recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Triftongo** estas kunmeto de duonvokalo + vokalo + duonvokalo, aŭ de vokalo + duonvokalo + duonvokalo, formanta la vokalan kernon de unu silabo.

En diversaj lingvoj
-------------------

### En la angla

Triftongoj oftas en la norma Anglia akĉento de la angla lingvo:

| triftongo | ekzemplo | dusilaba neekzemplo |
| --- | --- | --- |
| [aʊ̯ə̯] | *hour* (horo) | *shower* [aʊ̯.ə] (duŝo) |
| [aɪ̯ə̯] | *fire* (fajro) | *higher* [aɪ̯.ə] (pli alta) |
| [ɔɪ̯ə̯] | *loir* (gliro) | *employer* [ɔɪ̯.ə] (dunginto) |

### En la dana

Triftongoj estas ofte troveblaj en la dana lingvo; ekz. *arv* [aoŭ] "heredo".

### En Esperanto

En Esperanto ne troviĝas triftongo kies kerno estas la unua segmento (ekz. \**aŭj*).

Se oni kiel klarajn duonvokalojn prononcas silabkomencajn **j**, eblas trovi triftongojn Esperante, kies kerno estas la dua segmento:

| triftongo | ekzemplo |
| --- | --- |
| jaj | *kampanjaj*, *Kenjaj* |
| joj | *kampanjoj*, *paĉjoj* |
| jaŭ | *Ljaŭningo* |

Se oni rigardus la finaĵon *-o* de liternomoj kiel substantiva finaĵo, do eblus la triftongo *ŭoj* en la liternomo *ŭoj* (pluralo de la nomo *ŭo* de la litero Ŭ); tamen, Bertilo Wennergren argumentas kontraŭe.

Referencoj
----------

1. ↑  Wennergren, Bertilo.  §15.6. Liternomoj (esperante). *Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko*.

Vidu ankaŭ
----------

* Diftongo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Rodrigo Almada Rodríguez** (naskiĝis la 26-an de marto 1891 en Villanueva del Fresno, provinco de Badajoz, mortis la 23-an de aŭgusto 1968 en Alakanto) estis hispana esperantisto, matematika instruisto kaj socialista politikisto, kiu estis unu el tri deputitoj en la unua Parlamento de la Dua Hispana Respubliko en 1931.

Vivo
----

Li studis la unuajn literojn en bazlernejo de la loĝloko Almendralejo, kie li translokiĝis kun sia familio baldaŭ post naskiĝo. Post tio li ĉeestis la mezlernejon de Badajoz kaj edukiĝis pri instruado en la Normala Lernejo de Madrido, kie li ankaŭ daŭrigis siajn studojn en la fako de matematiko. Li estis profesoro pri matematiko ĉe la Normala Lernejo de Badajoz de 1916 ĝis 1932. Entuziasma subtenanto de Esperanto, li donis senkostajn lingvokursojn en unu el la klasĉambroj de la Liceo de Metiistoj. Li aliĝis al la socialisma partio PSOE en la 1910-aj jaroj, kaj kandidatiĝis en la elektoj por provincaj deputitoj en julio 1919 por la komunumo *Zafra-Fuente de Cantos* (Badajoz). Post la urbaj elektoj de aprilo 1931 li funkciis kiel magistratano kaj vicurbestro de la urbo Badajoz. Reprezentinta la socialistan asocion de Badajoz en la Eksterordinara Kongreso de la Socialisma Partio en 1931, li estis elektita por Badajoz en la ĝeneralaj elektoj de 1931, kaj iĝis deputito en la unua Parlamento de la Dua Hispana Respubliko. En oktobro 1933 li translokiĝis al Alakanto, kie li instruis ĉe la Normala Lernejo. Fine de la hispana enlanda milito li elmigris al Alĝerio de kie li revenis fine de la jaro 1940. Post jaroj sen rajto praktiki sian profesion li estis fine rehabilitita kaj plufunkciis kiel instruisto en Cuenca inter la jaroj 1951-1954 kaj en Alakanto de 1954 ĝis 1961 kiam li retiriĝis al pensiiĝo. Li mortis en tiu urbo la 23 de aŭgusto 1968.

Eksteraj ligiloj
----------------

* hispanlingva biografio pri li en retejo de la fondaĵo Pablo Iglesias, precipa fonto de la biografiaj informoj en tiu ĉi teksto
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Trifolio** |
| --- |
|  |
| Trifolia floroTrifolia floro |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonaj plantoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
| Subfamilio: | Faboideoj *Faboideae* |
|
|
|
|
| Genro: | ***Trifolium***L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Species |
| Vidu tekston. |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Trifolio  |

 |
| v • d • r |

**Trifolio** (*Trifolium*) estas genro de unu- kaj plurjaraj herboj kun trifolieraj folioj kun plej ofte kape aŭ spike aranĝitaj, ruĝaj, blankaj aŭ flavaj floroj havantaj gamopetalan korolon, kiu velkinte restas enfermanta la malgrandan guŝon. El la ĉirkaŭ 300 specioj de la genro, oni uzas ĉirkaŭ 30 speciojn kiel kultivitan furaĝoplanton aŭ kiel parton de paŝteja herbo. La kultivitaj unujaraj specioj indiĝenaj ĉe la mediteranea klimato (krom kelkaj specioj de la Nord-Amerikaj montaroj).

En Mez-Eŭropo
-------------

La plej grava furaĝplanto en Mez-Eŭropo estas la plurjara ruĝa trifolio, kiu estas – post la luzerno – la plej ofte kulturita plurjara furaĝoplanto.

La plej ofta unujara specio estas la postrikolta (stopleja) trifolio (*T. arvense*), kiu estas malfru-somera agra herbo.

La specioj de trifolio troveblas sur ĉiu kontinento krom la antarkto. Ilia plimulto estas humidoŝatanta.

Gamopetala havanta korolon el kunkreskintaj petaloj. Same pri gamosepala.

Homa uzo
--------

"kvarfolio"
La folioj de tri- aŭ kvarfolio manĝeblas en salato. Ankaŭ kuiritaj folioj bongustas. La tigoj estas iom tenacaj, do eventuale ne uzu ilin. Ankaŭ la floroj manĝeblas; ili ankaŭ povas ornami pladojn kaj desertojn. Antaŭe, ili estis sekigitaj, muelitaj kaj aldonitaj al faruno por herbopano.

Eblas ankaŭ uzi la florojn kaj tigojn freŝe aŭ sekigite, ili ankaŭ donas guston al aliaj teoj. Teo de la floroj malinfektas, purigas sangon, solvas mukon, plibonigas rezistemon kaj malaltigas kolesterolon, kaj en Rusio estas ankaŭ uzata kontraŭ astmo. Laŭ esploroj, ĝi ankaŭ helpus kontraŭ certaj kanceroj. Oni ne uzu trifolion kune kun sango-maldensigiloj.

