recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Heinrich Christian Samuel BECK** (ruse *Христиан Андреевич Бек* / Kristjan Andrejeviĉ Bek*; naskiĝinta la 10-an de marto 1768 en Arnstadt / strato Schloßstraße nr 6, mortinta la 24-an de oktobro 1853 en Peterburgo) estis germana diplomato en rusaj servoj.*

Vivo
----

La filo de la tajloro Ernst Beck frekventis la liceon de Arnstadt inter 1778-85 antaŭ ol studi en Jena teologion. Post la fino de la studoj li deĵoris kiel privata instruisto en Kuronio. Post kiam tiu ĉi teritorio rusiĝis en 1795 Beck ekdeĵoris por Rusio. Tie li mallongan tempon estis provinca juĝisto, sed jam an 1796 li venis al Peterburgo. En 1801 li ekstudis ĉe la Altlernejo pri eksteraj aferoj.La jaron 1795 li rekomenditis fare de la Grafo de Pahlen por ŝtataj servoj. Tiel li iĝis sub la caroj Aleksandro la 1-a kaj Nikolao la 1-a konsiliisto pri eksteraj aferoj.

Al tiu posteno estis ligita multege da influo. Komenciĝis do tiamaniere lia kariero ĝis la plej superaj diplomataj servoj ĉe la cara kortego. Beck estis sekretario de la Grafo de Pahlen, en kies domo li ankaŭ loĝis. Li partoprenis ĉiujn gravajn decidokunvenojn de rusaj politikistoj koncerne eksterajn aferojn. En la jaro 1801 li vojaĝis dum kvin monatoj al Germanio. Inter la 2-a kaj la 6-a de novembro 1801 li renkontis kvinfoje Johann Wolfgang von Goethe, nome en Jena kaj en Vajmaro. En la jaro 1802 li konatiĝis ankaŭ kun Friedrich Schiller dum vespera socia kunveno.

Inter 1804-12 Beck estis vicestro de la liberalisma rusa pintopolitikisto Mikaelo Speranski, kiu planis reformojn i.a. de la feŭda sistemo. Kiam Speranski arestitis ankaŭ Beck estis en la malliberejo tri monatojn. Sed baldaŭ la caro denove ekfidis lin kaj Beck ricevis eĉ monan rekompencon por la tempo de mallibereco. Jenas la vortoj de lia moŝto cara france parolitaj: *Je vois bien qu'il n'y a dans tout cela rien de criminel; je laisserai tomber cette affaire et ferai sortir Beck / Mi bone vidas ke nenio krima en la tuto estas. Mi finos la aferon kaj liberigos Beck.* En julio 1812 li liberigitis.

Beck akompanis la caron en 1813 okaze de la Batalo de Leipzig okcidenten. En la 26.10.1813 ili estis ankaŭ en Arnstadt loĝante en la Nova palaco. Prezentis Beck al la caro tiam ankaŭ siajn gepatrojn. En 1846 Beck donacis al la gimnazio de Arnstadt olean pentraĵon de li kaj monsumon de 2000 arĝentaj rubloj. La bildon oni povis admiri longan tempon en la aŭlo de la gimnazio.

En 1828 li nomumitis Sekreta konsiliisto (ruse: *Тайный советник / Tajni sovetnik*) kaj laboris ĝismorte por la ministerio cara pri eksteraj aferoj. Li edzinigis Jelena Ivanovna Blok (1777-1856) kaj havis unu filon nome Aleksandr (1810-1878).

Ekspozicio
----------

En filio de Sparkasse-banko ene de la aĉethalo *Ilmkreis-Center* en Arnstadt videblis en decembro 2015 ekspozicio multlingva pri Beck.

Fonto
-----

* Reinhold, Klaus: *Chronik Arnstadt 704 - 2004. 1300 Jahre Arnstadt*, 2-a eldono, parto 1, 2004, p. 126-127 Arkivigite je 2009-12-29 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj en enretigita ruslanda bibliografia enciklopedio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 543306
* GND: 116100737
* VIAF: 304931865 37658347, 304931865
 |
La **fortikaĵo de Lahoro**, kiu ricevas la nomon de Ŝahi Kila, troviĝas en la urbo Lahoro, en provinco Panĝabio de Pakistano. Ĝi situas en la nordokcidenta ekstremo de la urbo, kune al murigita citadelo. Ĝi mezuras 425 metrojn longe kaj 340 larĝe.

En 1981, la tuto *Fortikaĵo kaj ĝardenoj de Ŝalimar en Lahoro* estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko. En la jaro 2000 ĝi estis metita en la Ruĝa listo de la Monda heredaĵo.

La mita fondiĝo de Lahore kaj ties fortikaĵo estas atribuita al Lav, filo de la dio Ramo (la heroo de la eposo Ramajano). Verdire, oni ne scias certe kiam kaj kiu ĝin konstruis , sed ĝi jam ekzistis en 1025. En 1241 ĝi estis detruita de la mongoloj.

En 1267 ĝi estis rekonstruita de la sultano Ghiyas ud din Balban, kaj denove detruita de la armeo de Tamerlano en 1398 kaj rekonstruita en 1421 de la sultano Mubark Shah Syed.
En 1566, la mogola imperiestro Akbar rekonstruis la fortikaĵon per brikoj kaj verŝane li ampleksigis ĝin ĝis la rivero Ravi, kaj ĝis 1849 fluis laŭlonge de la norda murego.

Laŭlonge de la 17-a jarcento, la mogolaj imperiestroj Jahangir, Ŝaho Jahano kaj Aŭrangzebo pligrandigis la fortikaĵon.
Fine de la 18-a jarcento aŭ komence de la 19-a, la maharaĝo siĥa Ranĝit Sing konstruis la eksteran fortikaĵon de la norda flanko.

En 1846, la britoj okupis ĝin ĝis 1927, kiam, post la parta detruo de la suda murego, cedis ĝin al la Departemento pri Arĥeologio.

* Fortikaĵo de Lahoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fortikaĵo de Lahoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**TWiki** estas Perl-bazita strukturita vikia aplikaĵo, kutime uzata por funkciigi kunlaboran komputilan projekton, sistemon por administrado de edukaj informoj aŭ dokumentado, aŭ teama komputila portalo. Uzantoj povas krei vikipaĝojn uzante la TWiki-marklingvon, kaj programistoj povas etendi vikian aplikaĵofunkcion per kromprogramoj.

La TWiki-projekto estis fondita fare de la usonano Peter Thoeny en 1998 kiel malfermfonta viki-bazita aplikaĵa platformo. En oktobro 2008, la firmao *TWiki.net*, kreita fare de Thoeny, akiris plenan kontrolon de la TWiki-projekto dum multaj volontulaj programistoj distanciĝis. Tamen TWiki daŭre estas libera programaro, do uzeblas tute senkoste. Jam post kiam la vikia aplikaĵo MediaVikio ekfunkciis en 2002, ĝi iĝis forta konkurenco, aparte pro la konateco de Vikipedio uzanta tiun alternativan marklingvon.

