Pri esperantigo el aliaj lingvoj vidu ĉe: Esperantigo de vortoj

Ĝeneralaĵoj
-----------

Esperantigo de la francaj nomoj estas problemo aparte malfacila, multe pli malfacila ol esperantigo
de nomoj el aliaj nacilingvoj eŭropaj (ekz-e la germana). Tiu malfacileco havas plurajn kaŭzojn:

1. La fonemaro de la franca lingvo estas pli riĉa ol la esperanta.
2. Por la franca lingvo — malsame ol por multaj aliaj lingvoj — la skriba formo ĉefas super la sona; kaj estas granda abismo inter la sono kaj la skribo.
3. Sekve de tio la francoj havas specialan kulton de la nacilingva skriba formo de siaj nomoj.
4. La komuna leksiko de Esperanto estas grandparte ĉerpita el la franca lingvo; kaj la esperantigon de la nomoj ofte (mis)influas la traktado kiun ricevis la franca vortomaterialo komunvorta.

Provoj esperantigi francajn nomoj havas jam longan historion, pri tio atestas la bibliografiaj eroj W, PGl, PIV, P2. Tamen
neniu el ili estas sufiĉe kompleta aŭ sistema.

Ĉi tiu artikolo ne prezentas definitivan solvon. Plie ĉi tiu studaĵo estas kompara analizo de problemoj kaj ĝisnunaj provoj solvi ilin.

Fine de la artikolo troveblas listo de praktikaj transskriboj. Ĝi entenas nur la bazajn skribelementojn de la franca skribosistemo (42 el 70; krome, 14 literoj kiuj funkcias idente en Esperanto kaj en la franca aperas tuj ĉi-sube en aparta listo).

Principe atentindas, ke en la vikipedio en Esperanto prefere ne enkondukiĝu novaj esperantigoj de vortoj kiuj ne jam uzatas en la esperantlingvaj literaturo aŭ amaskomunikiloj. Pro tio por esperantigo de nacilingva nomo prefere notiĝu ekstera(j) referenco(j).

### La sonmaterialo

Por konvene analizi la grafikajn elementojn de la franca skribo necesas unue ekzameni
la sonmaterialon (ĉar la skribelementojn oni apartigas surbaze de ilia sonvaloro).

#### La konsonantoj senproblemaj

Por 14 sonoj la esperantigo estas firme establita kaj ne bezonos pluan konsideron:

| IFA | Eo | Ekzemploj |
| --- | --- | --- |
| b | b | Burbono ← *Bourbon* |
| d | d | Dordonjo ← *la Dordogne* |
| f | f | Francio ← *France* |
| ɡ | g | Garono ← *la Garonne* |
| k | k | Kapeto [P2] ← *Capet*; Kantalo [W] ← *le Cantal* |
| l | l | Liono [W] ← *Lyon* [ljɔ̃] |
| m | m | Marno ← *la Marne* |
| n | n | Napoleono ← *Napoléon* |
| ɲ | nj | Bulonjo ← *Boulogne*, Konjako ← *Cognac* |
| p | p | Parizo ← *Paris*, Paskalo ← *Pascal* |
| ʁ | r | Rueno [W] ← *Rouen* [ʁwɑ̃] |
| t | t | Tulono ← *Toulon* |
| v | v | Voltero ← *Voltaire* |
| z | z | Tuluzo ← *Toulouse* [tuluz], Zola' ← *Zola* |

La sono [ɲ] en Esperanto malestas, tamen ĝia transskribo per *nj* estas tre bona aproksimo, ne
kontestata kaj ne kontestinda.

Kvankam [ʁ] ne estas la modela versio de la esperanta r, tamen la
tradicio prezenti tiun sonon per la esperanta *r* estas tute senproblema
kaj ne kontestinda.

La ceteraj 12 sonoj kaj literoj estas egalaj por la lingvoj franca kaj Esperanta.

