recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Václav Halíř** (naskiĝis la 28-an de septembro 1926 - mortis la 22-an de marto 1999) estis ĉeĥa operkantisto, basulo, amiko de Esperanto.

Li naskiĝis en Žeravice (proksime de Přerov), kie la 28-an de septembro 2006 estis malkovrita por li memortabulo okaze de lia ne ĝisvivita 80-jariĝo.

Li studis konservatorion kaj JAMU en Brno. Ekde 1953 li fariĝis solisto de operejo Janáček en Brno, kie li kantis multajn rolojn. Li ankaŭ koncertis. En 1954 li akiris unuan premion inter basuloj en la konkurso de la muzikfestivalo Praga Printempo.
Li ankaŭ ŝatis interpreti popolajn kantojn. Liaj plej gravaj roloj estis en la operoj de Leoš Janáček: Dikoj, Arbarestro, Paroĥestro, D-ro Kolenatý, Vilaĝestro.

Václav Halíř kune kun sia edzino Helena Supová-Halířová kaj aliaj kolegoj ofte koncertis ankaŭ por esperantistoj en la Esperanto-klubo de Brno kaj ankaŭ en Prago dum la 81-a UK 1996. Multajn ariojn li kantis esperantlingve, kutime en tradukoj de Jiří Kořínek kaj Tomáš Pumpr.

Lia voĉo estis konservita en registro de **Jenůfa**, opero de Leoš Janáček.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉeĥa muzika vortaro pri Václav Halíř Arkivigite je 2022-06-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 133939
* GND: 131516612
* LCCN: n83172151
* VIAF: 261530833
* ISNI: 0000 0003 8159 7656
* NKC: ola200202522
 |
**Sándor Hodobay** [ŝAndor hodobai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hodobay Sándor** estis hungara oficisto, notario, urbestro.

Sándor Hodobay naskiĝis la 24-an de novembro 1880 en Eperjes (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Prešov en Slovakio, li mortis en 1957 en Abony (Hungario).

Biografio
---------

Sándor Hodobay maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li studis en Luterana Jura Akademio (Eperjes) kaj Universitato Francisko Jozefo de Kolozsvár. Post siaj studoj li estis oficisto en Miskolc. Ekde 1912 li estis ĉefnotario en la sama urbo. Inter 1916-1918 li batalis dum la 1-a mondmilito. Reveninta li estis vicurbestro, ekde 1922 jam urbestro. Li prenis ŝtatan prunton, per tio li sukcese investis evoluon de Miskolc. En 1935 li abdikis, ĉar kelkaj oficistoj malversaciis. En 1943 li translokiĝis al Budapeŝto, poste al Abony.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la -a paĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700248
 |
La aviadilo
**Flugo 5017 de Air Algérie** (AH5017/DAH5017) estis regula internacia pasaĝera flugo de Vagaduguo al Alĝero en Alĝerio, kiu kraŝis en Malio apud la urbo Gossi la 24-an de julio 2014. La aviadialo McDonnell Douglas *MD-80* kun 112 pasaĝeroj kaj 6 stabanoj, funkciigata de la hispana flugkompanio Swiftair nome de la nacia alĝeria flugkompanio Air Algérie, malaperis el la radaraj ekranoj proksimume kvindek minutojn post la ekflugo. Neniu persono supervivis.

Esperanto
---------

Inter la pasaĝeroj de la kraŝinta aviadilo estis Maëna Volant, 24-jara franca esperantistino kaj membro de la komitato de JEFO el Caen, ĵusa partopreninto de kelkaj junularaj Esperanto-aranĝoj en Eŭropo. La prezidanto de TEJO diskonigis la informon en la asocia retpaĝo kaj oficiale kondolencis la familion la 8-an de aŭgusto 2014.

Referencoj
----------

1. ↑   Pereis Maëna Volant, estraranino de JEFO. Arkivita el la originalo je 2014-10-11. Alirita 2019-06-28.
2. ↑  Maëna était une inspiration pour nous
3. ↑  Crash au Mali : «C'est la première fois qu'elle prenait l'avion»
4. ↑  Crash au Mali. Une jeune costarmoricaine parmi les victimes

* Kategorio Flugo 5017 de Air Algérie en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Flugo 269** de kompanio One-Two-GO je la 16-a de septembro 2007 estis linia flugo en Tajlando, de Bangkok al Phuket. Ĝi akcidentis dum la alteriĝo, kun 123 pasaĝeroj kaj 7 aviadilanoj.

La aviadilo estis de tipo McDonnell Douglas MD-82. Tiu tipo havas du motorojn kaj taŭgas por mallongaj kaj mezaj distancoj.

Dum la surteriĝo de la aviadilo, je la horo 9:35 UTC (15:35 laŭ loka tempo), estis fortaj vento kaj pluvo. La terkontakto okazis laŭplane, sed poste la aviadilo iĝis neregebla kaj transiris la finon de la kurejo. Ĝi trafis arbojn, disrompiĝis en du partojn kaj fine penetris en teramason, ekbrulante.

En la aviadilo mortis 90 homoj; 40 estis savitaj; ili parte mem sukcesis forkuri el la brulanta aviadilo. En la antaŭa parto mortis ĉiuj, ankaŭ ambaŭ stiristoj. La flughaveno estis fermita, ĉiuj flugoj estis nuligitaj.

Laŭ raportoj la 40 savitoj havis jenajn landajn devenojn: 14 tajlandanoj, 8 britoj, kvar germanoj, tri irananoj, tri irlandanoj, du israelanoj, du nederlandanoj, du svedoj kaj aŭstro, aŭstraliano, kanadano kaj italo.

Laŭ Chaisak Angsuwa, estro de la tajlanda aviada aŭtoritato, la stiristo pro la malbona provis senhalte restarti, sed la aviadilo perdis la ekvilibron.

