recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Roman Ungern von Sternberg
Barono **Roman Nicolaus von Ungern-Sternberg**, *Роман Фёдорович Унгерн фон Штернберг* (naskiĝis la 22-an de januaro 1886 en Graz, mortis la 15-an de septembro 1921 en Novosibirsk, Rusa SFSR) estis nobela germana balto, rusia generalo kaj komandanto de Azia Ĉevala Divizio en Fora Oriento.

Li edukiĝis ĉe onklo en Talino/Reval. Post fino de militista lernejo en Sankt-Peterburgo estis sendita Siberion. Partoprenis rusan-japanan militon en 1905. Dum la unua mondmilito batalis en Galicio. Post Februara Revolucio sendita al Fora Oriento. Post Oktobra Revolucio batalis kontraŭ bolŝevikoj. Famiĝis pro senkompataj murdoj kontraŭ bolŝevikoj aŭ kontraŭ suspektintoj pri apogo al bolŝevikoj aŭ aliaj revoluciaj partioj kaj kontraŭ judoj. Pro tio gajnis la titolon **Sanga Barono**. Li transprenis komandadon de armeo en regiono de la lago Bajkalo.

Ekde 1920 separiĝis de Blanka Gvardio proklamiĝinte "sendependa batalanto". Lia celo estis disvastigo de monarkio en la tuta mondo. Alvokis al kontraŭjudismo. Komencis prepari ekspedicion por restarigi dinastion Qing en Ĉinio.

En la tagoj 28-a de septembro - 2-a de oktobro 1920 liaj taĉmentoj eniris Mongolion. La 3-an de februaro 1921 konkeris Ulaanbaataron kaj restarigis regadon de Bogdo Ĥano. Verdire li mem transprenis la regadon proklamante sin reenkarniĝo de Ĝingis-Ĥano. Li komencis enkonduki filozofian sistemon estanta kunligo de rusa naciismo kaj budhismo. En la sama tempo mallongdaŭran kunlaboron kun li entreprenis du konataj polaj verkistoj Kamil Giżycki kaj Ferdynand Ossendowski. Junie 1921 fronte de 20-mila armeo de blankaj rusoj kaj mongoloj atakis Rusion, estis tamen rapide venkita en la bataloj de Nauŝki kaj de Lago Ansera. Faligita la 6-an de julio 1921 post invado de Ruĝa Armeo en Mongolion gvidis rezistan movadon ĝis kaptiĝo la 21-an de aŭgusto.

Pereis la 15-an de septembro 1921, pafmortigita en Novosibirsk.

Bibliografio
------------

* Kamil Giżycki: *Przez Urianchaj i Mongolię* (Trans Tuvio kaj Mongolio), LTW 2007, ISBN 9788375650167.
* Witold Michałowski, *Testament barona* (Testamento de barono), 1977.
* Witold Michałowski, *Tajemnica Ossendowskiego* (Sekreto de Ossendowski), 1990.
* Ferdynand Ossendowski, *Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów* (Trans la lando de homoj, bestoj kaj dioj), Warszawa 1923, postmilita eldono *Zwierzęta, ludzie, bogowie* (Bestoj, homoj, dioj), Wydawnictwo "Łuk", Białystok 1991, ISBN 83-85183-04-3

* Kategorio Roman Ungern von Sternberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 376362
* GND: 119399938
* LCCN: n85377268
* VIAF: 20489976
* ISNI: 0000 0001 2320 0054
* LIBRIS: 291716
* SUDOC: 060989580
* BNF: 12725085g
* NKC: jo2003168157
* BNE: XX5464204
 |
**O no Jasumaro** [o:-no jasumaro] (Hepburn-angle **Ō no Yasumaro**) (japane 太 安万侶|? - mortis la 15-an de aŭgusto 723) estis japana nobelo, burokrato kaj kronikisto. Li estas verŝajne filo de Ō no Honji (japane 多 品治), partoprenanto de la Jinŝin-a milito de 672.

Li estas plej konata pro la kompilado kaj redaktado, notado de - kun helpo de Hieda no Are - *Koĝiki*, la plej malnova verko pri japana historio. Pri la verkado komisiis lin imperiestrino Genmei (regis en 707-721) en 711 uaznte la klanajn kronikojn kaj indiĝenajn mitojn. Ĝi estis finita en la sekva jaro, en 712.

Yasumaro plej verŝajne partoprenis ankaŭ en la kopilado, verkado de *Nihonŝoki*, kiu estis finita en 720.

Yasumaro iĝis klan-ĉefo en 716, mortis en 723.

La tombo
--------

Oni trovis lina tombon la 23-an de januaro 1979 dum teplantado en Konose Ward de Nara-urbo, Nara-prefektujo. La kupra plataĵo sur ligna sarkofago havis gravuraĵon en la japana lingvo, per ĉinaj skribaj simboloj.

* Kategorio O no Jasumaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 390628
* GND: 11895668X
* LCCN: n81075976
* VIAF: 1334260
* ISNI: 0000 0000 8191 4998
* SUDOC: 151886938
* NDL: 00371833
* BIBSYS: 1479731351859
 |
**Kinga CHOSZCZ** (naskiĝis la 10-an de aprilo 1973, mortis la 9-an de junio 2006, Akrao) – pola vojaĝistino, aŭtorino de vojrakonta libro *La sorto nin gvidis* kaj *Mia Afriko*.

Oktobre 1998 Kinga Choszcz kaj Radosław Siuda (pseŭdonomo "Chopin") ekveturis per petveturado en komuna vojaĝo ĉirkaŭ la mondon. Al la hejmo ili revenis post kvin jaroj. Pro sia vojaĝo *Petveture en la mondon* ili ricevis en 2004 la plej prestiĝan vojrakontan premion en Pollando (Nagroda Kolosy) en kategorio vojaĝoj. Kinga, dediĉinte sin al la hobio, daŭrigis solece vojaĝadon tra Afriko. Ŝi savis de morto hundon Kani. Ŝia plej lasta kaj eble la plej inspira akto estis elaĉeto de sklava laboro dekkelkjaran knabinon kaj ties forsendo al lernejo en ŝia familia vilaĝo en Ganao. Tie la loĝantoj petis Kinga, ke ŝi donu al la knabino novan nomon. Ŝi elektis Malaika, alivorte Anĝelo.

La 9-an de junio 2006 ŝi mortis en Akrao (Ganao) je cerba malario. Ŝiaj cindroj oni ĵetis al la oceano, kaj la parto revenis kun "Chopin" al Pollando kaj estis enterigita en Gdańsk sur Garnizona Tombejo.

Malaika loĝis en Pollndo, zorgis pri ŝi Krystyna Choszcz, la patrino de Kinga, fondintino de la fondaĵo Freespirit, kiu helpis alvenigi ŝin al Pollando. En 2008 Malaika estis forsendita de polaj prizorgantoj al Ganao, kio igas diskutojn. La fondaĵo Freespirit havas adeptojn kaj kontraŭulojn (asertantajn, ke Malaika ne ricevis fakan helpon flanke de psikologo, terapeŭto ktp).

Verkaro
-------

* *Prowadził nas los* (La sorto nin gvidis) - kunaŭtorino de vojrakonta libro, 2004(ISBN 83-7380-168-5), angligo: *Led by Destiny*
* *Moja Afryka* (Mia Afriko), 2008
* *Pierwsza wyprawa Nepal* (La unua ekspedicio en Nepalon), Pelplin 2011, p. 225 ISBN 978-83-7380-930-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo de Kinga kaj Chopin kun priskribo de kvinjara vojaĝado
* Raporto de Afriko Arkivigite je 2011-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Pri Kinga Choszcz Arkivigite je 2011-08-19 per la retarkivo Wayback Machine ĉe la retservilo de Nagroda Kolosy


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 362969
* LCCN: no2009090393
* VIAF: 90536446
* ISNI: 0000 0001 0997 1848
* LIBRIS: 337349
* NLA: 46193797
 |
**Renate AICHINGER** (naskiĝinta en la 28-a de novembro 1976 en Salcburgo) estas aŭstra verkistino kaj teatra reĝisorino.

