Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri leĝo de kosinusoj en eŭklida geometrio. Por informoj pri la respektiva teoremo en sfera geometrio, vidu la artikolon leĝo de kosinusoj (sfera). Pri la leĝo de kosinusoj en optiko, vidu la paĝon kosinusa leĝo de Lambert.
Triangulo
En trigonometrio, la **leĝo de kosinusoj**, nomita ankaŭ **kosinusa formulo**, **kosinusa regulo**, **kosinusa teoremo** aŭ **kosinusa teoremo de Carnot**, estas interrilato inter longoj de lateroj kaj kosinuso de unu el anguloj ĉe triangulo sur eŭklida ebeno.

{\displaystyle c^{2}=a^{2}+b^{2}-2ab\cos(\gamma )\,}
kie *c* estas longoj de latero kontraŭa al angulo *γ*,

*a* kaj *b* estas longoj de latero inter kiuj estas angulo *γ*.
Ekvivalente por la aliaj anguloj de la triangulo la leĝo estas:

{\displaystyle b^{2}=c^{2}+a^{2}-2ca\cos(\beta )\,}
{\displaystyle a^{2}=b^{2}+c^{2}-2bc\cos(\alpha )\,}
La leĝo de kosinusoj estas ĝeneraligo de la teoremo de Pitagoro, kiu veras nur por ortaj trianguloj: se la angulo *γ* estas orto (90° aŭ *π/2* radianoj), tiam *cos γ=0*, kaj tial la leĝo de kosinusoj reduktiĝas al

{\displaystyle c^{2}=a^{2}+b^{2}\,}
kio estas la teoremo de Pitagoro.

Aplikoj
-------

Aplikoj de la leĝo de kosinusoj: nekonata latero kaj nekonata angulo.
La leĝo de kosinusoj povas esti uzata por komputi la trian lateron de triangulo se du lateroj kaj angulo inter ili estas sciataj:

{\displaystyle c={\sqrt {a^{2}+b^{2}-2ab\cos(\gamma )}}\,}
Tiel la teoremo estas uzata en triangulado.

La leĝo de kosinusoj povas esti uzata por komputanti angulojn de triangulo se ĉiuj tri lateroj estas sciataj:

{\displaystyle \gamma =\cos ^{-1}{\frac {a^{2}+b^{2}-c^{2}}{2ab}}\,}
La leĝo de kosinusoj povas esti uzata por komputi la trian lateron de triangulo se du lateroj kaj angulo kontraŭa al unu el ili estas sciataj:

{\displaystyle a=b\cos(\gamma )\pm {\sqrt {c^{2}-b^{2}\sin ^{2}(\gamma )}}\,}
Ĉi tiuj formuloj produktas grandajn rondigajn erarojn en flosantaj punktaj kalkuloj se la triangulo estas tre akuta, kio estas, se *c* estas malgranda relative al *a* kaj *b* aŭ *γ* estas malgranda.

La tria formulo estas la rezulto de solvado por *a* de la kvadrata ekvacio

*a*2 − 2*ab* cos γ + *b*2 − *c*2 = 0.
Ĉi tiu ekvacio povas havi 0, 1 aŭ 2 pozitivajn solvaĵojn depende de kvanto de eblaj trianguloj donitaj per la datumoj *b*, *c* kaj *γ*. Estas du pozitivaj solvaĵoj se *b* sin(γ) < *c* < *b*, nur unu pozitiva solvaĵo se *c > b* aŭ *c* = *b* sin(*C*), kaj ne estas pozitivaj solvaĵoj se *c* < *b* sin(γ). Ĉi tiuj malsamaj okazoj estas ankaŭ eksplikitaj per la latero-latero-angula kongrueca multvaloreco.

Pruvo
-----

Konsideri triangulo kun lateroj de longoj *a*, *b*, *c*, kie estas *γ* la angulo kontraŭa la latero de longo *c*. Situu ĉi tiu triangulo sur la koordinatsistemo tiel ke la verticoj estu kun koordinatoj *A* (*b* cos γ, *b* sin γ), *B*(*a*,0), *C*(0,0). Per la distanca formulo, {\displaystyle c={\sqrt {(b\cos \theta -a)^{2}+(b\sin \theta -0)^{2}}}} kaj plu:

{\displaystyle {\begin{aligned}c^{2}&{}=(b\cos \gamma -a)^{2}+(b\sin \gamma -0)^{2}\\c^{2}&{}=b^{2}\cos ^{2}\gamma -2ab\cos \gamma +a^{2}+b^{2}\sin ^{2}\gamma \\c^{2}&{}=a^{2}+b^{2}(\sin ^{2}\gamma +\cos ^{2}\gamma )-2ab\cos \gamma \\c^{2}&{}=a^{2}+b^{2}-2ab\cos \gamma \end{aligned}}}

Izocela okazo
-------------

Se la triangulo estas izocela, *a* = *b*, la leĝo de kosinusoj plisimpliĝas) grave. Ĉar tiam *a*2 + *b*2 = 2*a*2 = 2*ab*, la leĝo de kosinusoj iĝas kiel

{\displaystyle \cos(\gamma )=1-{\frac {c^{2}}{2a^{2}}}.}

Analogo por kvaredroj
---------------------

Estu {\displaystyle \scriptstyle {\alpha ,\ \beta ,\ \gamma ,\ \delta }} areoj de la kvar edroj de kvaredro. Estu la duedraj anguloj per {\displaystyle \scriptstyle {{\widehat {\beta \gamma }},}} kaj tiel plu. Tiam

{\displaystyle \alpha ^{2}=\beta ^{2}+\gamma ^{2}+\delta ^{2}-2\left(\beta \gamma \cos \left({\widehat {\beta \gamma }}\right)+\gamma \delta \cos \left({\widehat {\gamma \delta }}\right)+\delta \beta \cos \left({\widehat {\delta \beta }}\right)\right).}

Vidu ankaŭ
----------

* Leĝo de sinusoj
* Leĝo de tangentoj
* Leĝo de kosinusoj (sfera)
* Triangulado
* Polariza idento

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Leĝo de kosinusoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Leĝo de kosinusoj Arkivigite je 2008-04-18 per la retarkivo Wayback Machine je PlainMath
* Kelkaj derivaĵoj de la kosinusa leĝo je tranĉi-la-nodon

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTrigonometrio |
| --- |
| Trigonometriaj funkcioj | Sinuso • Kosinuso • Tangento • Kotangento • Sekanto • Kosekanto |
| Inversaj trigonometriaj funkcioj | Arksinuso • Arkkosinuso • Arktangento • Arkkotangento • Arksekanto • Arkkosekanto |
| Teoremoj kaj formuloj | Leĝo de sinusoj • Leĝo de kosinusoj (en sfero) • Leĝo de tangentoj • Formuloj de prostaferezo • Formuloj de Werner |
| Aliaj | Trigonometria cirklo • Hiperbola funkcio • Inversa hiperbola funkcio • Trigonometria idento • Komplementaj anguloj |

 |