recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Félix Ismael Rodríguez Mendigutia**, *«Lázaro»*, (n. 1941 en Havano, Kubo) estas kontraŭkastristo kaj agento de la CIA de Usono, fama ĉefe pro partopreno en la Invado de la Porkogolfeto, la murdo de Ernesto Che Guevara en Bolivio, kaj sia ligo kun la Prezidento George H. W. Bush dum la skandalo Irano-Kontra. Li ricevis multajn kondekoraciojn de la CIA.

La familio de Rodríguez abandonis Kubon kiam li estis 18jaraĝa. Inter 1958 kaj 1959, Rodríguez estis sekreta policano de la Diktatoreco de Fulgencio Batista. El tiam li klopodis kontakti kun la gerilaj kaj paramilitaj grupoj kiuj klopodis elpovigi la registaron de Fidel Castro. Partoprenis unue en la *Legión Anticomunista del Caribe* estrata de la diktatoro de Dominga Respubliko Rafael Trujillo, ĝis la malsukceso de la invado de Kubo en 1959. Tiam li estis jam agento de la CIA kaj eĉ la ekzilitaj kubanoj ekmalamis lin ĉar ŝajne la usona prezidento Kennedy ne volis plie apogi tiun invadon. Rodríguez dum la invado estis en Havano kaj fuĝis danke al apogo de la frankisma hispana ambasadoro.

Kiam Che komencis sian gerilon en Bolivio kaj li estis kaptita la 8-an de oktobro de 1967, Rodríguez estis la ligo inter la bolivia prezidento René Barrientos kaj la armeanoj kiuj fakte plenumis la murdon. Li ankaŭ klopodis montri ke la morto de Che ne estis kontraŭleĝa ekzekuto sed ke li mortis dum batalo la antaŭan tagon.

Poste li ĉiam je la servo de la CIA estis en la Milito de Vjetnamio kaj partoprenis en programo por murdo de maldekstruloj en Sudameriko.

* Kategorio Félix Rodríguez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 329878
* GND: 118949144
* LCCN: n88204073
* VIAF: 3416148753689641320009
* ISNI: 0000 0000 7904 740X
* NKC: xx0062748
 |
Cimitaro.
Nunaj oficiroj de Marista infanterio de Usono uzas mamelukajn glavojn kiuj similas al tiuj uzitaj de Mamelukoj.
**Cimitaro** estas laŭ PIV araba glavo kun klingo larĝa kaj kurba. Tre ofte estas konsiderata tipo de sabro kun kurna klingo, origine de Sudokcidenta Azio (Mezoriento).

La araba termino ***saif*** (سيف) tradukeblas rekte al "glavo" ĝenerale, sed estas normale uzataj por aludi al *cimitara* tipo de kurba sabro pli precize.

La kurba glavo aŭ "cimitaro" estis disvastigata tra la islama mondo el almenaŭ la otomana periodo, kun fruaj ekzemploj el Ĥurasano de la abasida epoko (9-a jarcento).

La persia glavo nune nomata "ŝamŝiro" aperas ĉirkaŭ la 12-a jarcento kaj estis popularigata en Persio ĉirkaŭ komenco de la 16-a jarcento, kaj havis "parencojn" en Turkio (la "kiliĉo"), aŭ en la Mogola Imperio (nome "talvaro").

Referencoj
----------

1. ↑  James E. Lindsay.  (2005) *Daily life in the medieval Islamic world*. Greenwood Publishing Group, p. 64. ISBN 0-313-32270-8.

* Kategorio Cimitaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Biri Szondy** [sondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szondy Biri** estis hungara operetokantisto, subreto, primadono. Ŝia nobela antaŭnomo estis *aldobolyi*, ŝia (prenita) familia nomvarianto estis *Szondi*, ŝia origina plena nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Szotyory Magdolna Borbála* [sotjori].

Biri Szondy (maldekstre)
Szotyory Magdolna  naskiĝis la 25-an de junio 1916 en Békéscsaba, ŝi mortis la 3-an de januaro 2010 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Biri Szondy frekventis gimnazion en Szeged, ŝi komencis dancadi-kantadi en teatro ekde 1936. Post 3 jaroj ŝi jam estis videbla en la ĉefurbo (Teatro Városi (1939), Operetoteatro (Budapeŝto) (1940-1944)). En 1945 la ekzamena komisiono ne permesis la aktoradon por 3 monatoj. En la jaroj 1946 kaj 1947 ŝi apartenis laŭvice al Nacia Teatro (Szeged) kaj Operetoteatro, poste ŝi migris al Kanado. Kelkfoje ŝi ricevis rolojn en Toronto kaj Montrealo. Post jaroj ŝi translokiĝis al Florido. Depost fino de la socialismo ŝi revenis al Hungario.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Mihály Eisemann: *Handa-banda* - Marion
* Jenő Huszka: *Gül Baba* - Leila
* Imre Kálmán: *Marica grófnő*
* Szabolcs Fényes: *Maya*

Elektitaj kinfilmaj roloj
-------------------------

* *Jöjjön elsején* (1940)
* *Kölcsönkért férjek* (1941)
* *A láp virága* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lasta)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Biri Szondy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Monda heredaĵo de UNESKO

*Birka* (hodiaŭ sur insulo *Björkö*) estis golfa urbo en Svedio, kiu estis grava komerca centro de la 8-a ĝis 10-a jarcentoj en la Balta maro kaj al kiu venis varoj eĉ el Ĉinio. Björkö situas en la lago Mälaren, proksime al Stokholmo, kaj apartenas al la komunumo Ekerö. Birka kaj Hovgården ekde 1993 apartenas al la Monda Kulturheredaĵo de Unesko.

Sur la insulo loĝas agrokultivantoj, sed troviĝas tie eĉ elfosejo kaj muzeo. Somere ĝi estas populara turista vidindaĵo.

Birka floris en la 8-a kaj 9-a jc, kaj tie ekformiĝis kristana komunumo en Svedio - eble la unua - kiun fondis en 831 la sanktulo Ansgar. Nekristanaj svedoj dum la jaro 936 murdis la episkopon Unni.

