recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Internacia Premio Carlos Fuentes por Literatura Kreado en Hispana Lingvo**, ankaŭ konata kiel **Premio Carlos Fuentes** estas premio por literaturo en hispana lingvo. Ĉiun duan jaron, la CONACULTA (Nacia Konsilio por Kulturo kaj Artoj) de Meksiko honoras unu literaturiston per tiu ĉi premio. La verko de tiu aŭtoro devas esti en la hispana. Estis estigita en 2012 por omaĝi la meksikan verkiston Carlos Fuentes.

Originoj
--------

En 2012, la premio estis deklarita kiel dujara, transdonante la naskiĝtagon de Carlos Fuentes, la 11-an de novembro. La moto de la premio estis: *"por rekoni la laboron de kiuj, per siaj beletroj, plibonigas la landon de la Ñ kaj riĉigas universalan literaturon per siaj poemoj, romanoj, eseoj kaj rakontoj, kio stimulas la imagopovon kaj la kritikan senton de la leganto."* Ĝi estas dotita per 250.000 Usonaj dolaroj.

Premiitoj
---------

| Jaro | Premiito | Ŝtataneco |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Mario Vargas Llosa |  Peruo  Hispanio |
| 2014 | Sergio Ramírez |  Nikaragvo |
| 2016 | Eduardo Lizalde |  Meksiko |
| 2018 | Luis Goytisolo |  Hispanio |
|
La rivereto **Ellerbach** estas 27,2 km longa orografie maldekstra flankrivero de la rivero Nahe en Rejnlando-Palatinato distrikto Bad Kreuznach, Germanio.

Geografio
---------

Nahe kaj Ellerbach en Bad Kreuznach
La Ellerbach fontas ĉirkaŭ 2 km sude de Ellerspring en Soonwald sur akteco de 529 m super marnivelo. De ĉi-tie la rojo fluas sudorienten tra Winterbach kaj Winterburg al Bockenau.

Malaupre de Bockenau la rojo ĉirkaŭfuas la monton Stromberg (monto) kaj turnas sin orienten. Pluaj vilaĝoj estas Burgsponheim, Weinsheim kaj Rüdesheim, antaŭ ĝi enfluas en Bad Kreuznach de maldekstre sur alteco de100 m en la riveron Nahe.

Sur sia 27,2 km longa vojo la rojo superas altofiferencon de 429 m, kio egalas al meza akvejfunda dekliveco de 15,8 ‰. La rojo deakvigas areon de 185,850 km² trans la riveroj Nahe kaj Rejno en la Nordan Maron.

Flankriveroj
------------

La plej grava flankrivero de la Ellerbach estas la 26,1 km longa Gräfenbach. Tiu enfluas inter Rüdesheim kaj Bad Kreuznach de la nordo en la rojon Ellerbach. La Gräfenbach havas kun 76,73 km² parton de 41 % de la akvokolekta areo de la Ellerbach. Pliaj flankriveroj de akvokolekta areo de pli ol 10 km² estas Katzenbach kaj Gebrotherbach.

Sekvas la flankriveroj de Ellerbach de la fonto al la enfluejo. Indikita estas la orografia situo de la enfluejo, la longeco, la grandeco de la akvokolektan areon, la alteco de la enfluejo kaj la Germana Akveja Kodo.

| nomo | situo | longeco[km] | akvokolekta areot[km²] | alteco de la enfluejo[m sper marnivelo] | DGKZ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tonnenbach | dekstre | 5,8 | 9,314 | 304 | 2549212 |
| Gebrotherbach | maldekstre | 7,7 | 10,926 | 300 | 254922 |
| Teichgraben | dekstre | 1,8 | 1,131 | 274 | 2549232 |
| Daubach | dekstre | 3,7 | 3,693 | 267 | 2549234 |
| Walbacher-Floß | dekstre | 2,3 | 2,526 | 256 | 2549236 |
| Winkelgraben | maldekstre | 5,1 | 9,139 | 187 | 254924 |
| Hasselbach | maldekstre | 2,6 | 2,406 | 147 | 2549252 |
| Schnitzelsgraben | dekstre | 2,5 | 5,262 | 139 | 2549254 |
| Weiherbach | maldekstre | 3,8 | 4,593 | 129 | 2549256 |
| Katzenbach | maldekstre | 9,5 | 18,533 | 127 | 254926 |
| Gräfenbach | maldekstre | 26,1 | 76,730 | 119 | 254928 |

Medio
-----

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4   Wasserwirtschaftsverwaltung Rheinland. Arkivita el la originalo je 2018-10-18. Alirita 2014-07-30.
2. 1 2 3 4  Topografische Karte 1:25.000
**Wynonie „Mr. Blues" HARRIS** (24-an de aŭgusto 1915 en Omaha, Nebrasko; 14-an de junio 1969 en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estis usona blusa kaj ritmenblusa kantisto.

Wynonie Harris unue estis frapinstrumentisto kaj komencis sian karieron en la ĵazklubejoj de Los-Anĝeleso kaj Ĉikago kiel kantisto kaj ceremoniestro; en Ĉikago lin aŭdis en 1944 bandestro Lucky Millinder dum spektaklo en *Rhumboogie Club* kaj dungis lin kiel kantisto por sia bando. Harris koncertvojaĝis kaj kun la bandego de Millinder kaj ankaŭ kun tiu de Lionel Hampton. Sian unuan furaĵon li lanĉis en 1945 per „Who Threw the Whiskey in the Well", kiu aperis sub la nome de Millinder ĉe Decca. Harris forlasis la bandon en la sama jaro, revenis al Los-Anĝeleso kaj surdiskigis multon sub propra nomo, akompanate de Johnny Otis (kiel frapinstrumentisto), Illinois Jacquet, Oscar Pettiford, Lucky Millinder kaj aliaj. Sonregistraĵoj ekestis por la eldonejoj *Philo* („Baby Look at You", 1945) kaj en 1946 por *Apollo* la furorkantoj „Wynonie's Blues" kaj „Playful Baby". En Nashville li surdiskigis kun Jimmie Jackson kaj Herman Blount (poste konata kiel Sun Ra).

Post kiam li malpli sukcese sonregistris por pli malgrandaj eldonejoj, li ekhavis en 1947 kontrakton kun King Records. Lia versio de la ritmenblusa kanto „Good Rocking Tonight" de 1948 kun saksofonisto Frank „Floorshow" Culley validas kiel unu el la plej fruaj rokenrolo-registraĵoj kaj fariĝis furorkanto, al kiu ĝis 1952 sekvis ankoraŭ dek du pluaj; la pecon, verkita de Roy Brown, poste ankaŭ surdiskigis Elvis Presley. Pluaj sukcesaj titoloj de Harris estis *All She Wants to Do Is Rock* (1949) kaj *Bloodshot Eyes* (1951).

* Kategorio Wynonie Harris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 369329
* GND: 134622235
* LCCN: n85237359
* VIAF: 12149106217668491748
* ISNI: 0000 0000 5939 5079
* SUDOC: 196859379
* BNF: 138950001
* MBA: 8f852f3d-7ebd-4177-9a06-dbde10533563
* BNE: XX1584525
 |
**Ellens dritter Gesang** (eo: Tria kanto de Ellen. „Himno al la Virgulino", D 839, Op. 52 Nr. 6) estas lido de Franz Schubert el la jaro 1825.