La esperantlingva nomo "trifolio" jam klare indikas ke normale la tigoj havas tri foliojn. Tamen ekzistas ankaŭ raraj okazoj ke estas kvar folioj (laŭ botanikistoj en 10 000 trifolioj troveblas unu kvarfolia). Laŭ la eŭropa tradicia folkloro, trovi tian "kvarfolion" estas signo de aparta bonŝanco.

Kartludo
--------

En la anglatipaj kaj franctipaj ludkartaroj, ekzistas la simbolo ♣, kiu nomiĝas *trifolio* aŭ *trefo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Shamrock

* Trifolio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Trifolio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Trifolio en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
En matematiko, **homogena polinomo** aŭ **algebra formo** estas polinomo kies termoj estas unutermoj ĉiuj havantaj la saman tutecan gradon; aŭ estas eroj de la sama dimensio.

Ekzemple, {\displaystyle x^{5}+2x^{3}y^{2}+9x^{1}y^{4}} estas homogena polinomo de grado 5 de du variabloj. Kaj
{\displaystyle x^{3}+3x^{2}y+z^{7}} ne estas homogena polinomo.

Homogena polinomo povas esti konstruita de tensoro de ordo *n*. Tial, se *X* estas vektora spaco, kaj *Y* estas alia spaco, tiam, por donita tensoro *T*:

{\displaystyle {\begin{matrix}T:&\underbrace {X\times X\times \cdots \times X} &\to &Y\\&n&&\\\end{matrix}}}
la homogena polinomo {\displaystyle {\widehat {T}}(x)} de grado *n* asociita kun *T* estas

{\displaystyle {\widehat {T}}(x)=T(x,x,\ldots ,x)}
En ĉi tiu formo, estas klare ke homogena polinomo estas homogena funkcio de grado *n*. Tio estas ke por skalaro *a*

{\displaystyle {\widehat {T}}(ax)=a^{n}{\widehat {T}}(x)}
kio sekvas de la mult-lineareco de la tensoro.

Kvanto de malsamaj (nu nur je koeficiento) unutermoj de grado *M* de *N* variabloj estas

{\displaystyle {\frac {(M+N-1)!}{M!(N-1)!}}}
Por la okazo de *n=2*, la tensoro estas simple kvadrata matrico, kaj la homogena polinomo estas kvadrata formo.

Vidu ankaŭ
----------

* Algebra prezento
* Plurlineara formo
Mi estas Protennoia la penso kiu loĝas en la lumo  
Tiu kiu ekzistas antaŭ ol Ĉio  
Mi moviĝas en ĉiu kreitulo  
Mi estas la nevidebla Uno interne de Ĉio  
Mi estas percepto kaj Scio, kiu eldiras Voĉon pere de la Penso  
Mi estas la vera Voĉo.
 (Himno al la Protennoia)

La ***triformaa Protennoia*** ("La tri formoj de la Unua Penso") estas kotalingva verko trovita inter la Kodeksoj de Nag Hammadi (kodekso XIII, traktato I).

Temas pri verko de la grupo de la Barbelognostikuloj, kiu estis, tamen, sinsekve reprilaborita jen de Setanoj jen de kristanaj aŭtoroj. Ĝi estis kompilita en la sama periodo de la Apokrifo de Johano. kaj prezentas similaĵojn kun la *Evangelio laŭ Johano*.

Enhavo
------

La teksto estas subdividita laŭ tri subtraktatoj, skribitaj precipe unuapersone, kiuj priskribas la aperojn de la La unua en penso, la gnostika elaĉetinto, identigebla kun Barbelo; la titoloj de la tri eroj estas aldonaĵoj postaj. La unua (*La parolado de Protennoia*, 35\*,1-42\*,3) estas kosmologia traktato pri la unua apero de la Protennoia kiel penso de la "Patro"; la du traktato (*la Fato*, 42\*,4-46\*,4), eskatoligigenra, kiel voĉo de "Patrino"; la tri traktato (*La parolado de la Apero*, 46\*,5-50\*,21) estas soteriologigenra kaj koncernas la Aperon de la *Logos* de la "Filo". Tiu tria traktato estis asociita al la prologo de la Evangelio laŭ Johano; la gnostka himno al la *Logos* kompareblas al tiu tria traktato, kiu ene de la *Protennoia* troviĝas en kunteksto pli taŭga ol en *Johano*.

La *Triforma Protennoia* estis submetita al almenaŭ du reprilaboraĵoj, tiu setana kaj tiu kristana. Tiu lasta okazis la dua kaj konsistis en la aldonaĵo de la referenco al Kristo ĉiufoje kiam oni citis Dion kaj ties atributoj. Tiu supraĵa Manipulado faris el la teksto verkon kristanan.
La origina teksta formo eble ariĝis ĉirkaŭ kvar literaturaĵoj, kies la lastaj du korespondas al la dua kaj tria sub-traktatoj, kie la diaĵo sin rivelis parolante pri si en la unua persono.

Notoj
-----

1. 1 2  Pagels e Hedrick.
2. ↑  Rosemary Halford, "Trimorphic Protennoia and the Wisdom Tradition", in Wendy E. Helleman, *Hellenization Revisited*, pp. 271-272.

Vidu ankaŭ
----------

* Apokrifo de Johano
* Setanoj
* Kodeksoj de Nag Hammadi

Bibliografio
------------

* Kirby, Peter. "Trimorphic Protennoia." Early Christian Writings. 2006. 2 Feb. 2006 <>.
* John Turner, *The Nag Hammadi Library in English*, HarperOne, 1990, ISBN 0060669357, pp. 511–512.
* Elaine Pagels, Charles Hedrick, *Nag Hammadi codices XI, XII, XIII*, BRILL, 1990, ISBN 9004078258, pp. 371–376.
La eldonejo **Cecilie Dressler** - germane **Cecilie Dressler Verlag**, nur malofte malpli longe *Dressler Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo de literaturo por infanoj kaj adoleskuloj. Ĝi fondiĝis en 1924 en Hamburgo kaj formale en 1941 alprenis la nunan nomon.

Historio
--------

En 1924 *Edith Jacobsohn*, edzino de *Siegfried Jacobsohn*, eldonisto de la literatura magazino *Die Weltbühne*, malfermis eldonejon de porinfana literaturo je la laŭsone anglalingva nomo *Williams & Co.* (Williams kaj kompanianoj). Komence la eldonejo precipe publikigis germanlingvajn tradukojn de anglalingvaj klasikaĵoj de la literaturo por infanoj kaj adoleskuloj , kiel Winnie-la-Pu de Alan Alexander Milne kaj *La historio de doktoro Dolittle* (*The Story of Doctor Dolittle*) de Hugh Lofting. Kun la origine germanlingva porinfana romano *Emil und die Detektive* la juna verkisto Erich Kästner sukcesis krei surprizan sukcesegon, kaj la verkisto iĝis la unua verkista "stelulo" de la ankoraŭ nova eldonejo.

