recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Karin Roth kun la patro Herbert, 1981
**Karin ROTH** (naskiĝinta la 6-an de januaro 1951 en Suhl) estas germana kantistino kaj interpretistino de populara muziko.

Vivo
----

Karin Roth, kiu jam frue danke al la patro kaj komponisto Herbert Roth altrudiĝis je muziko, ricevis ekde 1957 dum kvin jaron trejniĝon je tirharmonika ludado. Post la lerneja kariero ŝi eklernis laŭ la modelo patra la metion de frizistino. Ĉe la Teatro je Meiningen ŝi fariĝis ekde 1975 kantistino. Post sukcesa trapaso de la necesaj ekzamenoj oni donis al ŝi la GDR-tipan deĵorlicencon kiel distra artistino; ŝi tuj eklaboris kiel liberprofesiulino tiukampe.

Inter 1980 kaj 1983 ŝi surscenejiĝis kun la trupo instrumenta ĉirkaŭ Herbert Roth kaj ties akompanantino rekte dum spektakloj kaj televide. Kun sia ensemblo *Suhler Bergmusikanten* ŝi turneis inter 1984 kaj 1994 antaŭ ol la veno de la nova prefero kanti sole ekde la jaro 2000-a. En 2006 ŝi publikigis sian unuan libron; en julio 2010 festitis solene ŝia tria deko da jaroj de surscenejiĝado.

Ŝia aparta tasko estas ankaŭ konservi kaj flegi la muzikan heredon de la patro. Inter ŝia repertuaro troviĝas tradiciaj kantoj de la patro kiel ankaŭ multaj muzike kaj tekste altvaloraj titoloj laŭ furorkanta maniero. Ŝi aktivas krome en la laboro de la *Amikara societo de Herbert Roth* kaj engaĝiĝis ankaŭ por la zooparko de Suhl.

Diskaro
-------

* 1998: *Zwischen Rennsteig und Rhön*
* 1998: *Singender, klingender Thüringer Wald*
* 1999: *So klingt’s bei uns zu Haus!*
* 2000: *Weihnachten wie’s immer war*
* 2000: *Wandern macht Freunde*
* 2000: *Lass uns mit den Schwalben ziehn*
* 2003: *Tausend Brücken*
* 2004: *Es ist Winter*
* 2005: *Rennsteiglied*, en novarangho kun la kvaro *Die Schäfer*
* 2006: *Meine schönsten Lieder*
* 2010: *Erdmännchensong* (Karin Roth kun la trupo *Original Rennsteigspatzen*)

Literaturo
----------

* Karin Roth: *Komm doch mit in den Thüringer Wald*, eldonejo Rockstuhl Bad Langensalza 2006


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669759
* GND: 135043999
* VIAF: 101064899
* ISNI: 0000 0004 4302 6665
* MBA: ea6f9df1-0083-4e38-8e44-d4f0477696da
 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669759
* GND: 135043999
* VIAF: 101064899
* ISNI: 0000 0004 4302 6665
* MBA: ea6f9df1-0083-4e38-8e44-d4f0477696da
 |
**Listo de politikaj partioj en Finnlando**.

Finnlando estas ŝtato kun parlamenta demokratio. Plej altan povon havas la Finnlanda parlamento, *Eduskunta* (svede *Riksdagen*).

Laŭ leĝo pri partioj ajna societo povas registriĝi kiel politika partio se ĝi kolektis dum unu jaro minimume 5.000 nomojn de subtenantoj. La registriĝo estas nuligita, se partio ne sukcesas gajni minimume unu parlamentanon en du sinsekvaj parlamentaj elektoj. Partioj estas privilegiataj en prezento de kandidatoj en elektoj ĉar ili ne devas kolekti aparte 100 subtenantoj por ĉiu kandidato. Alando havas sian propran partian sistemon.

Partioj en Finnlanda parlamento
-------------------------------

En la finnlanda parlamento elektita en 2003 estas reprezentataj sekvaj partioj:

**Partioj en Finnlanda parlamento**| Nomo | Fondita | Ideologio |
| --- | --- | --- |
| Nacia koalicio | 1918 | konservatismo, liberalismo, naciismo |
| Kristandemokratoj | 1958 | kristanismo, konservatismo |
| Bazfinnoj | 1995 | Naciismo, reformismo, populismo |
| Sveda popola partio | 1906 | sveda lingvo, liberalismo |
| Finnlanda Centro | 1906 | Kamparo kaj regionoj, (dekstrema) centrismo |
| Verda ligo | 1988 | Ekologiismo, sociala liberalismo |
| Finnlanda socialdemokratia partio | 1899 | Socialdemokratio |
| Maldekstra Ligo | 1990 | Socialismo, Ruĝverdismo, humanismo |

Historio
--------

La unuaj partioj en Finnlando formiĝis laŭ lingvo. La finna partio kaj la sveda partio reprezentis du diversajn lingvogrupojn. La finna partio splitiĝis al konservema **Malnova finna partio** kaj al konstitucia, liberala **Jun-finna partio**. En 1899 al partioj aldoniĝis Laborista partio, la antaŭulo de nuna Social-demokrata partio kaj en 1906 la Agrara ligo, la antaŭulo de nuna Finnlanda Centro.

Post sendependiĝo la partioj grupiĝis denove: la finnlingvaj subtenantoj de la reĝa povo formis Nacian koalicion, kiu fariĝis konservema partio, kaj respublikanoj (al ili apartenis ankaŭ socialdemokratoj kaj Agrara ligo) formis Nacian progreman partion (poste Liberala popola partio). En 1918 estis fondita ankaŭ Finnlanda Komunista Partio, kiu tamen restis malpermesita ĝis 1944, sed maldekstraj socialistoj povis funkcii en Finnlando de 1920 ĝis 1930 en Socialisma Laborista kaj Etkampula Partio.

Dum lastaj jardekoj de 20-a jarcento al partioj aldoniĝis Kristandemokratoj, Verduloj kaj Bazfinnoj kaj Liberala partio falis el parlamentoj.

* Kategorio Politikaj partioj en Finnlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Po zakonu*** (ruse *По закону*) filmita en la jaro 1926 estas filmo de reĝisoro Lev Kuleŝov.

Grupo de kvin orministoj originale de Okcidenteŭropo trovas grandan kuŝejon en la Jukonio dum la Klondike Gold Rush. La grupo estas kunmetita de Michael (irlanda), Hans Nelson (svedo kaj gvidanto de la ekspedicio) kaj lia edzino Edith (angla), Dutchy (nederlanda) kaj Harky.

Mikaelo, tiu kiu pritraktas la tutan manlaboron kaj trovis oron por la grupo, iĝas frustrita ĉar la aliaj membroj daŭre traktas lin kiel subalternon. Unu tagon, Mikaelo eniras la kabanon per fusilo por ĉaso aŭ protekto kaj, en momento de frenezo, pafas senvive du el siaj kamaradoj, Dutchy kaj Harky. La ceteraj du, Hans Nelson kaj lia edzino Edith, senarmigas lin. Hans Nelson volas mortigi Mikaelo'n, sed lia edzino Edith kontraŭbatalas la ideon, kverelante, "Vi ne povas mortigi lin - nur la leĝo povas puni lin." Ili alfrontas la dilemon ĉu administri justecon mem aŭ riski atendi la degelon kaj tiam provi reveni al civilizo por transdoni la leĝrompiton al la publika tribunalo.