(En la populara eklezia historio de Svedio Birka famiĝis, ĉar oni diris ke Ansgar portis la kristanismon al Svedio venante al tiu loko. Nuntempe, tamen, oni konscias ke unue Svedio tiam ankoraŭ ne ekzistis kiel politika unuo, due Ansgar supozeble ne estis la unua kristana misiisto en la teritorio de la posta Svedio, kaj trie li fakte ne sukcesis, sed fiaskis kaj la regiono kristaniĝis nur dum la 11-a jarcento.)

La plej granda loĝantaro de la urbo estis 700. Oni trovis ĉ. 3000 tombojn. La administra centro estis ekster la urbo, sur la proksima insulo Adelsö. Laŭ malnovaj skribaĵoj, la urbo estis ĉirkaŭita per lignaj bariloj kaj oni faris la havenon malprofunda por malebligi alvenon de pli grandaj ŝipoj (tamen oni ne trovis pruvaĵojn pri tio). La urbo perdis signifon en la 10-a jarcento, kiam konstruiĝis Sigtuna.

Vidu ankaŭ
----------

* Vikingoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Birka kaj Hovgården Arkivigite je 2006-07-18 per la retarkivo Wayback Machine
* Birka Arkivigite je 2006-02-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Birka kaj Hovgården - UNESKO
La **Papaj konsilioj** estas apartaj oficoj de la Roma kurio kreitaj precipe post la Dua Vatikana Koncilio kaj estis difinitaj, unufoje, kiel Ministerioj per la apostola konstitucio *Pastor Bonus* (La Bona Paŝtisto), publikigita de papo Johano Paŭlo la 2-a la 2-an de junio de 1988.
Ili estis kreitaj por respondi al la postuloj de la homoj kaj adaptiĝas kaj varias laŭ la bezonoj de la epokoj.

Laŭ la kuria ordo, la konsilioj hierarkie sekvas la Ŝtatsekretarion de la Sankta Seĝo, la Kongregaciojn de la Roma Kurio kaj la Papajn tribunalojn.

Tiuj konsilioj estas preziditaj de episkopo: la "prezidanto" estas asistata en lia ofico de sekretario (kutime, titola episkopo).

La Papaj konsilioj nun (2012) estas **dekdu**:

* Papa konsilio por la laikoj
* Papa konsilioj por promovo de la unuiĝo de la kristanoj
* Papa konsilioj por la familio
* Papa konsilio por la justeco kaj la paco
* Papa konsilio "Cor Unum"
* Papa konsilio por la pastoralo de la migrantoj kaj vojaĝantoj
* Papa konsilio por la pastoralo por la sanitaraj kunlaboristoj
* Papa konsilio por la leĝaj tekstoj
* Papa konsilio por la interreligia dialogo
* Papa konsilio por la kulturo
* Papa konsilio por la socialaj komunikoj
* Papa konsilio por la promocio de la nova evangelizado

En la apostola konstitucio *Pastor Bonus* de 1988 antaŭvidita ankaŭ "Papa konsilio por dialogo kun la ne-kredantoj", fondita de Paŭlo la 6-a. Sed en 1993, papo Johano Paŭlo la 2-a unuigis tiun papan konsilion kun Papa konsilio por la kulturo.

Notoj
-----

1. ↑  A postola Konstitucio *Pastor Bonus*, artt. 163-165.

Vidu ankaŭ
----------

* Roma kurio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Papaj konsilioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Franclingva situi de Vatikano
* Francalingva Motuproprio de Johano Paŭlo la 2-a
* La latina oroginala teksto de la apostola konstitucio *"Pastor Bonus"* .

La aŭtoro de la "Pastor Bonus"
Vido de distrikto Birecik
**Birecik** (en greka: Βίρθα kaj poste **Macedonopolis** aŭ **Makedonopolis**; latina: **Birtha**; en araba al-Bīrā البيرا; en kurda Bêrecûg}}, en otomana |بيره جك}), konata ankaŭ kiel **Bir** kaj dum la Krucmilitoj kiel **Bile**, estas urbo kaj distrikto de la Provinco Şanlıurfa de Turkio, ĉe la rivero Eŭfrato.

La Akvorezervejo Birecik kaj ties hidroelektra centralo estas situantaj ene de la distrikto. La romia urbo Zeŭgma estas nun subakvigita ene de la rezervejo malantaŭ la baraĵo. Famaj mozaikoj de Zeŭgma, kiaj tiu de la 'riverdio', estis portitaj al la Muzeo de Gaziantep, sed kelkaj savitaj restoj de Zeŭgma estas montrataj en Birecik.

La Norda kalvibiso iam nestumis tie kaj vintrumis en la dezertoj de Arabio, ĝis 1,000 paroj en la 1960-aj jaroj. Nun nur restas ĉirkaŭ dekduo da birdoj kaj tiuj ne plu migras sed restas protektataj la tutan jaron en Birecik.

Birecik estas ponto super la Eŭfrateo kaj utila haltejo ĉe al soxeo el Şanlıurfa al Gaziantep, kun ĉeakvaj restoracioj.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 409099
* GND: 4520935-2
* LCCN: n2004113424
* VIAF: 146787354
* SUDOC: 190369906
* BNF: 14599586j
 |
**Pozaldez** [pozalDEZ] estas municipo en la sudcentro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Vintero* (Tero de Vino, en hispana *Tierra del Vino*) en la sudokcidento de la provinco kaj ankaŭ atribuita al la komarko *Tierra de Medina*, pli suda. *Pozaldez* estas komprenebla etimologie kiel *Puto de Vinrubo* alude al abundo de vinproduktado. Fakte Pozaldez apartenas al la areo de protektita devennomo *Denominación de Origen de Rueda*.

Pozaldez en la provinco Valadolido.
La *Vintero* de la provinco Valadolido, oranĝe, sudokcidente.
Preĝejo de Sankta Maria.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 27,85 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 473 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 1 650 el la 1900-aj jaroj. Ĝi distas 44 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas fervoja stacio.

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la du preĝejoj kaj ruino de la iama kastelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765304
* LCCN: n95070782
* VIAF: 126828337
 |
**Birján,** kroate **Birjan** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 9  km²
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 7747
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°59′49″N 18°22'34″E

Situo
-----

Birján situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo el ĉefvojo Pécs-Mohács. Urboj Kozármisleny troviĝas je 9, Bóly 14, Pécs 17, Villány 19, Siklós 21, Harkány 24, Mohács 29 km-oj.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko kaj bronzepoko. En 1295 abatejo fondiĝis, kiu ĝis 1543 funkciis. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1307 laŭ tiama hungara ortografio *"Beran"*. En 1543 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En la 17-a jarcento komence bosnoj, poste hungaroj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1930 vivis en Birján 356 hungaroj, 105 germanoj, 95 kroatoj kaj 11 ceteraj.