Interfaco
---------

La interfaco de TWiki inkludas subtenon por internaciigo ("I18N"), kun subteno por multoblaj kodoprezentoj, UTF-8 URL-retadresoj, kaj la uzantinterfaco estis tradukita en la ĉinan, ĉeĥan, danan, nederlandan, francan, germanan, hispanan, italan, japanan, polan, portugalan, rusan kaj svedan lingvojn.

Referencoj
----------

1. ↑  "Ĉio, kion Vi Devas Scii Por Komenci Kun Enhavaj Administraj Sistemoj",  *informationweek.com*, la 10-an de septembro 2007. Citaĵo: "TWiki estas strukturita vikio, kiu estas kombinaĵo de tradicia liberforma vikio kaj pli strukturita datumbazo"

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio TWiki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* TWiki.org - malfermfonta komunuma retejo Arkivigite je 2006-07-12 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
* komparo inter TWiki kaj Arkivigite je 2008-05-17 per la retarkivo Wayback Machine MediaVikio (angle)
**APÁTI ABKAROVICS Béla** (abkaroviĉ) estis hungara pentristo, grafikisto naskita en Érmihályfalva la 15-an de decembro 1888 kaj mortinta en Szentendre la 21-an de marto 1957.

Biografio
---------

Béla Apáti Abkarovics estis por kvar jaroj disĉiplo de Károly Ferenczy en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto. En 1911 li estis debute en Nagybánya, poste inter 1920-24 kaj en 1927 li laboris en artistkolonio. Sekve li faris studvojaĝon en Germanio kaj Aŭstrio. Plurajn jarojn li laboris en Transkarpata provinco.

Ekspozicioj
-----------

Li ekspoziciis en 1920 unue en Nemzeti Szalon. En 1924 li ekspoziciis en Baia Mare en la jubilea ekspozicio, en 1925 kaj 1927 same tie partoprenis en grupaj ekspozicioj. En la fino de la 1930-aj jaroj li loksidiĝis en Szentendre. Li estis ano ekde 1945 de artiskolonio kaj en 1955 li organizis tie retrospetivan ekspozicion. En 1967 oni organizis memorekspozicion en *Muzeo Ferenczy* en Szentendre.

Kreaĵoj en muzeoj
-----------------

* Magyar Nemzeti Galéria,
* Sümeg, Darnay Múzeum
* Oradea, Muzeo.

Fonto
-----

* Arto en Hungarujo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pentraĵoj Arkivigite je 2015-02-19 per la retarkivo Wayback Machine
**Osmo Heikki Kristian SOININVAARA** (naskiĝinta 2-a de septembro 1951 en Helsinko) estas finna ekologia politikisto.

Li estis parlamentano en la jaroj 1987–1991, 1995–2007 kaj 2011–2015 kaj ministro pri bazaj servoj en dua registaro de Paavo Lipponen en la jaroj 2000—2002. Lia partio estas la ekologia-alternativa politika partio Verda Ligo (finne *Vihreä Liitto*, svede *Gröna förbundet*). Li estis prezidanto de sia partio en 2001–2005.

Politikaj opinioj
-----------------

Soininvaara volas nuligi la pozicion de la prezidanto de Finnlando.

Li advokatas por la baza enspezo kaj verkis diversajn tekstojn pri tiu temo.

Laŭ li, la sveda lingvo estu por finnlingvanoj en Finnlando deviga lernobjekto en mezlernejo sed ne en bazlernejo, same ol en lia juneco, la blanka ĉapeto postulu lerni tiun lingvon sed ne atestilo pri bazlerneja foriro..

Soininvaara apogas multe bicikladon.

Soininvaara proponas forigi la nunan devigan militservon en Finnlando dum kaj milito kaj pactempo, starigante pure profesian armeon anstataŭe.

Laŭ Soininvaara, en okcidentaj landoj, riĉeca kresko devus plejparte esti anstataŭigita per pli mallonga labortempo. Li proponas ekzemple kvartagan laborsemajnon. Li proponas tion en sia libro *Vauraus ja aika* (2008) (*la riĉeco kaj la tempo*). Li proponas ankaŭ seshorajn labortagon en la sama libro.

Privata vivo
------------

Soininvaara estas en geedzeco ekde 1989. Li havas tri infanojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Osmo Soininvaara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Persona retejo

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Valikoivaan asevelvollisuuteen

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 594983
* LCCN: n80062486
* VIAF: 72691318
* ISNI: 0000000021897137
 |
La **Artistkolonio en Szentendre** estas signifa artista kolonio en urbo Szentendre.

Vido en Szentendre fare de János Tornyai (1933)

Historio
--------

En Szentendre en la malfruaj 1920-aj jaroj alvenis individue pentristoj, ĉar la pitoreska urbo allogis ilin. Estas vero, ke jam pli frue pentris aŭ vivis en la urbo diversaj pentristoj, en somero de 1926 la novaj pentristoj de la altlernejo pentradis en la urbo. Komence oni fondis societon. La membroj ne havis unuecan stilon, la ligilo estis nur la pitoreskaj pejzaĝoj. La fondintoj komencis konstrui la atelierojn. La oficiala fondo okazis en 1929. En 1969 ankaŭ pli nova artista kolonio estis fondita en la urbo. La kultura ministerio en 1972 konstruis 12 porsomerajn atelierojn. En 2013 la ĉambroj plene renoviĝis.

Baldaŭ diversaj galerioj aŭ muzeoj ekfunkciis en la urbo baze de la artista kolonio.

Elektitaj fondintaj membroj
---------------------------

* Béla Iványi-Grünwald (prezidanto)
* Miklós Bánovszky
* Jenő Barcsay
* Ernő Jeges

Elektitaj membroj aŭ gastoj
---------------------------

* Imre Ámos
* Béla Bán
* István Barta (pentristo)
* József Bartl
* József Baska
* István Csík
* Gyula Czimra
* Béla Czóbel
* Pál Deim
* Rudolf Diener Dénes
* Ferenc Doór
* Lola Gálffy
* Margit Gráber
* György Hegyi
* János Jakuba
* János Kmetty
* Dezső Korniss
* Margit Kotsis-Nagy
* Pál Miháltz
* István Nádler
* Jenő Paizs Goebel
* Erika Ligeti
* Andreas Papachristos
* Katalin Rényi
* Ernő Schubert
* Piroska Szántó
* Tamás Szikora
* János Szirtes
* Angéla Szuly
* János Tornyai
* Júlia Vajda (pentristo)
* Erzsébet Vaszkó

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Szentendre, 1956, 1965, 1974, 1985, 1994, 2008
* Budapeŝto, 1976, 1993
* Varsovio, 1976
* Vác, 1983
* Miskolc, 1987

Fontoj
------

* 
* 
*
**BÍRÓ József** estis hungara pentristo naskiĝinta en Pókakeresztúr 1887 kaj mortinta en Castagnola (Svislando) la 13-an de januaro 1975.

