recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lingvo estas dialekto kun armeo kaj floto** estas vaste konata aforismo, entenanta "politikan" difinon de la diferenco inter lingvo kaj dialekto. En ĉi tiu esprimo estas indiko, ke la politika unu estas unu el la plej gravaj faktoroj por konsideri idiomon kiel apartan lingvon aŭ nur kiel dialekton.

Plej ofte tiu ĉi frazo estas atribuata al la usona lingvisto-jidisto Max Weinreich, kiu vere publikigis ĝin en sia parolado en la malfermo de la 19-a ĉiujara konferenco de la instituto YIVO *(angle: YIVO)* en Novjorko en 1945 (jide: אַ שפראַך איז אַ דיאַלעקט מיט אַן אַרמײ און פֿלאָט [*a ŝpraĥ iz a dialekt mit an armej un flot*]). Tamen li ne estas aŭtoro de tiu frazo. Inter eblaj aŭtoroj de tiu frazo estas nomata ankaŭ la franca lingvisto Antoine Meillet, sed dume en liaj verkoj estas trovita nek la frazo nek ĝia fonto.

La lingvisto Randolph Quirk adaptigis la difinon al "Lingvo estas dialekto kun armeo kaj flago".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Plena teksto de la parolado de Max Weinreich (en la jida, skanita) Arkivigite je 2008-03-08 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Thomas Burns McArthur, *The English languages*, p.205
**Sistema terapio** aŭ **sistema familia terapio** – germane *Systemische Therapie* aŭ *Systemische Familientherapie*, hispane *Terapia sistémica*, itale *Terapia familiare*, angle *Family therapy* aŭ france *Thérapie familiale* – estas la nomo de psikoterapia metodaro, kiu konsideras sistemajn interrilatojn kaj interpersonajn rilatojn en difinita grupo kiel bazo por la trovo de diagnozo kaj de terapio de psikaj malsanoj kaj interpersonaj konfliktoj.

Historio
--------

Kontraŭe al la klasikaj skoloj de profunda psikologio kaj aliaj psikoterapiaj metodoj ekestintaj ĝis la mezo de la 20-a jarcento, kiuj havis poe unu fondinton kaj unu komencan centron (Sigmund Freud, Alfred Adler, Carl Gustav Jung, Viktor Frankl), la sistema terapio havas multajn naskolokojn, plurajn patrinojn kaj multajn patrojn. Teoriaj bazoj de la sistema terapia metodaro estas la "sistemteorio" kaj la "konstruktivismo". 

La biologo *Ludwig von Bertalanffy* kiel fondinto de la ĝenerala sistemteorio serĉis universale al diversaj sistemoj aplikeblan modelon, kaj tiucele evoluis metateorion. Lia koncepto ekestis per la observo de kutimaj karakterizaĵoj kaj reguloj de diversaj sistemoj, kaj de ties principaj bazoj. Sistemo laŭ tiuj observoj estas unuo el elementoj kaj pli ol la nura sumo de tiuj elementoj. La elementoj havas rilatojn inter si kaj al aliaj sistemoj: Tiaj interrilatoj kompreneble povas kaŭzi pli fortajn efikojn, ol klarigeblus per la nura karakterizaĵoj de la elementoj.

Kiam dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ĝermis la novaj sciencaj branĉoj kibernetiko kaj sistemteorio, psikoterapiistoj kaj aliaj profesiaj konsilistoj rapide "tradukis" la novajn konceptojn al terapia apliko. Pli kaj pli diferenciĝis diversaj terapiaj metodoj, tiel ke nun distingeblas pluraj skoloj: "struktura familia terapio" kaj "strategia familia terapio", sed ankaŭ "plurgeneracia familia terapio" (aparte la tiel nomataj "Milana modelo" kaj "Hajdelberga skolo"), "rakontaj terapioj" (laŭ Michael White aŭ Harold A. Goolishian), "familiaj skulptaĵoj" laŭ Virgina Satir aŭ la solvoorientitaj modeloj de la *skolo de Milwaukee*.].

La bazaj konceptoj de la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento, kiel la "teorio pri duobla ligo" de Gregory Bateson kaj Paul Watzlawick aŭ la komenca egaligo de la vortoj "familio" kaj "sistemo" ja estis gravaj en al fonda fazo de la sistema terapio. Tamen ili nuntempe inter sistemaj terapiistoj konsideriĝas eksmodaj. La hodiaŭa teoriaro forte influiĝis ed la biologia sistema teorio de la ĉilianoj *Humberto Maturana* kaj *Francisco Varela*, kiu poste estis pliampleksigita kaj kompletigita de la sociologia sistema teorio de *Niklas Luhmann*.

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭropa Familia Terapia Asocio
* Germana Societo por Sistema Terapio, Konsilado kaj Familia Terapio

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
**Vímara PERES** (mortis en Galegio, 873) estis en la 9-a jarcento nobelo kiu enposteniĝis kiel la unua Grafo de Portugalio.

Fine de la 9-a jarcento, la regiono de nuna Portugalio inter la riveroj Minjo kaj Doŭro, estis konkeritaj el la Maŭroj fare de Vímara Peres je ordenoj de la reĝo Alfonso la 3-a (Asturio). En la regiono estis du ĉefaj urboj – Portus Cale ĉe la marbordo kaj Braga en la interno, sed la cetero estis tre senhoma kaj li decidis reloĝigi ĝin per portugaloj, galegoj kaj aliaj kristanaj alvenintoj. Vímara Peres organizis la konkeritan regionon, kiun li igis Graflando Portugalio laŭ la ĉefa havenurbo de la regiono – nome *Portus Cale* aŭ nuntempa Porto. Unu el la unuaj urboj kiuj Vimara Peres fondis tiam estis Vimaranes, konata nuntempe kiel Guimarães – konsiderataj de portugaloj kiel "naskoloko de Portugalio" aŭ "lulila urbo" (*Cidade Berço* en portugala).

Referencoj
----------

1. 1 2  Ribeiro, Ângelo.  (2004) *História de Portugal I – A Formação do Território* (portugale). QuidNovi. ISBN 989-554-106-6.
2. ↑  Fernandes, A. de Almeida.  *O Conde Vímara Peres por A. de Almeida Fernandes*.

Vidu ankaŭ
----------

* *Reconquista*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798938
 |
Kelkaj el la junaj artistoj partoprenantaj en "Junaj pentristoj de la mondo en Parizo" en 1961
**Junaj Pentristoj de la Mondo** (france: *Jeunes Peintres du Monde*) estis unumonata programo organizita de Internacia Asocio de Arto kaj subtenita de Unesko por progresigi interŝanĝadon inter junaj artistoj el ĉie en la mondo kaj por plibonigi ilian socian statuson. La franca nacia komitato de Internacia Asocio de Arto okazigis la unuan programon en Parizo de la 2a ĝis la 28a de oktobro 1961. Juna artisto, kiu havas malpli ol 30 jarojn, kiu estis elektita kiel reprezentatnto de sia lando, havis la kvalifikojn por partopreno. Oni donis al ili loĝejon, manĝaĵojn, kaj transporton dum la programo.

La Ĝenerala Konferenco de Unesko je ĝia tria sesio en Bejruto Libano en novembro 1948 akceptis la projekton de la libereco de artistoj.