Deveno
------

La peco de Schubert, ofte nomata lia *Ave Maria*, baziĝas sur la poemo *Lady of the Lake* de Walter Scott. 
La germanan tradukaĵon faris Adam Storck. La versio de Storck informas pri la junulino Ellen Douglas, la „princino de la lago". Ŝi kaŝas sin kun sia patro en kavo, por eviti la venĝon de la reĝo al Roderick Dhu, tribestro, kiu estis sendita en ekzilon kaj donis al ŝi rifuĝejon. Pro malespero ŝi direktas preĝon al la Virgulino Maria kaj petas ŝian helpon. Roderick ne aŭdas ŝin, ĉar li pli supre sur la monto preparas sian tribon por la milito.

La komencvortoj kaj la rekantaĵo „Ave Maria" kaŭzas oftan uzadon de la lido ankaŭ dum privataj diservoj (ekzemple je geedziĝaj kaj funebraj diservoj). Je tio foje oni kantas la latinan tekston de *Ave Maria* anstataŭ la romantisman originaltekston pri la ŝuberta melodio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ellens dritter Gesang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ellens dritter Gesang: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
* Akompano por kunkanti ce impresario.ch

Referencoj
----------

1. ↑  Sir Walter Scott: The Lady of the Lake.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424516
* GND: 300140290
* VIAF: 183833597
* BNF: 13911195c
 |
**UESUGI Harunori** (japane: 上杉 治憲; naskiĝis en 1751 en Edo; mortis en 1822) estis japana daimio, la 9-a estro de la *Yonezawa*-bieno en la nuntempa Yonezawa (Yamagata) kaj Okitama regionoj.

Li estis la dua filo de daimio de la Akizuki-klano, kiu kontrolis parton de la provinco Hyuga. Lia patrino estis nepino de la kvara estro de Yonezawa. Liaj infanaj nomoj estis *Matsusaburo* (松三郎) kaj *Naomatsu* (直松). Li estis adoptita de Uesugi Shigesada, daimio de Yonezawa, kaj en 1767 sukcedis al Shigesada. Post retiriĝo li uzis la artistan nomon Yozan (鷹山).

Nuntempe oni plej ofte memoras lin pro liaj financaj reformoj. Li estas ofte citita kiel ekzemplo de bona bienestro. Yonezawa havis ŝuldojn dum ĉirkaŭ cento da jaroj kiam Harunori ekestris ĝin; Shigesada eĉ konsideris redoni la bienon al la ŝoguno. Harunori enkondukis striktajn disciplinaĵojn kaj ordonis mortigon de pluraj konsilantoj, kiuj kontraŭstaris liajn planojn. Fine Yonezawa iĝis prospera kaj ne plu suferis pro la malsato, kiu regis en Japanio dum la Tenmei-erao (1781-1789).

Bibliografio
------------

* Frederic, Louis (2002). "Japan Encyclopedia." Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
* Gordenker, Alice. "So, what the heck is that? Mistletoe," *Japan Times.* December 18, 2007.
* Sansom, George (1963). "A History of Japan: 1615-1867." Stanford, California: Stanford University Press.

* Kategorio Uesugi Harunori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253274
* LCCN: n83231434
* VIAF: 18608713
* NDL: 00494937
 |
**Garzó Tamásné Bernáth Gabriella** (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis hungara kemiisto. Ŝia origina nomo ĝis la geedziĝo estis **Gabriella Bernáth** (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Bernáth Gabriella*, poste ŝi uzis laŭ la tiama kutimo ankaŭ la edzan nomformon **Garzó Tamásné**.

Bernáth Gabriella  naskiĝis la 8-an de aprilo 1927 en Debrecen. Ŝi mortis la 27-an de novembro 1981 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bernáth Gabriella akiris kemian diplomon en Sciencuniversitato Pázmány Péter en 1949. Post siaj studoj ŝi instruis samloke. Ekde 1961 ŝi laboris en akademia kemia instituto, ekde 1975 en la universitata laboratorio. En 1969 ŝi iĝis titulara docento. En 1982 ŝi ricevis postmortan dokterecan titolon.

En la 1950-aj jaroj li okupiĝis pri kombinaĵoj de silicio, poste ŝi esploris ankaŭ diversajn kombinaĵojn por medikamentojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gázkromatográfia* (1972) - studenta lernolibro
* *Biológiailag aktív anyagok gázkromatográfiás elemzése* (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Valdemierque** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Valdemierque* estas tradukebla etimologie al *Valo de Mielek*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 17,30 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 62 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 200 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Sepulcro-Hilario, Tamames, Tejeda y Segoyuela, Puebla de Yeltes, Navarredonda de la Rinconada, El Cabaco, Cereceda de la Sierra kaj La Bastida. Ĝi distas 60 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Iam estis minoj de diversaj mineraloj. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753501
 |
La **abenaka** aŭ **abnaka** estas endanĝerigita lingvo apartenanta al la algonkena lingvaro de Kebekio kaj la nordaj ŝtatoj de Nov-Anglio. La lingvo havas orientajn kaj okcidentajn formojn kiuj malsamas laŭ leksiko (vortprovizo) kaj fonologio kaj estas foje konsiderataj kiel malsamaj lingvoj.

Ĝi estis unue parolita en Vermonto, norda Masaĉuseco kaj Majno.

La *okcidenta abenaka lingvo* estas parolata de kelkaj maljunaj abenakoj en Odanak, Kebekio. Oni nuntempe konsideras ĝin esti mortinta lingvo. En 2015 estis registritaj 12 parolantoj de la okcidenta abenaka.

La orientabenakaj lingvovariantoj estas parolataj de pluraj loĝantaroj, inkluzivanta de la mikmakoj kaj estis parolata ĝis la 1990-aj jaroj en Majno.

Lingva revigligo
----------------

Nova generacio aktive konservas kaj revigligas la lingvon.  Ili kreis plurajn abenakajn librojn, aŭdaĵojn, filmetojn kaj retajn instruilojn por helpi aliajn lerni la lingvon. En julio 2013, la Nacio *Penobscot*, la Universitato de Majno kaj la *American Philosophical Society* ricevis subvencion de la *National Endowment for the Humanities* (Nacia Fonduso por la homaj sciencoj) por pligrandigi kaj eldoni la unuan vortaron de la penobskota varianto. En Majno, estas ĉirkaŭ 3.000 penobskotaj indianoj, kaj ĉi tiu grupo estas granda movada forto por la lingva revivigo.

Vortoj
------

*bazegw* = unu  
*niz* = du  
*nas* = tri  
*yaw* = kvar  
*n[ô]lan* \* = kvin  
*ngued[ô]z* \* = ses  
*tôbawôz* = sep  
*nsôzek* = ok  
*noliwi* = naŭ  
*mdala* = dek  
*sanôba* = viro  
*p[e]hanem* \* = virino  
*miguen* = plumo  
\* literoj en rektaj krampoj estas ofte perditaj pro sinkopo de vokaloj.