Kariero
-------

József Bíró studis ĉe Ede Balló en la Arta Ĉeflernejo de Budapeŝto, poste en Parizo en Julia Akademio ĉe J. P. Laurens. Post studvojaĝo en Italujo, Svislando kaj Aŭstrujo li revenis en Parizon. Dum la unua mondmilito oni internigis lin, poste li iris en Ĝenevon por fini siajn studojn. En 1920 li revenis en Hungarujon kaj iĝis desegninstruisto en ĉefurbo. En 1923 la Asocio László Paál organizis ekspozicion el liaj kreaĵoj kaj li iĝis ekde tiam sekretario de la asocio ĝis 1944. En 1946 li loksidiĝis en Svislando, sed li ofte venis hejmen. En 1937 lia pentraĵo *Dia paco* ricevis premion en Nemzeti Szalon en ekleziarta ekspozicio. En 1962 oni organizis retrospektivan ekspozicion en Lugano el liaj pentraĵoj. Liaj pentraĵoj troviĝis en muzeoj de Barcelono, Stokholmo, St. Louis, Berno, Lugano ktp.). En Hungarujo oni konservas plej multe da liaj kreaĵoj en Keresztény Múzeum de Estergomo.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
* Persona retejo germane
**Matmatah** estas bretona rok-grupo fondita en Brest en 1995. Ĝi estas unu el la plej konataj grupoj ekster kaj en Francio.

Artistoj
--------

* Tristan Nihouarn (Stan) kanto, oud, klavaro, gitaro kaj fluto
* Cédric Floc'h (Sammy) gitaro
* Eric Digaire (Eric) à la basse, gitaro k piano
* Jean-François Paillard (Fañch) aŭ percussions et batterie
* puis : Benoît Fournier aŭ percussions et batterie
* La grupo havis akceptita dum unu periodo Vince (gitaro) kiu nuntempe okupiĝas pri la budo.

Historio
--------

Ĉio komenciĝis en kafejoj en Brest, kie Stan kaj Sammy muzikas sub la nomo *Tricards Twins*. Kiam ili renkontis Fanch kaj Eric, ili fondis la nunan grupon kun la nomo Matmatah. Ĝi venas el Tunizia urbo kie Stan estis dum libertempo.

En 1997, Matmatah faras sian unuan kompaktdiskon kun la titoloj *Lambe An Dro* kaj *Les Moutons*. Sukceso venis en Brest , poste en Bretonio kie ili koncertis multe. En la sama jaro, la grupo ricevis la premion de la malkovro je la Printemps de Bourges.

### La Ŭaŝ

thumbs
La Ouach aŭ la Ŭaŝ estas la unua disko kaj eble la plej konata de la grupo. En 1998, en Keltaj landoj, estis kultura ondo kiu superabundis en orientaj landoj de Eŭropo. La Uwaŝ aperis en tiu kunteksto. Estas tre vigla disko kiu kongruas kun la nova energio de la grupo.

La kanto *L'apologie* (La Apologio) rakontas pri la malpermesado de la kanabo flanke de la Francaj aŭtoritatoj. La kantaristo invitis multfoje la publikon, fumi dum la koncertoj, sed ili haltis, ĉar poste ili devintus pagi 15.000 frankojn.

### Rebelote

Ĝia diko aperis dum la jaro 2001. Principe la grupo kantas france sed aperas kelkaj titoloj kun anglan tekstoj. Tiu ĉi temas iom pri la problemoj ke la grupo ricevis pro la Kanto la apologio dum koncertoj.

### ...And Times Goes Friendly

En 2006, la membroj de la grupo kantas 6 novajn kantojn. La muzikvideo de la muzikaĵo "Comme Si De Rien N'était", farita de Christophe Acker, estis videbla sur la muzikaj televidoj.

### La Cerise

La disko alvenis la 5-an de marto 2007. Ĝi ekzistas en simpla kaj dua versio. La dua versio enhavas koncerton en la koncertejo Olympia dum la antaŭa koncert-programo.

Diskografio
-----------

* *La Ouache* [Ŭaŝ](1998)
* *Rebelote* (2001)
* *Lust for a Live* (2002)
* *Archie Kramer* (2004)
* *...and Times Goes Friendly* (2006)
* *La Cerise (2007)*

* Kategorio Matmatah en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 209050
* GND: 16045588-1
* VIAF: 141793993
* ISNI: 0000000107249149
* BNF: 14022665v
* MBA: 276a554b-5be6-43b3-b05d-d1e6c3dadb64
 |
**KOZMA István** (pro. kozma), felsőtorjai estis hungara vicgeneralo naskita en Csíkszereda la 9-an de septembro 1896 kaj mortinta Budapeŝto la 2-an de oktobro 1951.

Biografio
---------

István Kozma post studoj en gimnazioj de Csíkszereda kaj Csíksomlyó fariĝis infanterileŭtenento en 1915 en Ludovika Akademio. Dum la unua mondmilito li luktis en rusa kaj itala frontoj. Dum la hungara sovetrespubliko li estis kompaniestro en Vörös Őrség. En 1923 li ricevis la titolon *bravulo*, inter 1924-26 li finis la militakademion. Inter 1924-1937 li servis en Ministerio pri Defendo kaj en la Staba Ĉefularo. De 1937 li estis profesoro de militakademio. En jaroj 1940-42 kiel kolonelo li estis stabestro de 7-a korpuso de Miskolc. Inter 1942-44 kiel generalmajoro li estis komandanto de Székely Határvédelmi Erők (Sikulaj Landlimdefendaj Fortoj) ene de la 9-a korpuso de Koloĵvaro. De julio 1944 li estis vicgeneralo kaj komandanto de la 25-a infanteribataliono en soveta fronto en la esplanado de Karpatoj. La 29-an de julio li grave vundiĝis kaj ĝis januaro de 1945 li troviĝis en malsanullibereco. Dume la hungaraj faŝistoj (sagistoj) la 30-an de oktobro 1944 nomumis lin tutlanda komandanto de pormilitinstruado de junuloj kaj de nacigardistoj, kiun li neniam okupis. Inter majo kaj decembro de 1945 li estis en amarikan militkaptiteco. Inter 1945-1947 li estis korplaboristo. En 1947-48 li estis komandanto de 2-a honvedareo de Peĉo. Inter aprilo kaj oktobro de 1949 li estis komandanto de la reorganita mulitakademio. La 19-an de februaro 1950 la Ŝtatdefenda Aŭtoritato arestis lin kaj oni akzekutis lin kiel militkrimulo en Budapeŝto. Oni rehonoriĝis lin 1990.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio István Kozma (vicgeneralo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Vido el burgo Landštejn al akva rezervujo Landštejn kaj ĉirkaŭaj arbaroj
Fiŝlago Hejtman
**Ĉeĥa Kanado** estas populara ĉeĥa turisma loko, kiu etendiĝas en dislimejo de suda Bohemio kaj suda Moravio inter urboj Slavonice, Nová Bystřice kaj municipo Kunžak. Unu el ties plej karakterizaj dominaĵoj estas ampleksa ruino de burgo Landštejn. Grandan turisman popularecon ĝuas ankaŭ renesanca historia centro de urbo Slavonice, strangoplenaj rokaroj kaj ŝtonegoj en arbaroj ĉirkaŭ Valtínov, ruinoj de pereinta mezepoka vilaĝo Pfaffenschlag, monumento de fikcia ĉeĥa genio Jára Cimrman ĉe municipo Kaproun kaj pluaj lokaj naturaj kaj historiaj interesaĵoj.