La du aviad-registriloj estis trovitaj kaj esploritaj en Usono, kie la aviadilo estis konstruita. Ilia analizo montris, ke en la lastaj 19 sekundoj de la flugo neniu el la du stiristoj manipulis ion. Kredeble la aviadilo estis kaptita en tondila vento. La oficiala esploro unue kulpigis la stiriston, kiu provis alteriĝi malgraŭ averto. Je la 19-a de septembro oni kulpigis la flughavenan instalaĵon, ĉar tri el ĝiaj ses vento-avertiloj ne funkciis pro manko de sunĉela energio, kiu estis elĉerpita pro la nuba vetero. Sed la aviadilo havis proprajn, sendependajn avertilojn pri vento. La esploro konkludis, ke la stiristoj eraris, kaj blokis la flugojn de la kompanio One-Two-GO por 56 tagoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Flugo 269 de One-Two-GO en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aircraft Accident Investigation Committee, Ministry of Transport of Thailand:
	+ Final report( Arkivigite je 2014-02-02 per la retarkivo Wayback Machine) angle
	+ "INTERIM REPORT ONE TWO GO AIRLINES COMPANY LIMITED MCDONNELL DOUGLAS DC-9-82 (MD-82) HS-OMG PHUKET INTERNATIONAL AIRPORT THAILAND 16 SEPTEMBER 2007." AAIC (Archive[*rompita ligilo*]) angle
* Listo de la pasaĝeroj (deadlink)
* Retejo de One-Two-GO Arkivigite je 2018-08-20 per la retarkivo Wayback Machine
**Nader Khalili** (22-an de februaro 1936 en Teherano, Irano - 5-an de marto 2008 en Los Angeles, Usono) estis arĥitekturisto kaj aŭtoro. Ĝi estas pioniro sur areo de memkonstrua sistemo en la tria mondo.

Biografio
---------

Nader Khalili studis konstruarton en la Universitato de Teherano, en la Teknika Universitato de Istanbulo kaj en Novjorko, San Francisco kaj Los Angeles. Post kiam li ricevis licencon en 1970 por labori kiel arĥitekturisto en Kalifornio, li agadis en Usono kaj dismonde. Khalili iĝis konata pro la novigaj sistemoj „Geltaftan Earth-and-Fire System", pro Ceramik-Domo, same pro konstrukta tekniko „Super Adobe" (superadobo). Li okupiĝis ekde 1975 pri ter- kaj kavernodomoj kaj estis konsilisto de la Unuiĝintaj Nacioj pri agado en la Tria Mondo. 

Li estis ekde 1980 profesoro en la SCI-Arc. En 1991, li fondis California Institute of Earth Art and Architecture (Cal-Earth). Pro laij esploroj, li ricevis en 1984 „Excellence in Technology" de la *California Council of the American Institute of Architects (CCAIA)*. Lin distingis en 1987 la UN. Li gajnis en 2004 la premion Aga Khan Award for Architecture pro la konstrutekniko „Super Adobe".

Verkoj
------

* *Racing Alone*
* *Ceramic Houses and Earth Architecture: How to Build Your Own*
* *Sidewalks on the Moon*
* *Rumi, Fountain of Fire*
* *Rumi, Dancing the Flame*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo de Nader Khalili
* Biografio
* Paĝo de CalTech

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392135
* GND: 123546095
* LCCN: n83071867
* VIAF: 53062074
* ISNI: 0000 0001 0972 5559
* ULAN: 500076402
* MBA: 30eaa84c-e04e-4569-99a5-42062e6321ba
* BNE: XX5416887
 |
La **Orientfrisaj insuloj** (germane *Ostfriesische Inseln*, okcidentfrise *Eastfryske eilannen*, saterfrise *Aastefräiske Ailounds*) estas barieraj insuloj en la Norda Maro, antaŭ la plej okcidenta parto de la germana marbordo. Ili situas 5 ĝis 10 kilometrojn norde de la kontinento, inter la enfluejoj de la riveretoj Emso okcidente kaj Jade oriente, kaj apartenas al la germana federacia lando Malsupra Saksio.

La sep loĝataj insuloj estas (de okcidento al oriento): *Borkum, Juist, Norderney, Baltrum, Langeoog, Spiekeroog* kaj *Wangerooge*. El ili la insulo Borkum estas laŭ areo la plej granda.

El la sep loĝataj insuloj, la plej orienta apartenas al la historia regiono Oldenburgio, la aliaj ses al la historia regiono Orientfrislando.

satelita bildo de la insularo
Aparte de la orientfrisaj insuloj, ekzistas insularo kun la nomo okcidentfrisaj insuloj ĉe la norda marbordo de Nederlando, kaj plia insularo kun la nomo nordfrisaj insuloj ĉe la okcidenta marbordo de la plej norda parto de Germanio (Ŝlesvig-Holstinio), tutproksime al la transiro al la kontinenta parto de Danio (Jutlando).

Vidu ankaŭ
----------

* Okcidentfrisaj insuloj
* Frisaj Insuloj

* Kategorio Orientfrisaj insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 127874
* GND: 4044064-3
* LCCN: sh85040555
* VIAF: 244975378
 |
La 18-an de junio 2009 dum Flugo 61 de Continental Airlines mortis la aviadilestro de Boeing 777.
La aviadilo flugis ekde Belgio al Usono kaj devis ekstre alteriĝi en urbo Nov-Ark (ŝtato Nov-Ĵerzejo) ĉ. la 19-a horo UTC. Post la morto de la aviadilestro la avion stiris du vicstiristoj. La pasaĝeroj ne estis informitaj pri okazaĵo kaj stevardinoj daŭris disdoni trinkaĵojn kaj manĝetojn. Tamen la aviadilanoj demandis, ĉu estas en la aviadilo kuracistoj. Kelkaj homoj alpaŝis la stirejon kaj la kardiologo Julien Struyven diris ke la aviadilestro verŝajne spertis paroksismon de koro. "Li estis jam mortinta, - diris la kuracisto. – Ne estis ŝancoj por savi lin". Pri la okazaĵo la pasaĝeroj ekkonis nur kiam ili vidis la ambulancaŭtojn sur la kurejo.
La reprezentanto de la flugkompanio Kelly Cripe diris, ke la morto de la 61-jaraĝa stiristo, kiu laboris en aviado pli ol 30 jarojn, verŝajne okazis pro naturaj kaŭzoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Командир самолета умер в небе, пассажиры ничего не заподозрили Arkivigite je 2009-06-22 per la retarkivo Wayback Machine ruse
2. ↑  Pilot Death Spotlights Risk So Rare ‘It’s Never Been a Concern’ angle
**Eŭritiono** (latine Eurytion) estis en la helena mitologio nomo de kelkaj personoj aŭ estaĵoj.

Eŭritiono, la reĝo
------------------

Eble la plej konata homo tiel nomata estis ftia reĝo Eŭritiono. La heroo Peleo rifuĝis sub lian protekon kaj fine fariĝis lia bofilo kaj ricevis trionon de la reĝolando. Ironio de la sorto estis, ke Eŭritiono pereis ĝuste per la Pelea mano, malfeliĉe mortigita okaze de kalidonia ĉaso.

