recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bombardilo, Kastelo de Malbork (Pollando)
**Bombardilo** (de la greka:bombos... bruo) estas sieĝarmilo kiu por la unua fojo, en la Okcidento, estis uzata en la 14-a jarcento. Ĝi havis la formon de kaverna cilindro kiu tre similas al oblonga barelo plifortigita per feraj ringoj; la bombardilo estis ŝargata laŭ la paftubo. Pliposte oni nomis tiajn armilojn kanonojn.

La armilo estis metita sur ligna bloko kaj pafas pafaĵojn el fero aŭ ŝtono kiuj estis propulsitaj per la forto de esplodanta pulvo. La ŝargado de bombardilo estis temporaba kaj ne estis sen danĝero por la funkciigantoj.

La plej malnova pruvo por la uzado de la armilo estas reliefo, farita de budhistaj monaĥoj el Ĉinio en 1128. En la Okcidento ili aperis, i.a. dum la sieĝo de Metz en 1324 kaj dum la batalo inter angloj kaj skotoj, en 1327 sur la batalkampoj.

En marto 1375 Jehan le Mercier, unu el la konsilantoj de la franca reĝo Karlo V, estis komisiita por fari grandan feran kanonon (*grand canon de fer*). Sur la vendoplaco de Caen li konstruigis tri forĝejojn. Oni uzis 2 300 funtojn da fero. La paftubo de la bombardilo konsistis el longaj feraj bendoj kiuj estis kunforĝitaj; la tuto estis plifortigita per feraj ringoj. La armilo estis per 90 funtoj da ŝnuro fikse ligita kaj enpakita en kunkudritaj feloj kiel protekto kontraŭ pluvo kaj humido.

La vorto bombardi rememoras nin al ĉi tiu mezepoka armilo.

Vidu ankaŭ
----------

* Alain Bombard

* Kategorio Bombardilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Colo** estas malnova malgranda komunuza mezurunuo de longo, (germane "*Zoll*", france "*pouce*", ruse "*Дюйм*", angle "*inch*", svede "*tum*") valoranta proksimume 25 milimetrojn. Nuntempe ankoraŭ uzata ekzemple en Usono, kie ĝi valoras aŭ 25,4 milimetrojn (internacia colo) aŭ 25,4/0,999998 milimetrojn (usona termezura colo). Dek du coloj egalas unu futo (angle "*foot*").

Deveno: Kiel multaj malnovaj mezurunuoj (ekz. ulno, klafto) la colo havis bazon en la homa korpo. Tradicie oni difinas ĝin kiel longon de la lasta, movebla parto de dikfingro.

Ĝi ankoraŭ estas unu el la ĉefaj mezurunuoj en Usono, kaj estas ofte uzata en Kanado. Ofte en Usono, Kanado, Britio, kaj Novzelando, personaj altecoj estas priskribita en futoj kaj coloj. Tamen en Kanado kaj Novzelando, oficialaj dokumentoj nun utiligas metro-sistemon.

Necesas rimarki, ke malgraŭ malpliiĝo de ĝenerala uzo, **colo** estas vastege uzata en komputiko, kie preskaŭ ne estas uzata metro-sistemo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Colo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2006-05-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Pianosonato n-o 30 de Ludwig van Beethoven** op. 109 en E-maĵoro el la jaro 1820 estas la trialasta el liaj pianosonatoj. Post la ampleksa *Hammerklaviersonate* op. 106 Beethoven en tiu revenis al pli malgrandaj dimensioj kaj al pli intima karaktero. Li dediĉis la sonaton al Maximiliane Brentano, filino de la longjara amikino de Beethoven, *Antonie Brentano*, por kiu Beethoven en 1812 jam komponis la malgrandan pianotrion B-maĵoran (verko sen opusnumero) 39. Muzike la trimovimenta verko distingiĝas per libera kaj originala traktado de la sonatformo. Ĝia pezocentro situas sur la tria movimento, variacio-movimento, kiu interpretas sian temon individue kaj pokaze laŭ tute malsama maniero.

Historio de ekesto
------------------

Laborĉambro de Beethoven (laŭ Johann Nepomuk Hoechle, 1827) La komenco de komponado de op. 109 datigeblas en la unuajn monatojn de la jaro 1820. Ĝi antaŭenigis la intertraktadojn de Beethoven kun Adolf Schlesinger, eldonisto de liaj lastaj tri sonatoj. En la pli novaj esploroj oni supozas, ke Adolf Starke petis de Beethoven verki kontribuaĵon por sia pianoantologio *Wiener Pianoforteschule*. Beethoven interrompis la verkadon de *Missa Solemnis*. Finfine li tamen proponis al Starke la bagatelojn op. 119, n-oj 7–11.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pianosonato n-o 30 (Beethoven) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Beethovens Klaviersonate Nr. 30, Op. 109 - Zur Entstehungsgeschichte und zum musikalischen Inhalt[*rompita ligilo*]
* Digitales Archiv des Beethoven-Hauses in Bonn - Sonate für Klavier (E-Dur) op. 109[*rompita ligilo*]
* Alfred Brendels Gedanken über die 32 Klaviersonaten in Essayform (englisch)
* Beethovens Skizzen zu Op. 109 auf der Seite der Library of Congress

### Notoj

* Klaviersonate Nr. 30: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.

Referencoj
----------

1. ↑  Joseph Kerman und Alan Tyson: *Beethoven.* Germanigite de Annette Holoch. Metzler, 1992, ISBN 3-476-00853-3
2. ↑  William Kindermann: *Beethoven*, 1995, Seite 218

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288134
* GND: 300016875
* VIAF: 176578529 215922039, 176578529
* LIBRIS: 230984
* BNF: 13908128q
 |
**István Znám** [iŝtvAn], slovake **Štefan Znám,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Znám István** estis ĉeĥoslovakia hungara matematikisto, altlerneja instruisto. Li okupiĝis pri nombroteorio kaj grafeo.

István Znám naskiĝis la 9-an de februaro 1936 en Veľký Blh (Ĉeĥoslovakio), li mortis la 17-an de julio 1993 en Bratislavo (Slovakio).