Vivo
----

Aichinger studis teatro-, filmo- kaj amaskomunikilosciencojn ĉe la Universitato de Vieno. Ŝia magistriĝlaboraĵo temis pri la legdramo *Die Schwärmer* de Robert Musil. Jam dumstudentinece ŝi laboris ĉe diversaj etaj vienaj teatrejoj. Sekvis dungiĝoj kiel dramaturgino kaj reĝisorino diversloke, i.a. ĉe "Junges Schauspielhaus" en Zuriko, "Stadttheater" en Gießen kaj "Vorarlberger Landestheater" en Bregenz. Ekde 2009 ŝi laboris ĉe "Junge Burg" (Vieno), kie ŝi ĉiun jaron po unu teatraĵon ellaboras, i.a. kun anoj de "TheaterClub Wiener Brut". Ekde la teatrosezono 2012/13 ŝi gvidas krome la sekcion "Bürgertheater" ĉe "Landestheater Niederösterreich" en St. Pölten.

Aichinger verkis plurajn teatraĵojn, i.a. la komisiitan verkon *Auf die Plätze, fertig, arbeitslos* (2009, ARGEkultur). Du el ŝiaj teatraĵoj nomumitis por la premio "Retzhofer Dramapreis": *WWW.COM* (2003) kiel ankaŭ *Rosa Rossi sucht das Morgen* (2011). En 2012 aperis ŝia unua libro *WELT.ALL.TAG* en la eldonejo Edition Laurin.

En 2013 Aichinger ricevis stipendion por restado en la Vilao Decius (Krakovo) kaj gajnis per *die* la aŭstran antaŭselekton ĉe la eŭropa turniro "European Poetical Tournament". En 2014 oni aljuĝis al ŝi la subtenpremion de Rauriser Literaturpreis.

Aichinger vivas kaj laboras en Vieno.

Verkoj
------

* *Welt.All.Tag.* edition laurin, Innsbruck University Press, Innsbruck 2012, ISBN 978-3-902866-00-4.
* "wundstill" edition laurin, Innsbruck University Press, Innsbruck 2014, ISBN 978-3-902866-20-2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo de Renate Aichinger
* Profilo ĉe Edition Laurin[*rompita ligilo*]
* Profil ĉe Landestheater Niederösterreich Arkivigite je 2014-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe Verlagtheater Arkivigite je 2012-10-26 per la retarkivo Wayback Machine

Subnotoj
--------

1. 1 2   Renate Aichinger. Arkivita el la originalo je 2014-10-12. Alirita 2015-05-05.
2. ↑   Renate Aichinger. Arkivita el la originalo je 2012-10-26. Alirita 2015-05-05.
3. ↑  Rauriser Literaturtage

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 523930
* GND: 1020297700
* LCCN: no2015015957
* VIAF: 232849586
* ISNI: 0000 0003 6658 4611
* SUDOC: 178619132
 |
**Odilo** (ankaŭ: *Oatilo* kaj *Uatilo*; naskiĝinta antaŭ 700, mortinta la 18-an de januaro 748 en Osterhofen) estis de 736 ĝismorte duko de la bavaroj. Lia patrino estis el la dinastio de la Agilulfidoj.

Vivo
----

Post la morto de duko Hugbert li postsekvis helpite de Karolo Martelo kiu edzigis ties nevinon Swanahild. Eble Odilo jam antaŭ regadis en parto de la teritorioj de la alemanoj. De 739 li havis kontaktojn kun la papa legato Bonifaco kiu dividis la bavarian eklezion en la diocezojn de Salcburgo, Regensburgo, Freising kaj Passau kaj konsekris tri episkopojn. Eble tio estis kaŭzo de ribelo kontraŭ Odilo kiu fuĝigis lin en 740/41, por kelkaj monatoj, en la Frankan imperion ĉe Pipinon. Tiutempe li konatiĝis kun Chiltrud, filino de Karlo Martelo – kaj ilia infano Tasilo estis naskita en 741.

Odilo edzinigis ŝin post la morto de Karlo Martelo, kontraŭ la volo de ŝiaj fratoj Karlomano kaj Pipino. La kvereloj pri la sukcedo de Karlo Martelo iel distancigis Odilon de la bofratoj ĉar li estis en favoro de Grifo, filo de Wanahild.

En 743 venkis lin la bofratoj ĉe la rivero Lech (apud Denklingen-Epfach), malgraŭ helpado fare de Akvitanio, de la papo, de la alemanoj kaj de la saksoj. Sed post packontrakto la pozicio de Odilo refortiĝis (malgraŭ cedodevo de nordaj teritorioj al la frankoj). 

En lia dukujo fondiĝis multe da gravaj monaĥejoj, ekz. Benediktbeuern, Niederaltaich kaj Mondsee (je Salzkammergut). Post venko kontraŭ la avaroj, la slavaj anoj de Karantanio venis sub la influon de la bavaroj kiuj poste ekpreparis la kristanigon de tiuj ĉi regionoj. 

Kvankam ne ĉiam facile Odilo dum dek du jaroj da regado sukcese stabiligis la dukujon frapitan internpolitike. Ĉio tia preparis la ekfloron sub Tasilo ĝis la jaro 788 kiam Karlo la Granda kreis tute novajn kondiĉojn.

Fontoj
------

* Jarnut, Jörg, "Odilo". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 19 (1999), p. 419 (tie ĉi interrete)
**Odo** aŭ **Oda** (mortis la 2-an de junio 958), foje kromnomata *la bona* aŭ *la severa*, estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio, nomumita sanktulo de la katolika Eklezio.

Biografio
---------

Liaj gepatroj estis danoj kiuj translokiĝis al Anglio, verŝajne en 865, kaj li naskiĝis eble en East Anglia. Kiam li ankoraŭ infanis, li eniris la domanaron de anglosaksa nobelo, Aethelhelm. Lia nevo Oswald de Worcester iĝis episkopo de Jorko.

Laŭdire li akompanis nobelon kiu pilgrimis al Romo, kaj kuracis tiun de malsano. Eble dum iom da tempo li batalis sub la anglosaksa reĝo Eduardo la pli aĝa, kaj eniris la monaĥan vivon ĉe Abatejon Fleury en Francio.

Inter 909 kaj 927 li iĝis episkopo de Ramsbury, Wiltshire. Ŝajnas ke li daŭre servis kiel soldato: verŝajne en 937 li estis en la armeo de Adelstano kiu venkis la skotojn en la Batalo de Brunanburh, kaj laŭ kroniko de Abatejo Ramsey donis glavon al Adelstano post kiam ties glavo elglitis de lia mano (kvankam la kronikisto diras ke tio estas laŭdiraĵo, ne certa fakto).

Oda estis lerta diplomato. En 936 li faris diplomatan mision por Adelstano en Francio, kie li aranĝis ke Ludoviko la 4-a iĝos reĝo de Francio (kiam Ludoviko havis tri jarojn, li kaj lia patrino fuĝis de Francio al Anglio). En 943 Oda aranĝis pacakordon inter Edmundo la 1-a (Anglio) kaj Olaf la 1-a, reĝo de Dublino kaj Jorko.

