recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gyula József Obádovics** [djula jOĵef obAdoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Obádovics József Gyula** estas hungara matematikisto, altlerneja instruisto, verkisto. Liaj pseŭdonimoj estis *Sámán Simon* kaj *Julius J. Coach*.

Gyula J. Obádovics naskiĝis la 3-an de marto 1927 en Baja.

Biografio
---------

Gyula J. Obádovics konfesas sin membro de malgranda sudslava minoritato. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1950. Liaj plej gravaj instruistoj estis Lipót Fejér, Béla Kerékjártó, Pál Szász (matematikisto), Pál Turán, László Fejes Tóth, Alfréd Rényi. Komence li havis posteneton en ministerio, poste li instruis en pluraj universitatoj. En 1962 li doktoriĝis en Pezindustria Teknologia Universitato, kie cetere li instruis 18 jarojn komence en rango lektoro, poste docento. Li estis ankaŭ institutestro (1970-1981), poste katedrestro en Agrara Universitato de Gödöllő (1981-1988), krome li instruis jardekon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Intertempe li kandidatiĝis en 1967 ĉe Hungara Scienca Akademio, en la sekva jaro li doktoriĝis samloke. Ekde 1988 li instruis en emerita statuso. Post apero de la komputado li facile ligis matematikon kaj komputadon en la instruado. Li havas edzinon, kiu naskis plurfoje. Dum la emeritaj jaroj li verkis librojn fikciajn kaj erotikajn, pli frue faklibrojn kaj lernolibrojn pri matematiko. Li ricevis premiojn inter 1973-2018.

Elektitaj libroj
----------------

* *Matematika* (1958, 20-a eldono en 2016, resume 500 mil da ekzempleroj)
* *Valószínűségszámítás és matematikai statisztika* (5-a eldono en 2003)
* *Lineáris algebra példákkal* (2010)
* *Életem - Hiszek a végtelenben* (membiografio, 2017)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-11-15. Alirita 2019-11-15.

* Kategorio Gyula J. Obádovics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669557
* LCCN: n95085038
* VIAF: 12806650
* ISNI: 0000 0000 7983 5801
* NKC: xx0021692
 |
**Guillermo ROSALES** (Havano, Kubo; 1946 – Miami, Usono; 1993) estis kuba verkisto. Post duobla ekzilo, unue el la diktaturo de Fulgencio Batista kaj poste el tiu de Fidel Castro, Rosales verkis pri la indiferento de la usona socio antaŭ la seniluziigo de la kubaj enmigrantoj instalitaj en Florido, kiuj malsukcesas realigi la "amerikan revon". Rosales iĝis unu de la kubaj verkistoj plej gravaj de la dua duono de la 20-a jarcento, kun Carlos Montenegro Reinaldo Arenas kaj aliaj. Li memmortigis sin en 1993 estante 47-jaraĝa. 

Guillermo Rosales vivis marĝene pro sia skizofrenio. Li estis ĵurnalisto kaj verkisto en Kubo, sukcesis frue pro sia romano *El juego de la viola*, publikigita en 1967, kiu permesis lin esti finalisto de la Premio Casa de las Américas. Sed en 1979 foriris el Kubo, post viziti kelkajn landojn de Eŭropo kaj instaliĝis en Miami, dum la kastrisma reĝimo, kaj tie konis la etoson de aziloj por marĝenuloj, kio poste utilis en liaj verkoj.

Verkoj
------

* Guillermo Rosales, *El juego de la viola*, 1967.
* Guillermo Rosales, *La casa de los náufragos* (*Boarding home*), 1987.
* Kelkaj aŭtoroj, *Cuentos de Miami*, kun rakonto de Guillermo Rosales.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717457
* GND: 129434256
* LCCN: n89673421
* VIAF: 39594444
* ISNI: 0000 0000 7359 6352
* SUDOC: 068659881
* BNF: 14429011n
* BIBSYS: 4026902
* NKC: mzk2006355754
* BNE: XX916006
 |
**Jan Otčenášek** (19a de novembro 1924, Prago – 24a de februaro 1979, Prago) estis ĉeĥa novelisto kaj dramaturgo.

Biografio
---------

Lia patro estis lignaĵisto. Li gradiĝis en negoclernejo en 1943, mallonge laboris en Germanio, poste estis dungita en la fabriko de Avia.

Post la Dua Mondmilito, li partoprenis en pro-komunisma grupo konata kiel Předvoj (Avangardo), kiu estis kontraŭleĝa tiam. Poste, li aliĝis al la komunisma partio kaj studis estetikon en la Universitato de Karolo, sed li devis rezigni pro familiaj problemoj. El 1947 al 1951, li laboris por la Kemia kaj Metalurgia Industria Asocio "Spolek pro chemickou a hutní výrobu" kiel eksporta funkciulo. Tio estis sekvita de posteno en la Sekretariaro de la Sindikato de Ĉeĥoslovakaj Verkistoj "Svaz spisovatelů".

En 1960, li decidis iĝi libera verkisto. El 1973, li estis scenaristo por Barrandov studio. Dum dudek jaroj, li vivis kun la aktorino Libuše Švormová. Li mortis en Prago pro pulmokancero.

Verkoj
------

*Lama Orfeo* (*Kulhavý Orfeus*) estas duonmembiografia priskribo de grupo de junuloj de ĉeĥa rezistado mobilizita de Nazia Germanio kiel laboristoj por municia fabrikado kiel deviga laboro. Lia plej populara verko, *Romeo, Julieta kaj la tenebro* (*Romeo, Julie a tma*), pri juna paro dum la Nazia okupacio, en la reprezalia kunteksto de la sekvo de la mortigo de Reinhard Heydrich estis, en 1960 adaptita al filmo, reĝisorita de Jiří Weiss kaj kun steluloj Ivan Mistrík, Daniela Smutná, kaj Jiřina Šejbalová. En 1963 ĝi iĝis opero fare de soveta komponisto Kirill Molĉanov.

Notoj
-----

1. ↑  B. R. Bradbrook *A handbook of Czech prose writing, 1940–2005* 2007 p 84 JAN OTCENASEK (1924–1979)
2. ↑  Emily Olin.  (2012) *Singing in Russian: A Guide to Language and Performance*. Rowman & Littlefield, p. 157–. ISBN 978-0-8108-8116-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654260
* GND: 1038030862
* LCCN: n50049605
* VIAF: 49644726
* ISNI: 0000 0001 0899 6699
* SUDOC: 059532289
* BNF: 12629312w
* NKC: jk01091352
* BNE: XX1387752
 |
**Louis Renault** (La 21-an de majo 1843 - La 8-an de februaro 1918) estis franca juristo, kaj gajninto de la pacpremio en 1907, kune kun Ernesto Teodoro Moneta de italio.

Vivo
----

Renault naskiĝis en la urbo Auten en la regiono Burgonjo de Francio. De 1868 li servis kiel profesoro en la juraj fakultatoj de la universitatoj de Dijon kaj Parizo. En 1890 li estis nomumita jura konsilisto de la franca Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj, kaj la plej granda parto de sia laboro temigis ekzamenadon de la ekstera politiko de Francio laŭ la internacia juro. Kiel parto de sia rolo, Renault partoprenis du pacajn konferencojn en Hago en 1899 kaj 1907. Tiun saman jaron li estis rekonita pro sia laboro, kiam li estis deklarita Nobel-premio pri paco, kune kun Ernesto Theodore Moneta.