Post la ekrego de la nazioj en Germanio la judino Edith Jacobsohn forlasis la landon kaj transdonis la eldonejon al la kunlaborantino Cecilie Dressler, kiu gvidis la firmaon tra la epoko de nazia Germanio. En 1941 la eldoneja nomo pro premo de la naziaj regantoj, kiuj kontraŭis "laŭsone negermanlingvajn" firmaonomojn, devis estis ŝanĝata al „Cecilie Dressler Verlag". Post la Dua Mondmilito Cecilie Dressler fariĝis posedantino de la eldonejo.

En 1971 la eldonejo kuniĝis kun la same porinfana libroeldonejo Oetinger (konata interalie pro la germanlingvaj eldonoj de la libroj de la svedino Astrid Lindgren). En 2001 la eldonejo estis honorigita per kultura premio de la urbo Hamburgo.

En la eldoneja programo krom la verkaĵoj de Erich Kästner interalie estas la tri fantastaj romanoj de serio *Tintenwelt* ("inka mondo"), *Herr der Diebe* ("sinjoro de la rabistoj" pri senfamilia infana bando en Venecio) kaj *Die Wilden Hühner* ("la frenezaj kokinoj" pri grupo de puberantaj knabinoj) de Cornelia Funke. Ankaŭ anglalingvaj verkistoj, kiel *Kate DiCamillo* kaj
*Carole Wilkinson*, en la eldonejo publikigas la germanlingvajn versiojn de siaj porinfanaj romanoj. En la serio Reihe „Dressler-Klassiker" plu publikiĝas germanaj tradukoj de konataj anglalingvaj porinfanaj romanoj kiel Mary Poppins, la aventuroj de Tom Sawyer kaj Peter Pan.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Literaturo
----------

* Frank Flechtmann: *Mein schöner Verlag, Williams & Co. Erinnerung an Edith Jacobsohn* [germane: "Mia bela eldonejo, Williams & Co (kaj kompanianoj). Memoraĵoj pri Edith Jacobsohn"]. Berlino 1997. ISBN 978-3-933175-19-9

Notoj
-----

1. ↑  eldoneja profilo (germanlingva) en la retejo *hoppsala.de*
2. ↑  germanlingva artikolo *Verlagsriese Dressler wird ganz heimlich 75 Jahre alt|("la granda eldonejo Dressler tute kaŝe iĝas 75-jara") en la gazeto* Die Welt

Eksteraj ligiloj
----------------

* eldoneja retejo
**Modvorto** aŭ **frapvorto** estas vorto aŭ esprimo, ĉu nova aŭ jam ekzistanta, kiu fariĝas tre populara dum iu daŭro da tempo. Modvortoj ofte deriviĝas de teknikaj terminoj sed tamen perdas multon el la originala teknika signifo pro moda uzado, ĉar oni simple uzas ilin por imponi aliajn; kvankam tiaj "modvortoj" ankoraŭ povas havi la plenan signifon kiam uzataj en siaj teknikaj kuntekstoj. Modvortoj ofte devenas de faka ĵargono, akronimoj aŭ neologismoj. Ekzemploj de komercaj modvortoj ofte mallaŭdataj en la angla inkludas *synergy*, *vertical*, *dynamic*, *cyber* kaj *strategic*; mallaŭdata modvorta esprimo en la angla estas "*think outside the box*".

Oni diras, ke negoco ne povus funkcii sen modvortoj, ĉar ili estas precizaj internaj mallongigoj, kiuj havas perfektan sencon por homoj informitaj pri la kunteksto. Tamen, utila modvorto povas fariĝi alelektita al la komuna popola parolo kaj perdi sian utilecon. Laŭ la profesoro pri administrado Robert Kreitner, "Modvortoj [...] elpelas bonajn ideojn." Modvortoj ankaŭ povas esti viditaj en komerco kiel maniero sentigi al homoj, ke ili havas komunan kaŭzon. Multaj novaj dungitoj ja sentas sin des pli apartenantaj ju pli rapide ili lernas la modvortojn de sia nova laborejo. Modvortoj tiom trapenetras la komunan laboran vivon, ke multaj ne konscias, ke ili uzas ilin. La vicprezidanto de CSC Index Rich DeVane rimarkas, ke modvortoj priskribas ne nur tendencon, sed ankaŭ ion konsidereblan kiel "enirbileton" al konsideriĝo kiel sukcesa organizaĵo – "Kion homoj trovas teda estas ĝuste la provo de ĉiu konsulta firmao, propre interpreti ĉiun modvorton. Ĝuste tio fuŝas informojn."

Modvortoj ankaŭ elstariĝas en politiko, kie ili povas rezulti procedon, kiu "privilegias retorikon super la realaĵo, produktante politikojn, kiuj estas unue 'funkciigitaj' kaj nur 'konceptigitaj' je posta dato". La rezulta politika parolado estas konata pro "evito de rezona debato (karakterizata per la uzo de indikaĵoj kaj strukturita argumentado), male utiligante lingvaĵon ekskluzive cele de regado kaj manipulado".

Referencoj
----------

1. ↑   Buzzword (angle). *Mirriam-Webster*.
2. ↑  Grammar.About.com - definition of buzzword.
3. ↑  "Small Business Show - The Language of Business". (angle)
4. ↑   "What's the Next Business Buzzword" (en).
5. ↑  Ettore, B. (1997, septembro). What's the next business buzzword? Management Review, 33–35.
6. ↑  Loughlin 2002.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Buzzword en la angla Vikipedio.*
**Moduleco** estas la diserigo de tuto en partoj, kiuj nomiĝas moduloj, konstrueroj aŭ komponantoj kaj interagas per konvenaj interfacoj.

Je *moduligita strukturo* kompletaj sistemoj estas kunmetataj el normigitaj komponantoj laŭ difinitaj interfacoj. La malan konstrumanieron aŭ malmodulecon oni fakvortigas *monolita* (greke *monólithos*, „la unu-ŝtono"). Tio povas rilati kaj kun realaj objektoj kaj kun nemateria, ekzemple edukado.

Principoj kaj avantaĝoj
-----------------------

Unuopaj komponantoj estas diversmaniere kombineblaj al tuteco, se ili estas formitaj kiel konstruludaj pecoj – tio priskribas la lingvan bildon, la malo estus komparebla kun puzlo, je kiu ĉiu komponanto havas nur ĝuste unu eblan lokon, kaj la sistemo nur funkcias bloke (monolite).

Granda avantaĝo estas, ke oni povas facile elŝanĝi malnovajn modulojn per novaj moduloj aŭ almeti novajn modulojn al la tutaĵo. Tiucele moduloj bezonas klarajn interfacojn – plejeble normitajn, por malmultigi konvenoproblemojn.