Eŭritiono - Kentaŭro
--------------------

Alia Eŭritiono estis unu el la Kentaŭroj, sovaĝaj duonviroj aŭ duonĉevaloj, kiuj vivis en la montaro de Tesalio. Inter la Kentaŭroj oni konsideris Eŭritrionon la plej forta. 

Je invito li ĉeestis edziĝfeston de la reĝo de lapitoj Piritoo. Dum la nupta festeno la Kentaŭroj ebriiĝis kaj volis forrabi la novedzinon Hipodamion kaj kelkajn aliajn ĉeestantajn lapitajn virinojn. Eksplodis sovaĝa batalo inter Kentaŭroj kaj la ceteraj gastoj kaj plimulto da Kentaŭroj en ĝi pereis.

Eŭritiono - giganto
-------------------

Eŭritiono nomiĝis ankaŭ la giganto, kiu gardis Gerionajn brutarojn en la insulo Eriteio. Heraklo ĉi tie plenumis unu el siaj malfacilaj taskoj, kiam li ordone de la reĝo Eŭristeo devis alpeli tiujn ĉi brutarojn en Mikenon. 

La brutaroj de la trikorpa giganto Geriono estis malproksime en okcidento, proksime de la nuna Ĝibraltaro, kie al Heraklo helpis la suna dio Helioso. En la insulo ĵetis sin kontraŭ Heraklo dukapa hundo Ortro kaj la giganto Eŭritiono, kiuj kune la brutarojn gardis. Heraklo ilin ambaŭ mortigis kaj la brutarojn alpelis Peloponezon. Dumvoje li ankoraŭ suibigis la fortulon Erikon kaj la giganton Kakon, kiuj ŝtelis brutojn de li.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Eurytión en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Ödön Faragó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Faragó Ödön** estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Frank*.

Ödön Faragó rolas en Szeged
Ödön Faragó  naskiĝis la 21-an de julio 1876 en Dunaadony, li mortis la 28-an de julio 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Faragó devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo en 1896. Post siaj studoj li aliĝis al trupo en Nyíregyháza, poste li havis rolojn ekzemple en Szeged (1897, 1903–1905), Debrecen (1901), Teatro Magyar (1902), Népopera (1913). Intertempe li estis reĝisoro en Hungara Teatro en Kassa (1905-1910), ĉefreĝisoro en Kolozsvár (1910-1913). En Kolozsvár li funkciigis ankaŭ aktorlernejon kaj li studvojaĝis al Vieno, Prago, Munkeno, Berlino. Ekde 1913 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Kassa), sed depost Traktato de Trianon li laboris jam en Ĉeĥoslovakio, kie la hungaraj teatroj ricevis malpli da subvencioj, ol la slovakaj. En la teatra jaro 1926 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Szeged), poste li venis al la ĉefurbo, kie li estis aktoro preskaŭ en ĉiuj teatroj. Ekde 1941 li ne povis aperi sur scenejo pro la kontraŭjudaj leĝoj. Ekde 1945 ĝis sia morto li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto).

En 1917 li edziĝis, post 8 jaroj li eksedziĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Reĝo Lear - titolrolo
	+ La Venecia Komercisto - Shylock
* József Katona: *Bánk bán* - banuso Petur
* *Edmond Rostand*: *A sasfiók* - Flambeau
* Ede Szigligeti: *A cigány* - titolrolo

Elektitaj trupanoj
------------------

* Olly Pálffy

Liaj libroj
-----------

* 1912 – *Impresszióim*
* 1918 – *A vidéki színészet újjáépítése*
* 1933 – *Irások és emlékek*
* 1942 – *Írásaim és emlékeim*
* 1946 – *A magyar színészet országútján*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2017-08-21 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Ödön Faragó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Johann Lorenz Bach** (\* 10-an de septembro 1695 en Schweinfurt; † 14-an de decembro 1773 en Lahm) estis germana komponisto el la frankonia linio de la familio Bach.

Vivo
----

Johann Lorenz Bach, nepo de Georg Christoph Bach, estis muzike edukita de sia patro Johann Valentin Bach samkiel 1715-17 en Vajmaro far Johann Sebastian Bach. Ekde 1718 ĝis sia morto li estis kantoro, orgenisto kaj instruisto en la Barona Liĥtenŝtejna Rezidejo Lahm en Itzgrund (ĉe Coburg). 

**La orgeno de Joh. Lorenz Bachs**
En la kastela preĝejo ankoraŭ staras la orgeno, kiun li ludis dum pli ol kvardek jaroj: plejparte originale konserviĝinta instrumento de la orgenkonstruisto Heinrich Herbst el Halberstadt el 1732 kun 29 sonaj registroj sur du manualoj kaj abunde provizitaj pedalregistroj.

Escepte de preludo kun fugo en D-maĵoro la verkoj de Johann Lorenz Bach estas perdiĝintaj.

La genealogia arbo de la familio Bach far Johann Sebastian enhavas jenan enskribaĵon pri Joh. Lorenz:

"N-o 38. Joh. Lorenz Bach, pli aĝa filo de Joh. Valent. Bach sub n-o 21, estas orgenisto je Lahme en Frankonio."

Fontoj
------

* Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro*, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johann Lorenz Bach en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Herbstorgel Lahm/Itzgrund Arkivigite je 2008-10-26 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 315788
* GND: 124411576
* LCCN: n79070461
* VIAF: 37108961
* ISNI: 0000 0000 8116 1738
* BNF: 13965613k
* MBA: 7ae6f9ca-687f-4744-bf1c-3b38dcbe7571
 |
**Meghan MUSNICKI** (naskiĝis la la  5-an de februaro 1983(nun 1983-02-05) en Naples, Nov-Jorkio, do nun 40-jara) estas eksa usonana remisto. De 2010 ĝis 2016 ŝi estis ano de la usona nacia remteamo. En tiu tempo ŝi gajnis du olimpikajn orajn medalojn kiel ano de unuremila okopo kun stiristo.

Antaŭ ol Musnicki estis remisto, ŝi ludis korbopilkadon kaj piedpilkadon. En 2001, dum ŝia unua jaro ĉe la St.Lawrence University en Nov-Jorkio, ŝi unuafoje sidis en remboato. Sed daŭris kelkajn Jarojn ĝis kiam ŝi trejniĝis por internacia kariero. En 2010, kiel 27-jarulo, Musnicki partoprenis en sia unua internacia evento - la tria konkurso de la Monda Rempokalo(MRP) en Lucerno, Svisujo. Ŝi partoprenis en du kategorioj: la unuremila duopo sen stiristo, en kiu ŝi estis dualoka klasito kaj la unuremila okopo kun stiristo, en kiu ŝi estis unualoka klasito. En la samjara monda ĉampionado en Nov-Zelando la usona okopo gajnis sian kategorion kaj Musnicki iĝis monda ĉampiono en sia debuto.
La sekvan jaron la okopo defendis sian mondoĉampionan titolon. Musnicki ankaŭ partoprenis en du konkursoj de la MRP kune kun sia okopa teamano Zsuzsanna Francia. Ili estis dualoka kaj kvaraloka klasito en la kategorio unuremila duopo sen stiristo.