Renault ankaŭ funkciis kiel arbitraciisto kaj mediaciisto en internaciaj disputoj kaj verkis kelkajn raportojn sur la studfako, kiel ekzemple de la germana invado de Belgio kaj Luksemburgio en 1917.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Louis Renault (juristo)** en Vikimedia Komunejo
Louise de La Vallière kune kun siaj infanoj
**Louise Françoise DE LA BAUME LE BLANC**, fraŭlino kaj pliposte **dukino de La Vallière** (naskiĝis en Tours 6-an de aŭgusto 1644 – mortis en Parizo 7-an de junio 1710) estis la unua amantino de la franca reĝo Ludoviko la 14-a.

Ludoviko unue simulis intereson por la juna fraŭlino, por ke la kortego forgesu lian ambaŭsencan rilaton kun la edzino de sia propra frato, Filipo de Francio. Sed la reĝo fine korinkliniĝis por Louise, kiu mem sekrete amis Ludovikon. La sekvinta rilato, kvankam kiel eble plej diskreta, indignigis la plej diotimajn korteganojn, interalie Jacques Bossuet. La reĝo, kvankam tre diotima ĝis tiam, rifuzis komuniiĝi ekde 1663.

Nicolas Fouquet, kiu volis akiri aliancanon proksiman de la reĝo, oferis al Louise multan monon. Sed la juna virino rifuzis kaj eĉ informis la reĝon. Tio plifortigis la koleron de Ludoviko kontraŭ la ministro pri financoj.

Ŝi havis kvar infanojn kun la reĝo, el kiuj du fariĝis plenkreskuloj kaj estis oficiale agnoskitaj de Ludoviko (vidu Ludoviko la 14-a#Infanoj).

* Kategorio Louise de La Vallière en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125762
* GND: 118640356
* LCCN: n85196368
* VIAF: 61667501
* ISNI: 0000 0000 8140 9748
* SUDOC: 05056840X
* BNF: 126172405
* BIBSYS: 3054392
* NKC: jn20000701096
 |
**Lars JANSSON** (8-a de oktobro 1926 en Helsinko – 31-a de julio 2000 Helsinko) estis svedlingva finna artisto kaj verkisto. Li estis frato de Tove Jansson. Lars Jansson estas memorata speciale kiel farinto de mumin-bildliteraturo. Li tradukis muminbildliteraturon al la angla kaj helpis Tove Jansson-on en manuskriptoj, kaj ekde 1959, kiam Tove ĉesis pentri la bildfiguron, Lars faris la bildliteraturon sola. Oni taksis, ke kiel manuskriptanto de la bildliteraturo li estis eĉ pli bona ol Tove. Li faris 52 longajn bildliteraturajn rakontojn. Unua libro de Lars Jansson aperis en 1941. En 1941–1952 li publikigis sep librojn. Lia libro *Fem tusen pund* (finne *viisituhatta puntaa*) fariĝis tre konata kaj populara. En 1952–1956 li laboris en *Aerodomo*, kio estis entrepreno por foti el aviadilo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736607
* GND: 130597848
* LCCN: n50000626
* VIAF: 8498230
* ISNI: 0000 0001 0868 1902
* LIBRIS: 191493
* SUDOC: 058991700
* BNF: 14431371m
* ULAN: 500355760
* NDL: 00468934
* BIBSYS: 90198327
* NKC: xx0279526
 |
**Lucyna Winnicka** (naskiĝis la 14-an de julio 1928 en Varsovio, mortis la 22-an de januaro 2013 en Palmiry) – pola aktorino, ĵurnalistino kaj publicistino.

Vivo
----

Antaŭ la dua mondmilito ŝi frekventis lernejon je la nomo al Cecylia Plater-Zyberkówna en Varsovio ĉe la strato Piękna 24. Diplomitino de la 6-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo al Tadeusz Reytan en Varsovio. En 1950 ŝi finis Juran Fakultaton de Varsovia Universitato, en 1953 studojn en Ŝtata Supera Teatro-Lernejo en Varsovio. Ĝis 1974 ŝi ludis en scenejoj de Szczecin kaj Varsovio. En la dua duono de la 70-aj jaroj finis aktoran karieron. Ŝi fondis Akademion de Vivo kaj gvidis ĝin dum pli ol 10 jaroj, instruante alternativan medicinon, filozofion kaj medicinon de Fora Oriento. Ĵurnalistino kaj publicistino de interalie semajnrevuo "Przekrój".
Ŝi eldonis libron "Podróż dookoła świętej krowy" (Vojaĝo ĉirkaŭ la sankta bovino) kaj "W poczekalni nieba" (En ĉiela atendejo).

Ŝi edziniĝis al Jerzy Kawalerowicz. En 1960 ĉefrolis en la filmo *Patrino Johana de Anĝeloj*. Mortis en Zorgo-Domo en Palmiry apud Varsovio. Entombigita en Tombejo Powązki en Varsovio.

Premioj
-------

* 1975 - Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* okaze de la 30-jariĝo de kinematografio en Pola Popola Respubliko
* Premio en Festivalo de Venecio pro rolulino Marta en "Pociąg" (Trajno)
* 2013 Heroino-Premio de Pola Kino

* Kategorio Lucyna Winnicka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 510676
* GND: 1062454243
* LCCN: no2007000413
* VIAF: 37234584
* ISNI: 0000 0000 0523 2004
* SUDOC: 069196648
* BNF: 15577859q
* NKC: mub2013781877
 |
**Janwillem Lincoln van de WETERING** (la 12an‏ de februaro 1931 en Roterdamo, Nederlando - la 4an de julio 2008, Blue Hill, Majno) estis nederland-usona verkisto, iama bikŝuo, komercisto, kaj policisto en Amsterdamo. En 1984 li gajnis la premion por polica fikcio en Francio.

Liaj verkado baziĝas sur liaj vivtravivaĵoj ĉe ses kontinentoj. Tri el liaj verkaĵoj estis adaptitaj en filmojn kaj multaj el liaj aliaj rakontoj en televidajn kaj radioprogramojn en Usono, Germanio kaj Nederlando.

Vivo
----

Janwillem van de Wetering famiĝis ĉefe dank' al du serioj kiujn li kreis: Amsterdamaj policistoj (Grijpstra and de Gier), kiuj malfrue en iliaj kariero fariĝis privataj detektivoj, kaj pri trilogio de Zen-Budhismo. Li verkis ĉiun rakonton dufoje, en la angla kaj en la nederlanda, en versioj adaptitaj al la leganta publiko en ĉiu lando. Li ankaŭ verkis biografion de la verkisto, la nederlanda ĉinologo kaj diplomato d-ro Robert van Gulik, kvin infanlibrojn kaj multajn artikolojn kaj novelojn.

