recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**MOLNÁR István** d-ro, estis rumania hungara pedagogo, etnografo, muzeologo. Li estis naskita en Bordos la 17-a de decembro 1910 kaj mortinta en Cristuru Secuiesc la 10-an de januaro 1997.

Biografio
---------

La mezlernejon István Molnár finis en Cristuru Secuiesc (1929) kaj apud geografio kaj historio li akiris fakkvalifikon ankaŭ pri etnografio en Universitato Ferdinand en Kluĵo (1935). Li revenis en sian mezlernejon. Kun siaj lernantoj kaj instruistkolegoj li fondis lernejan, poste urban muzeon (1946). Li doktoriĝis pri etnografio ĉe la profesoro Béla Gunda en la Universitato Bolyai (1948). Post la ĉesigo en 1955 de la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc, kie li estis instruisto, ekde 1956 ĝis sia pensiuliĝo (1977) li dediĉis sian agadon nur al muzeo. Li publikigis multajn studojn etnografiajn. Estas gravaj ankaŭ liaj lokhistoriaj esploradoj. En revuo Művelődés li prezentis la malnovan historion de Cristuru Secuiesc (1978-79). En ĵurnalo Hargita Népe prezentis la vilaĝojn Ceheţel, Tărceşti, Mihăileni, Benţid, Cobăteşti, Turdeni, Nicoleni, Chedea Mică, Chedea Mare, Rugăneşti (1991-92).

Libroj
------

* *Sóvidéki keresztszemesek*. *Cusături din Ţinutul Ocnelor* (kun Kálmán Molnár , Csíkszereda 1971);
* *Csontkarcolatok, porszaruk rajzai*. *Modele de incizie pe os* (kun teksto rumana de Ovidiu Marcovici, kun desegnaĵoj de Ughy István. Csíkszereda 1975).
* *Rátok bízom...* etnografiaj fotoj, 2012.

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 225089
* LCCN: nb2010013066
* VIAF: 121127159
* ISNI: 0000 0001 1008 3784
 |
**Sierra de Fuentes** (Montaro de Fontoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. Ĝi estas tre proksima de la ĉefurbo Cáceres kaj funkcias iome kiel kvartalo aŭ dormurbo de tiu.

Loĝantoj
--------

La loĝantoj nomiĝas *sierrafuenteños*. La censita populacio en 2008 estis de 2.022 loĝantoj.

Situo
-----

Sierra de Fuentes estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Llanos de Cáceres sed kun projekcio al la komarko Sierra de Montánchez, je altitudo de 428 m; je 15 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 75 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 25 km². Ekde la vilaĝo oni hegemonias orienten super etenda ebenaĵo kie abundas stepaj birdoj kiaj la granda otido; okcidente estas densa arbaro de montaro kun anzinoj, kverkoj kaj cistoj, kie oni starigis grava centro por rekuperado de sovaĝaj bestoj vunditaj.

Ekonomio
--------

Agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Servoj pro la proksimeco al Cáceres.
**István MÁRTA** [iŝtvAn mArta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márta István** estas hungara komponisto, muzikisto, instruisto, teatrestro.

István Márta  naskiĝis la 14-an de junio 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Márta frekventis muzikan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1975. Dum la studentaj jaroj li plenumis diversajn muzikajn taskojn en teatroj, kluboj, festivaloj, eĉ en 1973 li kolektis kantojn inter Ĉangohungaroj de Moldavio. Post siaj studoj li daŭre partoprenis en la hungara muzika vivo (koncertoj, festivaloj, aranĝaĵoj). Li apartenis ankaŭ al orkestro kiel klavicenisto. En la fruaj 1980-aj jaroj li instruis en la menciita muzika mezlernejo, post jaroj li estis muzika gvidanto de diversaj teatroj. Ekde 1989 li estis motoro de festivalo en Kapolcs. Inter 1998 kaj 2012 li estis teatrestro de Nova Teatro (Budapeŝto). Li ricevis premiojn inter 1979-2013. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Munkásoperett* – muzikalo (1985)
* *Liliomfi* – muzika teatraĵo (1997)
* *Történetek az elveszett birodalomból* – filma muziko (2005)
* *Rákosi* - dokumentfilma muziko (2016)

Elektitaj reĝisoraĵoj
---------------------

* *Cabaret* (muzikalo, Nacia Teatro (Pécs)) (1996)
* *A Falunk Rossza* (Nova Teatro (Budapeŝto), 2001)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-10-16 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Márta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 578546
* GND: 134712099
* LCCN: n88669577
* VIAF: 66655671
* ISNI: 0000 0001 1446 7718
* BNF: 13939312r
* MBA: 5f7e76a1-c769-42ca-ba36-990e49a67e8c
* BIBSYS: 6004842
* NKC: xx0085485
 |
Georgiko, Libro III, Paŝtisto kun grego, Vergilio.
La **Georgiko** estas poemo en kvar libroj, verŝajne publikita en la jaro 29 a. K.. Ĝi estas la dua plej granda verko de la latina poeto Vergilio, post la *Eklogoj* kaj antaŭ la *Eneado*.

Ĉi tio estas poemo konsistanta el 2 188 versoj, dividitaj en kvar librojn. La verkado estis influinta de diversaj grekaj verkistoj kaj poste influis diversaj romaj verkistoj, el tiuj influoj eble la plej elstara estis la greka poeto Heziodo, kiu verkis "Laboroj kaj tagoj".

Ties posteno kaj en la vergilia korpuso kaj kiel poemo kiu rekolektas multajn fontojn kaj originas influojn sur multaj postaj autoroj permesas varion de kritikaj revizioj. La temo de la poemo estas farmado, kiel ties nomo sugestas (kombine de vortoj de antikva greka por tero kaj laboro), sed ne estas ekzemplo de pacema bukolika poezio, sed verko plena je streĉo.

La ĉefa programo de la verko traktas la laboron de la simpla kamparano, ekde kreskado de la greno, tra la bredado de bestoj ĝis la rilatoj de la malgranda homo fronte kaj kun la fortoj de la naturo. Vergilio ilustras en sia verkado la homan suferon kaj la malforton de homo por atingi grandecon. Tamen li staras flanke de la "laborema kamparano" sindonema al sia laboro, kaj vidas la homan socion kiel granda abelujo, en kiu ĉiu homo kiel abelo kontribuas sian parton, eĉ se li ŝajnas malgranda kaj marĝena, ĉar sia kontribuo servas por pli granda celo.

Meceno petis de Vergilio verki pri la kampara vivo, ties problemoj kaj beleco. La rezulto estas belega didaktika epopeo, laŭforme en la tradicio de Lukrecio: la kvar libroj de *Georgiko*. Li ĝin verkis de 36-29 a.Kr.

Notoj
-----

1. ↑  Thomas, Richard F. *Georgics Vol.I: Books I-II.* Cambridge, 1988. I.

* Kategorio Georgiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 308170
* GND: 4249256-7
* LCCN: n81014321
* VIAF: 294478900, 7700154387431530970003, 6986159478242327990005, 8668159477653127990005, 83159477953127990008 248145424558486830832, 294478900, 7700154387431530970003, 6986159478242327990005, 8668159477653127990005, 83159477953127990008
* SUDOC: 028199677 028585275, 028199677
* BNF: 120083246
* NLA: 35579964
* BNE: XX2227113
 |
**István Mészáros** [iŝtvAn mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészáros István** estas hungara filozofo, esteto, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio.