En Birján migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Neĝa Dipatrino de 1840
* fiŝkaptista lago

* Kategorio Birján en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Guy BÉART** (vera familinomo: BÉHAR) (naskiĝis la  16-an de julio 1930(nun 1930-07-16), mortis la 16-an de septembro 2015) estis franca kanzonisto, kaj porulo de Esperanto (foje li kantis konzonon en E-o, kaj salutis dum la U.K. en Monpeliero.)

Li naskiĝis en Kairo,ĉar lia patro eksperto pri kontregistrado partoprenis kreadon de entreprenoj. Tial lia infanaĝo pasis ankaŭ en Grekio, Francio, Usono kaj Libano. Li akiris vastan ĝeneralan kulturon, samtempe arta kaj scienca. Li sekvis kurson pri muziko kaj scipovas ludi plurajn muzikilojn, sed siajn studojn li direktas al inĝenierarto kaj diplomiĝas el la fama franca inĝenierlernejo ‚’’Ponts et Chaussées’’ fakiĝinta pri fendiĝado en betono. Li finfine orientiĝas prefere al la kanzono kaj provas samtempe kanti kaj verki kanzonojn   

Li fariĝas fama tiukampe, post kiam la kantistino Patachou elektas kantas kaj famigas "Le bal chez Temporel" (Temporel-a balejo) kiu estis lia unua sukceso. Poste Zizi Jeanmaire kaj Juliette Gréco famigas „Chandernagor" kaj „Qu’on est bien" (kiom bone sentiĝas oni en brakoj de iu el la alia sekso). Fine en jaro 1957 li mem registras diskon kaj komencas esti konata ankaŭ kiel kantisto. Kaj tia famiĝas per kanzono „l’eau vive" (tiu lasta iĝis tiom „klasika", ke oni nun lernas ĝin en la lernejoj) .
Béart eniĝis en la sama skolo ol Georges Brassens tiu de la verkistoj-memkantistoj kun Gitaro, kiuj kantas kanzonojn simplajn por aŭskulti, sed ofte komplesajn kaj beletrajn en siaj entenoj.   

Krome de tio li aranĝas dum jaroj (de 1963 ĝis 1970) serion de televidelsendoj kie renkontiĝas ĉiuj famuloj de la kanzona, spektakla kaj pli ĝenerele arta medio, kaj lia modernismo rememorigas, ke lia estas destude inĝeniero, samtempe kiel poeto.

Post "eklipso", dum la jardekoj 70-aj kaj 80-aj, li denove surigas la scenojn en la jaroj 90-aj kaj fervora publiko, ĉefe de eksaj junuloj sed ankaŭ de nuntempaj junuloj, akceptas lin.

Famaj titoloj, krom tiuj cititaj ĉi-supre:

* *Le grand chambardement* (pri atombomba milito)
* *Mon chapeau*

Rete legeblaj en Esperanto
--------------------------

* Kategorio Guy Béart en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Guy Béart en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Temporel-a balejo
* Ŝandernagar'
* La unua, kiu la veron diris
* Kiom bonas brakum' de alia sekso (kopio)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 20103
* GND: 118849964
* LCCN: n88019474
* VIAF: 85742858
* ISNI: 0000 0001 0921 8549
* SUDOC: 026711761
* BNF: 118907501
* ULAN: 500355415
* MBA: 0a27cae4-8978-4efb-8f05-bfdbae69e544
* NLA: 35695046
* NKC: xx0067904
* BNE: XX1169420
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Malgranda forkovostulo** |
| --- |
|  |
| Malgranda forkovostuloMalgranda forkovostulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Enicurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***E. scouleri'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Enicurus scouleri****(Vigors, 1832) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Malgranda forkovostulo  |

 |
| v • d • r |

La **Malgranda forkovostulo** (***Enicurus scouleri***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

Tiu ĉi specio montras tre nigrajn suprajn partojn kie elstaras tre **nigraj kapo kaj brusto** kie ege kontrastas tre **blankaj frunto kaj flugilmakulo**. La vosto estas nigra interne kaj blanka ekstere. La ventro estas blanka sed kun brunecaj makuloj flanke. La beko estas nigra kaj la kruroj helrozkoloraj.

Malgranda forkovostulo
Ĝi troviĝas en Afganio, Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Birmo, Nepalo, Pakistano, Tajvano, Taĝikio kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montarbaroj.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Enicurus scouleri Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
**György Ferdinandy** [djordj ferdinandi], eksterlande **Georges Ferdinandy,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ferdinandy György** estis hungara verkisto, kritikisto, literaturhistoriisto, altlerneja instruisto, membro de la Hungara Arta Akademio. Lia pseŭdonimo estis *Délszigeti* [dElsigeti].

György Ferdinandy naskiĝis la  11-an de oktobro 1935(nun 1935-10-11) en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Ferdinandy frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste iomete li studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös, sed li estis ankaŭ simpla laboristo. Li disidis post la hungara revolucio de 1956, poste li denove estis simpla laboristo en Parizo ĝis 1964. Intertempe li doktoriĝis el literaturhistorio en Universitato de Strasburgo en 1959. Inter 1962-1970 li estis ankaŭ redaktoro kaj eldonisto de hungarlingva revuo, inter 1964-1994 li instruis en universitato en Porto-Riko, inter 1976-1985 li estis ankaŭ ekstera membro de Radio Libera Eŭropo. En Hungario lia unua novelo aperis en 1966, lia unua romano en 1988. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis trifoje, la dua unufoje. Li ricevis komence eksterlandajn, poste hungarajn premiojn inter 1961-2022.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Contacts. Trois essais sur les influences franco-hongroises et hungaro-françaises de 936 á 1956* (eseoj, 1958–1960)
* *Avant l'orage* (teatraĵo, 1964)
* *Chica, Claudine Cali, trois filles dans le monde* (romano, 1973)
* *Hors jeu* (noveloj, 1986)
* *Az amerikai telefon* (noveloj, 1996)
* *Csak egy nap a világ* (noveloj, 2008)
* *Fortuna szekerén* (elektitaj noveloj inter 1965–2015, 2015)
* *Szól a kakas* (2022)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* video