#### La konsonantoj problemaj

| IFA | Eo | Ekzemploj |
| --- | --- | --- |
| s | s | Sado ← *Sade*, Sartro ← *Sartre*, Alensono ← *Alençon* [alɑ̃sɔ̃] |
| ʃ | ŝ | Ŝopeno ← *Chopin*, Koŝio ← *Cauchy*, Roŝeŝuarto ← *Rochechouart* [ʁɔʃəʃwaʁ] |
| ʒ | ĵ | Ĵuraso ← *Jura*, Anĵuo ← *Anjou* |
| (ʎ) | lj | Greziljono ← *Grésillon* [ɡʁezijɔ̃], Marseljezo [Z] ← *La Marseillaise* [la maʁsɛjɛz] |
| jl | Versajlo [W] ← *Versailles* [vɛʁsɑj], Marsejlo [W] ← *Marseille* [maʁsɛj] |
| j | Grezijono [P2] ← *Grésillon*, Mireja [PGl] ← *Mireille* [miʁɛj] |

La sonoj [s, ʃ, ʒ] bonege esprimeblas en Esperanto, sed la francaj transskriboj tre ofte skribisme
tordas ilin en *c, ĉ, ĝ* : *Laplaco* anstataŭ *Laplaso* (fr *Laplace* [laplas]); *Cevenoj* anstataŭ *Seveno*
(fr *les Cévennes*); *Ĉerburgo* anstataŭ *Ŝerburgo* (*Cherbourg*, [ʃεʁbuʁ]); *Ĝirondo* anstataŭ *Ĵirondo* (fr
*Gironde* [ʒirɔ̃d]).

(La fonetika transformo *c → s, ĉ → ŝ, ĝ → ĵ* finiĝis jam en la 12ª jc, sed la ortografio tion plu ignoras.)

La sono [ʎ] (*l-mouillé*, la palata *l*) jam pli ol 150 jarojn ne plu ekzistas en la norma lingvo
franca (sub la Julia monarkio ĝi ankoraŭ estis ornamo de la oratora prononco); tamen la
transskriboj persiste apartigas ĝin de la simpla duonvokalo [j], en kiun ĝi jam delonge
transformiĝis. Oni plej ofte esperantigas ĝin per *lj* (*buljono*, *Marseljezo*), sed vortfine estas plej ofte transskribi ĝin per *jl* (*ajlo*, *kanajlo*).

#### La duonvokaloj

| IFA | Eo | Ekzemploj |
| --- | --- | --- |
| j | i | Moliero [W] ← *Molière* [mɔ'ljɛʁ]; Tierio [W] ← *Thierry* [tjɛʁi]; Vieto (*Viète* [vjɛt]; latine *Franciscus Vieta*) |
| j | Gujeno ← *Guyenne* [ɡɥijɛn], Kajeno ← *Cayenne* [kajɛn] |
| w | u | Puatuo ← *Poitou* [pwatu], Luizo ← *Louis* [lwi] |
| ɥ | u | Gujeno ← *Guyenne* [ɡɥijɛn] |
|

Kvankam [j] ekzistas kaj egalas en ambaŭ lingvoj, tamen tiun francan
sonon la esperantistoj plej ofte kodas per *i* [i].

#### Vokaloj evidentaj

| IFA | Eo | Ekzemploj |
| --- | --- | --- |
| a | a | Arlezo ← *Arles* [aʁl] |
| ɑ | Araso [PGl] ← *Arras* [aʁɑːs] |
| e | e | Perigordo [W] ← *Périgord* [peʁiɡɔʁ] |
| ɛ | Sevro ← *Sèvre* |
| i | i | Ivo ← *Yves* |
| o | o | Boforto ← *Beaufort* [bofɔ:ʁ] |
| ɔ | Ĵoreso [PGl] ← *Jaurès* [ʒɔʁɛs] |
| u | u | Turo [W] ← *Tours* [tuʁ] |

#### Vokaloj mankantaj

| IFA | Eo | Ekzemploj |
| --- | --- | --- |
| ə | e | Renuaro ← *Renoir* [ʁənwaʁ] |
| œ | o | Babofo  ← *Babœf* [babœf] |
| ø | Mozo [W]← *la Meuse* [møz] |
| eŭ | Neŭŝatelo ← *Neuchâtel* [nøʃɑtɛl] |
| y | u | brumero ← *brumaire* [brymɛʁ], Kurio ← *Curie* [kyʁi] |
| ɑ̃ | an | Orleano [W] ← *Orléans* |
| en | Vendeo [W]← *Vendée* |
| ɛ̃ | en | Marteno |
| in | Ingro |
| an | Sansimono [P2] ← *Saint-Simon* |
| œ̃ | un | Verduno [W] ← *Verdun* [vɛʁdœ̃] |
| ɔ̃ | on | Avinjono ← *Avignon* |
| om | Kulombo ← *Coulomb* [kulɔ̃] |