La venkopodio por la virina okopo ĉe la Olimpikoj 2016
En 2012 ŝi estis ano de la okopo ĉe la Olimpikaj Ludoj en Londono. Sur la Lago Dorney la teamo facile gajnis la unuan etapon de la konkurso kaj tiel kvalifikis sin rekte por la finalo. Tie la teamo gajnis oran medalon antaŭ la teamoj de Kanado kaj Nederlando.

Musnicki kaj la usona okopo restis nevenkita ĉe la sekvaj tri mondaj ĉampionadoj en 2013, 2014 kaj 2015. Dum tiu tempo ŝi ankaŭ fojfoje partoprenis en la unuremila duopo sen stiristo. La plej bona rezulto estis dua pozicio dum la unua konkurso de la Monda Rempokalo 2013 en Sidneo.

Ĉe la Olimpikaj Ludoj 2016 en Rio-de-Ĵanejro ŝi lastfoje partoprenis en internacia evento. La usona okopo, kiel ĉe la lasta Olimpiko, facile kvalifikis sin por la finalo. Tie ĝi gajnis sian trian sinsekvan olimpikan ormedalon. Por Musnicki ĝi estis la dua olimpika ora medalo.

Internaciaj sukcesoj
--------------------

| Evento | Loko | Rezulto | Kategorio |
| --- | --- | --- | --- |
| Monda Ĉampionado 2010 | Karapiro,  Nov-Zelando |  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |
| Monda Ĉampionado 2011 | Bled,  Slovenio |  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |
| Olimpikaj Ludoj 2012 | Londono,  Britio | Oro  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |
| Monda Ĉampionado 2013 | Chungju,  Sud-Koreio |  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |
| 4-a | unuremila duopo sen stiristo (W2-) |
| Monda Ĉampionado 2014 | Amsterdamo,  Nederlando |  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |
| Monda Ĉampionado 2015 | Aigueblette,  Francio |  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |
| Olimpikaj Ludoj 2016 | Rio-de-Ĵanejro,  Brazilo | Oro  | unuremila okopo kun stiristo (W8+) |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Meghan Musnicki ĉe WorldRowing.com (FISA, la monda rem-asocio)
* Meghan Musnicki ĉe USRowing (La nacia rem-asocio)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622394
 |
**Johann Ludwig Krapf** (naskiĝis la  11-an de januaro 1810(nun 1810-01-11) en Derendingen, mortis la 26-an de novembro 1881 en Korntal) estis germana misiisto, etnologo, lingvisto kaj esploristo de Orientafriko.

Kune kun Johannes Rebmann, misiisto kaj aŭtoro interalie de Svahila Vortaro, li malkovris la internon de Orientafriko. Ili laŭdire estas la unuaj eŭropanoj kiuj vidis Kilimanĝaron kaj Monton Kenja. En 1836, post studado de teologio, li iris al Etiopio por labori kiel misiisto nome de la Anglikana Eklezio. 

Li baldaŭ lernis dialektojn de la Amhara lingvo kaj aliajn lokajn dialektojn. Li esploris la popolon de Oromoj, tiam nomitaj Gala. Li tradukis grandan parton de la Biblio al la Oroma lingvo.

Referencoj
----------

1. ↑   (12 de februaro de 2010) *Johann Ludwig Krapf*. Encyclopædia Britannica.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Johann Ludwig Krapf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Johannes Rebmann
* Sámuel Teleki (esploristo)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Johann Ludwig Krapf en la hispana Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692053
* GND: 118715496
* LCCN: n89608205
* VIAF: 34592314
* ISNI: 0000 0001 2127 4914
* LIBRIS: 68470
* SUDOC: 060161310
* BNF: 130149514
* BNE: XX1540680
 |
**János Szikora** [jAnoŝ sikora], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szikora János** estas hungara reĝisoro, teatrestro.

János Szikora  naskiĝis la 9-an de oktobro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Szikora frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1975. Dum la studentaj jaroj li aranĝis amatoran teatron, tial post la diplomo li akiris reĝisoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1979. Lia ĉefinstruisto estis András Békés. Post siaj studoj li debutis kiel reĝisoro en Nacia Teatro (Pécs). Inter 1980 kaj 1982 li apartenis al Teatro Kisfaludy, poste al Nacia Teatro (Miskolc), fine li estis teatrestro de Teatro Gárdonyi Géza du tetrajn jarojn. Liaj sekvaj signifaj teatraj stacioj estis:

* Gaja Teatro (reĝisoro, 1986–1993)
* Nacia Teatro (Szeged) (arta gvidanto, 1996–1999)
* Teatro Szigligeti (Szolnok) (teatrestro, 2003–2007)
* Nova Teatro (Budapeŝto) (arta gvidanto, 2009–2012)
* Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár) (teatrestro, 2012–).

Li ricevis premiojn inter 1987-2016. Li estas eksedziĝinta.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* William Shakespeare:
	+ Hamleto (1981)
	+ Romeo kaj Julieta (1984, ankaŭ dekoraciisto)
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* (1999, ankaŭ dekoraciisto)
	+ Somermeznokta sonĝo (2007)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte (1995, 1998)
* Rostand: Cyrano de Bergerac (1997)
* Ludwig van Beethoven: Fidelio (1999)
* Imre Madách: La tragedio de l' homo (2002)

Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj
----------------------------

* *Kihajolni veszélyes* (1977)
* *Kaméliás hölgy* (1986)
* *A császár* (1995)
* *A hídember* (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*
**János Sztipanovits** [jAnoŝ stipanoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sztipanovits János** estis hungara-usonana inĝeniero, profesoro, membro (ekstera (2010)) de Hungara Scienca Akademio.

János Sztipanovits
János Sztipanovits  naskiĝis la 2-an de julio 1946 en Pécs.

