recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Striĉava,** ukraine **Стричава,** hungare **Eszterág** [esterAg] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio
Domo de vilaĝmuzeo en Striĉava

Bazaj informoj
--------------

* 48° 57′ 43″ N 22° 29′ 29″ O﻿ / ﻿48.96194 °N, 22.49139 °O﻿ / 48.96194; 22.49139 (mapo)Koordinatoj: 48° 57′ 43″ N 22° 29′ 29″ O﻿ / ﻿48.96194 °N, 22.49139 °O﻿ / 48.96194; 22.49139 (mapo)
* Areo: 10 km²
* Alto super marnivelo: 378 m
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 89020
* Telefonprefikso: 3135

Situo
-----

Striĉava situas proksime de la slovaka landlimo. Zabridj (kun stacidomo) troviĝas je 4, Velikij Bereznij je 8, Uĵhorodo je 50 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1602 en formo *"Szticsava"*. En 1904 pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran loknomon Eszterág. En 1910 vivis tie 404 loĝantoj, (393 rutenoj, 10 germanoj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Striĉava/Eszterág. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* vilaĝmuzeo
**Andrea EDENHARTER** (naskiĝinta la 22-an de januaro 1985 en Amberg) estas germana juristino kaj universitata profesorino.

Vivo
----

Edenharter studis jursciencojn ĉe Ratisbona universitato, kie ŝi doktoriĝis en la 2013-a jaro ĉe Robert Uerpmann-Wittzack kaj habilitiĝis en 2017. Esplorvojaĝoj kondukis ŝin Bernon kaj Oksfordon. Post anstataŭiga docentado ĉe la universitatoj de Heidelberg kaj Jena ŝi iĝis en 2019 profesorino pri administra juro, antaŭ ĉio ekonomie kaj ĝenerale. Kroma okupiĝfokuso kuŝis pri ŝtataj teorioj kio igis vokiĝon ŝian al la telealtlernejo je Hagen.

Docentadtemaro
--------------

Ŝiaj fakfokusoj kuŝas en la kadro de konstruleĝaro, eŭropunia juro, protekto de bazaj rajtoj (germanuj- kaj eŭropskale) kaj eklezia juro. En tiu ĉi kunteksto ŝi prenis klaran pozicion koncerne la konflikton inter Federacia Konstitucia Kortumo de Germanio kaj Eŭropa Kortumo pri ekleziaj dungokondiĉoj. Ŝia premiita disertaĵo pri defioj juraj pro demografiŝanĝoj en Germanujo eĉ servis kiel bazo por laboraĵo de fakulkomisiono de Bundestag en la 2016-a jaro.

Edenharter aninas en la estraro de Dimitris-Tsatsos-instituto pri eŭropaj konstitucisciencoj en Hagen.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Der demografische Wandel als Herausforderung für das Raumordnungsrecht und das Baurecht.* Duncker & Humblot, Berlin 2014, ISBN 978-3-428-14294-1.
* *Grundrechtsschutz im föderalen Mehrebenensystem.* Mohr Siebeck, Tübingen 2018, ISBN 978-3-16-156013-2.

Referencoj
----------

1. ↑  Institute of European and Comparative Law (eld.): *Annual Report 2016–2017*, Oksfordo 2017, p. 57 (ĉi tie interrete)
2. ↑  Andrea Edenharter - FernUniversität en Hagen
3. ↑  Edenharter 2014
4. ↑  Edenharter 2018
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Deutscher Bundestag (eld.): *Umweltgutachten 2016 des Sachverständigenrates für Umweltfragen*, p. 171 kaj 182 (tie ĉi interrete: Bundestag Drucksache 18/8500)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Verkara listo laŭ Germana Nacia Biblioteko
* Prezento en la paĝaro de la Teleuniversitato de Hagen
* Hejmpaĝo de la Tsatsos-instituto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757503
* GND: 1051604168
* LCCN: no2015071168
* VIAF: 308727914
* SUDOC: 231712707
 |
La submarŝipo *U 3008* (tipo XXI) post la dua mondmilito
La **Submarŝipoj de tipo XXI** estis la unuaj submarŝipoj, kiuj estis evoluigitaj tute por la subakva funkciado. La ĝistiamaj ŝubmarŝipoj trafikis ĉefe surakve kaj subakviĝis nur okaze de atako kaj fuĝo.

La tipo XXI estis avangarda pro la kreskigita akumulatora kapacito, kiu estis triobla al tiu de tipo VII. Per tio la subakva atingopovo de la ŝubmarŝipoj iĝis grandega, ili devis pasigi pli malgrandan tempon surakve. La submarŝipoj povis veturi per 5 knotoj (9 km/h) daŭre dum 2-3 tagoj, poste oni devis ŝargi akumulatoron. La ŝargado okazis per *ŝnorkelo* (aerperiskopo) kaj daŭris 5 horojn kaj estis pli mallaŭta ol ŝargado de akumulatoroj de tipo VIIC.

La tipo XXI havis pli flulinian formon, tiel la submarŝipoj pli rapide veturis subakve ol surakve. Per tiu kapablo, ĝi povis preterpasi multajn surakvajn ŝipojn. Krom tio, ĝi povis subakviĝi pli rapide kaj ekataki, manovri subakve.

La konstruistoj de la unua nuklea submarŝipo *USS Nautilus* kaj de la unua akvogut-forma submarŝipo *USS Albacore* prenis ideojn el la submarŝipoj tipo XXI.

La vivcirkonstancoj sur tiuj submarŝipoj estis pli agrablaj ol ĉe la pli fruaj tipoj. Ekzistis fridujo por la manĝaĵoj, duŝejo kaj sinlavejo por la skipo.

La submarŝipoj tipo XXI havis hidraŭlan torpedo-enplenigan sistemon, per kiu oni enmetis ses torpedojn pli rapide ol unu torpedon ĉe tipo VII. Per tio, la submarŝipo kapablis elpafi 18 torpedojn dum 20 minutoj. La submarŝipo povis kunporti 23 torpedojn aŭ 17 torpedojn kaj 12 minojn. Krom tiuj, ĝi havis avangardan sonaron, per kiu oni povis celi la malamikajn ŝipojn sen uzo de periskopo, kaŝe.

Oni konstruis inter 1943 kaj 1945 118 ekzemplerojn el tipo XXI en la ŝipkonstruejoj de Hamburgo (Blohm & Voss), de Bremo (AG Weser) kaj de Dancigo (F. Schichau). La konstruado okazis pli rapide ol pli frue, ĉar oni uzis 8 antaŭproduktitajn elementojn el diversaj urboj. Spite al tio, ĝis fino de la milito ekservis nur du submarŝipoj, la *U-2511* kaj la *U-3008*. Tio okazis pro la longtempa lernado de la nova tekniko.

Post la dua mondmilio, oni dismuntis, neniigis, sinkigis preskaŭ ĉiujn ekzemplerojn,. Restis nur 8, kiujn la aliancanoj (4 al Sovetunio, 2 al Usono, 1 al Britio, 1 al Francio) traesploris.