Referencoj
----------

1. ↑   Джаз в тропиках, коллекция фарфора и немое кино: девять главных культурных событий недели. Arkivita el la originalo je 2020-06-22. Alirita 2022-07-16.
2. ↑  «Кинопоиск» открывает в Москве лекторий о советском кино
Orienta Molokai kun parto de Kamakou kaj la arbarrezevejo Molokai.
**Molokai** estas insulo de Havajo. Ĝi estas 61 oble 16 km granda, kun terareo de 673.40 km². Tiel ĝi estas la kvina plej granda el la ĉefaj Havajaj Insuloj kaj la 27a plej granda insulo en Usono. Ĝi kuŝas oriente de Oahu trans la markolo Kaiwi 40 km larĝa kaj norde de Lanai, trans la markolo Kalohi. La lumoj de Honolulu estas videblaj nokte ekde la okcidenta pinto de Molokai, dum najbaraj Lanai kaj Maui estas klare videblaj de ĉie laŭlonge de la suda marbordo de la insulo.

Molokai estis konata kiel longtemoa rezidejo de Patro Damiano de Veuster,belga pastro kaj kanonizita katolika sanktulo kiu prizorgis suferantojn de la malsano de Hansen, konata ankaŭ kiel lepro. Historie estis malgranda leprokolonio ĉe la norda marbordo de Molokai, en Kalaupapa, kie suferantoj de la malsano de Hansen estis devigataj al kvaranteno fare de la Havaja registaro, sed nun ne estas aktivaj kazoj de tiu malsano de Hansen en Molokai. Tiuj kiuj plu loĝas en la setleĵo estas iamaj pacientoj kiuj elektis resti tie post kiam la apartiga politiko estis nuligita en 1969.

La unua eŭropa maristo kiu vizitis la insulon estis la britia kapitano George Dixon en 1786.

Naturo
------

Martelŝarkoj estas grupo de ŝarkoj de la familio **Sfirnedoj**, nomataj tiel pro la neordinara, rara kaj distinga strukturo de ties kapoj, kiuj estas plataj kaj etendiĝas flanke al specifa "martela" formo. Kelkaj el tiuj ŝarkaroj povas troviĝi ĉe Insulo Malpelo en Kolombio, Kokosa insulo ĉe Kostariko, kaj ĉe Molokajo en Havajo. Grandaj martelŝarkaroj estas vidataj ankaŭ ĉe suda kaj orienta Afriko.

21° 08′ N 157° 02′ U﻿ / ﻿21.133 °N, 157.033 °U﻿ / 21.133; -157.033 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Table 5.08 - Land Area of Islands: 2000. *2004 State of Hawaii Data Book*. State of Hawaii (2004). Alirita 2007-07-23.
2. ↑  "Kalaupapa National Historical Park - Hansen's Disease Patients at Kalawao and Kalaupapa Arkivigite je 2013-05-16 per la retarkivo Wayback Machine (U.S. National Park Service)." U.S. National Park Service - Experience Your America. Retejo 19a Nov. 2009.
3. ↑   Kalaupapa, Molokai, Hawaii - Father Damien. VisitMolokai.com retejo. Arkivita el la originalo je 2014-06-30. Alirita 2009-09-29.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-06-30. Alirita 2011-11-28.

* Kategorio Molokai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Akvopistolo** estas ludilo, elpafanta, elŝprucante likvaĵon per aera tropremo. La likvaĵo estas plej ofte la ĉie akirebla akvo, sed povas esti alia likvaĵo, ekzemple kolorita likvaĵo aŭ eĉ farbo. Ĝi estis originale elpensita por infanoj, sed oni uzas ĝin jam en aliaj terenoj.

Dizajno
-------

Akvopistolo similas plej ofte al pistolo, aŭ ia pli granda pafilo, sed ĝi povas formi eĉ bestojn aŭ aliajn figurojn. Ĝi estas plej ofte fabrikitaj aŭ produktitaj el plasto.

Ekde la 1990-aj jaroj aperis la grandaj versioj, kiuj havas apartan akvujon kaj povas pafi je pli granda distanco ol tradicia akvopistolo.

Socia uzado
-----------

Por infanoj temas pri "armilo" sufiĉe paca, ĉar anstataŭ kontribui al militaj ludoj, povas esti uzata por pli humuraj kaj distraj ludoj, kiuj eĉ kontribuu al socia ekzercado, ekzemple anstataŭ unu partio kontraŭ alia, ĉiu kontraŭ ĉiu, ĉar temas nur pri malsekigado, ktp.

Same okazas ĉe agado de junuloj aŭ eĉ plenkreskuloj, ĉar ĉiuj povas necesi infanecan ludon kiel distro aŭ malŝtrecigo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akvopistolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* funkciado angle
* akvopistola muzeoArkivigite je 2013-05-24 per la retarkivo Wayback Machine
La **tetuna lingvo** (*tetun* en la tetuna; *tétum* en la portugala) estas la plej parolata nacia lingvo de Orienta Timoro kaj kunoficialas kun la portugala. La granda influo de la malaja lingvo kaj la portugala similigas ĝin al kreolaj lingvoj.

La lingvo havas ĉirkaŭ 390 000 denaskajn parolantojn (2009).

Historio
--------

Ĝi aperis kiel kontakta lingvo en 16-a jarcento post koloniigo de Timoro fare de la portugala imperio. Estas pluraj dialektoj, sed tiu de ĉefurbo Dilo, forte influita de la portugala, havas pli da ŝancoj al diskonigo.

La portugaloj kaj ties regatoj uzis ĝin kiel komuna lingvo. Malmultaj timoranoj ŝancis akiri plenan klerecon en la oficiala portugala. Dum la indonezia okupado, la regantoj preferis ĝin al la kolonia, celante, ke timoranoj elektos la indonezian. Tamen la katolika eklezio de 1981 uzis la tetunan en mesoj.

ekzempla frazo en la portugala maldekstre kaj tetuna dekstre

Specimeno
---------

Patro nia en tetuna:

Ami Aman, iha lalehan,  

Tulun ema atu hahí Ita Naran;  

Halo Ita Nia reinu to’o mai ami;  

Haraik tulun ba ema atu tuir Ita Nia hakarak  

Iha rai nu’udar iha lalehan.  

Ohin Ne’e,  

Haraik ai-han lor-loron nian mai ami;  

Haraik perdua mai ami salan  

Nu’udar ami perdua ba ema halo aat ami;  

Labele husik ami monu ba tentasão,  

Maibé hasai ami hosi buat aat.

Referencoj
----------

1. ↑  Timor Leste - Curiosidades, fare de Naidea NUNES, portugale (Arkivigite je 2009-05-01 per la retarkivo Wayback Machine)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tetuna lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tetum and Other Languages of East Timor, from Dr. Geoffrey Hull Arkivigite je 2007-03-10 per la retarkivo Wayback Machine angle
* Gramatiko Arkivigite je 2004-04-20 per la retarkivo Wayback Machine angle
* *Ethnologue*
	+ TETUN: a language of Indonesia (Nusa Tenggara)
	+ TETUM PRASA: a language of Timor Lorosae
* Imprensa Timor Leste. Novaĵoj tetune.
**Pobladura de Pelayo García** [poblaDUra depeLAĝo garZIa] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *El Páramo* (Altebenaĵo aŭ Stepo), en la sudo de la provinco. *Pobladura de Pelayo García* estas komprenebla etimologie kiel *Reloĝejo de Pelayo García*, alude al la senjoro de la reloĝado.