Biografio
---------

János Sztipanovits frekventis teknikan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1971. Post siaj studoj li estis asistanto en la universitato, inter 1980 - 1983 kiel docento. En 1980 li kandidatiĝis, post 2 jaroj li doktoriĝis. En 1983 li forlasis la landon kun la edzino kaj 2 gefiloj kaj li laboris en Universitato Vanderbilt en Naŝvilo (Tenesio). En 1998 li fondis samloke esporan instituton, post 2 jaroj li estis nomumita profesoro. Inter 1999-2002 li ricevis esploran taskon en Vaŝingtono, inter 2006-2010 li estis konsilisto de Usona Aerarmeo. Li ricevis prestiĝajn hungarajn kaj usonajn premiojn. Li okupiĝas precipe pri integrado de fizika kaj komputika sistemoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *The Power of Rich Syntax for Model-based Development* (1974) - kunaŭtoro
* *Measurement and Modeling* (1985)
* *A practical method for creating plant diagnostics applications* (1996) - kunaŭtoro
* *A Case Study on Semantic Unit Composition* (2007) - kunaŭtoro
* *A language for describing attacks on cyber-physical systems* (2015) - kunaŭtoro

Memorigiloj
-----------

* fondaĵo por la menciita mezlernejo (1989)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2015-07-04 per la retarkivo Wayback Machine
**Blasconuño de Matacabras** [blaskoNUnjo demataKAbras] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Blasconuño* estas etimologie komprenebla kiel *Blasko Nuño* kiel aludo al iama loĝanto, kaj *Matacabras* signifas kaprobuĉiston.

Blasconuño de Matacabras en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 12,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 14 loĝantojn. Ĝi perdis 150 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 82 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Bobadilla del Campo (Valladolid), Cervillego de la Cruz (Valladolid), Fuente el Sol (Valladolid), Madrigal de las Altas Torres kaj Moraleja de Matacabras.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761516
 |
**Aldea de San Miguel** [alDEa desanmiGEL] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. *Aldea de San Miguel* estas komprenebla etimologie kiel *Domaro de Sankta Mikaelo*.

Aldea de San Miguel en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
Mudeĥara absido de la preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 19,93 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 217 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 450 el la 1850-aj jaroj. Ĝi distas 26 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Plej proksimaj municipoj estas Portillo kaj La Pedraja de Portillo. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. 

En la 19-a jarcento ankoraŭ ekzistis hospitalo por malsanuloj kaj malriĉuloj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado ekzemple pro muelejoj de rubio. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kun mudeĥara absido kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765444
 |
Koordinatoj: 50° 24′ 01″ N 12° 46′ 54″ O﻿ / ﻿50.40028 °N, 12.78167 °O﻿ / 50.40028; 12.78167 (mapo)

La monto **Blatenský vrch** en Ĉeĥio estas 1043 metrojn alta. Al ĝia pinto gvidas flava turisma vojo kaj ankaŭ la ruĝa vojo. Laŭ la flave signumita vojo oni povas atingi la pinton, kie staras belvedera turo. El la belvedera turo oni povas vidi orienten trans la monto Špičák ĉe Boží Dar (1115 m) monton Klínovec - la plej altan pinton de Ercmontaro (1244 m). Sude troviĝas monto Plešivec (1028 m). Se oni rigardus norden, estas videbla parto de Germanio.

Antaŭ kelkaj jaroj estas la pinto de monto *Blatenský vrch* ankoraŭ riĉe arbar-kovrita, sed bedaŭrinde la naturo de Ercmontaro ne estis tre sana (tiam) kaj ia arboj sur la pinto post la tempesto nin forlasis (tio okazis proksimume antaŭ 20 jaroj) dum la 80-aj jaroj de la 20-jarcento. Poste oni tuj plantis novajn arbetojn kaj anstataŭis iaman riĉan arbar-kovraĵon.

La flave signumita vojo al la pinto de monto *Blatenský vrch* estas t.n. "instrua vojo", kiu montras postrestaĵojn de iama minado de erco. Sub la pinto de monto *Blatenský vrch* estas trafalaĵoj - oni nomas ilin Lupaj Truoj.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aldealcorvo** [aldealKORbo] estas municipo en la centroriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. *Aldealcorvo* estas komprenebla etimologie kiel Domaro de la Korvo.

Aldealcorvo en la provinco Segovio.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 6,11 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 19 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 20 el 1991. 

Ĝi distas 50 km de Segovio, provinca ĉefurbo, kaj 10 km de Sepúlveda, distrikta ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Sepúlveda, Condado de Castilnovo kaj San Pedro de Gaíllos.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Aldealcorbo aligis la teritorion de la nuligita municipo Consuegra de Murera en la popolnombrado de 1857. Sed en 1973,​ Aldealcorvo disigis parton de sia teritorio, inklude la domaron Consuegra de Murera, kiu aliĝis al la municipo Sepúlveda.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Marteno.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767952
 |
Clauder-Mühle in Denstedt
**Clauder-muelejo** (germane: *Clauder-Mühle*) troviĝas je Karl-Marx-strato 2 en Denstedt, Germanujo. Temas pri akvomuelejo.

Historio
--------

La muelejo menciitis en la 20.5.1170 kune kun la laŭststrata vilaĝo en dokumento la unuan fojon. En la jaro 1613 dum la Diluvo turingia ĝi ege damaĝitis kaj la tuta grenaro kun ĉiuj arboj kaj bestoj perdiĝis pro la akvego. La hodiaŭ videbla ejo finitis en 1751.

Notego el la jaro 1782 portas la subsignojn kaj de duko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) kaj de Johann Wolfgang von Goethe. Temas pri skriba averto de la tiama muelejestro, supera forstisto Johann Friedrich Carl Albert grafo de Lyncker kaj Lützenwick (1773–1844) pro tro alta impostoŝarĝo.

La muelejo nomiĝas laŭ unu sia posedinto, d-ro Rudolf Clauder kiu akiris ĝin en 1935. La grenomuleje ankoraŭ funkcias kaj apud ĝi estas kluzego. Oni neniam ne faris necesajn modernigojn. Hodiaŭ la tria generacio de la Clauder-oj tenadas tiun ĉi entreprenon.

Tiu ĉi muelejo staras sur listo de kulturaj monumentoj de Ilmtal-Weinstraße.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Clauder-muelejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo
* Ĉi-prie ĉe Jutubo
* La muelejo ĉe viaregia.org Arkivigite je 2021-07-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Prie-ĉi ĉe outdoor.com

Notoj
-----

1. ↑  Wolfgang Kahl: *Ersterwähnung Thüringer Städte und Dörfer. Ein Handbuch.* Kvina eldono. Rockstuhl, Bad Langensalza 2010, ISBN 978-3-86777-202-0, p. 53.
2. ↑
3. ↑
**Nador** (berbere: ⴻⵏⵏⴰⴹⵓⵔ, arabe: الناظور) estas grandurbo kaj havenurbo en Maroko, kie estas provinca ĉefurbo.