Ĉiuj liaj verkaĵoj kaj rakontoj (eĉ tiuj kiuj ne estis publikigitaj en la originala lingvo) estis tradukitaj en la germanan. Liaj verkaĵoj ankaŭ estas tradukitaj en ĉirkaŭ 20 aliajn lingvojn. En la jaroj 2004-2006, serio kun liaj rakontoj estis elsendita en la Luksemburga kanalo en la nederlanda (RTL4). Pro la longo de la serio, novaj rakontoj bazitaj sur la roluloj de van de Wetering estis verkitaj fare de aliaj verkintoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Janwillem van de Wetering en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nekrologo de Janwillem van de Wetering en The Guardian
* La Filozofiaj Ekzercadoj de Janwillem van de Wetering Arkivigite je 2013-05-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Budhisma televido intervjuo kun Janwillem van de Wetering, en la nederlanda
* Biografio (ĝis 1997) kaj fotoj ĉe Dunn kaj Powell Books


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823197
* GND: 118631985
* LCCN: n79103567
* VIAF: 6229151778228218130003
* ISNI: 0000 0000 8175 199X
* LIBRIS: 314962
* SUDOC: 027175685
* BNF: 11927555m
* BPN: 22127055
* MBA: e9c54869-8aa3-48a8-b8a6-882908cb2850
* NDL: 00460683
* RKD: 368131
* NKC: jn19981002300
* BNE: XX1129709
 |
**Ludwig von Ficker** (naskiĝinta la 13-an de aprilo 1880 en München, mortinta la 20-an de marto 1967 en Innsbruck) estis aŭstra-germana verkisto, eldonisto kaj katolika eseisto.

Biografio
---------

Tre ligite al la katolika kultura kaj spirita vivo li fondis en 1910 la komence ekspresionisme orientitan kulturfakgazeton *Der Brenner* en Innsbruck, kiun Karl Kraus nomis la *ununura honesta magazino de Aŭstrio kaj Germanio*. Tiu kritika organo iĝis la sontubo kaj atentigilo de la frua ekspresionimo en Aŭstrio. Tie aperis unuafoje skribitaĵoj i.a. de Theodor Däubler kaj Georg Trakl. Ficker ankaŭ proksime rilatis al Ludwig Wittgenstein kaj Rainer Maria Rilke. 
Ĉirkaŭ von Ficker kolektiĝis la t.n. Brenner-rodo, kies anoj strebis fari kulturreformojn laŭ kristanaj valoroj. De 1915-19 maleblis apero de la gazeto, ĉar Ficker en 1914/15 ege estis kritikinta la militon. 
Aperinte komence ĉiun duan monaton, poste unu fojon pojare la gazeto ekzistis ĝis 1954 (serio nr. 18).

Honoroj
-------

En la 1959-a jaro Ficker ricevis la premion *Großer Österreichischer Staatspreis* kaj en 1966 la meritkrucon *Österreichische Ehrenzeichen für Wissenschaft u. Kunst*.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Studien über Karl Kraus*, 1913
* *Denkzettel und Danksagungen. Reden und Aufsätze*, eldonite de F. Seyr, 1967
* *Briefwechsel 1909-14*, 4 volumoj, 1986-96

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Ludwig von Ficker en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Brenner-Archiv, inkluzive de la Trakl-poslasitaĵoj: Biografio kaj verkara listo

* Kategorio Ludwig von Ficker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501180
* GND: 118532871
* LCCN: n85348628
* VIAF: 66481466
* ISNI: 0000 0001 0910 260X
* SUDOC: 028438388
* BNF: 12027353z
* NLA: 36024504
* BIBSYS: 7014289
* NKC: jn20020423002
 |
**Johannes (Hannes) Sköld** (n. 1886 - m. 1930) estis sveda socialisto kaj kontraŭmilitaristo. Sköld ankaŭ estis lingvisto, verkisto, kaj poeto, kiu ankaŭ komponis kantojn.

Johannes Sköld naskiĝis en Ĉinio kiel filo de sveda misiisto tie. Li plenkreskis en la urbo Norrköping, Svedio, kaj estis infana amiko de Ture Nerman. Post elgimnaziiĝo li transloĝiĝis al Gotenburgo por studi ĉe la universitato. En Gotenburgo, li konatiĝis kun Zeth Höglund kaj ekaktivis kun li en la maldekstra flanko de la laborista movado.

Kiel juna vagemulo, Sköld multe vojaĝis en Eŭropo kaj loĝis en Parizo kaj en Kopenhago. Li eldonis sian unuan poezilibron en 1911. La saman jaron, oni metis lin en la malliberejon Långholmen pro disvastigo de kontraŭmilitarisma propagando. En 1912, li ellasis sian duan libron, verkitan enmallibereje.

Sköld komunistiĝis en 1917 post la Oktobra Revolucio. Li transloĝiĝis al Sovetunio, lernis la rusan, kaj tradukis iom da la verkoj de bolŝevikaj estroj en la svedan.

* Kategorio Hannes Sköld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223919
* GND: 1055433457
* VIAF: 54545340
* ISNI: 0000 0001 0903 0394
* LIBRIS: 92570
* SUDOC: 147412757
* MBA: f96a4b41-c690-48ab-b5fb-80f97c6b49e7
* NKC: mub2014805960
 |
**Joseph Franz von ALLIOLI** (naskiĝinta la 10-an de aŭgusto 1793 en Sulzbach, mortinta la 22-an de majo 1873 en Augsburg) estis romkatolika pastro, biblia fakulo kaj tradukisto. Pro la larĝa disvastiĝo de lia traduko de la Biblio li nomiĝis *la katolika Lutero*.

Vivo
----

Estante filo de komercisto li studis teologion en Landshut (ĉe Johann Michael Sailer) kaj ordinitis en la 11.8.1816 en Regensburg. Post du jaroj da animzorgado li iris al Vieno, Romo kaj Parizo - kun subteno de la bavaria registaro - por trejniĝi en bibliaj-orientalismaj konoj. Sekve li konatiĝis kun Joseph von Hammer-Purgstall, Angelo Mai kaj Antoine-Isaac Silvestre de Sacy. Post reveno en la patrujon li komencis en 1821 akademian prelegadon kiel privata docento ĉe la universitato de Landshut. Samloke li iĝis en 1824 orda profesoro pri teologio en la fakoj de orientalismaj lingvoj, de bibliaj arkeologio kaj ekzegezo. En 1826 li iris - same kiel la tuta tiea universitato - al Munkeno. Post kiam li en 1829 ne respondis al voko je profesoreco en Freiburg im Breisgau, li iĝis membro de la Akademio de sciencoj munkena en 1830.

Graveco
-------

Bremsite en la instrua profesio per grava sufero en la kolo, li iĝis kapitulano katedrala en Augsburg. Post longa kaj fruktudona laboro por la sciencoj li mortis tie. Lia plej grava verko estas la traduko kaj la ekzegezo de la Biblio. Institige de Johann Michael Sailer li eldonis sian tradukon en la jaro 1830-a. La verko ricevis aprobon fare de la Apostola Seĝo kaj disvastiĝis sub tre diversaj formoj kaj eldonoj en Germanujo kaj Usono. Ĝiaj komentoj tradukistis en multajn aliajn lingvojn. Krom manlibro pribibliaĵa *Handbuch der biblischen Alterthumskunde* (1844; prilaborita de Peter Alois Gratz kaj Daniel Bonifaz von Haneberg) aperis ankaŭ volumetoj kun predikoj kaj multaj mallongaj studoj de teologia, arkeologia aŭ asketisma enhavoj.

Fonto
-----

Artikolo "Allioli, Joseph Franz von" de Anton von Steichele en: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 1 (1875), p. 350, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Joseph Franz von Allioli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583732
* GND: 119101564
* LCCN: n86030820
* VIAF: 34447290
* ISNI: 0000 0000 8342 7798
* SUDOC: 095699600
* BNF: 106133019
* NKC: jn19990000123
* ICCU: PUVV296738
 |
**Grafo György Thurzó** [djordj turzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Thurzó György** estis hungara palatino. Lia nobela antaŭnomo estis *bethlenfalvi*. Lia patro estis Ferenc Thurzó, lia dua edzino estis Erzsébet Czobor.

