recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Turija,** serbe **Турија,** hungare **Turja** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Srbobran.

Turija situas en la mapo en la verda munucipo
Ortodoksa preĝejo de Turija

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: m
* Areo: 54  km²
* Loĝantaro: 2560
* Poŝtkodo: 21215
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Turija situas sur ebenaĵo, laŭ kanalo Danubo-Tiso-Danubo.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1470 en formo *"Thewre"*. Post la turka erao serboj la Habsburgoj aranĝis limgardan zonon ĝis 1751, al kiu ankaŭ tiu vilaĝo apartenis. En 1848 inter serboj kaj hungaroj trifoje okazis batalo, ankaŭ la vilaĝo bruldetruis. En 1900 vivis en Turja 3596 homoj (3352 serboj, 197 hungaroj, 41 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Turija 2562 homoj, (2331 serboj (91 %), 42 hungaroj, 34 ciganoj, 11 albanoj, 10 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* serba ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Turija en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **turismo en Calvados** estas unu el la plej gravaj ekonomiaj sektoroj por tiu departemento kaj por Normandio.

Turismo historia
----------------

Preĝejo Saint-Étienne en Caen (11-a jarcento)
La departemento Calvados en Francio gastigas multajn turistojn pro la D-Tago. Pluraj konstruaĵoj rilatas al Batalo de Normandio:

* La Memoriga muzeo de Caen (france *Mémorial de Caen*), en Caen;
* La muzeo *D-Day Omaha* en Vierville-sur-Mer;
* La muzeo de la batalo de Falaise en Falaise;
* La muzeo de la milit-baterio de Merville en Merville-Franceville-Plage;
* La muzeo de la Batalo de Normandio en Arromanches;
* La muzeo de Generalo de Gaulle en Bayeux;
* La muzeo de la germana defend-sistemo en Ouistreham;
* La Centro Juno Beach en Courseulles-sur-Mer;
* La muzeo de la batalo de Normandio en Bayeux;
* La muzeo Memorial Pegasus en Ranville apud Ponto Pegasus;

La regiono estas ankaŭ fama pro Vilhelmo la 1-a de Anglio (Vilhelmo la Konkerinto) kiu konstruigis grandajn kastelon, abatejon kaj abatinejon en Caen. En Bayeux, oni povas vidi la tre faman Tapiŝon de Bayeux, kiu rakontas la konkeron de Anglio fare de la tiama Duko de Normandio.

Turismo gastronomia
-------------------

Pli kaj pli, la normandia gastronomio allogas la turistojn kiuj serĉas "aŭtentikajn" produktaĵojn. Normandio estas fama pro siaj fromaĝoj (*Kamemberto*, *Livarot*, *Pont-l'Évêque*) kaj pom-likvoro *Kalvadoso*. Dum la lastaj dekjaroj, la turismo en la farmdomoj multe disvolviĝas.

Turismo ekologia
----------------

* La regiona natura parko de Cotentin kaj Bessin, proksime de Isigny-sur-Mer;
* La natura areo de Mesnil-Soleil en Damblainville;
* La klifoj de la *Nigraj bovinoj* en Houlgate.

Vidu ankaŭ
----------

* Côte Fleurie
* Côte de Nacre
**Turiĉki,** ukraine **Турички,** hungare **Kisturjaszög** estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 46′ 03″ N 22° 41′ 19″ O﻿ / ﻿48.76750 °N, 22.68861 °O﻿ / 48.76750; 22.68861 (mapo)Koordinatoj: 48° 46′ 03″ N 22° 41′ 19″ O﻿ / ﻿48.76750 °N, 22.68861 °O﻿ / 48.76750; 22.68861 (mapo)
* Areo: 2 km²
* Alto super marnivelo: 298 m
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 89215
* Telefonprefikso: 3145

Situo
-----

Historio
--------

En 1910 vivis en Kisturjaszög 681 loĝantoj, (665 rutenoj, 9 germanoj, 7 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Turiĉki/Kisturjaszög. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Ĝenerala vidaĵo de la ŝipbazo.
Ĝenerala vidaĵo de la ŝipbazo.
La **Ŝipbazo ĉe la Golfo de Gvantanamo** (hispane: *Base Naval de la Bahía de Guantánamo*, angle: *Guantanamo Bay Naval Base* aŭ *Gitmo*) estas disputita teritorio kaj militbazo kiun Usono luprenas en la insulo Kubo. Ĉi lasta lando konservas la suverenecon super la bazo kaj ĝin konsideras okupita teritorio, sed Usono neas meti finon al la luprenado pere de la Kub-usona Traktato de 1903. Por la kuba registaro, la teritorio de la bazo apartenas al la municipo Caimanera, ene de la provinco Guantánamo. Ĝi situas en la sudorienta ekstremo de Kubo en la koordinatoj 19° 54′ 42.95″ N 75° 09′ 11.75″ O﻿ / ﻿19.9119306 °N, 75.1532639 °O﻿ / 19.9119306; 75.1532639 (mapo)Koordinatoj: 19° 54′ 42.95″ N 75° 09′ 11.75″ O﻿ / ﻿19.9119306 °N, 75.1532639 °O﻿ / 19.9119306; 75.1532639 (mapo) kaj gastigas usonan militbazon el ĉirkaŭ 117,6km²]] (49,4 firma tero kaj la cetero akvo kaj marĉoj), kie troviĝas la fifama militista prizono.

Historio
--------

La militbazo estis establita en la Golfo de Gvantanamo en 1898, kiam Usono militiste okupis la insulon por venko super Hispanio en la hispana-usona milito. La registaro de Usono akiris ĝin pere de porĉiama luprenado kiu ekiĝis la 23-an de februaro 1903, per la subskribo de Tomás Estrada Palma, unua prezidento de la Respubliko Kubo, de la Kub-usona Traktato Platt.

la ĵusformita usona protektorato aneksis la Platt-amendon en la Kuba konstitucio. La kub-usona traktato establis, inter aliaj, ke Usono havus plenan regon kaj jurisdikcion super la Golfo de Gvantanamo, kun militistaj celoj, dum ĝi rekonus la suverenecon de Kubo super ĝi.

En la nuntempo temas pri la ununura usona militbazo en socialisma ŝtato. Ekde la venko de Fidel Castro, Kubo nur akceptis la pagon de la luprenado unu fojon, kaj ĝi firme malakceptas ĝin ricevi ĉar ili konsideras ĝin kontraŭleĝa okupado. Kvankam ne ekzistis diplomatiaj rilatoj inter Kubo kaj Usono ĝis 2005, Usono akceptis revenigi al Kubo fuĝintojn de la kubaj aŭtoritatoj kaj same tion faras Kubo sendante fuĝintojn al Usono kiuj deliktis en Gvantanamo.

