recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Konsilikomunismo** (aŭ pli mallonge **konsiliismo**; pli simple, ĉar bazvorta-esperante **konsilantarismo**) estas marksisma movado, kiun formas diversaj grupoj kaj organizaĵoj rekoneblaj pro tri ĉefaj komunaj punktoj:

1. opono al leninismo,
2. difino de la iama soveta kampo ne kiel socialisma sed ŝtatkapitalisma,
3. rifuzo partopreni baloton (kaj voĉdoni).

La nomo "konsilikomunismo" substrekas la oponon al "partikomunismo" : direktu la laboristaj konsilioj, ne ia partio. La laboristaj konsilioj estas asembleoj, kiuj grupigas ĉiujn proletojn. Por la konsiliistoj, nur tiuj asembleoj devas direkti la revolucion. Tial oponiĝas ili al la idearo de Lenin, laŭ kiu nur la partio devas direkti la revolucion kaj la socialisman socion. Por la konsiliistoj, la laboristaj konsilioj kontraŭe estu la nuraj strukturoj organizantaj : tiuj konsilioj estas formo de rekta demokratio. 

Krom la referenco pri la laboristaj konsilioj, la konsiliistoj ofte distingeblas pro sia opono al la sindikatoj (konsiderataj kiel reformistaj strukturoj), sed ankaŭ pro la rifuzo partopreni balotojn aŭ subteni la luktojn por "naciliberiĝoj". La konsiliismo foje rifuzas la kontraŭfaŝismon, kiel unuiĝo kun burĝaro. Por kelkaj konsiliistoj, kontraŭfaŝismo, forlasante la klaslukton, nur helpas al faŝismo : efike batali kontraŭ faŝismo nur povas la klaslukto kaj la lukto kontraŭ kapitalismo. La burĝa demokratio estas tiel konsiderata kiel speciala formo de kapitalismo kiu povas fari sin faŝisma por refunkciigi la kapitalisma proceso. Pri Sovetio kaj la diversaj "komunismaj" landoj, ĉiuj ĉi regnoj estas rigardataj de la konsiliistoj kiel ŝtatkapitalismoj, aŭ eĉ "ruĝaj faŝismoj". La bolŝevista revolucio de 1917 estas foje konsiderata kiel "burĝa revolucio" aŭ almenaŭ kiel puĉo.
***Archontophoenix alexandrae*** (**reĝa palmo**, sinonime *Ptychosperma alexandrae* F.Muell.) estas palmo hejma al Kvinslando kaj Nov-Sud-Kimrio, Aŭstralio, kaj hejmigita en Havajo kaj partoj de Florido.

Ĝi kreskas en akvo-proksima pluvarbaro, ofte en lokoj grave inunditaj dum pezaj pluvaj eventoj. Ilia kapablo rezisti tiujn kondiĉojn permesas al ili iĝi la dominanta specio.

Ĝi kreskas kun ununura trunko ĝis alto de 6 - 10 metroj. Floro-aretoj kreskas rekte de la trunko sub la nivelo de la palmaj frondoj (krontrunko, kapitelo). Ĉi tiuj floretoj povas mem kreski ĝis proksimume 1-metra diametro. La floretoj portas ruĝajn berojn, kiuj en Aŭstralio allogas pigojn. Kiam la flor-areto estas foruzita, ĝi falas al la tero, kaj en loĝataj areoj, tio povas esti problemo pro ties grando, pezo kaj ĝenerala malpuriga efiko.

Ĝi estas ofte uzata kiel ornamplanto.

Bildaro
-------

* HabitatoHabitato
* FloradoFlorado
* Fruktoj en aretoFruktoj en areto
* FruktojFruktoj

* Archontophoenix alexandrae en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Archontophoenix alexandrae en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Archontophoenix alexandrae en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697986
 |
**Endre Somogyi** [ŝomodji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somogyi Endre** estis hungara kuracisto, altlerneja instruisto.

Endre Somogyi naskiĝis la 26-an de februaro 1922 en Kisvárda, li mortis la 9-an de marto 2006 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Somogyi devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1940, poste li ne povis studi pro la kontraŭjudaj leĝoj. Li lernis la metion tornisto kaj li laboris en fabriko. Dum la nazia erao (1944) li estis trudlaboristo, poste li estis deportita al Gunskirchen. Hejmenveninta en 1945 li ekstudis kaj akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1952. Post la diplomo li laboris en juĝeja medicina instituto, kie li restis ĝis la pensiuliĝo. Intertempe en 1955 li akiris 2 medicinajn fakdiplomojn. En tiu longa periodo li estis konstanta ekspertizisto en la juĝejo. Li estis lektoro en 1958, poste docento, ekde 1969 profesoro ĝis la emeritiĝo en 1992. Li kandidatiĝis en 1959, doktoriĝis en 1972 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis rektoro inter 1985-1991, pli frue vicrektoro (1979-1985). Li ricevis premiojn inter 1973-1995. Li edziĝis en 1949.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Igazságügyi Orvostan alapjai* (1982, resume sesfoje eldonita, studenta lernolibro)
* *Tévedések és hibák az orvosi gyakorlatban* (libro, 1986)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718243
* GND: 1135220190
* LCCN: n83223401
* VIAF: 11232408
* ISNI: 0000 0000 8018 0654
 |
Germana filmo pri batalo ĉe Stalingrado, aperinta en la jaro 1993.
Ĝi estas iusence rimejko de alia germana filmo pri la batalo, "Hunde, wollt ihr ewig leben?"

Okazaĵo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

El bataliono de la germanaj Sturmpionier, kiuj resaniĝas post kruelaj bataloj je Al-Alamein en Norda Afriko, estas post libertempo en Italio farita batroto, kiu havas ordonon transŝoviĝi ĝis Stalingrado. En tiu ĉi grupo estas ankaŭ tri nedisigeblaj amikoj en armilo, kiujn plenigas nova leŭtenanto von Witzland, kiu venis anstataŭigi sian vunditan antaŭulon. La grupo de germanaj soldatoj (Fritz, "Rollo", Gege, kaj Hans von Witzland), komune travivos oktobrajn kaj novembrajn batalojn je fabrikaj kompleksoj ĉe Volgo en Stalingrado kaj post eksceso en kampa lazareto ili estas alikomanditaj al "Strafebatallion" (punroto). Ĉi tie ili ricevas eblecon akiri la perditan honoron per propravola partopreno en memmurdiga batalo je vilaĝo Marinovka, kiu kreas lastan ŝancon por la germana cedo el la staligrada "kaldrono".