Tombo de György Thurzó
György Thurzó  naskiĝis la 2-an de septembro 1567 en Hungara reĝlando en Zsolnalitva (nuntempa Lietava en Slovakio). Li mortis la 26-an de decembro 1616 en Nagybiccse (nuntempa Bytča en Slovakio).

Biografio
---------

György Thurzó edziĝis en 1585 baldaŭe havanta 2 filinojn. Pro vidviĝo li denove edziĝis en 1592. En la sekva jaro li partoprenis en sieĝo de Székesfehérvár. En 1598 li ricevis la titolon reĝa konsilisto. En la sekva jaro li baroniĝis. Dum ribelo de Stefano Bocskai li restis fidelulo de Habsburgoj, tial li ricevis burgon en Árva kaj li grafiĝis en 1606: Li estis elektita palatino post 3 jaroj. Li strebis por la paco kaj la luteranismo, krome li estis mecenato de la literaturo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio György Thurzó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 491594
* GND: 120404516
* LCCN: no2013056827
* VIAF: 86410204 5761415, 86410204
* ISNI: 0000 0000 7861 9859
* SUDOC: 232933960
* NKC: js20090416001
 |
**Leonhard HUTTER** (ankaŭ: *Hütter, Hutterus*; naskiĝinta en januaro 1563 en Nellingen ĉe Ulm, mortinta la 23-an de oktobro 1616 en Wittenberg) estis germana teologo.

Vivo
----

La filo de pastro studis filozofion, filologion kaj teologion, kaj magistriĝis en 1583 respektive doktoriĝis en 1593 en Lepsiko. Krome li studis en Strasburgo, Hajdelbergo kaj Jena. De 1596 ĝismorte li agadis kiel fama profesoro en Wittenberg kune kun Polykarp Leyser kaj Ägidius Hunnius. En 1599 estis la nupto kun Barbara Manlich.

Graveco
-------

Li havis kvazaŭ nepridiskuteblan aŭtoritaton kaj batalis por la luteranaj kredaj fundamentoj *Konkordienbuch* kaj *Konkordienformel*: por li tio estis, same kiel la prezento de la Aŭgsburga konfesio, inspirita de Dio *(theopneustia)*. Hutter komencis formuli la doktrinon pri teologio kredanta la inspiritecon de ĉiu vorto de la Biblio; tiun ideon evoluigis poste Johann Gerhard - la t.n. Dia inspiro. Hutter mem ankoraŭ distingis inter kanonikaj skribitaĵoj, apokrifoj kaj duboplenaj kontraŭdiraj tekstoj *(antilegomena)*.

Krome Hutter unuafoje difinis la eklezion kaj ties oficon el ĝia nevidebleco. Estante tipa tiutempulo li ne faris grandan diferencon inter verecoj ĉiam validendaj kaj tiamaj specialaj situacioj kaj sekve daŭre polemike kverelis kun aliaj: kun katolikoj (ekz. Rudolf Hospinian) Roberto Bellarmino), anoj de Ulrich Zwingli kaj Johano Kalvino, eĉ kun evangeliaj aŭtoritatuloj kiel Filipo Melanktono kaj ties disĉiploj. Sekte Hutter baldaŭ konsideritis esti la plej luteraneca de ĉiuj.

Lia majstroverko *Compendium locorum theologicorum* estis nove eldonita en 1834 fare de K. v. Hase 1834 kaj en 1961 fare de W. Trillhaas: ĝi jam ekde 1610 havis multajn represojn kaj igis siaflanke multajn teologojn skribi artikolojn pri tie levitaj demandoj.

Aliaj verkoj (elekto)
---------------------

* Liber Christianae Concordiae explicatio, 1608
* Disputatio contra Bellarminum, 1610
* Concordia concors, 1614 (kontraŭ Hospinian)
* Loci communes theologici, 1619

Literaturo
----------

* K. H. Ratschow, Luth. Dogmatik z. Ref. u. Aufklärung, 2 T. 1964/66 (L)
* W. Friedensburg, Gesch. d. Univ. Wittenberg, 1917.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Leonhard Hutter en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Leonhard Hutter en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Eldona projekto ĉe la hamburga altlernejo. Arkivigite je 2007-06-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe *NDB*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 503265
* GND: 118950037
* LCCN: no92025199
* VIAF: 22152397
* ISNI: 0000 0001 0877 7779
* LIBRIS: 245524
* SUDOC: 085894249
* BNF: 12005889f
* NLA: 61542795
* BIBSYS: 6019005
* NKC: mzk2008479828
 |
**Hans von Wolzogen**  (naskiĝinta la 13-an de novembro 1848 en Pocdamo; mortinta la 2-an de junio 1938 en Bayreuth) estis germana verkisto, redaktisto, libretisto kaj eldonisto.

Dum sia postedziĝa vojaĝo en 1872 li estis unuan fojon en Bayreuth, kie mallonge antaŭe, la 22-an de majo, estis okazinta la meto de la fundamentŝtono por la festivalejo de Bayreuth de Richard Wagner. Tiu ĉi venigis lin en 1877 al Bayreuth, kie li ekde 1878 ĝis 1938 komence redaktis kaj eldonis la revuon *Bayreuther Blätter*. Ekde 1878 li loĝis ĉe la Schiller-Strato, malproksime de la vilao Wahnfried de Wagner. Richard Wagner, de kiu originis la ideo por la revuo, rigardis *Bayreuther Blätter* kiel *revuo por la informo pri la eblecoj de germana kulturo*.

Wolzogen estris la *Ĝeneralan Richard-Wagner-Asocion*.
La 19-an de decembro 1928 Wolzogen apartenis al la subskribintoj de la fondomanifesto de la naziisma kaj kontraŭjuda Batalligo por Germana Kulturo. Dum la nazia epoko Wolzogen aperigis marton de 1936 en la revuo *Zeitschrift für Musik* kontribuaĵon, en kiu li festis Hitler-on „kiel enkarniĝon de la naciisma spirito" kaj komparis kun Richard Wagner.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hans von Wolzogen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Hans von Wolzogen en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Manskribaĵoj de Wolzogen en germanlingvaj arĥivoj kaj bibliotekoj
*

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Ernst Klee: *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945*. S. Fischer, Frankfurto ĉe Majno 2007, ISBN 978-3-10-039326-5, S. 675.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 432520
* GND: 119498235
* LCCN: nr89008355
* VIAF: 5064951
* ISNI: 0000 0001 1588 1232
* SUDOC: 069521549
* BNF: 130006994
* NKC: kup19980000112487
* ICCU: CUBV163443
* BNE: XX4580491
 |
**Lev Isaakoviĉ ŜESTOV** ruse *Лев Исаа́кович Шесто́в*, denaske **Jehuda Lejb Ŝvarcman**, ruse *Иегуда Лейб Шварцман*, (naskiĝis la 31-an de januaro[jul.]/ 12-an de februaro 1866[greg.] en Kievo, Rusa Imperio, mortis la 19-an de novembro 1938 en Parizo) estis rusa ekzistadisma filozofo, konata pro sia "filozofio de malespero". Naskiĝinta en Kievo (Rusa Imperio) la 12-an de februaro [malnovstile la 31-an de januaro] 1866, li elmigris al Francio en 1921, fuĝe el la sekvoj de la Oktobra Revolucio. Li loĝis en Parizo ĝis sia morto la 19-an de novembro 1938. 

