recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Charles LASSAILLY** (n. la 3-an de septembro 1806 en Orleano - m. en 1843 en Parizo) estis franca verkisto kaj unu el la tiel nomataj "malgrandaj romantikistoj", samkiel Philothée O'Neddy aŭ Xavier Forneret.

Filo de borsisto, Charles estis unue lernoknabo en la apoteko Montagné, proksime al la ĉefa vendoplaco de Orleano. Post kiam li renkontis Victor Hugo kaj Charles Nodier, kiuj estis trapasintaj Orleanon, Lassailly decidis ekentrepreni novan vivon en Parizo, kie li spertis mizerecon. Distingiĝante per sia danda vivmaniero, li renkontis Victor Cousin, Alexandre Dumas kaj Alfred de Vigny. Li estis cetere akceptita en la sabatajn kunveniĝojn de Paul Gavarni kaj en la salonon de la dukino d'Abrantès. Li fariĝis ĵurnalisto (prizorgante la sekcion pri spektakloj de *L'Intransigeant*). Post pluraj nedaŭraj revuoj, li finfine akceptis sekretariajn postenojn, interalie ĉe Honoré de Balzac.

Charles Lassailly apartenis al la grupo Bousingos, aro da junaj fantaziaj romantikistoj, en kiuj cetere troveblis Petrus Borel, Alphonse Esquiros, Théophile Gautier kaj Gérard de Nerval. Lassailly kontribuis al la kreado de la napoleona legendo, danke al sukcesaj poemoj. Li fondis respublikistajn gazetojn en Parizo, kaj verkis romanon, kies heroo elmontras la memmortigemon de la romantikista generacio.

Verkoj
------

* *Les roueries de Trialph, notre contemporain avant son suicide.*, 1833


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223537
* GND: 1183724322
* LCCN: no2006105889
* VIAF: 227059156
* ISNI: 0000 0003 6466 153X
* SUDOC: 032502680
* BNF: 12352027h
* NKC: xx0113498
 |
**Bhalchandra Vanaji NEMADE** ([balĉandra vanaĝi nemade], nagarie: भालचंद्र वनाजी नेमाडे) (n. 1938) estas marata romanisto, poeto, kritikisto, kaj edukisto el Maharaŝtro, en Barato. Li gajnis la beletran premion Gjanpith de la barata registaro en 2014.

Li studis la lingvistikon kaj la anglan literaturon. Li instruis la anglan, la maratan, la komparan literatursciencon, kaj la antropologion en diversaj universitatoj en Barato kaj eksterlande. Li emeritiĝis de la Universitato de Mumbajo.

Lia plej konata romano estas *Kosala* (La pupo) (1963). Ĝi estas fikcia aŭtobiografio: "[La ĉefrolulo] preskaŭ similas al mi, kaj multaj vilaĝaj knaboj spertas tian ĉi duon-frustriĝon, duon-degeneron, kaj aparte la moderniĝon, kiun mi ĉiam egaligas al la perdo de la kulturo", li diris en intervjuo (anglalingva) en 2010. La romano estis tradukita en plurajn aliajn lingvojn. En 2010 aperis *Hindu* (2010), la unua parto de romankvaropo kies imago rangas ĝis la Induso-civilizacio.

Kiel literatura teoriisto, Nemade forte subtenas la kultivadon de la propraj lingvo kaj kulturo, kaj kontraŭas la tutmondiĝon: "Ni devas esti diversaj kaj pluralaj ĉar nia kulturo estas diversa kaj plurala. Jen la etoso kiun mi klopodas evoluigi".

Li ankaŭ estas forta subtenanto de la gepatralingva edukado.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) "*La 50-a premio Gjanpith al eminenta maratha verkisto Shri Bhalachandra Nemade*", arkivite de la originalo, la 6-an de februaro 2015.
2. 1 2  Meena Menon, "*Reviving the true Hindu ethos*", The Hindu, la 3-an de julio 2010,
3. ↑  (angla) Colin Marshall, *Down with the English Language!*, Los Angeles Review of Books, la 5-an de oktobro 2017

* Kategorio Bhalchandra Nemade en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 550049
* GND: 121394964
* LCCN: n81033415
* VIAF: 5041472
* ISNI: 0000 0000 8084 3999
* SUDOC: 034557776
* BNF: 125301424
* BIBSYS: 90685934
 |
Princo **Ivane Maĉabeli** (kartvele: ივანე მაჩაბელი) (n. la 28-an de januaro 1854 - mortis ĉ. 1898) estis kartvela verkisto, ĵurnalisto kaj publika figuro konata pro liaj tradukoj en la kartvelan de Ŝekspiro. Ivane estis akvita membro de la Naci-Liberiga Movado.

Li naskiĝis en malnova aristrokrata familio *Maĉabeli* en la vilaĝo Tamaraŝeni, proksime de Cĥinval. Maĉabeli studis en Sankt-Petersburgo (Rusia Imperio), Germanio, kaj Parizo (Francio). Revenante en Kartvelio, li estis proksima al Ilia Ĉavĉavadze, gvidanto de kartvela intelekta kulturo de tiu tempo, al kiu Maĉabeli ofertis sian asistadon en ĉiuj iniciatoj direktitaj kontraŭ revivigado de kartvela kulturo kaj opozicio al la regado de la imperia Rusio. Li estis ĉefredaktisto de la gvidaj kartvelaj naciaj revuoj *Iveria* (1882-3) kaj *Droeba* (1883-5). Malgraŭ lia okupiĝo pri bonfaradoj, aparte orfejoj, kaj ampleksa ĵurnalisma agado, Maĉabeli faris el Ŝekspiro sian vivoverkon. Kvankam, li neniam vizitis Anglion, li produktis, de 1886 ĝis 1898, la brilajn tradukojn de Hamleto, Othello, Makbeto, Rikardo Tria , Julio Cezaro, Antono kaj Kleopatro , kaj Koriolano , kiuj ĝis nun funkcias kiel la normoversioj por la repertuaro de la Teatro Rustaveli. Maĉabeli forlasis sian loĝejon en Tbiliso la 26-an de junio 1898, kaj neniam estis vidita denove. Li subite malaperis samkiel la armena verkisto Ĥaĉatur Abovjan.

La muzeo dediĉita al Maĉabeli situas en lia naskiĝloko Tamaraŝeni, kiu troviĝas en la daŭranta kartvel-oseta konflikta zono. Ĝi estis grave difektita, la 23-an de julio 1997, pro eksplodo supozeble organizita de lokaj osetaj naciistoj, kaj tute detruita post la sudoseta milito en 2008.

* Kategorio Ivane Maĉabeli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 530721
* GND: 130256099
* LCCN: n79019796
* VIAF: 67568621
* ISNI: 0000 0000 2176 4553
 |
**Bhāsa** estas unu el la plej fruaj kaj plej celebrataj hindiaj dramaturgoj en Sanskrito, antaŭ Kalidasa. Liaj teatraĵoj estis perditaj dum jarcentoj ĝis manuskriptoj estis remalkovritaj komence de la 20-a jarcento. Bhāsa estis antaŭe konataj nur el mencioj en aliaj verkoj, kiel la "Kavyamimamsa" pri poezio el 880–920. En "Kavjamimamsa", Rajaŝeĥara atribuas la teatraĵon Sŭapnavasavadattam al Bhāsa.