La unua Internacia Konferenco de Artistoj okazis en Venecio, Italio de la 22a ĝis la 28a de septembro 1952. Eseoj kaj komunikaĵoj tiam kolektitaj de Unesko eldoniĝis kun la titolo "La Artisto en Moderna Socio" en 1954.

La unua paĝo de la broŝuro de la grupa ekspozicio de Junaj Pentristoj de la Mondo en Parizo, kiu okzis en Compiègne je 22-23 oktobro 1961.
La unua "Junaj Pentristoj de la Mondo" okzis en Parizo en 1961. Alia estis organizita de la brita komitato de IAA/AIAP kaj okazis en Londono en 1965.

Eksteraj ligoj
--------------

* La retejo de IAA/IAAP Arkivigite je 2021-07-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Cifereca Biblioteko de Unesko

Referencoj
----------

1. ↑  Seungsook Park, <An Untiring Great Worker: Park Seo-Bo's Art and Life>, South Korea, Seoul: Personnidea, 2019, pp.133~159.
2. ↑  UNESCO Document, <Records of the General Conference of UNESCO, thired session, Beirut, 1948, v.2; Resolutions>, 1949, Document Code: 3C/Resolutions, 3C/110(II), pp.26~27 (9-1-6.15 Freedom of the Artist).
3. ↑  UNESCO, <The Artist in Modern Society: Essays and Statements Collected by UNESCO>, 1954.
4. ↑  Kate Lim, <Park Seo-Bo: From Avant-garde to Ecriture>, Singapore: BooksActually, 2013, pp.106~107. (ISBN 9-789810-900618)
5. ↑  Seungsook Park, <An Untiring Great Worker: Park Seo-Bo's Art and Life>, Seoul: Personnidea, 2019, pp.133~182. (ISBN 978-89-5906-532-5) [03810] (Korean).

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Young Painters of the World en la angla Vikipedio.*
Unua spaca "promeno" usona, realigita de la astronaŭto Ed White de la misio Gemini IV - 3-a de junio de 1965.
Epizodo de podkasto Kern.punkto pri teleskopoj
**Kosmoesploro** estas la scienca esploro per vojaĝado en la kosmo, kiu estas la regiono ekster la atmosfero de la Tero, kaj al aliaj planedoj.

La teoriajn bazprincipojn ellaboris, laŭ la rusaj aŭtoritatoj, la rusa Konstantin Ciolkovskij (1857-1935) en artikolo publikigita en 1903 en gazeto "Nauĉnoe Obozrenie", li jam kreis en 1898 matematikajn formulojn de la raketa propulso. Poste Robert Goddard pioniris pri tio. La efektivigo de kosmoesplorado komenciĝis meze de la 20-a jarcento, dum la malvarma milito inter Sovetunio kaj Usono. Post la Dua Mondmilito, tiuj du landoj kaptis bombportajn raketojn V-2 kaj iliajn kreintojn de la venkita Germanio. Ties esplorcentro establitis en Peenemünde. Sovetunio venigis al si 100 el la tieaj germanaj inĝenieroj, kaj Usono 112 , inter ili la faman Werner von Braun. Ekde 1946 von Braun proponadis al la usona registaro lanĉi artan sateliton, sed tiam tio estis rifuzita ĉar la usonaj aŭtoritatoj opiniis, ke tio ne havos multan utilon. Fine, post kiam Sovetio lanĉis la unuan Sputnik-on, la raketoprogramoj fariĝis kosmoprogramoj, kaj la du potenculoj konkurencis por atingi la Lunon unue.

Gravaj elementoj
----------------

* Homportaj kosmoveturiloj (kosmoŝipoj):
	+ Vostok - Jurij Gagarin - German Stepanoviĉ Titov - Valentina Tereŝkova - Aleksej Leonov - Andrian Nikolajev
	+ Voskhod
	+ Sojuz
	+ Mercury
	+ Gemini
	+ Apollo - vojaĝoj al la Luno
	+ SpaceShipOne
	+ La unua ĉino en la kosmon (2003)

* Ne homportaj kosmoveturiloj (Robotaj kosmoveturiloj):
	+ Progress
	+ ATV

* Kosmostacioj:
	+ Saljut
	+ Skylab
	+ Mir
	+ Internacia Kosmostacio

* Senhomaj esploriloj:
	+ Sputnik
	+ Cassini
	+ MESSENGER esploris Merkuron

* Institucioj:
	+ NASA
	+ Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais

* Historio:
	+ Kosmoesplorado de Ĉinio

* Kosmoesploro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kosmoesploro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kosmoesploro en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

Organizoj
---------

* Brazila Kosma Agentejo
* Brita Kosma Agentejo
* Brita Nacia Kosma Centro
* Germana Instituto de Kosmofluga Inĝenierarto
* Internacia Astronaŭtika Federacio

En Esperanto aperis
-------------------

* Frank van Hertrooij, *Miskomprenoj pri Spacesplorado* ĉe la blogo Scivolemo, 5-a de julio 2017

Vidu ankaŭ
----------

* Alta teknologio
* Asgardia nacio
* Kosmepoko
* Komitato pri Kosma Esplorado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 56754
* GND: 4117629-7
* LCCN: sh85096159
* NDL: 00574081
 |
**Béla Krekó,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Krekó Béla** estis hungara analizisto, ekonomikisto. Lia patro estis Béla Krekó (pli aĝa).

Béla Krekó naskiĝis la  5-an de majo 1945(nun 1945-05-05) en Kunszentmárton, li mortis la 26-an de junio 2013 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Krekó maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1963, poste li akiris diplomon en Universitato Károly Marx en 1968. Post la diplomo li estis analizisto en ŝtata oficejo kun rango ministerio. En la 1970-aj jaroj li interesiĝis, poste okupiĝis pri informadiko. Inter 1990 kaj 1994 li gvidis instituton, poste li ricevis analizajn taskojn pri asekuro, ekde 2005 pri bankoj. Li edziĝis en 1968, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1976 kaj 1980. Li ricevis ŝtatan premion en 2009.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az ICAAP a PSZÁF szemszögéből.* (kunaŭtoro, 2007)
* *Kockázat, bizonytalanság és modellkockázat kockázatkezelési szemmel.* (2011)
* *A bankcsoportoknál lefolytatott 2009-es SREP-vizsgálatok főbb tapasztalatai.* (kunaŭtoro, 2012)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848964
 |


* Portalo pri Biografio
La **subteretaĝoj en la ringfortikaĵo de Ballycatteen** en *Baile Chaitín* (Ballycatteen), graflando Corcaigh, Irlando, estas pro elfosado de la triopa remparo kun du fosaĵoj vizitebla *Ráth*. La tri subteretaĝoj estis malkovritaj de la elfosistoj de Seán P. Ó Ríordáin kaj P. J. Hartnett.

Priskribo
---------

La tri subteretaĝoj estas el sekmasonaĵo. Oni distingas:

### Subteretaĝo A

Subteretaĝo A estas la plej granda kaj havas kvar pli aŭ malpli ortangulajn kamerojn. Ĝi situas de la enirejo laŭlonge kaj transverse al la akso. La mallongaj ligantaj koridoroj estas mallarĝaj (precipe inter kamero 2 kaj 3). La enirejo finiĝas en kamero 1.

