146 kiel *Birbovermesdorf*.

En mezepoko Birmenstorf estis posedaĵo de la Monaĥejo Königsfelden. Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Birmenstorf fariĝis ĉefvilaĝo de la samnoma voktejo de la Grafejo Baden sub la komuna regado de la tiamaj membroj de la Svisa Ĵurkomunumo. En la jaro 1798 post la Helveta Revolucio Birmenstorf dum kvin jaroj estis komunumo de la tiama Kantono Baden, kaj en 1803 per la restaŭracio ĝi fariĝis komunumo de la distrikto Baden de la hodiaŭa Kantono Argovio.

En la jaro 1528 triono de la loĝantaro fariĝis reformita, dum la cetera parto restis katolika, kio kondukis al diferencoj inter la vilaĝanoj. La Kirko Sankt-Leodegar estis ĝis 1935, kiam la katolikoj konstruis propran preĝejon, komune uzata, nome ke en la dimanĉmatenoj unue oni celebris katolikan meson kaj poste reformitan diservon. La apogiloj de la benkoj estis moveblaj, tiel ke katolikan meson oni povis celebri kun rigardo al la katolika altaro kaj reformitan diservon kun rigardo al la predika pupitro.

Vidu ankaŭ
----------

* Vidu ankaŭ kaj ne miksu kun Birmensdorf

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Birmenstorf
* Birmenstorf en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Birmenstorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Baden |
| --- |
| **Baden** • Bellikon • Bergdietikon • Birmenstorf • Ehrendingen • Ennetbaden • Fislisbach • Freienwil • Gebenstorf • Killwangen • Künten • Mellingen • Mägenwil • Neuenhof • Niederrohrdorf • Oberrohrdorf • Obersiggenthal • Remetschwil • Spreitenbach • Stetten • Turgi • Untersiggenthal • Vetingo • Wohlenschwil • Würenlingen • Würenlos |  |

 |