En la enkonduko al sia unua teatraĵo Malavikagnimitram, Kālidāsa verkis: "Ĉu ni povas forgesi la verkojn de elstaraj verkistoj kiel Bhāsa, Saumilla, kaj Kaviputra? Ĉu povas la publiko senti respekton por la verko de moderna poeto, Kālidāsa?"

Urubhanga aŭ *Urubhangam*, (en nagario: ऊरुभङ्गम्), (tradukebla al: La rompo de la femuroj) estas teatraĵo en Sanskrito verkita de Bhasa en la 2-a aŭ 3-a jarcento. Bazita sur la bone konata eposo, la Mahabarato, de Vjaso, "Urubhanga" fokusas al la historio de la rolulo Durjodano dum kaj post lia lukto kontraŭ Bhima. Kvankam "Urubhanga" enhavas la saman kernan historion kiel en Mahabarato, la ŝanĝo de kelkaj aspektoj fare de Bhasa rezultis en diferenca prezentado de la historio. La plej rimarkinda el tiuj ŝanĝoj estas la portreto fare de Bhasa de Durjodano, kiu, en la Mahabarato, aperas kiel maliculo, sed en "Urubhanga" ricevas pliajn humanajn kvalitojn.

Madĝamavĝaĝoga fokusas al la nomkonfuzo inter la mezfilo de la pastro Keŝav Das kaj la mez-Pandava princo Bimo. Ankaŭ la kunigo de Bimo kaj Gatotkaĉo kiel patro kaj filo okazas simile. Kvankam la roluloj en tiu rakonto devenas el la Mahabarato, tiu partikulara afero estas nur produkto de Bhasa.

Notoj
-----

1. ↑   C. R. Devadhar (1966) "Malavikagnimitram of Kalidasa", p.3
2. ↑  Khan A.R. "Productions - Urubhangam." Arkivigite je 2011-07-25 per la retarkivo Wayback Machine Centre for Asian Theatre. 2004. CAT. 13a de Julio 2008
3. ↑   G.K. Bhat, Two Plays of Tragic Design and Tragic Intent. Mumbajo, Barato. Popular Prakasha Pvt Ltd. 1974. p. 70
4. ↑  Bhat, p. 72

Bibliografio
------------

* Thirteen Trivandrum plays ascribed to Bhāsa (2 Vol), tradukita de H.C.Woolner, Lakshman Sarup, 193
* Māni Mādhava Chākyār (1975), Nātyakalpadruma, Kerala Kalamandalam, Vallathol Nagar
* Dharwadker, Aparna Bhargava (2005). Theatres of independence: drama, theory, and urban performance in India since 1947. University of Iowa Press. ISBN 0-87745-961-4.
* Encyclopaedia of Indian Theatre: Bhasa, de Biswajit Sinha, Ashok Kumar Choudhury. Raj Publications, 2000. ISBN 81-86208-11-9.

* Kategorio Bhasa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 725764
* GND: 118658743
* LCCN: n79127812
* VIAF: 41889666
* ISNI: 0000 0001 0891 2889
* SUDOC: 030818737
* BNF: 12215752c
* BIBSYS: 90796320
* NKC: jo2015886421
* BNE: XX1205339
 |
**Hafiz-e Abru** (en farsi حافظ ابرو) mortinta en Junio de 1430) estis persa historiisto kiu laboris ĉe la kortegoj de timuridaj regantoj de Centra Azio. Lia kompleta nomo estas **ʿAbdallah** (aŭ **Nur-Allah**) **ibn Lotf-Allah ibn 'Abd-al-Raŝid Behdadini**; dum lia mallongigita nomo estis transkribita en okcidenta literaturo ankaŭ kiel **Hafiz-i Abru**, **Hafez-e Abru**, **Hafiz Abru** ktp.

Bildo el verko de Hafiz-i Abru nome *Majma al-tawarikh*. "Noaha Arko" Irano (Afganio), Herat.Hafiz-i Abru naskiĝis en la regiono Granda Ĥorasano kaj studis en Hamadān. Li eniris en la kortego de Timur en la 1380-aj jaroj; post la morto de Timur, Hafiz-i Abru pluis en la servo de la filo de Timur, nome Ŝaho Ruĥo, en Herat. Li interagis kun aliaj saĝuloj kunigitaj ĉirkaŭ la kortegoj de Timur kaj de Ŝaho Ruĥo, kaj iĝis agnoskita kiel bonkvalita ludanto de ŝako.

Hafiz-i Abru estis la aŭtoro kaj/aŭ kompilanto de nombraj verkoj pri la historio kaj geografio de la Timurida ŝtato kaj apudaj regionoj, komisiita de sia mastro Ŝaho Ruĥo.

Notoj
-----

1. 1 2 3 4  Maria Eva Subtelny kaj Charles Melville, hafez-e-abru aŭ Ḥāfeẓ-e Abru

* Kategorio Hafiz-i Abru en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 512674
* GND: 115195440
* LCCN: n84006395
* VIAF: 22865925
* ISNI: 0000 0000 8102 1946
* SUDOC: 050430912
* BNF: 13529468r
* BIBSYS: 90262477
 |
**Jan Nepomucen Józef Braun** (naskiĝis la 15-an de majo 1926 en Lodzo, mortis la 29-an de junio 2015) – pola sumerologo kaj kartvelologo, plurjare ligita kun Fako de Antikva Proksima Oriento de Orientalistika Fakultato ĉe Varsovia Universitato. Doktoro habilita de homa scienco kun specialeco pri ĝenerala lingvistiko kaj kompara lingvistiko.

Familio
-------

Li estis la plej juna filo de Jan Tymoteusz Braun, instruisto, plurjara gvidanto de Publika Universala Lernejo n-ro 30 (en la jaroj 1926–1939), kaj Anna el domo Żylińska. Li havis fratinon Michalina Anna, kuracistino kaj seksologino, kaj pli aĝan fraton Andrzej, poeto kaj verkisto.

Edukado
-------

En la jaroj 1933–1939 frekventis al Publika Universala Lernejo n-ro 30 je la nomo al sankta Stanisław Kostka en Lodzo. De la 15-a de septembro 1939 ĝis la 10-a de decembro 1939 frekventis al Ŝtata Vira Gimnazio n-ro 38 je la nomo al Stefan Żeromski en Lodzo. La edukadon rompis germana invado en Pollandon kaj deviga deportado de la tuta familio al Ĝenerala Gubernio. Dum la okupado li mem lernis kaj sub gvido de la patro, engaĝita en sekretan instruadon. Aprile 1945 revenis kun la familio al Lodzo kaj enskribiĝis al la 3-a klaso de Tria Ŝtata Gimnazio kaj Liceo je la nomo al S. Żeromski en Lodzo. Dum du jaroj finis la 3-an kaj 4-an klason de gimnazio kaj 2 liceajn klasojn de humanisma tipo. Februare 1947 ricevis abituron.

En 1947 komencis studi klasikan filologion kaj klasikan arkeologion en Lodza Universitato. Oktobre 1951 defendis magistran laboraĵon *Etnogenezo de etruskoj lume de arkeologiaj esploroj*. Baldaŭ estis sendita al aspiranturo en Sovetunion, kiun trapasis en Kartvelio en la jaroj 1951–1955. Tiam akiris fundamentan scion pri la kartvela lingvo kaj kartvela lingvaro, kaj ankaŭ pri formortintaj lingvoj de Proksima Oriento.