En Esperanto
------------

Robert Dutil, "Nanatasis", tradukita al Esperanto el la franca originalo fre de pluraj anoj de ESK. Post la rakontoj troviĝas dupaĝa abenaka-Esperanta glosaro, kiu klarigas la signifojn de la abenakaj vortoj uzitaj en la rakontoj.

Vidu ankaŭ
----------

Indiĝenaj lingvoj

Indiĝenaj lingvoj de Ameriko

Ekstera ligilo
--------------

(en) *Who are the Cowasuck - Pennacook / Abenaki People?* (kiu estas la kovasuka / penakuka / abenaka popolo?)

Referencoj
----------

1. ↑  Ethnologue
2. ↑  (en) "*Native Languages of the Americas: Penobscot (Eastern Abnaki, Penawahpskewi, Penobscott)*". native-languages.org.
3. ↑  (en) "*Western Abenaki Dictionary and Radio Online: Home of the Abenaki Language*".
4. ↑  (en) McCrea, Nickn, "*Penobscot Nation, UMaine win grants to help revive tribe's language*". Bangor Daily News, la 11-an de julio 2013.
5. ↑  (en) "*Abnaki-Penobscot (Abenaki Language)*". Native Languages of the Americas.
6. ↑  (eo) Eldonaĵoj de ESK 2020 Arkivigite je 2020-11-25 per la retarkivo Wayback Machine, Riverego, n-ro 142-144, p. 21-22

* Kategorio Abenaka lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Elliott Fitch SHEPARD** (naskita la 25-an de julio 1833 - mortinta la 24-an de marto 1833) estis novjorka advokato, bankisto, kaj posedanto de la tagĵurnalo *Mail and Express*, kaj fondis kaj prezidis la Novjorkian Ŝtatan Asocion de Advokatoj. Lia edzino Margaret Louisa estis membro de la riĉega familio Vanderbilt, kaj nepino de ĝia patriarko Cornelius Vanderbilt.

Li naskiĝis en Jamestown (Novjorkio). La patro estris banknot-gravuran firmaon. Li studis ĉe la Urba Universitato de Novjorko, kaj estis aktiva kiel advokato dum ĉ. 25 jaroj. Dum la usona enlanda milito, li laboris kiel rekrutisto por la usona armeo kaj koloneliĝis. Li rifuzis proponitan promocion ĝis generalo, dirante ke la honoron havu iu, kiu fakte servis en la batalkampoj.

Dum multaj jaroj li aktivis en komitatoj por kolekti monon por la viktimoj de diversaj katestrofoj (interalie pri incendioj en Portlando (Majno) en 1866 kaj en Ĉikago en 1871, kaj inundego en Johnstown (Pensilvanio) en 1889.

Post vizito al Tarso (Turkio) en 1868, li helpis fondi elstaran privatan mezlernejon, la t.n. Usona Kolegio (Özel Tarsus Amerikan Lisesi), en tiu urbo.

Post kiam mortis ŝia patro en 1885, Margaret heredis 12 milionojn da usonaj dolaroj (ekvivalente al hodiaŭaj 315 milionoj). La familio tiutempe loĝis en Novjorko, en parto de la t.n. Triobla Palaco de la familio Vanderbilt, kie nun situas la konstruaĵo 650 Fifth Avenue. Kun sia familio Shepard rondiris ĉirkaŭ la mondo en la jaroj 1884-1887, vizitante lokojn en Azio, Afriko, Eŭropo, kaj Alasko.

Shepard estis pia presbiteriana kristano. En la ĵurnalo "Mail and Express", kiun li aĉetis en 1888, li metis ĉiutage iun versiklon el la Biblio supre de la ĉefartikola paĝo. Li ankaŭ fondis misiejon en Alasko kaj donacis al ĝi dudek mil dolarojn jare.

La preĝejo kaj domego konstruigitaj de Elliott Fitch Shepard en la vilaĝo Scarborough-on-Hudson
Ĉirkaŭ la jaro 1890, Shepard transloĝiĝis al la vilaĝo Scarborough-on-Hudson, nun en la urbo Briarcliff Manor (Novjorkio), kie li konstruigis iun el la plej grandegaj privataj domoj en Usono, Woodlea, ampleksanta pli ol ses mil kvadratajn metrojn da interna spaco, kaj ankaŭ presbiterianan preĝejon. Ambaŭ konstruaĵoj estas parto de la Historia Distrikto Scarborough, kaj la domego nun rolas kiel la klubejo de golfludejo Sleepy Hollow.

* Kategorio Elliott Fitch Shepard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530264
* LCCN: n87856673
* VIAF: 48290473
* ISNI: 0000 0000 3859 8539
 |
Afto sur interna parto de la suba lipo
**Afto** estas sendanĝera, sed dolora ulcereto de la buŝa mukozo. Tio estas eta, blanka kaj aperas en la buŝkava mukozo (sur palato, lango, gingivo). La kaŭzo estas ne tute konata sed ĝenerale virusdevena, kies aktiviĝon helpas vundiĝo de la mukozo aŭ malofte neŭra problemo.

Se oni viŝas per tuketo la ulcereton kaj restas tie ruĝeta makulo (simila al malferma vundo), tio estas afto.

La saniĝo daŭras longe, eĉ 10-14 tagojn kaj ankaŭ okazeblas 3- ĝis 6-foje jare. Oni devas gargari la buŝon per infuzoj (ekz.roma kamomila, salvio) aŭ per specialaj gargaraĵoj.

Se la afto renoviĝas, oni devas konsulti kuraciston.

Bestaj malsanoj
---------------

Afto estas la febrodona ŝvelaĵo ĉe la buŝo, mamo, piedo de kelkaj bestoj (ĉefe bovoj, porkoj, ŝafoj); legu aparte aftan febron.

Referencoj
----------

1. ↑  Trakti aftojn per fitoterapio (france)
2. ↑  Kelkaj receptoj de avino kontraŭ aftoj] (france)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Afto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Medicina vortareto France-Esperanto

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
**Ellenpontok** [Kontraŭpunktoj] estis hungarlingva samizdatrevuo aperinta en Oradea (Rumanujo) en 1982.

Historio
--------

La revuon fondis Attila Ara-Kovács, kiu la ok numerojn de la revuo redaktis kune kun Károly Antal Tóth, Géza Szőcs, András Keszthelyi. Al la revuo donis artikolojn ankaŭ László Tőkés, Gáspár Miklós Tamás, János Molnár. La revuo ne nur malkovris la misuzojn de la komunista reĝimo ĝenerale kaj kontraŭ la naciaj minoritatoj speciale, sed samtempe ĝi postulis alternativajn solvojn por repekti la homajn rajtojn. La numeroj de la revuo konsistis el 50-70 dense tajpitaj paĝoj. La enhavo de la revuo estis konita nur en mallarĝa rondo. Li ricevis pli larĝan publikecon nur pere de Radio Libera Eŭropo. La redaktoroj de la samizdato estis arestitaj, plurfoje priaŭskultitaj, sed fine pro la protestoj internaciaj oni permesis al ili forlasi Rumanujon.

Ĉefredaktoroj
-------------

* Attila Ara-Kovács, András Keszthelyi, Géza Szőcs, Károly Antal Tóth, Ilona Tóth (edzino de Károly Antal Tóth).

