recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Purpurbarba abelmanĝulo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Meropedoj *Meropidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Meropogon* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. forsteni*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Meropogon forsteni****(Bonaparte, 1850) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Purpurbarba abelmanĝulo  |

 |
| v • d • r |

La **Purpurbarba abelmanĝulo** aŭ Sulavesa abelmanĝulo, *Meropogon forsteni*, estas granda specio de abelmanĝulo, tio estas birdo de la familio de Meropedoj. Ĝi estas endemismo loĝanta en la insulo de Sulaveso, en Indonezio inter Borneo kaj la insulo Novgvineo. Tiu specio troviĝas en malfermejoj en makuloj de densa arbaro.

Tiu aŭstralazia birdo estas la ununura membro de la genro *Meropogon*. Ties scienca speciga nomo rememoras la scienciston Eltio Alegondas Forsten (1811-1843) kiu kolektis en tiu mondoregiono inter 1838 kaj sia morto.

Aspekto
-------

MeropogonForsteniGould
La **Purpurbarba abelmanĝulo** estas kolorplena longa kaj svelta birdo kun longa vosto, longa kaj svelta beko kaj iom rondoformaj flugiloj. Ĝi esta 25–26 cm longa, sen kalkuli 6 cm de vostodirektiloj (centraj plumoj).

Maskla plenkreskulo havas **purpurbluajn kapon, vizaĝon, "barbon"** (longaj pendantaj gorĝaj plumoj), **bruston kaj supran ventron**. La supraj partoj, flugiloj kaj vosto estas **verdaj**, escepte ruĝecbruna nuko, kaj la centraj vostoplumoj estas longecaj kiel direktiloj. La malsupra ventro estas ruĝecbruna kaj la subvosto estas bruna.

Ina plenkreskulo estas simila, sed la supra ventro estas ruĝecbruna, ne purpura. Junuloj havas verdajn kronon kaj nukon, malhelan vizaĝon kaj bluecan barbon. Ili ne havas la longajn centrajn vostoplumojn de laplenkreskulo.

La voĉo estas mallaŭta altatona *szit* aŭ *piip*.

Kutimaro
--------

La **Purpurbarba abelmanĝulo** entreprenas sezonajn movojn, kaj reproduktiĝas interne en la seka sezono, kaj moviĝas al marbordo en la pluva sezono. Kiel aliaj abelmanĝuloj, ĝi nestumas en tuneloj ĝis 90 cm longaj elfositaj en flankoj de sablaj riverbordoj, klifoj kaj deklivoj, sed ili ne formas koloniojn.

La **Purpurbarba abelmanĝulo**, kiel siaj parencoj, manĝas insektojn, inkludante abelojn, vespojn kaj libelojn kaj skarabojn, kiuj estas predataj dumfluge. Tiu specio ĉasas sole aŭ en paroj, pli ol en aroj, kaj sidas sur taŭga gvatejo dumlonge, balancante sian kapon kaj svingante sian barboplumaron kaj balancante sian voston antaŭ saltoflugi al preterpasanta predo.

Referencoj
----------

* Fry, Fry kaj Harris, *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers* ISBN 9781408134573
La **91-a psalmo** (laŭ greka nombrado la 90-a estas) konsolopsalmo en poema formo, kiu elvokas fidon je Dio.

La poemo verŝajne estis verkata en militotendaro, kiun minacis bataloj kaj epidemioj (Ps 91, 3–8). Post psalmo 34 ĉi tiu estas la dua psalmo, kiu priskribas anĝelojn kiel protektantoj de la Di-timantoj. Versojn 11 kaj 12 Satano citas je la tento de Kristo Mt 4,6.

Verkinto
--------

Kvankam ne ekzistas certeco pri la aŭtoro de la psalmo, oni atribuas ĝin plejparte al Moseo. ĉar pluraj esprimoj kaj parolturnoj de la psalmo memorigas la 5-a libro de Moseo 32. Malpli argumentas por aŭtoreco de Davido, supozata laŭ la tradicio de Septuaginto.

La teksto
---------

Kiu loĝas sub la ŝirmo de la Plejaltulo,
Tiu ripozas en la ombro de la Plejpotenculo.
Mi diras al la Eternulo: Mia rifuĝejo kaj mia fortikaĵo
Estas Dio, kiun mi fidas.
Ĉar Li savos vin de la reto de kaptisto.
De la pereiga pesto.
Per Siaj plumoj Li ŝirmos vin,
Kaj sub Liaj flugiloj vi rifuĝos;
Lia fideleco estas ŝildo kaj kiraso.
Ne timu la teruron de nokto,
Nek sagon, kiu flugas tage,
Nek peston, kiu iras en mallumo,
Nek epidemion, kiu ekstermas tagmeze.
Ĉe via flanko falos milo,
Kaj dek miloj ĉe via dekstra flanko;
Sed vin ĝi ne tuŝos.
Vi nur rigardos per viaj okuloj,
Kaj vi vidos la redonon al la malvirtuloj.
Ĉar Vi, ho Eternulo, estas mia defendo!
La Plejaltulon vi elektis kiel vian rifuĝejon.
Ne trafos vin malbono,
Kaj frapo ne atingos vian tendon.
Ĉar al Siaj anĝeloj Li ordonis pri vi,
Ke ili vin gardu sur ĉiuj viaj vojoj.
Sur la manoj ili vin portos,
Por ke vi ne falpuŝiĝu sur ŝtono per via piedo.
Sur leonon kaj aspidon vi paŝos,
Ĉar li ekamis Min, tial Mi lin savos;
Mi defendos lin, ĉar li konas Mian nomon.
Li vokos Min, kaj Mi lin aŭskultos;
Mi estos kun li en mizero;
Mi lin liberigos kaj honoratigos.
Mi satigos lin per longa vivo,
Kaj aperigos al li Mian helpon.

Komponaĵoj pri psalmo 91
------------------------

* Felix Mendelssohn Bartholdy komponis movimenton kun du versoj de psalmo 91 por sia oratorio Elias.
* Johann Hermann Schein muzikigis psalmon 91 titole *Wer unter dem Schirm des Höchsten sitzt* kiel moteto.

Referencoj
----------

1. ↑  Martin Luther, eldonisto: Kurt Aland: *Luther Deutsch*, volumo 5.
2. ↑  *Das Buch der Psalmen*, en: Erich Zenger k.a. *Einleitung in das Alte Testament*, Stuttgart k.a. 1995 p. 242-255 ISBN 3-17-012037-9
3. ↑  La Malnova Testamento laŭ traduko de Lazaro Ludoviko Zamenhof el la hebrea. Eldonejo: British an Foreign Bible Society, Honkongo

* Kategorio Psalmo 91 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 47′ 15″ N 18° 35′ 24″ O﻿ / ﻿49.78750 °N, 18.59000 °O﻿ / 49.78750; 18.59000 (mapo)

**Malnova Teŝino** (ĉeĥe *Starý Těšín*, pole *Stary Cieszyn*, ankaŭ *Cieszynisko*) estis markigo de slava remparburgo (loĝdomaro) de tribo Golasicoj, kiu troviĝis sur katastra teritorio de hodiaŭa Podobora (germane *Thiergarten*), kiu estas konsisto de municipo Chotěbuz, en distrikto Karviná. Starý Těšín do troviĝis sude de urbo Teŝino, sur maldekstra bordo de rivero Olše.