Ili ja sukcesos defendi la vilaĝon en kruela batalo kontraŭ la rusaj tankoj, tamen la germana retiriĝo estas neevitebla.
Sekvas vana provo pri evakuo per aviadilo post simulado de vundo, sed kiu finiĝos denove per fiasko. Ŝajnas, ke la stalingrada "kaldrono" estas super la fortoj de la germanaj soldataroj.
La filmo tre fidele ilustras veran situacion en Stalingrado dum 1942 kaj 1943 jaroŝanĝoj. Malsato, vintro, elĉerpiĝo, malsanoj kaj perdo de iluzioj pri "la granda kaj nevenkebla germana armeo", repuŝiĝas en la konduto de la soldatoj. Iliaj heroaj faroj rilate al siaj amikoj kaj ribeloj kontraŭ superuloj estas fidela bildigo de sufero de ordinara germana soldato. Honoro kaj gloro estas nur vortoj kaj morto kaj malsukceso estas ĉieestantaj.

La filmo estis filmita en kelke da lokoj, el kiuj por la ĉeĥaj spektantoj estas plej interesa eksa soldata flughaveno Hradčany (en la filmo kiel flughaveno Pitomnik), la eksaj randaj partoj de la malnova urbo Most, kiuj estis en la tempo de la filmigado ĝuste detruataj kaj ili servis kiel kulisoj de ruinoj de la urbo, la areo de entrepreno Poldi Kladno kaj memkompreneble filmaj atelieroj en la praga Barrandov. La vintraj scenoj poste estis alfilmitaj en Finnlando. Por filmigado de atakoj de tankoj estis uzitaj tankoj T-34/85, sed kiujn en la tempo de la batalo ĉe Stalingrado oni ankoraŭ ne fabrikis, partoprenis en ili ilia pli malpli aĝaj varianto T-34/76.

La ĉeĥan produkton en la filmo reprezentis:

* Filma studio Barrandov - atelieroj Hostivař
* Studio Sirotek - Jirka Sirotek
* Art Centrum a.s.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***
*Tio estas kataluna nomo. La patronomo estas* **Cambó** *kaj la patrinonomo estas* **Batlle**

Skulptaĵo de Francesc Cambó fare de Victor Ochoa sur Via Laietana en Barcelono
**Francesc Cambó i Batlle** (katalune fɾənˈsɛsk kəmˈbo) (naskiĝis la  2-an de septembro 1876(nun 1876-09-02) en Verges, mortis la 30-an de aprilo 1947 en Bonaero) estis kataluna konservista politikisto, fondinto kaj gvidanto de la aŭtonomia partio *Lliga Regionalista*. Li estis ministro en pluraj hispanaj registaroj. Li ankaŭ subtenis nombron da artaj kaj kulturaj taskoj, specife, la tradukon de klasikaj grekaj kaj latinaj tekstoj en la Katalunan.

Biografio
---------

Francesc Cambó naskiĝis en Verges en la komarko de Baix Empordà, Katalunio, Hispanio. Li fondis la *Lliga Regionalista*, regionisman konservisman partion, en 1901. Li estis unu el la unuaj kiuj proponis aŭtonoman sistemon de registaro por Katalunio, kvankam, tiutempe, li nur sukcesis atingi kunfandiĝon de la kvar provincaj entoj en Katalunion (*Mancomunitat de Catalunya*), kun limigita povo. Li estis elektita membro de la hispana parlamento plurfoje, kaj estis dufoje nomumita ministro en hispana konservisma registaro.

Lia partio, la *Lliga*, estis la ĉefa reprezentanto de la Kataluna regionisma aŭ naciisma movado. Tamen, en 1931, Esquerra Republicana de Catalunya, maldekstrema naciisma partio, gajnis la elektojn kaj formis la novan aŭtonoman Katalunan registaron (Generalitato de Katalunio).

En la komenco de la Hispana Enlanda Milito, li iris eksterlanden. Dum li komence ne subtenis la fortojn de Francisco Franco, li poste faris tion, timante ke Respublika venko kondukus al maldekstrema Respubliko subtenata de Sovetunio.

Li mortis en Argentino en 1947.

Verkoj
------

* 1915: *Actuació regionalista*
* 1917: *El pesimismo español*
* 1919: *Vuit mesos al ministeri de Foment*
* 1924: *Visions d'Orient*
* 1924: *La crise économique anglaise*
* 1924: *Entorn del feixisme italià*
* 1929: *La valoració de la pesseta*
* 1929: *Les dictadures*
* 1929: *Per la concòrdia*
* 1929: *España, Cataluña y la Nueva Constitución*

Vidu ankaŭ
----------

* Kataluna naciismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Francesc Cambó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* katalune Instituto Cambó

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Francesc Cambó en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 476343
* GND: 11870222X
* LCCN: n81128546
* VIAF: 61560386
* ISNI: 0000 0001 2101 7571
* SUDOC: 028424565
* BNF: 120262643
* ULAN: 500315315
* RKD: 439930
* NKC: pna2016908029
* ICCU: IEIV011678
* BNE: XX838118
 |
**Ferenc Bernáth** [bernAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bernáth Ferenc,** ukraine **Ференц Бернат** estas ukrainia hungara gitaristo, komponisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Ferenc Bernáth  naskiĝis en 1981 en Ĉop (Ukrainio).

Biografio
---------

Ferenc Bernáth apartenis al la hungara minoritato en Ukrainio. Li frekventis muziklernejon en sia naskiĝurbo, kie komence li pianadis, poste gitaradis. Inter 1996-2000 li daŭris la lernadon en arta mezlernejo en Uĵhorodo, pli poste inter 2001-2007 en Artscienca Universitato de Ĥarkivo. Post la diplomo en 2007 li translokiĝis al Budapeŝto kaj ekinstruis en muzika mezlernejo, poste ekde 2012 en muzika pedagogia altlernejo. En 2015 li fondis la plej grandan gitaran orkestron de la mondo. Li ricevis ukrainiajn kaj hungarajn premiojn inter 2012 – 2018. Lia repertuaro konsistas el klasika, popola, flamenka, distra kaj ĵaza gitarludoj sola aŭ kun pluraj instrumentoj.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Internacia Gitara Festivalo de Esztergom 2001
* Internacia Festivalo de Opero en Miskolc 2008
* Internacia Gitara Festivalo en Kievo 2013

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* 
* 
* aŭdebla muziko de Bernát

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Bernáth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641831
 |
**Ferenc Bokros** [bokroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokros Ferenc** estis hungara grafikisto, ilustristo, poŝtmarkoplanisto, etnografo.

Poŝtmarko fare de Ferenc Bokros
Ferenc Bokros  naskiĝis la 15-an de januaro 1891 en Budapeŝto, li mortis la 11-an de septembro 1974 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Bokros studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo (1908–1909, 1911–1914) kaj Reĝa Modela Desegna Lernejo (1910-1918 kun interrompoj). Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Helbing, Károly Ferenczy, István Bosznay kaj Manó Vesztróczy. En 1911 li faris etnografian esplorvojaĝon en Transilvanio, en la sekva jaro en Supra Hungarujo. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis aktiva kaj havis postenojn kaj kreis afiŝojn. Inter la mondomilitoj li faris plej ofte etnografiajn grafikaĵojn. Inter 1954–1966 li faris libroilustraĵojn en redaktejo. Ekde 1959 li denove kreis poŝtmarkojn.

