recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Figuranto** aŭ **statisto** estas terminoj uzataj en la medio de spektakloj por la persono sen kategorio de aktoro kiu aperas nur fone kaj ne parolas en aŭdebla dialogo. En la tradicio de la metioj de teatro, figurantoj kaj statistoj formas la bazon de la aro de "meritantoj" (aspirantoj al aktoroj) por teatra produktaĵo. En la mondo de la opero esta simila figuro.

Profesio
--------

Alejandro Martin, Premio "Mudito 2012" al la figuranto kun plej da tempo surscene.
El vidpunkto de la produktorado kaj realigado, speciale en la medio de kino, figurantoj kaj statistoj formas esencan laborsektoron, ĝis la fakto ke plej ofte estas unu aŭ kelkaj vic-reĝisoroj por figurantoj. Plej ofte temas pri ne profesiaj laboristoj kiuj estas dungataj nur portempe surloke en la areo de la filmejo mem. Profesie, la figurantoj ne estas reprezentataj en ajna kategorio de premioj de la medio de spektakloj. Tamen en Hispanio la unua rekono al tiu laborsektoro okazis en Madrido la 15an de aprilo 2012 en la ceremonio de la "Premioj Mudito", kiuj okazigis sian trian okazon la 11an de februaro 2014.

Famuloj
-------

Estus multnombrega la listo de junaj aspirantoj al rango de stelulo kiuj iniciis sin en la sektoro de la figurado, kiel kuriozas informaro menciindas nomoj kiel la jenaj: Bruce Willis, Sharon Stone, Michael Caine, Matt Damon, Clint Eastwood, Jean Harlow, Oliver Reed, Sylvester Stallone, Rodolfo Valentino kaj John Wayne.

Notoj
-----

1. ↑  figuranto Aktoro, kiu ne gravas por la intrigo k prezentas nur neparolantan figuron: vivanta bildo, en kiu partoprenis ĉirkaŭ cent figurantoj; organizi la figurantaron de baleto, revuo, efekta teatraĵo. Sin. statisto. NPIV Alirita la 18an de aprilo 2020.
2. ↑   Gómez García, Manuel (1997). Diccionario del teatro. Madrid, Ediciones Akal. pp. 207, 319 kaj 631. ISBN 8446008270.
3. ↑  Premios Mudito, 11an de februaro 2014. Alirita la 18an de aprilo 2020.
**Formiche Alto** [forMIĉe ALto] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos. La loknomo *Formiche Alto* kompreneblas kiel Supra "formiĉe", alude al iu kalkoŝtona konstrumaterialo por domkonstruado.

Geografio
---------

Ĝi estas je 31 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, kaj mezvoje inter Teruelo kaj La Puebla de Valverde ŝoseo komunikas oriente kun Formiche Alto, kaj poste al El Castellar, Cabra de Mora kaj Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo. 

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Camarena kaj ĉe la urba kerno fluas la rivero Mijares. La loĝloko staras je 1105 m super marnivelo. En la municipa teritorio estas ankaŭ la loĝloko Formiche Bajo (Malsupra Formiĉe).​

Historio
--------

Estas restaĵoj de loĝado fare de iberoj. En Mezepoko estis strategia situacio sur monteto inter torentoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Formiche Alto oni malaltiĝis el 568 loĝantoj en 1877 ĝis nunaj 155 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798096
 |
**Mozsgó** [moĵgO] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.1139/17.8445
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7981
* Telefonprefikso: 73

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Kaposvár-Szigetvár. La lasta urbo troviĝas 9, Szentlőrinc 17, Pécs 42, Budapeŝto 214 km.

Historio
--------

La plej frue romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1330 laŭ la tiama nomo *"Dumburou"*, la nuna nomo aperis en 1403 laŭ tiama ortografio *"Mosgow"*. Inter 1918-1921 serboj okupis Mozsgó-n, tiam la vilaĝo estis limpasejo. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, kuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj de 1746, en 1876 novromanikiĝis
* Kastelo de Mozsgó

Famuloj
-------

En Mozsgó naskiĝis aktoro Antal Kazaliczky.
Gambusia affinis*Gambusia affinis*
La **moskitofiŝo** aŭ **kulfiŝo** (*Gambusia affinis*) estas specio de nesalakva fiŝo de la familio de Peciliedoj, ankaŭ komune, se ambigue, konata per sia genra nomo, **gambusia** aŭ **gambusio**. Ĝi estas foje nomata **okcidenta kulfiŝo**, por distingi ĝin el la *orienta kulfiŝo* (*G. holbrooki*). Kulfiŝoj estas malgrandaj kompare kun aliaj fiŝoj, kaj inoj atingas ĝeneralan longon de 7 cm dum maskloj de 4 cm. Inoj povas esti distingataj el maskloj pro sia grando kaj pro gravedopunkto ĉe la fina ventro. La nomo de "kulfiŝo" devenas el la dieto de tiu fiŝo kiu ĉefe konsistas el grandaj kvantoj de kullarvoj, relative al sia korpogrando. Kulfiŝoj estis enmetitaj rekte en ekosistemoj en multaj partoj de la mondo kiel biologia plagokontrolo por malaltigi la kulajn populaciojn kio siavice turniĝis negative kontraŭ multaj aliaj specioj en ĉiu distinga bioregiono.

Notoj
-----

1. ↑  Harvnb, Wallus, Simon, 1990, paĝo 175.
2. ↑  Masterson, J.  *Gambusia affinis*. Smithsonian Institution. Alirita 21-a de oktobro 2011.

* Gambusia affinis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gambusia affinis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Gambusia affinis en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**La Sagrada** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *La Sagrada* estas tradukebla etimologie al *La Sakrala*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Anaya de Huebra, Carrascalejo de Huebra (20-a jarcento) kaj La Sagrada, okupas totalan areon de 40,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 109 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 300 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 56 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

Ĉe la submunicipo Muñoz de La Fuente de San Esteban, okazis la 21an de Decembro 1978 terura trajnakcidento kiam lokomotivo frapis aŭtobuson kiu estis trapasanta la fervojon. Mortis 32 el kiuj 30 infanoj: Ĝi estis ĝis nun la plej mortiga trajnakcidento okazinta en Hispanio pro surveturado en ĉenivela trapasejo. Kelkaj el la viktimoj estis el La Sagrada.