Aŭtoro de la nomo Ĉeĥa Kanado estis en la dua duono de la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento naskiĝinto el Jindřichův Hradec Jaroslav Arnošt Trpák, praga ĵurnalisto, eseisto kaj propaginto de aktiva vivo en la naturo. Plie tio estis granda patrioto de Jindřichův Hradec. En la unua duono de dudekaj jaroj li entreprenis vojaĝon tra Norda Ameriko, dum kiu li konsciis, ke por ekstarti turisman viglon en lia bela naskoregiono estas necesa pripensita propagado. Reveninte Ĉeĥoslovakion li vidis kreskantan malintereson pri vojaĝado esterlanden. Tiuj ĉi rimarkoj gvidis lin krei ekzotike sonantan nomon, per kiu li volis propagi sian naskoregionon. Estiĝis *Ĉeĥa Kanado*, eĉ kiam tiun ĉi propagan terminon oni uzis plejparte por marki regionon ĉirkaŭ Jindřichův Hradec.

Nuntempa areo de Ĉeĥa Kanado
----------------------------

Post la jaro 1948 ne estis nocio Ĉeĥa Kanado en la publiko fakte entute uzata, kaj se jes, do poste escepte. Sed la nomo supervivis inter turistoj, akvoturistoj kaj trampoj, kiuj la areon de Ĉeĥa Kanado transŝovis pli en limregionajn arbarojn oriente de civilizita Jindřichův Hradec. Fine de la 1980-aj jaroj tiel estis Ĉeĥa Kanado de tiuj komunumoj plej multe komprenata kiel regiono de arbaroj kaj arbaraj lagoj inter Český Rudolec, Slavonice, Nová Bystřice kaj Kunžak.

Naturparko Ĉeĥa Kanado, kiu estis en la jaro 1994 proklamita fare de distrikta ofico en Jindřichův Hradec, kopias la devenan Ĉeĥan Kanadon laŭ Trpák nur en malgranda amplekso.

La ekszistanta nacia parko tiel enmembrigis en siajn limojn tion plej interesan, kion naturaj belecoj de la nordamerika Kanado en certa senco ĝis hodiaŭ rememorigas. Ĝis hodiaŭ ĝi tial ĝojas al granda intereso de turistoj kaj refreŝigantoj.

La hodiaŭa Ĉeĥa Kanado situas en oriento de Sudbohemia regiono en bohemia-moravia-aŭstra dislimejo, proksimume inter urbetoj Nová Bystřice, Slavonice kaj Kunžak. Ĝi troviĝas en sudorienta parto de distrikto Jindřichův Hradec. Ĝuste pro la natura karaktero de la pejzaĝo, multnombraj akvaj surfacoj kaj ampleksaj arbaraj kompleksoj, eĉ pro iom pli humida klimata karaktero, tiu ĉi regiono estas nomata Ĉeĥa Kanado.

Vidu ankaŭ
----------

* Bohemia Siberio

* Kategorio Ĉeĥa Kanado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tamás Tarnóczy** [tamAŝ tarnOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarnóczy Tamás** estis hungara fizikisto, profesoro.

Tamás Tarnóczy  naskiĝis la 15-an de januaro 1915 en Hungara reĝlando en Hőlak (nuntempa Trenčianska Teplá en Slovakio). Li mortis la 14-an de septembro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Tarnóczy frekventis mezlernejon en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Universitato Ferenc József en Szeged en 1938. Ekde 1940 li estis asistanto de Zoltán Bay. En 1942 helpe de stipendio li esploris en Berlino kaj Prago. Li doktoriĝis el akustiko en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1943, poste li komencis prelegi en Stokholmo. La 2-a mondmilito faris interrompon, sed en 1947 li finis la prelegserion. Hejmenveninta li daŭris la esploradon pri la akustiko, kion jam eksterlande faris György Békésy. En 1951 li kandidatiĝis (CSc), en 1973 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1957 li aranĝis internaciajn akustikajn konferencojn. En 1963 li fondis akademian akustikan komisionon, kion poste li gvidis. Inter 1964 kaj 1972 li estis docento, poste titulara universitata profesoro en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, sed li instruis ankaŭ en ELTE. Li ricevis premiojn aŭ memormedalojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1957-1999.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Fizikai Hangtan'* (Fizika Akustiko), (1945)
* *Akusztika – Fizikai akusztika* (1963) - libro
* *Zenei akusztika* (Muzika akustiko), (1982) - libro
* *Einführung in die Musikalische Akustik* (1991)
* *A BESZÉDÉRTHETŐSÉG MINT PSZICHOFIZIKAI FOGALOM* (1995)  Arkivigite je 2016-08-06 per la retarkivo Wayback Machine
* *Kiegészítések Békésy György életrajzához* (2003)  Arkivigite je 2009-02-01 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 194-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tamás Yvan Topolánszky** [tamAŝ ivAn topolAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Topolánszky Tamás Yvan** estis hungara reĝisoro, scenaristo. Lia persona nomo Yvan estis prenita nomo antaŭ la filma kariero por fari diferencon de samnomulo.

Tamás Topolánszky naskiĝis la 28-an de januaro 1987 en Männedorf.

Biografio
---------

Tamás Topolánszky devenis el hungara familio en Svislando, sed la familio revenis al Hungario depost fino de la socialismo. Li maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 2005, poste li ne finlernis altlernejon. En 2011 li partoprenis en fondo de firmao. Li akiris diplomon en Arta Universitato Moholy-Nagy en 2015. Liaj plej gravaj instruistoj estis László Csáki kaj János Szirtes. Li komence reĝisoris reklamajn kaj mallongajn filmojn, poste ordinarajn filmojn. Liaj filmoj ricevis festivalajn premiojn. Lia edzino naskis unufoje.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Bath: An American Urban Legend* (mallonga filmo, 2014) - ankaŭ scenaristo
* *A lehetetlen határán* (dokumenta filmo, 2016)
* *Curtiz - A magyar, aki felforgatta Hollywoodot* (2018) - ankaŭ scenaristo, produktoro kaj rolanto kiel juna familiano

Liaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Levél Istenhez* (mallonga filmo, 2014) - ankaŭ reĝisoro
* *DVNA* (mallonga filmo, 2016) - ankaŭ reĝisoro, produktoro

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2022-07-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* filmoj
* filmoj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780567
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Marc RICH** (naskiĝis la  18-an de decembro 1934(nun 1934-12-18) en Antverpeno, Belgio kiel **Marc David REICH**, mortis la 26-an de junio 2013 (78‑jara)) estis sukcesa krudmateriala komercisto, kiu famiĝis ĉefe pro tio, ke Bill Clinton amnestiigis lin en sia lasta labortago, en 1991.

Biografio
---------

La familio de Rich fuĝis en 1940 antaŭ la nazia invadio de Belgio al Francio, unu jaron poste al Usono. Ili komence vivis ĉe parencoj en Novjorko, poste en Filadelfio, Kansas City kaj fine denove Novjorko. La familio ricevis la usonan ŝtatnecon en 1945 kaj ŝanĝis la nomon al Rich.