Li estis membro de Pola Scienca Akademio.

Sciencaj gradoj
---------------

En 1951 ricevis gradon de magistro de filozofio pri la klasika arkeologio. En 1991 oni atribuis al li gradon de doktoro habilita, kaj de 1995 laboris en posteno de profesoro en Orientalistika Instituto de Varsovia Universitato.

Sciencaj esploroj
-----------------

* kartvelologio
* eŭskologio
* sumerologio

Konata ĉefe pro siaj esploroj pri deveno de la sumera lingvo, kiuj ligas kun la tibeto-birma grupo de ĉinotibeta lingvaro (*Sumerian and Tibeto-Burman*, Warszawa 2001; *Sumerian and Tibeto-Burman. Additional Studies*, Warszawa 2004). Aŭtoro de plimulto da artikoloj por Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (Granda Universala Enciklopedio) de Polaj Sciencaj Eldonejoj pri sumerologio.

Bibliografio
------------

* Ryszard Kulesza, Marek Stępień, *Historia Starożytna w Polsce – informator* Antikva historio en Pollando - informilo, Instytut Historyczny UW, Varsovio 2009, serio: Akme. Studia Historica, n-ro 5, ISBN 978-83-904596-9-1. OCLC 750829205
* Michalina Wisłocka, *Malinka, Bratek i Jaś* (1998), ​ISBN 83-7180-862-3​ (rememoroj de la fratino).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614234
* GND: 1128339501
* LCCN: no2002055733
* VIAF: 27303603
* ISNI: 0000 0000 7842 8761
* SUDOC: 098848461
* BNF: 14538975h
* NKC: xx0089934
 |
Izabela kaj "ŝia" nano, ĉ. 1599
*Infanta* **Isabel Clara Eugenia de Hispanio** aŭ Izabela Klara Eŭgena de Hispanio aŭ Clara Isabella Eugenia laŭ diversaj fontoj (12-a de aŭgusto 1566 - 1-a decembro 1633) estis, kun sia edzo Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio kunreĝino de la Hispana Nederlando en Malsupraj Landoj kaj nordo de la moderna Francio. Ŝi estis filino de Filipo la 2-a de Hispanio.

Izabela Klara Eŭgena naskiĝis en Segovia la 12-an de aŭgusto 1566, kiel filino de Filipo la 2-a kaj lia tria edzino Izabela de Valois. Ŝiaj patraj geavoj estis la imperiestro Karlo kaj Izabela de Portugalio. Ŝiaj patrinaj geavoj estis Henriko la 2-a de Francio kaj Katerino de Mediĉo.

Tiu nasko ege kontentigis ŝian patron, kiu jam havis viran heredonton nome Karlo, princo de Asturio kun kiu la patro aliflanke neniam bone rilatis. Fakte la patrino de Izabela Klara Eŭgena estis destinita al la heredonto (laŭtitole princo de Asturio), sed poste la patro Filipo mem edziĝis al ŝi, kiu unue maksukcese estis naskonta ĝemelojn antaŭ naski la estontan reĝinon de Nederlando.

Laŭ legendo Izabela promesis ne ŝanĝi siajn internajn vestaĵarojn ĝis milita sukceso; tiele la blanka vestaĵaro iĝus flaveca aŭ eĉ helbrunflava kaj tio farigis la vorton por la koloro Izabela. Onidire, ŝia edzo Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio (1559–1621) sieĝis Ostendon en julio de 1601 kaj Izabela, esperante rapidan venkon promesis ne ŝanĝi siajn internajn vestaĵarojn ĝis la sieĝa sukceso. Tamen tio daŭris tri jarojn (ĝis septembre de 1604) kaj tiele ŝia vestaĵaro iĝus jam ne tiom blanka dume. Tamen la legendo falsas, ĉar jam tiam la vorto por la koloro estis uzata.

* Izabela Klara Eŭgena de Hispanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Izabela Klara Eŭgena de Hispanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 295633
* GND: 118555928
* LCCN: n90671606
* VIAF: 71521316
* ISNI: 0000 0001 2138 8882
* LIBRIS: 210301
* SUDOC: 059616296
* BNF: 129178708
* BPN: 25935961, 01440099 03159609, 25935961, 01440099
* ULAN: 500353920
* BIBSYS: 90381470
* RKD: 439350
* NKC: jn20030627003
* BNE: XX840658
 |
**Abū ʿAbd Allāh Muḥammad b. ʿAlī (أبو عبد الله محمد ابن علي)** estis la lasta reĝo de la Regno de Granado, konata kiel **Muḥammad la 11-a** (estis la dek unua sultano kiu havis la nomon Muḥammad), membro de la nazaria dinastio, nomata de la kristanoj **Boabdil** aŭ **Boabdil la Juna** kaj populare konata en lia epoko per la surnomo *الزغابي Al-Zugabi*, "la Malfeliĉa". Boabdilo n. en (Granado en 1459? kaj m. en Fezo en 1533).

Laŭ tre konata legendo de Andaluzio kies vereco ne eblas konfirmi en skribaĵoj, post la foriro de Granado survoje al la ekzilo en Alpujarras, en monteto la reĝo elturnis sian kapon por vidi la urbon lastafoje kaj ploris, aŭskultante de sia patrino la sultanino Aiŝa la vortojn *"ploru kiel ino kion vi ne sciis defendi kiel viro"*. Pro tio la monteto ricevis la nomon *Ve-spiro de la maŭro*.

En sia ekzilo en Alpujarras, la sultano instaliĝis en la almeria vilaĝo Laujar de Andarax kiu estis lia lasta rezidejo en Iberio ĝis la definitiva foriro al Afriko.

* Kategorio Boabdilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302456
* GND: 119179989
* LCCN: no2001063339
* VIAF: 3476152744524927850006 41494347, 3476152744524927850006
* ISNI: 0000 0000 4648 5526
* SUDOC: 035053720
* BNE: XX1268180
 |
**Charles Simic** (9-a de majo 1938 - 9-a de januaro 2023) estis usona poeto, eseisto kaj tradukisto de jugoslava deveno.

Vivo
----

Naskiĝis kiel Duŝan Simic en Beogrado, Jugoslavio. Lia infanaĝo estis ombrita per katastrofoj de la Dua Mondmilito. En 1953 li elmigris kun sia patrino kaj frato al Parizo kaj jaron poste aliĝis al la patro en Novjorko. Ili baldaŭ moviĝis al antaŭurbo de Ĉikago. Liaj studoj ĉe la Universitato de Ĉikago estis interrompitaj pro lia rekrutado en la armeo en 1961. Post lia liberigo en 1963 li studis por bakalaŭro en Universitato de Novjorko. En 1964 li geedziĝis kun Helen Dubin, kaj la paro havas du infanojn.

Liaj unuaj poemoj estis presitaj en la prestiĝa poeziorevuo, *Chicago Review*. Lia unua libro estis publikigita en 1966.

Charles Simic publikigis pli ol dudek volumojn de poezio, eseoj kaj tradukoj de poezio. Li tradukis en la anglan el la lingvoj de Balkanio, el serba-kroata, makedona, slovena kaj ankaŭ el la franca. De 1973 li establis sian loĝlokon en Nov-Hampŝiro, kaj funkciis dum multaj jaroj kiel instruisto kaj preleganto en literaturo ĉe la Universitato de Nov-Hampŝiro, kaj eĉ kondukis la kreivajn skribklasojn.