Historio
--------

Remparburgo Malnova Teŝino estiĝis dum loĝigado de nuntempa teritorio de Teŝina Silezio fare de tribo Golasicoj verŝajne en la 7-a jarcento. Ĝi situis sur altaĵeto, super kruda bordo al rivero Olše, kiuu tiam havis alian riverfluon, ol kian ĝi havas hodiaŭ.

Krom la funkcio domara ĝi plenumis ankaŭ funkcion defendan. En la 9-a jarcento ĝi estis grave neniigita, verŝajne pro atako de grandmoravia princo Svatopluko la 1-a dum bataloj inter moraviaj triboj kaj triboj de vislanoj (Vislanaj venedoj). Rilate al tio, ke en la ĉirkaŭaĵo estis tute neniigitaj pluaj burgejoj, komune kun tiam la plej forta fortikigita burgejo en Lubomia (pole Lubomia), estis la denove riparita Malnova Teŝino, komune kun la nova burgejo, hodiaŭ Kastela monteto en Teŝino (pole *Góra Zamkowa*), destinita kiel administra, pastra kaj mastruma centrejoj inter la triboj vivantaj en Moravio kaj la triboj en regiono de Wisła.

La burgejo iom post iom perdis sian signifon kaj ĉio estis transŝovita en novan burgejon en Teŝinon, kiu estis devene destinita kiel rifuĝejo por tiu ĉi malnova burgejo. En interŝanĝo de la 11-a kaj la 12-a jarcento (verŝajne la 1-a triono de la 11-a jarcento) tiu ĉi burgejo estis tute forlasita.

Nuntempo
--------

La loko de la devena burgejo estis dum multaj jaroj loko de interesoj de arkeologoj. La loko estas arkeologie protektata ekde la 3-a de majo 1958. Estis trovitaj restaĵoj, kiuj datigas la loĝigon en la tn. Hallstatt-periodon, do inter 800–750 a.K. ĝis 500 a.K..

Nuntempe estas kunigita arkeologia esploro kun renovigo de la aspekto de burgejo, nome kun helpo de UNESCO.

La turisma kaj arkeologia parko estas hodiaŭ konata kiel Arkeoparko Chotěbuz-Podobora, kiu estis malfermita en la jaro 2012. Ĝi troviĝas ĉe distrikta ŝoseo 67, Český Těšín-Karviná, proksimume 1 km de trajna haltejo Chotěbuz.

Pluaj fotoj
-----------

* Malnova TeŝinoMalnova Teŝino
* Malnova TeŝinoMalnova Teŝino
* Malnova TeŝinoMalnova Teŝino
* Malnova TeŝinoMalnova Teŝino
* Malnova TeŝinoMalnova Teŝino
* Malnova TeŝinoMalnova Teŝino
Inkmakuloj montritaj en la Rorschach testo uzata por diagnozi personecajn trajtojn kaj mensajn malordojn.
La termino **psikopatologio** (*psyché* (psiĤE), animo aŭ racio; páthos (pazos), malsano; kaj logio aŭ lógos, rezonado) estas koncepto kiu referencas, unuflanke, al aro de fenomenoj de biologia aŭ sociologia konsidero kiuj tuŝas negative la menson (psiko) de homa estaĵo, kaj aliflanke, la branĉon de la psikiatrio aŭ de la psikologio fokusita al la studado kaj traktado de tiuj kondiĉoj.

La koncepto de psikopatologio estis difinita diversmaniere, kulture kaj portempe. Ne estas unika difino de psikopatologio, sed anstataŭe labormodeloj subtenitaj en teorioj pri la menso. Por Karl Jaspers​ p. ekz. la celo de studo de la psikopatologio estis la "psikaj, patologiaj kaj konsciaj okazoj", esprimita en ideoj, emocioj, vivaĵoj ktp. Wolfgang Blankenburg asertos jarojn poste, ke tio psikopatologia ne estas difinita per tio normala/nenormala de la eksperto, sed per la libereco povi konduti laŭ unu aŭ alia maniero. Por li, estas tiom patologia la konduto de la "psikopatulo" - ke ĝi povas nur damaĝi - kiom tiu de la normopatulo, kiu povas nur konduti normale, ene de tio dezirita. Li proponas tiel "psikopatologion de la libereco", kongrue kun la sintenoj de Henry Ey.​

Notoj
-----

1. ↑   Jaspers K (1911). *Psicopatologia General*. Beta, Buenos Aires.
2. ↑   Blankenburg, Wolfgang (1983). «Psicopatologia como ciencia básica de la psiquiatría». *Rev chil neuropsiq* 21(3):177-188.
3. ↑   Tellenbach (1975). *Melancholie. Problemgeschichte. Endogenität. Typologie*. Springer Verlag.
4. ↑   Ey (Henry). *Estudios Psiquiátricos*. Polemos kaj Gador.

Bibliografio
------------

* Zeigarnik, B. V.: *Psicopatología*. Ediciones AKAL, 6a de Majo 1981 - 264 pp. ISBN 847339545X, 9788473395458

* Kategorio Psikopatologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Psikopatologio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800688
* LCCN: sh85108479
* NDL: 00570398
* NKC: ph124819
* BNE: XX525002
 |
Reliefo sur ĉizita funebra lekitoso ĉe Ateno: Hermeso kiel psiĥopompo enkondukas la subenirintulojn, Myrrhine al Hadeson. (Nacia Arĥeologia Muzeo de Ateno)
**Psiĥopompoj** (el la Greka vorto ψυχοπομπός, *psuchopompos*, kiu laŭvorte signifas "gvidanto de animoj") estas estaĵoj, jen spiritoj, jen anĝeloj, jen diaĵoj kiuj aperas je multaj religioj kaj kies respondeco estas la eskortado de ĵus-mortintuloj el la Tero al postmorto.  Ilia rolo ne estas juĝi ilin, sed simple provizii al ili sekuran vojon. Aperante kutimege je funebra arto, psiĥopompoj estis portretitaj plurfoje je malsamaj kulturoj kiel antropomorfaj estaĵoj, hundoj, ĉevaloj, korvoj, strigoj aŭ kukoledoj. Kiam aperas birdŝajne, ili kutime estas videblaj amase, ĉe la hejmo el mortontulo.

Superrigardo
------------

### Antikvaj religioj

Klasikaj ekzemploj de psiĥopompuloj estas la Antikva Egipta dio Anubo, la Greka dio Karono, la Romia dio Merkuro, aŭ la Etruska dio Vanto.