Ŝanĝoj ene de moduloj ne efiku sur aliaj moduloj. Ĉi tiun principon oni nomas *loka kontinueco je ŝanĝoj*. Por laŭeble plej senprobleme povi realigi ŝanĝojn, la nombro de interfaco estu plejeble malgranda. Se estas fuŝoj en moduloj, tiuj ne difektu aliajn modulojn ("loka protekto je esceptaj fuŝoj"). Ĉi tiuj principoj koncernas ekzemple la modulecon de komputprogramaroj, estas tamen ankaŭ aplikeblaj sur aliaj kampoj. Per tio ankaŭ estas eble, malkonekti la vivciklon de moduloj unu disde la alia kaj enigi ekz. novigojn celkonscie kaj senĝene en ekzistantajn sistemojn.

Moduloj realigas la koncepton de la nigra skatolo. Tio signisfas, informoj estas alireblaj nur per klaraj interfacoj.

Moduligo de kompikaj sistemoj povas altigi ties kompreneblecon por homo. Al produktantoj, servistoj kaj uzantoj moduleco povas doni avantaĝojn, aparte se konkurencas diversaj entreprenoj kiel ofertantoj de normigitaj unuopaj komponantoj. Jen eblaj avantaĝoj: 

* Malmultekosta produktado pro egalkonstruitaj serioj
* Malaltaj evoluokostoj kaj pli rapidaj produktocikloj
* Simplaj muntadoprocezoj kaj riparado per elŝanĝo de la mankohava komponanto
* Variaĵoj per kombinado de pluraj komponantoj el malsamaj grupoj el unu produktklaso

Krom tio modulaj sistemoj havas pli altan adapteblon, se ekzistas diversaj kongruaj moduloj, kiuj estas munteblaj, malmunteblaj, elŝanĝeblaj aŭ alie grupeblaj por adapti la sistemon al novaj kondiĉoj. Monolita sistem tamen povas atingi tiajn adaptiĝojn nur per strukturŝanĝiĝo, kiam la parametrigo de liaj funkcioj ne ebligas taŭgan alĝustigon.

Ekzemploj
---------

* Normkomponantoj (normitaj konstrueroj kiel funkciaj eroj) kaj normitaj muntogrupoj en meĥanika inĝenierarto kaj sur aliaj kampoj de la tekniko
	+ Konstruludiloj kiel LEGO
	+ Moduloj de kosmostacioj
	+ Modula maŝinkonstruo
	+ Elektraj kaj elektronikaj konstrueroj: ekipo de cirkvitkartoj
* En arĥitekturo kaj konstrufako
	+ Serie antaŭproduktitaj konstrueroj
	+ Konstruaĵoj el modulaj ĉambro-elementoj
	+ Domoensembloj el modulaj konstruaĵopartoj (domaj aloj)
	+ Meblokonstruaj sistemoj kiel USM Haller
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**-iĝ** estas sufikso almetebla al ĉiaj radikoj, esprimanta per si mem ŝanĝon de stato, ne precizigante ĉu la kaŭzo de tiu ŝanĝo estas ekstera (trudo, nepersona forto) aŭ interna (konscia aŭ senkonscia volo, evoluo ktp); ĝi povas sekve esprimi tute egale agon pasive toleritan: spegulo rompiĝas; aŭ aktive faritan de la subjekto sur sin mem.

La diferenco inter komenci kaj komenciĝi, kaj inter fini kaj finiĝi
-------------------------------------------------------------------

*eltirita el PMEG*

**Komenciĝi, finiĝi :**En multaj lingvoj oni uzas unu saman verbon por komenci kaj komenciĝi, kaj unu saman por fini kaj finiĝi. En Esperanto oni devas distingi:

komenci = kaŭzi komencon. Komenci estas uzata kun ordinara objekto aŭ kun I-verba objekto. La objekto estas tio, pri kies komenco temas. La subjekto de komenci plej ofte estas persono:  

  

La instruisto komencis la lecionon.   

Li komencas instrui.   

Komencis pluvi.

komenciĝi = eniri en komencan fazon (per si mem). La subjekto de komenciĝi estas tio, pri kies komenco temas. Tio preskaŭ ĉiam estas okazaĵo:  

  

La leciono komenciĝis.   

La koncerto komenciĝas.   

Komenciĝos nova epoko.   

fini = kaŭzi finon. Fini estas uzata kun ordinara objekto aŭ kun I-verba objekto. La objekto estas tio, pri kies fino temas. La subjekto de fini estas preskaŭ ĉiam persono:

La preleganto finis sian paroladon.   

Li baldaŭ finos paroli.   

finiĝi = eniri en finan fazon, atingi sian finon (per si mem). La subjekto de finiĝi estas tio, pri kies fino temas. Tio preskaŭ ĉiam estas okazaĵo:

La prelego finiĝis.   

La danco finiĝas.   

Finiĝos ankoraŭ unu tago.   

Ne diru do: \*La leciono finis.\* \*Kiam komencos la koncerto?\* Se oni aŭdas tian frazon, oni volas scii, kion la leciono finis, kaj kion la koncerto komencos. Diru: La leciono finiĝis. Kiam komenciĝos la koncerto? Temas ja pri okazaĵoj, kaj okazaĵoj normale komenciĝas kaj finiĝas.

Iafoje tamen okazaĵo povas kaŭzi, ke alia afero komenciĝas aŭ finiĝas: La unua mondmilito komencis novan epokon en la homa historio. La subjekto ja estas okazaĵo, sed temas pri la komenco de la objekto, pri la komenco de nova epoko.

Vidu ankaŭ
----------

ReVo  -iĝ en ReVo 
* -iĝ en PMEG


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Beuvrages (stacidomo). |

**Beuvrages**  estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 6 800 loĝantoj sur areo de 3 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 2 267 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes* respektive okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono *Anzin*. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *beuvrageois(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Beuvrages (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Beuvrages en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
**Brankostega pulmo** estas organo utiligita por spirado fare de kelkaj aero-spirantaj artropodoj. Ĝi estas unu el la plej signifaj adaptiĝoj de kelkaj kraboj kaj ermitokraboj kiel ekzemple la kokosokrabo al siaj surteraj vivejoj.

La brankostegal (branka) histo estas helpita per faldoj aŭ aliaj mekanismoj por pliigi surfacareon kaj estas de simila histo al tio normale trovita en brankoj. En tiu kazo, la pulmo estas pli taŭga al la oksigenabsorbado el aero, prefere ol el akvo.

Anstataŭe de brankostegaj pulmoj, kelkaj surteraj paguroj aŭ ermitokraboj (*Coenobita* kaj *Birgus*) posedas multoblajn brankojn kaj malgrandajn pulmojn, kaj aliaj specoj de gasaj difuzometodoj helpas la transiron de akva al surtera loĝejo.

La evolua ŝanĝado de akvodifuzaj "brankoj" al aeraj "pulmoj" eble estis parenca al la bezono redukti indicojn de akvoperdo en aero.

Notoj
-----

1. ↑  J. Halperin, M. Ansaldo, G. N. Pellerano & C. M. Luquet (2000). "Bimodal breathing in the estuarine crab *Chasmagnathus granulatus* Dana 1851 — physiological and morphological studies", *Comparative Biochemistry and Physiology - Part A: Molecular & Integrative Physiology* **126** (3), p. 341–349. doi:10.1016/S1095-6433(00)00216-6.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La sufikso **-ej-** respektive finaĵo -ejo estas uzata por lokoj ĝenerale, ekzemple *manĝejo* kie oni manĝas, sed plej ofte ĉambro aŭ similaĵo kie oni manĝas.