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753421
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Hans Georg Link** (ofte nomata ***Juan Jorge Link***) estis svisgermana montgrimpisto kiu kvinfoje surgrimpis Akonkagvon de 1936 ĝis 1944, kaj per tio tiutempe atingis signifan publikan atenton en Sudameriko. Dum sia unua surgrimpo de Akonkagvo en 1936 Link trafis la mortintan sidantan korpon aspektantan kvazaŭ statuo, de la aŭstra montgrimpisto *Hans (Juan) Stepanek*, kiu dek jarojn antaŭe, estis pereinta dum provo surgrimpi tiun danĝeran monton. La franca edzino *Adrienne Bance* de Hans Georg Link estas la unua virino kiu atingis la montsupron de Akonkagvo en 1940. Ili ambaŭ pereis dum sia lasta provo en februaro 1944 kun la germanaj montgrimpistoj *Walter Schiller* kaj *Albert Kneil*. Aldoninde estas ke akompanis Adriennne-on ŝia hundo *Fifi*, unua hundo surgrimpinta Akonkagvon en 1940, kiu ankaŭ pereis kun sia mastrino en 1944.

En tiu grimpo de la monto Akonkagvo, kiun gvidis Juan Jorge Link, partoprenis ankaŭ la esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj, la aŭstro Zechner kaj la italo Bertone, kiuj triope atingis la montsupron je la 13-a de februaro 1944, dum la kvar aliaj volis postveni sekvatage kaj pereis en neĝŝtormo. Laŭ la libro *Tempesto super Akonkagvo* de Tibor Sekelj dedukteblas, ke la 65-jara Walter Schiller mortis ne atinginte la montsupron. La tri aliaj (gesinjoroj Link kaj Albert Kneidl) atingis la montopinton, subskribis la montopintan memorliboron la 18-an de februaro kaj pereis provante malsupreniri. Ŝajnas ke Adrienne vundiĝis kaj mortis pro tio kaj ke Hans Georg Link perdis la prudenton, plu malsupeniris forgesinte sian nemalhaveblajn pioĉon kaj okulŝirmilon. Lia kadavro estis trovita 150 metrojn sub tiu de lia edzino. La korpojn de Adrienne Bance kaj Hans Georg Link retrovis 11 monatojn poste en januaro 1945 plia ekspedicio, kiun Tibor Sekelj ankaŭ partoprenis, laŭ iniciato de la argentina armeo. La korpo de Albert Kneidl estis retrovita ne dum tiu ekspedicio en 1945, sed dum sekvonta en 1946.

Referenco
---------

* Tibor Sekelj: *Tempesto super Akonkagvo*, 1959, eldonejo Serbia Esperanto-Ligo (Beogrado) kaj *Tempestad sobre el Aconcagua*, 1944, Ediciones Peuser (Bonaero) kaj Editorial Diana (Meksikurbo), respektive 1947, Editorial Albatros (Bonaero)

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj en la retejo *culturademontania.com.ar* Arkivigite je 2010-02-11 per la retarkivo Wayback Machine hispane
* informoj en la retejo *hacialascumbres.com.ar* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine hispane
* kaj en la retejo *aconcaguatrek.com* hispane
**Zsuzsa Merényi** [ĵuĵa merEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Merényi Zsuzsa** estis hungara baletisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis György Lőrincz (baletisto), ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Lőrinc Györgyné,* ŝia filino estis Katalin Lőrinc.

Zsuzsa Merényi naskiĝis la 24-an de junio 1925 en Barmen (nun parto de Wuppertal), ŝi mortis la 15-an de aŭgusto 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsuzsa Merényi devenis el juda familio. Ŝi studis baleton en privata lernejo de Olga Szentpál. Dum la nazia erao (1944) ŝi estis deportita al koncentrejo de Bergen-Belsen. Hejmenveninta en 1945 ŝi estis privata baletisto de Nacia Teatro (Szeged). En 1952 ŝi akiris baletmajstran diplomon en Leningrado, poste ŝi instruis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, pli poste en Ŝtata Baleta Instituto. Ŝi ankaŭ kontribuis pri baleto, esploris vivon de Olga Szentpál kaj en la televizio ŝi prezentis historion de danco en 1989. Ŝi ricevis 3 gravajn premiojn inter 1981-2012 (la lastan postmorte). Ŝi edziniĝis en 1952, ŝi naskis filinon en 1957.

Ŝiaj libroj (elekto)
--------------------

* *Kis könyv a táncról* (kunaŭtoro, 1961)
* *Methodik des klassischen Tanzes* (1-4 volumoj, kunaŭtoro, 1964, 1975, 1976)
* *A klasszikus balett módszertana* (1985)
* *A kombináció készítés módszertana* (1987)
* *Szabad tánc irányzatok* (ĉapitro en alies libro, 1989)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Mária Bérczes
* Ildikó Pongor

Memorigiloj
-----------

* premio "Merényi Zsuzsa"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745522
* GND: 1173373772
* LCCN: n97870575
* VIAF: 5424431
* ISNI: 0000 0001 1558 9370
* BNE: XX859919
 |
**Gnosca** estas komunumo de la komunumaro Tiĉino kaj la distrikto Belinzono en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 705 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

Geografio
---------

Gnosca situas sude de la Valo de Leventina, ĉe la okcidenta bordo de la rivero Tiĉino, poriksimume 4 kilometrojn nordnordokcidente de la kantonĉefurbo Belinzono. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Gnosca en la valo la setlejoj Mondella, Pedena kaj Nàseri ĉe la norda montodeklivo de la Valo de Gnosca.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,45 km², de kiuj 77,3 estas kovritaj de arbaro, 12,1 servas por agrikulturo kaj 7,0% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Gnosca limas en nordoriento al Claro, en sudoriento al Arbedo-Castione, en sudo kaj sudokcidento al Gorduno, kaj en nordokcidento al Preonzo.

