recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hendrick Gerritszoon van UYLENBURGH** (ĉirkaŭ 1587 – 1661) estis influa artkomercisto de la Ora jarcento de Nederlando kiu ege helpis en la lanĉo de la karieroj de Rembrandt, Govert Flinck, Ferdinand Bol kaj aliaj pentristoj. 

Li translokiĝis kun sia familio al Krakovo (Pollando) kaj tie trejniĝis kiel pentristo kaj ankaŭ laboris kiel artaĉetisto por la pola reĝo. Ĉirkaŭ 1612 li translokiĝis al Dancigo (nuna Gdańsk) kaj en 1625 revenis en Nederlandon por setliĝi en Amsterdamo.

La anatomia leciono de D-ro Nicolaes Tulp, pentrita de Rembrandt en la ateliero de Hendrick van Uylenburgh.
Van Uylenburgh zorgis pri la negocoj de Cornelis van der Voort kaj iĝis artkomercisto, dungante pentristojn por sia propra ateliero. En 1631 Rembrandt translokiĝis ĉe Uylenburgh (apud la posta hejmo de Rembrandt, nune Rembrandta Dommuzeo) por labori en la ateliero de van Uylenburgh. Rembrandt iĝis ĉefa pentristo de la ateliero kaj en 1634 edziĝis al kuzino de van Uylenburgh nome Saskia van Uylenburgh.

Notoj
-----

1. ↑   Hubert von Sonnenburg (1995). Rembrandt/not Rembrandt in the Metropolitan Museum of Art. Vol. 1. Metropolitan Museum of Art. pp. 15–16. ISBN 978-0-87099-754-9.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hendrick van Uylenburgh en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818461
* GND: 12466458X
* LCCN: nr2006019475
* VIAF: 31959213
* ISNI: 0000 0000 5295 5176
* SUDOC: 11167848X
* BNF: 155244068
* BPN: 20145980
* RKD: 78869
 |
**Otto ABETZ** (naskiĝinta la 26-an de marto 1903 en Schwetzingen, mortinta la 5-an de majo 1958 proksime de Langenfeld) estis germana artopedagogo kaj diplomato. Ekde 1940 li estis la ambasadoro de Germanujo en Franclando, do ĝuste dum la okupiĝo fare de la germanoj.

Vivo
----

Kiel Aristide Briand li engaĝiĝis pri la repaciĝo inter francoj kaj germanoj organizante en la 1930-aj jaroj junularkongresojn. Ekde 1937 li tamen propagandis por Nazia Germanio inter francaj intelektuloj. Pro tio li forpelitis disde Franclando en julio 1939. Post la franca malvenko de 1940 oni nomumis lin ambasadoro en Parizo kaj ĉefkomisarion por la norda, germane okupita zono de Franclando (3.8.1940). Tiam li plimultigis akceptojn kaj interŝanĝojn kulturajn francajn-germanajn. Laŭ lia instigo ekz. la orkestrestro Herbert von Karajan gastis ĉe la Nacia Opero de Parizo en majo 1941. Abetz ankaŭ proponas fondon de diversaj gazetoj (kiuj tamen estis cenzuritaj) kiel "Aujourd’hui" (septembro 1940) aŭ "Nouveaux Temps" (novembro 1940).
Estis lia plano militigi francojn kune kun germanoj kontraŭ Britio kaj Norda Afriko, kun Pierre Laval (post la renkontiĝo de Montoire en la 24.10.1940). Li ankaŭ volis ricevi de François Darlan liberan aliron por germanoj ĉe la francajn flughavenojn en Sirio (kp. la protokoloj de Parizo de la 28.5.1941: tiam Sirio estis ja ankoraŭ protektorato franca).

Post 1944
---------

Post la liberigo de Franclando oni kondamnis lin en Franclando je punlaboro por 20 jaroj. En 1954 li estis liberigita, revenis en Germanlandon kaj mortis nur kvar jarojn pli malfrue en akcidento trafika.

Verkoj
------

Li verkis tri librojn pri franca-germana politiko:

* *Das offene Problem: Ein Rückblick auf zwei Jahrzehnte deutscher Frankreichpolitik*, Greven, Köln 1951
* *Histoire d'une politique franco-allemande. Mémoires d'un ambassadeur*, Stock, Paris 1952
* *Pétain et les allemands. Memorandum sur les rapports franco-allemands*, Gaucher, Paris 1948

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Otto Abetz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo en germana gazeto, 2002


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567791
* GND: 116003375
* LCCN: n82141189
* VIAF: 48621
* ISNI: 0000 0001 0861 0434
* SUDOC: 067035582
* BNF: 121510315
* NKC: uk20191030375
 |
**Dave Valentín** (\* 1-an de januaro 1954 en Bronkso, Novjorko) estas usona ĵazflutisto.

Kariero
-------

En la aĝo de 9 jaroj Valentín, kies gepatroj devenas de Porto-Riko, lernis ludi bongojn kaj kongaojn kaj muzikis ekde la aĝo de 12 jaroj en la novjorkaj latinidĵazaj klubejoj. Nur kiam li aĝis 18 jarojn, li komencis eklerni la ludon de transversa fluto. Lia flutinstruisto Hubert Laws konsilis al li pro lia alloga ekmetado de la fluto, ke li ne ankaŭ saksofonon. Valentín studiis ĉe *Bronx Community College*.

En 1977 li kunlaboris je unuaj surdiskigioj (kun la ensemblo de Ricardo Marrero). La produktistoj Dave Grusin kaj Larry Rosen evoluigis lin ĉe diskeldonejo GRP kiel en Usono plej popularan artiston. Valentín prezentis pli ol 15 muzikalbumojn je propra nomo, je kio li kombinis popularmuzikon, rimtenbluson, brazilan muzikon kaj latinidan ĵazon, por generi klarkonturan kaj plaĉan formon de interkruciĝa ĵazo. Liaj du aktualaj lumdiskoj *World On A String* (2005) kaj *Come Fly With Me* (2006) aperis ĉe *Highnote*. Li estis kandidatigita por la *Latin Grammy Award*.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dave Valentín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio de Valentín ĉe hispanianews.com Arkivigite je 2010-07-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio de Valentín ĉe hagaselamusica.com Arkivigite je 2013-08-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio de Valentín ĉe musicofpuertorico.com Arkivigite je 2008-11-20 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388571
* GND: 134793366
* LCCN: n91027807
* VIAF: 59273971
* ISNI: 0000 0000 5518 6464
* BNF: 13941197p
* MBA: 1dcb045b-12f1-4105-97f0-61fcb1b152c5
* BIBSYS: 8080695
* NKC: xx0068085
 |
**András Gáspár** [andrAŝ gAŝpAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáspár András** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, instruisto, prezentisto. Lia origina familia nomo estis *Tóth-Gáspár*, lia edzino estas Ágnes Balázs.