Elektitaj poŝtmarkoj
--------------------

* Karl Marx, Friedrich Engels kaj similaj (1919)
* Tago de poŝtmarko (1959)
* Franz Liszt (1961)
* Siófok (1963)
* 50-jara estas Partio de Hungaraj Komunistoj (1968)
* Miklós Radnóti (1972)

Elektitaj libroilustraĵoj
-------------------------

* Jules Verne (1954-1965)

Lia pentraĵo
------------

* *Hegyvidéki táj*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-12-24. Alirita 2018-12-24.

* Kategorio Ferenc Bokros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627305
* VIAF: 121423903
* ISNI: 0000 0000 7949 0559
 |
**Ferenc Callmeyer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Callmeyer Ferenc** estis hungara arkitekto, titulara universitata instruisto, koresponda membro de Hungara Arta Akademio (2017).

Ferenc Callmeyer naskiĝis la 3-an de aprilo 1928 en Miskolc, li mortis la 3-an de oktobro 2020.

Restoracio en Badacsony planita de Ferenc Callmeyer
Monumento pri hungara revolucio de 1956 fare de Callmeyer (la ferkugloj demonstras la pafojn)

Biografio
---------

Ferenc Callmeyer maturiĝis en minoritana gimnazio, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1951. Post la diplomo li instruis samloke, krome li laboris en pluraj ŝtataj arkitekturaj oficejoj, sed li ankaŭ studis en majstrokurso (1953). Inter 1963-1965 li laboris en Londono, poste inter 1965–1990 en arkitektura instituto en Budapeŝto. Ekde 1984 li estis titulara universitata instruisto en la teknikuniversitato. Depost fino de la socialismo (1990) li fondis propran arkitekturan firmaon. Li akiris sciencan gradon DLA. Li ricevis premiojn ekde 1956.

Elektitaj planoj
----------------

* restoracio kaj aliaj konstruaĵoj en Badacsony
* restoracio kaj aliaj konstruaĵoj en Tihany
* hotelo en Keszthely
* pluraj lernejoj en Budapeŝto, Székesfehérvár
* akvoturo en Püspökladány
* pluraj uzinoj
* pluraj loĝdomoj, feriejoj
* monumentoj

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Arthalo Budapeŝto (1952)
* Telki (2005, 2006)
* Solymár (2009)

Elektitaj libroj
----------------

* *Hétvégi házak – nyaralók* (1972)
* *Clasp rendszerű iskolák* (1986)
* *Telki ezer éve* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Callmeyer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685164
* LCCN: n2005000609
* VIAF: 121364142
* ISNI: 0000 0001 1971 4036
 |
**Boka** (ankaŭ germane), serbe **Бока,** hungare **Bóka** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

Boka troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Romkatolika preĝejo de Boka

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 79  km²
* Koordinatoj: 45°21′10″N 20°49'28″E
* Alto super marnivelo: 53 m
* Loĝantaro: 1730
* Poŝtkodo: 23252
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Boka situas sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de Timiş.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1333 en formo *"Baka"*. En 1910 loĝis en Bóka 2975 homoj (1397 serboj, 624 hungaroj, 620 kroatoj, 261 germanoj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Módos, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Boka 1735 homoj, (994 serboj (57 %), 482 hungaroj (28 %), 83 kroatoj, 47 ciganoj, 16 jugoslavianoj, 8 slovakoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika serba preĝejo
* romkatolika preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Grekokatolika serba preĝejo de Boka

* Kategorio Boka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo Ferenc Berchtholdt** [breĥtold], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berchtholdt Ferenc** estis aŭstra-hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko, abato, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *üngerschützi*. Lia familia nomo malofte aperis en formo ’’Berchtold*.*

Ferenc Berchtholdt  naskiĝis la 24-an de junio 1730 en Hungara reĝlando en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio). Li mortis la 14-an de aŭgusto 1793 en Besztercebánya (nuntempa Banská Bystrica en Slovakio).

Biografio
---------

Ferenc Berchtholdt devenis el tia aŭstra familio, kiu ricevis hungaran ŝtatanecon en 1751. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis teologion en Vieno, fine li lernis en Romo. Li doktoriĝis el teologio, li pastriĝis en 1753. Li komencis sian eklezian karieron apud ĉefepiskopo Miklós Csáky. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* en 1754 pastro en Verebély
* en 1758 kanoniko en Esztergom, baldaŭe vicĉefepiskopo
* en 1761 rektoro en Nagyszombat
* en 1764 abato
* episkopo en 1766
* preposto en Pozsony en 1773
* la unua episkopo de Besztercebánya en 1776.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Sermo habitus Neosolii’’ (1776)
* ’’Tägliche Erinnerung des Todes’’ (1791)
* ’’Praxis juvandi ad bene moriendum’’ (1792)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]




* Kategorio Ferenc Berchtholdt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**CHORIN Ferenc** [pr. korin], laŭ okcidenteŭropa vortordo **Ferenc Chorin** estis hungara negoculo, politikisto. Lia samnoma filo estis Ferenc Chorin (negocisto), lia avo estis Áron Chorin.

Ferenc Chorin naskiĝis en Arad (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Arad en Rumanio) la 11-an de majo 1842 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de januaro 1925.

Kariero
-------

Ferenc Chorin studis en Budapeŝto kaj ankaŭ eksterlande. Post la jura diplomo li hejmenvenis kaj estis advokato, samtempe li redaktis ĵurnalon. En 1867 li estis elektita parlamenta deputito, baldaŭ inter 1872–1903 seninterrompe parlamentano, tamen kelkfoje li ŝanĝis partiojn. Ekde 1903 li estis senatano, tiutempe li kristaniĝis. Pli frue en 1902 li fondis la Federacion Tutlandan de Fabrikinsdustriuloj (GYOSZ), kies li estis prezidanto ĝis sia morto. Li estis negocisto pri karbonminejoj.

Memorigiloj
-----------

* En Dorog kaj Bátonyterenye loĝkvartaloj portas la nomon Chorin

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Chorin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Xavér Ferenc GEBHARDT** [ksavEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gebhardt Xavér Ferenc** estis hungara kuracisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1830).

Xavér Ferenc Gebhardt [*rompita ligilo*] naskiĝis la 23-an de januaro 1791 en Paks. Li mortis la 27-an de oktobro 1869 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Xavér Ferenc Gebhardt frekventis universitatojn en Szeged, Pest kaj Vieno. En 1815 li eklaboris en universitato de Pest, kie li instruis kaj esploris. En 1824 li fondis instituton pri variolo. En 1840 li iĝis nobelo. Li unuafoje ricevis premion.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Versus: dno Carolo Gindlj, pro onomastico die oblati*
* *Útmutatás az orvosi gyakorlásra, vagy bevezetés a beteg ágya mellett való orvosi tanításra* (Instruado pri medicina praktiko aŭ enkonduko al medicina instruo laŭ la pacienta lito), (1827)
* *A különös orvosi nyavalya és gyógytudomány alapvonaljai. A különös orvosi pathologia és therapia* (1828–1838)

Fontoj
------

* biografio hungare[*rompita ligilo*]
* biografio hungare[*rompita ligilo*]
Portreto de Xiaoliewu.