La filozofio de Ŝestov estas, je unua rigardo, ne vera filozofio: ĝi proponas nek sistemecan unuecon, nek koheran serion de diskursaj propozicioj, nek teorian klarigon de filozofiaj problemoj. Plej el la verkaro de Ŝestov estas fragmenteca. Rilate al la formo (li ofte uzis aforismojn) la stilo povas esti konsiderata pli reteca ol linia, kaj pli eksplodema ol argumenteca. La aŭtoro ŝajne kontraŭdiras sin mem je ĉiu paĝo, kaj eĉ serĉas paradoksojn. Tio ĉar li kredas, ke la vivo mem estas, lastanalize, tre paradoksa, kaj ne komprenebla tra logika aŭ racia esplorado. Ŝestov subtenas, ke neniu teorio povas solvi la misterojn de la vivo. Fundamente, lia filozofio ne estas 'problem-solva', sed fakte problem-genera, kun markita emfazo al la enigmaj kvalitoj de la vivo. 

Lia elirejo ne estas teorio, aŭ ideo, sed sperto, nome sperto de despero, kiun Ŝestov priskribas kiel perdo de certeco, nome perdo de libero, perdo de la signifo de la vivo. La radiko de tiu malespero estas tio kion li ofte nomas 'Neceso', sed ankaŭ 'Racio', 'Idealismo' aŭ 'Fato': ia pensmaniero (sed samtempe ankaŭ tre reala aspekto de la mondo) kiu subigas la vivon al ideoj, abstrakteco, ĝeneraligo mortigas ĝin, ignorante la unikecon kaj vivecon de la realo.

Kelkaj verkoj
-------------

* *Bono en la instruo de Tolstoj kaj Nietzsche*, 1899
* *Filozofio de Tragedio, Dostojevskij kaj Nietzsche*, 1903
* *Ĉio eblas (Apoteozo de Senfundamenteco)*, 1905
* *Potestas Clavium*, 1919
* *En la balanciloj de Jobo*, 1923–29
* *Kierkegaard kaj la ekzistadisma filozofio*, 1933–34
* *Ateno kaj Jerusalemo*, 1930–37

Bibliografio
------------

* Geneviève Piron: Léon Chestov, philosophe du déracinement, Éditions L'Âge d'Homme, 2010 (ISBN 978-2-8251-3976-9).

* Lev Ŝestov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lev Ŝestov en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669488
* GND: 118796739
* LCCN: n50024902
* VIAF: 36916319
* ISNI: 0000 0001 2128 0185
* LIBRIS: 105802
* SUDOC: 02678551X
* BNF: 11896582j
* NLA: 61543952
* NDL: 00456393
* BIBSYS: 1535375968215&feltselect=bs.autid 90413150, 1535375968215
* NKC: jn19990209845
* ICCU: MILV151658
* BNE: XX1438726
 |
**Jean-Claude Duvalier**, kromnomita ***Bebe Dòk*** (naskiĝis la  3-an de julio 1951(nun 1951-07-03) en Portoprinco, mortis la 4-an de oktobro 2014) estis politikisto de Haitio. Li estis prezidento porviva kaj diktatoro de Haitio inter 1971 kaj 1986, kaj tiele estis la plej juna ŝtatestro de la moderna historio, ĉar akiris la povon kiam li estis 19‑jaraĝa.

Biografio
---------

Li estis la filo de la diktatoro François Duvalier (*Papa Doc*), kaj laŭ la konstitucio de 1964, alvenis al la prezidenteco porviva post la morto de sia patro en 1971. Tiujare li kreis la roton de la Leopardoj, por kontraŭefiki la memstaran povon de la polico de la eksa reĝimo de sia antaŭanto nome la *Tonton Macoute*, sed kun sama rezultoj: terurigi la loĝantaron.

Lia regado karakteriziĝis per internaj luktoj inter membroj de lia familio, kaj la influo de lia patrino, kun depresio de la haitia ekonomio, la altega koruptado kaj la nehumana subpremado kontraŭ ĉia dizidenteco.

Li edziĝis kun Michèle Bennett, mulato apartenanta al la haitia alta klaso. Ŝi havis negativan influon por lia regado, ĉar ŝi estis konata pro siaj grandaj elspezoj pri juveloj kaj vestoj, dum malriĉeco mortigis la loĝantaron.

Insurekcio finigis lian regadon je la 7‑a de februaro de 1986, post la retiro de la milita kaj ekonomia apogo de Usono kaj pro puĉo de la armeestro, Henri Namphy.

Post lia eksigo, Duvalier kaj lia familio ekziliĝis en Francion. En 1994, li devis rezigni sian francan sidejon, ruinigita de senlimaj disipado kaj malŝparo.

En 2005, Duvalier anoncis sian intencon reveni en Haition por kandidati al la prezidenta balotado de Haitio la sekvan jaron, laŭ la Partio de la Nacia Unio, sed li ne povis enskribiĝi en la balotejo. En 2007, per mesaĝo, diskursis en franca kaj petis publike pardonon al la haitia popolo pro malhumaneco de sia eksa diktatoreco, sed ĝenerale tio estis malatentata de plimulto de la haitianoj inklude la prezidenton de la Respubliko, René Préval.

Reveno
------

La 16‑an de januaro 2011, li revenis patrujon post 25 jaroj por "helpi la patrolandon" laŭ propra deklaro. Akompanata de sia koramikino Véronique Roy, li estis jam atendata fare de iamaj kunlaborantoj, ekspartianoj kaj ĵurnalistoj. Du tagojn poste, oni arestis lin en la ĉefurba luksa hotelo "Karibe" por transporti lin al la prokurorejo por pridemandoj. Tamen li sukcesis ricevi liberigon kaj nuran devigon esti ĉiam je la dispono de la justico. Laŭ indikoj de la advokato malliberigo de Duvalier neniel akordas kun la haitiana konstitucio. La prokuroro ekis proceduron kontraŭ lin pro korupteco, misuzo kaj ŝtelo el la nacia fisko.

La 4-an de oktobro 2014, Duvalier mortis pro korinfarkto en la aĝo de 63 jaroj.

* Kategorio Jean-Claude Duvalier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337330
* GND: 11886050X
* LCCN: n84030341
* VIAF: 20477978
* ISNI: 0000 0000 7859 5869
* SUDOC: 029891132
* BNF: 12142087t
* NLA: 35970905
* BIBSYS: 90303552
 |
maldekstra
**ZALKA Máté** (naskiĝnomo **Béla Frankl,** n. la 23-an de aprilo 1896 en Matolcs, Hungario, m. la 11-an de junio, 1937en Huesca, Hispanio) estis hungara verkisto kaj revoluciulo. La pseŭdonimo *Máté Zalka,* estis inspirita de la urbo Mátészalka, proksima al lia naskiĝloko.

Li venis el etburĝa familio. Kiam li aĝis 18, li ek-soldatservis.

Zalka batalis en Italio kaj pri tio verkis la novelon "*Doberdó*". Li militkaptitiĝis en 1916 en la rusa fronto kaj en la prizonkampo (Krasnojarsk) konatiĝis kun la marksisma ideologio. Li batalis en Rusio kontraŭ la blankuloj kaj en 1920 kontraŭ Kolĉak. Kiam oni reakiris la or-rezervon de la soveta ŝtato, li akompanis ĝin de Aĉinsk ĝis Kazan. Li batalis ankaŭ kontraŭ Vrangel, iĝis ano de la Rusia Komunista Partio (1920), poste agadis en diversaj postenoj en Sovetunio (diplomatia kuriero, direktoro de la Ŝtata Libroeldonejo 1922-25, direktoro de la moskva Revolucia Teatro 1925-).

