recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Salikario** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonuloj *Dicotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Mirtaloj *Myrtales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Litrumacoj *Lythraceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Litrumo *Lythrum* L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Lythrum salicaria***L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Salikario  |

 |
| v • d • r |

**Salikario** estas specio de Litrumo, *Lythrum salicaria* L. kiu kreskas en malsekaj lokoj, ĉefe fosaĵoj kaj trankvilaj riverbordoj, en mezvarmaj regionoj de Eŭropo kaj Azio. Ĝi disvastiĝis al samspecaj lokoj de Nordameriko. Temas pri plurjara herbo alta inter 30 kaj 200 cm, kun paraj aŭ verticilaj folioj; la sespetalaj, purpurrozaj floroj formas longajn, spikaspektajn infloreskojn. La semoj, el kapsulo, disvastiĝas plejofte laŭ la akvofluo.  

La folioj de tiu planto iom similas laŭforme tiujn de iuj salikoj, kio klarigas la nomon de tiu ofta herbo. Tiuj folioj estas konsumeblaj, krudaj aŭ kuiritaj.
Mapo de la Schengen-spaco  

- ﻿ Landoj de la Schengen-spaco

- ﻿ Landoj kun malfermitaj landlimoj

- ﻿ Ŝtatoj membroj de EU devigataj aliĝi al la Schengen-spaco

La flavaj linioj montras la portempajn internajn kontrolojn
La **ŝengena zono** aŭ **Schengen-spaco** estas la areo kiu konsistas el 26 eŭropaj landoj kiuj forigis siajn landlimajn kontrolejojn en la komunaj landlimoj, ankaŭ konataj kiel internaj landlimoj. La spaco kreiĝis en 1985 pere de la Traktato de Schengen kaj ekfunkciis en 1995 por forigi la komunajn landlimojn inter la anoj kaj establi komunajn kontrolejojn en la ekstera parto de tiuj landoj. En la praktiko, la ŝengena zono funkcias kiel nur unu lando, kun komuna politiko pri viz-donado.

Oni ne konfuzu la Schengen-spacon kun la Eŭropa Unio, ĉar ekzistas membroŝtatoj de la Unio kiuj ne estas parto de la spaco, dum aliaj landoj estas integritaj en la ŝengena zono kaj ne apartenas al la Unio. Dudek du el la dudek sep membroŝtatoj de la Eŭropa Unio partoprenas en la Schengen-spaco. El la kvin membroŝtatoj de la EU kiuj ne estas parto de la spaco, kvar —Bulgario, Kroatio, Kipro kaj Rumanio— havas la leĝan devon kaj deziras aliĝi al la zono, dum la alia —Irlando— preferas resti for. La kvar membroŝtatoj de la Eŭropa Liber-Komerca Asocio —Islando, Liĥtenŝtejno, Norvegio kaj Svislando— subskribis la Traktaton de Schengen aliĝante al ĝia spaco, kvankam ili ne apartenas al la Eŭropa Unio. Cetere, tri eŭropaj etŝtatoj —Monako, San-Marino kaj Vatikano— apartenas *de facto* al la ŝengena zono.

* Kategorio Schengen-spaco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Saluton, mondo en Perl
***Saluton, Mondo!*** (angle *Hello, world!*) estas simpla komputila programo kiu montras la frazon "Saluton, Mondo!" sur ekrano. Oni tradicie komencas lernolibrojn aŭ lernilojn per la ekzemplo "Saluton, Mondo!" por demonstri la bazan sintakson de programlingvo kaj instrui pri uzo de rilataj programoj (ekzemple kompililo aŭ programada ĉirkaŭaĵo).

Ekzemplo
--------

En sia fama lernolibro *The C Programming Language* ("La programlingvo C") Brian Kernighan kaj Dennis Ritchie komencas la instruadon de la programlingvo C per programeto, kiu skribas sur la ekrano la jenan tekston: `hello, world` (Esperante: "saluton, mondo").

```
main( )
{
 printf("hello, world\n");
}

```

La signifo de la angla frazo
----------------------------

Internacie oni emas interpreti tiun frazon kiel saluton de la ĵusbakita programo al la mondo, universo — kvazaŭ saluton de ĵus elŝeliĝinta birdido al la grandioza spektaklo de la vivo. Tamen (almenaŭ iuj) denaskaj anglalingvanoj interpretas tiun *world* malpli poezie, ne kiel *mondon*, sed kiel homan kompanion, kaj la tuton do kiel «Saluton al ĉiuj!» (= *Hello, everybody!*).

Referencoj
----------

1. ↑  Exact meaning of the "world" in "hello world" - The UNIX and Linux Forums
2. ↑  Exact meaning of the "hello world" - comp.unix.programmer | Google Groups

* Kategorio Saluton, Mondo! en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fiat 3000 (L5/21)** estas itala malpeza tanko de la 1920-j. La unua itala seria tanko, konstruita tuj post la Unua mondmilito sur la bazo de la franca FT-17. Oni produktis ĝin, samkiel ĝian bonigitan version Fiat 3000B (L5/30), en la jaroj 1921-1930, entute 152 tankojn. La plimulto da ellasitaj "Fiat 3000" restis uzata en la komenco de Dua Mondmilito kaj estis uzita limige ĝis 1943. Oni eksportis 26 ekzemplerojn.

Historio
--------

En 1918 Francio liveris al Italio unun pezan tankon Schneider CA1 kaj kelkajn malpezajn Renault FT-17. Italio faris aldonan mendon, sed Francio havis tiam mankon de tankoj eĉ por la propra armeo kaj ne povis helpi al italoj. Tial Italio decidis konstrui mem tankon, similan al FT-17, sed uzi italajn modulojn kaj detalojn. La firmoj Ansaldo kaj Breda ellaboris la tankon, kaj oni mendis produktadon de 1400 tankoj al la firmo Fiat. Sed en 1918 oni reduktis la mendon ĝis 100 unitoj, pro fino de Unua mondmilito.

Oni konstruis la unuan pratipon en 1920, sed la itala armeo ricevis la novan tankon nur en 1923. Kompare kun la franca FT-17, Fiat 3000 modelo 21 (Fiat 3000A) estis pli malpeza kaj rapida. Unuaj ekzempleroj de la tanko havis du parigitajn mitralojn de kalibro 6.5 mm, kiuj situis en la turo kaj havis angulon de celado de +24 ĝis −17°. La municio inkludis 2000 kartoĉojn.