Fonto
-----

* Hungara vikipedio

Eksteraj ligiloj
----------------

* La teksto de Ellenpontok
**Aga Bozorg moskeo** (perse مسجد آقا بزرگ: *Masĝed-e Aga Bozorg*) estas historia moskeo en Kaŝano, Irano. La moskeo estis konstruita en la lastaj jardekoj de la 18a jarcento far arkitekta majstro (*ostad*) Haĝ Ŝa'ban-ali. La moskeo kaj teologia lernejo (*madrese)* troviĝas en la centro de la urbo.

Aga Bozorg Moskeo estis konstruita por preĝoj, predikadoj kaj instruaj sesioj far Molla Mehdi Naragi la 2-a ankaŭ konata kiel Molla Mohammad Naragi, plej fama per lia titolo de *Aga Bozorg* (laŭvorte granda sinjoro/lordo) donita al li de la tempa Ŝaho mem. Molla Mehdi Naragi la 2-a estis la filo de la legenda Molla Ahmad Naragi kiu estis la dua plej forta gravulo en Irano post la tiutempa Ŝaho, Fath-Ali Ŝaho gaĝara. Molla Ahmad Naragi estas pleje fama pro varbado de la iranaj fortoj kontraŭ la rusa invado en la norda Irano kaj deklarado de "*ĝahado*" aŭ "sankta milito" kontraŭ la invadantaj rusoj. Li estis sukcese kapabla rekonkerigi per ofensivo la iranajn landojn, kiujn la invadantaj rusaj fortoj estis kaptintaj. Molla Ahmad Naragi, liaj fratoj, liaj filoj kaj lia patro Molla Mahammad Mehdi Naragi fama kiel Mohaggeg Naragi; estas kelkaj el la plej eminentaj ŝijaistaj klerikoj kaj ankaŭ kiel kelkaj el la plej famaj islamaj-iranaj sciencistoj de sia tempo. Molla Ahmad Naragi kaj lia patro Mohaggeg Naragi estas precipe bone konataj kaj honorataj ĝis ĉi tiu tago en Irano kiel la eminentaj islamaj gvidantoj de sia tempo.

Specifaĵoj
----------

La moskeo estas priskribita kiel "la plej bona islama komplekso en Kaŝano kaj unu el la plej bonaj arkitekturaj kompleksoj de la mez-19a jarcento". Notita pro ties simetria desegnado, ĝi konsistas el du grandaj *ivanoj*, unu antaŭ la mihrabo kaj la alia antaŭ la enirejo. La korto havas duan korteton en la mezo kiu konsistas el ĝardeno kun arboj kaj fontano. La teraso antaŭ mihrabo havas du minaretojn kun brika kupolo. Estis ĉi tie, kie *ostad* (majstro) Ali Marjam (arkitekto de i.a. la Domo de Boruĝerdioj kaj la Domo de Tabatabaioj en Kaŝano) kiel lernanto komencis sian karieron kiel arkitekto.

Bildogalerio
------------

* Vido al la korto de la moskeoVido al la korto de la moskeo
* Simetria desegnado estas inter la ĉefaj trajtoj ĉe la islamaj arkitektoj.Simetria desegnado estas inter la ĉefaj trajtoj ĉe la islamaj arkitektoj.
* Ĉefa moskea konstruaĵo.Ĉefa moskea konstruaĵo.
* Detaloj de la ejvana (terasa) plafonoDetaloj de la *ejvana* (terasa) plafono
* Detaloj de la ejvana (terasa) plafonoDetaloj de la *ejvana* (terasa) plafono
* La moskeo ĉe sunsubiro.La moskeo ĉe sunsubiro.

Vidu ankaŭ
----------

* Irana arkitekturo

Referencoj
----------

1. ↑   Burke, Andrew (15a de septembro 2010). Iran. Lonely Planet. p. 228. ISBN 978-1-74220-349-2.
2. ↑   Burke, Andrew; Maxwell, Virginia; Shearer, Iain (1a de junio 2012). Lonely Planet Iran. Lonely Planet. p. 366. ISBN 978-1-74321-320-9.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aga Bozorg Moskeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (france) Agha Bozorg Moskeo, fotografio
*Bronchocela marmorata*
La **agamedoj** (*Agamidae*) estas biologia familio de la skvamuloj. Ili vivas grandparte ekster Ameriko kaj en diversaj vivareoj, kio montras grandan alkutimiĝemon de la agamedoj. Krom la tre malvarmaj areoj kaj krom la akvo, ili vivas de la stepoj ĝis arbaroj, dezertoj.

Anatomio, vivformo, vivkonduto
------------------------------

Agamedoj alkutimiĝis al la plej diversaj vivkondiĉoj, tiel formiĝis diversa arto kaj formo de la skvamoj, la vostolongo, kruroj. Ĉiuj agamedojtre bone vidas, la okulo estas ilia plej grava sensorgano. Gravas ankaŭ la aŭdkapablo, dum la gustuma senso estas malforta.

Preskaŭ ĉiuj agamedoj (krom la dornovostaj agamedoj kaj la Hydrosaurus-specioj) nutras sin ĉefe el bestaĵoj, malĉefe el plantaĵoj. La nutraĵo konsistas ĉefe el insektoj ĝis etaj mamuloj. Kelkaj specioj kiel dorna diablo (*Moloch horridus*) nutras sin nur per formikoj kaj termitoj. La trinkakvon ili prenas rekte aŭ tra la haŭto el la aera humido (artspecife), je vivareo.

La agamedoj aktivas dumtage, ili akumulas el la sunvarmo la necesas korpovarmon ĉar ili ne kapablas rezervi propran varmon. Tiel okazas, ke ili travintrumas de kelkaj semajnoj ĝis pluraj monatoj. La travintrumo estas ankoraŭ necesa por la sukcesa reproduktiĝo.

Sistematiko
-----------

Agamedoj apartenas al la leguanformaj kaj formas kun la kameleonoj la senrangan taksonon *Acrodonta*.

Subfamilioj kaj genroj de la agamedoj:

* Subfamilio *Uromasticenoj*
	+ dornovostaj agamedoj (*Uromastyx*) Merrem, 1820
* Subfamilio *Leiolepidenoj*
	+ papiliaj agamedoj (*Leiolepis*)
* Subfamilio *Amfibolurenoj* (Aŭstralio, Novgineo)
	+ *Amphibolurus* Wagler, 1830
	+ *Caimanops*
	+ *Chelosania*
	+ Kolumaj agamoj (*Chlamydosaurus*) Gray, 1827
	+ Soldataj agamoj (*Ctenophorus*)
	+ *Diporiphora*
	+ *Hypsilurus* Peters, 1867
	+ *Lophognathus*
	+ Dorna diablo (*Moloch*) Gray, 1841
	+ Akva agamo (*Physignathus*) Cuvier, 1829
	+ Barba agamo (*Pogona*) Ahl, 1926
	+ *Rankinia*
	+ *Tympanocryptis*
* Subfamilio *Hiydrosaŭrenoj*
	+ *Hydrosaurus* (*Hydrosaurus*) Kaup, 1828
* Subfamilio *Drakonenoj* (Sud-Azio)
	+ nukdornaj agamoj (*Acanthosaura*) Ahl, 1926
	+ *Aphaniotis* Peters, 1864
	+ *Bronchocela*
	+ belagamoj (*Calotes*) Cuvier, 1817
	+ dornaj agamoj (*Ceratophora*) Gray, 1834
	+ surdaj agamoj (*Cophotis*) Peters, 1861
	+ flugagamoj (*Draco*) Linnaeus, 1758
	+ angulkapaj agamoj (*Gonocephalus*) Kaup, 1825
	+ *Japalura*
	+ lirokapaj agamoj (*Lyriocephalus*) Merrem, 1820
	+ *Otocryptis* Wagler, 1830
	+ *Pseudocalotes*
	+ *Ptyctolaemus*
	+ *Salea*
	+ *Sitana* Cuvier, 1829
* Subfamilio *Agamenoj* (Afriko, okcidenta Azio)
	+ *Agama* Daudin, 1802
	+ *Bufoniceps*
	+ *Laudakia*
	+ *Phoxophrys*
	+ bufokapaj agamoj (*Phrynocephalus*) Kaup, 1825
	+ *Pseudotrapelus*
	+ *Trapelus*
	+ *Xenagama*