La provinco Leono en la regiono kaj *El Páramo* en la provinco.
Komarkoj de la provinco Leono; *El Páramo* (Altebenaĵo) sude, grizkolora.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 388 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 100 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 42 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. Iam estis juda kvartalo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas dancofesto pri la Kristokorpo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758579
* VIAF: 316733662
 |
Nikolao-kirko en Hausen
**Hausen** estas ekde la 1-a de januaro 2019 kvartalo de la urbo Arnstadt en Distrikto Ilm, Germanujo, kun 159 enloĝantoj en 2004 sur teritorio de 1,67 km². Ĝia alteco estas de 328 metroj.

Situo
-----

Ĝi situas inter la centro de Arnstadt (nordoriente) kaj Stadtilm (sudoriente) en la valo de la rivero Wipfra; ĉ. 1 kilometron pli oriente la federacia aŭtostratego A71 kondukas, malantaŭ kiu altiĝas la 388 metrojn alta monteto Schlossberg. Norden kaj suden kondukas la Wipfra-valo dume eoste de Hausen komenciĝas randa ebenaĵo de Turingia Baseno kovrante la tutan nordorienton de Distrikto Ilm. Ankaŭ orienten kondukas la ravineto Steingraben kiu finiĝas ĉe la forlasita loko Lengefeld. Najbaraj komunumoj estas Marlishausen, kiu intertempe tre etendiĝis en la direkto de Hausen (norde) kaj Görbitzhausen (sude).

Historio
--------

Unua endokumenta mencio iĝis jam en 932. Ĝis 1920 ĝi estis parto de la administrejo *Schwarzburg-Sondershäuser Oberherrschaft* ene de la Duklando Schwarzburg-Sondershausen, ĝis turingujiĝo. En 1963 Hausen iĝis parto de Marlishausen, en 1994 de Wipfratal umgegliedert. Arnstadt-iĝo estis en januaro 2019.

Vidindaĵoj
----------

Ja vidindas la paroĥuja Kirko Sankta Nikolao; la iama kapelo kun stranga formo estas de romanika origino. Alikonstruiĝo ĝia estis en la 15-a, la 16-a kaj la 19-a jarcentoj. La interno datumas de ĉ. 1700. La triptiko-altaro estas de ĉ. 1500, la orgeno de 1842.

Ekonomio kaj trafiko
--------------------

La plej konata entrepreno surloka estas *Naturerlebnishof*, bieno kun biodinamika agrikulturo en iama muelejo kie oni ofertas ankaŭ gastigon de unuopuloj kaj klasoj lernejaj. Tie oni trafis ekz. akvobubalojn kaj kamerunajn ŝafojn.. Daŭripova engaĝiĝo por naturo kaj mediprotektado memkompreneblas. Pluraj partoj de la televida serio *Die Büffelranch* tie filmigitis. Stratoj unuigas Hausen kun Marlishausen norde, Görbitzhausen sude kaj Branchewinda sudueste. Arnstadt-centro situas ses kilometrojn for nordueste kaj la alirejo al la federacia aŭtostratego A 71 atingeblas post 2 km da veturo norden. Tra Hausen kondukas, sen haltejo, la fervojlinio inter Arnstadt kaj Saalfeld (Saale). La proksima stacidomo estas en Marlishausen.

Elstaruloj
----------

* Johann Caspar Vogler, muzikisto kaj disĉiplo de Johann Sebastian Bach

Literaturo
----------

* *Familienbuch von Hausen, Wipfratal im Ilm-Kreis (Thüringen) für die Jahre 1636 - 1937*. Plaidt: Cardamina 2013, ISBN 978-3-86424-157-4 (= Ortsfamilienbücher Mitteldeutschlands 7)

Notoj
-----

1. ↑  *Gemeinden 1994 und ihre Veränderungen seit 01.01.1948 in den neuen Ländern*, Verlag Metzler-Poesĉel, Stuttgart, 1995, ISBN 3-8246-0321-7, Herausgeber: Statistisches Bundesamt
2. ↑  Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 14/2018 p. 795 ss.
3. ↑  Hejmpaĝo biena[*rompita ligilo*]

* Kategorio Hausen (Arnstadt) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 659636
* GND: 7620812-6
 |
Ambasadoj de Nov-Zelando.
Nov-Zelando estas parlamenta sendependa demokratio. La lando estas oficiale konstitucia monarkio, kies la regnestro estas la Reĝino Elizabeta la Dua de Britio, reprezentita de la Ĝenerala Reganto, nuntempe Patsy Reddy.

Historie, Nov-Zelando sekvis la britan Westminister-sistemon de parlamenta registaro, sed ne plu estas supera ĉambro post la abolicio de la Leĝdona konsilio, korpo ne elektita, en 1951. La Parlamento estas nun formita nur de la Ĉambro de la Reprezentantoj, formita de 120 membroj elektitaj de sistemo de proporcia reprezento de 1996.

En ĉi tiu sistemo estas 65 membroj kiuj reprezentas voĉdonajn distriktojn, el kiuj kvin estas rezervitaj por la maoria loĝantaro, kaj la cetero estas selektitaj per listoj de kandidatoj de la partioj, por akiri proporcian rezulton. Konsekvenco de la nova sistemo estas ke kutime la plimultaj partioj bezonas nun la apogon de la malplimultaj partioj por formi la registarojn de koalicio.

John Key, Ĉefministro de Nov-Zelando kaj gvidanto de la Nacia Partio.
De tiu Ĉambro estas elektita plenuma kabineto de 20 membroj, kiu estas estrata de la aktuala Ĉefministro, John Key, de la Nacia Partio, centro-dekstrema. Nuntempe, kvin aliaj partioj havas reprezenton en la Ĉambro, inter kiuj la Partio Laborista, centro-maldekstrema, estas la oficiala opozicio.

* Kategorio Politiko de Nov-Zelando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Politiko de Nov-Zelando en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
**Inguŝa lingvo** estas lingvo parolata de ĉirkaŭ 230.315 homoj (1989), kiuj vivas ĉefe en rusia federaciero Inguŝio. Inguŝoj loĝas ankaŭ en Ĉeĉenio, Moskvo, multaj lokoj de Siberio kaj ankaŭ en aliaj landoj: Kazaĥio, Uzbekio ka.

Klasifikado
-----------

La inguŝa kaj la ĉeĉena lingvo, kun la batsa lingvo, formas la naĥan lingvan branĉon de la orient-kaŭkazia lingvaro.

Oficiala statuso
----------------

La inguŝa estas oficiala lingvo de Inguŝio, federacia parto de Rusio.

