recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Bever |

Pri la komunumo
---------------

**Bever** estas komunumo de la komunumaro Supra Engadino kaj la distrikto Malojo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 648 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Bever situas en Supra Engadino ĉe la suda flanko de Albulotunelon de Retia Fervojo. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Bever en la valfundo ankaŭ la vilaĝeto Spinas ĉe la suda protalo de Albulotunelo kaj eksklavo tute supre en la Valo Bever.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bever limas en nordo kaj oriento al La Punt Chamues-ch, kaj en sudo kaj okcidento al Samedan. La eksklavo en Supra Valo Bever limas en nordo al Bergün/Bravuogn, en oriento al Samedan, en sudoriento al Sankta Maŭrico, en sudo al Silvaplana, en sudokcidento al Bivio, en okcidentsudokcidento al Marmorera, en okcidento al Sur, kaj en nordokcidento al Tinizong-Rona.

Trafiko
-------

Tra Bever pasas la kantona ĉefvojo n-ro 28 de Malojopasejo nordorienten tra tuta Engadino. En Bever kuniĝas la albula linio de Retia Fervojo, kiu estas monda heredaĵo de UNESKO, kun ĝia transengadina linio.

Lingvoj
-------

Ĝis komence de la 20-a jarcento Bever estis ĉefe romanĉlingva komunumo. Ek de tiam la nombro de romanĉlingvanoj en la komunumo konstante malkreskis, dum samtempe almigris germanlingvanoj. En la 1940-aj jaroj la nombro de germanlingvanoj kaj romanĉlingvanoj egaliĝis. Okaze de la popolnombrado de 1980 parolis 40,51% la germanan lingvon, dum 36,11% parolis la romanĉan kaj 20,14% la italan. En la jaro 2000 jam du trinonoj de la loĝantaro parolis la germanan, nome 66,56%, dum 18,86% parolis la romanĉan kaj 11,73% la italan.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bever datiĝas el la jaro 1139 kiel *ad Bevero*. Ĝis la administracia reformo de 1851 Bever dividis sian historion kun Supra Engadino kaj formis parton de la tribunalkomunumo Sur Funtauna Merla. Ek de 1851 ĝi estas komunumo de la komunumaro Supra Engadino en la distrikto Malojo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj signifoj de Bever
* Bever (stacidomo)
* Spinas (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Ottavio Clavuot*: *Bever* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-04-28)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bever GR en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Bever
* Bever GR en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bever** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malojo |
| --- |
| 
**Komunumaro Bregaglia:** **Bregaglia**

**Komunumaro Supra Engadino:** Bever  •  Celerina/Schlarigna  •  Madulain  •  Pontresina  •  La Punt Chamues-ch  •  **Samedan**  •  S-chanf  •  Silso en Engadino  •  Silvaplana  •  Sankta Maŭrico  •  Zuoz |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 370077
* GND: 4321224-4
* LCCN: n2010040659
* VIAF: 159682819
 |
**János Aranyosi** [jAnoŝ aranjoŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Aranyosi János** estis hungara kirurgo, pulmonologo, anestezisto, altlerneja instruisto.

János Aranyosi
János Aranyosi naskiĝis la  20-an de novembro 1934(nun 1934-11-20) en Rátka, li mortis la 23-an de majo 2014 en Siófok.

Biografio
---------

János Aranyosi maturiĝis en gimnazio, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Debrecen en 1959, pulmonologian en 1961, anestezistan en 1963, kirurgian en 1967. Li kandidatiĝis (CSc) en 1976 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1977 li estis docento en la universitato, inter 1987-1999 li estis ĉefkuracisto, poste li pensiuliĝis. Tamen li laboris pli ĝis 2013. Lia edzino naskis 2 gefilojn. Li ricevis plurajn premiojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A szérumkolineszteáz aktivitás anaesthesiologiai vonatkozásai* (disertaĵo, 1976)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en Debrecen

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   wikidata



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861554
 |



* Portalo pri Biografio
Koordinatoj: 43° 43′ 51″ N 07° 25′ 21″ O﻿ / ﻿43.73083 °N, 7.42250 °O﻿ / 43.73083; 7.42250 (mapo)

Justica palaco en Monako
**Monako** estas devene fortikigita urbo Monako.

Karaktero de la urbo
--------------------

En tiu ĉi kvartalo troviĝas Princa palaco, Katedralo de sankta Nikolao kaj Oceanografia muzeo. Vivas en ĝi ĉirkaŭ 1151 homoj.

Urbo Monako estas de lokaj loĝantoj nomata ankaŭ *Le Rocher*, kio signifas roko kaj ĝi estas unu el kvar kvartaloj de Monako. La ceteraj estas La Condamine, Monte Carlo kaj Fontvieille, kvankam en nuna aspekto Monako estas dividita en 10 distriktoj.

Urbo Monako estas malnova fortikigita urbo kun restaĵoj de remparoj, kiuj situas rande de klifo direkte al Mediteraneo. La antikva nomo de Urbo Monako estas *Monoecus*.

Koloriga alternado de gardistoj okazas ĉiutage antaŭ *Princa palaco* je la 11:55 horoj. Tuj apud la palaco troviĝas *Katedralo de Monako*, romanika-bizanca templo, kie estas metitaj korprestaĵoj de la princoj. Monaka princino Grace Kelly estas ĉi tie ankaŭ sepultita. Urbo Monako fieras ankaŭ pro Oceanografia muzeo, kiu estis fondita en la jaro 1910 fare de Alberto la 1-a kaj en 1957 estis sub la gvido de Jacques-Yves Cousteau. Estas ĉi tie ankaŭ unu el la plej malnovaj konstruaĵoj en la princlando, *Chapelle de la Misericorde* (1639). Spite al tio, ke Urbo Monako situas en plej dense lokigita ŝtato en la mondo, ĝi konservas vilaĝan trankvilon kaj silenton eĉ post krepusko. Eĉ kiam Urbon Monako kaj placon apud la palaco vizitas nekalkuleme da turistoj, enveturon ĉi tien havas permesita nur la lokaj veturiloj kaj motorcikoj havas la enveturon malpermesita pos 22-a horo.

Vidu ankaŭ
----------

* Monte Carlo
* Monako
* Monaco-Monte-Carlo (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* princa palaco, alternado de gardistoj - video

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEŭropaj ĉefurboj |
| --- |
| Amsterdamo • Andoro Malnova • Ankaro • Ateno • Bakuo • Beogrado • Berlino • Berno • Bratislavo • Bruselo • Budapeŝto • Bukareŝto • Dublino • Erevano • Helsinko • Kievo • Kiŝinevo • Kopenhago • Lisbono • Ljubljano • Londono • Luksemburgo • Madrido • Minsko • Monako • Moskvo • Nikozio • Nursultano • Oslo • Parizo • Podgorico • Prago • Rejkjaviko • Rigo • Romo • San-Marino • Sarajevo • Skopjo • Sofio • Stokholmo • Talino • Tbiliso • Tirano • Vaduzo • La Valeto • Varsovio • Vatikano • Vieno • Vilno • Zagrebo | EŭropoEŭropo |

 |
La **Tri Turoj** sur la kresto de monto Titano estas la simbolo de la Respubliko San-Marino. Ili aperas en ĝia blazono kaj en ĝia flago, kronataj de plumoj.