La naŭa restanta submarŝipo el tipo XXI estis la *U-2540*, kiu estis levita el la maro en 1957 kaj trakonstruis ĝin al esplora ŝipo *Wilhelm Bauer*. Ĝi estis pli poste ekspoziciita en la bremerhavena Germana Mararmea Muzeo *(Deutsches Schiffahrtsmuseum).*

Informoj
--------

Desegnaĵo de submarŝipo tipo XXI
* **Akvoelpreno**: 1621 t/1819 t, 2100 t dum tuta ŝarĝo
* **Longo**: 76,7 m entute, 60,5 m premrezista korpo
* **Larĝo**: 8 m entute, 5,3 m premrezista korpo
* **Mergo**: 6,3 m
* **Alto**: 11,3 m
* **Povumo**:
	+ Surakve: 3 MW (4000 ĈP) = 15,6 knotoj (29 km/h)
	+ Subakve: 3,3 MW (4400 ĈP) = 17,2 knotoj (32 km/h)
* **Atingopovo**:
	+ Surakve: 28.675 km (per 10 knotoj)
	+ Subakve: 630 km (per 5 knotoj)
* **Skipo**: 57
* u-historia.com en español

* Kategorio Submarŝipo tipo XXI en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **submarŝipo, tipo XXIII**, oficiale **Tipo XXIII** estis germana submarŝipa tipo ĉe fino de la dua mondmilito. Ĝi estis uzata kiel ĉeborda submarŝipo, ĉar ĝi estis tre malgranda. 

Kiel la pli granda submarŝipo tipo XXI, ankaŭ tiu tipo estis „elektro-submarŝipo" ukaj kapabla por longtempa subakva agado. Male al Tipo XXI, la tipo XXIII havis nur solan mantelon. Pro la pli malgranda grando, ĝi povis kunporti nur du torpedojn (kiujn oni enmetis de ekstere), sed estis pli simpla produkti ĝin kaj estis uzata ankoraŭ en la milito. Oni produktis el tiu tipo entute 61 submarŝipojn, post la milito restis nur du kaj tiuj ekservis ĉe alaij mararmeoj.

Teknikaj informoj
-----------------

* Akvoelpremo: 234 t surakve, 258 t subakve
* Longo: 34,7 m totala, 26 m premkorpo
* Larĝo: 3 m
* Profunda servo: 3,67 m
* Alto: 7,7 m
* Povumo: 630 ĈP/ 470 kW surakve, 580 PS/433 kW subakve
* Maksimuma rapido: 9,7 kn surakve, 12,5 kn subakve
* Atingopovo: 2600 marmejloj (4818 km) ĉe 8 kn surakva veturo, 194  mejloj (359 km) ĉe subakva 4 kn
* Torpedoj: 2 torpedotuboj, sen rezervaj torpedoj
* Skipo: 14 ĝis 18 viroj
* Maksimuma subakviĝo: 180 m
Rejnlando-Palatinato kun la kolorlegendo.
la Südpfalz apud Gleisweiler
La **Südpfalz** aŭ **suda Palatinato** estas la la suda kaj sudorienta parto de regiono Palatinato en Rejnlando-Palatinato.

Strukturo kaj limoj
-------------------

La regiono konsistas el la distriktoj Germersheim kaj Südliche Weinstraße kaj la urbo Landau. Pro la simila dialekto ankaŭ partoj en la oriento de la distrikto Südwestpfalz, precipe la regiono ĉirkaŭ Dahn, apartenas al la Südpfalz.

En la nordo la Südpfalz allimas al Vorderpfalz, en la oriento al la Rejno, en la sudo al franca malsupra Alzaco kaj la okcidento al Westpfalz.

Urboj
-----

En Südpfalz situas jenaj mezaj kaj malgrandaj urboj:

* Landau in der Pfalz
* Germersheim
* Wörth
* Kandel
* Bad Bergzabern
* Annweiler
* Dahn

Dialekto
--------

La sudpalatinata ne estas memstara dialekto, sed nur la suda vario de la antaŭpalatinata. Orelfrapa estas la ofta uzo de la vokalo *ä*, kiu estas formata el la diftongoj kiel *ei* kaj *au*. Krome la sudpalatinata anstataŭas la malmolan konsonanton *g* per la mola *ch*.

En la sekva tabelo estas la plej gravaj diferencoj inter la suda kaj la antaŭpalatinata dialektoj.

| Esperanto | germana normlingvo | sudpalatinata | antaŭpalatinata |
| --- | --- | --- | --- |
| kuŝi | liegen | **liche** | **liche/ligge** |
| plori | weinen | **haile/kreische** | **groine** |
| vino | Wein | **Wai/Woi** | **Woi** |
| knabino | Mädchen | **Määd/Mädl** | **Mädl** |
| alveturi | hinfahren | **naafahre**(suda sudpalatinata apud Karlsruhe) | **hiefahre** |
| okulo | Augen | **Ääche** | **Aache/Aage** |
| gajeco | Fröhlichkeit | **Freehlichkeit** | **Freehli(s)chkeit** |
| demandi | fragen | **frooche** | **frooche/frooge** |
| virino | Frau | **Frää/Fraa** | **Fraa** |
| mi | ich | **ich/ech** | **isch** |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Wirtschaftsregion Südpfalz
**Subterejo en Prosek** estas sovaĝa kaj danĝera labirinto de koridoroj, ĉambregoj kaj fendaĵoj, kiuj estas restaĵo de la historia subtera minado de sablo.
Sablo estis fosata, kaj grejso rompata, ĉe randoj de la Proseka Plataĵo jam ekde mezepoko. 
La grundo tial falis diversloke, ĝis preskaŭ 30m, kaj plua minado komencis endanĝerigi parcelojn super la minejo. 
Tio estis iu el ĉefaj kaŭzoj, ke la minado eble en la 18-a jarcento komencis transŝoviĝi en subterejon. 

Ĉi tie estis fosata hela, disfaliĝema grejso, kiu estis uzata precipe por stukaĵoj, por produktado de grejsaj sapoj kaj en gisejoj. 
Aparta kasto de la tn. „sablistoj" ekzistis en Prago en la 19-a jarcento, kiuj rekte el veturigilo, ofte tirata de bernardhundo, vendis saketojn da sablo al dommastrinoj (tiutempe Pragaj plankoj (plejparte lignotabulaj) estis superŝutataj per sablo, por ke oni ne entretu en ilin malpuraĵon).

Subtera labirinto estiĝis sub Prosek iom post iom pro la minado, kies iama amplekso povas esti preskaŭ 10 km. 
Izolitaj restaĵoj de la koridoroj estas konservitaj ĝis hodiaŭ en la randoj de la Proseka Plataĵo, kaj ili estas daŭra minaco, pro dumtempaj trafaloj en parceloj kaj en stratoj. 
Eĉ nun ili endanĝerigas kelkajn domojn, neprudente konstruitaj super ili, kaj tial partoj de ili jam estas plenigita per betono.

La plej valora parto de la Proseka Subterejo estas la tn. Močálka, romantika miksaĵo de neregulaj koridoroj kun la suma longeco ĉirkaŭ 1 km, situanta en strato „Nad Kundratkou". 
Interesaĵo estas rokĉambro, kamuflita per betona pordo fiksita en la sablon, do ĝi similas al grejso. 
Laŭ loka onidiroj ĝi estis kaŝejo de armeaj fuĝintoj dum la unua mondmilito.