Biografio
---------

István Znám apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Komence li lernis hungare, sed post la 2-a mondmilito la hungarlingvaj lernejoj estis malpermesitaj. Li maturiĝis en 1954, poste li akiris diplomon en Universitato Komenský en 1959. Post siaj studoj li instruis jaron en mezlernejo, poste li estis asistanto, poste lektoro inter 1960–1968 en Slovaka Teknika Universitato de Bratislavo, poste li revenis al la origina Universitato Komenský kiel docento. Intertempe li doktoriĝis (CSc) ĉe la universitato en 1966, doktoriĝis (D.Sc.) antaŭ la akademio en 1980. Post 2 jaroj li atingis la instruan rangon profesoro. Li ankaŭ pasigis plurajn monatojn ĉe eksterlandaj universitatoj: Kanado (1984, 1991) kaj Aŭstralio (1993). Li ricevis akademian premion en 1980. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Teória čísel* (1976)
* *Otec, matka, matematika a ja* (1982)
* *Pohľad do dejín matematiky* (1986)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Veľký Blh (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670390
* VIAF: 121489388
* ISNI: 0000 0000 8020 9445
* NKC: ola2003182139
 |
**Duuma kodo** estas ĉiu ajn kodo,
kiu uzas reprezentaĵon el vicoj de du malsamaj simboloj.

Tiuj simboloj estas ofte reprezentataj per **0** kaj **1**
aŭ per **O** kaj **L**.
Tamen ĉiuj ajn paroj de simboloj estas ekvivalentaj.

Grava ekzemplo estas la entjera nombrosistemo kun la bazo 2,
en kiu la ciferpozicioj havas valorojn de la potencoj de 2,
tiel ke la unuaj naturaj nombroj kodiĝas jene
(komparu la artikolon pri la duuma sistemo):

| Dekuma valoro | Duuma reprezento |   | 8 | 4 | 2 | 1 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  0 |  0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
|  1 |  1 | 0 | 0 | 0 | 1 |
|  2 |  10 | 0 | 0 | 1 | 0 |
|  3 |  11 | 0 | 0 | 1 | 1 |
|  4 |  100 | 0 | 1 | 0 | 0 |
|  5 |  101 | 0 | 1 | 0 | 1 |
|  6 |  110 | 0 | 1 | 1 | 0 |
|  7 |  111 | 0 | 1 | 1 | 1 |
|  8 | 1000 | 1 | 0 | 0 | 0 |
|  9 | 1001 | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 10 | 1010 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 11 | 1011 | 1 | 0 | 1 | 1 |
| 12 | 1100 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| 13 | 1101 | 1 | 1 | 0 | 1 |
| 14 | 1110 | 1 | 1 | 1 | 0 |
| 15 | 1111 | 1 | 1 | 1 | 1 |

Ekzistas normo por reprezenti entjerajn kaj glitkomaj nombrojn
per duuma kodo;
ĝi estas la normo 754 de IEEE.

Duumaj kodoj por la prezentado de signoj estas ekzemple
trukartaj kaj trubendaj kodoj.
Kodoj kiaj ASCII, ISO 8859 aŭ Unikodo ne estas
duumaj kodoj, ĉar ili fiksas nur nombrajn valorojn por la signoj.
Nur per aldono en enkodado ili iĝas duumaj, dekumaj,
deksesumaj aŭ aliaj kodoj.
Ekzemple oni povas konsideri la kombinon el Unikodo kaj
la enkodado UTF-8 kiel 256-uman kodon,
sed se oni disigas la bitokojn al bitoj,
eblas ankaŭ konsideri ĝin kiel duuman kodon.

Vidu ankaŭ
----------

* 64-uma kodoprezento

* Kategorio Duuma kodo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Preĝejo.
Absido.
**Isún de Basa** [iSUN deBAsa] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko Isún de Basa (960 msm) mem estas en la orienta valo *Ballibasa*. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.

Historio
--------

Ĝi aperis registrita ĉirkaŭ 875 proksimume kiel Isun de Basa, Assum, Essum, Essu kaj Essuu.

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Isún de Basa suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Isún de Basa oni malaltiĝis ĝis nunaj 28 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo estas la romanikaj restaĵoj de la preĝejo de la 11-a jarcento kun sonorilturo de la 17-a jarcento.

Bildaro
-------

* Romanika fenestro.Romanika fenestro.
* Detaloj de la absido.Detaloj de la absido.
* Fenestro de la absido.Fenestro de la absido.
* Ornamaj detaloj.Ornamaj detaloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑   Ubieto, A. *Toponimia aragonesa medieval*, 1972, p. 110.

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Isún de Basa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814628
 |
***Der Fuehrer's Face*** ("La vizaĝo de la *Führer*", origine titolita *Donald Duck in Nutzi Land*) estas usona animacia kontraŭ-Naziisma propaganda kurta filmo de 1943 produktita de Walt Disney Productions kaj publikigita ankaŭ en 1943 fare de RKO Radio Pictures. La kartuno, kiu prezentas Donald Duck en koŝmaro laborante en fabriko de Nazia Germanio, estis farita kiel klopodo por vendi militkuponojn kaj kiel ekzemplo de usona propagando dum la Dua Mondmilito. La filmo estis reĝisorita de Jack Kinney kaj verkita de Joe Grant kaj Dick Huemer laŭ muziko de Oliver Wallace. Tamen, la originala kanto de Wallace nome "Der Fuehrer's Face", en versio de Spike Jones, estis elsendita antaŭ tiu kurta filmo.

*Der Fuehrer's Face* ricevis Oskar-premion al la Plej Bonkvalita Animaciita Kurta Filmo en la 15a ceremonio de Kinakademiaj Premioj. Ĝi estis la nura filmo de Donald Duck kiu ricevis tiun honoron, kvankam ankaŭ aliaj ok filmoj estis nomumitaj. En 1994, ĝi estis voĉdonita kiel Numero 22a el "la 50 Plej Grandaj Kartunoj" el ĉiuj tempoj fare de membroj de la animacia fako. Tamen, pro la propaganda naturo de la kurto, kaj la priskribo de Donald Duck kiel Nazio (kvankam malvole), Disney forigis la filmon el la ĝenerala cirkulado post ties origina elsendo. Ties unua hejma video publikiĝis en 2004 je la elsendo de la tria tajdo de DVD-oj *Walt Disney Treasures*.

Notoj
-----

1. ↑  "New U.S. War Songs". LIFE. 13 (18): 44. 2a de novembro 1942. Alirita la 14an de junio 2019.
2. ↑   Blitz, Marcia (1979). Donald Duck. New York: Harmony Books. p. 133. ISBN 0-517-52961-0.
3. ↑  "Der Fuehrer's Face". BCDB. 2012-12-16. Alirita la 14an de junio 2019.
4. ↑  Biographies of 10 Classic Disney Characters from Walt Disney Archives at D23: The Official Disney Fan Club Alirita la 14an de junio 2019.