Skriba sistemo
--------------

La inguŝa lingvo estas skribita lingvo. La unuaj provoj skribi inguŝe estis per arab-bazita skriba sistemo ĉe komenco de la 20-a jarcento. Post la Oktobra revolucio, ĝi komence ekuzis latinidan alfabeton, kiu estis pli poste anstataŭigita per cirilaj literoj. Sovetia registaro disvastigis inguŝan skribon kaj, ĝis la Dua mondmilito, faris multon por helpi disvastiĝon de literatura lingvo (aperis vortaroj kaj terminaroj, disvolviĝis mezlerneja instruado).

Historio
--------

Pretekste de batalo kontraŭ amasa banditismo, en februaro 1944 ĉiuj inguŝoj estis deportitaj al Kazaĥa SSR kaj parte al Siberio. Multaj homoj pereis survoje, portempe ĉesis funkcii ankaŭ lingvaj institucioj. Post veno de Nikita Ĥruŝĉov al potenco, inguŝoj povis reveni al Norda Kaŭkazio.

Referencoj
----------

1. ↑  Генко А. Н. Из культурного прошлого ингушей // Записки коллегии востоковедов при Азиатском музее АН СССР. — Л. 1930. — Т. V. ruse

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Inguŝa lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Ingush Language Project at UC Berkeley Arkivigite je 2005-03-24 per la retarkivo Wayback Machine
* Reta inguŝa gramatiko kaj rilata materialo (en la rusa)

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rOficialaj lingvoj de Rusio |
| --- |
| Tutŝtata oficiala (ŝtata) lingvo | 
* rusa
 |
| Lingvoj oficialaj (ŝtataj)en federaciaj subjektoj | 
* abaza
* avara
* agula
* adigea
* azerbajĝana
* sudaltaja
* baŝkira
* burjata
* dargva
* inguŝa
* kabarda-ĉerkesa
* kalmuta
* karaĉaja
* komia
* kumika
* laka
* lezga
* nogaja
* maria
* mokŝa
* oseta
* rutula
* tabasarana
* tatara
* tata
* tuva
* udmurta
* ĥakasa
* caĥura
* ĉeĉena
* ĉuvaŝa
* erzja
* jakuta
 |
| Lingvoj kun oficiala statuso | 
* vepsa
* dolgana
* kazaĥa
* karela
* komipermjaka
* mansa
* neneca
* selkupa
* finna
* ĥanta
* ĉukĉa
* evenka
* evena
* jukagira
 |

 |
La **Unua Juda-Romia Milito**, ankaŭ nomata kiel **Granda Juda Ribelo** (hebree *המרד הגדול*, *ha-Mered Ha-Gadol*), estis la unua el tri ĉefaj ribeliĝoj de la judoj de la provinco Judea kontraŭ la Romia Imperio kaj okazis inter la jaroj 66 kaj 73. (La dua estis la milito de Kitos (115-117), kaj la tria la Ribeliĝo de Bar Kojba (132-135).) Ĝi komenciĝis en la jaro 66, pro la religiaj streĉitaĵoj inter grekoj kaj judoj. Ĝi finiĝis kiam la romiaj legioj, estrataj de Tito, sieĝis kaj detruis Jerusalemon, disrabis kaj bruligis la Templon de Jerusalemo (en la jaro 70), malkonstruis la ĉefajn judajn fortikaĵojn (speciale Masada, en 73), kaj sklavigis aŭ masakris la plejparton de la juda loĝantaro. 
Post la ribeliĝo, tuta Judeo konvertiĝis en provinco ĉe ruinoj, kun Jerusalemo sub ruinaĵoj kaj la templo detruita. Proksimume 1 100 000 judoj mortis kaj 97 000 estis kaptitaj kaj sklavigitaj. Ekde la historia vidpunkto, la malvenko de la judoj estis unu el la kaŭzoj de la juda diasporo — multaj judoj disiĝis post malapero de la ŝtato kaj kelkaj aliaj estis venditaj kiel sklavoj en diversaj regionoj de la Romia Imperio — kaj unu el la plej grandaj katastrofoj de la juda historio. La detruado de la Templo de Jerusalemo estis tiel spirituale grava perdo por la juda popolo, ke ili hodiaŭ ankoraŭ memoras ĝin, dum la tago Tiŝa b'Av.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Antikva Israelo
* Dua Juda-Romia Milito
* Tria Juda-Romia Milito (Bar Koĥva)

* Unua Juda-Romia Milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kvadrigo sur fresko en tombo de Paestum.
Kvadrigo ĉe la Brandenburga Pordego en Berlino
Kvadrigo ĉe Wellington Arko en Londono
Kvadrigo ĉe la Karusela Venka Pordego en Parizo
**Kvadrigo** (Latine: quadriga; quadri - kvar, kaj jungere - konduki) estas laŭ antikva modelo durada batal-ĉaro tirata de kvar tirbestoj, plej ofte ĉevaloj, kiuj kuras unu apud la alia.

Kvadrigo jam estas trovebla en la babilona mito kiel milit-ĉaro de Marduk (ĉ. 600 a.K.). Precipe en antikva Romio kvadrigoj estis uzataj dum perĉaraj vetkuroj kaj triumfaj procezioj kaj ofte bildigitaj sur freskoj, moneroj, statuoj k.s.

Origino
=======

Ĉiuj modernaj kvadrigaj skulptaĵoj baziĝas sur la ĉevaloj de Sankta Marko - ununura statuo postlasita de la pratempo. Ĉi tiu statuo, originale staranta en la Konstantinopola Hipodromo, ŝajne sur triumfa arko, estis prirabita de veneciaj krucmilitistoj dum la Kvara krucmilito en 1204 kaj transdonita al la balkono de la Baziliko Sankta Marko en Venecio. En 1797 la statuo estis prirabita de Napoleono kaj transdonita al Parizo, sed estis redonita al Venecio kun la malvenko de Napoleono en 1815. En la 1980-aj jaroj la statuo sur la balkono de la baziliko estis anstataŭigita per kopio pro damaĝo de aerpoluado, kaj la originalo estis transdonita al muzeo.

Modernaj versioj
----------------

Ĝenerale konata estas la statua grupo de la kvadrigo sur la Brandenburga Pordego en Berlino de Johann Gottfried Schadow. Ankaŭ la operejo de Semper en Dresdeno estas ornamita per kvadrigo farita de Johannes Schilling, kiu tamen estas tirata de panteroj.

La kvadrigo sur la kastelo de Brunsviko, kreita de Georg Howaldt, estis starigita en 1863, sed jam detruita en 1865 per incendio kaj denove post la dua mondmilito. De post la 23-a de oktobro 2008 la kvadrigo denove staras sur la centra parto de la kastelo. Kiel la antaŭaj la kvadrigo de Brunsviko denove estas la plej granda en Germanio kaj Eŭropo.

Aliaj konataj kvadrigoj staras sur la *Wellington Arch* en Londono, la *Arc de Triomphe du Carrousel* en Parizo, la *Soldiers' and Sailors' Memorial Arch* sur la *Grand Army Plaza* en Novjorko kaj la Munkena Venka Pordego (tirataj de leonoj).

Literaturo
----------

* Ulrike Krenzlin, Johann Gottfried Schadow: *Die Quadriga: Vom preußischen Symbol zum Denkmal der Nation*, Frankfurt am Main 1991.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kvadrigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kvadrigo en la Vikivortaro (Universala vortaro)

* Kategorio Kvadrigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Podgoria,** hungare **Hármasfalu** [hArmaŝfalu], kroate **Podgorje** estas ne memstara unuigita vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Weiden bei Rechnitz. La slavdevena historia hungara loknomo estis **Podgoria** (=sub monto). En 1906 la vilaĝo ricevis hungarecan nomon signifanta triopo-vilaĝoj pro la hungariga politiko.

