recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**János Széki** [jAnoŝ sEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Széki János** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia origina familia nomo estis *Stiglincz* ĝis 1905.

Skulptaĵo pri János Széki
János Széki  naskiĝis la 30-an de marto 1879 en Szada. Li mortis la 14-an de novembro 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Széki frekventis gimnaziojn en Aszód kaj Pozsony, poste li eklernis en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1898. Pro financaj problemoj li lernis plu kaj akiris diplomon en akademio de Selmecbánya en 1902. Li plej multe lernis en la akademio de Károly Faller. Post la diplomo li laboris en diversaj metalurgiaj centroj de la lando. En 1906 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 filojn. En 1913 li estis nomumita eksterordinara profesoro en la altlernejo (pli frue akademio). Li sekvis la rifuĝantan altlernejon en Sopron, kie li estis dekano en la studjaroj 1923 kaj 1936. Li sekvis la fakultaton ankaŭ en la frua socialismo al Miskolc, kie li instruis plu ĝismorte. En 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A réz és ólomkohászat szilikátalakjai* (1915)
* *Magyarország fémkohászatának vázlatos története* (1941)
* *Alumíniumkohászat* (1949)
* *Általános Kohászattan* (1953) - studenta lernolibro

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵo de 1964 en Miskolc

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 201-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun bildo



* Kategorio János Széki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joaquín Nin-Culmell** (naskiĝinta la 5-an de septembro 1908 en Berlino, Germanujo; mortinta la 14-an de januaro 2004 Oakland, Kalifornio, Usono) estis kuba komponisto origine de Hispanujo kun usona civitaneco.

Joaquín Nin-Culmell estis filo de la kubano Joaquín Nin (ankaŭ komponisto) kaj de la opera kantistino francodana naskiĝinta en Kubo, Rosa Culmell; krome li estis frato y hermano de la verkistino Anaïs Nin. Li komencis siajn studojn en Barcelono ĉe Conchita Badía (1913-1915), studentino de lia patrino, kiu pli malfrue evoluis al granda interpretistino de la verkaro de Manuel de Falla. Ekde 1914 ĝis1923 li loĝis en Novjorko, translokiĝis al Parizo en 1924 por studi en la Schola Cantorum. En 1930 li finis la studon per supera diplomo de la klaso Paul Braud. Li ankaŭ studis ĉe Alfred Cortot kaj Ricard Viñes. Danke al rekomendoletero de Falla li povis iri en 1932 al la Konservatorio de Parizo kun la celo ricevi edukadon de Paul Dukas. Li fariĝis altlerneja instruisto de la Kolegio Williams de Masaĉuseco, Usono (1944) kaj de la Universitato de Kalifornio en Berkelio.

El inter lia verkaro de forte impresisma karaktero elstaras la *Concierto para piano* (pianokonĉerto de 1946), *Canciones tradicionales cubanas* (1952), *Diferencias sobre un tema de Gaspar Sanz* (1953), *Seis variaciones sobre un tema de Lluís de Milà* por gitaro (1954), *Doce canciones populares de Cataluña* (1957), *Tres tonadas mallorquinas*, la baleto *El burlador de Sevilla* (1957), la opero *La Celestina* (1965) kaj la orkestroverko *Diferencias* (1962).

Parto de la verkaro de Joaquín Nin-Culmell oni konservas en la Biblioteko de Katalunujo. La holografiajn komponaĵojn kaj la reston de lia biblioteko oni konservas en la Universitato de Kalifornio.

Literaturo
----------

* *Els Nin, l'arrel de l'art : centenari Joaquim Nin-Culmell. Barcelona: Generalidad de Cataluña, Departamento de Cultura y Medios de Comunicación, 2008.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joaquín Nin-Culmell en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo dediĉata al la komponisto Arkivigite je 2013-01-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Stoko pri kaj de Joaquín Nin-Culmell de la Biblioteca de Cataluña


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 524664
* GND: 1089879598
* LCCN: no88001624
* VIAF: 113197137
* ISNI: 0000 0001 1971 3834
* SUDOC: 02666609X
* BNF: 139576088
* MBA: 96138735-8d4c-440c-9946-693a246f1a17
* NLA: 35954600
* BIBSYS: 7072283
* NKC: xx0156606
* BNE: XX1419929
 |
**János Szüry** [jAnoŝ suri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szüry János** estis hungara ministro.

János Szüry  naskiĝis la 22-an de septembro 1862 en Hungara reĝlando en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio). Pri la morto informoj mankas.

Biografio
---------

János Szüry frekventis mezlernejojn en Kalocsa, Budapeŝto, Pozsony, poste li lernis juron en universitatoj de Pozsony kaj Budapeŝto. En 1855 li doktoriĝis el ŝtatscienco. En la sama jaro li eklaboris en ministerio pri laboro kaj trafiko, poste pri komerco. Paŝo post paŝo li atingis pli signifajn postenojn. Li redaktis oficialan ministerian bultenon. En 1919 li estis ministro pri komerco en Kabineto Friedrich en la komenca semajno.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* debutaj poemoj en gazetoj en la 1880-aj jaroj
* poemoj en Vasárnapi Ujság en la 1890-aj jaroj
* kontribuaĵoj pri trafiko

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografieto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio János Szüry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Józef Bałka** (naskiĝis en 1929, mortis la 6-an de julio 2010 en Chełm) – pola instruisto, politika malliberulo dum stalinismo.

La 25-an de majo 1949 kiel lernanto estis arestita pri eldiro kelke da tagoj pli frue dum leciono pri fiziko en Mekanika Gimnazio en Chełm de la vero pri la masakro de Katin. Aŭguste de la sama jaro kondamnita al 3 jaroj de mallibero, kiun pasigis i.a. en Lublin kaj Rawicz, laborante en ŝtonminejo. Post liberigo senrezulte serĉis laboron dum kelkaj monatoj. Poste enkorpigita por du jaroj al armeo kaj direktita al laboro en minejo. De duono de la 50-aj jaroj laboris kiel domgardisto, poste en profesio de instruisto en konstrulernejo kaj kiel vicprezidanto de metia kooperativo.

Prezidanto de Pollando Lech Kaczyński estis rememorigonta lian personon en alparolo dum solenaĵoj en Katin la 10-an de aprilo 2010, kiun ne atingis, pereinte en aviada akcidento/atenco.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Józef Bałka „Dostałem trzy lata więzienia za prawdę o Katyniu" Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine Józef Bałka "Mi ricevis tri jarojn de mallibero pro la vero pri Katin" chelmonline.pl
* Kaczyński chciał o nim wspomnieć, bo „siedział za prawdę" Kaczyński volis pri li rememori, ĉar "sidis pro la vero" wp.pl
**Akesajĉino** (simpligita ĉina: 阿克赛钦, tradicia ĉina: 阿克賽欽, pinjino: Ākèsàiqīn, Hindia: अकसाई चिन, latina transkribo: **Aksai Chin**) estas limregiono de Ĉinio, Pakistano kaj Barato.

