recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ritacuba Blanco el okcidento.
**Ritacuba Blanco** aŭ **Blanka Ritakubo** estas la plej alta montopinto de la Orienta Kordilero, en Andoj de Kolombio. Ĝi estas nomita ankaŭ Ritak'uwa, antikva nomo el la *Uŭa*, nome indiĝena popolo kiu loĝas en la malaltaj teroj de Nacia Parko Cocuy, kie situas la Blanka Ritakubo. La termino *Blanka* aludas al la neĝo kiu kovras la montopinton.

La pinto estas alirebla el okcidento tra la urbo El Cocuy, la vilaĝo Güicán kaj la domaro Las Cabañas (La Kabanoj). La piedirado estas tre facila, sed la vetero ne estas fidinda, kaj oni devas trapasi glaĉeron.

Pro la tutmonda varmiĝo, ties glaĉero fandiĝas rapide, retroirante suben 25 liniajn m jare; same okazas je gapigaj rapidoj al aliaj neĝokovritaj tropikaj montoj en Kolombio. En 1950, la glaĉero de Ritacuba Blanco etendis al 4 500 m super marnivelo; en Januaro 2007 ties plej malalta punkto estis je 4 800 m super marnivelo. Se tiu fandindico pluas, oni supozas, ke la glaĉero malaperos antaŭ 2025.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* John Biggar, *The Andes, A Guide for Climbers*, Andes, 3a eldono, 2005, ISBN 0-9536087-2-7

Eksteraj ligiloj
----------------

* Detalo de la montopinto de Ritacuba Blanco kaj lokoj ĉirkaŭ ĝi Arkivigite je 2017-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Parque Nacional Natural El Cocuy Arkivigite je 2014-05-19 per la retarkivo Wayback Machine Informo en hispana pri la Nacia Parko kie situas la Ritacuba Blanco.
* Ritacuba Blanco ĉe retejo pri Andoj Arkivigite je 2007-10-09 per la retarkivo Wayback Machine
La **Ruĝa Kastelo** (germane *Rotes Schloß*) estas konstruaĵo kun interesega historio troviĝante en Vajmaro, Germanujo.

Historio
--------

La Ruĝa Kastelo konstruitis inter 1574 kaj 1576 kiel vidvina palaco por dukino Dorothea Susanne, edzino de Johano Vilhelmo (Saksio-Vajmaro). La blazono de la palatinatanino kaj de ŝia edzo ornamas la konstruaĵon. Pli malfrue enloĝis ĝin anoj de la duka familio kaj inter 1702 kaj 1703 eĉ la komponisto Johann Sebastian Bach. Poste ene gastis diversaj publikaj institutoj. En la okcidenta alo ekz. kunvenadis la Sekreta konsilantaro (de 1743 ĝis 1803) kiun membris ankaŭ Johann Wolfgang von Goethe. Krome ene estis la ĉefa administrejo, justicaj institucioj kaj la Landa direktorejo. En la orienta alo troviĝis inter 1781 kaj 1807 la Duka deseĝnajlernejo. 

La aliaranĝo de la Duka palco de 1808 necesigis la malkonstruon de la orienta alo. Nur en 1820 la tiea lakuno replenigitis. Estiĝis tiam ankaŭ la klasikismaj ŝajnigaj arkadoj de Clemens Wenzeslaus Coudray. Ili formis ensemblon kun la Rezideja kastelo (la nuna Liszt-muzikaltlernejo vajmara) kaj la Princejo (la nuna Biblioteko Dukino Anna Amalia). En niaj tagoj gastas ene la Esplorbiblioteko kaj la moderna studcentro de la citita A.Amalia-biblioteko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruĝa Kastelo (Vajmaro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj sur la porturisma paĝaro geo.viaregia.org Arkivigite je 2020-06-29 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  Informoj ĉe weimar-lese.de
**Stella Kübler-Isaacksohn** el domo **Goldschlag** (naskiĝis la 10-an de julio 1922, m. 1994) – juddevena germana judkaptistino dum la dua mondmilito.

Vivo
----

Ŝi naskiĝis en familio de asimilitaj judoj. Post eventoj de t.n. kristala nokto novembre 1938 ŝia familio senefike provis elmigri el Nazia Germanio. En 1940 nuptis muzikiston Manfred Kübler, murditan poste de germanaj nazioj en koncentrejo Aŭŝvico. Post arestoj kaj deportado de berlinaj judoj ŝiaj gepatroj kaŝiĝis, ŝi mem danke al arja ĉefaspekto kaj falsaj dokumentoj liveritaj de falsisto Guenther Rogoff laboris en unu el berlinaj fabrikoj. Arestita la 2-an de julio 1943. Post kelkaj semajnoj nazioj arestis ŝiajn gepatrojn. Post brutala enketado akceptis proponon de kunlaborismo kun gestapo kiel t.n. kaptisto (germane *Greiferin*) agante en reto de profesiaj kaptistoj kontraŭ mono kaj promeso ne deporti la gepatrojn fare de gestapo al koncentrejo. Sian agadon ŝi daŭrigis eĉ post deporto de siaj gepatroj. En la reto de kaptistoj ŝi kunlaboris kun sia dua edzo Rolf Issaksohn.

Nombron de denuncitaj de ŝi judoj oni pritaksas al 600 ĝis 3000. Post la milito arestita de NKVD kaj kondamnita de Soveta Milita Tribunalo al 10 jaroj de mallibero en gulago. Post liberiĝo setlis en Okcidenta Berlino, kie estis denove juĝata, sed pro plenumo de la puno en soveta koncentrejo ne subiĝis al prijuĝita puno. Mortis per sinmortigo. Ŝian biografion sub la titolo *Stella* verkis Peter Wyden.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stella: The Story of Stella Goldschlag history.ucsb.edu


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 588868
* GND: 119092824
* VIAF: 77118076
* ISNI: 0000 0004 4888 0393
* SUDOC: 242226590
* NDL: 01195346
* NKC: xx0245233
 |
Ekzemplo de la sala tektoniko. Montoj apud Salzgitter, Malsupra Saksio, Germanio
**Sala tektoniko** estas specifa formo per kiu reveliĝas faltaj dislokiĝoj de la sedimenta tavolo de la terkrusto. Ĝi aperas danke al specifaj reologiajen ecoj de la salaj tavolaroj, interalie danke al ties malalta plasteco.

Riveliĝo
--------

Sala tektoniko riveliĝas forme de etaj blovaĵoj (tiel nomataj salokusenoj), salaj diapiroidoj (kupolformaj levaĵoj kiuj havas pli dikajn salokernojn, sed ne trapikis supersalajn tavolojn), salaj diapiroj (kupoloj kun salaj kernoj, trapikintaj supersalajn tavolojn), salaj muroj kaj antiklinaloj (foje kun salkupoloj supre), kiuj etendiĝas dekojn, foje pli ol centon da kilometroj. Diametro de la salkupoloj povas esti de kelkaj ĝis kelkdekoj da kilometroj. Volboj de la salkupoloj ofte estas disbatitaj de forĵetaĵoj kaŭzitaj de disetendiĝo, do estas komplikigitaj per grabenoj.

