recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tersandro** (latine *Tehrsandrus*) estas en helena mitologio filo de Poliniko, elpelita el Teboj. 

Li estis nepo de la teba reĝo Edipo, kiu estis pro gravaj krimoj, kiujn li faris pro nesciado, elpelita el la lando. Post li surtroniĝis fratoj Eteoklo kaj Poliniko, sed ili neinterkonsentis sin kaj post unujara regado de Eteoklo estis deportita el la lando ankaŭ Poliniko. Li trovis rifuĝejon en Argo, de kie estis organizata armeo, kiu invadis Tebojn en konflikto nomata Sep kontraŭ Tebo. Teboj sukcese defendis sin kontraŭ tiu ĉi atako kaj en ĝi eĉ falis ses el sep atakantaj armeestroj.

Post dek jaroj posteuloj de la sep estroj organizis militiron de Epigonoj, kiu alportis al Teboj pereon kaj malgajnon. En tiu tempo reganta reĝo Laodamanto en la bataloj falis kaj multaj loĝantoj Tebojn forlasis. Sur tronon eksidis Polinika filo Tersandro, kiu laŭ mitoj fariĝis la lasta teba reĝo.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Thersandros en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Programeropero** konsistas el unuopaj programeroj, do el kompletaj muzikaj movimentoj, kiuj estas ligitaj per recitativoj. La programeroj povas estis voĉkantaj (ario, dueto, terceto, kvarteto, ĥoraĵo ktp.) aŭ nur instrumenta (ekz. marŝmuziko). La diserigo utilis je la organizado de la proboj, sed ankaŭ ebligis transponi aŭ elŝanĝi unuopojn programerojn, precipe ariojn, kio povas estis dezirata ekz. je la elŝanĝo de aktoroj.

La prorameroper estis normo en la 18-a jarcento. Pro la disvastigo de la akompanata recitativo kaj la plilongigo de la finalmovimentoj ekde fine de la 18-a jarcento la elŝanĝebleco de la eroj malpliiĝis kaj la strukturo de la aktoj fariĝis pli drameca. Ekde la duoa triono de la 19-a jarcento la trakomponita opero, en kiu ne plu ekzistas cezuroj inter la unuopaj movimentoj, pli kaj pli anstataŭis la programeroperon. Richard Wagner finfine dissolvis la subdividojn per sia koncepto de la „senfina melodio", kaj tio modeliĝis. La programeropero tamen pluvivas en la vodevilo kaj en la opereto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mehr zur Nummernoper[*rompita ligilo*]
Kverka savano, Usono.
Akacia savano, Taita Montaroj, Kenjo.
Mediteranea korkokverka savano en la regiono Alentejo, Portugalio.
**Savano** estas tropika herba vegetaĵaro, karakterizata de la plejkovreco de gramineoj 1-2 m altaj, ĝenerale ankaŭ de disaj arboj kaj arbustoj.

Loko, ofte vasta ebenaĵo, kie kreskas la vegetaĵaro.

Laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), savano estas elemento en la biomoj "tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj" kaj "mezvarmaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj".

Savanoj
-------

* Bogota Savano
* Okcident-sudana savano
* Savanoj (regiono de Togolando)
* Sudanaj savanoj

Vidu ankaŭ
----------

* Herbejo
* Pampo
* Paramo
* Prerio
* Stepo
* Tundro

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro

Bildaro
-------

* Savano en Kameruno.Savano en Kameruno.
* En Nacia Parko Tarangire en Tanzanio.En Nacia Parko Tarangire en Tanzanio.
* Savano ĉe Ol Doinyo Lengai en Afriko.Savano ĉe Ol Doinyo Lengai en Afriko.

  

* Kategorio Savano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝarkinsulo dekstre, internigejo de la germanaj koloniistoj en hodiaŭa Namibio kie mortis Fredericks
**Cornelius FREDERICKS**, ankaŭ *Frederiks* (1864 - 16-an de februaro 1907 apud Lüderitz), estis gvidanto de la Bethanien-namoj en la suda parto de Germana Sudokcidenta Afriko.

Vivo
----

Fredericks iel konkurencis kun kapitano Paul Fredericks havante inter la en Bethanie vivantaj orlamoj multajn favorantojn.

Dum la ribelo de la namoj li iĝis ribelestro de grupoj aktive kontraŭbatalantaj la germanojn. Li parte prezentis sin kun Hendrik Witbooi, gvidanto de la khovesinoj serĉote kontraŭ premio de 3000 markoj. De la militdeklaro de Witbooi en septembro 1904 ĝis septembro 1905 duobliĝis la kompleta forto de la germanaj protekttrupoj de 7000 al 14 000 soldatoj. La nombro de la armitaj namaoj inverse neniam trapasis la nombron de 2000 batalantoj. La Germana Regno estis do firme volanta rompi la rezistadojn. Post la morto de Witbooi en la 29.10.1905 la germanaj trupoj paŝon post paŝo sukcesis konvinki la neblankulojn kapitulaci. La aro ĉirkaŭ Fredericks venkite transdonis sin en la 3.3.1906.

En la 9.9.1906 oni internigis Fredericks en koncentrejo sur Ŝarko-insulo je Lüderitz kie la plejparto de kaptitoj (nombro inter du kaj tri miloj; laŭ oficiala statistiko 1359) mortis pro veterkondiĉaĉoj aŭ malsatego. Iliaj korpoj entombigitis mare dumtajde.

Fredericks ekzekutitis per senkapigo. La kapo senditis Germanujon por fari prirasajn esploradojn. Ĝi laste troviĝis verŝajne, kun minimume 19 aliaj, ĉe Charité-kliniko en Berlino kaj estis revenigita en Namibion en 2011.

Honoroj
-------

Sur Ŝarkinsulo ĉe Lüderitz starigitis je lia honoro memorigŝtono.

Ekde 2018 estas plano renomi Lüderitz-straton en Berlino por Fredericks.