Referencoj
----------

1. ↑   Caimanera. Arkivita el la originalo je 2009-10-01. Alirita 2015-08-25.
2. ↑   Mapa cubano de la Provincia de Guantánamo mostrando el territorio de la base dentro del Municipio de Caimanera. Arkivita el la originalo je 2015-09-23. Alirita 2015-08-25.
**Usonia** (angle prononcata /juːˈsoʊniə/), adjektive **Usonian**, estas vorto kreita de James Duff Law en 1903 por nomi Usonon kaj usonanojn evitante konfuzadon, ĉar la angla *American* estas la sama por civitano de Usono kaj de alia Amerika lando, kiel Kanado, Brazilo. James Duff Law eksciis, ke alia aŭtoro proponis la vorton "Usona", de tio li elpensis la vorton "Usonia". La vorto ne havis sukceson en la angla, sed laŭ la Reta Vortaro, "Usono" devenas de ĝi, kaj L. L. Zamenhof uzis ĝin en 1910 en la Universala Kongreso de Esperanto de 1910 en Vaŝingtono.

Historio en Esperanto
---------------------

En la numero 2/1903 de revuo *Espero Katolika*, aperis misinformo, ke la vorto Usono en Esperanto estis propono de Samuel Meyer ankaŭ pro tio, ke "Unuiĝintaj Ŝtatoj" forkurigus usonanojn aŭdintajn, ke ilia lando estas nomata tiel en Esperanto. Tamen Meyer skribis al la revuo por sciigi, ke li ne proponis tion. Li komunikis, ke en la franca gazeto *Phare de la Loire*, oni ŝerceme parolis pri tiu nova nomo, kaj aldonis, ke laŭ li, ne estas pli bona nomo ol Unuiĝintaj (aŭ Unuigitaj) Ŝtatoj.

En arĥitekturo
--------------

La plej konata uzo de tiu vorto estas tiu de usona arkitekto Frank Lloyd Wright por mencii lian vizion por Usono, inklude la planon de urboj kaj la arkitekturo de konstruaĵoj. Wright proponis la uzadon de la adjektivo *Usonian* anstataŭ *American* por priskribi la propran karakterizaĵon de Nova Mondo de la Usona pejzaĝo kiel kategoria kaj libera de malnova arkitektura konvencio. Liaj domoj estas usonaj domoj (*Usonian houses*).

### Bildaro pri usonaj domoj *(Usonian houses)*

* La eno de la Domo Rosenbaum La eno de la Domo Rosenbaum
* 
* Domo GordonDomo Gordon
* Domo WilleDomo Wille
* Domo Tomaso KeysDomo Tomaso Keys
* Domo LeigheyDomo Leighey
* Domo SturgesDomo Sturges
* Domo Robert LevinDomo Robert Levin

Referencoj
----------

1. ↑  Verŝajne kunmetaĵo de la unuaj literoj de ***U**nited **S**tates **O**f **N**orth **A**merica* (Unuiĝintaj Ŝtatoj de Norda Ameriko)
2. ↑  James D. Law, *Here and There in Two Hemispheres* (Lancaster: Home Publishing Co. 1903), pp. 111–12n.
3. ↑   (1903) "Mikso", *Espero Katolika* (2). "‘uson’ estas vorto proponita de s’ meyer por nomi ‘unuigitajn ŝtatojn amerikajn’. ĝi estas formita el u. s. o. n. literoj komencaj de anglaj vortoj *united states of north*".
4. ↑  Meyer, Samuel (1903). "Al Sinjor’ Henri Auroux, Redaktoro de *Espero Katolika*", *Espero Katolika* (3). "Tiun ĉi nomon mi *ne* proponis".

* Kategorio Usonia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 50′ 36″ N 18° 11′ 29″ O﻿ / ﻿49.84333 °N, 18.19139 °O﻿ / 49.84333; 18.19139 (mapo)

**Turkov** estas inundebla arbaro troviĝanta sur limo de ostravaj urbopartoj Třebovice, Martinov kaj Poruba. En la jaro 1993 ĝi estis proklamita kiel naturmemorindaĵo.

Priskribo
---------

Temas pri izolita teritorio de ekosistemo de inundebla arbaro. En la sudokcidenta kaj orienta partoj troviĝas digoj de eksaj fiŝlagoj plantitaj de kverkoj maljunaj proksimume 200 jaroj. Post inundo en la jaro 1997 la teritorio akiris karakteron de senflueja kaldronejo. La inundo fakte likvidis la devenan malsekejajn alnejojn kreskantaj sur la lokoj de la eksaj fiŝlagoj. Nuntempe la malsekejaj alnejoj regeneras. Sed malgraŭ tio eĉ ĉi tie restis kelkaj interesaj specioj, ekz. lunario (*Lunaria rediviva*), taliktro (*Thalictrum lucidum*), flava iriso (*Iris pseudacorus*), glata ulmo (*Ulmus minor*) aŭ moska adokso (*Adoxa moschatellina*).

Krom la arboj, arbedoj kaj plantoj ĉi tie kreskas ankaŭ raraj specioj de fungoj, kiel estas ekzemple hepata fistulino (hepatfungo) (*Fistulina hepatica*), helomorfa ripartito (*Ripartites helomorphus*), armena kserokomo (*Xerocomus armeniacus*), nesta filotopso (*Phyllotopsis nidulans*), ruĝflava filoporo (*Phylloporus rhodoxanthus*), nudigita askobolo (*Ascobolus denudatus*) aŭ polisperma kamaropso (*Camarops polysperma*). En julio de 2009 estis en Turkov remalfermita sciiga vojo, kiun kreis civitana asociiĝo Ekoliceo kunlaboranta kun *Fondaĵo Via Vitae Fond Apogo*. Bildojn sur tabuletojn pentris Ludvík Kunc.

Nuntempe la ekzistado de la natura memorigaĵo estas endanĝerigita pro planita alkondukila ŝoseo al aŭtostrado 47 (la t.n. Norda komunikilo). Kontraŭ la ŝanĝo de teritoria plano kaj konstruado de Norda komunikilo tra Turkov protestas ekologiistoj kaj ankaŭ ĉi tieaj loĝantoj. Gvidantaro de la urbo mem tial komencas alkliniĝi al varianto de alia vojdirekto

Referencoj
----------

1. ↑  Radim Šlezingr, *Ŝanĝo: Norda komunikilo tuj tiel ne estos*, Moravskoslezský deník, 22.11.2007
2. ↑  PLEVA, Martin. Norda komunikilo verŝajne ne kondukos tra Turkov. *Moravskoslezský deník* alirebla rete. 2009-04-16 [cit. 2009-04-16].

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝoj dediĉitaj al NM Turkov
* Informoj sur ttt-paĝoj de Moraviasilezia regiono Arkivigite je 2008-05-23 per la retarkivo Wayback Machine
* Informoj sur servero Turistika.cz
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Turnico** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Turnicoformaj *Turniciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Turnicedoj *Turnicidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Turnix *Turnix* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Turnico** *Turnix sylvatica*Desfontaines 1789 |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Turnico  |

 |
| v • d • r |

 *Turnix sylvaticus* - MHNT
La **Turnico** aŭ **Andaluzia hemipodo** (*Turnix sylvatica* ) estas unu el la **turnicoj**, eta familio de birdoj kiuj similas, sed tute ne rilatas la verajn koturnoj. Tiu specio estas loĝanta el suda Hispanio kaj Afriko tra Barato kaj tropika Azio ĝis Indonezio.