Faktoroj
--------

Ĉefaj faktoroj de la sala tektoniko estas:

* la *gravitacia* (elmergiĝo de salo de sub kovrintaj ĝin pli densaj sedimentaĵoj — tion kaŭzas mekanismo de la inversigo de la densecoj);
* la *tektona* (horizontala kunpremiĝo).

Ofte la faktoroj funkcias samtempe.

La gravitacia faktoro (formiĝo de la salkusenoj, diapiroidoj kaj diapiro-kupoloj) speciale oftas en depresioj ene de platformoj. Salo ekfluas kaj koncentriĝas en kerno de salaj strukturoj se dikeco de supersalaj sedimentaĵoj atingis kelkcent metrojn. La tektona faktoro ĉefe riveliĝas en la eksteraj zonoj de la orogenezoj kaj en iliaj antaŭaj kaj intermontaj fleksejoj.

Zonoj
-----

La ĉefaj zonoj de la sala tektoniko estas:

* riftoj kaj paleoriftoj (aŭlakogenoj): la kontinentaj (la Jensejo-Ĥatanga aŭlakogeno, Viluja aŭlakogeno), interkontinentaj (rifto de la Ruĝa maro), perikontinentaj (la okcidenta bordo kaj subakva rando de Suda Atlantiko en Afriko);
* la superriftaj profundaj sinekizoj (la Ĉekaspia);
* la antaŭaj fleksejoj (la Antaŭbajkala, Antaŭurala);
* la intermontaj fleksejoj (la Transkarpata en Ukrainio);
* la eksteraj zonoj de la orogenezoj (la Cordillera Oriental en Kolombio).

Aĝo
---

La ĉefaj salaj tavolaroj de la mondo formiĝis en ediakaro-kambrio, devonio, permio-triaso, supra ĵurasio, oligoceno-mioceno.

Nafto kaj gaso
--------------

Preskaŭ ĉiuj areoj de la sala tektoniko estas naftogasaj. Hidrokarbonaj kuŝejoj subiĝas al pintoj kaj deklivoj de la salkupoloj kaj al subsalaj stukturoj. En la lasta kazo la salaj tavolaroj servas kiel altefika ekrano (kovrilo), protektanta la hidrokarbonajn kuŝejojn kontraŭ detruo.

Literaturo
----------

* Kategorio Sala tektoniko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* [2004] Р. И. Вяхирев: *Соляная тектоника // Российская газовая энциклопедия* (ruse). Москва: Большая Российская энциклопедия, p. 417–418. ISBN 5-85270-327-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Plasta aliformiĝo
* Sala kupolo
**Preĝejo Maria de la Neĝo** estas romkatolika pilgrimloko en Hungario, en urbo Pécs.

Historio
--------

En 1690 epidemio pri pesto okazis en Pécs, la loĝantoj votis, ke depost fino de la epidemio ili konstruas votan kapelon. Ĝi pretiĝis en 1697. En 1710 la kapelo parte bruldetruiĝis, poste tie servis konstanta gardisto. Sonorilo alvenis en 1713, orgeno en 1724. En 1780 la kapelo bruldetruiĝis, poste rekonstruiĝis. En 1844 la kapelo ricevis permeson de la papo pri pilgrimado. Laŭ proklamo de György Udvardy ĝi estas jam kirko.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en flanko de monto. Apude situas ŝtona kruco farita en 1878, alia kruco situas en la proksimeco ekde 1900. En mezo de la fasado malsupre la enirejo funkcias, plej supre la malalta kvadrata turo altiĝas. La ĉefaltara bildo prezentas  Sanktan Marian kun Jesuo. Tio estas oficiala kopio pri bildo en Baziliko Sankta Maria la Granda. Apude staras 2 lignaj skulptaĵoj pri Sankta Roĥo kaj Sankta Jakobo. La moderna altaro mem estis farita en la 1970-aj jaroj. La 2 flankaj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Floriano kaj Sankta Sebastiano.

Kermeso okazas en la 5-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* kun foto
* hungare kun fotoserio
* kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Maria de la Neĝo (Pécs) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝa arbalciono** |
| --- |
|  |
| Ruĝa arbalcionoRuĝa arbalciono
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Koracioformaj *Coraciiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Halcionedoj *Halcyonidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Halcyon* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***H. coromanda*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Halcyon coromanda****(Latham, 1790) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Sinonimoj |
| *Halcyon capensis* |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝa arbalciono  |

 |
| v • d • r |

La **Ruĝa arbalciono** (*Halcyon coromanda*) estas mezgranda arbalciono, tio estas birdo de la familio de Halcionedoj kaj superfamilio de Alcededoj, kiu enhavas ankaŭ alcionon, aliajn arbalcionojn kaj kukabaraojn. 

Tiu ĉi specio estas amplekse disvastigita en orienta kaj sudorienta Azio, el Sudkoreio kaj Japanio norde, suden tra Filipinoj al insuloj Sundaj, kaj okcidenten al Ĉinio kaj Barato. Ĝi estas migranta, ĉar la birdoj de la norda parto de la teritorio migras tiom suden kiom ĝis Borneo dum vintro. Loke komuna en sudaj partoj de la teritorio, la **Ruĝa arbalciono** estas rara en Japanio, kie ĝi estas tre serĉata kaj dezirata de birdumantoj. La **Ruĝa arbalciono** loĝas arbarojn el mezvarmaj al tropikaj zonoj, ofte en maldensaj jangaloj kaj pluvarbaroj.

Tiu specio estas proksimume 25cm longa. La **Ruĝa arbalciono** havas tre grandan, brilruĝan bekon kaj same ruĝajn krurojn. La korpo estas iome **malhele ruĝa**, ĝenerale kun nuancoj al purpura en vosto; la pugo estas helblua. Estas iome da seksa dimorfismo, kvankam kelkaj fakuloj asertas, ke maskloj estas iom pli brilaj en plumaro. 

Kiel aliaj alcionoj, la **Ruĝa arbalciono** ĝenerale manĝas fiŝojn, krustulojn kaj grandajn insektojn, kvankam en areoj kun malpli da fluanta akvo, oni scias, ke ili predas ankaŭ ranojn kaj aliajn amfibiojn. Pro ties prefero por densaj arbaroj, tiu arbalciono estas pli aŭdata ol vidata. Tiuj birdoj ĝenerale moviĝas sole aŭ en paroj.

La dua parto de la dunoma specifa nomo rememoras la Koromandelan Marbordon de Barato.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Halcyon coromanda*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11a Majo 2006. Ne minacata

 Halcyon coromanda. Kunigita Taksonomia Informo-Sistemo. Alirita 4a Februaro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ruĝa arbalciono[*rompita ligilo*] ĉe Alcionaj Poŝtmarkoj
**Luigi MINNAJA**, (naskiĝis la 21-an de januaro 1899 en Pisticci, mortis la 27-an de januaro 1974 en Romo) estis itala esperantisto, ŝtatoficisto. Ĉe la Belartaj Konkursoj de UEA estas atribuata Premio Luigi Minnaja por eseoj.

