recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sigismondo BÁTHORI**, hungare **BÁTHORI Zsigmond**, *somlyói* (naskiĝis 1573 en Várad; mortis la 27-an de marto 1613 en Prago) de la familio Báthory de Somlyó estis princo de Transilvanio. Li estis filo de Kristoforo Báthori, frato de Stefano Báthori.

Biografio
---------

Guruslău 1601
Sigismondo Báthori surtroniĝis post morto de sia patro en 1581, sed memstare ekregis nur en 1588. Laŭ konsiloj de sia onklo Stefano Bocskai kaj la jezuito Carillo Alfonz en 1594 li malligiĝis disde turkoj kaj ekzekutigis la magnatojn kontraŭulajn inter ili, Baltazaro Báthori, al kiu li transdonis sian tronon. La 28-an de januaro 1595 kun imperiestro Rudolfo la 2-a li faris ligon kontraŭturkan. Per la transilvania armeo li reprenis disde turkoj Lippa kaj Jenő, sekve kunagante kun Mikaelo de Valaĥio la 28-an de oktobro ĉe Giurgiu batis la armeon de grandveziro; sed la 26-an de oktobro 1596 ĉe Mezőkeresztes la kuniĝintaj transivaniaj kaj hungaraj armeoj li perdis la batalon. Vidinte ke li estas senkapabla defendi sian landon kontraŭ kolero de turkoj, en 1597 li transdonis ĝin al la imperiestro. Sian decidon li ekpentis kaj la 20-an de aŭgusto 1598 reokupis la tronon. En marto 1599 li denove abdikis favore al sia nevo, kardinalo Andreo Báthori. Post lia morto li denove elektigis sin reganto la 4-an de februaro 1601. Li ricevis ankaŭ la subtenon de nobelaro, sed la 3-an de aŭgusto ĉe Magyargoroszló la armeoj de Basta kaj Mikaelo de Valaĥio malvenkis lin. En julio 1602 li denove abdikis kaj definitive forlasis Transilvanion kaj plu vivis en Ĉeĥujo. Lia regado havis ege negativajn rezultojn sur Transilvanion.

Bibliografio
------------

### Beletristikaĵoj kaj komponaĵoj

* András Fáy: *A két Báthori* (tragedio, Pest, 1827);
* Zsigmond Kemény: Gyulai Pál (romano, Pest, 1847);
* Lajos Bibó: B. Zs. (dramo, Bp. 1927);
* László Passuth: Sárkányfog (romano. Bp. 1960),
* Zoltán Horusitzky: B. Zs. (opero, Bp. 1955).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Sigmundo Báthori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 222834
* GND: 132305887
* LCCN: n86095386
* VIAF: 35269962 6090524, 35269962
* ISNI: 0000 0001 1020 4953
* BNF: 14973993r
* BNE: XX1746475
 |
**Aethelberht** (n. ĉirkaŭ 560, m. la 24-an de februaro 616) estis reĝo de Kent kaj la unua anglosaksa reĝo kiu konvertiĝis al kristanismo. Laŭ la anglosaksa historiisto Bede li estis la plej potenca anglosaksa reĝo de Anglio.

Altroniĝo
---------

Li heredis la tronon de Kent de sia patro Eormenric, sed ne certas la jaro: eble ĝi estis ĉirkaŭ 580 aŭ 590.

Kristanismo
-----------

Aethelberht edziĝis (eble ĉirkaŭ 580) al Bertha, merovida princino kiu estis filino de Ĉaribert la 1-a, reĝo de Parizo. Ŝi estis kristana, kaj estis akompanata al Kent de franka episkopo.

En 597 papo Gregorio la 1-a sendis kristanan mision al Kent sub Aŭgusteno de Canterbury. Aethelberht konvertiĝis kaj subtenis kristanismon en sia regno: sed ŝajne lia influo ne sufiĉis por persvadi aliajn reĝojn konvertiĝi, krom Saeberht de Essex kaj Raedwald (East Anglia) (kvankam ŝajne Raedwald veneris ankaŭ paganajn diojn). Eĉ en Kent, dum lia vivo lia filo kaj sekvanto Eadbald (Kent) kaj multaj korteganoj restis paganoj. Post lia morto paganismo mallonge refortiĝis, ĝis la konvertiĝo de Eadbald. Tamen estis pro la konvertiĝo de Aethelberht kial la roma varianto de kristanismo ekgajnis influon en Anglio.

Leĝaro
------

Ĉirkaŭ 602 aŭ 603 Aethelberht eldonis leĝaron, de kiu restas manuskriptoj. Ĝi estis inter la unuaj dokumentoj skribitaj en la anglosaksa lingvo, kaj grava fonto pri la leĝaj kutimoj de la unuaj anglosaksoj kaj de ĝermanaj popoloj. Punoj pro krimoj variis laŭ la rango de la viktimo, kaj krimoj kontraŭ la eklezio ricevis la plej altajn punojn - eĉ pli ol krimoj kontraŭ la reĝo.

Kanoniziĝo
----------

Aethelberht kanoniziĝis pro sia rolo rilate la kristanigon de Kent.

* Kategorio Aethelberht (Kent) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 286760
* GND: 102419248
* VIAF: 24991076
 |
**Anastasio Somoza Debayle** (5-a de decembro 1925 - 17-a de septembro 1980) estis militisto, politikisto, diktatoro kaj milionulo de Nikaragvo. Li estis prezidanto de Nikaragvo inter 1967 ĝis 1972, kaj denove inter 1974 ĝis 1979, gardante sian aŭtoritatan potencon ankaŭ dum la inter-periodo de 1972 ĝis 1974 estante ĉefo kaj direktoro de la Nacia Gvardio.

Li estis la lasta membro de la Somoza dinastio, post lia patro kaj frato, kiu regis ekde 1934. Post rezigni sian postenon, li elmigris al Paragvajo, kie li estis murdita en Asunciono.

Anastasio Somoza Debayle

Politiko
--------

Post la mortigo de lia patro en 1956, Luis Somoza Debayle fariĝis prezidanto. Anastasio kaj liaj gefratoj heredis grandajn riĉajojn je 200 milionoj da usonaj dolaroj, sumo kiu estis triobligita de la tri gefratoj post malmulte da tempo. Iom da tempo antaŭ la morto de sia frato, Anastasio estis elektita prezidanto la 5-an de februaro de 1967 kaj prenis la postenon la 1-an de majo de la sama jaro.

Dum lia regado multaj usonaj entreprenoj venis al la lando: Citigroup, Banko de Ameriko, Chase Manhattan Bank, Morgan Guaranty Trust, Wells Fargo Bank, Banko de Londono, Sears, Westinghouse kaj Coca Cola.

Revolucio
---------

De septembro 1978 ĝis la 17-a de julio 1979, li kaj lia filo Anastasio Somoza Portocarrero provokis enlandan militon mortigante personojn kaj detruante la ĉefajn urbojn de Nikaragvo. La 17-an de julio de 1979 li rezignis la prezidantecon kaj forflugis al Miami. La 17-an de aŭgusto de la sama jaro li vojaĝis al Paragvajo kaj restis tie ĝis sia murdo la 17-an de septembro de 1980.