Bibliografio
------------

* Young, Jordan R. (2005). Spike Jones Off the Record: The Man Who Murdered Music (3rd edition) Albany: BearManor Media ISBN 1-59393-012-7.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Listen to "Der Fuehrer's Face" ĉe YouTube

* Der Fuehrer's Face en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* *Der Fuehrer's Face*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *Der Fuehrer's Face* en Encyclopedia of Disney Animated Shorts Arkivigite je 2016-06-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647394
 |
**Arsenjev** (ruse *Арсеньев*) estas urbo en Ĉemara Regiono de Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (ekde 2005) estas 05403.

La loĝloko estis fondita en 1902, ĝi havas statuson de urbo ekde 1952.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* *Semjonovka* en 1902 - 1952.
* Ekde la 24-a de decembro 1952 ĝi nomiĝas **Arsenjev** omaĝe al la fama rusa esploristo kaj verkisto Vladimir Arsenjev

La interurba telefona kodo estas 42361, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 44°10' norde, longitudo 133°16' oriente.

La urbo situas sur la dekstra bordo de rivero *Arsenjevka* enfluanta en riveron Ussuri.

La urbo havas fervojan stacion.

En 1959 la urbo havis 26,3 mil loĝantojn, en 2012 58,0 mil loĝantojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retpaĝo de la urba administracio ruse

Flago de Ĉemara regiono
Urboj de Ĉemara regiono

**Ĉefurbo**: Vladivostoko

Arsenjev |
Artjom |
Bolŝoj Kamen |
Fokino |
Dalnegorsk |
Dalnereĉensk |
Lesozavodsk |
Naĥodka |
Partizansk |
Spassk-Dalnij |
Ussurijsk |
Vladivostoko
Ĉizitaj, ellignaj logbirdoj.
Logaĵo por kapti salmojn
**Logilo** aŭ **logaĵo** estas kutime persono, aparato aŭ okazaĵo uzata foje por distraĵo, por kaŝi individuon aŭ grupon kiun eble oni estos serĉanta. Forlogaĵoj estis uzitaj dum jarcentoj plej precipe en distra ĉasado, sed ankaŭ en milita tempo kaj en la transigado aŭ solvado de krimoj.

Poranasa logilo
---------------

La esprimo Poranasa logilo povas plusendi al du apartaj aparatoj, ambaŭ uzitaj por ĉasado de birdĉasaĵo. Unu estas la akvotruo kun longa konusforma plektaĵotunelo, utiligita por kapti anasojn. Post kiam la anasoj venis al la lageto, malgranda, dresita hundo pelas la birdojn en la tunelon. La kaptaĵo estas poste sendita al merkato por manĝaĵo, sed nun oni kutimas uzi ĝin nur por kapti anasojn por esti ringitaj kaj liberigitaj (vidu ornitologion). La alia formo de anasologaĵo, ankaŭ konata kiel ĉaslogaĵo aŭ birdĉaslogaĵo, estas vivgranda modelo de la estaĵo. La ĉasistoj lokigas nombron el ili laŭ la ĉasareo cele kuraĝigi sovaĝajn birdojn por alteriĝi proksime, espereble ene de la atingospaco de la pafilo de la kaŝita ĉasisto. Origine ĉizitaj el ligno, ili nun estas faritaj el plasto. Kelkaj kiel hobio, kolektas ĉefe la iamajn lignajn birdĉaslogaĵojn.

Milita logilo
-------------

Kemia logilo
------------
En geometrio, la **dutranĉita 24-ĉelo** estas uniforma plurĉelo. Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti farita per dutranĉo de la regula 24-ĉelo, alivorte per senpintigo de la 24-ĉelo duonvoje al la profundo kiu devus liveri la dualan 24-ĉelon.

Ĝi konsistas el 48 senpintigitaj kuboj.

Ĝi estas unu el la du ne-regulaj uniformaj plurĉeloj kiuj estas ĉelo-transitivaj. La alia estas la dutranĉita 5-ĉelo.

Ĝi estas ankaŭ latero-transitiva, kun 3 senpintigitaj kubaj ĉeloj por ĉiu latero kaj kun unu triangulo kaj du oklateroj ĉirkaŭ ĉiu latero.

La 48 ĉeloj de la dutranĉita 24-ĉelo respektivas kun la 24 ĉeloj kaj 24 verticoj de la 24-ĉelo. Kiel tiaj, la centroj de la 48 ĉeloj formas la radikan sistemon de speco F4.

La vertica figuro estas kvarlatera dukojnosimilaĵo, neregula kvaredro kun 2 kontraŭaj lateroj de longo 1 kaj 4 la aliaj lateroj de longo (2+21/2)1/2.

Strukturo
---------

La senpintigitaj kuboj estas kunigitaj unu al la alia tra iliaj oklateraj edroj en *kontraŭa* orientiĝo, do, du kunigitaj senpintigitaj kuboj estas turnitaj je 45 gradoj unu relative al la alia tiel ke du triangulaj edroj ne komunigas laterojn. La kunigitaj tra kontraŭaj oklateraj edroj senpintigitaj kuboj formas ciklojn el 8 aĵoj. Ĉiu senpintigita kubo apartenas al 3 ĉi tiaj cikloj.

Samtempe, la senpintigitaj kuboj estas kunigitaj unu al la alia tra kontraŭaj triangulaj edroj formante ciklojn el 6 aĵoj. Ĉiu senpintigita kubo apartenas al 3 ĉi tiaj cikloj.

Projekcioj
----------

La perpendikulara ĉelo-unua projekcio de la dutranĉita 24-ĉelo en 2 dimensiojn havas oklateran koverto. Sub ĉi tiu projekcio, la oklateraj edroj projekciiĝas en centran oklateron kaj 8 ĉirkaŭbarantajn oklaterojn (vidu bildon pli supre en la tabelo).

Vidu ankaŭ
----------

* 24-ĉelo
* Dutranĉita 5-ĉelo, la alia ĉelo-transitiva, ne-regula uniforma plurĉelo
* Uniforma plurĉelo

Eksteraj ligiloj
----------------

*
**Edmund Jaraczewski** (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1900 en Strzemieszyce (nun kvartalo de Dąbrowa Górnicza), mortis en 1991 en Varsovio) - pola esperantisto, socia aktivulo.