**Notoj**

1. Fonologie [ə] estas varianto de [œ], t.e. ili estas unu sama fonemo; tamen la francoj forte sentas la neceson distingi ilin; la francaj vortaroj do transskribas la unuan vokalon de *premier* [pʁəmje] aile ol en *pleurer* [plœʁe]. Eble tion trudas la franca grafismo, kaj eble tial [ə] esperantiĝas per *e*, dum [œ] kaj [ø] per *o* (dum en la germana *ö* iĝas *e*, ekz-e *Königsberg* → Kenigsbergo [P2], *Röntgeno* → Rentgeno [P2]).
2. La nazsonoj plejparte sekvas la skribon, sed eĉ ĝin neregule, precipe malregule por [ɛ̃]:
	* la viraj nomoj je *in* ricevas *en* (Marteno ktp) — tradicio aplikata eĉ ekster la propre franca kunteksto;
	* iuj nomoj sekvas nur la skribon: Ingro [PGl] ← *Ingres* [ɛ̃ɡʁ]; Rueno [W] (*Rouen* [ʁwɑ̃]);
	* iuj homoj konsekvence sekvas la prononcon: *Romen Rolan* [SAT].

Esperantigo per sontransskribo
------------------------------

Radikala sontransskribo ne maloftas en la dokumentoj de SAT; propre tio ne estas esperantigo, ĉar
la vortoj ne havas normalan substantivan finaĵon: *Ĵil (Gille), Miŝel (Michel)* ; aŭ misinformas
pri la kazo: *Romen Rolan*. Tia transskribo konvenus kiel parenteza indiko de proksimuma
prononco, sed ne taŭgas kiel normala frazelemento (kvankam la tute fremdaj *Michaŭ, Beaufront, Cart* ktp estas ankoraŭ pli maltaŭgaj).

Tion eblus korekti per la apostrofo: *Ĵil', Miŝel', Romen' Rolan'* --- tamen ial tio ne estas
praktikata (fakte, ankaŭ ĉe *Zamenhof* mankas tia apostrofo; regule devus esti aŭ *Zamenhofo*, aŭ
*Zamenhof'*). Sed la preferinda solvo estas aldoni la normalan substantivan finaĵon *-o*, samkiel
oni faras en la lingvoj kun markita nominativo (Latino, la greka, la litova). Multaj vortoj
rezultas tute bonaj:

> 
> Ampero, Araso, Avinjono, Bodlero [PGl], Bomarŝeo [P2], Bonaparto, Borelo, Bulonjo-ĉe-Maro,
> Dordonjo, Finistero, Ĵoreso [PGl], Koŝio, Lafonteno, Lebego, Loreno, Mozelo, Napoleono, Pikardio,
> Puatuo, Sado, Sartro, Ŝopeno, Tulono, Tuluzo, Voltero.
> 
> 
> 

### La vosta sono, substantiva finaĵo kaj akcento

#### La radikfina vokalo

Iuj transskriboj mem finiĝas je *-o* :

* Laroŝfuko' (*La Rochefoucauld*, [laʁɔʃfuko]);
* Mirabo' (*Mirabeau* [miʁabo]);
* Ruso' (*Rousseau* [ʁuso]) ...

Se la nomo estas mallonga, tiam la duobla *-oo* ne ĝenas, kaj oni povas esperantigi laŭ la modelo de
*bureau* → buroo:
Rusoo. Tio estas pli bona ol la alia esperantigo (Russo [SAT]) — kaj ĉar ĝi estas
prononcata laŭ la skribo, kaj ĉar ĝi konservas la radikon en derivaĵoj: *rusoismo*.