Vojo en "Suba" Podgoria
Panoramo de "Supra" Podgoria

Situo
-----

Podgoria situas flanke de monto laŭ negrava flankovojo. Rechnitz troviĝas 16 km-ojn.

Historio
--------

Komence en tiu loko fondiĝis 3 apartaj vilaĝetoj: "Suba" Podgoria, "Supra" Podgoria kaj Parapaticshegy [parapatiĉhedj]. En la 17-a jarcento kroatoj fondis vilaĝeton **Bošnjak Brig**, kiu iĝis Suba Podgoria. Pli frue tie estis nur farmo de germana familio Geiger, tial la germana loknomo estas **Geigermeierhof**. Inter 1517-1547 bosnianoj alvenis, kiuj fondis *Supra Podgoria*, germane **Unterwald,** kroate **Malo Podgorje**. Proksime la bienestro estis "Parapatić" kie kroatoj fondis vilaĝeton. En 1910 vivis en la unuigita komunumo 324 homoj (germanoj en minoritato, kroatoj en majoritato). Ĝis Traktato de Trianon Hármasfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
Usonaj mararmeanoj spektas dancadon dum celebrado de la Monato pri Nigrula Historio
Carter G. Woodson, iniciatinto de la observado
La **Monato pri Nigrula Historio** (angle **Black History Month**, en Usono ankaŭ **African-American History Month**) estas ĉiujara memorperiodo, precipe en Usono, Kanado kaj Britio, kiam oni intence memoras kaj celebras la historion de la afrikdevenaj homoj ekster Afriko. En Usono kaj Kanado ĝi okazas dum februaro, kaj en Britio en oktobro.

La memormonato komenciĝis en 1926 kiel semajna solenaĵo anoncita kiel "Negro History Week" de la historiisto Carter G. Woodson kaj la Asocio por Studado pri Negra Vivo kaj Historio (kiun Woodson kunfondis). Woodson elektis la duan semajnon de februaro, ĉar tiam okazis la naskiĝdatoj de du homoj grave influintaj la vivojn kaj socian staton de afrikdevenaj usonanoj, nome la prezidento Abraham Lincoln, kies dekreto (*Emancipa Proklamaĵo*) komencis la aboladon de sklaveco en Usono, kaj la aboliciisto kaj ekssklavo Frederick Douglass. En 1976, okaze de la 200-jariĝo de Usono, oni plilongigis tiun semajnon al tuta monato. La tiam prezidento de Usono, Gerald Ford, parolis pri tio, instigante usonanojn "kapti la okazon por honori la tro ofte neglektitaj atingoj de nigraj usonanoj en ĉiu kampo de klopodado tra nia historio."

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monato pri Nigrula Historio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Library of Congress Black History Month Website
Rislinga vin-grapolo
Kultivado de rislingo en Alzaco
**Rislingo** - germane *Riesling* - estas blanka speco de vinberoj, konsiderata unu el la plej bonkvalitaj kaj gravaj por produkti blankan vinon.

Ĝi precipe kreskas en ne tro varmaj landoj kiel ekzemple Germanio, sed hodiaŭ estas trovebla en preskaŭ ĉiuj vin-produktantaj landoj.

Sinonimoj
---------

Pro la granda disvastiĝeco de rislingo ekzistas multaj regionaj kaj lokaj nomoj kaj la listo de sinonimoj estas longa. Rislingon oni nomas ankaŭ per jenaj terminoj:

Beregi Riesling, Beyaz Riesling, Biela Grasevina, Dinca Grasiva Biela, Edelriesling, Edle Gewürztraube, Feher Rajnai, Gentil Aromatique, Gentile Aromatique, Gewürzriesling, Gewürztraube, Gräfenberger, Graschevina, Graševina rajnska, Grauer Riesling, Grobriesling, Hochheimer, Johannesberger, Johannisberg, Johannisberger, Karbacher Riesling, Kastellberger, Kis Rizling, Kleigelberger, Kleiner Riesling, Kleinriesler, Kleinriesling, Klingelberger, Krauses, Krausses Rössling, Lipka, Moselriesling, Niederländer, Oberkircher, Oberländer, Petit Rhin, Petit Riesling, Petracine, Pfälzer, Pfefferl, Piros Rajnai Rizling, Pussilla, Raisin Du Rhin, Rajinski Rizling, Rajnai Rizling, Rajnski Ruzling, Rano, Reichsriesling, Reissler, Remo, Rendu, Reno, Renski Rizling, Rezlik, Rezlin, Rezlink, Rheingauer, Rheinriesling, Rhiesling, Riesler, Riesling Bianco, Riesling Blanc, Riesling De Rhin, Riesling Echter Weisser, Riesling Edler, Riesling Gelb Mosel E43, Riesling Giallo, Riesling Grosso, Riesling Grüner Mosel, Riesling Mosel, Riesling Reinskii, Riesling Rhenan, Riesling Rhine, Rieslinger, Rislinenok, Rislinok, Rizling Linner, Rizling Rajinski, Rizling Rajnai, Rizling rajnski, Rizling Reinskii, Rizling Rynsky, Rössling, Rohac, Rossling, Rosslinger, Rüssel, Rüssling, Russel, Ryn-Riesling, Ryzlink Rynsky, Starosvetske, Starovetski, Szuerke Rizling, Uva Pussila, Weißer Riesling, White Riesling.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rislingo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Datumbazo pri rislingo kaj rislingaj kultivejoj
La **paŝtuna lingvo** (originale: پښتو‎ [ˈpəʂt̪oː]) estas sudorienta irana lingvo, en orienta kaj suda Afganio (proksim. 7 milionoj = 43 % de la afgana loĝantaro), ĉelimaj regionoj de Pakistano (ĉirkaŭ 8 milionoj). Oni distingas du dialektajn grupojn: orientan (Peŝavaro) kaj okcidentan (Kandaharo), kiuj tamen havas komunan skribolingvon (ekde la 16-a jarcento arablitere). En Afganio la paŝtuna lingvo estas unu el la du oficialaj lingvoj. Parolata ankaŭ en Pakistano de inter 12 milionoj kaj 15 milionoj da parolantoj (depende de la fonto).

La deklinacio (fleksio de substantivoj) estas en la paŝtuna reduktita al dukaza sistemo. Konserviĝis la preterita ergativ-strukturo. La sonsistemo (retrofleksaj konsonantoj) kaj leksiko estas forte influita de la hindoariaj lingvoj.

La etno kiu ĉefe parolas tiun lingvon estas la paŝtunoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Paŝtuna literaturo kaj poezio

* Kategorio Paŝtuna lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Paŝtuna lingvo en la Vikivortaro (Universala vortaro)
**Podlokanj,** serbe **Подлокањ,** hungare **Podlokány** [podlokAnj] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Novi Kneĵevac.