Trafiko
-------

Tra Gnosca pasas la kantona ĉefvojo n-ro 408 kaj la svisa aŭtovojo A2, kies plej proksima alveturejo Belinzono-Nordo situas 3 kilometrojn sudoriente de la komunumo en Arbedo-Castione. Pere de poŝtaŭtolinio de Biasca al Belinzono la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Gnosca datiĝas el la jaro 1198 kiel *Niosca*. En la jaro 1198 la urbo Como kaj la katedrala kapitolo de Milano postulis la rajtojn pri Gnosca. La arbitra juĝo koncedis la preĝejojn San Giovanni kaj SS. Carpoforo e Maurizio en la Burgo Gnosca en Gorduno en la jaro 1202 al Como. En la jaro 1335 Gnosca estis menciita en la listo de la komunumoj de la Grafejo Belinzono, kun kiu ĝi en la 15-a jarcento venis sub la regado de la voktoj de la Svisa Ĵurkomunumo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Giuseppe Chiesi*: *Gnosca* en *Historia Leksikono de Svislando* (2006-12-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gnosca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Gnosca

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Gnosca** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Belinzono |
| --- |
|  **Komunumaro Belinzono:** Arbedo-Castione  •  **Belinzono**  •  Lumino **Komunumaro Giubiasco:** Cadenazzo  •  Camorino  •  **Giubiasco**  •  Isone  •  Pianezzo  •  Sant'Antonino  •  Sant'Antonio **Komunumaro Tiĉino:** Gnosca  •  Gorduno  •  Gudo  •  Moleno  •  Monte Carasso  •  Preonzo  •  **Sementina** |  |

 |
**La Semisto** estas infan-libro verkita de la spirito Amélia Rodrigues kaj psikografiita de Divaldo Pereira Franco. La profito de la vendado estas destinata al la orfejo Mansão do Caminho. La libro enhavas kolorajn ilustraĵojn de José Luiz Cechelero. Nelson Pereira de Souza tradukis ĝin en Esperanton kaj Livraria Espírita Alvorada Editora eldonis la Esperantan tradukon. Monda Spiritisma Asocio publikigis hungarlingvan eldonon, tradukitan el Esperanto.

Resumo
------

La ĉefa rolulo estas instruistino Angélica. Ĉiutage ŝi veturas per trajno ĝis la lernejo, kie ŝi instruas. Dum la veturado ŝi ordinare svingadas la manon tra la fenestro. Ŝiaj gelernantoj ne komprenis ŝian agadon. Tial ili opiniis ŝin stranga persono. Iun tagon la afero klariĝis. Iu lernanto, nome Alberto, demandis al ŝi pri ŝiaj manmovoj. Ŝi respondis, ke per siaj gestoj ŝi semas florsemojn apud la vojo. La historio estas aludo pri la parabolo de la semisto.

Vidu ankaŭ
----------

* Paraboloj de Jesuo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spiritismaj libroj senpage elŝuteblaj el la retejo de Arkivigite je 2016-08-25 per la retarkivo Wayback Machine Brazila Spiritisma Federacio
**Esav** estis persono de la Malnova testamento, filo de Isaak kaj Rebeka kaj ĝemela frato de Jakobo, kies famaj agoj estas rakontataj en la Biblio, pliprecize en la libro Genezo.

Hebrelingve Esav sugnifas "harplena" aŭ "raspa, kruda".

Biblia rakonto
--------------

Isaak forpuŝas Esav. (Pentraĵo de Giotto, Asizo).
La geneza libro rakontas ke kiam naskiĝis, antaŭ ol lia ĝemela frato Jakobo, Esav estis ruĝeca kaj harplena (Gn 25,25).

Plijariĝante, Esav sin montris lerta kiel ĉasisto kaj kiel stepano, kaj pro tio li estis preferata de la patro. (Gn 25, 27-28).

Iam, reveninte elĉerpita el la kamparo, li vidis sian fraton antaŭ telero plenplena de lentoj. Kiam li de tiu petis ion manĝeblan ĉar senforta, Jakobo petis interŝanĝe la unuenaskitecon: Ezav tion konsentis. (Gn 25, 29-34).

Sekve li perdis ankaŭ la benon de la mortanta Isaak, rezervitan al la unuenaskito. Fakte Jakobo, antaŭ ol li, estis surmetinta liajn vestojn kaj trompinta la patron, kiu estis preskaŭ blinda kaj rekonis la filojn nur ilin flarante, kaj estis kuirinta beston de la grego ĝin prezentante kiel sian ĉasaĵon. (Gn 27, 1-29).

Kiam Esav konsciiĝis ke mem perdis la unuenaskitecon, obtenis de la patro duagradan benon. (Gn 27, 30-40).

Sin proponinte, dekomence, mortigi la fraton kiu lin trompis, multajn jarojn poste Esav repacigis kun la frato forfuĝinta por eviti ties koleron.

Juda ekzegezo
-------------

Tiu ekzegezo apogiĝas ofte sur la signifo de la nomoj: Esav, ekzemple, estas ankaŭ nomata Edomo kaj liaj posteuloj "Edomitoj" ĉar "Edom" signifas "harruĝa" (ĝuste kiel Esav). Laŭ la Genezo (26) Esav edzinigis ititan virinon kontraŭ la volo de siaj gepatroj.

Laŭ la dia volo Jakobo, kies nomo signifas "truanstataŭanto" (laŭlitere, "tiu kiu tenas la kalkanon): kiam Esav estis akuŝita unua, Jakobo estis konsiderita unuenaskita ĉar tenanta la kalkanon de la ĝemela frato.

Jakobo havos la nomon ŝanĝita al Izraelo post lukto kun la anĝelo interpretita de la juda ekzegezo kiel la anĝelo de Esav.

Laŭ la juda ekzegezo, la Torao pentras Esav "judo apostata".

Literaturaj citaĵoj
-------------------

En la Dia Komedio, laŭ iuj kritikistoj, Esav povus esti "colui / che fece per viltade il gran rifiuto" de la Kanto III (tiu kiu pro malkuraĝo faris la grandan rifuzon). Tamen, kutime en tiu persono oni opinias rekoni la papon Ĉelesteno la 5-a.

Referencoj
----------

1. ↑  Easton, M. *Illustrated Bible Dictionary*, (ISBN 1596059478, ISBN 978-1-59605-947-4 ), 2006, p.236
2. ↑  Mandel, D. The Ultimate Who's Who in the Bible, (ISBN 0882703722, ISBN 978-0-88270-372-5), 2007, p. 175
3. ↑  Laŭ kristana ekzegezo, male, tiu anĝelo estas Dio mem, kiu rekonfirmas sian elektiton Jakobo.

Vidu ankaŭ
----------

* Abrahamo
* Gojo
* Hebreaj patriarkoj
* Ŝemidoj
* Torao

* Esav en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Esav en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 486479
* GND: 118531018
* LCCN: n85106280
* VIAF: 8146951399015372385 62977057, 8146951399015372385
* NKC: jo20181003236
 |
**Donjimeno** [donĥiMEno] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. La nomo *Donjimeno* aludas al iu Don Ĥimeno, iama reloĝanto.