Aliflanke, en la nomoj longaj la ŝoviĝo de la akcento kaj
mallongiĝo de la radiko malpli ĝenas ol la hiato, kaj oni povas fari
finaĵon el la lasta vokalo:

* Laroŝfúko [P2] — kaj sekve «la Laroŝfukaj maksimoj», «laroŝfukaĵo»

Simile pri la nomoj kiuj finiĝas je transskribaj vokaloj *-o, -a* :

* Monteskío [SAT] ← *Montesquieu* [mɔ̃tɛskjø]
* Riŝelío ← *Richelieu* [ʁiʃəljø]
* Gargantúo [P2] ← *Gargantua* [ɡaʁɡɑ̃tɥa]

La sonformo rimarkeble fordrivas de la originala, sed la transskribo iĝas ege pli oportuna por
Esperanto. La fontolingvan akcenton Esperanto principe ne povas ĉiam konservi, kaj tradicie
preferas poresperantan oportunon: *Lóndon* → Londóno, *Moskvá* → Móskvo.

#### La radikfina konsonanto muta

En multaj okazoj oni povas eviti hiaton reprenante la normale mutan konsonanton vortofinan. Tio
estas certa kompromiso kun la skribismo; sed tio spegulas ankaŭ fenomenojn fonetikajn (kunligiĝo,
*liaison*) kaj la morfologian principon (la derivaĵoj rivelas kaŝitajn konsonantojn):

* Arlezo [W] ← *Arles* [aʁl] pro arlezanino ← *Arlésienne*
* Parizo ← *Paris* pro parizanino ← *parisienne*
* Dideroto ← *Diderot* [didʁo]
* Kulombo ← *Coulomb* [kulɔ̃]

La morfologia principo funkcias ankaŭ inverse: *Tours* (Turo [W]) kaj *Orléans* (Orleano [W]) ne
rivelas sian *s*, ĉar ĝi ne aperas en derivaĵoj *un Orléanais* (orleanano), *Touraine* (Turlando),
*Tourangeau* (turano).

Kelkaj vortoj pli bone aspektas sen la muta konsonanto: Bomarŝeo [P2] (*Beaumarchais*). Oni kutime
ne rivelas *lt, ld* en *-auld, ault, ould* (*La Rochefoucauld* ktp).

Esperantigo per traduko
-----------------------

Principe aprobindas la strebo minimumigi la nombron de radikoj produktante nomojn el aliaj nomoj aŭ
eĉ komunaj radikoj: «Ĉampanio» [W] (la lando de ĉampano) — kontraste al la radikvorto «Ŝampanjo»
(aŭ skribisme «Ĉampanjo», laŭ la PIV-oj); «Turlando» [W] (la lando de Turo, *Tours*) por *Touraine*;
«Maniko» por *la Manche*.

Tamen tiu metodo estas evitinda, se la rezulta nomo estas nesufiĉe specifa. Ekz-e *Blanka Monto* por
*Mont Blanc* [mɔ̃blɑ̃] estas tute fuŝa: ĉiu lando havas siajn *Blankajn Montojn* — kiel la usonaj
the White Mountains aŭ la ĉeĥia monto ĉe kiu okazis la fatala Blankmonta batalo. La pliparto da
lingvoj **ne** tradukas *Mont Blanc*, sed lasas ĝin en la formo franca (tiel en angla, germana,
pola...). Simile faras la rusoj (Монблан) — eĉ en Esperanto (*Monblano*). La esperantigo
PIV-a estas same maltaŭga, kiel esperantigo de *Kartago* per *Novurbo*.

Kelkaj nomoj deriveblas per retroformado: eĉ se malmultaj alilandanoj
scias, kio estas *Artois*, multaj ja scias kio estas *arteza puto* — kaj
tio helpas memorfiksi la nomon *Artezo*.

### Esperantigo tra latinigo

La franca lingvo estas lingvo latinida, kaj multaj ĝiaj loknomoj devenas el la epoko romia; Latino
estis la lingvo de la mezepoka klero, kaj tiamaj kleruloj kaj moŝtuloj havis latinan varianton de
sia nomo. Ĉar Esperanto kelkrilate pli proksimas Latinon ol la francan, kelkajn nomojn oportunas
esperantigi tra Latino:

* *la France ← Francia* → Francio
* *Descartes → Cartesius* → Kartezio
* *Louis ← Ludovicus* → Ludoviko
* *François = Franciscus* → Francisko
* *Rhône* [ʁon] ← *Rhodanus* → Rodano [W]

Ne ĉiam latinaĵoj bonvenas. Mi trovas strangaj la formojn

* *Cahors ← Cadurcum* → Kadorso [M]
* *Besançon ← Vesuntio* → Bizontio [W, P2]

Se *Alençon* [alɑ̃sɔ̃] estas *Alensono* [PIV], kial la rimanta *Besançon*
[bəzɑ̃sɔ̃] ne estu *Bezansono* ?