En 941 Oda iĝis ĉefepiskopo de Canterbury. Li konsilis Edmundon la 1-an pri leĝoj. Li faris regulojn por reformi la anglan eklezion, kaj subtenis la ekleziajn reformojn de Sankta Dunstan. Li akiris por la katedralo de Canterbury relikvojn de Sankta Wilfrid kaj Sankta Ouen.

Verŝajne li estis ankaŭ konsilisto de Edred (Anglio): kiam tiu mortis en 955, li testamentis grandan kvanton da oro al Oda. La sekvantan jaron Oda kronis Edwy sed en 957 li aliĝis al la sukcesa ribelo de Edgaro (Anglio), kiu ekregis Anglion norde de la Tamizo kaj sekvis Edwy kiel reĝo de tuta Anglio en 959. En 958 Oda nuligis la edziĝon de Edwy kaj Aelfgifu pro tro da parenceco.

Li estis venerata kiel sanktulo, kaj lia fest-tago estas la 4-an de julio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 281038
* GND: 119542323
* LCCN: no2006056483
* VIAF: 56928424
* ISNI: 0000 0001 2026 3906
* LIBRIS: 344765
* BNE: XX4772472
 |
**Ricardo ALARCÓN de Quesada** (n. en Havano, la 21-an de majo 1937 - 29-a de aprilo 2022) estis doktoro en Filozofio kaj Beletro, verkisto kaj politikisto el Kubo. Ekde 1993 li estas la Prezidanto de la Nacia Asembleo de la Popola Potenco de Kubo, kiu estas la ekvivalento al parlamento de aliaj landoj.

De 1966 al 1978 li estis ambasadoro de Kubo ĉe Unuiĝintaj Nacioj, Vicprezidento de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj, Prezidento de la Konisilio de Administrado de la Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado, vicprezidento de la Komitato de UN por la plenumado de la rajtoj de Palestino.

En 1978 estis promociita vicministro de la Ministerio de Eksteraj Rilatoj kaj en 1992 iĝis ministro. Lia pleja elstaro okazis en la intervenoj antaŭ la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj kie li reprezentis Kubon dum voĉdonado kontraŭ la usona embargo kontraŭ Kubo

En februaro 1993, li estis elektita Prezidento de la Nacia Asembleo de la Popola Potenco, posteno kiun li daŭre havas. Li estis reelektita en 1998, 2003 kaj 2008.

* Kategorio Ricardo Alarcón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 397982
* GND: 1057124052
* LCCN: n91023483
* VIAF: 113923257
* ISNI: 0000 0001 0937 4269
* SUDOC: 112625916
* BNF: 155110485
* BNE: XX1061175
 |
**Margareta de Berg** aŭ **Margareta de Jülich** (mortinta onidire la 10-an de oktobro 1425) estis filino de Grafo Gerhardo de Berg el la dinastio Jülich kaj de Margareta de Ravensberg-Berg same kiel edzino de Grafo Adolfo la 1-a de Kleve-Mark.

Margareta geedziĝis en 1369 kun Adolfo de Mark, la iama episkopo de Monastero kaj elektito de Kolonjo, kiu ekde 1368 regis Graflandon Kleve. En 1373 naskiĝis la plej aĝa filo de la paro, la pli posta grafo de Kleve Adolfo la 2-a, al kiu sekvis 15 pluaj gefiloj. Margareta supervivis sian edzon mortintan en 1394 je pli ol tridek jaroj kaj vivis kiel vidvino en Kastelo Monterberg. Ŝi mortis en 1425 kaj estis entombigata apud sia edzo en la kolegiata preĝejo je Kleve; tie konserviĝis la tombomonumento de la paro.

Literaturo
----------

Detlev Schwennicke: Europäische Stammtafeln NF XVIII: Zwischen Rhein und Maas, Frankfurto ĉe Majno 1998, tabuloj 17 (Kleve) kaj 29 (Jülich).

* Kategorio Margareta de Berg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rikardo Fitz Gilbert** (n. ĉ. 1030, m. eble en 1090) estis nobela kuzo de Vilhelmo la konkerinto kaj partoprenis la 1066-an normandan invadon de Anglio.

Ruinoj de Kastelo Tonbridge
Pro lia subteno Vilhelmo donis al li vastajn bienojn en Anglio, kaj rajtigis lin konstrui kastelojn ĉe Tonbridge, Kent kaj Clare, vilaĝo de Suffolk. Rikardo Fitz Gilbert akiris la titolon "grafo de Clare".

Dum Vilhelmo forestis en Normandio, Rikardo foje servis kiel regento en Anglio, kaj li ludis gravan rolon dum la subpremo de 1075-a ribelo.

Post la morto de Vilhelmo la konkerinto, Rikardo Fitz Gilbert subtenis Roberton Curthose kiel reĝo de Anglio, sed kapitulacis al Vilhelmo la 2-a post sieĝo de Kastelo Tonbridge.

Li entombiĝis en la priorejo de St Neots (Cambridgeshire).

Laŭ Giraldus Cambrensis, en 1091 Rikardo militis en Normandio por Vilhelmo la 2-a kontraŭ Roberto Curthose kaj kaptiĝis, kaj murdiĝis dum vojaĝo al Kimrio nelonge post la surtroniĝo de Henriko la 1-a: sed ne certas ĉu Giraldus pravas.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302438
 |
**Margherita Sarfatti** (8-an de aprilo 1880 en Venecio - 30-an de oktobro 1961 en Cavallasca) estis itala verkistino, amatino de Mussolini kaj fondinto de la artista grupo Novecento.

Biografio
---------

Margherita Grassini naskiĝis en bonhava juda advokata familio. Ŝin edukis privataj instruistoj, kaptis ŝin la socialismaj ideoj jam junaĝe. Ŝi forlasis la familian domon en aĝo de 18 jaroj al Venecio kaj geedziĝis kun Cesare Sarfatti, pli aĝan advokaton el Padovo. Post translokiĝo al Milano en 1902, ŝi iĝis redaktisto ĉe la socialisma tagĵurnalo *Il popolo d'Italia*. Tiun partian eldonaĵon gvidis Benito Mussolini, Sarfatti iĝis lia amatino en 1912. La Milana Salono de Sarfatti iĝis renkontiĝejo de la intelektuloj kaj artistoj de la urbo en la 1920-aj jaroj.

Ŝi fondis la artistan grupon *Novecento* en 1922 kun Lino Pesaro kaj artistoj Anselmo Bucci, Leonardo Dudreville, Achille Funi, Gian-Emilio Malerba, Pietro Marussig, Ubaldo Oppi kaj Mario Sironi.

Ŝi vidviniĝis en 1924, eldonis en 1925 en Anglio biografion de Mussolini sub titolo *The life of Benito Mussolini*, kiu aperis en Italio en la sekva jaro sub titolo *Dux*. La libro iĝis venda sukceso, oni tradukis al multaj lingvoj.

Post la fortiĝo de la faŝisma politiko kaj amikiĝo de Italio kun la nazia Germanio, Margherita Sarfatti elmigris en 1938 al Argentino. Ŝi laboris ankaŭ en Montevideo kiel ĵurnalistino.

Ŝi revenis al Italio en 1947, kie ŝi vivis ĝis sia morto en Cavallasca ĉe Como.

Verkoj
------

* Kun Benito Mussolini: *The Life of Benito Mussolini*,1925
* *Dux*, Mondadori 1926
* *Storia della pittura moderna*, P. Cremonese 1930
* *Casanova contro Don Giovanni*, Mondadori 1950
* *Acqua passata*, Cappelli 1955

* Kategorio Margherita Sarfatti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 321147
* GND: 11916194X
* LCCN: n85049735
* VIAF: 102330009
* ISNI: 0000 0001 1453 8184
* SUDOC: 033531277
* BNF: 124389632
* ULAN: 500325502
* ICCU: VEAV021327
* BNE: XX1433553
 |
**Karl August BÖTTIGER** (naskiĝinta la 8-an de junio 1760 en Reichenbach, mortinta la 17-an de novembro 1835 en Dresdeno) estis germana verkisto, filologo kaj pedagogo.

