recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Radiotelevido de Serbio** - serbe *Радио-телевизија Србије (РТС)* aŭ *Radio-televizija Srbije (RTS)* - estas la ŝata korporacio por dissendigo de radiofonio kaj televido en Serbio, respondeca pri la teritorio krom la aŭtonoma provinco Vojvodino. La korporacio funkciigas plurajn radiofoniajn kaj televidajn kanalojn, per tersurfacaj ondoj kaj per satelitoj. La korporacia sidejo estas en Beogrado.

Historio
--------

Antaŭe, ĝi estis konata kiel **Radiotelevido Beogrado**, en Esperanto parte plisimpligita al la nomo **Beograda Televido**, ankoraŭ pli frue, ekde la elsendo en 1929, kiel **Radio Beogrado** (Радио Београд). En la 1960-aj jaroj interalie la esperantlingva ĵurnalisto Tibor Sekelj produktis plurajn programojn por la televida stacio, ekzemple pri la *Karavano de Amikeco* (vojaĝado tra Afriko).

En 1992 Radiotelevido Beogrado kune kun Radiotelevido Novi Sad kaj Radiotelevido Priština (RTP) iĝis parto de la korporacio *Radiotelevido de Serbio*. En la militaj 1990-aj jaroj, la korporacio kaj aparte la novaĵprogramo "Dnevnik" estis multflanke kritikata esti ŝtata propragandilo. Post kiam la ŝtata prezidanto Slobodan Miloŝeviĉ estis arestita kaj pro internacia premo en 2001 transdonita al la Internacia Krima Kortumo en Hago, la raportado refariĝis pli ĵurnalisme sendependa. En majo 2006, la Radiotelevido de Serbio estis oficiale dividita en du publikajn sistemojn: Radiotelevido de Serbio (Publika Servo de Serbio) kun sidejo en Beogrado kaj Radiotelevido de Vojvodino (Publika Servo de Vojvodino) kun sidejo en Novi Sad.

* Kategorio Radiotelevido de Serbio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo

Referencoj
----------

1. ↑  "La 8-an de marto 1962 ekveturis el Beogrado, akompanata de ĵurnalistoj kaj filmraportistoj, internacia ekspedicio, direkte al Afriko." Tio estas la unua frazo en la libro "ĜAMBO RAFIKI" de Tibor Sekelj. La ekspedicio kiun gvidis Tibor nomiĝis "Karavano de amikeco tra Afriko", havis ok membrojn kaj intencon traveturi la orientan parton de la Afrika kontinento. *Renato Petrović* en retejo *ipernity*
**László Beöthy** [lAslO bOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beöthy László** estis hungara teatrestro, verkisto, ĵurnalisto. Lia nobela antaŭnomo estis *szlováni*, lia avo estis Zsigmond Beöthy, lia patro estis Zsolt Beöthy, lia patrino estis Szidi Rákosi, lia filino estis Lídia Beöthy.

László Beöthy  Arkivigite je 2007-10-10 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 13-an de aprilo 1873 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de majo 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Beöthy frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis juron en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Ekde 1891 li estis ĵurnalisto, sed li verkis ankaŭ novelojn, poemojn, teatraĵojn. En 1898 li estis nomumita teatrestro de Teatro Magyar, inter 1900-1902 li estis teatrestro de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1903 li fondis novan teatron. En 1907 li denove estis teatrestro de Teatro Magyar, kiun poste aĉetis. En 1918 oni fondis truston el pluraj teatroj, li estis prezidanto de la trusto. Pro la inflacio la trusto bankrotiĝis, en 1924 li retiriĝis. Tamen inter 1926–1928 li transprenis la estrecon de Teatro Belvárosi, sed li jam ne povis savi ĝin de la bankroto.

Lia unua geedziĝo daŭris inter 1897-1900 (kun filo), poste li denove edziĝis, el tiu geedziĝo filino naskiĝis.

Elektitaj verkoj
----------------

* *A rózsaleány* (1893) - opereto
* *Két lány, egy legény* (1895) - romano
* *A három Kázmér* dramo prezentita en 1896
* *Asszonyok a kaszárnyában és egyéb elbeszélések* (1898) - novelaro
* *Kovácsné* dramo prezentita en 1903
* *Forgószél kisasszony* (1903) - komedio

Aliaj kontribuoj
----------------

* *Br. Eötvös József, mint regényíró* (Győr, 1892)
* *Sárga liliom* - filmo - kunreĝisoro kaj aktoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio László Beöthy (teatrestro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580778
* LCCN: n87876656
* VIAF: 121463240
* ISNI: 0000000079435859
 |
**PÁVAI VAJNA Elek** (pro. pa:vai vajna), Vajna, pávai estis hungara paleontologo, geologo naskita en Nadjenjedo en 1820 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de majo 1874.

Biografio
---------

Elek Pávai Vajna studis en la akademio de Selmecbánya, poste en Vieno, Berlino, Parizo kaj Londono. Li faris pli longan studvojaĝon en Norda Ameriko kaj poste kiel geologo li partoprenis en ekspedicio en Suda Ameriko. Post reveno Transilvanion li fariĝis kunlaboranto de muzeo de la Erdélyi Múzeum Egylet, de 1870 ĝis sia morto li estis geologo de la Instituto pri Geologio (Földtani Intézet). Li priokupiĝis ĉefe pri geologiaj problemoj de ĉirkaŭaĵoj de Koloĵvaro.

Verkoj
------

* *Petrefakten aus Nordost-Siebenbürgen* (Wien, 1862);
* *Kolozsvár és környékének földtani viszonyai* (Pest, 1871);
* *Kolozsvár és Bánfi-Hunyad közti vasútvonal ingatag talajának geológiai szerkezete* (Pest, 1871);
* *A budai márga ásatag tüsköncei* (Bp. 1874).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363487
* GND: 128346914
* VIAF: 18273494
* ISNI: 0000000026306981
* SUDOC: 224148907
 |
**MAJOR Henrik** artistnomo: *Sicu*, estis hungara grafikisto, pentristo. Li naskiĝis en Nagyszalonta en 1889 kaj mortis en Novjorko la 21-an de septembro 1948. Lia frato estis Dezső Major.

Biografio
---------

Henrik Major estis studento de Károly Ferenczy en la belarta akademio de Budapeŝto. Siaj unuaj karikaturoj aperis en ŝercgazetoj. Post la falo de konsilantara respubliko en Hungarujo li elmigris Parizon. En 1921 oni invitis lin desegnisto al la *Telegraph* Nederlandon. De tie li iris Londonon, poste en 1923 Usonon, kie laboris kiel politika desegnisto kaj li estis favorita karikaturisto de filmkolonio de Holivudo. En 1925 li reapris en Amsterdamo. En 1927 en Novjorko li faris inter aliaj portretoj, ankaŭ la portreton pri Chaplin. Li eldonis albumon el siaj karikaturskulptaĵoj pri eminentaj usonanoj.

Albumoj
-------

* *Komédiások*, Békéscsaba, 1912;
* *Panoptikum*, samloke, 1913.