Notoj
-----

1. ↑  Klaus Dierks: Biographies of namibian personalities (2004)
2. ↑  Gedenktafel für Fredericks.
3. ↑  Proklamado al la namaoj fare de von Trotha, 22.4.1905, legeble ĉe: *Die Kämpfe der deutschen Truppen*, vol. II, p. 186
4. ↑  Werner Hillebrecht: "Die Nama und der Krieg im Süden", ĉe: *Völkermord in Deutsch-Südwestafrika*, Jürgen Zimmerer/ Joachim Zeller (eld.), Berlin 2003/2016³
5. ↑  NAN ZBU 456, D IV, 1.3 vol 5, laŭ Caspar W. Erichsen, ĉe: Zimmerer, 2003.
6. ↑  Jeremy Silvester/Casper Erichsen: Luderitz’s forgotten Concentration camp
7. ↑  Christian Fetzer: *Rassenanatomisĉe Untersuchungen an 17 Hottentottenköpfen*, ĉe: Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, vol 16, H. 1 (1913), pp. 95–156
8. ↑  *Restitution of Namibian skulls in 2011:* Fächerverbund Anatomie, Ĉarité.[*rompita ligilo*]
9. ↑  *Day 6: The Scourge of the Kaiserbird.*
10. ↑  *Berlin to honour Namibian heroes.* New Era, 2018.
11. ↑  *Mehr als ein paar neue Namen.* TAZ, 21a de Aprilo 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748072
 |
Je la speciala teorio de relativeco, la **invarianta maso** aŭ **ripoza maso** aŭ simple **maso** estas la normo de la kvardimensia movokvanto de korpo — alivorte, la mas-ekvivalento de tiu energio, kiun korpo havas en sia referenckadro ("dum ripozo").

Difino
------

Supozu ke la energio de korpo estas {\displaystyle E}, kaj la (tridimensia) movokvanto estas {\displaystyle {\vec {p}}}. Alivorte, la kvardimensia movokvanto estas la ĉi-subo:

{\displaystyle p\_{\mu }=(E/c,{\vec {p}})}.
(En tio, {\displaystyle c} signifas la lumrapidon.) Supozu ke la signaro de la spactempa metriko estas plejparte plusa:

{\displaystyle \eta \_{\mu \nu }=\operatorname {diag} (-1,+1,+1,+1)}.
Do, la **invarianta maso** de la korpo estas la ĉi-suba kvanto:

{\displaystyle m\_{0}={\sqrt {-\eta ^{\mu \nu }p\_{\mu }p\_{\nu }/c^{2}}}={\sqrt {E^{2}/c^{4}-\|{\vec {p}}\|^{2}/c^{2}}}}.

Propraĵoj
---------

La invarianta maso estas fizika invarianto: ĝi ne dependas de la referenckadro de la observanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Weisstein, Eric.  Rest mass (angle). *Eric Weisstein’s World of Physics*.
**László Piros** [lAslO piroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Piros László** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, buĉisto, oficiro.

László Piros  naskiĝis la 10-an de majo 1917 en Újkígyós. Li mortis la 13-an de januaro 2006 en Szeged.

Biografio
---------

László Piros frekventis bazlernejon, poste metilernejon inter 1930 kaj 1934 en Orosháza. Kiel buĉisto li laboris ĉefe en Budapeŝto. Dum la 2-a mondmilito li estis soldato, fine militkaptito en Voroneĵ en 1943. En Kievo li frekventis kurson pri partizanoj. En la frua 1945 li hejmenvenis al Debrecen, poste li ricevis ŝtatajn, sindikatajn, defendajn kaj partiajn postenojn. Inter 1945 kaj 1957 li estis parlamenta deputito. En 1953 li estis subministro pri enlandaj aferoj, en la sekva jaro jam ministro. Post falo de Hungara revolucio de 1956 János Kádár ordonis al li, ke li foriru al Sovetunio. En 1948 li rajtis hejmenveni, kie li gvidis uzinon pri salamoj. En 1977 li pensiuliĝis.
Li edziĝis en 1941, poste li havis 3 gefilojn. Li ricevis 6 premiojn inter 1947-1977.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Alfoz de Santa Gadea** [AlFOZ desantagaDEa] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Las Merindades*. La loknomo *Alfoz de Santa Gadea* povas esti komprenebla etimologie kiel *alfoz* (historia teritorio) de Sankta Gadea aŭ Agata (kiu aperas en la blazono apud kverko kaj bovo, simbolo de brutobredado).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas tri loĝlokojn nome Higón, je 4 km de la ĉefurbo, Quintanilla de Santa Gadea, je 1,5 km de la ĉefurbo, kaj Santa Gadea de Alfoz, ĉefurbo de la municipo, okupas totalan areon de 34,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 105 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 95 km de Burgoso, provinca ĉefurbo.

Ĝi estas sude de la Baraĵlago de Ebro.

Historio
--------

Kampardomego de Santa Gadea de Alfoz.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. *Alfoz*, apartenis al la "partido" de Laredo,​ jurisdikcia senjorlando de la markizo de Aguilar, kiu nomumis suburbestron. 

Ĝi estis formita de Santa Gadea de Alfoz kaj Arija, Higón kaj Quintanilla de Santa Gadea kaj la provinca limigo estis farita en 1821, kaj konfirmita en 1833. La municipoj Arreba, Bricia, Soncillo, Alfoz de Santa Gadea (al kiu apartenis Arija) kaj Valle de Zamanzas pasis al la provinco Burgoso spite sian historian ligon al Santander. En 1838, post aligo fare de la provinco Burgoso, ili klopodis perletere al Santander, al la Kongreso, al la reĝino, peti aligon al la tiama provinco Santandero (nune Kantabrio), ĉar fakte ĝi estis are ĝis tiam apartenanta komplete al la enorma provinco Burgoso, en la tiama regiono Kastilio la Malnova. Tiuj petoj malsukcesis kaj la ligo kun Burgoso iĝis definitiva.​ 

En 1930, Alfoz de Santa Gadea separis parton de sia teritorio pora la kreado de la municipo Arija.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, forstado) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj ĉevaloj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj kaj blazondomoj.