**Vorterklaso:** sufikso  

**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.  

**Deveno:** probable la germanlingva sufikso -ei (prononco [aj]), ekzemple *Bäcker* (bakisto) kaj *Bäckerei* (bakejo), *Bücher* (libroj) kaj *Bücherei* (librejo, biblioteko)  

**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** En la hispana ĉefe por homaj instalaĵoj por labori aŭ vendi iajn varojn oni uzas la sufikson -ería ekzemple *zapatería*, kie oni vendas aŭ aranĝas ŝuojn, nome ŝuejo, *cervecería*, kie oni vendas kaj trinkas bieron, nome bierejo ktp. Similas en la itala lingvo, ekzemple *pizza* (pico) kaj *pizzeria* (picejo) aŭ *gelato* (glaciaĵo) kaj *gelateria* (glaciaĵejo). En la rusa laŭkontekste similan signifon havas la sufikso -ня, kiel en пека́рня (bakejo) respektive резня́ aŭ бо́йня (viandejo aŭ buĉejo, de поре́з, tranĉo kaj бо́й, buĉo, bato, batalo). En la litova estas du koncernaj silaboj: *-ykla*, ekzemple *kepti* (baki) kaj *kepykla* (bakejo), aŭ *kirpti* (tondi, aparte tondi harojn) kaj *kirpykla* (hartondejo kaj frizejo), kaj *-inė*, ekzemple *mėsa* (viando) kaj *mėsinė* (viandejo), aŭ *kava* (kafo) kaj *kavinė* (kafejo).

Ekzemploj
---------

* lernejo
* TTT-ejo

Vidu ankaŭ
----------

* ejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ej-
**Damján György Vargha** [djordj varga], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vargha Damján György** estis hungara monaĥo, pastro, literaturhistoriisto, profesoro, membro (korespondanta en 1919) de Hungara Scienca Akademio.

Damján György Vargha  naskiĝis la 6-an de aprilo 1873 en Mosonszentmiklós. Li mortis la 6-an de aprilo 1956 en Hegyeshalom.

Biografio
---------

Damján György Vargha frekventis universitaton en Budapeŝto. En 1892 li aliĝis al la cistercianoj, en 1899 li pastriĝis. Li instruis en Baja, Eger, Székesfehérvár, ekde 1912 en gimnazio en Budapeŝto, fine ekde 1925 en Reĝa Universitato Erzsébet. Li estis dekano en la studjaro 1931, rektoro en la studjaro 1941. Li okupiĝis pri hungaraj kodeksoj, religia literaturo, hungara ortografio. Li pensiuliĝis en 1943.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kódexeink Mária-siralmai* (1899)
* *Imádságos könyvek* - tradukitaj al pluraj lingvoj
* *II. Rákóczi Ferenc vallásos buzgalma* (1915)
* *Szent Ferenc és fiai a magyar kódexirodalomban* (1927)
* *Szent Imre-problémák* (1930)

Memorigiloj
-----------

* strato kaj skulptaĵo en Pécs

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Damján György Vargha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

La esperantlingva sufikso "-aĉ-" malbonigas la signifon de iu vorto. La afiksoj "-aĉ-" kaj "fi-" uzatas iom similcence: Oficiale, "-aĉ-" estas uzata por esprimi pri malbona kvalito aŭ uzebleco de la koncerna objekto. Aliflanke, la antaŭafikso (prefikso) "fi-" estas uzata por esprimi ion nemoralan aŭ laŭsocie nefarindan. La deveno de '-aĉ-' estas de la itala lingvo. Similaj afiksoj en aliaj lingvoj estas: en la franca la afikso *-âtre* (marâtre *bopatrinaĉo* (malbona bopatrino), *duonpatrinaĉo* (malbona duonpatrino), *patrinaĉo* (malbona patrino)) kaj en la itala la afikso *-acci-* (scarpa *ŝuo* — scarpaccia *ŝuaĉo*). La afikso -aĉ- estis oficialigita en 1909 en la Unua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro de Esperanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -aĉ-

Vidu ankaŭ
----------

* pejorativo
* pejorativa afikso
* ofendo
* insulto
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Damian MSAGULA** (naskiĝis en Ndanda, distrikto Masasi, Tanzanio en 1939 kaj mortis en 2005) estis unua generacia pentristo tingatinga, konsiderata esenca figuro sur la tanzania arta scenejo. Msagula apartenis al la jaa etno.

De juna aĝo li devis trovi sian propran vivmanieron. Lia patro, kiu ne povis subteni la tutan familion, invitis lin forlasi la familian hejmon. Por tempo li vivis kiel muzikisto. Kun nur 15 jaroj, li jam organizis plurajn muzikgrupojn, kiuj estis tre famaj en Mtwara kaj Lindi: la *Uhuru Jazz Band*, *The Black Hammer Boxing Band* kaj la *Skylarks*.

Msagula estis vigla homo kun multaj kaj diversaj interesoj. Li fondis du vilaĝojn, unu en Kwa Msisi en Korogwe meze de la 1960-aj jaroj kaj unu en Kwa Raza, proksime de Mlandizi. Li ankaŭ estis vendisto de fruktoj kaj legomoj kaj dediĉis sin al politiko. Msagula aliĝis al la sendependa TANU-partio pro kiu ŝi havis iujn problemojn kun unu el siaj onkloj. Post sendependiĝo, Msagula aktive partoprenis la politikon de Uĝamaa pri reveno al la vilaĝo, memstareco kaj solidareco. Msagula neniam edziĝis kaj ne havis infanojn.

En 1972 Damian Msagula unue kontaktis artistojn de tingatinga arto. La sekvan jaron, li aliĝis al ili kaj komencis pentri. Paron de jaroj poste, li forlasis la grupon por labori sole. Li estis la instruisto de Peter Martin. Damian Msagula amikiĝis kun pluraj homoj profunde implikitaj en la arta mondo de Daresalamo, precipe Rifaat Pateev, la Direktoro de la Rusa Kultura Centro en Tanzanio. Rifaat multe impresis la kvaliton kaj originalecon de la arto de Msagula. En novembro 2003, Msagula suferis apopleksion kaj Rifaat prenis respondecon pri prizorgado de li.

Inter ĉiuj tanzaniaj artistoj Msagula elstaras pro sia individueco. La koloroj de liaj pentraĵoj estas ĉiam en perfekta harmonio. Foje, Msagula produktis siajn proprajn kolorojn el radikoj kaj plantoj. Msagula disvolvis vere unikan stilon centratan sur la homoj kiel origino de la afrika kulturo kaj sur respekto de prapatroj kaj iliaj spiritoj.