Ekspozicioj
-----------

* Memstara ekspozicio en la Muzeo Ernst, 1915.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Henrik Major en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Desegnaĵoj kaj karikaturoj de artisto ,


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 259237
* LCCN: n2011058342
* VIAF: 98027672
* ISNI: 0000000116912299
* ULAN: 500156582
 |
La Kastner-turo en Zell am See.
La **Vokta turo** (germane *Vogtturm* aŭ *Kastnerturm*) estas monumento pli ol jarmilon aĝa en la centro de Zell am See, Aŭstrujo.

Priskribo
---------

La turo estas 23.5 metrojn alta, la larĝeco de la muro estas oriente 13.5 m, je la aliaj flankoj 8.6 m. Havas la turo 5 etaĝojn el kiuj 4 uzatas por ekspozicioj. Teretaĝe troviĝas vendejoj.

Historio
--------

Verŝajne starigitis la turo kiel defend- kaj gvatturo estante la sidejo de la protekta kaj oficista vokto. La salcburgaj ĉefepiskopoj Theotmar kaj Pilgrim la 1-a fuĝis pro la invado de la Hungaroj de 902-907 en la regionon Pinzgau kaj rezidis verŝajne tie ĉi, en la Vokta turo.

En 1254 posedis la turon la senjoroj de Walchen ene de la posedaĵaroj de Kastelo Dorfheim. En 1383 ĝi apartenis al Friedrich, provosto de Fusch (senjoroj de Hundt), servante kiel grendeponejo kaj loĝejo por la tribunala servisto. En 1770, ĉe la incendio, ankaŭ la turo damaĝitis. Tiam ekis disde la 4-a etaĝo de la truo ankaŭ la t.n. veteraĉ-pafadoj per kanonoj antaŭ fulmotondroj.

Aĉetis en 1798 la komercisto Johann Kastner la turon, kiu restis 145 jarojn en la posedo de li kaj liaj (pra)idoj. Tiam du etaĝoj utiligitis kiel loĝejoj. Ekde 1951 la Faistauer-aj el Maishofen heredis kaj posedis la turon. En 1984 akiris la bankaro *Carl Spängler & Co AG* la turon kaj restaŭrigis la internon kaj la tegmenton. Poste ludonitis ĝi al la urbo por muzeaj utiligoj. La Urba muzeo, kiu estis ekde 1973 en Kastelo Rosenberg, translokigitis tien ĉi.

Literatur
---------

* Friederike Zaisberger: *Geschichte Salzburgs.* (= Geschichte der österreichischen Bundesländer. Band 7). Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1898.
* Rainer Hochhold: *Cella in Bisontio, Zell im Pinzgau, Zell am See – Eine historische Zeitreise*. Zell am See 2013, ISBN 978-3-200-03385-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Vokta turo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la turo ĉe *burgen-austria.com*.
* Pri la turo ĉe Salzburgwiki
* Muzeo en la turo.
* Detalega priskrio de la turaj historio kaj renaskiĝo
Jozef Kostrzewski, Poznan, 1924r
**Józef Kostrzewski** (naskiĝis la 25-an de februaro 1885 en Węglewo, proksime al Gniezno, mortis la 19-an de oktobro 1969 en Poznań) - pola arkeologo, muzeologo, profesoro de Universitato Adam Mickiewicz, kreinto de arkeologia skolo de Poznań, interalie esploris arkeologian lokon Biskupin (distrikto Żnin).

Biografia skizo
---------------

Józef Kostrzewski lernis en gimnazio en Ostrovo, kie partoprenis patriotajn organizaĵojn kaj poste en Gniezno. En 1903 ligis kontakton kun profesoro Wincenty Lutosławski. En 1907 abiturientiĝis en Poznań. Doktoriĝis en Humboldt-Universitato en Berlino. Post la unua mondmilito kunorganizis Universitaton de Poznań.

Unu el kunkreintoj de indiĝena teorio en pola arkeologio, kiu premisis historian daŭrigon de slava setlado sur la teritorio de Pollando de prahistorio. Pri tio disputis kun germanaj arkeologoj, pro kio dum la dua mondmilito estis enskribita liston de malamikoj de Nazia Germanio. Post la germana invado en Pollandon en la universitato de Poznań aperis arkeologoj en uniformoj de SS. La profesoro nur danke al helpo de amikoj kaj rapida fuĝo savis sian vivon. Dum la germana okupado devis ŝanĝi sian nomon ĉar estis serĉata de gestapo.

Post la milito de 1957 reala membro de Pola Scienca Akademio. En 1965 ricevis honoran doktorecon de sia universitato. La saman titolon ricevis ankaŭ de Jagelona Universitato aŭ ekzemple de Humboldt-Universitato en Berlino.

Sciencaj atingoj
----------------

Li aktivis en multaj fakoj de arkeologio, sed antaŭ ĉio okupiĝis pri bronzepoko kaj frua mezepoko. Adepto de ĉeesto de slavoj ankoraŭ antaŭ periodo de la frua mezepoko. Lia verkaro ampleksas pli ol 900 laboraĵoj, en tio 11 monumentaj sintezoj kaj monografioj pri prahistorio kaj la frua mezepoko de la polaj teroj.

Pli gravaj publikaĵoj
---------------------

* Józef Kostrzewski: "Wielkopolska w czasach przedhistorycznych" (Grandpolujo en prahistoria tempo; 1913, 3-a eldono 1955)
* Józef Kostrzewski: "Die ostgermanische Kultur der Spätlatenezeit" (1919)
* Józef Kostrzewski: "Kultura prapolska" (Prapola kulturo; 1947, 3-a eldono 1962)
* Józef Kostrzewski: "Pradzieje Polski" (Prahistorio de Pollando; kune kun W. Chmielewski kaj K. Jażdżewski, 1965).

Bibliografio
------------

* Hieronim Kaczmarek, Kostrzewski Józef, [en:] *Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków* (Pola biografia vortaro de la monumento-konservistoj), redaktis Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, kajero 2, Wydawawnictwo Poznańskie, Poznań 2006, ISBN 83-7177-416-8

* Kategorio Józef Kostrzewski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 515098
* GND: 127614699
* LCCN: n93111995
* VIAF: 3500883
* ISNI: 0000000108640641
* SUDOC: 093644639
* BNF: 127701591
* BIBSYS: 90651075
* NKC: js2007409769
 |
**József Scherer** [jOĵef ŝerer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Scherer József** estis hungara fasonisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2012).