Ĝi estas unu el du regionoj de limkonflikto inter Barato kaj Ĉinio, la alia estas Arunaĉal-Pradeŝo.

Akesajĉino estas administrata de Ĉinio kaj postulata de Barato. En 1962 okazis milito pro la limkonflikto. La batalhalta linio, kiu dividas la regionon estas nomata linio de aktuala kontrolo (LAK).

Akesajĉino (la nomo laŭvorte signifas "blankŝtona dezerto de Ĉin") estas altmontara salodezerto en alteco de 5 000 m. Ĝi kovras areon de 42 685 km², aŭ proksimume kvinonon de Ĝamuo kaj Kaŝmiro. Geografie ĝi apartenas al la Tibeta altebenaĵo. La regiono estas maldense loĝata. Ĝi ricevas tre malmulte da pluvo aŭ neĝo, ĉar la Himalajo blokas la musonon.

Referencoj
----------

1. ↑   Aksai Chin: China's disputed slice of Kashmir. CNN.com. Alirita 2007-07-23.

Vidu ankaŭ
----------

* Ladako
* ĉin-barata milito

* Kategorio Akesajĉino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Józef Stanisław KOSACKI** (naskiĝis la 21-an de aprilo 1909 en Łapy, mortis la 26-an de aprilo 1990 en Varsovio) – pola sciencisto, inventisto, inĝeniero, leŭtenanto de sapeistoj de Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento dum la dua mondmilito. Malkovrinto de la permana metaldetektilo de teraj minoj, kio estis signifa kontribuo al venko de Aliancanoj ekde la Dua Batalo de Alamejno.

Vivo
----

En 1928 post fino de Gimnazio kaj Liceo je la nomo al Henryk Sienkiewicz en Częstochowa, eniris Ekeltran Fakultton de Varsovia Politekniko, akirante en 1933 diplomon de inĝeniero-elektristo. Post studoj militservis: faka instruiĝo en Eduk-Centro de Sapeistoj en fortikaĵo Modlin (septembro 1933 – julio 1934) kaj praktikoj kiel plotonisto-substandardisto en Elektroteknika Bataliono en Nowy Dwór Mazowiecki (julio – septembro 1934), jaron poste post ekzercoj de rezervistoj okaziĝantaj samloke estis avancita ĝis rango de oficiro – subleŭtenanto de rezervo.

Profesian laboron komencis en 1934 en Ŝtata Telekomunika Instituto en Varsovio sur la posteno Fak-Gvidanto de Telefonaj Plifortigiloj, kie laboris ĝis eksplodo de la dua mondmilito.

**Dua mondmilito**

**Postmilita periodo**

Kontroversioj pri la nomo
-------------------------

Por protekti la familion de Józef Kosacki, restanta en okupata Pollando, antaŭ eblaj reprezalioj aŭ ĉantaĝo flanke de germanoj, la nomo de Kosacki estis sekretigita. En publikaĵoj, gazetaj, libraj kaj sciencaj anoncoj, radiaj disaŭdigaĵoj aŭ oficialaj dokumentoj, li aperis sub diversaj nomoj: plej ofte kiel Józef Kos, sed ankaŭ Kozacki, Kozak. Post la milito oni tuj ne klarigis tiun ĉi misinforman taktikon, precipe pro politikaj kialoj. Komunistaj regopovoj de Pollando ne informis pri sukcesoj de poloj el Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento, kaj la inventisto mem estis samkiale plej minimume interesita por ke temo de lia agado okcidente malkaŝiĝu. Tial multaj postmilitaj fontoj en diversaj landoj foje uzas la konspirajn pseŭdonomojn anstataŭ la ĝusta nomo. Nur la reĝimaj ŝanĝoj en 1989 permesis ekinteresiĝon pri kreanto de la metaldetektilo de teraj minoj, kiu post pluraj modifikaĵoj, estis efike uzata ĝis 1991 en Persa Golfo kaj Irako.

* Kategorio Józef Kosacki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689136
* GND: 1112270493
* VIAF: 7660147270389835700003
 |
**János Vámosi** [jAnoŝ vAmoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vámosi János** estis hungara ŝlagrokantisto. Lia origina familia nomo estis *Wéber*, lia edzino estis Márta Záray.

János Wéber naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1925 en Bicske, li mortis la 18-an de septembro 1997 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Vámosi maturiĝis en teknika mezlernejo, poste li eklaboris. Vespere li frekventis muziklernejon, en 1948 li akiris permesilon (diplometon) pri kantisto. En la sekva jaro li kantadis en elita amuzejo de Budapeŝto. En 1950 alia kantisto alvenis: Márta Záray. Ili geedziĝis post 3 jaroj. Komence ili kantadis solaj, ekde 1957 ofte duope kaj ili akiris relative grandajn sukcesojn. Depost apero de gitarorkestroj (ekzemple Beatles) ilia muziko malmoderniĝis, tamen ili kantis plu kiel nostalgiaj kantistoj. Ili koncertis ankaŭ eksterlande tie, kie vivas multe da hungaroj. Vámosi ricevis premiojn inter 1966-1994. Lia edzino naskis trifoje, ili vivis ĝismorte harmonie.

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

* Bolyongok a város peremén (In cerca di te)
* Csak egy kis emlék
* Csinibaba
* Egy boldog nyár Budapesten
* Hol van az a nyár
* Homokóra
* Idegenek az éjszakában (Strangers in the night)
* Járom az utam
* Ne hagyd el soha (El choclo)
* Nekünk találkozni kellett
* Nem adlak másnak
* Összecsendül két pohár
* Szép esténk lesz
* Szeretni bolondulásig

Aŭdu ankaŭ
----------

* (post reklamo)
* 

Memortabulo pri la geedza paro

Memorigiloj
-----------

* komuna memortabulo en Budapeŝto
* premio "Záray Márta - Vámosi János"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj kaj videoj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Vámosi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 657555
* GND: 1046753320
* LCCN: no2003099343
* VIAF: 121497470
* ISNI: 0000 0000 7938 0114
* MBA: fe25ddf2-900c-408c-9547-3e0112e74865
 |
**Józef Marcinkiewicz** (naskiĝis la 30-an de marto 1910 en Cimoszka, vojevodio Bjalistoko, murdita aprile aŭ maje en Katin en 1940) – pola matematikisto, aŭtoro de pluraj verkoj pri analitiko.