István Mészáros naskiĝis la 19-an de decembro 1930 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Mészáros frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj en Germanio. En la 1950-aj jaroj li apartenis al rondo de György Lukács. Post la revolucio en 1956 li forlasis la landon kaj iris unue al Italio, poste al Anglio. Li instruis en universitatoj de Brighton, Toronto kaj ankaŭ en diversaj universitatoj de Sud-Ameriko. Li ricevis premion Kossuth en 1956, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn (eĉ eksterlandajn) premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Beyond Capital* (1995) - lia ĉefverko
* *Marx's Theory of Alienation* (1970)
* *Lukacs' Concept of Dialectic* (1972)
* *The Work of Sartre: Search for Freedom* (1979)
* *The Power of Ideology* (1989)
* *Socialism or Barbarism: From the "American Century" to the Crossroads* (2001)

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* bibliografio hungare Arkivigite je 2008-02-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420853
* GND: 124185932
* LCCN: n79011189
* VIAF: 108515467 51731535, 108515467
* ISNI: 0000 0001 2101 3052
* LIBRIS: 78992
* SUDOC: 079407277
* BNF: 12187460x
* NLA: 35348374
* NDL: 00449852
* BIBSYS: 90239917
* NKC: xx0103890
 |
La flago de la araba ribelo levis sin sur la giganta masto en Akabo
**La flago de la Araba Ribelo** estas la flago uzita de la arabaj naciistoj dum la araba ribelo kontraŭ la Otomana Imperio dum la unua mondmilito. Ĝia desegno estas de tri horizontalaj strioj en nigra, verda kaj blanka koloroj kun aldono de ruĝa triangulo ligita al la masta flanko.

historio
--------

 La soldatoj de la araba armeo dum la ribelo svingas la flagon de la ribelo. 1916-1918
La flago estis projektita de Mark Sykes, brita diplomato, kun la celo antaŭenigi tutaraban konscion kaj tiel kontribui al la sukceso de la araba ribelo.  Kvankam la araba ribelo estis limigita kaj pli grava al la britoj ol al araboj mem, ĉi tiu flago sukcesis influi la projektadon de la naciaj flagoj de arabaj ŝtatoj, kiuj aperis post la fino de la milito.

La horizontalaj strioj reprezentas la kalifojn de la abasida (nigra), umajada (blanka) kaj fatimida dinastioj (verda) dum la ruĝa triangulo reprezentas la haŝemidan dinastion. Ĉi tiu kolorkombino estas konata kiel la koloroj de tutaraba naciismo.

La haŝemida dinastio estis aliancano de Britujo dum la jaroj de konflikto kun la Otomana Regno kaj post la fino de la milito la dinastio ekregis Heĝazon (regiono en la Araba Duoninsulo), Transjordanion, Sirion kaj Irakon.

En 1920, Granda Sirio disfalis, post pluraj monatoj da ekzisto, kaj la Haŝemidoj perdis sian regopovon, influon kaj potencon tie, la haŝemidoj estis forpelitaj de la Heĝazo-regiono post aneksado al Najad gvidita de Beit Saud en 1925 kaj en Irako ili estis forpelitaj de potenco per militista puĉo en 1958. Hodiaŭ la haŝemidoj restas en la potenco nur en la Regno Jordanio.

Eksteraj ligoj
--------------

1. ↑  William Easterly, The White Man's Burden, (2006) p. 295

Piednotoj
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723186
 |
**Eŭska rozario** (eŭske: *Euskal arrosarioa*) estas tradicia rozario de Eŭsklando.

Tradicia eŭska rozario
----------------------

Ĝi estas ringforma aĵo el ligno aŭ metalo kun diametro de ĉ. 4 cm, kun truo en la mezo destinita enigi fingron.

Kiel ĉiuj rozarioj, ĝia celo estas ebligi al fidelulo de la katolika religio kalkuli nombron de recititaj preĝoj.

En la supro troviĝas kruco (ofte kun 4 egalaj branĉoj) simbolanta la preĝon de Patro nia. En la ĉirkaŭo, 10 globetoj egaldistance dismetitaj simbolantaj po preĝon de Ave Maria.

La fidelulo enigas fingron en la centran truon kaj metas sian dikfingron sur la krucon en la supro. Li recitas iun **Patro nia** (*Gure Aita*), poste li alilokas sian dikfingron sur la unuan globeton. Li recitas poste iujn **Ave Maria** (*Agur Maria*) pluirante sur la sekvan globeton post ĉiu preĝo.

* 
* 
*

Eŭska rozario kiel juvelo
-------------------------

Eŭska rozario kiel juvelo
Tiam, la eŭska rozario estas simpla juvelo, el oro aŭ arĝento, kun diametro de 1 ĝis 4 cm, portata per kolĉeno ĉirkaŭ la kolo.

La centra truo estas ofte anstataŭita de simbolo kiel la Lauburu.

Ĝi kelfoje estas ornamita de devizo kia "Ongia ene gogoa" (La bono mia volonto).

* Kategorio Eŭska rozario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **flago de la Acoroj** estas simila al la flago de Portugalio uzita de 1830-1910, krom tio ke la portugala blazono estis forigita de la centro, kaj estis anstataŭita de la akcipitro (en portugala açor), la simbolo de la Acoroj.

Koloroj
-------

Bluo kaj blanko ĉiam estis la tradiciaj koloroj de la portugala nacio, unue en la nuna blazono de Henriko grafo de Portugalio. Ĉe la pinto de la Portugala Interna Milito, en la frua 19-a jarcento, la Acoroj funkciis kiel grava liberala fortikejo, kie la elstara Duko de Tercejro luktis kontraŭ la absolutistoj gviditaj de Dom Miguel. La koloroj de la flago estis tiel adoptitaj de la portugala liberala flago, por montri la gravan rolon de la Acoroj en la establado de konstitucia monarkio en Portugalio.

La nuna flago de la Acoroj estis plejparte bazita sur la flago unue uzita de la Acora Liberiga Fronto, dekstrema sendependisma movado kiu aperis post la Revolucio de la Diantoj, pro la timo de Portugalio iĝi sovetia marioneta ŝtato. Laŭ la organizaĵo, blua kaj blanka signifis portugalan klasikan liberalismon, kiel kontraŭa al la "totalismaj socialistaj fortoj" kiuj dominus la landon fine de la 1970-aj jaroj.

Simboleco
---------

La nomo de la insularo venas de la portugala vorto *açor* (akcipitro), kio laŭsupoze estis ordinara birdo dum la eltrovaĵo. Tamen tiuj birdoj neniam ekzistis sur la insuloj, ili fakte estis loka subspecio de la buteo (*Buteo buteo*), kiu estis erare identigita kiel akcipitro fare de la unuaj esploristoj. La birdo sur la flago celas montri tiun historian eraron.