La blazono de San-Marino kun tri simbolaj turoj

La turoj
--------

### La Unua Turo

La Unua Turo itale nomiĝas *Rocca* (roko) aŭ *Guaita*. Ĝi estis konstruita en la 11-a jarcento kaj defendis la mure ĉirkaŭatan historian urbocentron. Ĉirkaŭas ĝin propra korta muro, kies alurba (okcidenta) flanko posedas tri turetojn.

Ankaŭ la kerna fortikaĵo fakte konsistas el pluraj konstruaĵoj, precipe la *Torre della Penna* (turo de la plumo) kaj la *Torre campanaria* (sonorilturo). Krome ekzistas domo, kiu iam servis kiel prizono, kaj kapelo dediĉita al Sankta Barbara. Altaro al la sanktulino jam de jarcentoj troviĝis en la turo, sed la nuna kapelo datiĝas el 1960.

Depost restaŭro en 1930 la turo estas vizitebla kontraŭ pago.

### La Dua Turo

La Dua Turo itale nomiĝas *Cesta* (korbo) aŭ *Fratta*. Ĝi estis konstruita en la 13-a jarcento; ekzistas dokumento pri ĝi el 1253. Ankaŭ ĝi posedas kortan muron (el 1320).

De 1956 ĝi enhavas muzeon pri antikvaj bataliloj; ĝi do estas vizitebla kontraŭ pago. Laŭ la indikoj de la muzeo la turo situas 755 metrojn super marnivelo kaj estas la plej alta loko de San-Marino.

La turo havas kvinangulan bazon. Ekde la 17-a jarcento ĝi ne estis uzata kaj kadukiĝis, tiel ke necesis funde restaŭri ĝin en 1924/25.

### La Tria Turo

La Tria Turo, nomata *Montale*, konstruita en la 14-a jarcento, estas malpli granda ol la aliaj du kaj ne posedas kortan muron. Ĝia plano estas kvinangula, en la formo de kvadrato kun almetita triangulo. La turo ne estas publike vizitebla.

### Atingeblo

La turojn ligas vojo, kiu laŭiras la kreston de la monto. Ĝi komenciĝas ĉirkaŭ meze inter la baziliko de S-ta Marino kaj la Unua Turo; tie ĝi nomiĝas *Salita alla Rocca* (supreniro al la Roko) kaj estas veturebla. Ekde la unua turo ĝi nomiĝas *passo delle streghe* (pasejo de la sorĉistinoj) kaj estas piedira; ĝi trapasas la urbomuron kaj post kelkcent metroj atingas la Duan Turon. De tie ĝi, nomata *salita al Montale*, iras tra naturprotektejo kaj atingas la Trian Turon, de kie eblas pluiri malsupren al la televidcentro de San-Marino.

Koordinatoj
-----------

* Unua Turo: 43° 56′ 6″ N 12° 27′ 0″ O﻿ / ﻿43.93500 °N, 12.45000 °O﻿ / 43.93500; 12.45000 (mapo)
* Dua Turo: 43° 55′ 56″ N 12° 27′ 7″ O﻿ / ﻿43.93222 °N, 12.45194 °O﻿ / 43.93222; 12.45194 (mapo)
* Tria Turo: 43° 55′ 48″ N 12° 27′ 10″ O﻿ / ﻿43.93000 °N, 12.45278 °O﻿ / 43.93000; 12.45278 (mapo)

La turoj sur eŭro-moneroj
-------------------------

Kvar el la San-Marinaj eŭro-moneroj portas motivon, kiu rilatas al la tri turoj:

* La 1-eŭra monero montras la blazonon de San-Marino, kiu enhavas la tri (simbole prezentatajn) turojn.
* La 50-cenda monero montras la turojn en natura aspekto.
* La 5-cenda monero montras la unuan turon.
* La 1-cenda monero montras la trian turon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La tri turoj de San-Marino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de la Unua Turo
* Retejo de la Dua Turo
**Deuil-la-Barre** estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la regiono Francilio. Ĝi situas apud Enghien-les-Bains, en la arondismento de Sarcelles.

Laŭ la stato de 2021 en la urbo vivis 22 510 loĝantoj sur areo de 3,76 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 5 987 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Deuil-la-Barre situas proksimume 9 kilometrojn norde de la limoj de Parizo, ĉe la forsto de Montmorency. La urbo ŝajnas kiel vockruciĝo inter la departementoj Seine-Saint-Denis kaj Val-d'Oise. Deuil sukcese konservis la aspekton de kampara vilaĝo, kun fruktarbejoj kaj arbara monteto. Sed la urbo ankaŭ entenas malsekuran kvartalon, *La Galathée*.

Deuil-la-Barre havas landlimojn kun la komunumoj Montmorency, Groslay, Montmagny kaj Enghien-les-Bains en Val-d'Oise, sed ankaŭ kun Épinay-sur-Seine en najbara Seine-Saint-Denis.

Famulo
------

* Eudes de Deuil, abato de Baziliko de Saint-Denis de 1151 ĝis 1162 sub la nomo de Eudes la 2-a.

Vidindaĵoj
----------

La **preĝejo Dipatrino** (antaŭe Sankta Eugène) estis starigita dum la 11-a kaj la 12-a jarcentoj, sur la loko de antaŭa, verŝajne merovida konstruaĵo. Oni aldonis gotikan ĥorejon al la romanika preĝejo en 1220. La **kastelo La Chevrette**, loĝejo de Louise d'Épinay, estis malbonŝance detruita en 1786 : nur restas el ĝi, ene de malgranda publika parko, la domgardistejo de la 17-a jarcento kaj la enireja krado.

La **lago Marchais** estas lageto lokita apud Groslay. Ĝi estis sendube loko de paganistaj ritoj dum la gaŭla periodo.

Partneraj urboj
---------------

* Germanio Frankfurto ĉe Majno en Germanio ekde 1967 (Nieder-Eschbach)
* Hungario Vác en Hungario ekde 1991
* Unuiĝinta Reĝlando (Britio) Winsford en Unuiĝinta Reĝlando (Britio) ekde 1992
* Portugalio Lourinhã en Portugalio ekde 2009

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Val-d'Oise
* Listo de urboj de Francio
* Deuil - Montmagny (stacidomo)
* La Barre - Ormesson (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala TTT-ejo

Preĝejo Dipatrino
**Bernhard KÖTZ** [köc] (naskiĝis la 7-an de januaro 1882 en Waldenburg, mortojaro ne konata, sed li vivis ankoraŭ en aŭtuno 1946, en Leipzig) estis germana libristo kaj Esperanto-vortaristo. 