  

Imperiestrino **Xiaoliewu** ***[孝烈武皇后]*** (1590 – 1626), persona nomo **Wula Nala Abahai *[乌拉那拉·阿巴亥]***, estis partnero de Nurhaci. Ŝi estis 31 jarojn pli juna lia.

Abahai estis erare identigita kun Huang Taiji, la oka filo kaj posteulo de Nurhaci, en pli fruaj fontoj.

En novembro aŭ decembron 1601, lordino Wula Nala Abahai geedziĝis kun Nurhaci, iĝante unu el liaj multoblaj edzinoj. Sekvante la morton de imperiestrino Xiaocigao la 31an de oktobro 1603, lordino Wula Nala Abahai estis levita al la primara partnero de Nurhaci. Ŝi naskis la 28an de aŭgusto 1605 la 12-an filon de Nurhaci, Ajige, la 17an de novembro 1612 sian 14-an filon, Dorgon, kaj la 2an de aprilo 1614 sian 15-an filon, Duoduo.

Wula Nala Abahai estis devigita fari memmortigon la 1an de oktobro 1626 fare de ŝiaj vicfiloj (inkluzive de Huang Taiji) ĉar ili timis ke ŝi eble estos bariero al la sinsekvo de Huang Taiji.

Familio
-------

### Gepatroj

* Patro: **Mantai *[满泰]*** (? – 1596)
* Patrino: *Ne certas kiu*
* Gefratoj: *Ne certas kiu*

### Infanoj

* **Ajige *[阿济格]*** (1605 – 1651)
* **Dorgon *[多尔衮]*** (1612 – 1650)
* **Duoduo *[多铎]*** (1614 - 1649)

Titoloj
-------

* **Virino Wula Nala *[乌拉那拉]*** (ekde 1590)
* **Ce Fujin *[側福晉]*** (ekde Novembro/Decembro 1601)
* **Da Fujin *[大福晉]*** (ekde 1603)
* **Da *[大妃]*** (ekde 1603)
* **Xiaoliewu *[孝烈武皇后]*** (ekde 1650 – 1653)
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri subkulturo pri homformaj bestoj. Por aliaj signifoj vidu la artikolon felo.

Antropomorfa vulpino
**Felanaro** (angle: *furry fandom* prononco [f*e*ri ˈfændəm]) estas ŝatantaro pri fikciaj homecaj bestoj. Homoj kun tiu komuna intereso kuniĝas ene de sociaj retoj aŭ lokaj renkontiĝoj. Homoj kiuj sentas sin membro de tiu komunumo nomiĝas *felanoj* kaj interŝanĝas inter si bildojn, rakontojn, kaj diversajn aliajn kreaĵojn pri tiuj homecaj bestoj.

Tiuj bestoj ofte havas ecojn de la homa korpo, sed ankaŭ povas havi homecan personecon kaj kapablojn (antropomorfismo). Tiaj kapabloj estas diversaj, ekzemple kapablo pensi kaj agi kiel homo, vesti sin, paroli, iradi per du piedoj, loĝi en domo, ktp. Tiu ĉi subkulturo originas en la komunumoj sciencfikcia kaj fantasta, sed jam de tre longa tempo homoj interesiĝis pri homecaj bestoj, kiel pri la rolulo Renardo la vulpo en Mezepoko.

Kelkaj felanoj ne nur interesiĝas pri homformaj bestoj, sed foje trovas identecon en ili.

Interesoj
---------

Ekzistas kelkaj intereskampoj komunaj por sufiĉe granda parto de felanoj, kvankam ne por ĉiuj. La baza estas ĝenerala intereso pri bestoj.

La fakto, ke homformaj bestoj reale ne ekzistas, estas kompensata per kreado de vidartaĵoj. Tial estas ĉe felanoj tre ŝatataj kaj aprezataj desegnaĵoj, bildrakontoj kaj desegnitaj filmoj. Certan popularecon havas ankaŭ literaturo kaj etan ankaŭ aliaj artaj specoj.

Preskaŭ ĉiuj felanoj ŝatas rolludi kiel ilia ŝatata besto. Tiu rolludado povas esti pure virtuala (reta) aŭ fizika (realviva). Rolanto rolas kiel sia alia egoo, tiel nomata felsono. Dum reta rolludado oni kutime priskribas aktivadon de sia felsono per 3-a persono, ekz *"Joĉjo nun lekas sian piedon"* anstataŭ *"Mi nun lekas mian piedon"*.

Precipe por renkontiĝoj kaj jam menciita rolludado multaj elfaras specialajn kostumojn en formo de besto, kiu nomiĝas felkostumo. Kvalito de tiuj ĉi kostumoj varias de tre simplaj, partaj (kapo, bestpiedoj) ĝis tre kompleksaj tutkorpaj kun eventualaj specialaĵoj, ekz. kun moviĝantaj flugiloj de drako.

Vidu ankaŭ
----------

* Felkostumo
* Neko
* Ubunto
* Kitsuno
* Voranaro

Referencoj
----------

1. ↑  kontribuantoj de WikiFur.  Prifela vortaro angla-Esperanta. Alirita 2012-03-20.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Felanaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Felanaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* WikiFur - prifela reta enciklopedio (Esperante)
**Ferenc Chorin,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Chorin Ferenc** estis hungara negocisto, juristo, fabrikestro. Lia patro estis la samnoma Ferenc Chorin, lia praulo estis rabeno Áron Chorin.

Ferenc Chorin naskiĝis la 3-an de marto 1879 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de novembro 1964 en Novjorko.

Biografio
---------

Ferenc Chorin devenis el riĉa juda familio. Li studis en sia naskiĝurbo kaj Berlino. Li akiris juran diplomon en 1901, post tri jaroj advokatan diplomon, poste li estis advokato ĝis 1918. Post la 1-a mondmilito li okupiĝis nur industriaj negocoj kaj li transprenis la familiajn minejojn ĉe Salgótarján. En 1921 li edziĝis kaj plue riĉiĝis. En 1919 li kristaniĝis, tamen li havis la kategorion juddevena. Post kelkaj jaroj li estis la plej influhava negocisto de la lando, ekde 1927 li estis senatano. Apartenis al lia rondo eĉ Miklós Horthy. Dum la nazia erao (1944) li tuj estis arestita, sed li faris kompromison kun Gestapo, li donacis liajn havaĵojn al la nazioj, poste Gestapo permesis la rifuĝon kun sia familio al Svislando. En 1947 li translokiĝis al Usono, kie li sukcese okupiĝis pri negocoj. Li helpis al Horthy, kiu vivis malriĉa en ekzilo. Lia edzino naskis plurfoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Chorin (negocisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697651
* GND: 123010853
* LCCN: no2001042847
* VIAF: 77211217
* ISNI: 0000 0000 7866 2187
 |
Bojas hundido kiel faris la hundoj
**Bojas hundido kiel faris la hundoj** ((malnov-)nederlanda:  ***'Soo voer gesongen, soo na gepepen'*** ) estas pentraĵo de la nederlanda pentristo Jan Steen, olefarbo sur tolo, 133,7 x 162,5 centimetroj granda, farita ĉirkaū 1668-1670. Ĝi estas tipa ekzemplo de la pliposta diraĵo "mastrumado de Jan Steen" (huishouden van Jan Steen). La verko troviĝas en la kolekto de la Mauritshuis en Hago.