Referencoj
----------

1. ↑   Etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj

* Kategorio Agamedoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Agamedoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**HOSSZÚ Márton** (hosu:) hungara pentristo, portretisto de papo Pio la 11-a naskita en Balassagyarmat la 27-an de aŭgusto 1894 kaj morinta en Hockliffe, (Britujo) la 24-an de novembro 1953.

Biografio
---------

Márton Hosszú pasigis siajn infanaĝon kaj la tutan junaĝon en Koloĵvaro, kie lia patro havis tekstilvendejon. En 1917 oni akceptis lin al *Belarta lernejo* de Budapeŝto. En lia unua studjaro li ricevis stipendion de urbo Koloĵvaro. Lia majstro estis Ede Balló, kies baldaŭ li estis asisto. En 1921 li edziĝis kaj la heredaĵo de lia edzino ebligis al al li vojaĝi por kvar monatoj Italujon. Li laboris plej multe en Florenco. En 1922 li vizitis germanajn urbojn. Li loksidiĝis en Budapeŝto, sed la somerojn li pasigis kun sia familio en Koloĵvaro. Oni invitis lin al Madrido por preĝejpentra laboro. Tie pasigis tri monatojn. En 1928 li iris Romon, kie la papo Pio la 11-a kvinfoje staris kiel modelo al li. La portreton oni inaŭguris la 24-a de junio 1928. En 1931 li pentris portreton pri la albana reĝo Zog la 1-a en Tirano. En 1936 li eksedziĝis kaj al la invito de la angla reĝa familio li traslokiĝis Londonon. Ekde tiam li neniam estis en Hungarujo kaj Transilvanujo. Li denove edziĝis en 1937 (Lady Diana Gib). Ili loksidiĝis en Bedfordshire, kie li en la bieno de sia edzino (Hockliffe) mastrumadis. Post la dua mondmilito li vojaĝis al Afriko, sed ili ne translokiĝis tien, kiel ili planis. Li mortis je kancero.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1922 inter 14-a de jan. - ? - Kolozsvár
* 1926 inter 21-a de nov. -5-a de dec. - Kolozsvár
* 1935 - Varsovio

Grupaj ekspozicioj
------------------

* 1921 - Budapest, Műcsarnok (printempa ekspozicio)
* 1923 - Budapest, Műcsarnok (printempa ekspozicio)
* 1924 - Budapest, Műcsarnok (printempa ekspozicio)
* 1926 - Budapest, Műcsarnok (vintra ekspozicio)
* 1929 - Budapest, Műcsarnok (vintra ekspozicio)
* 1930 - Budapest, Nemzeti szalon (ekspozicio de *Zichy Mihály Társaság*)
* 1938 - London, hungaraj pentristoj

Fonto
-----

* Murádin Jenő: *HOSSZÚ MÁRTON* (1894-1953), XI. Pius arcképfestője
**Buenamadre** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Buenamadre* estas tradukebla etimologie al *Bona Patrino*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Aldeávila de Revilla, Buenamadre kaj Los Campos, okupas totalan areon de 59,24 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 133 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 63 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kun najbara Portugalio kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753016
 |
**Epwort** estas grandurbo en Zimbabvo. Ĝi estas antaŭurbo de Harareo, kie loĝas malriĉuloj.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 17° 53′ S 31° 09′ O﻿ / ﻿17.883 °S, 31.150 °O﻿ / -17.883; 31.150 (mapo)Koordinatoj: 17° 53′ S 31° 09′ O﻿ / ﻿17.883 °S, 31.150 °O﻿ / -17.883; 31.150 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 140.618 en 2010
* Supermara alteco: 1473 m
* Horzono: UTC + 2, somere UTC + 1

Geografio
---------

Epwort situas sur altebenaĵo. Harareo troviĝas nur 13 km.

Historio
--------

Epwort estis establita en 1890, kiel metodista misio. Baldaŭe loĝdomoj senpermesaj konstruiĝis sen akvo, kloako kaj elektro. Municipo formiĝis en 1986. La loĝantaro laboras en la proksima ĉefurbo, kiu ne sufiĉas por la normala vivado.

Klimato
-------

Epwort havas subtropikan klimaton. La temperaturo varias inter 7 kaj 32 °C. En junio kaj julio malvarmo regas, sed neniam frostas. Inter aŭgusto-aprilo oni mezuras pli, ol 30 °C. Jare pluvas po 831 mm. Inter novembro-marto ofte pluvas, inter junio-septembro apenaŭ aŭ tute ne pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* balancaj ŝtonoj

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
La blutegmentaj (el platŝtalo) pavilonoj estas la plej favorindaj rezidejoj pro klimato.
**Boutilimit** (arabe بوتلميت) situas 164 km sudoriente de la ĉefurbo de Maŭritanio, de Nuakŝoto. La urbo estis grava centro de religia stipendio kaj trejnado ekde sia fondo de islama mistikulo kaj akademiulo en la 19-a jarcento. Kvankam dezertiĝo forrabis multon da la ekonomia energio de la komunumo, ĝi restas la plej grava centro de religia trejnado en Maŭritanio. Ĝia kurana lernejo estas konata pro ĝia biblioteko de manuskriptoj, starigitaj fare de *Ŝejko Sidija al-Kabir* (1774-1868), ĝi estas nur dua al la kolekto trovita en la praa maŭretana grandurbo de Chinguetti. Unika kopio de gramatiko de Ibn-Ruŝd ĵus estis trovita tie.

La laŭtaksa populacio en 2005 estis 27,170.

La urbo ankaŭ estas konata en la regiono por sia produktado de artmetiaĵoj, precipe tapiŝetoj farita de kamelo- aŭ kaprohararo, same kiel arĝentaj metioj.

Famaj homoj de la urbo inkludas Moktar Ould Daddah, la unuan prezidanton de la nacio post sendependiĝo disde Francio.
**Pierre de Rosteguy de Lancre** (Bordozo, 1553 - 1631) estis juristo kaj alta funkciulo de Francio, ano de la *Ŝtata Konsilio* en la kortego de Henriko la 4-a kaj respondeculo pri la procesoj je sorĉado en Lapurdo (1609) entreprenitaj sub reĝa ordono en ties teritorio pro moralaj kaj religiaj kialoj, sed kiuj iĝis misuzo por la loka loĝantaro kaj la ekzekutado de pluraj centoj da homoj.