### Religio

La formo de Ŝivao kiel Tarakeŝvaro je Hinduismo rolas ege simile, kvankam alportas la animojn al Moŝko anstataŭ al postmorto.

Laŭ la Persa tradicio, Danea, la zaratuŝtrisma gvidulino, aperas kiel bela kaj juna servistino.

Ene de Judismo kaj Islamo, Azraelo rolas anĝelon de Morto kiu alportas la animojn ĉielen.

Laŭ multaj kulturoj, la ŝamano plenumis la rolon de psiĥopompulo, sed tamen tio ofte ankaŭ kuntrenas akompanadon de la animo al la korpo je la naskiĝo.

### Psiĥologio

Je analiza psiĥologio, psiĥopompo estas peranto inter la senkonscia kaj konscia mondoj. Ĝi estas homigita reve kiel saĝa homo, aŭ iam kiel helpema besto.

### Popola kulturo

La plej kutima nuntempa ekzemplo el psiĥopompo aperante je popola kulturo estas la Mortulo (homa skeletulo kun falĉilo), kiu datiĝas je la 15-a jarcento en Britio kaj estis adaptita je pluraj aliaj kulturoj tutmonde je lastaj jaroj, kiel ekzemple, la Ŝinigamio en nuntempa Japana kulturo.

Referencoj
----------

1. ↑   "ψυχοπομπός - Henry George Liddell, Robert Scott A Greek-English Lexicon". Perseus.tufts.edu.  Alirita la 7an de Majo 2018.
2. ↑  "The Mercury-Woden Complex: - A Proposal", p. 27
3. ↑  Zoroastrianism After Life. Zoroastrian Funeral. Alirita: Marto 2017.
4. ↑   "Death, Angel Of - JewishEncyclopedia.com". jewishencyclopedia.com.  Alirita la 7an de Majo 2018.

* Kategorio Psiĥopompo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Franz de Paula MESTÁN** [meŝtan] (naskita la 1-an de aprilo 1865 en Hlinsko, Bohemio; mortinta la 21-an de februaro 1941 en Krems ĉe la Danubo) estis aŭstra esperantisto kaj katolika pastro. Dum 18 jaroj li estis provincialo de la ordeno de piaristoj por Aŭstrio kaj konsistoria konsilisto en Krems.

Religia kariero
---------------

Li fariĝis la 21an junio 1888 ekleziulo, estis 1889—99 kapelano en Maria Treu, poste
vicrekloro kaj rektoro en Krems, provincialo por la aŭstria provinco de l’ ordeno de piaristoj de 1906— 1924, intertempe dum 1907 ankaŭ paroĥestro en Maria Treu. Pastro Mestan ricevis en 1919 la titolon „Konsistorialrat" kaj post denove estis ĉefo de la novicoj
en Krems.

Esperanto
---------

Li multe laboris en la Esperanto-movado. Li estis prezidanto de IKUE, vicprezidanto de AED kaj komisaro de ŝtata Ekzamen-komisiono de Esperanto en Vieno. Li verkis *Tabelojn por intua instruado de Esperanto,* aprobitaj de la ministerio por instruaferoj, krome multe uzatan preĝareton.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Farjab** (ankaŭ latinliterigita *Faryab* respektive *Fāryāb*, paŝtoe/perse فاریاب) estas provinco en la nordo de Afganio. La teritorio en 2007 havis 954 200 loĝantojn, el kiuj la plimulto estas uzbekoj. La ĉefurbo la provinco nomiĝas Maimana.

Historio
--------

Farjab estas vorto el la persa lingvo kaj signifas "akvumita lando". La moderna urbo estas nomata laŭ urbo fondita fare de la sasanidoj kaj pli poste detruita fare de la mongoloj en 1220. Laŭ *Ibn al-Nadim*, la mezepoka islama filozofo *Al-Farabi* estis naskita en la urbo.

Notoj
-----

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-10.

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
Puto legadmuzea en Vajmaro
**Puto legadmuzea** (germane: *Brunnen am Lesemuseum*) estas publika provizadtubarputo ĉe la suda fronto de la iama Legadmuzeo en Vajmaro, Germanujo.

Historio
--------

Per urbokonsilia decido la putujo de la unua ĉeesplanada puto *Esplanadenbrunnen* aŭ *Gänsemännchen-puto* re-uzitis. Ĉar ĝi taksitis tro malgranda por *Gänsemännchen-puto* oni metis tiun ovalan pelvon en 1864 sub la ĉefkonstruisto Carl Heinrich Ferdinand Streichhan sur sian nunan lokon. 

Laŭ la geologo Walter Steiner havas la ujo la grandecon de 1,7 × 1,1 metroj. Ĉe Steiner menciatas kiel materialo diorito. Ĝin faris la ŝtonskulptisto Ackermann el Weißenstadt. La antaŭa nomo de tiu ĉi puto estis *Chemnitiusbrunnen*. La puta pelvo estas laŭ Hans-Joachim Leithner el sienito (granita speco). Ĉe tiu ĉi puto muntitis, almenaŭ en Vajmaro, la unua fare de la hundema apotekisto Theodor Lüdde instigita hunda trinkigujo. La puta kolono el grejso havas grimackapon kiel gargojlon. La puto kuŝtas sur fundamento el kalkŝtono.

Notoj
-----

1. ↑  Hans Joachim Leithner: *Von Brunnenstuben, Röhrenfahrten und Wasserleitungen, den historischen und jüngeren Brunnen in Weimar*, eldonis Hans-Joachim Leithner en memeldonejo 2018, Gutenberg Druckerei Weimar (WeimarWissen, Der Weimarer Brunnenschatz), p. 188-189
2. ↑  Gerd Seidel, Walter Steiner: *Baustein und Bauwerk in Weimar* (= Ständige Kommissionen Kultur der Stadtverordnetenversammlung Weimar und des Kreistages Weimar-Land in Zusammenarbeit mit dem Stadtmuseum Weimar (eld.): *Tradition und Gegenwart.*). *Weimarer Schriften.* Heft 32. Weimar 1988, ISBN 3-910053-08-4, p. 57.
3. ↑  Leithner, p. 189.
4. ↑  Art. *Brunnen am Lesemuseum*, ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 58.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Puto legadmuzea en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 

50.98095911.325667Koordinatoj: 50° 58′ 51″ N, 11° 19′ 32″ O (mapo)
Premostabila aerŝipo de firmao Goodyear
**Premostabila**, **nerigida** aŭ **mola aerŝipo** estas aerŝipo sen rigida skeleto aŭ kilo. Simile kiel balono ĝi havas siajn formon kaj stabilecon pro interna gaspremo, kiu estas iom pli alta ol la ekstera aerpremo.

Premostabilaj aerŝipoj estas relative facile konstrueblaj; sen gasplenigaĵo ili okupas malmulte da spaco kaj estas facile transporteblaj. Tial ili estas pli multe konstruataj ol rigidaj aerŝipoj. Rigidaj aerŝipoj tamen povas esti pli grandaj ol premostabilaj.