### Subteretaĝo B

B estas la dua plej granda subteretaĝo kaj havas tri pli aŭ malpli ortangulajn kamerojn. Ili situas alternante laŭlonge kaj transverse al la akso. La mallongaj koridoroj estas malpli mallarĝaj. La enirejo atingas rekte la kameron 1.

### Subteretaĝo C

Subteretaĝo C estas la plej malgranda el la tri kaj havas tri pli aŭ malpli ortangulajn kamerojn. Ili situas oblikve kaj ortangule unu post la alia. La mallongaj koridoroj estas mallarĝaj. La enirejo finiĝas rekte en kamero 1.

Vidu ankaŭ
----------

* subteretaĝoj en Irlando

Literaturo
----------

* Mark Clinton: *The Souterrains of Ireland*. Wordwell, Bray Co. Wicklow 2001, ISBN 1-869857-49-6. S.197 ff
* Seán P. Ó Ríordáin & P. J. Hartnett: The Excavation of Ballycatteen Fort, Co. Cork

Eksteraj ligiloj
----------------

* P. J. Hartnett bei der Ausgrabung von Fourknocks
Landoj partoprenintaj al la Eŭropaj Tagoj de kultura heredaĵo dum 2007
Malnova vagonaro Sprague-Thomson veturanta en Metroo de Parizo dum Eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo en 2006
La tiel nomataj "**Eŭropaj Tagoj de kultura heredaĵo**" estas ĉiujara eŭropa evento kiun la Konsilio de Eŭropo, kun apogo de la Eŭropa Unio, starigis en la jaro 1991, laŭ la modelo de la "*Tagoj por malfermaj pordoj en la historiaj monumentoj*" (franclingve : « Journées Portes ouvertes des monuments historiques »), kiujn la franca ministerio pri kulturo kreis dum 1983, kiam Jack Lang estis ministro pri kulturo.

Nuntempe, ili estas organizataj en pli ol kvardeko da landoj kaj regionoj de Eŭropo; la lokaj eventoj, kies datoj etendiĝas de la fino de aŭgusto ĝis la komenco de novembro, ebligas al la publiko malkovri multajn konstruaĵojn kaj aliajn lokojn, kiuj ofte estas escepte malfermataj dum tiuj tagoj; povas ankaŭ temi pri muzeoj, kiujn oni povas viziti senpage aŭ je malgranda prezo.

Dank'al tiuj tagoj, la eŭropa civitano povas pli bone sperti pri la unueco kaj la diverseco de la eŭropa kultura heredaĵo kaj natura heredaĵo.

* Kategorio Eŭropaj tagoj de kultura heredaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258366
* LCCN: n00040049
* VIAF: 137169824
* NKC: kn20010710709
 |
**[[o|Zsófia Lakatos** [ĵOfia lakatoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lakatos Zsófia** estis hungara publika rilatisto, ĵurnalisto, altlerneja instruisto.

Zsófia Lakatos naskiĝis la  14-an de septembro 1975(nun 1975-09-14) en Gyöngyös.

Biografio
---------

Zsófia Lakatos maturiĝis angle en Boca Raton en 1993, en la sekva jaro ankaŭ hungare en Kecskemét, poste ŝi akiris diplomon en Komercista Altlernejo de Budapeŝto en 1998, pli poste en Kalifornia Ŝtata Universitato (1999) kaj Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto (2003). Jam ekde la 1990-aj jaroj ŝi estis ĵurnalisto aŭ raportisto en gazetoj kaj televidoj. Inter 2000-2008 ŝi laboris en agentejo, baldaŭ en alia agentejo ŝi estis agentejestro, en 2015 ŝi fondis propran agentejon kaj gvidis ĝin. Ekde 2000 ŝi instruis en Ekonomia Universitato (Budapeŝto), Universitato Metropolitan kaj Universitato de Sopron. Ŝi edziniĝis dufoje kaj naskis plurfoje. Ŝi ricevis premiojn inter 1993-2013.

Ŝia libro
---------

* *Corporate Social Performance in Emerging Markets - Sustainable Leadership in an Interdependent World* (2013)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun foto
* intervjuo kun fotoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849044
 |



* Portalo pri Biografio
**(32039) 2000 JO23** estas tre malgranda marsrenkonta duopa asteroido, malkovrita la 7-an de majo 2000 far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Estas ambiguo pri ĝia rotacia periodo : ĉu 3,299 horoj laŭ *JPL Small-Body Database*, ĉu 6,598 horoj laŭ Wm. Robert Johnston, laŭ interpeto de la luma kurbo.

Ĝi estas ne malproksima de la orbita resonanco 4:7 kun Marso. Ĝia orbito ekstere tanĝas tiun de Marso sed ne trairas ĝin ; ĝia marsa MOID estas 0,17836 astronomia unuo (26,682 milionoj da km).

Satelito
--------

Ĝia satelito estis malkovrita la 3-an de septembro 2007 far'de D. Pray, P. Pravec, P. Kušnirák, K. Hornoch, D. Higgins, W. R. Cooney, J. Gross, D. Terrell, J. Oey, A. Galád, L. Kornoš, Š. Gajdoš, J. Vilagi, R. D. Stephens, F. Marchis, M. Baek, B. Macomber, V. Reddy, M. Husarik, kaj M. Pikler uzinte lumajn kurbojn observitajn elde multenombraj observatorioj; anoncita la 23-an de novembro 2007.

Tiu satelito havas diametron de 1,66 km (2,55 km por la ĉefa korpo), ĝi orbitas kun orbita periodo de 15 ± 0,1 tagoj (360 ± 2,4 horoj) kaj orbita granda duonakso taksita je 37 km. Ĝia rotacia periodo estas 11,099 ± 0,003 h horoj (0,4625 ± 0,0001 tago).

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Elektronika telegramo de IAU 23-a de novembro 2007 (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* angle (32039) 2000 JO23; paĝo de Wm. Robert Johnston
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (32001 – 33000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *32038 Kwiecinski* | **(32039) 2000 JO23** | (32040) 2000 JH26 |
La **Lingva Konsilio** (svede *Språkrådet*) ĉe la Instituto pri Lingvo kaj Folkloro estis establita la 1-an de julio 2006 per kuniĝo de la antaŭe sendependaj instancoj *Sverigefinska språknämnden*, *Svenska språknämnden* kaj *Klarspråkgruppen*. La Lingva Konsilio transprenis la taskojn de la antaŭaj instancoj, kaj estas taskita interalie prizorgi la lingvouzon de la aŭtoritato. Minoritataj lingvoj kiel samea kaj meänkieli ankaŭ estas parto de la agadkampo de la Lingva Konsilio, same kiel signolingvoj. La Lingva Konsilio eldonas la revuojn *Språkvård* kaj *Kieliviesti* .

Ekzistas ankaŭ alia svedlingva instanco kun publika subteno, nome la Terminologiccentrum. Ĉi tiu organizaĵo laboras kun similaj demandoj, sed estas precipe orientita al teknika lingvo kaj terminologio.