Kötz eklernis Esperanton en 1902 kaj ekaktivis de 1907. Li prezidis la tiaman Saksan-Turingan Esperantistan Ligon, kaj fondis eldonejon de la Ligo, kiu ŝanĝiĝis en 1908 al Germana Esperanto-Librejo. Kötz eldonis multajn Esperanto-lernilojn kaj literaturon. En 1910 li akiris la Esperanto-Eldonejon Hoffmann, kaj en 1919 la Esperanto-eldonaĵojn de Germana Esperanto-Gazeto. En 1921 kunfandiĝis la Germana Esperanto-Eldonejo kaj Librejo kun la firmo Ferdinand Hirt & Sohn, Leipzig (Lepsiko). Tie li oficis kiel direktoro de la Esperanto-fako. 

Kötz partoprenis 13 internaciajn Esperanto-kongresojn kaj konferencojn. Li estis prezidanto de la Esperanto-Societo en Lepsiko. Kötz verkis krom propagandaj artikoloj la poŝvortaron "Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch" (kune kun Arthur Degen), el kiu disvendiĝis 35.000 ekzempleroj en kvar eldonoj (1925, 1926, 1929, 1932); krome mallongan lernilon kaj Internacian Kantaron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Bernhard Kötz en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Aberdeno |


Aberdeen montage.jpgAberdeen montage
**Aberdeen** (prononco [ˌæbəɾˈdiːn]; skotgaele *Obar Dheathain*; skote *Aiberdein*) estas havenurbo en nordorienta Skotlando.

* Koordinatoj: 57° 10′ N 2° 04′ U﻿ / ﻿57.167 °N, 2.067 °U﻿ / 57.167; -2.067 (mapo)
* Loĝantaro: 183 791 (2005)

Aberdeen
Laŭ la stato de 2016 en la urbo vivis 200 680 loĝantoj sur areo de 65,1 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 083 loĝantoj/km². Tiele ĝi estas la tria plej granda urbo en Skotlando kaj situas apud la Norda Maro, inter la estuaroj de la riveroj Dee kaj Don. Krome ĝi estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando.

Ĝi estas kultura centro kun antikva universitato.

Loko de **Aberdeen** en Skotlando.**Industrio** – fiŝkaptado, grava centro de submara esplorado por nafto kaj gaso.

Esperanto en Aberdeen
---------------------

Tridek ok homoj en Aberdeen aperas en la Adresaro de la Esperantisttoj serio XXV (1903-1904). Tiuj homoj ŝajne aĉetis la Unuan Libron kaj sendis al Zamenhof deŝireblan folion el la broŝuro. Kun unu escepto, tiuj 38 nomoj aperas en blokoj, tiel donante impreson ke iu organizis la listiĝon. La tiama loka gazeto verŝajne nomiĝis "La Norda Stelo".

Pastro Henry Dawtrey kaj George Jarvis aranĝis publikan kunvenon en 1918 en Aberdeen dum kiu parolis bone konata malnova esperantisto John Bredall. La prelego estis tiel sukcesa ke la Lerneja Komisiono de Aberdeen tuj konsentis starigi klasojn, al kiuj en la sama jaro, aliĝis 50 personoj.

En 1922 tie okazis la 13-a Skotlanda Kongreso de Esperanto.

### Esperantistoj de Aberdeen

* John Esslemont

Vidu ankaŭ
----------

* Universitato de Aberdeen
* 5677 Aberdonia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aberdeen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo de la urba konsilio de Aberdeen]
* retejo pri la urba skota dialekto Arkivigite je 2005-12-30 per la retarkivo Wayback Machine
* urba komerca portalo
* retejo de la universitato de Aberdeen


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10745
* GND: 4079606-1
* LCCN: n80079501
* VIAF: 157104604
* SUDOC: 027603016
* NKC: xx0039747
* BNE: XX456019
 |
La **Centra Instituto por Atomesplorado** aŭ **Kuna Instituto por Atomfizika Esploro** (angle *Joint Institute for Nuclear Research*, ruse *Объединённый институт ядерных исследований*), aŭ **JINR** laŭ la angla mallongigo) estas esplorcentro kies celo estas esplorado pri pezaj elementoj, tio estas al nuklea fiziko. Ĝi estas en Dubna (Moskva provinco), Rusio (110 km norde de Moskvo). Pro tio la urbo Dubna donas sian nomon al elemento 105, nome Dubnio.

La instituto partoprenis en la malkovro de la jenaj kemiaj elementoj de la perioda tabelo: ruterfordio (1964), dubnio (1967), seborgio (1974), flerovio (stabilinsulo, 1999), livermorio (2001), ununtrio (2004), ununpentio (2004), ununoktio (2006) kaj pli ĵuse la ununseptio (2010).

Membroj
-------

Tiu internacia centro de esplorado dediĉita al atomsciencoj disponas el partopreno de ĉirkaŭ 5 500 funkciuloj, 1 200 esploristoj inter kiuj 1 000 doktoroj de la deok ŝtatoj membroj (Armenio, Azerbajĝano, Belorusio, Bulgario, Ĉinio, Kubo, Ĉeĥio, Kartvelio, Kazaĥio, Moldavio, Mongolio, Nord-Koreio, Pollando, Rumanio, Rusio, Slovakio, Ukrainio , Uzbekio, Vjetnamio), same kiel kelkaj elstaraj kaj konataj sciencistoj de la UNESCO, la CERN, CLAF, Francio, Germanio, Italio kaj Usono.

Instalaĵoj kaj ekipaĵoj
-----------------------

La ĉefaj instrumentoj de esplorado estas superkonduktiva partikla akcelilo, nuklotrono (por partikloj de 7 elektronvoltoj de energio), tri izokroniaj ciklotronoj (120, 145 kaj 650 elektronvoltoj), fazotrono (680 elektronvoltoj) kaj sinkrofazotrono (4 elektronvoltoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Georgij Florov

Notoj
-----

1. ↑  2010, ref. en Phys. Rev. Lett. 194,142502

* Kategorio Centra Instituto por Atomesplorado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691800
* LCCN: n50073055
* VIAF: 153578839
* ISNI: 0000000406204119
* SUDOC: 134009657
* BNF: 11992516z
* NKC: uk2014826691
 |
**Brajtono** (angle *Brighton*, pron. [ˈbɹaɪtən]) estas urbo en la angla graflando East Sussex apud la maniko kaj 77 kilometroj sude de Londono.

Laŭ la stato de 2001 en la urbo vivis 134 293 loĝantoj sur areo de 82,67 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 624 loĝantoj/km².