József Scherer naskiĝis la 14-an de julio 1947 en Kölesd, li mortis la 2-an de majo 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Scherer maturiĝis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1965, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1970. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Dózsa-Farkas, Aladár Németh kaj Pál Gerzson. Post la diplomo li estis privata artisto, li faris precipe ĝustajn aperojn de diversaj firmaoj. Intertempe li plustudis en la altlerneja instituto (1973-1975), inter 1976-1977 en arta universitato en Tokio helpe de stipendio. Ekde 1977 li instruis en la altlernejo (jam altrangigita universitato), ekde 1985 en ties instituto. Inter 1990-2000 li estis institutestro, inter 1996-2000 vicrektoro. En 1997 li akiris sciencan gradon DLA kaj en la sama jaro habilitiĝo okazis. En 2017 li ricevis statuson emerita profesoro. Li ricevis premiojn inter 1977-1997 kaj profesoran stipendion inter 1998-2002. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Szekszárd (1985, 2016)
* Budapeŝto (1998, 2000, 2010, 2017)

Elektitaj libroj
----------------

* *10 éves az Alapképzés* (1993)
* *Design Felső Fokon* (2004)
* *életmű-katalógus* (2011)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Past, present and future of Hungarian design* (1995)
* *100 év formatan: forma a természetben, a tervezésben és a művészetben: a formatan oktatásának története a Magyar Iparművészeti Főiskolán* (1999)
* *5 év járműtervezés a DaimlerChrysler támogatásával* (2008)
* *A magyar buszgyártás aranykora* (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696549
 |
Peter (aŭ "Pierre Brassau") en 1964
**Pierre Brassau** estis ordinara ĉimpanzo, ĉefrolulo de hoakso en 1964. La trompon elpensis la ĵurnalisto Åke "Dacke" Axelsson de sveda ĵurnalo Göteborgs-Tidningen. Axelsson ekspoziciigis la plej bonajn pentraĵojn de la primato kaj li asertis, ke tiuj estas pentraĵoj de la ĝis tiam nekonata franca pentristo "Pierre Brassau". Li estis scivolema, ĉu la kritikistoj kapablas distingi inter veraj avangardaj artaĵoj kaj pentraĵoj de ĉimpanzo.

"Pierre Brassau" estis vere kvarjara ĉimpanzo (nomita Peter) de la sveda bestoĝardeno „Borås djurpark". Axelsson konvinkis la 17-jar-aĝan prizorgiston por ke li donu penikon kaj farbon al la ĉimpanzo. Post kiam Peter faris kelkajn pentraĵojn, Axelsson elektis la kvar plej bonajn kaj ekspoziciigis ilin en la Gallerie Christinae en Göteborg. La kritikistoj laŭdis la pentraĵojn. Rolf Anderberg, ĵurnalisto de Göteborgs-Posten, "Brassau pentras per fortaj strekoj kaj kun klara difineco. En liaj penik-strekoj kaŝas furioza elektemeco. Pierre estas artisto, kiu verkas per delikateco de baledisto."

Post malkaŝo de la trompo, Rolf Anderberg plu asertis, ke artaĵoj de Peter/Pierre estas „plej bonaj en la ekspozicio." Unu pentraĵon aĉetis kolektisto je 90 USD, kiu valoras en 2014 al 473 USD.

En 1969, Peter estis transportita al Chester Zoo en Anglio.

Vidu ankaŭ
----------

* Arto farita de bestoj
Buĥara markoro en kaptiveco ĉe Losanĝelesa Bestoĝardeno
Capra falconeri map.gifCapra falconeri map
**Markoro** (*Capra falconeri*; en paŝtoa lingvo مرغومی *marǧūmay*; en persa/urdua: مارخور) estas granda specio de kapro kiu troviĝas en nordorienta Afganio, norda Pakistano (Gilgit-Baltistan kaj norda Ĥajber-Paŝtulando), kelkaj partoj de pakistankontrolita Kaŝmiro kaj Ĝamuo kaj Kaŝmiro, suda Taĝikio kaj suda Uzbekio. Tiu specio estis klasita de IUCN kiel Endanĝerita, ĉar estas malpli ol 2,500 maturaj individuoj kaj ties nombroj plu malpliiĝas je ĉirkaŭkalkulita 20% dum du generacioj. La Markoro estas la nacia animalo de Pakistano.

Subspecioj
----------

La esploristoj distingas inter tri subspecioj de tiu ĉi kapro specio:

* *Capra falconeri falconeri* - trovita en Kaŝmiro.
* *Capra falconeri megaceros* - trovita en Afganio.
* *Capra falconeri heptneri* - trovita en Turkmenio, Uzbekio kaj Taĝikio.

Notoj
-----

1. ↑  iucn

* Markoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Markoro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Markoro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Angéla Almásy** [almAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Almásy Angéla** estis hungara tekstilartisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Markovitsné Almásy Angéla*.

Akvarelo pentrita de Angéla Almásy
Angéla Almásy naskiĝis la 12-an de januaro 1940 en Magyargencs, ŝi mortis la 25-an de septembro 2009 en Alsóörs.

Biografio
---------

Angéla Almásy frekventis bazlernejon en Magyargencs kaj Kemeneshőgyész, poste ŝi maturiĝis en gimnazio en Pápa en 1959, fine ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1964. Ŝia plej grava instruisto estis Erzsébet Bakay. Post siaj studoj ŝi laboris kontinue ĝis la emeritiĝo en 1995 en tekstila uzino de Pápa. Ŝia tekstilaĵo ricevis premion jam en 1965. Post 3 jaroj ŝi estis altrangigita arta gvidanto. Post la emeritiĝo la familio ofte vivis en somerumejo de Alsóörs. Ŝi edziniĝis en 1964 kaj naskis du filinojn. Ŝi ricevis laborejajn kaj ekspoziciajn premiojn.

Elektitaj individuaj ekspozicioj
--------------------------------

* Pápa (1977)
* Kőszeg (1977)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Szombathely (1975)
* Arthalo Budapeŝto (1975)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2020-06-23. Alirita 2020-06-23.

* Kategorio Angéla Almásy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695515
 |
La oficiala emblemo de la Reformo-Centro por Religio kaj Ŝtato en Israelo
**La Reformo-Centro por Religio kaj Ŝtato en Israelo** (hebree המרכז הרפורמי לדת ומדינה, Hamerkaz HaReformi leDat uMedina; antaŭe: la Centro por Juda Plurismo, המרכז לפלורליזם יהודי) estas la publika kaj laŭleĝa brako de la Reformmovado - Progresema Judismo en Israelo. La centro funkcias per laŭleĝaj kaj publikaj rimedoj por antaŭenigi homajn rajtojn, egalecon, religian liberecon kaj konsciencan liberecon, religian plurismon, toleremon, individuajn rajtojn kaj socian justecon en Israelo.

La centro estis establita en la jaro 1987 fare de rabeno Uri Regev, kiu gvidis ĝin ĝis la jaro 2002. Ekde la jaro 2002, ĝi estas gvidita fare de Anat Hoffman. Inter la jaroj 2003 - 2009 la Rabeno Advokato Gilad Karib funkciis kiel vicestro de la centro. La ĉefoficisto de la centro estas Advokatino Orli Erez-Laĥovski, kiu ekoficis en septembro 2021. Ŝia antaŭulo en la posteno estis la rabenino Noa Sattath.