Tiu eta turnico estas ege **malfacile videbla**. Ĝi estas malgranda **kuranta birdo** 15cm longa, kiu preferas ne flugi. Estas specio kiu loĝas ĉe varmaj herbejoj aŭ arbusta ĝangalo kaj manĝas insektojn kaj semojn.

La **Turnico** aŭ **Andaluzia hemipodo** similas la Komuna koturno, sed estas multe pli timida. Ĝi havas **makulitajn brunajn suprajn partojn**, **ruĝecan bruston** kaj blankan ventron, kun flankaj **malhelaj bendoj**. Makuloj kaj fonbruno estas pli malhelaj flanke. Kapo estas malhela kun hela centra strio. Sub aŭ ĉirkaŭ okulo estas blanka kun malhelaj makuloj. Dumfluge blanka strio en la flugiloj kontrastas kun ties griza koloro. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli makulitaj sube. Ili havas nur tri piedfingrojn kaj de tie devenas la nomo "hemipodo", tio estas mezpiedo.

La ino komencas la pariĝadan ceremonion kaj konstruas la neston surplanke. La **masklo kovas** kvar punktitajn grizecajn ovojn kaj zorgas la idojn, kiuj povas forkuri jam post rapida eloviĝo.

La ino alvokas per basa *hum-hum-hum* kiel malproksima muĝado de bovino -kiu nomigas ĝin ekzemple en la hispana- kaj masklo respondas per *kek-kek-kek*.

Referenco
---------

* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher and Disley, ISBN 1-873403-32-1

* Turnico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turnico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Turnico en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Tótvázsony** [tOtvAĵonj] estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Veszprém. Tót signifas: slavo.

Panoramo de Tótvázsony

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 43 km²
* Loĝantaro: 1170
* Poŝtkodo: 8246
* Telefonprefikso: 88
* GPS koordinatoj: 47.0075/17.7823

Situo
-----

Tótvázsony situas en montaro Bakony laŭ flankovojoj. Urboj Veszprém kaj Balatonfüred troviĝas po 10 km-ojn for.

Historio
--------

La vilaĝo estis loĝata dum la kuprepoko kaj bronzepoko, poste alvenis keltoj, romianoj kaj avaroj. La unua mencio devenis el 1082 en formo *Touthwasun*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1944 la judoj, en 1946 la germanoj estis deportitaj. Dum la Malvarma milito la Ruĝa Armeo havis tie atombombojn.

Vilaĝservo estas lernejo ankaŭ germanlingve.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo
* restaĵoj de gotika preĝejo el la 15-a jarcento
* tombo de Jóska Savanyó (savanjO), la plej konata popola bandito en la regiono

Famuloj
-------

En Tótvázsony naskiĝis urbestro Márton Domokos.

Ĝemelvilaĝo
-----------

* Germanio Dobel, Germanio
**Töttös** [totoŝ], kroate **Titoš** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 23  km²
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 7755
* Telefonprefikso: 69

Situo
-----

Töttös situas sur ebenaĵo, fine de longa sakovojo el Bóly, fervojo Mohács-Pécs preteriras. Bóly troviĝas 8, Villány 10, Mohács 17, Siklós 24, Harkány 30 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1289 laŭ tiama hungara ortografio *"Tuteus"*. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 vivis en Töttös 6 % da germanoj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, germanlingva infanĝardeno, biblioteko, interretejo, kuracejo, infankuracejo, etbanko.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1895
* romkatolika kapelo omaĝe al Dolora Virgulino de 1924
**Törbel** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 508 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Törbel situas en Supra Valezo alte super la valo de la rivero Vispa kun bela vido al la valo kaj la Alpoj. La komunumo konsistas el la vilaĝo Törbel kaj la setlejoj Burge, Bina, Zen Blattu, Brunnen, Feld, Fura, Hofmatte, Moosalp, kaj Ze Springu. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 17,59 km², de kiuj 28,4% estas kovritaj de arbaro, 37,9% servas por agrikulturo kaj 2,6% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Törbel limas en nordo al Bürchen, en nordoriento al Zeneggen, en oriento al Stalden, en sudo al Grächen, en sudokcidento al Embd, kaj en okcidento al Unterbäch.

Trafiko
-------

Al Törbel kondukas veturebla vojo ek de la kantona vojo ek de Stalden. Pere de poŝtaŭtolinio de Törbel al Stalden la komunumo estas konektita al la publika tranpsortreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Törbel datiĝas el la jaro 1034 kiel *Dorbia*. En la jaro 1333 la vilaĝanoj de Törbel liberaĉetis sin de la interezrajtoj, kiuj apartenis al vilaĝaj barnoj. En la jaroj 1392 kaj 1400 estis kreitaj regularoj pri la akvoutilizado. En la jaro 1463 estis fondita la kamparana gildo kaj el la jaro 1507 datiĝas la statuto pri la alpoutilizado. En la jaro 1531 estis farita la civita deklaro kaj en la jaro 1533 malfermita la civitana libro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Alois Grichting*: *Törbel* en *Historia Leksikono de Svislando* (2011-07-01)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Törbel

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Törbel** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Vispo |
| --- |
| Baltschieder  •  Eisten  •  Embd  •  Grächen  •  Lalden  •  Randa  •  Saas-Almagell  •  Saas-Balen  •  Saas-Fee  •  Saas-Grund  •  Sankt Niklaus  •  Stalden  •  Staldenried  •  Täsch  •  Törbel  •  Vispo  •  Visperterminen  •  Zeneggen  •  Zermatt |  |

 |
Koordinatoj: 55° 46′ 22″ N 37° 37′ 56″ O﻿ / ﻿55.77278 °N, 37.63222 °O﻿ / 55.77278; 37.63222 (mapo)

**Turo Suĥarev** (ruse *Сухарева башня*) en Moskvo, Rusio estis konstruata en 1692 - 1695 laŭ ordono de caro Petro la Unua kiel pordego de t.n."Zemlanoj Val" (kavaliero). La projekton desegnis arkitekto *Miĥail Ĉoglokov*. En ĉi areo situis regimento de pafistoj, kiun estris kolonelo *Lavrentij Suĥarev*. Lian nomon prenis la turo. Same nomiĝas Suĥareva placo, sur kiu la turo troviĝis. La placan vojkruciĝon formas strato *Sretenka*, avenuo Prospekt Mira kaj strato  Ĝardena ringo.

En la ampleksa konstruaĵo (ĝia pinto atingis 68.0 m) funkciadis *Altlernejo de matematikaj kaj naŭtikaj sciencoj*, *Astronomia observatorio* gvidita de grafo Jakobo Brjus (count *James Daniel Bruce*), filio de la  *Admiraleja Kolegio*, la akvujo k.a.

Tra ĝi pasis pilgrimuloj venintaj el Moskvo al Sergijev Posad, kie ĝis nun situas monakejo *Troice Sergieva Laŭro*, sanktejo de rusaj ortodoksuloj.