Li ekintersiĝis pri esperanto kaj ekkonis ĝin en 1923 helpe de Władysław Pozner, antaŭa lernanto de Ludoviko Zamenhof. Tiutempe li studis en Varsovio, kie engaĝiĝis en kreo de Akademia Societo de Esperantistoj, kiu rapide arigis ĉ. 100 varsoviajn studentojn. Agadon en la Esperanto-movado daŭrigis post studoj: li estis membro de Pola Esperanto-Societo en Varsovio, fondis kvartalan filion de Pola Esperanto-Asocio en Praga kaj rondon ĉe Pola Ŝpar-Kaso, kie laboris. Ankaŭ estis plurjara bibliotekisto de la Ĉefa Estraro de PEA, delegito de Universala Esperanto-Asocio kaj membro de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista. En 1962 estis kunfondinto de Seniora Rondo de PEA en Varsovio, en 1985 distingita per insigno "Merita Esperantisto".

Bibliografio
------------

* Jozefo Golec, *Słownik biograficzny esperantystów polskich* (Biografia vortaro de polaj esperantistoj), Cieszyn 2010, p. 77 (kun foto)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615988
 |
Unu el la plej konataj paraboloj de Ĝuang Dzi estas la tiel nomata *Papilia Sonĝo*.

En ĝi Ĝuang Dzi sonĝas, ke li estas papilio, kiu beate flirtadas. Kiam li vekiĝas, li ne scias, ĉu li estas Ĝuang Dzi, kiu sonĝis esti papilio aŭ papilio, kiu sonĝas, ke ĝi estas Ĝuang Dzi.

La parabolo montras la skeptikan rigardmanieron de tiu filozofo kaj instigas multajn demandojn de la penso- kaj lingvofilozofio, ankaŭ de la teorio de la ekkono. Ekzemplo estas fama demando de Rene Descartes: kiel oni povas scii, ĉu oni ekzistas. La hungara poeto Lőrinc Szabó sprite kaj humure prilumis la *Papilian Sonĝon* per jena poemo:

Sonĝo de Ĝuang Dzi
------------------

> 
> Jam antaŭ du mil jaroj Ĝuang Dzi   
> 
> la majstro, montris papilion. - Sonĝe   
> 
> li diris - mi ´stis tiu papilio,   
> 
> kaj nun min embaraso ĝenas ronĝe.   
> 
> 
> 
> 
> > 
> > Jes papilio mi ´stis, papilio,   
> > 
> > kiu dancadis gaje sub la sun´,   
> > 
> > sen konjektet´, ke ĝi ´stas Ĝuang Dzi,   
> > 
> > kaj mi vekiĝis, kaj ne scias nun,   
> > 
> > 
> > 
> > 
> > > 
> > > ne scias nun - revante li daŭrigis -   
> > > 
> > > kio la vero, kiu estas mi:   
> > > 
> > > ĉu Ĝuang Dzi la papilion sonĝis,   
> > > 
> > > aŭ min nun sonĝas tiu papili´?   
> > > 
> > > 
> > > 
> > > 
> > > > 
> > > > Mi ridis ege: - Ej, ĝuang Dzi, ne ŝercu,   
> > > > 
> > > > kiu vi estus? Vi ´stas Ĝuang Dzi.   
> > > > 
> > > > Ridetis li: - La papili´ sonĝata   
> > > > 
> > > > ja kredis, ke la vera estas ĝi.   
> > > > 
> > > > 
> > > > 
> > > > 
> > > > > 
> > > > > Ridetis li, mi ŝultrotiris. Poste   
> > > > > 
> > > > > min frosttremigis tamen ia tim´:   
> > > > > 
> > > > > de tiam mi meditis du mil jarojn   
> > > > > 
> > > > > kaj pli kaj pli jam dubas la anim´,
> > > > > 
> > > > > 
> > > > > 
> > > > > > 
> > > > > > mi kredas jam, ke ne ekzistas vero,   
> > > > > > 
> > > > > > ĉio ´stas nur imago kaj poem´,   
> > > > > > 
> > > > > > kaj Ĝuang Dzi la papilion sonĝas,   
> > > > > > 
> > > > > > ĝi lin kaj nin ĉiujn tri mi mem.   
> > > > > > 
> > > > > > 
> > > > > > 
> > > > > > 
> > > > > 
> > > > > 
> > > > 
> > > > 
> > > 
> > > 
> > 
> > 
> 
> 

---

(tradukis Kalman Kalocsay)

Komento: La poemo aludas al la taoisma ĉina filozofo Ĝuangzio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sonĝo de Ĝuang Dzi en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* La hungara poemo estas mencita en Esperanta Blogo ĉi tiu.
En la hebrea Biblio, la **logo** (hebree לֹג, log) estas mezurunuo de volumeno de likvo.

Priskribo
---------

La preciza grando de la logo ne estas sciata, pro la malmulto de teksta uzo kaj la manko de arkeologia pruvo.

### Uzo en la Biblio

La vorto *logo* okazas nur unufoje (t.e. estas hapakso) en la hebrea Biblio, nome en Levidoj 14:21:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Se li estas malriĉa kaj ne havas sufiĉe da bonstato, tiam li prenu unu ŝafidon, kiel pekoferon-skuataĵon, por pekliberiĝi, kaj unu dekonon de efo da delikata faruno, miksita kun oleo, kiel farunoferon, kaj log’on da oleo; **"** |
| — Londona Biblio, Levidoj 14:21 |

 |

El la teksto, oni povas konstati ke la logo estas mezurunuo de oleo kaj verŝajne aliaj likvoj, kies grando ne estas tre granda (ĉar tiom da oleo estas aĉetenda eĉ por povruloj).

### Talmuda difino

La Talmudo asertas ke la logo estas dekduono de la hino, per analizo de Eliro 30:25:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Prenu al vi plej bonajn aromaĵojn: […] da olivoleo unu hinon. Kaj faru el tio oleon por sanktoleado […]; ĝi [זֶה] estu oleo por sanktoleado. **"** |
| — Londona Biblio, Eliro 30:23–25 |

 |

Laŭ la Talmudo, la hebrelingva vorto זֶה *ze* (tradukita kiel "ĝi" ĉi-supre) respondas al la nombra valoro 12=7+5, pro la fakto ke en hebreaj ciferoj la litero Z (ז) respondas al la nombro 7 kaj la litero H (ה) al la nombro 5.

Referencoj
----------

1. ↑   log/o ③ (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.
2. ↑   Menachot 89a:16 (hebree). *Sefaria*.

Vidu ankaŭ
----------

* Hino (mezurunuo)
* Omero
* Ĥomero
* Efo
**László PÁL** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pál László** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano.

László Pál  naskiĝis la 5-an de septembro 1942 en Budapeŝto, li mortis en 2017 .