Steen ofte figuras proverbojn en siaj pentraĵoj, ĉe kio estas neklara ĉu li lasis domini la moralon aŭ la humuron. En ĉi tiu verko li figuras la proverbon "Bojas hundido kiel faris la hundoj", kun la fakta signifo: malbona ekzemplo, malbona imito. Tio legeblas sur teksto kio havas la avinon antaŭ si. La kompleta teksto estas: "*Liet / Soo voer gesongen soo / na gepepen dat is al lang / g[e]bleken ick sing u vo[or] /so[o] volcht ons na[er] / van een tot hon[derd] jaar''*.

Vidu ankaŭ
----------

* Muzeo Mauritshuis

* Kategorio Bojas hundido kiel faris la hundoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697934
 |
**Sankta Francesca Saverio Cabrini** (naskiĝis la 15-an de julio 1850 en Sant'Angelo Lodigiano, mortis la 22-an de decembro 1917 en Ĉikago) estas kristana sanktulino. Ŝi estas la fondinto de la ordeno "Misiistaj fratinoj de la Sankta Koro".

Instigita de papo Leono la 13-a ŝi elmigris al Usono, por tie organizi karitatajn kaj religiajn iniciatojn inter la italdevenaj enmigrintoj. En 1909 ŝi ricevis la usonan civitanecon. En 1938 la katolika Eklezio beatigis ŝin kaj en 1946 ŝi estis sanktigita de papo Pio la 12-a. Ŝi estas la unua usonanino, kiu estis sanktigita.

Biografio
---------

Naskiĝinta en 1850, Sankta **Francesca Saverio Cabrini** estis la dektria infano de riĉa familio de kultivistoj de Lombardio. Instruistino en 1872, ŝi revis fariĝi misiistino en Ĉinio, sed neniu kongregacio akceptis ŝin pro ŝia malforta sano.

Do, ŝi decidis kun ses amikinoj fondi en 1880 propran kongregacion, la "Misiistaj fratinoj de la Sankta Koro". Tamen papo Leono la 13-a ne permesis al ŝi iri en Ĉinion, kaj komisiis al ŝi instaliĝi en Usonon por helpi tie italajn enmigrintojn.

Ŝi kreis en 1914, en Noisy-le-Grand (Francio), orfejon destinitan akcepti la junulinojn de italaj enmigrintoj. Tiu orfejo hodiaŭ fariĝis liceo, nome "Lycée Françoise Cabrini". Alia parto de la bieno estis destinita al la konstruo de kadukulejo.

Ŝi do obeis, kaj fondis en Usono hospitalojn, kuracejojn, lernejojn kaj religiajn komunumojn. Ŝi ricevis usonan civitanecon en 1909, kaj mortis en Ĉikago en 1917, elĉerpita pro senĉesa aktivado, postlasante tridek domojn en ok landoj. Ŝia korpo ripozas en Novjorko en tombejo ĉe la 196-a strato.

La "Patrino de enmigrintoj" estis kanonizita de papo Pio la 12-a la 7-an de julio 1946; unua sanktulino de Usono.

La Hospitaloj "Hôpital Santa Cabrini" en Montrealo kaj "Cabrini Medical Center" en Novjorko estis nomitaj honore al ŝi.

Kulto
-----

La festotago de Sankta Cabrini estas la 22-a de decembro.

Eldonaĵoj
---------

* Francesca Saverio Cabrini *Lettere*, Ancora 1968
* Francesca Saverio Cabrini *Tra un'onda e l'altra. Relazioni di viaggio*, Centro cabriniano, Roma 1980
* Giuseppe Dall'Ongaro, *Francesca Cabrini. La suora che conquistò l'America*, Rusconi 1982
* Giuseppe De Luca *Madre Cabrini. La santa degli emigrati*, Edizioni di Storia e Letteratura, Roma 2000
* Lucetta Scaraffia *Francesca Cabrini. Tra la terra e il cielo*, Paoline 2003
* Nello Vian, *Madre Cabrini*, Morcelliana 1938.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de sanktuloj

* Kategorio Francesca Saverio Cabrini en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307537
* GND: 119177307
* LCCN: n80034338
* VIAF: 59249055
* ISNI: 0000 0000 6121 197X, 0000 0003 6840 5947
* SUDOC: 05251479X
* BNF: 13560088x
* NLA: 50213309
* ICCU: SBLV248283
* BNE: XX932214
 |
**Edith Pásztory** [pAstori], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pásztory Edith** (en Hungario konata ankaŭ *Bartókné Pásztory Ditta* aŭ *Bartók Béláné*) estis hungara pianisto, la dua edzino de Béla Bartók.

Edith Pásztory  naskiĝis la 31-an de oktobro 1903 en Hungario, en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio). Ŝi mortis la 21-an de novembro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Edith Pásztory devenis el juda familio. Ŝi frekventis Muzikakademion en Budapeŝto, dume ŝi edziniĝis al Béla Bartók. Iliaj kunaj debutoj okazis en 1938 en Basel, poste en Eŭropo kaj Usono. Post 2 jaroj pro konstanta minacado de judoj ili migris al Usono. Edith hejmenvenis sola en 1946. Ekde 1960 ŝi denove partoprenis en koncertoj precipe eksterlande (ekzemple en Svislando), kie preskaŭ senescepte prezentis verkojn de Bartók. En 1965 ŝi verkis rememorojn pri lastaj monatoj de Béla Bartók. En 1986 ŝi fondis premion.

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* hungare

* Kategorio Edith Pásztory en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426352
* GND: 12496205X
* LCCN: no92005879
* VIAF: 69875372
* ISNI: 0000 0000 8392 1921
* SUDOC: 160233291
* BNF: 138911997 14848499v, 138911997
* MBA: cb7da0b8-fbdf-4cd4-90d2-b30c5bc5316c
* NKC: xx0164060
* BNE: XX1560085
 |
**Francesca NERI** (Trento, 10a de februaro 1964) estas itala aktorino kaj produktoro de kino.

Kariero
-------

Gradiĝinta en la *Centro Sperimentale di Cinematografia* de Romo, ŝi ekkarieris fine de la 1980-aj jaroj en duarangaj roloj en italaj filmoj. Ŝi ricevis ĉefrolon en la hispana filmo *Las edades de Lulú* (1990) de la reĝisoro Bigas Luna, kaj poste partoprenis en italaj, hispanaj, francaj ka usonaj produktaĵoj, inter kiuj elstaras la premiitaj *Pensavo fosse amore... invece era un calesse*, *Al lupo al lupo*, *Carne trémula*, *Hannibal*, *La cena per farli conoscere*, *Il papà di Giovanna* kaj *Una famiglia perfetta*.