La kolonoj sur kiuj baziĝas la agado de la centro estas liberala juda aliro kaj la valoroj de demokratio, kaj ĝi funkcias en la spirito de la movado por progresema judismo: multfaceta judismo, renovigita en la spirito de la tempoj, kunigante tradiciaj valoroj kun liberala mondkoncepto de socia justeco kaj egaleco, kaj konservado de egaleco inter viroj kaj virinoj en geedzeco, En preĝo, en la ritoj de vivo kaj en la vivo de la komunumo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La retejo de la centro
* La retejo de la Reformmovado - Progresema Judismo en Israelo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 856672
 |
**Kostinbrod** (origine bulgare en cirila alfabeto Костинброд), estas urbo en okcidenta Bulgario, ĉirkaŭ 10 km nordokcidente de Sofio, ĉe la ĉefa ŝoseo kiu konektas la ĉefurbo kun la bulgaria-serbia landlimo. Kostinbrod estas parto de la provinco Sofio kaj estas proksima al la urboj Slivnica kaj Dragoman pli nordokcidente. Laŭ la stato de 2024 en la komunumo vivis 12 321 loĝantoj sur areo de 41,41 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 298 loĝantoj/km².

Historio
--------

La loko estas konata ekde antikvaj tempoj pro siaj mineralakvaj fontoj. Sude de Kostinbrod situis la strategie grava romia vojo *Via Militaris* (ankaŭ nomata *Via Diagonalis*). Ĉi tie estis konstruita la poŝtstacio *Skretiska* (bulgare *Скретиска*), kiu servis la proksiman vilaon de la romia imperiestro Konstantino la Granda. La vojo kondukis de Konstantinopolo tra *Serdica* (hodiaŭ Sofio) al *Naissus* (hodiaŭ Niŝo). Poste, la bizanca fortikaĵo Kratiskara (Κρατισκάρα) estis konstruita ĉi tie.

En la tuja ĉirkaŭaĵo de la urbo troviĝas la monaĥejo Ŝijakovci (bulg. bulgare *Шияковския манастир*, Ŝijakovskija manastir), en kiu Vasil Levski fondis revolucian komitaton. Dum socialismaj tempoj, en la Popola Respubliko Bulgario, estis planoj evoluigi la loĝlokon en grandurbon. Tial, la malgranda vilaĝo de Kostinbrod estis kunfandita kun la vilaĝoj de Ŝijakovci kaj Maslovo kaj la loĝantaro de la montaraj vilaĝoj estis translokigita al la nova urbo Kostinbrod.

Ekde 2011, Kostinbrod donis sian nomon al la "pasejo Kostinbrod" en la Antarkto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (bulgare)

* Kategorio Kostinbrod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Komunumaj ĉeflokoj de la provinco Sofio

Botevgrad | Boĵuriŝte | Dolna Banja | Dragoman | Elin Pelin | Etropole | Godeĉ | Iĥtiman | Koprivŝtica | Kostenec | Kostinbrod | Pirdop | Pravec | Samokov | Slivnica | Svoge | Zlatica

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860150
* LCCN: n80159887
* NKC: ge570446
 |
**Anton Bernolák** (1762 – 1813) estis slovaka lingvisto, sistemiginto de la unua slovaka literatura lingvo – t.n. lingvo de Bernolák. Li estis eminenta reprezentanto de la nacia revivigo (1780 – 1820), la klerismo. Naskiĝinte en Slanica (regiono de Orava), li post studoj en Ružomberok, Esztergom, Trnava, Vieno kaj Bratislava estis romkatolika helppastro en Čeklís (nun Bernolákovo), poste sekretario de ĉefepiskopa vikaria oficejo en Trnava kaj fine pastro en Nové Zámky, kie li ankaŭ mortis.

Li pozitive influis la kulturan historion de Slovakio per la normigo de la unua formo de slovaka literatura lingvo (okcidentslovakia dialekto), kaj lige kun tio li iniciatis naci-konsciigan aktivecon en la sfero de scienco, literaturo kaj klerigo per kreo de slovaka erudicia societo.

La leĝigo de tiu formo de literatura lingvo signifis novan epokon en la evoluo de la slovaka literaturo. Ekestis literaturaj kaj sciencaj verkoj skribitaj en nacia lingvo kaj kompreneblaj al la popolaj tavoloj. Tio ĉi estis tiutempe unika kaj decidpova kultur-politika ago, ĉar la mallibera slovaka nacio povis tiel manifesti sian kulturan vivokapablon kaj vivorajton.

Al la ĉefaj verkoj de Bernolák apartenas la latinlingvaj *Lingvoscienca kritika diskutado pri la slovakaj verkoj* (1787) kaj *Gramatica slavica* (1790), en kiuj li normigas la fonetikan ortografion kaj la gramatikan sistemon de la slovaka lingvo. Sian lingvosciencan verkadon li finis per la sesvoluma kompara *Vortaro slovaka-ĉeĥa-latina-germana-hungara*, kiu aperis nur post lia morto (1825-1827).

Malgraŭ tio, ke la lingvo de Bernolák ne fariĝis definitiva tutnacia literatura lingvo (la evangelianoj plu uzadis la ĉeĥan), ĝi signifis grandan ŝanĝon en la evoluo de la lingvo kaj literaturo en Slovakio. En ĝi ne nur estis kreitaj rimarkindaj verkaĵoj, sed ĝi preparis la vojon al la posta evoluo de la nacia revivigo.

Slovakaj proverboj
------------------

* Almetu heleron al helero, vi havos feltbotojn (ledbotojn, pantalonon).
* Minejo estas minejo, kaj tamen oni ĝin elĉerpas, se oni ofte ĝin eniras.
* Ankaŭ minejoj estas elĉerpeblaj.
* Kia estas la homo, tia estas lia parolo.
* Kie ne estas disciplino, tie ne estas respekto.
* Pli multe da tagoj ol da kolbasoj.
* El malmultekosta viando maldensa supo.
* Unue laboru, poste atendu pagon.
* Sen laboro neniu manĝos kukojn.
* Mano manon lavas.
* Tro frua semado donas rikolton malofte, tro malfrua neniam.

Vidu ankaŭ
----------

* 13916 Bernolák

Tradukis: M. S. Š


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Slovakio |

* Kategorio Anton Bernolák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19284
* GND: 118919091
* LCCN: no93017204
* VIAF: 45100908
* ISNI: 0000000110259890
* SUDOC: 032492758
* BNF: 12351217h
* BIBSYS: 99037499
* NKC: jn20000728045
* BNE: XX1298859
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Károly Tandori** [kAroj], laŭ la hungara skribmaniero **Tandori Károly** estis hungara matematikisto,profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Károly Tandori naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1925 en Novi Sad. Li mortis la 24-an de januaro 2005 en Szeged.

Biografio
---------

Familio de Károly Tandori rifuĝis al Szeged en 1930. La juna Károly tie frekventis gimnazion, poste universitaton. Liaj instruistoj estis László Kalmár (matematikisto), Frigyes Riesz, Béla Szőkefalvi-Nagy. Fininta la universitaton li eklaboris en la sama loko, sed en la 1950-aj jaroj li edukis en Budapeŝto en la universitato kelkajn jarojn. En 1957 li doktoriĝis. Li ricevis premion Kossuth en 1961, inter 1971-2001 ankaŭ aliajn premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* 60 sciencaj artikoloj
* redaktado de diversaj matematikaj periodaĵoj

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Károly Tandori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 417961
* LCCN: n84067273
* VIAF: 70327038
* ISNI: 0000000116673398
* SUDOC: 185048064
* BIBSYS: 90214745
* ICCU: UFIV034479
 |
**Scunthorpe** estas urbo en la angla province Lincolnshire Norda (angle, North Lincolnshire). Ĝi estas la plej granda urbo en la provinco sed ne estas la ĉefurbo.