La municipoj Valle de Valdebezana, Arija kaj Alfoz de Santa Gadea unuiĝis per brutobredista asocio por promocii la komercigon de la viando de ĉevalo el bredraso *potro hispano-bretón*. Tiu indiĝena raso konsistas el ĉirkaŭ 800 ĉevalinoj en la provinco Burgoso.

En Quintanilla de Santa Gadea estas artmetia ateliero pri ledo.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alfoz de Santa Gadea en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773291
* VIAF: 316733656
 |
Per **Suburbaj sidejoj** estas indikataj la diocezoj, kiuj situas en Latio (Italio] ĉirkaŭ la Diocezo de Romo. La adjektivo "suburba" devenas el la latina *suburbicarius*, strukturita per *sub*, "sube" kaj *urbs*, "la urbo"  antonomazie, Romo.

Ili estas sep:

1. Ostia
2. Albano
3. Frascati
4. Palestrina
5. Porto-Sankta Rufina
6. Sabina-Poggio Mirteto
7. Velletri-Segni

Ĉiu el ili korespondas al titolo kardinala por kardinalo episkopo, sed kutime estas gvidata de ordinara episkopo. La suburba sidejo de Ostia estas asignita al la dekano de la kardinala kolegio aldone al la alia sidejo jam al li asignita, laŭ la dispozicio de la papo.[1]

La kardinaloj episkopoj praktikis efektivan jurisdikcion sur siaj sideoj ĝis kiam papo Johano la 23-a, kun *motu proprio* *Suburbicariis Sedibus* de la 11-a de aprilo 1962 atribuis la regadon al la helpepiskopoj (antikve diritaj "sufraganoj", kaj allasis al la kardinaloj nur la titolon, dum la sidejo de Ostia estas nun administrata de la vikaria kardinalo.

La kardinaloj-episkopoj titolaj efektivigas nur per "preno de posedo" de la suburba diocezo, sed fakte la korespondaj titolitaj episkopoj praktikas la tutan jurisdikcion. Utilas, do, substreki la faktan kaj honoran jurisdikcio: la honora apartenas al la kardinalo, la fakta al la ordinara episkopo.

Notoj
-----

1. ↑  Vidu en *motu proprio* "*Edita a Nobis*" de aprilo 1914.

Vidu ankaŭ
----------

* Diocezo de Romo
* Kardinalo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Il Collegio dei Cardinali
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Azia palmapuso** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apodoformaj *Apodiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Apusedoj *Apodidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cypsiurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. balasiensis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cypsiurus balasiensis****(Gray,JE, 1829) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Azia palmapuso  |

 |
| v • d • r |

La **Azia palmapuso** (*Cypsiurus balasiensis*) estas eta apuso. Ĝi estas tre simila al la Afrika palmapuso, *Cypsiurus parvus*, kaj estis iam konsiderata la same specio.

Ĝi estas komuna loĝanto kaj reproduktanto en tropika Azio el Barato al Filipinoj. La nestomaterialo estas gluita al la reverso de palmofolio per salivo, kiun estas uzata ankaŭ por sekurigi la kutimajn du aŭ tri ovojn. Tiu estas birdo de malferma kamparo kaj terkultivejoj, kiuj estas tre forte asociaj kun Oleopalmoj, de kie venas la nomo de la birdoj de la genro.

Tiu 13cm longa specio estas ĉefe **palbruna**. Ĝi havas **longajn reenkurbajn flugilojn** kiuj aspektas kvazaŭ duonluno aŭ bumerango. La korpo estas svelta, kaj la **vosto estas longa kaj tre forkoforma**, kvankam ĝi estas kutime tre fermita. Ambaŭ seksoj estas similaj, kaj la junuloj diferenciĝas el plenkreskuloj ĉefe pro siaj mallongaj vostoj. Palmapusoj havas tre mallongajn krurojn kiujn ili uzas nur por pendigi sin el vertikalaj surfacoj, ĉar apusoj neniam surterigas volonte surgrunden. La voĉo estas laŭta krio.

Tiuj apusoj pasas plej parton de siaj vivoj en aero, manĝante flugantajn insektojn per siaj bekoj. Palmapusoj ofte manĝas insektojn proksime de la grundo, kaj trinkas dumfluge.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Cypsiurus balasiensis*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
**Alfred DREYFUS** [alˈfʁɛd dʁɛˈfys] (naskiĝis la  9-an de oktobro 1859(nun 1859-10-09) en Mulhaŭzo — mortis la 12-an de julio 1935 en Parizo) estis juddevena franca oficiro, pri kiu estiĝis la tiel-nomata Dreyfus-afero, kiu estis politikosocia krizo de Francujo komenciĝinta fine de la 19-a jarcento.

Dreyfus-krizo
-------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Dreyfus-skandalo.
Maloficirigo de Dreyfus.
Alfred Dreyfus estis filo de juda teksaĵ-entreprenisto el Mulhouse (Elzaso). Li studis de 1882 ĝis 1889 kaj iĝis profesia oficiro de la franca armeo. En 1894 li estis akuzita – intertempe kiel kapitano – je perfido de sekretoj al la Germana Imperio. Li estis juĝita fare de soldata tribunalo je ĝismorta ekzilo sur Diabloinsulo, Franca Gujano. En Francio okazis dum la proceso antisemitaj manifestacioj. La francan respublikon skuis la *Dreyfus-afero*. Baldaŭ montriĝis, ke la akuzoj uzis pruvojn falsitajn. Émile Zola kaj aliaj elpaŝis por la rehabilitado de Dreyfus. Mondkonata iĝis la letero de Zola *J'accuse!* (france por *Mi akuzas*) al la franca prezidento, kiu aperis en la gazeto *L’Aurore*.

En 1899 la proceso estis denove redaŭrigita. Oni juĝis pri Dreyfus je 10-jara prizono pro *mildignaj cirkonstancoj*. La franca prezidento klinis sin antaŭ la internacia kritiko kaj post dek tagoj donis amnestion por Dreyfus. En 1906 la verdikto estis nuligita de la kasacia kortumo. Reiĝinte armeano li ricevis la kavalirecon de la Honora Legio. Alfred Dreyfus oficiris en la unua mondmilito kiel vickolonelo en la franca armeo. Malgraŭ la rehabilitado de Dreyfus, la krizo akre damaĝis la prestiĝon de la tria franca respubliko.