Biografio
---------

Li naskiĝis en kamparana familio. Ŝatis danci kaj ludi briĝon. Interesiĝis pri sporto (eble pro malforta sano), bone naĝis kaj skiis. Hezitis ĉu elekti matematikon aŭ polan filologion. Ekstudis en Universitato Vilno je la nomo de Stefan Batory. Jam dum la dua studjaro komencis okupiĝi science fariĝante disĉiplo de profesoro A. Zygmund. En 1933 magistriĝis pri matematiko kaj post unujara soldatservo revenis al Vilno. Eklaboris kiel pli juna asistanto ĉe katedro de matematiko. En 1935 doktoriĝis pliampleksiĝante magistran tezon. En la jaroj 1935/36 staĝis en Lvovo kunlaborante kun profesoroj S. Kaczmarz kaj J. Schauder verkis laboraĵon pri multiplikantoj de la serioj de Fourier kaj laboraĵoj pri ĝeneralaj ortecaj serioj. Aŭtune 1936 revenis al Vilno laborante kiel pli aĝa asistanto. En 1937 habilitiĝis.

Printempe 1939, ricevinte stipendion de la Fonduso de Nacia Kulturo, foriris al Parizo. Aŭtune planis komenci lekciojn kiel profesoro de matematiko en Universitato de Poznań. Pro sciigoj pri alproksimiĝanta milito revenis al Pollando. Batalis en la dua mondmilito apud Lvovo. Post agreso de Sovetunio al Pollando la 17-an de septembro 1939 malliberigita de Ruĝa Armeo. Internigita en Starobilsk. Printempe 1940 murdita en Katin fare de NKVD.

Scienca kariero
---------------

Malgraŭ apenaŭ sesjara periodo de scienca agado li publikigis pli ol 50 laboraĵojn pri teorio de funkcio de reela variablo, trigonometriaj vicoj, funkciaj operacioj, ortecaj aranĝoj, interpolo de funkcio per trigonometriaj polinomoj, probablokalkulo.

Laboraĵoj de Marcinkiewicz krom originalaj kaj gravaj konkludoj enhavas multe da ideoj ĝis hodiaŭ ne utiligitaj, kiuj daŭre inspiras matematikistojn. Unu el pli gravaj rezultoj estas lia Interpola Teoremo de Marcinkiewicz. En probablokalkulo estas konata Teoremo de Marcinkiewicz, kiu diras pri tio, ke eksponenta funkcio, kies bazo estas e kaj eksponento polinomo de plia grado ol du, estas funkcio karakteriza de neniu hazarda variablo. En 1964 aperis liaj *Collected papers*.

Toruna Filio de Pola Matematika Societo por omaĝi tro frue mortintan talentulon ĉiujare aranĝas konkurson nome de J. Marcinkiewicz por la plej bona studenta matematika laboraĵo.

Bibliografio
------------

* *Wielka Encyklopedia Powszechna*, volumo 17, Warszawa 2003
* Włodzimierz Krysicki (red.), *Poczet wielkich matematyków*, Kleks, Bielsko-Biała 2001 ISBN 83-7194-336-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Józef Marcinkiewicz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* John J. O'Connor; Edmund F. Robertson:  en MacTutor History of Mathematics archive


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 357027
* GND: 139273824
* LCCN: n88637805
* VIAF: 63125490
* ISNI: 0000 0000 8142 6046
* LIBRIS: 237678
* SUDOC: 187522588
* BNF: 13623982d
* NKC: js2012717755
 |
Kreintoj
--------

**Scenaro kaj surscenigo:** A. Kagadejeva kaj A. Kopejkina  

**Aktoroj:** A. Liver, I. N. Turist, I. Palamodov, K. Miller k. a.  

**Komponisto:** A. Liver  

**Desegnistoj-surscenigintoj:** N. Kopejkin, V. Medvedjev kun helpo de "M.W.Art"

Gazetaro
--------

**Ĵurnalo "Sur la fundo":** "Sufiĉe malica parodio al ĉiuj skoloj de kino — de socirealismo ĝis "spilbergaĵoj" — devigas iam ruĝiĝi pro rido, iam kraĉi en diversaj direktoj. La kreo de NOM similas al baleno-murdisto — potence, imprese, mortigas ĝismorte kaj ne tuj kompreneblas — pro kio? Kaj aldone — la filmo estas absolute bizara kaj estas centprocente rigardebla."  

"...NOMa mito, limigita per nenio, en kiu herooj de anekdotoj, fabelaj roluloj kaj kinmonstroj estas entiritaj en unu historion."

Vidu ankaŭ
----------

* Kulta Filmo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de NOM (ruse kaj angle) Arkivigite je 2007-02-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo de la kinfilmo (ruslingve) Arkivigite je 2006-12-13 per la retarkivo Wayback Machine
**It-knabino** aŭ **it-virino** (*It girl* en la angla; ankaŭ *ĝi-knabino* aŭ *ĝi-virino* en Esperanto) estas juna virino, kiu atingis famecon pro sia soci-elita vivostilo kaj havas seksan allogon kaj personecon kiu estas aparte engaĝanta. 

La esprimo de it-knabino (en la angla formo „it girl") originas en la brita supra-klasa socio ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento. Ĝi akiris plian atenton en 1927 kun la populareco de filmo de Paramount Studio „It", en ĉefrolo kun Clara Bow. En la pli frua uzkutimo, virino estis aparte perceptita kiel "it-knabino" se ŝi atingis grandan popularecon sen uzo de sia seksa allogo.
Hodiaŭ, la termino estas uzata plej ofte simple al famo kaj beleco. La Oksforda Angla Vortaro (Oxford English Dictionary) distingas inter la ĉefe usona uzkutimo de "ŝika, vigla aŭ sekse alloga aktorino, modelo, ktp.", kaj la ĉefe brita uzkutimo de "juna, riĉa virino, kiu atingis famecon pro sia soci-elita vivstilo".

Ekde la 1990-aj jaroj la esprimo iĝis pli pejorativa, priskribante it-knabinon per „famulo por nenion-kapabla" kaj kiu daŭre distriĝas aŭ aĉetas, dume aperas en la amaskomunikiloj. La daŭra reprezentado en la amaskomunikiloj baziĝas plej ofte je famaj parentoj, gefratoj, amikoj, ampartnero aŭ partoprenado en distraj amaskomunikadaj programoj. It-knabinoj havas larĝan kontaktan reton kun aliaj famuloj kaj povas instigi modo-tendencojn.

It-knabinoj uzas sian akiritan amaskomunikadan famecon ofte por plia mem-marketigo (plua mem-popularigo). Konataj ekzemploj estas Paris Hilton aŭ Kim Kardashian kaj ŝiaj familiaj membroj Kourtney Kardashian, Khloé Kardashian, Kendall Jenner kaj Kylie Jenner.

La esprimoj "it-knabo" aŭ "it-viro" foje estas uzitaj por priskribi viron montrantan similajn trajtojn.

vidu ankaŭ
----------

* Gibson Girl


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828595
 |
**Józef Turbasa** (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1921, mortis la 1-an de aŭgusto 2010 en Krakovo) – konata krakova tajloro.