András Tóth-Gáspár naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

András Gáspár maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1988, poste li akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1993, sed li studis ankaŭ en Londono. Lia ĉefinstruisto estis István Iglódi. Jam dum la studentaj jaroj li ricevis malgrandajn filmajn rolojn. Inter 1992-1994 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), poste li ne ligiĝis al teatraj trupoj. Inter 1994 kaj 2006 li estis televizia prezentisto kaj redaktoro, sed li estis videbla ankaŭ en scenejoj kaj filmoj. En 2005 kaj 2006 li akiris ekonomian kaj proparolantan diplomojn en Ekonomia Altlernejo (Budapeŝto). Li ankaŭ instruas aktoradon en gimnazio. Li edukas 3 gefilojn, sed inter ili estas nur unu komuna kun la edzino.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Demetrius; Lysander
* Ágnes Balázs: *Andersen, avagy a mesék meséje* - titolrolo
* Ferenc Molnár: *A doktor úr* - Bertalan

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Angyalbőrben* (televizia serio, 1989-1990) - soldato
* *Európa expressz* (1999) - ĉefrolo
* *Ördögi kör* (2007) - ĉefrolo
* *Mintaapák* (televizia serio, 2019) - Halmos Igor
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Walter Koenig, Jamie Oliver, Seann William Scott, Lee Evans

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 731334
* VIAF: 71726515
* ISNI: 0000 0000 0261 8374
* BNF: 15789159t
 |
Worbis, Antonio-preĝejo
La **Preĝejo Sankta Antonio** (germane: *Antoniuskirche*) troviĝas en Worbis, Germanio, strato Klosterstraße. Ĝi estas romkatolika preĝejo eksmonakeja.

Historio
--------

Estante jam ekde la komenco de la 13-a jarcento en aliaj urboj de Turingio la franciskanoj venis al Worbis ne antaŭ la jaro 1667. La frokuloj loĝis en iama monakinejo cisterciana. Komence oni starigis simplan lignan kapelon konsekrita en honoro de Sankta Antonio de Padovo. Sed baldaŭ ekigis la itala ĉefarkitekto Antonio Petrini planon de nova monakeja komplekso. Petrini kvazaŭ antaŭulo de Balthasar Neumann far multoj konsideratas. Petrini ankaŭ faris la konventon Haug en Würzburg. Ankaŭ la worbis-a verko povas do esti taksata formo speciala frankonia de baroko. En 1670 ĉio estis finfarita.

Paralele oni komencis konstrui la monakejan preĝejon kiu povis esti konsekrita solene en la 4.8.1678 fare de la erfurta helpepiskopo Adolf Gottfried Volusius. La frubaroka preĝejo havis simplan halon kun ligna volbo, same kiel la volbaĵo en - ankaŭ de Petrini farita - preĝejo en najbara Breitenworbis. Nur la plurangula altarejo tiutempe jam el ŝtono estis. Inter 1765 kaj 1780 instigis la landgrafo Christian von Hessen-Rheinfels-Rotenburg ŝtone volbigi ankaŭ la navojn. Krome alifaritis la interno laŭ malfrubaroka stilo, dume oni ja konservis la konceptojn de Petrini.

En 1780 oni instalis sur la turspajra kruco modelon de la kopernika suncentrismo; ĝi ekzistas ĝis hodiaŭ kaj montru ke fido kaj sciencoj tute ne reciproke ekskluzivigas sin. Krome tio estis signo astronomia por la sidejo de franciskana studejo ene de la monakejo. Ĉar Worbis estis la scienca centro de la turingia franciskana ordenprovinco. En 1824 la monakejo fermitis sub la premo de la prusia registaro kaj la preĝejo iĝis paroĥuja.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Antonio (Worbis) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo paroĥa
Aamon demono.
**Aamon** (aŭ **Amono demono**) estas demono ofte citita en la demona kristana literaturo.

En demonologio, Aamon deĵoras kiel helpanto de Astaroto kaj unu el la tri intimoj de Satano. Li efike alestigas la pasinton kaj la estonton. Laŭ iuj esploristoj li disponas pri kvardek legioj, meritante tiel la titolon de "princo".

Demonologoj asociis lian nomon al tiu egipta Amun aŭ al kartaga dio Ba'al Hammon. Aamon estas indikata ankaŭ kie Nahum, kies nomo signifas "Kiu instigas avidecon".

Priskribo
---------

Aamon havas la kapon de noktuo (Athene noctua), kun ĉe la antaŭa korpa parto porvizita per lupaj kruroj (aŭ leonaj) la malantaŭa finiĝanta forme de verma-serpenta vosto.

Literaturo
----------

* S. L. MacGregor Mathers, A. Crowley, *The Goetia: The Lesser Key of Solomon the King*, ISBN 0-87728-847-X.
* Collin de Plancy, *Dictionnaire Infernal*
* *Ŝlosilo de reĝo Salomono*
* *Pseudomonarchia Daemonum*
* S. L. MacGregor Mathers, A. Crowley, *The Goetia: The Lesser Key of Solomon the King* (1904). 1995 reprint: ISBN 0-87728-847-X.

Vidu ankaŭ
----------

* Ars Goetia
* Amon-Reo
* Astaroto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aamon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Pseudomo-narchia Daemonum (Liber offi-ciorum spirituum) de Johann Weyer
La kirko de sudo (2010)
Vido de oriento (2007)
La **Preĝejo Sankta Benigno** (germane: *Kirche St. Benignus*) estas vilaĝa kirko protestantisma en Bischleben, urbokvartalo okcidenta de Erfurto, Germanujo. Ĝi situas en la strateto Mauergäßchen kiu unuigas la stratojn *In der Linde* kaj *Backhausstraße*. Kiel la kirkoj en Möbisburg kaj Erfurt-Rhoda ĝi apartenas al la evangelia eklezisubdistrikto de Bischleben.

Historio
--------

La malsupraj tureroj datumas ankoraŭ el antaŭula konstruaĵo romanika. La (malofta) patroneco estas de Sankta Benigno el Diĵono, misiisto kaj martiro el Malgranda Azio.

La unua mencio de la kirko estis en 1419. Temas pri ununava halokirko kun triflanka, multangula eosta finigaĵo kiu iam estas antaŭ la pli malnova turo. La enskribita jaro 1470 atestas faritajn alikonstruadojn tiamajn. Dum Reformacio la komunumo iĝis protestantisma. En 1551 (kp. alian enskribon) iĝis nova alikonstruo. En 1650 oni forigis la damaĝojn el la Tridekjara milito kaj en 1699 la turo ricevis la nunan spajron italan kun lanterno. En 1716 la kirkonavo novfaritis kun utiligo de pli malnovaj konstrueroj. Enen venis ĉe tri flankoj duetaĝa galerio, kies pilastroj portas spegulvolbon.

Enkorpigo de la tuta vilaĝo je Erfurto iĝis en 1950; en 1957 mulditis tri novaj sonoriloj kaj la saman jaron ili konsekritis fare de la landa episkopo Moritz Mitzenheim. Tiam la komunumo apartenis administre ankoraŭ al la eklezidistrikto Gotao. En 1961 instalitis nova orgeno kaj en 1983 la interno nove farbitis, puco ekstera novigotis en la jaro 1987-a. Tegmentoj ĉiuj ŝanĝitis en 1993 kaj en 2005 okazis aliaj restaŭradoj eksteraj.