Mapo pri fervoja reto de Maroko, kie estas signita Nador en la nordorienta landoparto

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 35° 10′ N 02° 56′ U﻿ / ﻿35.167 °N, 2.933 °U﻿ / 35.167; -2.933 (mapo)Koordinatoj: 35° 10′ N 02° 56′ U﻿ / ﻿35.167 °N, 2.933 °U﻿ / 35.167; -2.933 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 152.341 en 2012
* Supermara alteco: 0-61 m
* Horzono: UTC (somere UTC+1)
* Poŝtkodo: 62 000

Geografio
---------

Nador situas inter Rif-montaro kaj Mediteraneo, en la nordorienta sekcio de la lando. Melilo situas 13, Taza 210 km.

Historio
--------

Malgraŭ tion, ke Nador estis loĝata ekde la antikvaj tempoj, hispanoj fondis la urbon en 1908 por minadi en la proksimeco. En 1934 ĝi iĝis administra centro. Precipe berberoj loĝas en la urbo.

Marbordo de Nador

Ekonomio
--------

En Nador oni okupiĝas pri industrio, komercadoj kaj agrikulturo (fruktoj, fiŝoj kaj brutoj). La industrio precipe kreskis fine de la 20-a jarcento. Oni minadas feroercojn kaj karbon en la montaro, kiu ebligas la pezan industrion, sed gravas ankaŭ la teksaĵoj, kemiaĵoj elektronikaĵoj. La urbo estis longe centro de kontrabando.

Trafiko
-------

Nador havas internacian flughavenon, branĉan fervojan linion ekde 2011 kaj trairan ĉefvojon, kiu kuras laŭ la maro. Pluraj rektaj aŭtobusoligiloj estas inter Nador kaj la gravaj marokaj grandurboj. En la haveno pramoj trafikas precipe al Hispanio.

Ĝemelurboj
----------

* Belgio Bruselo, Belgio
* Francio Marseille, Francio

Fontoj
------

* Angla kaj hispana Vikipedioj

Hotelo en Nador

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402269
* GND: 4231760-5
* LCCN: n89223942
* VIAF: 162783632
 |
**3sat**  estas internacia germanlingva satelita televidprogramo kun sidejo en Mainz. Oni dissendis kultur- kaj informadprogramon, faritan de publikaj telelvid- kaj radiostacioj de Aŭstrujo, Germanujo kaj Svislando.

Historio
--------

La kanalo estis fondita en 1984 kiel komuna projekto de ZDF, ORF kaj SRG kaj furoris kiel unua transnacia kanalo. Post la likvido de la ARD-kulturkanalo *Eins Plus* en la 1-a de decembro 1993 ankaŭ ARD membriĝis.

Disaŭdigo kaj enhavo
--------------------

La programo faratas en Mainz, en la ZDF-studio, kio responsas jure kaj elsendteknike. La plej engaĝanta filio de ARD estas la *Südwestrundfunk* (SWR).

La kanalo videblas per satelito kaj kablo kaj povas esti kaptita en vastaj partoj de Eŭropo, kontribuante tiamaniere al la disvastigo de la germana lingvo. Post la aliĝo de ARD la kanalo ricevis sturkturon de ĉiuflanka programo: al informado kaj kulturo asociiĝis programeroj sporta, muzika, kabareda, magazina, satira, artfilma, televidfilma. Ekde 1995 oni disaŭdigas po 24 horojn por tago. Liverantoj estas ZDF kaj ARD (ĉ. je 30 %), ORF (ĉ. je 28 %) kaj la svisoj je ĉirkaŭ 12 %.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo
Elektronika librolegilo «iLiad» kies ekrano uzas elektronikan paperon.
**Elektronika papero** aŭ **e-papero** estas ekranteknologio fasonita por imiti la aspekton de ordinara inko je papero. Male al konvencia plata panelo-ekrano, kiu uzas kontraŭlumon por prilumi siajn pikselojn, elektronika papero reflektas lumon kiel ordinara papero kaj estas kapabla teni tekston kaj bildojn senfine sen uzi elektron, permesante al la bildo esti ŝanĝita poste.

Por konstrui e-paperon, pluraj malsamaj teknologioj ekzistas. E-papero ebligas pli komfortan legadon ol konvenciaj ekranoj pro la stabila bildo, kiu ne devas esti refreŝigata konstante, la pli larĝa spektado-angulo, kaj la fakto ke ĝi reflektas ĉirkaŭan lumon prefere ol elsendi propran lumon. E-paperekrano povas esti legata en rekta sunlumo sen ke la bildo malintensiĝas. La kontrasto-racio en haveblaj ekranoj ekde 2008 estas priskribita kiel simila al tiu de gazeto, kvankam lastatempe-evoluintaj efektivigoj estas iomete pli bonaj. Ekzistas daŭranta konkurado inter produktantoj disponigi plen-kolorokapablecon.

Elektronikan paperon oni ĉefe uzas en elektronikaj legiloj por legi bitlibrojn. Amazon Kindle estas ekzemplo de tia aparato. Foje tiaspecaj aparatoj estas nomataj *inklibroj* en Esperanto.

Referencoj
----------

1. ↑  „Inklibro" uzita i. a. de Al. Korĵenkov en anonco de nova elektronike legebla libro de Sezonoj

* Kategorio Elektronika papero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pri la komunumo
---------------

**Bachenbülach** estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 3719 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Bachenbülach situas en la Zurika Unterlando norde de la distriktĉefurbo Bülach kaj sude de Winkel kaj la Flughaveno Zuriko.

Ekonomio
--------

Ek de la komenco de la 20-a jarcento eksetlis kelkaj malgrandaj entreprenoj en Bachenbülach kaj memkompreneble ankaŭ ekzistas agrikulturo. La plej granda parto de la loĝantaro tamen laboras nuntempe en la najbaraj urboj kaj por la flughaveno. Do Bachenbülach estas tipa antaŭurba loĝkomunumo.

Trafiko
-------

Bachenbülach estas per poŝtaŭtobuslinio al la stacidomo de Bülach kaj al la Flughaveno Zuriko konektita kun la reto de la Zurika Trafik-Unio. Ekzistas aliro de Bachenbülach al la flughavena aŭtoŝoseo A51.

Historio
--------

La plej malnovaj homaj spuroj sur la teritorio de la komunumo estas la tombmontetoj en la arbaro Höhragen. Ili datiĝas el la jaroj 800 ĝis 450 antaŭ Kristo.