Li estas aŭtoro de pluraj verkoj pri superstiĉoj en kiuj li kritikis la kutimojn kaj morojn de la tiama nord-eŭskia socio.

Post studado de teologio kaj juro en Francio, Bohemio kaj Torino, li estis nomumita konsilisto de la Parlamento de Bordozo en 1582. En 1588, geedziĝis kun nevino-nepino de Montaigne.

Verkoj
------

* *Tableau de l'inconstance et instabilité de toutes choses* (1607)
* *Tableau de l'inconstance des mauvais anges et démons* (1612)
* *Incrédulité et mescréance du sortilège plainement convaincue* (1622)
* *Du sortilège* (1627)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535640
* GND: 100299059
* LCCN: n79136857
* VIAF: 29536130
* ISNI: 0000 0001 2341 7667
* SUDOC: 026955407
* BNF: 11910209q
* BIBSYS: 7011250
* ICCU: TSAV001254
* BNE: XX1675425
 |
**Bova Spongoforma Encefalopatio**, **Bova Spongeca Encefalopatio** aŭ **BSE**, popole konata kiel **"malsano de bova freneziĝo"** aŭ **"bovofreneziĝo"**, estas malsano transdonebla en bovoj kaŭzita de prionoj, kiuj estas proteinoj tre stabilaj, kiuj akumuliĝis en cerbo. Aliaj malsanoj kaŭzitaj de prionoj estas la malsano de Creutzfeldt-Jakob kaj kuruo en homoj, kaj skrapio aŭ ŝaftremo en ŝafoj.

La inkubacidaŭro de tiu malsano estas tre longa, multaj jaroj, kaj kaŭzas ĉiam la morton. Simptomoj oftaj de BSE estas la malnormala konduto, trosenteblo pri eksteraj stimuloj kaj nekapablo kunordigi movojn.

La unua kazo de BSE aperis en Britio en 1986. Tridek sep mil kazoj estis registritaj ĝis 1992, sed poste la malsano malkreskis pro la malpermeso uzi restaĵojn de bestoj kiel manĝaĵon por bovoj kaj aliaj remaĉantoj. Muelitaj ostoj kaj viando estis oftaj en tiuj manĝaĵoj kaj certe estis infektiloj, eble unue el ŝafoj kontaĝitaj de skrapio kaj poste el bovoj kontaĝitaj de BSE.

Poste prionoj en viando kaŭzis malsanon simila al la malsano de Creutzfeldt-Jakob, la kontrolo de tiu malsano iĝis tre grava.
La malsano okazis ankaŭ en multaj aliaj landoj eŭropaj, sed pli malofte ol en Britio. Ununuraj kazoj estis registritaj en Kanado en 2003 kaj en Usono de bovino importita el Kanado.

* histopatologia bildo>histopatologia bildo>
* Obekso por la testo je BSEObekso por la testo je BSE
* bovino mortinta pro BSEbovino mortinta pro BSE

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

* Kategorio Bova Spongoforma Encefalopatio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39854
* LCCN: sh91004265
* BNF: 123825025
* NDL: 00907989
* NKC: ph136935
 |
**BALÁZS Márton** (bala:ĵ) estis rumanuja hungara etnografo, folkloristo naskita en Szilágysomlyó la 22-an de septembro 1867 kaj mortinta la 25-an de julio 1948 en Sfântu Gheorghe.

Biografio
---------

Ekde 1893 ĝis 1915 Balázs estis instruisto, direktoro de lernejo en Kézdivásárhely. Inter 1894 kaj 1905 li kolektis kun instruistoj kaj kun siaj lernantoj folkloron kaj popolkutimojn. Li estigis kolekton enhavantan pli ol 6000 pecojn, kiujn li dividis inter la muzeoj de Kézdivásárhely kaj Sepsiszentgyörgy. Li vivis ekde la jaroj de 30-aj en Sfântu Gheorghe. Liajn studojn publikis la *Ethnographia* kaj *Értesítő* de Székely Nemzeti Múzeum. En la dua volumo (Bp. 1909) de libroserio *A magyar nép művészete* redaktita de Dezső Malonyai li verkis la partojn pri la popolkostumoj kaj popolkutimoj de Háromszék.

Verkoj ĉefaj
------------

* *Adatok Háromszék vármegye néprajzához* (Sepsiszentgyörgy, 1942).

Literaturo
----------

* Balassa Iván: B. M. (Ethnographia, 1943. 2. sz.);

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
* Faragó József : Székely néprajz (Pásztortűz, 1944. 2. sz.).
**Pali**, laŭ (hindie **पाली**) estas urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo.

Muzeo en Pali

Demografio
----------

Pali havis populacion de 300 311 en 2021 kun legopovo de 68%, sub nivelo de la landaveraĝo.

Geografio
---------

Pali situas sur montetaro 214 metrojn super la marnivelo laŭ riverbordo. Ĝodpur troviĝas 63 (voje 70), Beavar 105, Bhilvara kaj Udaipur po 140, Ĉitorgar 165, Barmer 193, Disa 207, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 276, tutlanda ĉefurbo Delhio 498, Mumbajo 760, Kolkato 1566 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Pali apartenis al reĝlando fondita en la 6-a jarcento. Post 7 jarcentoj la areo apartenis al alia reĝlando. Sub brita rego Pali ludis gravan rolon en la regiona liberecbatalo.

Ekonomio
--------

Pali estas konata kiel teksa nabo de Raĝastano. kotonoj, vestaĵoj kaj fadenoj estas eksportitaj al la aliaj subŝtatoj. Kelkaj novaj industrioj ankaŭ estis evoluigitaj kiel ekzemple marmorprilaborado, granitprilaborado, led-bazitaj industriaĵoj, agrikulturaj instrumentoj, kemiaĵoj, produktoj de cementoj, paperoj, celulozoj.

Lingvoj
-------

En Pali la oficialaj lingvoj estas la hindia, en:Marwari language kaj en:Godwari dialect.

Religioj
--------

En Pali plejparto de la populacio estas hinduoj (76%), krome islamanoj (20%), iomete aliaj.

Klimato
-------

En Ĝodpur la vetero ĝenerale estas varma kaj senpluva. La pluvosezono daŭras inter junio-septembro pro la musonoj.