Meblaro
-------

Figuro de Sankta Benigno (2017)
La kirko havas barokan ambonaltaron kaj kripton sub la altarejo. Kvar slaboj kaj tri epitafoj el la tempo de inter 1586 kaj 1732 imponas kiel la marmora Benigno-skulptaĵo de Thomas Nicolai de 2011 kun alteco de 1,80 metroj. La sonorilojn de 1957 produktis la firmao Schilling el Apolda dume la orgenon en 1961 la firmao Jehmlich el Dresdeno (kun uzo de partoj de la antaŭa instrumento).

Literaturo
----------

* Gerd Schöneburg: *Kirchen im Erfurter Gebiet.* Gerd Schöneburg Verlag, Erfurt 2007

Notoj
-----

1. ↑  Informoj sur la paĝaro oficiala de Erfurto

50.93495110.990031Koordinatoj: 50° 56′ 6″ N, 10° 59′ 24″ O (mapo)

 

* Kategorio Preĝejo Sankta Benigno (Bischleben) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ĉi tie estas islanda nomo. Plejmulto de islandanoj ne havas familiajn nomojn. La lasta nomo de ĉi tiu persono estas patronomo. Mencii lin oni povas sub lia persona nomo Einar.*
**Einar Arnórsson**  (naskiĝis la 24-an de februaro 1880, mortis la 29-an de marto 1955) estis islanda juristo, redaktoro kaj politikisto. Li estis la lasta Islandministro.

Einar Arnórsson estis parlamentano de la Sendependecpartio kiam sampartiano Sigurður Eggerz rezignis por protesti kontraŭ reĝa decido. Einar elektiĝis kiel sia posteulo, kaj klopodis eviti la saman konflikton pri kiu Sigurður Eggerz rezignis. La sekvo estis partigo de la partio (en laŭlarĝe kaj laŭlonge, is. *þversum* kaj *langsum*).

Post parlamentelektado en 1916 sia partiparto malvenkis, kaj la tripartia registaro de Jón Magnússon anstataŭis lin.

Einar estis parlamentano de la malnova Sendependecpartio ĝis 1919, kaj parlamentano por la posta Sendependecpartio 1931-1932.

Li estis ministro en la eksterparlamenta registaro 1942-1944.

Einar estis estimita juristo kaj multon verkis kaj pri juro kaj historio.

Sia filino Ingibjörg estis la unua edzino de verkisto Halldór Laxness.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Einar Arnórsson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala paĝo de la islanda parlamento (islande)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 277852
* GND: 128048638
* LCCN: nr95004193
* VIAF: 62588297
* ISNI: 0000 0000 5337 6926
* SUDOC: 069045712
* BIBSYS: 90811054
 |
La **Arĝenta Respublikana Partio** (angle, *Silver Republican Party*) estis usona politika partio. Ĝi fondiĝis en 1896 kiam multaj respublikanaj politikistoj, precipe en la okcidentaj ŝtatoj, skismiĝis pro la partia subteno al la ora normo por valorigi la usonan valuton (dolaron). En la elekto de 1896 la Arĝentaj respublikanoj subtenis la demokratan kandidaton, William Jennings Bryan, kontraŭ la respublikana William McKinley. La Arĝentaj respublikanoj subtenis tiel nomatan "Liberan arĝenton" kaj politikon de dumetalismo. La Arĝentaj respublikanoj multis en la okcidento pro tio ke la minado pri arĝento estis tie grava ekonomia forto.

Post la jaro 1900 la Arĝenta Respublikana Partio rapide forvelkis. Plej multaj membroj returnis sin al la Respublikana Partio, sed kelkaj, ekzemple senatano Fred Dubois de Idaho kaj eksministro pri enlandaj aferoj Henry Moore Teller de Koloradio, aliĝis al la Demokrata partio.

Notindaj Arĝentaj Respublikanoj
-------------------------------

* Frank J. Cannon - Usona senatano de Utaho
* Fred Dubois - Usona senatano de Idaho
* Thomas Kearns - Usona senatano de Utaho
* Lee Mantle - Usona senatano de Montano
* Richard F. Pettigrew - Usona senatano de Suda Dakoto
* John F. Shafroth - Usona kongresano el Koloradio, poste ŝtatestro kaj senatano
* William M. Stewart- Usona senatano de Nevado
* Henry Moore Teller - Usona senatano kaj ministro pri enlandaj aferoj de Koloradio

Vidu ankaŭ
----------

* Arĝenta Partio (Usono)
**Preĝejo de Sankta Antonio de Padovo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Makó, en la iama vilaĝo *Bogárzó*.

Historio
--------

En Bogárzó en la 19-a jarcento estis nur precipe farmoj. La loĝantoj en 1892 metis krucon en mezo de la vilaĝeto. Ili havis mesojn en la lernejo. En 1904 kampanjo komenciĝis por kapelo aŭ preĝejeto. Ĝi konstruiĝis inter 1906-1907. En 1942 loĝejo por la pastro ekfunkciis, post 2 jaroj la preĝejo estis pligrandigita kaj tiam oni pentris la ĉefaltaran bildon. En 1956 la preĝejo ricevis 2 skulptaĵojn pri Sankta Jozefo kaj Sankta Antonio. Inter 1959-2007 oni parte renovigis la konstruaĵon.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola inter arboj, antaŭe kruco troviĝas. La preĝejo havas 3 partojn. La turo estas kvadrata, kie malsupre estas la enirejo. Post la turo komenciĝas la navo, fine estas la absido.

La ĉefa kermeso okazas la 13-an de junio.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* 

* Kategorio Preĝejo Sankta Antonio (Makó) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arĉa Kvaropo Bartók,** hungare **Bartók vonósnégyes** estas mondfama hungara arĉa kvaropo fondita en 1957 en Budapeŝto.

Historio
--------

Péter Komlós fondis arĉan kvaropon "Komlós", kiu prenis la nomon Béla Bartók en 1963. La muzikistoj konsistas el la iamaj lernantoj de Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. La anoj estis:

* Péter Komlós (unua violono)
* Sándor Devich (dua violono)
* Géza Németh (aldviolono)
* László Mező (violonĉelo)

Aktualaj muzikistoj:

* Péter Komlós (unua violono)
* Géza Hargitai (dua violono)
* Géza Németh (aldviolono)
* László Mező (Violonĉelo)

Ili atingis la unuan premion en Liège en 1963, poste ili ricevis diversajn premiojn, ekzemple premiojn Kossuth en 1970 kaj 1997.

Ili faris koncertojn krom Hungario ekzemple en Usono, Kanado, Japanio, Ĉinio, Aŭstralio, Suomio, Italio. Menciindas koncerto en 1970 en halo de UNO.