* Kategorio Anastasio Somoza Debayle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 475097
* GND: 118797980
* LCCN: n77013993
* VIAF: 42634154
* ISNI: 0000 0001 1059 4410
* SUDOC: 151501580
* BNF: 119511639
* BIBSYS: 90581825
* BNE: XX1645102
 |
Sankta **Anatalono** estis episkopo de Milano komence de la 2-a jarcento. Li estas liturgie honorata kiel sanktulo en la Katolika Eklezio, kaj lia memorigo estas celebrata la 25-an de septembro.

Biografio
---------

Mankas preskaŭ tute informaj fontoj pri tiu episkopo, kiu eble estis unu el la unuaj episkopoj de tiu urbo.

La unuaj, hagiografiaj, informoj alvenas el la fino de la 8-a jarcento el la verko *Gesta episcoporum Mettensium* de Paŭlo Diakono, en kiuj la longobarda verkisto raportas ke Anatalono estis unu el la disĉiploj de Sankta Petro kaj ke estis tiu lasta mem kiu lin sendis al Milano kiel unua episkopo. En iuj bizancaj katalogoj pri la disĉiploj de Jesuo Kristo (7-a/8-a jarcentoj), Anatalono estas prezentata kiel disĉiplo de la apostolo sankta Barnabaso, kiu estus suferinta persekutaĵojn de Nerono, sen tamen perdi la vivon, sed simple devigita kaŝi sian aŭtoritaton.
La legendo pri lia vivo, ĉiuokaze, volas ke Sankta Anatalono kontruigis preĝejon dediĉitan al la Savinto sur antaŭa templo dediĉita al la dio Merkuro aŭ Apolono, en la loko en kiu hodiaŭ situas la preĝejo San Giorgio al Palazzo.

Okaze de lia morto, iuj liaj relikvoj (esence konstituitaj en linaĵoj kiuj hazarde estis tuŝantaj lian korpon) estis portataj, en Milano, en la kapelon titolitan *ad Concilia Sanctorum*, eble en la 5-a jarcento. La loko de lia entombigo restis laŭlonge nekonata, sed en la baziliko San Babila (Milano) oni celebris simbolan entombigon.

Milana dokumento de 1263 aldonas ke Sankta Anatalono estus entombigita en la preĝejo Sankta Floriano (Breŝo) kie oni opiniis ke li estis la unua episkopo: konfirme de tiu tezo okazis retrovo en 1472 de iuj liaj relikvoj, kiuj estis poste solene translokigitaj enen de la urba katedralo, kie ankaŭ hodiaŭ estas objekto de intensa honorado.

Lin antaŭulis la apostolo Barnabaso kaj lin posteulis Kaio de Milano.

Bibliografio
------------

* *Le vie di Milano*, V. Buzzi, C. Buzzi - Ed. Hoepli, 2005

Katolikaj enciklopedioj:

* Enciclopedia Cattolica
* Cathopedia
* Catholic Encyclopedia

* Kategorio Anatalono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538878
 |
**Anna** (m. verŝajne en 653) estis anglosaksa reĝo de East Anglia ekde ĉirkaŭ 636.

Familio
-------

Anna estis filo de Eni, frato de Raedwald, kiu regis East Anglia ĝis sia morto ĉ.624. Eblas ke Eni mem ankaŭ estis reĝo de East Anglia.

Du fratoj de Anna, Aethelhere kaj Aethelwold, iĝis reĝoj de East Anglia.

Anna edziĝis antaŭ 630, eble al Saewara. Lia edzino havis filinon, Sankta Saethryth, per antaŭa edzo. Ili havis almenaŭ kvar filinojn:

* Sankta Seaxburh, kiu edziĝis al Eorcenberht (Kent), kaj post ties morto iĝis abatino
* Sankta Aethelburg (m. 664), kiu iĝis abatino de Faremoutiers, Seine-et-Marne
* Sankta Aethelfryth, edzino de Ecgfrith de Northumbria kaj abatino
* Sankta Withburga (m. 743), abatino de East Dereham, Norfolk

Pieco
-----

Anna estis tre pia kristano, kaj fondis preĝejojn kaj abatejojn. Ĉirkaŭ 647 li donis bienojn al Sankta Botolph por monaĥejo, sed enlandaj konfliktoj prokrastis la konstruadon ĝis post la morto de Anna.

Regado
------

Post kiam Penda, reĝo de Mercia, venkis kaj mortigis Egric kaj Sigebert, reĝon kaj antaŭan reĝon de East Anglia, Anna gajnis la tronon de la regno. Verŝajne li estis subtenata de Oswald, reĝo de Northumbria.

Ĉirkaŭ 640 Anna edzigis sian filinon Seaxburh al Eorcenberht, reĝo de Kent, tiel plifortigante aliancon kun tiu regno.

Ĉirkaŭ 644 Penda forpelis Cenwalh, la estontan reĝon de Wessex, de tiu regno. Tri jarojn Cenwalh loĝis ĉe la kortego de Anna, kaj tie konvertiĝis al kristanismo. En 647 Anna helpis lin gajni la tronon de Wessex.

La saman jaron alvenis Hilda de Whitby, kiu pasis unu jaron en East Anglia antaŭ ol iĝi abatino de Hartlepool.

Ĉirkaŭ 651 Anna edzigis sian filinon Aethelfryth al Tondberht, kiu regis regionon ĉirkaŭ Ely. Tiu regiono iĝis parto de la regno de East Anglia.

En 651 Penda denove atakis East Anglia, kaj forpelis Anna, kiu rifuĝis kun Merewalh, kiu regis etan anglosaksan regnon en Shropshire. En 653, ĉe Bulcamp, proksime al Blythburgh, Suffolk okazis batalo dum kiu Penda tute venkis la armeon de Anna, kaj Anna kaj sia filo Jurmin mortis. Jurmin estis poste venerate kiel sanktulo. Anna kaj Jurmin verŝajne entombiĝis en Blythburgh.

Anna estis sekvata de sia frato Aethelhere.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284832
 |
**Ádám Fejes** [fejeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Fejes Ádám Géza Gergely** estis hungara pastro, poeto.

Busto pri Ádám Fejes
Ádám Fejes  naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1913 en Budapeŝto, li mortis la 3-an de oktobro 1983 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Ádám Fejes frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis teologion en Kalvinana Teologia Akademio inter 1931-1936. En la sekva jaro li akiris instruistan-pastran diplomon en Nagykőrös. Lia unua pastra stacio estis en Szigetszentmiklós, poste en aliaj lokoj. Ekde 1948 ĝismorte li estis pastro de Aba (Hungario). Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Dunántúli magyar pap éneke* (Budapeŝto, 1941) - poemaro
* *Csak Világítva Szabad Járni* (1993) - elektitaj poemoj postmorte

Memorigiloj
-----------

* placo kaj busto en Aba (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Ádám Fejes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Al-Mustarŝid Billah** (arabe المسترشد بالله) (1092 – 29 Aŭgusto 1135) estis la Abasida Kalifo en Bagdado de 1118 ĝis 1135. Li estis la filo de sia antaŭulo, nome la kalifo Al-Mustazhir.

Al-Mustarŝid atingis sendependon kiel reganto dum la Selĝuka Sultano Mahmud la 2-a estis engaĝita en milito en Oriento. En 1122, al-Mustarŝid elpostenigis kaj enprizonigis sian veziron Amid al-daŭla Jalal al-Din Hasan ibn Ali. Mahmud la 2-a tiam metis Ahmad ibn Nizam al-Mulk kiel sia veziro.