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4 5 6  MSAGULA | Damian Boniface K. MSAGULA, Tanzania - early tingatinga painter. Alirita: 16 majo 2020
2. ↑  David Mzuguno Tribute Exhibition - Le blog des habitants du quartier européen. Alirita: 16 majo 2020
3. 1 2  Msagula | Afrum - African Contemporary Fine Art. Alirita: 16 majo 2020

Vidu ankaŭ
----------

* Tanzania kulturo
* Edward Saidi Tingatinga
* Mohamed Charinda
* Omari Amonde
* Maurus Malikita
* Hashim Mruta
* David Mzuguno
* Peter Martin

Eksteraj ligiloj
----------------

* Damian Msegula | africancontemporary.com Alirita: 16 majo 2020
* D. Msagula | afrum.com Alirita: 16 majo 2020
* The Sons of the Master: Tingatinga painters coming to ISU Kampala Alirita: 16 majo 2020
**Diego Hurtado de Mendoza y de la Vega** (Guadalajara, 25-a de septembro 1417 - Manzanares el Real, 25-a de januaro 1479) estis kastilia nobelo kaj politikisto kun la titoloj de 1-a duko Infantado, 2-a markizo Santillana, 1-a markizo Argüeso, 1-a markizo Campoo, 2-a grafo de Real de Manzanares kaj 4-a senjoro de Hita kaj Buitrago.

Biografio
---------

Li estis unue naskita filo de Íñigo López de Mendoza, 1-a markizo de Santillana, kaj frato de Pedro González de Mendoza, konita kiel la *kardinalo Mendoza*, kaj de Íñigo López de Mendoza y Figueroa, 1-a grafo de Tendilla.

Li heredis la titolon de markizo de Santillana post la morto de sia patro en 1458. Li estis mecenato de la belartoj, patronigis la konstruadon de la bela kastelo de Manzanares el Real kaj iniciatis la projekton de la palaco de Infantado en Guadalajara.

Malamiko de la favoritulo de la reĝo, nome Juan Pacheco, markizo de Villena, helpis la ascendon en la kortego de Beltrán de la Cueva, unua duko de Alburquerque, kiam li edzigis lin en 1462 al sia filino doña Mencía.

Dum la enlanda milito en Kastilio kiu ekis en 1465, li estis dekomence partiano de la princino Juana la Beltraneja, sed ekde 1473 la negocado fare de lia frato la kardinalo Mendoza antaŭ la papo Aleksandro la 6-a kiu vizitis Kastilion kaj estis aliancano de Fernando kaj Isabel faciligis lian flankoŝanĝon por apogi ekde tiam la partion de la Katolikaj Gereĝoj post sekreta interkonsento kun ili.

Referencoj
----------

1. ↑   Hebrera, Joseph Antonio de (1698). Vida exemplar de la excelma. señora y venerable Madre sor María de las Llagas, marquesa de Camarasa, fundadora y abadesa del convento del Ángel de la Guarda de Granada, de la primera regla de la Seráfica Madre Santa Clara. Zaragoza: Domingo Gascón, impresor del Hospital Real y General de Nuestra Señora de Gracia. p. 102.  Konsultita la 13an de novembro 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Diego Hurtado de Mendoza (1417-1479) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Portal Grandes de España: Genealogía del Ducado del Infantado
* Poemas representativos de este reconocido personaje español
Domo de Diego Velázquez de Cuéllar en Santiago de Cuba.
**Diego Velázquez de Cuéllar** (n. en Cuéllar, (Segovio) en 1465 – m. en Santiago de Cuba, Kubo en 1524), hispana konkeranto, kaj unua reganto de la insulo Kubo ekde 1511 ĝis lia morto en la jaro 1524.

Biografo
--------

Diego Velázquez naskiĝis en Cuéllar (Segovio,Hispanio) en 1465, en la sino de unu el la plej gravaj nobelaj familioj de tiu vilaĝo. Kiel bona hidalgo, li eniris en militistan karieron kaj batalis en Napolo kie li estis nomumita Granda Kapitano, tamen lia gloro venis poste.

Li foriris al la Nova Mondo en 1493, en la dua vojaĝo de Kristoforo Kolumbo. Li kalkulis je la apogo de la episkopo Rodríguez de Fonseca kaj kunlaboris kun la reganto Nicolás de Ovando (1501–1509) en la paciĝo de la insulo Hispanjolo.

La nova reganto Diego Colón (1509–1515) donis al li la respondecon de la ekspedicio por la konkerado kaj loĝigado en Kubo 1511, unue kiel kapitano kaj iom pli malfrue kiel unua reganto de la insulo. Li ankaŭ ricevis de Diego Colón la titolon *Adelantado* de la insulo. En 1512 fondis Baracoan, la unua hispana urbo en Kubo.

Velázquez sponsoris la ekspedicion de Francisco Hernández de Córdoba al Yucatán komence de 1517 kaj, sekvajare, tiun de Juan de Grijalva kaj Pedro de Alvarado al la marbordoj de Meksiko. La reveno de Grijalva kun oro kaj novaĵoj pri la superriĉo de la majaa kaj meksika kulturoj, stimuligis la avidon de Velázquez kaj fine de 1518 formis novan entreprenon kun Hernán Cortés por organizi ekspedicion al *Kuluo*, en kies ekspedicio Velázquez estis la ŝipekipisto kaj Cortés la kapitano generalo, sed baldaŭ ekiĝis malakordoj inter ili.

Post la sekreta foriro de Cortés, Velázquez sendis ekspedicion sub la gvido de Pánfilo de Narváez por haltigi lin, sed Pánfilo malsukcesis pro la venko de Cortés (kiu perfidis al Velázquez) en Zempoalo kaj en la malliberejo de Narváez en 1520.

Velázquez neniam ĉesis sian lukton kontraŭ Cortés, konsiderante lin kiel perfidulo je liaj ordonoj kaj interesoj. Pli malfrue, en 1524, incitis al unu el la leŭtenantoj de Cortés, Cristóbal de Olid, ribeliĝi kontraŭ li en Honduro, afero kiun li atingis sed tio kostis la vivon al Olid.

Diego Velázquez estis edziĝinta kun doña María de Cuéllar, el la sama nobela familio, filino de la librotenisto Cristóbal de Cuéllar. La edziĝo ne multe daŭris ĉar li forpasis unu semajnon post la ceremonio. Velázquez forpasis en la nokto de la 11-a al la 12-a de junio 1524 en sia domego en Santiago de Cuba, kiu ankoraŭ ekzistas.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Diego Velázquez de Cuéllar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Stanislavo Belov (2017-08-25) Santiago de Kubo - urbo de historio (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-08-2. Alirita 2017-08-26. *(raporto pri vizito al lia domo-muzeo en Santiago de Kubo en 2016)*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308964
* LCCN: no2005034581
* VIAF: 39106071
* ISNI: 0000 0000 8117 7289
* SUDOC: 137402627
* BNE: XX1520384
 |
**Registrita historio** aŭ **skriba historio** estas historia rakonto surbaze de skriba registro aŭ alia dokumentita komunikado. Registrita historio povas esti komparita al aliaj rakontoj pri la pasinteco kiel ekzemple mitologiaj aŭ parolaj tradicioj.