### Internacia signifo

La skandalo montris, ke la tiutempa antisemitismo kreskis al pli granda danĝero ol antaŭe. Tiu evoluo ne haltiĝis, sed pluiĝis ĝis almenaŭ la komenciĝo de la Dua Mondmilito, iniciatita de la antisemita naziisma reĝimo en Germanujo. Pri la rilato inter Dreyfus, la antisemitismo kaj la totalisma ŝtato skribis Hannah Arendt en sia libro *La originoj de totalismo*.

Filmoj
------

Pri Dreyfus kaj pri la Dreyfus-skandalo estis verkitaj pluraj filmoj:

* *Dreyfus* de Richard Oswald (1930)
* *The Life of Emile Zola* de Wilhelm Dieterle, kun Paul Muni kiel Zola kaj Joseph Schildkraut kiel Dreyfus (1937)
* *Prisoners of Honor* de Ken Russell (1991)
* *L’affaire Dreyfus* de Yves Boisset - duparta (1994)
* *J’accuse* de Robert Bober kaj Pierre Dumayet (1998)

* Kategorio Alfred Dreyfus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 26558
* GND: 118527460
* LCCN: n80057218
* VIAF: 19676856
* ISNI: 0000 0001 2122 9355
* LIBRIS: 207828
* SUDOC: 026837226
* BNF: 119005994
* NLA: 35045434
* NDL: 00438243
* BIBSYS: 90185856
* NKC: jn20000700433
* BNE: XX910828
 |
Cornelius Vanderbilt
**Cornelius VANDERBILT** (originala formo de la familia nomo: Van Der Bilt, Vander Bilt) (27-an de majo 1794 en Port Richmond (hodiaŭ parto de Novjorko) sur Staten Island, Novjorkio; 4-an de januaro 1877 en Novjorko) estis unu el la plej sukcesaj kaj plej riĉaj entreprenistoj de Usono. Oni nomumis lin pro lia posedaĵo de la New York Central Railroad al "Fervoja reĝo" (angle "Railroad King", "Railroad Tycoon"). Cornelius Vanderbilt estis fondinto de la prominenta klano Vanderbilt.

Biografio
---------

Vanderbilt naskiĝis kiel kvara infano kaj dua filo de Cornelius kaj Phebe Vanderbilt (nask. Hand). Liaj antaŭuloj venis el komunumo De Bilt el provinco Utrecht, Nederlando. Patro de Vanderbilt estis malriĉa bienulo kaj li poste lukris plusan monon per ŝiptransportaj komercoj en la novjorka haveno.

Vanderbilt forlasis la lernejon en aĝo de 11 jaroj kaj aĉetis - per gepatra helpo - en aĝo de 16 jaroj velŝipon, per kiu li veturservis inter Staten Island kaj Novjorko. Baldaŭ li havis jam malgrandan floton el boatoj. Dum la brita-usona milito de 1812, li prizorgis kelkajn fortikaĵojn de la Usona Armeo per nutraĵoj, proksime al la Novjorka haveno.

Vanderbilt vendis en 1818 siajn boatojn kaj iĝis kapitano de vaporŝipo. Li fondis en 1829 propran vaporŝipan entreprenon kaj en la 1850-aj jaroj posedis jam floton el pli ol 100 ŝipon. La veran sukceson atingis li per la fervojo.

Li certigis por si en 1848 por 12 jaroj per *„American atlantic and pacific ship canal company"* la ekskluzivajn transitajn rajtojn sur la marvojo de San Juan del Norte apud la Kariba marbordo - tiam nomata Greytown -, tra Río San Juan tra Nikaragva lago tra la lando al San Juan del Sur ĉe la Pacifiko. Pli poste li firmigis la entreprenon kiel *„accessory transit company"*. Sed por Vanderbilt sufiĉis la transitaj enspezoj kaj kanalkonstruo (Nikaragva kanalo).

Post la usona enlanda milito, li investis en la elkonstruon de la fervoja reto kaj posedis baldaŭ la plej gravajn fervojajn liniojn de Usono. Li malfermis en 1873 la unuan fervojan ligon inter Novjorko kaj Ĉikago.

Cornelius Vanderbilt donis en 1873 unu milionon da USD por fondi universitaton en Nashville (Universitato Vanderbilt), kiu apartenas nuntempe al elitaj universitatoj de Usono.

La nomo "Vanderbilt" signas kun la nomoj Andrew Carnegie, Rockefeller kaj Charles Morgan (1795 – 1878, fervoja magnato) komencon de nova epoko en usono. Entrepreprenoj de Vanderbilt kaj la sukcesaj borsaj spekuladoj igis lin unu el la plej riĉaj homoj en sia tempo.

Vidu ankaŭ
----------

* Familio Vanderbilt

Literaturo
----------

Udo Hielscher: Der Pionier. Commodore Cornelius Vanderbilt - Das Finanzgenie der jungen USA, Finanzbuch Verlag 2006, ISBN 978-3898791601.

* Cornelius Vanderbilt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Cornelius Vanderbilt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223630
* GND: 118803875
* LCCN: n50045037
* VIAF: 42634257
* ISNI: 0000 0000 5538 353X
* SUDOC: 072465522
* BNF: 16758464h
* NKC: xx0038175
 |
**Ferenc Ligetvári,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ligetvári Ferenc** estas hungara politikisto, ministro, inĝeniero, agronomo.