Neri en la Kinfestivalo de Venecio (1990).
Ŝi laboris por famaj reĝisoroj kiel Carlos Saura, Gabriele Salvatores, Pedro Almodóvar, Giuseppe Bertolucci, Pupi Avati, Cristina Comencini kaj Ridley Scott, kaj kunprotagonistis filmojn kun aktoroj kiel Antonio Banderas, Javier Bardem, Silvio Orlando, Massimo Troisi, Alessandro Benvenuti, Arnold Schwarzenegger, Monica Bellucci, Carlo Verdone kaj Sergio Rubini, inter aliaj. Pere de sia kompanio Bess Movie ŝi produktoris la filmojn *Melissa P.* (2006) kaj *Riprendimi* (2008).

Ŝi ricevis dufoje la Premion *Nastro d'Argento* en la kategorio de plej bona aktorino pro sia ludado en *Pensavo fosse amore... invece era un calesse* (1991) kaj *Carne trémula* (1997). Ŝi esti nomumita al ses Premioj David di Donatello en la kategorioj de plej bona aktorino kaj plej bona helpaktorino, kaj ricevis premiojn kaj nomumojn en aliaj eventoj kiel la Premioj Ciak d'oro, Flaiano kaj Globo d'oro. Post filmado de *The Habit of Beauty* (2016), ŝi suferis sanproblemojn, kiuj malhelpis pluigon en kino aŭ televido. 

Ŝi estis edzino dum dek du jaroj de la aktoro Claudio Amendola, kun kiu ŝi havas filon Rocco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Francesca Neri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Francesca Neri ĉe Interreta filma datumbazo (angle)

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Francesca Neri en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818150
* GND: 137450109
* LCCN: no00074048
* VIAF: 90302747
* ISNI: 0000 0001 1451 4967
* SUDOC: 059440708
* BNF: 14210773d
* NLA: 42795962
* BIBSYS: 1016700
* NKC: xx0177448
* ICCU: RAVV095125
* BNE: XX1109588
 |
**Editors** estas angla rokmuzika grupo formita en Birmingham en 2002. Ili estis antaŭe konata kiel **Pilot**, **The Pride** kaj **Snowfield**. La nuntempaj membroj de la grupo konsistas el Tom Smith (voĉo, gitaro, piano), Russell Leetch (basgitaro, sintezilo), Edward Lay (drumo, perkutinstrumentoj), Justin Lockey (gitaro) kaj Elliott Williams (klavaro, sintezilo, gitaro).

Editors ĝis nun publikigis du platenajn studiajn albumojn kaj ses albumojn entute, kun multaj milionoj da sumaj vendoj. Ilia unua albumo *The Back Room* estis publikigita en 2005. Ĝi enhavas la sukceskanzonojn *Munich* kaj *Blood* kaj ĝi ricevis Mercury Prize kandidatigon en la sekvanta jaro.

Ilia sekvanta albumo *An End Has A Start* atingis la numeron unuan en la UK Album Chart en junio 2007 kaj ĝi gajnigis al ili kandidatigon por la plej bona brita grupo. Ĝi enhavas krome plian sukceskanzonon *Smokers Outside The Hospital Door*. La tria albumo de la grupo, *In This Light And On This Evening*, estis publikigita en oktobro 2009 kaj ĝi iris al la numero unua en la UK Album Chart. La grupo publikigis sian kvaran studian albumon, *The Weight Of Your Love*, en julio 2013. La grupo publikigis sian sekvantan memproduktitan albumon en Oktobro 2015, *In Dream*. En 2018 la grupo publikigis sian sesan studian albumon, *Violence*.

Grupanoj
--------

### Nuntempaj membroj

* Tom Smith – voĉo, gitaro, piano (2002–nuntempo)
* Russell Leetch – basgitaro, sintezilo, korusoj (2002–nuntempo)
* Edward Lay – drumo, frapinstrumentoj, korusoj (2003–nuntempo)
* Justin Lockey – gitaro (2012–nuntempo)
* Elliott Williams – klavaro, sintezilo, gitaro, korusoj (2012–nuntempo)
* Benjamin John Power – klavaro, sintezilo, elektroniko (2022–nuntempo)

### Antaŭaj membroj

* Geraint Owen – drumo (2002–2003)
* Chris Urbanowicz – gitaro (2002-2012)

Diskaro
-------

### Studiaj albumoj

* 2005 – *The Back Room*
* 2007 – *An End Has A Start*
* 2009 – *In This Light And On This Evening*
* 2013 – *The Weight Of Your Love*
* 2015 – *In Dream*
* 2018 – *Violence*
* 2022 – *EBM*

* Editors en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Editors en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626387
* GND: 10339893-4
* LCCN: no2005114747
* VIAF: 158349446
* ISNI: 0000 0001 0675 8494
* BNF: 15075869p
* MBA: 0efe858c-89e5-4e47-906a-356fa953fd6e
* BIBSYS: 8005340
* NKC: xx0077127
 |
la burgo Gutenburg
La **burgo Gutenburg**, ankaŭ nomata *Gutenberg, Guttenberg, Weitersheim, Weithersheim* , estas ruino de montburgo supre de la komunumo Gutenberg en la distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Historio
--------

La unua mencio de la burgo kiel *"castro Weitersheim"* okazis en la jaro 1213. En 1334 la die grafoj de Sponheim aĉetis la burgon, kiu intertempo ricevis la nomon Gutenburg. Post la aĉeto la novaj posedanto alikonstruigis la burgon profunde. Post la pereo de la Sponheimer († 1437) la burgo fariĝis posedo de la „vordersponheimischen Gemeinsherren" (ĉefe Markgrafschaft Baden kaj Kurpfalz). Dum la tempo la burgo perdis sian signifon kaj en la tridekjara milito ĝi estis detruita. La ruino estas en privata posedo.

La burgo konsistas el kernburgo kiu tute estas ĉirkaŭita de Zwinger protektata de ringmuro kun turoj kaj fosaĵo.

* Gutenberg sur kuprogravuraĵo laŭ Sebastian Furck/Daniel Meisner (antaŭ 1630)
* la burgo Gutenburg apud Gutenberg

Literaturo
----------

* Alexander Thon, Stefan Ulrich, Achim Wendt: *„… wo trotzig noch ein mächtiger Thurm herabschaut" - Burgen im Hunsrück und an der Nahe*. 1. Auflage. Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2013, p. 78–81.
* Friedrich-Wilhelm Krahe: *Burgen des deutschen Mittelalters – Grundriss-Lexikon*. Sonderausgabe. Flechsig Verlag, Würzburg 2000, p. 236.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Gutenburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Die Geschichte der Burg Arkivigite je 2013-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Burg Gutenburg auf alleburgen.de
* Ebidat, 2221, Burgo Gutenberg
**Edlitz im Burgenland** [edlic], mallonge **Edlitz,** kroate **Hobdelci,** hungare **Abdalóc** estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Deutsch Schützen-Eisenberg.