En 1929 oni instalis sur unu el tankoj la 37-mm kanonon anstataŭ la mitraloj, kaj baldaŭ modifis tiel plumulton da tankoj. La nova modifo nomiĝis Fiat 3000 modelo 30 (Fiat 3000B). Krom nova armo, la tanko ricevis bonigitan suspension kaj pli fortan motoron (64 ĈP). La 37-mm kanono estis delokigita dekstre kaj havis angulon de celado de +20 ĝis −10°. Ĝia municio inkludis 68 pafojn. Maso de la nova modifo estis 6 tunoj, longo kun kanono estis 3.94 m. Kelkaj tankoj "Fiat 3000" havis radiostaciojn kaj estis uzitaj de komandantoj.

Inter eksperimentaj versioj oni povas noti la 105-mm memmovan kanonon kaj la modifon kun parigitaj 37-mm kanonoj.

Ĝis en 1929 la anglaj tanketoj "Carden-Loyd Mk VI" aperis, la itala armeo havis en granda kvanto nur la tankojn "Fiat 3000". Italoj uzis ilin en Abisenio, Libio kaj eĉ en Italio mem. Lastfoje ili batalis dum elŝipigo de aliancanoj en Sicilio.

Modifoj
-------

* Fiat 3000A, L5/21 — la baza versio kun mitrala armo, 100 unitoj elfaritaj.
* Fiat 3000B, L5/30 — versio kun 37-mm kanono "Model 30 37/40" anstataŭ tura mitralo, 52 unitoj elfaritaj.
* Fiat 3000B kun 105-mm memmova kanono.
* Fiat 3000B kun parigitaj 37-mm kanonoj.

* Kategorio Fiat 3000 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**San Felipe Tejalapam** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Felipe Tejalapam*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 135.

Geografio
---------

**San Felipe Tejalapam** apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6221 loĝantojn. El tiuj estis 2948 viroj kaj 3273 virinoj. La komunumo havas surfacon de 76.60 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1640 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 92 indiĝenoj. El tiuj 68 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 68 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Felipe Tejalapam Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Sarah Gough Adamson**, poste **Sarah Gough Walker**, (1888–1963) estis brita artisto. Kvankam ŝi naskiĝis en Manĉestro, Gough faris ŝian reputacion kiel pejzaĝa pentristo en Skotlando.

Biografio
---------

Adamson naskiĝis en Manĉestro, kie ŝia patro, Robert Adamson estis profesoro de filozofio. Adamson studis ĉe la Edinburga Altlernejo de Arto antaŭ ol ŝi transloĝiĝis al Londonon, iam ĉirkaŭ 1915. Antaŭ ol ŝi lasis Skotlandon, Adamson estis regula eksponanto ĉe la Reĝa skota Akademio, montranta proksimume 29 bildojn, inkluzive akvarelojn kaj guaŝajn pecojn, tie inter 1911 kaj 1915. Dum ŝia kariero ŝi ankaŭ ekspoziciis ĉe la Reĝa Akademio en Londono, kun la Reĝa Glasgova Instituto de la Belaj Artoj kaj ĉe la Socio de Artistoj de Aberdeen. En Parizo, Adamson ekspoziciis ĉe la Salono des Artistes Francais (Salono de francaj artistoj) en 1913, kaj en 1924 ŝi gajnis arĝentan medalon ĉe la Ekspozicio de Dekoraciaj Artoj en Parizo.

Referencoj
----------

1. ↑  Sara Gray.  (2009) *The Dictionary of British Women Artists*. Casemate Publishers. ISBN 978-0-7188-3084-7.
2. ↑  Peter J.M. McEwan.  (1994) *The Dictionary of Scottish Art and Architecture*. Antique Collectors' Club. ISBN 1 85149 134 1.
3. ↑  Paul Harris & Julian Halsby.  (1990) *The Dictionary of Scottish Painters 1600 to the Present*. Canongate. ISBN 1 84195 150 1.
4. ↑   (2006) *Benezit Dictionary of Artists Volume 1 A-Bedeschini*. Editions Grund, Paris. ISBN 2 7000 3070 2.
5. ↑  Grant M. Waters.  (1975) *Dictionary of British Artists Working 1900-1950*. Eastbourne Fine Art.
La **Generalplan Ost** (mallongigo **GPO** ~ĝenerala plano pri oriento) estas germana-nazia setliga kaj germaniga plano de la teritorioj de Mez-Eŭropo kaj de Orienta Eŭropo, troviĝantaj orienten de landlimoj de la Tria Regno de antaŭ septembro 1939.

Ĝenerala Priorienta Plano rezultis de pli fruaj premisoj de la ideoj de Nacisocialisma Germana Laborista Partio konkeri "viv-spacon" (germane: Lebensraum), destinitan ŝajne al germana "supera raso" (germane: Herrenvolk, Herrenrasse), kaj de hitlera interpreto de la ideologio *Drang nach Osten*.

Ĝi estis ellaborita en 1941 kaj 1942 fare de *RSHA* kaj *SS* por forpeli aŭ ekstermi pluajn - krom la judoj- "etvalorajn" *rasojn* (ĉefe slavojn) al Siberio. Por efektivigo de la plano necesis venko kontraŭ Sovetunio. Post malvenko ĉe Moskvo (vintro 1941/42) kaj precipe post batalo de Stalingrad (1942/43), oni faligis la planon.

Vidu ankaŭ
----------

* Operaco "Homlupo"
* Forpelo de Germanoj (1944–1950)
* Intelektul-kampanjo
* Operaco Tannenberg, ekzekuto de la pola intelektularo en 1939
* Masakro de Lvovaj Profesoroj
* Ribelo de Zamość
* Subhomo
* Fina solvo

* Kategorio Generalplan Ost en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Scherz** (prononcu *ŝerc*) estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 617 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Argo kaj puto en la vilaĝocentro
Gastejo Löwen Scherz
La vilaĝo Scherz situas en kaldrono ĉe la okcidenta flanko de la ebenaĵo Birrfeld. Sudokcidente de la komunumo situas la monto *Scherzberg*, brako de la montĉeno *Chestenberg*, kiu apartenas al la Chena Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,30 km², de kiuj 1,10 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,39 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 541 m s.m. sur kulmino de la kresto de *Chestenberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 387 m s.m. ĉe la orienta komunumlimo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Scherz limas en nordo al Habsburgo en nordoriento al Hausen, en oriento al Lupfig, en sudo al Holderbank, kaj en okcidento al Schinznach-Bad.