Ĝis la mezo de la 19-a jarcento ĝi estis malgranda vilaĝo.
Oni eltrovis ferŝtonon en la regiono kaj pro tio la ŝtalindustrio disvolviĝis rapide. Samtempe Scunthorpe kaj aliaj vilaĝoj kreskegis.

En 1936 Scunthorpe kaj la vilaĝoj de Ashby, Brumby, Crosby kaj Frodingham
kunligis por kreii la novan urbon Scunthorpe. Nuntempe, laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 79 977 loĝantoj, kaj spite de la peza industrio ĝi estas agrabla "ĝardenurbo".

Scunthorpe estas bone konata kiel unu el la plej gravaj "ŝtalurboj" en Britio sed ĝi vere suferis dum la reorganizado de la ŝtalindustrio en la jaroj inter 1980 kaj 2000. Malgraŭ la ŝangoj kaj la perdo de laborlokoj la ŝtalindustrio ankoraŭ restas tre grava por la bonfarto de la urbo.

High Street (Alta strato)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* Arkivigite je 2006-04-02 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Bach-monumento en Mühlhausen
**Klaus Friedrich MESSERSCHMIDT** (naskiĝinta en 1945 je Sangerhausen) estas germana skulptisto, grafikisto kaj verkisto.

Vivo
----

Frekventis Messerschmidt inter 1963 kaj 1966 la Faklernejon pri aplikataj artoj en Schneeberg. Diplomiĝo sukcesis en 1972 en Halle (Saale) ĉe la altlernejo *Kunsthochschule Burg Giebichenstein* (situanta proksime de Burgo Giebichenstein). Krom artistece li ankaŭ konatiĝis verkistece skribinte librojn por la eldonejo *Mitteldeutscher Verlag* (Halle).
Ekspoziciojn kaj instalaĵojn li faris ekz. je Kastelo Neu-Augustusburg, Kastelo Lichtenburg (Prettin), Preĝejo Mario (Sangerhausen), Kastelo Moritzburg (Zeitz), Kastelo Merseburg, Katedralo de Magdeburg.

Verkoj skulptaj (elekto)
------------------------

* *Röckener Bacchanal*, Röcken 2000
* monumento por Johann Sebastian Bach, Mühlhausen 2009
* *Das Ende Der Krummhälse*, Sangerhausen 2003
* *Reflexion-Geschichte*, Halle 2001
* monumento por Walter Cramer, Leipzig 1996
* monumento por Thomas Müntzer okaze de la 500-a datreveno naskiĝtata, Stolberg

Verkoj literaturaj (elekto)
---------------------------

* *Das Mysterium des Mehlschwänzchens. Bedenkliche Erinnerungend*, Mitteldeutscher Verlag, Halle 2015.
* *Die Angst der Spaßmacher: Fortlaufende Erinnerungen*, Mitteldeutscher Verlag, Halle 2012.
* *Das sprechende Auge: Lebenslauf deutsch*, Halle 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Klaus Friedrich Messerschmidt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo
* paĝaro de la eldonejo de messerschmidt-aĵoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841575
* GND: 120181533
* LCCN: n2012044755
* VIAF: 32820725
 |
**ORBÁN József** [orba:n jo:ĵef] estis hungara skulptisto naskita en Csíkszentmiklós la 13-a de oktobro 1901 kaj mortinta en Eger en 1974.

Monumento fare de Orbán en Eger

Biografio
---------

Orbán iĝis metilernanto pri ŝtonskulptado en 1926 en la Artistkolonio (Budapeŝto), en jaroj 1926-29 studis en la vesperaj kursoj de la Industria desegnolernejo. Ekde 1947 li vivis en Eger, kie li faris ankaŭ simplajn laborojn. En 1951 li partoprenis la konkursojn Kossuth kaj Hunyadi.

Liaj majstroj estis: Derzsy Gergely, Béla Ohmann, Kováts József, Moldován Béla, Manó Vesztróczy.

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

De 1932 li partoprenis en la ekspoziciojn de Arthalo Budapeŝto.

Publikplacaj skulptaĵoj
-----------------------

* Petőfi Sándor (ŝtono, 1953, Eger).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio József Orbán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arto en Hungario
* artportal.hu Arkivigite je 2011-12-23 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351207
 |
**GEDEON Zoltán** estis rumanuja hungara pentristo, instruisto, altlerneja instruisto naskita en Vlăhiţa la 29-an de junio 1922, li mortis la 29-an de januaro 2022 en Mosonmagyaróvár.

Biografio
---------

Zoltán Gedeon apartenis al la hungara minoritato. Li akiris diplomon de bazlerneja instruisto en 1942 en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc inter 1934 kaj 1942, kie lia desegninstruisto estis József Bene. Li instruis unu jaron en Bicazu Ardelean kaj ekde 1943 li estis soldato kaj inter januaro 1945 kaj decembro 1948 li estis militkaptito en Sovetunio. Ekde 1949 li instruis rusan lingvon en Căpâlniţa. Inter 1950 kaj 1954 li studis pentradon en *Belarta Altlernejo Ion Andreescu* de Kluĵo, kie siaj majstroj estis Tibor Kádár, Zoltán Andrásy kaj Sándor Mohy. Li akiris ankaŭ diplomon de desegninstruisto. Li instruis unue en arta popollernejo unu jaron kaj pli poste ĝis 1959 kiel adjunkto en la pluinstruada instituto de desegngelernantoj en Kluĵo. Ekde 1960 li instruis metodologion en Universitato Babeş-Bolyai kaj ekde 1970 en sia iama altlernejo en hungara kaj rumana lingvo la metodologion pri la desegninstruado ĝis sia pensiuliĝo en 1989. Pri liaj kreaĵoj verkis István Borghida, Erzsébet Jeney, Zoltán Banner, József Gazda, Júlia Németh, István Kerékgyártó.

Ekspozicioj
-----------

Li ekspoziciis ekde 1954: Kluĵo, Zalău, Deva, Odorheiu Secuiesc, Miercurea Ciuc, Bukareŝto, Budapest, Győr, Pápa, Zalaegerszeg, Siklós, Dunakeszi, Tállya.

Didaktikaj verkoj
-----------------

* *A rajz és szépírás tanításának módszertani tankönyve*(V-VIII. osztály), Tankönyvkiadó, Bukarest, 1972.
* *A rajztanítás módszertani alapfogalma*(I-IV. osztály), Didaktikai és Pedagógiai Könyvkiadó, Bukarest, 1980.