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio György Ferdinandy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 827627
* GND: 119515091
* LCCN: n83187683
* VIAF: 91434279
* ISNI: 0000 0001 1684 9816
* SUDOC: 02686181X
* BNF: 119025508
* BIBSYS: 90216476
 |




* Portalo pri Biografio
Atako de prusaj grenadistoj. Oni bone vidas la blankajn gamaŝojn, buton-fermitajn de la flanko.
**Gamaŝo** estas senplanda piedvesto, uzata por ŝirmi la supron de la ŝuo kaj la malsupran parton de la kruro. Gamaŝoj estas faritaj el tuko, tolo, kaŭĉuko aŭ ledo. Oni laĉis aŭ butonis ilin de la flanko. Ili ŝirmu kontraŭ vundiĝoj, malpuraĵoj, malvarmo kaj malsekeco. Historie gamaŝoj estis uzataj precipe de soldatoj, nuntempe ĉefe ĉe diversaj sportoj kaj por ĉevaloj.

Etimologio
----------

Feltogamaŝo
La vorto devenas de hispana nomo por specifa ledo-speco *gaudamaci*, kies origino estas la araba *gild gadamasiy* („Ledo el Ghadames"). En la 17-a jarcento la vorto eniris la francan kiel *gamache* kaj de tie en aliaj lingvoj.

Usona kavaleriisto kun volvitaj gamaŝoj en 1918
Gamaŝoj por protekti kontraŭ malvarmo

Literaturo
----------

* Laurent Mirouze: *Infanteristen des Ersten Weltkriegs*. Dißberger, Düsseldorf 1990, ISBN 3-924753-28-8.
* Laurent Mirouze, Stéphane Dekerle: *Die französische Armee im Ersten Weltkrieg. Ausmarsch 1914*. Bd. 1: *Uniformierung – Ausrüstung – Bewaffnung*. Verlag Militaria, Wien 2007, ISBN 978-3-902526-08-3.
* Otto von Pivka, G. A. Embleton: *Napoleon’s German Allies*, Teile 2 – 5, Osprey Publishing Limited, London 1991, Teil 2: ISBN 0850452554.
* Ingrid Loschek *Reclams Mode- und Kostümlexikon*, Verlag Philipp Reclam jun. Stuttgart 2005, ISBN 3-15-010577-3
* Ludmila Kybalova, Olga Herbenova, Milena Lamariva: *Das große Bilderlexikon der Mode – Vom Altertum zur Gegenwart*, Artia Verlag, Prag 1966

* Kategorio Gamaŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kruŝĉicj situas en la mapo en la verda municipo
Katolika preĝejo de Kruŝĉicj
Skulptaĵo pri Sankta Floriano en Kruŝĉicj
**Kruŝĉicj** (kruŝĉitj), serbe **Крушчић,** slave **Kruščić,** hungare **Veprőd,** germane **Weprowatz** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Kula. La nomo devenas de serba heroo Vukman Kruščicj. La historia nomo estis **Вепровац** (Veprovac) signifanta: virporko.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 2350
* Poŝtkodo: 25225
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

Situo
-----

Kruŝĉicj situas sur ebenaĵo.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Kruŝĉicj 2353 da homoj, (montenegranoj 768 (33 %), serboj 744 (32 %), hungaroj 280 (12 %), ukrainoj 149 (6 %), rutenoj 99 (4 %), kroatoj 74 (3 %) kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* skulptaĵo pri Sankta Floriano

* Kategorio Kruŝĉicj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Garay** [djordj garai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Garay György** estis hungara violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto.

György Garay  naskiĝis la 2-an de decembro 1909 en Rákospalota (iama urbo), li mortis la 15-an de majo 1988 en Lejpcigo (Orienta Germanio).

Biografio
---------

György Garay jam en la aĝo de ok jaroj li frekventis konservatorion, kiam li aĝis 17 jarojn li maturiĝis kaj li faris ekzamenon pri violono. Li studis inter 1919-1926 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt helpe de stipendio, liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Hubay, Leó Weiner kaj József Bloch. En 1926 li donis sian unuan publikan koncerton en Vieno kaj en la sekva jaro en Budapeŝto. Garay baldaŭ faris karieron en ĉambra muziko, li fondis ankaŭ kvarteton (kvaropon). Li estis koncertmajstro de la Budapeŝta Ŝtata Operejo inter 1945 - 1951, poste de alia signifa orkestro. De 1949 ĝis 1961 li ankaŭ estis violoninstruisto en la menciita Altlernejo. En 1961 li translokiĝis al Lejpcigo, kie li same estis koncertmajstro de orkestro de la loka radio. Li instruis ankaŭ en la urba muzika altlernejo, krome li faris kursojn en Weimar. Li ricevis hungarajn kaj orientgermanajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634628
* GND: 103975632
* LCCN: no92010603
* VIAF: 12730688
* ISNI: 0000 0001 0773 0522
* BNF: 13825745g
* MBA: 14313703-d28b-4d94-b7ef-f8e531f19d2b
* BIBSYS: 5102006
* NKC: mzk2012729407
 |
Tiu **procezaŭtomacia terminaro** uzas la bazan ĵargonon pri procezaŭtomatigo. Ĝi estas enkondukita per ekzemplo de ĉambra hejtilo.

Ekzemplo de ĉambra hejtilo
--------------------------

La procezaŭtomacio de ĉambra hejtilo estas ilustrata en la subestaranta figuro.