Trafiko
-------

La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Habsburgo al Brugg.

Preter la vilaĝo pasas la kantona ĉefvojo de Brugg al Schinznach-Bad. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas ĉe Lupfig en distanco de proksimume 3 kilometroj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Scherz datiĝas el la jaro 1240 kiel *Shernitz*.

En mezepoko Scherz apartenis al la propra voktejo de la Habsburgoj kaj do al ilia unua posedaĵo. En la jaro 1397 la Habsburgoj koncedis la posedorajtojn kaj la malaltan jurisdikcion al la Monaĥejo Königsfelden.
En la jaro 1415 la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj Scherz fariĝis nun parto de la Berna Argovio. En la jaro 1528 la Monaĥejo Königsfelden kadre de la reformacio estis mondigita, kaj la iama propra voktejo de la Habsburgo nun fariĝis la berna voktodistrikto Königsfelden.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Scherz fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Scherz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Scherz Arkivigite je 2018-10-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Scherz en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Brugg |
| --- |
| Auenstein • Birr • Birrhard • **Brugg** • Bözberg (Oberbözberg • Linn • Gallenkirch • Unterbözberg) • Bözen • Effingen • Elfingen • Habsburgo • Hausen • Lupfig • Mandach • Mönthal • Mülligen • Oberflachs • Remigen • Riniken • Rüfenach • Scherz • Schinznach-Bad • Schinznach-Dorf • Thalheim • Veltheim • Villigen • Villnachern • Windisch |  |

 |
**Sarah SHAHI** (naskiĝis la 10-an de januaro 1980 en Euless, Teksaso, Usono; vera nomo estas *Aahoo Jahansouzshahi*) estas usona aktorino.

Biografio
---------

Patro de Shahi devenas el Irano, ŝia patrino Mony el Meksiko. Ŝiaj gepatroj divorcis en 1993. Shahi havas pli maljunan fraton kaj pli junan fratinon. 

Shahi komencis sian karieron kiel veleca reĝino en 1997, kiam ŝi venkis en „Miss Fort Worth USA". Pli poste ŝi estis kuraĝigistino ĉe *Dallas Cowboys Cheerleaders* (1999-2000), sur kies kalendra kovrilo aperis ŝi en 2000. Ŝi studis en Southern Methodist University en Dallas anglan lingvon kaj teatradon.

La vira magazino Maxim listigis Sarah en 2005 ĉe la elekto al la 100 plej seksaj virinoj je lokumo 90, en 2006 ŝi sukcesis je la 66-a. 

Ŝi konatiĝis en 2000 kun la konata reĝisoro Robert Altman, kiu kuraĝigis ŝin iri al Los Angeles kaj iĝi aktorino. Tie ŝi ekludis en konataj televidaj serioj kiel *Alias*, *Dawson’s Creek* kaj *Emergency Room*. Ŝi estis konata precipe pro la ludo en *The L Word* , en kies dua parto ŝi ludis kun aktorinoj kiel Jennifer Beals, Katherine Moennig kaj Pam Grier. 

Shahi geedziĝis kun aktoro *Steve Howey* en 2009, en Las Vegas. Samjare Shahi naskis sian unuan infanon, la filon *William Wolf Howey*. 

Shahi parolas flue en la angla kaj persa.

Filmografio (selekto)
---------------------

* 2000: *Dr. T and the Women*
* 2002: *Alias*
* 2003: *Old School*
* 2003: *Emergency Room*
* 2003: *Dawson’s Creek*
* 2004: *Reba*
* 2005: *Supernatural*
* 2005: *The L Word*
* 2006: *The Dog Problem*
* 2006: *Sleeper Cell*
* 2006: *Teachers*
* 2007: *Damages*
* 2007: *American East*
* 2007–2009: *Life* – televida serio
* 2009: *The L Word*
* 2009: *Crossing Over*
* 2011: *Fairly Legal*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 383576
* GND: 140987169
* LCCN: no2013049603
* VIAF: 90687063
* ISNI: 0000 0000 7826 8972
* BNF: 16621683v
* NKC: xx0305943
* BNE: XX4808272
 |
**San Fernando** estas urbego en Argentino en Provinco Bonaero. Ĝi apartenas al urbaro de Granda Bonaero.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 24 km²
* Loĝantaro: 145 165 en 2001
* Supermara alteco: 0-81 m
* Horzono: UTC-3h
* Poŝtkodo: B 1646
* Telefonkodo: +54 11

Urbodomo en San Fernando

Geografio
---------

San Fernando situas norde de Bonaero ĉe riverdelto de Parano. Bonaero troviĝas 18, Quilmes 42, La Plata 79, Rosario 255, Mar del Plata 406, San Miguel de Tucumán 1059, Saltaurbo 1261 km.

Historio
--------

Koloniigo de la regiono komenciĝis kune kun la dua kaj la permanenta fondo de Bomaero (1580). Dum tiu periodo la regiono estis konata kiel Costa de Monto Grande. En 1780 la paroko estis establita. La vilaĝo mem estis fondita en 1806 kiel Sankta Fernando de Buenos Aires. San Fernando urbiĝis en 1909. Ĝi estis rivera haveno kaj centro por bestobredado. Baldaŭe aperis ankaŭ la agrikulturo kaj industrio: laktaĵoj, fiŝoj, kaj fruktoj, mebloproduktado.

Klimato
-------

San Fernando situas en subtropika klimato, kie jare pluvas po 1100 mm. La averaĝa temperaturo estas en januaro 26 °C, en julio kun 31 °C.

Vidindaĵoj
----------

* urbodomo (municipa urbo)

Fontoj
------

* hispana Vikipedio helpe de Guglo
* mapo, distancoj Arkivigite je 2021-11-30 per la retarkivo Wayback Machine angle
* angle
* hispane
**Sarah Agrippine Thonig** (naskiĝis la  16-an de februaro 1992(nun 1992-02-16)) estas germana aktorino.