Perdo de gaso kaj ŝanĝoj de la temperaturo povas kaŭzi malpliiĝon de la gaspremo kaj tiel malstabilecon de la aerŝipo. Ĉar la gaso dumfluge ne estas pliigebla, oni uzas aerbalonetojn interne de la gasujo, kiujn eblas de ekstere plenigi per aero aŭ malplenigi sen perdi levgason. Per tiuj balonetoj la interna gaspremo estas tenata je taŭga nivelo.

La monde plej granda produktanto de premostabilaj aerŝipoj estas Goodyear, kiu komencis produktis aerŝipojn en 1912.

* Kategorio Premostabila aerŝipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Puy-Malsignat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 194 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Puy-Malsignat etendiĝas sur 12,61 km², kaj havis 194 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Puy-Malsignat situas je alteco de 616 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Puy-Malsignat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Henri Alhéritière, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Puy-Malsignat apartenas al la kantono de Chénérailles, kies ĉefurbo estas Chénérailles. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Chénérailles
**Puznjakivci,** ukraine **Пузняківці,** rutene **Пузнякôвцï** [puznjakovcji], ruse **Пузняковцы,** [puznjakovci], slovake **Puzňákovce,** germane **Pußnjack,** hungare **Szarvasrét** [sarvaŝrEt] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 37′ 15″ N 22° 43′ 18″ O﻿ / ﻿48.62083 °N, 22.72167 °O﻿ / 48.62083; 22.72167 (mapo)Koordinatoj: 48° 37′ 15″ N 22° 43′ 18″ O﻿ / ﻿48.62083 °N, 22.72167 °O﻿ / 48.62083; 22.72167 (mapo)
* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 502 m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 89630
* Telefonprefikso: +380 3131

Situo
-----

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en 1600. La historia oficiala hungara loknomo estis **Puznyákfalva**, kiu pro la hungariga politiko ŝanĝiĝis al belsona hungara nomo. Ĝis Traktato de Trianon Szarvasrét apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Puznjakivci/Szarvasrét. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
John Knox
**Presbiterianismo** estas kristana konfesia tradicio kiu devenas de la disvolviĝo de la instruoj de Johano Kalvino kaj liaj posteuloj ĉefe en Skotlando. La nomo de la konfesio estas derivita el la termino *presbitero* (greke *πρεσβύτερος*), unu el la estraro de la baza eklezia unuo (*presbiterujo*) iom simila al diocezo. Tamen, plej multaj presbiterianaj eklezioj ne havas episkopojn. La pli grandaj presbiterianaj eklezioj havas ankaŭ organizajn nivelojn super la presbiterujo, kutime nomataj "sinodoj" kaj "ĝeneralaj asembleoj".

Presbiterianismo komenciĝis en la 16-a jarcento, kiam John Knox revenis al Skotlando post studado kun Kalvino en Ĝenevo.

Eklezioj
--------

La oficiala Eklezio de Skotlando estas presbiteriana, kaj ekzistas pluraj aliaj presbiterianaj eklezioj en tiu lando, kaj aliaj en Anglio, Kimrio, Usono, Kanado ktp. Presbyterian Church (USA) (Usona Presbiteriana Eklezio) estas la plej granda eklezia organizaĵo de la presbiteriana tradicio en Usono. Fine de 2014 ĝi havis 1 667 767 membrojn, 20 383 ordinitajn pastrojn, kaj 9 829 lokajn eklezierojn.

* Kategorio Presbiterianismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

Jungmann-placo en Prago
**Jungmann-placo** (ĉeĥe *Jungmannovo náměstí*) estas relative trankvila angulo en la cetere vigla trafiko de la urbo Prago. La placo nomatas laŭ la plej signifa nacia reviviganto de la 19-a jarcento, Josef Jungmann, kies monumento okupas centron de la placo. La monumento, valora artaĵo, estas verko de arkitekto Ant. Barvitius, la statuon skulptis L. Šimek. La konstruaĵoj estas plejparte modernaj; ni menciu la modernan domon kun turhor-loĝo de arkitektoj K. Roškot kaj Fr. Lehmann el la jaro 1931. La orientflanko de la placo estas fermita per malfrubaroka paroĥestra domo; en la korto troviĝas la preĝejo de **Sankta Marta sur Neĝo** (*kostel Panny Marie Sněžné*), unu el la plej vidindaj gotikaj preĝejoj en Prago. Fondis ĝin Karolo la 4-a unu tagon post sia kronigo je la ĉeĥa reĝo, samtempe kun la **Karmelana monaĥejo** (1347). Origine la preĝejo devis atingi ĝis la nuna placo. Sed oni konstruis nur la sacerdotejon (1397); la daŭrigon malebligis la husanaj militoj. Tiam predikis ĉi tie radikala husana pastro Jan Želivský, sentima tri-bunuso de la malriĉularo de Prago. - Sude aliĝas la preĝejon iama monaĥejo kun granda ĝardeno, nuntempe malfermita por la publiko. En la mallarĝa strateto norde de la preĝejo troviĝas enirejo al fama monaĥeja tombejo, ornamita per tim-pano, notinda gotika skulptaĵo (1360).

* Jungmann-placo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jungmann-placo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Prescott** (/ˈprɛskət/ *PRESS-kət*) estas urbo en centra Arizono. Ĝi estas ĉefurbo de la konteo Yavapai. 

Laŭ censo de 2020-04-01, Prescott havis 45 827 loĝantojn.

Historio
--------

En 1864, Prescott estis la ĉefurbo de la Arizona Teritorio. En 1867 la Teritoria Ĉefurbo translokiĝis al Tucson sed Prescott denove iĝis la Teritoria Ĉefurbo en 1877, ĝis Fenikso iĝis la ĉefurbo en 1889.

Viroj de la Derby Mino, 1905
Prescott komenciĝis kiel ora kaj arĝenta minurbo. Prescott estis stereotipa "sovaĝokcidenta" urbo dum la 1800-aj jaroj kun famaj loĝantoj kiel Doc Holliday kaj Virgil Earp de la interpafado ĉe la O.K. Korto. Loĝantoj estis regule en konflikto kun indiĝenaj amerikanaj triboj, inkluzive de la Yavapai kaj la Apaĉoj.

La ligna minurbo tute forbruliĝis trifoje en la fruaj 1900-aj jaroj kaj poste rekonstruita el briko.

Prescott estas hejmo de la fama "World's Oldest Rodeo" ("La plej malnova rodeo de la mondo") kiu estas okazigita ĉiujare ekde 1888 kaj gastigas 35 000 turistojn ĉiujare.

Du elstaraj montoj en Prescott: Thumb Butte kaj Granita Monto.