Lia patro komercis kun juvelaĵoj, aŭtomobil-eroj, tabako. La familio akiris grandan profiton per jutasakoj, kiujn la armeo bezonis urĝe dum la Koreia milito (1950–1953).

Li komencis labori en 1954 ĉe la krudmateriala entrepreno *Phillip Brothers* kaj estis inter 1964 kaj 1974 afergvidanto de Philipp Brother en Hispanio. Li komencis komercadon kun nafto en komenco de la 1970-aj jaroj. Li fondis en 1974 propran krudmaterialan entreprenon „Marc Rich + Co AG", kun sidejo en Svislando. Lia firmao iĝis dum jardeko plej konata kaj sukcesa entrepreno en tiu merkata breĉo. La entrepreno estis alinomata en 1979 al „Marc Rich + Co Holding AG". Li vendis en 1993 la komercan parton de „Marc Rich + Co Holding AG" al la manaĝeroj. El tio estiĝis la entrepreno Glencore. Marc Rich fondis en 1996 la entreprenon „Marc Rich + Co Investment AG" kaj tio estis en 1997 aliformita al „Marc Rich + Co Holding GmbH" kaj li vendis en 2003 sian parton en "Marc Rich + Co Investment" al ties manaĝeroj. 

En majo de 2007 Marc Rich ricevis honordoktoran titolon de la Universitato Bar Ilan en Tel-Avivo, pro siaj mondonacoj al esplorado de leŭkemio. 

Antaŭ sia morto li vivis en Meggen bei Luzern (Svislando).

* Kategorio Marc Rich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 265857
* GND: 120055317
* LCCN: n85016318
* VIAF: 3893039
* ISNI: 0000000084184433
* NDL: 01222986
 |
**István Haraszti** [iŝtvAn harasti], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Haraszti István Ernő** estis hungara kuracisto, venerologo.

István Haraszti naskiĝis la  23-an de novembro 1910(nun 1910-11-23) en Vác, li mortis la 17-an de julio 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Haraszti devenis el juda familio. Dum la gimnaziaj jaroj li konatiĝis kun socialismaj rondoj. Komence li frekventis universitaton eksterlande, poste en Scienca Universitato Erzsébet. Li aliĝis al komunisma malpermesita grupo, tial baldaŭ li devis rifuĝi eksterlanden. Li akiris medicinan diplomon en Barcelono, poste li kuracadis ĝisfine en la Hispana Enlanda Milito, pli poste li rifuĝis al Ĉilio. En 1947 li kaj lia familio hejmenvenis. Liaj ĉeftemoj estis la venerologio kaj seksa kulturo. Lia edzino naskis 3 filinojn en 1933, 1940 kaj 1956.

Liaj libroj
-----------

* *A nemi élet kérdései*. (1964)
* Antonio  Nunez Jimenez: *Kuba földrajza*. (tradukaĵo, geografia priskribo, 1966)
* *Poggyász nélkül* (membiografia romano, 1981)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867758
 |


* Portalo pri Biografio
**Roman FORYCKI** (naskiĝis en la 9-an de aŭgusto 1936 en Wilczebłota, distrikto Kościerzyna, mortis akcidente la 25-an de junio 2011 en Mostowo, apud Koszalin) - pola sacerdoto kaj esperantisto, rektoro de Superaj Animzorgaj Seminarioj en Ołtarzew (proksime al Ożarów Mazowiecki) en la jaroj 1978-1984 kaj en Ełk (1993-2002).

En 1954 li eniris kiel novico palotinan ordenon en Ząbkowice Śląskie. En Ołtarzew studis filozofion (1955-57) kaj teologion (1957-1961) kaj ĉe la fino iĝis presbitero. En 1965 magistriĝis pri filozofio en Katolika Universitato de Lublin. Doktoriĝis en 1972 surbaze de la disertaĵo: *Problemo de deirpunkto de la teodicea argumentado pri okazinteco*. Samjare ekgvidis en Ołtarzew Apostolan Instituton. En la Akademio de Katolika Teologio en Varsovio lekciis pri filozofio de religio.

Li partoprenis aktive en multaj komisionoj kaj ekspertaj grupoj, precipe pri apostoleco de laikoj. Ĉi-kampe verkis ĉirkaŭ 430 diversajn publikaĵojn. La 4-an de junio 2011 celebris jubileon de sia 50-jara sacerdoteco.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekumena Komisiono
* IKUE

* Kategorio Roman Forycki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Viro en uniformo de ĈSPA dum Tanka tago en VTM Lešany
**Ĉeĥoslovaka popola armeo** (ĈSPA) (ĉeĥe **Československá lidová armáda**, slovake **Československá ľudová armáda**, mallongigo **ČSLA**) estis nomo de la armeo de ĉeĥoslovaka ŝtato inter la jaroj 1954 ĝis 1990.

Per tago de proklamo de leĝo n-ro 74/1990 Sb. la 14-an de marto 1990 la nomo de armeo estis ŝanĝita al Ĉeĥoslovaka armeo.

Konsisteroj de armeo
--------------------

Parto de ĈSPA estis surtera armeo, armea aviadilistaro kaj soldataroj de kontraŭaera defendo de la ŝtato.

### La surtera soldataro

La surtera soldataro estis la plej nombra konsistero de la armeo. La bazo de ties batalforto estis operacaj kaj taktikaj raketoj. Ĉefa batforto estis tankoj. Artilerio estis ekipita per diversaj tipoj de kanonoj kaj minĵetiloj, kontraŭtankaj kanonoj, kontraŭtanka direktita misilo kaj pluaj armiloj.

Al la surtera soldataro apartenis motopafistaj kaj tankaj korpusoj, formacioj de kontraŭaera defendo, artilerio kaj specialaj soldataroj, kiel estas pioniraro, splisistaro, kemia soldataro, fervoja soldataro kaj paraŝutistaro. Pluaj formacioj kaj ekipaĵoj donis al la batalformacioj necesajn teknikajn, materialajn kaj pluaj servojn.

La pioniraro estis ekipita per ŝoseaj kaj teraj maŝinoj, deminigaj tankoj, pontaj tankoj kaj tekniko por certigi transporton de la soldataroj trans akvaj fluoj kaj aliaj terenaj obstakloj. La fervoja soldataro kapablis certigi konstruadon kaj renovigon de fervojo inkluzive de pontoj kaj komunikiloj kaj sekurigiloj kaj riparon de fervojaj veturiloj. La fervoja soldataro kaj la pioniraro partoprenis en likvido de sekvoj de katastrofoj kaj aliaj katastrofoj.

### La armea aviadilaro

La armea aviadilistaro estis ekipita per supersonaj reaktivaj aviadiloj, batalhelikopteroj, raketarmiloj kaj elektronika ekipaĵaro.