Ekzistas neniu oficiale establita aŭtoritato por la reguligo de la sveda en Svedio. Tamen, la Lingva Konsilio havas duonoficialan statuson kiel lingva korpo, kaj estas financita de la sveda registaro, sed ne havas ambiciojn ekzerci rektan kontrolon de la lingvo, kiel ekzemple *la Franca Akademio* havas. La Lingva Konsilio konsistas el reprezentantoj de kelkaj malsamaj organizaĵoj, inkluzive de la Sveda Akademio. Ĝia ĉefa rimedo por reguligi la lingvon estas per vortaroj kiel *la Glosaro de la Sveda Akademio* (SAOL), same kiel diversaj manlibroj pri gramatiko, sintakso kaj ortografio. Kvankam SAOL ofte estas rigardata kiel normiga, ĝia funkcio estas ĉefe priskribi nuntempan lingvouzon.

Referencoj
----------

1. ↑   In English – Institutet för språk och folkminnen – Welcome to the Language Council of Sweden. Government of the Kingdom of Sweden. Arkivita el la originalo je 11 February 2015. Alirita 6 January 2018.

Vidu ankaŭ
----------

* Lingva politiko
* Esplora Instituto por la Lingvoj de Finnlando
* Dansk Sprognævn
* norvega Lingva Konsilio
* svedo kiel fremda lingvo
* sveda Akademio
* Radio Sveriges, la sveda elsendada kompanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lingva Konsilio de Svedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848475
 |
**Sebestyén Márta** (Ŝebeŝtje'n Ma'rta) (Budapeŝto, 19-a de aŭgusto 1957) estas hungara kantistino de popolkantoj. Ŝi estis Artisto por Paco de Unesko. 

Ŝia patrino estas Farkas Ilona, kolektanto de popolkantoj, lernanto de Kodály Zoltán, ŝia patro estas esplora ekonomikisto. Ŝi kiel knabino jam kantis post aŭdo. Kiam ŝi estis sesjara, oni jam faris surdiskigon de ŝia kantado.

Ŝi lernis en Budapeŝto, en la Gimnazio de Miklós Radnóti, poste ŝi studis en la Belarta Altlernejo, sed ŝi interrompis sian studadon en 1975.

Ŝia konstanta partnero en la kantado la grupo Muzsikás Együttes. Ŝi kantas multajn regionajn hungarajn popolkantojn, eĉ tiujn de la eksterlandaj hungaroj (Transsilvanio). Ŝi ankaŭ kantas kantojn de aliaj popoloj (cigana, hebrea, bulgara, sudslava).

Premioj
-------

* Kantisto de la jaro (1984)
* Grammy-premio (1996.) – en la prilaboro de la muzika grupo Deep Forest (albumo "La Boheme")
* Kossuth-premio (1999.) – kun Muzsikás együttes

Aliaj
-----

Ŝi kantas en la Oskar-premiita filmo La Angla Paciento (Amo, amo).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Márta Sebestyén en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Entertainment Profile[*rompita ligilo*]
* Amazon
* a Muzsikás együttes honlapja Arkivigite je 2006-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
* muzsikas.lap.hu
* Deep Forest Arkivigite je 2013-05-22 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33939
* GND: 135032806
* LCCN: n93056305
* VIAF: 66658965
* ISNI: 0000 0000 8390 2819
* SUDOC: 164529144
* BNF: 13974162c
* MBA: 0d3177ea-becd-461c-a364-af1760c8f367
* NKC: xx0162848
* BNE: XX1297386
 |
La **Galega Lingva Konsilio** (mankse ***Coonceil ny Gaelgey***, angle *Manx Gaelic Advisory Council*) estas la reguliga organizaĵo respondeca pri la manksa lingvo .

La *Coonceil* estis kreita en decembro 1985 kiel subkomisiono de la Manksa Heredaĵo-Fundamento. Tiu konsilio respondecas pri la Manksaj versioj de registaraj titoloj kaj stratnomoj, same kiel la kreado de novaj vortoj kaj frazoj. 

La *Coonceil*  subtenas privatajn kaj publikajn organizaĵojn interesitajn pri uzado de la manksa lingvo. Nuntempe, multaj organizaĵoj uzas la manksan lingvon ne nur por aldoni valoron al siaj servoj, sed ankaŭ por instigi la ekspansion de loka kulturo .

Referencoj
----------

1. ↑ .  Coonceil ny Gaelgey: 2017-2021 (2017). Arkivita el la originalo je 2018-11-16. Alirita 19 July 2020.
2. ↑  Gawne, Phil. "Securing the Future of Manx Gaelic".  Retrieved 17 July 2020
3. ↑   Chyndaayssyn - Translations. Arkivita el la originalo je 2020-07-15. Alirita 11 November 2020.
4. ↑   The Manx Language Strategy 2017-2021 (1 October 2017). Arkivita el la originalo je 2018-02-02. Alirita 19 July 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848499
 |
**Tertremoscienco**, **seismologio** aŭ **sismologio** , estas la scienco de tertremoj kaj la movo de ondoj tra la tero. La fako ankaŭ inkluzivas la studadon de variaĵoj kiel martremoj, kaŭzoj kiel vulkanoj kaj tektoniko, kaj sekvoj kiel cunamoj.

Priskribo
---------

Tertremoj (kaj aliaj teraj moviĝoj) produktas malsamajn specojn de tertremaj ondoj. Tiuj ondoj trairas rokon, kaj provizas efikan metodon por "vidi" okazojn kaj strukturojn profunde en la tero.

Unu el la plej fruaj eltrovaĵoj estis ke la centro de la tero estas likva. Premaj ondoj trairas la kernon, dum transversaj ondoj (ondoj kiuj balanciĝas flank-al-flanke), bezonantaj rigidan materialon, ne povas.

La proceso de mapado de subsupraĵa strukturo estas fako nomata sismografio. Tertremaj ondoj produktataj per eksplodoj uziĝas por mapi salajn duonsferojn kaj aliajn petrolfontajn rokojn, faŭltojn (rompiĝojn en profunda roko), rokajn specojn, kaj longe enterigitajn meteorajn kraterojn. Ekzemple, oni deduktis ke Chicxulub, la meteoro kiu supozeble kunkaŭzis la formortiĝon de la dinosaŭroj, lokiĝas en Centra Ameriko per analizado de elĵetaĵoj en la Kretaca limo, kaj poste fizike pruvis ke ĝi ekzistas per tertremaj mapoj de petrola esplorado.

Per tertrema tomografio kun tertremaj ondoj, la interno de la tero mapiĝis kun resolucio de kelkaj centoj da kilometroj. Tiu procezo ebligas ke sciencistoj identigu konvektajn ĉelojn, magmajn plumojn kaj aliajn grandajn elstaraĵojn en la intera tero.

En seismologio, la seismografo estas scienca instrumento, kiu respondas kaj registras movojn de la grundo kaj la tempon, kiam tiaj movoj okazis.