Biografio
---------

Esperantisto de 1926. Dum multaj jaroj li estis sekretario de la loka Esperanto-grupo en Romo kaj ĝia ĉefa Esperanto-aktivulo, kune kun s-ino Carolina Minnaja. Li estis unu el la plej aktivaj kaj sindonaj agantoj por la Internacia Lingvo en Italio kaj ankaŭ vaste ekster ĝiaj limoj. Luigi Minnaja restis fidela al la lingvo kaj al la idealoj, ligitaj al ĝi, ĝis la lasta momento de sia vivo. Li fariĝis membro de UEA kaj senĉese laboris por la Asocio, interalie kiel delegito en Romo kaj peranto kaj ĉefo-delegito por Italio de 1945 ĝis 1969, kiam pro la ne tre bona sano li retiriĝis de tiu funkcio.

### Radio Romo en Esperanto

Danke al la klopodoj de gesinjoroj Carolina kaj Luigi Minnaja rekomenciĝis la elsendoj de Radio Romo en 1950 - interrompitaj en 1941. Gesinjoroj Minnaja dum multaj jaroj, preskaŭ tute solaj, prizorgis la programon kaj la disaŭdigojn.

### Tradukado

Luigi Minnaja estis tre aktiva ankaŭ kiel tradukanto. Unu el la plej gravaj atingoj inter la du mondmilitoj estis la publikigo de la belega *Gvidlibro pri Romo*, kiun eldonis la Itala *Touring Club*, sed kiu bedaŭrinde jam delonge elĉerpiĝis. La tradukon kaj la bonegan glosaron prizorgis Carolina kaj Luigi Minnaja. Al tiu grava kampo ambaŭ dediĉis multe da tempo kaj talenta laboro. Ilia lasta verko estas la traduko de *Renkonto kun Trentino*, riĉe ilustrita libro, publikigita okaze de la itala landa Kongreso de Esperanto en Trento.

#### Tradukoj

* Salvatore, Vincenzo: *L' inno dei cittadini del mondo* (Teksto en Esperanto de Luigi Minnaja)
* Conti, Giuseppe:*Enigmista Junularo* (1961)
* Foscolo, Ugo 1970 : *Pri la Tomboj*, 13 p.
* *Glossario dei congressi: italiano, Esperanto, francese, inglese, tedesco* (1959)
* *Pacon, Sinjoro* (1970)
* Pascoli, Giovanni: *Thallusa* (el la latina, 1969)
* Scrinzi, Gino: *Renkonto kun Trentino* (1974)
* Senes, Lydia: *Eta Bukedo*

Persone
-------

En la familio Minnaja nur Esperanto estis uzata. Ambaŭ filoj, d-ro Carlo kaj d-ro Nicola estas denaskaj esperantistoj. Ankaŭ tiurilate la familio Minnaja povas esti modelo por multaj gepatroj, kiuj scias la lingvon. En la Esperanto-movado la familio Minnaja fariĝis koncepto. Kiel homo Luigi estis senfine ĝentila, afabla, helpema kaj klera. Ĉiuj, kiuj havis la grandan privilegion persone konatiĝi kun li, spertis tion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Luigi Minnaja en *Enciklopedio de Esperanto*
Situo de Volgo-Germana ASSR en Sovetio
Mapo de Volgo-Germana ASSR
Standardo de Volgo-Germana ASSR en 1937
La **Volgo-Germana aŭtonoma socialisma soveta respubliko** aŭ mallonge **Volgo-Germana ASSR** (germane *Autonome Sozialistische Sowjet-Republik der Wolga-Deutschen*, ruse *Автономная Советская Социалистическая Республика Немцев Поволжья*) estis administra regiono en la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko kadre de Sovetunio. Ĝi situis en suda parto de Rusio ambaŭflanke de rivero Volgo. La ĉefurbo de la regiono estis Engels (ĝis 1931 Pokrovsk). La teritorio de la respubliko estis 28 200 km².

Historio
--------

Germanoj transloĝiĝis al Volga regiono ekde 1764-1767 kiam Katerino la 2-a regis Rusian imperion. La dua granda transloĝiĝo de germanoj okazis inter 1853-1874. En 1897 volgaj germanoj nombris 400 000. En 1920 germanoj formis sian laboristan komunumon kaj en 1924 ĝi fariĝis aŭtonoma respubliko. Pli frue la regiono apartenis al gubernioj Samara kaj Saratov. Kiam Germanio atakis al Sovetio en 1941 la soveta registaro deklaris ĉiujn germanojn 'malamikoj de la popolo', la Volgo-germana ASSR estis nuligita la 28-an de aŭgusto 1941 kaj la germanaj loĝantoj estis forpelitaj al Siberio, Uralo kaj Mez-Azio. La teritorio de la respubliko estis dividita inter Saratova kaj Stalingrada provincoj. Post la milito, kiam la civitanaj rajtoj de germanoj estis redonitaj en Sovetio, ili tamen ne rajtis reveni al Volgo-germana regiono.

La loĝantaro
------------

Loĝantoj estis grandparte germanoj, rusoj kaj ukrainoj. En urboj germanoj estis malplimulto, sed en kamparo ili estis preskaŭ 70% el la loĝantaro (en jaro 1926).

**Distribuo de naciecoj en Volgo-Germana ASSR**| Nacieco | Nombro 1926 |  % 1926 | Nombro 1939 |  % 1939 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Germanoj | 379 630 | 66,4 % | 366 685 | 60,5 % |
| Rusoj | 116 561 | 20,4 % | 156 027 | 25,7 % |
| Ukrainoj | 60 561 | 12,0 % | 58 248 | 9,6 % |
| Kazaĥoj | 1 353 | 0,3 % | 8 988 | 1,5 % |
| Tataroj | 2 109 | 0,4 % | 4 074 | 0,7 % |
| Mordvoj | 1 429 | 0,3 % | 3 048 | 0,5 % |
| Belorusoj |  |  | 1 636 | 0,3 % |
| Ĉinoj |  |  | 1 284 | 0,2 % |
| Judoj |  |  | 1 216 | 0,2 % |
| Estonoj | 753 | 0,1 % |  |  |
| Aliaj | 1 358 | 0,2 | 5 326 | 0,5 % |
| Entute | 571 754 | (100.00 %) | 606 532 | (100.00 %) |

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Volgo-Germana ASSR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Respublikoj de Sovetunio
* Etna purigado
* Volgogermanoj
Rigardo trans la Harkort-lago direkte al Wetter (Ruhr)
La '*Ruhr-baraĵlagoj* estas baraĵlagoj instalitaj en la paso del la rivero Ruhr, kiuj tranprenis kaj transprenas la taskojn de la trinkakvoprovizado por la Ruhr-regiono kaj de la purigado de la Ruhr. en la nuna tempo la baraĵlagoj krome havas altan valoron kiel ripozejoj por la proksimaj grandurboj de la Ruhr-regiono. Ĉi tie kaj sportumantoj kaj ankaŭ migrantoj, biciklantoj kaj familioj trovas abundan elekton de utiligeblaj orfertoj.