Vivo
----

Estante filo de la reichenbach-a viclernejestro Karl Böttiger li frekventis la gimnazion de Pforta kaj studis klasikan filologion kaj teologion en Lepsiko. Post privata pedagogeco li doktoriĝis en 1784 en Wittenberg. La saman jaron li nomumitis lernejestro de la liceo en Gubin kaj poste ekde 1790 en Bautzen. Laŭ perado de Johann Gottfried Herder oni vokis lin en 1791 Vajmaron al la Vilhelmo-Ernesto-gimnazio. Tie li iĝis en 1791 rektoro kaj ĉefkonsistorikonsilisto pri aferoj edukaj. Posteulanto lia kiel gimnaziestro vajmara estis Christian Ludwig Lenz. Li ekdeĵoris en Dresdeno ekde 1804 kiel responsulo pri arĝentaj kolektoj *(Silberpage)* kaj en 1814 kiel supera inspektisto de la muzeaj kolektoj de antikvaĵoj. Samtempe (ĝis 1821) Böttiger estis studadĉefo de Ritter-akademio.

Graveco
-------

Liaj verkoj filologiaj kaj arĥeologiaj ne plu gravas krome sub scienchistoria aspekto. Inverse valoron daŭran havas liaj sur propra observo baziĝantaj teatraj eseoj kaj verkoj (August Wilhelm Iffland, Friedrich Ludwig Schröder) kaj lia ampleksa leterinterŝanĝo kie li evidentiĝis helpema, lerta peranto, humura (kaj iom tro babilaĉema) verkisto - kaj homo kiu ne ĉiam povis reteni sekretojn (ekz. pri la kverelo inter Ŝilero kaj Goeto pri fimalapero de la Wallenstein-manuskripto).

La laŭ Ŝilero ĉie-prezenta magistro *(magister ubique)* kunlaboris ĉe diversaj gazetoj: li i.a. gvidis sub la nomo de Friedrich Justin Bertuch inter 1795 kaj 1803 la periodaĵon "Journal des Luxus und der Moden" kaj redaktis inter 1797 kaj 1809 memestare la wielanda-n gazeton "Merkur". Liaj notoj kiujn eldonis en 1838 lia filo, la historiisto kaj bibliotekisto Karl Wilhelm Böttiger sub la titolo *Literarische Zustände und Zeitgenossen* kaj liaj leteroj prezentas buntan sed ne ĉiam centprocente aŭtentikan bildon de la tiutempa Vajmaro.

Kun sia edzino Eleonoro (fraŭline: *Adler* el Dresdeno; nupto en 1786) li havis kvar filojn.

Fonto
-----

Sickmann, Ludwig, "Böttiger, Karl August", ĉe: Neue Deutsche Biographie 2 (1955), p. 414, (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl August Böttiger en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ligiloj ĉe DDB
* Leteroj interrete
* Radidramo *Magister ubique*, MDR, 2010
* Vikifontaro
**Margita Dobrovičová** (naskiĝis la 26-an de junio 1953 en Liptovský Mikuláš; mortis la 13-an de aprilo 1994 en Bratislava), estas slovaka poetino. Ŝi debutis per poemkolekto *Modrej planéte* (Al blua planedo, 1980), pli malfrue ŝi prezentiĝis per poemkolektoj *V mrazoch horíme* (En frostoj ni brulas, 1986). *Prenosná priepasť* (Portebla abismo, 1989), *Slávnosti pod ľadom* (Solenoj sub glacio, 1983), *Neprelistovaná krv* (Netrafoliumita sango, 1994). En la jaro 1992 ŝi estis honorigita per premio de legantoj de la ĵurnalo *Prairie Schooner* en amerika Nebrasko en Linkolno, en la jaro 1995 per premio de Miloslava *in memoriam* por la libro *Tajomstvá duše* (Misteroj de animo, 1994). Lasta titolo, kiu estis eldonita el heredaĵo de la poetino estas *Ten motýľ nevzlietne* (Tiu papilio ne ekfluos, 1999).

Esperantaj tradukoj
-------------------

**La knabino kun vizaĝo de luno**
(Eldonis eldonejo Exlibris, Liptovský Mikuláš, 2002. Esperanta traduko Ján Vajs, ilustris Jaroslav Uhel, ISBN 80-968386-3-6).
Kompozicio de prozo, konsistanta el 38 mallongaj tutaĵoj estas parto de elekto de nepublikigitaj verkoj de Margita Dobrovičová *Tajomstvá duše* (Eldonis TeLeM, TLM, s.r.o. Liptovský Mikuláš, 1994. 1. eldono, 348 p. ISBN 80-901404-6-7). Kompado de teksto sur malgrandaj aeroj estis intenco de la poetino, ofertanta al leganto multtavolan larĝspektran idean riĉecon. La knabino kun vizaĝo de luno motivigas la leganton al altruismo, por ke li ne admiru belegan dancon de blindaj infanoj super abismo, por ke li memorigu, kiel oni donas kaj akceptas donacon. Ŝi aludas gravecon de silento, kaj tion, ke ne estas konsiderinda ĉion scii kaj koni. Kun afableco ŝi rememorigas, ke se homo havas koron, li devas esti homa, konscianta valorojn de vivo, ne perdanta sian vojon hejmen kaj al la alvenanta feliĉo li devas proksimigi la aliajn. Lanu – knabino kun vizaĝo de luno – estas alia ol la ceteraj, ŝi aŭskultas respondojn de nerespondema universo.

Fontoj
------

Slavomíra Očenášová-Štrbová: La knabino kun vizaĝo de luno. Epilogo. L. Mikuláš, 2002

Eksteraj ligiloj
----------------

* slovake
* Arkivigite je 2016-03-29 per la retarkivo Wayback Machine esperante


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 319984
* LCCN: n87916855
* VIAF: 41859628
* ISNI: 0000 0000 5509 8800
* BNF: 120539836
* NKC: ola2002149981
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Maria de Hungario |

Maria kaj Elizabeto ĉe tombo de Ludoviko
**Maria la 1-a de Hungario**, dua filino de Ludoviko la 1-a de Hungario, estis hungara reĝo, kiu supozeble naskiĝis en 1371 en Buda. Eĉ la samtempuloj nomumis ŝin latine *rex* ("reĝo") anstataŭ *regina* ("reĝino"). Por surtroniĝi ŝia patro Ludoviko oficiale nomumis ŝin viro.

Biografio
---------

Maria estis kronita en 1382 en Székesfehérvár, kiel unua virino sur la hungara trono. Ŝi havis la kronon ĝis 1385. Poste ŝi rezignis, sed en la sekva jaro ĝismorte ŝi estis oficiale kunreganto. Ŝi estis ankaŭ reĝo de Kroatio, Slavonio kaj Dalmatio, kiel **Marija Anžuvinska**. Dum la regado ŝia patrino Elizabeta Kotromanić estis la plej grava helpo. Ŝi iĝis fianĉino de Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) en 1379 en Nagyszombat. En 1384 ankaŭ franca princo Ludoviko ŝatis esti fianĉo de Maria, kio kaŭzis anarĥion, eĉ eksterlande. En 1385 Sigismondo varbis armeon. En tiu situo Karolo la 2-a (Hungario), (ĵus abdikigita reĝo de Napolo kaj Sicilio) helpe de episkopo de Zagrebo kaj aliaj akiris la hungaran tronon kaj sukcese abdikigis Maria-n. Karolo estis murdita 39 tagojn post la kronado. En 1386 Maria kaj ŝia patrino Elizabeto estis arestita en Dalmatio, kie Elizabeto estis murdita. En la sekva jaro Sigismondo iĝis hungara reĝo kaj oficiale la 2-a edzo de Maria. Poste hungaroj, kroatoj kaj dalmatianoj liberigis Maria-n.

