|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Kantono Ĝenesio (Miĉigano). |


**Kantono Ĝenesio** (angle *Genesee County*) estas kantono, kiu troviĝas en okcidenta Nov-Jorkio, Usono. Laŭ censa takso de 2020 ĝi havis 58 388 loĝantojn. La ĉefurbo estas Batavio (angle *Batavia*), kiu aludas al antikva regiono kaj ties ĝermanaj gentanoj, la batavoj, en nuna Nederlando kaj celas honorigi fruajn nederlandajn setlantojn de la kantona teritorio.

Historio
--------

La prahistorio de la homo komenciĝis ĉirkaŭ antaŭ inter 10.000 kaj 12.000 jaroj. Kune kun mastadontaj dentoj, dentegoj, makzelo, kaj aliaj bestaj ostoj arĥeologoj trovis variecon de homfaritaj iloj, ceramikaĵoj, metaloj, kaj ledo. Tiu signifas, ke homoj loĝis tie dum longa tempo.

Kiam kantonoj estis kreitaj en Nov-Jorkio en la jaro 1683 la nuntempa Kantono Ĝenesio estis parto de Kantono Albany. Ĉi tiu kantono estis grandega, enhavinta la nordan parton de Nov-Jorkio kaj la tutan landon de la nuntempa subŝtato de Vermonto, kaj teorie la landon al la Pacifika Oceano. Ĉi tiu kantono estis reduktita la 3-an de julio 1766 per la kreado de Cumberland County kaj ree la 16-an de marto 1770 per la kreado de Kantono Gloucester.

La 12-an de marto 1772 Kantono Albany estis fendita en tri partojn. Unu de la partoj nomiĝis Kantono Tryon kaj enhavis la okcidentan parton. Ĉi tiu kantono estis renomita Kantono Montgomery pro *Richard Montgomery*, generalmajoro dum la Usona Milito de Sendependeco.

1789 Kantono Ontario estis kreita el Kantono Montgomery.

La tuta lando, kiun la nuntempa Kantono Ĝenesio enhavis, estis parto de la Holanda Landaĉeto (angle *Holland Land Purchase*) en la jaro 1793. La landon vendis la Holanda Landfirmao (angle *Holland Land Company*) el ĝia oficejo en Batavio. La tutan landon en okcidenta Nov-Jorkio enhavis la nove kreitan Kantonon Ĝenesio.

Kantono Ĝenesio estis kreita el 18.000 km² landopartigo de Kantono Ontario.

La 7-an de aprilo 1806 la areo de Ĝenesio estis reduktita al 14.400 km² pro landopartigo, kiu iĝis Kantono Allegany.

La 8-an de marto 1808 la areo de Ĝenesio estis denove reduktita al 4.300 km² pro landopartigo, kiu iĝis Kantono Cattaraugus, Kantono Chautauqua, kaj Kantono Niagara.

La 23-an de februaro 1821 la areo de Ĝenesio estis denove reduktita al 3.800 km² pro malsimpla landopartigo, kiu iĝis Kantono Livingston kaj Kantono Monroe.

La 15-an de aprilo 1825 nova landopartigo reduktis la areon de Ĝenesio al 2.700 km², kaj ĉi tiu landopartigo iĝis Kantono Orleans.

La 1-an de majo 1826 la landopartigo de Orleans estis ekzaminita, kaj 26 km² de lando sur la okcidenta landlimo estis redonita al Ĝenesio.

La 19-an de marto 1841 la areo de Ĝenesio estis denove reduktita al la 500 km², kiuj hodiaŭ formas la kantonon, pro landopartigo, kiu iĝis Kantono Wyoming.

Geografio
---------

Laŭ la Usona Buroo de la Censo la kantono havas totalan areon de 1.282,0 km², de kiuj 1.279,5 km² estas lando kaj 2,6 km² (0,25%) estas akvo.

Kantono Ĝenesio estas orienta de la urbo de Bufalo kaj sudokcidenta de la urbo de Roĉestro en la orienta parto de Nov-Jorkio.