Dum multaj jaroj ĉirkaŭ ĝi funkciadis pulbazaro de malnovaĵoj kaj antikvaĵoj, kie oni povis akiri eĉ raraĵojn.

La turo ekzistadis pli ol du jarcentojn. En 1934 ĝin oni detruis por faciligi stratan trafikon ene de Ĝardena ringo. Sub ĝi nun estas subtera trapesejo, en kiu oni povas vidi restaĵojn de fundamento de la turo. Tie ankaŭ funkcias la metrostacio *Suĥarevskaja.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Turo Suĥarev en Vikimedia Komunejo
* video
* mistera historio de la turo ruse
* [*rompita ligilo*] animala rusia filmo "Sorĉisto de Ekvilibro"
* [*rompita ligilo*] pri la turo angle

Bildaro
-------

* 
* 
* 
*
Monda heredaĵo de UNESKO



Monda heredaĵo de UNESKO

**Turo de la Pucelo** (azerbajĝane *Qız Qalası*, ruse *Девичья башня*; malnova nomo: *Göz Qalası - "Okula turo"*) estas historia turo en Malnova Urbo en Bakuo, Azerbajĝano.

Devene ĝi staris rekte sur bordo de Kaspia Maro. Sed dum asanado komence de la 20-a jarcento ĝi estis apartigita de la maro per ĉefa trafika vojo kaj urbaj parkoj.

Konstruevoluo
-------------

Ĝi estis konstruita verŝajne en la 12-a jarcento, eble pli baldaŭ (7-a jarcento). Ties arkitektura stilo kaj konstruprogreso estas ĝis nun nekonata, oni taksas, ke ĝi estis konstruita de la arkitekto Masud Ibn Davud, kiu estis verŝajne patro de la arkitekto kiu kreis Mardakan Round Tower staranta sur Apŝerona duoninsulo nordoriente de Bakuo.

Signifo de la konstruaĵo
------------------------

La Turo de la Pucelo estas signifa memorindaĵo kaj unu el la plej azeraj naciaj simboloj, ĝi estas bildigita sur azerbajĝana mono kaj kvanto de oficialaj dokumentoj. Ĝi estas sidejo de historia muzeo kiu prezentas la historian evoluon de la urbo Bakuo, oni vendas tie memoraĵojn, tradiciajn tolojn kaj ceramikajn varojn. Sub la turo estas konservitaj elfositaĵoj kaj vendejetoj kun veraj permane teksitaj tapiŝoj. Rekte sub la turo troviĝas minaretoj de la malnova urbo, la ĉemara nacia parko Maritime, domo de De Gaulle kaj estas de ĉi tie belega elrigardo al golfo de Bakuo. Vespere ĝi estadas lumigita per diversaj koloroj, precipe poste dum festotagoj de printempo (Novruz bayram).

Mitoj
-----

La Turo de la Pucelo estas ŝpinita per kvanto de mitoj.

La plej populara estas mito pri juna knabino - reĝa filino, kun kiu volis edziĝi ŝia propra patro. Ŝi klopodis lin malkonsili, sed li estis necedema. Tial ŝi taskigis lin konstrui por ŝi tiun ĉi turon promesante, ke kiam ĝi estos finkonstruita, ŝi edziniĝos al li. La reĝo do komencis konstrui la altan turon kaj la knabino esperis, ke li eble ŝanĝos sian opinion dum tiu ĉi tempo. Kiam la turo estis finkonstruita, la reĝo senĉese persistis je la sia, kaj lia filino do saltis de sur la turo rekte en la maron kaj pereis.

Turo de la Pucelo en Bakuo - nokta lumigo

Interesaĵoj
-----------

Interesaĵo estas, ke ĝi estis neniam perforte konkerita, tial ĝi konserviĝis en la devena aspekto. Ekde la jaro 2000 ĝi estas enskribita en listo de Unesko.

Rilataj temoj
-------------

* Kategorio Turo de la Pucelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Monda heredaĵo en Azerbajĝano

  

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **Azerbajĝanaj memorindaĵoj en Listo de monda heredaĵo de Unesko** |  |  |
|  | **Fortikigita urbo Bakuo** kun **Virgulina turo** kaj **Palaco de Ŝirvanŝahoj** • **Gobustanaj rokmemorindaĵoj** |
Kojnoskriba tabulo kun la *Atraĥasis* eposa en la Brita Muzeo.
**Utnapiŝtim**, **Utanapiŝtim** aŭ **Uta-Napiŝtim** (en akada lingvo: 𒌓𒍣) estas rolulo de la Epopeo pri Gilgameŝ kiu estis komisiita de Enki (Ea) forlasi siajn materiajn posedojn kaj krei gigantan ŝipon kiu estos nomita "Konservejo de Vivo". Li estis komisiita ankaŭ kunporti siajn edzinon, familion kaj parencojn kun la metiistoj de lia vilaĝo, animalidoj kaj manĝaĵojn. La venonta inundo forbalaos ĉiujn animalojn kaj personojn kiuj ne estas surŝipe, koncepto poste uzata en la biblia rakonto de la Arkeo de Noa. Post dekdu tagoj en akvo, Utnapiŝtim malfermis la dekon de sia ŝipo por esplori la ĉirkaŭon kaj vidis la deklivojn de la Monto Nisir, sur kiuj li ripozigis sian ŝipon dum sep tagoj. La sepan tagon, li forsendis kolombon por esplori ĉu la akvo malaltiĝis, kaj la kolombo trovis nenion krom akvon, kaj tiele ĝi revenis. Poste li sendis hirundon, kaj same kiel antaŭe, ĝi revenis, kaj trovis nenion. Finfine, Utnapiŝtim forsendis korvon, kaj la korvo vidis, ke la akvo malaltiĝis, kaj tiel ĝi ĉirkaŭis, sed li ne revenis. Utnapiŝtim tiam liberigis ĉiujn animalojn, kaj faris buĉoferon por la dioj. La dioj venis, kaj ĉar li estis konservinta la semojn de homo dum restis fidela kaj fidinda al siaj dioj, Utnapiŝtim kaj lia edzino ricevis senmortecon, same kiel lokon inter la ĉielaj dioj. Enki (Ea) ne diris "Atraĥasis" (ŝajne reference al Utnapiŝtim) pri la inundo, sed nur faris, ke sonĝo aperu al li, plendo kiu kontraŭdiras la pli fruan rakonton de la poemo kaj malkovras alternativan rakonton.

Notoj
-----

1. ↑   Rosenberg, Donna (1994). *World Mythology: An Anthology of the Great Myths and Epics*. Lincolnwood, Chicago: National Textbook Company. pp. 196–200. ISBN 0-8442-5765-6.
2. ↑   Gardner, John; Maier, John (1984). Gilgamesh: translated from the Sin-leqi-unninni version. New York, New York: Random House, Inc. p. 240. ISBN 0-394-74089-0.
Bildo de la unua eldono. 1516.
***Utopia*** (Utopio), kies origina nome en latina estis *Libellus ... De optimo reipublicae statu, deque nova insula Vtopiae* (libro pri la ideala stato de respubliko en la nova insulo Utopio) estas verko de Thomas More kaj publikigita en 1516. Tiu estas lia probable plej konata verko. Nur ekde tiu epokfara romano universaliĝis la vorto "utopio" - kiu signifas pragreke "nenielando" (aŭ en Esperanto, Utopio).