Donjimeno en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 14,75 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 72 loĝantojn. Ĝi perdis 130 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 45 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Langa, San Vicente de Arévalo, Constanzana, Cabezas de Alambre kaj Fuente el Saúz.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Plej fruaj mencioj estas de 1513 kaj de 1573, el Peruo.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761605
 |
**Guy B. TORDOFF** (naskiĝis en 1907, mortis la 11-an de aŭgusto 1990 en Bristolo, Britio je aĝo de 83 jaroj) estis brita esperantisto. El tiuj 83 jaroj li dum sesdek jaroj aktivis en la Esperanto-movado kiel instruisto kaj loka organizanto, kaj estis ankaŭ dum longa tempo respondeculo de Kvakera Esperantista Societo.

Li helpis fondi la Bristolan Esperanto-Societon kaj dediĉis sian vivon al instruado kaj progresigo de la internacia lingvo.

Guy venis al Bristolo el Nov-Zelando kiam li estis 15-jara, kaj lernis Esperanton kiam li estis 20-jara. Li estis fervora pacifisto kaj li vojaĝis vaste en orienta Eŭropo post la dua mondmilito por propagandi *"pacon per komunikado"*. Li kredis ke mondpaco eblus se homoj ne estus dividitaj per la lingva barilo.

Inter liaj atingoj estis sur-sceneja prezento de Somernokta Sonĝo, esperantigita versio de la fama teatraĵo de Ŝekspiro, "A Midsummer Night's Dream".

Guy loĝis en la strato Pendennis Park, Brislington, kaj blua memortabulo pri li estis dediĉita sabate, la 23-an de oktobro 2004.
Municipa teritorio de Escalante, nordoriente de Kantabrio.
**Escalante** [eskaLANte] estas municipo en nordorienta Kantabrio, Hispanio, en la komarko Trasmiera.

Geografio
---------

Ĝi limas norde kun Arnuero kaj Argoños, okcidente kun Meruelo kaj Hazas de Cesto, sude kun Bárcena de Cicero kaj oriente kun la golfeto de Santoña. La municipa ĉefurbo estas la loĝloko Escalante, sur valo ĉe la ekfluejo de La Fuentona. Ĝi distas 6 km de Santoña kaj 38 km de Santandero.

En la orienta parto de la municipo estas la marĉoj de Santoña, kie alfluas la rio de Argoños kaj la rivero Asón, krom la kanalo de Escalante.

Demografio
----------

Por areo de 19,11 km² estas 762 loĝantoj (laŭ censo de 2021). Tiuj 762 loĝantoj estas distribuataj en jenaj loĝlokoj: El Alvareo, Baranda, Cornoció, Escalante (ĉefurbo), Montehano, Noval kaj Rionegro.

Escalante perdis loĝantaron ekde la mezo de la 20-a jarcento, fakte 300 loĝantojn el la 1950-aj jaroj.

Ekonomio
--------

La ĉefa ekonomia aktiveco, same kiel en multaj aliaj municipoj de la regiono, estas la unuaranga sektoro, tio estas, agrokulturo kaj brutobredado. Elstaras la produktado de cidro.

Heredo
------

De ĝia heredo elstaras du Havaĵoj de Kultura Intereso kun kategorio de monumento, nome:

* Monaĥejo de Montehano de Kapucenoj, en Montehano (en la foto de la tabelo). Tie estis entombigita Barbara Blomberg, patrino de don Johano de Aŭstrio.
* Ruinoj de la Kastelo de Montehano.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio

* Escalante en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Escalante en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784160
 |
La **lingvoj gur** aŭ **gura lingvaro**, en pli fruaj tempoj nomitaj voltaikaj lingvoj, estas grupo de afrikaj lingvoj apartenantaj al la niĝerkonga lingvaro. Estas proksimume 85 lingvoj apartenante al tiu grupo. Ili estas parolataj en la sud-oriento de Malio, en Burkino, norde de Eburbordo, de Ganao kaj de Togolando, en Benino kaj nord-okcidente de Niĝerio.

### Etimologio

**Gur** estas neologismo kiun la germana lingvisto Gottlob Krause konstruis en 1895 de la sama unua silabo kiu aŭdas sin en malsamaj etnonimoj de popoloj de kiuj li perceptis la lingvan parencecon, gurmaa, gurunsa, gurena...

Lingvoj
-------

* Dagbania lingvo
* Kabijea lingvo

### Vidu ankaŭ

* Lingvoscienco
	+ Listo de lingvoj
		- Lingva familio
			* Niĝerkonga lingvaro
				+ Atlantik-konga lingvaro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gura lingvaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(angla) Artikoloj pri gurlingvoj Arkivigite je 2012-04-26 per la retarkivo Wayback Machine (J*ournal of West African Languages*)

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Afrique |
| Portala ikono | Portalo pri langues |
**Guy-Auguste de Rohan-Chabot**, grafo de Maillé-Seizploue, nome grafo de Chabot estis generala-leŭtenanto de la franca armeo naskiĝinta la 18an de aŭgusto 1683 kaj mortinta en Parizo la 13an de septembro 1760. Oni nomigas lin ofte laŭ la nomo de ***Kavaliro de Rohan*** en la fama kverelo kiu kontraŭstaris lin al Voltaire en 1726.

En januaro de 1726, pro tiu epizodo Voltaier suferis humiligon kiu markos lin sian tutan vivon. La kavaliro Guy-Auguste de Rohan-Chabot, juna aroganta nobelo, apartenanta al unu de la plej elstaraj familioj de la regno, alparolis lin ĉe la Franca Komedio: 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Monsieur de Voltaire, Monsieur Arouet, comment vous appelez-vous?* (Sinjoro Voltaire, Sinjoro Arouet, kiel vi nomiĝas?) **"** |

 |

 Voltaire respondis: 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Voltaire! Je commence mon nom et vous finissez le vôtre (Voltaire! Mi komencas mian nomon kaj vi finas tiun vian.) **"** |

 |

 Kelkajn tagojn poste, oni alvokis lin dum vespermanĝo ĉe sia amiko la duko de Sully. Surstrate, li estis batita per bastonoj fare de la servistoj de la kavaliro, kiu rigardas la aferon el sia kaleŝo. Vundita kaj humiligita, Voltaire volas akiri venĝon, sed neniu el liaj nobelaj amikoj defendis sian partion. La duko de Sully eĉ malakceptis akompani lin ĉe la policejo por apogi lian plendon. Ne meritis la penon maltrankviligi membron de la familio Rohan ĉar tiu faris bati verkiston: 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Nous serions bien malheureux si les poètes n’avaient pas d’épaules* (Ni estus tre malfeliĉaj se la poetoj ne havus dorsojn,) **"** |

 |

 diris iu Caumartin. La princo Conti skribis sur la afero ke la bastonfrapoj 

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** estis bone ricevitaj sed malbone faritaj. **"** |

 |

 Voltaire volis venĝi sian honoron per armoj, sed lia ardo voli fari justicon per si mem maltrafis ĉiujn. La familio Rohan sukcesis eĉ atingi ke oni arestu Voltaire, kiu estis enkarcerigata en la Bastilo la 17an de aprilo. Li estos liberigita, du semajnojn poste, nur kondiĉe ke li ekziliĝu.