En 1395, kiel estonta patrino Maria mortis pro nesukcesa rajdado apud Buda. Ŝi entombiĝis en Nagyvárad.

Sekvo
-----

Imre Madách verkis pri ŝi dramon, kiu neniam prezentiĝis. Dum la socialismo tiu verko tamen prezentiĝis, sed en alia formo. Pri Maria ne troviĝas skulptaĵoj.

* Kategorio Maria (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350729
* GND: 132134454
* LCCN: no89005612
* VIAF: 62700358
* ISNI: 0000 0004 4506 5369
 |
**DERZSI Sándor** (derĵi) estis rumanuja hungara poeto. Li naskiĝis en Somogyom je la 27-a de septembro 1919 kaj mortis en Budapest je la 23-a de januaro 1978.

Biografio
---------

La mezlernejon li vizitis en Blaj, Alba Iulia kaj Braŝovo. Li ĉesigis siajn studojn en fakultato de filologio en Universitato de Kluĵo kaj finis la aktorsekcion de Thalia Studió. Liaj poemoj aperis en Keleti Újság, Pásztortűz kaj Erdélyi Helikon, en antologio *Üdvözlégy szabadság* (Kv. 1942). Li estis unu el fondintoj de Márciusi Baráti Kör, redakciano de studentrevuo *Március* (1943-44), kunlaboranto de revuo Termés. En 1944-45 li estis kunlaboranto de ĵurnalo Világosság kaj iom da tempo li laboris en la redakcio de Népi Egység en Braŝovo. En la fino de 1945 li translokiĝis Budapeŝton, kie li estis kunlaboranto de gazetoj Válasz, Nagyvilág, Valóság, Magyar Nemzet.

Verkoj
------

* *Szenvedések mámorában*, poemoj, Kvár [1941].
* *Testamentum az anyagról*, (1000 poemoj). Elektis Csaba Lászlóffy, Kv. 2004.

Tradukaĵo
---------

* Mihail Sadoveanu: *A csodálatos erdő*, fabelo, 1956.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255638
* GND: 121948463
* LCCN: n99260328
* VIAF: 37787508
* ISNI: 0000 0000 7865 1656
* SUDOC: 078541603
 |
**Gerd JACQUES** [ĵak] estas flandra esperantistino, naskiĝis en Ekeren, Belgio, la 31-an de aŭgusto 1956. Ŝi estas la plej multjara oficistino de Flandra Esperanto-Ligo. Ŝi eklaboris en la tiama Grafika Centro Antverpeno de UEA en la jaro 1977. Veninte el antverpena familio en kiu 4 generacioj parolas Esperanton, ŝi lernis unue presadon, kaj pretigis plurajn Esperanto-revuojn kaj broŝurojn. Poste aliaj homoj transprenis tiun taskon, kaj ŝi specialistiĝis pri librotenado. Nun ŝi estas direktoro de Flandra Esperanto-Ligo. Ŝi ankaŭ parte okupiĝas pri la magazino Monato, zorgante pri la rilatoj kun la perantoj kaj enkasigante la kotizojn. Ŝi helpis fondi FLEJA kaj estis ĝia komitatano ĉe TEJO. Ŝi estas filino de Henny Jacques-De Ketelaere kaj nepino de Morris De Ketelaere. Ŝi havas du filinojn, Karlijn kaj Melinde.

Referencoj
----------

1. ↑  Monato 2003/1, p. 6.



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   | Ĉi tiu artikolo estas plene aŭ parte bazita sur artikolo *"Jacques, Gerd"* el la internacia magazino ***Monato***, kun permeso de la eldonejo.
**Por plia informo pri uzado kaj aliaj kondiĉoj, vidu Vikipedio:Monato.** |    |
**Orhan**, *Orhan la 1-a* aŭ *Orhan Ghazi* (en Otomana turka: اورخان غازی; en turka: *Orhan Gazi*, literumita ankaŭ *Orkhan*, ĉirkaŭ 1281 – Marto 1362) estis la dua bejo de la Otomana *Bejlik*, konsiderata Otomana Sultano el 1323/4 ĝis 1362. Li estis filo de Osman la 1-a, kaj naskiĝis en Söğüt, tiam ĉefurbo de la Osmanidoj.

Historio
--------

En la komencaj etapoj de sia regado, Orhan fokusigis siajn energiojn al la konkero de plej el la nordokcidenta Anatolio. La majoritato de tiuj areoj estis sub Bizanca regado kaj li venkis por la unua fojo en la batalo de Pelekanon kontraŭ la Bizanca Imperiestro Androniko la 3-a Paleologo. Orhan ankaŭ okupis la terojn de Karasidoj de Balıkesir kaj de Ahi-oj de Ankaro.

Serio de enlandaj militoj ĉirkaŭ la ascendo de la naŭ-jaraĝa Bizanca Imperiestro Johano la 5-a Paleologa ege estis profita por Orhan. En la Bizanca enlanda milito de 1341–1347, la regento Johano la 6-a Kantakuzena edzigis sian filinon Teodora al Orhan kaj dungis Otomanajn militistojn kontraŭ la rivalaj fortoj de la imperiestr-edzino Anna de Savojo, kio ebligis al ili rabadi Trakion. En la Bizanca enlanda milito de 1352–1357, Kantakuzeno uzis Otomanajn fortojn kontraŭ Johano la 6-a, kio garantiis al ili la uzadon de eŭropa fortikaĵo ĉe Çimpe ĉirkaŭ la jaro 1352. Grava tertremo detruis Kalipolis (nuntempa Gelibolu) du jarojn poste, post kio la filo de Orhan, nome Sulejman Paŝa, okupis la urbon, kio havigis al la Otomanoj gravan pontokapon sur kontinenta Eŭropo.

Laŭ la islama fakulo Ibn Battuta, Orhan estis "la plej granda el la Turkaj reĝoj kaj la plej riĉe en riĉo, teroj, kaj militaj fortoj".

Notoj
-----

1. ↑  Nicolle, David kaj Hook, Adam. *Ottoman Fortifications 1300-1710*.[*rompita ligilo*] Osprey Publishing, 2010. Alirita la 3an de Septembro 2011.
2. ↑   Goffman, Daniel. *The Ottoman Empire and Early Modern Europe*. Cambridge University Press, 2002. Alirita la 3an de Septembro 2011.
3. ↑   Henry Glassie (1991). *Turkish Traditional Art Today*. p. 370.

Bibliografio
------------

* Harris, Jonathan, *The End of Byzantium*. New Haven and London: Yale University Press, 2010. (ISBN 978-0-300-11786-8)
* Imber, Colin (2009). *The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power* (dua eldono). Basingstoke: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-1370-1406-1.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Orhan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750315
* GND: 122922999
* LCCN: no2012092705
* VIAF: 314814836
* ISNI: 0000 0004 1982 6072
 |
Grafo **Hirata Tosuke** (平田 東助, ***Hirata Tosuke***? 2a de Marto, 1849 – 14a de Aprilo, 1925) estis japana ŝtatisto kaj Sinjoro Gardanto de la Privata Sigelo de Japanio, aktiva en la periodo Meiji kaj la Taiŝo-epoko, Japana Imperio.