Biografio
---------

László Pál frekventis baz- kaj mezlernejojn en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Moskvo, kie li akiris diplomon en 1966. Pli frue en 1965 li aliĝis al la komunistoj, en la sama jaro li edziĝis baldaŭ havanta 2 gefilojn. Hejmenveninta li laboris en instituto, post jaroj en teknika planada oficejo. En 1982 li akiris plian diplomon en la politika altlernejo. En 1987 li plulernis en Usono, poste li okupiĝis pri uzo de komputiloj en la planado. En 1989 li estis nomumita subministro en Kabineto Németh. En la sekva jaro (kaj ankaŭ en 1994) li estis elektita parlamenta deputito. En la jaroj 1994 kaj 1995 li estis ministro pri industrio kaj komerco en Kabineto Horn, poste li havis postenojn en industriaj firmaoj. Li ricevis 5 premiojn inter 1987 kaj 1995.

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo Arkivigite je 2015-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Aubrey WOODS** (naskiĝis la  9-an de aprilo 1928(nun 1928-04-09) en Londono, mortis la 7-an de majo 2013) estis Brita aktoro.

Biografio kaj kariero
---------------------

Lia unua filma rolo estis tiu de Smike en *Nicholas Nickleby* (1947). Sur scenejo li ludis la rolon de Fagin en la produkto *Oliver!* de Lionel Bart en la New Theatre, St Martin's Lane en la 1960-aj jaroj kune kun Nicolette Roeg kaj Robert Bridges. Woods ludis rolon de Bill la Candy Store Owner en *Willy Wonka & the Chocolate Factory* (1971), kantante "The Candy Man" ĉe la komenco de la filmo. Dum la fruaj 1970-aj jaroj li kunlaboris en la muzikalo, *Trelawny* kun amiko Julian Slade.

Liaj televidaj kreditoj inkluzivas *Z-Cars*, *Up Pompeii!*, *Doctor Who* (en la serio *Day of the Daleks*), *Blake's 7*, *Auf Wiedersehen, Pet* kaj *Ever Decreasing Circles*. Li ankaŭ aperis kiel Jacob kaj Potiphar en la produkto de 1991 de *Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat* en la London Palladium, kies muzikfilmo supreniris la Britajn Albumajn Ĉartojn en aŭgusto 1991. Radiaj kreditoj inkluzivas la originalan radio-serion de *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy*, aperanta en Fit the Sixth.

Supervivis lin lia edzino Gaynor, kiun li renkontis en RADA (Royal Academy of Dramatic Arts) kaj kun kiu li edziĝis en 1952.

Parta filmaro
-------------

* 1947: *Nicholas Nickleby*
* 1948: *The Greed of William Hart*
* 1949: *The Queen of Spades*
* 1950: *Guilt Is My Shadow*
* 1954: *Father Brown*
* 1961: *Spare the Rod*
* 1967: *Just Like a Woman*
* 1970: *Loot*
* 1971: *Up the Chastity Belt*
* 1971: *The Abominable Dr. Phibes*
* 1971: *Willy Wonka & the Chocolate Factory*
* 1973: *Don't Just Lie There, Say Something!*
* 1975: *That Lucky Touch*
* 1979: *Quincy's Quest*

Referencoj
----------

1. ↑   Aubrey Woods. The Times (14 Majo 2013).
2. 1 2  Michael Coveney Obituary: Aubrey Woods, *The Guardian*, 14 Majo 2013

vidu ankaŭ
----------

* Nikolao Nickleby
* Oliver Twist

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

* Aubrey Woods en IMDb
**László Papp** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Papp László** estis hungara luktisto, halterlevisto, olimpiano, trejnisto, juristo.

László Papp naskiĝis la 4-an de januaro 1905 en Szentes, li mortis la 28-an de januaro 1989 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Papp maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1928, trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en la 1950-aj jaroj.

Post la unua diplomo li estis juristo en Budapeŝto, Gödöllő, Újpest, inter 1957-1971 li laboris en la ĉefjuĝejo. Li ricevis premiojn en 1965 kaj 1970. 

### Sporta kariero

László Papp inter 1923-1944 estis luktisto en signifa ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono dekfoje inter 1923-1934, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1925-1934 15-foje. En 1932 li estis hungara ĉampiono kiel halterlevisto. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1928 kun arĝenta medalo en klasik-stila luktado, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua en 1927 kaj 1933 (en la lasta en liberstila luktado). Inter 1935-1949 li estis trejnisto, poste ĝis 1970 li havis postenon en sportklubo.

Liaj libroj
-----------

* *A szabadbirkózás* (1944)
* *A birkózás edzésmódszere* (kun Mihály Matura, 1952)
* *A szabadfogású birkózás* (kun Mihály Matura, 1953, 1958, germane 1957)
* *A kötöttfogású birkózás* (kun Mihály Matura, 1955)
* *A birkózás. Kötött- és szabadfogású* (1964, tralaborita 1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817151
* GND: 139818618
* VIAF: 102662044
* ISNI: 0000 0001 1001 5570
 |



* Portalo pri Biografio
**László Pál Csernai** [lAslO ĉernai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csernai László Pál** estas hungara-norvega fizikisto, profesoro, membro (ekstera en 2004) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea (1999), ordinara membro de Norvega Scienca Akademio (2005).

László Pál Csernai  naskiĝis en 1949 en Hungario.

Biografio
---------

László Pál Csernai eklaboris en 1973 en planado de nuklea centralo en Paks, sekvontjare li laboris en fizika esplora instituto en Budapeŝto. Ekde 1980 li vivis eksterlande, komence en Bonn, inter 1984-2001 li laboris en diversaj universitatoj de Usono. Ekde 1988 li instruis ankaŭ en universitato en Bergen. Li okupiĝis precipe pri la atomaj eroj. Li ricevis hungaran premion en 1983, germanan en 1997.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Inward radiation in sonoluminescence* (1997)

Fontoj
------

* biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475121
* GND: 1067828648
* LCCN: n90715668
* VIAF: 77947644
* ISNI: 0000 0001 1771 5983
* LIBRIS: 319972
* BNF: 129409903
* BIBSYS: 90138838
 |
En analitiko, **banaĥa spaco** estas vektora spaco kun kompleta normo.

Difino
------

Supozu ke {\displaystyle \mathbb {K} \in \{\mathbb {R} ,\mathbb {C} \}} estas la korpo de la reeloj aŭ la kompleksaj nombroj. Do, **banaĥa spaco** super la korpo {\displaystyle \mathbb {K} } konsistas el la ĉi-suba dateno:

* vektora spaco {\displaystyle V} super {\displaystyle \mathbb {K} }
* normo {\displaystyle \|-\|\colon V\to \mathbb {R} \_{\geq 0}}

kiu plenumas la jenan aksiomon:

* difininte la metrikon kiel {\displaystyle d(u,v)=\|u-v\|}, do {\displaystyle (V,d)} estas kompleta metrika spaco.