Ĝi estas la plej larĝa kaj plej populara feriurbo en sudorienta Anglio. Ĝi estas fizike ligita al la urbo Hove kaj oni ofte ligas la du vortojn t.e. Brighton & Hove. Antaŭ 1992 Brajtono estis parto de la administra provinco East Sussex sed en 1992 kun Hove ĝi fariĝis unuara instanco.

La ĉefaj enspezofonto de la urbanoj estas turismo, procesado de manĝaĵo, inĝenierado kaj la okaziko de kongresoj kaj koncertoj en granda konferencejo. Brajtono estas populara loĝloko por artistoj, muzikistoj, ĵurnalistoj kaj aktoroj. Laŭdire la denseco de samseksemuloj pli altas ol averaĝe en Britio.

Pro la rapida fervojo al Londono (unu horo) multaj homoj laboras en Londono kaj vojaĝas ĉiutage.

Krom la fervoja linio al Londono, pluaj linioj ligas la urbon al Portsmouth kaj Eastbourne. Krome estas aŭtoŝoseo (M23) al suda Londono.

En la urbo estas du universitatoj: Universitato de Sussex kaj Universitato de Brighton.

Esperanto
---------

La Universala Kongreso de Esperanto okazis en Brajtono en 1989.

### Esperantistoj

* Nigel Tart

Historio
--------

En la mezepoko la loko estis fiŝista vilaĝo nomita *Brighthelmstone*. En 1782 la Princo de Kimrio, la estonta reĝo Georgo la 4-a ekloĝis ĉi tie. Ankaŭ marbanado fariĝis tre populara kaj la loĝloko kreskis al urbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Brajtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Brajtono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo - elektu *Visitors*. Nur en la angla lingvo.

* La Granda Hotelo ĉe la marborda promenejo, restaŭrita post bombatenco de la terora grupo Irlanda Respublika ArmeoLa Granda Hotelo ĉe la marborda promenejo, restaŭrita post bombatenco de la terora grupo Irlanda Respublika Armeo
* La "reĝa paviliono"La "reĝa paviliono"
* la marponto de Brajtono estas ne nur vojo 500 metrojn en la maron, sed kompleta amuzparko sur la akvola marponto de Brajtono estas ne nur vojo 500 metrojn en la maron, sed kompleta amuzparko sur la akvo
* la marponto vidata de la plaĝola marponto vidata de la plaĝo

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrovido-Kantokonkurso 1974


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10599
* GND: 4008266-0
* LCCN: n81026199
* VIAF: 146518537
* NKC: ge463332
 |
**Ipoustéguy**, pseŭdonimo de **Jean Robert** (6a de januaro 1920, Dun-sur-Meuse (Meuse) - 8a de februaro 2006, Doulcon (Meuse) estis franca skulptisto kaj pentristo. Li faris 600 skulptaĵojn. 

En 1941, malpreta al la Deviga Laborservo trudita de la Okupacio fare de Nazia Germanio, laboris en la trajnstacio de Saintes, kie li survivis bombardadon pere de la helpo de germana soldato kiu malfermis al li la pordon de bunkero. 

En 1948, li partoprenis instigita de Robert Lesbounit en sperto de kolektiva laboro inspirita en la mezepokaj ŝtonĉizistoj. Li faris du freskojn en la preĝejo Saint-Jacques-le-Majeur de Montrouge.

Li ĉesis pentri en 1953 por dediĉi sin al skulptarto. Sed li ĉesis nek desegni nek verki.

Verkoj
------

* *Leaders et enfants nus*, Livre-objet, Le Soleil Noir, 1970.
* *Sauve qui peut, Robin! ou le don hérétique. Essai sur la sophoscatophagie*, Paris, Grasset, 1978.
* *Arcs et traits, dessins et textes*, Paris, Cercle d'art / galerie D.M. Sarver, 1989.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 861054
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ipoustéguy en la franca Vikipedio.*
La fama surskribo "NO SURRENDER" (Ne al kapitulacio) sur muro de domo en Derri
**Derry** estas urbo en la nordo de Nord-Irlando. Derry estas la dua plej granda urbo en Norda Irlando, post Belfasto. La britaj kaj nord-irlandaj protestantoj ĝenerale nomas la urbon **Londonderry**. La origina irlanda nomo estas **Doire** aŭ **Doire Cholm Chille** kaj signifas *kverkarbaro*.
La antikva parto de la urbo situas je la orienta bordo de la rivero Foyle, sed fakte la urbo okupas ambaŭ flankojn de la rivero, kiuj estas ligitaj per du pontoj. 

Laŭ la stato de 2008 en la urbo vivis 85 016 loĝantoj sur areo de 387 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 220 loĝantoj/km².

*Derry* estis strategia urbo en la konfliktoj en Nord-Irlando. En 1972 okazis perforto dum publika manifestacio, poste nomita Sanga Dimanĉo.

Guildhall (Urbodomo)
Geografia pozicio:
(55° 00′ 00″ N; 07° 20′ 00″ U Mapo)

20-a jarcenta historio
----------------------

En 1921, kun la dividado de Irlando, la grandurbo iĝis limurbo. Amelia Earhart vekis iom da intereso en la grandurbo kiam ŝi alteriĝis tie en 1932 post esti la unua virino se temas pri transiri Atlantikon en ununura kaj sola flugo, la unua fare de virino.

En la postaj jaroj la urbo iĝis konata ĉefe pro la "problemoj", kies pinto alvenis dimanĉe la 30-an de januaro 1972 (kio poste estis nomita Sanga Dimanĉo), en kiu 13 homoj estis pafmortigitaj de britaj soldatoj dum marŝo de homaj-rajtoj en la areo Bogside de la urbo. Pliaj 13 homoj estis vunditaj kaj unu el ili mortis pro liaj vundoj. Multaj kredas, ke la kanto "Sunday Bloody Sunday" de la irlanda rokmuzika grupo U2 estis skribita pri la okazaĵoj de "Bloody Sunday", tio ne estas tute klara.

Hodiaŭ la perforto trankviliĝis, lasante grandajn murpentraĵojn prezentantajn bildojn de subpremo fare de la britoj, sloganojn, naciismajn simbolojn kaj simbolojn de aliaj "subpremataj" organizoj (kiel ekzemple la OLP) de la katolika flanko kontraŭ pentraĵoj de historiaj okazaĵoj, festante viktimojn kaj kontraŭsloganojn de la protestanta flanko

Vidindaĵoj
----------

* Ponto Craigavon

Alia urboj en Nord-Irlando
--------------------------

Angla kaj *Irlanda*:

* Armagh *Ard Mhacha*
* Belfast *Béal Feirste*
* Lisburn *Lios na gCearrbhach'*
* Newry *An tIúr*

Vidu ankaŭ
----------

* Sanga dimanĉo (1972)
* Muff

Ĉiovendejo Austins

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-12-22. Alirita 2008-09-28.