La libro konsistas de du partoj. La unua estas dialogo kiu iras ĉefe ĉirkaŭ filozofiaj, politikaj kaj ekonomikaj demandoj en Anglio de la tempo de la aŭtoro kaj la dua parto estas la rakonto kiun unu el la roluloj de la dialogo faras pri la insulo Utopio.

La nomo de la insulo estis inventata de Moro kaj la fakuloj pri lia verko atribuas al li du diferencajn devenojn, ambaŭ el la greka. Unu estas *oŭ*, kiu signifas "ne" kaj la alia *eŭ*, kiu signifas "bonon". Ambaŭokaze, la prefikso komplementiĝas per la vorto *topos*, kiu tradukeblas per "loko".

Laŭ la tempopaso la termino *utopio* populariĝis kiel sinonimo de perfekteco, aŭ io neatingebla, tamen Tomaso Moro ne atribuis al ĝi precize tiun signifon en sia verko.

En la libro *Utopio* la verkisto iom priskribis inventitan lingvon de la Utopianoj. Iuj sciencistoj opinias la verkon kvazaŭ idealan, pli justan britan ŝtaton. Aliaj konsideras lian verkon satiro. Eble T. Morus estis inspirita de la filozofo Platono kaj ties skribaĵo "Timaos". Krome T. Morus priskribis interreligian kulton aŭ pontoreligion, specon de demokratio, aŭguris formon de komunismo, idealoj kiuj revenos en la homaranismon de Ludoviko Zamenhof.

Bibliografio
------------

* Tomás Moro, *Utopía*, Editorial Planeta, 2003, traduko de Joaquim Malafrè Gavaldà. ISBN 84-487-1481-4.
* Tomás Moro, "Utopía", Editorial Espasa Calpe, 1952, 1999, 2007, traduko de Pedro Voltes, enkonduko de Fernando Savater, ISBN 978-84-670-2319-0

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Utopia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *La Utopía de Tomás Moro (trad. de 1805)* el Google Books
* *A vaca malhada*, gazeto de filozofio en la portugala, Aŭtuno 2016,  Arkivigite je 2017-01-06 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 5an de Januaro 2017. Speciala numero dediĉita al "Utopia" (kun partopreno de du esperantistoj).

* Versioj en *PDF*
	+ Hispanlingva teksto (Universidad de Cádiz).
	+ Hispanlingva teksto (Biblioteca Virtual Universal).
	+ Hispanlingva teksto (Historia1Imagen).

* Latina teksto en Wikisource.
* Cifereca ersio de la eldono de Bazelo de 1517 de la *Utopio* de T. Moro (en latino) en la retejo de la Universitato de Bielefeld (konsultita la 30an de marto de 2009).
Utrine situas en la mapo en la verda munucipo

Bazaj informoj
--------------

**Utrine,** serbe **Утрине,** hungare **Törökfalu** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Ada (Serbio), sed geografie la vilaĝo apartenas al Baĉka.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 24
* Telefonprefikso: 24xxx
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Utrine situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Utrine 1038 da homoj, (hungaroj 1012 (98 %), serboj 9 (1 %), kaj aliaj).

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kooperativo, kuracejo, vendejoj.

Vidindaĵo
---------
La **Tutmonda Asocio de Internaciaj Sportaj Federacioj** (en angle *Global Association of International Sports Federations* aŭ mallonge: **GAISF**, en france *Association Générale des Fédérations Internationales des Sports*) estis kreita por antaŭenigi kunlaboron inter internaciaj sportfederacioj. Dudek ses internaciaj sportaj asocioj helpis fondi ĝin en 1967. Nuntempe, la asocio funkcias kiel la gepatra organizaĵo por ĉiuj internaciaj sportfederacioj (olimpikaj kaj ne-olimpikaj), kaj la asocio ankaŭ organizas multdisciplinajn sportajn eventojn. La asocio inkluzivas ĉirkaŭ 92 oficialajn membrojn (kiel FIBA kaj la Internacia Tenisa Federacio (ITF)), kaj ĉirkaŭ 17 aliĝintajn membrojn. Ĉii tiuj federacioj ne reprezentas sporton sed organizaĵojn kiuj okupiĝas pri agadoj proksime rilataj al la internaciaj sportaj federacioj (kiel la Internacia Paralimpiko). Komitato kaj la Internacia Asocio por la Mondaj Sportludoj).

Referencoj
----------

1. ↑  btcom. "GAISF » Mission and Vision". Prenita la 21an de Julio 2021.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tutmonda Asocio de Internaciaj Sportaj Federacioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Oficiala retejo de SportAccord


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816119
* GND: 5019796-4
* LCCN: nb2005004078
* VIAF: 148459625
* ISNI: 0000 0000 9994 0772
* NLA: 35165719
 |
Malneta enlanda produkto po kapo (IMF, 2014)
**Tutmonda justeco** estas koncepto de politika filozofio, kiu baziĝas sur la opinio, ke la mondo estas maljusta, ekzemple pro troa malegaleco inter la loĝantoj de diversaj landoj.

Manko de tutmonda justeco
-------------------------

La manko de tutmonda justeco montriĝas ĉefe en la tre malegala distribuo de la riĉaĵoj de la mondo. Inter la industriaj landoj kaj la evoluaj landoj ekzistas grandegaj diferencoj ĉe enspezoj, nutraĵa situacio, medicinaj servoj, laborkondiĉoj kaj edukado (alfabetigo). La malneta enlanda produkto po kapo estas ekz. en Norvegio ĉirkaŭ 400-oble pli alta ol en Demokrata Respubliko Kongo. Ĉefe en la tiel nomata tria mondo, miliardo da homoj suferas pro daŭra subnutrado.
Samtempe ekzistas granda malegaleco en la foruzo de la naturaj resurcoj (ekz. nafto) kaj malpurigado de la medio. Dum ĉefe la industriaj landoj emisias grandajn kvantojn de karbondioksido, ĉefe la evoluaj landoj suferas pro la sekvoj de la klimatoŝanĝo.