Al la **Ruhr-baraĵlagoj** apartenas:

| Nomo | Situo | Pretigita | Areo | Akvovolumo |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| baraĵlago Hengsen | sude de la komunumo Holzwickede | fine de la 30-aj jaroj | 0,192 km² | 0,4·106 m³ |
| lago Hengstey | inter Hagen, Dortmund kaj Herdecke | 1929 | 1,36 km² | 3,3·106 m³ |
| lago Harkort | inter Hagen, Herdecke kaj Wetter (Ruhr) | 1931 | 1,37 km² | 3,1·106 m³ |
| lago Kemnade | inter Bochum, Witten kaj Hattingen | 1979 | 1,25 km² | 3,0·106 m³ |
| lago Baldeney | en la sudo de Essen | 1933 | 2,64 km² | 7,6·106 m³ |
| lago Kettwig | en la sudo de Essener | 1950 | 0,55 km² | 1,4·106 m³ |

Sinoptiko pri la Ruhr-baraĵlagoj

Vidu ankaŭ
----------

* Ruhr
* Ruhr-Ligo
Kluzo kun la akvostacidomo en la fono
Kluzo rigardate ekde la akvostacidomo
La **Ruhr-kluzo Mülheim** estas la unua el serio de Ruhr-kluzoj konstruitaj ĝis 1780 por antaŭenigi ŝiptrafiko sur la Ruhr.

La registaro de Prusio novkonstruigis la kluzon en la jaroj 1843 ĝis 1845 je la hodiaŭa loko. Ĝi ankoraŭ funkcias ĉitempe. Ĝi anstataŭis pli malnovan kluzon kun tro altaj murelstaraĵoj montflankaj kaj la entute problema situo en la ofte ensabliĝinta malsupra akvo de la transŝarĝejo *Broicher Schlagd*. Tiu ĉi unua kluzo estis konstruata en la jaroj 1779 kaj 1780 tie, kie hodiaŭ troviĝas la fluakva centralo de la Rejnland-Vestfalia akvoproviza societo. En 1927 necesiĝis adaptigo de la nova kluzo, post kiam estis konstruita la vejro de Kahlenberg ĉ. mil metrojn kontraŭflue je la supra finaĵo de la kluzinsulo, pro kio la supra akvonivelo leviĝis je 1,5 metroj. er tio la kluzo de Mülheim estas la ununura tiaspeca ĉe la Ruhr, kiu superas samtempe du vejrojn (de Kahlenberg kaj de Broich). Pro tio ankaŭ la ŝipirkanalo en la supra akvo estas nekutime longa. La kluzo mem estas je 5,64 metroj da larĝeco 63,42 metrojn longa kaj superas diferencon inter supra ka malsupra akvo de 4,95 metroj. Post kiam la vejro ekde 1987 staras sub monumentprotekto, ĝi estis restaŭrita en 1993/1994.

Je la vejro Kahlenberg kaj la *Broicher Schlagd* (transŝarĝejo) troviĝas po unu fiŝoŝtuparo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruhr-kluzo Mülheim en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ruhrschleuse Mülheim
Ruĝa Karto kaj Flava Karto en futbalo
La **Ruĝa Karto** ekzistas en pluraj teamaj sportoj: montrata de arbitraciulo (matĉestro, arbitracianto) kontraŭ unu el la ludantoj ĝi signifas ties forsendon de la ludkampo. Ruĝa Karto ekzistas i.a. ĉe la sportoj futbalo, manpilko kaj rugbeo.   

Sekve la koncerna ludanto devas tuj kaj sen anstataŭado (ĉe manpilko li post 2 minutoj povas esti anstataŭata) forlasi la ludkampon kaj ne plu partopreni en la aktuala matĉo. Krom tio li kutime estas proskribata por unu aŭ pli el la sekvaj matĉoj de sia teamo.   

Ruĝa Karto kutime estas montrata pro "grave malhonesta ludado", ĉu pro grava faŭlo, ĉu pro korpa ofensivo kontraŭ opona ludanto, ĉu pro ofendo. En futbalo Ruĝa Karto ankaŭ estas montrata, se klara golŝanco de la kontraŭa teamo estas nuligata per faŭlo aŭ intenca manludo (slange *"savbremso"*). – Pro "grave malhonesta ludado" eĉ post ludfino la matĉestro povas montri Ruĝan Karton.   

Futbalslange la Ruĝa Karto estas la "pugokarto", ĉar matĉestro kutime tenas la Ruĝan Karton en sia postaĵpoŝo kaj la Flavan en la brustpoŝo. La esprimo venas el la tempo de nigra-blanka televido, kiu ne permesis facile distingi la kolorojn de la Kartoj. Spektantoj distingis ilin laŭ la poŝo, el kiu ĝi estis tirata.

### Historio

Ruĝa Karto post faŭlo
Ĝis 1966 la forsendo de ludisto okazis per parolata admono de la matĉestro. Dum Futbala Mondpokalo 1966 okazis tumulto: en la ludo de Argentino kontraŭ Anglio la germana matĉestro Rudolf Kreitlein forsendis argentinan ludiston, sed tiu ne komprenis (aŭ ne volis kompreni) kaj restis sur ludkampo dum pliaj 9 minutoj. Dum la sekvaj tumultaj scenoj la matĉestro admonis plurajn pliajn ludistojn, sen ke ili aŭ la spektantoj notis tion.

Por estonte eviti tiajn miskomprenojn angla matĉestro Ken Aston proponis uzi Flavan Karton kaj Ruĝan Karton analoge al la internacie uzata semaforaj koloroj. Tiel ili estis aplikataj dum la Futbala Mondpokalo 1970 kaj post tiam mondvaste.   

Ekde 1991 en futbalo ankaŭ uzatas la Flav-Ruĝa Karto.

### Regularo por Ruĝa Karto

La regularo por montri Ruĝan Karton estas fiksata de International Football Association Board kaj uzata de FIFA. Ĝi listigas la kategoriojn de miskonduto, pro kiu ludisto povas esti forsendata:

1. Serioza faŭlo, inkluzive de korpa ofensivo, kiu danĝerigas la sanon de la oponulo.
2. Perforta konduto
3. Kraĉado al iu
4. Intenca manludado en la penalareo por preventi evidentan golŝancon de la opona teamo fare de iu ludisto krom golisto.
5. Intenca delikto por preventi klaran golŝancon (futbalslange "profesia faŭlo")
6. Uzado de ataka, ofenda aŭ hontiga lingvaĵo aŭ gesto
7. Ĉe ricevado de la dua admono (Flava Karto) en unu matĉo

### Famaj *Ruĝkartuloj*

Germana golisto Jens Lehmann (nacia golisto en la Futbala Mondpokalo 2006) jam vidis 6 Ruĝajn Kartojn kaj tiel altrangas inter la forsenditaj golistoj.

### Vidu ankaŭ

* admono (futbalo)
* Flava Karto
* honesto en sporto
* pugokarto (slango)
La **Andiĝona masakro** okazis la 13-an de majo en 2005 en la orienta urbo Andiĝono, Uzbekio. Registaraj soldatoj pafis kontraŭ manifestaciantoj, mortigante ĝis 1000 laŭ diversaj taksoj. La registaro asertas ke malpli ol 200 pereis.