* Derry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Derry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 164749
* GND: 4111374-3
* LCCN: n50056238
* VIAF: 141955584
* NKC: ge1097987
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri vilaĝo en distrikto Covasna. Por informoj pri komunumo en distrikto Mureș, vidu la artikolon Ilieni (Mureș).

Muroj de la fortika preĝejo en Ilieni
**Ilieni** [iljenj] (hungare *Illyefalva* ijefalva germane *Eliasdorf*) estas komunumo en Rumanio sude de Sfântu Gheorghe. Administre apartenas al ĝi Dobolii de Jos, Sâncraiu. Laŭ la stato de 2021 en la urbo vivis 2 181 loĝantoj.

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi havis 1 360 loĝantojn (hungaroj), en 1992 996 (98% hungaroj).

Historio
--------

Je ĝia unua skriba mencio en 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). Mór Jókai kaj Kálmán Mikszáth verkistoj estis deputitoj de la komunumo en la parlamento de Hungario.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Gravaj personoj
---------------

* Zsigmond Imreh (26-a de septembro 1900 – Miskolc, 23-a de marto 1965: pentristo.
* Jozefa Pályné Ecsedi; *Etsedi* (1795 – Kolozsvár, 24-a de majo 1827): kantistino-aktorino.
* György Révay (28-a de aprilo 1878 – ?): operetkomponisto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Administracia mapo de distrikto Arkivigite je 2009-01-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Mapo de distrikto Arkivigite je 2006-11-25 per la retarkivo Wayback Machine
* Fizografia mapo de distrikto Arkivigite je 2006-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Popolnombrado 2002
|  |
| --- |
| **Druskininkai** |
| blazono de Druskininkai | situo en Litovio |
| Bazaj datumoj |
| ŝtato: |  Litovio |
| distrikto: |  distrikto Alytus (ĝis julio 2010) |
| komunumo: | Druskininkai |
| Nombro de loĝantoj: | 13 170 (en 2023) |
| areo: | 24 km² |
| internacia telefona prefikso: | (+370) 313 |
| koordinatoj: | 54° 01' norde, 23° 58' oriente |

**Druskininkai** estas urbo kaj kuracloko en la sudo de Litovio. Ĝi troviĝas en la historia regiono Dzukio, 130 kilometrojn sudokcidente de Vilno, proksime al la limo al Belorusio.

Politika aparteno, statistikoj
------------------------------

Inter la jaroj 1995 kaj 2010 ĝi apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Alytus. Ĝi formas kun ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj la urbeto Ratnyčia memstaran administran komunumon (*savivaldybė*). En 2023 en la urbo vivis 13 170 loĝantoj sur areo de 24 kvadrataj kilometroj, kio en 2023 rezultigis loĝdenson de 549 loĝantoj/km².

Naturo
------

Druskininkai konatas pro sia situo en bela pejzaĝo meze de arbaraj montetoj ĉe la rivero Nemunas. Nordoriente, malmulte ekster la urbo, komenciĝas la Nacia Parko Dzukio. Tuj okcidente troviĝas la lago *Druskonis*.

banloka vilao, nomata *Linksma* ("gaja")

Turismo
-------

Kune kun la banlokoj ĉe la litova bordo de la Balta Maro en la urbaj komunumoj Neringa kaj Palanga, la urbo Druskininkai estas la ĉefa ferioloko de Litovio. Al tio kontribuas la kuraca infrastrukturo (sanatorioj, parkoj ktp.). Tamen nombro da vizitantoj malkreskis post disfalo de Sovetunio, do troveblas ankaŭ malplenaj domoj de eksaj sanatorioj.

En la urbocentro ekzistas muzeo memoranta pri la pentristo kaj komponisto M. K. Čiurlionis, kiu tie naskiĝis kaj certan tempon vivis.

Proksime de la urbo troviĝas:

* la Grutas-Parko, "subĉiela muzeo" kun statuoj kaj aliaj memoraĵoj el la epoko de la sovetia okupo de Litovio,
* muzeoj kun lignaj skulptaĵoj, plejparte faritaj de Antanas Česnulis (en vilaĝo Naujasodė).

Sporto
------

* golfejo
* skiareno
* sporta centro
* akva parko

Ĝemelaj urboj
-------------

Inter alie

* Pollando Elblongo en Pollando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Druskininkai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Druskininkai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficialaj paĝoj de la urbo (litovaj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 126603
* GND: 4013143-9
* LCCN: n90670698
* VIAF: 146475551
 |
**István Harkányi** [iŝtvAn harkAnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Harkányi István Pál** estis hungara kirurgo, anestezisto, altlerneja instruisto.

István Harkányi naskiĝis la  30-an de junio 1912(nun 1912-06-30) en Budapeŝto, li mortis la 9-an de majo 1994 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Harkányi devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1930, poste li akiris medicinan diplomon en 1937 en Universitato de Sieno. Post la diplomo li laboris jaron en hospitalo de Groseto. Hejmenveninta li estis praktikanto en hospitalo de Kaposvár, sed en 1943 li estis trudlaboristo, en la sekva jaro deportito pro sia judeco. Li kandidatiĝis (CSc) en , li doktoriĝis (DSc) en antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

*

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860814
 |



* Portalo pri Biografio
Pri la komunumo
---------------

**Rongellen** (en la romanĉa lingvo: **Runtgaglia**) estas komunumo de la komunumaro Schams kaj la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 44 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

La komunumo Rongellen situas ĉe la okcidenta flanko de la Viamala-Ravino, unu el la plej grandaj obstakoloj de la vojo de Thusis al Splugo- kaj San-Bernardino-Pasejo, kiun fosis la Malantaŭa Rejno. La komunumo konsistas el la du partoj Unter Rongellen kaj Ober Rongellen.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Rongellen limas en okcidento kaj nordo al Thusis, en nordoriento al Sils en Domleschg, en sudoriento al Zillis-Reischen, kaj en sudo al Lohn.

Trafiko
-------

Tra la teritorio de Rongellen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 13 kaj la svisa aŭtovojo A13, kiuj ambaŭ ĉirkaŭveturas la Viamala-Ravinon kaj ankaŭ la vilaĝocentron per tuneloj. La komunumo-parto Unter Rongellen situas ĉe la kantona ĉefvojo, tra kiu pasas la poŝtaŭtolinio de Thusis al Zillis kaj pluen al Splugo- respektive San-Bernardino-Pasejo. De la kantona ĉefvojo flanka vojo kondukas al Ober Rongellen, sur kiu cirkulas koneta poŝtaŭtolinio.