Ekzistas tuta vico da mitoj kaj rakontoj ligita kun la subterejo, ekz. pri kaŝejo de rabisma bando, kaj nefidinda rakonto pri kunigo de ĉi tiea subterejo kun urbo Stará Boleslav.

Tiu ĉi subterejo troviĝas en Prago 9, kies nomo estas Prosek. 
La subterejo estas bedaŭrinde ankoraŭ nealirebla, sed ĝi estas preparata (feb. 2005) por alirebligo; kelkaj trafalejoj kaj aperturoj estas videblaj en rokdeklivoj super strato „Na rozhraní", kiu situas en Prago 9.

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Lazy |

Koordinatoj: 50° 03′ 05″ N 12° 38′ 06″ O﻿ / ﻿50.05139 °N, 12.63500 °O﻿ / 50.05139; 12.63500 (mapo)

**Lazy** (germane *Perlsberg*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Lázně Kynžvart, troviĝanta en distrikto Cheb. Lazy situas sur montodorso de Slavkova arbaro en supermara alteco 800 metroj. Memstara municipo ĝi fariĝis en la jaro 1850, la ĉeĥan nomon, esprimanta la situon sur deklivo, ĝi ricevis en la jaro 1948. Estas ĉi tie registritaj 23 adresoj. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 16 loĝantoj.

Sudokcidente de la domaro situas Lesný, la plej alta monto de la montaro.

**Lazy** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,2 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1336.

Post fino de la dua mondmilito okazis ellandigo de la germana loĝantaro. Pereon de la municipo signifis ties enmembrigo al armea ekzercejo en spaco de Slavkova arbaro. Jam en la paso de la jaro 1946 okazis transprenado de katastroj de municipoj enmembrigitaj en la soldatan spacon. Civiluloj inkluzive de novaj ĉeĥaj enloĝintoj devis forlasi la rilatan regionon. La katastroj estis transprenataj inkluzive de konstruaĵoj, arbaroj kaj akvaja fluantoj. Eĉ kiam la soldata spaco estiĝis jam en la jaro 1946, leĝo reguliganta establojn de armeaj spacoj estis aprobita nur en la jaro 1949.

El la devena konstruareo restis konservitaj nur kelke da domoj en Horní Lazy, Dolní Lazy pereis tute. Rememorigas ĝin nur restaĵoj de malnovaj muelejoj aŭ forĝejoj kaj malgranda niĉa kapeleto, rekonstruita en la jaro 1999.

Evoluo de nombro de loĝantoj de Lazy| Jaro | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1945 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 1283 | 1236 | 1078 | 962 | 948 | 864 | 885 | 713 | 459 | 54 | 39 | 32 | 15 | 22 |

Pluaj fotoj
-----------

* Horní Lazy Horní Lazy
* Paŝtista fago en Horní Lazy Paŝtista fago en Horní Lazy
* Monto Lesný, vido el Horní LazyMonto Lesný, vido el Horní Lazy
* Rekonstruita kapeletoRekonstruita kapeleto

Rilataj artikoloj
-----------------

* Kostelní Bříza

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Lázně Kynžvart (2) |
| --- |
| Lázně Kynžvart ~ Lazy |

 |
La **Blanka Sinagogo** (pole *Biała Synagoga*) estas sinagogo troviĝanta en la urbo Sejny, Pollando, ĉe la strato Józefa Piłsudskiego 41.

La unua ligna sinagogo en Sejny estis konstruita en la 1780-aj jaroj. Ĝian konstruon permesis prioro de la ordeno de Dominikanoj, pastro Bortkiewicz.

La nuna sinagogo komencis esti konstruata en 1885 laŭ iniciado de rabeno Moseo Becalel Luria el Sejny. Lia posteulo estis religia filozofo Moseo Icĥak Avigdor, fondinto de talmuda lernejo. Dum la dua mondmilito la nazioj detruis la internon de la sinagogo. Post la milito la domo estis parte alikonstruita por fajrobrigadejo, poste estis uzata kiel magazeno de fabrikitaj sterkaĵoj kaj garaĝo de urbaj aŭtomobiloj. En tiu periodo la konstruaĵo estis detruita plej. La renovigado komenciĝis en 1978 kaj daŭris ĝis 1987. En 1988 en la sinagogo okazis konservad-laboroj kaj oni aranĝis en ĝi Komunuman Kulturcentron. Hodiaŭ la konstruaĵon uzas la Centro Pogranicze por spektakloj, ekspozicioj kaj koncertoj.

La sinagogo estas masonita, turnita orient-direkte kaj havas la dimensiojn 19 al 26 metroj en stilo kun eroj de novklasikismo kaj novgotiko. La interno estas trinava kun barelvolbo super la ĉefa navo kaj duonbarelvolboj super la flankaj navoj, apogitaj sur kvin kolonoj, inter kiuj antaŭe troviĝis bimo (parolejo kaj legejo de Torao). Ĉe la orienta muzo konserviĝis niĉo, en kiu staris toraujo. Virina preĝejo kaj polikromioj ne konserviĝis.

Referencoj
----------

1. 1 2  Informtabulo sur la konstruaĵo
2. ↑  pole *La Blanka Sinagogo* Arkivigite je 2019-02-09 per la retarkivo Wayback Machine ĉe la paĝo Wirtualny Sztetl

* Kategorio Blanka Sinagogo en Sejny en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La hemoglobino en la esto kaj foresto de oksigeno; la ŝanĝoj en la strukturo helpas la klarigon de la procezo de transporto de oksigeno.
La **struktura biologio** estas branĉo de la molekula biologio, la biokemio kaj de la biofiziko kiu studas la strukturon de biologiaj makromolekuloj kiaj la proteinoj kaj la nukleacidoj, la originon de tiu strukturo kaj ties rilaton kun la biologia funkcio de la makromolekuloj. La struktura biologio estas de granda intereso por la biologoj, ĉar la proteinoj, la ADN kaj la ARN okazigas ŝlosilajn taskojn por la ĉelaj procezoj kaj ties specifa funkcio estas tre forte ligita kun ĝia tridimensia formigo; la struktura kunfigurado de la biomolekuloj dependas siavice de ĝia baza kompono aŭ sekvenco de aminacidoj, ĉe la okazo de la proteinoj, aŭ nukleotidoj de la nukleacidoj.[1]

Notoj
-----

1. ↑   Soberón Mainero, Francisco Xavier (1996). «La biología estructural y el ADN recombinante: en la forma está la clave». La ingeniería genética y la nueva biotecnología. México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 968-16-5094-8.  Alirita la 3an de Majo 2018.

Vidu ankaŭ
----------

* Biologio
**Strukturisma lingvoscienco**, **strukturisma lingvistiko** aŭ (kiam estas klare, ke temas pri lingvoscienco) simple **strukturismo** estas lingvoscienca aliro originanta el la ideoj de la svisa lingvisto Ferdinand de Saussure kaj estas parto de la ĝenerala aliro de strukturismo. La verko de Saussure nome "Kurso de ĝenerala lingvistiko", publikigita postmorte en 1916, klopodis ekzameni la koncepton de lingvo kiel dinamisma sistemo de interkonektitaj unuoj. Li estas tiel konata kiel patro de la moderna lingvistiko ĉar proponis la ŝanĝon el diakronia (historia) al sinkronia (ne-historia) analizo, kvnkam kiel historia lingvisto li favoris ambaŭ. Li estas konata ankaŭ kiel enkondukinto de kelkaj bazaj dimensioj de semiotika analizo kiuj estas gravaj ankoraŭ nuntempe. Du el tiuj estas liaj ŝlosilaj metodoj de sintagma kaj paradigma analizo, kiu difinas unuojn kaj sintakse kaj leksike, respektive, laŭ ilia kontrasto kun la aliaj unuoj en la sistemo.