El la latina *Vienna* la PIV-oj faras nomon «Vieno» por 3 lokoj; la nomo
de la aŭstria estas tro enradikiĝinta, sed la franciajn (*Vienne*) eblus
diferencigi laŭ la prononco [vjɛn]: *Vjeno*.

Simila problemo aperas ĉe

* *Valesia = Valais* = Valezo (svislanda kantono)
* *Valesia = Valois* = Valezio (en Francio)

La nomo *Valois* estus pli rekonebla en *Valuo* ol el en *Valezio* (t.e. en la paro *Valezo — Valuo* oni tuj vidas, kiu estas kiu; dum en la paro *Valezo — Valezio* la elekto de la signifoj
estas arbitra decido).

### Trialingvaj

Iuj fremdaj nomoj konservas la formon de sia fontolingvo; aliaj iel franciĝas. Ne estas klara
regulo pri tio — nek france, nek esperante.

Ekz-e la enciklopediisto *d'Holbach* ankaŭ franclingve retenas la germanecan prononcon de la lasta
konsonanto: [dɔlbak], kaj lia nomo estas traktata kiel germana, do *Holbaĥo*.
Aliflanke la nomo de la firmao *Schlumberger* ricevis francan prononcon [ʃlœ̃bɛʁʒe], kiun imitas ĝiaj
sonformoj angla [ˌslʌmbərˈʒeɪ] kaj rusa (Шлюмберже); tial konvena esperantigo estus Ŝlumberĵe(r)o.

Simile pri *Ejfelo, Ŝvarco, Varingjeno, Luksembugo* unuflanke, kaj *Sarkozi'* aliflanke.
*Ajaccio* havas francigitan sonformon en la franca, sed la originalan *Ajaĉo* [FE] en Esperanto.

Skribismo
---------

La originale francan konfuzon de la sonformoj la esperanta sontransskribo ankoraŭ pligrandigas, ĉar
malsamaj francaj fonemoj iĝas unu fonemo en Esperanto. Ekz-e la esperanta *kan* respondas al [kan],
[kɑn], [kɑ̃]; kp

1. *Cannes* [kan] est une ville française située dans le département des Alpes-Maritimes.
2. La *Canne* [kan] est une rivière française de deŭième catégorie.
3. Maurice Édouard *Kann* [kan] était un banquier et collectionneur français.
4. Gilles *Kahn* [kan], chercheur français en informatique.
5. *Caen* [kɑ̃] est une ville du nord-ouest de la France.
6. *Camps* [kɑ̃] est le nom de deux anciennes communes françaises.

Oni ne troigu ĉi tiun problemon: ja tutegale ekzistas multegaj
samnomuloj (la franca Vikipedio entenas artikolojn pri
27 ges-roj «Kahn»); tamen iujn tio ial ĝenas, kaj ili preferas
disingigi la nomojn *Kanno* kaj *Kaeno*. Ke *Kanno* ekzistas kaj en Italio,
kaj en Francio; aŭ ke *Kaeno* iĝas tre simila al *Kajeno* (*Cayenne*
[kajɛn]) ilin ne ĝenas.

Simile pri Izero = *l'Isère* aŭ *l'Yser* (kvankam la belgian eblus neprigi
per la nederlanda y=ij=[ej]).

Pli sistema solvo estus la usona, laŭ la modelo *Memphis (Tennessee)* aŭ *Aix-en-Provence, Aix-en-Diois, Aix-en-Ergny, Aix-en-Issart, Aix-en-Othe...*

### Kromsonoj

Skribismo trudas ankoraŭ unu fremdaĵon, kiu franclingve ne ekzistas: la literon (kaj sekve, en la
okazo de Esperanto, ankaŭ la sonon) *h* :
Hermito [P2] (franca matematikisto *Ch. Hermite* [ɛʁmit]) ktp.

En multaj vortoj skribismo sonigas mutajn literojn, ekz-e ĉiujn *t* en la vortoj
*Montrealo* [W], *Montparnaso* [W], *Montmartro* [W], *Montperlero* [W].