Dum la germana okupado apartenis al la Pola Enlanda Armeo uzante pseudonomon „Brzoza" (Betulo). Posta la dua mondmilito enprizonigita en krakova malliberejo (nun la domego de Arkeologia Muzeo). En 1946 li fondis Artisman Tajloran Laborejon de J. Turbasa, agantan ĝis nun ĉe la strato Sankta Gertruda.

Ĉe li vestiĝis i.a. Aleksander Kwaśniewski, Stanisław Lem, Czesław Miłosz, Krzysztof Penderecki, Lech Wałęsa. Frako farita de li por Andrzej Wajda por solenaĵo de akcepto al la Franca Akademio troviĝas en kolektoj de la Muzeo Collegium Maius de Jagelona Universitato

Józef Turbasa estis ĉasisto kaj membro de la Krakova Pafista Societo, kies reĝo iĝis en 1989. Li apartenis al la Monda Asocio de Soldatoj de AK, distingita per Kruco de Enlanda Armeo kaj Distingilo de Grunwald.

* Kategorio Józef Turbasa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 410201
 |
Kvarangulaj kaboj de Ameriko  
Kvarangulaj kaboj de Ameriko  

**Kabo Virgenes** (hispane *Cabo Vírgenes*, nome Kabo Virgulinoj) estas plej sudorienta pinto de kontinenta Argentino. La portugala maristo Fernão de Magalhães atingis ĝin la 21an de oktobro 1520 kaj malkovris markolon, nune nomta Magelana Markolo. Ĉar la 21a de oktobro estas festotago katolika de Sankta Ursula kaj la 11,000 Virgulinoj, li nomiĝis la kabon en ties honoro.

**Kabo Virgenes** situantas en Provinco Santa Cruz, Patagonio, Argentino. La lumturo de *Kabo Virgenes* funkcias ekde 1904. En 1884, oni trovis tie oron kio okazigis orimpetegon ĉe Fuegio.

52° 20′ S 68° 21′ U﻿ / ﻿52.333 °S, 68.350 °U﻿ / -52.333; -68.350 (mapo)

Bildaro
-------

* Magelanaj pingvenoj ĉe sia nestotruo en Kabo VirgulinojMagelanaj pingvenoj ĉe sia nestotruo en Kabo Virgulinoj

Referencoj
----------

1. ↑  Morison, Samuel.  (1974) *The European Discovery of America: The Southern Voyages, 1492-1616*. Nov-Jorko: Oxford University Press.
2. ↑  Martinic Beros, Mateo. *Crónica de las Tierras del Canal Beagle*. 1973. Editorial Francisco de Aguirre S.A. Pp. 55-65

* Kategorio Kabo Virgenes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
János Ármin Vész
**János Ármin Vész** [jAnoŝ Armin vEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vész János Ármin** estis hungara matematikisto, inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1858, ordinara en 1868) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina familia nomo estis *Weiss* ĝis 1862.

János Ármin Vész  naskiĝis la 7-an de aprilo 1826 en Szeged. Li mortis la 29-an de junio 1882 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Ármin Vész frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en la inĝeniera instituto en Pest (urbo) en 1848. Dum la Hungara revolucio de 1848 li partoprenis en planado de nova fervoja linio. En 1849 li revenis al la inĝeniera instituto por instrui apud Ottó Petzval. Post transformiĝo de la instituto al teknika universitato li estis tie profesoro, eĉ en la studjaro 1874 rektoro, krome li verkis la unuan studentan lernolibron.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A felsőbb mennyiségtan alapvonalai* (1861 – 1862, en 1863 premiita)
* *A háromél leirata feloldása (1858)*
* *Leirati mértan (Priskriba geometrio), (1865)*
* *Adalékok a visszafutó sorok elméletéhez* (1874)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-01-12 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio János Ármin Vész en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Isla Lang FISHER** (naskiĝis la 3-an de februaro 1976 en Maskato, Omano) estas aktorino kaj aŭtoro. Ŝiaj gepatroj estas el Skotlando, ŝia patro laboris kiel bankisto en Omano. Ili hejmeniris de Omano al Skotlando, poste translokiĝis al Aŭstralio, kiam ŝi aĝis ses jarojn kaj kie ŝi aperis en televidaj reklamoj. Fisher iĝis fama en rolo de Shannon Reed en la aŭstralia televida serio (sap-opero) *Home and Away* de 1994–97, pro kio ŝi ricevis du nomumojn de „Logie Award".

Post diversaj aktorludoj en televido kaj sur scenejo, Fisher sukcese ŝanĝis al kinejo Hollywood per la ludo de Mary Jane en la filmo *Scooby-Doo* de 2002, kaj ekde tiam ŝi ludis gravajn rolojn en filmoj kiel *Wedding Crashers* (2005), *Confessions of a Shopaholic* (2009), *Bachelorette* (2012), *The Great Gatsby*, *Now You See Me* (ambaŭ en 2013), kaj *Nocturnal Animals* (2016). Pliaj menciindaj ludoj okazis en filmoj *Swimming Pool* (2001), *I Heart Huckabees* (2004), *London* (2005), *Wedding Daze* (2006), *The Lookout*, *Hot Rod* (ambaŭ 2007), *Definitely, Maybe* (2008), *Burke & Hare* (2010), *Visions* (2015), *Grimsby*, *Keeping Up with the Joneses* (ambaŭ en 2016), *Tag* (2018), *The Beach Bum*, *Greed* (ambaŭ en 2019), kaj *Blithe Spirit* (2020). Ŝi donis voĉon al rolulojn en animaciaj filmoj kiel *Horton Hears a Who!* (2008), *Rango* (2011), *Rise of the Guardians* (2012) kaj *Back to the Outback* (2021).

Fisher ludis ankaŭ ripet-rolulon en la kvaraj kaj kvinaj sezonoj de televida serio *Arrested Development* (2013, 2018–19), kaj ludas en la rolo de Mary en *Wolf Like Me* (2022–2023). Fisher verkis du novelojn por junaj plenkreskuloj kaj la libroserion *Marge in Charge*.

Ŝia edzo estas kinisto Sacha Baron Cohen, kun kiu ŝi havas tri komunajn infanojn.

* Kategorio Isla Fisher en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Józef LITAUER** estis pola studento pri juro kaj poste advokato, kiu naskiĝis la 7-an de januaro 1894 en Lodzo kaj mortis dum la dua mondmilito en Pollando.