Ferenc Ligetvári  naskiĝis la 20-an de januaro 1941 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Ferenc Ligetvári abiturientis en 1959, poste li laboris 2 jarojn. Li frekventis ĝardenistan altlernejon inter 1961 kaj 1966, ankaŭ Teknikan kaj Ekonomian Universitaton en Budapeŝto inter 1970 kaj 1973. Post la unua diplomo li havis postenon en Universitato en Keszthely, kie post jaroj li ricevis la instruan rangon docento. En 1984 li doktoriĝis kaj kandidatiĝis, en 1996 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Ekde 1994 li instruis plu en altlernejo de Szarvas, sed li estis ankaŭ direktoro. En 1996 li profesoriĝis. Ekde 2003 li instruas en Gödöllő, kie li estis foje katedrestro, foje vicrektoro. En 2007 li ricevis premion. Li okupiĝas ĉefe pri akvumado.

En 1989 li aliĝis al la socialistoj, sed post 3 jaroj li aliĝis al la etbienuloj. Li estis ministro pri medio en 2000 en Unua Kabineto Orbán nur 4 monatojn, ĉar li estis akre kritikita pro la socialista membreco.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Kultúrtechnika* (1971)
* *Vízgazdálkodás* (1984)
* *Novel method for scheduling irrigation in maze* (1992)
* *Irrigation water management transfer in countries with transition economy* (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2010-12-22 per la retarkivo Wayback Machine
**LŐRINCZ Ferenc** (leo:rinc) estis hungara kuracisto, mikrobiologo, parazitologo naskita en Bálványosváralja la 15-an de oktobro 1898 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de majo 1986.

Premioj, distingoj
------------------

* Balassa János-premio (1935), Mészáros Károly-premio (1939), Sigmond Elek-memormedalo (1965)

Biografio
---------

Li komencis siajn medicinajn studojn en Koloĵvaro en 1919 kaj havigis diplomon en la universitato en 1924 de Szeged. Li komencis sian universitatan karieron en la Ferenc József Tudományegyetem kaj pli poste li estis asisto de la *Patologia Instituto*. En 1926 li havigis diplomon pri tribunala kuracisto, en 1934 la laboratirian fakkvalifikon. Oni taksas lin kiel la kreinto de la hungara humana parazitologio. Inter 1940-1942 li relokiĝis al Kolozsvár kaj li gvidis la *Publiksanan Instituton*. Lii estis vicdekano de medicina fakultato. Ekde 1943 li denove laboris en Budapeŝto. Li estis la fondintĉefradaktoro de la revuo *A Húsipar*, ano de prezidentaro de la *Magyar Parazitológusok Társasága* ekde 1964, ekde 1967 ĝia prezidento. Li partoprenis en la fondo de revuo *Parasitologia Hungarica* (1968).

Verkoj ĉefaj
------------

* *Bakteriológia, immunitástan, parazitológia* (kun kunulaŭtoroj, Bp. 1935);
* *A maláriáról* (Bp. 1939);
* *Húsipari kézikönyv* (Bp. 1973).

Literaturo
----------

* Kassai Tibor: In memoriam L. F. (Orv. Hetil. 1983. 3. sz.);
* Dr. L. F. (Élelmezési Ipar, 1986. 12. sz.).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon
Banatsko Karadjordjevo troviĝas en (verda) Municipo Ĵitiŝte en Serbio
Mapo pri municipo Ĵitiŝte
Ortodoksa preĝejo de Banatsko Karadjordjevo
**Banatsko Karadjordjevo,** serbe **Банатско Карађорђево,** slave **Banatsko Karađorđevo,** hungare **Gyulamajor** [djulamajor] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Ĵitiŝte.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 59  km²
* Koordinatoj: 45°34′60″N 20°33'28″E
* Alto super marnivelo: 74 m
* Loĝantaro: 2500
* Poŝtkodo: 23216
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Banatsko Karadjordjevo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en 1921 apartenanta al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatsko Karadjordjevo 2508 homoj, (2398 serboj (96 %), po 18 montenegranoj kaj hungaroj, 16 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Banatsko Karadjordjevo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Banatsko Arandjelovo situas en la mapo en la verda munucipo
Orthodoksa preĝejo de Banatsko Arandjelovo

Bazaj informoj
--------------

**Banatsko Arandjelovo,** slave **Banatsko Aranđelovo** serbe **Банатско Аранђелово,** hungare **Oroszlámos** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Novi Kneĵevac.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 1710
* Poŝtkodo: 23332
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

Situo
-----

Banatsko Arandjelovo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo el Kikinda.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, en distrikto de Törökkanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatsko Arandjelovo 1718 da homoj, (serboj 912 (53 %), hungaroj 456 (27 %), ciganoj 260 (15 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* ortodoksa preĝejo

* Kategorio Banatsko Arandjelovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tonayán** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tonayán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 187.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5293 loĝantojn. El tiuj estis 2639 viroj kaj 2654 virinoj. La komunumo havas surfacon de 74 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 41 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 32 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1820 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 4563 personoj. En la jaro 2000 temis pri 4839, do temis pri kresko / malkresko je 1.18 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 4111 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tonayán[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cornelis JETSES** (Groningen, 23-an de junio 1873 - Wassenaar, 9-an de junio 1955) estis nederlanda ilustristo. Jetses antaŭ ĉio konatiĝis pro siaj detalaj ilustraĵoj en lernejaj libroj, lernejaj bildoj kaj historiaj desegnaĵoj. Li ankaŭ laboris kiel desegnisto de bindaĵoj.

Li naskiĝis en malriĉula kvartalo en Groningen kaj jam en juna aĝo montriĝis ke li havis talenton por desegni. Ekde aĝo de dektri li vespere sekvis lecionojn pri desegnado, dumtage li laboris en litografiejo.

Cornelis Jetses en 1899 edziĝis de Albertina Holkamp. Ilia filino Everdina naskiĝis en 1900. Ili loĝis en Bremen, Zeist, Scheveningen kaj Wassenaar. Albertina mortis en 1939. Jetses mortis en 1955 kaj estis entombigita en la vilaĝa kirko de Wassenaar.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cornelis Jetses en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* nederlande Cornelis Jetses
* nederlande retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 317605
* GND: 118933051
* LCCN: n90622333
* VIAF: 62347706
* ISNI: 0000 0000 3405 979X
* SUDOC: 078900077
* BNF: 13510689w
* BPN: 84462340
* ULAN: 500481565
* RKD: 42269
 |
**Esperanto-Societo Sudharco** (Südharz) estis fondita en aŭtuno 1976 en la urbeto Herzberg am Harz. Dum pli ol 30 jaroj ekzistas en Herzberg multaj interkulturaj agadoj kun gastoj el pli ol 50 landoj.