Repertuaro
----------

Arĉa Kvaropo Bartók prezentas nature ĉefe ĉiujn arĉkvartetojn de Béla Bartók, krome ekzemple verkojn de Attila Bozay, Zsolt Durkó, Sándor Szokolay, Emil Petrovics, Kamilló Lendvay, Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms, Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Claude Debussy, Maurice Ravel.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416089
* GND: 1244730-4
* LCCN: n85160660
* VIAF: 123741452
* ISNI: 0000 0001 2270 6563, 0000 0001 0939 901X
* SUDOC: 167264753
* BNF: 139018326
* MBA: 2b9e80f1-ebba-4bc5-9aef-2713548b9cac
* NKC: xx0072247
 |
**Krzysztof KOMEDA** (denaske Krzysztof Trzciński; 27a de Aprilo 1931 – 23a de Aprilo 1969) estis pola komponisto de filmomuziko kaj ĵazo-pianisto. Li estis eble plej bone konata pro sia laboro por filmoj, ĉar Komeda verkis la muzikon por la filmoj de Roman Polanski *Tranĉilo en akvo* (1962), *Cul-de-sac* (1966), *The Fearless Vampire Killers* (1967), kaj *Rosemary’s Baby* (1968). La albumo de Komeda nome *Astigmatic* (1965) estas ofte konsiderata unu el la plej gravaj albumoj de eŭropa ĵazo. 

Aliaj filmoj kun muziko de Komeda estis *Niewinni czarodzieje* (1960) de Andrzej Wajda, *Do widzenia, do jutra...* (ankaŭ 1960) de Janusz Morgenstern, *Kattorna* (1965) kaj aliaj de Henning Carlsen, ktp. Dum la 1960-aj jaroj li partoprenise n muzikfestivaloj tra tuta Eŭropo. En 1968 li setliĝis en Los-Anĝeleso, Usono, por labori ĉe Roman Polanski.

En Decembro 1968, en Los-Anĝeleso, Komeda suferis tragedian akcidenton kiu rezultis en hematomo en la cerbo. Li estis fopelita el krutaĵo fare de la verkisto Marek Hłasko dum drinkadfesto. Roman Polański menciis en siaj memoroj, ke kiel rezulto de amikeca kverelo kun Marek Hłasko, Komeda falis kaj suferis kapvundojn. Medicina traktado en la usona hospitalo ne savis sian vivon. Transportita hejmen al Pollando en komato kaj en mortonta stato, li mortis en Aprilo 1969, estante nur 37-jaraĝa. Hlasko mem ankaŭ mortis ĝuste du monatojn poste, estante 35-jaraĝa.

Albumoj
-------

* *I Sopot Jazz Festival 1956* (Muza)
* *Crazy Girl* (1962, Muza)
* *Etiudy Baletowe "Ballet Etudes"* (1963, Metronome)
* *Jazz Jamboree'64 vol. 2* (1964, Muza)
* *Astigmatic* (1966, Muza)
* *Le Depart* (1967, Philips)
* *Meine süsse europaische Heimat* (c.1967–1968, Columbia [EMI Germany])
* *Cul-De-Sac* (1966, Polydor)
* *Rosemary's Baby* (1968, Paramount)
* *The Riot* (1968)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Krzysztof Komeda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Krzysztof Komeda – oficiala retejo
* Krzysztof Komeda ĉe Allmusic angleŜablono:Allmusic/zorgado/deviga parametro ID mankas
* Krzysztof Komeda ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 791734
* GND: 129251534
* LCCN: n91107467
* VIAF: 196742
* ISNI: 0000 0001 2117 4577
* SUDOC: 120876574
* BNF: 13896086t
* MBA: 85e45b31-ec89-4afc-8b21-2aaa82594478
* BIBSYS: 6053757
* NKC: xx0016410
 |
Dum pluraj jarcentoj, **Iliado Latina** (aŭ ***Ilias Latina***) estis la sola formo, en kiu la kulturitaj rondoj de okcidenta Eŭropo povis koni Homeron: ja la Grekan lingvon oni post la klasika periodo ĉiam malpli kapablis legi, se escepti ĉiugeneracie eble du-tri strangulojn ekster la ĝenerala fluo de l’ kulturo. Kaj kompleta traduko en la Latina tute ne ekzistis.
Iliadon Latinan tradicie oni transdonis sub aŭtoreco de Homero (Homerus) aŭ de Pindaro Teba (Pindarus Thebanus). Tiu lasta indiko nepre devas baziĝi je miskompreno, kiun ni ne plu konas. La origina Pindaro ja tute ne verkis epopee!

Kiel ajn, ĝis 1857 Iliado Latina aperis kutime sub unu el tiuj ĉi (ne-eblaj) aŭtor-indikoj, kio fakte enreale similis je anonimeco. Sed depost tiu jaro pluraj precipe Germanaj filologoj, sed ankaŭ alinaciaj, klopodegis por malkovri, kun ioma certeco, la eventualan originan aŭtoron. Oni hipotezis pri Jozefo Iskano (Ioseph Iscanus), Avieno (Avienus), Silio Itala (Silius Italicus), Atio Labeono (Attius Labeo), Persio Flako (Persius Flaccus), Polibio (Polybius) kaj multaj aliaj…

Nuntempe la plej ofte renkontata supozo estas, ke verkis ĝin certa Publio ( ?) Bebio Itala (Publius ? Baebius Italicus, ĉ 49-ĉ 93 p.Kr.). Plej verŝajne la epopeeto de 1070 versoj devas esti junaĝa verko, kiun la aŭtoro, kiu poste ne plu verkis ion atentindan, probable kunmetis ĉirkaŭ 65 p.Kr. Vere grandiozan poeziecon bedaŭrinde la verko ne havas. Tamen, kiel dirite, pro ĝia influo ĝi estas koninda.

Se paroli pri Homero kaj la frua-Grekaj epopeoj je lia nomo, Iliado kaj Odiseado : en okcidenta Eŭropo mezepoke oni verkis plurajn nacilingvajn « romanojn » pri tiu tem-ciklo. Por citi nur unu faman : Le Roman de Troie de Benoît de Sainte-Maure, el ĉ 1165.

Kiel bazon por tio la tiutempaj aŭtoroj uzis du prozajn Latinajn verkojn : temas pri la t.n. Taglibro pri la Troja Milito – Ephemeris Belli Troiani, el la 4a jarcento, nome de Diktiso Kreta (Dictys Cretensis), kiu traktas la historion el Greka flanko, kaj Historio pri la Pereo de Trojo – Historia de excidio Troiae, el la 6a jarcento, nome de Dareso Frigia (Dares Phrygius), kiu traktas la aferon el Troja vidpunkto. Ambaŭ Latinaj verkoj estas grandiozaj mistifikaĵoj.

Iliado Latina donas heksametran resumon de la epopeo.

En Esperanto aperis pli malpli kvarono en la traduko de Gerrit Berveling en La Karavelo kaj en Antologio Latina volumo 3.

Eksteraj ligiloj
----------------

* la verko "Iliado" de Homero en esperantlingva traduko de Antoni Kofman (1895), komplete skanita (el la Aŭstra Nacia Muzeo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 273098
* GND: 4161263-2
* LCCN: n82250803
* VIAF: 5685159478216127990003, 13159474304527662197, 315500866, 8050160245371052640000 183075760, 5685159478216127990003, 13159474304527662197, 315500866, 8050160245371052640000
* SUDOC: 115149562
* BNF: 14634902h
* BIBSYS: 95002199
* BNE: XX3929191
 |
La **arĝenta golo** estas futbala regulo, uzata en la kromtempo, se la ĝistiama rezulto estas egalstata.
Tiu regulo estis enkondukita en 2002 fare de UEFA
kaj anstataŭigis la tn. orgolan regulon, kiu jam ekzistis ekde 1994.