Vojoj al tutmonda justeco
-------------------------

Ekzistas multaj ideoj kaj iniciativoj favore al tutmonda justeco:

* justa komerco
* justa lingvopolitiko per lingva imposto
* evolua helpo (aŭ evolua kunlaboro)
* enkonduko de monda sociala sistemo
* starigo de internaciaj kontraktoj pri minimumaj socialaj niveloj, humanaj laborkondiĉoj kaj mediprotektado
* fortigo de internaciaj organizoj kiel Unuiĝintaj Nacioj aŭ Monda Organizaĵo pri Komerco (aŭ starigo de monda parlamento aŭ mondregistaro), kiuj garantiu minimumajn socialajn nivelojn, humanajn laborkondiĉojn kaj mediprotektadon

Vidu ankaŭ
----------

* socia justeco
* socialismo
* ekologi-sociala merkata ekonomio
* simultana politiko
* mondfederistoj

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑   Datumbazo de IMF (Internacia Mona Fonduso)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri tutmonda justeco el Monato (de Stefan Maul)
**Uusimaa** ([ˈuːsimɑː], svede *Nyland* [ˈnyːland]) estas la plej popolriĉa provinco de Finnlando. Ĝia areo estas 6.794 km² kaj fine de la jaro 2008 ĝi havis 1,7 milionojn da loĝantoj. La ĉefurbo estas Helsinko. Ekde la 1-a de Januaro 2011 la najbara provinco Orienta Uusimaa estis aligita al Uusimaa.

aro da apudmarbordaj insuletoj ĉe Raseborg, viditaj el aviadilo.
Porvoo ĉe la Porvoo-rivero.
Nuboskrapulo en Kivenlahti, Espoo.
En la 9-a jarcento, en la epoko de la Vikingoj, komerca vojo de okcidento al oriento pasis la teritorion. Ĝis la 12-a jarcento la areo estis nur malmulte loĝata de estonoj kaj iuj parencoj de la finnoj el la pli norda teritorio Kanta-Häme, kiuj regule pasis tra la areo por atingi la maron kaj reveni hejmen. Post la 12-a jarcento la teritorio estis parto de Svedio kaj la loĝado rapide plimultiĝis. La kompare al la regiono Varsinais-Suomi, la historia kerno de Finnlando, pli malfrua setlado kaŭzis la nomon "Novlando" (Uusimaa / Nyland).

Post la jaro 1809, kiam la svedoj devis cedi Finnlandon al la Rusia Imperio, la ĉefurbo de Finnlando estis translokigita de Turku (Åbo) al Helsinko kaj la procentaĵo de finnlingvanoj en la regiono tre plifortiĝis.

La bordoj de la lago Tuusula (inter la komunumoj Tuusula kaj Järvenpää) fine de la 19-a jarcento altiris multajn artistojn, kiuj por la ekesto de finna nacia konscio havis grandan signifon: inter ili estis la komponisto Jean Sibelius, la verkisto Juhani Aho kun sia edzino, la pentristino Venny Soldan-Brofeldt, kaj la pentristo Pekka Halonen. Ankaŭ la verkisto Aleksis Kivi pasigis siajn lastajn jarojn tie.

### Komunumoj

Estas 26 komunumoj (municipoj) en Uusimaa. Por la oficiale dulingvaj komunumoj estas parenteze donita la nomo en la lingvo de la malplimulto.

#### Regiono de Helsinki

* Espoo (svede *Esbo*)
* Helsinki (sv. *Helsingfors*)
* Hyvinkää
* Järvenpää
* Karkkila
* Kauniainen (sv. *Grankulla*)
* Kerava
* Kirkkonummi (sv. *Kyrkslätt*)
* Lohja (sv. *Lojo*)
* Mäntsälä
* Nurmijärvi
* Pornainen
* Sipoo (sv. *Sibbo*)
* Siuntio (sv. *Sjundeå*)
* Tuusula
* Vantaa (sv. *Vanda*)
* Vihti

#### Regiono de Raseborg

* Hanko (sv. *Hangö*)
* Ingå (finne *Inkoo*)
* Raseborg (fi. *Raasepori*)

#### Regiono de Porvoo

* Askola
* Myrskylä (sv. *Mörskom*)
* Porvoo (sv. *Borgå*)
* Pukkila

#### Regiono de Loviisa

* Lapinjärvi (sv. *Lappträsk*)
* Loviisa (sv. *Lovisa*)

#### Eksaj komunumoj

* Ekenäs landskommun
* Hyvinkää
* Liljendal
* Kampara komunumo de Karis
* Karis
* Karjalohja
* Nummi
* Nummi (Lohja)
* Nummi-Pusula
* Pohja
* Pusula
* Ruotsinpyhtää
* Tenala
* kaj pluraj aliaj

* Kategorio Uusimaa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tuxpan** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Tuxpan*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 108.*

Geografio
---------

**Tuxpan** apartenas al la regiono Sur kiu situas en la centra suda parto de la subŝtato. Al tiu regiono entute apartenas 16 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 32462 loĝantojn. El tiuj estis 15496 viroj kaj 16966 virinoj. La komunumo havas surfacon de 550,23 km². La meza alteco estas 1140 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,5 C. En la komunumo estas 785,4 mm da precipitaĵo jare. 

Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 10286 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9426 scipovis legi kaj skribi kaj 854 viroj estis analfabetoj. Do 8.3 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 11187 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9951 sciis legi kaj skribi kaj 1233 virinoj estis analfabetoj. Do 11,02 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Tuxpan vivis 29925 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 109 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,364 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tuxpan Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
A soldier with an Uzi next to a road sign reading "ISMAILIA 36"israela soldato kun Uzi dum la Yom Kippur Milito
La **Uzi** (hebree **עוזי**) estas serio de modeloj de populara kaj kompakta mitraleto produktita ĉefe de la israela militindustrio.

De la 1960aj jaroj ĝis la 1980aj jaroj, pli da Uzi matriletoj estis vendita al plio da militistaro, leĝa observaro kaj sekurecaj merkatoj ol iu ajn alia matrileto iam ajn farita. Aktuale en la komenco de la 21-a jarcento, pli ol 90 landoj uzis la armilon en polico aŭ militfortoj .

La Uzi estis ĉefe uzita por mem-defendo fare de fortoj ne rekte en la fronta linio, same kiel oficiroח, artileriistoj kaj kirasaj soldatoj. Pli kompaktaj variaĵoj estis uzitaj fare de israelaj specialtrupoj ĝis antaŭ nelonge, sed en decembro 2003 la Israela Defendtrupo sciigis ke ili elfazigas la armilon, sed ke produktado daŭros por komercaj celoj.

Historio
--------

israelaj soldatinoj ĉe parado kun Uzis, Jerusalemo, 1968
La unua armilo en la serio estis evoluigita fare de Uziel Gal en la malfruaj 1940-aj jaroj. Uzi-oj estis produktitaj fare de Israel Weapon Industries ( **IWI** ), FN Herstal kaj aliaj.

La armilo estis evoluigita baldaŭ post la 1948-datita Araba-Israela-Milito. La dezajno estis bazita sur la ĉeĥa CZ-Modelo 25. La israela armeo testis la Uzi kaj ĝi estis aprobita antaŭ aliaj pli konvenciaj armiloj. Gal ne volis, ke la armilo estu nomita laŭ li, sed tio ne estis enkalkulita.

La unua modelo venis en 1951, kaj estis uzata en batalo unuafoje en 1956. La armilo estis komerca sukceso, kaj kelkaj plibonigoj estis rapide lanĉitaj.