En 1123 araba *banu* Mazjada generalo, Dubais, klopodis havi avantaĝon el pormomenta manko de povo kaj, post kapti Basra, atakis Bagdado kune kun juna frato de la sultano. Li estis tamen venkita de Selĝuka armeo sub Zengi kaj Ahmad ibn Nizam al-Mulk. Dum la sama jaro, al-Mustarŝid forigis Ahmad ibn Nizam al-Mulk kiel sia veziro. En 1125 al-Mustarŝid ribelis. Li sendis armeon por kapti Ŭasit sed estis venkita ĉe Bagdado kaj enprizonita en sia palaco (1126).

Je la morto de la Sultano Mahmud, ekis enlanda militoi en la Selĝukaj okcidentaj teritorioj. Zengi estis realvokita orienten de iaj ribelaj membroj, stimulita de la kalifo kaj Dubais. Zengi estis venkita kaj fuĝis. La kalifo persekutis lin al Mosulo, kaj sieĝis lin tie sed malsukcese dum tri monatoj. Tamen temis pri mejloŝtono en la revivigo de la militista povo de la kaliflando.

Referencoj
----------

* *Tiu teksto estis adaptita el la verko de William Muir en publika havaĵo nome "The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall".*
* Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". In Frye, R. N. The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–202. ISBN 0-521-06936-X.  Alirita la 7an de Novembro 2016.
* اغتيال الخليفة المسترشد بالله Arkivigite je 2016-11-08 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Al-Mustarŝid en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 573044
* LCCN: no98099236
* VIAF: 46384272
 |
La **Phoebus-kartelo** estis internacia kartelo, kiu kontrolis la fabrikadon kaj vendon de inkandeskaj ampoloj en granda parto da Eŭropo kaj Nordameriko inter 1925-1939. La kartelo transprenis merkatajn teritoriojn (dividis ilin inter si mem) kaj malaltigis la utilan vivon de tiaj bulboj, de 2.500 horoj al 1.000 horoj. Entreprenoj bazitaj en Eŭropo kaj Usono, inkluzive de Osram, General Electric, Associated Electrical Industries, kaj Philips, integrigis la kartelon la 15-an de januaro 1925 en Ĝenevo, per fondo de *Phœbus S.A. Compagnie Industrielle pour le Développement de l' Éclairage* (france por "Phoebus plc Industria Firmao por la Evoluo de Lumo"). Kvankam la grupo intencis daŭri la kartelon tridek jarojn (1925 ĝis 1955), ĝi ĉesis operaciojn en 1939 kun komenco de 2-a Mondmilito. Sekvante ĝian dissolvon, ampoloj daŭre estis venditaj ĉe la 1.000-hora vivo normigita fare de la kartelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Planita malnoviĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845974
 |
**Anna WIMSCHNEIDER** (naskiĝis la 16-an de junio 1919 en Pfarrkirchen, mortis la 1-an de januaro 1993 samloke, origine: *Anna TRAUNSPURGER*) estis germana kamparanino kaj aŭtorino.

Vivo
----

Anna estis la kvara el entute naŭ idoj de bavaraj kamparanoj. Kiam ŝi havis ok jarojn, ŝia patrino mortis post nasko, kaj ŝi ekde tiam devis transpreni la dommastrumadon de la grandfamilio. En la jaro 1939 ŝi edziniĝis al Albert WIMSCHNEIDER, kiu baldaŭ poste devis militservi. Grave vundite li revenis el la Dua Mondmilito. Anna Wimschneider krom la laboro en la bieno devis flegi sian edzon kaj dumtempe okupiĝi pri kvar maljunaj bo-parencoj.

Anna Wimschneider famiĝis post la publikigo de sia membiografio *Herbstmilch - Lebenserinnerungen einer Bäuerin* en la jaro 1985. En 1988 Joseph Vilsmaier filmigis la libron: Dana Vávrová kaj Werner Stocker transprenis la ĉefrolojn, sed ankaŭ Anna Wimschneider kaj ŝia edzo mallonge aperis en la filmo. En la jaro 1991 ŝi publikigis plian libron: *Ich bin halt eine vom alten Schlag*.

Premioj
-------

* *Bayerischer Poetentaler* (1990)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302577
* GND: 118769200
* LCCN: n90647535
* VIAF: 22937290
* ISNI: 0000 0001 0959 8369
* SUDOC: 074343807
* NDL: 00977920
* BIBSYS: 90704579
* NKC: xx0000157
 |
**András MOKCSAY** [andrAŝ mokĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mokcsay András** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko, abato, prelato. Liaj familiaj nomformoj estis  *Mockay, Mokczay, Moksay* .

András Mokcsay  naskiĝis en 1616? en Hungara reĝlando en Mokcsa (nuntempa Krišovská Liesková en Slovakio). Li mortis la 5-an de februaro 1679 en Hungario en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

Biografio
---------

András Mokcsay lernis en Kassa, poste li frekventis porpastran lernejon en Jászó, fine li frekventis seminarion en Nagyszombat, kie li doktoriĝis kaj pastriĝis. Li komencis sian karieron en 1640, komence li estis pastro en Jászó. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:

* en 1649 kanoniko en Eger
* en 1650 preposto
* en 1654 abato kaj subpreposto
* en 1654 abato kaj preposto baldaŭe ankaŭ prelato
* titulara episkopo en 1667
* en 1674 preposto
* episkopo de Transilvanio en 1676.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

• ’’ Triplex philosophia rationalis..’’ (1640)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Annamanna Orsós** [orŝOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orsós Annamanna** estas hungara pentristo, poeto, instruisto. Ŝia persona nomvarianto estis *Anna-manna*.

Annamanna Orsós  naskiĝis la 4-an de marto 1972 en Pécs.

Biografio
---------

Annamanna Orsós devenis el cigana familio. Post lernado ŝi estis faklaboristo, sed poste ŝi edziniĝis kaj plulernis laŭ koresponda instruado en altlernejo. En 2000 ŝi translokiĝis al Kanado, kie ŝi komencis pentradi. Post 3 jaroj naskiĝis ŝia dua bebo. En 2004 ŝi kun la familio hejmenvenis kaj vivis en Mánfa, kie ŝi estis poŝtisto. En 2009 ili migris al Britio, kie ŝi instruis. Post jaroj ili denove hejmenvenis.

Ŝiaj libroj
-----------

* *Megtört hangok : bánat-özön : versek* (2008, poemlibro)
* *Állatmesék* (2010, fabelaro)
* *Üdvözlőkönyv* (gvidlibro por alvenintaj hungaraj ciganoj en Brition)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto

* Ciganino sur kampoCiganino sur kampo
* Cigana muzikistoCigana muzikisto
* Naskiĝo de JesuoNaskiĝo de Jesuo
* Mallibera sortoMallibera sorto
* Tristaj salikojTristaj salikoj
* ForpuŝitoForpuŝito
* Cigana kabanoCigana kabano
* Hundo BodriHundo Bodri
* La forgesita cigana kolonioLa forgesita cigana kolonio

* Kategorio Annamanna Orsós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614732
 |
Portreto de Ramón Cabrera.
**Ramón CABRERA y Griñó** (Tortosa, 27-a de decembro 1806 – Wentworth, 24-a de majo 1877), 1-a Duko de Maestrazgo, 1-a Grafo de Morella kaj 1-a Markizo de Ter, estis hispana militisto kaj y politikisto. Li estis konata kiel "El Tigre del Maestrazgo" (tigro de Maestrazgo), kaj estis elstara estro de karlistoj. Li partoprenis kaj en la Unua kaj en la Dua Karlismaj Militoj.