### La soldataroj de kontraŭaera defendo de la ŝtato

La soldataroj de la kontraŭaera defendo de la ŝtato estis kreita per kontraŭaviadilaj formacioj, per formacioj de persekuta aviadilaro, radioteknikaj kaj specialaj formacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉeĥoslovaka armeo (la nomo antaŭanta kaj sekvanta post la nomo ĈSPA)
* Armeo de Ĉeĥa respubliko
* Armeo de Slovaka respubliko
* Domo de armeo
* Tipoj de aviadiloj uzataj en Ĉeĥoslovakio post la dua mondmilito
* Helpaj teknikaj batalionoj

Eksteraj ligiloj
----------------

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Ĉeĥoslovaka popola armeo en Vikimedia Komunejo

* Ĉeĥoslovaka popola armeo (interesemaj paĝoj dediĉitaj al tiu ĉi eksa armeo)
* Ĉeĥoslovaka armeo
* Tekniko de Ĉeĥoslovaka popola armeo
**Endre Fejér,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Fejér Endre** estis hungara haŭtkuracisto.

Endre Fejér naskiĝis la  19-an de septembro 1901(nun 1901-09-19) en Szécsény, li mortis la 22-an de julio 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Fejér devenis el juda familio. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1929. Post la diplomo li laboris en pluraj hospitaloj en Budapeŝto, sed dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo, fine eĉ militkaptito. Tamen lia tasko estis la kuracado. Li hejmenvenis en 1946 kaj denove li laboris en pluraj hospitaloj en Budapeŝto. Lia rango iĝis ĉefkuracisto en 1951, li kandidatiĝis (CSc) en la sekva jaro antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia laboro specialiĝis pri haŭtaj fungaj malsanoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A harmadik generatio kieséről* (1933)
* *A külső nemiszervek tuberculosisáról* (1948)
* *A füllel összefüggő ekczémák kórtanára és gyógyítására vonatkozó vizsgálatok* (1953)
* *A láb, kéz és körmök gombás betegségei* (különnyomat, Budapest, 1958)
* *Tapasztalataink Griseofulvinnal dermatomykosisok terápiájában* (kunaŭtoro, 1961)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   wikidata
2. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867404
 |



* Portalo pri Biografio
**Huangŝi,** ĉine **黄石** / **黃石** estas metropolo en centra Ĉinio kiu estas la dua plej granda urbo en Hubejo post Wuhan kaj havas pli ol 2,5 milionojn da loĝantoj. Ĝi situas ĉirkaŭ 100 kilometrojn sudoriente de la provinca ĉefurbo Vuhano (Wuhan). 

La municipo administras ankaŭ la proksimajn distriktojn kaj la apartenaĵojn.

Geografio
---------

Huangŝi etendiĝas en centra parto de la lando laŭ Jangzio. Vuhano troviĝas 100 km.

Ekonomio
--------

En Huangŝi okupiĝas pri metalurgioj, teksaĵoj, elektronikoj, medikamentoj, kemiaĵoj kaj nutraĵoj. La norda parto de la distrikto estas unu el la centroj de la mineja industrio (fero kaj ŝtalo) en Ĉinio. La suda distrikto Yangxin estas pli kampara.

Klimato
-------

Huangŝi havas subtropikan klimaton kun influo de musono. En la urbo la averaĝa jara temperaturo estas 17 °C. Jare pluvas po 1400 mm. Inter decembro kaj februaro neĝas.

Trafiko
-------

Huangŝi estas ligita al aŭtovojo kaj fervojo.

Aŭtovoje necesas unu horo inter Huangŝi kaj Wuhan kaj ok horoj por atingi Ŝanhajon.

La fervoja sistemo Huangŝi estas ligita oriente kun la linio Pekino-Honkonga, kaj okcidente kun la linio Pekino-Kantono. 

La haveno Huangŝi, ĉe Jangzio estas nacia haveno de kategorio A, malfermita al eksterlandaj ŝipoj.

Turismo
-------

Nova pagodo en Daye Hubei
Huangŝi havas belajn naturajn pejzaĝojn kun rimarkindaj lagoj kaj montoj. La urbo estas ĉirkaŭita de montoj kaj limas al la rivero Jangzio. Inter la plej famaj lokoj menciindaj estas la Kaverno Feiyun kaj Lago Cihu.

La malnova orienta kavo de la ferminejo Daye funkcianta ĝis 2000, estis transformita en nacian parkon (黄石国家矿山公园), kie vizitantoj povas malkovri diversajn minejajn metodojn kaj ekipaĵojn​​.

Kulturo
-------

Hubeia Esperanto-Asocio anoncis sian pretecon gastigi la 15-an tutlandan kongreson en la urbo Huangŝi.

Bildaro
-------

Panoramo de la urbo Huangshi.
Panorama foto de Luzhang-monto en Tieshan Distrikto, urbo Huangshi.

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Li Jing: "*Mining for tourism in Hubei*" arkivo, China Daily.
2. ↑  (eo) Xie Ruifeng, Chen Ji: "*Ĉinio: Nova epoko, novaj taskoj kaj nova progreso*", La Ondo de Esperanto, p.17 , n-ro 1, 2023

* Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la artikolo Huangshi en la angla vikipedio, listo de aŭtoroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

(zh, en) Oficiala retejo
**Raoul Schránil** estis ĉeĥa aktoro. Li naskiĝis la 24-an de marto 1910 en Most, mortis la 20-an de septembro 1998 en Prago. Li naskiĝis en familio de juristo JUDr. *Rudolf Schránil*. Sian nekutiman nomon li ricevis laŭ franca amiko de sia patro.

Li ekbrilis precipe en la 30-aj jaroj, kiam li rolis rolojn de amantoj kaj ĝentiluloj en ĉeĥaj antaŭmilitaj filmoj. Ĉar en Most tiutempe ofte eksplodis kontraŭĉeĥaj demonstroj de germanaj nacionalistoj, la tuta familio estis devigita forlasi la nordbohemian Most-on. Unue la familio transloĝiĝis en Vienon, post fino de la unua mondmilito ili transloĝiĝis Pragon.

Antaŭ la kamerao li aperis unuafoje en biografia fimo pri Milan Rastislav Štefánik, kie estis konfidita al li rolo de adjutanto de franca generalo. Sed la unua pli granda rolo fariĝis staturo de *Švalbenšvanc* en filmo *Vdavky Nanynky Kulichovy*. La stelo de Raoul rapide ekbrilis kaj baldaŭ li fariĝis unu el plej ofte okupataj ĉeĥaj aktoroj. En 1937 li rolis en naŭ filmoj, en 1938 en kvin.

Sed post la liberigo de Ĉeĥoslovakio en 1945 venis granda trompiĝo. Raoul rolis precipe "jakulojn" - kuracistojn, juristojn, oficirojn, filojn de fabrikistoj. Sed tiuj ĉi tipoj de roloj estis en la postmilitatempo absolute neuzeblaj kaj nebezonataj, ĉar tute ŝanĝiĝis nenur organizo de filma produktado, sed ankaŭ imagoj pri konvenaj temoj kaj virojn en jakoj alternigis laboristoj en laborvestoj. Raoul post februaro de 1948 aperis en filmo tre rare.