Geografio
---------

Prescott estas en la Bradshaw Montoj de centra Arizono, ĉe alteco de 1 600 m. La urbo havas mediteranean klimaton (Köppen Csa) kaj humidan subtropikan klimaton (Köppen Cwa); tamen, malsimile al la plej multaj aliaj lokoj en tiu klimatklaso, ekzistas somera pluvsezono pro la Nordamerika Musono.

Proksimaj urboj
---------------

* Prescott Valley (Valo de Prescott)
* Chino Valley (Valo de Ĉino)
* Dewey-Humbolt
* Mayer
* Paulden
* Wilhoit
* Williamson Valley (Valo de Williamson)

La rezervejo de la Yavapai-Prescott Indianoj situas en parto de la limoj de Prescott.

Ĝemelurboj
----------

* Caborca, Sonora, Meksiko
* Suchitoto, Salvadoro

* Zeitz, Germanio

Panoramo de la Juĝejo-placo en la centra Prescott.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Wagoner, Jay J. (1970). *Arizona Territory 1863-1912: A Political history*. Tucson: University of Arizona Press. p. 70. ISBN 978-0-8165-0176-2.
4. ↑  135 Years Ago Today a Capital is Born Named Prescott, de Earl Hoagberg, Sharlot Hall Archive & Library, Majo 1999.
5. ↑  The World's Oldest Rodeo, by Tyler J. Elsberry, Sharlot Hall Archive & Library, 17a de Julio 2022.
6. ↑  A History of the Prescott Rodeo, by Jim Anderson & Danny Freeman, updated 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806014
* GND: 4556542-9
* LCCN: n80113755
* VIAF: 236309671
 |
| Prasenaĝito |
| --- |
| Tradukoj deप्रसेनजित् (*Prasenajit*) |
| Palie | *Pasenadi* |
| Sanskrite | प्रसेनजित् (*Prasenajit*) |
| Japane | プラセーナジット (*purasēnajitto*)波斯匿王 (*hashinokuō*) |
|  Terminaro de Budhismo  |
| v • d • r |

Procesio de la raĝo Prasenaĝito de Kosalo, eliranta el Ŝravastio por renkontiĝi kun la budho Gotamo, Sanĉio.
**Prasenaĝito** (ĉ. –6-a jarcento) estis raĝo de Kosalo de la suna dinastio, posteulo de Sanjaya Mahākosala. Lia ĉefurbo estis Ŝravastio. Li estis grava subtenanto de la budho Gotamo kaj kontruis multajn bikŝuejojn por li.

Vivo
----

Prasenaĝito studis en Takŝaŝilo kaj fariĝis raĝo de Kosalo. Lia unua edzino estis princino el Magado kaj lia unua kromedzino estis Vāsavakhattiyā, kiu estis prezentita al li kiel laŭleĝa filino de la ŝakja kŝatrijo Mahānāma, sed ŝi vere estis nelaŭleĝa filino de Mahānāma kaj sklavino nimita Nāgamundā. El tiu ĉi kromedziĝo, naskiĝis filo, Virudako, kaj filino, princino Vaĝiro. Lia dua kromedzino, kaj ĉefedzino, estis Mallika, filino de la ĉefo de la girlandistoj.

Li edzinigis sian fratinon Kosaladevion al raĝo Bimbisaro de Magado kaj sian filinon kun Vāsavakhattiyā, la princinon Vaĝiron, li edzinigis al la filo de Bimbisaro, la princo Aĝataŝatruo, kiu poste fariĝis raĝo de Magado.

Iam, kiam li estis for de la ĉefurbo, Ŝravastio, lia ministro Dīgha Chārāyana metis lian filon Virudakon sur la tronon. Li vojaĝis al Magado peti helpon al raĝo Aĝataŝatruo por repreni sian tronon, sed li forpasis antaŭ la pordegoj de Raĝagriho, la ĉefurbo de Magado, antaŭ ol li povis renkontiĝi kun li, do li estis tuj sukcedita de sia filo Virudako. Laŭ la *Puranoj*, lia sukcedinto tamen nomiĝis *Kṣudraka*.

Notoj
-----

1. ↑  En Sanskrito, Virūḍhaka; en Palio, Viḍūḍabha.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |

Referencoj
----------

1. ↑  Marshall 1918, p. 46ff.
2. 1 2 3  Sastri 1988, p. 17.
3. ↑  Raychaudhuri 1972, pp. 90, 176.
4. ↑  Upinder Singh 2016, p. 271.
5. ↑  Raychaudhuri 1972, pp. 176-8, 186.
6. ↑  Sen 1999, p. 107.
7. ↑  Misra 2007, pp. 287-8.

### Bibliografio

1. Marshall, John.  (1918) *A Guide to Sanchi*. Kalkato: Superintendent Government Printing.
2. Misra, V. S..  (2007) *Ancient Indian Dynasties* (angle). Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan, p. 287–8. ISBN 81-7276-413-8.
3. Raychaudhuri, H..  (1972) *Political History of Ancient India*. Calcutta: University of Calcutta, p. 90, 176.
4. Sastri, K. A. Nilakanta.  (1967) *Age of the Nandas and Mauryas* (angle). Delhi: Motilal Banarsidass. ISBN 81-208-0465-1.
5. Sen, Sailendra Nath.  (1988) *Ancient Indian History and Civilization* (angle). New Age International Publishers. ISBN 81-224-1198-3.
6. Singh, Upinder.  (2016) *A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century* (angle). Pearson PLC. ISBN 978-81-317-1677-9.
**Duko Pál Antal Esterházy** [esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Pál Antal** estis hungara ministro, diplomato, politikisto, membro de Hungara Scienca Akademio.

Pál Antal Esterházy
Pál Antal Esterházy  naskiĝis la 11-an de marto 1786 en Vieno. Li mortis la 21-an de majo 1866 en Regensburg.

Biografio
---------

Pál Antal Esterházy post lernado eklaboris en Londono kiel diplomato en 1806. Inter 1810-1813 li faris diplomatian laboron en kortego de Saksio. En 1815 li estis ĉefambasadoro en Londono. Inter 1830-1836 li gvidis diplomatian stabon de Habsburga Imperio, kie oni agnoskis sendependecon de Belgio kaj Grekio. En 1833 li komencis zorgadi pri siaj bienoj. En 1848 post la revolucio li estis ministro pri reĝaj aferoj, sed li ne apogis la liberecbatalon kaj li forlasis la politikon.

Verko
-----

* *Journal sur son séjour en France* (1814)

Fontoj
------

* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero E kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 433179
* GND: 119526743
* VIAF: 13120008
 |
**Kapisa** (perse کاپيسا) estas unu el la 34 provincoj de Afganio. Ĝi situas nordoriente de la afgania ĉefurbo Kabulo. La ĉefurbo de la provinco Kapisa estas Mahmud-i Raki, la nombron de loĝantoj la afgania registaro taksas je proksimume 400 000. La areo de la provinco ampleksas 1.842 km².

Provincestro ĝis julio 2007 estis *Abdul Sattar Murad*; li tamen estis senpostenigita fare de la afgania prezidanto Hamid Karzai.