Famaj fakuloj
-------------

* Inge Lehmann

Fotaro
------

* 
* 
* 
*

Notoj
-----

1. ↑   Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 1015 mencias : seismo (kaj sinonimo :sismo) = tertremo, seismografo, seismogramo, seismologo, seismologio

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Tertremoscienco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Geofiziko
* Plata tektoniko
* Skalo de Richter
* Terscienco
* Tertrem-imuna konstruado
* Tertremregistrilo
* Tertrema tomografio

Eksteraj ligiloj
----------------

* esperante Sismologio en Albanujo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 17158
* GND: 4379341-1
* LCCN: sh85119634
* BNF: 11933257q
* NDL: 00574861
* NKC: ph116120
 |
**Teamo kontraŭ torturo** (ruse *Кома́нда прóтив пы́ток*, latinliterigita *Kománda prótiv pítok*, fondita kiel Komitato Kontraŭ Torturo, Комитет против пыток, la nomo estis ŝanĝita en junio 2022) estas neregistara organizaĵo en la kampo de homaj rajtoj kun sidejo en Niĵnij Novgorod, Rusio. La organizaĵo, kiu fondiĝis en 2000, disponigas asistadon al viktimoj de torturo kaj faras sendependan enketon de torturkazoj. Krome, la organizaĵo publikigas raportojn pri ĉieaj problemoj koncerne la neefikecon de oficialaj esploroj kaj procesigo de torturo en Rusio. Fondinto estis la advokato *Igor Kaljapin*.

la fondinto Igor Kaljapin en 2011
La "teamo" traktas malobservojn de homaj rajtoj fidante plejparte sur laŭleĝaj mekanismoj haveblaj sur la nacia nivelo. Se la naciaj mekanismoj montriĝis neefikaj, la organizaĵo helpas viktimojn kandidatiĝi al la internaciaj homrajtaj institucioj (ĉefe, al la Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj) kaj reprezentas ilin en procesoj.

La Teamo kontraŭ torturo antaŭenigas homrajtan protekton en diversaj regionoj de Rusio. Ekde 2022, la organizaĵo funkcias en kvin regionoj: Niĵnij-Novgoroda provinco, Orenburga provinco, Norda Kaŭkazo, Moskvo kaj Krasnodara regiono. Unu el la plej rimarkindaj kazoj de la organizaĵo estas la kazo de *Aleksej Miĥejev* de 2001 ĝis 2006 en la Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj, "la unua signifa venko kontraŭ torturaj praktikoj en la rusa polico".

Teamo kontraŭ torturo ricevis multajn premiojn por sia laboro. En 2016 la ĉeĥia homrajta organizaĵo *Člověk v tísni* ("homo en bezono") honorigis ĝin per la premion *Homo Homini*, aljuĝata al homoj kaj organizaĵoj, kiuj defendas demokration kaj homajn rajtojn en ekzempla maniero. En 2018, Olga Sadovskaja, la vicprezidanto de la teamo kaj aktivulo pri homaj rajtoj, estis nomumita por la Nobel-Premio pri Paco.

Ekde 2015, la registaro de la Rusia Federacio oficiale nomumas la organizaĵon "eksterlanda agento".

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo *pytkam.net* (ruse kaj angle)
La **kalvinana-luterana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Zirc (Hungario), kiun uzas ambaŭ eklezioj.

Historio
--------

Ĝis la socialismo en Zirc loĝis nur katolikoj, ĉar la loka malgranda baziliko havis tutlandan renomon kaj estimon. Dum la frua socialismo ekloĝis ankaŭ ministoj, inter ili ankaŭ nekatolikoj. La kalvinanoj konstruis en nekonata jaro preĝdomon, ĉar tiutempe la ministoj havis esceptajn eblecojn. La preĝdomo estis trakonstruita al kirko en 1984. Pastroj el Dudar aŭ el Csetény faris la ekleziajn taskojn. Ekde 2008 Zirc havas aŭtonoman kalvinanan grupon kun presbiteroj.

La lokaj luteranoj eklezie havas komunan grupon kun la luteranoj en Bakonyszentlászló, sed diservoj okazis en ĉiuj duaj semajnoj en la loka komuna kirko.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas malsimetria. Apud la enirejo po unu fenestro estas videblaj, krome dekstre en malreliefanta parto pli malgranda fenestro. La eksteraj muroj estas kovritaj grandparte per ŝtonoj. La turo estas nur firstotureto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Dez Hackett
**W. Desmond (Dez) Hackett**, naskiĝis en Edmontono (Alberto), en 1916, kaj transloĝiĝis al Toronto (Ontario) en 1918. Li lernis Esperanton el malgranda gramatiko de J.J.Sussmuth dum la dua mondmilito, kiam li deĵoris ĉe radara taĉmento en norda Novlando.

Reveninte al Toronto post la milito, Dez serĉis, kaj trovis aliajn esperantistojn. Ili elektis lin sekretarion de la Esperanto-Klubo de Toronto, pro tio ke li povis tajpi (kaj sendube ankaŭ pro aliaj kaŭzoj). Per senlaca agado tra la 50aj jaroj kaj eldonado de la unua postmilita Esperanto-bulteno en Kanado, li iniciatis la refondon de la Kanada Esperanto-Asocio, kiu estis malaperinta komence de la dua mondmilito, kaj fariĝis ĝia unua sekretario (1958-61 kaj poste 1963-64) kaj dua vicprezidanto (1962-). Dum tri jardekoj li servis kiel unua ĉefdelegito kaj peranto de Universala Esperanto-Asocio en Kanado. Pro lia longjara servado al la Kanada Esperanto-movado Dez elektiĝis Honora Membro de KEA en 1994. Li mortis la 21-an de januaro 2007 en Toronto.
Ĉefa enirejo al la ĝardeno disde Nicolaistraße
La **Botanika ĝardeno de Gera** (germane: *Botanischer Garten*) troviĝas en Gera (Germanujo) estante alirebla aŭ tra Schiller-strato aŭ tra Nicolai-strato. Ĝi rolludis i.a. dum la Landa ĝardenekspozicio en 2007.

Priskribo
---------

La botanika ĝardeno evoluis el fondaĵo de la komercisto Walter Ferber (1830-95), kun surfaco de 0,7 hektaroj. Ĝi apartenas ekde 1947 al la Naturhistoria muzeo de Gera kiun oni piedirante atingas post 3 minutoj.

La ĝardeno botanika servas kiel kompletigilo de la pejzaĝekologia daŭra ekspozicio pri la regiono de Eosta Turingio prezentante la por la regiono tipan flaŭron.

En la ĝardenartiste farita komplekso kun arbaroj folia kaj konifera, kun duonseka gazono, kun rokaj kaj per ŝotro kovritaj areoj, kun lagetoj, kun rojo kaj humidaj herbejoj oni prezentas al la vizitantoj ĉ. 300 specojn de kreskaĵoj.

Sistema sekcio, interesaj arboj, spic- kaj kuraĉerboj kaj geologia informomuro de 1898 kompletige plenumas la sciemulon pri la ĝardenaj temoj.

Uzo didaktika
-------------

La en la supra ĝardena parto troviĝanta, en 1864 starigita turodomo de Ferber restaŭritis inter 1990 kaj 1995 kaj servis nuntempe kiel *verda lernejo* por la Naturhistoria muzeo de Gera. La pli aparte prezentitaj plantaj ĉirkaŭaĵoj estas (kun originala germanlingva sekcidivido) *Laubwald*, *Halbtrockenrasen*, *Fels- und Schotterflur*, *Sumpf- und Wasserpflanzen*. krome ankaŭ ekzistas spicherbbedoj kaj geologia eksplikvando. Eblas implicite interagada ekkono de la eostturingia flaŭro.