Panoramo de Edlitz

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7474
* Aŭtokodo: OW
* 47° 08′ 00″ N 16° 26′ 00″ O﻿ / ﻿47.13333 °N, 16.43333 °O﻿ / 47.13333; 16.43333 (mapo)Koordinatoj: 47° 08′ 00″ N 16° 26′ 00″ O﻿ / ﻿47.13333 °N, 16.43333 °O﻿ / 47.13333; 16.43333 (mapo)

Situo
-----

Edlitz situas laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo. Oberwart troviĝas je 34 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1221 laŭ tiama hungara nomo *"Hettfehelly"* (=loko, kie bazarejo okazas lunde). Dum la mezepoko la kampoj apartenis al grafoj de Németújvár. En 1529 kaj en 1532 la turkoj detruis la vilaĝon. Poste kroatoj refondis ĝin. En 1910 vivis en Abdalóc 167 homoj (142 aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szombathely, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Edlitz unuiĝis kun Deutsch-Schützen.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Edlitz im Burgenland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fiera ruino Haineck supre de Nazza, Turingio
**Burgo Haineck** (germane *Burgruine Haineck*) estas ruino supre de la komunumo Nazza, Germanio.

Historio kaj priskribo
----------------------

La alta burgo konstruitis en la jaro 1392 laŭ komisio de la turingia landgrafo Balthasar kiel parto de la ĉelandlima fortikaĵaro kontraŭ la ĉefepiskopo majenca kaj la libera regna urbo Mühlhausen. Temis pri ŝtata burgo kaj centra punkto de la defendolinio de laŭ Fusberg-monto de kiu ĝis hodiaŭ konservitis multaj spuroj. Sekve Haineck nombriĝas inter la pli junaj burgaj kompleksoj de Turingio. Ĝiaj konstruformoj estas karakterizaj por la transirperiodo postgotika. Tio rimarkatas pro la kvinangula formo de la komplekso, de la tabultego de la muroj kaj de la pozicio de ambaŭ flankaj turoj. La burgo administritis fare de landgrafaj voktoj. Surlokaj nobelaj familioj (ekz. de Wangenheim, de Harstall, de Creuzburg, de Hopffgarten) komisiitis per tiu ĉi tasko. Meze de la 15-a jarcento oni planis instali - krom la Administradujo Creuzburg - similan sidejon en Haineck. Sed tio nur parte realiĝis. Ĝis 1485 posedis la tuton la dukoj de Gotao.

En 1503 respektive 1513 ekfeudmastris surloke la dinastianoj de Hopffgarten el Mulverstedt, kio daŭris ĝis ĉirkaŭ 1830. Sed tiam Haineck jam de longe estis ruino. Jam ĉirkaŭ 1550 la loĝantoj kavaliraj forlasis ĝin por translokiĝi al multe pli komforta kastelo trabfakaĵa en Nazza (la restaĵoj videblas ĝis nun ĉe la Gastejo Zur Haineck). Dum la Tridekjara milito la burgo gravis kiel rifuĝejo. Poste aŭditis diversaj onidiroj kaj legendoj pri tezoroj kaŝitaj fare de nanoj. Ŝtono starigita ĉe la piedo de la malnova juĝejo Lotzengrund memorigas pri al bruligo de sorĉistinoj. Kaŝis sin en la burgo ankaŭ la ŝtelisto Florian Henning el Heldrastein.

Pri la nova vizitebleco de la burgo zorgis post la Turniĝo kaj amikara societo kaj la komunumo Nazza mem.

Literaturo
----------

* Thomas Bienert: *Mittelalterliche Burgen in Thüringen. 430 Burgen, Burgruinen und Burgstätten.* Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, ISBN 3-86134-631-1, p. 331-332
* Michael Köhler: *Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze.* Jenzig-Verlag Köhler, Jena 2003, ISBN 3-910141-43-9, p. 123-124
* Rainer Lämmerhirt: *600 Jahre Burg Haineck. Geschichtlicher Überblick und bauliche Besonderheiten einer beinahe vergessenen thüringischen Burg. Zum Jubiläum 1992.* Gemeindeverwaltung, Nazza 1991

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Burgo Haineck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Prie ĉe pormigranta retpaĝaro *hainichswanderer.de* Arkivigite je 2020-02-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Prie sur la komunumo-retpaĝaro oficiala
**Richard Levin** (1902? - 1969?) eklernis Esperanton kiam li estis 17-jara studento ĉe "Supera Komerclernejo de Lyon".

Kiam li iĝis direktoro de la propaganda fako de la Internacia Foiro de Lyon, li konstatis, ke kelkaj internaciaj foiroj, kiel tiu de Leipzig, uzis intensive Esperanton por sia propagando: li do tuj same agis por la Foiro de Lyon.

Li partoprenis la fondon de "Esperantista Komerc-ĉambro" kaj de la asocio "Esperanto kaj komerco".

Li, verŝajne la unua, dissendis kursojn de Esperanto en 1933-1934 per Radio-Lyon, kaj publikigis kurson en 20 lecionoj en la ĉiutaga "Lyon Républicain" en 1938, kaj lernolibron "Nouveau Cours d'Espéranto" en 1945. En beletro, li publikigis en 1935 broŝuron de tradukoj el Hugo omaĝe al la 50-a datreveno de ties morto, kaj en 1936 la tradukon de "La Nobela Burĝo".

Richard Levin tre aktivis en la grupo de Lyon: membro fondinto de Cercle Espérantiste Universitaire, prezidanto de la posta Societo Esperantista de Lyon, ĝis sia morto.

Ankaŭ li estis tre aktiva membro de Rotary-Klubo, kie li disvastigis la rilatojn inter eksterlandaj membroj pere de Esperanto. Li fondis la revuon "Le Rotarien", kies ĉefredaktoro li estis.

En Esperanto aperis
-------------------

* *La Nobela Burĝo. (Le Bourgeois gentilhomme.)* Tradukis Richard Levin.
	+ Lyon: Lyona Universitata Esperanto-Klubo, 1936. 72 paĝoj.
	+ Paris: Unuiĝo Franca por Esperanto, 1983. 68 paĝoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Molière: *La Nobela Burĝo*, eld. revue française d'espéranto, 1983. Tradukita de Richard Levin.
**Sil** estas rivero de la nordokcidento de la Iberia duoninsulo, ĉefa alfluanto de la rivero Minjo, kiu fluas tra la provincoj Leono, Oŭrenso kaj Lugo, (Hispanio).

La rivero Sil havas longon de 234 km kaj trapasas du regionojn, nome Kastilio kaj Leono kaj Galegio. Ĝi fluas tra la komarkoj de Leono nome Babia, Laciana, El Bierzo kaj La Cabrera dum 115 km, kaj tra la komarkoj de Galegio nome Valdeorras, Quiroga, Tero de Lemos, Tero de Caldelas kaj Ourenso, dum 119 km.