Historio
--------

La provinco kreiĝis fine de aprilo 1964 el partoj de la provinco Parvan, tamen poste inter la jaroj 1978 kaj 2001 plurfoje estis ŝanĝitaj la provincaj limoj. Nuntempe Kapisa najbaras al la provincoj Lagman en la oriento, Panĝŝir en la nordo, Parvan en la okcidento kaj Kabul en la sudo.

La provinco ricevis sian nomon laŭ la historia urbo Kapisa, kiu nuntempe tre probable tamen situas ĵus ekster la provinca limo apud la nuna urbo *Begram*. Same neklaras la ekzakta situo kaj amplekso de la samnoma historia regiono Kapisa. 

La historio de la regiono tre ligiĝas al la armeo de Aleksandro la Granda, kiu dum sia konkeroprovo de Barato inter la jaroj 330 kaj 326 a.K. en la regiono fondis plurajn garnizonajn urbojn, inter ili la urbon *Alexandria ad Caucasum*, kies situon oni supozas sur la provinca teritorio, kvankam ne konatas la ekzakta loko.

distriktoj
----------

* Dovom-i Kohistan (aŭ *Doŭom-* respektive *Dowom-e Kohistan*)
* Koh Band
* Kohistan
* Mahmud-i Raki (aŭ *Mahmud-e Raghi*)
* Nidŝrab (aŭ *Nidshrab*)
* Tagab
* Alasai

Eksteraj ligiloj
----------------

oficiala retejo de la provinca registaro Arkivigite je 2010-01-19 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑   *nacia enketo pri riskoj kaj vundeblo 2007/8* (angle) en la retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio, PDF-dokumento de 1,77 MB, stato oktobro 2009, paĝo 4. Arkivita el la originalo je 2010-12-17. Alirita 2010-09-10.
2. ↑  datumoj de la Centra Statistika Organizaĵo de Afganio (angle )[*rompita ligilo*]
3. ↑  novaĵo de la brita televida kanalo pri la senpostenigo de Murad (angle)

Provincoj de Afganio

Badaĥŝan |
Badgis |
Baglan |
Balĥ |
Bamijan |
Daikondi |
Farah |
Farjab |
Gazni |
Gor |
Ĝuzĝan |
Helmand |
Herat |
Ĥost |
Kabul |
Kandahar |
Kapisa |
Kunar |
Kunduz |
Lagman |
Lugar |
Nangarhar |
Nimruz |
Nuristan |
Paktia |
Paktika |
Panĝŝir |
Parvan |
Samangan |
Sar-i Pul |
Taĥar |
Uruzgan |
Vardak |
Zabul
La **Movado novburbona** (itale *Movimento Neoborbonico*, [moviˈmento ,nɛoborˈbɔniko]) estas kultura unuiĝo kiu estiĝis en 1993 en Napolo, Italujo. Ankaŭ ekzistas diversaj filioj eksternapolaj.

Historio
--------

Komence la verkisto kanta, televida, kineja Riccardo Pazzaglia kune kun la ĵurnalisto kaj filozofo Gennaro De Crescenzo proponis malfesti la datrevenojn de la fama alteriĝo de Giuseppe Garibaldi en Napolo en la 7-a de septembro 1860.

Sekve centoj da homoj kolektiĝis ĉe Borgo Marinari en ĉeesto de la gazetaro itala kaj eksteritala por anonci la kreon de ne-profitcela organizaĵo kultura kies ĉefa volo estu la (re)konatigo de la historio kaj de la sukcesoj de la Reĝlando de la du Sicilioj respektive de la Burbonoj napolaj. La klubo post la menciita kunveno en novembro 1993 en Napolo laŭleĝe kaj laŭrite estiĝis.

La sindona kaj senlaca laborado de la anoj i.a. kun oferto de multego da interrete legeblaj dokumentoj eĉ stampis novan adjektivon *neoborbonico* en la itala. Eblas danke al tio ĝenerale por historiemuloj plukleriĝi iomete pli objektive pri historiografio. Ankaŭ koncerne la ekonomian evoluon antaŭunuiĝan prezentatas novaj atestoj kaj vidpunktoj. Ĉe la Universitato Kolumbio okazis en septembro 2014 grava scienca kunveno tiurilata. Slogano ĝia estas *Memoria, orgullo, redención*, t.e. instigo al memorado kaj flegado de prifierotaĵoj. La anoj batalas por la honorigo de tiuj kiuj mortis dum la komprenebla kaj malabomena engaĝiĝo por tradiciaj ŝtataj strukturoj; krome ili plendas la nunan malriĉecon de la itala sudo proponante reveneton de la Burbonoj kaj redonon de kelkaj havaĵoj al la dinastianoj.

Notoj
-----

1. ↑  Pri la klubhistorio surhejmpaĝe
2. ↑  #Bucher (2016); #Marzana (2016); #Mastropaolo (2017)

Literaturo
----------

* Pino Aprile, *Terroni*. Milano: Piemme, 2010
* Goffredo Buccini, Federico Fubini, "I neoborbonici tra sovrani e sovranisti" ĉe *Corriere della Sera* (12.10.2019)
* Gennaro De Crescenzo, *Il sud: dalla Borbonia felix al carcere di Fenestrelle*. Maganes, 2014
* Gigi Di Fiore, *La Nazione Napoletana: Controstorie borboniche e identità suddista*. Torino: Utet, 2015 ("I neoborbonici e i loro figli")
* Gigi Di Fiore, "Neoborbonici, la galassia cresce ma in politica è divisa" ĉe *Il Mattino* (29.10.2019)
* Mariano Fresta, "Il neoborbonismo. Memoria divisa o mistificazione?" (1.3.2019) ĉe *Dialoghi mediterranei*
* Michele Marzana, "La controstoria neoborbonica: il racconto di un altro Risorgimento" ĉe *Novecento* (17.2.2016)
* Alfio Mastropaolo, "Le sirene del neoborbonismo" ĉe *Il Mulino* (8.9.2017)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Movado novburbona en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo movada
* Movimento Neoborbonico, 25 anni ma non li dimostra" (7.9.2018) ĉe *LoSpeakersCorner*
* Nando Cimino, "Intervista a Gennaro De Crescenzo" ĉe *Rete Due Sicilie*
* Gennaro De Crescenzo, "I Neoborbonici rispondono ad Alessandro Barbero" ĉe *Istituzioni24*
* Gino Giammarino, "Gennaro De Crescenzo: "Perché neoborbonici"" ĉe *Eleaml*
* Michele Marzana, magistriĝlaboraĵo sentitola
* Fejsbuka sinprezento
**AUGUSZTINOVICS Pál** [agŭstinoviĉ] estis hungara juristo, reĝa juĝistmajstro. Li naskiĝis en Avrămeşti (Harghita) (tiam Szentábrahám) en 1763 kaj mortis en Sibio la 6-an de oktobro 1837.