Alivorte, pri ajna vico de vektoroj {\displaystyle v\_{i}\in V}, se la sumo de normoj konverĝas,

{\displaystyle \exists \sum \_{i}\|v\_{i}\|}
do ankaŭ konverĝas la sumo de la vektoroj mem:

{\displaystyle \exists \sum \_{i}v\_{i}\in V}.

Ekzemploj
---------

Ĉiu hilberta spaco estas banaĥa spaco.

Ĉiu finidimensia vektora spaco kun normo estas banaĥa; kompleteco estas netriviala nur pri nefinidimensiaj spacoj.

Historio
--------

La banaĥa spaco estas nomita laŭ la pola matematikisto Stefan Banach (Esperante *Stefano Banaĥo*).

Referencoj
----------

* Fréchet, Maurice René (1961). "Ĉu la spaco de la kurboj estas Banach-a spaco ?", *Journal de Mathématiques pures et appliquées* (eo) **40**, p. 197.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Banaĥa spaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Banach space* en MathWorld.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683948
* LCCN: sh85011441
* NDL: 00560500
* NKC: ph117384
 |
La nobela familio Colloredo devenas el Italio, kie ĝi estas konata jam en la 11-a jarcento. En Bohemio ĝiaj membroj aperas ekde 17-a jarcento. En 1636 grafoj Jeroným kaj Rudolf Colloredo el Waldsee ricevis de la imperiestro Ferdinando la 2-a lombarde (pli poste en feŭdan posedon) Opočno, kiu estis forprenita al grafo Trčka el Lípa. (Filo de grafo Trčka estis la 25-an de februaro 1634 murdita en Cheb kune kun lia bofrato Albrecht Valdštejn). La familio Colloredo, pli poste Collorado-Mansfeld, posedis Opočno ĝis la jaron 1942, kiam ĝi estis konfiskita de la naziisma reĝimo.

La farmobienon Dobříš aĉetis en la jaro 1630 Bruno Filip, grafo de Mansfeld. Origine la malgrandan farmobienon la Mansfelda sinjoraro vastigis. En la jaro 1757 citas la Tereziana katastrejo 57 komunumojn, kiujn la sinjoraro posedis. En la jaro 1780 mortis la lasta vira membro de la familio kaj la posedaĵon transprenis Maria Isabella.
Membro de la familio Colloredo princo František de Paula Gundakar I. (\*1730 +1807) edziĝis al Maria Isabella, grafino el Regal, filino de František (Jindřich) Pavel Mansfeld kaj de tiam la feŭdo Dobříš apartenis al ĉi tiu familio. La sinjoraro Colloredo-Mansfeld posedis la kastelon Dobříš ĝis la jaro 1945, kiam ĝi estis konfiskita de la ĉeĥoslovaka ŝtato. La ĉeĥa ŝtato redonis al la familio la kastelon Dobříš kun parkoj en 1998.

* Kategorio Colloredo-Mansfeld en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 239872
* GND: 1021252948
* VIAF: 232923111
* NKC: jx20060403022
 |
Bildo en la franca kontraŭ-klerikala gazeto *La Calotte* en 1908.
**Antiklerikalismo** aŭ **kontraŭklerikalismo** referencas al historiaj movadoj (kaj epokoj) kiuj kontraŭis al klerikaro pro tialoj kiaj ties faktaj aŭ supozitaj povo kaj influo en ĉiuj aspektoj de publika kaj politika vivo kaj ties engaĝiĝo en la ĉiutaga vivo de la civitanaro, ties privilegioj, aŭ ties plifortigo de ortodoksio.

Ne ĉiuj kontraŭ-klerikanoj estas nereligiaj aŭ eĉ kontraŭreligiaj, kelkaj estis religiaj aŭ religiemaj kaj eĉ tiele ili kontraŭis klerikaron sur la bazo de instituciaj aferoj aŭ malkonsentoj pri religiaj interpretadoj, kiaj dum la Protestanta Reformacio. Tiele oni povus distingi du ĉefajn tipojn de kontraŭklerikalaj movadoj, nome tiuj pure kontraŭklerikalaj aŭ eĉ kontraŭreligiaj, sendepende de la deveno (nome sen rilatoj al sociaj aŭ politikaj aferoj) aŭ tiuj kiuj formas parton de pli ampleksaj socipolitikaj epokoj, revolucioj aŭ historiaj eventoj, kiaj dum la Franca Revolucio, la Rusa Revolucio, la Hispana Enlanda Milito ktp.

La inkludo de kontraŭklerikalaj sentoj en socipolitikaj aferoj rilatas al la ofta engaĝiĝo de la diversaj religioj, eklezioj kaj partikulare la Katolika Eklezio kiel parto de la politikaj sistemoj aŭ historiaj okazaĵoj, kiaj ĉe kontraŭrevolucioj aŭ puĉoj, kaj tre ofte flanke de la potencaj aŭtoritatoj aŭ sociaj altaj klasoj. Tiele la reago fare de revoluciaj sektoroj kontraŭ sektoroj de religia deveno enkadriĝas en la ĝenerala kunteksto de la socipolitikaj epokoj.

Referencoj
----------

1. ↑  José Mariano Sánchez, *Anticlericalism: a brief history* (University of Notre Dame Press, 1972)
2. ↑  Beevor, Antony (2006), The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936-1939, London: Weidenfeld and Nicholson.
3. ↑  Gross, Michael B. The war against Catholicism: Liberalism and the anti-Catholic imagination in nineteenth-century Germany (University of Michigan Press, 2004)

Vidu ankaŭ
----------

* Agnostikismo
* Denis Diderot
* Klerikalismo
* Klerismo
* Kulturbatalo
* Laika ŝtato
* Thomas Paine
* Libera penso
* Sekulareco
* Teokratio
* Teroro (franca revolucio)
* La Violencia
* Voltaire
* *Timeo hominem unius libri*

* Kategorio Antiklerikalismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 565449
* LCCN: sh85005606
* BNF: 126480514
* NKC: ph137294
* BNE: XX525123
 |
Viŝnjevac situas en la mapo en la verda municipo

Bazaj informoj
--------------

**Viŝnjevac,** slave **Višnjevac,** serbe **Вишњевац,** hungare **Meggyes** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Baĉka, en municipo de Subotica.