Unua Karlisma Milito
--------------------

Li forlasis eklezian karieron por aliĝi al la insurekcio kiu intencis surtronigon de la pretendanto Karlo Maria Isidro de Burbono kontraŭ la reĝino Isabel la 2-a. Li estis ascendita al rango de kolonelo en 1834 fare de la pretendanto, sub ordonoj de la generalo Manuel Carnicer, unua estro de la karlisma armeo en Aragono kaj Valencilando, ĝis tiu estis arestita kaj mortpafita en aprilo 1835. Cabrera anstataŭis lin laŭ dispono de la propra Carnicer. Li organizis la karlisman armeon kaj la strategion. Li plifortigis la stabanaron en Cantavieja.

Li partoprenis en la du ĉefaj karlismaj ekspedicioj dum la milito. Inter junio kaj novembro 1836 li kunlaboris kun la generalo Miguel Gómez Damas en la ekspedicio ĉefe al Andaluzio kie agado de Cabrera permesis la okupadon de areoj de Kordovo kaj Ekstremaduro, ĝis sia malvenko en Villarrobledo. De majo al oktobro 1837 li partoprenis en ekspedicio estrita de la propra pretendanto Karlo Maria Isidro, en kiu la avangardo estrita de Cabrera alvenos ĉe Madrido kie li atendos malsukcese la ordonon de la pretendanto ataki teorie nearmitan ĉefurbon.

En januaro 1838 li kaptis Morella, kaj igis ĝin ĉefurbo de la teritorio sub sia kontrolo kaj la venontan someron li defendis ĝin sukcese kontraŭ la generalo Oráa. Poste li venkis sur la generalo Pardiñas. Li malakceptis la interkonsenton de Vergara de 1839, subskribita de la generaloj Baldomero Espartero kaj Rafael Maroto, kiu rezultis en la dissolvo de la karlisma armeo de la Nordo, ĉar li konsideris ĝin perfidon. Tiele, Cabrera restis kiel nura generalo de la partio de la pretendanto, kaj estre de 25 000 homoj li pluigis la lukton en Maestrazgo ĝis majo 1840, kiam Espartero sukcesis konkeri la urbon. Cabrera fuĝis al Francio.

Dua Karlisma Milito
-------------------

En 1848, Cabrera, nekredinta en la ebloj venki, sed obeema al la ordonoj de la nova pretendanto Karlo la 6-a, abandonis sian ekzilon, organizis gerilon en la montoj de Katalunio kaj estris la karlismajn trupojn en Katalunio, Aragono kaj Valencilando. Venkita, li ree ekziliĝis al Francio en aprilo de 1849, kie li estis malliberigita en Marsejlo. El tie li foriris al Anglio, kie en 1850 li edziĝis al riĉa edzino Marianne Catherine Richards.

* Ramón Cabrera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ramón Cabrera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 585259
* GND: 118675176
* LCCN: n89643822
* VIAF: 47556030
* ISNI: 0000 0000 7102 8482
* SUDOC: 031701388
* BNF: 12286694q
* BNE: XX1130795
 |
**Antônio Austregésilo RODRIGUES LIMA** [an**to**njŭ aŭstre**ĵe**zilŭ ho**dri**gjz **li**ma] (naskiĝis je la 21-a de aprilo 1876 en Recifo, kaj mortis je la 23-a de decembro 1960 en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila kuracisto, instruisto kaj eseisto. Grava neŭrologiisto, li kreis la unuan lernejon pri neŭrologio en Brazilo, fondis la Brazilajn Arĥivojn pri Medicino kaj la Arĥivojn Brazilajn pri Neŭrologio kaj Psikiatrio, prezidis Akademion Nacian de Medicino kaj Societon Brazilan de Neŭrologio kaj reprezentis Brazilon en pluraj kongresoj internaciaj pri neŭrologio. Krome li estis korespondanta membro de Akademio de la Sciencoj de Lisbono, de Akademio Medicina de Parizo kaj de Akademio Medicina de Nova Jorko. Antônio Austregésilo ankaŭ estis la tria okupanto de Seĝo 30 de Brazila Beletristika Akademio, kies fondinto estas Pedro Rabelo (1868–1905). Krom grandnombraj verkoj pri medicino kaj psikologio li skribis eseojn, kiuj evidentigis lian kvaliton kiel verkisto, kun literatura inklinemo al simbolismo. Preskaŭ ĉiuj liaj verkoj estis tradukitaj al la hispana lingvo.

En Esperanto
------------

* La frenezeco de Fraŭlino Floro, rakonto (traduko de Haroldo Leite Pinto, en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Antônio Austregésilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Brazila Beletristika Akademio portugale
* Biografieto portugale


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124907
* LCCN: n2007214636 no89008416, n2007214636
* VIAF: 9310906
* ISNI: 0000 0000 3993 9577
* SUDOC: 118405039
* BNF: 13595771z
* BNE: XX1198529
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Boleslav (apartigilo) |

**Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa** (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1086, mortis la 28-an de oktobro 1138) estis pola princo de la dinastio de Piastoj, filo de Vladislao la 1-a Herman kaj de Judita de Bohemio, filino de ĉeĥa reĝo Vratislav la 2-a. Por eviti batalon pri regado de siaj kvin filoj, li fiksis principon de heredo laŭ pliaĝeco.

Pollando dum la regado de **Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa**
Divido de la lando de **Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa**:
- ﻿ Provinco de la "plej aĝa" princo

- ﻿ Feŭdo de Pollando kontrolata de la ĉefduko

- ﻿ Provinco de Ladislao la 2-a

- ﻿ Provinco de Boleslao la 4-a

- ﻿ Provinco de Mjeŝko la 3-a

- ﻿ Provinco de Henriko de Sandomierz

- ﻿ Vidvin-heredaĵo de Salomea el Berg

Pollando dum feŭda dispartigo
-----------------------------

Pollando dum feŭda dispartigo estis periodo en la historio de Pollando, kiu konvencie daŭris ekde 1138 ĝis la kronado de Ladislao la 1-a (Ladislao la Ulnolonga) en 1320. Karakteriza kvalito de tiu periodo estis progresanta diserigo de la pola ŝtato al ĉiam pli etaj, grandparte sendependaj, feŭdaj teroj. La procezo estis ligita multobliĝo de la dinastio de Piastoj, kies ĉiu ano, laŭ la pola kutimjuro, havis la rajton posedi parton de la patra heredaĵo. Similaj procezoj okazis en la historio de la piasta lando jam antaŭe, sed tiam oni sukcesis ilin frue bremsi.