Vivo
----

Thonig ludis komence en lerneja teatro, kunagis ĉe amatoraj teatraĵoj en la urba teatro de Dachau kaj vizitis diversajn Schauspielworkshops. Kiel amatoro ŝi laboris ĉe teatroprojekto handikapitaj homoj kaj ludis de 2008 ĝis 2010 ĉe diversaj teatraĵoj en la Ludwig-Thoma-Haus en Dachau. En somero 2011 ŝi vizitis la teatran somerakademion de la profesia faklernejo Schauspiel München. Poste (2015) ŝi ricevis krome kameraajn kaj filmaktorajn instruojn ĉe Teresa Harder.

Post sia abiturienta ekzameno ŝi estis de 2011 ĝis 2014 dum tri jaroj membro en juna ensemblo de la Residenztheaters München (tiel nomata „Junges Resi"), kie ŝi ricevis instruojn pri parolado kaj rolado, trenadon de movado kaj kursojn pri dancado kaj batalado. Ĉe „Jungen Resi" ŝi ludis ĉe teatraĵoj en Münchner Marstall du ĉefajn rolojn, nome Ingrid en *Katzelmacher* de Rainer Werner Fassbinder kaj Lou en *DNA* de Dennis Kelly. Krome ŝi apartenis al la ensemblo de *Frühlingserwachen – Live fast, la young*, moderna *Frühlings Erwachen*-versio, kiu estiĝis laŭ reĝisorado kaj prilaborado de Nuran David Calis.

En 2003 Sarah Thonig staris, en aĝo de 11 jaroj, la unuan fojon antaŭ la kamerao kaj ekde 2012 ŝi denove videblis en diversaj televidaj filmoj kaj serioj. Ekde 2015 Thonig kunaktoris en konstanta seria kromrolo en la ZDF-serio *Die Rosenheim-Cops*. Apud Ursula Maria Burkhart (kiel ŝia kolegino Marianne Grasegger) Thonig ludis Christin Lange, unu el la du akceptejaj kunlaborantoj en la polica prezidio Rosenheim.

En sia libertempo Thonig aktivas kiel kuraĝigistino. Thonig vivas en Munkeno.

Filmaro
-------

* 2004: Salzburger Land (Imagefilm)
* 2005: Heiraten macht mich nervös (Fernsehfilm)
* 2012: Dahoam is Dahoam (Fernsehserie)
* 2012: Lebenslänglich Mord – „Die kleine Königin"
* 2014: Hotel 13 (Fernsehserie, 49 Episoden – Hauptrolle Liv Sonntag)
* 2014: Aktenzeichen XY … ungelöst (Fernsehserie, eine Episode)
* 2014: Alles was zählt (Fernsehserie, Gastrolle Susi Carstens)
* 2015: Sturm der Liebe (Fernsehserie, Gastrolle Becky McPherson)
* 2015: Der Alte - Die Puppenspieler
* seit 2015: Die Rosenheim-Cops (Fernsehserie)
* 2017: Wilsberg (Fernsehserie, *„Die fünfte Gewalt"*, Gastrolle)

Referencoj
----------

1. ↑  Intervjuo pri *Hotel 13* ĉe Starflash.
2. 1 2 3 4 5  *Sarah Thonig*; Profilo kaj vivresumo ĉe Schauspielervideos.de. Vokita la 9-an de marto 2017.
3. 1 2 3  *ROSENHEIM-COPS: Sarah Thonig (23) wirbelt als Cheerleaderin*. En: *BILD* de la 28-a de Oktobro 2015. Vokita la 9-an de marto 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)
* Imdb
**Marica Gervay** [gervai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gervay Marica** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo (hungarsisteme) estis *Schäffer Mária* [ŝefer].

Marica Gervay  naskiĝis la 27-an de novembro 1913 en Budapeŝto, li mortis la 20-an de junio 2005 en Woodbury (Nov-Ĵerzejo, Usono); laŭ alia informo la 24-an de februaro 1919 - 15-an de junio 2005.

Biografio
---------

Marica Gervay gajnis beleco-konkurson pri infanoj en 1926. Ŝi lernis kantadon de sia patrino, kiu estis operkantisto, ŝi lernis aktoradon de Andor Pünkösti. Ŝi debutis en filmo en 1934, poste ankaŭ en teatro, eĉ ŝi havis inviton de Metro-Goldwyn-Mayer, sed la filma kariero ne sukcesis. Hejmenveninta en 1935 ŝi havis rolojn en pluraj ĉefurbaj teatroj (ekzemple en Teatro Magyar (1938), Operetoteatro (Budapeŝto) (1940). Tiutempe ŝi havis rolojn resume en 3 filmoj. Baldaŭ ŝi ne ricevis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj. Dum la nazia erao ŝi vivis en geto de Budapeŝto. Post la 2-a mondmilito ŝi apartenis al Nova Teatro (Budapeŝto), en 1946 denove en Teatro Magyar. En la sama jaro ŝi edziniĝis kaj naskis filinon en 1947, filon post 2 jaroj. En 1958 ŝi forlasis la landon kaj vivis plu en Usono.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Gábor Vaszary: *Monpti* - Anne-Claire
* Gábor Vaszary: *Bubus* - Olga
* Gábor Vaszary: *A férfi ingatag* - Magda

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Az iglói diákok* (1934) – Tirtsák Évi
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – Bélyi Veronika
* *A 111-es* (1937) – Mabel

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Schillershöhe* - la monumento omaĝe al Schiller, kiu troviĝas je la fino de la pado, en la urboparto Volkstedt. La **Schiller-migradopado** (germane: *Schiller-Wanderweg*) estas 11,9 kilometrajn longa, literatura aventurpado en Rudolstadt, Germanujo. Dufoje krutoj de 50 m soben kaj malsoben estas transgrimpota.

Fono kaj intencoj
-----------------

Feliĉa sorto venigis Schilleron en septembro 1788 al la Lengefeld-familio, kie li konatiĝis kun la estonta edzino Charlotte kaj kun ties fratino Caroline von Beulwitz; krome estiĝis tie ankaŭ la unua renkonto kun Johann Wolfgang von Goethe. Schiller mem loĝis ĉe la kantoro Unbehauen; kvazaŭ ĉiun tagon li iris piede de Volkstedt en la novan urbocentron. La kunveno kun la du ĉarmaj virinoj ankaŭ antaŭenigis lian kreivecon. La padomigranto hodiaŭa povis, sur distanco de ne tute 12 kilometroj, mem juĝi ĉu la iama fasciniĝo de Schiller pri Rudolstadt kompreneblas.