En julio 2006 la urbo Herzberg am Harz fariĝis oficiala Esperanto-urbo kaj Esperanto-Societo Sudharco funkcias kiel konstanta kooperativa partnero por multaj internaciaj aktivecoj.

Estraro
-------

La 11-a de oktobro 2008 okazis la jarĉefkunveno de Esperanto-Societo Sudharco kun novelektoj por oficdaŭro de tri jaroj.

La longjaran prezidanton, Peter Zilvar, oni reelektis kiel unuan prezidanton. Vicprezidanto nun estas Harald Mantz el la najbara urbo Osterode. Dua vicprezidanto fariĝis Zsófia Kóródy, loĝanto en la Esperanto-urbo.

Pluaj estraranoj estas Marika Frense el Heiligenstadt, Ursula Zilvar (kasistino) kaj Matthias Reimann. Reelektitaj kasrevizoroj estas Helga Vogelsang, anstataŭanto Rosa Mantz.

Estroj de Germana Esperanto-Centro/Interkultura Centro Herzberg, komisiitoj por la grandprojekto "Esperanto-urbo" - estas Peter Zilvar kaj Zsófia Kóródy.

Vidu ankaŭ
----------

* Interkultura Centro Herzberg

Eksteraj ligiloj
----------------

* Multlingva retpaĝo de Herzberg am Harz - la Esperanto-urbo
* Retpaĝo de Interkultura Centro Herzberg
* Retpaĝo de urbo Herzberg am Harz
**La Forlasita Mondo** estas serio de noveletoj, de verkisto kiu unu nomis sin Cor Willems, sed poste decidis alpreni la nomon Dekerido.

La serio estas sciencfikcia; temas pri iu kuriero sennoma, kiu en la ne tro fora estonto vojaĝas, post la sekiĝo de la tero, tra la dezertoj inter urbegoj. Li renkontas diversajn strangajn personojn kaj aferojn, kaj klopodas en sia propra maniero solvi problemojn.

En februaro 1995 aperis la unua noveleto *La Forlasita Mondo* en Monato, en majo aperis *La Morta Vilaĝo*. En la antverpena klubo La Verda Stelo li ankaŭ prezentis la noveletojn: *La Sovaĝaj Hundoj*, *La Brulanta Arbaro* kaj *La Nova Printempo*.

Kvankam estas kronologio en la serio, la noveletoj ne estas verkitaj en la ĝusta sinsekvo. Ĉiufoje do estas eble ŝovi novan aventuron de la kuriero inter du jam ekzistantajn, aŭ havi rakonton sen ke ekzistas antaŭa aŭ/kaj posta ĉapitro. Neniu ordo estas definitiva.

Ĝis nun estas verkitaj:  

1. La Forlasita Mondo  

2. La Sovaĝaj Hundoj  

4. La Morta Vilaĝo  

6. La Brulanta Arbaro  

25. La Nova Printempo

Titoloj jam planitaj:  

3. La Dunaj Asterioj  

5. La Nigra Turo  

14. La Perdita Memoro  

15. La Sovaĝa Infano  

16. La Sekretaj Ok  

17. La Kakao-Konspiro  

22. La Nova Mondo

Ideoj jam estas preparitaj por la mankantaj numeroj.
26. Novaj Respondecoj
**Montorio** [monTOrjo] estas loĝloko kaj municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la oriento de la komarko *Odra-Pisuerga*. 

Ekde 2017, la municipi estas inkludita en la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono.

Geografio
---------

La preĝejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 23,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 152 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 320 el 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 30 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la nacia ŝoseo N-627 en direkto al Aguilar de Campoo (provinco Palencio).

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Montorio formis parton de la *Cuadrilla del Tozo* en la *partido de Villadiego* kaj en la *Jurisdicción de Haza de Siero* de la *partido de Castrojeriz*, el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj terpomoj), ŝtonminado kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774785
 |
**Cornelis Jacob BAART DE LA FAILLE** (naskiĝis la 20-an de majo 1880 en Groningen - mortis la 20-an de junio 1939 en Arnhem) estis nederlanda doktoro pri biologio, gimnazia profesoro pri natursciencoj kaj esperantisto. 

En 1901 li esperantistiĝis kaj la 16-an de novembro 1903 li fondis kun J. van Beusekom, J. van Enschut, G. van Romburgh, D. F. Romein kaj C. H. de Vos en Utrecht la unuan vivipovan Esperanto-grupon en Nederlando. 

La 27-an de aŭgusto 1905 ekestis la Holanda Societo Esperantista „La Estonto Estas Nia" (poste oni anstataŭis „Holanda" per „Nederlanda"; mallongige oni nomas ĝin „LEEN"). Ĝiaj unuaj estraranoj estis: Baart de la Faille, H. Blok, Romein, Dreves Uitterdijk kaj Valeton.

Baart de la Faille estis elektita kiel UEA-estrarano en 1939 (de la ĝeneva UEA), sed li mortis ankoraŭ en la sama monato (junio).

Verkoj
------

* **1920**: Esperanto verdedigd ("Esperanto defendita", de C. J. Baart de la Faille kaj J. R. G. Isbrücker. Rotterdam 1920, 45 p. kontraŭ Ido)

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**The Esperanto-Party**, en Esperanto nomata **Esperanto-Partio de Britio**, estis politika partio fondita en Britio la 15-an de decembro 1999. Ĝi celis "antaŭenigi Esperanton kaj la demokratiajn kaj homamajn valorojn ligitajn al ĝi". Ĝi intencis - sed ne sukcesis - partopreni en la eŭropaj balotoj 2004 en Britio. En anonceto en la revuo Esperanto ĝi alvokis esperantistojn tra tuta Eŭropa Unio fondi proprajn Esperanto-partiojn en siaj landoj.