Fonto
-----

* Biografio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zoltán Gedeon en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pentraĵoj de Zoltán Gedeon [*rompita ligilo*]
* Orbán István: *Egy művész-pedagógus útvesztői*
**Recanati** estas komunumo de Italio.

Oni forlasas la ĉemaran pejzaĝon por enprofundiĝi inter la dolĉajn montetojn de la landinterno por malkovri la Leopardian etoson. De la ŝtata vojo 77 oni ekvidas, je dukilometra distanco, Recanati, kuŝantan sur firsto inter la valoj de Musone kaj Potenza.

Ni konsilas la malkovron de Recanati ekde Palazzo Leopardi, de la dek oka jarcento, naskiĝodomo de la poeto, ankoraŭ nun loĝata de ilia posteuloj kaj situanta sur placo "Sabato del villaggio". La ekspozicio de objektoj kaj manuskriptoj de la verkisto ebligas laŭspuri lian vivon; la riĉa biblioteko de la patro, kompreni lian formiĝon.

De ĉi tie markita vojo kondukas ĝis Monte Tabor, la fama "monteto de la Senfino", de kie oni ĝuas mirindan panoramon.

Sur strato Cavour oni povas admiri la preĝejon Sant'Agostino: ĝia sonorilturo estas la "antikva turo" prikantita en "Il Passero Solitario".

Daŭrigante oni atingas la urbocentron sur placo Leopardi, kie, malantaŭ la monumento dediĉita al la grandega poeto, staras la urbodomo. En tiu konstruaĵo troviĝas la muzeo Beniamino GIGLI.

De placo Leopardi, kiun superstaras la antikva "Torre del Borgo", oni alvenas al la Katedralo, apud kiu troviĝas la "Museo diocesano" (dioceza muzeo) kaj al vilao "Colloredo Mels", sidejo de la Urba Pinakoteko, kiu fieras pri prestiĝa kolekto de pentraĵoj de Lorenzo LOTTO, inter kiuj la famkonata Anonciacio.

  

* Recanati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Recanati en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Arkeologia Muzeo de Badaĥozo**, en hispana *Museo Arqueológico Provincial de Badajoz*, (Badaĥozo, Ekstremaduro, Hispanio), estas en konstruaĵo privilegia pro sua historio kaj arkitektura kategorio. La sidejo estas ene de la komplekso de la nomita islama alkazabo, en la plej alta supra parto de Badaĥozo.

Priskribo
---------

Ĝi okupas la konstruaĵon de la Palaco de la Grafoj de la Roko kaj Dukoj de Feria, fojn mallongigita kiel Palaco de la Dukoj de la Roko, neekzistanta nobela titolo. Ĝi estis konstruita en la 16-a jarcento fare de alia nobela familio de la regiono, nome Suárez de Figueroa. La konstruaĵo havas la strukturon tipan de palac-fortikaĵo kun dutura fasado kaj granda centra korto kiu konservas mudeĥarajn elementojn. La konstruaĵo ruiniĝis je la Milito de Hispana Sendependiĝo, kaj tiel restis ĝis 1970, kiam oni rekonstruis por iĝi muzeo, kiu malfermiĝis en 1989.

Ŝtontabulo de Sabur, konservita en la Arkeologia Muzeo de Badaĥozo.
La kolektoj de la muzeo estas organizitaj laŭ kronologia ordo de la diversaj kulturoj setliĝintaj sur la meza valo de la rivero Gvadiano, kiu koincidas kun setlejoj proksimaj al Badaĥozo, kaj de la cetero de la provinco. La ekspozicio estas organizita por vizito el la supra etaĝo malsupren: la salonoj de la supra etaĝo gastigas restaĵojn de la prahistorio: Paleolitiko, Ĥalkolitiko, Orienteca Periodo, Steleoj de Militistoj, Bronzepoko kaj Ferepoko.​

En la unua etaĝo oni ekspozicias restaĵojn de la romia epoko trovitaj en la provinco Badajoz, kiel komplemento de la granda Nacia Muzeo de Romia Arto, rilatajn al agrikulturo, minado, kredoj, morto, ktp. En la teretaĝo oni ekspozicias la pecojn de la malfrua romia periodo, komenco de kristanismo, kulturo kaj arkitekturo de visigotoj de la 6-a kaj 7-a jarcentoj, la islama epoko en Badaĥozo de la 9-a ĝis la 13-a jarcentoj, kaj laste, la mezepoka kristana epoko ekde la 13-a ĝis la 16-a jarcentoj.

Galerio
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. 1 2  
Ayuntamiento de Badajoz Museo Arqueológico Provincial de Badajoz Alirita la 7an de decembro 2014

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Arkeologia Muzeo de Badaĥozo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 854912
* GND: 5515279-X
* LCCN: n96058995
* VIAF: 122978816
* ISNI: 000000012156935X
* SUDOC: 155765515
* BNF: 12321649m
* BNE: XX128192
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Museo Arqueológico Provincial de Badajoz en la hispana Vikipedio.*
**GALL François** (originala nomo: **Ferenc Gáll**) estis hungardevena franca pentristo, redaktoro naskita la 22-an de marto 1912 en urbo Kolozsvár (tiam en Hungarujo, nun Cluj-Napoca en Rumanujo), kaj mortinta la 9-an de decembro 1987 en Francujo.

Biografio
---------

François Gall komence lernis en Satmaro sub la gvido de Aurél Papp, sekve en Skolo Belle Arte de Kluĵo kaj poste de 1921 ĝis 1933 en Romo. Li pentris ankaŭ en la Artistkolonio de Baia Mare. En 1936 Gall iris en Parizon. Post la Dua Mondmilito li fariĝis franca civitano kaj kiel pentristo estis unu el la plej gravaj renovigintoj de la impresionismo kaj organizintoj de la arta vivo. En la jaroj de 1970-aj li estis prezidento de la *Salons des Indépendants*. Liaj majstroj estis: János Krizsán, András Mikola, Umberto Coromaldi, André Devambez.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1946 • Parizo.

Grupaj ekspozicioj
------------------

* 1971 - Baia Mare: kelkaj pentraĵoj okaze de la 75-a datreveno de fondado de Artistkolonio de Baia Mare.

Bibliografio
------------

* MURÁDIN J.: ~: Párizs, ahogy én látom, A Hét, 1973/1.
* GYULAI P.: ~ köszöntése, Utunk, 1982/15.