Li batalis en la hispana enlanda milito (1936) kiel Generalo Lukács. Li mortis en bombardado.

Post la fino de la enlanda milito, li okupiĝis pri literatura agado en Moskvo. Unua novelo en la rusa lingvo aperis en Moskvo en la jaro 1924.

Verkaro
-------

Zalka verkis plurajn librojn inspiritajn de sia milita sperto dum la Unua Mondmilito kaj la Rusia enlanda milito, emfazante la fratecon inter la popoloj, la absurdaĵon kaj maljustecon de la mondmilito.

* *Doberdo* (Moskvo, 1936, Budapeŝto, 1947)
* *Ĉiuj liaj verkoj* (Moskvo, 1948)
* *Elektitaj rakontoj* (Budapeŝto, 1952)
* *Ivanov kaj aliaj rakontoj* (Budapeŝto, 1954)
* *La planedoj revenas* (Budapeŝto, 1966)
* *La Kantanta Malliberejo* (Budapeŝto, 1966)

* Kategorio Máté Zalka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bibliografio
------------

Doberdo. trad. János Petik, MAS, 2013, 317 p. ISBN 978-2-918300-90-8

Referencoj
----------

1. ↑  (hu) '*Historiaj figuroj povas esti ligitaj al Tunyogmatolcs* Arkivigite je 2019-12-03 per la retarkivo Wayback Machine*',* Tunyogmatolcs

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125020
* GND: 119399377
* LCCN: n82006386
* VIAF: 820962
* ISNI: 0000 0000 7859 1366
* NKC: xx0004310
 |
**Halford John Mackinder** (15a de februaro 1861 - 6a de marto 1947) estis angla geopolitikisto kaj geografo.

Mackinder estas konsiderata kiel unu el la ĉefaj fondintoj de la geopolitiko. Konforme al la ideoj de sia tempo, li konvinkiĝis pri la anglosaksa rasa supereco kaj pri civiliza misio de sia lando fronte al la aliaj popoloj. Du historiaj okazaĵoj kontribuis al la formado de lia pensado: la Brita-bura milito (1899-1902) kaj la eventoj okazintaj en Manĉurio en 1904. Li estis malfavora al irlanda sendependeco kaj subtenanto de imperia prefero kontraŭ libera komerco.

Mackinder opinias, kiel Friedrich Ratzel, ke la mondo devas esti perceptita el polusa kartografio (kaj ne el Merkatora projekcio). Laŭ lia Teorio de la Korlando, oni tiel observus la planedon kiel tuton, sur kiu distingiĝus "mondo-insulo", Heartland (por 2/12-ono de la Tero, formita de la eŭrazia kaj afrika kontinentoj), "periferiaj" insuloj, la Eksteraj Insuloj (por 1/12-ono, Ameriko, Aŭstralio), ene de "monda oceano" (por 9/12-ono). Li opinias, ke por komandi la mondon, necesas regi ĉi tiun kernon, ĉefe la ebenaĵon etendiĝantan de centra Eŭropo ĝis okcidenta Siberio, kiu radias super Mediteranea Maro, Mezoriento, Suda Azio kaj Ĉinio.

En 1887 li verkis unuan gravan verkon nome *On the Scope and Methods of Geography*. En tiu li argumentas, ke geopolitiko estas kondiĉita de la fizika realo de la geografio de la landoj. En 1902 li verkis sian unuan libron *Britain and the British Seas*. En tiu libro li priskribis la Britan Insularon kiel «de Eŭropo, sed ne reale en Eŭropo». La brita hegemonio super la mondo dependis de sia dominado de la maroj. Mackinder sugestis, ke la brita hegemonio estis endanĝerigita pro la vastaj kontinentaj potencoj de Rusio kaj Usono. En 1904 li finis sian plej provokan eseon *The Geografical Pivot of History* en kiu li uzis la historion por ilustri la strategian povon de la geografio.

Post la Unua Mondmilito li verkis *Democratic Ideals And Reality*, nome la plej grava laboro pri internacia politiko iam verkita de geografo, kiu fakte estas etendo de la eseo de 1904.

Li ankaŭ estis parlamentano. Li estis rasisto kiu komparis svahilojn al 'homaj kameloj'; Halford fifamiĝis murdinte ok de siaj afrikaj portistoj dum sia ekspedicio al Monto Kenjo.

Notoj
-----

1. ↑   Kearns, Gerry (2009). Geopolotics and Empire: The Legacy of Halford Mackinder. New York: Oxford University Press. p. 111. ISBN 978-0-19-923011-2.

* Kategorio Halford Mackinder en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 684812
* GND: 11878112X
* LCCN: n50042166
* VIAF: 49266596
* ISNI: 0000 0001 1061 4207
* SUDOC: 030238900
* BNF: 12169756k
* NLA: 35319937
* NDL: 00448421
* BIBSYS: 10006355
* NKC: jx20051212010
 |
**Hamdan bin Raŝid Al Maktum** (arabe حمدان بن راشد آل مكتوم, *Ḥamdān bin Rāŝid Āl Maktūm*; naskiĝis la 25-an de decembro 1945, mortis la 24-an de marto 2021) estis araba ŝejĥo kaj membro de la reganta familio Maktum, vic-reganto de Dubajo kaj ministro de financoj kaj industrio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (U.A.E.).

Al Maktum frekventis lernejojn en Dubajo kaj studis ĉe la *Bell School of Languages* en Kembriĝo. En 1971 li iĝis la unua ministro pri financoj kaj industrio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, pozicio, kiun li tenis ĝis sia morto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la UAE ĉe la Internacia Monunua Fonduso, la Organizo de Nafto-Eksportaj Landoj (OPEL) kaj de la Arabaj Ŝtatoj. En 1995 Hamdan Al Maktum estis nomumita vic-reganto de Dubajo.

Fondumo Al Maktoum
------------------

Li estis la iniciatinto de la *Al Maktoum Instituto* en Dubajo, institucio kiu aljuĝas stipendiojn al studentoj, kaj fondis la *Al Maktoum Foundation*, kiu antaŭenigas interkulturan dialogon inter la araba kaj okcidenta mondoj. Li estis la fondinto kaj "patrono" de Al-Maktoum Kolegio de Supera Edukado en Dundee, Skotlando.

### Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo

Lia Fondumo (*Al Maktoum Foundation)* finance subtenas la Unesko-premion Hamdan por Instruista Disvolviĝo, kreita en 2008 por subteni la plibonigon de instruado kaj lernkvaliton por atingi la UN-celon de Daŭripova Evoluo n-ro 4 pri kvalita edukado, kiu estas unu el la prioritatoj de Unesko. La premio estas egale dividita inter tri gajnintoj, kies projektoj celas plibonigi tutmonde la efikecon kaj efikecon de instruistoj.