La *kontrolada celo* por la procezo estas teni la *mezuradan procezan parametron* (la ĉambran temperaturon)
je la *dezirata valoro* (la dezirata temperaturo en la temperaturregulilo) malgraŭ la *perturboj*
(la varmperdo tra la ĉambrovandoj). Por atingi ĉi tiun celon, la mezurada valoro estas komparata kun
la dezirata valoro. La diferenco inter ambaŭ estas la *kontrolada eraro*, kiu estas uzita por kalkuli per
regulilo la *regulila eligaĵo* (elektra aŭ pneŭmata signalo). La ŝanĝo de regulila eligaĵo kaŭzas ŝanĝon de la *fina regulelemento* (la valvo), kiu sinsekve kaŭzas ŝanĝon de *manipulita procezparametro* (debito de hejtaĵo el la hejtilo). Ĉi tiu ekzemplo, kiel ĉiuj aliaj en procezaŭtomatigo, enhavas mezuradon,
kalkuladon kaj agadon:

*Mezurado*:  

Ĉambra temperaturo Tspaco

*Kalkulado*:  

1. Tspaco < Tdezirata valoro  

2. Tspaco > Tdezirata valoro

*Agado*:  

1. Malfermu la valvon  

2. Fermu la valvon

Komponantoj de regulciklo
-------------------------

La kontrolada sistemo de ĉambrohejtilado povas organizi en la formon de tradicia retrokupla kontrolada
blokdiagramo, kiu estas montrata per la subestaranta figuro:

Tiaj blokdiagramoj havigas generalan organizon aplikebla por multe da retrokuplaj kontroladaj sistemoj, kaj permesas la evoluon de pli progresemaj analizoj kaj konstrumetodoj.
Sekvante la diagramo, sentilo mezuras la *mezuritan procezan parametron* kaj sendas aŭ retrokuplas
la signalon al la regulilo. Ĉi tiu mezurita retrokupla signalo estas subtrahita de la *dezirata valoro* por
akiri la *kontroladan eraron*. La eraro estas uzata je la regulilo por kalkuli la regulilan eligaĵan signalon.
La signalo kaŭzas ŝanĝon en la meĥanika *fina regulelemento*, kiu kaŭzas ŝanĝon de *manipulita procezparametro*. Konvena ŝanĝo por teni la mezuritan procezparametron je la dezirata valoro malgraŭ
nevideblaj ŝanĝoj de pertubaj parametroj.

Ĝeneraligo
----------

Eblas ĝeneraligi la hejtadan diagramon al aliaj siatemoj, kiel en la sekvanta figuro:

Vidu ankaŭ
----------

* Procezaŭtomacia algoritmo
* Rega teorio
* Relajsa aŭtomata regado
**Uedo Al Haja** (arabe وادي الحياة, latinliterigo laŭ DMG Wādī al-Ḥayāh) estas distrikto de Libio, en la centra okcidento de la lando. La distrikta ĉefurbo estas Aŭbari (Ubari) kun sume 24 918 loĝantoj (stato de 2010).

Geografio
---------

La vivbazo por plantoj, bestoj kaj homoj de la regiono estas precipe subtera rivero de sama nomo, kies akvo situas sufiĉe proksima al la tersurfaco ke relative facile eblas elterigi ĝin. En la tuta teritorio de Uedo Al Haja vivas 72 587 loĝantoj (stato de 2003) sur areo de sume 31 890 km². En la jaro 2006 temis pri 76 858 loĝantoj. La distrikto estas parto de la historia provincego Fezano. La teritorio limas al la sekvaj distriktoj:

* Uedo Aŝ Ŝati – norde
* Sabha – oriente
* Murzuk – sude
* Gat – okcidente

Kadre de la administra reformo de la jaro 2007 la distrikta areo ne ŝanĝiĝis.

Flago de Libio
Distriktoj de Libio ekde la jaro 2007

Bengazi |
Al Butnan |
Darna |
Al Ĝabal Al Aĥdar |
Al Ĝabal Al Garbi |
Al Ĝifara |
Al Ĝufra |
Gat |
Al Kufra |
Al Marĝ |
Misrata |
Al Murgub |
Murzuk |
Nalut |
An Nukat Al Ĥams |
Sabha |
Sirto |
Tripolo |
Uedo Al Haja |
Uedo Aŝ Ŝati |
Al Ŭahat |
Az Zaŭija

 

* Kategorio Distrikto Uedo Al Haja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grafo György Fekete** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete György** estis hungara reĝa juĝisto, advokato. Lia nobela antaŭnomo estis *galánthai*, lia filo estis János Fekete (ĉambelano).

György Fekete naskiĝis la 13-an de marto 1711 en Pápa, li mortis la 18-an de oktobro 1788 en Pest (urbo).

Biografio
---------

György Fekete akiris juran diplomon en Universitato de Vieno, poste li estis advokato. Post jaroj li atingis la rangojn reĝa advokato kaj imperiestra-reĝa konsilisto, en 1752 reĝa personumo, en 1760 ĉefdepartementestro de Arad (historia departemento), en 1770 subkanceliero. Intertempe en 1759 li grafiĝis. Inter 1770-1784 li havis neinstruan altan postenon en Reĝa Hungara Universitato. En 1770 li mem faris la solenan malfermon de la universitato el Jezuita Universitato de Nagyszombat. Post jaroj li kontraŭis la translokigon de la universitato al Buda, tamen ĝi okazis pro reĝa ordono. Inter 1773 kaj 1783 li estis reĝa juĝisto. Li ricevis diversajn reĝajn premiojn.

Lia kontribuo
-------------

* *Comitis Georgii condam Fekete de Galantha problemata juridica, seu quaestiones, in causis, per excelsam curiam regiam, anno 1777 et sequ. revisis, pro et contra ventillata* (1814)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Fekete (reĝa juĝisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694350
* GND: 120668033
* LCCN: n85242664
* VIAF: 849783
* ISNI: 0000 0000 2785 8032
 |
**György Ferenczi** [djordj ferenci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ferenczi György** estas hungara muzikisto (buŝharmonikisto, ŝlagro kantisto, orkestrestro).

György Ferenczi  naskiĝis la 12-an de oktobro 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Ferenczi aperis kiel muzikisto en 1985. Li estis membro de pluraj orkestroj, li muzikadis ankaŭ eksterlande 4 jarojn. Li fondis ankaŭ ŝlagrorkestrojn. Tamen plej ofte li muzikas en studioj, kie li anstataŭas aliajn muzikistojn. Li partoprenis en registroj de 250 muzikdiskoj, sed li havas ankaŭ proprajn muzikdiskojn. Lia ĉefa muzikilo estas la buŝharmoniko, pli malofte la gitaro kaj violono. Eksterlande kelkfoje lia orkestro estis la enkonduka orkestro (ekzemple antaŭ John Mayall). Li ricevis hungarajn premiojn inter 2006-2019.

Elektitaj muzikdiskoj
---------------------

* I feel good (1993)
* Do what you like (2000)
* Mindenek szerelme (2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-04-09. Alirita 2019-04-09.