La reagoj de esperantistoj al la partio estis plejparte tre malfavoraj. La Esperanto-Partio ĉesigis sian agadon jam antaŭ la eŭropaj balotoj 2004.

La celojn de la Esperanto-Partio transprenis la politika movado Eŭropo - Demokratio - Esperanto, kiu tamen ĝis nun (2009) ne havas landan sekcion en Britio. Krome ekzistas en Britio la asocio Esperanto Lobby, kiu ne celas mem estigi partion, sed preferas kontakti politikistojn de ekzistantaj partioj.

Notoj kaj fontoj
----------------

1. ↑  Esperanto 11/1999, p. 201
2. ↑  Esperanto 2/2000, p. 37

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo en EAB Ĝisdate N-ro 6, marto 2000
* Raporto pri la partio en Eventoj 1/septembro 2000 Arkivigite je 2005-01-24 per la retarkivo Wayback Machine
Banatsko Novo Selo troviĝas en (verda) Municipo Panĉevo en Serbio
Municipo de Panĉevo
Ortodoksa serba preĝejo de Banatsko Novo Selo
**Banatsko Novo Selo,** serbe **Банатско ново село,** germane **Banater Neudorf** aŭ *Pfefferthal*, rumane **Satu Nou,** hungare **Bánát-Újfalu** aŭ *Rév-Újfalu* estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Panĉevo. La loknomo signifas: Banato-nova-vilaĝo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 100  km²
* Koordinatoj: 44°59′14″N 20°47'01″E
* Alto super marnivelo: 105 m
* Loĝantaro: 7340
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Banatsko Novo Selo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Alibunar-Panĉevo. La lasta urbo troviĝas 17, Beogrado 34 km-ojn.

Historio
--------

Dum la historio estis tie 2 komunumoj. En 1765 estiĝis vilaĝo en tiu formo, kie loĝis serboj kaj rumanoj. En 1918 la rumanoj estis 80 %. Bánát-Újfalu apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Pancsova, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 1999 la serboj pafis usonan bombardan flugmaŝinon. En 2002 loĝis en Banatsko Novo Selo 7345 homoj, (4837 serboj (66 %), 2036 rumanoj (28 %), 110 ciganoj, 94 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* serba kaj rumana ortodoksaj preĝejoj

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Rumana ortodoksa preĝejo de Banatsko Novo Selo

* Kategorio Banatsko Novo Selo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Esperanto-Societo Zuriko (ESZ)** (germane: **Esperanto-Gesellschaft Zürich**) estis fondita la 20-an de Decembro 1905 en la Centro Karolo la Granda. Inter la pioniroj de la unua epoko memorinda estas Karl Jost, aktivulo de la laborista movado, kiu estis unu el la plej fervoraj kontraŭstarantoj de Ido. Dum unu el la fondintoj de ESZ Albert Nötzli transiris al Ido, Karl Jost restis lia fervora kontraŭulo. La historion de ESZ dum la 20-aj jaroj markas la lukto inter tiuj du partioj. Oni retrospektive prave povas diri, ke la la forblovon de la ido-danĝero la Esperanto-movado precipe dankas al la fervora aktiveco de Karl Jost.

Kulmino en 1929 estis vizito de la bahaaninoj Lidia Zamenhof kaj Marta Ruth kiuj prelegis dum klubvespero pri la bahaa religio kaj vekis grandan publikan atenton. La societon dum multaj jaroj prezidis Emil Müller, tiam Paul Enz (fondinto de la ŝanĝocirklo *Wirtschaftsring WIR* en 1934), Fritz LIECHTI kaj hodiaŭ Dietrich Michael WEIDMANN. En la 2000-aj jaroj la societo havis 60 membrojn kaj kunsidas en Esperantejo. Okazis regule kursoj por komencantoj, aperadis anoncoj kaj artikoloj en diversaj lokaj periodaĵoj. Esperanto-Societo Zuriko redaktis ankaŭ la ttt-ejon esperanto.ch  Arkivigite je 2017-09-11 per la retarkivo Wayback Machine kaj la ĉiutagan retrevuon KOMENTOJn.

Ek de 2008 la sidejo de Esperanto-Societo Zuriko estas en Uster ĉe la entrepreno Allsprachendienst Esperanto GmbH kie ankaŭ situas la Esperanto-Librejo Zuriko.

Estraro de Esperanto-Societo Zuriko
-----------------------------------

Aktuale (stato 2014) la estraro de Esperanto-Societo Zuriko konsistas el 3 personoj, nome Dietrich Michael Weidmann (prezidanto), Nelida Weidmann-Gonzalez Fonseca (sekretario) kaj Elisabeth Eisenegger (kasisto).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de Esperanto-Societo Zuriko
* Fejsbukpaĝo de Esperanto-Societo Zuriko

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rEsperanto-Kluboj de Svislando |
| --- |
| Svisa Esperanto-Societo • Junulara esperanta svislanda • Esperanto-Societo Bazelo • Esperanto-Societo Berno • Esperanto-Societo La Chaux-de-Fonds • Esperanto-Grupo La Stelo (Ĝenevo) • Esperanto-Societo Laŭzano • Esperanto-Societo Lucerno • Esperanto-Grupo Neŭŝatelo • Esperanto-Klubo Wil • Esperanto-Societo Zuriko | Esperanto-Societo ZurikoEsperanto-Societo Zuriko |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

En logiko kaj matematiko, la **inversa rilato** de duargumenta rilato {\displaystyle L\subseteq X\times Y} estas la duargumenta rilato {\displaystyle L^{-1}\subseteq Y\times X} difinita per {\displaystyle L^{-1}=\{(y,x):(x,y)\in L\}}.

La **inversa rilato** estas ankaŭ nomita la **rea rilato** kaj povas esti skribita kiel {\displaystyle L^{C}\!}, {\displaystyle L^{T}\!} aŭ {\displaystyle {\breve {L}}}.