Dum la unua mondmilito li estis sekretario de la Amikaro Esperantista en Liono (Francio), kunlaboranto de ĉiutaga organo de la Pola Socialista Partio kaj kunfondanto de Esperanto-Rondo Konkordo en Varsovio, en 1921. Poste li funkciis kiel ĝenerala sekretario kaj prezidanto de Laborista Esperanto-Asocio (LEA) „Laboro" en Pollando. Ĝis 1931 li krome estis ĝenerala sekretario de la Internacia Societo de Esperantistaj Juristoj. Post la malfondo de "Laboro" flanke de la pola registaro, li kun Władysław Lekowski kaj Marek Wajsblum fondis alian grupon, la Socialisman Esperanto-Societon, en la jaro 1933. En postmilita eldono de la revuo Pola Esperantisto, aperinta en la jaro 1946, li estas listigita kiel mortigito de nazioj dum la dua mondmilito, sen plia precizigo.

Referencoj
----------

1. ↑  Zofia Banet-Fornalowa, K-do Władysław Lekowski, SAT-ano kaj hispana batalinto, Sennaciulo, junio 1986
2. ↑   Citita en Künzli, Polen: Esperanto-Propaganda in eigener Sache und im Sog der Politik, 2016, p. 78

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Jászboldogháza** [jAsboldoghAza] estas vilaĝo en meza Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Jászberény. Senco de la loknomo estas: jaso-feliĉa (aŭ beata)-domo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 55 km²
* Koordinatoj: 47° 22′ 14″ N 19° 59′ 51″ O﻿ / ﻿47.37056 °N, 19.99750 °O﻿ / 47.37056; 19.99750 (mapo)Koordinatoj: 47° 22′ 14″ N 19° 59′ 51″ O﻿ / ﻿47.37056 °N, 19.99750 °O﻿ / 47.37056; 19.99750 (mapo)
* Loĝantaro: 1830
* Poŝtkodo: 5144
* Telefonprefikso: 57

Situo
-----

Jászboldogháza situas apud la fervojo inter Újszász kaj Jászberény. La rivero Zagyva preterfluas la vilaĝon.

Historio
--------

Jászboldogháza apartenas al **"Jasujo"**, en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. Oni trovis spurojn el la kuprepoko, el la bronzepoko. Post la turka erao la loko senhomiĝis, pli poste sporade farmaj domoj konstruiĝis. Jászboldogháza fondiĝis en 1946. Oni okupiĝas pri agraraj produktoj. Vilaĝservoj estas banejo, kulturdomo.

Preĝejo
-------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Familio

Komunumoj de jasoj en Hungara reĝlando
--------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Jászágó | Jászalsószentgyörgy | Jászapáti | Jászárokszállás |
| Jászberény | Jászboldogháza | Jászdózsa | Jászfalu |
| Jászfelsőszentgyörgy | Jászfényszaru | Jászivány | Jászjákóhalma |
| Jászkarajenő | Jászszentandrás | Jásztelek |  |
|

* Kategorio Jászboldogháza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József BOGNÁR** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bognár József** estis hungara politikisto, ministro, ekonomikisto, profesoro, instruisto, urbestro, hungara esperantisto, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1965, ordinara en 1973).

József Bognár  naskiĝis la 5-an de februaro 1917 en Szombathely. Li mortis la 3-an de novembro 1996 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Bognár ricevis diplomon en Reĝa Universitato Pázmány Péter en 1940, dume li ankaŭ politikadis. Post lernado li instruis 2 jarojn, poste li soldatiĝis. Inter 1945 kaj 1990 li estis parlamentano, inter 1947 kaj 1949 ankaŭ urbestro de Budapeŝto. Li ekinstruis en Universitato Corvinus de Budapeŝto en 1954 (post 2 jaroj jam en rango katedrestro, inter 1957-1961 dekano), dume li doktoriĝis en 1960. Li estis plurfoje ministro inter 1946 kaj 1956, sed poste li rifuzis esti ministro dum erao de János Kádár. Li apartenis al stabo de reformuloj en 1968, krome li plurfoje ricevis ŝtatajn kaj partiajn taskojn. En 1948 li ricevis premion Kossuth, en 1970 alian premion. En 1993 li emeritiĝis. Dum jardekoj li konsekvence apogis ĉiujn iniciatojn por Esperanto.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kereslet és keresletkutatás a szocializmusban* (1961)
* *Croissance économique dans les pays en voie de developpement* (1966; ankaŭ angle)
* *Handbuch den ungarischen Aussenwirtschaft* (1970)
* *Világgazdasági korszakváltás* (1976)
* *A műszaki fejlődés közgazdasági feltételrendszere* (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio József Bognár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 246618
* GND: 170142205
* LCCN: n50010095
* VIAF: 9859386
* ISNI: 0000 0001 0868 5110
* SUDOC: 028326830
* BNF: 120185379
* BIBSYS: 98011132
* NKC: jx20080103001
 |
**Jászszentlászló** (jAssentlAslO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskunmajsa. La nomo signifas jasa-sankta-Ladislao.

Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis Jászszentlászló

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 60 km²
* Loĝantaro: 2600
* Poŝtkodo: 6133
* Telefonprefikso: 77

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Kiskunhalas.

Historio
--------

Ŝajnas, ne hungaroj, sed kumanoj fondis la vilaĝon. Laŭ la turka administrado en 1570 oni trovis vilaĝon Szentlászló. La Habsburgoj en 1699 forpelis la turkojn. Leopoldo la 1-a senrajte vendis ankaŭ tiujn kampojn al Ordeno de germanaj kavaliroj (Teŭtonoj). En 1745 komunumoj de Jákóhalma, Jászdózsa, Mihálytelek kaj Felsőszentgyörgy reaĉetis la kampojn. Formiĝis vico da farmoj. La vilaĝo naskiĝis en 1873. Kolĥozo formiĝis en 1949.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, vendejo nomata Malom.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) de 1902
* kalvinana preĝdomo de 1995
* monumentoj pri la mondomilitoj
* skulptaĵo pri [Ladislao la 1-a (Hungario)
* ronda lago
* ventomuelejo

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Germanio Eggolsheim, Germanio
* Rumanio Szárhegy, Rumanio
* Tótfalu

Similaj komunumoj
-----------------

* komunumoj de jasoj: vidu Jászberény
* komunumoj de Szentlászló en Hungara reĝlando

Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bakonyszentlászló | Búcsúszentlászló | Bükkszentlászló | Homoródszentlászló |
| Jászszentlászló | Kisszentlászló | Mátraszentlászló | Nyárádszentlászló |
| Oláhszentlászló | Pilisszentlászló | Pusztaszentlászló | Szászszentlászló |
| Szécsiszentlászló | Szentlászló | Szentlászló | Tordaszentlászló |
| Vácszentlászló | Zalaszentlászló |  |  |

* Kategorio Jászszentlászló en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Balla** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balla József** estis hungara luktisto en liberstila luktado, dufoja olimpiano, mondĉampiono, trejnisto.

József Balla naskiĝis la 27-an de julio 1955 en Szőreg [sOreg] (nuntempa kvartalo en Szeged), li mortis la 18-an de marto 2003 (laŭ WikiData la mortodato estas la 17-a) en Kecskemét.