En la centro de la pado estas la lokoj de loĝado kaj de agado de Friedrich Schiller kiel ankaŭ la ĉarma ĉirkaŭaĵo natura: ekz. la arbaretoj, la vilaĝo Mörla kaj la preskaŭ italiaj riverbordoj de Saale.

Gravaj stacioj
--------------

La naŭ stacioj estas jenaj:

* festoplaco Bleichwiese: kun senkosta parkejo, proksime de la urbo
* iama sonorilfarejo Mayer: ofte vizitata loko, kie Schiller informiĝis pri la sonorilmuldado por sia famekonata verko *Lied von der Glocke*
* urba kirko Sankta Andreo: trinava kirko, lasta alikonstruo en 1635
* Heißenhof: loĝejo de la familio von Lengefeld ĝis la morto de la patro Karl Christoph von Lengefeld en 1776
* rezideja kastelo Heidecksburg: fortimpresa kastelego baroka el la 18-a jarcento
* Schillerhaus: renkontiĝloko kun Goeto kaj kun la filinoj Lengefeld-aj
* *Güldene Gabel*: iama gastejo, ne malproksime de la lengefeld-a loĝdomo. Tie ĉi Schiller tranoktis unuafoje en Rudolstadt en decembro de 1787.
* iama loĝejo de la kantoro Unbehaun: tie ĉi Schiller loĝis dum sia rudolstadt-a somero en la 1788-a jaro
* Schillershöhe: memorigloko pri Schiller el la jaro 1830-a en alloga natura medio

Indekso de la trairendaj stratoj kaj de la domoj survoje
--------------------------------------------------------

Festplatz Bleichwiese, Saalebrücke, Gartenstraße, Stadtmühle, Am Bache, Haus zur Glocke, Stadtkirche St. Andreas, Heißenhof, Schloßaufgang, Schloßpark Mittlere Terrasse, Schloßhof, Teehaus, Jägerhof, Vorderer Hainweg, Mörla, Mörlagraben, Gebinstraße, Schloßstraße, Lutherstraße, Weinbergstraße, Bebelstraße, Schillerstraße mit Schillerhaus, Fröbelhaus, Stiftsgasse, Handwerkerhof, Altes Rathaus, Marktbrunnen, Markstraße (Fußgängerzone), Anton-Sommer-Straße, Theater, Saaldamm, Elisabethbrücke, (Große Wiese, Gondelstation, Schillershöhe, Mühlberg, Cumbach, Pulverturm, Kleingartenanlage), Thüringer Bauernhäuser, Heinepark, Bleichwiese.

Rimarko: La stratoj metitaj inter parantezoj apartenas al la plej granda versio de la pado.

Fonto
-----

Faldfolio eldonita fare de: *Thüringer Gebirgs- und Wanderverein*, Rudolstadt 2012

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la pado sur porturista paĝo
**San Francisco Chindúa** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Francisco Chindúa*. Ambaŭ havas sian nomon de la kristana sanktulo Francisko el Asizo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 140.

Geografio
---------

San Francisco Chindúa apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 673 loĝantojn. El tiuj estis 332 viroj kaj 341 virinoj. La komunumo havas surfacon de 28.07 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2120 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4 indiĝenoj. El tiuj 4 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 4 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Salvatore Nunnari** ([salvatore nùnnari] ; naskiĝis la 11-an de junio 1939 en Reggio Calabria) estas itala ĉefepiskopo

Li estas emerita ĉefepiskopo de Cosenza-Bisignano ekde la 15-a de majo 2015, li sukcesis mro Francescantonio Nolè.

Biografio
---------

Salvatore Nunnari studis en seminario de Reggio Calabria kaj estis pastrigita la 12-an de julio 1964, en la sama urbo.

Li studis en teologia universitato *Ignatianum* de Jezuitoj en Messina. Li ankaŭ estis ĵurnalisto kaj li estis vic-prezidanto de Ordeno de ĵurnalistoj de Kalabrio.

En 1970 li estis dioceza asistanto de studentoj de Katolika Agado.

De 1983 al 1999 li estis rektoro de la paroĥo *S. Maria del Divin Soccorso*, kiam li estis nomumita ĉef-episkopo de Sant'Angelo dei Lombardi-Conza-Nusco-Bisaccia la 30-an de januaro 1999 kaj li estis konsekrita la 20-an de marto 1999.

La 18-an de decembro 2004 li estis transigita de Papo Johano Paŭlo la 2-a al arĥidiocezo de Cosenza-Bisignano, kaj li retiriĝis de tiu ofico la 15-an de majo 2015.

Li estas en la administra konsilio de la *Fondaĵo Sankta Francisko el Asizo kaj de Sankta Katarina de Sieno* de la Itala episkopa konferenco.

### Moto kaj blazono

Blazono de MS-ro Nunnari.
« ***Omni consolatione repleamur*** »

Verkoj
------

* *Pensieri sparsi*, ed. Costruiamo insieme la comunità, Reggio Calabria, 2000
* *Scelta e condivisione*, Rubbettino, Soveria Mannelli, 2005

Internaj ligiloj
----------------

* Episkopo

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Paĝo pri MS-ro Nunnari en Catholic Hierarchy

* itale Retejo de la Diocezo de Cosenza Bisignano Arkivigite je 2010-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Kimĉio** (koree: 김치, *Gimchi*) estas koredevena fermentigita vegetaĵa plado, kiu kutime baziĝas sur la brasiko.

Pekina brasiko, rafano, ajlo, kapsiko, papriko, poreo, fermentita salikoko, zingibro, salo, kaj sukero estas kutimaj ingrediencoj. Estas variantoj, inkluzive de *kaktugio*, bazita sur rafano, kaj kiu ne enhavas brasikon, kaj *oisobagio*, kimĉio kun farĉita kukumo. *Kaetnipo*, aŭ sezamfolia kimĉio, havas tavolojn da sezamfolioj, marinitaj en sojsaŭco, piproj, ajlo, verdaj cepoj, kaj aliaj spicoj.

Laktobaciloj estas tre implikitaj en la fermentiĝo de kimĉio, kio rezultigas pli altan enhavon da laktoacido ol en jogurto.