Aparte, la **inversa rilato** de funkcio {\displaystyle f:X\to Y} estas la duargumenta rilato {\displaystyle f^{-1}\subseteq Y\times X} difinita per {\displaystyle f^{-1}=\{(y,x):(x,y)\in f\}}. Ne bezone la inversa rilato de funkcio estas mem funkcio. En la okazo ke ĝi estas funkcio, ĝi nomiĝas kiel la **inversa funkcio** de la fonta funkcio.

Vidu ankaŭ
----------

* Dissurĵeto (bijekcio)
* Duargumenta rilato
* Funkcio
* Inversa funkcio
* Rilato (matematiko)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Cornaux NE (stacidomo). |



**Cornaux** estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 1528 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Cornaux situas 8 kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo en la ebenaĵo sudoriente de la Neŭŝatela Ĵuraso inter la Lago de Bielo kaj la Lago de Neŭŝatelo ĉe la okcidenta bordo de la kanalo de la rivero Thielle, kiu estas la limo al Kantono Berno. En nordoriento de la teritorio de Cornaux situas parto de la naftorafinejo de Cressier. La komunumo konsistas el la vilaĝo Cornaux, la setlejo Le Roc sur alteco de 589 m s.m. en nordokcidento de la komunumo kaj la industria setlejo Bugeon sude de la naftorafinejo. Ĉe la deklivo de la Ĵurasa Montaro etendiĝas vastaj vitejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,72 km², de kiuj 22,2% estas kovritaj de arbaro, 45,8% servas por agrikulturo kaj 31,1% por setlado kaj industrio.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Cornaux limas en nordo al Cressier, en oriento al Gals (BE), en sudo al La Tène, kaj en okcidento al Saint-Blaise.

Trafiko
-------

Tra Cornaux pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 5 de Bielo al Neŭŝatelo. La komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A5, kiu ankaŭ pasas tra la komunuma teritorio. La stacidomo de Cornaux situas ĉe la grava trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten tra Bielo kaj Neŭŝatelo al Yverdon-les-Bains.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Cornaux datiĝas el la jaro 1212 kiel *Curnaul*. En la jaro 1965 en Cornaux estis trovita ponto trans la rivero Thielle el la 1-a jarcento a.K. kun longeco de 90 metroj kaj baziĝante sur 7 pilioj. Sub la ponto estis trovitaj skeletoj de homoj parte kun koservitaj cerboj, kaj glavoj kaj laboriloj el la epoko de la La-Tène-kulturo. Ĝis la abolicio de la servuteco en la jaro 1526 la plej granda parto de la loĝantoj de Cronaux kun la escepto de klelkaj familioj, kiuj posedis la civitanecon de Neŭŝatelo, estis sklavoj. Ĝis 1848 Cornaux apartenis al la kastelvoktejo de Thielle.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Michel Egloff*: *Cornaux - frua historio* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-03-01)
3. ↑  Fonto: *Olivier Girardbille*: *Cornaux - mezepoko ĝis nuntempo* en *Historia Leksikono de Svislando* (2005-03-01)

Vidu ankaŭ
----------

* Cornaux NE (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cornaux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Cornaux

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Cornaux** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Neŭŝatelo |
| --- |
|  Cornaux • Cressier • Enges • Hauterive • La Tène • Le Landeron • Lignières • **Neŭŝatelo** • Saint-Blaise |  |

 |
**Károly Kaiser** [kAroj kajzer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaiser Károly** estis hungara kuracisto, profesoro, kemiisto, bakteriologo.

Károly Kaiser  naskiĝis la 11-an de oktobro 1864 en Nagyperkáta. Li mortis la 18-an de decembro 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Kaiser akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1888. Post siaj studoj li laboris en patologia instituto en Budapeŝto. En 1891 li establis apartan bakteriologian instituton, kiun li gvidis ĝis 1911. Li akiris ankaŭ kemian diplomon en 1911 en Reĝa Teknikuniversitato József. Li estis nomumita privata profesoro en 1913, poste titulara eksterordinara profesoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A bakteriológia rövid tankönyve* (1899)
* *A minőleges elemzés alapvonalai* (1903)
* *Sulla pallagra in Ungheria* (1906)
* *A higany okozta ipari mérgezések* (1914)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Magyar** [madjar], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magyar Ferenc** estis hungara juĝisto, instruisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *besenyőberkallai* [beŝenjOberkalai].

Ferenc Magyar naskiĝis en februaro de 1806 en Sümeg, li mortis la 7-an de aŭgusto 1875 en Sümeg (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Ferenc Magyar studis en Szombathely, poste li hejmenvenis kaj havis postenon en la urba administracio. Baldaŭ li havis postenon jam en la departementa administracio, fine li estis juĝisto en Zalaegerszeg. Post la pensiuliĝo li okupiĝis pri la familia bieno en Sümeg. Lia filo estis pastro.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Magyar Ferencz regéi* (1858)
* *Az életből* (1858)
* *O Virgo vagy e század tükre* (teatraĵo, 1858)
* *Uj Somlyó vár* (1860)
* *Fordult világ* (1868)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-07-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo M, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704213
 |
Situo de la regiono Centro en Guerrero
**Ahuacuotzingo** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Ahuacuotzingo. Ahuacuotzingo apartenas al la regiono Centro , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj situas en la centro de ĝi. Krome al tiu regiono apartenas dek-du aliaj komunumoj. Al Ahuacuotzingo apartenas entute 97 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12002.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 23026 loĝantojn. El tiuj estis 10741 viroj kaj 12285 virinoj. La komunumo havas surfacon de 388,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1470 metroj super la marnivelo.

Klimato
-------

En la komunumo jare falas averaĝe 1100 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas ne konata.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 15845 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2949 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 18,61 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

9421 de la loĝantoj de Ahuacuotzingo en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 4416 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 46,87 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 53,27 % (2923 el 5487 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 37,95 (1493 el 3934 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol viroj.

El la 15845 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaro en la jaro 2000), 14830 apartenis al la katolika religio. 1015 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ahuacuotzingo Arkivigite je 2004-12-22 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)