Notoj
-----

1. ↑   La okazaĵo estis rakontita, kun kelkaj variantoj, de du samtempulaj rakontoj: tiu de Mathieu Marais en du leteroj de februaro 1726 al la prezidanto Bouhier kaj tiu de Montesquieu en sia *Spicilège*.
2. ↑  Citaĵo de Evelyne Lever, *Le temps des illusions: Chroniques de la Cour et de la Ville, 1715-1756*, Arthème Fayard, Paris, 2012.

Fontoj
------

* Généalogie Chabot de Rohan
**Agrikultura subvencio** estas registara subvencio pagata al farmistoj kaj agrikulturistoj (negocistoj) por suplementi ties enspezojn, administri la liveron de agrikulturaj havaĵoj, kaj influi la koston kaj liveron de tiaj havaĵoj. Ekzemploj de tiaj havaĵoj estas: tritiko, nutrogrenoj (greno uzata kiel furaĝo, kiaj maizo, sorgo, hordeo, kaj aveno), kotono, lakto, rizo, arakidoj, sukero, tabako, olesemoj kiaj sojofaboj, kaj viando el bovo, porko, kaj ŝafo.

La tialoj kial registaro povas elspezi monon por subvencii agrikulturistojn povas varii: helpi la enlandan ekonomion, helpi malaltajn sociajn aŭ ekonomiajn tavolojn, helpi la enlandan komercon, helpi tradiciajn kultivaĵojn aŭ kultivvariojn, helpi produktojn kiuj estu utilaj al enlandaj loĝantaroj aŭ socioj, helpi la medion ktp. Ili estas kritikataj pro tio, ke ili stimulas troproduktadon, kun damaĝaj efikoj al ekologia daŭrigeblo kaj homa nutrado, kaj favoras la dominon de industriaj bredejoj en bestagrikulturo. Agrikulturaj subvencioj estas plej grandakvante disdonataj en disvolvigitaj landoj kiaj Usono (surbaze de la Agrikultura Leĝo), Eŭropa Unio ktp.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* "Agricultural Subsidy Programs", *Concise Encyclopedia of Economics*.

* Farm Commodity Programs: A Short Primer, a Congressional Research Service Report for Congress, 20a de Junio 2002.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rethinking the Export-Import Bank de Aaron Lukas kaj Ian Vásquez
* Steel Trap: How Subsidies and Protectionism Weaken the U.S. Steel Industry
* Why Congress Should Repeal Sugar Subsidy
* Ten Reasons to Cut Farm Subsidies de Chris Edwards
* Should the United States Cut Its Farm Subsidies? – Daniel Griswold kaj Bob Young, diskuto ĉu Usono subvenciu siajn farmistojn
**György Galántai** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Galántai György** estas hungara abstrakta skulptisto, grafikisto, performanco.

Futuro-enirejo, skulptaĵo en Dunaújváros (1989) fare de György Galántai
1/2 X = V - Félix=Viktória, skulptaĵo en Dunaújváros (1979) fare de György Galántai, videbla dekstre-malsupre
György Galántai  naskiĝis la 17-an de junio 1941 en Bikács.

Biografio
---------

György Galántai kiel infano dum la Hungara revolucio de 1956 li kreis protestajn tabulojn en Nagydorog, tial li ne povis frekventi artan gimnazion, nur mezlernejon pri vojkonstruado en Székesfehérvár. Li abiturientis en 1961, poste li laboris 2 jarojn kiel teknikisto en vojkonstruadoj. Inter 1963-1967 li studis en Hungara Belarta Altlernejo, li akiris pentristan diplomon. Lia ĉefinstruisto estis Lajos Szentiványi (pentristo). En 1968 li studvojaĝis al Italio, en la sama jaro li luis neuzitan kapelon de la katolika eklezio. Spite la pentristan studon li okupiĝis pri grafikaĵoj kaj performancaĵoj. En 1972 li vojaĝis al Kassel kaj Kolonjo. Inter 1970 kaj 1973 li aranĝis neleĝajn ekspoziciojn en la kapelo, fine la reĝimo trude ĉesigis tion. Li kaŝe eldonis neleĝajn periodaĵojn inter 1982-1985 kaj li aranĝis sekretan arĥivon. En 1988 kaj 1989 livivis en Okcidenta Berlino helpe de germana stipendio. Depost la socialismo li ofte agadas en interreto. Li ricevis premiojn inter 1960-2007. Li havas edzinon.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Budapeŝto (1969, 1973, 1977, 1983, 1993)
* Balatonboglár (1971)
* Fougères (1978)
* Szentendre (1978)
* Vác (1988)
* Okcidenta Berlino (1989)
* Kapolcs (1991)
* Romo (1995)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Budapeŝto (1968-1976, 1984, 1989, 1994, 2007)
* Balatonboglár (1970-1973)
* Szentendre (1973, 1986, 1997)
* Dunaújváros (1975, 1993)
* Poznań (1981)
* Parizo (1982)
* Arthalo Budapeŝto, Klubo Fészek (1985)
* Amsterdamo (1989)
* Maribor (1997)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* *Tárgyiasított életterv* (ferlameno, 1975, Dunaújváros)
* *1/2 X=V (Félix=Viktória)* (ferlameno, 1979–82, Dunaújváros)
* *Jövő-bejárat* (Futuro-enirejo) (ŝtalo, 1987–89, Dunaújváros, vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2016-08-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun video

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Galántai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 621147
* GND: 11893404X
* LCCN: no96032243
* VIAF: 37715508
* ISNI: 0000 0004 0017 5716
* SUDOC: 185545599
* BNF: 16955156p
* ULAN: 500202509
* RKD: 280537
 |
La **Homaj rajtoj en Kubo** estas ofta debato de diversaj organizaĵoj. Kubo estas inter la unuaj ŝtatoj kiuj subskribis la Universalan Deklaracion de Homaj Rajtoj la 10-an de decembro 1948. Ĝi ankaŭ estas subskribinto de la Internacia Pakto pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj kaj Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj kvankam ĝi ne ratifis tion. Malgraŭ tio, Kubo daŭre persekutas "disidentojn", la mortpuno estas ankoraŭ laŭleĝa en Kubo, kvankam en la lastaj jaroj (escepte de tri ŝipforkondukintoj en 2003) ne plu aplikata. Ne ekzistas sendependa advokataro.