Simic gajnis la Premion Pulitzer pro sia poezio en 1990, kiam li kolektis siajn poemojn en la libro "*The World Is Not Over*". En 2007 li estis deklarita la Nacia Poeto de Usono, kaj estas la 15-a poeto kiu havas tiun honoran titolon.

Ekzempla poemo de Charles Simic
-------------------------------

**Severa klimato**

La cerbo mem ene de sia kranio

> Li estas tre malvarma,
> 
> 
> Laŭ Alberto Magnuso.
> 
> 
> Li similas al surfaco de tundro
> 
> 
> Laŭ la skalo de la universo.
> 
> 
> Vento el la galaksio,
> 
> 
> Altaj montoj de glacio en la malproksimo.
> 
> 
> Polusa nokto.
> 
> 
> Granda pasaĝera ŝipo kaptita en la glacio.
> 
> 
> Solecaj lumoj estas ŝaltitaj sur la ferdeko.
> 
> 
> Silento kaj kruela malvarmo.
> 
>

Por plia legado
---------------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Charles Simic en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746835
* GND: 119151596
* LCCN: n80043344
* VIAF: 22044
* ISNI: 0000 0001 0860 8385
* LIBRIS: 311161
* SUDOC: 075434083
* BNF: 12014306h
* MBA: 4be20ed8-e0a1-4db8-91b8-9806602fdfad
* NLA: 35499859
* NDL: 00930658
* BIBSYS: 90135820
* NKC: mzk2003169581
* ICCU: TO0V384202
* BNE: XX1343897
 |
**Bogusław Firkowicz** (karaime: *Icchak Boas*; naskiĝis la 17-an de junio 1865 en Trakai, mortis septembre 1915 en Ostrov, proksime al Pskov) – karaima hazano, en la jaroj 1910-1915 plenumanta devojn de la kleriko de polaj karaimoj.

Vivo
----

Bogusław Firkowicz naskiĝis en karaima familio, kiel filo de Nisan Firkowicz, hazano de la loka sinagogo. En 1880 finis bazan lernejon kaj samjare iris al Armjansko en Krimeo, kie lernis sub gvido de Z. Charczenka, eminenta konanto de teologio kaj karaima literaturo. La 1-an de aprilo 1885 pasigis ekzamenojn, kiuj rajtigis lin plenumi klerikajn devojn. Post la reveno al Trakai eklaboris kiel instruisto de karaismo kaj de la karaima lingvo en ŝtata karaima lernejo. En 1901 ekpostenis kiel pli juna hazano, en 1905 - kiel pli maljuna hazano. En la jaroj 1910-1915 plenumis devojn de la kleriko (haĥano) de polaj karaimoj. En 1910 partoprenis karaiman nacian kunvenon en Eŭpatorio, en 1913 eniris delegitaron, partoprenantan en Peterburgo solenaĵojn de la 300-jariĝo de regado de la dinastio Romanovoj. Oni atribuis la li honoran civitanecon. Mortis en la unua duono de septembro 1915 en Ostrov, kien estis evakuita dum la unua mondmilito kune kun arkivoj de Karaima Klerika Estraro kaj havaĵo de la sinagogo en Trakai. Entombigita en karaima tombejo en Pskov.

Kune kun Juhuda Bezekowicz eldonis himno-kolekton *Tehillot Jisrael* en Berdyczów (Ĵitomira provinco) en 1909.

Vidu ankaŭ
----------

* Haĝi Seraja Ŝapŝal

Bibliografio
------------

* Włodzimierz Zajączkowski, *Bogusław Firkowicz*
* Szymon Pilecki, *Bogusław i Kamila Firkowiczowie oraz ich potomkowie* (Bogusław kaj Kamila Firkowicz kaj iliaj posteuloj), en: *Almanach karaimski* (Karaima almanako) 2007, redakto de Mariola Abkowicz, Anna Sulimowicz, Vroclavo 2007, p. 85-100.
* Aleksander Babadźan, *Związki Bogusława Firkowicza z Krymem* (Ligoj de Bogusław Firkowicz kun Krimeo), samloke, p. 101-103.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Firkowicz Bogusław Arkivigite je 2014-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Charles Simon FAVART** (naskiĝinta la 13-an de novembro 1710 en Parizo, mortinta samloke la 12-an de marto 1792) estis franca opera kaj komedia verkisto.

Charles-Simon Favart, de Paul Jourdy

Vivo
----

Favart verkis por Franca komika opero kaj transprenis tie en 1745 la estradon de la aktora trupo kiu sevkis la Marŝalon de Saksio en Flandrujon. Reveninte Parizon li dediĉis sin denove al la drama poezio kaj iĝis kreanto de la pli nobla opero.

Post la morto de la edzino Justine Duronceray (1727-1772), aktorino kaj dancistino, la kreiveco de Favart eklamis.

Verkaro
-------

Liaj komedioj kaj operetoj (sume li verkis ĉ. 150) estis plejtempe decaj kaj veraj kaj montras tipe francan gajecon: ekz. kiam li priskribis kamparajn amrilatojn kaj rakontis ĝojigintajn historietojn. Eksterordinare bonaj sukcesis: *Annette et Lubin*, *L'astrologue de village*, *Bastien et Bastienne*, *Ninette à la cour*, *Les trois sultanes* kaj *L'Anglais à Bordeaux*.

Kelkaj verkoj laŭdire tute aŭ parte verkitis de la edzino - sed hodiaŭ tio ne plu pruveblas.

Literaturo
----------

* Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 6. Leipzig 1906, p. 361, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Charles-Simon Favart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 568186
* GND: 118683144
* LCCN: n83020831
* VIAF: 32006642
* ISNI: 0000 0001 2126 6500
* LIBRIS: 296492
* SUDOC: 028149327
* BNF: 120041282
* MBA: dd507d3b-248c-475f-8f1c-7990f4f053ad
* BIBSYS: 1498562805510
* NKC: mzk2008469054
* BNE: XX1637742
 |
**Hanns Theodor Karl Wilhelm von Gumppenberg** (pseŭdonimoj: Jodok, Professor Tiefbohrer; naskiĝinta en la 4-a de decembro 1866 en Landshut, mortinta en la 28-a de marto 1928 en Munkeno) estis germana verkisto kaj ĵurnalisto. Li apartenis al la Munkena Moderno.

Vivo
----

Gumppenberg iris sian propran, ofte dornan vojon kiel poeto kaj kritikisto sen atenti modojn kaj samtempulojn. Jam kiel lernanto de ĉe *Pagerie* li skribis respektitan dramon; frue li aliĝis al la spirita revolucio de la alproksimiĝinta komenco de nova jarcento ne iĝante naturalisto.

Lia tre profunda kaj al ĉio ajn malferma karaktero gvidis lin en la regnon de ideoj. Demandoj de la homaro kaj vizioj de la mondo, ne socialaj problemoj aŭ ĉiutagaĵoj pridiskutotaj estis liaj temoj. Tiel li venis tra la fare de ekleziuloj ege atakita kristodramo *Der Messias* (1890) al mistikismo kaj spiritismo (*Das Dritte Testament*, 1891, *Alles und Nichts*, 1894, *Der fünfte Prophet*, 1895). Kiel gravega teatrokritikisto de Munkeno en 1901-09 Gumppenberg estis sincera kaj nesubaĉetebla.