Notoj
-----

1. ↑   de Saussure, Ferdinand. Course in General Linguistics. Open Court House.

Bibliografio
------------

* Roland Schäfer, 2016. Einführung in die grammatische Beschreibung des Deutschen (2nd ed.). Berlin: Language Science Press. ISBN 978-1-537504-95-7
* Emma Pavey, 2010. The Structure of Language: An Introduction to Grammatical Analysis. Cambridge University Press. ISBN 9780511777929
* Kees Hengeveld & Lachlan MacKenzie, 2008. Functional Discourse Grammar: A Typologically-Based Theory of Language Structure. Oxford University Press. ISBN 9780199278107
* M.A.K. Halliday, 2004. An Introduction to Functional Grammar. 3rd edition, revised by Christian Matthiessen. London: Hodder Arnold.ISBN 978 0 340 76167 0


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689276
* LCCN: sh85129205
* BNF: 11945027x
* NKC: ph126156
* BNE: XX527758
 |
Membroŝtatoj en supernaciaj karibaj organizaĵoj (plena membreco) - 7 en la organizaĵo de Orienta Karibaj Ŝtatoj, 15 en la Kariba Komunumo, kaj 25 en la Unio de Karibaj Ŝtatoj.
La **Organizaĵo de Orienta Karibaj Ŝtatoj** (angle ***Organisation of Eastern Caribbean States***, akronime **OECS**) estas interregistara organizaĵo por ekonomia kaj politika kunlaboro, fondita la 18-an de junio 1981 en la orienta Kariba baseno fare de Antigvo kaj Barbudo, Grenado, Dominiko, Moncerato, Sankta Vincento kaj la Grenadinoj, Sankta Lucio, kaj Sankta-Kito kaj Neviso, kiuj estas subskribintoj de la Interkonsento de Basseterre.

La Britaj Virgulininsuloj aliĝis al la organizaĵo kiel asociita membro la 22-an de novembro 1984, sekvita de Angvilo (en 1995), Martiniko (la 12-an de aprilo 2016 ) kaj Gvadelupo (la 14-an de marto 2019). Ses el la dek unu kompanioj estas iamaj kolonioj de Britio, la aliaj tri (Britaj Virgulininsuloj, Angvilo kaj Montcerato) daŭre estas sub ĝia kontrolo kiel parto de la Britaj transmaraj teritorioj, kaj du (Gvadelupo kaj Martiniko) estas francaj transmaraj teritorioj. La sekretariejo de la organizaĵo estas en Kastrizo (Castries), la ĉefurbo de Sankta Lucio. La Leĝa valuto en ok el la membroŝtatoj estas la Orientkaribia dolaro; En la Britaj Virgulininsuloj - la usona dolaro; dum en Gvadelupo kaj Martiniko - la Eŭro.

La membroj de la organizaĵo ankaŭ estas membroj de aliaj regionaj organizaĵoj - la Karibia Komunumo (Caribbean Community, CARICOM) kaj la Asocio de Karibaj Ŝtatoj (Association of Caribbean States, ACS).

Referencoj
----------

1. ↑  Caribbean 360, April 12, 2016, Martinique now a member of OECS Arkivigite je 2017-07-05 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Asocio de Karibaj Ŝtatoj
* Karibia Komunumo
* Eŭropa Ekonomia Areo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Organizaĵo de Orient-Karibaj Ŝtatoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Orient-Karibia Centra Banko (ECCB)
* Orient-Karibia Supera Tribunalo (ECSC)
* Orient-Karibia Telekomunikado Limigita (ECTEL)
* Edukada Reformo Unua (OERU)
* OECS Eksporte disvolviĝanta unuo (OECS-EDU)
* OECS Kultura Reto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 838671
* LCCN: n85003071
* VIAF: 122790087
* ISNI: 0000 0004 0433 2117
* NKC: kn20030328010
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ursula GRATTAPAGLIA** (naskiĝis la 27-an de septembro 1933 en Berlino kiel Ursula Sandkühler) - german-devena brazila esperantistino, administrantino de la fondaĵo Bona Espero en Brazilo kun ŝia edzo Giuseppe. Membrino de Rotario kaj Rotaria Amikaro de Esperantistoj.

Vivo
----

Grattapaglia travivis la duan mondmiliton en Berlino kaj la orientaj germanaj provincoj, aneksitaj post la germana invado en Pollando. Kadre de aliancana forpelo de germanoj estis deportita el Pollando. Tio influis al ŝia posta esperantisteco. Ŝi eklernis Esperanton 16-jara, apud aliaj lingvoj, kaj ekde tiam aktivas en la movado, i.a. en la 1950-aj jaroj en Berlino. Post sesjara korespondado ŝi renkontis Giuseppe Grattapaglia kaj en la posta jaro ili geedziĝis.

Ŝi ekloĝis en Italio, aktivis pri kongreskaravanoj kaj eldonado de la itala landa Esperanto-revuo. Grattapaglia estis komitatano (1971-1992) kaj estrarano (1977-1983) de UEA. En sia profesia laboro kiel samtempa interpretisto en eŭropaj kongresoj, ĉefe en Italio kaj Germanio, ŝi utiligis okazojn por informi pri Esperanto, precipe politikistojn kaj ĵurnalistojn. Ekde 1974 ŝi laboras volontule kun sia edzo en Brazilo en la bieno-lernejo Bona Espero, esperantista eduka institucio por protekti, eduki kaj instrui infanojn en socia risko. Apud tiu laboro ŝi dum la lastaj sep jaroj aktivas en la internacia Rotaria Movado favore al Esperanto.

En 2005, ŝi fariĝis honora membro de UEA, pro sia laboro por Bona Espero.
Ŝi estas ankaŭ honora civitano de la urbo Alto Paraíso de Goiás.

La dummilita vivo de Ursula fariĝis teatraĵo okaze de la 100-a Universala Kongreso kiel adaptaĵo de la libro *Bona Espero: idealo kaj realo* de Roman Dobrzyński.