Biografio
---------

József Balla inter 1958-1977 estis luktisto en sia nanskiĝloko (1967–1970), en Szeged (1971–1972), fine en signifa ĉefurba sportklubo ĝis 1987. Li estis hungara ĉampiono 16-foje inter 1974-1986, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1974-1987. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun po unu arĝentaj medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1983. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1987, poste li estis trejnisto. Li ricevis ŝtatan premion en 2000, lokan premion postmorte.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj hungare kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj angle kun foto
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio József Balla (luktisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815982
 |



* Portalo pri Biografio
Jelena Isinbajeva en 2007
**Jelena Gaĝijevna Isinbajeva** (ruse *Елена Гаджиевна Исинбаева*, ŝi skribas sian nomon per latinaj literoj mem  **Yelena Isinbaeva**) estas rusia atletikistino, kiu saltis mondrekordon (preter 5,05 metroj) en stangoaltsaltado la 28-an de aŭgusto 2009 en Letzigrund en Zuriko. Je tio la kvanto da ŝiaj mondrekordoj atingis 27.

Ŝi naskiĝis la 3-an de junio 1982 en Volgogrado en la tiama Soveta Unio en interetna familio de tabasarana patro kaj rusa patrino. En la jaroj 2004 kaj 2008 ŝi gajnis la olimpikajn ludojn en la stangoaltsaltado kaj fariĝis eŭropa ĉampionino en la jaroj 2006, kaj monda ĉampionino en la jaroj 2005 kaj 2007.

Jelena Isinbajeva
Jelena Isinbajeva havas altecon de 1,74 m kaj konkurspezon de 65 kg.

Laŭ informoj de la jaro 2008 la sportistino konstante loĝas en Monako.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retejo Arkivigite je 2014-12-18 per la retarkivo Wayback Machine ruse, angle

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑

* Kategorio Jelena Isinbajeva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293190
* VIAF: 2570147270367135700000
 |
**József Braun** [jOĵef braŭn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Braun József** estis hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, trejnisto, banka oficisto. Lia familia nomvarianto estis *Barna*.

József Braun naskiĝis la 26-an de februaro 1901 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de februaro 1943 ĉe Ĥarkiv.

Biografio
---------

József Braun devenis el juda familio. Li futbalis en junulara teamo inter 1914-1916, poste jam en ĉefurba plenkreska futbalklubo ĝuste jardekon, dum li estis hungara ĉampiono okfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1918-1926 28-foje kun 11 goloj. En la Somera Olimpiko 1924 li estis olimpiano. En 1926 li interrompis la futbaladon pro la oftaj sportaj vundoj, tamen ekde 1929 li estis futbalisto en Usono. Li estis trejnisto inter 1934-1939. Dum la 2-a mondmilito li estis trudlaboristo en Sovetunio, kie li mortis.

Lia kontribuo
-------------

* Deutsch, Julius: *Sport és politika* (kuntradukisto, 1931)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio József Braun en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801230
 |




* Portalo pri Biografio
**Kadenco** en konĉerto estas libera epizodo de solisto, kutime je la fino de la kapmovimento de solokonĉerto. La kadenco ebligas la soliston, elmontri kaj disvolvi sian virtuozecon sur la instrumento.

Dum la Viena klasiko kutime la akompana orkestro enkondukis la kadencon per kvartsekstakordo, kaj la solisto finis ĝin per trilo sur la gvidotono super la dominanta septimakordo, je kiu la dirigento rekomencigis la orkestron per la toniko turniĝe al la finaĵo. Ĝis en la epokon de Ludwig van Beethoven oni ofte improvizis la kadencon, t.e. la solisto ne nur montris sian surinstrumentan kapablon, sed ankaŭ sin prezentis kiel improvizanto. Sekve partituroj same kiel pianoeldonaĵoj de la konĉerto el tiu epoko ne havas konkretan kadencon. Kelkaj solistoj notis siajn kadencojn, kiuj nuntempe estas aparte akireblaj. Ekz. la pianistoj Edwin Fischer verkis kelkajn kadencojn pri la piankonĉertoj de Beethoven kaj Andor Foldes pri la piankonĉertoj de Mozart. Dum kiam Mozart nur por malmultegaj el siaj piankonĉertoj notis kadencojn, Beethoven jam komponis por ĉiuj kvin piankonĉertoj almenaŭ po unu kadenco. Por sia 4-a piankonĉerto li elektigas du kadencojn.

En la romantika epoko la komponistoj pli kaj pli tendencis kunkomponi la kadencojn de siaj konĉertoj. Tiuj do estas notitaj en partituroj kaj pianeldonaĵoj kaj tiel ĉiam estas ludataj samsone.

La komponado de aparta kadenco rilate al la baziga verko estas speciala defio: kadenco devus respekti la karakteron de verko, do ekzemple en tipe vienklasika konĉerto romantikstila kadenco aperas iel maladekvata. Krome ĝi entenu la temojn (ĉe klara temodualismo), almenaŭ tamen la ĉeftemon.

* Kategorio Kadenco (konĉerto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Brummer** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brummer József** estis hungara-usonana skulptisto, artkomercisto, artkolektisto, galeriestro. Lia persona nomo estis en Usono *Joseph*.

József Brummer  naskiĝis la 22-an de oktobro 1883 en Zombor (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Sombor en Serbio), li mortis la 14-an de aprilo 1947 en Novjorko (laŭ hungara Vikipedio en 1945).

Biografio
---------

József Brummer studis inter 1897-1899 en Szeged, poste en Reĝa Industriarta Altlernejo de Budapeŝto, fine en simila lernejo en Munkeno. En 1904 li vivis en Parizo, en la sekva jaro en Artistkolonio (Nagybánya), fine li kreis en Budapeŝto kaj Szeged. En 1906 li kaj liaj du fratoj malfermis sian unuan galerion en Parizo, kie ili vendis afrikajn tribajn artaĵojn, japanajn presaĵojn kaj inkaajn artaĵojn apud nuntempaj pentraĵoj kaj skulptaĵoj. Li lernis skulptadon de Auguste Rodin, grafikteknikon en privata akademio de Henri Matisse en 1908. Li ankaŭ ekspoziciis, tamen lia ĉefa negoco restis la galerio. Pro la 1-a mondmilito li translokigis la galerion jam sola al Manhatano, kie li faris sukcesan karieron.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Lia galerio ekspoziciis ĉiujare inter 1921-1938.

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun bildo
* anglalingva biografio kun bildo Arkivigite je 2018-10-03 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-10-03. Alirita 2018-10-03.