Priskribo de la situacio
------------------------

Dum junio 2003 - 98% de elektantoj voĉdonis por ŝanĝo de la konstitucio, en kiu socialismo kiel ŝtatformo estis fiksita en la nuna konstitucio. Tamen, tiun voĉdonon la opozicio kvalifikis tute maldemokratia, per la argumento, ke tiu plebiscito estis devigita fare de la kubana registaro kaj ke ĝi konsidereblas kiel reago al la projekto „Varela". La balotrezultato de 98% klariĝas, lau ili, per "nerekta balotdevigo"; ke en kazo de ne-partopreno en la elektoj, kubanoj devas atendi malavantaĝojn kaj eĉ sankciojn.  Eksterlandaj elekto-observantoj ne estas allasitaj. Tamen tio ne klarigas la grandegan kvanton da voĉoj por la propono, dum ja facilis meti nean au nevalidan voĉdonilon en la urnon.

La supre menciita opozicio, kune kun la registaroj ĉefe de Usono kaj de la Eŭropa Unio, kritikas la staton de la "homaj rajtoj" en Kubo. Emfazinda estas, ke en kubaj elektoj nur unu partio estas allasita, kvankam tiu kiel aliaj organizaĵoj ne rajtas interveni en la starigo de la bazaj kandidatoj; la bazaj kandidatoj por la komunumaj konsilantaroj estas starigitaj de la loĝantoj de la kvartaloj inter si. Prezentiĝas por la provincaj kaj la nacia asembleoj nur tiom da kandidatoj, starigataj de la lokaj asembleoj, kiom da seĝoj estas disponeblaj. La duono estas proponita de lokaj parlamentoj, la alia duono de amasaorganizoj kiel CDR, sindikatoj kaj uniĝoj de kamparanoj, virinoj aŭ junularoj. La ununura ebleco montri onian opozicion estas doni malvalidan voĉon. 

Menciindas ke kelkaj el la ekonomiaj kaj socialaj homrajtoj estas sekvataj pli ol en multaj aliaj samregionaj landoj. Ekzemple la edukado kaj la sansistemo por la ĝenerala publiko estas pli bonkvalitaj en Kubo ol en ĉiuj aliaj latinamerikaj landoj. La grandegaj subvencioj por la sansistemo kaj aliaj servoj en Kubo estas kompensataj en la ŝtata budĝeto interalie per la salajropolitiko. La averaĝa monata salajro estas 250 kubaj pesoj (ĉirkaŭ €10), kio kovras vere nur tre bazajn elspezojn por la ŝtate subvenciataj produktoj. La edukad- kaj san-sistemoj apartenas al la t.n. atingaĵoj de la revolucio, kiujn la interna disidentaro taksas kritike.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑  (en la hispana)

Vidu ankaŭ
----------

* Blankevestitaj Damoj

* Kategorio Homaj rajtoj en Kubo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 47° 43′ 49″ N 3° 28′ 27″ O﻿ / ﻿47.73028 °N, 3.47417 °O﻿ / 47.73028; 3.47417 (mapo)

**Escamps** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 812 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Escamps etendiĝas sur 22.21 km², kaj havis 812 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Christian Chaton, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Monumentoj
----------

La kastelo Avigneau (france *château d'Avigneau*) situas 2,5 kilometrojn for de la vilaĝo, en samnoma vilaĝeto. Ĝi estas hodiaŭ privata domo kaj datiĝas de la renesanca periodo.

Administrado
------------

Escamps apartenas al la kantono de Coulanges-la-Vineuse, kies ĉefurbo estas Coulanges-la-Vineuse. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Coulanges-la-Vineuse
**Surfaca ŝipo** (aŭ **surfaca marveturilo**) estas elemento kiel militŝipo kiu estas dezajnita por marmilito por funkciigi ĉe la akvosurfaco, per siaj propraj armiloj. Ili estas ĝenerale ŝipoj konstruitaj por lukti kontraŭ aliaj ŝipoj, submarŝipoj aŭ aviadiloj, sed ankaŭ kontraŭ tero, kaj povas plenumi ankaŭ aliajn kelkajn misiojn kiaj kontraŭ-narkotaj operacoj kaj maraj malpermesoj. Ties unuarangaj intencoj estas atingi spacon, aeron, surfacon, kaj submerĝitajn celojn pere de armiloj uzitaj el la propra ŝipo, pli ol per alimaniere portitaj rimedoj.

La termino estas ĉefe uzata por aludi ajn modernan marveturilan tipon kiu ne estu submarŝipo; kvankam "surfaca ŝipo" povus gami laŭ grando el tute malgranda kutro al enorma aviadilŝipo, sed kies armiloj kaj taktikoj estas iome komunaj, pli ol por submerĝitaj marveturiloj. Tiuj estas pli malkutimaj kaj tre diferencaj el krozŝipoj kaj aliaj ŝipoj.

Surfacaj ŝipoj estas ekzemple krozŝipoj, destrojeroj, fregatoj, kaj korvetoj, kaj kelkaj eksmodaj tipoj kiaj batalŝipoj kaj batalkrozŝipoj. Tiu kategorio ne inkludas kutime aviadilŝipojn, amfibiajn atakŝipojn, kaj minserĉilojn, ĉar tiuj ĝenerale ne uzas surŝipajn armosistemojn (t.e. aviadilŝipoj ĝenerale atakas nur per siaj aviadiloj kaj ne rekte per ili mem, kaj minserĉiloj ne estas ĉefe atakŝipoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Batalo ĉe Komandorski-insularo

Notoj
-----

1. ↑  Naval Transformational Roadmap Arkivigite je 2007-02-03 per la retarkivo Wayback Machine. Office of Naval Research Alirita la 2009-08-29.
**Izidor Marosi** [maroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Marosi Izidor István** estis hungara katolika pastro, episkopo.