Vidu ankaŭ
----------

* Giuseppe Grattapaglia
* Militrakonto

Bibliografio
------------

* Halina Gorecka, Aleksander Korĵenkov, *Nia diligenta kolegaro. Biografioj de 200 eminentaj esperantistoj*, p. 112-113, Sezonoj, Kaliningrado, Litova Esperanto-Asocio, Kaunas 2018, ISBN 978-609-95087-6-4
* Roman Dobrzyński, *Bona Espero: Idealo kaj realo*, "Esperanto", n-ro 10, Martin 2008

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mallonga filmraporto pri Bona Espero
* [video] Teatraĵo *La Krio de infano kontraŭ militoj* ĉe Tubaro
* Infanoj malgraŭ Hitlero. Militrakonto, 08/09/2018


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28772
* GND: 1080408932
* VIAF: 73145066421166590458
 |
Provincoj regataj de Tahiridoj.
La **Tahirida dinastio** (perse طاهریان) estis dinastio, de persa dihkana deveno, kiu regadis en la Abasida provinco de Ĥorasano el 821 al 873, kaj en la urbo Bagdado el 820 ĝis 891. La dinastio estis fondita de Tahir ibn Husajn, estra generalo en la servo de la Abasida kalifo al-Ma'mun. Ties ĉefurbo en Ĥorasano estis dekomence situa e Merv, sed poste translokiĝis al Nejŝaburo. La Tahiridoj ĝuis altan gradon de aŭtonomeco en ties regado de Ĥorasano, kvankam ili restis subjekto al la Abasida Kaliflando kaj ne estis sendependaj regantoj.

Referencoj
----------

1. 1 2  *The Tahirids and Saffarids*, C.E. Bosworth, **The Cambridge History of Iran**, Vol. 4, eld. Richard Nelson Frye, (Cambridge University Press, 1999), 90-91.
2. ↑  *Sectarian and national movements in Iran, Khurasan and Transoxanial during Umayyad in early Abbasid times*, F. Daftary, **History of Civilizations of Central Asia**, Vol. IV, 57.

* Kategorio Tahiridoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Tahrir-placo en sudokcidenta direkto kun la administra konstruaĵo *Mugammaʿ* maldekstre
La Mugamma-konstruaĵo
La **Tahrir-placo** (arabe ميدان التحرير signifante **Mīdān at-Taḥrīr** aŭ *Placo de la Liberiĝo*) estas plej grava intern-urba placo de la egiptia ĉefurbo Kairo proksime de la dekstra bordo de Nilo. La placo konsistas el tri- ĝis kvinvoja runda trafiko kun verda (plantigita) meza insulo. Ĉe la placo aŭ en ties ĉirkaŭo situas multaj konataj vidindaĵoj de la urbo. Ĉe la Tahrir-placo haltas la metroo de Kairo (stacio „Sadat"), traveturas ĝin busoj kaj ambaŭ metrolinioj 1 kaj 2. Ĝi estas la plej granda intern-urba trafika punkto.

Situo
-----

Ĝi etendiĝas orient-okcidente, ĝin alfluas la Tahrir-strato kaj pluaj 4 stratoj. La placo situas ĉ. 500 metrojn norde de la registaraj sidejoj, de la ministerio pri internaj aferoj kaj de la usona ambasadejo. 

Ĉe la norda flanko de Tahrir troviĝas la Egiptia Muzeo, fondita en 1858 fare de franca egiptologo Auguste Mariette. La muzeo estis translokigita en 1902 al la nuna loko, en novan konstruaĵon.

Historio
--------

Ĉefenirejo de la Egiptia Nacia Muzeo.
La placo estis establita en la 19-a jarcento dum la regado de la osmano vic-reĝo paŝao Ismail, por krei similan urboparton al mezeŭropaj urbegoj. La placo ricevis la nunan nomon post la militista puĉo de 1952 kaj proklamo de la Respubliko de Egiptio. 

Dum la Protestoj en Egiptio en 2011, la plej gravaj protestoj okazis sur tiu placo, tiel ĝi iĝis simbolo de la protestadoj. 

* Tahrir en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tahrir en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Preĝejo de Sankta Arkianĝelo Mikaelo kaj Gabriel en StrâmbuPreĝejo de Sankta Arkianĝelo Mikaelo kaj Gabriel en Strâmbu
**Strâmbu** [strımbu] (hungare **Horgospataka**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Dej. Administre ĝi apartenas al Chiuieşti. La pli frua hungara loknomo estis *Sztrimbuly* [strimbuj].

Loĝantaro
---------

En 1910 ĝi nombris 976 loĝantojn (rumanoj), en 1992 665.

Historio
--------

Ĝia unua skriba mencio estis en 1588. Ĝis Traktato de Trianon kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*).

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.

Gravaj personoj
---------------

* Árpád Sipos (1-a de novembro 1843 – Nagyvárad, 9-a de februaro 1901): jurakademia profesoro.
* Vilmos Pecz (la 20-an de marto 1854) - la 9-an de novembro 1923 en Budapeŝto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002
* Administracia mapo de distrikto Arkivigite je 2007-08-08 per la retarkivo Wayback Machine
ORP Orzel en 1940
**ORP Orzeł** estas mallongigo por *Okręt Rzeczypospolitej Polskiej* kaj nomprefikso de submarŝipo de la pola mararmeo, dum la Dua Mondmilito. ORP signifas *Ŝipo de Respubliko Pollando*. *Orzeł* (Eo *Aglo*) estis konstruita en Nederlando (1936-38) kaj estis tipa ŝipo de la samnoma Orzeł-klaso.

La submarŝipo estis komuna evoluigo de la nederlandaj kaj polaj inĝenieroj. *Orzeł* ekservis la 2-an de februaro 1939 kaj atingis sian hejman havenon en Gdynia la 10-an de februaro. La pola submarŝipo estis internita en Estonio iom post komenciĝo de la Dua Mondmilito. Spite al tio, ĝi sukcesis eskapi, tra la markolo Sundo, al Britio. Dum la germana atakoj al Norvegio, *ORP Orzeł* sinkigis germanan grupliveran ŝipon. La submarŝipo malaperis en junio de 1940 en la Norda maro. La sukcesa eskapo donis kialon por la Sovetunio por postuli establon de mararmeaj bazoj en Estonio. Tio estis la komenco de anekso de Estonio kaj aliaj Baltaj Landoj.

Tekniko
-------

La submarŝipo havis klasikan hibridan propulsion el dizel- kaj elektromotoroj. Ĝi ne havis ŝnorkelon (spirtubon). La du dizelmotoroj estis sescilindraj, havis la povumon de 4740 ĈP (3484 KW). La du elektromotoroj havis la povumon de 1100  ĈP (809 kW). La moviĝo okazis per du helicoj.

La ŝipkorpo estis konstruita kun duobla mantelo kaj certigis merĝiĝon ĝis 80 m. La maksimuma merĝiĝo estis 100 m.

La submarŝipo posedis defendajn kanonojn, pafilegojn (105-mm, 40-mm), atakajn torpedojn.

Interesaĵo
----------

Altece de Lillesand, apud Norvegio la pola submarŝipo *ORP Orzeł* sinkigis germanan transportan 5200-tunan ŝipon "Rio de Janeiro", celanta konkeri Norvegion - transportataj al Bergen ĉ. 200 soldatoj de Wehrmacht pereis kaj 180 saviĝis - oficiala komuniko aperis en Londono nur la 19-an de aprilo.

Bibliografio
------------

* Paul Grooss: *The Naval War In The Baltic 1939–1945*. Naval Institute Press, 2018. ISBN 978-1526700001

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio ORP Orzeł en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *www.orzel.one.pl* – strona na temat historii, zaginięcia oraz poszukiwań ORP „Orzeł", z bogatą fotogalerią Arkivigite je 2007-12-18 per la retarkivo Wayback Machine - paĝo pri la historio, malaperigo kaj serĉado de la ŝipo kun riĉa fotogalerio
Katjuŝo en Moskvo

**Katjuŝa** (el la rusa virina karesnomo Katjuŝa) (aŭ katjuŝo aŭ (en germana armea parolo) stalinorgeno pro ties simileco al orgeno) estis la rusa nomo de soveta raketoĵetilo, evoluigita kaj uzita dum la dua mondmilito.