La longa periodo de feŭda dispartigo kontribuis al veko de regionaj diferencoj. kresko de signifo de grandsinjoroj kaj alta pastraro. Manko de forta centra decidorgano, kiu kapablus en siaj manoj koncentri la potencon de la reĝlando, kaj samtempe ofta manko de kunlaboremo inter la dukoj kaŭzis malfortiĝon de Pollando. Tial haltis la tendenco de plivastigado de la lando kaj ĝi perdis grandan parton de sia teritorio. En la periodo de feŭda dispartigo memstariĝis pomeriaj duklandoj (okcidenta Pomerio iris sub influon de Margraflando Brandenburgio, kaj Gdanskan Pomerion en la 14-a jarcento transprenis la Ordeno de germanaj kavaliroj); Brandenburgio transprenis Lubuŝion kaj sileziaj duklandoj iĝis grandparte dependaj de la Landoj de Krono ĉeĥa.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Bolesław III Krzywousty en la pola Vikipedio.*

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de reĝoj de Pollando

* Kategorio Boleslavo la 3-a (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 457074
* GND: 118854356
* LCCN: n82101725
* VIAF: 77113233
* ISNI: 0000 0001 1072 0042
* NKC: jo2006324822
 |
**Andrea GIBSON** (naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1975) estas poeto kaj aktivisto, kiu loĝas en Boulder, Koloradio. La poezio de Gibson ĉefe temas pri sociseksaj normoj, politiko, socia reformo kaj la problemoj de GLAT-uloj en la hodiaŭa socio.

Persona vivo
------------

Gibson ekkreskis en Calais, Majno. Gibson estas la infano de Mark kaj Shirley Gibson, kaj havas unu fratinon, Laura, kiu menciiĝas en la poemo de Gibson kun la nomo 'Titanic'. Gibson ekkreskis en baptisma hejmo kaj iris al *Saint Joseph's College of Maine*. Poste Gibson translokiĝis al Nov-Orleano kun sia koramikino. En 1999 ili translokiĝis al Boulder, Koloradio.

Gibson ankaŭ uzas la nomon Andrew. Gibson uzas seksneŭtralajn pronomojn kaj skribis multajn poemojn pri sociseksa identeco, kiel "Swing set" kaj "Andrew".

Diskaro
-------

* *Bullets and Windchimes* (2003)
* *Swarm* (2004)
* *When the Bough Breaks* (2006)
* *Yellowbird* (2009)
* *Flower Boy* (2011)
* *Truce* (2013)

Libroj
------

* *Pole Dancing to Gospel Hymns* (2006)
* *The Madness Vase* (2012)
* *Pansy* (2015)

Referencoj
----------

1. ↑  "AMA with Andrea Gibson on reddit" 10-a de aŭgusto 2014

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
**Andreas Jakob Graf von Dietrichstein** (naskiĝinta la 27-an de majo 1689 en Moravio, eble en Jihlava, mortinta la 5-an de januaro 1753 en Salzburg) estis aŭstra teologo kaj princĉefepiskopo salcburga inter 1747 kaj 1753, do ĝis mallonge antaŭ la naskiĝo de Wolfgang Amadeus Mozart. Li originis el la Mikulov-a linio de la dinastio Dietrichstein kies radikoj fontis el Karintio. Patro lia estis Maximilian Andreas (1638–1692) grafo de Dietrichstein, patrino lia Maria Justina (1647–1696), filino de Edmondo la 2-a grafo de Schwarzenberg Seigneur de Bierset.

Vivo
----

Andreas Jakob studis ekde 1707 en Salzburg, kie li iĝis en 1713 voĉdonrajtigita katedralano, en 1729 kapelano de la Katedralo de Salcburgo kaj en 1730 katedralpreposto.
En la 10.7.1747 li elektitis ĉefepiskopo estante kompromiskandidato: ĉar la salcburganoj sendube preferis tiam princon salcburgan. La konsekro faritis en la 1.6.1749 fare de Joseph Maria von Thun, tiama episkopo de Gurk. Laŭ enskribaĵo sur la monumento por Dietrichstein en la salcburga katedralo li estis la unua salcburga arkiepiskopo kiu formale titoliĝis *Primas Germaniae*, do *unuarangulo inter la episkoparo de Germanlingvio*. Andreas Jakob estis tre digna kaj kontraŭe al sia antaŭulo tre enpopole ŝatata ekleziulo. Li tre bone konis la cirkonstancojn salcburgajn estante laborema kaj festema persono. Ankaŭ la teatron kaj la maskobalojn li ne malŝatis.

Tombo de Dietrichstein
Cenotafo en la katedralo
Ankaŭ Andreas Jakob Graf von Dietrichstein suferis pro la malbona financa situacio de Salcburgio kion kaŭzis ankaŭ la antaŭa forpelo de la protestantoj. Ekzemple li devis pagi mem ĉion koncernan la elspezojn dumkonsekrajn. Jes ja li sukcesis poste plimalgrandigi la fare de la papo postulitan imposton kaj pagigis parte imperiestrinon Maria Tereza de Aŭstrio. Sekve Dietrichstein ordonis ŝparemon ĝeneralen en la administrado kaj rezignis pri konstruaĵoj novaj. Aliflanke li ja provis modernigi kaj pliefikigi la ekonomion de sia teritorio. Ankaŭ la t.n. Akvaj ludoj en Kastelo Hellbrunn tre provizore nur renovigitis, kio validas ankaŭ por la t.n. Forĝista groto. Novfaritis almenaŭ la t.n. Mekanika teatro de la Akvaj Ludoj. Lorenz Rosenegger promesis, kontraŭ la pago de 343 guldenoj, krei centon da novaj figuroj kaj removigi la verkon. Fine la rimedoj monaj proponitaj ne sufiĉis. Dietrichstein restaŭrigis krome la kadukan Andreo-preĝejon en la strateto Linzer Gasse. Lia moto estis "amore et justitia" (per amo kaj justeco), al kiu li ĉiam restis fidela. Malgraŭ malelspezemo la posteulo princĉefepiskopa heredis monajn ŝuldojn altajn. Dietrichstein entombigitis en la katedrala kripto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Andreas Jakob von Dietrichstein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Dietrichstein ene de la katolika hierarkio
* Biografio de Andreas Jakob von Dietrichstein Arkivigite je 2008-01-15 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663659
* GND: 11611360X
* VIAF: 49968211
 |
**Dir** (Dird) — estis kieva princo. Laŭ unu versio li estis ido de Princo Kio.

Nomo
----

Origino de nomo de princo estas diskutebla. La ĉefa versio estas norena: laŭ ĝi «Dir» devenas el «dýr» aŭ «djur» (besto). Aliversie lia nomo devenas el slavaj aŭ turkaj lingvoj.

Laŭ kronikoj
------------

Laŭ Komenca kroniko Askoldo kaj Dir estis bojaroj de novgoroda princo Rjurik. Je 864 ili estis senditaj al Konstantinopolo. Ili stopiĝis en Kievo, liberinte ĝin de Ĥazario. Sed en ĉi tia tempo Komenca kroniko diras ankaŭ, ke en Kievo regis ido de Kio.

Poste en Kroniko estis dirita, ke je 866 estis farita unua ekspedicio al Konstantinopolo (sed laŭ bizancaj kronikoj ĉi tiu ekspedicio okazis je 860).

Poste en Kroniko estis dirita, ke je 882 novgoroda princo Olego la Saĝa aneksiis Kievon kaj murdis Askoldon kaj Diron.

Laŭ Unua Novgoroda Kroniko Askoldo kaj Dir komencis regi je 860, ĝis alveno de Rjurik al Novgorod, kaj ili ne estas ligitaj kun Rjurik.

Laŭ Dua Pskova Kroniko de 15a jarcento, Askoldo, Dir kaj Rjurik alvenis al Rusio kune.