La manifestacioj ekis en marto per protesto kontraŭ nova leĝo kiu malhelpis komercadon. 500 koleraj farmistoj atakis polican stacion, dirante ke la aŭtoritatoj maljuste konfiskis bienon. La 3-an de majo okazis alia protesto kun ĉ 60 homoj apud la usona ambasado, kun multaj infanoj verŝajne por protekti la manifestaciantojn kontraŭ atako. Tiam la 10-an de majo almenaŭ 1000 manifestaciantoj petis la liberigon de 23 lokaj komercistoj, kiuj estis arestitaj pro supozebla membreco en malpermesata islama grupo "Akramija".

Dum la nokto de la 12-a de majo, viroj atakis militan garnizonon, kaptante armilojn kaj liberigante ĉ 4000 malliberulojn. La krizo sufiĉe altiĝis ke finfine prezidento Karimov ordonis soldatojn ĉirkaŭi la homamason kaj ekpafi kontraŭ ili. Atestantoj diras ke neniu averto aŭ pli mildaj rimedoj estis provataj; la soldatoj ekpafis per mitraloj, dum homoj provis fuĝi, kaj centoj pereis.

Prezidento Islam Karimov provis minimumigi la novaĵon, kaj kulpigis "islamajn ekstremajn grupojn, esprimo uzata de li por priskribi politikajn kontraŭulojn en lastatempaj jaroj, kaj kiu estas pravigo por konservi subpreman ŝtaton laŭ liaj kritikistoj." *(New York Times)*

Usona respondo delikatis, ĉar Uzbekio estas aliancano en la "milito kontraŭ terorismo", sed Usono ne volas aspekti kvazaŭ ĝi subtenus perfortecan totalisman reĝimon.
La **ruĝa listo de endanĝerigitaj hejmaj utilplantoj en Germanujo** estas listo de hejmaj utilplantoj, kies ekzisto kaj transvivo estas endanĝerigitaj. La liston eldonas la germana Federacia Instituto por Agrikulturo kaj Nutrado germane (*Bundesanstalt für Landwirtschft und Ernährung*) ekde 2009. Ekde tiam la listo plurfoje estis prilaborita.

La diverseco de la kultivataj utilplantoj reduktiĝis tutmonde dum la 20a jarcento. Per tio kaj perdiĝis la genetika multeco kaj la kulturaj tradicioj en la regionoj. La diverseco de la plantaj nutraĵoj kaj la diverseco de rekreskanta krudmaterialo reduktiĝis. La listo servas kiel helpilo por atentigi al la perdo de multaj hejmaj plantoj inkluzive de ties varioj kaj tielmaniere subteni la savadon de la planta diverseco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Rote Liste der gefährdeten einheimischen Nutzpflanzen in Deutschland Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine (PDF)
* Pflanzengenetische Ressourcen in Deutschland

Referencoj
----------

1. 1 2  *Rote Liste der gefährdeten einheimischen Nutzpflanzen in Deutschland.* Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine Retejo de *Nationalen Inventars Pflanzengenetischer Ressourcen in Deutschland* (PGRDEU), abgerufen am 26. Juni 2015.
"pionira lageto" ĉe rojo Eschbach
La rivereto **Riveris** estas orografie maldekstra flankrivero de la rivero Ruwer en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estas retenita de la digo Riveristalsperre, konstruita en 1953. La digolago servas al la akvoprovizo de la urbo Treviro. La nomo „Riveris" venas el la latina lingvo kaj signifas "rivereto". Ĝi donas sian nomon al samnoma komunumo.

Geografio
---------

la Riveris ekestas per la kunfluo de la rojoj *Eschbach* (longeco: 2,2 km) kaj *Altweiherbach* (longeco: 1,8 km) sur alteco de 460 m super marnivelo. la pli longa Eschbach fontas en la arbaro Osburger Wald ĉe la okcidenta flanko de la monto Hohen Wurzel (669 m) sur alteco de 600 m s.m. Ĝis la digo Riveristalsperre la rojo fluas ĉefe okcidenten kaj turnas sin tiam norden. La sola vilaĝo, tra kiu la rojo fluas estas la samnoma Riveris. Post rivervojo de 13,3 km la rojo enfluas en alteco de 164 m s.m. en la riveron Ruwer. Antaŭe ĝi trafluas niveldiferencon de 436 m, averaĝe 32,8 ‰. La Riveris elakvigas 28,866 km² grandan akvokolektan areon trans Ruwer, Mozelo kaj Rejno al la Norda maro.

### Flankriveroj

La plej grava flankrivero de Riveris estas *Bausbach* kun akvokolektan basenon de 7,455 km². Sekvas la flankriveroj de la fonto al la enfluejo. Indikita estas la orografia situo de la enbuŝejo, la longeco, la akvokolektan areon, enflualteco kaj la akveja kodo.

(Por plibonigi la superrigardon kaj por permesi ordigi la riverojn laŭ iliaj lokoj oni aldonas strekon en la kodo DGKZ (=deutsches Gewässerkennzeichen, germana akveja kodo)

| nomo | situo | longeco[km] | akvokolekta areo[km²] | enfluejo alteco[m s. m. ] | DGKZ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Altweiherbach* | maldekstre | 1,8 | 2,532 | 460 | 26568-2 |
| *Edriesbach* | maldekstre | 1,2 | 1,881 | 447 | 26568-32 |
| *Misselbach* | dekstre | 3,2 | 3,693 | 397 | 26568-4 |
| *Kallerbach* | maldekstre | 1,2 | 0,889 | 333 | 26568-6 |
| *Thielenbach* | dekstre | 2,9 | 3,720 | 323 | 26568-72 |
| *Ralietbach* | dekstre | 0,6 |  | 257 |  |
| *Bausbach* | dekstre | 3,8 | 7,455 | 185 | 26568-8 |

Medio
-----

### Kvalito de la akvejo

La rojo Riveris estas malfajnminerala silikatriĉa mezmontara rojo. Ĝia akvokvalito estis de la fonto ĝis la digo plejparte de apenaŭ ŝanĝita ĝis mezgrade ŝanĝita. Kelkaj partoj jam havas la kvalitgradon signife ĝis tre forte ŝanĝita. Malsupre de la digolago la akvokvalito estas plejparte mezgrade ĝis signife ŝanĝita. En la vilaĝa teritorio de Riveris la rivereto estas plene ŝanĝita.

Laŭ la akveja kvalitklasifikado la rivereto havas la apiteton en la vilaĝo Riveris ne policiita kaj poste malforte poluciita (stato 2005).

### Ceteraĵo

Ĉe la supra partp de la rivereto troviĝis ĝis la mezo de la 19a jarcento sur alteco de 450 m tuj post la kunfluo de Altweiherbach kaj Eschbach la arbarkabana setlejo *Neuwies*, kiu apartenis al Osburg.

Referencoj
----------

1. ↑   Wasserwirtschaftsverwaltung Rheinland. Arkivita el la originalo je 2018-10-18. Alirita 2014-06-15.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Riveristalsperre[*rompita ligilo*]

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Riveris (Fluss) en la germana Vikipedio.*
{{#if:Grand Cross of the Order of Merit of Hungary|

**Géza LAKATOS** (laŭ kutima hungara sinsekvo ***LAKATOS Géza***) (30-an de aprilo 1890, Budapeŝto – 21-an de majo 1967, Adelaide, Aŭstralio) estis profesie oficiro, ekde 1943 ĉefkolonelo, en 1944 komandanto de la 1-a hungara armeo. Li estis ĉefministro de Hungario inter la 29-a de aŭgusto kaj 16-a de oktobro 1944.