Kompare al tradicia artilerio, ĝi estas malpli preciza kaj efika, la replenigo daŭris longe. Ĝia avantaĝo estis la simpla konstruarto, granda eksploda forto, mallonga paftempo de multaj raketoj. Ĉar ĝi povis dum kelkaj sekundoj multajn raketojn elpafi, ĝi ofte demoralizis, timigis la germanajn soldatojn.

Tipoj estis BM-8, BM-13 kaj BM-32. La plej konata varianto - BM-13 - estis muntita je triaksa ŝarĝaŭto. La atingopovo estis inter 2.500 kaj 11.800 (BM-13SN) m, ĝi ebligis 16 ĝis 54 pafojn dum kelkaj sekundoj.

La plej disvastiĝinta raketotipo estis M-21 kun kalibro de 122,4 mm. La BM-24 (12 tuboj) kun kalibro de 240,9 mm kaj atingopovo de 6.000 m, disvastiĝis internacie.

La evoluigo de la raketoj komenciĝis en la 1930-aj jaroj, la unua ekzemplero estis pretigita en 1938. Oni celis uzi ilin kontraŭ aviadiloj. Poste oni pluevoluigis ĝin kaj alfiksis je ŝarĝautoj.

La unua elprovo de la armilo okazis en somero de 1939, en la japana-rusa limkonflikto. Tiam ili estis muntitaj al aviadiloj.

La pluevoluigita versio M-132 (BM-13-16) estis preta je junio de 1941 por produktado. Ties unua uzo okazis la 14-an de julio 1941, kiam 7 katjuŝoj pafis 112-foje je Rudnja ( Arkivigite je 2012-01-12 per la retarkivo Wayback Machine).

Diversaj tipoj de katjuŝo estis plu uzataj post la dua mondmilito.

Ekzemplo pri la funkciado: ĉiuj 16 pafaĵoj de BM-18-16 estis elĵetitaj ene de 7 ĝis 10 sekundoj. La replenigo daŭris 2 ĝis 3 minutojn.

Literaturo
----------

* Peter Stache "Sowjetische Raketen im Dienste von Wissenschaft und Verteidigung" Berlin 1987 ISBN 3-327-00302-5

* Katjuŝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Katjuŝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tago de Batalo kaj Martireco de Pola Vilaĝo** (pole: *Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej*) – pola ŝtata festo celebrata la 12-an de julio, en datreveno de la masakro de Michniów, dediĉita al loĝantoj de polaj vilaĝoj pro ilia patriotisma sinteno dum la Dua Mondmilito – pro la helpo al rifuĝintoj, personoj kaŝiĝantaj antaŭ persekutoj kaj deportitaj, batalo en partizanaj taĉmentoj, pro nutrado de urbanoj kaj soldatoj de Pola Subtera Ŝtato, kaj kun estimo por grandego da viktimaĵoj spertitaj de vilaĝanoj – pafmortigataj, forigataj de bienoj, rabataj, forveturigataj al sovetaj gulagoj kaj germanaj koncentrejoj kun trudlaboroj.

La festo ne estas tago libera de laboro.

La festo estis fiksita la 29-an de septembro 2017.

Unua festado okazis en 2018.

Vidu ankaŭ
----------

* Masakro de Koniuchy - soveta-juda krimo
* Masakro de Piaśnica- germana krimo
* Sanga dimanĉo en Volinio - ukraina krimo

Piednoto
--------

En 1943 germanaj ĝendarmoj masakris loĝantaron de pola vilaĝo Michniów (komunumo Suchedniów), dum kiu oni vivbruligis kaj pafmortigis 204 personojn (102 viroj, 54 virinoj kaj 48 infanoj

Bibliografio
------------

* Józef Fajkowski, Jan Religa, *Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945* (Krimoj de hitleranoj en la pola vilaĝo 1939-1945), Wydawnictwo Książka i Wiedza, Varsovio 1981, p. 184.
1-a paĝo de la studaĵo op. 10, n-o 2 de Chopin
**Studaĵo** (ankaŭ **etudo**, laŭ la franca lingvo) estas laŭ sia origina vortsenco *("les études" = studado; "étudier" = studi)* instrumentverko por soloinstrumento, kiu celas helpi la muzikiston akiri pli bonajn lertecon pri lia instrumento. Ekzemple ilin reprezentas la pianostudaĵoj de Carl Czerny samkiel la *"Ausführliche theoretisch-practische Anweisung zum Pianoforte-Spiel"* (detala teoria-praktika instrukcio al pianludado) de Johann Nepomuk Hummel.

En la 19-a jarcento, dum la epoko de la romantismo, el la studaĵoj evoluis memstara muzikformo, kia ja ankaŭ servis al la studado de specialaj lertecoj, tamen krom tio estis aŭdigata al publiko kiel konĉerteca verko. Ekzemploj por tio estas la studaĵoj por violono de Niccolò Paganini samkiel la pianostudaĵoj de Franz Liszt, Sergej Rachmaninoff, Aleksandr Skrjabin kaj Frédéric Chopin. La – jam sen tio fingroteknike postulemaj – ŝopenajn studaĵojn eĉ plimalfaciligis poste Leopold Godowski en nova aranĝo.

Dumpaŝe de la tempo ĉi tiu muzikformo malproksimiĝis de sia origina senco (akiro de fingra lerteco). Tio jam montriĝas je kelkaj studaĵoj de Skrjabin, kiuj parte estas dispoziciitaj pli kiel senformaj "moments musicaux" ol kiel studaĵoj kaj per tro hasta prezentado perdas sian sonan ravon. Sed ankaŭ la simfoniaj studaĵoj (por piano) de Robert Schumann estas ekzemplo por la deturniĝo de la origina ideo de studaĵo, ĉar temas plimulte pri variacioj pri temo.
Same je la Paganini-variacioj op. 35 (du volumoj) de Brahms temas pri kolekto da studaĵoj; ili portas nemiskompreneble kiel subtitolo la nomon "studaĵoj por piano".

Kolektoj da studaĵoj
--------------------

* Frédéric Chopin
	+ studaĵoj op. 10
	+ studaĵoj op. 25
* Claude Debussy
	+ studaĵoj: du libroj
* György Ligeti
	+ studaĵoj: tri libroj
* Franz Liszt
	+ koncertstudaĵoj (Gnomenreigen, Waldesrauschen)
	+ Paganini- studaĵoj (1838)
	+ Douze études d'exécution transcendante (1851)
* Aleksandr Skrjabin
	+ studaĵoj
* Heitor Villa-Lobos
	+ Douze études pour la guitare

Referencoj
----------

1. ↑   Étude (angle). The Classical Novice. Alirita 2022-06-23.

* Kategorio Studaĵo (muziko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Studebaker** estis usona ĉareg- kaj aŭtomobilprodukta entrepreno, ekzistanta de 1852 ĝis 1966.