Trafiko
-------

Al Pali kuras kvin vojoj, krome la urbego havas trairan fervojan linion. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝodpuro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* muzeo
* statuo

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813493
* GND: 1064993796
* VIAF: 268849920 155922266, 268849920
 |
La **kreditrisko** aŭ risko de kontraŭparto estas la risko ke depruntanto (individuo aŭ entrepreno) ne repagu sian ŝuldon je la fiksita pagdato.
Se origine ĝi estis maltrankvilo nur por la bankoj, ĝi koncernas ĉiujn entreprenojn (precipe pro la pagdato, kiujn ili konsentas al siaj klientoj, kiuj similas al mallongtempaj pruntoj), kaj multaj el ili hodiaŭ devas integri ĝin en sian administradon por redukti ĝin. Tiu risko alportas gravajn konsekvencojn al ĉiu entrepreno: ĉiu nerepagita ŝuldo estas ekonomia perdo por la kreditoro. Rilate librotenadon, la kreditoraĵoj kaj la konsentitaj alpruntoj al eksteraj kompanioj estas enskribitaj sur aparta linio en la bilanco de entrepreno kaj ĉiu negativa evoluo ŝuldoŝarĝas la entreprenon je meza kaj longa tempo.
Tre frue, la entreprenoj esploris kiel protekti sin kontraŭ la kreditrisko, laŭ du manieroj. Unue, la risko povas esti **taksata** laŭ diversaj kriterioj kaj per teknikoj miksantaj komputadon kaj intuicion. Sekve de tiu taksado, la entreprenoj povas uzi diversajn **protekt-rimedojn** por minimumigi kaj eĉ nuligi la ekonomian riskon.

La taksado de la risko
----------------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Franca artikolo de 'Finance & Stratégies' pri la kreditrisko Arkivigite je 2007-07-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Modelado de la interrilatoj de pagmankoj en la analizo de la kreditrisko Arkivigite je 2012-02-17 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ekonomio |
| Portala ikono | Portalo pri Financo |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Afzelio** |
| --- |
|  |
| Afzelia africana, frukto kaj semo*Afzelia africana*, frukto kaj semo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Afzelia***Sm. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Afzelio  |

 |
| v • d • r |

**Afzelio** (*Afzelia*) estas genro el la subfamilio *Caesalpinioideae* de la familio fabacoj (*Fabaceae*). La dek tri specioj ĉiuj estas arboj, kaj hejmas en tropika Afriko aŭ Azio.

Uzadoj
------

Afzeliaj specioj primare servas al lignoproduktado, kvankam iuj specioj havas medicinajn uzadojn. La konstruligno estas plej komune komercigita kaj sub la kolektiva nomo de "doussie" [dusie] , kaj sub tiu de "afzelia". La ligno de la specioj *Afzelia africana*, *Afzelia bipindensis* kaj *Afzelia pachyloba* estas komercigita sub la nomo "meli"  .
Unu el la komunaj nomoj ankaŭ estas (angle) "pod mahogany", pligrandigante konfuzon pri la nomo "mahogany".

La semoj estas ruĝaj kaj nigraj kaj estas uzataj kiel artefaritaj perloj, ekzemple en kolĉenoj.

La ligno ofte estas uzata kiel supraĵa materialo por eksteraj ciklodromoj.

La ligno de la azia specio *Afzelia xylocarpa*, kiu havas riĉan desegnaĵon, estas vendata kiel "Afzelia xylay" [afzelia ksile]. La semoj kaj la arboŝelo de tiu ĉi specio estas medicine aplikataj.

Kelkaj specioj
--------------

*Afzelia africana*  

*Afzelia bella*  

*Afzelia bipindensis*  

*Afzelia bracteata*  

*Afzelia pachyloba*  

*Afzelia palembanica*  

*Afzelia peturei*  

*Afzelia quanzensis*  

*Afzelia rhomboidea*  

*Afzelia xylocarpa*

Vidu ankaŭ
----------

* Kros-niĝeraj transiraj arbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle ILDIS world database of legumes
* angle Doussie technological characteristics Arkivigite je 2007-10-28 per la retarkivo Wayback Machine, Tropix program, CIRAD Agricultural Research for Development Countries


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Terglito en Afganio** estas naturkatastrofo, okazinta la 2-an de majo 2014 en Argu, Provinco Badaĥŝan, Afganio. Kelkajn tagojn antaŭe tie okazis pluvego kaj inundo; ili kaŭzis tergliton, kiu plene detruis vilaĝon en distrikto Argu. Laŭ informo de oficiala ŝtatestraro, pereis pli ol 2100 homoj, suferis pli ol 4000, kelkaj centoj malaperis.

Sekvoj
------

Laŭ la stato je la 3-a de majo, pereis pli ol 2000 loĝantoj, 600 estis perditaj. Guberniestro de la provinco sciigis, ke jam ne estas espereble savi aliajn, kaj operacio pri savado finiĝis. La 4-an de majo estis proklamita tago de tutlanda funebro.

La Servo por nacia sekureco de Afganio apartigis monon por helpo al la viktimoj. La helpon kolektis ankaŭ sociaj aktivuloj en la tuta Afganio.

### Reago en la mondo

Laŭ ordono de la Prezidanto de Taĝikio Emomalii Raĥmon en la suferintan regionon estis sendita karavano kun humanitara helpo.

Siajn kondolencojn esprimis estraroj de Taĝikio, Rusio, Usono, Barato, Pakistano, Irano.

Referencoj
----------

1. ↑  Оползень в Афганистане уничтожил целую деревню (ruse)
2. ↑  More than 2,100 confirmed dead in Afghanistan landslide: Official (angle)
3. ↑  Афганистан: день траура по погибшим в результате оползня (ruse)
4. 1 2 3 4  Таджикистан направил экстренную гуманитарную помощь пострадавшим от оползня в афганском Бадахшане (ruse)
5. ↑  Drive launched to collect donations for victms Arkivigite je 2014-10-11 per la retarkivo Wayback Machine (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Зсув ґрунту в Афганістані: під завалами понад 2 тисячі людей Arkivigite je 2014-05-05 per la retarkivo Wayback Machine (ukraine), kun videofilmeto de Euronews
**Augustin de LESTRANGE** (naskiĝinta la 19-an de januaro 1754 en Colombier-le-Vieux, Ardèche, mortinta la 16-an de julio 1827 en Liono) estis franca pastro, trapisto, ordenreformanto kaj klostrofondinto.

Vivo
----

Post ordinacio en 1778 en la Preĝejo Saint-Sulpice de Parizo li iĝis en 1780 ĝenerala vikario de Vienne. Pro eniro ordena ĉe la cistercianoj de Soligny-la-Trappe li evitis la episkopecon; tie li iĝis vicprioro kaj estro de la novicoj. Persekuton li fuĝis irante en 1791 kun samideanoj en Svislandon; fare de la aŭtoritatoj de Friburgo li ricevis la permeson setligi 24 trapistojn en la iama kartuzio de Val-de-Charmey (Vallis Sancta). En 1791 li ekprioris kaj en 1795 ekabatis.

Sub lia gvidado multaj frokuliĝemoj venis inter kiuj multaj rifuĝintoj kio necesigis novajn klostrofondojn, ekz. je Sembranĉer (la unua virina monaĥejo laŭ reformkonceptoj de La Trappe). Krome Lestrange fondis trian ordenon por pedagogoj. En 1798 la trapistoj devis forlasi Svislandon. Lestrange arigis getrapistojn kaj gelernantojn (254 personojn) ĉirkaŭ si por konduki ilin tra Suda Germanujo, Aŭstrio, Rusio kaj reen Germanujon kio trafe titoliĝis *monaĥa [[odiseo]*. Inter 1802 kaj 1811 li reaktivis ĉe Vallis Sancta antaŭ ol provi fondi monaĥejojn en Usono en 1813 kaj en Britio. Post reveno al Soligny-la-Trappe li faris senlace multajn inspektadojn. En 1825 li akuzitis en Romo pro misuzo de aŭtoritato kaj troigita severeco. Lia tuja morto antaŭis potencan senigon. Liajn ideojn reformojn li surpaperigis en 1794 ĉe *Réglements* danke al kiuj eblis la postvivo kaj renovigo de la trapista ideo en al 19-a jarcento.