Lingvoj
-------

Rongellen estas la sola komunumo en Schams, kiu estas tradicie germanlingva, verŝajne - tamen ne dokumentita - tio estas la sekvo de setlado fare de valzoj. Pro almigro de romanĉlingvanoj, la komunumo ĉiam disponis pri romanĉlingva malplimulto de inter 10 kaj 20%.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Rongellen datiĝas el la jaro 1344 kiel *Rungal*. Supozeble dum mezepoko ekzistis valza setlejo en Rongellen. Landaj mastropj estis la Senjoroj de Vaz kaj poste ĝis la Milito de Schams la Grafoj de Werdenberg, kiuj 1456 devis revendi la valon al la episkopo de Koiro. En la jaro 1458 la loĝantoj de Schams kaj kun ili ankaŭ de Rongellen sin liberaĉetis de la episkopa feŭdo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Rongellen* en *Historia Leksikono* (2010-11-10)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rongellen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝo pri la komunumo Rongellen en la retejo pri la Viamala-Ravino[*rompita ligilo*]
* Rongellen en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Rongellen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malantaŭa Rejno |
| --- |
| 
**Komunumaro Avers:** **Avers**

**Komunumaro Domleschg:** Almens  •  **Fürstenau**  •  Paspels  •  Pratval  •  Rodels  •  Rothenbrunnen  •  Scharans  •  Sils en Domleschg  •  Tomils

**Komunumaro Rheinwald:** **Hinterrhein**  •  Nufenen  •  Splugo  •  Sufers

**Komunumaro Schams:** Andeer  •  Casti-Wergenstein  •  Donat  •  Ferrera  •  Lohn  •  Mathon  •  Rongellen  •  **Zillis-Reischen**

**Komunumaro Thusis:** Cazis  •  Flerden  •  Masein  •  **Thusis**  •  Tschappina  •  Urmein |  |

 |
**Viŝakhapatnam** (telugue విశాఖపట్నం) estas industria kaj universitata urbego kaj havenurbo en ŝtato Andra-Pradeŝo en federacia ŝtato Barato. La urbo disfamiĝis, kiel "La Juvelo de Oriento-Marbordo".

Templo en Viŝakhapatnam

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 540  km²
* Alto super marnivelo: 0–5 m
* Loĝantaro: 1 063 100 en 2005
* Horzono: UTC + 05:30
* Poŝtkodo: 6250xx
* Telefonkodo: (91)891
* Aŭtokodo: AP-31 - AP-33

Situo
-----

Viŝakhapatnam situas sur ebenaĵo laŭ Bengala golfo laŭ ĉefvojo kaj fervojo, kiuj sekvas la marbordon.

Historio
--------

La unua mencio pri la urbo troviĝis en la hindaj epopeoj en la 5-a jarcento antaŭ Kristo. Ekde la 16-a jarcento eŭropanoj profitis la havenon. En 1804 britaj kaj francaj ŝipoj tie kontraŭbatalis. La moderna haveno en 1927 konstruiĝis. Precipe en la 1980-aj jaroj Visakhapatnam industriiĝis. En la haveno ankaŭ la Mararmeo trovis lokon.

Trafiko
-------

Viŝakhapatnam havas flughavenon. La haveno apartenas al la plej gravaj havenoj de Barato. La vojaj kaj fervojaj kontaktoj estas bonaj. Interne aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Viŝakhapatnam havas tropikan klimaton. En majo estas la plej varma: 32 °C, en januaro estas la plej malvarma: 23 °C. Jare pluvas po 955 mm, precipe inter julio-oktobro.

Vidindaĵoj
----------

* bestoĝardeno de 1972
* universitato
* muzeo
* biblioteko
* marborda longa strando

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

Haveno de Viŝakhapatnam
Interna urboparto de Viŝakhapatnam
Templo en Viŝakhapatnam

* Viŝakhapatnam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Viŝakhapatnam en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Panorama vido de ViŝakhapatnamPanorama vido de Viŝakhapatnam

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 337855
* GND: 4324044-6
* BNF: 137454378
 |
**Vadodara,** (en loka lingvo **વડોદરા**) estas milionurbo, ankaŭ universitata urbo en subŝtato Guĝarato en federacia ŝtato Barato. La urbo estas konata ankaŭ, kiel "urbo de kulturo". La historia loknomo estis ĝis 1974 *Baroda* (બરોડા).

la impresa palaco *Lakŝmi Vilas* en Vadodara
pordego *Mandvi*
Universitato de Vadodara
la flughaveno de VadodaraLaŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 2 065 771 loĝantoj sur areo de 235 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 8 791 loĝantoj/km².

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 3900xx
* Telefonkodo: (91)265
* Aŭtokodo: GJ-06

Situo
-----

Vadodara situas sur ebenaĵo laŭ rivero, kiu dum musono ofte inundas, poste ofte sekiĝas. Ahmadabado troviĝas je 110, Mumbajo je 358, Nov-Delhio je 1 039 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la loko de komercistoj devenis en 812 antaŭ Kristo. Poste precipe hinduoj vivis tie. Dum dominado de britoj Baroda restis princlando ĝis la sendependiĝo. En 1907 la unua fabriko ekfunkciis. Precipe en la 1960-aj jaroj Vadodara industriiĝis, nuntempe eĉ borso funkcias tie. En 2001 tertremo okazis.

Trafiko
-------

Tra Vadodara fervojo Mumbajo-Nov-Delhio trairas de 1831. Ĉefvojaj kontaktoj estas al Ahmadabado kaj Mumbajo. Tial Vadodara estas konata, kiel "Enirejo al la Ora Kvarangulo". La urbo havas flughavenon.

Klimato
-------

Vadodara havas tropikan klimaton kun 3 sezonoj: vintro, musono kaj somero. En januaro kelkfoje eĉ frostas. Inter novembro kaj februaro la temperaturo estas nokte 15 °C, tage ne pli ol 30 °C. Inter marto kaj julio tio estas 23 °C - 36 °C. Jare pluvas po 860 mm. Escepte la musonon la vetero estas tre seka.

Vidindaĵoj
----------

* palaco *Lakŝmi Vilas*
* universitato
* arta muzeo

Famuloj
-------

* Inajat Ĥan

Ĝemelurbo
---------

* Usono Edison (Nov-Ĵerzejo), Usono

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

* Kategorio Vadodara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 335446
* GND: 4349634-9
* LCCN: n82077081
* VIAF: 152381702
* SUDOC: 027720144
* BNF: 11970247h
 |
**Mirat** (hindie मेरठ, urdue میرٹھ (Pri tiu ĉi sono prononco, angle *Meerut*) estas industria kaj universitata urbo apartenanta al la ĉefurba regiono en subŝtato Utar-Pradeŝo en federacia ŝtato Barato.

Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 1 305 429 loĝantoj sur areo de 141,94 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 9 197 loĝantoj/km².