* Kategorio Flago de la Acoroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rNaciaj flagoj en Eŭropo |
| --- |
| Albanio • Andoro • Armenio • Aŭstrio • Azerbajĝano • Belgio • Belorusio • Bosnio kaj Hercegovino • Britio • Bulgario • Ĉeĥio • Danio • Estonio • Finnlando • Francio • Germanio • Grekio • Hispanio • Hungario • Irlando • Islando • Italio • Kartvelio • Kipro • Kosovo • Kroatio • Latvio • Liĥtenŝtejno • Litovio • Luksemburgo • Makedonio • Malto • Moldavio • Monako • Montenegro • Nederlando • Norvegio • Pollando • Portugalio • Rumanio • Rusio • San-Marino • Serbio • Slovakio • Slovenio • Svedio • Svislando • Turkio • Ukrainio • Vatikano |
| **Ŝtatoj limigite agnoskitaj:** Abĥazio • Ĉednestrio • Kosovo • Montara Karabaĥo • Sud-Osetio • Turka Nord-Kipro |
| **Dependaĵoj kaj aliaj teritorioj:** Aĝario • Alando • Azoroj • Ferooj • Gagauzio • Gernsejo • Ĝibraltaro • Madejro • Manksinsulo • Naĥiĉevano • Svalbardo • Vojvodino |
| 
Vidu ankaŭ: Flagoj de Afriko, Ameriko, Azio, Oceanio, internaciaj organizaĵoj • Listo de naciaj flagoj • Listo de naciaj emblemoj |

 |
Stacidomo de Borås
**Borås** [bu'ro:s] estas urbo en la sudsveda provinco Västra Götalands län kaj la historia provinco Västergötland. Ĝi estas la plej grava urbo de la samnoma komunumo.

Historio
--------

La ubo Borås ekestis pro komerca agado de la kamparanoj de la regiono en la 16-a jarcento. Ili migris tra Svedio kaj vendis siajn varojn tie, kie hodiaŭ troviĝas Borås. Tiuepoke en Svedio oni nur rajtis komerci interne de urboj. Por ne daŭre malobei tiun regulon oni en 1620 sendis delegacion al reĝo Gustavo la 2-a Adolfo por ekhavi la urbajn rajtojn. En 1621 Borås estis nomumita "urbo". La jam antaŭa vojaĝanta komerca agado restis permesita en Borås - speciala rajto ne atribuita al iu alia sveda urbo. Borås tiel fariĝis komerca urbo.

Borås plurfoje estis komplete detruita per fajregoj, lastan fojon en 1827. En 1881 Borås havis 4879 loĝantoj.

En la 19-a jarcento la urbo rapide kreskis pro la ekestinta tekstilindustrio. Ankoraŭ en la 1960-aj ĝi kontribuis al du trionoj de la loka ekonomio. La krizo de la eŭropa tekstilindustrio pro tio aparte forte frapis al Borås.

Ekonomio
--------

Hodiaŭ restis nur manpleno da teks-firmaoj. Borås tamen daŭre estas komerca urbo. Multaj svedaj vestaĵo-entreprenoj havas siajn administrejojn en Borås kaj preskaŭ ĉiuj havas komercajn reprezentantojn en la urbo. Krome plej multaj svedaj dissendo-entreprenoj havas siajn sidejojn en Borås.

De la 1990-aj kaj fruaj 2000-aj jaroj Borås transformiĝis al moderna urbo de elektroniko kaj telekomunikado, kie troveblas efikaj alvok-centroj kaj IT-entreprenoj.

* Borås en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Borås en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 261619
* LCCN: n80017936
* VIAF: 144240432
* ISNI: 0000 0004 0624 5973
* NKC: ge1105880
 |
**William „Billy" STRAYHORN** (naskiĝis la 29-an de novembro 1915 en Dayton, Ohio; mortis la 31-an de majo 1967 en Novjorko) estis usona ĵazmuzikisto.

Billy Strayhorn je la 14-a de aŭgusto 1958. Foto de Carl van Vechten

Vivo
----

Billy Strayhorn ludis pianon jam infanaĝe ĉe sia avino Elizabeth Craig Strayhorn, kiu loĝis en Hillsborough. Mallonge, post kiam lia familio estis transloĝiginta al Pittsburgh en Pensilvanio, li sekvis pianlecionojn de Charlotte Catlin. Krome li kunludis en la gimnazia bando. Strayhorn studis en Pittsburgh klasikan muzikon.

Billy Strayhorn verkis ekde 1939 ĝis sia morto kiel membro, muzikaranĝisto kaj komponisto en la orkestro de Duke Ellington. Strayhorn havis klasikan edukon kaj ludis pianon. Li pliriĉigis la ĵazon per instrumentaj aranĝoj, ĝis tiam nur malofte troveblaj en ĵazo. Per tio li validas kiel unu el la plej gravaj aranĝistoj de ĵazo.

Ellington kaj Strayhorn estis dumvive ligitaj per intima amikeco. Foje Strayhorn transprenis je sonregistradoj eĉ la pianistan partion de Ellington. Famas ankaŭ la duopaĵoj de Strayhorn kaj Ellington ĉe la piano. Ekzemple eĉ nuntempe *Tonk* estas sprita, moderna kaj tre dinamika peco, kiun la du ree kaj ree ludadis.

Strayhorn stampis esence la sonon de la elingtona orkestro. Ekzemple la kompozicio, teksto kaj aranĝo de la plej fama peco kaj la rekonmelodio de la bandego *Take the A-Train* devenas ne – kiel ofte missupozate – de Ellington, sed de Strayhorn. Aliaj konataj komponaĵoj de Strayhorn estas *Chelsea Bridge* kaj *Lush Life*. Foje li ankaŭ estis aŭdebla kiel pianisto ĉe Ellington (*Blues in Orbit*) kaj publikigis krome plurajn sondiskojn je propra nomo. Tuj post lia morto Duke Ellington Orchestra verkis la omaĝan muzikalbumon *...And His Mother Called Him Bill*. Ĝi enhavas la lastan komponaĵon "Blood Count" de Strayhorn, kortuŝe interpretate de Johnny Hodges.

Estas nur malmulte konata, ke Billy Strayhorn estis malkaŝe samseksema. Li tamen – en epoko kaj socio ĉirilate maltoleremaj – persone preskaŭ ne paŝis en la lumon de la publikeco, sed restis plejparte en la ombro de Duke Ellingtons.

Literaturo
----------

* James Lincoln Collier: Duke Ellington, Genius des Jazz, Hannibal, Vieno, 1989, Knaur Taschenbuch 1990 (anglalingva originalo: „Duke Ellington", Oxford University Press 1987)
* David Hajdu: *Lush Life: A Biography of Billy Strayhorn*, Farrar, Straus, Giroŭ, Novjorko 1996. ISBN 0-374-19438-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Billy Strayhorn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Billy Strayhorn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* 
* *Billy Strayhorn: Lush Life* ĉe PBS, Independent Lens
* Portreto deBilly Strayhorn
* Billy Strayhorn ĉe glbtq.com Arkivigite je 2007-04-19 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 405913
* GND: 119403544
* LCCN: n81072976
* VIAF: 64193228
* ISNI: 0000 0000 7360 288X
* LIBRIS: 318377
* SUDOC: 084149353
* BNF: 13900127f
* MBA: 23ec9ce1-2dae-437d-ba33-d6ddfe8fd0a9
* NKC: xx0015928
* ICCU: UBOV515946
* BNE: XX916687
 |
**Hans Suess**, konata kiel **Hans von Kulmbach**, estis germana artisto. Li naskiĝis ĉirkaŭ 1480 en Kulmbach, Frankonio kaj mortis antaŭ la 3a de decembro 1522 en Nurenbergo. Hans von Kulmbach estis la artisto kiu kreis la Altaron de Sankta Johano en Krakovo.