Laŭ Nikona kaj Joakima Kronikoj: parto de rjurika bojararo alvenis al Askoldo je 870, je 872 pereis filo de Askold dum milito kontraŭ apuddonaj bulgaroj, je 875 estis milito inter Askoldo kaj Rjurik kaj milito kontraŭ peĉenegoj. Ekspedicio de 860 kontraŭ Konstantinopolo, laŭ tiaj kronikoj, okazis je 874-875.

Laŭ Jan Długosz Askoldo estis ido de Kio — fondanto de Kievo.

Verŝajne Askold kaj Dir regis nekune. Laŭ Al-Masudi Dir regis post Olego la Saĝa, kaj estis murdita de Olego la 2-a (kiu estis ekzilita de sia kuzo Igor je 936). Laŭ tio, aŭtoro de Komenca kroniko unuigis novelon pri murdo de Askoldo, farita de Olego la 1-a, kun novelo pri murdo de Dir, farita de Olego la 2-a. Laŭ alia versio Dir regis antaŭ Askoldo.

| Antaŭe: | Princo de Kievo | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Kij | 860-882 | Olego la Saĝa |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446322
 |
**Antero de QUENTAL** (1842-1891) (Ponta Delgada, Acoroj, en la 18-a de aprilo 1842 - Ponta Delgada, Acoroj, en la 11-a de septembro 1891) li estis verkisto, politikisko kaj poeto de Portugalio.

Antero de Quental heredis en 1873 grandan sumon, kio permesis al li vivi senlabore dum granda parto de sia vivo ĝis sia morto.

En julio 1855 li komencis studi en Koimbro, en 1864 diplomitiĝis pri juro.

En 1865 li partoprenis en literatura kverelo nomata Questão Coimbrã, en kiu li humiligis sian eks-profesoron António Feliciano de Castilho, tiam rigardata kiel la plej grava portugala verkisto viva de Portugalio. Castilho kritikis la verkon Odes Modernas de Quental, kritiko kiun li respondis per libreto *Bom senso e bom gosto*, per kiu li kontraŭbatalis Romantismon kaj defendis Realismon en literaturo.

Quental ankaŭ estis kunfondinto de iama *Partido Socialista Português* (Portugala Socialisma Partio), kaj defendis poezion kiel "voĉon de revolucio". En 1866 ĝi translokiĝis al Lisbono, kie li laboris kiel tipografo, profesio kiun li ankaŭ praktikis en Parizo dum januaro kaj februaro 1867, ne por monbezono, sed por ideologio. En 1868 li revenis al Lisbono, kie li kreis la litaraturan asocion Cenáculo kune kun Eça de Queirós kaj Ramalho Ortigão. En 1874 li malsaniĝis pro deprimiĝo kaj sinmortigis.

Verkoj
------

* *Sonetos de Antero*, 1861,
* *Raios de extinta luz*
* *Primaveras românticas*, 1872
* *Odes modernas*, 1865
* *Sonetos*, 1886.
* *Prosas*

En Esperanto aperis
-------------------

* *En Dia Mano. Vaganta kavaliro. Arkivigite je 2007-03-18 per la retarkivo Wayback Machine* Tradukis Sylla Chaves. En: *La Nica literatura revuo* 1/5, paĝo 188.

* Kategorio Antero de Quental en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 130424
* GND: 118743120
* LCCN: n82215922
* VIAF: 100254861
* ISNI: 0000 0001 0928 7376
* LIBRIS: 402927 195081, 402927
* SUDOC: 027608891
* BNF: 12019709v
* NLA: 35437696
* BIBSYS: 90730008
* NKC: jn20000604539
* ICCU: CFIV112529
* BNE: XX875492
 |
Fjodor Ivanoviĉ
**Fjodor Ivanoviĉ** (ruse *Фёдор Иванович*) naskiĝis la 31-an de majo 1557 en Moskvo kaj mortis la 6-an de januaro 1598.

patro Ivano la Terura
Li estis filo de caro Ivano la Terura kaj carino Anastasia Zaĥarjina-Jurjeva. Li estis la lasta reprezentanto de dinastio Rjurik reginta en Rusio pli ol sep jarcentojn.

Laŭ la testamento mortanta caro Ivano la Terura metis sur la tronon sian filon Fjodor-on kaj samtempe ordonis al kvin ĉefaj bojaroj asisti al li.

Ekde la 19-a de marto 1584 Fjodor Ivanoviĉ iĝis caro de la tuta Rusio.

Lia edzino Irina estis fratino de bojaro Boris Fedoroviĉ Godunov, unu el kvin asistintoj.
Fjodor Ivanoviĉ, kies sano ne estis sufiĉe bona, ne emis mem regi kaj baldaŭ li fakte transdonis siajn rajtojn al sia bofrato – Boriso Godunov.

Boriso Godunov
La 15-an de majo 1591 en Ugliĉ pereis naŭjara carido Demetrio, lasta filo de caro Ivano la Terura, vicfrato de nominale reganta tiutempe caro Fjodor.

Ĉar caro Fjodor Ivanoviĉ ne havis idojn, do juna carido Demetrio siatempe rajtis troni. Morto de Demetrio donis gravajn avantaĝojn al reala tiama reganto Boriso Godunov.

La unua versio supozas intencan mortigon de la carido laŭ sekreta ordono de Boriso Godunov, la dua – lian hazardan memmortigon per tranĉilo, ĉar la knabo suferis pro epilepsio.

Tiu ĉi temo estas bazo de dramo "Boriso Godunov" far Aleksandro Puŝkin kaj samnoma fame konata opero far Modesto Musorskij.

Mallonga nominala regado de caro Fjodor la Unua daŭris kvar jarojn kaj restigis en la rusa popolo bonan memoron pri la di-amanta kaj korfavora reĝo.

* Kategorio Fjodor la 1-a Ivanoviĉ (Rusio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCaroj kaj imperiestroj de Rusio |
| --- |
| Caroj(1533-1721) | Ivano la Terura • Fjodor la 1-a Ivanoviĉ • Boris Fjodoroviĉ Godunov • Fjodor Borisoviĉ Godunov • Falsa Demetrio la 1-a • Vasilij Ivanoviĉ Ŝujskij • Miĥail Fjodoroviĉ Romanov • Aleksej Miĥajloviĉ • Fjodor Aleksejeviĉ • Ivano la 5-a • Petro la Granda | Blazono de Rusia Imperio |
| Imperiestroj(1721-1917) | Petro la 1-a (la Granda) • Katerino la 1-a • Petro la 2-a • Anna Ivanovna • Ivano la 6-a • Elizabeto Petrovna • Petro la 3-a • Katerino la 2-a (la Granda) • Paŭlo la 1-a • Aleksandro la 1-a • Nikolao la 1-a • Aleksandro la 2-a • Aleksandro la 3-a • Nikolao la 2-a |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 262801
* GND: 119455935
* LCCN: n80158671
* VIAF: 52499500
* ISNI: 0000 0000 6128 7595
* LIBRIS: 351144
* SUDOC: 174608519
* NKC: jo2003163231
 |
**Angelos Sikelianos** (28-an de marto 1884, Lefkado - 19-an de junio 1951, Ateno) (greke: Άγγελος Σικελιανός) estis grandega greka lirika poeto kaj teatra verkisto. Li skribis pri nacia historio, religia simboleco, kaj pri universala konkordo. Liaj teatraj verkoj inkluzivas *Sibylla*, *Daedalus en Kreto*, *Kristo en Romo*, *La Morto de Digenis*, kaj *Asklepius*. Li estis la unua greka poeto de la 20-a jarcento, kiu estis kandidato por la Nobel-premio pri literaturo.