* Kategorio György Ferenczi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637422
* MBA: 79f367ec-95ba-479e-9ffa-0ea350b64ccb
 |
La **procezo de Fiŝer-Tropŝ** aŭ **Fiŝer-Tropŝa procezo** aŭ **Fischer-Tropsch-sintezo** estas grandindustria procezo por transformi la sintezan gazon (CO/H2) al likvaj hidrokarbonoj; ĝi estis ellaborita de Franz Fischer kaj Hans Tropsch antaŭ 1925.

Ĝi estas konstrua reakcio de CO/H2-miksaĵo je fero- aŭ kobalto-kataliziloj al alkanoj, alkenoj kaj alkoholoj. La reakcio okazas ĉe granda premo kaj temperaturo de 200–350 °C kaj sekvas la ĝeneralan formulon:

{\displaystyle nCO+(2n+1)H\_{2}\rightarrow C\_{n}H\_{2n+2}+nH\_{2}O}

La procezo havas signifon por la grandindustria produktado de benzino kaj oleo. Historie ĝi havis enorman signifon dum la dua mondmilito por Germanio, ĉar la bezono pri likvaj brulaĵoj povis esti kovrata el enlandaj karboj.

Nuntempe Sudafriko estas la sola lando, kiu kovras sian pelaĵ-bezonon per la Fiŝer-Tropŝa reakcio. Sed kun la kresko de la naftoprezoj en 2005, eĉ kelkaj aliaj entreprenoj (ekz. germana Choren Arkivigite je 2005-12-01 per la retarkivo Wayback Machine) renovigis la esplorojn tiurilatajn, produktante dizelon el biomaso per FT-procezo.

Teknike, la reakcio okazas en tubofaska reaktoro kun katalizila lito aŭ en flugpolva reaktoro kun fluida katalizilo. La lastajn variantojn evoluigis la firmao Kellog en Usono.

Avantaĝo estas, ke la konsisto de tiel produktitaj hidrokarbonoj estas bone influebla. La dizeloleo tiel produktita ekz. ne enhavas sulfuron.

* Kategorio Procezo de Fiŝer-Tropŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferdinand HODLER** (la 14-an de marto 1853 – la 19-an de majo 1918, civitano de Gurzelen (Kantono Berno) estis unu el la plej konataj svisaj pentristoj de la 19-a jarcento.

Hodler naskiĝis en Berno sed transloĝiĝis al Ĝenevo 18-jara por komenci sian karieron kiel pentristo. La verkoj de Hodler konsistis el pejzaĝoj kaj portretoj, kun vigla realismo. En la lasta jardeko de la 19-a jarcento lia verkado evoluis al kombino de diversaj artaj skoloj, inkluzive de simbolismo *art nouveau*. Li disvolvis stilon, kiun li nomis *paralelismo*, kies trajto estis la grupigo de figuroj simetrie aranĝitaj, sugestante riton aŭ dancon.

Lia filo estis Hector Hodler (1887-1920), kunfondinto de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Ties patrino estis Augustine Dupin (1852–1909). Ferdinand Hodler volis, ke lia filo Hector fariĝu ankaŭ pentristo; tamen Hector okupiĝis nur pri Esperanto. Ferdinand pagis Hector, por ke Hector havu artan instruon kun sia patro. Tio okazis, kaj daŭre ĝis sia morto en 1920 Hector ricevis monan subtenon de sia patro. Konklude oni povas konstati, ke Ferdinand estas la unua mecenato de la Esperanto-Movado kaj de UEA. Ferdinand abunde pentris la montojn de la Alpoj sidante apud la lito de sia filo, kiu kuŝis en hospitalo en Leysin, kantono Vaŭdo.

En 1898 Hodler edziĝis al Berthe Jacques.

En 1914 li kondamnis la barbaraĵojn de germana atako al Reims. Pro tio la germanaj muzeoj forigis verkojn de Hodler.

En la sama jaro lia amorantino Valentine Godé-Darel havis diagnozon de kancero kaj multajn horojn Hodler pasigis apud ŝia lito, pentrante notindan serion de bildoj pri ŝia sufero. Ŝia morto en 1915 profunde tuŝis Hodler kaj li mortis en Ĝenevo postlasante plurajn nefinitajn verkojn, kiuj bildigas la urbon.

Granda kvanto de verkoj de Ferdinand Hodler troviĝas en Sarajevo, en Bosnio. Pri tio verkis Spomenka ŠTIMEC en sia libro *Hodler en Mostar* (romano 2006). Danke al kontribuo de la svisa ambasadejo la Arta Galerio de tiu urbo ricevis renovigon post la balkana milito (1992).

Ferdinand Hodler estis rivalo de Philippe Robert, pentristo, pranevo de Léopold Robert kaj avo de Mireille Grosjean-Robert.

* Ferdinand Hodler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ferdinand Hodler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Portreto de Louise-Delphine DuchosalPortreto de Louise-Delphine Duchosal
* Lemano vidata de ChexbresLemano vidata de Chexbres


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 124884
* GND: 118551817
* LCCN: n50031263
* VIAF: 41848532
* ISNI: 0000 0001 0891 0082
* SUDOC: 027405397
* BNF: 119454480
* ULAN: 500027184
* MBA: 3eddb360-6afc-4ef9-860f-546d84b2936f
* NLA: 35689865
* NDL: 00443502
* RKD: 38688
* NKC: jn19990009603
* BNE: XX1471222
 |
**György Fekete** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete György** estis hungara arkitekto pri internaj spacoj, politikisto, lernejestro, altlerneja instruisto, parlamentano, membro de Hungara Arta Akademio (1995, ties prezidanto (2011–2017)). Lia dua edzino estis Szilvia Sunyovszky ekde 1994.

György Fekete naskiĝis la 28-an de septembro 1932 en Zalaegerszeg, li mortis la 15-an de aprilo 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Fekete maturiĝis en teknika mezlernejo en Budapeŝto en 1952, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1957. Lia plej grava instruistoj estis Gyula Kaesz. Post la diplomo li eklaboris en ŝtata firmao, sed en 1964 li iĝis privata artisto. Inter 1980-1983 li estis lernejestro de industriarta mezlernejo, inter 1986-1989 gvidanto de industriarta ŝtata entrepreno. En 1986 li denove privatiĝis. Ekde agonio de la socialismo li komencis politikadi, li havis altan postenon en la kultura ministerio inter 1990-1994, inter 1990-1998 li estis parlamenta deputito. Intertempe en 1994 li havis emeritan statuson. En 1997 li ekinstruis en la Universitato de Okcidenta Hungario. Dum 14 jaroj li verkis 69 scenarlibrojn por Hungara Televizio (samtempe li estis prezentisto de la kulturaj scenarlibroj). Li ricevis premiojn inter 1966-2018, el kio elstaras premio Kossuth en 2012. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filon en 1958.