Poste pro kulpigo el provo pri elmigrado li pasigis tri kvaronojn de la jaro en esplorejo de malliberejo en Pankrác. Kiam li estis tralasita, li ne povis pensi pri reveno sur teatrajn tabulojn. Li alternis kelke da profesiojn - li konstruis monumenton de Stalin sur Prago-Letná, li boris putojn ĉe Mariánské Lázně. Pli poste li revenis en Vesnické divadlo (Vilaĝa teatro) kaj tie li eltenis ĝis ties malvalidigo en 1962. Poste li iom post iom partoprenis en teatroj en Mladá Boleslav, Ostrava kaj poste li revenis Pragon. Sed li ne sukcesis akiri postenon en ensemblo de Nacia teatro, sed li estis akceptita en ties propaganda sekcio kaj li fariĝis kulture-propaganda referentulo.

Pli poste li aperis ankoraŭ en multaj filmoj, en kiuj li kreis precipe epizodajn rolojn.

* Kategorio Raoul Schránil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Henri LEFEBVRE** (naskiĝis la 16-an de junio 1901, mortis 29-an de junio 1991 en Navarrenx) estas franca marksisma intelektulo, sociologiisto kaj filozofo.

Li naskiĝis en Hagetmau, sudokcidente de Francio. Li studis filozofion en la pariza Universitato (Sorbono), diplomiĝis en 1920. De 1930 ĝis 1940, li profesoras pri filozofio; en 1940, li aliĝas al la franca "rezistomovado". De 1944 ĝis 1949, li direktoras la radiostacion *Radiodiffusion française* ("franca radiodissendo") en Tuluzo.

En 1962, li ekprofesoras sociologion en la strasburga Universitato.

Li mortis en 1991. En sia omaĝo, la revuo *Radical philosophy* ("radikala filozofio") skribas:

*la plej verkema el la marksismaj francaj intelektuloj mortis en la nokto de la 28a ĝis la 29a de junio 1991, nelonge post sia 90a naskiĝtago. Dum lia longa kariero, lia laboro estis plurfoje moda aŭ ne, laŭ la epokoj, kaj influis ne nur la disvolviĝon de filozofio, sed ankaŭ tiun de sociologio, de geografio, de politikaj sciencoj kaj de literatura kritiko.*  Arkivigite je 2003-06-26 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Henri Lefebvre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 141719
* GND: 118570900
* LCCN: n80037003
* ISNI: 0000000121451730
* LIBRIS: 219028
* SUDOC: 030060141 115889841, 030060141
* BNF: 121552879
* ULAN: 500229380
* NLA: 36067611
* NDL: 00447221
* BIBSYS: 90131688
* NKC: jn20000603695
* ICCU: RAVV023279
* BNE: XX966458
 |
La **14-a Vira Futbala Mondpokalo** estis ludata en Italio, inter la 8-a de junio kaj la 8-a de julio 1990. Estis la dua fojo ke Italio gastigis la Futbalan Mondpokalon (la unua estis en 1934).

24 teamoj partoprenis en la turniro. La teamo de Okcidenta Germanio gajnis la pokalon, gajnante 1-0 kontraŭ la argentina en la finalo. Unu el la plej grandaj surprizoj de la turniro estis Kameruno, kiu gajnis 1-0 kontraŭ Argentino en la malferma ludo, kaj poste sukcesis alveni ĝis la kvaron-finaloj, kie ili perdis 3-2 kontraŭ Anglio (sed ili tamen estis gajnantaj ĝis kiam mankis nur ok minutoj al la fino). Estis la unua fojo en la historio ke Afrika teamo alvenis ĝis la kvaron-finalo en la mondpokalo, kaj ĝis nun tiu rezulto neniam estis pli-bonigita.

Ĝenerale, la Mondpokalo de 1990 estas konsiderata unu el la plej tedaj kaj malalt-kvalitaj de la historio. Estis malmultaj amuzaj kaj ekscitaj ludoj, kaj la averaĝa numero da goloj en la matĉoj estis la plej malalta de la historio. Multaj teamoj koncentriĝis ĉefe pri defendado, kaj en la lasta fazo de la turniro multaj matĉoj estis deciditaj pere de serio de penaloj.
Ambaŭ duonfinaloj finiĝis kun serio de penaloj. Maradona, la fama Argentina stelulo, estis unu el la plej atendataj futbalistoj de la turniro, sed lia ludado ne estis tiel impona kiel multaj esperis. Unu el la plej imponaj teamoj de la turniro certe estis la itala, kiu gajnis ĉiujn matĉojn ĝis la duonfinalo sen enlasi eĉ unu golon. Tamen, en la duonfinalo kontraŭ Argentino estis remiso, kaj Argentino gajnis ĉe la penaloj. En la fino, la teamo de Italio alvenis trie kaj Anglio kvare.

La finalo estis priskribata de multaj komentistoj kiel la plej teda kaj malbon-humora finalo de iu ajn Mondpokalo. Du Argentinaj ludistoj estis forpelitaj, kaj Germanio gajnis nur pro iom dubinda penalo donita al ili naŭ minutojn antaŭ la fino.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rLa Futbala Mondpokalo |
| --- |
| 
* Urugvajo 1930
* Italio 1934
* Francio 1938
* Brazilo 1950
* Svisio 1954
* Svedio 1958
* Ĉilio 1962
* Anglio 1966
* Meksiko 1970
* Ok. Germanio 1974
* Argentino 1978
* Hispanio 1982
* Meksiko 1986
* Italio 1990
* Usono 1994
* Francio 1998
* Japanio/Sud-Koreio 2002
* Germanio 2006
* Sudafriko 2010
* Brazilo 2014
* Rusio 2018
* Kataro 2022
 |

 |

* Kategorio Futbala Mondpokalo 1990 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Abidozo** estas la greka nomo de 8a nomoso de la Alta Egiptio, ankaŭ nomata *nomoso Tinisa* de la grekoj. Abidozo estis unu el la plej influaj de Alta Egiptio, kun politika graveco ekde la Deknaŭa egipta dinastio.

La regiono, kun spuroj pri loĝado el la epoko de Nakado 1, estis la entombigloko plej grava de la pradinastia epoko kaj el la unuaj dinastioj de Antikva Egipto.

Je 5 kilometroj, nordokcidente, troviĝas *Al-Birba*, kiu probable estis, la antikva Tiniso. El tiu ĉi regiono estis la reĝoj kiujn Manetono nomumis *tinisanoj*, kiuj regis dum la du unuaj egiptaj dinastioj.

Parta vido de la reĝolisto de Abidozo.
Abidozo estis la urbo de la regantoj de la pradinastia epoko, kies loĝloko, templo kaj tomboj trviĝis tie. La templo kaj la urdo estis ade rekonstruitaj, de tempo al tempo, ĝia las trideka egipta dinastio, kvankam la nekropolo estis daŭre uzata.

La reĝoj de la unua dinastio, kaj kelkaj el la dua, estis enterigitaj en Abidozo, kaj la templo estis renovigitakaj ampleksigita por ili. Estis konstruitaj grandaj funebrejoj el adobo (poste nomitaj fortikaĵoj), en la dezerto, proksime de la urbo, fare de tri reĝoj de la dua dinastio, el kiuj la plej kompleta estas tiu de Ĥaseĥemuj.