Literaturo
----------

* Christel Russe: *Museum für Naturkunde der Stadt Gera*, Gera 2003
* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 75

Vidu ankaŭ
----------

Naturhistoria muzeo de Gera

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Botanika ĝardeno de Gera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Informoj sur la municipa retpaĝaro Arkivigite je 2021-08-19 per la retarkivo Wayback Machine
**26074 *Carlwirtz*** estas tre malgranda, meze hela duopa marsrenkonta asteroido malkovrita la 8-an de oktobro 1977 de la germana astronomo Hans-Emil Schuster elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

Ĝi estas ankaŭ klasifikata kiel hungaria asteroido.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la germana astronomo Carl Wilhelm Wirtz (1876–1939), kiu laboris ĉe la observatorioj de Strasburgo kaj Kilo. Nelacebla observanto, li esta ankaŭ notita pro siaj kalkuloj por la orbito de la kometo D/1766 G1 (Helfenzrieder) kaj estis la unua, en 1924, kiu montris statistike la ekziston de kongruo inter ruĝenŝoviĝo kaj distanco ĉe la spiralaj galaksioj.

Orbito
------

Ĝi estas en orbita resonanco 1:4 kun Venuso.

Ĝia tre klinata orbito krucas tiun de Marso, ĝia granda orbita klineco tenas ĝia iom malproksima de tiu planedo : ĝia marsa MOID estas 0,1343 astronomia unuo (20,091 miliono da km).

Satelito
--------

Ĝia satelito estis malkovrita la 6-an de junio 2003 de Brian D. Warner per observoj de lumaj kurboj elde la Observatorio de *Palmer Divide*, (Colorado Springs, Koloradio) anoncita en septembro 2013. Tiu satelito orbitas je ĉ. 5,4 km de la centra korpo kun periodo de 0,6713 ± 0,0008 tago (16,11 ± 0,02 horoj). Ĝia diametro estas almenaŭ 0,8 km, ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle (26074) Carlwirtz; paĝo de Wm. Robert Johnston
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (26001 – 27000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (26073) 5168 T-3 | **26074 *Carlwirtz*** | *26075 Levitsvet* |
**The Pros and Cons of Hitch Hiking** (eo: *"La subtenantoj kaj kontraŭuloj de petveturado"*) estas la unua soloa albumo de la angla basgitaristo Roger Waters, eldonita en 1984, unu jaron antaŭ lia foriro de lia grupo Pink Floyd.

Karakteroj
----------

En 1979, Roger Waters proponis du albumprojektojn al la aliaj membroj de Pink Floyd: *The Wall* kaj *The Pros and Cons of Hitch Hiking*. David Gilmour, Nick Mason kaj Richard Wright elektis la unuan, opiniante la alian tro persona.  

Ĉi-tiu albumo havas similecojn kun *The Wall* laŭ sia koncepto: ĝi rakontas realtempe la sonĝojn de homo post maltrankvila nokto, de 4h30 ĝis 5h11 matene, tial la divido laŭ horoj kaj minutoj. Ĉi-tiu viro sonĝas pri alia vivo kun alia virino, sed li estas rapide kaptita al la ĉiutaga vivo kaj amo allasas senrevigojn. Estas temoj karaj de Roger Waters, kiel amo, perfido, la limoj de frenezeco kaj la homa emo humiligi aliajn aŭ detrui propran verkon. Iuj fragmentoj estas tre krudaj kiel "4:41 AM (Seksa Revolucio)", kaj aliaj inkluzivas severajn kritikojn, ekzemple kontraŭ Yoko Ono en la titola trako.  

Ĝi estis surbendigata kun eminentaj gastoj kiel Eric Clapton, David Sanborn aŭ Michael Kamen.  

Ĝi atingis la 13-an lokon en la muzikaĵrangolistoj de Britio, kie ĝi restis 11 semajnojn. En Usono, la albumo situis en n-ro 31a de la *Billboard 200* kaj estis atestita ora disko.  

La kovro de la albumo, desegnita de Gerald Scarfe, estis kaŭzo de polemikoj: ĝi bildigas nudan virinon (la erotika aktorino Linzi Drew), dorsoflanke petveturanta. Ekzistas "cenzurita" versio de ĉi-tiu jaketo kun nigra bando kaŝanta sian pugon.

Kantaro
-------

Ĉiuj kantoj estas subskribitaj de Roger Waters.

### Flanko A

| N° | Titolo | Daŭro |
| --- | --- | --- |
| 1 | 4:30AM (Apparently They Were Travelling Abroad) | 3'12 |
| 2 | 4:33AM (Running Shoes) | 4'08 |
| 3 | 4:37AM (Arabs with Knives and West German Skies) | 2'17 |
| 4 | 4:39AM (For the First Time Today, Part 2) | 2'02 |
| 5 | 4:41AM (Sexual Revolution) | 4'49 |
| 6 | 4:47AM (The Remains of Our Love) | 3'09 |

### Flanko B

| N° | Titolo | Daŭro |
| --- | --- | --- |
| 1 | 4:50AM (Go Fishing) | 6:59 |
| 2 | 4:56AM (For the First Time Today, Part 1) | 1:38 |
| 3 | 4:58AM (Dunroamin, Duncarin, Dunlivin) | 3:03 |
| 4 | 5:01AM (The Pros and Cons of Hitch Hiking, Part 10) | 4'36 |
| 5 | 5:06AM (Every Strangers' Eyes) | 4'48 |
| 6 | 5:11AM (The Moment of Clarity) | 1'28 |

Muzikistoj
----------

* Roger Waters : basgitaro, gitaro, sonefektoj, kantado
* Eric Clapton : gitaro, ĥoro
* Andy Bown : Hammond-orgeno, 12-ŝnura gitaro
* Michael Kamen : piano, orkestrestro
* Ray Cooper : frapinstrumentoj
* Andy Newmark : drumo, frapinstrumentoj
* David Sanborn : saksofono
* Madeline Bell, Katie Kissoon, Doreen Chanter : ĥoro
* Raphael Ravenscroft, Kevin Flanagan, Vic Sullivan : latunaj
* National Philharmonic Orchestra: orkestro

Referencoj
----------

1. ↑  [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.officialcharts.com%2Fartist%2F21583%2Froger-waters%2F arkivo, konsultata la 26-an de julio 2019
**Zoltánné Katona Márta Soltész** [ŝoltEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Katona Zoltánné Soltész Márta** estis hungara juĝisto, ministeria oficisto. Ŝia pli mallonga nomo estis *Katonáné Soltész Márta* (laŭ hungarlingve kutima nomordo), ŝia origina nomo estis (hungare) *Soltész Márta*, ŝia edzo estis Zoltán Katona.