La unua dokumenta mencia de Bachenbülach datiĝas el la jaro 1149 kiel Bahchenboulacho. Ek de la jaro 1412 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Bachenbülach estis parto de la voktdistrikto Bülach. En la jaro 1849 ĝi sendependiĝis de Bülach kiel memstara politika komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Bachenbülach
* Bachenbülach en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Bachenbülach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* IndustrikvartaloIndustrikvartalo
* Restoracio RoseRestoracio Rose
* LernejoLernejo
* Vilaĝa putoVilaĝa puto

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bülach |
| --- |
| Bachenbülach • Bassersdorf • **Bülach** • Dietlikon • Eglisau • Embrach • Freienstein-Teufen • Glattfelden • Hochfelden • Höri • Hüntwangen • Kloten • Lufingen • Nürensdorf • Oberembrach • Opfikon-Glattbrugg • Rafz • Rorbas • Wallisellen • Wasterkingen • Wil • Winkel |  |

 |
Elektrostatika malŝargo en formo de fulmoj
**Elektrostatika malŝargo** estas la mallongdaŭra fluo de elektro inter du elektre malsame ŝargitaj korpoj kaŭzita de kontakto, elektra fuŝkontakto, aŭ trarompo de dielektriko.

La elektrostatika malŝargo okazas, kiam malsame ŝargitaj korpoj estas proksimigataj aŭ kiam la dielektriko inter ili iĝas konduktanta (trarompa malŝargo). Ofte kreiĝas videbla sparko.

Elektrostatika malŝargo povas krei grandegajn elektrajn sparkojn (ekz. fulmojn). Sed ankaŭ la malgrandaj formoj, kiuj povas esti nek viditaj nek aŭditaj, povas sufiĉi por kaŭzi difekton en sentemaj elektronikaj aparatoj.

Elektrostatika malŝargo povas kaŭzi vicon da damaĝaj efikoj de graveco en industrio, inkluzive eksplodoj de gaso, fuelvaporo aŭ karbopolvo. Ĝi povas okazigi ankaŭ detruon de elektronikaj komponentoj kiel ekzemple integraj cirkvitoj.

Elektronikoproduktantoj tial establas elektrostatike protektitajn areojn, uzante materialojn, kiu malfacile ŝargiĝas, kaj kontrolante humidecon.
**Czesław PRUSKI** (naskiĝis la 27-an de marto 1897 en Siedlce, Kongresa Pollando; mortis la 4-an de februaro 1941 en Lublin, Ĝenerala Gubernio) estis pola magistro de juro kaj esperantisto. Li popularigis Esperanton en Rusio kaj Pollando.

Vivo
----

Czesław Pruski estis filo de Romanja Wolska kaj Bronisław Pruski. Li fariĝis juristo, rezerva oficiro, leŭtenanto.

Li esperantistiĝis en 1913 en Kronŝtadt (Rusio), fondinte gimnazian Esperanto-rondeton. En multaj rusaj urboj li laboris por Esperanto. Post la Unua Mondmilito li revivigis la movadon en Siedlce (Pollando). Li organizis multajn kursojn, prelegojn kaj aranĝojn.

Ĝis la Dua Mondmilito Czesław Pruski laboris kiel sekretario de Distrikta Juĝejo en Lublin. En 1924 li fondis Lublinan Filion de la Pola Societo de Esperantistoj (PTE), kies plurjara prezidanto estis kuracisto Jan Mędrkiewicz. En 1931 Pruski daŭre vigligis la Esperanto-movadon en Lublin. Jam kadre de la filio de Pola Esperantista Asocio li gvidis dektagan senpagan kurson de Esperanto, laŭ la metodo de pastro Andreo Cseh. Li ankaŭ organizis Esperanto-solenaĵon okaze de la festo de sendependeco kun programo en la pola lingvo kaj Esperanto.

Cirkonstancoj de la morto
-------------------------

Arestita de gestapo la 3-an de februaro je la 21.00 horo en loĝejo de la onklo, ĉe la strato Przechodnia 2 kaj forkondukita al germana malliberejo en la Kastelo de Lublin. Ĝis noktomezo estis batita kun la aliaj. De la noktomezo ĝis la 5-a matene kun grupo de liaj personoj enketata kaj "juĝata" en la kastela kapelo. Poste kun la aliaj forkondukita al la kastela korto kaj pafmortigita.

Informita de konatoj, la edzino Irena la 7-an de februaro alvenis al Lublin por informiĝi ĉe gestapo. Informanta ŝin gestapano certigis, ke la edzo vivas kaj ŝi povas korespondi kaj sendi pakaĵojn kun nutraĵo, kiujn ŝi liveris dum tri monatoj.

Dum la dua vizito en gestapo, post ricevita informo de starostejo, montriĝis ke Czesław Pruski estis erare murdita kiel ostaĝo, anstataŭ sia onklo Kazimierz Pruski, juĝisto de Apelacia Juĝejo, kiu tiutempe estis pensiulo, malsanulo, kaj loĝis apud Lubartów.

El kroniko de Esperanta Vikipedio:
1941: *Germana polico pafekzekutis nokte de la 3-a/4-a de februaro en Lublin 27 personojn el inter arestitoj en la Kastelo de Lublin - la plej juna estis 16-aĝa, mortfalis kun sia frato kaj la patrino, la plej maljuna 65), inter ili estis eminenta esperantisto Czesław Pruski, 43-jara - ili troviĝas en la komuna tombo sur la tombejo ĉe str. Lipowa (6 personoj sen identigo)*. La ekzekuto estis germana revenĝo pro likvido de la germana sekreta kunlaboristo H. Galiński. En la sama kolektiva tombo estis entombigitaj postrestaĵoj de kelkcent malliberuloj el la Kastelo de Lublin dum la alia germana militkrimo el la 22-a de julio 1944.

Fontoj
------

1. ↑  *Niaj Martiroj* en Pola Esperantisto : esperantaj sciigoj por pollingvanoj. Jaro 42, no 4 (Julio-Aŭgusto 1962), p. 5
2. ↑  Artikolo *Pruski* en *Enciklopedio de Esperanto*

* arkivoj de la Muzeo Majdanek
* "Pola Esperantisto", novembro, decembro 1931
* *Niaj mortintoj 1939–1945,* en: *Esperanto* septembro-oktobro 1946, paĝo 6
**Ateneu Enciclopèdic Popular** (**AEP**) - **Centre de Documentació Històrica i Social** (**CDHS**) [Popola encicklopedia ateneo - centro de historia kaj socia dokumentado] estas kultura asocio de Barcelono (Katalunio, Hispanio).