Kulmbach probable alvenis en Nurenbergon ĉirkaŭ 1505. Li ricevis instruado de Jacopo de' Barbari, kiu dum iom da tempo laboris en Nurenbergo. Von Kulmbach poste estis metilernanto kun Albrecht Dürer kaj post Dürer retiriĝis el pentrado de altareroj en 1510 Kulmbach ricevis plej el liaj antaŭaj mendoj. Kulmbach havis sian propran atelieron en Nurenbergo kaj foje laboris en Krakovo. Li kreis ankaŭ artaĵojn por la imperiestro Maksimiliano la 1-a kaj por la Margravo Kasimiro Hohenzollern von Brandenburg-Kulmbach. Liaj plej bonkvalitaj verkoj estis vitraloj en preĝejoj, kiel la Maksimiliana Vitralo, la Margrava Vitralo en Sankta Sebaldo en Nurenbergo, la Vitralo Welser de la Frauenkirche kaj la Nikolaus altaro en la Lorenzkirche. En 1511 li finigis la altaron de Sankta Mario de Skałka en Krakovo. La altaro de Katerino kaj Sankta Johano ankaŭ en Krakovo, estas inter liaj plej bonkvalitaj verkoj.

Galerio
-------

* La konverto de imperiestrino FaustinaLa konverto de imperiestrino Faustina
* Nikolaus-Altaro de Sankta Laŭrenco en Nurenbergo fare de KulmbachNikolaus-Altaro de Sankta Laŭrenco en Nurenbergo fare de Kulmbach
* Sankta GeorgoSankta Georgo
* La ekzekuto de Sankta Katerino de Aleksandrio*La ekzekuto de Sankta Katerino de Aleksandrio*

Notoj
-----

1. ↑   John Denison Champlin, Charles Callahan, Cyclopedia of Painters and Paintings New York, Publisher: Charles Scribner's Sons. Paĝo 414. alirita la 24an de junio 2019.

* Kategorio Hans von Kulmbach en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648382
* GND: 118567993
* LCCN: no96051283
* VIAF: 32268728
* ISNI: 0000 0000 8111 7710
* SUDOC: 157491390
* BNF: 12269789q 149656758, 12269789q
* ULAN: 500014860
* MBA: 088e03c6-eba7-4b97-be0f-bac83c77d7cd
* RKD: 202400
* NKC: pna2012707743
* BNE: XX849902
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Sen fontoj! | **Ĉi tiu artikolo pri historio citas neniun fonton**.

---

Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. *(Junio 2023)*Bonvolu krei Kategorio:Senfontaj artikoloj ekde junio 2023! |

***Pensoj pri la Revolucio en Francio*** (angle *Reflections on the Revolution in France*) estas verko de la irlanda-brita verkisto kaj politikisto Edmund Burke. Ĝi estis publikigita por la unua fojo la 1-an de novembro 1790, kiam la franca reĝo Ludoviko la 16a ankoraŭ sidis sur sia trono, oficiale la monarkio ankoraŭ ne estis aboliciita kaj la granda terora reĝimo de Jakobinismo ankoraŭ ne komenciĝis. La aŭtoro klopodas kritiki la francan revolucion de 1789. 

Burke antaŭvidis, ke la Franca Revolucio disvolviĝos en la direkto de terorismo kaj nova speco de diktaturo, kaj ke la leviĝo de nova diktatoro aŭ imperiestro estas neevitebla rezulto de la disvolviĝintaj politik-sociaj aferoj. Li fakte precize antaŭdiris tion, kio okazos - la pliiĝo de la terorisma reĝado de jakobinismo kaj Robespierre kaj tuj post tio, la supreniro al potenco de Napoleono Bonaparte kiel diktatoro. 

La libro de Burke estis ricevita kun granda simpatio de kontraŭuloj de la revolucio, la reakciuloj kiuj volis restarigi la monarkion, fronte al reagoj de konsiderinda malestimo inter la liberalaj subtenantoj de la revolucio. Thomas Paine, kiu estis unu el liaj ĉefaj kontraŭuloj, verkis la libreton "Homaj Rajtoj" en 1791 responde al la eseo de Burke .

Tra la jaroj, tiu verko havis konsiderindan influon sur britaj konservativoj kaj liberaloj. Ĝi fariĝis influa libro kaj grava historia eseo pro ĝia kontribuo al la kompreno de konservativa ideologio, kaj estas konsiderata unu el la intelektaj dokumentoj, kiuj flue kaj racie prezentas konservativan opinion. La argumentoj uzitaj de Burke estis poste reuzitaj por kontraŭi komunismon aŭ socialismon.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 307544
* GND: 4392643-5
 |
King Camp Gillette
**King Camp GILLETTE** (5-a de januaro 1855 – 9-a de julio 1932) estis usona komercisto, malĝuste markata kiel inventisto de razilklingoj kaj sendanĝeraj raziloj. Li fondis *American Safety Razor Company*, kiu estis baldaŭ alinomita laŭ lia nomo. 

Gillette fakte nur plibonigis dezajnon de unuokazaj sendanĝeraj raziloj. Lia devena invento estis proporcie malmultekosta ŝanĝebla sendanĝera razilo kaj unika modelo de ties vendo. La sendanĝera razilo fariĝis siatempe la plej populara ilo por razado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Patento por sendanĝera razilo enskribita la 15-an de novembro 1904Arkivigite je 2012-09-17 per la retarkivo Wayback Machine
* *Inventor of the Disposable Culture King Camp Gillette 1855-1932*, Tim Dowling. ISBN 0-571-20810-X

* King Camp Gillette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio King Camp Gillette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 314963
* GND: 1079939490
* LCCN: no96028574
* VIAF: 24192946
* ISNI: 0000 0000 4319 2824
* ICCU: AREV000503
 |
**British Trust for Ornithology** (Brita asocio por ornitologio) (BTO) estas organizo fondita en 1932 por la studado pri birdoj en la Britaj Insuloj.

Aktivado
--------

La BTO aranĝas esploradon en la vivoj de birdoj, ĉefe per farado de enketoj pri populacioj kaj reproduktado kaj de birdoringado, plejparte farata de granda nombro da volontuloj. Ĝia enketo *Garden Birdwatch*, ekzemple, permesas al nombregoj da ne-fakulaj birdobservantoj partopreni, per farado de semajna kalkulo de la birdoj kiujn ili vidas en iliaj ĝardenoj.