Kromvortetoj (*de, des, du, la...*)
-----------------------------------

Multaj francaj nomoj entenas determinilojn kajaŭ prepoziciojn: *la Seine, d'Alembert, de Gaulle, La Rochefoucauld* ktp. Ĉe esperantigo tiajn kromvortetojn oni povas

1. simple forĵeti: *Sejno* ; aŭ
2. alglui al la nomo: *Lafonteno, Laroŝfuko, Dalemberto* ; aŭ
3. lasi senŝanĝaj.

Se ne estas speciala motivo, la 1ª maniero estas la plej bona; kaj la 3ª maniero estas evidente
malbona (*de, du, des, la* kolizias kun la komunaj vortoj esperantaj, kaj la limoj de la nomo estas
malklaraj). Tamen la 2ª maniero fojfoje estas oportuna.

Ĉe multaj nomoj la kromvorto(j) estas perceptataj kiel nedisigebla parto, kaj pruntata en aliajn
lingvojn en ilia formo franca. La artikolo de *la Seine* malaperas en traduko rusa (Сена), aŭ iĝas
tradukita en teksto angla (*the Seine*); male, la nomoj *La Rochefoucauld* aŭ *La Rochelle* konservas
sian francan *La* ankaŭ ruse kaj angle; tial *Laroŝfuko* kaj *Laroŝelo* estas pli rekoneblaj ol *Roŝfuko* aŭ la
PIVa *Roĉelo*.

La kuna skribo helpas eviti homonimion. Se oni esperantigas la nomon *de Gaulle* per *de Golo* aŭ
skribisme per *de Gaŭlo*, tiam la derivaĵoj *gola, golismo* aŭ resp. *gaŭla, gaŭlisma* pensigas pri goloj
aŭ etno (*gaŭlismo* similas *francismon* aŭ *rusismon*). Male, la SAT-manieraj transskriboj
Degolo, degola reĝimo, degolismo[*rompita ligilo*] estas nemiskompreneblaj.

Cetere, la kuna skribo de tiaj nomoj estas sufiĉe kutima en la franca lingvo: *Delacroix ← de la Croix*. La malkuna skribo povas marki nobelecon (*du Pont* kontraste al *Dupont*), sed pri ĉi tiu
nacilingva apartaĵo oni en Esperanto ne insistu, kaj se necesas, esprimu ĝin alimaniere (ekz-e per
malimplica noto). Normale oni ne markas tion: nek por *von Bismarck*, nek por *van Beethoven* ktp; aŭ
kunskribas: *Donĵuano, Donkiĥoto, Ĉingisĥano*.

La dirita ne koncernas kombinitajn nomojn kiel *Tuluz-Lotreko* (Toulouse-Lautrec), *Ĵan-Ĵako*
(Jean-Jacques), *Bulonjo-ĉe-Maro* ktp. Tio tamen jes koncernas la nomojn kun netradukita *Saint-*
(Sansimono, Sentetieno) — krom se oni tradukas tiun *Saint-* per *Sankt-, Sankta*.

Transskribo de liter(kombin)oj
------------------------------

Ĉi-sube ne reaperas la transskriboj jam listigitaj kiel senproblemaj aŭ evidentaj.

**ae, aë**

* *a* : *Staël* [stal] → Stalo, *Saint-Saëns* [sɛ̃sɑ̃:s] → Sansanso;
* aŭ skribisme *ae* : *Caen* [kɑ̃] → Kaeno

**ai, ay**

* se [ɛ] aŭ [ɛ̃], tiam *e* : *Aimé* → Emeo, *Voltaire* → Voltero [W], *La Fontaine* → Lafonteno [P2]; *Fresnay* → Freneo, *Du Bellay* → Dubeleo; *Pays de Bray* → Peidebreo
* se [aj], tiam *aj*: *Raymond* → Rajmondo
* aŭ skribisme *ej* (precipe mezvorte aŭ en mallongaj vortoj): *Raynal* [ʁɛnal] → Rejnalo, *Say* [sɛ]→ Sejo

ainnormale *an* : *Alain* [alɛ̃] → Alano
**au**

* laŭsone *o* : *Cauchy* → Koŝio [P2], *Jaurès* → Ĵoreso [PGl];
* aŭ skribisme *aŭ* : *Réaumur* [ʁeomyːʁ] → Reaŭmuro [PIV], *Auvergne* [ovɛʁɲ] → Aŭvernjo [W]