* Areo: 119 km²
* Alto: 122 m
* Loĝantaro: 639 (2002)
* Poŝtkodo: 24222
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: SU

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. Proksimume tiam serboj – venintaj el foraj regionoj – fondis vilaĝon por rompi la hungaran hegemonion. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario. La freŝaj serboj estis forpelitaj, alvenis hungaroj el Rumanio. Ili devis rifuĝi en 1945, kiuj ne, la serbaj partizanoj murdis ilin. Poste alvenis denove serboj el foraj regionoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de hungaraj loknomoj kun "meggy"
**Chitungwiza** [ĉitungviza], (pli mallonge nomata **Ĉi-urbo**) estas unuigita grandurbo en Zimbabvo. Ĝi estas antaŭurbo de Harareo kaj la tria plej granda urbo de la lando.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 18° 00′ S 31° 03′ O﻿ / ﻿18.000 °S, 31.050 °O﻿ / -18.000; 31.050 (mapo)Koordinatoj: 18° 00′ S 31° 03′ O﻿ / ﻿18.000 °S, 31.050 °O﻿ / -18.000; 31.050 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 357.145 en 2010
* Supermara alteco: 1500 m
* Horzono: UTC + 2, somere UTC + 1

Geografio
---------

Chitungwiza situas sur altebenaĵo. Harareo troviĝas 30 km.

Historio
--------

Chitungwiza estis formita el 3 urbetoj *Seke*, *Zengeza*, kaj *StMarys* en 1978. Ĝi ricevis urborajton, kiel municipo en 1981. La loĝantaro laboras en la proksima ĉefurbo. En 2005 multaj perdis siajn hejmojn.

Klimato
-------

En Chitungwiza la temperaturo varias inter 8 kaj 28 °C. En junio kaj julio malvarmo regas, sed neniam frostas. Jare pluvas po 590 mm. Inter decembro-marto ofze pluvas, inter junio-septembro apenaŭ pluvas.

Trafiko
-------

Chitungwiza havas aŭtovojon. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
Bovlo da kustardo
**Kustardo** aŭ **kremaĵo** estas manĝaĵo preparita fundamente kun lakto kaj ovoj, pli densa ol likva kaj manĝata precipe kiel deserto. Kustardo povas esti la deserto mem aŭ ĝia saŭco. Oni faras ĝin el lakto, ovoflavo, sukero kaj spicaĵoj kiel cinamo aŭ vanilo. Por doni al ĝi pli da solideco, oni aldonas al la kremaĵo farunon aŭ maizamelon.

Kustardo estas grava parto de desert-receptoj en pluraj landoj, inkluzive de Britio, Francio, Portugalio, Hispanio, Italio, Aŭstralio kaj Malajzio.

Historio
--------

Kustardo ene de tavolkukoj (kustardtortetoj) estis tre popularaj dum Mezepoko, kaj ili estas la origino de la vorto ***kustardo*** (el la angla *custard*); la franca vorto *croustade* origine rilatis al la krusto de torto, kaj venas de la latina vorto *crustāre*. La mezepokaj receptoj inkludis ankaŭ solidajn ingrediencojn kiel viando, fruktoj aŭ fiŝaĵo. Iuj kustardoj, precipe dum la Elizabeta epoko, enhavis kalendulojn kiuj donis flavan koloron al la deserto.

Vidu ankaŭ
----------

* bakaĵa kremo

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Kustardo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Partenono, en Ateno, nome templo al Atena, kaj aliaj restaĵoj de la Antikva Ateno.
La Akropolo imagita en pentraĵo de 1846 de Leo von Klenze
La historio de Ateno reprezentas la devenon de la historio de la eŭropaj urboj kaj de la aktuala Eŭropo. Ties loĝantaro loĝis kontinue tiun regionon dum pli ol 3000 jaroj. Ĝi estis la ĉefa urbo de la Antikva Grekio dum la 1-a jarmilo a.K. La pinto de ĝia longa kaj mirinda historio alvenis en la 5-a jarcento a.K. sub la arkontoregado de Periklo (nomita Perikla Jarcento), kiam ĝiaj valoroj kaj civilizo etendis trans la geografiaj limoj de la urbo kaj poste universaliĝis. La politika pensaro, la teatro, la artoj, la filozofio, la scienco, la arkitekturo kaj multaj aliaj fakoj de la homa pensaro alvenis al heroa hegemonio en tempa koincido; per intelekta pleneco unika en la historio de la homaro. Ĝi iĝis unu el la centroj kaj intelektaj kaj religiaj (kun Olimpio), ĉar tie troviĝis la Templo de Hefesto (nomata ankaŭ Hefestejo), la Partenono (templo dediĉita al Atena) kaj la Templo de Olimpa Zeŭso aŭ Olimpejo kiu estis la plej granda klasika templo de Grekio (aktuale en ruinoj).

Famaj atenanoj
--------------

* Efialto
* Klisteno de Ateno
* Periklo
* Platono
* Solono

Vidu ankaŭ
----------

* Akademio de Ateno
* Atena demokratio
* Klasika Grekio
* Poliso (urboŝtato)
* Timokratio
* Akropolo (Ateno)
* Atiko
* Delia Ligo
* Ateno

Bibliografio
------------

* Étienne, Roland (2004). Athènes, espaces urbains et histoire. Des origines à la fin du IIIe siècle ap.J.-C. (en franca). Hachette. ISBN 978-2-01-145571-0.

* Kategorio Antikva Ateno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antigüedad** [antigŭeDAD] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Antigüedad* estas etimologie komprenebla kiel Antikveco.

Geografio
---------

La preĝejo.
Legenda kruco.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 62,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 362 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 150 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. Ĝi distas 39 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de 1054, en kiu la grafino Muniadonna (kun aliaj) donas al la monaĥejo de San Pedro de Arlanza la posedojn de dek kvar loĝlokoj (el kiuj unu estas Antiquitat). 

Fine de la 15-a jarcento okazis jura proceso inter Antonio Franco kaj la estraro de Antigüedad. En la 16-a jarcento pluis la procesoj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel legenda kruco, la preĝejo, la ermitejoj, aviadila monumento, monumento al Lance Armstrong ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 772240
 |
**Károly Méhes** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Méhes Károly** estis hungara kuracisto pri infanoj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995), membro korespondanta de Aŭstra Scienca Akademio (1975).

Károly Méhes  naskiĝis la 22-an de februaro 1936 en Budapeŝto. Li mortis la 20-an de januaro 2007 en Pécs.