Podlokanj troviĝas en (verda) Municipo Novi Kneĵevac en Serbio
Mapo pri municipo Novi Kneĵevac
Vilaĝdomo de Podlokanj

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 74  km²
* Koordinatoj: 46°01′17″N 20°16'20″E
* Alto super marnivelo: 72 m
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Podlokanj situas sur ebenaĵo laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

Ekde 1876 ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Törökkanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Podlokanj 217 homoj, (211 serboj (97 %), 5 jugoslavianoj, unusola hungaro).

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
La **nubia lingvo** estas aglutina lingvo de la nilo-sahara lingvaro, parolata en nordorienta Sudano kaj suda Egiptio de la afrika popolo de la **nuboj**. La malnova nubia lingvo estis grava lingvo dum la Egipta civilizo. La moderna nubia lingvo estas disdividata en du dialektoj, unu parolata ĉe la Nilo-valo (*nila nubia, nòbíín*), l'alia en la okcidenta sudana provinco de Kordofano (*monta nubia, midob*). Ambaŭ estas skribita per la araba alfabeto. La frazstrukturo estas SOV. La vortaro estas arĥaja kaj tre malvasta.

Kiel aglutina lingvo ĝi havas multajn prefiksojn kaj sufiksojn. Ĉi tiu surstrukturo estas tamen komplikiĝata kaŭze de la celado je kompleksa asimilado inter morfemoj por harmoniigi kaj glatigi la prononcado. Ĉi tio komplikas la penadojn por krei vortaron, ĉar vortoj fleksias parte nur aglutinante morfemojn. Vortaro momente estas kompilata en la universitato de Kairo.

Vidu ankaŭ
----------

* Dongola lingvo
* Kenzia lingvo

* Kategorio Nubia lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 212345
* GND: 4120292-2
* SUDOC: 028571290
 |
Lazy Lester en 2004.
**Marĉa bluso**, en angla *swamp blues*, foje *Excello sound*, estas subĝenro de bluso kaj fakte variaĵo de Luiziana bluso kiu disvolviĝis ĉirkaŭ la areo de Baton Rouge en la 1950-aj jaroj kaj kiu atingis pinton de populareco en la 1960-aj jaroj. Ĝi ĝenerale havas lantecan tempon kaj aligas influojn el aliaj muzikĝenroj, partikulare de regionaj stiloj de zideko kaj de Kaĵun-muziko. Ties ĉefaj sukcesaj muzikistoj estis Slim Harpo kaj Lightnin' Slim, kiu havis multnombrajn sukcesojn en la landa ritmenblusa pinta listo kaj kies verkoj estis ofte reuzitaj fare de bandoj de la Brita Invado.

Karakteroj
----------

**Marĉa bluso** estas trankvila, malrapidema, kaj ĝenerale pli ritmeca variaĵo de Luiziana bluso, kiu enhavas influojn el Novorleana bluso, zideko, soulo kaj Kaĵun-muziko. Ĝi estas karakterizita de simpla sed efika gitarludado kaj estas tre influita de bugiaj modeloj uzitaj en diskoj de Jimmy Reed kaj de la verkaro de Lightnin' Hopkins kaj Muddy Waters.

Notoj
-----

1. ↑   G. Herzhaft, Encyclopedia of the Blues, trad. B. Debord (University of Arkansas Press, 2nd ed. 1997), ISBN 1-55728-452-0, pp. 140–4.
2. ↑  Cub Coda, "Swamp blues", *Allmusic*, archived from the original on 30a de Majo 2011,  .

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614611
 |
**Demir Kapija** (makedone *Демир Капија*) estas urbo situanta en la sudorienta parto de la regiono Vardar. Ĝi estas la administra centro de la Opština Demir Kapija. En 2002 loĝis ĉi tie entute 3275 loĝantoj.

Loko, priskribo
---------------

La urbo situas proksimume en la mezo de la komunumo. Ĝi kuŝas ĉe la kunfluejo de la rivero Bošava kun la rivero Vardar en alteco de 100 - 200 m. La teritorio de la urbo havas areon de ĉirkaŭ 36 km2.

Ĉe la orienta rando de la urbo pasas la aŭtovojo A1 / E75, kiu kondukas al Grekujo. La regiona vojo R1102 ankaŭ veturas en la sama direkto. Laŭ la dekstra bordo de la rivero Vardar, fervoja linio trairas la urbon de Skopjo al Tesaloniko, Grekujo.

Ĉirkaŭ 1 km sudoriente de la urbo, regionaj vojoj kaj fervojoj, kune kun la rivero Vardar, eniras profundan kaj longan gorĝon. La gorĝo nomiĝas Demirkapiska klisura.

### Loĝantaro, ekonomio

Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 3275 homoj.

Ekzistis 3 161 makedonoj (96,52 %), 34 serboj (1,04 %) kaj 80 aliaj.

La ĉefa ekonomia sektoro en kaj ĉirkaŭ la urbo estas agrikulturo. Precipe la kultivado de vitoj, cerealoj, hortikulturaj kultivaĵoj (ruĝa pipro) kaj tabako. Aliaj industrioj inkluzivas sablon kaj ŝtonan minadon por konstruado.

Interesaj
---------

* Preĝejo "St. Patrino de Dio "
* Kelkaj arkeologiaj lokoj en kaj ĉirkaŭ la urbo
* Demir Kapija Gorge

Referenco
---------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Демир Капија en la makedona Vikipedio.* 

Statistikoj:

Pluaj fotoj
-----------

* Demir Kapija - Preĝejo "St. Patrino de Dio "Demir Kapija - Preĝejo "St. Patrino de Dio "
* Urbo Demir Kapija - situo en komunumoUrbo Demir Kapija - situo en komunumo
* Demir Kapija GorgeDemir Kapija Gorge

* Kategorio Demir Kapija en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Poljanska Huta,** ukraine **Полянська Гута,** slovake **Poľanská Huta**, hungare **Mezőhuta** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin, en municipo de Turja-Poljana.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 44′ 09″ N 22° 45′ 47″ O﻿ / ﻿48.73583 °N, 22.76306 °O﻿ / 48.73583; 22.76306 (mapo)Koordinatoj: 48° 44′ 09″ N 22° 45′ 47″ O﻿ / ﻿48.73583 °N, 22.76306 °O﻿ / 48.73583; 22.76306 (mapo)
* Areo: 25 km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 89232
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Mezőhuta apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Poljanska Huta/Mezőhuta. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
La tropika seka arbaro de la Laguna de Sonso en Nordaj Andoj.
Grayish piculet
Anhinga
La **Natura Rezervejo Laguna de Sonso** situas en la Departemento Valo de Kaŭko de Kolombio. Ĝi enhavas la lastajn etendajn restaĵojn de origina natura malsekejo restanta en la Rivervalo de Kaŭko en okcidenta Kolombio, kaj estis deklarita natura rezervejo en Oktobro 1978. Ĝi enhavas serion de marĉoj kaj lagetoj oriente de la bordo de la rivero Kaŭko, inter la municipoj Buga, Jotoko kaj Guacarí. Ĝi havas areon de 2 045 ha, kuŝe je altitudo de 935 m. La malsekejoj suferas pro la enmetita akvohiacinto.