Ekde la unuaj epokoj, Abidozo estis grava kultocentro, unue de la loka dio Ĥentjamentiu, kaj pli malfrue de Oziriso, ekde la fino de la malnova imperio de Egiptio. La pradinastia tombejo estis identigita kiel la enterigejo de Oziriso, kaj la tombo de la faraono Ĝer estis konsiderata kiel la mitologia tomo de Oziriso.

* Kategorio Abidozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532357
* GND: 4000323-1
* LCCN: sh91004865
* VIAF: 35144648232849371610
* BNF: 16014840m
* NKC: ge903474
 |
**Insulo Gulangyu**, aŭ **Insulo Kulansu** ( normĉine: 鼓浪嶼,鼓浪屿, pinjino Gǔlàngyǔ) estas marborda insulo en la Tajvana Markolo, situanta en la urbo Xiamen de la ĉina provinco Fuĝjano. Ekde 1845, ekzistas eŭropa setlejo ĉi tie, poste formaligita kiel la *Amoy International Settlement*. La insulo estas Monda Heredaĵo de Unesko kaj fama turisma vidindaĵo. Ĝia unika arkitekturo miksas eŭropajn koloniajn stilojn de pluraj landoj kun ĉinaj kaj eĉ japanaj konstruaĵoj. Multaj muzeoj allogas ĉi tie grandan nombron da turistoj. La uzo de aŭtoj kaj eĉ bicikloj estas malpermesata sur la insulo, kio kreas unikan trankvilan etoson.

**Insulo de la muziko**

La insulo estas konata kiel la *"piano- insulo"* (aŭ la "urbo de pianoj" (鋼琴之鄉) aŭ "la insulo de muziko"). Estas pli ol 2000 pianoj sur ĉi tiu malgranda insulo. De la jaro 2000 ekzistas ankaŭ *piano-muzeo* , fondita de *Hu Youyi* , kiu naskiĝis sur la insulo. Ekzistas ankaŭ orgeno-muzeo.

**Medicino**

La skota kuracisto Sir Patrick Manson (1844-1922) vivis sur Gulangyu dum pluraj jaroj ekde 1871. Li malkovris la ligon inter malario kaj moskitoj, kiu estis pruvita en 1898 de Sir Ronald Ross, kiu ricevis la Nobel-premion pro tio en 1902. Manson ankaŭ inventis plurajn medicinajn instrumentojn kiuj daŭre estas uzataj fare de kuracistoj.

**Esperanto**

Dum la novjara Esperanto-kunveno 2024 en Tajvano oni kantis en Esperanto la popularan ĉinan kanton *Ondoj de Gulangyu.*

* Bildoj de insulo Gulangyu
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑  (en) A world-class tourist destination | Kulangsu (Gulangyu). kulangsuisland.org. Arkivita el la originalo je 2019-04-28. Alirita 2018-11-23.
Nederlanda esperantisto Bart de Wit respondas al ĵurnalisto, UK 2008
UEA-varbilo, 1962
**Esperanto-informado** estas la disponigo de informoj pri Esperanto al la ĝenerala (neesperantista) publiko.

Dislimigo de aliaj terminoj
---------------------------

*Informado* ŝajnas signifi la samon kiel *publikaj rilatoj*. *Propagando* estas uzata ĉefe kiel negativa esprimo, pro la historiaj spertoj kun politika propagando de ekstremistoj. Tamen *Esperanto-propagando* estas vaste uzata en la malnova literaturo.

Kapabloj de informadanto
------------------------

Estas dezirinde ke Esperanto-informadanto havu certajn kapablojn, nome

* scipovu la lingvon Esperanto je bona nivelo kaj laŭeble havu sciojn pri la gramatiko;
* konu la Esperanto-komunumon kaj ties lingvon;
* sciu pri interlingvistiko kaj la lingvoj en la mondo;
* povu adekvate agadi kun kaj al aliaj homoj, ankaŭ neesperantistoj;
* bone scipovu la koncernan nacian lingvon uzatan;
* kapablu uzi diversajn teknikajn helpilojn.

Tio ne signifas ke ĉiu devas kapabli ĉion. Sed por pliboniĝi ekzistas lernolibroj en naciaj lingvoj, ankaŭ parte ankaŭ en Esperanto. Foje Esperanto-asocio ofertas seminariojn por pliboniĝi en informado.

Laborterenoj
------------

Informadanto devas

* havi bazan koncepton pri prezentinda Esperanto;
* prepari informilojn por diversaj celoj;
* serĉi la publikon / celgrupojn;
* adekvate interrilati: ne estas celo transdoni laŭeble multe da informoj, sed interrilati tiel, ke la alparolato agrable rememoras la kontakton.

Informado kaj organizoj
-----------------------

Ankaŭ individuoj povas informadi, fakte ofte eĉ devas, kiam ekzemple amiko demandas pri tiu hobio. Sed en la Esperanto-movado ekzistas ankaŭ organizaj strukturoj kun rilato al informado. En multaj naciaj Esperanto-asocioj ekzistas estrarano aŭ almenaŭ komisiito pri informado, krome en internaciaj asocioj kiel UEA kaj TEJO.

Vidu ankaŭ
----------

* Esperanto-propagando
* Principaro de Frostavallen
* Historio de Esperanto
* Sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Yahoo*-grupo por estraranoj k.s. pri informado Arkivigite je 2007-03-12 per la retarkivo Wayback Machine

Literaturo
----------

* *Esperanto sen Mitoj*
* Ziko van Dijk: *Informado Praktike*, Antwerpen 2007
**Immingham** estas havenurbo ĉe la suda flanko de la rivero Humber apud la urbo Grimsby en la provinco Lincolnshire Nord-Orienta (angle: North East Lincolnshire), Britio. Ĝi enhavas proksime 11500 loĝantojn.

Immingham/Grimsby kune estis la 3-a haveno laŭ kvanto en Britio – en 1998 48 387 000 tunoj- kaj la dua en 2012.

Ĝis la 20-a jarcento Immingham estis malgranda vilaĝo. Dokoj estis konstruitaj inter 1906 kaj 1910 kaj oni pligrandigis ilin en 1960.
En 1970 oni konstruis ĝetojn por la importado de nafto por la apudaj rafinejoj.

En 1607 la Pilgrimantoj (angle: Pilgrim Fathers) penis forvojaĝi el Boston. La afero fiaskis sed ili sukcesis forvojaĝi al Nederlando en 1608 el Immingham. Fine ili forlasis Nederlandon kaj atingis Usonon en 1620.

Notoj
-----

1. ↑  "Statistical data set PORT01 - UK ports and traffic". Department for Transport.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Knowhere: Immingham Inside Information, Hookup Spots and Stuff Only Locals Know Arkivigite je 2005-11-28 per la retarkivo Wayback Machine
* sportoj Arkivigite je 2006-06-26 per la retarkivo Wayback Machine
* naĝbaseno Arkivigite je 2006-06-21 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.