Elektitaj laboroj pri internaj spacoj
-------------------------------------

* kliniko en Pécs (1960-1963)
* hungaraj ekspozicioj eksterlande (resume 117 ekde 1961)
* pluraj muzeoj enlande
* banko en Szeged (1991)
* Kalvinana preĝejo (Zugló) (1992)

Elektitaj libroj
----------------

* *Székfoglaló. Válogatások a szerző írásaiból* (1992)
* *Tárgyak természetrajza. Tapasztalásaim könyve* (2008)
* *Hazafelé. Számadás a vándorútról* (2019)

Elektitaj ekspozicioj sole
--------------------------

* Budapeŝto (1963, 1969, 1986)
* Zalaegerszeg (1984)
* Palaco Vigadó (2002)

Elektitaj ekspozicioj grupe
---------------------------

* Budapeŝto (1971, 1975)
* Arthalo Budapeŝto (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2020-06-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2020-03-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio György Fekete (arkitekto pri internaj spacoj) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694342
* LCCN: n86068212
* VIAF: 77551411
* ISNI: 0000 0000 6155 2432
* SUDOC: 032439172
* BNF: 123468891
 |
**Profesia deformo** estas psiĥologia fenomeno, kiam homo sub influo de sia profesio subkonscie aplikas la konceptojn, metodojn, vidpunktojn aŭ ĝenerale pensmanieron de tiu profesio ankaŭ en kampoj tute ne rilataj al ĝi, ĉefe en la ĉiutaga vivo. Tia konduto estas rezulto de forta identiĝo kun sia profesio, kiu tre ofte ekestas kiam oni dum multaj jaroj daŭre okupas pri la sama profesio. Plej ofte ĝiaj simptomoj estas simple amuzaj, sed foje ĝi povas serioze malhelpi al la vivo de la suferanto aŭ de ties proksimuloj.

Ekzemploj
---------

En kazo de instruistoj, profesia deformo estas ĝenerale konsiderata kiel speciale grava minaco, ĉar ili ofte transprenas sian profesian rolon, kunigitan kun la tipa konduto dependa de la aĝo de iliaj lernantoj, en siajn proprajn vivojn. Tial, la ceteraj homoj povas poste tre facile rekoni instruiston en homo, kiu havas tendencojn riproĉi, konsili, regi kaj puni. Same la deformo tamen montriĝas ankaŭ per pozitivaj trajtoj - instruistoj plej ofte estas ankaŭ en ĉiutaga vivo sociemaj, scivolemaj, organizkapablaj, interesiĝantaj pri aliuloj, ordemaj ktp.

Ĉe aliaj profesioj ekzistas ankaŭ tre diversaj manieroj, kiel profesia deformo povas montriĝi. Matematikistoj, ekzemple, ofte ne povas reteni de la preciza matematika parolmaniero, eĉ se ili parolas kun amikoj aŭ aliaj kunuloj, kaj tial ofte ili emas paroli aŭ skribi tro precize (kaj pro tio ĝenerale tro longe) kaj uzi dum la parolado komplikajn gramatikajn konstruojn kaj nekutimajn, tamen plej precizajn por tiu kazo esprimojn.

Simile, iu bibliotekisto povas spekti ĉe si profesian deformon pro tio, ke li jam tiom estas ligita kun la terminoj tipaj en lia fako, ke vizitante vendejojn aŭ ŝtatajn oficojn li aŭtomate pensas pri "pruntohoraro" anstataŭ "vendhoraro" aŭ "malfermhoraro", aŭ liston de aĉetendaj varoj li povas nomi "dezirataĵoj", laŭ la listo de pruntitaj libroj rezervitaj de alia leganto.

Vidu ankaŭ
----------

* Slango
*La senvestigo de Kristo* (*El Expolio*) (1577–1579, oleo surtola, 285 × 173 cm, Sakristio de la Katedralo de Toledo) estas unu el plej famaj retableroj de El Greco, kuj estas rekonataj pro siaj dinamikaj komponoj kaj kuraĝaj novigoj.
Damo de Baza, iberia skulptarto N.A.M. (Madrido).
Diego Velázquez, *"Las Meninas,"* 1656–57
Francisco Goya, *La tria de majo 1808*
Joaquín Sorolla, *Knaboj surstrande*, 1910, Prado
**Hispana arto** estas la arto de Hispanio. Estante grava kontribuanto al la historio de okcidenta aŭ eŭropa arto (partikulare influita de Italio kaj Francio, ĉefe dum la Baroko kaj Novklasikismo) kaj pro la verkoj de multaj famaj kaj influaj artistoj (kiaj Velázquez, Goya kaj Picasso) Hispana arto havis ofte distingajn karakterojn kiuj utilis ofte por separi ĝin el la aliaj eŭropaj artoskoloj. Tiuj diferencoj povas parte esti klarigita pro la heredo de maŭroj en Hispanio (ĉefe en Andaluzio kaj ĉefe en arkitekturo), kaj pro la politikaj kaj kulturaj etosoj de Hispanio dum la Kontraŭreformacio kaj la sekva malaltiĝo de la hispana povo sub la monarkio de la Burbonoj.

Antikva Iberio
--------------

Komenca Mezepoko
----------------

Islama epoko
------------

Pentrarto
---------

### Renesanco

### Ora Jarcento

#### Velázquez

### Goya

### 19a jarcento

### 20a jarcento

Arkitekturo
-----------

### Islama arkitekturo

### Romanika arkitekturo

### Gotika arkitekturo

Skulptarto
----------

Aliaj fakoj
-----------

Bibliografio
------------

* Jonathan Brown: *Painting in Spain, 1500-1700* (Pelican History of Art), Yale University Press, 1998, ISBN 0300064748
* Gardner's: *Art Through The Ages - International Edition*, Brace Harcourt Jovanovich, 9th Edn. 1991
* Gudiol, José, *The Arts of Spain*, 1964, Thames and Hudson
* Janis Tomlinson: *From El Greco to Goya: Painting in Spain 1561–1828*, Abrams Art History, 1997
* *The Prado Guide*, Ed. Maria Dolores Jimenez-Blanco, Museo National Del Prado, English 2nd Revised Edition, 2009

* Kategorio Hispana arto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fresko en metrostacio Guy Môquet (2010)
**Guy Môquet** [ɡi mokɛ] (naskiĝis la 26-an de aprilo 1924 en Parizo, mortis la 22-an de oktobro 1941) estis franca komunista rezistanto, fama pro tio, ke li estis la plej juna el la dudek sep ostaĝoj de la koncentrejo de Châteaubriant (franca departemento Loire-Atlantique), pafmortigitaj kiel venĝo post la mortigo de la germana inĝeniero kaj militisto Karl Hotz.