Liaj lingvaj talentegoj videblas en perfektaj tradukoj de skandinaviaj kaj anglaj verkoj (*Bellmann-Brevier*, 1909), tamen lia plej granda sukceso estis en la rolo de parodiisto. Membriĝinte al la rondo de la "Undekaj ekzekutistoj / Elf Scharfrichter" li skribis *Frau von der Isar* pro la verko *Fruen fra Havet* de Henrik Ibsen. En tri volumoj *Ueberdramen* (1902) li parodiis la literaturon de sia tempo. Lia satira poemkolekto (kun prozaĵoj) *Das Teutsche Dichterroß, in allen Gangarten vorgeritten …* (1901) estis plurfoje reeldonita.

La frua morto de sia artiste multpromesinta filino Irmgard (1899–1922) igis Guppenberg fermitan kaj trankvilan dum la lastaj vivojaroj. Lia espero je eldonado de sia tuta verkaro ne plenumitis. Tiel de 35 dramoj nur 15 publikigitis.

Aliaj verkoj
------------

* Thorwald, 1888
* Die Minnekönigin, 1894
* Der erste Hofnarr, 1899; Kg. Heinrich I. 1904
* Kg. Konrad I. 1904
* Hzg. Philipps Brautfahrt, 1904
* Die Einzige, 1905
* Aus meinem lyr. Tagebuch, 1906
* Schauen u. Sinnen, Gedichte, 1913
* Philos. u. Okkultismus, 1924
* Lebenserinnerungen, el la postlasitaĵoj, 1929.

Literaturo
----------

Biografio ĉe NDB

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hanns von Gumppenberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Hanns von Gumppenberg en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Vikifontaro
* Erlanger Liste (tekstoj)
* Postlasitaĵoj en Munkeno[*rompita ligilo*]
* La poemoj
* Hanns von Gumppenberg en Literatura portalo bavara


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 519702
* GND: 118719491
* LCCN: no00053403
* VIAF: 95180156
* ISNI: 0000 0000 7260 1842
* LIBRIS: 285361
* SUDOC: 059062754
* MBA: 0240d4ac-3b74-43dd-9ac3-e5d0a096ca5b
 |
Flago de *Internacia Afrika Asocio* tiel kiel Kongo Libera Ŝtato (1877–1908) kaj la belga Kongo (1908–1960).
La **Internacia Afrika Asocio** (france ***Association Internationale Africaine***, akronime **AIA**, plennome france *Association Internationale pour l'Exploration et la Civilisation de l'Afrique Centrale*) estis organizaĵo establita fare de reĝo Leopoldo la 2-a de Belgio en 1876 kun la celo de esplorado de la pejzaĝo kaj homoj de Mezafriko.

La oficialaj celoj de la organizaĵo estis humanitara agado, sed la fiksita celo de la grupo estis studi la plejparte neesploritan Afrikon kaj "civilizi" la indiĝenojn. La asocio estis celita esti komuna fortostreĉo inter pluraj eŭropaj landoj al kie ĉiu individua nacio starigus sian propran nacian komisionon por esplorado kaj en teorio diskonigu informojn kiujn ili trovis kun la aliaj partoprenantoj en la organizaĵo. Sed naciaj ekonomiaj interesoj rapide transprenis la supozeble homamajn idealojn de la grupo. Ĉiu el la landa komisiono organizis malsamajn ekspediciojn en la afrikajn landojn kaj ekzistis tre malmulte da diskonigo de informoj kiu rezultigis ĉiun nacion postulanta certajn partojn de Afriko por si mem .

Estis multaj eŭropaj landoj kiuj deziris pecon de la afrika torto kaj akiri piedtenejon en Afriko. Francio okupis Tunizion kaj Kongon en 1881 kaj Gvineon en 1884. En 1882, Britio okupis partojn de otomana Egiptio, kiu siavice regis Sudanon kaj partojn de Somalio. En 1870 kaj 1882 Italio prenis posedon de la plej grandaj partoj de Eritreo, dum Germanio deklaris Togolandon, Kamerunon kaj Sudokcidentan Afrikon esti sub ilia protektorato en 1884.

La Asocio estis sukcesita de la efemera Komitato por Studoj de la Supra Kongo kaj la Internacia Asocio de Kongo, kiu poste solvita kiam Leopold renomis la areon Libera Ŝtato Kongo.

La granda nombro da konkurantaj interesoj igis la asocion dissolviĝi kaj diseriĝi ĉar membroŝtatoj nur servus siajn naciajn interesojn. La fino de la asocio venis ĉe berlina konferenco en 1884-1885.

Referencoj
----------

1. ↑  Hochschild, Adam.  (1999-09-03) *King Leopold's Ghost: A Story of Greed, Terror, and Heroism in Colonial Africa* (angle). Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 0547525737. "lesseps.".

Por plia legado
---------------

* Neal Ascherson: *The King Incorporated*, Allen & Unwin, 1963. (ISBN 1-86207-290-6) (*1999 Granta edition*).
* Petringa, Maria: *Brazza, A Life for Africa*, 2006. (ISBN 978-1-4259-1198-0)
* William Roger Louis and Jean Stengers: *E.D. Morel's History of the Congo Reform Movement*, Clarendon Press Oxford, 1968.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cooperativeresearch.org: tempolinio por la Demokrata Respubliko de Kongo
* Arkivo Internacia Afrika Asocio, Reĝa muzeo por centra Afriko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 846420
* LCCN: no2012051348
* VIAF: 144136530
* SUDOC: 067071368
 |
**Bohdan LEPKIJ** (ukraine *Богдан Лепкий*, naskiĝis la 4-an aŭ 9-an de novembro 1872, Ĵukiv, tiam Aŭstrio-Hungario, nun Ukrainio, mortis la 21-an de julio 1941, Krakovo, Pollando) estis eminenta ukraina poeto, verkisto, eldonisto, sciencisto, socia aganto, pentristo kaj patrioto.

Estinte 6-jara knabo li komencis lernadon en la elementa lernejo en Bereĵani, sed baldaŭ oni transigis lin en klason de la dua stud-jaro pro lia neordinara talento. En 1891 Lepkij ekstudis en la Akademio de Artoj en Vieno, kie li komprenis, ke literaturo estas lia alvokiĝo. Poste li studis en la Lviva Universitato, fininte kiun li revenis al "lia" mezlernejo en Bereĵani kiel instruisto de la ukraina kaj germana lingvoj kaj literaturoj.

En 1899 komenciĝis la verkista ‘’pola periodo", kiam Jagelona Universitato proponis al Lepkij postenon de katedrestro de la Ukraina lingvo kaj literaturo. En tiu momento li ne sciis, ke Krakovo fariĝos por li la dua patrolando por multaj jardekoj, ĝis lia morto en 1941. En tiu tempo Krakovo jam estis urbo de literaturo, pentroarto, intelektuloj, ambaŭ polaj kaj ukrainaj. Por la krakova inteligentula komunumo la domo de Lepkij laŭ adreso Zelena St. 28 estis kvazaŭ stabejo. Nome en tiu domo Lepkij poligis malnovukrainan epopeon Kanto pri la militiro de Igor (1905) kaj verkis renoman poemon "Gruoj" (1910), kiu fariĝis kiel himno por la tutmonda ukraina diasporo. Lia frato Levko Lepkij komponis muzikon.