**c**

* se [k], tiam *k* : *Pascal* → Paskalo;
* se [s], tiam *s* : *Annecy* [ansi] → Anesio;  
aŭ skribisme *c* : *Marcel* [maʁsɛl] → Marcelo

çĉiam *s* : *Alençon* [alɑ̃sɔ̃] → Alensono
**ch**

* se [ʃ], tiam *ŝ* : *Chopin* → Ŝopeno [PIV], *Châlons* → Ŝalono [FE], *Rochefort* → Roŝforto;  
 aŭ skribisme *ĉ* : *Chartre* → Ĉartro [M], *Champagne* → Ĉampanjo (Ŝampanjo, Ĉampanio)
* se [k], tiam *k* : *Christian* → Kristiano, *Bloch* → Bloko

**e**

* se [ə], tiam *e* (precipe se ĝia forlaso kaŭzus maloportunan kunpuŝiĝon de konsonantoj) aŭ nenio : *Charleville* [ʃaʁləvil] → Ŝarlevilo
* se muta, tiam nenio aŭ *e* : *Diderot* [didʁo] → Dideroto; *Baudelaire* [bodlɛʁ] → Bodlero [PGl]; *Rabelais* [ʁablɛ] → Rabelezo [PGl]

é, ê, è, ëĉiam *e* : *la Réunion* → Reunio [W]; Orleano ; *Sèvre* → Sevro; Ampère → Ampero
eau*o* : *Beaujolais* [boʒɔlɛ] → Boĵolezo [W], *Beaufront* → Bofronto [PIV], *Baudelaire* [bodlɛʁ] → Bodlero [PGl]
**ei, ey**

* laŭsone *e* : *Reims* → Remso
* laŭskribe (precipe mezvorte) *ej* : *Jersey* [ʒɛʁzɛ] → Ĵerzejo [W]; *la Seine* → Sejno [W], *Beyle* [bɛːl] → Bejlo; *Talleyrand* [tal(ɛ)ʁɑ̃] : Talejrando

**eu**

* *o* : *la Meuse* [møz] → Mozo [W], *Périgueux* → Perigozo [W]
* laŭskribe *eŭ* : *Pasteur* → Pasteŭro [W]

**g**

* se [ɡ], tiam *g* : *Gaston* → Gastono;
* se [ʒ], tiam
	+ laŭsone *ĵ* : *Paul Gille* → Paŭlo Ĵil [SAT];
	+ aŭ laŭskribe *ĝ* : *Gironde* [ʒiʁɔ̃d] → Ĝirondo;  
	aŭ skribisme *g* : *Gérard* [ʒeʁaʁ] → Gerardo

gh*g* : *Le Bourghet* → Leburgeto, *Waringhien* → Varingjeno [P2]
gn*nj* : *Boulogne* → Bulonjo, *Avignon* → Avinjono [W]
**gu**

* se [ɡ], tiam *g* : *Guignol* [ɡiɲɔl] → Ginjolo [W], *Lebesgue* [ləbɛɡ] → Lebego

hfakte ĉiam muta, tamen enŝovata pro skribismo: *Hermite* [ɛʁmit] → Hermito [P2]; vd ankaŭ *ch, gh, lh, ph, th*.
i*i* : *l'Isère* → Izero [W]
ie*je* aŭ *ie* : *Waringhien* → Varingjeno [P2]; *Poitiers* [pwatje] → Puatiero [P2]; *Lavoisier* → Lavuaziero (aŭ Lavuazjero)
ieu*io* *Montesquieu* → Monteskio [SAT]; *Richelieu* → Riŝelio
**il, ill**

* se (escepte) [il], tiam *il* : *Thionville* → Tionvilo; *Camille* → Kamilo
* se [(i)j] (la eksa palata *l*), tiam
	+ skribisme *jl* : *Versailles* [vɛʁsɑj] → Versajlo [W]; aŭ
	+ laŭsone *j* : *Mireille* [miʁɛj] → Mireja [PGl]

iou*ju* : *Gentioŭ* → Ĝensjuo (okcitane: Genciòus; ru: Жансью)
**in**

* se [in], tiam *in*: *Catherine* → Katarino
* se [ɛ̃], tiam
	+ laŭsone *en* : *Martin* → Marteno,
	+ aŭ skribisme *in* : *Ingres* [ɛ̃ɡʁ] → Ingro [PGl]

jĉiam *ĵ* : *Dijon* → Diĵono [W]
lnormale *l* ; vd ankaŭ *il, ill, lh* kaj la rimarkigon pri -auld, -ault, -ould
**lh**