Post la unua mondmilito, li venis en la armean gvidantaron, poste iĝis la oficireduka instruisto de la Akedemio Ludovika. Li estis inter 1928 kaj 1934 soldata ataŝeo en Prago. Li iĝis en 1941–43 korpusa generalo, en 1944 armea komandanto.

Kiel ĉefministro li volis lozigi la ligojn al la nazia Germanio, dum daŭrigis la militon kontraŭ la Sovetunio. Dumtempe oni sendis nekompetentan delegitaron al Moskvo por pritrakti armisticon. Kiam la guberniestro deklaris en la ŝtata radio (15-an de oktobro) la forlason de la milito, tio ne estis bone antaŭpreparita. La nepripensita, maldecidema agado de Miklós Horthy kaj la Lakatos-registaro faciligis por la hungaraj faŝistoj (Sagokruca partio) transpreni la potencon, kun helpo de la germanoj. Horthy kaj Lakatos estis abdikita kaj Ferenc Szálasi iĝis ĉefministro de Hungario. Lakatos venis en hejmareston de la sagokrucistoj en Sopron.

La hungara komunista partio en 1951 trudlaborigis lin. Li elmigris en 1956 al sia filino vivinta en Aŭstralio.

* Kategorio Géza Lakatos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 215397
* GND: 119260530
* LCCN: n86134721
* VIAF: 32802628
* ISNI: 0000 0000 8218 0076
* SUDOC: 07632124X
* NLA: 35957051
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la konstelacio **Perseo**. Pri la figuro el la greka mitologio temas la artikolo Perseo. |

**Perseo** estas konstelacio de la tera ĉielo.

Steloj
------

* La alfa stelo de Perseo nomiĝas Mirfak.
* La beta stelo estas Algol.

Mitologio
---------

Perseo rajdante Pegazon savas Andromedon
Laŭ la helena mitologio, Akrisio regis en Argolando, okcidente de Arkadio, en Peloponezo. Kiam lia edzino naskis filinon, li nomis ŝin Danao. Ĉar Akrisio deziris esplori la estontecon de sia filino, li vizitis oraklon. Tiu avertis, ke la filo de Danao mortigos lin. Do li decidis malliberigi ŝin en altan turon, por ke neniu vidu ŝin. Sed Zeŭso sukcesis eniri en la turon, ŝanĝita en oran pluvon. Iom poste, naskiĝis Perseo, filo de Zeŭso kaj Danao. Akrisio koleriĝis, sed li ne volis mortigi mem siajn filinon kaj nepon. Li do enfermis ilin en kestegon, kaj ĵetis ĝin en la maron.

La kesto albordiĝis al la insulo Serifo, unu el la Cikladoj, en la Egea Maro. Tie la reĝo Polidekto enamiĝis en Danaon, sed nek Danao, nek Perseo amis lin. Dezirante disigi la filon de lia patrino, pli bone por ĉiam, Polidekto petis Perseon mortigi la Meduzon. Perseo akceptis. Ateno donis al li sian ŝildon, kaj li foriris.

Revenante hejmen, post suksesa plenumo de sia tasko, rajdante la ĉevalon Pegazon, li ankaŭ mortigis la marmonstron, kiu pretiĝis vori Andromedon. Alveninte en Serifo, li montris la kapon de la meduzo al Polidekto, kiu tuj ŝtoniĝis. Perseo vivis feliĉa kun la belulino Andromedo kaj Danao. Li estis tre sportema, kaj ŝatis ĵeti diskon. Ĉiujare okazis atletikaj ludoj en Argo. Perseo partoprenis kun sia teamo. Akrisio estris la ludojn. Kiam Perseo ĵetis sian diskon, lia piedo glitis, kaj la disko atingis la kapon de la reĝo, kiu mortis. Tiel plenumiĝis la antaŭdiro de la oraklo...

Perseo loĝas nuntempe, kiel konstelacio en la nokta ĉielo apud Kasiopeo, Andromedo kaj la Koĉero. La alfa stelo, Mirfak, situas je la brusto; la beta stelo, Algol, je la kapo de la meduzo, kiun tenas Perseo

Referencoj
----------

1. ↑   Les plus belles histoires de la Mythologie (La plej belaj rakontoj de la Mitologio), eld. Fernand Nathan

Vidu ankaŭ
----------

* Perseo (konstelacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Perseo (konstelacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Icogne** estas komunumo en la distrikto Sierre en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 533 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Icogne situas en la supra parto de la Suba Valezo ĉe la orienta flanko de la Valo de Rodano. En nordokcidento de la komunumo situas la baraĵlago Lago de Tseuzier sur alteco de 1777 m s.m. kaj en nordnordoriento la komunuma teritorio etendiĝas ĝis sur la altebenaĵo kun la Plaine-Morte-Glaĉero en la Wildstrubel-Masivo. Tra la komunumo fluas la rivero Lienne kaj laŭlonge de ĝia orienta limo la rivero Lens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Icogne kaj la setlejoj Assa kaj Les Vernasses.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 24,81 km², de kiuj 26,9% estas kovritaj de arbaro, 16,8% servas por agrikulturo kaj 2,4% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Icogne limas en nordo al Lenk en Simme-Valo (BE), en nordoriento al Randogne, en oriento al Lens, en sudo al Saint-Léonard, kaj en okcidento al Ayent.

Trafiko
-------

Icogne situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Icogne pasas konekta vojo de Lens al Ayent. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas en distanco de proksimume 15 kilometrojn sude apud Siono. Pre de poŝtaŭolinioj al Siono, Crans-sur-Sierre kaj Lens la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Icogne datiĝas el la jaro 1233 kiel *Ucogni*. Dum mezepoko Icogne apartenis al la Senjoroj de Granges, kiuj koncedis la feŭdorajtojn al la familioj d'Ayant, de la Tour kaj Albi. Ek de la 15-a jarcento Icogne estis parto de la grandkomunumo Lens, konservis tamen grandan aŭtonomion, kiel evidentiĝas el la vilaĝa statuto de la jaro 1603. Kvankam la konstitucio de Valezo de 1802 kaj la kantona regularo de 1851 antaŭvidis la kuniĝon de la kvartaloj de Lens al grandkomunumo, Icogne konservis sian sendependecon kaj fariĝis en la jaro 1905 oficiale memstara komunumo. La kapelo konsekrita al Gregoro de Nanziaz, kiu datiĝis el la jaro 1678 estis detruita dum la tertremo de 1946 kaj rekonstruita aliloke. Nuntempe la komunumo apartenas al la turisma regiono Crans-Montana.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Serge Praplan*: *Icogne* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-10-30)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Icogne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Icogne

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Icogne** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Sierre |
| --- |
| Anniviers  •  Chalais  •  Chermignon  •  Chippis  •  Grône  •  Icogne  •  Lens  •  Miège  •  Mollens  •  Montana  •  Randogne  •  Saint-Léonard  •  Sierre  •  Venthône  •  Veyras |  |

 |
Diglago de Castro en Villamuelas (Toledo)
La **rivero Algodor** estas rivero en la centro de Hispanio, kiu ekfluas en la Lageto Navajo je 822 m de alteco, en la municipa teritorio de Retuerta del Bullaque en la Montoj de Toledo en Kastilio-Manĉo kaj elfluas maldekstre en la rivero Taĵo, en Aceca, ĉe la ĉirkaŭoj de Algodor, submunicipo de Aranjuez en la Regiono de Madrido el kiu ĝi ricevas la nomon.