Bohdan Lepkij mortis la 21-an de Julio 1941 kaj estis enterigita je la krakova Rakowicki tombejo. Dume, ĉiujare gruoj flugas super la malnova pola urbo, kiun li ŝategis.

Verkaro
-------

B. Lepkij estas unu el la plej fruktodonaj ukrainaj verkistoj, dua post Ivan Franko. Ĝenerale lia krea heredaĵo konsistas el pli ol 80 libroj, de-sub lia plumo aperis 15 poemkolektoj, 15 rakontkolektoj, multaj historiaj noveloj, romanoj. Granda epopeo Mazepo (Мазепа), konsistanta el 5 historiaj romanoj, rakontas pri la batalo de Hetmano I. Mazepa kontraŭ okupantoj el Rusia Imperio:

* *Motrja* (Мотря, 1926)
* *Ne mortigu* (Не вбивай, 1926)
* *Baturin* (Батурин, 1927)
* *Poltavo*, 2 volumoj: *Ĉe Desno* (Над Десною, 1928); *Bataloj* (Бої, 1929)
* *De Poltavo ĝis Benderi* (З-під Полтави до Бендер, 1955)

Poligis rakontaron de Miĥajlo Kocjubinskij, poemojn de Taras Ŝevĉenko, redaktis 14-voluman "Kompletan verkaron de T. Ŝevĉenko" en la pola lingvo. Li estis kompilisto kaj eldonisto de la 62-voluma verkaro de la ukraina klasikaĵo kun grunda esploro, notoj, komentoj. Lia bibliografio enhavas pli ol milo da pozicioj.

La poemon "Gruoj" esperantigis prof. Aleksandro Koroleviĉ, rakonton "Maljunulino" Orest Kuzma (Literatura mondo, Feb. 1925)

* Kategorio Bohdan Lepkij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 360697
* GND: 119211629
* LCCN: n81078881
* VIAF: 52494097
* ISNI: 0000 0000 8131 7333
* SUDOC: 111739691
* NLA: 35207362
* BIBSYS: 10040493
* NKC: js20020812612
 |
**Boldizsár Adorján** [boldiĵAr adorjAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Adorján Boldizsár** estis hungara juristo, poeto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *otrokócsi* [otrokOĉi], lia pseŭdonimo estis *Ivánfy Malvina*, lia edzino estis Emília Lemouton.

Boldizsár Adorján naskiĝis la 2-an de februaro 1820 en Kisfalud (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Gortva en Slovakio), li mortis la 13-an de julio 1867 en la sama vilaĝo.

Biografio
---------

Boldizsár Adorján akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1840. Post la diplomo li estis advokato, foje li havis postenon en juĝejo de Pest (urbo). Li ankaŭ verkis poemojn en revuoj (Athenaeum (revuo), *Életképek,* *Pesti-Divatlap*). Li apartenis al amika rondo de Sándor Petőfi kaj Mihály Vörösmarty. Depost fiasko de la hungara revolucio de 1848 li havis juran postenon en juĝejo de Rimaszombat. Li edziĝis en 1846, lia edzino naskis 3 gefilojn inter 1852-1854.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az elfelejtett nő* (novelo, 1844)
* *Visegrád* (poemo, 1845)

Memorigiloj
-----------

* poemo de Sándor Petőfi: „Adorján Boldizsárhoz"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Boldizsár Adorján en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710854
 |
**George DENNISON** (1925–1987) estis usona romanisto kaj novelisto plej bone konata pro *The Lives of Children* (Vivoj de infanoj), nome sia rakonto pri la lernejo de la Unua Strato. Li verkis ankaŭ fikcion, teatraĵojn kaj kritikajn eseojn, el kiuj elstaras ĉefe lia romano *Luisa Domic* kaj kolekto de noveloj, nome *Pierrot and Other Stories*. Kreskiĝinta en antaŭurbo de Picburgo, li aliĝis al la Usona Ŝiparmeo dum la Dua Mondmilito, ĉeestis en la *New School for Social Research* por GI Bill, kaj faris gradigajn kursojn en la Universitato de Novjorko. 

Kvankam li dediĉis sin mem ĉefe al sia arto, li ankaŭ instruis en lernejoj dum nombraj jaroj, je ĉiuj niveloj el infanĝardeno al altlernejo. Li instruis en la *New York Institute for Gestalt Therapy* kun Paul Goodman kaj poste laboris kun tre malfacilaj infanoj kiel helpa terapiisto kaj instruisto. Kiel edukisto li disvastigis la ideon ke la rilato, ne la instruado, helpis realan lernadon. Tiaj lernejoj bezonas esti lokoj kie libero de elekto kreis la fidon kiu permesas plenan rilaton inter instruistoj kaj studentoj. Tiuj ideoj estis konsideritaj radikalaj ĉar ili kritikis la devigan restadon kaj la fokuson al ekstera studenta konduto por plibonigi la rezultojn de la studentoj. Ĉar la fokuso al kontrolado de la konduto de la studentoj intermetiĝas kun la rilataro, lia verkaro sugestas preferon por malgrandaj lernejoj kaj enhavas kritikaron de grandaj lernejoj, speciale en sia kapablo estis efektiva ĉe grandriskaj studentoj. Li kredis, ke instruado estis arto, ne reale scienco kaj tiel neniam estis tekniko kiu okazigis lernadon, sed anstataŭe la plenan komplekson de individua rilataro inter studentoj kaj instruistoj, kio ne estis reduktebla al la antaŭdireblo de tekniko. Krome, li sentis, ke multo de grava lernado okazas strikte ene de la studenta individua motivado kaj inter studentoj, kiam la instruistoj estas sufiĉe saĝaj. 

Liaj teatraĵoj estis produktitaj en la *Judson Memorial Church* en Novjorko kaj aliloke, kaj liaj eseoj kaj fikcio aperis en multaj gazetoj. Fine de la 1960-aj jaroj George Dennison kaj lia edzino Mabel Chrystie, nome fondinto de la lernejo de la Unua Strato, translokiĝis al rura Maine, kie ili edukis tri infanojn. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 658797
* GND: 121188620
* LCCN: n82272036
* VIAF: 108734837
* ISNI: 0000 0001 1003 0519
* SUDOC: 081372752
 |
**Hrinĉenko Boris** ukraine **Борис Грінченко** (1863-1910) - ukraina verkisto, leksikografo, vortaristo, etnografo, historiisto, politika kaj socia aganto. Membro de Ukraina demokratia partio, fondinto de Ukraina radikala partio.

Naskiĝis en Ĥarkiva gubernio (nun - Suma provinco), laboris kiel instruisto, poste - por Ĉernihiva gubernia estraro. De 1902 loĝis kaj laboris en Kievo. Fervore deefendis la ukrainan lingvon. Iniciatis eldonadon de populara malmultekosta ukraina libroserio. Multflanke strebis apliki la ukrainan lingvon en ĉiujn sferojn de homa agado. Kompilis kaj redaktis 4-voluman "Vortaron de ukraina lingvo" (1907-1909). Tradukis de la germana kaj la franca. Multe verkis ankaŭ por infanoj.

Mortis en Italio, entombigita en Kijivo.

Lian rakonton "Olesja" esperantigis Viktor Pajuk (Norda gazeto, Francio).