Biografio
---------

Pál Augusztinovics estis posteulo de polaj socianoj alvenintaj en Hungarion. Lia patro estis pastro. Li finis siajn superajn studojn en unitariisma altlernejo de Koloĵvaro. Li ne fariĝis pastro spite al volo de sia pastro. Komence li estis dungita en Marosvásárhely ĉe la reĝa juĝejo, poste ĉe la reĝa kurio. De 1796 li fariĝis agento ĉe la koncelario de Transilvanio en Vieno. Li faris advokatekzamenon kaj baldaŭ li iĝis kurtega agento. Post 30 jaroj oni nomumis lin juĝistomajstro al reĝa juĝejo de Transilvanio, poste konsilanto al ĉefgubernio. En 1837 la landkunveno nomumis lin prezidanto de la ĉefkontrolreviziejo de Transilvanio, kiun ankaŭ la reĝo konfirmis. Bedaŭrinde li ne povis okupi la postenon, ĉar dume li mortis en Sibio. Oni entombigis lin laŭ lia deziro en Kissolymos. Li heredigis laŭ sia testamento la bienon de Ladamos, sian valoran bibliotekon kaj siajn valorpaperojn (kvazaŭ en valoro de 120 mil florenoj) al la unitariisma eklezio.

Fonto
-----

* Biografiaj indikoj Arkivigite je 2012-01-18 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Pál Augusztinovics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Martin KELP** (naskiĝinta en 1659 en Hoghilag, mortinta la 5-an de junio 1694 en Moșna) estis luterana animzorganto, historiisto kaj pedagogo en Transilvanio.

Vivo
----

La filo de la iama lernejestro de la Monta lernejo en Sighișoara kaj paroĥestro de Hoghilag Georg Kelp.
En la aĝo de nur 10 jaroj li jam verkis poemojn en la latina lingvo. Post bazlernejanteco en la naskiĝurbeto li frekventis la Gimnazian sibian; post unu jaro li revenis hejmen ĉar intertempe li ja lernis ĉion necesan por ekstudenti. Tra Polujo li venis en 1697 ĉe la Universitaton de Wittenberg, iris post du jaroj al Hamburgo por pliprofundigi la konojn de la hebrea lingvo kaj kulturo ĉe Esdras Edzardus kaj estis finfine en Leipzig kie li magistriĝis pro disertacio pri famaj transilvaniaj saksoj *Natales Saxonum Transsilvaniae aposciasmate historico illustrati*. La disertacio science plurloke maltaŭgas ĉar Kelp skribis multon el la memoro sen ekzakta fontoindiko.

En julio 1684, hejmenveninte, li posteulis Elias Ladiver rektore. Kelp ege meritis pri la edukado de la junuloj fondante bibliotekon kiu gastis en la sakristio preĝeja. En somero 1687 li iĝis paroĥestro en Bunești, kie li kontinuigis privatan instruadon. Poste li ekdeĵoris kiel pastro en Moșna kie li mortis tre juna. Kiel pedagogo li instruis multajn postajn gravulojn kaj famis historiografie. Okaze de la entombigo de princo Apafi la 1-a (1690) li faris la funebran paroladon en al hebrea reprezentante la luteranojn.

Verkoj (elekto)
---------------

* *De magistratu politico*, 1685
* *Positiones theologicae ex articulo de ministerio ecclesiastico*

Literaturo
----------

* R. Schuller: *Geschichte des Schäßburger Gymnasiums*, 1896, p. 57
* Historische Kommission: Fontes rerum austriacarum. Österreichische Geschichtsquellen. Erste Abteilung, Scriptores, Wien 1855 und 1864, 1. Abt. 4. Bd. S. LXXV
* Georg Daniel Teutsch: *Kelp, Martin.* En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 15, Duncker & Humblot, Leipzig 1882, S. 595 f.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697016
* GND: 124612555
* VIAF: 50165281
* ISNI: 0000 0000 1415 399X
 |
**Johann Michael HEINECCIUS** (vere: *Heinecke*; naskiĝinta la 14-an de decembro 1674 en Eisenberg, mortinta la 11-an de septembro 1722 en Halle) estis germana teologo protestantisma, historiisto, sigelfakulo kaj spirita poeto.

Vivo
----

Heineccius estis filo de la instruisto Johann Michael Heinecke kaj frato de la sciencfakulo Johann Gottlieb Heineccius, kiu vivis post la morto de la patro kelkajn jarojn ĉe Johann Michael en Goslar; tie li estis, post studoj en Jena, Gießen kaj Helmstedt, inter la jaroj 1698 kaj 1788 *diaconus* (dua ĉefpredikisto) ĉe la Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo..

En 1709 li doktoriĝis pri teologio en Helmstedt. En 1708 li fariĝis supera paroĥestro ĉe la Preĝejo Sankta Udalriko en Halle kaj almenaŭ ekde 1711 ĉe la samloka Bazarkirko, krome lernejestro kaj konsistoria konsilanto ĉe Duklando Magdeburgo estanta sub prusia administrado. Kontraŭ la protesto de August Hermann Francke kaj Carl Hildebrand von Canstein - riproĉantaj al li maldecan vivstilon, avarecon, ja ateismon - li iĝis en 1720 (viculante por Joachim Justus Breithaupt generalsuperintendanto dua.

Portreto de Johann Michael Heineccius en la Kirko Nia kara sinjorino (Halle), la t.n. Bazarkirko
Johann Burckhardt Mencke verkis por verko de Heineccius el la 1711-a jaro aleksandron tiun ĉi:

Hier ist HEINECCIUS in Kupfer eingegraben,  

Der selbst das Ebenbild der schönsten Tugend ist;  

Wil man ein Conterfait von rarer Weisheit haben,  

So zeiget es sich dem, der seine Schrifften liest.

Johann Michael Heineccius komencis en Goslar intensan historian esplor- kaj publikigagadon dum kio li - estante unu el la unuaj historiistoj - interpretis sigelojn de ekleziaj kaj sekularaj organizaĵoj. Sekve li juste taksatas fondinto de la scienca sigelscienco (sfragistiko). Ekster tio li aktivis ankaŭ verkante tekstojn por spiritaj kantoj. Eble la tekstoj de la bach-aj kantatoj *Christen, ätzet diesen Tag* kaj *Ich hatte viel Bekümmernis* estas de Heineccius. Heineccius tre engaĝiĝis dungi Bach kiel posteulon de la en 1712 mortinta artisto Friedrich Wilhelm Zachow ĉe Bazarkirko de Halle. Tio tamen pro malakcepto de Bach mem ne okazis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Michael Heineccius en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe ADB.