La rivero havas du barjaxlagojn nome jene: tiu de *Castro*, 8 hm³, konstruita en 1974 ĉe Villamuelas, kaj tiu de *Finisterre*, 133 Hm³, situanta inter la vilaĝoj de Mora, Villanueva de Bogas kaj Turleque kaj kiu datas de 1977.

De inter la sennombraj rojoj kiuj fluas en la riveron menciindas Alaminos, Veguilla, Padilla de la Moncloa, Prado Redondo, Prado Castillo, Caz, Riansares, Juncarejo, Orgaz, Bracea, San Marcos, Silos, Patillas, Labor de Largo, Sacedilla, Salobral, Pedro Cajón, Cocinillas kaj Pellejeros.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rivero Algodor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Confederación Hidrográfica del Tajo
* Embalse del Castro en Google Maps
* Embalse de Finisterre en Google Maps
* Desembocadura del Algodor en el río Tajo en Google Maps
* Estado del Embalse del Castro
* Estado del Embalse de Finisterre
**Daniel Nekonečný** (naskiĝis la 29-an de junio 1966, mortis la 26-an de marto 2019) estis membro de ĉeĥa muzikgrupo Šum svistu (en traduko *Susuro de siblado*). Li alternis vicon da bizaraj profesioj ekde helpanto en ginekologia kaj akuŝsekcio ĝis okupito de funebra servo. Du jarojn li studis aktoradon, poste li interrompis la studadon kaj pro manko de tempo li ne plu revenis al ĝi. Li estis membro de muzikgrupo Laura a její tygři (en traduko *Laŭro kaj ŝiaj tigroj*), en la jaro 1990 li fondis propran grupon, *Susuron de siblado*, kiu atentigis je unu jaro pli poste per sukcesa multmedia projekto en praga Teatro de Muziko.

Diskografio
-----------

* Šum svistu
* Tančírna
* Rytmy z ráje
* Nekonečný šum


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162268
* VIAF: 84142842
* ISNI: 0000 0000 5602 0976
* MBA: 0ce28ea5-6b85-4306-a62f-45f92b380b8f
* NKC: jo2002139690
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Blua kravato
**Kravato** (el la franca: *cravate*) estas eta koltuko, kiun oni nodas antaŭ la kolo, kutime sub kolumo de ĉemizo.

Aspekto
-------

Kravatoj estas faritaj ne nur el ŝtofo, kiel teksaĵoj aŭ trikaĵoj el silko, lano, kotono, nilono, ... sed ankaŭ el aliaj materioj kiel ekzemple ledo, kanabo aŭ ligno, eĉ el metalo, vitro aŭ malmolaj plastoj.

La larĝo dependas de la modo, kiel ankaŭ la koloroj, desegnaĵoj.

Tradicie kravato estas vira vestero, sed ankaŭ virinoj foje portas kravatojn.

Etimologio
----------

Ŝajnas, ke la franca vorto *cravate* devenas de la kroata. La kroataj militistoj dungitaj de Ludoviko la 13-a en la 17-a jarcento kutimis porti koltukojn noditajn ĉirkaŭ la kolo. Fakte oni trovas menciojn de la vorto *cravate* jam el la 14-a jarcento, kaj en Francio kaj en Italio, ĉefe en la verkoj de Eustache Deschamps. "Kroata" en la kroata lingvo skribiĝas *Hrvat* kaj ties prononco similas multe al la franca *cravate*. Do eble la vesto de tiuj soldatoj modiĝis tiam denove la kravaton.

Historio
--------

La kravatomodo ŝajne ekis en Eŭropo dum la 17-a jarcento. Tiam la kravato anstataŭigis ĵabotojn el punto, kiuj estis multe pli volumaj kaj certe malpli komfortaj. Tiuepoke la kravato estas kutime larĝa rubando el kotono aŭ lino ornamita de puntaĵoj. Tiun rubandon oni volvas ĉirkaŭ la kolo kaj nodas ĝin antaŭe, pendigante la du finojn antaŭe.

Vidu ankaŭ
----------

* Bantokravato

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kravato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kravato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kiel nodi kravaton? Historio, fabrikado, anekdotoj (france)
* Kravatonodoj - ŝemoj, priskriboj kaj malfacilaĵoj (france)
* Nodi kravaton germane
* Klarigoj por Windsor-nodo el propra vidpunkto germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 129701
* GND: 4165544-8
* LCCN: sh85090570
* BNF: 11994692t
* NDL: 00568072
* NKC: ph127348 ph169366, ph127348
* BNE: XX527840
 |
La **Cirkelo** (latine *Circinus*) estas unu el la 88 konstelacioj el kiuj konsistas la tera ĉielo, laŭ la oficiala divido de la Internacia Astronomia Unio. Temas pri malgranda konstelacio, videbla el la suda duonsfero.

Ĝia enkonduko estis oficialigita en la 18-a jarcento de la franca astronomo Nicolas Louis de Lacaille, kaj ĝia nomo devenas el la latina vorto kiu signifas cirkelo.

En la majstroverko *Uranometria*, de Johann Bayer, la Cirkelo ne aperas, ĉar tiam la konstelacio ankoraŭ ne estis kreita.
La Cirkelo situas inter la malgranda, sed facile rekonebla konstelacio Suda Triangulo, unuflanke, kaj la du steloj, kiuj reprezentas la piedon de la Centaŭro (Alfa Centauri kaj Hadar), aliflanke.

La konstelacio enhavas sufiĉe brilan parton de la Lakta Vojo, sed ne abundas je brilaj steloj aŭ notindaj objektoj; ĝia ĉefa stelo, Alpha Circini, havas magnitudon 3,2 kaj ne elstaras pro proksimeco al Alfa Centauri, kiu situas iom pli norde. Tamen, la manko de brilantaj steloj ja estas per si mem bona maniero rekoni la konstelacion en la nokta ĉielo.

Notindaj astroj
---------------

La ĉefaj steloj en la konstelacio Cirkelo estas la jenaj:

* Alfa Circini estas duopa stelo, kies ĉefstelo estas la plej brila astro en la konstelacio. Ĝi situas 53 lumjarojn de la sunsistemo, kaj la malĉefa stelo, kiu posedas magnitudon 8,6, videblas nur per teleskopo. Alfa Circini estas la nura duopa stelo en la konstelacio Cirkelo kiu videblas ankaŭ per malprofesiaj observiloj - la du astroj apartiĝas je 16".
* Beta Circini estas blanka stelo, kiu posedas magnitudon 4,07 kaj situas 97 lumjarojn de la sunsistemo.
* Gamma Circini estas blua giganto, kiu posedas magnitudon 4,48 kaj situas 509 lumjarojn de la sunsistemo.