Blazono de Izidor Marosi
Izidor Marosi naskiĝis la 27-an de marto 1916 en Újkécske, li mortis la 14-an de novembro 2003 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Izidor Marosi frekventis bazlernejon en Jászkarajenő, poste gimnaziojn en Szolnok kaj Vác. Li studis teologiojn en Pontifika Gregoria Universitato (1936) kaj en Vác (1937-1941). Li pastriĝis en Vác en 1941, poste li instruis en Lajosmizse kaj Kunszentmiklós, pli poste li estis hospitala pastro en Debrecen en 1943. Li estis preĝeja pastro en Kincseshomok (tiam en Hungario), poste armea pastro (1944), pli poste li denove instruis en Szentes kaj Hódmezővásárhely, fine preĝeja pastro en Szentlőrinckáta (1948-1956), Izsák (1956-1977), Kunkatedralo Ĉieliro (Kecskemét) (1977-1987). Li estis levita titulara episkopo kaj vicepiskopo de Vác en 1979, episkopo de Vác en 1987. Li pensiuliĝis en 1992. Li estis entombigita en Katedralo de Ĉieliro de Maria (Vác).

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Izsák
* busto en Jászkarajenő

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 790661
* GND: 1170171109
* VIAF: 165360267
* ISNI: 0000 0001 1326 4783
 |


* Portalo pri Biografio
**Kálmán Záborszky** [zAborski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Záborszky Kálmán** estas hungara dirigento, violonĉelisto, instruisto, lernejestro, ordinara membro de Hungara Arta Akademio. Lia patro estis hu:Záborszky József.

Kálmán Záborszky naskiĝis la 4-an de oktobro 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Záborszky maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1972. Liaj plej signifaj instruistoj estis Antal Friss, András Mihály kaj Frigyes Sándor. En la sekva lerneja jaro li studis en de:Universität für Musik und darstellende Kunst Wien de en:André Navarra. Jam inter 1968–1988 li estis helpekzercisto de lerneja orkestro, sed li instruis ankaŭ inter 1974–1981 en Pécs kaj en la ĉefurbo. Inter 1981–1988 li estis dirigento de oratoria koruso, poste li estis ĉefdirigento de muziklerneja orkestro. Inter 1991-2014 li estis gvidanto de la muziklernejo. Somere li ofte gvidis kursojn eksterlande. Li ricevis premiojn inter 1990-2018, en 2023 premion Kossuth. Li havis edzinon kaj ili vivis en Üröm (tuj apud Budapeŝto).

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814681
* VIAF: 121486161
* ISNI: 0000 0000 7943 7328
 |



* Portalo pri Biografio
A - rezervujo, B - elektra centralo, C - turbino, D - generatoro, E - enlasejo, F - kondukilo, G - altatensiaj dratoj, H - rivero
**Hidroelektra centralo** (aŭ **Akvoelektra centralo**) estas elektra centralo kiu uzas fluantan aŭ falantan akvon por movigi turbinon; (Hidraŭlika turbino). Ili troviĝas en rojoj kaj riveroj kun jes aŭ ne artefarita baraĵo. La niveldiferenco kaj la fluokvanto estas difinaj por la funkciado.

En Suda Ameriko tri kvaronoj de la elektra energio venas de hidroelektraj centraloj. La uzo de akvoforto (ankaŭ nomata "blanka karbo") ne alportas poluadon aŭ danĝeran radioaktivan restaĵon.

La aserto, ke "hidroelektraj centraloj estas rigardataj kiel produktiloj de verda energio" certe ne en ĉiuj kazoj validas. Precipe la grandaj projektoj de bariloj, plej aktuale la Baraĵo Tri Gorĝoj, kaŭzas severajn detruojn de la naturo kaj ofte okazas deviga translokigo de la enloĝantaro. La kalkulo, ĉu la gajno el la produktado de elektro, vere rekompensas al la detruaj sekvoj, ne ĉiam okazas honeste.

Kutime kun la akvobarilo estas ligitaj aliaj funkcioj (akvumo de agrikultura grundo, provizo de pura akvo por la industrio), kiuj ne ĉiam kaj ĉiumomente harmonias kun maksimuma produktado de elektra energio. La barilo retenas nutran ŝlimon kaj sablon, kiu estas bezonata en la malsupraj regionoj de la rivero kaj anstataŭenda per artefaritaj kemiaj produktoj.

Grandegaj neuzitaj kapacitoj troviĝas en la malgrandaj kaj adaptitaj projektoj, kiuj liveras elektran kurenton por vilaĝoj kaj malgrandaj urboj multe pli malmultekoste ol sunpaneloj.

Listo de kelkaj gravaj hidroelektraj centraloj
----------------------------------------------

* Funkciantaj:
	+ Hoover Dam, Usono, finpretigita en 1936, 2 074 Megavato (MW)
	+ Itaipu, Brazilo/Paragvajo, finpretigita en 1983, 12 600 MW
	+ Akvorezervejo Yacyretá, Argentino/Paragvajo, 3 200 MW
	+ Guri, Venezuelo, finpretigita en 1986, 10 300 MW
	+ Grand Coulee Dam, Usono, finpretigita en 1942, en 1980 plivastigita al 6 900 MW
	+ Ŝuŝenkoje, Rusio, finpretigita en 1983, 6 400 MW
	+ Churchill Falls, Kanado, finpretigita en 1971, 5428 MW, plivastigita al 9 252 MW
	+ Sluis- en Stuwcomplex Amerongen Nederlando
	+ Centralaro de la golfo James, Kanado, 16 500 MW
	+ Centralaro Manic-Outardes, Kanado, 10 500 MW
	+ Baraĵo Tri Gorĝoj, Ĉinio, unua kurento julio 2003, finpretigita en 2011, 18 200 MW

Vidu ankaŭ
----------

* Vortica elektra centralo
* Hidroelektra centraleto

* Hidroelektra centralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hidroelektra centralo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mapo de la ĝardeno
La **Botanika ĝardeno Sir Seewoosagur Ramgoolam** (angle *Sir Seewoosagur Ramgoolam Botanical Garden*), oficiala nomo de **Botanika ĝardeno de Pamplemousses** estas botanika ĝardeno situanta en urbo Pamplemousses, en la samnoma distrikto Pamplemousses, en la nordo de insulo Maŭricio apud Port-Luiso, kaj antaŭe konata kiel "Jardin de Mon Plaisir", pro la nomo de la palaco konstruita ĉi tie.

Lokigo
------

La Botanika ĝardeno de Pamplemousses situas nur 11 km for de la ĉefurbo Port-Luiso en Maŭricio, en la urbo Pamplemousses, kiu ŝuldas sian nomon al la citrusaj fruktoj, kiujn la nederlandanoj enkondukis en sia tempo.