### Akcelo de la araba lingvo en ne-arabaj landoj

La Fondumo Hamdan bin Rashid Al Maktoum aprobis la efektivigplanon, kiun la Centro de Araba Lingvo por Ne-Arabaj Parolantoj ĉe ICESCO (islama ekvivalento de Unesko) prezentis pri la projekto por subteni la instruadon de araba lingvo en ne-arabaj landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Unesko
* Interkultura edukado

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hamdan bin Raŝid Al Maktum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Premio Unesko-Ŝejĥo Hamdan Bin Raŝid Al Maktum por Medicinaj Sciencoj
* angle Retejo de la Fondumo Hamdan[*rompita ligilo*]

Referencoj
----------

1. ↑  „Sheikh Hamdan Bin Rashid Al Maktoum, Deputy Ruler of Dubai and UAE Minister of Finance, passes away" ĉe *gulfnews.com* de 2021-03-24 angle
2. ↑  „Shaikh Hamdan Bin Rashid Al Maktoum, Deputy Ruler of Dubai and UAE Minister of Finance and Industry passed away" ĉe *almcollege.ac.uk*, alirita 2021-03-25 angle
3. ↑  *ICESCO and Hamdan Foundation Agree on Arabic Language Cooperation Program for 2021*, ICESCO, la 3-an de decembro 2020. angle
**Liliana Ruth FEIERSTEIN** [liljA:na ru:t FAJerŝtajn] (naskiĝis en 1969 en Argentino) estas origine jid- kaj germanlingva juda filologino, filozofino kaj historiistino. Ŝi nuntempe esploras kaj docentas en la Humboldt-Universitato en Berlino, pli ekzakte en la fakultato de kulturo, sociaj sciencoj kaj edukado kaj en ties instituto por kulturaj studoj kaj tie ekde majo 2017 estas profesorino pri la transkultura historio de judismo.

Ŝi studis en Bonaero, Vankuvero kaj Meksikurbo, kaj en 2007 doktoriĝis en la Universitato *Heinrich Heine* de Duseldorfo pri filozofio. Ŝia disertaĵo honoriĝis per la Aŭgsburga Scienca Premio por Interkulturaj Studoj. Samtempe ŝi ankaŭ de 1997 ĝis 2010 docentis ĉe la universitato de Hajdelbergo. Ŝi estis postdoktoriĝa kolegino ĉe la Eŭropa Esplora Konsilio kaj kolegino ĉe la *Seminario Rabínico Latinoamericano* en Bonaero. 

Ŝiaj esplorinteresoj estas juda kulturo, historio kaj literaturo en latinidaj landoj, precipe en Latin-Ameriko, same kiel teorioj de la diasporo.

De oktobro 2014 ĝis aprilo 2017 ŝi estis juniora profesoro kaj ekde majo 2017 estas plenrajta profesoro pri la transkultura historio de judismo en la Humboldt-Universitato en Berlino.

Kontribuoj
----------

* *Language as Hope* (2022)

Eksteraj ligiloj
----------------

* konciza prezento pri ŝi en retejo de la Humboldt-Universitato en Berlino (germane)
* intervjuo kun ŝi en la gazeto *Jüdische Allgemeine Zeitung* (de 2018-11-28) (germane)

Referencoj
----------

1. ↑  informoj pri la universitataj etapoj en retejo de la Humboldt-Universitato en Berlino
2. ↑  informoj pri ŝi de la universitato de Hajdelbergo
**Ma Huan** (en ĉina 马欢, tradicie 馬歡 kaj pinjine Mǎ Huān) (ĉ. 1380–1460), politika nomo **Ĉung-dao** {en ĉina 宗道, plumonomo **Monto-hakisto**, naskiĝis en la kantono Kuaiji de Ĝeĝjango, areo ene de la modernaj limoj de Ŝaosing. Li estis islama veturanto, esploristo kaj tradukisto kiu akompanis la admiralon Ĉeng He en tri el liaj sep ekspedicioj al la "Okcidentaj Oceanoj". Ŝajne li ne naskiĝis islamano, sed estis ĉino kiu konvertiĝis al Islamo kiam li estis juna, kaj lia surnomo "Ma" havis neniun rilaton al islama praularo. Li konis kelkajn klasikajn tekstojn kaj ĉinajn kaj budhismajn. Li lernis araban por esti kapabla traduki ĝin.

Paĝo el presita eldono de *Jingjai Ŝenglan* de Ma Huan el la Ming dinastioEn la ekspedicio de 1413 (nome la 4a), li vizitis Ĉampaon, Javon, Sumatron, Palembangon, Siamon, Koĉi kaj Hormuzon.

En la ekspedicio de 1421, li vizitis Malakon, Aru, Sumatron, Trinkomaleon, Cejlonon, Koĉi, Kalikuton, Dofaron kaj Hormuzon.

En la ekspedicio de 1431, li vizitis Bengalon, Ĉitagongon, Sonargaonon, Gauron kaj Kalikuton. El Kalikuto, li estis sendita de la eŭnuko Hong Bao kiel sendito al Mekko.

Dum siaj ekspedicioj, Ma Huan notis pri geografio, politiko, veterkondiĉoj, medio, ekonomio, loka kutimaro, eĉ punmetodoj por krimuloj. Reveninte hejme el sia unua ekspedicio, li ekverkis libron pri sia ekspedicio, unu skizo de kio estos preta ĉirkaŭ 1416. Li pligrandigis kaj modifis sian skizon dum postaj ekspedicioj, kies fina versio estis preta ĉirkaŭ 1451. La titolo de lia libro estis *Jingjai Ŝenglan* (Ĝenerala Esplorado de la Oceanaj Bordoj).

Referencoj
----------

1. ↑  Forbes, A.D.W. (1983), "Ma Huan", in Bosworth, C.E. *The Encyclopaedia of Islam*, E.J. Brill, pp. 849–850, (ISBN 90-04-07164-4),
2. ↑  Sir H. A. R. Gibb.  *Encyclopedia of Islam, Volumes 1–5*. Brill Archive, p. 849. ISBN 90-04-07164-4.

* Ying-yai Sheng-lan, The Overall Survey of the Ocean's Shores 1433 de Ma Huan, tradukita de J.V.G. Mills, kun enkonduko, Hakluty Society, London 1970; represita de White Lotus Press 1997 ISBN 974-8496-78-3 (*restricted online copy* el Google Books)
* Paul Pelliot, Les grands voyages maritimes chinois au début du 15ème siècle。
* Gordon, Stewart. *When Asia was the World: Traveling Merchants, Scholars, Warriors, and Monks who created the "Riches of the East"* Da Capo Press, Perseus Books, 2008. ISBN 0-306-81556-7.

* Kategorio Ma Huan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524769
* GND: 1213544688
* LCCN: no2005047688
* VIAF: 29572056
* ISNI: 0000 0000 8108 2669
* SUDOC: 128692375
* NLA: 36001473
 |
**Hanna Barvinok** (vera nomo — **Oleksandra Miĥajlivna BILOZERSKA-KULIŜ**; 5-a de majo 1828, Borzno aŭ Olenivko, Ĉernihiva gubernio, Rusia Imperio ― 6-a de julio 1911, Olenivko, Ĉernihiva gubernio, Rusia Imperio) estis ukraina verkistino kaj folkloristino. Pantelejmon Kuliŝ estis ŝia edzo.

Biografio
---------

Hanna Barvinok naskiĝis en la regiono de Ĉernihivo, Ukrainio. Ŝi estis la filino de terposedanto kaj la pli juna fratino de la ĵurnalisto kaj edukisto Vasil Bilozerskij. Ŝi ricevis privatajn lecionojn hejme kaj proksime de Konotop, Poltava regiono.

La 22-an de januaro 1847, en la aĝo de 18, ŝi edziniĝis kun Pantelejmon Kuliŝ, amiko de sia frato Vasil Bilozerskij. Taras Ŝevĉenko, amiko de la familio, estis la baptano ĉe la geedziĝo.