Márta Soltész naskiĝis la 22-an de majo 1920 en Košice (Ĉeĥoslovakio), ŝi mortis la 2-an de aprilo 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Márta Soltész apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Ŝi maturiĝis jam en gimnazio de Miskolc en 1938, poste ŝi akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1951. Post la diplomo ŝi estis lektoro samloke (1951–1953), poste ŝi instruis en akademio. Ŝi havis postenon en la justicministerio inter 1956–1961, poste ŝi estis juĝisto, sed inter 1968–1972 jam en la ĉefjuĝejo. Baldaŭ ŝi reiris al la ministerio. Ŝi kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1972. Ŝi ricevis medalon en 1955. Ŝi edziniĝis en 1943 kaj naskis 3 gefilojn inter 1944-1949.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az egyetemi jogi oktatás reformja* (1950)
* *A népi demokrácia államának elvi kérdései* (lernolibro, 1955; ankaŭ ruse)
* *A választójogi rendszer* (1958)
* *Jog és erkölcs funkciója* (disertaĵo, 1962)
* *Személyiség és jog. Fejezetek a jogelmélet köréből.* (monografio kaj disertaĵo, 1972)
* *Az Emberi Jogok Európai Bizottságáról és Nemzetközi Bíróságáról* (1989)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712610
 |
La **WIR-Banko-Kooperativo** (germane *WIR Bank Genossenschaft*, france *Banque WIR société coopérative*) estas svisa mezklasbanko konsistanta el sep filioj, kiu estiĝis el la memhelpa organizaĵo WIR-Kooperativo.

Paul Enz, fondito de la WIR-Kooperativo

Historio
--------

La WIR-Kooperativo estis fondita en Zuriko en la jaro 1934 de Paul Enz (honora membro de Svisa Esperanto-Societo kaj Esperanto-Societo Zuriko kaj UEA-delegito de Zuriko), Werner Zimmermann kaj aliaj.
En la jaro 1936 la WIR-Kooperativo ricevis la statuson de banko.

Dum la monda ekonomia krizo en la 1930-aj jaroj kaj la kun ĝi ligita malgranda likvideco entreprenoj retenis sian monon anstataŭ reinvesti ĝin, kio ankoraŭ plifortigis la malsufiĉon de la monkvanto. Per la fondo de la **Ekonomiringo-Kooperativo** (germane *Wirtschaftsring-Genossenschaft*, mallonge **WIR**) memstaraj laboristoj kaj etentreprenoj reagis al tiu krizo per memhelporganizaĵo. Por agi kontraŭ la monmanko oni kreis la komplementan valuton WIR, kiu baziĝas sur la libermona teorio de Silvio Gesell. La valoro de WIR (oficiala mallongigo laŭ ISO 4217 = CHW) estas ligita al la svisa franko (1 CHW = 1 CHF). Ĉefa eco estas la seninterezeco. La bonhavoj en CHW ne ricevas interezon. Tio estas por instigo de pli rapida reinvesto de la mono kaj krei ekonomian aktivecon inter la partoprenantoj de la sistemo, kio estas etaj kaj mezgrandaj entreprenoj plej parte en Svislando. Dum la unuaj 14 jaroj oni ne nur ne pagis interezon sed oni al la WIR-bonhavoj ŝarĝis negativan interezon en la senco de negativa mono. Per tiu cirkuligcertigo oni volis ankoraŭ fortigi la instigon al rapida reinvesto de la WIR-bonhavoj. La cirkuligcertigo estis nuligita en la jaro 1948, sed ankoraŭ hodiaŭ WIR-bonhavoj ne donas interezojn.

1998 la WIR-Kooperativo ŝanĝis sian nomon al WIR-Banko-Kooperativo. Krom ordinara bankaktiveco la banko plufunkciigas la WIR-sistemon, kies celo estas la prosperigo de etaj kaj mezgrandaj entreprenoj.

Referencoj
----------

1. ↑   la temo informas en Esperanto ampleksa artikolo en Svisa Espero 1/2015 paĝo 50

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la WIR-Banko-Kooperativo
**Wa** estas urboen Ganao. Ĝi estas administra centro de distrikto. La loknomo signifas "veni" en loka lingvo. 

Mapo de Ganao, kie Wa estas trovebla en la nordokcidenta parto

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 10° 04′ N 02° 30′ U﻿ / ﻿10.067 °N, 2.500 °U﻿ / 10.067; -2.500 (mapo)Koordinatoj: 10° 04′ N 02° 30′ U﻿ / ﻿10.067 °N, 2.500 °U﻿ / 10.067; -2.500 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 83.091 en 2007
* Supermara alteco: 305-320 m
* Horzono: UTC
* Telefonkodo: +233 (756)

Geografio
---------

Wa situas en nordokcidenta sekcio de la lando.

Loĝantaro
---------

En Wa kaj en la ĉirkaŭaĵo kantosioj kaj ĉakalioj vivas plej ofte. Ili estas islamanoj.

Historio
--------

Diversaj triboj vivadis en tiu loko antaŭ jarcentoj. Ili partoprenis en la komercado. En la 19-a jarcento fama rabisto *Babatu* ofte rabadis la karavanojn.

Ekonomio
--------

Malgraŭ la urban statuson, Wa estas agrikultura komunumo, kie la ĉefaj kultivaĵoj estas maizoj, arakidoj, mangoj kaj nuksoj.

Klimato
-------

Wa situas en la suda parto de la Sahelo. Laŭ necerta informo jare pluvas po 1000mm. Inter majo kaj oktobro pli ofte pluvas. La temperaturo kulminas en februaro kaj marto, tiam oni mezuras 42 °C.

Trafiko
-------

El Wa kuras gravaj vojoj al Kumasi, Burkina Faso kaj al aliaj landpartoj de la lando. Ekzistas ankaŭ tre malgranda flughaveno.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj moskeoj
* palaco Wa-Na
* muzeo
* rifuĝejo por hipopotamoj
* festivalo Dumba

Ĝemelurboj
----------

* Belgio Ypern, Belgio

Fontoj
------

* Angla kaj hungara Vikipedioj
* mapo Arkivigite je 2012-01-15 per la retarkivo Wayback Machine
**Tibor MAROS** [maroŝ] estas rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Hațeg la 9-an de novembro 1923 kaj mortis en Debreceno la 25-an de marto 2002. Li estas la frato de Dezső Maros.

Biografio
---------

Tibor Maros diplomitiĝis en Târgu Mureș (1947) kaj laboris en la katedro pri anatomio OGYI. De 1960 li estis profesoro. doktoro docento (1966), katedrestro, ano korespendento de Medicina Akademio, merikuracisto. Li estis redakcikomitatano de revuoj *Revista Medicală Orvosi Szemle*, *Revue Roumaine de Morphologie*, *Morfologia Normală şi Patologică*. En 1989 li translokiĝis en Hungarion.

Libroj
------

* *Tájanatómia I-II* (Mv. 1948);
* *Az emberi test tájanatómiája* (universitataj prelegoj, Mv. 1955);
* *Sebészeti műtéttan* (universitataj prelegoj, Mv. és Kv. 1958);
* *Interrelaţiile viscero-viscerale şi neuro-viscerale ale ficatului* (1964);
* *Regenerarea ficatului* (1969);
* *Az emberi test leíró és tájanatómiája I-IV* (universitataj prelegoj, 1969-84).