* Kategorio József Brummer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 620104
* GND: 121418138
* VIAF: 15625141
* RKD: 246525
 |
**Johann Bach** (\* 26-an de novembro 1604 en Wechmar; † 1673 en Erfurto, entombigo la 13-an de majo 1673) estis la plej maljuna reprezentanto de la familio Bach, atestita kiel komponisto. Li validas kiel fondinto de la linio de Erfurto de la familio kaj estis praonklo de Johann Sebastian Bach. Li estis la plej aĝa filo de Johannes Bach, frato de Christoph kaj de Heinrich Bach.

Vivo
----

Lian vivovojon ombrumis la teruraĵoj de la tridekjara milito. Evidente li lernis ĉe lia posta bopatro, urbofajfisto Johannes Christoph Hoffmann el Suhl, ĉe kiu li estis kvin jarojn lernoknabo kaj du jarojn submajstro. Johann Bach restis poste en variaj turingaj urboj, iomete pli longe en Arnstadt kaj ankaŭ en Schweinfurt, kie li ekde 1635 laboris kiel orgenisto. Post pretertempaj restadoj en sia hejmloko Wechmar li iris al Erfurto, kie li komence laboris kiel urbofajfisto, ekde 1634 orgenludis ĉe Sankta-Johano-preĝejo, en 1635 ricevis la postenon de direktoro de la urbkonsilantara muziko, en 1636 eklaboris kiel orgenisto ĉe la Predikanto-preĝejo kaj samtempe estis enprenita en la „Urbmuzikisto-Kompanion".

En 1636 li geedziĝis kun la plej aĝa filino de sia instruanto el Suhl, Barbara Hoffmann. Sed ŝi jam mortis en la sekva jaro dum la naskiĝo de ilia filo. En la jaro 1637 li eniris duan geedzecon kun Hedwig Lämmerhirt, kiu devenis de familio el Erfurto. La idoj de Johann Bach senescepte fariĝis muzikistoj. Ili laboris kiel urbaj muzikistoj, tri el ili eĉ kiel ties direktoroj, kaj pluaj kiel kantoroj aŭ orgenistoj ĉe la Predikanto-, Komercisto-, Nudpiedo-, Regulanto-, Miĥaelo- kaj Tomaso-preĝejoj.

Por la familio Bach per tio Erfurto estis trans longega tempospaco „ĉefa kolektiĝejo". Ankaŭ la gepatroj de Johann Sebastian Bach estis erfurtanoj kaj estis geedzigitaj la 8-an de aprilo 1668 en la Komercisto-preĝejo. Ĉi tie en Erfurto familio Bach dominis trans tuta jarcento la muzikan vivon tiamaniere, ke eĉ en 1793 ĉiuj urbofajfistoj estis nomataj „Bachoj", kvankam delonge neniu de ĉi tiu nomo vivis inter ili. Nur en la parokaj registroj de la Komercisto-preĝejo estas registritaj pli ol 60 infanbaptoj, geedziĝoj kaj entombigoj de la erfurta muzikisto-familio Bach.

Nur malmultaj komponaĵoj el lia plumo konserviĝis. Ĉi tiujn kolektis Johann Sebastian Bach en la „prabacha arkivo" retrovita nur antaŭ nelonge.

Vidu ankaŭ
----------

* Familio Bach

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johann Bach en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Diskografie der Werke Bachs und der Bach-Familie Arkivigite je 2011-05-17 per la retarkivo Wayback Machine mit vielen weiteren Informationen


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 315726
* GND: 123841690
* LCCN: n85251516
* VIAF: 12490778
* ISNI: 0000 0000 8092 0069
* LIBRIS: 209873
* SUDOC: 118978829
* BNF: 13891029s
* MBA: 28a81bc7-7f1f-4c95-9f41-6100453760ea
* NKC: xx0197653
 |
Iom interne, la malaltaj teroj trafas la rokajn areojn. Tiu skulptaĵo estas de poeto Arne Garborg.
La infanaĝa hejmo de poeto Arne Garborg estas tipa tradicia domo de Jæren
**Jæren** estas tradicia distrikto en la kantono Rogaland, Norvegio. La aliaj estas Dalane, Ryfylke kaj Haugalandet.

Jæren estas la plej granda areo de ebenaj malaltaj teroj en Norvegio, etende el la municipo Randaberg en la nordo al Hå en la sudo. La marbordo estas ebena kompare kun la resto de la norvega marbordo, kaj havas sablajn strandojn laŭlonge de plej el la marbordo. La plej granda urbo de Jæren estas Stavanger/Sandnes (237,852 loĝ.). La petrola industrio ĉe Stavanger estas grava parto de la ekonomio de Jæren, kaj sidejo de plej granda naftindustrio de la lando nome Statoil estas en Jæren, same kiel regionaj oficejoj de internaciaj kompanioj kiaj ExxonMobil, Eni, Shell, ConocoPhilips, BP, Schlumberger, Halliburton, Baker Hughes kaj kelkaj aliaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jæren en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Nordsjøvegen 2003 (Explore Fjord Norway)
* Reisemål Jæren (nur norvege) Arkivigite je 2001-04-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Store Norske Leksikon (nur norvege)

58° 43′ N 5° 45′ O﻿ / ﻿58.717 °N, 5.750 °O﻿ / 58.717; 5.750 (mapo)
**Subvencio** estas oficiala ŝtata rekta aŭ nerekta monhelpo, donita al privataj entreprenoj, mastrumantoj, ŝtataj instancoj por efektivigi iun publikan, socian celon. 

Oni plej ofte subvencias la agrikulturon, trafikon, artojn, sciencajn esplorojn ktp. 

Agrikultura subvencio estas registara subvencio pagata al farmistoj kaj agrikulturistoj (negocistoj) por suplementi ties enspezojn, administri la liveron de agrikulturaj havaĵoj, kaj influi la koston kaj liveron de tiaj havaĵoj. Ekzemploj de tiaj havaĵoj estas: tritiko, nutrogrenoj (greno uzata kiel furaĝo, kiaj maizo, sorgo, hordeo, kaj aveno), kotono, lakto, rizo, arakidoj, sukero, tabako, olesemoj kiaj sojofaboj, kaj viando el bovo, porko, kaj ŝafo.

Metodoj de la subvencio
-----------------------

* rekta helpo per mono aŭ naturaĵoj
* prezoapogo, la servoj, produktoj aperas sur la merkato sub la produktaj kostoj
* ŝtata aĉeto je supermerkata prezo
* impostaj avantaĝoj
* aliaj: per leĝaj preskriboj, doganpolitiko ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Gratifiko (mono)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 140455
* GND: 4058345-4
* LCCN: sh85129533 sh2004011274, sh85129533
* BNF: 11934343j
* NDL: 00563568
 |
**József Dévald** [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Dévald József** estis hungara kuracisto, otorinolaringologo, parlamentano.

József Dévald naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1925 en Jósvafő, li mortis la 14-an de septembro 1982 en Miskolc.