Historio
--------

Ĝi estis kreita de guberniestro Mahé de La Bourdonnais, transformita de botanikisto Pierre Poivre en la 18-a jarcento, kompletigita de brita hortikulturisto James Duncan kaj lastatempe en 1988, alinomita "Botanika ĝardeno Sir Seewoosagur Ramgoolam" honore al la Patro de la Nacio de Mauricio.

Kolektoj
--------

La Botanika Ĝardeno de Pamplemousses estas botanika ĝardeno kiu prezentas grandan nombron da importitaj plantospecioj same kiel endemiajn speciojn el Maŭricio.

Malantaŭ la impona blanka barilo el forĝita fero de la enirejo, troviĝas Avenuo La Bourdonnais, kie staras grandega baobabo, kaj ambaŭflanke vicoj de grandegaj palmarboj *latania* plenaj de grimpoplantoj kaj filodendroj, kiuj envolvas la vizitantojn per sia tropika abundo.

Ĉi tie troviĝas kune granda nombro de specioj kaj varioj de gigantaj nufaroj kun la grandaj lagetoj de *Victoria amazonica* kaj de Lotusoj ( *Nelumbo nucifera*), bosko de orkoloraj bambuoj el Barato, palmarboj de Rafio, Banjano ĉirkaŭ ducent-jaraĝa, kaj granda nombro da spicoj.

Ne ekzistas etikedoj de plantoj pli indaj je famo ol ekzemple: baobaboj, agatidoj, arboj rilataj al araŭkarioj, granda kolekto de arekacoj kie troviĝas la talipot-palmo (*Corypha umbraculifera*), kiu floras en la aĝo de 40 jaroj, iom antaŭ sia morto.

Bildgalerio
-----------

* Gallinula chloropus sur Victoria amazonica*Gallinula chloropus* sur *Victoria amazonica*
* Floroj kaj fruktoj de Dombeya mauritianaFloroj kaj fruktoj de *Dombeya mauritiana*
* Folioj de Mimusops petiolarisFolioj de *Mimusops petiolaris*

Bibliografio
------------

* (fr) A.W. Owadally, Un Guide du Jardin botanique Sir Seewoosagur Ramgoolam (anciennement Jardin botanique royal) : Pamplemousses, île Maurice,‎ 1976, 53 p.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de botanikaj ĝardenoj
* Seewoosagur Ramgoolam
* Wenceslas Bojer

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Botanika ĝardeno Sir Seewoosagur Ramgoolam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ile Maurice - Jardin Botanique de Pamplemousses Arkivigite je 2020-01-31 per la retarkivo Wayback Machine (france)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Jardín Botánico de Pamplemousses en la hispana Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 678080
* LCCN: n2006201200
* VIAF: 126886864
* SUDOC: 032239165
 |
**Hidrokarbona kolektujo** estas rokaĵo, kiu havas maplenaĵojn kies filtro-kapacitaj ecoj ebligas enspacigi fluaĵojn kaj garantias ilian moveblecon. Por minado gravas ankaŭ aliaj rokaĵaj ecoj kiel: dikeco, etendiĝo laŭ areo kaj sekco.

Oni povas decidi ĉu iu rokaĵo estas hidrokarbona kolektujo aŭ ne, laŭ ĝiaj penetrebleco kaj kapacito, kiuj dependas de poreco, kaverneco kaj fendeco. Utileco por la hidrokarbonoj kapacito dependas de postlasa akvonaftosaturiĝo.

Klasifikoj
----------

**Litologia klasifiko**:

* la terigenaj (grejso-aleŭritaj);
* la karbonataj (kalkoŝtonaj kaj dolomitaj);
* la vulkandevenaj;
* la vulkandeveno-sedimentaj;
* la metamorfaj.

La ĉefaj hidrokarbonaj resursoj estas ligitaj al la terigenaj kaj karbonataj kolektujoj. 

**Tpoj de la kolektujoj**:

* *la pora (granula)*

Ĝi karakteriziĝas per intergrajnaj poreco kaj penetrebleco. La poroj kun diametro malpli 1 mm kreas la homogenan poromedion en kiu okazas filtrado. Grandeco de la poroj dependas de la grandeco kaj formo de la rompoŝtonoj, de ilia kuŝdenseco kaj interkroĉiĝo. Al tiu ĉi tipo apartenas ĉefe la rompaĵaj grejso-aleŭrolitaj rokaĵoj kaj kelkaj tipoj de la karbonataj grejsoj. Putoj en tia kuŝejo elminigas similan kvanton da fluaĵoj. Plejparto da tutmondaj hidrokarbonaj resursoj estas ligitaj al tiaj kolektujoj.

La *kaverneca subtipo* (speco de tiu pora) havas malplenaĵojn de neregula aŭ izometria formoj, kun diametroj pli 1 mm, kiuj kreas nehomogenan porosistemon. Plej ofte ili renkontiĝas en la karbonataj kaj efuziaj rokaĵoj. Putoj en tia kuŝejo elminigas malsimilan kvanton da fluaĵoj.

* *la fenda*

En tiaj kolektujoj volumeno de la fendoj superas tiun de la poroj. Ili ofte renkontiĝas en la karbonataj, terigenaj, vulkandeveno-sedimentaj rokaĵoj kaj en la rokaĵoj de la kristala fundamento de la platformoj. Putoj en tia kuŝejo elminigas malsimilan kvanton da fluaĵoj.

* *la miksita*

Ĝi inkluzivas la fendo-porajn kaj poro-fendajn tipojn. La ujo estas sistemo de poroj, fendoj kaj kavernaĵoj. La fenda penetrebleco dominas super tiu pora. La miksita tipo renkontiĝas ĉefe en la karbonataj kaj malpli ofte en argilaj rokaĵoj. Putoj en tia kuŝejo elminigas malsimilan kvanton da fluaĵoj.

Esplorado
---------

Oni esploras la hidrokarbonajn kolektujojn per la geofizikaj putesploraj metodoj kaj laboratoria analizo, konsiderante ĉiujn geologiajn datumojn.

Literaturo
----------

* Дахнов, А. В..  [2004] Р. И. Вяхирев: *Коллектор нефти и газа // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 190. ISBN 5-85270-327-3.
* Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д. : Східний видавничий дім, 2004—2013.
* Бойко В. С. Бойко Р. В. Тлумачно-термінологічний словник-довідник з нафти і газу. Тт. 1-2, 2004—2006 рр. 560 + 800 с.

Vidu ankaŭ
----------

* Hidrokarbona kuŝejo
* Hidrokarbona naturrezervujo