Se iu teamo superas la alian, post la unua 15-minuta periodo de kromtempo, tiu teamo gajnas kaj la ludo finiĝas. Male, se plu estas egalstato, ili ludas plian 15-minutan kromtempon.  

Se ankoraŭ tiam estas egalstato, sekvas **golŝotoj** (ŝotoj aranĝitaj same kiel penaloj)  

La diferenco kun la ora golo estas, ke la ludo ne finiĝos pro la golo en kromtempo
- tiel la alia teamo havos la eblecon egaligi la rezulton.

La arĝenta golregulo estis uzata unuafoje en 2003 en la finalo de UEFA Pokalo inter FC Porto kaj Celtic (Skotlando).

Ĉar la arĝenta golo ne populariĝis, UEFA decidis en februaro 2004 nuligi tion post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004
kaj reiri al la situacio de antaŭ 1994, t.e. 2-foje 15-minuta kromtempo kaj en kazo de egalstato, punŝotoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2006-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
**Frederick Gardner COTTRELL**, profesoro, naskiĝis en la 10-a de januaro 1877 en Oakland, Kalifornio, Usono] kaj mortis en la 16-a de novembro 1948.

Dro. Cottrell zorgis pri la internacia interkomunikado. Li konvinkis riĉulojn Alice Vanderbilt Morris kaj Dave Hannen Morris de Novjorko pri la interligva problemo kaj la bezono de helpa internacia planlingvo. Pro tio oni fondis la "International Auxiliary Language Association" (IALA) kun monhelpo de paro Morris, kaj Cottrell devenis unu el fundantaj direktoroj de IALA de 1924 ĝis sia morto en 1948.

Cottrell studis en la Universitato de Kalifornio en 1896 kaj en Berlino (1901) kaj Leipzig (1902) ĝis doktoriĝo. Li devenis direktoro de l' Oficejo de Minoj kaj de l' Departmento de Fiksita Nitrogeno de la usona registraro. Dro. Cottrell laboris en kemio kaj okupiĝis pri nitratoj, petroleo kaj heliumo. Li disvolvigis la "procedon Cottrell" kaj la "precipitilo Cottrell".

Vidu ankaŭ
----------

* 2026 Cottrell

* Kategorio Frederick Gardner Cottrell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39695
* GND: 128519169
* LCCN: n96067498
* VIAF: 72446336
* ISNI: 0000 0000 3205 1380
* BNF: 112372622
 |
La landoj kiuj estas markitaj verde estas landoj en kiuj estas permesate teni nombron, pli ol unu, da civitanecoj; kaj la landoj kiuj ne permesas teni pli ol unu civitaneco estas markita ruĝe. La landoj grize markitaj estas landoj pri kiuj ne estas informoj. En multaj landoj la situacio estas pli komplika ol senduba "jes" aŭ "ne", pro kio la mapo utilas nur kiel proksimuma indikilo.
**Plurcivitaneco** aŭ **duobla civitaneco** estas situacio en kiu persono havas civitanecon en du aŭ pli da landoj.

Ĉiu lando havas siajn proprajn leĝojn laŭ kiuj civitaneco estas ricevita kaj forlasita. Kelkaj ŝtatoj aŭtomate donas civitanecon ĉe naskiĝo al personoj kies gepatro estas civitano de tiu ŝtato (civitaneco per naskiĝo), aŭ al personoj naskita en la teritorio de la ŝtato, aŭ tra geedziĝo al civitano de la ŝtato. Aliaj landoj (ekz. kiel Aŭstralio) limigas la donadon de civitaneco al la infanoj de la civitanoj de la lando sub difinitaj kondiĉoj. Krome, civitaneco estas donita en la procezo de akiro de la civitaneco - en ĉi tiu situacio, multaj landoj rezervas la rajton revoki la civitanecon de tiuj loĝantoj se ili opinias konvene fari tion.

Plej multaj landoj, kiuj permesas al siaj loĝantoj havi duoblan civitanecon, nek rekonas nek agnoskas, ke iliaj loĝantoj estas plurnaciaj, tio signifas, ke ili konsideras siajn civitanojn nur civitanoj de sia lando. Tio signifas ekzemple ke persono kun duobla civitaneco ne povas fidi je la uzo de la kroma civitaneco kiel formala identigilo antaŭ la aŭtoritatoj de la alia lando de kiu li estas civitano. Aliaj landoj, kiel Irano aŭ Meksiko, principe rifuzas disponigi konsulajn servojn al siaj civitanoj kiam ili loĝas kiel civitanoj en la lando kie la konsulejo situas.

Estas ankaŭ multaj landoj, kiuj tute ne volas, ke iliaj civitanoj havu duoblan civitanecon, kaj tial ili prenas striktajn rimedojn por malhelpi la disvastiĝon de ĉi tiu fenomeno. Foje la peto mem por plia civitaneco povas kaŭzi aŭtomatan malkvalifikon de civitaneco se la civitaneco estis aktive akirita sub la kontrolo de la kandidato (ekzemple, en Danio, Japanio, Singapuro kaj Barato) aŭ eĉ portas punon por krimo por akirado de plia civitaneco (en Saud-Arabio). Aliaj landoj rajtas teni senliman nombron da civitanecoj. Tamen, ĉar ĉiu ŝtato decidas por si mem kiuj estas siaj civitanoj, surbaze sole de siaj propraj leĝoj kaj kutime sen konsidero al la leĝoj de la aliaj ŝtatoj, povas ekzisti situacio en kiu persono iĝas civitano de du aŭ pli da ŝtatoj, kvankam iuj aŭ ĉiuj ŝtatoj malpermesas teni duoblan civitanecon.

En la nuna epoko, en multaj landoj duobla civitaneco estas eĉ konsiderata dezirinda en la okuloj de la registaro ĉar ĝi pliigas la ŝancojn por iliaj civitanoj konkuri en la merkato de la internacia komerco kaj konstrui tutmondajn ligojn. Iuj landoj eĉ faris aktivajn paŝojn kiam ili komencis rajtigi siajn civitanojn havi duoblan civitanecon (kiel Aŭstralio, ekde la 4-a de aprilo 2002).

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748487
* NKC: ph292492
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Dikradika hipokero** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
| Subklaso: | Asteredoj *Asteridae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Asteraloj *Asterales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asteracoj *Asteraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Hipokero *Hypochaeris* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Dikradika hipokero** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Hypochaeris radicata****L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Dikradika hipokero  |

 |
| v • d • r |

**Dikradika hipokero** (*Hypochaeris radicata*) estas plurjara, malalta, manĝebla herbo en la familio Asteracoj (Asteraceae). Ĝi estas indiĝena en Eûropo, sed estas enkondukita ankaŭ en Usonon, Japanion, Aŭstralion kaj Novzelandon, kie ĝi povas esti invada trudherbo.