### Ĵurnaloj

La BTO publikigas kelkaj ĵurnalojn:

* *Bird Study*  - scienca ĵurnalo, publikigita ekde 1953. ISSN 0006-3657
* *BTO News*  Arkivigite je 2007-06-07 per la retarkivo Wayback Machine - la novaĵoj por ĉiuj membroj. ISSN 0005-3392
* *Bird Table*  - por partoprenantoj en la Projekto *Garden BirdWatch*. ISSN 1460-6755
* *Ringing & Migration*  Arkivigite je 2010-01-23 per la retarkivo Wayback Machine - Ĵurnalo de la Ringoteamo de BTO.
* *WeBS News*  - novaĵoj por partoprenantoj en la Enketo *Wetland Bird*.
**Britt EKLAND** (svedlingva prononco: [ˈbrɪtː ˈěːkland]; denaske Britt-Marie Eklund; 6a de Oktobro 1942) estas sveda aktorino, manekeno kaj kantistino. Ŝi aperis en nombraj filmoj laŭlonge de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kiel per roloj en *The Double Man* (1967), *The Night They Raided Minsky's* (1968), *Machine Gun McCain* (1969), *Stiletto* (1969) kaj la brita krima filmo *Get Carter* (1971), kiu establis ŝin kiel seksosimbolo. Ŝi stelulis ankaŭ en kelkaj hororfilmoj kiel ĉe la brita hororfilmo *The Wicker Man* (1973), kaj aperis kiel Bond-virino en *The Man with the Golden Gun* (1974).

Ekland plue aktoris tra la cetero de la 1970-aj jaroj, ludante rolojn en filmoj kiel *The Ultimate Thrill* (1974), *Royal Flash* (1975), *High Velocity* (1976) kaj *King Solomon's Treasure* (1979), kaj aperis en la 1980-aj jaroj en filmoj kiel *Fraternity Vacation* (1985), *Moon in Scorpio* (1987) kaj *Scandal* (1989), sed dum la komenco de la 1990-aj jaroj ŝi aktorado konsistis en teatraj laboroj, kameoj aŭ aperoj en realectelevido.

Totale ŝi aperis en 51 filmoj, epizodoj de 26 televidaj serioj, 13 televidprogramoj kaj publikigis diskon "Do it to Me once more (with feeling)" / "Private Party" (1979) No. 15 en Svedio.

Ŝia altnivela socia vivo, ŝia geedziĝo en 1964 al aktoro Peter Sellers kaj ŝia rilato kun la kantisto Rod Stewart altiris konsiderindan atenton de la amaskomunikiloj, kaj rezultis en la fakto, ke ŝi estis unu el la plej fotitaj famulinoj en la mondo ĉefe dum la 1970-aj jaroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Britt Ekland en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Britt Ekland ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Britt Ekland on the Man with the Golden Gun. From Sweden with Love (25-a de novembro 2014).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813095
* GND: 12852975X
* LCCN: n81005948
* VIAF: 20737926
* ISNI: 0000 0000 6301 6545
* SUDOC: 078882508
* BNF: 139408334
* MBA: a13e957a-47c0-4746-9db8-613e82bc646f
* NLA: 36147070
* BIBSYS: 9058451
* NKC: xx0157588
* BNE: XX1278776
 |
**Kinfarado** aŭ **filmofarado** (aŭ en akademia kunteksto, **filmoproduktado**) estas la procezo fari filmon ene de la tuta kunteksto de kinarto. Filmofarado inkludas nombrajn diferencajn stadiojn kiaj komencaj historio, ideo, aŭ komisio, pere de scenaro, artistelekto, filmado, sonregistrado, muntado, kaj surekranigo de la fina produkto antaŭ publiko kio povas rezulti en filmo-publikigo kaj prezentado. Filmofarado okazas en multaj lokoj tra la tuta mondo en ampleksa gamo de ekonomiaj, sociaj, kaj politikaj kuntekstoj, kaj uzante varion de teknologioj kaj kinteknikoj. Tipe, ĝi inkludas grandan nombron de personoj, kaj povas necesi el kelkaj monatoj al kelkaj jaroj por kompletigi la finon de la filmo.

La filmindustrio aŭ kinindustrio konsistas el la teknologiaj kaj komercaj rimedoj de filmofarado, t.e. filmoproduktorado, filmstudioj, kinematografio, animacio, filmoproduktado, manuskriptverkado, antaŭ-produktado, postproduktado, filmfestivaloj, distribuo; kaj aktoroj, kinoreĝisoroj kaj alia filmteama personaro.

* Kategorio Kinfarado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Britt WOODMAN** (naskiĝis la 4-an de junio 1920 en Los-Anĝeleso; mortis la 13-an de oktobro 2000 je Hawthorne en Kalifornio) estis usona trombonisto de ĵazo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Woodman alkreskis en muzikema medio: Lia patro William O. Woodman ankaŭ estis ĵaztrombonisto (sonregistraĵoj kun Sonny Clay kaj Teddy Buckner); Britt muzikis komence ĉe familiobando *Woodman Brothers*. Post unua ĵazbando kun siaj amikoj el la junaĝo, Buddy Collette kaj Charles Mingus, li koncertvojaĝis en 1938 kun Phil Moore kaj en 1939/40 kun Floyd Turnham, por poste ĝis 1942 muziki ĉe Les White. Post la militservo li laboris en 1946 ĉe Boyd Raeburn kaj ekde 1946 ĝis 1947 ĉe Lionel Hampton. Post sia studo ekde 1948 ĝis 1950 ĉe Altlernejo Westlake kaj studiolaboroj Woodman estis ekde 1951 ĝis 1960 en la Orkestro Duke Ellington. Dum la 1960-aj jaroj li vivis en Novjorko kaj laboris komence en brodvejaj orkestroj, surdiskigis tamen ankaŭ kun John Coltrane/Eric Dolphy (*Africa/Brass*), Quincy Jones kaj Charles Mingus, laboris ankaŭ ĉe Toshiko Akiyoshi, k.a. en ties bandego kun Lew Tabackin (*Insights*, 1976), por post reiri al Los-Anĝeleso kaj direkti propran okopon. Ekde la 1980-aj jaroj li denove estis en Novjorko; li estis membro de la bando *Lincoln Center Jazz Orchestra*, kunverkis tamen ankaŭ la sonregistraĵon *Epitaph* de Mingus el 1989.

Diskoj
------

* Miles Davis: *Blue Moods* (Debut/OJC, 1955)
* Duke Ellington: *The Cosmic Scene: Duke Ellington's Spacemen* (1958)
* Charles Mingus: *Mingus Mingus Mingus Mingus Mingus* (Impulse! Records, 1963)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nekrologo en The New York Times
* Nekrologo ĉe jazzinchicago.org Arkivigite je 2011-01-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Nekrologo ĉe telegraph.co.uk


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408836
* GND: 134560922
* LCCN: n80097083
* VIAF: 61733444
* ISNI: 0000 0000 5514 7836
* SUDOC: 243285051
* BNF: 139012765
* MBA: db0021bc-fd55-4ad3-a10a-07b774f89035
 |
Monumento en Parko Retiro en Madrido
**Ricardo CODORNIU Y STÁRICO** [kodorniu] (naskiĝinta la 6-an de junio 1846 en Cartagena; mortinta la 26-an de septembro 1923 en Murcia) estis hispana arbara inĝeniero, unu el la ĉefaj figuroj de la frua hispana Esperanto-movado.