Henry Studebaker malfermis kun sia frato en 1852 forĝistan kaj ĉaregfabrikan uzinon en South Bend. Post kiam en 1858 ankaŭ John Mohler Studebaker aliĝis al la fratoj, la entrepreno liveris ĉaregojn al la evolu-agrikultura mezokcidenta parto de Usono. Dum la usona enlanda milito, la entrepreno ricevis grandajn ŝtatajn mendojn kaj tiel la entrepreno registriĝis en 1868 kiel Studebaker Brothers Manufacturing Company. Tiam aliĝis nova frato, Peter Everst Studebaker, dum la kvina frato Jacob Franklin Studebaker aliĝis en 1870 kaj li fondis filion en St. Joseph (Missouri), kie li helpis ekipadon de novaj setlantoj.

La entrepreno produktis pli ol 750.000 ĉaregojn dum sia ekzisto.

La Studebaker-fratoj komencis eksperimentojn, evoluigojn en 1897 pri aŭtomobiloj. La firmao produktis en 1902 jam elektrajn aŭtomobilojn, en 1904 benzinmotorajn veturilojn. La Studebaker Corporation (ekde 1911) unuiĝis en 1954 kun Packard Motor Car Company. La entrepreno ĉesigis la produktadon en 1963 (Usono) kaj 1966 (Kanado).

Vidu ankaŭ
----------

* Clement Studebaker

* Studebaker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Studebaker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**FT-17** estas malpeza tanko, produktita de Renault dum la Unua Mondmilito.

Historio
--------

La **Renault FT–17** estis la plej sukcesa tanko de la franca armeo en la unua mondmilito. Ĝi estis dupersona malpeza tanko, en kiu la gvidanto sidis antaŭe, dum la komandanto staris kaj traktis la armilaron. La elformiĝo de FT–17 gravis en plua evoluigo de la tankoj, oni tie konstruis unuafoje turneblan turon. La tie efektivigita triobla disigo (gvidanta, batala kaj motora spaco) iĝis same tradicio.

Oni planis FT–17 por apogo de la infanterio, ĉe fino de la milito, la franca armeo havis ĉ. 3.000 tankojn el tiu tipo kaj oni uzis la tipon ĝis 1944. Oni uzis ĝin en armeoj de 24 landoj, pluraj landoj produktis ĝin laŭ licenco. Ĝia grava lastfoje batala uzo okazis en Parizo, kiam la germanoj uzis ĝin kontraŭ la ribelantoj.

Datenoj
-------

* Fuelujo: 90 l
* Grimpa kapablo: 45°
* Fosaĵ-traira kapablo: 1,8 m
* Ŝtupar-ira kapablo: 0,6 m

Bildaro
-------

* Renault FT-17 en la bolonja muzeo Chars de FranceRenault FT-17 en la bolonja muzeo *Chars de France*
* Renault FT-17 en la belgrada milihistoria muzeoRenault FT-17 en la belgrada milihistoria muzeo
* Renault Char Mitrailleur en la bovington-a tanka muzeoRenault *Char Mitrailleur* en la bovington-a tanka muzeo
* Prototipo FT-17BS en la bolonja muzeo Chars de FrancePrototipo *FT-17BS en la bolonja muzeo* Chars de France

* Renault FT-17 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Renault FT-17 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La Neĝreĝino** (dane : **Sneedronningen**) estas fabelo de la dana aŭtoro Hans Christian Andersen kiu estis unue publikigita la 21-an de decembro 1844.

En la centro de la rakonto estas lukto inter bono kaj malbono kiam ĝi manifestiĝas inter la knabino Gerda kaj ŝia amiko Kai. La rakonto ofte aperas en la infanrakontdosieroj de Andersen kaj estis tradukita en multajn lingvojn, inkluzive en Esperanto|https://eo.wikisource.org/wiki/Fabeloj\_de\_Andersen\_(Zamenhof)/Ne%C4%9Da\_Re%C4%9Dinon de Zamenhof mem. Kiel aliaj legendoj, ĉi tiu rakonto ankaŭ havas malsamajn versiojn.

Intrigo
-------

La rakonto komenciĝas kun malbona demono kiu deziris friponi. Li preparis specialan spegulon, kiu reflektas nur la malbonajn kaj malbelajn aferojn en la mondo, kaj ĉiuj bonaj kaj belaj aferoj estas reflektitaj en ĝi kiel ilia malo - malbonaj kaj malbelaj. Kiam la demonoj portis la spegulon alte en la ĉielon, kaj la Edena ĝardeno komencis reflekti en ĝi, la spegulo ne povis elteni la ŝarĝon de malbono, kiun ĝi devis montri, kaj frakasiĝis en milionon da pecoj, kiuj estis disĵetitaj tra la tuta mondo. Unu el la fragmentoj penetris la okulon kaj koron de knabeto nomata Kai, kiu loĝas en skandinava urbo apud sia amikino Gerda.

Iun vintran tagon, Kai renkontis la Neĝan Reĝinon - belan virinon vestitan en blanka, kiu delogis lin suriri sian ĉaron kaj kunportis lin al sia palaco en la norda poluso. Sed la amo de Gerda al Kai puŝis ŝin daŭrigi longan kaj danĝeran serĉadon de li. Survoje ŝi renkontis malbonan sorĉistinon, kiu provis forrabi ŝin, ĝardenon de parolantaj floroj, kiu provis helpi ŝin, impertinentan piraton, kiu insistis, ke Gerda dormu en lia lito, afablan princon kaj princinon kaj diversajn naturajn kaj supernaturajn estaĵojn.

La rakonto estas karakterizita per revema kaj fantasta etoso, kaj foje eĉ erotika, kaj verŝajne esprimas la konstantan batalon de Andersen kontraŭ deprimo.

Adaptoj
-------

La rakonto de la Neĝo-Reĝino havis multajn adaptojn en literaturo, teatro kaj kino. Filmoj bazitaj sur la rakonto inkluzivas The Snow Queen de 2012 kaj la 2013 filmon de Walt Disney Animation Studios Frozen, kiuj ambaŭ estas nur loze bazitaj sur ĝi. Similecoj ankaŭ troviĝas inter la rakonto kaj *La Leono, la Sorĉistino kaj la Ŝranko*, do eblas ke ankaŭ C. S. Lewis estis influita de ĉi tiu verko de Andersen.

Rolulo bazita sur ŝi estis prezentita dum la kvara sezono de la fantazia serio *To This Day*, kaj estis ĉefrolita fare de la usona aktorino Elizabeth Mitchell.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La Neĝa Reĝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *La Neĝa Reĝino* ĉe la Hans Christian Andersen retejo
* SurLaLune-a Prinotis La Neĝan Reĝinon
* Libera audiobook de LibriVox
* SnowQueenBallet.Com Arkivigite je 2019-02-20 per la retarkivo Wayback Machine
* La Neĝa Reĝino: Nova Muzika
* The Snow Queen public domain audiobook at LibriVox



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811691
* BNF: 13612644k
 |
**T-ara** (hangule: 티아라) estas sudkorea knabingrupo formita fare de MBK Entertainment en 2009, konsistas el kvar membroj: Qri, Eunjung, Hyomin kaj Jiyeon. La kariero de T-ara estas markita per hok-peza danc-popmuziko, rezulto de ilia proksima partnereco kun komponisto Shinsadong Tiger. Larĝa aro de vidaj konceptoj gajnis al la grupo "kameleon-similan" reputacion. La grupo atingis komercan sukceson en pluraj regionoj en Azio inkluzive de Sud-Koreio kaj Ĉinio, kie ilia 2011 unuopaĵo "Roly-Poly" estas unu el la plej elŝutitaj hejmaj unuopaĵoj ekde 2010.