Biografio
---------

Hirata naskiĝis en la Domajno Yonezawa, Provinco Dewa (nuntempe Gubernio Jamagata) kiel filo de loka Samurajo. Li estis sendita de la regado al Edo por studado kaj poste batalis en la Boŝin-milito flanke de la Ōuetsu Reppan Dōmei. Post la Meiĵi-reformo, la regado ordonis iri al Tokio kaj studi ĉe la Daigaku Nankō (Universitato de Tokio). Post diplomiĝo, li estis studenta membro de la Misio Iwakura de 1871 kune kun Makino Nobuaki. Li poste restis en Germanio por studi en Hajdelberga Universitato (kie li studis politikon kaj internacian juron) kaj en la Universitato de Leipzig (kie li studis komercan juron). Li estis la unua japano kun Doktoreco.

Hirata revenis al Japanio en 1876 kaj servis en kelkaj postenoj en la Financa Ministerio de la nova Meiji-registaro, kaj poste iĝis Direktoro de Dokumenta Buroo de la Granda Konsilio (Daijō-kan) kaj Direktoro de Leĝdona Buroo. En 1890, li estis elektita kiel membro de la Domo de Komunumoj de la nova Kokkai per imperia komando.

Li sinsekve okupis gravajn postenojn inkluzive de ĉefsekretario de la Privata Konsilio, ĝenerala direktoro de la Leĝdona Buroo, ministro pri agrikulturo kaj komerco en la unua kabineto Kacura, ministro pri enlandaj aferoj en la dua kabineto Kacura, provizora membro de la estraro pri diplomatia esploro kaj Lordo Gardanto de la Privata Sigelo de Japanio.

Hirata ankaŭ estis tre aktiva en la movado de lokaj agrikulturaj reformoj, industria koopera programo, kaj projektoj de malriĉeco, klopodante protekti homojn de la loka lando kontraŭ la inflacia ekonomio post la Rusa-japana milito kaj la Unua Mondmilito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hirata Tosuke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bix, Herbert P. *Hirohito and the Making of Modern Japan*. Harper Perennial (2001). (ISBN 0-06-093130-2)
* Duus, Peter. *The Abacus and the Sword: The Japanese Penetration of Korea, 1895-1910* (Twentieth-Century Japan - the Emergence of a World Power, 4). University of California Press (1998). (ISBN 0-520-21361-0).
* Sims, Richard. *Japanese Political History Since the Meiji Renovation 1868-2000*. Palgrave Macmillan. (ISBN 0-312-23915-7)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 736063
* GND: 1230355200
* LCCN: n88078501
* VIAF: 1556941
* ISNI: 0000 0000 3713 2761
* BNF: 16923745k
* NDL: 00420927
 |
**Maria la 1-a** (plena nomo en portugala: *Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança*) naskiĝis en Lisbono en la 17-a de decembro de 1734 kaj mortis en Rio-de-Ĵanejro en la 20-a de marto de 1816. Ŝi estis reĝino de Portugalio de 1777 ĝis 1816 kaj ankaŭ dukino de Bragança kaj princino de la regiono Beira. Ŝi postsekvis sian patron la reĝo Jozefo la 1-a. En 1760 ŝi daŭrigis la dinastion Bragança per edziniĝo al sia onklo Petro la 3-a, kaj ŝi estis la unua reĝino de Portugalio kiu ekzercis faktan povon super la lando. Oficiale Maria la 1-a estas alinomita "La Kompatema" (interalie pro la konstruado de Basílica da Estrela, kaj pro donado de azilo al azilpetantoj) kaj en la lastaj jaroj oni ankaŭ nomis ŝin "La Freneza" pro la mensa malsano kiu atingis la reĝinon speciale dum la lastaj 24 jaroj.

Sia unua ago kiel reĝino estis la demisio kaj puno per ekzilo de la despoto Markizo de Pombal, al kiu ŝi neniam pardonis la kruelan agadon kontraŭ la familion Távora dum la fama Proceso de (familio) Távora. Ŝi ordonis en la 5-a de januaro 1785 detrui ĉiujn fabrikojn kaj teksilojn en Brazilo, kio kaŭzis ribelojn. Ŝi permesis azilon al multaj francaj nobeloj, senesperaj pro la ferocaj kaj sangaj kontraŭaristrokatiaj agadoj de la Franca Revolucio (1789). La mensa sano de la reĝino multe suferadis kaj, en 1792, ŝia filo kaj heredulo princo Johano provizore prenis la povon. En 1799, ĉar la reĝino ne resaniĝis, Johano fariĝis definitive regento de Portugalio.

Portugalio ricevis ultimaton de Napoleono, kiu jam surtronigis sian fraton en Hispanio, por malfermi la havenoj al anglaj ŝipoj. Li malcedis al ultimato kaj, en 1807 la napoleonaj armeoj invadis Portugalion. La reĝa familio fuĝis al Brazilo kaj Johano transportis la ĉefurbon de Portugala regno al Rio-de-Ĵanejro. Tie la reĝino mortis en 1816.

* 
* 
* 

* Maria la 1-a (Portugalio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Maria la 1-a (Portugalio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53164
* GND: 136730795
* LCCN: n84073698
* VIAF: 11245067
* ISNI: 0000 0001 2099 1006
* SUDOC: 128508647
* BNF: 149540426
* NKC: jo20191054065
* ICCU: MUSV042019
 |
**Orŭa NIRABIA** (ankaŭ Orwa Nyrabia, arabe; عروة النيربية; n. la 16-an de decembro 1977 en Homs) estas aklamita sendependa siria kinproduktoro, reĝisoro, trejnisto kaj aktivisto pri homaj rajtoj. Li estas fonda membro de la kindokumenta festivalo *Dox Box* en Sirio. En januaro 2018 li fariĝis la arta direktoro de la IDFA.

Li estas unu el la sennomaj homoj malantaŭ la popola revolucia movado de Sirio, kiu laboras en Sirio por subteni aktivistojn kaj doni humanitaran helpon al delokitaj civitanoj. Arabaj amaskomunikiloj laŭdis Nyrabia pro lia rolo en humanitara laboro, precipe por delokitaj loĝantoj de Homs. Li proksime kunlaboris kun famaj siriaj opoziciaj membroj kaj aktivistoj kiel Riad Seif kaj Razan Zaitouneh. La patro de Nyrabia, Mouaffaq Nyrabia, estas ankaŭ konata maldekstrema politika disidento antaŭe detenita de siriaj aŭtoritatoj kiu estis reprezentanto de la Nacia Koalicio por Siriaj Revoluciaj kaj Opoziciaj Fortoj al EU en la jaroj 2013–2015 kaj poste vicprezidanto de la koalicio en 2016.

En 2013, Nyrabia kaj El Jeiroudi ekloĝis en Berlino. Tie ili daŭrigis sian laboron ene de *Proaction Film*, kiu estis renomita al *No Nation Films* (Sennaciaj Filmoj). En 2014, ili anoncis la kreadon de *Dox Box-e.* *V.*, neprofitcela organizaĵo, kiu subtenas, antaŭenigas kaj edukas novan generacion de dokumentaj filmistoj en la araba mondo.

Referencoj
----------


1. ↑  (en) *Coalition Appoints New EU Representative*. The Syrian Observer*, la* 21-an de aŭgusto 2013.
2. ↑  (de) *Goethe-Institut Damaskus - im Exil" eröffnet*, Qantara.de, la 20-an de oktobro 2016.
3. ↑  (en) *Goodfellow, Melanie, Syria’s Proaction Film rebrands as No Nation Film*s, Screen Daily, la 14-an de decembro 2016
4. ↑  (en) Goodfellow, Melanie, *Proaction to launch Syrian Film Institute*. ScreenDaliy.com, la 9-an de decembro 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 741302
* GND: 1061621359
* VIAF: 74128665
* ISNI: 0000 0000 0265 4121
* SUDOC: 105557102
* BNF: 150059801
 |
**Sébastien Châteillon**, latinigite: **Castellio** (pseŭdonimoj: Martinus Bellius, Basilius Monfortius, Georg Kleinberg; naskiĝinta en 1515 en Saint Martin du Fresne, mortinta en la 29-a de decembro 1563 en Bazelo) estis franca protestanta teologo.