Oni diras, ke la vorto *gimchi* antaŭe prononciĝis koree *chim-chae* (kore-alfabete: 침채; ĉin-skribe: 沈菜), kiu signifas "trempiĝita vegetaĵo".

Referencoj
----------

1. ↑  PIV

Vidu ankaŭ
----------

* Korea kuirarto
* Gastronomio
* Acida brasiko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kimĉio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kimĉio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2009-09-17 per la retarkivo Wayback Machine
La **Schindhübel** estas 571m alta monto meze de la Palatinata Arbaro en la distrikto Bad Dürkheim, Rejnlando-Palatinato, Germanujo.

Geografio
---------

### Situo

la monto troviĝas 5 km sudokcidente de Elmstein. Ĝi estas parto de la centra masivo Frankenweide, trans kiu iras la Palatinata ĉefa akvodislimo. La masivo entendiĝas de Hochspeyer en la nordo trans Johanniskreuz ĝis Hauenstein rn ls sudo. En la meza parto inter Johanniskreuz kaj Hermersbergerhof la montmasivo formas altebenecan regionon, je kies limoj troviĝas profundaj valoj.

### Akvejoj

De Eschkopf (alteco 608 m) iras nordoriente trans la Schindhübel ĝis la altaĵo Bloskülb (alteco 570 m) apud la Elmstein-a komunumparto Iggelbach altĉeno, kiu formas la lokan akvodislimon, kiuj apartigas la suprajn alfluantojn de la riveretoj Speyerbach kaj Helmbach: la rojo Erlenbach, la plej forta fontrojo de la Speyerbach, fluas de la monto Eschkopf okcidente de la Schindhübel a nordo. La rojo Blattbach iras kiel maldekstra alfluanto de la Helmbach de la Schindhübel orienten.

### Ĉirkaŭo

2 km nordoriente de la monto Schindhübel direkte al la monto Bloskülb kaj Iggelbach troviĝas murrestaĵoj de forstdomo, kiu apartenu al la „Jäger aus Kurpfalz" \*ĉasisto el la elektpalatinato), kiu probable estis la pseŭdonimo de la iama Palatingrafo Johann Kasimir von Pfalz-Simmern.

Schindhübelturm
---------------

Vidu la ĉefan artikolon Schindhübelturm

Sur la monto Schindhübel staras la 17 m alta ligna turo *Schindhübelturm*, kiu estis konstruita en la jaro 1975 de pioniroj de la Bundeswehr el Speyer.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Referencoj
----------

1. ↑   Schindhübelturm, mitten im „pfälzischen Urwald". palzpix.de. Alirita 2015-01-28.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Schindhübel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**San Francisco Ixhuatán** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Francisco Ixhuatlán*. Ambaŭ havas sian nomon honore al la kristana sanktulo Francisko el Asizo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 143.

Geografio
---------

**San Francisco Ixhuatán** apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 22 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono *Istmo*), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9050 loĝantojn. El tiuj estis 4387 viroj kaj 4663 virinoj. La komunumo havas surfacon de 406.99 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1207 indiĝenoj. El tiuj 941 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 941 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Konataj komunumanoj
-------------------

* Andrés Henestrosa

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* San Francisco Ixhuatán Arkivigite je 2012-04-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**San Francisco Tlapancingo** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako *(Oaxaca)*. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Francisco Tlapancingo*. Ambaŭ havas sian nomon honore al la kristana sanktulo Francisko el Asizo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 152.

Geografio
---------

**San Francisco Tlapancingo** apartenas al la distrikto Silacayoapam al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1235 loĝantojn. El tiuj estis 593 viroj kaj 642 virinoj. La komunumo havas surfacon de 114.82 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1380 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1116 indiĝenoj. El tiuj 863 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Salzburger Chronik** (trad. kroniko de Salcburgo) estis romkatolika gazeto en Aŭstrio kiu aperis inter 1865 kaj 1938 en Salcburgo. Ĝis 1873 ĝi nomiĝis *Salzburger Chronik für Stadt und Land*, kaj la en 1938 posteulanta produkto portis la nomon *Salzburger Zeitung*.

Komence temis pri semajngazeto sed ekde 1867 po tri numerojn por semajno oni presis. Por povi konkurenci ĝi iĝis en 1882 eĉ taggazeto.

Historio
--------

Fondis ĝin en 1876 la estro de la Porpastra seminario de Salcburgo, Johann Zimmermann. Unua eldonisto estis Joseph Schwer, kiun posteulis inter 1887 kaj 1897 la unua ministroprezidanto de Salcburgio Alois Winkler kaj poste Sebastian Danner. De 1908 ĝis malapero posedantis kaj eldonistis la grupo *Salzburger Preßverein*. Redaktisto estis tie ekz. la politikisto kaj pastro Leonhard Steinwender.

Enhavo
------

Komence la rubrikoj malmultis. Ĉ. la 1870-a jaro ekzistis felietono, tagraporto, korespondadoj, pripersonaj informoj, eltiraĵoj el la proklamilo de la publikaj institucioj kaj oficejoj *Amtsblatt* kaj la altualaj borsokursoj respektive la greno-prezoj. Post la eksplodo de la Unua mondmilito multis engazete la primilitaj informoj, memkompreneble.

Literaturo
----------

* Waltraud Jakob: *Salzburger Zeitungsgeschichte*, disertacio, Salzburg 1978
* Franz Kläring: *Aufbau und Ausbau. Der Salzburger Preßverein durch sechs Jahrzehnte*. Ĉe: *Salzburger Volkszeitung*, 29.11.1968
* Helmut W. Lang (eld.): *Österreichische Retrospektive Bibliographie (ORBI).* Reihe 2: *Österreichische Zeitungen 1492–1945.* Band 3: Helmut W. Lang, Ladislaus Lang, Wilma Buchinger: *Bibliographie der österreichischen Zeitungen 1621–1945. N–Z.* Redaktite ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko, eldonejo K. G. Saur, Munkeno 2003, ISBN 359823385X
* jubilea eldono de *Salzburger Chronik*, 12.4.1914 (surrete)

Notoj
-----

1. ↑  Lang (2003), p. 227

Eksteraj ligiloj
----------------

* numeroj inter 1873 kaj 1918


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814753
 |
**San Francisco Nuxaño** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Francisco Nuxaño*. Ambaŭ havas sian nomon honore al la kristana sanktulo Francisko el Asizo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 147.