Faŭno
-----

Birdoj registritaj el la rezervejo estas la dukolora arbanaso, la bluflugila anaso, la fiŝaglo, la jakanaoj, la nigrakola himantopo, la kokoia ardeo, la striardeo, la anhingoj kaj la brazila kormorano. El speciala intereso estas la granada pikumno, la kolombia muŝkaptulo, strikresta tamnofilo kaj la vitriola tangaro. Tiu rezervejo entenas ankaŭ la nuran restantan populacion de korna kriulo en la regiono.

Mamuloj trovigantaj tie estas la ordinara didelfo, la sirikota kaj la ordinara vampira vespertoj, la tapitio, la kapibaro, kaj la naŭzona dazipo. Estas ankaŭ kanbufoj kaj serpentotestudoj, same kiel kelkaj indiĝenaj kaj enmetitaj fiŝospecioj kiuj havigas la bazon de loka fiŝindustrio, kia la indiĝenae *Prochilodus magdalenae* kiu uzas la humidejojn de por la ovodemetado.

Referencoj
----------

* Reserva Natural Laguna de Sonso. *IBA Factsheet*. BirdLife International (2009). Alirita 2010-07-16.[*rompita ligilo*]
* Reserva Natural Laguna de Sonso. CVC OGAT Centro Sur: Instituto de Piscicultura, Buga. Alirita 2010-07-16.

```
Arkivigite je 2011-07-17 per la retarkivo Wayback Machine
```

3° 52′ 12″ N 76° 2′ 13″ U﻿ / ﻿3.87000 °N, 76.03694 °U﻿ / 3.87000; -76.03694 (mapo)
**Ksiangjang** (literumita ankaŭ Xiangyang, en ĉina 襄阳, en pinjino Xiāngyáng) estas gubernia grandurbo de la provinco Hubejo, en Ĉinio. Ĝi limas norde kun Henano, sude kun Jingmen, okcidente kun Ŝijan kaj sudoriente kun Suiĵu. Ties areo estas de 19 700 km² kaj ties loĝantaro estas de pli ol kvin milionoj de personoj.

La rivero Han fluas tra la urbocentro kaj dividas la grandurbon nord–suden. La urbo mem estas kunurbaĵo de du iam apartaj urboj: nome Fanĉeng kaj Ksiangjang (aŭ Ksiangĉeng), kaj estis konata kiel Ksiangfan antaŭ 2010.

Rivero Han ĉe Fanĉeng, 1874.

Historio
--------

Ksiangjang estas historia kaj kultura urbo fama en la tuta Ĉinio, kun historio de 2 800 jaroj. Tie okazis gravaj bataloj dum la periodo de la Tri Reĝlandoj. La murego de Ksiangjang spite sian antikvecon estas en tre bona stato. Ĝi estas tre vizitata urbo.

La batalo de Ksiangjang (en tradicia ĉina, 襄陽之戰; en simpligita ĉina, 襄阳之战; en pinjino, Xiāngyáng zhī zhàn) aŭ batalo de Ksiangfan (en tradicia ĉina, 襄樊之戰; en simpligita ĉina, 襄樊之战; en pinjino, Xiāngfán zhàn) estis serio de bataloj ligitaj al sieĝo de Ksiangjang, konsiderata unu de la plej grandaj de la dinastio Song, dum la jaroj 1267 ĝis 1273.

Ĉefaj ekonomiaj fontoj estas akvenergio, minado, tekstila industrio kaj aliaj industrioj, kaj agrikulturo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ksiangjang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


* Kategorio Ksiangjang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ksiangjang en la Vikivortaro (Universala vortaro)

* Registara retejo de Ksiangjang (en simpligita ĉina)
* Xiangzhou, Distrikta registara retejo
* Exploring Chinese History: Geographical Database Entry


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793550
* GND: 1068047429
* VIAF: 116144647638362723992
 |
**Polokwane** signifanta "Loko de Sekureco", pli frue **Pietersburg** estas grandurbo, universitata urbo, ĉefurbo de Provinco Limpopo en Sudafriko.

Mapo de Sud-Afriko, kie Polokwane estas trovebla norde

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 129 km²
* Loĝantaro: 148.103 (en 2012)
* Supermara alteco: 1282–1312 m
* Horzono: UTC +2 h
* Poŝtkodo: 015
* Telefonkodo: 0700

Geografio
---------

Polokwane situas sur altebenaĵo en la norda parto de la lando. Emalahleni troviĝas 220, **Pretorio** 236, Johanesburgo 291, Bloemfontein 666, Durbano 680, Port Elizabeth 1181, Kaburbo 1546 km.

Historio
--------

Pietersburg estis fondita en 1886. Dum la brita-bura milito la britoj konstruis tie grandan deportejon por virinoj kaj infanoj. La loĝloko oficiale iĝis urbo en 1992 kaj ĝi prenis la nunan nomon en 2005.

Ekonomio
--------

Polokwane estas industria kaj komerca urbo, kie oni produktas ekzemple Koka-kolaon. La urbo estas ŝatata de turistoj kaj ĉasistoj.

Trafiko
-------

Polokwane havas internacian flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Pretorio kaj al la norda landparto. Fervojo trafikas al Johanesburgo.

Klimato
-------

Polokwane havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 15-24 °C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas po 527 mm. La pluvo kulminas en decembro, inter junio-aŭgusto apenaŭ pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* subĉiela muzeo prezentas la tradician kaj nuntempan vivstilon de la loĝantoj kaj trovaĵojn el la kuprepoko kaj ferepoko
* la loko de unua orotrovejo de la lando
* irlanda domo, nun muzeo
* preĝejoj anglikana kaj romkatolika

Fontoj
------

* angla kaj hungara Vikipedioj
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]
* vetero
**Inuvialuktuna**, konata ankaŭ kiel *Okcidentkanada Inuktituta*, kaj *Okcidentkanada Inuktuna*, enhavas kelkajn inuitajn lingvarvarianĵojn parolatajn en la nordo de la Nordokcidentaj Teritorioj kaj en Nunavuto fare de kanadaj Inuitoj kiuj nomas sin mem *Inuvialuit*.

Inuvialuktuna estas parolata de Inuitoj de la delto de la rivero Makenzio, de Banks-insulo, de parto de la Viktoria Insulo kaj de la marbordo de la Arkta Oceano de la Nordokcidentaj Teritorioj – nome la teroj de la Inuvialuita Setloregiono. Ĝi estis tradicie enmetita sub pli larĝa Inuktituta lingvo, kaj ne estas kompleta konsento pri kiuj dialektoj apartenas al kiu lingvo. Pli ol kohera lingvo, Inuvialuktuna estas politike influita grupigo de tri tre diferencaj kaj apartaj variaĵoj.

Bibliografio
------------

* Harper, Kenn. Current Status of Writing Systems for Inuktitut, Inuinnaqtun and Inuvialuktun. [Yellowknife, N.W.T.]: Northwest Territories, Culture and Communications, 1992.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710079
* LCCN: sh2002012128
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la grupo de la norda kaj sud-okcidenta ĉinaj dialektoj. Por informoj pri la oficiale parolata norma ĉinlingvo (Putonghua/Guoyu), vidu la artikolon Norma ĉina lingvo.