Por monda historio, registrita historio komenciĝis pro la raportoj pri la praa mondo ĉirkaŭ la 4-a jarmilo a.K. kaj koincidas kun la invento de skribo. Por kelkaj regionoj de la mondo, skribita historio estas limigita al relative lastatempa periodo en homa historio. Krome, homaj kulturoj ne ĉiam registras ĉiujn informojn signifajn al pli postaj historiistoj, kiel ekzemple naturkatastrofoj aŭ la nomoj de individuoj; tiel, registrita historio por specialaj specoj de informoj estas limigitaj surbaze de la specoj de registroj konservitaj. Pro tiuj limoj, registrita historio en malsamaj kuntekstoj povas rilati al malsamaj tempodaŭroj depende de la historia temo.

La interpreto de registrita historio ofte dependas de historia metodo, aŭ la aro de teknikoj kaj gvidlinioj per kiuj historiistoj utiligas ĉeffontojn kaj alian indicon al esplorado kaj tiam skribi raportojn pri la pasinteco. La demando de la naturo, kaj eĉ la ebleco, de solida historia metodo estas levita en la filozofio de historio kiel demando de sciteorio. La studo de historia metodo kaj skribo estas konata kiel historiografio.

Vidu ankaŭ
----------

* Historia reviziismo
* Prahistorio

Bibliografio
------------

* Russo, Stan (2005). *The 50 Most Significant Individuals in Recorded History*. Inklings Press. ISBN 0975912992.  Konsultita la 19an de Oktobro 2015.
* Tosh, John (2006). The Pursuit of HIstory (4a eld.). Pearson Longamn. ISBN 9781405823517.

Eksteraj ligiloj
----------------

* More on ancient scripts at Ancientscripts.com
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri Registro de homa voĉo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Registro.
**Registro**, aŭ **voĉregistro**, estas la mezuro de la amplekso de tonaltoj, kiuj homa voĉo povas elsendi. Kvankam la studo de voĉo havas malmultan praktikan aplikon en la kampo de la parolo, ĝi estas temo de studo ene de lingvistiko, fonetiko kaj parolado kaj lingva patologio, aparte en rilato al la studo de tonaj lingvoj kaj al certaj specoj de voĉaj perturboj. Tamen, la plej ofta apliko de la termino "voĉregistro" estas ene de la kunteksto de kantado, kie ĝi estas uzata kiel unu el la gravaj difinaj trajtoj por klasifiki kantante voĉoj en grupojn laŭ la voĉaj tipoj.

Parolado
--------

La gamoj de fundamentaj frekvencoj por adultaj homaj voĉoj etendiĝas de 85 to 180 Hz por virinoj, kaj de 165 to 255 Hz por virinoj.

Kantado
-------

La voĉo, vera instrumento mem (iam ununura instrumento de profana muziko), estas integrita kiel tia en la verkoj de klasika muziko.

La tabelo dekstre montras la kutimajn registrojn pri homa voĉo (en ĥoro).

En koruso kaj en komponado la voĉoj estas grupigitaj jene:

* 2-ope (soprano, aldo - tenoro, baso),
* 3-ope (soprano, mezosoprano, aldo - tenoro, baritono, baso),
* 4-ope (soprano I/II, aldo I/II - tenoro I/II, baso I/II) - Mezosoprano tiam respondas al soprano II kaj baritono al baso I.

La skemo ĉisube indikas la klasifikon de la registroj laŭ la notoj kaj sonaj frekvencoj (de 70 al 1400 Hz):

Vidu ankaŭ
----------

* Voĉismo

Referencoj
----------

1. ↑  Titze, I.R. (1994). *Principles of Voice Production* (Principoj de voĉproduktado), Prentice Hall (eldonita de NCVS.org) (p. 188), ISBN 978-0-13-717893-3.
2. ↑  Baken, R. J. (1987). *Clinical 'Measurement of Speech and Voice* (mezurado de parolo kaj voĉo). Londono: Taylor kaj Francis Ltd. (p. 177), ISBN 1-5659-3869-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |
La **Regna deputacia fina akto** (germane: *Reichsdeputationshauptschluss*) estis la lasta grava leĝo de la Sankta Romia Imperio. Oni decidis pri ĝi dum la lasta kunsido de la parlamenta kunveno (*Immerwährender Reichstag*) je la 25-a de februaro 1803 en Regensburgo. La teksto estis ellaborita de deputacio en la nomo de la regno. Bazo de la teksto estis plano inter Francio kaj Aŭstrio el junio 1802, bazita sur la traktato de Lunéville el 1801.

La fina akto aranĝis la novorganizon de germanaj teritorioj, unuflanke pro la francaj aneksioj maldekstre de la Rejno, kaj pro la senpotencigo de la ekleziaj princoj. Multaj suverenaj landetoj kaj liberaj regnaj urboj estis subigitaj al pli altranga princo. La rezultoj de la fina akto komplete ŝanĝis la regnon, ĉar la potenco de la regna eklezio, kunliganta la regnon estis forigita. Nur tri jarojn poste, je la 6-a de aŭgusto 1806, la imperiestro demetis la kronon kaj proklamis la regnon dissolvita, ĉar en julio pluraj ŝtatoj eliris la regnon kaj fondis Rejnan Federacion sub la protekto de Napoleono.

En la fina akto ankaŭ okazis granda reordigo de la princo-elektisto-sistemo. Tiu decido tamen ne havis praktikajn konsekvencojn, ĉar jam en 1806 la Sankta Romia Imperio ĉesis ekzisti, kaj en la tri interaj jaroj ne okazis iu elekto.
* La **Supra Algovio** estas suda parto de la sudgermana regiono Algovio.

En la *Supra Algovio* situas la distrikto Oberallgäu ([ober-algoj], "supra Algovio") kun la ĉefurbo Sonthofen kaj la urbo Immenstadt, Jungholz [jungholc] (en Tirolo), Kleinwalsertal (en Forarlbergo), kaj la eksterdistrikta urbo Kempten, kio estas la plej granda algovia urbo kaj pli/malpli la mezo de la **Algovio**.

La norda parto de la *Supra Algovio* inklude la regiono apud *Kempten* parolas "ŝvabalgovian" dialekton - orient-ŝvaban dialekton kun influoj de la algovia dialekto plisude.  