Vivo
----

Castellio pasigis la junajn jarojn en Savojo en malriĉeco. Sian kleriĝon li memstare akiris ankaŭ aliĝante al humanistaj rondoj. Post konvertiĝo al protestantismo li venis en 1540 Strasburgon kie li amikiĝis kun Kalvino. Je ties instigo oni venigis lin al Ĝenevo por farigi lin lerneja rektoro, kie li ankaŭ publikigis diversajn instrumaterialojn. Pro liaj liberalaj vidpunktoj pri la Alta Kanto de Salomono iĝis malproksimiĝo de Kalvino. Li demisiis en 1544 kaj transloĝiĝis Bazelon.

Naŭ jarojn li devis atendi tie je nova dungiĝo havante problemojn perlabori la vivon de sia familianoj. En 1551 aperis lia majstroverko *Biblia Sacra latina*, nova latina traduko de la Biblio kun komentoj. La anomima skribaĵo *De haereticis an sint persequendi*, skribita post la maljustega ekzekuto de Mikaelo Serveto, ankaŭ estis de li. Sed la aŭtoritatoj de Bazelo malpermesis ties preson kaj ĝi aperis ne antaŭ 1612, en Nederlando. Post kiam Châteillon fariĝis profesoro pri greka literaturo en Bazelo li surloke ne tiom efikis: precipe en Nederlando liaj ideoj trovis favoran aŭskultantaron.

Vidu ankaŭ
----------

* Johano Oporino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sébastien Châteillon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Sébastien Châteillon en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Stefan Zweig pri Castellio Arkivigite je 2018-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Wolfgang Stammler: *Aufruhr in Calvins Gottesstaat*.
* Biografio ĉe *NDB*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 513906
* GND: 118519565
* LCCN: n83121236
* VIAF: 9869564
* ISNI: 0000 0001 2120 1686
* LIBRIS: 218077
* SUDOC: 076642186 028883187, 076642186
* BNF: 120626495
* NLA: 35076182
* NDL: 01078083
* BIBSYS: 90951816
* NKC: xx0033765
* ICCU: BVEV035406
* BNE: XX829731
 |
**Mariano Azuela** (n. Lagos de Moreno, Jalisco la 1-an de januaro de 1873 - Meksik-urbo, 1-an de marto de 1952) estis meksika verkisto.

Vivo
----

Li ekestis konata kiel grava verkisto pro ties rakontaĵoj pri okazintaĵoj dum la meksika revolucio. Li estis kirurga kuracisto en Gvadalaharo. Li ekverkis dum la diktatora epoko de Porfirio Díaz.

Li verkis teatraĵojn, rakontojn, eseojn kaj ĉefe romanojn, pri kio li estas pli fama.

Lia unua romano estis *María Luisa* (1907). Poste li aperigis *Andrés Pérez, maderista* (Andrés Pérez, maderisto, 1911). Li estis nomumata politika estro de Lagos kaj poste instruestro en Jalisco [ĥaLISko aŭ haLISko]. Post la malvenko de Madero, Azuela aliĝis la **revolucian armeon** de Julián Medina kiel armekuracisto. Tiam li verkis *Los de abajo* (Tiuj subuloj, 1915), romano kiu famigis lin.

En 1942 li atingis la Literaturan Nacian Premion de Meksiko. La 8-an aprilo 1943 li eniris kiel fondinta ano en la meksika *Colegio Nacional* kaj en 1949 ricevis la Nacian Premion pri Artoj kaj Sciencoj.

Li forpasis en Meksiko la 1-an marto 1952 kaj estis entombigita en Rondiro de Gravuloj.

Kelkaj verkoj de Mariano Azuela
-------------------------------

* *Amor por Juan Fransisco Palencia Gatishero* (2005)
* *María Luisa* (1907)
* *Los fracasados* (1908)
* *Mala yerba* (1909)
* *Andrés Pérez, maderista* (1911)
* *Los de abajo* (1915)
* *La malhora* (1923)
* *El desquite* (1925)
* *La luciérnaga* (1932)
* *Cien años de novela mexicana* (1947)
* *Sendas perdidas* (1949)
* *La maldición* (1955)
* *Esa sangre* (1956)
* *Gay por Mr. Cabeza me agarras* (2005)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 85537
* GND: 119179806
* LCCN: n79062980
* VIAF: 22181589
* ISNI: 0000 0001 0877 9563
* LIBRIS: 261534
* SUDOC: 030183952
* BNF: 121652191
* NLA: 35011419
* BIBSYS: 90090751
* NKC: jn20000600539
* BNE: XX1720282
 |
**Oswald de Worcester** (m. la 29-an de februaro 992) estis anglosaksa sanktulo kaj ĉefepiskopo de Jorko.

Liaj gepatroj estis danoj sed lia onklo, Sankta Oda de Canterbury, prizorgis lin dum lia infanaĝo. Li iĝis dekano de Winchester, sed Oda sendis lin al Francio, kie, ĉ. 950, li eniris Abatejon Fleury.

En 958, alvokata de Oda, li revenis en Anglion, sed lia onklo mortis antaŭ lia alveno. Oswald petis la subtenon de alia parenco, Oskytel, kiu ĵus iĝis ĉefepiskopo de Jorko, kie Oswald partoprenis ekleziajn aferojn. En 961 Sankta Dunstan aranĝis ke Oswald iĝu episkopo de Worcester. Li fondis plurajn abatejojn, inkl. ĉe Ramsey, Cambridgeshire: tie li persvadis la abaton de Fleury instrui monaĥojn. Li helpis Dunstan reformi la anglajn eklezion kaj monaĥejojn, kaj per administraj rimedoj pligrandigis la enspezojn de sia diocezo.

En 972 li iĝis ĉefepiskopo de Jorko (sed retenis la diocezon de Worcester) kaj vojaĝis al Romo por ricevi la paliumon de la papo. Eble survoje li faris diplomatan mision al Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio).

Post la morto de Edgaro (Anglio), li kaj Dunstan subtenis Eduardon la Martiron kontraŭ la pretendo de Ethelred la Malpreta al la angla trono.

Li mortis la 29-an de februaro 992 dum li lavis la piedojn de malriĉuloj, kiel li kutime faris ĉiutage dum karesmo. Preskaŭ tuj estis laŭdiroj pri mirakloj. Lia fest-tago estas la 28-an de februaro.

Vidu ankaŭ
----------

* la artikolon pri la kristana sanktulo Oswald de Northumbria.

* Kategorio Oswald de Worcester en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 280773
* GND: 11932251X
* LCCN: n95070952
* VIAF: 16476556
* ISNI: 0000 0001 1746 9444
* SUDOC: 104488492
* BNE: XX4772501
 |
**Rodrigo Cota de Maguaque** [kOta de maguAke] estas hispana verkisto de la 15a jarcento, mortinta ĉirkaŭ 1498. Oni konas malmulte pri lia vivo, escepte, ke li estis toledano kaj de juda deveno, konvertita, kun la tre malagrabla situacio, kiun la plej parto de konvertita kristanoj aŭ novkristanoj suferis en la tiama Hispanio.

Verko
-----

Ene de *Cancionero general* (Ĝenerala kanzonaro) publikita en 1511 de Hernando del Castillo, troviĝas la verko *Diálogo entre el Amor y un viejo* (Dialogo inter Amo kaj maljunulo).