Modeloj
-------

| Modelo | Plena longo
(mm) | Faldita
(mm) | Barelolongo
(mm) | Pezo
(kg) | Pafrapideco
(pafoj/min) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Uzi | 470 | 640 | 260 | 3.5 | 600 |
| Mini | 360 | 600 | 197 | 2.7 | 950 |
| Mikro | 282 | 486 | 134 | 1.5 | 1250 |

Galerio
-------

* Uzi[rompita ligilo]Uzi[*rompita ligilo*]
* Mini[rompita ligilo] UziMini[*rompita ligilo*] Uzi
* Micro[rompita ligilo] UziMicro[*rompita ligilo*] Uzi

Referencoj
----------

1. ↑   (1995) "Using the Uzi", *Fighting Firearms* **3** (1), p. 18–23.
2. ↑  McManners, Hugh (2003). *Ultimate Special Forces*. New York: DK Publishing. p. 157. ISBN 0-7894-9973-8. OCLC 53221575. Retrieved 6 January 2011.
3. ↑ .  IMI Uzi. Arkivita el la originalo je 20 January 2013. Alirita 25 November 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Israela Armila Industrio (Israel Weapon Industries, IWI): Mini Uzi kaj Mikro Uzi
* La historio de Uzi, referenca materialo, partoj, diskuta forumo
* Uzi en partoj (germane)
* Video de Uzi pafita
* Video de operacio ĉe YouTube (japane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 842688
* LCCN: sh85141679
 |
Rolandas Paksas dum arta aviado
La partio **Tvarka ir teisingumas (liberalai demokratai)** - mallonge ***TT***, en Esperanto: "Ordo kaj justeco (liberaldemokratoj)" - estas politika partio en Litovio. Ĝi fondiĝis dum marto 2002 sub la nomo *Liberalų demokratų partija* (*LDP*, "Liberaldemokrata partio"). Dum majo 2006 kadre de la kvina partia konferenco la nomo ŝanĝiĝis al *Tvarka ir teisingumas*, post kiam jam dum la parlamentaj balotoj en Litovio 2004 sub gvido de la partio LDP kandidatiĝis balota listo sub la nomo *Rolando Pakso koalicija "Už tvarką ir teisingumą"* (koalicio de Rolandas Paksas "Por ordo kaj justeco").

La partio mem difinas sin kiel konervative liberala. En sia partia programo ĝi propagandas principojn de merkata ekonomio, substrekas la respondecon de la individuo kaj malkonsentas pri ŝtataj influoj en la nacian ekonomion. Laŭ politikaj valoro ĝi konsiderendas konservativa. En la realeco ĝi laŭ kritikaj observantoj je granda parto estas ilo por la politikaj ambicioj de la partia prezidanto Rolandas Paksas, kiu post la sendependiĝo de Litovio de 1990 dufoje estis ministroprezidanto kaj por tre mallonga tempo ŝtata prezidento de la lando. La partio estis kreaĵo de li kaj je alta grado dependas de la populareco de la politikisto. Inter siaj subtenantoj inter la balotantoj Rolandas Paksas unuavice nombras la malgajnintojn de la ekonomiaj ŝanĝoj de la lastaj jaroj, tiel ke en la balota programo ankaŭ sociaj postuloj similaj al tiuj de maldekstraj politikistoj ludas rolon. Ĉefe tamen la partio prezentas sin kiel luktanto kontraŭ la establiĝintaj politikaj funkciuloj de la lando kaj kiel luktanto kontraŭ korupto, tial la ŝanĝo de la partia nomo - la memprezenton ne ĝenas, ke la kialo por la tiom mallonga oficperiodo de Rolandas Paksas kiel prezidento de Litovio estis ĝuste implikiĝoj pri korupto.

Dum la balotoj de oktobro 2004 la partio komune kun la partnera partio *Už teisingą Lietuvą* ("Por justa Litovio") en koalicio gajnis 11 procentojn de la voĉoj kaj 11 parlamentajn seĝojn. Post multnombraj aliĝoj de parlamentanoj al la partio kaj malaliĝoj el ĝi, fine de la oficperiodo ankoraŭ la nombro de 11 parlamentanoj apartenis al la politika grupiĝo. Dum la parlamenta baloto en Litovio 2008 la partio iĝis la tria plej forta grupiĝo kaj atingis preskaŭ 13 procentojn de la voĉoj.

En la Eŭropa Parlamento la partio reprezentiĝas per unu parlamentanto en la dekstrema frakcio Alianco por Eŭropo de Nacioj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la partio (litovlingve) Arkivigite je 2012-01-04 per la retarkivo Wayback Machine
USB-poŝmemorilo kun kapacito de 256 MB.
**USB-poŝmemorilo** estas eta flankaparato, kiun oni povas uzi kiel ekstran facile interŝanĝeblan memoraparaton por sia komputilo. Ĝi uzas fulmmemoron kaj USB-konektilon.

La interno de poŝmemorujo.
USB-memorujoj elektre nutriĝas per la USB-konekto al komputilo, ĉe kiu la memoro konektiĝas. Ili ne enhavas baterion, ne afekciiĝas pro polvoj kaj strioj, male al aliaj datumujoj kiel disketoj kaj datum-KDoj. Tio donas al ili grandan avantaĝon ĉar ili estas pli fidindaj.

Iliaj memorspacoj varias de kelkaj megabitokoj (MB) ĝis gigabitokoj (GB). En 2011 ekzistis porteblaj memoroj enhavantaj 256 GB-jn, kaj oni planas tiujn kun terabitokoj (TB). Nun troveblas memorujoj kun teknologio baziĝanta je komputilaj etaj fiksaj diskoj, kiuj atingas pli gravan memor-spacon kontraŭ pli malaltaj prezoj ol sammemorspacaj fulmmemoroj.

Kompare kun tradiciaj porteblaj memoroj, la datumfluoj estas ĝenerale pli rapidaj sed la alirtempoj pli longaj. Ili estas ankaŭ iom pli difektiĝemaj kaj varmiĝemaj okaze de intensa uzado. Krome ili estas iom pli volumetaj, tamen ankaŭ enteneblas en poŝo.

Laŭ publikigoj de produktantoj de USB-poŝmemorujoj, oni supozas, ke fulmmemoro povas konservi datumojn dum dek jaroj sen perdi ilin. La memorĉeloj de la poŝmemorujoj iom post iom foruziĝas per skribado. Legi eblas laŭteorie sen limoj, sed la produktantoj garantias nur po cent mil skribciklojn por memorĉelo, ĝis la vivdaŭro de la poŝmemorujo estos elĉerpita. Pro tio, kontrolelektroniko zorgas ke ofte uzataj memorlokoj kiel ekzemple la FAT estos ĉiam storitaj sur fizike ankoraŭ ne tiom foruzitaj regionoj de la memoro. Porteblaj aplikaĵoj kiel LibreOffice havas simile optimumitajn skribalirojn.
  

* USB-poŝmemorilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio USB-poŝmemorilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
UTC−03: bluo (en januaro), oranĝkoloro (en julio), flavo (tutjare), helbluo - maraj areoj
**Horzonoj en Brazilo** ekde la 15-a de oktobro 2012:  

- ﻿ UTC-4

- ﻿ UTC-4 / somera tempo UTC-3

- ﻿ UTC-3

- ﻿ UTC-3 / somera tempo UTC-2

- ﻿ UTC-2

**UTC-3** estas tempozono en kelkaj landoj kiu havas hordiferencon de tri horoj al la Universala Tempo Kunordigita.

Ĉiuj horzonoj ricevas literojn de A ĝis Y. La UTC-3 estas ankaŭ kelkfoje nomita *Papa*, ĉar ĝi ricevis la literon P.