La suda parto de la *Supra Algovio* (sude de Immenstadt) parolas la veran algovian dialekton.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Elparolaj ekzemploj:** | domo | tempo | ĉiam | ankaŭ | mi iras | mia | lia | enen | esti | estinta |  |
| norma germana: | "haŭs" | "cajt" | "immer" | "aŭĥ" | "iĥ geje" | "majn" | "sajn" | "hinajn" | "sajn" | "gewesen" |  |
| ŝvaba (Kempten): | "haŭs" | "cajt" | "allet" | "aŭ" | "i gaŭ" | "maj" | "saj" | "naj" | "saj" | "gwee" |  |
| algovia (Oberstdorf): | "hüüs" | "ciit" | "allat" | "öü" | "i gang" | "ming" | "sing" | "ning" | "sing" | "gsii" |  |

La ŝvaba dialekto kaj la algovia dialekto estas dialektoj de la alemana lingvo, kiu estas dialekto de la germana lingvo.
**Kasabian** estas angla rokmuzika grupo formita en Leicester en 1997. La originaj membroj de la grupo konsistis el kantisto Tom Meighan, gitaristo kaj kantisto Sergio Pizzorno, gitaristo Christopher Karloff, kaj kontrabasisto Chris Edwards. La grupo estis kompletigita de tamburisto Ian Matthews en 2004. Karloff forlasis la grupon en 2006 kaj fondis novan grupon *Black Onassis*. Jay Mehler aliĝis por turniro kiel ĉefgitaristo en 2006. Mehler forlasis la grupon en 2013. Kasabian ofte estas vidata kiel unu el la plej bonaj britaj grupoj de la 21-a jarcento kaj, en 2010, gajnis la Q Premion por "Plejbona Artisto Nuntempa". Ili estas konataj pro la vivaj spektakloj, nomitaj "Best Live Band" ĉe la premio-ceremonioj dum multaj okazaĵoj. La muziko de la grupo ofte estas priskribita kiel "sendependa rokmuziko", sed Pizzorno diris ke li "malamas tiajn grupojn" kaj ne sentas Kasabian en tia kategorio.

Kasabian publikigis ses studialbumojn: *Kasabian* (2004), *Empire* (2006), *West Ryder Pauper Lunatic Asylum* (2009), *Velociraptor!* (2011), *48:13* (2014) kaj *For Crying Out Loud* (2017). La muziko de la grupo estis priskribita kiel miksaĵo inter La Stone Roses kaj Primal Scream kun la pavumado de Oasis. Ilia muziko gajnis plurajn premiojn kaj rekonon en la amaskomunikilaro, inkluzive de Brit Award en 2010 por *Plejbona brita grupo*, kaj iliaj vivaj prezentoj estas ĝenerale laŭditaj, la plej rimarkinda el kiu estis ilia aspekto kiel titolkaptistoj ĉe la Glastonbury-Festivalo en 2014.

La nomo *Kasabian* venas el armena familinomo. Samtempe la armena vorto Kesab venas el la araba "Qessab" kaj aldone al la finaĵo -ian (aŭ jan) por la familinomoj, formiĝas "Kasabian".

Grupanoj
--------

### Nuntempaj membroj

* Tom Meighan – voĉo (1997-nuntempo)
* Sergio Pizzorno – voĉo, gitaro, klavaro, sintezilo (1997-nuntempo)
* Chris Edwards – basgitaro (1997-nuntempo)
* Ian Matthews – drumo (2005-nuntempo)

### Antaŭaj membroj

* Christopher Karloff – gitaro, klavaro, sintezilo (1997-2006)

Diskaro
-------

### Studiaj albumoj

* 2004 – *Kasabian*
* 2006 – *Empire*
* 2009 – *West Ryder Pauper Lunatic Asylum*
* 2011 – *Velociraptor!*
* 2014 – *48:13*
* 2017 – *For Crying Out Loud*
* 2022 – *The Alchemist's Euphoria*

### Vivaj albumoj

* 2005 – *Live from Brixton Academy*
* 2012 – *Live! - Live at The O2*

### Kompiloj

* 2010 – *The Albums*
* 2011 – *Empire/West Ryder Pauper Lunatic Asylum*
* 2013 – *Kasabian/Empire*
* 2014 – *West Ryder Pauper Lunatic Asylum/Velociraptor!*

* Kategorio Kasabian en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500597
* GND: 10336310-5
* LCCN: n2005068609
* VIAF: 138707200
* ISNI: 0000 0001 0665 2390
* SUDOC: 08233451X
* BNF: 145796883
* MBA: 69b39eab-6577-46a4-a9f5-817839092033
* BIBSYS: 5075018
* NKC: xx0060348
 |
**Hidroeléctrica El Chocón** estas entrepreno por generado de elektra energio pere de la profito de akvosalto formata de la verkoj El Chocón [ĉoKON] kaj Arroyito (rojeto) super la rivero Limajo (Argentino).

La Hidroelektra Komplekso havas instalitan povumon de 1.328 MW, kaj enhavas la centralojn **El Chocón** kaj **Arroyito**. La aro reprezentas kapablon por averaĝa ĉiujara generado de 3.600 GW/h, kio ekvivalas proksimume al 5% de la generado de la tuta Argentina Sistemo de Interkonektado.

Estas situanta en la regiono Comahue, formata de la provincoj argentinaj Río Negro, Neŭkeno kaj la suda parto de la provincoj Bonaero kaj La Pampa.

La Centralo El Chocón troviĝas super la rivero Limajo, je 80 km supre de ties kunflo kun la rivero Neŭkeno.

Arroyito [aroJIto] (rojeto) estas la kompensa digo de El Chocón, kaj estas situanta super la sama rivero, 25 km malsupre.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Akvorezervejo El Chocón en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de *Hidroeléctrica El Chocón* Arkivigite je 2017-05-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Ŝlipo en la retejo de la *Organismo Regulador de Seguridad de Presas* Arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine Sekureca Instanco

39° 17′ S 68° 48′ U﻿ / ﻿39.283 °S, 68.800 °U﻿ / -39.283; -68.800 (mapo)
**Akvoŝoso** aŭ **sevoŝoso** estas ŝoso, kiu post vundiĝo aŭ post la ŝanĝo de la lumo el dormanta burĝono elkreskas. Sevoŝosoj havas ofte pli grandajn kaj aŭ aliformajn foliojn. Ili aperas ofte ne en faskoj. Ilia apero kaŭzas ekzemple ĉe kverko malaltigon de la kvalito. Ankaŭ aliaj foliarboj inklinas al formado de sevoŝosoj, ekzemple poploj, ulmoj, aceroj kaj fraksinoj, sed ankaŭ larikoj kaj abioj. La el sevoŝosoj kreskantaj pli dikaj branĉoj estas nomataj "slevobranĉoj".

En la fruktkultivado oni nomas fortajn, preskaŭ vertikalajn ŝosojn „akvoŝosoj" sur kiuj kreskas horizontalaj branĉoj. Tiuj ŝosoj estas depende de la pozicio lasataj por formi novan akson aŭ estas fortranĉita, se ili kreskas tiel, ke ĝi donas tro da ombro al la interno de la arbo. El tiuj ŝosoj povas fariĝi valoraj fruktbranĉoj.

Fonto
-----

* Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten. Eldonejo Nikol. Hamburg. 2002 ISBN 3-933203-53-8, paĝo 565

* Kategorio Akvoŝoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)