Fonto
-----

* Artportalo.hu


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 79232
* GND: 1073552284
* LCCN: nr2002045709
* VIAF: 17400281
* ISNI: 0000000052510599
* SUDOC: 086142887
* BNF: 13740030j
* ULAN: 500040931
* RKD: 30027
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Okcidenta Marilando** (angle *Western Maryland*), ankaŭ konata kiel la *Marilanda Panotenilo*, estas la parto de la usona ŝtato Marilando konsistanta el la kantonoj Frederick, Vaŝingtono, Allegany, kaj Garrett. La regiono estas limita fare de la Linio Mason-Dixon en la nordo, Okcidenta Virginio en la okcidento, kaj la rivero Potomako en la sudo. Estas iom da malkonsento pri la limoj de Okcidenta Marilando. Al la plej multaj en la Baltimora -Vaŝingtona- areo, ĉio okcidente de Frederick City estas okcidenta Marilanda teritorio, dum loĝantoj de la kantonoj Allegany kaj Garrett konsideras Sideling Hill kiel la limo de Okcidenta Marilanda, kiu estas ordinarlingve nomita "*Down-State"*. Laŭ la censo, (2007) Okcidenta Marilando havis enloĝantaro de 472,039 en la kvar kantonoj kombinitaj, kombinitaj 8.4 procentoj de la tuta enloĝantaro de la ŝtato. La areo estas 5,683.43 km², aŭ 22.45% de la surfacareo de la subŝtato. Nur 21.7% de la loĝantoj de la areo vivas en la du plej okcidentaj kantonoj de Allegany kaj Garrett, kie la ceteraj 78.3% vivas en la du plej orientaj kaj urbanizitaj kantonoj de Frederick kaj Washington.

Okcidenta Marilando estas pli kampara ol la Baltimoro-Washington areo. Eĉ Frederiko kaj Vaŝingtono, kiuj ambaŭ apartenas al la tre urbanizita areo, estas malpli urbaj ol la urboj ĉirkaŭ Baltimoro kaj Vaŝingtono. Multaj homoj daŭre uzas gamon da porviva terkultivado por vivgajni, kaj malmultaj urboj havas enloĝantaron de pli ol 10,000, kun la plej rimarkindaj esceptoj estas Cumberland, Frederick, kaj Hagerstown. La areo estas laŭdita por sia pitoreska beleco en sia orienta parto kaj montaj lokoj en sia okcidenta parto. La areo ofte estas opiniita de kiel parto de la Apalaĉoj, kaj la plej orientaj du kantonoj laŭdire havas homojn temigis pli sur Picburgo ol sur la ŝtato mem. Garrett, la plej orienta kantono, prezentas sin pli kiel parto de Pittsburgh aŭ Okcidenta Virginio ol parto de Marilando laŭ merkatado kaj sportoj.

Okcidenta Marilando havas tre kamparan ekonomion. La plej konata produkto estas la pomoj de Allegany Valley, sed terpomoj, faboj, maizo kaj foliaj legomoj ankaŭ estas tre serĉataj. Bienoj kiuj kultivas kultivaĵojn same kiel bredas brutaron ne estas maloftaj, kaj la regiono havas multajn laktofarmojn. Ekzistas ankaŭ kreskanta turisma industrio, kaj areoj kiel Deep Creek Lake en Garrett estas bone vizititaj. Kantono Garrett ankaŭ estas konata pro siaj multaj Ŝtataj Parkoj kaj subĉielaj agadoj. La ununura skiejo de Marilando, Wisp Ski Resort, situas en Garrett kantono proksime de Oakland .

Referencoj
----------

1. ↑   Maryland Regions. Alirita 9 August 2014.
2. ↑   The Snowiest Place in Each State. Arkivita el la originalo je 2019-08-26. Alirita 2015-01-24.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Okcidenta Marilando Pitoreska Fervojo Oficiala Retejo por la Pitoreska Fervojo kaj Kanala Loko.
* Walkersville Suda Fervoja retejo
* Okcidenta Marilanda Turismo Retejo MDMountainside.com
* Okcidenta Marilanda Monto Bicikla Asocio
* Okcidenta Marilanda Akvo Kolora Societo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 859796
* LCCN: sh85081772
* VIAF: 315160357
 |
Inter la jaroj 1561 kaj 1795 ekzistis en parto de la hodiaŭa Latvio la plejparte germanlingva **duklando Kurlando aŭ Kuronio kaj Zemgalio** (germane *Herzogtum Kurland und Semgallen*, latine *Ducatus Curlandiae et Semigalliae*), kiu estis feŭdo de Livonio, kiu mem estis feŭdo de Pollando-Litovio. La duklando tamen havis memstaran politikon, i.a. ĝi estis la plej malgranda eŭropa lando kiu havis kolonion en Ameriko. La kolonio ekzistis mallonge en Tobago inter 1654 kaj 1659, kaj denove de 1660 ĝis 1689. La duklandon fondis Gotthard Kettler, lasta grand-majstro de la Livonia Ordeno, kiu iĝis luterano kaj sekularigis la ordenan landon. Sigismondo la 2-a Aŭgusto kreis el ĝi la duklandon Kurlando kaj Zemgalio kaj donis ĝin al Kettler kiel feŭdo de Pollando-Litovio. Kettler kaj liaj idoj regis la duklandon ĝis 1737.

En 1795 la kurlanda registaro decidis submeti la landon al la Rusia Imperio. La lasta duko, *Peter von Biron*, abdikis, kaj la duklando fariĝis rusia gubernio, aŭtonome regata de german-balta nobelaro. La civitanoj plue estis germanaj baltoj, kuronoj kaj latvoj, kun tre malmultaj svedoj, poloj, litovoj kaj rusoj.
La **Patrino kaj Instruistino Pontifika Katolika Universitato** (hispane *Pontificia Universidad Católica Madre y Maestra*; akronime **PUCMM**) estas la unua privata, katolika kaj geinstrua universitato en la Dominika Respubliko. Ĝi donas bakalaŭrajn, postbakalaŭrajn, teknikajn, kaj doktorecojn tra siaj kampusoj kaj kampusoj. Ĝia sidejo estas en la urbo Santiago de los Caballeros, kampuso en la urbo Sankta Domingo kaj etendaĵo en Puerto Plata .

Ĝi estis fondita de la Dominika Episkopejo la 9-an de septembro 1962 en Santiago de los Caballeros. Ĝi estas nuntempe konsiderata unu el la plej bonaj en Latin-Ameriko atingante la unuajn 300 lokojn laŭ la rangigo. Ĝi estis la unua universitato kiu ofertis Komercan Administradon, Hotelan Administradon, Flegadon, Socian Laboradon, Industrian Inĝenieristikon, Sistemojn kaj Komputajn, Elektron, Mekanikon kaj Elektronikon kaj estas nuntempe la nura kiu instruas la Telematikan Inĝenieran gradon kaj unu el la malmultaj kiuj instruas Mekatronikan Inĝenieristikon en la lando.

En la areo de administrado kaj komerco, komunikado, juro kaj ekonomiaj sciencoj, ĝi estas konsiderata unu el la plej bonaj je akademia nivelo.  La PUCMM ankaŭ donas duoblajn diplomojn en alianco kun universitatoj en Usono, Francio kaj Hispanio .

Akademie, la Universitato estas dividita en kvar grandajn Fakultatojn: la Fakultato de Sociaj Sciencoj, Homaroj kaj Artoj, la Fakultato de Ekonomiaj kaj Administraj Sciencoj, la Fakultato de Sciencoj kaj Inĝenieristiko, kaj la Fakultato de Sansciencoj.