Skribita ŝtono de Aŝoko

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 141 km²
* Alto super marnivelo: 219 m
* Loĝantaro: 1 074 200 en 2001
* Horzono: UTC + 05:30
* Poŝtkodo: 2500xx
* Telefonkodo: (91)121
* Aŭtokodo: UP-15
* 28° 59′ 44″ N 77° 42′ 18″ O﻿ / ﻿28.99556 °N, 77.70500 °O﻿ / 28.99556; 77.70500 (mapo)

Geografio
---------

Gaziabad troviĝas 43, ĉefurbo Delhio 61, Moradabad 105, Saharanpur 111, Aligarh 127, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 398, Mumbajo 1218, Kolkato 1284 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Arkeologoj trovis restaĵon de urbo Alamgirpur iom for (23 mejlojn), kiu apartenis al la frua Induso-civilizacio. Mirat estis centro de budhismo dum regado de Aŝoko. En 1192 oni alikonstruis ĉiujn hindutemplojn al moskeoj. En 1398 Timur Lenk invadis la urbon. Dum dominado de britoj okazis ribelo en 1857. Post la sendependiĝo ribeletoj okazis en 1982 kaj en 1987. En 2006 pro incendio 50 homoj mortis.

Trafiko
-------

La plej proksima flughaveno troviĝas je 80 km-oj, sed nun jam konstruiĝas la pli nova. La vojaj kaj fervojaj kontaktoj estas bonaj. Interne aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Mirat havas tre sekajn somerojn kun temperaturo pli ol 40 °C kaj malvarmajn vintrojn. La somero daŭras de aprilo ĝis julio. Inter novembro-januaro kelkfoje eĉ frostas. Inter novembro kaj februaro la la videbleco estas preskaŭ nulo pro la nebulo kun temperaturo iom pli, ol frostopunkto.

Vidindaĵoj
----------

* diversaj preĝejoj
* universitato
* islama urboparto

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

Templo nokte en Mirat

* Kategorio Mirat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 56° 7′ 2″ N 03° 56′ 23″ U﻿ / ﻿56.11722 °N, 3.93972 °U﻿ / 56.11722; -3.93972 (mapo)

**Stirling** (gaelalingve *Sruighlea*, skote Sterlin) estas malnova urbo de Skotlando lokita ĉe la rivero Forth, almonte de Edinburgo.

Stirling etendiĝas ĉirkaŭ la impona kastelo de Stirling kaj sia malnova urbocentro, kiu datiĝas de Mezepoko. Ĝi plie estas administra, komerca kaj industria centro. 

Laŭ la stato de 2016 en la urbo vivis 37 610 loĝantoj, kaj laŭ la censo de 2001 la urbo havis proksimume 45 000 loĝantojn.

Malnovtempe ĉefurbo de la reĝlando de Skotlando, Stirling havis la titolon *Royal Burgh* ĝis 2002, kiam ĝi akiris la statuton de urbo de la Unuiĝinta Reĝlando.

La ponto de la urbo estis la loko, kie okazis la samnoma batalo inter la skotoj de William Wallace kaj la angloj en 1297. Pli sude okazis cetere la batalo de Bannockburn en 1314.

Esperanto en Stirling
---------------------

Tie okazis la unua Skota Kongreso de Esperanto en 1906.

Ĝemelecoj
---------

* Francio Villeneuve-d'Ascq, 1984 en Francio

Vidu ankaŭ
----------

* Kastelo de Stirling

|  |  |
| --- | --- |
| La kastelo de Stirling, vidita de sudokcidente | La historia ponto |

* Stirling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Stirling en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de Varanasio sur la mapo
**Varanasio** (hindie वाराणसी, (Vārāṇasī), prononco: [vɑːrɑːɳəsiː]; antaŭaj nomoj: *Benares*, / bənɑːrəs /, (*Kāshī*) (*la lumanta*)) estas milionurbo. Ĝi situas en la nordbarata federacia ŝtato Utar-Pradeŝo kaj estas rigardata kiel la plej sankta urbo de hinduismo kaj unu el la plej malnovaj urboj de Barato (iam Hindio). 

Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 1 198 491 loĝantoj sur areo de 82,1 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 14 598 loĝantoj/km². Dume pli ol 1 000 000 pilgrimantoj vizitas tien ĉiujare.

Varanasi estas hejmo al kvar universitatoj. Mark Twain skribis pri la urbo: *"Benares estas pli aĝa ol historio, pli aĝa ol tradicio, pli aĝa eĉ ol legendo, kaj aspektas dufoje same aĝa kiel ĉio el ili sume*.

Geografio
---------

Varanasio situas laŭ la rivero Gango. Delhio troviĝas 776 km-ojn.

Riverborda panoramo en Varanasio
La stupao Dhāmek en Sarnato.
Ĝi lokas ĉe koordinatoj 25° 20′ N, 83° 0′ O (mapo)25.32583
 .

Historio
--------

Laŭ legendo la urbo estis fondita fare de la hindua dio Ŝivo, ĉirkaŭ 5,000 jarojn por unu el la plej gravaj pilgrimejoj en la lando. Ĝi estas unu el la sep sanktaj urboj de la hinduoj. Ĝi estis la ĉefurbo de la regno Kaŝio, unu el la dek ses grandaj regnoj. La budho Gotamo faris sian unuan predikon ĉi tie, en Sarnato, rakonto kiu troviĝas en la *Sutro de la ekturno de la darmorado*. Multaj hinduaj skribaĵoj (eĉ ankaŭ ĉinaj) mencias ĝin. Varanasio estis ankaŭ komerca kaj industria centro pri silkoj, parfumoj, eburoj kaj skulptaĵoj. En 2006 kaj ankaŭ post unu jaro bomboatakoj okazis fare de teroristoj.

Klimato
-------

Varanasio havas subtropikan klimaton kun grandaj diferencoj. La someroj estas longaj, de frua aprilo ĝis oktobro kun musono-sezonoj. La vintro daŭras de decembro ĝis februaro. La temperaturoj estas somere 32-46 °C, vintre 5-15 °C - 15 °C. Jare pluvas po 1110 mm.

Vidindaĵoj
----------

* Bordo de rivero Gango, renkontejo de pilgrimantoj
* Aro da temploj

Trafiko
-------

La flughaveno troviĝas 25 km-ojn. Trajnoj trafikas ekde 1862. En la urbo aŭtobusetoj kaj rikiŝoj liveras la pasaĝerojn. Sur la rivero boatoj kaj malgrandaj vaporŝipoj trafikas.

Rimarkindaj loĝantoj
--------------------

* Ravi Shankar

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

Referencoj
----------

1. ↑  Census of India 2011: *Provisional Population Totals. Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above.* (PDF-Datei; 138 kB)
2. ↑  Pletcher, Kenneth.  (2010) *The Geography of India: Sacred and Historic Places*. The Rosen Publishing Group, p. 159–160. ISBN 978-1-61530-142-3.
3. ↑  Herman, A. L..  (1999) *Community, Violence, and Peace: Aldo Leopold, Mohandas K. Gandhi, Martin Luther King, Jr. and Gautama the Buddha in the Twenty-First Century*. SUNY Press, p. 153. ISBN 978-0-7914-3983-8.
4. ↑  Melton, J. Gordon.  (2010) *Religions of the World, Second Edition: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices*. ABC-CLIO, p. 2536. ISBN 978-1-59884-204-3.