Oni tradicie konsideras lin la fondinto de la forsta inĝenieriko en Hispanio. Li direktis la rearbarigon de la montaro *Sierra Espuña*, en sia naskiĝregiono Murcio. Li ricevis multnombrajn agnoskojn fare de la hispanaj popolo kaj registaro, kun honormedaloj kaj statuoj (interalie unu en Parko Retiro de Madrido). Li estis konata kiel *la apostolo de la arbo*. Codorniu estis prezidanto de la Reĝa Hispana Societo de Naturhistorio kaj fondinto de la Societo de Amikoj de la Arbo.

Li estis unu el la unuaj hispanoj, kiuj lernis la lingvon Esperanto, kaj dediĉis multajn penojn al ĝia propagando. Li estis prezidanto de la Hispana Societo por Propagando de Esperanto, ekde ĝia fondiĝo en 1903 kaj membro de la Lingva Komitato.

* Kategorio Ricardo Codorniu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 10698
* GND: 1049357353
* VIAF: 87935381
* ISNI: 0000 0000 6022 5990
* BNE: XX953867
 |
George W. Bush dum gazetara konferenco en la Blanka Domo.
**Gazetara konferenco** estas ago de parola komunikado planita ĉu de persono, organismo aŭ ento al kiu oni invitas la amaskomunikilojn por havigi informadon. La deveno de la praktiko de la gazetara konferenco estas atribuita en Usono en 1913.​ La usona prezidanto Woodrow Wilson okazigis kun la reprezentantoj de la gazetoj 57 kunsidojn inter tiu jaro kaj 1916. Tamen, kelkaj fakuloj indikas, ke fakte li klinis en tiuj gazetaraj konferencoj al havigo de malmulta informaro.​ Fakte la praktiko de gazetaraj konferencoj utilas al ambaŭ flankoj; tio estas, ĵurnalistoj profitas de la fakto ke ie kaj iam oni havigas la informaron kiu alimaniere tiu devus serĉi per pli da penlaboro. Aliflanke la informanto profitas la fakton, ke per multaj rimedoj tiu povas kontroli la precizan kvanton kaj kvaliton de la informaro, evitante la filtradon al la gazetaro de informaro kiun tiu ne deziras disvastigi. La strukturo de la gazetaraj konferencoj normale konsistas en dekomenca informodiskurso de la informanto kaj posta laŭvica demandaro fare de la ĵurnalistoj, demandoj kiuj estas responditaj same laŭvice fare de la informanto. Kiam la informanto deziras pli draste kontroli la havigeblan informaron kaj eviti tiklajn demandojn, tiu povas disponi, ke la gazetara konferenco konsistos nur en informodiskurso de la informanto sen posta demandaro.

La gazetaraj konferencoj kutime estas organizitaj de institucioj, politikaj partioj, sindikatoj kaj entreprenoj, kiuj povas disponi de pli granda kunvokokapablo. Kunvokas ankaŭ grupoj kaj sociaj movadoj kiuj deziras diskonigi al la publika opinio difinitan aferon. Uzas tiun metodon ankaŭ la entoj organizantaj kaj promociantaj diversajn aktivecojn por diskonigi siajn programojn al la civitanoj kaj famaj personecoj (futbalistoj, kantistoj, aktoroj ktp.). En specifaj situacioj ankaŭ normaluloj povas kunvoki gazetarajn konferencojn okaze de aferoj kiuj trafas personojn, familiojn ktp. ekzemple pro morto, murdo, jura proceso ktp.

Notoj
-----

1. ↑  Corrientes, Revista. «Abuso con las ruedas de prensa». Arkivigite je 2021-01-20 per la retarkivo Wayback Machinerevistacorrientes.com. Konsultita la 19an de Januaro 2021.
2. ↑   Clarenc, Claudio Ariel (2011). Nociones de Cibercultura Y Periodismo. Lulu.com. ISBN 978-1-257-79365-5. Konsultita la 19an de Januaro 2021.

* Kategorio Gazetara konferenco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713964
* GND: 4214297-0
* LCCN: sh85106517
* BNF: 119540701
 |
**Sikar**, laŭ (hindie **सीकर**) estas historia urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en norda parto de subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo.

Konstruaĵo en Sikar

Demografio
----------

Sikar havis populacion de 325 405 en 2021 kun legopovo de 77%, kiu estas signife pli alta, ol la nacia averaĝo.

Geografio
---------

Sikar situas en malalta montaro 427 metrojn super la marnivelo. Ĝunĝunu troviĝas 59, Ĉuru (Raĝastano) 77, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 100 (voje 114), Alŭaro 145, Nagaŭr 148, Bikaner 185 (voje 280), tutlanda ĉefurbo Delhio 232, Mumbajo 991, Kolkato 1444 kilometrojn (aere) .

Malnova konstruaĵo en Sikar

Historio
--------

Sikar en la historiaj tempoj estis ĉirkaŭita per altaj muroj kun sep pordegoj. En 1687 ankaŭ fortikaĵo estis konstruita, baldaŭ ankaŭ aliaj imponaj konstruaĵoj fare de la aktualaj regantoj.

Lingvoj
-------

En Sikar la oficiala lingvo estas la hindia.

Religioj
--------

En Sikar plejparto de la populacio estas hinduoj (56%), krome islamanoj (42%), iomete aliaj.

Eduko
-----

Sikar estas grava edukcentro de Raĝastano kun ŝtataj altlernejoj disponigantaj artojn, sciencojn, kaj komercadon. Ankaŭ kelkaj privataj institutoj fumkcias.

Klimato
-------

Sikar situas en varma semi-arida klimato (laŭ Klimata klasifiko de Köppen BSh). Pluvoj okazas en la musonmonatoj inter junio kaj septembron. Temperaturoj restas relative altaj tutjare, tio varias averaĝe inter 17-32 °C. 

Malnova konstruaĵo en Sikar

Trafiko
-------

Al Sikar kuras tri fervojaj linioj kaj 7 vojoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝajpuro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, ekzemple hindua templo konstruita en 973
* fortikaĵo
* muzeo

Fontoj
------

* WikiTrans
**Marvel Worldwide, Inc.**, plej konata kiel **Marvel Comics**, estas eldonejo de usonaj komiksoj kiu publikigas emblemajn rolulojn de la superheroa ĝenro.

Marvel komencis en 1939 kiel *Timely Comics*, kaj en la fruaj 1960-aj jaroj, ĝi ĝenerale iĝis konata kiel *Atlas Comics*. La markigo Marvel komencis en 1961, la jaron kiam la kompanio publikigis Mirinda Kvaropo kaj aliajn superheroojn kreitajn de Stan Lee, Jack Kirby, Steve Ditko kaj multaj aliaj.

Inter la roluloj de la kompanio troviĝas: Spiderman, Mirinda Kvaropo, Kapitano Ameriko, La Venĝantoj, Iron Man, Toro, Hulk, Wolverine, Daredevil, La Punanto, Silver Surfer kaj X-Men.

En aŭgusto 2009, la multnacia Walt Disney aĉetis Marvel Entertainment kontraŭ 4.000 milionoj da dolaroj.