Ŝi komencis verki rakontojn el popola vivo sub la pseŭdonimo Hanna Barvinok en 1847, en Varsovio, dum sia geedziĝa vojaĝo. Ŝiaj verkoj ankaŭ estis publikigitaj sub la pseŭdonimo "Huljaj-Viter" aŭ "Neĉuj-Viter".

La atenton de Hanna Barvinok estis altirita al la problemoj de familiaj kaj hejmaj rilatoj ― hejma perforto ("Hejma Katastrofo", 1861), senĝoja ekzistado kun ebria edzo ("Virina Mizero", 1887), la dramo de deviga geedziĝo ("Patro". Eraro", 1902). La verkistino ankaŭ kreis figurojn de fortvolaj virinoj ("Ŝi venkis", 1887; "Junulara lukto", 1902). La lingvo de la verkisto estas bunta kaj imagiva, superŝutita per popolaj proverboj. Precipe buntaj rakontoj "Marvirino", "Floro kun larmoj, larmoj kun floroj", "Mizero ne estas sen bono", "Aŭtuna somero". Per dialektoj de Ĉernihovo kaj Poltavo, kono de vilaĝaj kutimoj kaj folkloro, ŝi kreis la dramon "La venĝo de patrino".

Ŝia edzo estis arestita kiel membro de la Frateco de Cirilo kaj Metodo dum ilia mielmonato en Varsovio kaj finfine ekzilita al Tula. Hanna Barvinok, sekvante ŝian edzon, translokiĝis al Tula. Ekde 1854, la paro loĝis en Sankt-Peterburgo, kaj en 1883 ili ekloĝis en Motronivko. Post la morto de sia edzo en 1897, ŝi dediĉis sian vivon al la literatura kaj kreiva heredaĵo de sia edzo, al la kreado de lia muzeo, por kiu ŝi eĉ vendis la bienon en Motronivka kaj vivis siajn lastajn jarojn en malbonaj kondiĉoj. Ŝi mortis en Motronivko en 1911 en la aĝo de 83 kaj estis entombigita apud sia edzo en la domo de ŝiaj gepatroj.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  *Міщук Р. С.* Барвінок Ганна // УЛЕ. — Т. 1. — К. 1988. — С. 129 (ukraine)
2. ↑  Ґеник, Степан (2003). *150 видатних українок*. Івано-Франківськ: Лілея-НВ. с. 236. ISBN 966-668-030-0. (ukraine)
3. ↑  *Герасимова Г. П.* Барвінок Ганна // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. : І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Коорд. бюро Енцикл. Сучас. України НАН України. — К. : Поліграфкнига, 2003. — Т. 2 : Б — Біо. — 872 с. — ISBN 966-02-2681-0. (ukraine)

* Kategorio Hanna Barvinok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 791690
* GND: 12459719X
* LCCN: nr2001051818
* VIAF: 42775613
* ISNI: 0000 0001 0966 8961
* LIBRIS: 275864
* SUDOC: 16565502X
* NKC: js20201072861
 |
La bavaro **Hartwig** (mortis la 5-an de decembro 1023 en Salcburgo) estis ĉefepiskopo de Salcburgo de 991 ĝismorte. Li estis pli juna filo de la bavara palatina grafo Hartwig de la Aribonidoj. La libro *Gesta archiepiscoporum Salisburgensium* nomas lin "amiko de dia laŭdo".

Vivo
----

La 23-an de decembro 970, Hartwig iĝis subdiakono en la Katedralo de Salcburgo. La 19-an de septembro 973 li estis promociita al diakono, kaj la 18-an de septembro 985 li estis ordinita pastro. La 12-an de aŭgusto 991 li estis konsekrita kiel posteulo al ĉefepiskopo Friedrich. Li partoprenis en la pli orienta sinodo ĉe Ingelheim kiu neis la validecon de la elekto de Gerbert de Aurillac al la vaka arkidiocezo de Reims.

En 996, Hartwig akompanis la junan reĝon, Oto la 3-a, al Romo por imperia kronado en majo. Tie li partoprenis la elekton de papo Gregorio la 5-a (Bruno, dukido el Karintio) kiu faru la kronadon. Por lia rolo en la kronado, Oto donis al Hartwig la rajton organizi bazarojn en Salzburg pregi monerojn. Notoj pri la diversaj donacoj kaj transakcioj en konekto kun Hartwig troviĝas en la t.n. "Traditionsbuch".

Post la morto de Oto, Hartwig estis kontraŭ arkikanceliero Heribert von Köln apogante la elekton de Henriko la 2-a. Lin li akompanis al Majenco por kronado en 1002. Poste la reĝo superŝutis lin per donacegoj kaj privilegioj. En 1007, Hartwig ĉeestis kiam Henriko fondis la diocezon de Bamberg. En 1012, li ĉeestis ĉe la konsekro de la nova katedralo. En 1014, li ĉeestis ĉe la kronado de Henriko kiel imperiestro de la Sankta Romia Imperio en Romo.

Dum la lastaj vivojaroj Hartwig etendigis la korusejon de la katedralo. En 1020 li ricevis ses reĝajn hubojn da tereno ĉe Bamberg por financi tiun ĉi alikonstruon. Li kunlaboris ankaŭ kun Anastasius Aschericus, ĉefepiskopo de Esztergom, por establi efikan hungaran misiokampon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hartwig (Salzburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe *NDB*
**Liupram** (mortinta la 14-an de oktobro 859 en Salcburgo) estis ĉefepiskopo de Salcburgo (inter 836 kaj 859) kaj abato de la arkiabatejo Sankta Petro.

Vivo
----

Liupram pligrandigis la katedralon de Virgilio post fajrego en la jaro 845-a. Sub li la salcburgia misioj en la Princlando Moosburg *(Pannonia ulterior)* de Pribina kulminis. La menciita princujo etendiĝis de Ptuj sude ĝis la enfluo de Dravo je Danubo; norde ĝis Bakony. Tie konsekriĝis, sub la regado de Liupram, ne malpli ol dek sep novaj kirkoj. Ankaŭ la Mario-kirko en la rezideja burgo de Pribina ĝuis konsekriĝon fare de lia ĉefepiskopa moŝto mem. Ofte ĉeestis tiajn solenajn aferojn la filo de Pribina nome Kocelj.

Laŭ peto de Pribina sendis la salcburganoj lertajn masonistojn, ĉarpentistojn, farbistojn, forĝistojn kaj aliajn metiistojn por ke estiĝu en Zalavár fortimpresa dua preĝejo. Ĝi servu kiel konservoloko de la relikvoj de Sankta Adriano.

Elstare bonaj estis la rilatoj inter Liupram kaj reĝo Ludoviko la Germano. Jam en 837 li ricevis imunecon kaj protektadon. Krome ĉiuj liaj havaĵoj konfirmiĝis oficiale.

Komence gvidis presbitero Dominiko la animzorgadon ene de la princujo de Pribina. Post kiam Dominiko forpasis la salcburganoj sendis la klerulon Swarnagel kun diakonoj kaj klerikoj samloken; pli malfrue alvenis la intelektulo kaj faktoto Alfried.

Literaturo
----------

* Heinz Dopsch, Hans Spatzenegger (eld.): *Geschichte Salzburgs, Stadt und Land.* Pustet, Salzburg 1988, ISBN 3-7025-0243-2.

Notoj
-----

1. ↑  dokumentoj 22/23

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835333
* GND: 143944398
* VIAF: 170517649
 |