Kadre de variantaj steloj, menciindas kelkaj cefeidoj. La plej elstara estas AX Circini, kies magniudo varias inter 5 kaj 6, dum periodo iom pli granda ol 5 tagoj; ankaŭ AV Circini estas cefeido, sed iom malpli brila (8-a magnitudo).

Theta Circini estas neregula varianta stelo, kies magnitudo oscilas je dekonoj da magnitudo, videble nudokule.

* Cirkelo (konstelacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cirkelo (konstelacio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon kantono Fulton. |

situo en Georgio
**Kantono Fulton** (angle *Fulton County*) estas kantono de la usona ŝtato Georgio. Laŭ la popolnombrado de 2000, ĝi havas 816 006 loĝantojn. Ĝia malrapida sed stabila kreskado estas evidenta, laŭ la usona popolnombrado de 2003, kun 818 322 loĝantoj. Administra centro de la kantono estas la urbo Atlanto, la plej granda urbo en Georgio.

Geografio
---------

Laŭ la usona censa buroo, la kantono havas areon de 1 385 km² (535 mi²). El tiu, 1 369 km² (529 mi²) estas lando kaj 15 km² (6 mi²) estas akvo. Sume, 1,11% estas akvo.

Loĝantaro
---------

Laŭ la usona popolnombrado de 2000, estas 816 006 homoj, 321 242 hejmanaroj, kaj 185 677 familioj, kiuj loĝas en la kantono.

Urboj kaj urbetoj
-----------------

* Alpharetta
* Atlanto
* College Park
* East Point
* Fairburn
* Hapeville
* Mountain Park
* Palmetto
* Red Oak
* Roswell
* Sandy Springs
* Union City

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Kantono Fulton (Georgio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Metroo de Atlanta
La okcidenta parto de la rivero Gambio, vidata el spaco. La linio montras la limon de la ŝtato Gambio.

Rivero Gambio en la Nacia Parko Niokolo-Koba
La **rivero Gambio** estas granda rivero de Afriko, kiu fluas laŭ 1,130 km el la ebenaĵo de Futa Ĝalon en norda Gvineo okcidenten al la Atlantika Oceano ĉe la urbo Banĝulo. Ĝi estas navigebla la duonon de sia longo.

La rivero estas konata ĉefe pro Gambio, la plej eta ŝtato en kontinenta Afriko, kiu konsistas nur el la suba duono de la rivero kaj ties du riverbordoj.

El Futa Ĝalon, la rivero fluas nordokcidenten en Tambacounda provinco de Senegalio, kie ĝi fluas tra la Nacia Parko Niokolo Koba, kaj poste ĝi ricevas la enfluon de la riveroj Nieri Ko kaj Kuluntu antaŭ eniri en Gambio ĉe Fatoto. Je tiu punkto la rivero fluas ĝenerale okcidenten, sed laŭ meandra iro kun nombro de meandraj lagoj, kaj je ĉirkaŭ 100 km el la marenfluo ĝi laŭgrade plilarĝiĝas, ĝis 10 km larĝe kiam ĝi trafas la maron.

Je la marenfluo de la rivero, ĉe Juffure, estas la Insulo James, fifama loko uzita por la sklava komerco, kiu estas nuntempe Monda Heredaĵo de UNESKO .

Konekton kun 'Roots'
--------------------

Laŭ la romano de Alex Haley nome *Roots* (Radikoj), la rivero Gambio havigis unu el la sloŝiloj kiuj helpis lin reknstrui sian amerikan genealogion reen al Afriko. La vortoj "Kamby Bolongo" estis inter malmultaj vortoj kiujn lia familio transdonis de generacio en generacion; li malkovris, ke *bolongo* estas "fluanta akvo" aŭ "rivero" en la Mandinka lingvo, tiele li konkludis, ke la frazo probable aludis al la rivero Gambio. Lia teorio estis konfirmita kiam li veturis tra Juffure, Gambio, en la norda riverbordo, kaj trovis, ke la parolaj familiaj historioj kongruis. La Mandinka lingvo ne havas fonemon /g/, do la rivero estas ankoraŭ prononcita "Kambija" pli ol "Gambia".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rivero Gambio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informaro kaj Fotoj pri rivero Gambio
**Groĥolskij strateto** (ruse *Грохольский переулок*) situas en Meŝĉanskij distrikto de Centra administra arondismento de Moskvo, ĉefurbo de Rusio. Ĝi kunligas avenuon Propekt Mira kaj straton *Kalanĉevskaja*.

En analoj ĝi estas unue menciita en 1716, ĉar domoposedanto *Groĥolskij Tiĥon Ivanoviĉ* donis sian nomon al ĉi-areo. Pli frue ĝin oni konis kiel *Koptelka*, ĉar tie funkciis samnoma drinkejo. Ĝi situis apud lageto, kiu iom post iom malprofundiĝis kaj do en 1886 ĝin oni enŝutis. Ekde tiam pitoreska skvaro estas plezura ripozejo.

En 1706 caro Petro la Unua en angulo de la strateto kaj la Unua Meŝĉanskaja strato fondis farmaciejon, en kiu oni plantis drogherbojn.

Komence de la 19-a jarcento tie ekfunkciis produktado de sonoriloj kaj do ties permanenta sonorado helpis al promenantoj gvidi sin.

Dum la Franca invado al Rusio okazinta en 1812 estis grandioza incendio, rezulte de kiu forbrulis multaj lignaj konstruaĵoj. Poste tie aperis kvar samnomaj stratetoj (la Unua Groĥolskij, la Dua... ktp), kiuj situis perpendikle. Baldaŭ sur ĉi-spaco oni konstruis multajn novajn domojn por rezidantoj kaj luantoj, plejparte duetaĝajn, kies unua etaĝo kun bazamento estis ŝtona kaj la dua ligna.

Ekde fino de la 19-a jarcento iĝis vaste konataj du tieaj metiejoj produktintaj oraĵojn kaj briliantojn.

Reala centro kaj ŝatita rendevuejo tiea estis kinejo "Perekop", en kies subtera halo antaŭ seancoj okazis spektakloj de muzika ensemblo kun kantado. Poste ĝi akiris someran, sentegmentan kinejon.

Nuntempe en Groĥolskij strateto troviĝas la moderna bloko de la Moskva Scienc-Esplora Instituto de la Urĝa Helpo nome de Nikolaj Sklifosovskij. Apude staras alta konstruaĵo de administracio de la Nord-Orienta administra arondismento. Ankaŭ tie funkcias tri ambasadejoj: de Portugalio, Irlando kaj Japanio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* pri antaŭa lageto ruse
* Arkivigite je 2019-07-07 per la retarkivo Wayback Machine tieaj oficejoj ruse
* foto de kinejo "Perekop" en 1960-65 jaroj
* foto de la Unua Groĥolskij strateto en mezo de 1960 jaroj
* biografio de poetino *Larisa Rubalskaja* naskita en la Tria Groĥolskij str. ruse
* artikolo *"Domo en Groĥolckij"* ruse
* virtuala promenado de*Marina Ĵilina* tra la strateto kun teksto kaj fotoj ruse
* Arkivigite je 2010-02-09 per la retarkivo Wayback Machine poetino *Eŭgenia Dobrova* prezentas sian loĝplacon en Groĥolskij str.#8 kaj tieajn ĉirtkaŭaĵojn ruse