Pro sia kanonika statuso kiel katolika kaj Pontifika, ĝi estas regata de la Metropola Ĉefdiocezo de Santiago de los Caballeros kaj la Sankta Seĝo. Laŭ interkonsento, ĝi titolas la ekleziajn studojn de Filozofio de la Santo Tomás de Aquino, pontifika Seminario kaj de Pio la 10-a , kaj estas strukturita sub la gvidlinioj de la Apostola Konstitucio *Ex Corde Ecclesiae*.

Referencoj
----------

1. ↑   Estatutos. Alirita 4 May 2021.
2. ↑   Top 43 universities in the Dominican Republic (21 November 2019). Alirita 6 July 2021.
3. ↑  "List of universities and colleges in France" (in en), *Wikipedia*, 2022-05-05, retrieved 2022-10-28

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pontificia Universidad Católica Madre y Maestra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 831655
* LCCN: n50073430
* VIAF: 151102083
* ISNI: 0000000419371477
* SUDOC: 139492291
 |
**Christian SCHNEEHAGEN**, vokite *Christel* (naskiĝinta la 25-an de decembro 1891 en Barsinghausen, mortinta la 25-an de aprilo 1918 en Bailleul/Nord) estis germana studento kaj oficiro.

Vivo
----

Christian Schneehagen estis la filo de bindisto mastra kun oficejo en Barsinghausen. Jam frue li aliĝis al Wandervogel-movado kaj post la maturiĝekzameno li studis ĉe la Universitato de Göttingen kunfondante la grupon Germana akademia liberularo *(Deutsche Akademische Freischar)*, alternativligon al tradicia korporaciaro kun elementoj el la Junularkulturo.

En 1913 li nombriĝis inter la idedonintoj kaj organizantoj por la Unua libergermana junulartago pro kio li rekomendis la monton Hoher Meißner ĉe Hessisch Lichtenau. Preparkunveno okazis je pentekosto 1913 en Jena kiun partoprenis 13 ligoj (i.a. Serakreis Jena, FSG Wickersdorf) kaj kie detale voĉdonitis pri la nomo, okazigejo kaj tagordo de la menciita festego. La nomo festa *Freideutscher Jugendtag* baziĝis sur propono de la wandervogel-ano Friedrich Wilhelm Fulda, responsulo por la organo "Wandervogel-Führerzeitschrift". Ideoj marŝi postfeste Lepsikon respektive antaŭfeste fari elmontran kulturan eventon en Vajmaro aŭ Jena malakceptitis por ĝui alternative nur unu puran naturfeston ĉe Hoher Meißner.

La unua alvoko publikigitis en somero 1913 ĉe Wandervogel-Führerzeitung (kajero 7, 1913) subskribite en la nomo de Germana akademia liberularo de Knud Ahlborn. Alvoko dua aperis mallonge pli malfrue en la goviaj folioj "Nordmark" de Wandervogel e.V. (kajero 4, 1913) subskribite de ĉiuj partoprenontaj asocioj. Kiel festĉefmoderigiston oni nomumis Christian Schneehagen.

Christian Schneehagen estis rezervleŭtenanto. Li falis en 1918 kaj entombigitis sur la Germana soldata tombejo en Steenwerck/Nord.

Memoro
------

Laŭ li nomitis la migradopado inter Hoher Meissner kaj Burgo Ludwigstein ĉe Witzenhausen-Werleshausen. Enburge ĉambro portas nomon lian.

Verkoj
------

* kun Lotte Frucht: *Unsere Kleidung: Anregungen zur neuen Männer- und Frauentracht; Für den freideutschen Jugendtag.* Saal, Hamburg 1913
* kun Gustav Mittelstraß (eld.): *Freideutscher Jugendtag 1913: Reden.* Saal, Hamburg 1913

Referencoj
----------

1. ↑  Winfried Mogge, Jürgen Reulecke: *Hoher Meißner 1913 - Der Erste Freideutsche Jugendtag in Dokumenten, Deutungen und Bildern.* Edition Archiv der deutschen Jugendbewegung. Bd. 5. Verlag Wissenschaft und Politik, Köln 1988. ISBN 3-8046-8723-7, p. 42–45
2. ↑  Nach *Gräbersuche online*, Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge
3. ↑   "Schneehagenweg". Arkivita el la originalo je 2014-07-20. Alirita 2021-01-05.

Literaturo
----------

* Kategorio Christian Schneehagen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hinrich Jantzen: *Namen und Werke: Biographien und Beiträge zur Soziologie der Jugendbewegung.* Band 1, Frankfurt am Main: DIPA 1972 ISBN 3-7638-0251-7, p. 263–268


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 712691
* GND: 114046213X
* VIAF: 3497152
 |
Rezultado de la referendumo laŭ regionoj. Ju pli bluaj, des pli respublikemaj; ju pli rozkoloraj, des pli monarkiemaj.
La **Itala Respubliko** naskiĝis la 2an de junio 1946 kiel rezulto de referendumo okazigita por determini la institucian formon de la ŝtato post la fino de la Dua Mondmilito. La oficiala proklamo okazis la 18an de junio.

Tiu estis grava ŝanĝo en la nuntempa historio de Italio, post la periodo de la itala faŝismo kaj la partopreno en la milito, kiu okazis en tre tensia etoso. Ĝi estis konsiderata paca revolucio, kiu rezultis en formon de ŝtato ne tre diferenca de tiu aktuala.

Italio estis ĝis tiam monarkio de la Dinastio de Savojo, kies estro havis la titolon de Reĝo de Italio. Post la Dua Mondmilito, la lando iĝis respubliko, kiel rezulto de la institucia referendumo. La 2an de junio 1946, krom decidi inter pluteni la monarkion kaj establi respublikon, la italoj (inklude virinojn, por la unua fojo) elektis ankaŭ la membrojn de Konstitucifara Asembleo, kiu celis la faradon de nova Konstitucio.

Subskribo de la Konstitucio de la Itala Respubliko la 27an de decembro 1947.
La Konstitucianta Asembleo de la Itala Respubliko havis la taskon redakti konstitucion por la nova Itala Respubliko. Ĝis tiam, Italio estis regata per la nomita Alberta Statuto, kiu estis fakte pra-konstitucio havigita de la reĝo de Sardio, nome Karlo Alberto de Savojo, en 1848. Tiu statuto estis establante limigitan konstitucian monarkion, kiu atingis la nuran ielan funkciadon de parlamentismo en la tiama Italio (1849-1860). Post la atingo de la itala unuigo ĉirkaŭ la Dinastio de Savojo, ties statuto estis aplikita al la tuto de la nova unuigita ŝtato. Tamen, tio ne malhelpis la establadon de la faŝisma diktaturo de Mussolini, en la 1920-aj jaroj.

La nasko de la Respubliko estis akompanata de polemiko pri la regulareco de la referendumo kiu rezultis en respubliko.

Bibliografio
------------

* Enzo Cheli (a cura di), La fondazione della Repubblica: dalla Costituzione provvisoria all'Assemblea Costituente, Il Mulino, Bologna, 1979.
* Ugo De Siervo (a cura di), Verso la nuova Costituzione, Il Mulino, Bologna, 1980.

* Kategorio Naskiĝo de la Itala Respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702279
 |