Membroj:
--------

Jiae kaj Jiwon forlasis la grupon en 2009, antaŭ debuto pro kreivaj diferencoj. Boram, Qri, kaj Soyeon estis aldonitaj al la grupo baldaŭ antaŭ debutunuopaĵo, "Lie". Hwayoung aliĝis al la grupo la 26-an de julio 2010, tiel igante T-ara sep-membra grupo. Core Contents Media sciigis la 30-an de majo 2012, ke nova membro nomita Dani aliĝus al la grupo sekvante la kompletigon de ŝia trejnado, kaj unu monaton poste, Areum eniris T-ara.

Sekvante la ĉikanan konflikton, CCM sciigis ke la kontrakto de Hwayoung estis nuligota. La 10-an de julio 2013, T-ara revenis al ĝia origina debutvicigo post kiam Areum foriris por komenci solokarieron. T-ara tiam daŭris kiel ses-membra grupo ĝis Core Contents Media (nun sub MBK) sciigis ke Soyeon kaj Boram forlasis la grupon.

* Kategorio T-ara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829833
* VIAF: 3966165326557116290006 2706149619407504010008, 3966165326557116290006
* ISNI: 0000 0004 6016 3194
* MBA: 4103d05e-da2a-4744-81ae-f8dc3e81728c
 |
**Tajahuerce** [taĥaŬERze] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la nordoriento provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco.

Geografio
---------

*Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.
Loko de Tajahuerce en la provinco Sorio.
La Pica.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 24 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 175 loĝantojn el la 1930-aj jaroj. 

Ĝi distas 11 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Tajahuerce kaj la nune senhoman La Pica, kie estas araba gvatoturo. Ĝi estas okcidente de Hinojosa del Campo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En la *Censo de Pecheros* de 1528 oni registris 27 pecheros, tio estas impostopagantaj familioj.​

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj sunfloroj), transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj; nune porkoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kaj la ruinoj ĉe La Pica. Estas ventogeneratoroj en la municipa teritorio.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rCampo de Gómara |
| --- |
| Alconaba• Aldealafuente• Aldealpozo• Aldealseñor• Aldehuela de Periáñez• Aliud• Almajano• Almaluez• Almazul• Almenar de Soria• Bliecos• Buberos• Buitrago• Cabrejas del Campo• Candilichera• Cañamaque• Carabantes• Cihuela• Ciria• Cirujales del Río• Deza• Fuentecantos• Fuentelmonge• Fuentelsaz de Soria• Gómara• Hinojosa del Campo• La Losilla• Los Villares de Soria• Monteagudo de las Vicarías• Narros• Pinilla del Campo• Portillo de Soria• Pozalmuro• Quiñonería• Renieblas• Reznos• Santa María de Huerta• Serón de Nágima• Tajahuerce• Tejado• Torlengua• Torrubia de Soria• Villar del Campo• Villaseca de Arciel |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351470
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**tajbero** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | dikotiledonuloj *dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: |  *Rosales*  |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | *Rozacoj*  ‘’Rosaceae |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Rubuso*  Rubus |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Rubus fruticosus x idaeus** |
|

 |
| Dunomo |
| ***'****Rubus fruticosus x idaeus'*L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri tajbero  |

 |
| v • d • r |

floro de tajbero
**Tajbero** (**Rubus fruticosus x idaeus**, angle *Tayberry*) estas en la jaro 1962 surmerkatigita berfrukto. Ĝi nomiĝas laŭ la skota rivero Tay, skotgaele Tatha

Ĝi estas interkruciĝo el nigra rubuso kaj frambo. Tajbero estis produktita en la jaro 1962 fare de Derek Jennings kaj David Mason en la „Skota Plantesplora Instuto (Scottish Crops Research Institute) en Invergowrie/Inbhir Ghobhraidh en Skotlando. Tajberaj arbustoj estas relative fortikaj kaj frostorezistaj, kial ili estas ŝatataj en Skotlando. La planto similas laŭ la habito al frambo kaj estas, kiel tiu, ĉ. 4m longaj kun firmaj pikaĵoj kovritaj grimpotigoj. Ĝia plurfrukto similas al la frukto de frambo, sed estas pli longa kaj iom konusa.

La rikolto estas ekde la mezo de julio. La fruktoj estas acidaj kaj tial ili estas malpli manĝataj freŝe. Ili bone taŭgas por fari konfitaĵon, saŭcojn, kaj aliaj fruktaĵojn. 

Tajberoj estas fruktoz-malriĉaj fruktoj. Homoj kun fruktozo-alergio bone bone digestas la berojn.

La bierfarejo Williams Bros Brewing Co en Alloa (Skotlando) faras bieron el tajbero. Ĝi nomiĝas *Róisin*.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-12-08. Alirita 2014-12-06.
Baraĵo sur rivero Rance
Alia vido al la baraĵo
La **tajdocentralo sur la rivero Rance** estas centralo, kiu tiras sian energion de la forto de la tajdo, tio estas el la tajda energio. Ĝi situas je la enfluejo de la rivero Rance, inter Dinard kaj Saint-Malo, en Bretonio, Francio. Ĝi estas la unua tajdocentralo en la mondo.

Historio
--------

La ideo pri konstruado de tajdocentralo sur la rivero Rance venis de Gérard Boisnoer, en 1921.

La unua laborejo pri tajdocentralo komenciĝis en l’Aber-Wrac'h en la departemento "Finistère" en 1925. La projekto estis forlasita unue de s-ro Le Troquer en 1928, por esti reprenita de s-ro Tardieu. La laborejo estis forlasita, en 1930, pro manko de mono. La planoj de tiu centralo utilos kiel bazo por la sekvantaj. La uzo de la tajdenergio ne estas nova, ĉar de longe la tajdmuelejoj ekzistis en lokoj atingeblaj de la tajdo, aparte laŭlonge de la rivero Rance.

La unuaj esploroj por la prilaboro de nova tajdocentralo sur la buŝo de la rivero Rance datiĝas de 1943, fare de la kompanio pri esploro de tajduzo (franclingve "Société d’étude pour l’utilisation des marées" aŭ SEUM.

Vidu ankaŭ
----------

* Tajda energio
* Akvomuelejo
* Tajda energio
* Tajdomuelejoj de Francio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ttt-ejo pri la tajdocentralo de la Rance Arkivigite je 2005-04-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Alia ttt-ejo pri la tajdocentralo de la Rance Arkivigite je 2007-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Tria ttt-ejo pri la tajdocentralo de la Rance Arkivigite je 2008-05-06 per la retarkivo Wayback Machine
* Antaŭa inventarslipo Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Inventarslipo pri industria heredaĵo Arkivigite je 2007-09-29 per la retarkivo Wayback Machine