La **nordĉina dialektaro** normĉine *běifānghuà* (北方话 laŭ simpligita skribo, 北方話 laŭ tradicia skribo) estas aro da dialektoj kutime grupitaj kiel unu lingvo de lingvosciencistoj. Ili estas parolataj precipe en la norda kaj sud-okcidenta partoj de Ĉinio, kaj al ili apartenas interalie

* la madarena, la oficiala ĉina normlingvo, enlande nomate *pǔtōnghuà,* (simpligita ĉina: 普通话; tradicia ĉina: 普通話; pinjino: Pǔtōnghuà).
* la dungana lingvo parolata ĉefe en Kirgizio apartenas al la nordĉina dialektaro.

Subgrupoj de la nordaj dialektoj estas la nord-orienta dialektaro (interalie parolata en Pekino) kaj la nord-okcidenta dialektaro.

Laŭ Ethnologue, en la jaro 2000 estis 845 456 760 denaskaj parolantoj de nordĉinaj dialektoj, kaj 178 000 000 dualingvaj parolantoj. Ĉar oni konsideras la dialektaron kiel unu lingvon, temas pri la plej multe parolata lingvo en la mondo.

### Unusola ĉina norma lingvo

La mandarena, nomata hodiaŭ *putonghua*, [signifas komuna lingvo] servas kiel lingvofrankao en Ĉinio, ebligante al parolantoj de diversaj ĉinaj lingvoj komunikiĝi unu kun la alia. La lando restis lingve diverseca ĝis la 1990-aj jaroj, kiam la *putonghua* estis aprobita kiel la ĉefa instruilo en lernejoj malfavora al la kantona, kiu estas pli proksima al la klasika ĉina en sia prononco kaj iom da gramatiko. Kontraŭe la normĉina *putonghua* kiu estas miksaĵo de nordaj dialektoj forte influitaj de la manĉura kaj la mongola.

#### Oficiala lingvo de Ĉinio

La plej parolata ĉina lingvo, la norma ĉina norma lingvo (Putonghua), antaŭe nomata la mandarena, estas la oficiala lingvo de Ĉinio. La centra registaro donas specialan eminentecon al la norma ĉina en ĉiuj niveloj de registarado kaj en la eduksistemo, kaj eĉ patronas la eksterlandan instruadon de la norma ĉina. Pli ol duoble da ĉinoj parolas ĉi tiun ĉinan varianton ol ĉiujn aliajn lingvojn, lingvaĵojn aŭ dialektojn kombinite. Tial, iuj ofte nomas la norman ĉinan simple "ĉina lingvo".

* Kategorio Nordĉina dialektaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nordĉina dialektaro en Vikilibroj (Pedagogiaj libroj)

maldekstra

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉina lingvaro
* Ĉina normlingvo

Referencoj
----------

1. ↑  Oni notu, ke en la ĉina lingvo mem ne estas iu ekvivalento al la esprimo "mandarena lingvo". Oni klare distingu, ĉu oni parolas pri la norma ĉina lingvo aŭ ĉu oni parolas pri la nordĉina dialektaro (běifānghuà).
2. ↑  (eo + alilingvaj versioj) Oiwan Lam, *La kaŭzoj de estiĝo de la mito pri la kantona kiel pli aŭtentika ĉina lingvo* - *La diskutoj pri aŭtentikeco estas reago al kultura entrudiĝo*, Global Voices, la 18-an de junio 2023, alirite la 29-an de junio 2023.
3. ↑  (en) *Cantonese almost became the official language*, South China Morning Post, la 6-an de oktobro 2009, alirite la 29-an de junio 2023.
**Niĝeriaj sportistoj** unue en 1952 partoprenis **olimpikon** - ekde tiam oficiala niĝeria teamo partoprenas la somerajn olimpikojn, kaj ne maltrafis eventon ekde tiam, krom en la Somera Olimpiko 1976, kiam la teamo protestis kontraŭ nekompleta izoliĝo de sud-afrikaj sportistoj antaŭ la olimpiko, kvankam laŭplane sportistoj de tiu lando komplete bojkotiĝu, ĝis la socia sistemo de apartismo tie estos komplete forigita. En vintraj olimpikoj malgrandaj niĝeriaj teamoj partoprenis nur en 2018 kaj 2022, kaj ankoraŭ ne atingis medalon. Tamen en la someraj olimpikoj la teamoj ne estas sensukcesaj: ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, la teamo sume atingis  3 orajn,  11 arĝentajn kaj  13 bronzajn medalojn. Fine ĝi havis la **74**-an rangon inter ĉiuj partoprenintaj teamoj.

La Niĝeria Olimpika Komitato (angle nomata *Nigeria Olympic Committee*) kunordigas la teamojn - la organizaĵo estis kreita en 1950 kaj rekonita de la Internacia Olimpika Komitato sekvajare. 

la niĝeria teamo de vira futbalo celebras sian ormedalon en la Somera Olimpiko 1996

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Niĝerio en la Olimpikoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
dekstra
La **Sumgait-pogromo** ankaŭ konata kiel *Masakro de Sumgait* aŭ *Okazintaĵoj de februaro* estis pogromo de azeroj kontraŭ armenoj loĝintaj en la marborda urbo Sumgait (azere: Sumqayıt) en la Azerbajĝana Soveta Socialisma Respubliko dum februaro 1988.

La 27-an de februaro 1988, grandaj bandoj de azeroj ariĝis por ataki la armenojn kaj surstrate kaj hejme. Post tio la disraboj ĝeneraliĝis kaj la manko de intereso de la polico permesis plimalbonigi la situacion kaj lasi sen defendoj al la armenoj.

La perfortaj agoj en Sumgait ne konis precedentojn en Sovetio kaj ĝi altiris grandan atenton en la amaskomunikiloj de Okcidento.

La masakro okazis pro la sendependisma movado en Montara Karabaĥo kiu ricevis la apogon de la najbara tiama Armena Soveta Socialisma Respubliko.

La 18.000 armenaj loĝantoj de la regiono, forlasis la urbon en la sevkaj semajnoj ĝis Bakuo, Armenio, Rusio kaj Usono. Multaj rifuĝintoj reloĝigitaj en la nordo de Armenio fariĝis viktimoj de la tertremo Leninakan en decembro 1988.

Eksteraj ligiloj
----------------

* sumqait.com Arkivigite je 2011-11-17 per la retarkivo Wayback Machine azerbajĝane, ruse, angle
* Aslan İsmayılov. Sumqayıt — SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı. Bakı: Çaşıoğlu. 2010. 204 səhifə. ISBN 978-9952-27-259-8 azerbajĝane
* Aslan Ismayilov. Sumgayit — Beginning of the Collapse of the USSR. Baku: Çaşıoğlu. 2010. angle
* Аслан Исмаилов. Сумгаит — начало распада СССР. Баку: Чашыоглу. 2010. 220 стр. ISBN 978-9952-27-276-5 ruse
* Уголовное Дело № 18/55461-88. Сумгаит. 1989. (I) ruse
* Уголовное Дело № 18/55461-88. Сумгаит. 1989. (II) ruse
* Həsənova Rəna, Cəfərova Nazxanım. **Sumqayıt danışan tariximizdir.** *Sumqayıt şəhərinin 60 illik yubileyinə həsr olunmuş Biblioqrafik göstərici*. Sumqayıt-2009. azerbajĝane
* sumgayit1988.com
* Vladimir Kryuchkov. Hardline Soviet Communist who became head of the KGB and led a failed plot to overthrow Mikhail Gorbachev