Li estis filo de komunisto, pariza reprezantanto, laboristo Prosper Môquet. Li estis arestita la 13-an de oktobro 1940 fare de la franca polico pro komunista agado. Kvankam oni liberparolis lin, li restis en aresto kaj tiel forportis la nazioj en majo de 1941 al interniga kaptejo en Châteaubriant.

Oni murdis la 20-an de oktobro 1941 la germanan ĉefleŭtenanton Karl Hotz en Nantes. Hitler ordonis pafmortigi 50 francojn kaj la franca intern-afera ministro transdonis 50 *nebonajn* francojn el prizonoj, 27 el kaptejo Châteaubriant.

La ekzekuto okazis 2 tagojn poste, la franca loĝantaro jam memorigis pri tio la 30-an de oktobro per 5-minuta halto.

Laŭ deklaro de franca prezidento Nicolas Sarkozy de la 16-a de majo 2007, oni devas ĉiujare (la 22-an de oktobro) laŭtlegi la adiaŭan leteron de la rezistinto kiel ekzemplon por la patrujamo.

Vidu ankaŭ
----------

* Guy Môquet (pariza metrostacio)

* Kategorio Guy Môquet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201073
* GND: 124021700
* LCCN: n00026836
* VIAF: 1241732
* ISNI: 0000 0001 1487 0419
* SUDOC: 052639193
* BNF: 13321090j
* BIBSYS: 10048996
 |
**Pedro Bernardo** [pedroberNARdo] estas municipo en la sudo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. La loknomo *Pedro Bernardo* estas etimologie komprenebla kiel aludo al du iamaj loĝantoj (vidu sube).

Pedro Bernardo en la provinco Avilo.
Panoramo.
Pilorio kiu simbolis la juran sendependecon.
Panoramo kaj rigardejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 69,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 807 loĝantojn. Ĝi perdis 2 500 loĝantojn el la 1910-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 100 km de Avilo, provinca ĉefurbo, 9 km de Lanzahíta —plej proksima loko ene de la Valo de Tiétar—, 30 km de Arenas de San Pedro, plej proksima urbo, kaj 125 km de Madrido, ŝtata ĉefurbo.

Ĝi limas norde kun Serranillos, oriente kun Gavilanes, sude kun Buenaventura —kies teritorioj estas limigitaj per la rivero Tiétar—, sudokcidente kun Lanzahíta kaj nordoriente kun San Esteban del Valle. Pedro Bernardo estas en la orienta parto de la Sierra de Gredos, en la valo de Tiétar je altitudo de 801 msm.

Historio
--------

Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Pedro Bernardo estis menciita por la unua fojo kiel "Pero Bernaldo" en *Libro de la Montería* de 1348. En la 15-a jarcento tamen Diego de Jesús, lokano, en sia verko *Historia de la antigua fundación é cosas memorables del lugar de Nava la Solana* mencias tiun lastan nomn, kiu laŭ postaj mencioj estos anstataŭata per *Pedro Bernardo* alude al iuj rivalaj estroj nome Pedro Fernández kaj Bernardo Manso en la 15-a jarcento, kiu iom aspektas kiel nur popola etimologio kontraŭdirita per la *Libro de la Montería* de 1348.

En 1679 Pedro Bernardo ricevis titolon de *villa* (urbo) dum regado de Karolo la 2-a, per kio ĝi sendependiĝis el Mombeltrán. La 18-a jarcento estis la plej prospera epoko de la loko, kaj disvolviĝis diversaj industriaj sektoroj.

Fine de la 20-a jarcento (1990-aj jaroj) disiĝis parto de la teritorio kun la najbara Lanzahíta el Pedro Bernardo, pro kio parto de la forstaj kaj agrikulturaj zonoj de Macapillo, La Llanaílla kaj San Juan de Lanzahíta (inter aliaj) ekapartenis al jurisdikcio de Lanzahíta.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (figarboj, vitejoj, olivoleo, fruktarboj) kaj brutobredado (ĉefe bovoj kaj kaproj, sed ankaŭ ŝafoj kaj iom porkoj kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado kaj metiartoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Vizitindas menhiro, romiaj vilaoj, pontoj, iama urbodomo, preĝejo de la 18-a jarcento, taŭrludejo, ermitejoj kaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 763505
* VIAF: 60144648392274718521
 |
**Izidor MILKÓ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Milkó Izidor** estis hungara ĵurnalisto, advokato, membro de Societo Petőfi.

Izidor Milko naskiĝis kiel *Baedeker Izidor* la 1-an de februaro 1855 en tiam hungara urbo Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la 21-an de aprilo 1932 en Subotica.

Biografio
---------

Izidor Milko frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitaton en Budapeŝto inter 1872-1884. Ekde la 1870-aj jaroj li verkadis al diversaj gazetoj. Baldaŭe li malsaniĝis, precipe en eksterlando oni kuracis lin. Post la resaniĝo li laboris kaj partoprenis en kultura vivo en sia naskiĝurbo. Li iniciatis societon por Balatono kaj fondon de biblioteko kun disvastigo de libroj. Dum verkado li uzis pseŭdonimojn *Fecske*, *Flaneur* kaj *M. L*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Mindenütt és sehol* (Ĉie kaj nenie) 1880 - ĵurnalaĵoj
* *Divatok* (Nodoj) 1883 - novelaro
* *Egy karrier története* (Historio de kariero) 1896 - novelaro
* *A miniszter barátja* (Amiko de la ministro) 1924 gajaj historioj
* *Írók és könyvek* (Verkistoj kaj libroj) 1924 - novelaro
* *Ketten* (Duope) 1928 - skeĉoj

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare[*rompita ligilo*]