Ĝin fondis en 1902 grupo de intelektuloj kaj laboristoj, kiuj apartenis al neniu konkreta politika ideologio. Ĝia ĉefa celo estis klerigi la laboristojn de la urbo, kiuj tiutempe estis la plimulto de la loĝantaro, sed ne ĝuis multajn eblojn por akiri edukadon. Ĉefe dum la respublika periodo ĝi ludis gravan rolon en la kultura kaj socia vivo de la urbo. En ĝi partoprenis figuroj kiel Federico Garcia Lorca aŭ Ángel Pestaña. En 1939 la diktatura reĝimo fermis ĝin kaj ĝi nur povis denove malfermiĝi en 1980.

Krom esti kultura asocio, nuntempe ĝi ankaŭ inkludas grandan arĥivon pri la historio de la laborista movado kaj partikulare de la Hispana laborista movado.

AEP eldonas la jaran revuon *Enciclopèdic* pri historiaj kaj sociaj temoj, ofte el liberecana perspektivo.

AEP kaj Esperanto
-----------------

Antaŭ la hispana milito tiu ateneo havis fortan sekcion pri Esperanto - interalie Kataluna Esperanto-Federacio havis tie sian sidejon. Tie instruis konataj esperantistoj kiel Joan Amades. Kaj tie lernis homoj kiel Eduardo Vivancos.

Bibliografio
------------

* Aisa Pàmpols, Ferran (2000), *Ateneu Enciclopèdic Popular (1902-1999). Una història de Barcelona*, Barcelona: Lallevir SL/Virus editorial. (ISBN 84-931045-0-7)

Notoj
-----

1. ↑  Eduardo Vivancos, "Notoj de mia taglibro (1937-1938)", *Beletra Almanako* 32, 2018. [Notas de mi diario (1937-1938), trad. Juliette Ternant)
**Kari Samantha WÜHRER** (naskiĝis la 28-an de aprilo 1967 en Brookfield, Konektikuto) estas usona aktorino kaj kantistino.

Ŝi estas filino de Andrew kaj Karin Wührer kaj havas tri gefratojn. Jam kiel junulino ŝi kantis en noktaj kluboj. Kari eklernis aktori en aĝo de 13 jaroj. Ŝi studis dramon ĉe Universitato de Novjorko, Columbia University kaj la Royal Academy of Dramatic Arts en Londono ĉe fama instruisto Uta Hagen.

Ŝia unua televida sukceso estis VJ por MTV kaj kiel co–host en *Remote Control* (1987). Ŝi poste rolis en multaj video, inter ili en *Sex and the Other Man* (1996), *Vivid* (1997) kaj *Spider's Web* (2001).

Ŝi sukcesegis en 1997 en la serio *Sliders* kiel Maggie Beckett, kiun ŝi formis ĝis fino de la serio en 2000.

Lastaj gravaj kinej-roloj:

* *Anaconda* (1997)
* *Berserker* (2001)
* *Eight Legged Freaks* (2002)

Ŝi debutis kun Rick Rubin per la albumo *Shiny*, eldonita en 1999 (ŝi ludis gitaron kaj fluton).

Wührer aperis nude en Playboy en 1998, kiu pli poste estis elektita #73 en la FHM 100 seksaj virinoj en la mondo 2001, #36 en magazino Maxim el 50 seksaj virinoj (1999), #64 en Celebrity Skin's 100 plej seksaj steluloj de ĉiutempo, kaj #4 en la Celebrity Nudity Database el inter la plej popularaj aktorinoj (1999).

Ŝia mam-enplantaĵo damaĝis dum la surfilmigo de *Eight Legged Freaks* kaj tiel ŝi forigigis tiujn.

Ŝi geedziĝis kun Daniel Salin en 1995, divorcis en 1999. Nun ŝi vivas en geedzeco kun filma produktisto James Scura ekde 2003, kun tri infanoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kari Wührer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝo pri ŝi
* alia paĝo Arkivigite je 2020-10-28 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101178
* GND: 143983431
* LCCN: no00022741
* VIAF: 46973739
* ISNI: 0000 0001 1875 6699
* BNF: 142402609
* MBA: ba73e0da-91f2-4988-b9a1-3e58709d4a27
* NKC: pna2009495556
* BNE: XX1122073
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Bacillus megaterium*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bakterioj *Bacteria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Firmicutes |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Bacilli |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Bacillales |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Bacillaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Bacillus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Bacillus megaterium***Anton de Bary, 1884 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *Bacillus megaterium*  |

 |
| v • d • r |

***Bacillus megaterium*** estas Gram-pozitiva, senmova, stanget-forma bakterio. Ĝi havas la grandon de 2 x 5 µm kaj estas tiel „granda" inter la eŭbakterioj. La bakterio kreskas inter aerobaj cirkonstancoj, estas oksidaz-negativa kaj katalaz-pozitiva. Kiel ĉiuj bakterioj el genro *Bacillus*, *B. megaterium* estas sporoprodukta. La bakteriaj kolonioj el *B. megaterium* montras sur la nutraĵgrundo flavetan koloron. 
*B. megaterium* estas ebla alternativo al *Escherichia coli* ĉe la industria produktado de rekombinitaj proteinoj.
**József Bachmann** [jOĵef baĥman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bachmann József** estis hungara kemiisto, profesoro.

József Bachmann  naskiĝis en 1791, li mortis en 1868 en Buda.

Biografio
---------

József Bachmann studis en Akademio de Selmec en 1830, poste li doktoriĝis en Vieno. En 1840 li estis asistanto en la akademio, li partoprenis en esploradoj pri disigoj de oroj, arĝentoj kaj kuproj sen metalurgia prilaborado. En 1845 (aŭ en la sekva jaro) li estis nomumita konsilisto pri minejoj, samtempe akademia ordinara profesoro. Dum la hungara revolucio de 1848 plejparto de la profesoroj ĵuris al la hungara konstitucio, sed Bachmann ne faris tion. Tamen li estis gvidanto de la revolucia akademia taĉmento. Post falo de la revolucio li estis motoro pri la denova instruado, la akademio jam apartenis al la Habsburga Imperio. Inter 1856 kaj 1862 li instruis en akademio de Příbram.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Chemische Abbandlung über d Mangan u. Manganoxide* (1829)
* *A rézércek. Különösen az ugynevezett fakondok nedves utoni próbakémlete.* (1841)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 20-a paĝo)
* hungarlingva biografieto
* Arkivigite je 2016-09-17 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567486
 |