* Kategorio Marvel Comics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 493723
* GND: 2122043-8
* LCCN: n80005697
* VIAF: 152451185
* ISNI: 0000 0001 2187 1110
* SUDOC: 084053607
* BNF: 12581480s
* NKC: ko2016933790
 |
Koordinatoj: 50° 46′ 10″ N 15° 23′ 30″ O﻿ / ﻿50.76944 °N, 15.39167 °O﻿ / 50.76944; 15.39167 (mapo)

**Mýtiny** (germane *Strickerhäuser*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Harrachov en distrikto Jablonec nad Nisou. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km okcidente de Harrachov. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 6 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 16 loĝantoj.

Mýtiny situas en katastra teritorio **Harrachov** kun areo 36,63 km².

Historio
--------

Mýtiny historie apartenis al Prusia Silezio, kies teritorion akiris post la dua mondmilito Pollando. Al la 14-a de februaro 1959 Mýtiny estis alligita al Ĉeĥoslovakio per interŝanĝo je same granda teritorio ĉe Kacířská skála, tiun ĉi limigon reguligis ĉeĥoslovaka leĝo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 0 |
| 1880 | 0 |
| 1890 | 0 |
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1921 | 0 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 0 |
| 1950 | 0 |
| 1961 | 15 |
| 1970 | 13 |
| 1980 | 4 |
| 1991 | 7 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 4 |
| 2011 | 8 |
| 2021 | 16 |

Transporto
----------

Troviĝas ĉi tie fervoja stacio Harrachov (antaŭe Harrachov-Mýtiny, ĝis la jaro 1959 Tkacze, ĝis la jaro 1945 Strickerhäuser), ekde la jaro 1959 fina stacio de iama Tanvalda dentorela fervojo. Devena la fervojlinio daŭrigis plu ĝis Prusia, nun Pola Silezio, en la jaro 1945 la fervojlinio ĝis Tanvald estis mallongigita ĝis Kořenov, ekde la jaro 1959 plilongigita ĝis Mýtiny, en la jaro 2010 fine okazis renovgo de trafiko direkte en Pollandon.

Pluaj fotoj
-----------

* Turista limpasejoTurista limpasejo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Harrachov (4) |
| --- |
| Harrachov ~ Mýtiny ~ Nový Svět ~ Ryžoviště |

 |
Renesanca Manuskripto de la alava Juan Pérez de Lazarraga malkovrita en la jaro 2004 fare de Borja Aginagalde
La **Eŭsklingva literaturo** estas la literaturo kiu uzas kiel esprimilon la eŭskan lingvon. Ĝis la 16a jarcento estis literaturo precipe parola kaj populara. La skribita literaturo sekvis similan vojon al tiu de aliaj literaturoj en lingvoj minoritataj. La unua presita verko ekskluzive en la eŭska estas la antologio de Bernart Etxepare, *Linguae vasconum primitiae*, eldonita en 1545, kiu estas ankoraŭ hodiaŭ eĉ unu el la plej cititaj tekstoj kiel referenco al la eŭska lingvo.

Dum la 17a jarcento la eŭsklingva literaturo vivis sian Oran Aĝon, en kiu prosperis la poezio kaj la religia prozo. Laŭlonge de sia historio, la eŭsklingva literaturo trovis gravajn obstaklojn por sia disvolviĝo, kiel la granda dialekta vario, kiuj malfaciligis la kreon de literatura lingvo kiu utilis kiel komuna modelo, la manko de uzo kiel oficiala lingvo, la neglekto de la elitoj kaj ĉefe la malpermeso de ĝia uzo en la administrado kaj eduka sistemo ĝis fino de la 18a jarcento.

*Linguae vasconum primitiae*, poemaro de Bernart Etxepare (15a-16a) kaj unua verko eldonita ekskluzive en la eŭska

Aŭtoroj
-------

Kelkaj aŭtoroj konataj pro siaj verkoj en eŭska lingvo estas:

* Bernart Etxepare
* Pedro Agerre Azpilikueta "Axular"
* Juan Antonio Moguel
* Gabriel Aresti
* Joxe Azurmendi
* José Luis Álvarez Enparantza "Txillardegi"
* Patxi Xabier Lezama Perier
* Jon Mirande
* Joseba Irazu Garmendia
* Arantxa Urretabizkaia
* Evaristo Bustinza
* Eusebio Urkiaga "Lauaxeta"
* Xabier Gereño
* Joseba Sarrionandia
* Mikel Zárate
* Anjel Lertxundi
* Unai Elorriaga
* Kirmen Uribe
* Irati Jiménez

Eŭsklingva literaturo tradukita al Esperanto
--------------------------------------------

Ekzistas tradukoj en Esperanto de verkoj de:

* Bernardo Atxaga
* Jon Mirande

Notoj kaj referencoj
--------------------

Eksteraj ligoj (en la eŭska)
----------------------------

* 
* Arkivigite je 2009-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 1048
* LCCN: sh85012140
* BNF: 11968618r
* NKC: ph268226
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Eŭsklingva literaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Streko** estas marko esence unudimensia, kies aliaj dimensioj do ne gravas. Ofte ĝi estas kreata per ne tro komplika movo de iu markanta objekto, ekzemple kreto, krajono, peniko, fontoplumo. La marko povas esti kolora (inko, farbo, krajono) aŭ alispeca, ekz. sulketa.

La formo de streko povas esti arbitra, sed devas esti kohera; en matematika senco ĝi estas kontinua funkcio de intervalo. Geometrio uzas la vorton "streko" ankaŭ en la pli strikta senco **rekta streko**, celante parton de rekto inter du punktoj.

En la komuna lingvouzo la nocio de linio implicas inversigeblan funkcion de intervalo ("streko" ne sekcas sin mem) kaj ne grandan devion de rekta formo (ekz. spiralo kun pluraj rondiroj ne estas streko).

En tipografio streko kutime estas rekta. Ekzistas horizontalaj, vertikalaj kaj oblikvaj strekoj, precipe kiel interpunkcioj kaj diakritaj signoj.

Strekoj
-------

Jena tabelo montras kelkajn ekzemplojn:

| Nomo | Ekzemplo |
| --- | --- |
| Divid-streko | - |
| Halto-streko | – |
| Masto | `|` |
| Oblikvo (suprenstreko) | / |
| Deklivo (malsuprenstreko) | \ |
| Diakrita superstreko | Ā |
| Diakrita trastreko | Đ Ł |
| Minuso | − |

Vidu ankaŭ
----------

* Strio


|  |  |
| --- | --- |
| Helppaĝo pri apartigiloj | **Ĉi tiu paĝo estas apartigilo: listo de artikoloj kun sama aŭ preskaŭ sama titolo.**
Se vi venis ĉi tien per ligilo en artikolo, bonvolu direkti tiun ligilon rekte al la celita paĝo. |
Jeno estas listo de nedifinitaj integraloj (malderivaĵoj) de logaritmaj funkcioj.