### Apudaj kantonoj

* Kantono Orleans - norda
* Kantono Monroe - orienta
* Kantono Livingston - sudorienta
* Kantono Wyoming - suda
* Kantono Erie - okcidenta
* Kantono Niagara - nordokcidenta

### Grandaj ŝoseoj

* Interŝtata Ŝoseo 90
* Usona Ŝoseo 20
* Nov-Jorkia Ŝoseo 5
* Nov-Jorkia Ŝoseo 19
* Nov-Jorkia Ŝoseo 33
* Nov-Jorkia Ŝoseo 63
* Nov-Jorkia Ŝoseo 77
* Nov-Jorkia Ŝoseo 98

Demografiaĵoj
-------------

Loĝantara evoluo| 1810 | 1820 | 1830 | 1840 | 1850 | 1860 | 1870 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 12588 | 58093 | 52147 | 59587 | 28488 | 32189 | 31606 | 32806 | 33265 | 34561 | 37615 | 37976 | 44468 | 44481 | 47584 | 53994 | 58722 | 59400 | 60060 | 60370 | 60079 |

### Urboj, subdistriktoj, kaj vilaĝoj

la urbodomo de la loĝloko *Alexander* estas eksa klasika lernejo
* Alabama (subdistrikto)
* Alexander (vilaĝo)
* Alexander (subdistrikto)
* Attica (vilaĝo) [dividata kun Kantono Wyoming]
* Batavia (urbo)
* Batavia (subdistrikto)
* Bergen (vilaĝo)
* Bergen (subdistrikto)
* Bethany (subdistrikto)
* Byron (subdistrikto)
* Corfu (vilaĝo)
* Darien (subdistrikto)
* Elba (vilaĝo)
* Elba (subdistrikto)
* Le Roy (vilaĝo)
* Le Roy (subdistrikto)
* Oakfield (vilaĝo)
* Oakfield (subdistrikto)
* Pavilion (subdistrikto)
* Pembroke (subdistrikto)
* Stafford (subdistrikto)

Subdistriktoj (angle: *towns*) estas pli malgrandaj partoj, kiuj formas kantonojn, kiel kantonoj formas la ŝtatojn, kaj kiel la ŝtatoj formas la nacion.

### Indianaj rezervejoj

* rezervejo Tonawanda

### Federaciaj kaj ŝtataj parkoj

* Darien Lakes State Park
* Iroquois National Wildlife Refuge
* Oak Orchard Wildlife Management Area
* Tonawanda Wildlife Management Area

### Kantonaj parkoj

* Parko kaj Arbaro Kantono Ĝenesio konsistas el 1,7 km² de arbaro kaj montetoj.
* Distrareo DeWitt estas 250 km² parko, kiu enhavas 150 km² lageton.

Lernejoj
--------

La kantono havas 8 publikajn lernejdistriktojn:

* Alexander Central School District
* Batavia City School District
* Byron-Bergen Central School District
* Elba Central School District
* LeRoy Central School District
* Oakfield-Alabama Central School District
* Pavilion Central School District
* Pembroke Central School District

Pluraj privataj lernejo ekzistas ankaŭ:

* St. Joseph Elementary School
* Notre Dame High School
* St. Paul Lutheran School
* Mary's Grace School
* Genesee Christian Academy
* Holy Family School

Genesee Community College havas ĝian ĉefan kampuson en la *Town* de Batavio.

* Kategorio Kantono Ĝenesio (Nov-Jorkio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rkantonoj de Nov-Jorkio |
| --- |
| Albany | Allegany | Bronkso | Broome | Cattaraugus | Cayuga | Chautauqua | Chemung | Clinton | Columbia | Cortland | Ĉenango (*Chenango*) | Delaware | Dutchess | Erie | Essex | Franklin | Fulton | Greene | Ĝenesio (*Genesee*) | Hamilton | Herkimer | Jefferson | Kings (Broklino) | Kvinzo (*Queens*) | Lewis | Livingston | Madison | Monroe | Montgomery | Nassau | Niagara | Novjorko (Manhatano) | Oneida | Onondaga | Ontario | Orange | Orleans | Oswego | Otsego | Putnam | Rensselaer | Riĉmondo (*Richmond*, fakte Staten-Insulo, *Staten Island*) | Rockland | Sankt-Laŭrenco (*St. Lawrence*) | Saratoga | Schenectady | Schoharie | Schuyler | Seneca | Steuben | Suffolk | Sullivan | Tioga | Tompkins | Ulster | Vajomingo  (*Wyoming*) | Warren | Washington | Wayne | Westchester | Yates |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 404334
* GND: 4249230-0
* LCCN: n82139377
* VIAF: 152470818
 |