* Kategorio Boris Hrinĉenko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 134163
* GND: 118957201
* LCCN: n81015390
* VIAF: 30853725
* ISNI: 0000 0001 1050 5393
* SUDOC: 05255774X
* BNF: 13596706r
* BIBSYS: 90601050
* NKC: jx20090303034 jo20010094041, jx20090303034
 |
**Brian MERRIMAN** (**Brian Mac Giolla Meidhre**, naskiĝis en 1749, mortis la 27-an de julio 1805 en Luimneach/Limerick) estis irlanda poeto kaj la lasta granda poeto kiu verkis en la irlanda lingvo ĝis la moderna renaskiĝo. Lia ĉefa verko, *Cúirt an Mheán-Oíche*, Esperante *La Noktmeza Kortumo* aperis en 1780. Oni tradukis ĝin dekfoje en la anglan, kiel *The Midnight Court*, dufoje en la germanan, kiel *Das Mitternachtsgericht*, kaj unufoje en Esperanton, fare de Albert Goodheir (Vulpo-Libroj, Lelystad, Nederlando, 1980). La verko entenas pasian pledon por la rajto de virinoj je kontentiga seksa vivo — vidu germanlingvan artikolon pri ĝi en Sean O Riain's Homepage Arkivigite je 2011-01-16 per la retarkivo Wayback Machine. 

En la libro *Nova Esperanta Krestomatio* (UEA 1991), en la sekcio "Internacia liriko", estas elĉerpaĵo de tiu granda poemo, sub la nomo "Sindefendo de junulino".

Bildaro
-------

* Skulptaĵo de Brian MerrimanSkulptaĵo de Brian Merriman
* La Noktmeza Kortumo, 1980*La Noktmeza Kortumo*, 1980

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 165074
* GND: 1020439513
* LCCN: n50036910
* VIAF: 71561695
* ISNI: 0000 0000 8151 6420
* SUDOC: 057728682
* BNF: 13580290f
* NDL: 001189897
* BIBSYS: 90411877
 |
**Jan Stefan Pietrzak** (naskiĝis la 26-an de aprilo 1937 en Varsovio) – pola kantisto-kantoverkisto, satiristo, aktoro, monologisto, aŭtoro kaj plenumanto de pluraj kantoj. Aŭtoro de neoficiala himno de "Solidareco". Kreinto de kabaredoj. Felietonisto de "Tygodnik Solidarność" (Semajnrevuo Solidareco) kaj "Gazeta Polska".

Agado post 1989
---------------

Post 1989 en Pollando ĝuas popularecon organizataj de li Kabaredaj Kursoj de Rido-terapio.

Engaĝiĝas en la socia kaj politika vivo, partoprenante i.a. en diversaj iniciatoj, verkante por gazetoj. Kandidato en prezidenta baloto en 1995, proklamante la postulon de mortpuno. Same sensukcese startis en parlamenta balotado en 1997, apogante lustracion. Februare 2005 apogas Bronisław Wildstein kaj iĝas membro de Honora Apog-Komitato de Lech Kaczyński en la prezidenta baloto, kaj en 2007 oficiale apogis Juron kaj Justecon en parlamenta balotado, membrinte ankaŭ en la honora komitato. En 2010 estis membro de Varsovia Socia Apog-Komitato de Jarosław Kaczyński en prezdenta baloto. En 2015 aliĝis al Tutpollanda Apog-Komitato de Andrzej Duda en la prezidenta baloto.

Gvidanto en la jaroj 2007-2009 por TVP Historia de la programo *Po co nam to było...?* (Por kio estis tio...?), kaj ankaŭ kreanto de la amuza programo *Kabareda alternativo* disaŭdigata de januaro ĝis majo 2010 de Telewizja Polska, unua programo. Ĝi estis kreata kune kun personoj, kiuj akompanis lin dum lia 50-jara sursceneja laboro.

Kunsidas en Konsilio de la Fondaĵo Defendejo de Bona Nomo – Pola Ligo kontraŭ Misfamigo.

En 2015 aperis lia libro sub la titolo *Śmiech i złość* (Rido kaj kolero).

Junie 2017 okazis en TVP1 jubilea koncerto Nomtago de Sinjoro Janek, aranĝita okaze de la 50-jara agado de la Kabaredo sub Egido. Inter pluraj artistoj partoprenis Marcin Wolski kaj Ryszard Makowski.

Bibliografio
------------

* Tomasz Strzyżewski, *Wielka księga cenzury PRL w dokumentach* (Granda libro de la cenzuro de Pola Popola Respubliko en dokumentoj), Prohibita, Varsovio 2015, p. 201. ISBN 978-83-61344-70-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jan Pietrzak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficjalna strona Jana Pietrzaka Oficiala paĝo de Jan Pietrzak


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609591
* GND: 131618423
* LCCN: n82200326
* VIAF: 164608552 6070996, 164608552
* ISNI: 0000 0000 7872 697X
* NKC: js2014852220
 |
**PAGET János** *John Paget esquire* estis angladevena hungara bienulo, vojaĝverkisto, verkisto, naskita en Loughborough en 1808 kaj mortinta en Aranyosgyéres la 10-an de aprilo 1892.

Biografio
---------

Olaszhoni es Schweizi utazas, 1842
János Paget havigis diplomon de kuracisto en Edinburgo, poste li studvojaĝis en Francujo kaj Italujo. Li konatiĝis en 1835 kun eksedzino de László Bánffy barono, Polixéna Wesselényi. Li alvenis en Transilvanujon, edziĝis al ŝi kaj ili loksidiĝis en Aranyosgyéres, kie li mastrumadis. En 1835 – 36 li travojaĝis Transilvanujon kaj Hungarujo kaj verkis libron. En 1847 li ricevis hungaran civitanecon. Li amikiĝis kun István Széchenyi. Li partoprenis en la hungara revolucio de 1848, tial post 1849 li fuĝis Anglujon. Li revenis en 1855 kaj per modernaj metodoj li organizis en la sia bieno modelmastrumon. Li estis fondintano de la Erdélyi Gazdasági Egylet kaj li faris multe ĉefe por la hungara vinkulturo. Li tradukis plurajn verkojn anglan lingvon.

Verkoj
------

* *Hungary and Transylvania…* (London, 1839).

Literaturo
----------

* Kovács János: P. J. esquire életirata (Kolozsvár, 1893);
* Gál István: P. J. angol asszimiláns (Magy. Nemzet, 1940. 67. sz.);
* Ruffy Péter: Egy angol származású magyar hazafi (Magy. Nemzet, 1964. 186. sz.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio János Paget en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 257919
* GND: 116017740
* LCCN: no94033450
* VIAF: 59825262
* ISNI: 0000 0000 7820 5357
* NLA: 35405817
* NKC: mzk2002112772
 |
**Claude TILLIER** (n. la 11-an de aprilo 1801 en Clamecy, Nièvre - m. la 12-an de oktobro 1844) estis franca pamfletisto kaj romanisto.

Filo de senhava seruristo, Claude malgraŭe povis studadi en la liceo de Bourges, danke al stipendio donita de la komunumo Clamecy. Kiam li finis siajn studojn, malriĉeco trudis lin igi studmastron en Soissons, kaj sekve en Parizo. Tillier estis finfine maldungita kaj, en 1821, li estis lotita por plenumi la tiaman sesjaran militistan servon. Post tiu periodo, Tillier fariĝis instruisto kaj poste lernejestro. Li samtempe laboris kiel ĵurnalisto por la gazeto *L'Indépendant* en Clamecy, kaj poste por *L'Association*, demokrata gazeto de Nevers, por kiu li cetere verkis epizodrakontojn. Liaj kritikoj kontraŭ la eminentuloj de Nevers kaŭzis lian eksigon kiel lernejestro en Clamecy.

