**Karl VALENTIN** [**fal**enti:n], naskita **Valentin Ludwig FEY** [falenti:n ludvik **faj**] (naskiĝis la 4-an de junio 1882 en Munkeno; mortis la 9-an de februaro 1948 en Planegg apud Munkeno, Germanio) estis bavara komikulo, kabareda prezentisto, klaŭno, verkinto kaj film-produktanto. Li havis signifan influon sur la kulturon de Vajmara Germanio. Valentin ĉefrolis en multaj mutaj filmoj en la 1920-aj jaroj, kaj estis foje nomata la "Charlie Chaplin de Germanio".

Frua laboro
-----------

Karl Valentin venis de sufiĉe bonhava etburĝa familio; lia patro havis partnerecon en meblar-transporta komerco. Valentin unue funkciis kiel ĉarpentista metilernanto, kaj tiu sperto pruvis utila en la konstruado de liaj scenoj kaj teatrorekvizitoj poste en vivo. En 1902, li komencis sian komikan karieron, partoprenante dum tri monatoj en subspeciolernejo en Munkeno, sub gvido de Hermann Strebel. Lia unua tasko kiel prezentisto estis ĉe la *Zeughaus* en Nurenbergo. En la sekvo de la morto de lia patro Valentin prenis trijaran paŭzon de surscenado, dum kiu li konstruis sian propran dudekpecan unu-viran grupon (kun kiu li poste travojaĝis en 1906).

Baldaŭ Valentin sursceniĝis regule en la kabaredoj kaj biero-haloj de Munkeno. Li ekhavis reputacion por skribado kaj prezentado de mallongaj komikaj rutinoj, kiujn li prezentis en forta bavara dialekto, kutime kun lia ina partnero, Liesl Karlstadt. Valentin ankaŭ produktis multajn filmojn, kaj mutajn kaj kun sono; sed estis kiel scenoprezentisto en kabaredoj ke Valentin konstruis reputacion kiel unu el la gvidaj komikaj prezentistoj en Germanio dum la Vajmara Respubliko.

Surscena stilo
--------------

La naiva humur-senco de Valentin produktis skizojn kiuj en spirito estis loze ligitaj al dadaismo, socia ekspresionismo kaj la *Neue Sachlichkeit*. Kune kun Karl Kraus, li estas konsiderata mastro de "sub-pendumila humuro". Lia arto centris plejparte ĉirkaŭ lingva lerteco kaj vortludo - Valentin estis lingva anarkiisto. Lia komedio ofte komenciĝis kun simpla miskompreno, pri kiu li insistis kiel la skizo progresis. La fama kritikisto Alfred Kerr laŭdis lin kiel *"Wortzerklauberer"*, aŭ iun kiu tiras aparte vortojn kaj lingvon por forte eltiri kaj dissekci ilian enan signifon. Liaj skizoj ofte parodiis kaj mokis "butikistojn, fajrobrigadistojn, armemuzikoludantojn, profesiulojn kun malgrandaj roloj en la ekonomio kaj la defendo de socio".

Multaj nuntempaj artistoj, inkluzive de kinoaŭtoro Herbert Achternbusch kaj Christoph Schlingensief ("Valentin estas unu el la plej bonegaj por mi!"), spuras siajn artajn radikojn reen al Karl Valentin.

Muzeo
-----

En 1959 surbaze de privata iniciato la Valentin-Musäum estis establita en la pordego *Isartor* en Munkeno. Tiu muzeo montras absurdaĵojn de partoj de lia heredaĵo.

* Kategorio Karl Valentin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426243
* GND: 118625896
* LCCN: n50046660
* VIAF: 104144814367247150774 64000542, 104144814367247150774
* ISNI: 0000 0001 0908 4595, 0000 0003 6855 5136
* LIBRIS: 290589
* SUDOC: 026673487
* BNF: 11887760t
* ULAN: 500394564
* MBA: f1e493e6-caa3-4918-8df4-056b0ed7fc49
* NLA: 35690853
* BIBSYS: 90096770
* RKD: 301997
* NKC: jn20030418006
* ICCU: SBLV161873
* BNE: XX1515521
 |