Biografio
---------

Károly Méhes ricevis diplomon en 1960 en universitato en Pécs, poste li laboris 4 jarojn en instituto. Ekde 1964 li kuracadis en la universitata hospitalo. En 1973 li iĝis ĉefkuracisto en Győr, sed tiutempe li trifoje studvojaĝis al Svislando. En 1978 li doktoriĝis. En 1987 li denove kuracadis en Pécs jardekon, poste li instruis en la universitato, fine li nur esploris. Li ricevis memormedalojn kaj premiojn inter 1973-2004.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A veleszületett anyagcsere-rendellenességek korai diagnosztikája, különös tekintettel az enzymopathiákra* (1975)
* *Minor malformations in the neonate* (1983), (1988)
* *Gyermekegészségügyünk sajátos vonásairól* (1997)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-09-22 per la retarkivo Wayback Machine
**Károly Láng** [kAroj lAng], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng Károly** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Károly Láng  Arkivigite je 2016-10-02 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 10-an de januaro 1877 en Csorvás, li mortis la 8-an de junio 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Láng akiris diplomon en Teknika Universitato en Berlino. Inter 1900-1905 li estis inĝeniero en diversaj fabrikoj de Berlino. Post hejmenveno li faris la samon en hungaraj fabrikoj. Ekde 1912 li instruis en Altlernejo de Selmecbánya, en 1919 li sekvis la rifuĝantan altlernejon al Sopron, eĉ li estis rektoro en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron). Inter 1920 kaj 1931 li havis inĝenieran postenon en signifa fabriko en Budapeŝto, poste li instruis en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József. Inter 1932–1938 li estis publika ordinara profesoro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vaskohászati géptan* (1914)
* *A géprajz* (1919)
* *Általános géptan* (1920)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Borso de Bruselo**.
La **Borso de Bruselo** (france *Bourse de Bruxelles*, nederlande *Beurs van Brussel*), mallongigita kiel BB, estis fondita en Bruselo, Belgio, laŭ dekreto de Napoleono en 1801. La 22an de Septembro 2000, la BB kuniĝis kun la Borsoj de Lisbono, Parizo kaj Amsterdamo, por formi Euronext N.V. nome la unua tut-eŭropa borso por akcioj kaj derivaĵoj, kun komuna komercca teritorio kaj trafiko de ĉiaj produktoj, kaj ĝi estis renomita **Euronext Brussels**. La plej bone konata indekso de la Brusela Borso estas BEL20. Ĝi nune apartenas al grupo Euronext.

50° 50′ 53″ N 4° 21′ 01″ O﻿ / ﻿50.84806 °N, 4.35028 °O﻿ / 50.84806; 4.35028 (mapo)

Bildaro
-------

* Fronta fasadoFronta fasado
* InternoInterno

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Borso de Bruselo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Broŝuro pri la historio de la Brusela Borso


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615931
* LCCN: n80106966
* VIAF: 126324384
* ISNI: 0000 0000 8711 5716
* SUDOC: 02836662X
* BNF: 12021672m
 |
Memortabulo en Ducherow **Otto HEYDEN** (naskiĝinta la 8-an de julio 1820 en Ducherow, mortinta la 21-an de septembro 1897 en Göttingen) estis germana pentristo.

Vivo
----

Heyden unue studis teologion sed dediĉis sin ekde 1843 je pentrado ĉe la berlina akademio ĉe August von Klöber kaj Karl Wilhelm Wach, poste ekde 1847 en Parizo ĉe Léon Cogniet. La jarojn 1850-1854 li pasigis en Italujo. Tie estiĝis multaj portretoj, italaj ĝenrobildoj kaj lia verko *Hiob* (Muzeo de Szczecin). En 1854 li revenis Berlinon. Li pentris *Die Stiftung der Universität Greifswald* (por kio la fondaĵanoj de la greifswalda universitato eĉ doktorigis lin!); *Bogislaw X. auf seiner Wallfahrt nach Jerusalem von Seeräubern überfallen* (Muzeo de Szczecin); *Feldmarschall Schwerin in der Schlacht bei Prag* (Berlina kastelo). La kampanjon je la Batalo ĉe Hradec Králové ebligis lin inspiron por kvar pentraĵoj: *Begegnung des Kronprinzen und des Prinzen Friedrich Karl*, *Eingreifen der zweiten Armee in der Schlacht bei Königgrätz*, *Der König übergibt dem Kronprinzen den Orden pour le mérite* kaj *Der siegreiche König, von seinen Truppen jubelnd umringt* (1868, Nacia galerio de Berlino). De la sama tempo estis liaj portretoj de Bismarck, Moltke kaj Steinmetz.

Inter 1869–70 li vojaĝis al Egiptujo kies rezultoj estis, krom multaj studoj, la jeno: *Der Teppichbasar in Kairo*, *Ein Pferde- und Kamelmarkt der Beduinen in Kairo*, *An den Ufern des Nils bei Kairo* kaj *Straßenleben in Kairo*. Li akompanis la prusan armeon ankaŭ en la 1870-a jaro al Franclando. Frukto de tio estis la verko *Der Besuch des deutschen Kaisers bei den Verwundeten im Schloß zu Versailles*. El liaj kreitaĵoj sur la kampo de idealisma pentrado menciindas aparte *Apollon mit den Musen und Grazien* kaj *Ein Abendmahl* (murpentraĵo en la berlina preĝejo Dankeskirche). Centre de lia verkado estis la portretofarado.

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 304, kio legeblas tie ĉi.

* Kategorio Otto Heyden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 571264
* GND: 116787341
* VIAF: 67226327
* ISNI: 0000 0000 6678 3897
* ULAN: 500106950
* RKD: 220530
 |
**Lászlóné Németh** [lAslOnE nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Lászlóné,** laŭ angla nomsistemo *Zsuzsanna Németh* estas hungara politikisto, ministro. Ŝia origina (virina) nomo estis *Serényi Zsuzsanna*.
Lászlóné Németh  Arkivigite je 2011-12-29 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 16-an de julio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lászlóné Németh laboris en firmao pri eksporto ekde 1971. Ŝi abiturientis en komerca mezlernejo en 1976, poste ŝi frekventis bankajn kursojn. En 1990 ŝi ekhavis meznivelan postenon en diversaj bankoj, sed en 2010 ŝi estis jam vicbankestro. Inter 2011 kaj 2014 ŝi estis ministro pri nacia evoluo en Dua Kabineto Orbán, poste ŝi estis subministro en Tria Kabineto Orbán.

Ŝi havas edzon, ŝi naskis dufoje. Menciindas, ke longe ne okazis tio, ke estas ministro sen diplomo.

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografio

* Kategorio Lászlóné Németh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524138
 |