Claude Tillier mortis pro brustmalsano. Li estis entombigita en Nevers : lia tombo troviĝas en la oka kvadrato de la tombejo Jean-Gautherin. Busto de Claude Tillier videblas en Clamecy.

Verkoj
------

* *Pamphlets*
* *Belle-Plante et Cornélius* (1841)
* *Mon Oncle Benjamin* (1843)


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* Kategorio Claude Tillier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223535
* GND: 118802259
* LCCN: n87134255
* VIAF: 19685020
* ISNI: 0000 0001 1042 2205
* LIBRIS: 367326
* SUDOC: 027163512
* BNF: 11926664m
* NKC: xx0003536
 |
**Harry LANGE** (vere: *Hans Kurt Lange*; naskiĝinta en la 7-a de decembro 1930 en Eisenach, mortinta en la 22-a de majo 2008 en Oksfordo) estis germana-usona scenaranĝisto por filmartaĵoj.

Vivo
----

Lange studis en la malfruaj 1940-aj jaroj arton en FRG kaj elmigris Usonon. Tie li servis ĉe la usona aerarmeo dum la Korea milito dezajnante trejnadmaterialon por pilotlernejoj. En 1950 li estis sekciestro ĉe NASA kie li eksdungiĝis en 1965. 

En 1968 dungis lin Stanley Kubrick por fari dezajnaĵojn por la filmo *2001: A Space Odyssey*. Lange laboris por tio ĉi ne tute tri jarojn kaj iĝis kandidato por Oskar-premio (sekcio scenaranĝo]]. Poste li laboris por la unua filmo de la serio Star Wars *A New Hope* kaj havis la duan kaj lastan kandidatecon por Oskar-premio. Ankaŭ ĉe ties kontinuigo *The Empire Strikes Back* el la 1980-a jaro li estis en la teamo de la kreintoj (el la 1980-a jaro ). 

Lange ankaŭ kunlaboris kun la scienculo Wernher von Braun kaj ilustris ties libron *History of Rocketry & Space Travel* (Novjorko: Crowell, 1975). *Geschichte der Raketentechnik und Raumfahrt*.

En 2005 li mortis de apopleksio. Li postlasis edzinon kaj du filojn, Erik kaj John. La laste menciita estas kuratoro ĉe muzeo en Oksfordo. Daisy, la edzino de Lange, ankaŭ inspiris la lastan scenon en *2001: A Space Odyssee* kie la fikcia komputilo *HAL 9000* startas kaj la la roboto kantas *Daisy, Daisy*.

Filmaro
-------

* 1968: *2001: A Space Odyssey*
* 1972: *Z.P.G.*
* 1979: *James Bond 007: Moonraker*
* 1980: *Superman II*
* 1980: *Star Wars: Episode V - The Empire Strikes Back*
* 1981: *The Great Muppet Caper*
* 1982: *The Dark Crystal*
* 1983: *The Meaning of Life*
* 1983: *Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi*
* 1985: *Mussolini: The Untold Story*
* 1986: *Hyper Sapien: People from Another Star*
* 1990: *The Plot to Kill Hitler*

Honoroj
-------

* 1969: British Academy Film Award
* 1969: Kandidateco pri Oskar-premio
* 1981: Kandidateco pri Oskar-premio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Lange che *IMDb*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 513071
* GND: 1094930369
* LCCN: no2011176605
* VIAF: 190470545
* ISNI: 0000 0003 5663 4988
* SUDOC: 080684033
 |
**Carey Wilber** (1916-1998) estis verkisto por televido kaj ĵurnaloj el Buffalo, Nov-Jorkio, kiu komencis sian karieron en la tagoj de *viva* televido, kaj verkis por multaj programoj dum tri jardekoj, inkluzive *Captain Video and His Video Rangers*, *The Asphalt Jungle (televidserio)*, *Lost In Space*, *The Time Tunnel*, *Bonanza*, kaj *Maverick*. Li verkis la bazan rakonton de epizodo "Ice Princess" por la televidserio General Hospital [Ĝenerala Hospitalo] en 1981. Li mortis en Seattle, Vaŝingtonio.

Wilber verkis la originalan rakonton, kaj kunskribis la scenaron de la epizodo Space Seed de Star Trek.

Aliaj produktaĵoj
-----------------

* 1967 : *Tarzan and the Perils of Charity Jones* (kino)
* 1968 : *Tarzan and the Four O'Clock Army* (kino)
* 1968 : *"Hawaii Five-O"* (televidserio)
* 1971 : *Cannon* (televidserio)
* 1973 : *Barnaby Jones* (televidserio)
* 1982 : *Aliens from Another Planet* (televidfilmo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 632588
* LCCN: no2013122137
* VIAF: 305377470
 |
**Jaromír** (naskiĝdato nekonata, mortis la 4-an de novembro 1035) estis ĉeĥa princo el la gento Přemyslidoj, regis trifoje dum la jaroj 1003, 1004 – 1012 kaj 1034, filo de Boleslav la 2-a kaj lia edzino Emma, frato de Boleslav la 3-a kaj Oldřich.

En la jaro 1001 fuĝis Jaromír kaj Oldřich kun sia patrino antaŭ la krueleco de la plej aĝa frato Boleslav la 3-a, kiu timante pri sia trono eksvirigis Jaromír-on (li mem ne havis gefilojn) kaj ordonis murdi Oldřich-on, kiu feliĉe saviĝis. Ĉiuj fuĝis en Bavarion.

Post la morto de princo Vladivoj komence de la jaro 1003 Jaromír mallonge ekregis dank'al helpo de romia reĝo Henriko la 2-a. Baldaŭ li tamen devis fuĝi antaŭ pola princo Boleslao la Brava, kiun akompanis la elpelita princo Boleslav la 3-a. Nur aŭtune 1004 li povis fakte ekregi, post kiam Henriko la 2-a venkis la polan princon kaj perarmile okupis Bohemion.

Li akceptis la ĉeĥan princlandon kiel feŭdon de la romia regno, ricevinte lancon kiel signon de la feŭda rilato. Dum sekvaj jaroj li helpis al Henriko batali kontraŭ la pola Boleslav. Pro lia malforta regado la ĉeĥa ŝtato perdis eĉ Moravion.

Printempe 1012 kaptis la princpovon la plej malaĝa el la tri fratoj, Oldřich. Jaromír fuĝis unue en Pollandon, poste al Henriko la 2-a, kiu tamen karcerigis lin.

En la jaro 1033 Oldřich estis akuzita de imperiestro Konrado la 2-a, ke li penas senvivigi lin kaj triafoje romia armeo surtronigis Jaromír-on aŭtune 1003. Jam en la venonta jaro Oldřich estis retronigita kaj ordonis sian fraton blindigi kaj karcerigi. Kiam Oldřich mortis aŭtune, ĉiam vivanta, eksvirigita kaj blindigita Jaromír rezignis pri sia pretendo kaj transdonis la povon al filo de Oldřich, princo Břetislav la 1-a.

En la jaro 1035 la senpova Jaromír estis murdita (trapikita desube en tualetejo).

* Kategorio Jaromír (Bohemio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 216325
* VIAF: 1012474
* NKC: pna2009526078
 |