Botaniko
--------

La folioj, kiuj povas esti ĝis 20 cm longaj, estas lobaj kaj kovritaj de fajnaj haroj, formante malaltan folirozeton ĉirkaŭ centra aksradiko. Dubranĉaj tigoj surhavas helflavajn florkapojn, kaj kiam tiuj maturiĝas ili formas semojn ligitajn al ventportataj "paraŝutoj". Tranĉite, ĉiuj partoj de la planto eligas laktecan sukon.

Diferencoj disde leontodoj
--------------------------

La planto estas konata ankaŭ kiel "falsa leontodo" pro tio, ke oni ofte konfuzas ĝin kun veraj leontodoj. Ambaŭ plantoj havas similajn florojn, kiuj formas ventportatajn semojn. Tamen, la fortigoj de hipokero estas dubranĉaj kaj solidaj, dum leontodoj havas nedividitajn tigojn kiuj estas kavaj. Ambaŭ plantoj havas folirozeton kaj centran aksradikon. La folioj de leontodoj estas dentaj laŭ aspekto, dum tiuj de hipokero estas pli lob-formaj kaj harplenaj. Ambaŭ plantoj havas similajn uzojn.

Kuirartaj uzoj
--------------

Ĉiuj partoj de hipokero estas manĝeblaj; plej ofte rikoltataj estas tamen la folioj kaj la radikoj. La folioj havas banalan guston sed povas esti manĝataj krudaj en salatoj, vaporkuiritaj, aŭ kirlfrititaj. Maljunaj folioj povas iĝi malmolaj kaj fibraj, sed relative junaj folioj estas taŭgaj por konsumo. Kontraste al la manĝeblaj folioj de leontodo, hipokeraj folioj nur malofte havas iom da amareco. En Krito (Grekio), oni manĝas la foliojn de vartiaĵo nomata παχιές ( paĥiés) aŭ αγριοράδικα ( agriorádika) boligitaj aŭ vaporkuiritaj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825972
 |
**Ixhuatlán de Madero** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Ixhuatlán de Madero. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 083.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 48609 loĝantojn. El tiuj estis 23781 viroj kaj 24828 virinoj. La komunumo havas surfacon de 598.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 41 minutoj norda latitudo kaj 98 gradoj kaj 1 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 260 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 47295 personoj. En la jaro 2000 temis pri 49216, do temis pri kresko / malkresko je 0.8 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 43101 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 32879 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2007-05-09 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**David „Dave" Schildkraut** (\* 7-an de januaro 1925 en Novjorko; † 1-an de januaro 1998) estis usona ĵaza aldosaksofonisto de bibopo kaj moderna ĵazo. Li famiĝis pro la albumo „Walkin’" de Miles Davis en 1954.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

La karieron de Dave Schildkraut kiel profesia muzikisto komencis en 1941 ĉe Louis Prima, ekde 1946 Schildkraut muzikis plurajn fojojn kun Buddy Rich, en 1947 kun Anita O’Day. Kun la bando de Stan Kenton li vojaĝis en 1953 tra Eŭropo. Sekvis dungitecoj ĉe Pete Rugolo en 1954, Oscar Pettiford en 1954, George Handy en 1955 kaj en 1959 denove ĉe Stan Kenton. Komence de la 1960-aj jaroj li estris kvaropon en Novjorko kaj laboris tie liberprofesie ekz. kun Eddie Bert en la klubejo *West End Cafe*. Krome li faris diskojn kun Tony Aless, Eddie Bert, Ralph Burns, George Handy, Kenton, Tito Puente kaj Johnny Richards. Plej famaj tamen estas liaj sonregistraĵoj kun Miles Davis, kiuj aperis sur la disko *Walkin’*: La pecojn „*Solar*", „*Love Me or Leave Me*" kaj „*You Don’t Know What Love Is*" Davis, Schildkraut, Horace Silver (p), Percy Heath (b) kaj Kenny Clarke (dr) surdiskigis la 29-an de aprilo 1954.

La ludo de Schildkraut estis flua kaj eleganta ĝis brila kaj orientiĝis je la bibopstilo. En senvida testo de Down Beat per lia soloo sur *Solar* Charles Mingus intermiksis lin eĉ kun Charlie Parker.

En 2000 diskeldonejo *Endgame Records* publikigis lian ununuran albumo de bandestro je propra nomo, *Last Date* (el 1979, kun Bill Triglia).

Diskoj
------

* Miles Davis: *Walkin’* (Prestige/OJC, 1954) aŭ *The Complete Prestige Recordings* (Prestige/OJC, 1951-56)
* Tito Puente: *Planet Jazz* (RCA, 1957)

Literaturo
----------

* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*. Dua eldono, 1994 & 6-a eldono, Penguin, Londono 2002. ISBN 0-14-051521-6
* Leonard Feather kaj Ira Gitler. *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo, 1999, p. 586.
* Peter Wießmüller: *Miles Davis - Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten*. Oreos Schaftlach (Collection Jazz)
* Bielefelder Katalog Jazz, 2002

Referencoj
----------

1. ↑  Citite laŭ "The arts journal" reta eldono, julion de 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 384409
* GND: 135227917
* LCCN: no92005557
* VIAF: 76502352
* ISNI: 0000 0000 5515 2029
* BNF: 139244478
* MBA: 4004d3df-0981-4d9d-ae52-62a6ca6a3972
* BIBSYS: 1012099
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Brakiopodoj** |
| --- |
| Troveblo de fosilioj: Malsupra Kambrio |
| Fosilio de Spiriferina rostrata kun videbla brakidio (lofofora subtenilo).Fosilio de *Spiriferina rostrata* kun videbla brakidio (lofofora subtenilo). |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
| Domanio: | *Eukaryota* |
|
|
| Regno: | *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Subregno: | *Bilateria* |
|
|
|
| Superfilumo: | *Spiralia* |
|
| Filumo: | *Brachiopoda*Duméril, 1806 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klasoj |
| * *Chileata* † (formortinta)
* *Craniata*
* *Kutorginata* † (formortinta)
* *Lingulata*
* *Obolellata* † (formortinta)
* *Rhynchonellata*
* *Strophomenata* † (formortinta)
* *Tommotiida* † (formortinta)
* Ne atribuita † (formortinta)
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Brakiopodoj  |

 |
| v • d • r |

**Brakiopodoj** (science: *Brachiopoda*; el la latina *brachium*, brako + *-poda*, piedo) estas malgranda filumo de bentonaj maraj senvertebruloj, dividita en 9 klasoj (ses el ili formortintaj), kiuj inkluzivas proksimume 392 speciojn.

La filumo apartenantaj al la grupo de la Lofotrokozouloj, kiuj havas fortajn konkojn sur la supraj kaj malsupraj surfacoj, malkiel la maldekstra kaj dekstra aranĝoj en duvalvaj moluskoj. Brakiopodaj valvoj estas ĉarniraj malantaŭe, sum la antaŭa parto povas esti malfermita por manĝado aŭ fermita por protektado. Oni agnoskas du ĉefajn grupojn, nome artiklaj kaj neartiklaj. 