Landoj
------

La Franca Gujano kaj Surinamo uzas la UTC-3. Kelkaj regionoj en Brazilo kaj Argentino ĉiam uzas tiu tempozono. Urugvajo, kaj aliaj regionoj en Brazilo kaj Argentino uzas ĝin dum la vintro. Kelkaj regionoj en Kanado, Bermudo kaj Gronlando uzas ĝin dum la somero.

Urboj
-----

Gravaj urboj kiu uzas tiun tempozonon estas:

|  |  |
| --- | --- |
|  Brazilo* Braziljo, San-Paŭlo, Rio-de-Ĵanejro
* Fortalezo, Recife, Natalo

 Argentino* Bonaero
* Mendoza

 Urugvajo* Montevideo
 |  Surinamo* Paramaribo

 Franca Gujano* Cayenne

 Kanado* Halifax

 Gronlando* Nuko
 |

Referencoj
----------

1. ↑   Military & Civilian Time Designations (angle). *Time Zones*. Alirita 16 de oktobro 2009.
2. 1 2 3  Vintro
3. ↑  Somero

Vidu ankaŭ
----------

* Somera tempo
* Horzonoj en Eŭropo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle *Time and Date.com*
V-valo (Linville Gorge, NAcia Arbaro Pisgah, Norda Karolino, Usono.
**V-valo** aŭ  **V-forma valo** estas valo kiu troviĝas ofte en mezmontaro kaj altmontaro. Ofte la la valofundo estas mallarĝa, tiel ke la valo povas esti nomata *mallarĝvalo*.

V-valoj ekestas ĉe forta profunda erozio kaj samtempe okazanta denudacio ĉe la valaj deklivoj.

Geomorfologio
-------------

### Antaŭanto

la transiro de mallarĝa funelforma valo al gorĝo kaj V-valo ĉe Briksdalsbreen, parto de la glaĉero Jostedalsbreen, Norvegujo.
Precipe ĉe la supra parto de rivero la riverakvo rapide fluas pro la granda dekliveco, parte en formo de akvofaloj. La rivero entranĉiĝas erozie en la rokaĵon kaj tio dum la jarcentoj fariĝis funelvalo. Depende de la eco de la rokaĵo el tio rezultas V-valo aŭ ravino. Tiu fenomeno troviĝas ofte en altmontaro. La erozio en la profundo estas ofte tie tiom forta, ke la veterdisfalo de la deklivoj kaj ties fortransporto ne povas sekvi ĝin. La rokvandoj de la ravinoj fomiĝas preskaŭ vertikalaj kaj nur tiom larĝaj kiel la riverlarĝo.

### Formiĝo

ekzemplo Kirnitzsch-valo: la akvejo okupas la la kompletan valfundon. Fariĝis mallarĝa V-valo
ekzemplo Kirnitzsch-valo: la larĝa valfundo kaj akraj deklivoj estas la karakterizaĵo de larĝa V-valo
**Larĝaj V-valoj** havas nur malgrandan profundon pro la malgranda erozio en la profundo kaj malgranda flanka erozio.

glitparaŝutistoj uzas la deklivvento, kiu estas en V-valoj kaj en U-valoj dum konvena vetero (apud Fiesch, Wallis, Svisio).
tipaj V-valoj kiel la valo Bodetal en la Harco apenaŭ trovigas en Mezeŭropo.
la vivejo ‚montara rivereto’ estas malgraŭ la dekliveco firme ligita al la maro (valo apud Bardou, Hérault, Francujo).
la vilaĝo Surrein en la svisa distrikto Surselva
fruktarba herbejo ĉe la deklivo de V-valo (apud Löwenburg, Siebengebirge, Germanujo).
valbaraĵo en V-valo (Sengbachtalsperre).
horizontala akvomuelejo en Kreto: ekzemplo por ekstrema redukto de la dekliveco de rivero
la stacio Glashütte 1927 post altakvo en la orienta Ercmontaro 1927
transpontigado de valo kun per moderna fervoja linio (SFS Köln–Frankfurt trans la rivero Lahn)
sekurigado de rivero malhelpas naturan erozion (Roda apud Stadtroda)

Vidu ankaŭ
----------

* funelvalo
* kanjono
* kluzo
* kombeo
* U-forma valo

Literaturo
----------

* Frank Ahnert:Einführung in die Geomorphologie. UTB.2003.ISBN=3-8252-8103-5}}
* Matthias Kuhle: Glazialgeomorphologie. Wiss. Buchges. Darmstadt. 1991.ISBN=3-534-06892-0}}
* Hartmut Leser: Geomorphologie.Westermann.Braunschweig.1998.ISBN=3-141-60294-8}}
* Herbert Wilhelmy:Geomorphologie in Stichworten II. Exogene Morphodynamik.Borntraeger.Berlin.2002. ISBN=3-443-03113-7}}

* Kategorio V-valo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tycho MOMMSEN** (naskiĝinta la 23-an de majo 1819 en Garding, mortinta la 1-an de decembro 1900 en Frankfurto ĉe Majno) estis germana filologo kaj frato de la nobelpremiita Theodor Mommsen.

Tombo de Tycho Mommsen, ĉefa tombejo frankfurta

Vivo
----

Mommsen studis inter 1838 kaj 1843 en Kiel kaj studvojaĝis inter 1846 kaj 1848 je Italujo kaj Greklando. En 1848 li iĝis helpanto ĉe la gimazio de Husum, de kie oni forpelis lin en 1850 post la batalo apud Idstedt. En 1851 li iĝis profesoro ĉe la malhumanisma supera lernejo je Eisenach kaj en 1865 estro de la Supera burĝa lernejo je Oldenburg. En 1864 li nomumitis direktoro de la gimnazio frankfurta.

Verkoj
------

Pri Pindaro li kreis tekstkritikan eldonon, sian majstroverkon (Berlino 1864). Li publikigis pindaran teksteldonon (Berlino 1866). Ekster tio gravis la laboraĵo historia »Pindaros. Zur Geschichte des Dichters und der Parteikämpfe seiner Zeit« (Kiel 1845) kaj traduko pindara (Leipzig 1846. Menciindas krome »Beiträge zu der Lehre von den griechischen Präpositionen« (kajeroj 1–3, Frankfurto 1886–87; kajero 4 kaj kompleta eldono en Berlino 1895); »Der Perkins-Shakespeare« (Berlino 1854); kritika eldono de la ŝekspira dramo »Romeo und Julia« (Oldenburg 1859); lernigartikolo pripoemtraduka »Die Kunst des Übersetzens fremdsprachlicher Dichtungen ins Deutsche« (Oldenburg 1858).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 14. Leipzig 1908, p. 51 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ligiloj ĉe DDB
* Mommsen en frankfurta biografia leksikono
* Vikifontaro