Biografio
---------

Sikelianos naskiĝis en Lefkado, kie li pasis lian infanaĝon. En 1900 li eniris la Skolo pri juro de Ateno sed neniam diplomiĝis.

La sekvontajn jarojn li vojaĝis amplekse kaj dediĉis sin al poezio. En 1907, li geedziĝis la en Usono naskiĝitan Eva Palmer, kiu tiutempe estis studento pri arkeologio en Parizo. Ili geedziĝis en Usono kaj transloĝiĝis al Ateno en 1908. Dum tio periodo, Sikelianos ekkontaktis Grekajn intelektulojn, kaj en 1909 li eldonis lian unuan poemaron, Alafroískïotos (greke:Αλαφροίσκιωτος), kiu havis rektan efikon kaj estis rekonata de kritikantoj kiel grava laboro.

Li ankaŭ enamikiĝis kun la samrangulo verkisto Nikos Kazantzakis, kaj en 1914 ili pasis kune kvardek tagojn sur Monto Athos, vizitintaj la plimulto de la monaĥejoj tie kaj ĝuintaj la vivon de asketoj. La sekvonta jaro ili enŝipiĝis por pilgrimadon tra Grekio.

Referencoj
----------

1. ↑  Encyclopedia Britannica - Angelos Sikelianós

* Kategorio Angelos Sikelianos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383351
* GND: 119153157
* LCCN: n79043954
* VIAF: 301403589
* ISNI: 0000 0001 2132 685X
* SUDOC: 028146220
* BNF: 12003874x
* MBA: f098a719-3520-41af-90ca-fe838a64294b
* NLA: 35826441
* BIBSYS: 90575714
* NKC: mub20181001252
* ICCU: CFIV060614
* BNE: XX1121972
 |
**Antonieta de Barros** (La 11-an de julio, 1901 – La 28-an de marto, 1952) estis brazila instruistinon, ĵurnalisto kaj politikisto.

Antonieta de Barros estis la unua negra virino balote elektita  kiel deputito en Brazilo, nome en la suda ŝtato Sankta Katarino, en la jaro 1934. Fakte ŝi estis unu el la tri unuaj virinoj, kiuj ricevis politikan mandaton, en Brazilo. Ni memoru, ke sklaveco estis abolita en ĉi tiu lando en la jaro 1888.

Ŝi naskiĝis en 1901, sen konata patro, ido de liberigita sklavino, kiu vivtenis sin kaj siajn idojn per lavado de tolaĵoj.  Antonieta fariĝis instruistino kaj ŝia politika standardo estis la revolucia, liberiga potenco de edukado por ĉiu homo.  Siatempe, 65 procentoj el la homoj en ŝia ŝtato estis analfabetoj. Je sia 17-a aĝojaro,  ŝi establis privatan kurson por kontraŭbatali analfabetecon de malriĉuloj. Pro sia bona famo kiel eminenta instruistino, ŝi laboris ankaŭ en lernejoj de elituloj. Ŝi verkis pri edukado al ĵurnaloj, kaj dum 23 jaroj ŝi publikigis pli ol mil artikolojn. Ŝi krome fondis revuon "Vida Ilhoa" ("Insulana Vivo"). Pro tio, oponantoj kritikaĉis kaj kalumniis ŝin pro ŝia pretendo, kiel virino, agi politike. Antonieta ne timis, sed ĉiam vigle respondis, interalie per la konata frazo: "Virinoj ne devas esti virgaj je ideoj".

En 1937 ŝi verkis libron sub la titolo "Ĉifonaj ideoj", kaj la monon de la vendo de la unua eldono ŝi donacis al lernejo por infanoj, kies gepatroj troviĝis en lepro-hospitalo.

La Tago de Instruistoj estis aprobita pro leĝoprojekto de Antonieta de Barros, en 1948, sed oficialigita en la tuta lando nur en 1963. En Brazilo oni oficiale celebras la Tagon de Instruistoj je la 15-a de oktobro.

Oni komparas la personecon de Antonieta de Barros al tiu de la meksika Frida Khalo. Negrino, feministo, en lando de oligarĥoj, instruistino de riĉuloj kaj malriĉuloj, ŝi lasis klaran mesaĝon al la tuta mondo: "La valoro de vivo, la grandeco de vivo, rondiras ĉirkaŭ edukado".

Tiu ĉi enhavo estas de la Esperanta Retradio, titolita "Antonieta de Barros, mirinda virino" verkita de Paŭlo S. Viana el Brazilo.

Eldonoj
-------

* Piazza, Walter: *Dicionário Político Catarinense* (Catarinense Politika Vortaro). Florianópolis: Assembleia Legislativa ĉu Estado de Santa Catarina (La Santa Catarina Deklaras Leĝdonan Asembleon), 1985.
**Anjatervo** hispane *Añaterve*, guanĉa gvidanto de la Mencejlando Gvimaro, en la insulo Tenerifo. Li estis la mencejo aŭ reĝo de la menceljando Gvimaro, unu el la naŭ mencejlandoj en kiu estis dividita la antaŭhispana Tenerifo.

Li estis la unua mencejo kiu atingis subskribi pacan interkonsenton kun Alonso Fernández de Lugo, kiel adelantado de la Katolikaj Gereĝoj.

Statuo de Anajtervo en la Placo de la Patronino de Kanarioj (Tenerifo)Al la paca interkonsento de Anjatervo, ankaŭ kuniĝis la Mencejlando Ikodo, la de Daŭto, la Mencejlando Adeho kaj la de Abono, kiuj formis la nomatan *paca bando*, ema al la akceptado de la kastilia regado kaj al la regado de la aliancitaj militistoj. La konversacioj kun la aliaj mencejoj ne atingis ian interkonsenton kaj la militista alianco kontraŭ la hispanoj (aŭ *milita bando*) konsistis el la mencejlandoj de Taoro (Benkomo), Takoronto (Akajmo), kaj Anago (Beneharo).

Anjatervo helpis la kastilianojn plurokaze, per helpaj trupoj, ĉefe en la Unua Batalo de Acenteĥo, en la Batalo de Agero kaj en la Dua Batalo de Acenteĥo.

* Kategorio Anjatervo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ĥosro la 2-a** (**Ĥosroes la 2-a** en klasikaj fontoj, titole "Aparvez"; poste ŝanĝita al **Parviz**), **"La Venkinto"** – (en mezpersa *Husrō(y)*; ankaŭ *Ĥusraŭ Parvēz*, en nova persa: en farsia خسرو پرویز *Ĥosro Parviz*), estis la lasta granda reĝo de la Sasanida Imperio, kiu regis el 590 al 628. Li estis la filo de Hormizd la 4-a (reĝis en 579–590) kaj la nepo de Kosroes la 1-a (reĝis en 531–579). Li estis la lasta reĝo de Persio kiu havis pli longdaŭran regadon antaŭ la Islama konkero de Persio, kiu ekis kvin jarojn post lia morto pro murdo. Li perdis sian tronon, poste rekuperis ĝin pere de romia helpo, kaj post jardeko, iris rivali la agadon de Aĥemenida Imperio, kaj konkeris la riĉajn orientromiaj provincoj de Mezoriento; multe el lia regado estis dediĉita al militoj kontraŭ la Bizanca Imperio kaj al luktado kontraŭ povaspirantoj kiaj Bahram Ĉobin kaj Vistahm.