La vorto "artikla" estas uzata por priskribi la dento-fendaj trajtoj de la valvo-ĉarniro kiuj estas en la artikla grupo, kaj forestas en la neartikla grupo. Tiu estas la ĉefa diagnoza trajto (fosiliebla), laŭ kiu la du ĉefaj grupoj povas esti taŭge distingeblaj. Artiklaj brakiopodoj havas dentecajn ĉarnirojn kaj simplajn fermigajn kaj malfermigajn muskolojn, dum neartiklaj brakiopodoj havas nedentecajn ĉarnirojn kaj pli kompleksan sistemon de muskoloj uzataj por teni la du duonoj liniigitajn. En tipa brakiopodo tigoforma pediklo projekcias el aperturo en unu el la valvoj ĉe la ĉarniro, konata kiel pedikla valvo, tenante la beston ankrita al la marfundo sed for el la ŝlimo kiu povus ŝtopi la aperturon.

Referencoj
----------

1. ↑   Wiktionary contributors:  Brachiopod (angle) (HTML). Wiktionary, The Free Dictionary (2019-03-17). Alirita 2019-06-26.
2. ↑   Catalogue of Life (angle) (HTML). ITIS (2019). Arkivita el la originalo je 2019-06-22. Alirita 2019-06-22.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Zoologio |

* Brachiopoda database (angle) (HTML). BrachNet (2019-06-07). Arkivita el la originalo je 2018-10-16. Alirita 2019-06-28.
* The Paleobiology Database (angle). NSF. Arkivita el la originalo je 2018-06-03. Alirita 2019-06-28.
**Misfunkciado de renoj** aŭ **malsufiĉo de renoj** okazas kiam la renoj ne estas kapablaj akurate filtri taŭge la toksinojn kaj aliajn forĵetendajn substancojn el la sango. Fiziologie, la rena misfunkciado estas priskribita kiel malpliiĝo en la plasma renfluo, kio rezultas en alta nivelo de kreatinino en la sero.

Oni ne komprenas tre bone ankoraŭ multajn el la faktoroj kiuj influas en la rapideco per kiu okazas la rena misfunkciado. La esploristoj ankoraŭ studas la efikon de la proteinoj sur la manĝado kaj la koncentroj de kolesterolo en la sango por la rena funkcio.

Signoj kaj simptomoj
--------------------

Inter la signoj kaj simptomoj de la akuta rena misfunkciado estas la jenaj:

* Malpliiĝo de la volumeno de urino ekskreciita (diurezo), kvankam foje tiu restas stabila.
* Reteno de likvo, kio okazigas ŝvelon en gamboj, maleoloj aŭ piedoj.
* Manko de aero por spirado.
* Laco.
* Malorientigo.
* Naŭzo.
* Malforteco.
* Neregula kora ritmo.
* Doloro aŭ premo en la brusto.
* Konvulsioj aŭ komato en plej akutaj kazoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697267
* GND: 4042288-4
* NKC: ph196637
 |
***Le Grand Testament*** (La Granda Testamento) estas kolekto da poezio kunmetita en 1461 de François Villon. *Le Testament*, konsistanta de dudek esence sendependaj fiksformaj poemoj, nome 16 baladoj kaj tri *rondeaux* kaj estas agnoskita kiel gemo de mezepoka literaturo.

Analizo
-------

Paĝo de *Le grand testament* de Villon. *Kungliga biblioteket* en Stokholmo, Svedio.
La 2 023 linioj de la *Testament* estas markitaj de la tuja perspektivo de morto kaj ofte priskribis aliajn formojn de mizero kaj morto. Ĝi miksas konsiderojn pri la paso de tempo, amara mokado, insultado, kaj religia fervoro. Ĉi tiu miksa tono de tragedia sincereco elstaras en kontrasto al la aliaj poetoj de la periodo.

En unu el ĉi tiuj poemoj, *Ballade des dames du temps jadis* ("Balado de la Sinjorinoj de Tempo Pasinta"), ĉiu "stanzo" kaj la konkludanta *envoi* demandas pri la sorto de diversaj famaj virinoj, inkluzivanta Héloise kaj Johana de Arko kaj finas kun la sama duon-ironia demando:

|  |  |
| --- | --- |
| *Dictes moy ou n'en quel pays*
*Est Flora le belle Romaine*
*Archipiades, ne Thaïs,*
*Qui fut sa cousine germaine,*
*Echo parlant quant bruyt on maine*
*Dessus riviere ou sus estan,*
*Qui beaulté ot trop plus qu'humaine.*
*Mais ou sont les neiges d'antan?* | Diru al mi kie, en kiu lando 

estas Floro, la bela Romano; 
Archipiada, kaj Thaïs 
Kiu estis ŝia kuzino;
Eĥo, parolante kiam oni bruas 
Super rivero aŭ sur lageto,
Kiu havis belecon tro multe pli ol homan?
Sed kie estas la neĝoj de antaŭ-jaro?! |

Ĉi tiu sama "*Ballade des dames du temps jadis*" estis fame tradukita en la anglan en 1870 de Dante Gabriel Rossetti kiel "Ballade de Mortintaj Sinjorinoj". Rossetti tradukis la refrenon kiel "Sed kie estas la neĝoj de antaŭ-jaro?"

Poemoj
------

Poemoj inkluzivita en *Le Testament* estas:

* Ballade des dames du temps jadis (1458–59)
* Ballade des seigneurs du temps jadis
* Ballade en vieux language françois
* Les regrets de la belle Heaulmiere
* Ballade de la Belle Heaulmière aux filles de joie
* Double ballade sur le mesme propos
* Ballade pour prier Nostre Dame
* Ballade à s'amie
* Lay ou rondeau
* Ballade pour Jean Cotart
* Ballade pour Robert d'Estouteville
* Ballade des langues ennuieuses
* Les Contredits de Franc Gontier
* Ballade des femmes de Paris
* Ballade de la Grosse Margot
* Belle leçon aux enfants perdus
* Ballade de bonne doctrine
* Rondeau ou bergeronnette
* Épitaphe
* Rondeau
* Ballade de conclusion

Vidu ankaŭ
----------

Referencoj
----------

Pli plia legado
---------------

Eksteraj ligoj
--------------
**Haría** [aRIa] estas urbo kaj municipo apartenanta al la provinco Las Palmas, en la regiono Kanarioj. Ĝi etendiĝas en la norda pinto de la insulo Lanzarote.

Geografio
---------

*Jameos del Agua*.
Ĝi etendiĝas en la norda pinto de la insulo Lanzarote, lime sude kun tiu de Teguise. La plej granda parto de ĝia perimetro, precize 42 km, estas okupata de marbordaj zonoj, el kiuj la norda zono estas pli ravina ol tiu orienta, kie la marbordo estas pli milda enhavante eĉ strandojn. La teritorio enhavas areon de 106,6 km², de kiuj ĉirkaŭ 30 % estas Natura Protektita Loko. La municipo enhavas dek loĝlokojn: nome Haría mem, Máguez, Guinate, Ye, Órzola, Punta Mujeres, Arrieta, Tabayesco, Mala kaj Charco del Palo. Norde de la municipo estas la Ĉiniĥa Insularo apartenanta al Teguise, komponita de la insulo La Graciosa kaj la insuletoj Alegranza, Roque del Este, Roque del Oeste kaj Montaña Clara.