Fonto
-----

Patrick Braun: "Lestrange, Augustin de", ĉe: Historisches Lexikon der Schweiz, (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Augustin de Lestrange en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio en pricistercia leksikono surreta


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770168
* GND: 120500248
* LCCN: no00018622
* VIAF: 10679095
* ISNI: 0000 0000 3737 8323
* SUDOC: 035569166
* BNF: 131968426
 |
**Augustin Trapenard** (naskiĝis la  3-an de aprilo 1979(nun 1979-04-03) en Parizo) estas ĵurnalisto kaj literatura recenzisto.

Biografio
---------

Filo de Gilles Trapenard, bankisto aliposteniĝinta kiel ĉevalbredisto apud Vichy en Aŭvernjo, li havas eldonistan fratinon, Constance.

Ekslernanto de *École Normale Supérieure de Lyon* (la supera normala lernejo de Liono), agregaciulo pri angla lingvo, Augustin Trapenard instruis la anglalingvan literaturon en tiu lernejo de 2006 ĝis 2009. Liaj esploradoj rilatis kun la verko de Emily Brontë, kaj la nocio de verkisto en la Viktoriana epoko. Kiel literatura recenzisto li laboris kun la magazino *Elle* kaj *Magazine littéraire*.

Li kronikas en diversaj francaj privataj aŭ publikaj radioj ekde 2011.

Ekde septembro 2014, li prezentas sur France Inter *Boomerang* (Bumerango) je la 9-a horo kaj 10 minutoj matene.
Li laboras ankaŭ en la privata televid-kanalo Canal+ ekde 2012.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Histoire de famille, Haras de Sivola
2. ↑  Augustin Trapenard : Biographie et informations
3. ↑  Muriel Frat, « Les "Bonnes feuilles" d'Augustin Trapenard », *Le Figaro*, mardi 8 juillet 2014, page 32.
4. ↑  "Augustin Trapenard, nouveau dandy du "Grand Journal" de Canal +"

* Kategorio Augustin Trapenard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509088
* LCCN: n2009056079
* VIAF: 100660266
* ISNI: 0000 0000 7120 1564
* SUDOC: 129344567
* BNF: 15825024v
 |
**Wyn Morris** (\* 14-an de februaro 1929 en Trellech; 23-a de februaro 2010) estis kimra dirigento kaj ĥorestro.

Morris studis en Londono ĉe la Reĝa Akademio de Muziko, ĉe Mozarteo en Salcburgo ĉe Igorj Markeviĉ kaj ricevis la Kussewizki-premion en Tanglewood. En 1965 li fondis la *Simfonian Orkestron de Londono*, kun kiu li realigis multajn siajn projektojn en koncertj kaj ĉe surdiskigoj. Ekde 1968 ĝis 1970 li direktis la *Reĝan Ĥor-Asocion*, kaj ekde 1969 ĝis 1974 la *Ĥor-Asocion de Huddersfield*. Li krome regule kunlaboris kun la Londona Simfonia Orkestro kaj la Filharmonia Orkestro.

Morris validas kiel specialisto pri la verkaro de Gustav Mahler, kies simfoniojn li kiel unu el la unuaj dirigentoj preskaŭ komplete surdiskigis en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Li publikigis la unuajn surdiskigojn de *Das klagende Lied* de Mahler (1967) samkiel de la dua versio de Deryck Cooke de la kompletigita 10-a simfonio de Mahler (1972). Li ankaŭ surdiskigis de Barry Cooper kompletigon de 10-a simfonio de Ludwig van Beethoven en 1988.

Literaturo
----------

* Alain Pâris: *Klassische Musik im 20. Jahrhundert.* 2. Auflage. dtv, München 1997, ISBN 3-423-32501-1

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311593
* GND: 154545902
* LCCN: n84028519
* VIAF: 107551397
* ISNI: 0000 0000 7827 1418
* SUDOC: 161595480
* BNF: 13927194p
* MBA: 06eac4a7-e1db-48a5-b26f-cb516f73818e
* NLA: 36037707
* BNE: XX1733179
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri vilaĝo. Pri municipo temas artikolo Heřmánky.*

Koordinatoj: 50° 35′ 02″ N 14° 28′ 42″ O﻿ / ﻿50.58389 °N, 14.47833 °O﻿ / 50.58389; 14.47833 (mapo)

**Heřmánky** (germane *Hirschmantel*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Dubá. Ĝi troviĝas proksimume 6,5 km nordokcidente de Dubá. Estas ĉi tie registritaj 19 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 21 loĝantoj.

**Heřmánky** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,76 km².

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 154 |
| 1880 | 143 |
| 1890 | 120 |
| 1900 | 114 |
| 1910 | 110 |
| 1921 | 109 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 107 |
| 1950 | 48 |
| 1961 | 47 |
| 1970 | 10 |
| 1980 | 9 |
| 1991 | 6 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 22 |
| 2021 | 21 |

Dolní kaj Horní
---------------

La konservita Heřmánky havas du partojn, Dolní kaj Horní. Dolní Heřmánky estas laŭlonge laŭ ŝoseo ĝis Dlouhý důl. Horní Heřmánky estas je 1 km pli malproksimen al nordo sur plataĵo direkte al vilaĝo Loubí. Ĝi estas pli malnova kaj pli malgranda. En la jaro 1542 estis farita enskribaĵo, ke ĝi apartenis al burgeto Chudý hrádek kaj kun ĝi al Vartnenberkidoj. Post morto de Wallenstein Isabela Kateřina naskita Harrachová Heřmánky enmebrigis sub sia senjorujo Nový Zámek (la hodiaŭa Zahrádky). Post ŝi la senjorujon ekprenis Kounicové.

Alia Heřmánky
-------------

En iama distrikto Dubá estis ankoraŭ unu Heřmánky, kreitas de ses disigitaj konstruaĵoj inter Dubá kaj Dražejov. Post la jaro 1960 kvin el ili estis detruitaj, la lasta konservita, iama gastejo, estis administre enmembrigita en vilaĝon Rozprechtice.

Naturmemorindaĵo
----------------

Sur katastroj de vilaĝoj Heřmánky, Hvězda kaj Litice estis en la jaro 1998 proklamita naturrezervejo Vlhošť. La katastra teritorio Heřmánky estas samtempe konsisto de zono de speciala konservado Roverské skály.

Pluaj fotoj
-----------

* Domo n-ro 48Domo n-ro 48
* HeřmánkyHeřmánky
* Dolní HeřmánkyDolní Heřmánky

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Dubá (20) |
| --- |
| Bukovec ~ Deštná ~ Dražejov ~ Dřevčice ~ Dubá ~ Heřmánky ~ Horky ~ Horní Dubová Hora ~ Kluk ~ Korce ~ Křenov ~ Lhota ~ Nedamov ~ Nedvězí ~ Nový Berštejn ~ Panská Ves ~ Plešivec ~ Sušice ~ Zakšín ~ Zátyní |
| cetera: Rozprechtice |

 |