* post *l* kiel [ʎ], do *j* aŭ *jl* : *Millhaud* → Mijodo;
* post *a, o, au, ou* = *l* : *Graulhet* → Groleto

œ, œu*o* : *Œrlicon* → Orlikono; *Œutrange* → Otranĵo; *Sacré-Cœur* → Sakre-Koro
oëregule *oe* : *Citroën* → Sitroeno (aŭ Citroeno) (tamen ankaŭ *Woëvre, Plancoët* --- *ua, ue*)
oi*ua* : *l'Oise* → Uazo [W]; *Poitou* → Puatuo [P2]
oin*uen* : *Pointe* → Puento
ou*u* : *Pompadour* → Pompaduro
**oy**

* laŭskribe *oj* : *Palais-Royal* [palɛ ʁwajal] → Pale-Rojalo
* aŭ laŭsone,
	+ se [wa], tiam *ua* : *Troyes* → Truazo
	+ se [waj], tiam *uaj* : *Royat*→ Ruajato;

ph*f* : *Philippe* → Filipo
q, qu*k* : *Quinet* → Kineto
**s**

* se [s], tiam *s* : *Beauséjour* → Boseĵuro, *Jaurès* → Ĵoreso;
* se [z] aŭ reprenata mutaĵo, tiam *z* : *Toulouse* [tuluz] → Tuluzo; *Paris* → Parizo

**Saint-**

* laŭskribe *San* : *Saint-Simon* → Sansimono [P2], *Saint-Bernard* → Sanbernardo;
* aŭ laŭsence *Sankta* : *Saint-Denis* → Sankta-Denizo

**ti+vokalo**

* se [sj], tiam *sj* aŭ *ci* : *«National»* → Nasjonalo
* alie *ti* : *Gautier* → Gotiero

th*t* : *Thionville* → Tionvilo
**tz**

* se [s] aŭ nenio, tiam *s* (aŭ *ss*): *Metz* [mɛs] → Messo [W] (prononco franca); *Lametz* → Lameso; *Retz* ([ʁɛ] → Reso
* aŭ *c* laŭ la prononco germana: *Metz* [mɛts] → Meco

w*v* : *Waringhien* → Varingjeno [P2]
x*ks, kz* aŭ *s* : *Xavier* → Ksaviero (aŭ Ksavero [P2]); *Xertigny* → Sertinjio; *Luxemburg* → Luksemburgo [W]; *Saint-Exupéry* [sɛ̃tɛɡzypeʁi] → Sentekzuperio; *Delacroix* → Delakruo
y*i, j* : *Yves* → Ivo; *La Fayette* [lafajɛt] → Lafajeto.

Bibliografiaj mallongigoj
-------------------------

[FE]Grand dictionnaire français-espéranto. 1992.
[M]Esperanta mapo de Eŭropa Franclingvio
[P2]Nova PIV
[PGl]Parnasa Gvidlibro
[SAT]Publikaĵoj de SAT
[W]G. Waringhien : Grand dictionnaire espéranto-français. 1955, 1975.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sergio Pokrovskij: Pri esperantigo de franclingvaj nomoj[*rompita ligilo*].
* Rekomendo de la Akademio pri la uzo de propraj nomoj, Oficialaj Informoj, Numero 22 - 2013 10 10
* Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj kiel esperantigi proprajn nomojn Arkivigite je 2015-09-24 per la retarkivo Wayback Machine, de Andreo Andrio, kiu pritraktas metode esperantigon de propraj nomoj el franca fonto laŭlonge de 15 praktikaj slipoj kun multegaj ekzemploj kaj fina dudirekta indekso (fr-eo kaj eo-fr)

Vidu ankaŭ
----------

* Praktika transskribo franca-rusa

Referencoj
----------

1. ↑  *Alano* en Reta Vortaro
2. ↑  *Gerardo* en PIV ĉe vortaro.net
3. ↑  *Sankta-Denizo* en PIV ĉe vortaro.net