* Varanasio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Varanasio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Placo flanke de la katedralo kiu fone videblas.
La  **Kompostela Sankta Jubilea Jaro** aŭ **Jakoba Sankta Jaro** (en galega lingvo, Ano Santo Xacobeo) estas la nomo kiun ricevas festotago de Sankta Jakobo Apostolo la 25-an de julio se dimanĉo. Ĉi tio okazas kun regula kadenco ĉiun 6-5-6-11 jarojn (krom se la lasta jaro de jarcento ne estas superjaro, kiam kadencoj de 7 aŭ 12 jaroj povas okazi), tial do, en ĉiu jarcento oni festas la Jakoban Sanktan Jaron 14 fojojn. La festo de ĉiu sankta jaro donas indulgon al ĉiuj fideluloj, kiuj libervole plenumas la sekvajn kondiĉojn:

* Vizitas la katedralon de Santiago-de-Kompostelo, en Galegio, Hispanio.
* Preĝas (almenaŭ la Kredo aŭ la Pratronia) kaj petas pro la intencoj de la Papo. Oni ankaŭ rekomendas ĉeesti meson.
* Ricevas la sakramentojn de pentofarado kaj komunio; t.e. konfesas kaj ricevas komunion (en la dek kvin tagoj antaŭ aŭ post la vizito de la katedralo)

Ankaŭ kutimas eniri en la katedralon tra la Sankta Pordo, kiu malfermiĝas nur okaze de ĉi tiu soleno.

Per la perado de la Eklezio, la Jubileo donas al tiuj, kiuj volas plenumi la kondiĉojn listigitajn, la gracon de plena aŭ kompleta pardonado de la dumtempa puno, kiu meritas la pekojn faritajn de ili..

La unua Jubilea Jaro estis fondita de Papo Kalisto la 2-a en 1122 en la jaro 1126. La lastaj estis 1993, 1999, 2004, 2010 kaj 2021.

La kadenco 6-5-6-11 de la jakobaj jaroj dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj havas sian klarigon en la ritmo de la superjaroj kaj en la fakto ke la semajno havas 7 tagojn. Se ne ekzistus superjaroj, la jubilea jaro okazus ĉiun sepan jaron. Ĉar la jaroj divideblaj per 100 estas nur superjaroj, kiam ili estas ankaŭ divideblaj je 400, en la fino de la jarcento pasas sep aŭ dek du jaroj inter du sinsekvaj sanktaj jaroj.

* Kategorio Sankta Jakoba Jaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 19° 02′ 00″ N 73° 01′ 00″ O﻿ / ﻿19.03333 °N, 73.01667 °O﻿ / 19.03333; 73.01667 (mapo)

Aera panoramo de Novmumbajo
Templo Balaji Rajagopuram Nerul, Novmumbajo
**Novmumbajo** aŭ **Navi Mumbai** (en loka lingvo **नवी मुंबई** estas milionurbo, la plej granda planita urbo de la mondo, duobla urbo, fine marhaveno en Barato, en subŝtato Maharaŝtro.

Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 1 119 477 loĝantoj sur areo de 344 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 254 loĝantoj/km².

Geografio
---------

Novmumbajo situas laŭ okcidenta marbordo de Barato sur duoninsulo tre proksime de Mumbajo.

Historio
--------

Novmumbajo planiĝis en la 1960-aj jaroj, ĉar amaso da rifuĝintoj jam ne havis lokon en Mumbajo, la fakta konstruado komenciĝis en la sekva jardeko. Pli frue estis tie sateliturbo ekde 1948. Imponaj vojoj, pontoj, administraj konstruaĵoj konstruiĝis.

Klimato
-------

Novmumbajo havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen (Aw) kun influo de musono. La temperaturo somere estas 36-41 °C, vintre 17-20 °C. Plejparte inter junio kaj oktobro estas pluvo. Jare pluvas po 2400 mm.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo
* plaĝo

Trafiko
-------

Novmumbajo havas havenon, stacidomon kaj internacian flughavenon. En la urbo aŭtobusoj, al la proksimeco antaŭurbaj trajnoj liveras la pasaĝerojn. Nature ankaŭ tie rikiŝoj kaj taksioj estas popularaj.

La Metroo de Novmumbajo malfermiĝis la 17-an de novembro 2023.

Ĝemelurboj
----------

* Venezuelo Karakaso, Venezuelo
* Kolombio Bogoto, Kolombio
* Rumanio Cluj-Napoca, Rumanio
* Kubo Havano, Kubo
* Sirio Damasko, Sirio
* Turkio Istanbulo, Turkio
* Irano Teherano, Irano
* Indonezio Ĝakarto, Indonezio
* Kuvajto Kuvajturbo, Kuvajto

Larĝa panoramo en NovmumbajoLarĝa panoramo en Novmumbajo
**Ĝabalpur,** en loka lingvo **जबलपुर** estas urbo kaj distrikta sidejo en subŝtato Madja-Pradeŝo en federacia ŝtato Barato.

Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 1 267 564 loĝantoj sur areo de 374 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 389 loĝantoj/km².

Palaco el 1865 en Ĝabalpur
Kolegio en Ĝabalpur

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 374 km²
* Alto super marnivelo: 411 m
* Loĝantaro: 1 030 200 en 2005
* Horzono: UTC + 05:30
* Poŝtkodo: 482 00x
* Telefonkodo: (91)761
* Aŭtokodo: MP-20

Situo
-----

Ĝabalpur situas sur malebenaĵo en centro de Barato.

Historio
--------

Oni trovis restaĵojn dum regado de Aŝoko. Britoj akiris Ĝabalpur-on en 1818.

Trafiko
-------

Ĝabalpur - kiel centro de Barato - havas bonajn kontaktojn voje (3 naciaj aŭtovojoj) kaj fervoje. La urbo havas flughavenon.

Klimato
-------

Ĝabalpur havas subtropikan klimaton kun 3 sezonoj: vintro, musono kaj somero. La lasta sezono daŭras inter marto-julio. Majo estas la plej varma monato kun averaĝa temperaturo 42  °C. Poste sekvas la musono ĝis oktobro. Jare pluvas po 1380 mm. La vintro daŭras inter novembro-marto, dume neniam frostas.

Vidindaĵoj
----------

* palacoj
* temploj
* akvofalo je 25 km-oj
* muzeo
* fortikaĵo de 1116

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de milionurboj

* Kategorio Ĝabalpur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)