Ĉe verkoj de Persa literaturo kiaj *Ŝahnameo* kaj *Ĥosro kaj Ŝirin* (en farsi خسرو و شیرین), nome fama tragedia amhistorio de Nizami Ganjavi (1141−1209), tre prilaborata fikcia versio de la vivo de Ĥosro faris lin unu el plej grandaj herooj de tiu kulturo, same multe kiel amanto kaj kiel reĝo. *Ĥosro kaj Ŝirin* rakontas la historion de lia amo por la Aramea princino Ŝirin, kiu iĝis lia reĝino post longa amserĉado kun diversaj malfaciloj.

Vidu ankaŭ
----------

* Bizanca–Sasanida Milito de 602–628

Notoj
-----

1. ↑  Howard-Johnston, James (2010). "ḴOSROW II". Encyclopaedia Iranica, reta eldono. Konsultita la 9an de Novembro 2013.

* Kategorio Ĥosro la 2-a en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526457
* GND: 131877895
* LCCN: n84045832
* VIAF: 30682803
 |
**NLBeter** estas nederlanda politika partio kun la ĉefa celo plibonigi sanservon, edukadon kaj vivmedion.

Partio
------

La fondintoj, kiuj estis kuracistoj laŭ profesio, kredis de sia propra profesio ke sanservo en Nederlando bezonas esti reformita por povi trakti la problemojn de aliro, kvalito kaj pagebleco longtempe.

La enhavo estas resumita en: "Estas gravaj problemoj en sanservo, edukado kaj nia vivmedio, kiujn ekzistantaj politikaj partioj ne povas solvi. Mankas politikistoj, kiuj vere scias, kio okazas ĉiutage. Tial NL Better. Ĉar ĝi povas estu pli bona." Krom ilia fokuso pri sanservo kaj edukado, la partio ankaŭ emfazas la vivmedion kiel gravan atenton. Ene de tiu temo, la temoj de sekureco, konstruaĵo kaj vivmedio, inkludo, integriĝo kaj migrado, vivenspezo kaj klimato ricevas specialan atenton. La partio konsideras bonan vivmedion esenca por bona sano.

NLBeter havas neniujn membrojn krom la estraro kaj kandidatoj kaj havas neniujn regionajn aŭ lokajn branĉojn.

Historio
--------

La partio estis fondita en novembro 2019 de kuracistoj Esther van Fenema, Ronald Mann, Janneke Wittekoek, Wanda de Kanter kaj Jan Rotmans kaj partoprenis unuafoje la elektojn de la Ĉambro de Reprezentantoj en 2021. Baldaŭ post ĝia fondo, De Kanter kaj Rotmans retiriĝis.

La partio partoprenis la balotojn de la Reprezentantĉambro de la 17-an de marto kun Esther van Fenema kiel partiestro. Aldone al ŝi, la listo de kandidatoj inkludis dek tri aliajn homojn, plejparte kun sanservo aŭ eduka fono. En la dua loko estis instruisto Ton van Haperen kaj en la tria loko estis kardiologo Janneke Wittekoek. NLBeter akiris 0.1% de la voĉoj, ne sufiĉe por sidloko.

Post la balotrezultoj, la demando ekestis ĉu NLBeter devus resti politika partio, aŭ ĉu ĝi eble povus fari novan komencon kiel movado. Poste, la retejo de la partio kaj sociaj amaskomunikiloj estis prenitaj eksterrete.

Vidu ankaŭ
----------

* Partihistorio Universitato de Groningen


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845989
 |
**AOJAMA Gōshō** (japane: 青山剛昌 [Aojama Goŝo]) estas manga-verkisto. Li naskiĝis en la urbeto *Dajej* en la distrikto Tohaku (nun la urbeto Hokuej) en Gubernio Tottori en Japanio.

La 5-an de majo 2005 Aojama Goŝo edziĝis kun Takajama Minami, kiu estas kantisto (en Two-Mix) kaj voĉaktoro de Konan en la animeo "Detektivo Konan".

Verkoj
------

### Magikku Kajto

Ekde 1988 la mangaoj desegnitaj de Aojama Gōshō aperas en la bone konata japana mangaa magazino Shōnen Sunday [ŝōnen sandei]. Aojama desegnis unue la mangaan serion Magikku Kajto (japane: まじっく快斗 [Maĝikku Kaito], laŭvorte: magia Kajto), kiu rakontas pri la lernanto Kuroba Kajto kaj ŝia amikino Nakamori Aoko. Kuroba havas sekretan vivon kiel majstroŝtelisto "Kajto Kiddo" dum esti persekutita per inspektoro Nakamori, la patro de Aoko. Unu "dosiero" de *Magia Kaito* kontenas proksimume 30 paĝoj kaj ekde majo 1988 estis eldonata kiel poŝlibro. Post tri poŝlibraj volumoj Aojama ĉesis tiun projekton, sed "Kajto Kiddo" kaj inspektoro Nakamori aperas kelkfoje en la serio "Detektivo Konan" kiel gastoj. Krome la roluloj Kajto kaj Aoko similas multe al Ŝiniĉi kaj Ran. Nun post multaj jaroj de interrompo, Aojama publikigis en februaro 2007 4-an volumon de Magia Kaito en Japanio.

### Jajba

Unue Aojama konatiĝis pro la rakonto pri la aventuroj de malgranda samurajo, tiu mangaa serio nomiĝas YAIBA (japane: やいば aŭ 刃 [jaiba], laŭvorte: glavo). Unu "dosiero" de Jajba en la magazeno enhavis proksimume 20 paĝojn kaj ekde majo 1989 Jajba estis eldonata kiel poŝlibro.

### Detektivo Konan

Poste Aojama komencis desegni la mangaan serion Detektivo Konan (japane: 名探偵コナン [Meitantei Konan]). Tiu serio aperas ĝis nun regule, ĉiu semajno proksimume 16 paĝojn (= unu "dosiero"), kaj ekde julio 1994 proksimume ĉiun 11-an semajnon tiuj dosieroj aperas kune kiel poŝlibro. En Japanio ĝis nun (somero de 2012) aperis 76 volumoj.

El la granda sukceso de tiu mangaa serio en Japanio sekvis, ke Detektivo Konan estas tradukita en multajn lingvojn: mandarina/Tajvano (1995), kantona (1995), korea (1996), franca (1997), germana (2001), mandarina/Ĉinio (2002), itala (2002), angla (2004), taja (2004), hispana (2004), sveda (2004), finna (2004) ktp. Ĝis marto 2005 nur en Japanio jam pli ol 110 milionoj volumoj vendiĝis.

Krome la mangaa serio pri Detektivo Konan ankaŭ animacia televida serio, kaj nun ankaŭ doramao estas produktita.

Suplemente ankaŭ animaciaj filmoj por la kino estas produktitaj, ekde 1997 en aprilo de ĉiu jaro aperas nova filmo.

* Kategorio Aoyama Gōshō en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 178923
* GND: 123334659
* LCCN: no2005103956
* VIAF: 9965302
* ISNI: 0000 0001 2020 7242
* LIBRIS: 345094
* SUDOC: 034986014
* BNF: 125678849
* NDL: 00177534
* BIBSYS: 4076746
* ICCU: UBOV016097
* BNE: XX1602118
 |