*Noto ke estas supozite ke* x*>0.*

{\displaystyle \int \ln cx\,dx=x\ln cx-x}
{\displaystyle \int (\ln x)^{2}\;dx=x(\ln x)^{2}-2x\ln x+2x}
{\displaystyle \int (\ln cx)^{n}\;dx=x(\ln cx)^{n}-n\int (\ln cx)^{n-1}dx}
{\displaystyle \int {\frac {dx}{\ln x}}=\ln |\ln x|+\ln x+\sum \_{i=2}^{\infty }{\frac {(\ln x)^{i}}{i\cdot i!}}}
{\displaystyle \int {\frac {dx}{(\ln x)^{n}}}=-{\frac {x}{(n-1)(\ln x)^{n-1}}}+{\frac {1}{n-1}}\int {\frac {dx}{(\ln x)^{n-1}}}\qquad {\mbox{(por }}n\neq 1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int x^{m}\ln x\;dx=x^{m+1}\left({\frac {\ln x}{m+1}}-{\frac {1}{(m+1)^{2}}}\right)\qquad {\mbox{(por }}m\neq -1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int x^{m}(\ln x)^{n}\;dx={\frac {x^{m+1}(\ln x)^{n}}{m+1}}-{\frac {n}{m+1}}\int x^{m}(\ln x)^{n-1}dx\qquad {\mbox{(por }}m\neq -1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int {\frac {(\ln x)^{n}\;dx}{x}}={\frac {(\ln x)^{n+1}}{n+1}}\qquad {\mbox{(por }}n\neq -1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int {\frac {\ln x\,dx}{x^{m}}}=-{\frac {\ln x}{(m-1)x^{m-1}}}-{\frac {1}{(m-1)^{2}x^{m-1}}}\qquad {\mbox{(por }}m\neq 1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int {\frac {(\ln x)^{n}\;dx}{x^{m}}}=-{\frac {(\ln x)^{n}}{(m-1)x^{m-1}}}+{\frac {n}{m-1}}\int {\frac {(\ln x)^{n-1}dx}{x^{m}}}\qquad {\mbox{(por }}m\neq 1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int {\frac {x^{m}\;dx}{(\ln x)^{n}}}=-{\frac {x^{m+1}}{(n-1)(\ln x)^{n-1}}}+{\frac {m+1}{n-1}}\int {\frac {x^{m}dx}{(\ln x)^{n-1}}}\qquad {\mbox{(por }}n\neq 1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int {\frac {dx}{x\ln x}}=\ln |\ln x|}
{\displaystyle \int {\frac {dx}{x^{n}\ln x}}=\ln |\ln x|+\sum \_{i=1}^{\infty }(-1)^{i}{\frac {(n-1)^{i}(\ln x)^{i}}{i\cdot i!}}}
{\displaystyle \int {\frac {dx}{x(\ln x)^{n}}}=-{\frac {1}{(n-1)(\ln x)^{n-1}}}\qquad {\mbox{(por }}n\neq 1{\mbox{)}}}
{\displaystyle \int \sin(\ln x)\;dx={\frac {x}{2}}(\sin(\ln x)-\cos(\ln x))}
{\displaystyle \int \cos(\ln x)\;dx={\frac {x}{2}}(\sin(\ln x)+\cos(\ln x))}
{\displaystyle \int e^{x}(x\ln x-x-{\frac {1}{x}})\;dx=e^{x}(x\ln x-x-\ln x)}
**Peter von Dusburg** (germane, latine Petrus de Dusburg; naskiĝis post 1250, mortis post 1326), ankaŭ literumata **von Duisburg**, estis monaĥa pastro kaj kronikisto de la Ordeno de germanaj kavaliroj. Li estas konata pro skribado de la verkaĵo *Chronicon terrae Prussiae*, kiu priskribas konfliktojn de la 13-a kaj frua 14-a jarcento inter la Ordeno de germanaj kavaliroj kaj la praprusoj en la geografia regiono Prusio.

Liaj datoj de naskiĝo kaj morto estas nekonataj, nur certas ke li vivis de la dua duono de la 13-a jarcento ĝis la unua duono de la 14-a jarcento. Komence oni kredis li estis el Duisburg, Germanio, kvankam aliaj esploroj indikas li havu anstataŭe venas de Doesburg, prononcata [DUSburĥ], nun en la Nederlando. 

En 1324, probable dum restado en Königsberg, Peter ekverkis sian kronikon *Chronicon terrae Prussiae* nome de Grandmajstro *Werner von Orseln*. Ĝis la jaro 1326, li finis sian laboron kaj inkluzivis tekstojn de latinisto, kiu verkis pri la armeaj kampanjoj de la frua praprusa krucmilito. Tiu versio poste estis reviziita por inkluzivi okazaĵojn ĝis la jaro 1330.

Inter la jaroj 1331 kaj 1335, *Nikolaus von Jeroschin* nome de Grandmajstro *Luther von Braunschweig* tradukis ls latinlingvan kronikon en la mezaltgermanan.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533577
* GND: 118593374
* LCCN: n85175783
* VIAF: 291051254 88923311, 291051254
* ISNI: 0000 0000 8162 6515
* SUDOC: 168106280
* BNF: 119975401
 |
**O du lieber Augustin** (Ho mia kara Aŭgusteno) estas la populara viena kanto. Origine ĝi estis verkita de baladisto Marx Augustin in 1679 kaj unuafoje aperas en dokumentoj en 1800.

O du lieber Augustin
La imperiestro de la Sankta Romia Imperio Leopoldo la 1-a promesis en 1679 starigi pestokolonon, se lian regnon preteriros la Granda Plago. La imperiestro mem fuĝis el sia ĉefurbo kaj pro tio saviĝis. Malpli bonfartaj estis almenaŭ 76 mil vienanoj, kies vivojn forportis la nigra morto. Nome tiam okazis historio, kiu kombinas trajtojn amuzajn kaj terurajn. Laŭ legendo juna stratkantisto Augustin revenis hejmen en sia normala (do ebriega) stato.

La vatiĝintaj piedoj kaj malebena vojo perfidis lin, do li falis en stratkanaleton, kie lin trovis kadavroforigistoj kaj ĵetis lin en amastombon ekster la urbomuroj. Matene la ebriulo vekiĝis kaj estis ŝokita sin trovi en akompano de la mortintoj, sed ne povis elgrimpi subpremita de pluraj korpoj. Do li decidis morti same ĝoje kiel li vivis kaj ekfajfis melodion per sia fajfilo. Danke al tio oni rimarkis lin kaj eltiris supren.

Sed la pleja miraklo estis ke Augustin ne infektiĝis malgraŭ la tuta nokto pasigita inter la pestomortuloj. Oni atribuis tion al lia "interna desinfektilo", kiun li plu abunde aplikis ĝis sia frua (35 jarojn aĝa) morto la 11-an de marto 1685 pro alkohola veneniĝo.Tiu legendo iĝis bazo por la plej populara viena kanto *Oh du lieber Augustin*.

| muzika ekzemplo |
| --- |
| 

"O du lieber Augustin" noicon
*Ĉu la aŭdigo ne funkcias? Eble helpos la paĝo "media help" (en la angla).* |

Referencoj
----------

1. 1 2 3  Stanislavo Belov (2018-06-17) Vieno: morna preĝejo kaj bela promenejo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-16. Alirita 2019-02-16.

* Kategorio O du lieber Augustin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)