Fonto
-----

* RMIL Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine
**Interregistara organizaĵo** aŭ *internacia registara organizaĵo* (IRO) estas organizaĵo komponita ĉefe el suverenaj ŝtatoj (referencataj kiel membroj ŝtatoj), aŭ el aliaj interregistaraj organizaĵoj. Interregistaraj organizaĵoj estas ofte nomataj internaciaj organizaĵoj, kvankam tiu termino povas ankaŭ inkluzivi internaciajn neregistarajn organizaĵojn kiel internaciaj neprofitcelajaj organizaĵoj aŭ transnaciaj firmaoj.

Interregistaraj organizaĵoj estas grava aspekto de publika internacia juro. IRO-oj estas establitaj pere de traktato kiu funkcias kiel ĉarto kreanta la grupon. Traktatoj estas formataj kiam legitimaj reprezentantoj (registaroj) de kelkaj ŝtatoj venas al ratifa procezo, havigante al la IRO per internacijura ekzistorajto.

Interregistaraj organizaĵoj en jura senco estu distingataj el simplaj grupigoj aŭ koalicioj de ŝtatoj, kiaj la G8 aŭ la Madrida Kvaropo. Tiaj grupoj aŭ asocioj ne estis fonditaj pere de konstitua jura dokumento kaj ekzistas nur kiel laborgrupoj.

Interregistaraj organizaĵoj devas esti distingitaj ankaŭ disde traktatoj. Multaj traktatoj (kiaj la Nordamerika Liberkomerca Interkonsento, aŭ la Ĝenerala Interkonsento pri Tarifoj kaj Komerco antaŭ la establado de la Monda Organizaĵo pri Komerco) ne establas organizaĵon kaj anstataŭe dependas de kunsidoj por administrado, tiel iĝante jure agnoskitaj kiel fakta komisiono. Aliaj traktatoj establis administran aparaton, kiu ne havas garantion por internacia jura ekzistorajto.

Interregistaraj organizaĵoj
---------------------------

* Afrika Unio
* ASEAN
* Organizaĵo por Ekonomia Kunlaborado
* Eŭropa Unio
* Merkosudo
* NATO
* Unuiĝintaj Nacioj

Bibliografio
------------

* Claude, Jr. Inis L. (1964) [1959]. Swords into Plowshares: The problems and progress of international organization (3rd ed.). New York: Random House. OCLC 559717722.
* Nedergaard, Peter; Duina, Francesco (Aŭgusto 2010). "Learning in international governmental organizations: the case of social protection". Global Social Policy. Sage. 10 (2): 193–217. doi:10.1177/1468018110366617. [*rompita ligilo*] Alirita la 18an de Septembro 2016.
* "Reports on the activities of various intergovernmental organizations". ASIL-RIO reports, American Society of International Law.
* Walker, Gloria. Consolidation and corruption: the effect of IGO membership on level of corruption in emerging eemocracies. Paper presented at the annual meeting of the American Political Science Association, Hilton Chicago and the Palmer House Hilton, Chicago, Illinois, 2a de Septembro, 2004.  Alirita la 18an de Septembro 2016.

Eksteraj ligiloj
----------------

* IGO Search Arkivigite je 2012-07-22 per la retarkivo Wayback Machine: ĉe Govt Documents Round Table (GODORT) Arkivigite je 2008-08-07 per la retarkivo Wayback Machine de American Library Association.
"Stadtbahn" en Heilbronn dum strata trafiko.
"Stadtbahn" en Heilbronn sur fervoja vojo.
Tramtrajno L1 de "TRAM Metropolitano de Alicante", Hispanio
**Tramtrajno**, (**tram-trajno**, **trama trajno**, **dusistema tramo**, **hibrida tramo**) estas por transportilo deriviĝinta el tramo, kiu kapablas cirkuli tiel sur portramaj reloj ĉe stratoj de urbocentro kiel sur la regiona trajnfervojo. Tio ebligas al ĝi ligi du staciojn, unu urban kaj unu ĉirkaŭurban aŭ eksterurban, sen ke homoj bezonu transveturiliĝi.

Avantaĝo estas pli granda komforto por vojaĝantoj, kiuj malmultofte devas ŝanĝi la vojaĝmanieron. En iuj situacioj, tia kunigita sistemo estas pli efektiva eluzo de vojlinioj en sektoroj, tra kie alikaze kondukus du vojlinioj paralele.

Teknikaj kondiĉoj
-----------------

Baza kondiĉo estas la sama larĝo de trako.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Tramtransporto |

* S-Bahn
* Tram-metroo
* Rapidtramo
* Malpeza trajno
* Mallarĝtrakaj tramvojoj en Ostrava-regiono
* Kusttram
* Saarbahn
* Tramvojo inter Liberec kaj Jablonec
* Tramvojo Ostrava-Poruba - Kyjovice-Budišovice
* Tramtrajno de la Kadiza Golfeto
* Tramtrajno de Liono
* Tramtrajno Mulhouse Vallée de la Thur
* Tramtrajno Nantes-Clisson
* Tramtrajno Nantes-Châteaubriant
* Tramtransporto en Parizo T4
* Tramtransporto en Parizo T11
* Alstom Citadis Dualis

* Kategorio Tramtrajno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sabiniano** estis papo ekde 604 ĝis 606.

Sabiniano originis el Blera (Biedo), proksime de Viterbo. Li estis filo de iu Bonus, sed lia naskiĝjaro estas nekonata.

En 593 papo Gregorio la 1-a sendis lin kiel apokriziaron (apostola nuncio) al Konstantinopolo, sed en 595 li revokis lin, ĉar Sabiniano ne sekvis sufiĉe decide la roman starpunkton kaj ne malebligis, ke la patriarko de Konstantinopolo adoptis la titolon „ekumena patriarko".

Post misiado en Gaŭlio kaj post kiam li trakuris ĉiujn oficojn de la hierarkio, oni post la morto de Gregorio la 1-a, supozeble en marto 604, nomumis lin papo, sed li devis atendi la konsenton de la imperiestro Foko, pro tio nur la 13-an de septembro 604 oficiale oni povis deklari lin papo. Oni kritikis tiam, ke li kiel papo retenis sian nekristanan nomon.

Estis eble danke al lia akordiga agado, ke la ekzarko de Konstantinopolo Smaragdo kaj la langobarda reĝo Agilulf faris packontrakton. La monaĥo-favoran politikon de sia antaŭulo li ne kontinuigis.

Kiam ekestis malsatmizero, li vendis la grenon el la papaj grenrezervojoj, dum liaj antaŭuloj senkoste disdonis ĝin; tio kaŭzis malamon de la loĝantaro kontraŭ li. La detalajn cirkonstancojn de lia morto, la 22-an de februaro 606, ni ne konas. Fakto estas, ke oni devis translokigi lian kadavron de la Laterano en la preĝejon de Sankta Petro, por protekti ĝin kontraŭ la furiozo de la popolo.

Oni atribuas al Sabiniano ankaŭ, ke li enkondukis la sonoradon de la kirksonoriloj je la kanonaj horoj kaj la celebro de la eŭkaristio.

Vidu ankaŭ
----------

* listo de papoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sabiniano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Catholic Encyclopedia, Volume XIII, Pope Sabinianus


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 123904
* GND: 100960189
* VIAF: 89636696 52047304, 89636696
* NKC: xx0025846
 |