**Mister X** (ruse *Мистер Икс, t.e. Sinjoro Ikso*) estas fama rusa nigra-blanka filmo aperinta en 1958 dum ekzistado de Sovetunio.

Ĝi baziĝas sur enhavo de rimarkinda opereto de hungara komponisto Kálmán Imre *"Die Zirkusprinzessin"* (La Cirkprincino) verkita en 1926.

Surscenigisto Julio Ĥmelnickij sukcesis kolekti grupigi kelkajn talentajn geaktorojn kaj gekantistojn por produkti la filmon en kinostudio "Lenfilm" funkcianta en tiama Leningrado (nun Sankt Peterburgo).

Scenaristino *Nora Rubinŝtejn* kaj poetino *Olga Fadejeva* tre perfekte tradukis la germanan tekston kaj enmetis la ruslingvajn versojn kune kun bela muziko de Kalman.

Ĝis nun la filmo furoras en Rusio kaj eksaj respublikoj de USSR, precipe pro neforgeseblaj, bonsonaj kanzonoj, kiujn kantas ĉefrolulo Georg Ots. Kelkaj humuraj frazoj el la filmo eĉ venis en la rusan folkloron.

Temo
----

Laŭ la germanlingva libreto, kiun verkis *Alfred Grunwald* kaj *Julius Brammer*, eventoj de la opereto 
*"Die Zirkusprinzessin"* okazas en 1912 en Sankt Peterburgo (Rusio) kaj Vieno (Aŭstrio-Hungario). Ĝi aperis en Viena Ŝtata Operejo la 26-an de marto 1926.

Mondumo de la rusa ĉefurbo estas intrigita de nova brilanta stelo de la cirko. Mistera juna akrobato, kiu neniam demetas sian maskon, debutis kun granda sukceso sub pseŭdonimo **Mister X**.
Tie aperas lia korŝira amo al unu aristokratino, kiu finfine iĝis reciproka kaj feliĉa. Tiam li komunikas al sia amatino, ke li same apartenas al mondumo kaj estas aristokrato devigita kaŝi siajn nomon kaj civilan statuson por ne kompromiti ŝin.

En la rusa versio de la libreto spektaĵoj okazas en Parizo kaj multaj roloj estis ŝanĝitaj aŭ aldonitaj. Danke al rusaj libretistoj aperis la nomo de la restoracio *"La Verda Papago"*, en kiu okazas rimarkindaj eventoj.

Unufojon en 1927 la opereton surscenigis la elstara reĝisoro kaj komika aktoro Grigorij Jaron, kiu en la filmo ludas rolon de bizara kelnero *Pelikan*.

Partiojn de **Mister X** sur la rusaj scenoj kaj en la filmo kantis baritonuloj (la plej fama estis Georg Ots), kvankam la originalan germanlingvan tekston, kutime kantas tenoruloj, do arioj malsupreniris al tono suben.

Rolularo
--------

* Georg Ots - sinjoro Ikso
* Marina Jurasova (kantas Tamara Bogdanova) - Theodora Verdier
* Anatolij Korolkeviĉ - barono de Kraveljak
* Zoja Vinogradova - Mari La Tuch
* Nikolaj Kaŝirskij - Toni
* Glikeria Bogdanova-Ĉesnokova - Karolina
* Grigorij Jaron - Pelikan

Humuraĵoj
---------

La ĉefa ĝenro de la filmo estas muzika melodramo aŭ muzikalo, kiun plenigas multaj humuraj scenoj. Jen du ekzemploj, kiuj iĝis realaj aforismoj de la rusa folkloro.

* kelnero *Pelikan* konversacias kun la hotelmastrino *Karolina*, ĉe kiu li servadas jam kvardek jarojn:

"- Iam vi estis etulino, tia malgranda, rozkolora kaj pufa simila al porkidino. Iom post iom ĝi kreskis, kreskis kaj finfine maturiĝis tia granda ...

- Kio maturiĝis?

- *Ve, kio maturiĝis, tio jam maturiĝis*."

* *Virinojn oni ĉiam portas enbrake, sur ŝultrojn ili sidiĝas mem*.

Surekranigoj
------------

en Germanio dufoje aperis filmoj:

* *Die Zirkusprinzessin* (1929) reĝisoro *Victor Janson*, gescenaristoj *Jane Bess* kaj Kálmán Imre;
* *Die Zirkusprinzessin* (1970) reĝisoro *Manfred R. Köhler*;

en Sovetunio dufoje aperis filmoj:

* **Mister X** (1958)
* *La Cirkprincino* (1982) reĝisorino Svetlana Druĵinina

Eksteraj ligiloj
----------------

* la filmo ruse
* kiel oni produktis la filmon ruse
* detaloj pri la filmo en IMDb angle
* Georg Ots biografio ruse