Sil enfluas en la riveron Minjo, estante ĝia ĉefa alfluanto, ĉe la loĝloko Os Peares. Tiu loĝloko, trapasata de ambaŭ riveroj, estas singulare pro la afkto ke ĝi apartenas al du provincoj kaj kvar municipoj. Ĉe ĝia enfluejo, la rivero Sil estis trafluinta 234 km kaj portas averaĝan akvokvanton de ĉirkaŭ 157 m³/s. Minjo siaflanke kiam alvenas al Os Peares estis trafluinta ĉirkaŭ 135 km kaj portas averaĝan akvokvanton de ĉirkaŭ 108 m³/s. Ĝenerale, la hierarkio inter riveroj fariĝas kalkulante en la kunfluejo por certigi kiu havas pli da akvo kaj pli da longo. Tamen tiuokaze, kiel okazas ĉe Esla kaj Pisuerga kun Douro, Sil superas la ĉefriveron Minjo kaj laŭlonge kaj laŭ akvokvanto (5492 hm³ kontraŭ 2762,9 hm³ de averaĝo jare).

En ĝia baseno estas naŭ akvorezervejoj.

Notoj
-----


* Sil (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sil (rivero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804667
* VIAF: 315130764
 |
**Horizonto** estis "kultura kaj informa revuo de la Neŭtrala Esperanto Movado" (NEM). Ĝi aperis komence en Zaragoza (Hispanio) zorge de Inés Gastón, depost 1980 en Rødovre (Danio) zorge de Peter Zacho.

Al *Horizonto* kontribuis precipe esperantistoj, kiuj staris en la tendaro de Ivo Lapenna post la eventoj dum la Universala Kongreso en Hamburgo en 1974, kiam Lapenna ne estis reelektita kiel prezidanto de UEA. Inter la plej konataj aŭtoroj de Horizonto estis (en alfabeta ordo): 

* André Albault
* Roger Bernard
* Fernando de Diego, kiu prizorgis rubrikon "Revuo de la revuoj", t.e. kritika kaj komenta trarigardo de la esperanta gazetaro
* Bernard Golden
* Reinhard Haupenthal (nur komence)
* Ivo Lapenna
* Heinz Dieter Maas
* Paul Neergaard
* Fabrizio Pennacchietti
* Jean Thierry
* Peter Zacho

k.a.

Laŭ la subtitolo "kultura kaj informa revuo" kaj laŭ la programo verkita de la iama sekretario de la Akademio de Esperanto, Jean Thierry, en la unua numero de *Horizonto*, la enhavon oni povas klasifi en du ĉefaj kategorioj: 

* Movad-politiko, precipe kritiko de UEA post 1974, kaj ĝenerala politiko, precipe kontraŭ-komunismo kaj
* kulturo kaj lingvo, inkluzive terminologio.

Dum multaj kontribuoj de la unua grupo pro ŝanĝita politika situacio nur historie plu estas interesaj, multaj kontribuoj pri esperantaj lingvo kaj kulturo daŭre estas legindaj. *Horizonto* kiel periodaĵo, kiu celis internacian esperantistaron, estis skrupule lektorita kaj pro tio ankoraŭ en 2009 lingve kaj stile daŭre restas klasike modela.

Literaturo
----------

* **1976**: Thierry, Jean. Kial nepriĝis la nova periodaĵo "Horizonto"? En: Horizonto 1-a jaro 1976, n-ro 1, p. 2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Jarkolektoj[*rompita ligilo*] de Horizonto en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Kelkaj artikoloj el Horizonto en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
La **Filipina Akademio de la Hispana Lingvo** (hispane *Academia Filipina de la Lengua Española*) estas aro de akademianoj, fakuloj pri la uzado de la hispana lingvo en Filipinoj kaj ĝi membras en la Asocio de Akademioj de la Hispana Lingvo.

La Akademio estis fondata en Manilo la 25-a de julio 1924. Ĝia ĉefa akcelanto estis la poeto kaj eseisto Fernando María Guerrero, nomata "princo de la filipinaj poetoj", fondinto de la hispanlingva tagĵurnalo *El Renacimiento*. Lia filino Evangelina Guerrero, ankaŭ poetino, iom pli malfrue estis la unua virino kiu estis akceptita kiel membro de iu ajn el ĉiuj akademioj de la hispana lingvo. Ĝentilece, Evangelina Guerrero malakceptis la nomumadon ĉar ŝi komprenas ke tio estis omaĝo por ŝia mortinta patro kaj fondinto, ne honore al ŝiaj propraj meritoj.

La institucio sidejas en la urbo Makato en la metropolita areo de Manilo

En 2009, la akademianino kaj filipina prezidantino Gloria Macapagal-Arroyo estis premiita per la Internacia Premio Donkiĥoto 2009.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana lingvo en Filipinoj
* Hispanlingvaj verkistoj de Filipinoj
Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankas

**Insulo Aquidneck** estas la plej granda insulo en la Golfo de Narragansett. Ĝia oficiala nomo estas **Rod-Insulo** (angle: *Rhode Island*); laŭ ĝi la usona subŝtato Rod-Insulo, al kies kantono Newport ĝi apartenas, ricevis sian (mallongigitan) nomon.

La etimologio de la nomo Rod-Insulo estas duba. Ĝi povus deriviĝi de la mediteranea insulo Rodo, aŭ eble de la nederlanda vorto *rood* (ruĝa), kiun eble uzis la nederlandano Adriaen Block, vizitante la insulon en 1614. Ĉar la nomo favoras konfuzon kun la tuta subŝtato, estas proponoj, ke "Aquidneck Island" iĝu ankaŭ la oficiala nomo.

Plej granda urbo sur la insulo estas Newport (sude), kiu donis al la kantono la nomon. Aliaj urboj estas Middletown (meze) kaj Portsmouth, kiu ampleksas ankaŭ la najbaran insulon Prudence.

Sur la insulo situas pluraj lagoj: centre *Lawton Valley Reservoir*, *Saint Mary's Pond* kaj *Sisson Pond*, sud-oriente *Nelson Pond* kaj *Gardiner Pond*, sud-okcidente *Almy Pond* kaj *Lily Pond*. Ĉe la norda fino situas granda laguno, nomata *The Cove*, kiu havas nur mallarĝan elirejon al la golfo.

Trafiko
-------

Tra la insulo pasas la ŝtata vojo 138, kiu transiras la tutan golfon. Nord-oriente de la insulo ĝi sur la ponto "Sakonnet River Bridge" atingas la kontinentan parton de kantono Newport, sud-okcidente ĝi sur ponto *Claiborne Pell Newport Bridge* iras al la najbara insulo Conanicut Island. Ponto *Mount Hope Bridge* norde ligas la insulon al kantono Bristol.

Newport havas havenon, uzatan precipe por fiŝkaptaj kaj plezurcelaj boatoj, kaj flughavenon.

* Kategorio Insulo Aquidneck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 309944
* GND: 4049848-7
* LCCN: sh00002773
* VIAF: 151145857847923021300
* BNF: 12477839h
 |