Busto pri paĝonomo

Biografio
---------

József Dévald maturiĝis en gimnazio en Kassa (tiam hungara urbo) en 1943. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1950, sed intertempe li estis ankaŭ soldato kaj militkaptito. Post la diplomo li eklaboris en hospitalo en Miskolc kaj post 3 jaroj li akiris fakdiplomon pri otorinolaringologio. En 1956 li estis hospitalestro en Koreio. En la sekva jaro li hejmenvenis kaj kuracadis plu en Miskolc, kie li faris ankaŭ kirurgiajn operaciojn. Inter 1971-1980 li estis ankaŭ parlamenta deputito. Li havis edzinon.

Memorigiloj
-----------

* busto en Miskolc (2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* aprezo

Referencoj
----------


* Kategorio József Dévald en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820981
 |


* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri anglalingva eseo de jaro 1849. Por la temo "civila malobeo" mem rigardu la paĝon Civila malobeo.* |

**Civila Malobeo** (angle *Civil Disobedience*) estas la nomo de fama eseo de Henry David Thoreau.

La eseo unue estis publikigita en 1849 en la ĵurnalo *Aesthetic Papers* sub la nomo *Resistance to Civil Government*. La nomo "civila malobeo" ricevis al ĝi nur kiam ĝi estis represita en la kolekto "Jankio en Kanado", kiu estis publikigita en 1866, post la morto de Thoreau .

La eseo reflektas la opinion de Thoreau ke civitanoj ne devas lasi la registaron kontroli iliajn konsciencojn kaj ili havas la respondecon kontraŭstari ajnan manifestiĝon de maljusto en la lando. Estas akceptite ke Thoreau verkis la eseon post sia opozicio al la Meksik-usona milito kaj lia forta malŝato de la institucio de sklaveco en Usono .

En la eseo, Thoreau vokas trarompi la limojn de rezisto akceptitaj en demokratio, sen la uzo al perforto. La provo de Thoreau pligrandigi la dimensiojn de opozicio al la reĝimo poste iĝis la difina precedenco de civila malobeo, rifuzoj al ordoj kaj obĵeto al kunlaborado, laŭ kiuj funkciis radikalaj opozicioj kaj rezistaj rondoj, inter ili Martin Luther King, kontraŭuloj de la Vjetnama milito kaj nuntempe kontraŭuloj de tutmondiĝo.

La eseo malfermiĝas kun la fama trairejo:

> "Tute koro, mi konsentas kun la devizo - la plej bona inter la registaroj estas tiu, kiu subtaksas la registadon, kaj mi ŝatus vidi, ke ĝi estas sekvata en pli rapida kaj sistema maniero. Kiam tio realiĝas, ĝi fine atingas etapon, en kiu mi ankaŭ kredas - la plej bona inter la registaroj estas tiu, kiu tute ne regas, kaj kiam homoj estos pretaj por tio, ĉi tiu estas la tipo de registaro kiun ili havos"
> 
>

Referencoj
----------

1. ↑   "Resistance to Civil Government" by H.D. Thoreau ("Civil Disobedience").
2. ↑  Levin, p. 29.

Eksteraj ligiloj
----------------

* A complete collection of Thoreau's essays, including Civil Disobedience at Standard Ebooks
* Plena teksto ĉe Projekto Gutenberg
* Civil Disobedience public domain audiobook at LibriVox
* *Civil Disobedience* de Thoreau – Britannica


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828905
* VIAF: 186417390
 |
**HENCZ József** (henc) estas rumanuja hungara komponisto kaj orkestrestro. Li naskiĝis en Regeno la 30-a de novembro 1942.

Biografio
---------

La mezlernejon József Hencz finis en sia naskiĝurbo, kaj li akiris diplomon de muzikinstruisto en la *Muzika Altlernejo Gheorghe Dima* en Kluĵo (1965), pli poste diplomon de komponisto (1969). Li instruis unu jaron en Huedin, ekde 1966 en la *Koreografia Liceo* de Kluĵo, ekde 1973 ĝis 1980 li estis orkestrestro de *Maros Művészegyüttes*. Li komponis muzikon por pupteatraĵoj, baletoj, kreis muzikon je poemoj de Attila József, Miklós Radnóti, Sándor Kányádi, Zoltán Márki, István Komzsik. Liajn muzikrilatajn artikolojn publikigis la gazetoj Igazság (1969–73), Vörös Zászló, A Hét, Utunk.

Komponaĵoj
----------

* *Szegényember balladája*, 1963;
* *Lírai kantáta* (1967);
* *Konvergensek*, 1968; ,
* *A nap halála*, oratorio, 1969;
* *Dal a szerelemről*, kantciklo, 1977;

Bibliografio
------------

* Simon Dezső: Az alkotó műhelyében. Utunk 1973/32.
* Erdélyi Lajos: Négyszemközt H. J. zeneszerzővel. Új Élet 1980/4.
* László Ferenc: Miből él meg az élhetetlen zeneszerző? Utunk 1981/6.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
**Tamás Getto** [tamAŝ geto], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Getto Tamás** estas hungara arkitekto, arkitekto pri internaj spacoj, altlerneja instruisto.

Tamás Getto naskiĝis la 20-an de majo 1958 en Pécs.

Biografio
---------

Tamás Getto maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1976, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1983. Liaj instruistoj inkluzivis György Szrogh, György Jánossy, Péter Reimholz, István Ferencz kaj Ernő Rubik. Post siaj studoj li laboris jardekon en ŝtata arkitektura entrepreno en sia naskiĝurbo, poste (jam depost la socialismo) en propra ateliero. Intertempe li finis majstran lernejon (1990). Ekde 1993 li instruis en pedagogia altlernejo (baldaŭa parto de Universitato de Pécs) kaj ekde 2011 li estas katedrestro. La habilitiĝo okazis en 2013. Pli frue en 2009 li akiris sciencan gradon DLA. Li ricevis premiojn en 2007 kaj 2014.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* ĉirkaŭ 20 familiaj domoj (ankaŭ propra domo) (1985-2006)
* Mecseknádasd, apoteko (1985)
* Beremend, loĝejo por maljunuloj (1995)
* restaŭrado de urbomuroj kaj fortikaĵo en Pécs (2000-2006)
* Pellérd, vilaĝdomo kaj aliaj konstruaĵoj (2006)
* Villány, ekspoziciejo (2015)

Elektitaj laboroj pri internaj spacoj
-------------------------------------

* preĝejo en Pécs (1985)
* restoracio en Mohács (1998)
* hotelaj ĉambroj en Pécs (2008)

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Pécs (1986, 2004, 2009, 2011)
* Budapeŝto (2007, 2010)

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Vándor építészek munkahelye* (1988)
* *Uránvárostól a Havihegyig* (1998)
* *A szép bor jele* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692968
 |