Jam nur pro tiu ĉi verko li plenrajte eniris en la historio de la hispana literaturo en periodo tiom fruktodona kia estas tiu de la Hispana ora epoko. La *Diálogo* enhavas sepdek strofojn de naŭ versoj, dividitaj en po du partoj. En la unua parto, maljunulo kiu retiriĝis por vivi solece dialogas kun Amo ĝis esti konvinkita de tiu; dum en la dua parto Amo primokas la maljunulon kaj ties fizikan dekadencon.

Krome li verkis versojn kontraŭ Diego Arias de Ávila, kalkulisto de la Katolikaj Gereĝoj, pro tio ke li ne invitis lin al la nupto de lai filo. Tiuj versoj enhavas grandan historian intereson pro la priskribo de la tiamaj kutimoj de la tiamaj hispanaj judoj. En 1472 aŭ iom poste li verkis primokan epitafion.

Oni atribuis aliajn verkojn al Rodrigo Cota, kiel *Coplas de Mingo Revulgo*, *Coplas del Provincial* kaj, ĉefe la unua ĉapitro de *La Celestina*, laŭ la propra Fernando de Rojas.

Ĉirkaŭ la jaro 1497 li devis forlasi la judismon kaj oni kredas, ke li mortis tuje.

Gravo kaj influo
----------------

Lia *Diálogo* okupas elstaran lokon ene de la kastillingva poezio, ne nur pro ties lirikismo, sed ankaŭ pro la influo kiun havis sur la literaturo teatra en kastilia spite la fakton, ke oni ne scias ĉu temas pri ludota verko aŭ ne. Moratín en sia libro *Orígenes del teatro español* metas ĝin kiel ekzemplo de verko plenumanta ĉiun postularon, per agado, komplikigo kaj solvo, kio alĝustiĝas ĉefe ĉe la dua parto, kie la teatraj trajtoj plie evidentiĝas, dum la unua estas pli en la medio de la polemikaro kaj debataro tipe mezepokaj.

Ĉu por ludo aŭ ne, evidentiĝas ties influo super Juan del Encina, ĉefe en du de liaj verkoj, nome: *La representación del Amor* (Amludo) kaj la *Égloga de Cristino y Feea*.

Vidu ankaŭ
----------

* Kanzonaroj

Referencoj
----------

* Bonilla y San Martín, Adolfo: *Anales de la literatura española* (paĝoj 164-167). Madrido, 1904.
* Bustos Tovar, José Jesús (coord.).  (1985) *Diccionario de literatura universal*. Madrido: Anaya. ISBN 84-7525-369-9.
* Foulché-Delbosc, Raymond (ed.): «Epithalame burlesque», en la *Revue hispanique* (69-72). Parizo, 1894.

* Kategorio Rodrigo de Cota en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262222
* GND: 131994883
* LCCN: n85073592
* VIAF: 86410034
* ISNI: 0000 0001 1827 258X
* SUDOC: 026652889
* NKC: jo2009330622
* BNE: XX896449
 |
**Sakrat Janoviĉ** (beloruse - Сакрат Яновіч, pole - Sokrat Janowicz; naskiĝis la 4-an de septembro 1936 en Krynki[*mankas fonto*], mortis la 17-an de februaro 2013 en Krynki) estis belorusa verkisto, aŭtoro de 30 libroj. Membro de la Unio de polaj verkistoj (de 1971), ĉefo de la Klubo de Unio de polaj verkistoj en Bjalistoko, ĉefo de la Belorusa demokratia unio (estis fondita en la komenco de la jardeko 1990).

Biografio
---------

Naskiĝis en familio de botisto. Finis la Bjalostokan elektrikistan profesian lernejon (1955). Laboris kiel laborestro de elektrikistoj en fabriko apud Bjalistoko. Tradukisto, poste ĵurnalisto en la gazeto *Niva* (de 1956). Estro de fako en la Ĉefa estraro de la belorusa publika kaj kultura kolegaro (1959-1962). En la jaro 1960 finis senĉeeste la fakon de belorusa filologio en la Instruista instituto en Bjalstoko. En la jaro 1970 estis maldungita de la gazeto pro "belorusa naciismo", restis kiel senlaborulo, iamtempe laboris kiel ŝarĝisto, teknologo pri laborsekureco. Finis senĉeeste la fakultaton de pola kaj slava filologio de la Varsovia universitato en la jaro 1973. Laboris en Bjalistoka urba klubo (dua duono de de la jardeko 1970), kiel teknika redaktoro en la gazeto *Niva* (unua duono de la 1980-aj jaroj).

Dum la jaroj 1958-1970 agentis en la Servo de sekureco de Pola Popola Respubliko, observante pri la medio de la gazeto *Niva*, kaj la Belorusa publika kaj kultura kolegaro. Pri ĉi tio li mem konfesis en la jaro 2007 dum enketado.

Debutis kiel verkisto en la jaro 1956. Verkis en la lingvoj belorusa kaj pola. Tradukis el la belorusa lingvo en la polan.

Estis dekoraciita per Arĝenta kruco pro meritoj.

### En Esperanto

* *Revenoj al Krynki*. Trad. Tomasz Chmielik. Krynki / Białystok / Świdnik, 2014.

Referencoj
----------

1. ↑  pcg.  Sokrat Janowicz nie żyje (pole). Arkivita el la originalo je 2014-09-04. Alirita 2014-09-04.

* Kategorio Sakrat Janoviĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 364518
* GND: 120617242
* LCCN: n85241951
* VIAF: 84131731
* ISNI: 0000 0000 7863 6333
* SUDOC: 181653753
* NKC: jo2001100288
 |
**Marijah al-Kibtia** aŭ *Maria al-Qibtiyya* (m. 637, en araba مارية القبطية) estis edzino de la profeto Mohamedo. Laŭvorte, Marijah al-Kibtia estis alinome de Maria la Kopta, nome kristana sklavino kaj kopta kaj egiptia, kiu estis sendita kiel donaco de Mukaŭkis, nome funkciulo de la bizanca imperio, al Mohamedo en la jaro 628.​ Multaj fontoj asertas, ke ŝi estis nur konkubino. Ŝi estis la patrino de Ibrahim ibn Muhammad, kiu mortis infanaĝe. Ankaŭ ŝia fratino, nome Sirin, estis sendita al Mohamedo kaj tiu proponis ŝin al sia sekvanto Hasan ibn Ṯabit.​ Maria neniam reedziniĝis post la morto de Mohamedo en la jaro 632, kaj mortis kvin jarojn poste.

Mohamedo loĝis en adoba hejmo apud la moskeo de Medino, kaj ĉiu el liaj edzinoj havis sian propran adoban hejmon, konstruitan proksime. Al Maria, tamen, oni proponis domon ekster la urba domaro de Medino. Eĉ se ŝi ne estis propra edzino de Mohamedo, oni havigis al ŝi la samajn honorojn kaj respekton kiel al la aliaj edzinoj de Mohamedo, kaj oni nomis ŝin per la sama titolo kiel la edzinoj de Mohamedo, tio estas «patrino de la kredantoj».

Notoj
-----

1. ↑   Ibn, Ishaq. *The Life of Muhammad*. p. 653.
2. ↑   Ibn, Kathir. «66». *Exegesis of Quran*.
3. ↑   Reinald Apostolis, Dismas (2011). Maria al-Qitibiyya. DIC Press. p. 144. ISBN 9786134914598.

* Kategorio Marijah al-Kibtia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740347
* GND: 128677327X
* LCCN: n84074285
* VIAF: 305139441
* ISNI: 0000 0004 1751 637X
* SUDOC: 170844781
 |