Notoj
-----

1. ↑  DNB; Librotitolo 1706
2. ↑   Pri la fratoj Heineccius sur la urba retpaĝaro de Eisenberg. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2019-05-23.
3. ↑   Traduko: *Tie ĉi montratas Heineccius en kupraĵo, kiu mem estas modelo de la plej belaj virtoj. Se oni deziras havi portreton de malofte egaligita saĝeco ĝi evidentiĝas el skribitaĵoj liaj.*
4. ↑  Pri la kantatoj de Bach
5. ↑  Christoph Wolff: *Johann Sebastian Bach*. Frankfurt 2000, p. 165–168

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644752
* GND: 116659572
* LCCN: nr/2006/32666
* VIAF: 54905987
* ISNI: 0000 0000 8134 3312
* NKC: hka2018981505
 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 644752
* GND: 116659572
* LCCN: nr2006032666
* VIAF: 54905987
* ISNI: 0000 0000 8134 3312
* NKC: hka2018981505
 |
La **Praulaj Instruoj** aŭ ***Huang Ming Zu Xun*** (en ĉina: 皇|眀|祖|訓, aŭ 皇|明|祖|训, p *Huáng Míng Zǔ Xùn*, w *Huang-Ming-Tsu-Hsün*) aŭ ***Instruoj de la Praulo de Aŭgusta Ming*** estis konsiloj lasitaj de la Imperiestro Ĵu Juanĵang, nome fondinto de la ĉina Dinastio Ming, al siaj posteuloj. La teksto estis komponita en 1373 sub la titolo ***Registro de la Praulaj Instruoj*** (t en ĉina 祖|訓|錄, s 祖|训|录); tio estis ŝanĝita al *Huang Ming Zu Xun* dum la publikigo de la eldono de 1395.

la imperiestro Ĵu Juanĵang surtronigis sian nepon kun tiu serio de instruoj; tio malsukcesis kiam la klopodo de la Imperiestro Jianŭen por elpostenigi siajn onklojn kondukis al la sukcesa ribelo de la Imperiestro Jongle. Tamen la *Praulaj Instruoj* (unue publikigitaj en 1375, reviziitaj dufoje pli antaŭ sia morto en 1398) funkciis en tre reala signifo kiel konstitucio por la Dinastio Ming dum la venontaj 250 jaroj.

Notoj
-----

1. ↑  Liao Xinyi 廖心一. "Huang Ming Zu Xun" 《皇明祖訓》. *Zhongguo Lishi: Zhongguo Da Baike Quanshu* 《中國歷史:中國大百科全書》, Vol. 1, p. 401. Zhongguo Da Baike Quanshu Chubanshe (Ŝanghajo), 1992. Op. cit. Theobald, Ulrich. "Chinese Literature: Huang-Ming zŭun[*rompita ligilo*]". Alirita la 12a de Okt 2012.

* Kategorio Praulaj Instruoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Kuracado de la malsanulino*. Fresko de la katakomboj de Romo.
**Prakristana arto** estas termino uzata por la stilo arta kiu disvolviĝis dum la ses unuaj jarcentoj de nia erao en suda Eŭropo kaj ĉirkaŭ la Mediteraneo, ekde la apero de la kristanismo, dum la romia dominado, ĝis la invado de la ĝermanaj popoloj, kvankam en Oriento pluis, post la divido de la Imperio, en la nomita bizanca arto.

En Okcidento, Romo estas la centro kaj simbolo de la kristaneco, pro kio en ĝi okazis la unuaj manifestiĝoj artaj de la primitivaj kristanoj aŭ paleokristanoj, kio ricevas grandan influon de la romia arto kaj en arkitekturo kaj en la plastikaj artoj. Same kiel ĝenerale por la tuta historio de la kristanismo en ties unuaj momentoj, ankaŭ en arto distingiĝas du epokoj, separataj de la publikigo de la Edikto de Milano fare de Konstantino en la jaro 313, kio sekurigis al la kristanoj kompletajn rajtojn por publika manifestado de ties kredoj kaj sekve de ties projekcio en arto.

Katakomboj
----------

Bazilikoj
---------

Skulptarto
----------

Pentrarto
---------

* Kategorio Prakristana arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Matthias COLERUS,** *ankaŭ: Collerius* (\* ĉ. 1530 en Altenburg, mortinta la 22-an de aprilo 1587 en Jena) estis germana juristo.

Vivo
----

Estante filo de konsilanto urba, li ekstudentis en la 19.6.1546 ĉe la Universitato de Wittenberg. Post akiro de magistra titolo li decidis, laŭ konsilo de Filipo Melanktono, dediĉi sin al la studo de jursciencoj. Pro tio li iris ĉe la Universitato de Lepsiko kie la profesoroj Modestinus Pistoris kaj Christoph Zobel influis lin je iĝo de humanisma retorikisto kun praktiko.

En 1558 Colerus revenis al Wittenberg kie li doktoriĝis pri juro. Poste li iĝis profesoro en 1559 ĉe la Universitato de Jena kie li ankaŭ estis dekano de la jurista fakultato kaj tri fojojn eĉ rektoro. Tiutempe oni altrenis lin kiel filipiston en la kverelojn konfesiajn, kaj en 1569 li devis rezigni pro sinergia sinteno lia. Poste li ekmembris ĉe la saksia apelacikortumo en Lepsiko kaj estis kanceliero en Anhalto.

En 1573 li revenis kiel profesoro al Jena kie li fariĝis en la 11.4.1575 ĉefo de la juĝista kolegio kaj ekde 1573 ĉefsidanto de la Supera tribunalo kortega. Renomon grandan li meritis pro liaj kompendioj kiuj evidentiĝis praktike taŭgegaj. Li ankaŭ engaĝiĝis pri la organizaj taskoj altlernejaj kaj estis tri fojojn (somere 1562, somere 1568, vintre 1575) rektoro.

Verkoj
------

* *Tractatus de processibus ad Practicam fori Saxonici applicans*
* *Commentarius de exceptionibus*
* *Decisiones Germaniae, cum addit*
* *Consilia*

Literaturo
----------

* Christian von Bar, Peter Dopffel: *Deutsches internationales Privatrecht im 16. und 17. Jahrhundert*. Mohr Siebeck, 2001, ISBN 3-16-147531-3 GoogleBooks
* Wolfgang Klose: *Das Wittenberger Gelehrtenstammbuch: das Stammbuch von Abraham Ulrich (1549–1577) und David Ulrich (1580–1623)*. Mitteldeutscher Verlag, Halle (Saale) 1999, ISBN 3-932776-76-3
* Emil Julius Hugo Steffenhagen: *Colerus, Matthias.* En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 4, Duncker & Humblot, Leipzig 1876, S. 403 f.
* Erik Wolf: *Colerus, Matthias.* En: *Nova Germana Biografio* (NDB). Band 3, Duncker & Humblot, Berlin 1957, ISBN 3-428-00184-2, S. 320 (Digitalisat).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Matthias Colerus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Skribitaĵoj de kaj pri Colerus


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 681669
* GND: 124644988
* LCCN: n/93/120967
* VIAF: 62486997
* ISNI: 0000 0000 7326 1376
* SUDOC: 243964900
* NKC: mzk2009510578
* BNE: XX5566167
 |