Geografio
---------

San Francisco Nuxaño apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Mixteca, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 341 loĝantojn. El tiuj estis 174 viroj kaj 167 virinoj. La komunumo havas surfacon de 21.69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2330 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 9 indiĝenoj. El tiuj 8 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 8 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

´Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
sardona rido de masko
**Sardona rido** laŭ PIV estas

1. en medicina senco mieno, observebla en tetanoso aŭ en toksiĝo per iuj toksaĵoj, ĉe kiu la vizaĝaj muskoloj estas kuntiritaj, kiel ke la malsanulo ŝajnas ridi,
2. priskribas amaran ridon iom kompareblan al sarkasmo.

Kontraŭe al sarkasmo tamen la emocio ligata al sardona rido sen medicina kaŭzo de toksikiĝo ne temas pri akra kaj malica moko, sed pri sento profunde amara, dolora kaj suferanta.

Origino
-------

Laŭ antikva antaŭjuĝo la origina loĝantaro de la mediteranea insulo Sardinio (la origina loĝantoj latine nomiĝis *sardoni*) laŭdire havis la kutimon mortigi la maljunajn homojn de sia popolo kaj en la mortiga ceremonio la popolo ridu. Tiu rido en fakte malĝoja momento estis latine nomata *risus sardonicus*, rido ne esprimanta ĝojon sed rido sen emocia partopreno de la animo.

Itale ĝi nomiĝas *riso sardonico*, france *rire sardonien, sardonique*, angle *sardonic laughter* (aŭ *smile* aŭ *grin*); germane la vortumo *Sardonisches Lachen* aŭ *Sardonisches Gelächter* skribe dokumenteblas ekde la jaro 1580.

Jam en antikva Grekio oni konis la esprimon. Oni diferencigis inter emocio cinika (*kynikós* „vidante la mondon laŭ la cinikismo"), sardona (*sardánios* „la amara rido de furiozulo, kiu mem suferas damaĝon aŭ doloron") kaj sarkasma (*sarkastikós* „malrespekta moko, anime vunda parolo"). Tiel en la eposo Odiseado de Homero la heroo Odiseo, kamuflita kiel almozpetanto, ridas sardone, kiam li fine revenas al sia hejmo, ne malkaŝas sian identecon kaj devas flankiĝi, kiam svatanto de lia edzino en festeno ĵetas nemanĝeblan bovan piedon kontraŭ la heroo.

Fojo oni esprimis la teorion, ke la spasman ridon povus kaŭzi la manĝado de amara planto greke nomata *sardánion*, latine *Apium risus* aŭ laŭ Vergilio *Sardoa herba* el Sardinio, kiu enhavu la toksaĵon *oenantotoksino* el la ĥemia grupo de alkinoloj kaj povus klarigi la miton pri la mortigo de la maljunaj popolanoj..

Notoj
-----

1. ↑  Karl Friedrich Wilhelm Wander: *Deutsches Sprichwörter-Lexikon* - leksikono de germanlingvaj parolturnoj, eldonejo Brockhaus, Lepsiko 1867.
2. ↑  artikolo *Das Geheimnis des sardonischen Lachens* ("la sekreto de la sardona rido") en la scienca revuo *EPOC* kajero 5, eldonejo Spektrum, Hajdelbergo 2009, p. 9, ISSN 1865-5718
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***himalaja eremuro*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | unukotiledonuloj *monocotyledones* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | *Asparagaloj* Asparagales |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Asfodelacoj *Asphodelaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Eremuro ’’ Eremurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Eremurus himalaicus***Baker |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri *himalaja eremuro*  |

 |
| v • d • r |

La **Himalaja eremuro** (latine *Eremurus himalaicus*) estas plantspecio el la genro Eremuro (*Eremurus*) en la subfamilio de la Asfodeloideoj (Asphodeloideae).

Priskribo
---------

La himalaja eremuro estas multjara, herba planto, kiu formas rizomon kaj atingas kreskoalton de (75) 100 ĝis 250 cm. La folioj havas larĝecon de 15 ĝis 50 mm. La brakteoj havas harojn kaj estas liniforma ĝis alenformaj. La flortigoj havas longecon de ĝis 30 mm. La perigonfolioj estas 17 ĝis 20 mm longaj kaj blankaj. La kapsulfruktoj estas sulkaj kaj havas diametron de ĉ. 14 mm.

La planto floras en junio.

Disvastigo
----------

La natura disvastigareo estas la nordokcidento de la montaro Himalajo ĝis Himachal Pradesh, Pakistano kaj norda Afganio. Tie la planto kreskas sur senarbaj deklivoj kaj subalpinaj herbejoj en alteco ĝis 3600 metrojn.

Utiligado
---------

La himalaja eremuro estas plantita malofte kiel ornamplanto. Ĝi estis kultivata ekde 1881.

Literaturo
----------

* Eckehardt J. Jäger, Friedrich Ebel, Peter Hanelt, Gerd K. Müller (Hrsg.): *Rothmaler Exkursionsflora von Deutschland. Band 5: Krautige Zier- und Nutzpflanzen*. Spektrum Akademischer Verlag, Berlin Heidelberg 2008, ISBN 978-3-8274-0918-8.

* Himalaja eremuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Himalaja eremuro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Himalaja eremuro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Sam „The Man" Taylor** (n. 12-an de julio 1916 en Lexington, Tenesio, kiel *Samuel L. Taylor*; m. 1990) estis usona ĵaza kaj ritmenblusa saksofonisto (tenoro, baritono) kaj klarnetisto.

Taylor devenis de muzikema familio kaj studis ĉe la Ŝtata Universitato je Alabamo, kie li ludis en la universitata orkestro. Post tio li muzikis en la bando de sia frato Paul en Gary (Indianao). En 1937/38 li ludis ĉe Scatman Crothers (1910-1986), kiu poste estis pli fama kiel aktoro, kaj ekde 1939 ĝis 1941 en la Sunset Royal Orchestra. Ekde 1941 ĝis 1943 kaj 1945/46 li muzikis en la bando de Cootie Williams, interrompite en 1944/45 de unu ĵaro ĉe Lucky Millinder. De 1946 ĝis 1952 li estis ĉe Cab Calloway, kun kiu li en 1951 entreprenis koncertvojaĝon en Sudameriko kaj estis en 1952 en Karibio. Poste li pli turnis sin al ritmenbluso. En 1952 li lanĉis sukceson per *Birmingham Boogie*, surdiskigita kun sia *Blues Chasers* (kvinopo kun trumpetisto Taft Jordan, basisto Milt Hinton, frapinstrumentisto Panama Francis kaj pianisto Bert Keyes).