Historio kaj ekonomio
---------------------

Spektaklejo en Groto Verdes.
En la areo estis setlejoj de guanĉoj. Post la konkero fare de normandoj, la nevo de Johano de Béthencourt, Maciot, heredanto de la senjorlando de Kanarioj, fondis Teguise, kaj pli norde Haría iĝis fekunda agrikultura kaj brutobreda areo (ŝafoj kaj kaproj) kaj la dua plej loĝata setlejo post Teguise, sed suferantaj piratajn atakojn kaj malpliigon de loĝantaro.

En la insulo gravis produktado de Kalia herbo kaj eksportado jam fine de la 18-a kaj komenco de la 19-a jarcentoj. Kiam tiu dekadencis, sekvis importado de koĉo kiu utilis por tekstila industrio. Pere de tiu rimedo Arrecife senigis Teguise el la insula ĉefurbeco en 1847, kaj tial ĝi iĝis ekonomia kaj politika centro de Lanzarote. Nura industrio de Haría estis la salproduktado. Ekde la 1970-aj jaroj Haría iĝis altirejo por turismo ĉefe ĉe la naturaj lokoj transformitaj de César Manrique.

Demografio
----------

Ĉirkaŭ la 1990-aj jaroj Haría havis preskaŭ 5 000 loĝantojn; poste malaltiĝis sub 3 000 loĝantoj en la 1980-aj jaroj; ekde tiam ĝi supreniri super 5 000 loĝantoj pro la gravo de turismo.

Loĝlokoj
--------

Punta Mujeres.
Punta Mujeres, Haría, Arrieta, Máguez, Mala, Órzola, Charco del Palo, Tabayesco, Ye kaj Guinate.

Vidindaĵoj
----------

Ruĝa Domo ĉe Arrieta.
Ĉefaj vidindaĵoj estas jenaj:

* Muzeo-Domo de César Manrique
* Mirador del Río (Rigardejo de la Rivero)
* *Jameos del Agua*
* Groto Verdes
* Muzeo de Religia Arto de Haría

Referencoj
----------

1. ↑  «Datos del Registro de Entidades Locales». Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas. Konsultita la 23an de aŭgusto 2021.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Haría en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Historio de la municipo Haría (Lanzarote)
* oficiala retejo de la Municipo
* Privata retejo pri Haría
* Elektronika Ejo de la Municipo Haría

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Haría en la hispana Vikipedio.*
La **franciskana monaĥejo kun preĝejo Sankta Antonio de Padovo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Nyíregyháza. Laŭ fontoj la preĝejo ofte estas kapelo.

Historio
--------

La franciskana monaĥejo kun preĝejo (aŭ kapelo) estis konsekrita en 1938. En 1950 la monaĥoj estis forigitaj, la monaĥejo iĝis ŝtata posedo. Depost fino de la socialismo la eklezio reaĉetis ĝin kaj poste interne loĝas emeritaj pastroj. La preĝejo daŭre funkcias.

Konstruaĵo
----------

La monaĥejo situas ĉe stratangulo kaj formas ĉefe L-majusklon. En proksimeco de la stratangulo estas videbla firstotureto. La monaĥejo estas unuetaĝa, sed ĉe la enirejo estas duetaĝa domego, iom apartigita de la monaĥejo. En la korto estas skulptaĵo pri Antonio de Padovo. En la preĝejo la altara bildo prezentas Kriston kun Sankta Francisko el Asizo.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2018-12-28 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2018-12-28 per la retarkivo Wayback Machine

* MonaĥejoMonaĥejo
* Ornamaĵo ĉe la stratanguloOrnamaĵo ĉe la stratangulo
* PordoPordo
* Ornamaĵo super la pordoOrnamaĵo super la pordo
* Antonio de PadovoAntonio de Padovo
**Berlina Komentita Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2014** (BKB) estas bibliografio de ĉiuj gravaj vortaroj kaj terminaroj, kiuj uzas Esperanton kiel fonto- aŭ cellingvon kaj kiuj aperis de la komenco en 1887 (Unua Libro) ĝis fine de 2014. BKB estas verkita de Bernhard Pabst. La unua eldono aperis en aprilo 2015 en formo de libere elŝutebla pdf (2 Mb, 304 p. en formata A4).

Karakterizaĵoj
--------------

Krom per la bazaj bibliografiaj indikoj, BKB klarigas multajn verkojn per specimenoj, notas recenzojn kaj indikas referencojn al plia legado pri esperantaj vortaristoj. Aparta fokuso estas sur la multaj disaj vortaroj, verkitaj en diversaj elektronikaj formoj dum la lastaj ĉirkaŭ dek kvin jaroj de post 2000. BKB celas esperantologojn, bibliotekojn, kolektantojn, sed aparte leksikografojn kaj terminologojn, serĉantajn fidindan respondon al la demando „kio jam ekzistas?", krome instruistojn kaj lernantojn kun ĝenerala intereso pri la vortara aspekto de la esperanta kulturo.

Specimena enskribo
------------------

**O’Connor**, J[ohn] C[harles] (1853-1928) [ W ]; **Hayes**. C[harles] F[rederic] (1857-1942) [ W ]. English-Esperanto Dictionary. London: "Review of Reviews" Office, [1903]. xv, 200 p. — pr. W. & J. Mackay & Co. Ltd, Chatham. 16 x 10 cm. BIL 1906; ĉ. 14.000 kapvortoj.   

**[2a] eld. 1905**.   

**[3a] eld.** London: Review of Reviews Office **1906**, xv, [1], 200 p. — 16 x 10 cm.   

Gutenberg ebook #16967 de la eld. 1906 de 2005-10-30. — Formatoj: html, epub, kindle, txt (utf 8). Spec.:  

*Pa*, patreto, paĉjo.   

*Pace*, paŝi.   

*Pace* (step), paŝo.   

*Pacific*, pacema.   

*Pacifically*, pace, paceme.   

*Pacification*, pacigo.   

*Pacify*, trankviligi, pacigi.   

*Pachydermatous*, dikhaŭta.   

*Pack*, paki. *Pack up*, enpaki.  

**[4a] eld.** London: Review of Reviews Office **1907**. — e-libro ĉe Internet Archive AWI-6089 en formatoj: html, pdf, epub, kindle, daisy, txt, DjVu.  

**[5a] eld.** London: Review of Reviews Office **1908**, XV, 200 p. — IEMW.   

**[6a] eld. 1911**. e-libro (Kindle ĉe Amazon). s.l.: KEAZ s.j. — Nur literoj A-P, resto mankas (?!). Jaro de la origina eld. ne ind.  

Angla → Esperanto

Eksteraj ligiloj
----------------

* BKB en la retejo de la edukado.net.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.