En 1955/56 li ankaŭ estris propran bandeton kaj estis kun ĉi tiu aŭ sole demandata gastmuzikistoj je surdiskigoj. Je la origina sonregistraĵo de „Shake, Rattle and Roll" de Big Joe Turner li ludis saksofonon. Li surdiskigis kiel bandestro multan ritmenblusan muzikon kaj sonregistris krome i.a. kun Louis Jordan (1956), Ray Charles (1953), Ella Fitzgerald (1953), Buddy Johnson, Sy Oliver, Quincy Jones, Lawrence Brown. Taylor direktis en la 1950-aj jaroj kiel posteulo de Count Basie la studiobandon por la *Camel Rock´n Roll Dance Party* de diskoludisto Alan Freed ĉe CBS. Dum la 1960-aj jaroj li direktis proprajn bandojn, kun kiuj li ankaŭ surdiskigis. En 1963 li koncertvojaĝis tra Japanujo, interalie kun Dud Bascomb.

Lia svingeca sondisko *Jazz for Commuters* el 1958 reaperis kiel lumdisko. Jen li ludas kun Charlie Shavers, Frank Rehak, Thad Jones, Georgie Auld, Budd Johnson, Hank Jones, Billy Bauer kaj sia malnova ritmosekcio el Milt Hinton kaj Panama Francis.

Literaturo
----------

* Barry Kernfeld (eldonisto) *The New Grove Dictionary of Jazz*, 1996

Eksteraj ligiloj
----------------

* Blues Chasers[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Referencoj
----------

1. ↑  tradukite „ĵazo por pendolantoj"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 375565
* GND: 134537076
* LCCN: n87118067
* VIAF: 17412063
* ISNI: 0000 0001 1600 9120
* BNF: 139376541
* MBA: 17380f51-672a-4b9d-927c-431c40eb59a9
* ICCU: DDSV044965
* BNE: XX4610108
 |
**Sarmenstorf** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2356 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo situas sur ebena jugo inter la valo de Bünz kaj la valo *Seetal* du kilometroj oriente de la Lago de Hallwil.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Sarmenstorf limas en nordo al Hilfikon, en nordoriento al Büttikon, en oriento al Uezwil, en sudoriento al Kallernen sudo al Bettwil kaj Fahrwangen, kaj en okcidento al Meisterschwanden kaj Seengen.

Trafiko
-------

Tra Sarmenstorf pasas la kantona ĉefvojo de Wohlen al Muri. Ĝis la jaro 1997 la komunumo disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Wohlen al Meisterschwanden. Tiun linion oni en 1997 anstataŭis per aŭtobuso.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Sarmenstorf datiĝas el la jaro 1160 en la *Acta Murensia*.

En mezepoko Sarmenstorf estis posedaĵo de la *Grafoj de Lencburgo* kaj fariĝis en la jaro 1173 post la formorto de la Lencburgoj posedaĵo de la Abatejo Beromünster. La regado kaj la jurisdikcio transiris al la Habsburgoj.

En 1415 la lucernanoj konkeris la vilaĝon Samrenstorf, sed ili devis ĝin cedi en la jaro 1426 al la Libera Distrikto, kio estis komune regata teritorio de la Svisa Ĵurkomunumo. Sarmenstorf nun fariĝis ĉefloko de la samnova voktejo en la Libera Distrikto.

Kiam en la jaro 1798 Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco, Sarmenstorf fariĝis parto de la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la nova Kantono Argovio, Samrenstorf farigixs komunumo de la argovia distrikto Bremgarten.

Famuloj
-------

* Augustin Keller

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sarmenstorf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Sarmenstorf
* Sarmenstorf en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
**Sarno** (en la germana lingvo: **Sarnen** [prononcu Sarn'n]) estas la ĉefkomunumo de la duonkanto Obvaldo. Kun 9682 loĝantoj je la 31-a de decembro 2007 respektive 9822 je la 31-a de decembro 2008 ĝi preskaŭ atingas la grandecon de malgranda urbo, tamen ĝi havas ankoraŭ tre kamparan strukturon kaj karakteron.

Geografio
---------

Sarno situas je la norda fino de la samnoma Lago de Sarno je alteco de 470 metroj super la marnivelo. Sarno troviĝas fakte preskaŭ ekzakte en la geografia centro de Svislando.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Sarno limas en nordo al Alpnach, en oriento al Kerns, en sudo al Sachseln, en sudokcidento al Flühli (LU), en okcidento al Hasle (LU), kej en nordokcidento al Entlebuch (LU).

Trafiko
-------

Per la Brünig-fervojo Sarno estas konektita kun Lucerno kaj Interlaken. Aŭte oni atingas Sarnon tra la nacia aŭtostrato A8.

Ekonomio
--------

En Sarno estas la domicilo de proksimume 800 entrepreonoj, kiuj laborigas entute 5857 gekunlaborantojn, el kiuj 9% en la agrikultuara sektoro, 31% en la industrio kaj en la 60% servoperado.

Historio
--------

Arkeologiaj trovaĵoj kiuj videblas en la Hejmlandmuzeo [germane Heimatmuseum] en Sarno pruvas, ke Sarno jam en la bronza epoko kaj en la tempo de la romianoj estis loĝita. La una dokumenta mencio de Sarno datas rilate kun la pastora preĝejo el la 9-a jarcento. En dokumento el la jaro 1460 Sarno la unuan fojon estis menciita kiel merkatoloko. La 13-an de aŭgusto 1468 granda parto de Sarno bruliĝis en granda inscendio.

Vidu ankaŭ
----------

* Lago de Sarno
* Sarnen (stacidomo)
* Sarnen Nord (stacidomo)

* Kategorio Sarno (Obvaldo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retpaĝo de la komunumo Sarno en germana lingvo
* turismaj informoj en germana lingvo Arkivigite je 2005-04-07 per la retarkivo Wayback Machine

| Komunumoj de Kantono Obvaldo |
| --- |
|  |  |
| Alpnach - Engelberg - Giswil - Kerns - Lungern - Sachseln - **Sarno**

 |