recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
KdE-membrostatoj subskribintaj kaj ratifintaj la konvencion malhelverde, membroŝtatoj ankoraŭ ne ratifintaj ĝin helverde, restas blanke la membroŝtatoj Francio kaj Turkio kiuj ne subskribis kaj grize nemembroŝtatoj de la Konsilio de Eŭropo
La **kadra konvencio por la protekto de naciaj malplimultoj** de la Konsilio de Eŭropo fiksas principojn pri la protekto de naciaj malplimultoj en la publika vivo, kaj difinas tiucelajn individuajn kaj grupajn rajtojn. La konvencio interkonsentiĝis la 1-an de februaro 1995 kaj ekvalidis la 1-an de februaro 1998.

Ĝi "estas la unua laŭleĝe deviga multŝtata jura instrumento en Eŭropo, kiu dediĉiĝas al la protekto de naciaj malplimultoj ĝenerale. Ĝia celo estas protekti la ekziston de naciaj malplimultoj en la respektivaj teritorioj de la kontraktaj ŝtatoj". Laŭ la stato de junio 2016 la plena teksto de la konvencio en la retejo de la Konsilio de Eŭropo haveblas en 37 lingvoj, interalie en la samea kaj la taliŝa. Ĝis la jaro 2009 formale ratifis ĝin sume 39 eŭropaj ŝtatoj.

La Kadra Konvencio estis redaktita kadre de la Konsilio de Eŭropo, subskribita la 1-an de februaro 1995 en Strasburgo kaj ĝenerale ekvalidis post ratifo fare de la parlamentoj de 12 membroŝtatoj la 1-an de februaro 1998.

Sekcio I (artikoloj 1 ĝis 3) donas al ĉiu membro de nacia malplimulto la rajton elekti esti traktata kiel membro de nacia malplimulto aŭ ne (artikolo 3). La klariga raporto de la konvencio specifigas ke tio ne signifas ke individuo povas elekti membrecon en iu ajn nacia malplimulto libere, sed ke nur ekzistas la rajto de malplimultano elekti ĉu traktiĝi kiel malplimulto aŭ kiel ĉiuj civitanoj.

Sekcio II (artikoloj 4 ĝis 19) establas la rajton de ĉiu persono apartenanta al nacia malplimulto je libereco de pacema kunvenado kaj al libereco de grupiĝo (artikolo 7), je libereco de esprimo kaj libereco de penso, konscienco kaj religio kaj al aliro al la amaskomunikiloj.

Plue fiksiĝas rajtoj pri la uzo de lingvo, pri edukado kaj la translima kunlaboro kaj tiel plu.

Pri la efektivigo de la konvencio atentas la Komitato de Ministroj de la Konsilio de Eŭropo (artikolo 24).

Vidu ankaŭ
----------

* Lingvaj rajtoj
* Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj

Referencoj
----------

1. ↑  *Kadra Konvencio por la Protektado de Naciaj Minoritatoj*, resumo (jen germane, havebla en pliaj lingvoj)
2. ↑  plena teksto de la konvencio en la retejo de la Konsilio de Eŭropo (fine de junio 2016 en sume 37 lingvoj)

* Kadra konvencio por la protekto de naciaj malplimultoj en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 561600
* GND: 4832769-4
 |
**Konceptolernado**, konata ankaŭ kiel **kategorilernado**, **konceptatingado**, kaj **konceptoformado**, estas tre bazata sur la verkoj de la kogna psikologo Jerome Bruner. Bruner, Goodnow, & Austin (1967) difinis konceptatingadon (aŭ konceptolernadon) kiel "the search for and listing of attributes that can be used to distinguish exemplars from non exemplars of various categories" (la serĉado kaj listado de atributoj kiuj povas esti uzataj por distingi ekzemplerojn el ne-ekzempleroj de variaj kategorioj). Pli simple, konceptoj estas la mensaj kategorioj kiuj helpas onin klasigi objektojn, eventojn aŭ ideojn, konstruante la komprenon kiun ĉiu objekto, evento aŭ ideo havas kiel serio de komunaj elstaraj karakteroj. Tiele, konceptolernado estas strategio kiu postulas al lernanto kompari kaj kontrastigi grupojn aŭ kategoriojn kiuj enhavas koncept-elstarajn karakterojn kiuj grupigas aŭ kategoriigas ne enhavantajn koncept-elstarajn karakterojn.

Konceptolernado ankaŭ referencas al lernadtaskoj en kiuj homa aŭ maŝina lernanto estas trejnita por klasigi objektojn post montrado de serio de ekzemplaj objektoj kune kun ties klasetikedoj. La lernantoj simpligas tion kio estis observata per kondensado de ĝi en la formo de ekzemplo. Tiu simpligita versio de kio estis lernita estas poste aplikita al futuraj ekzemploj. Konceptolernado povas esti simpla aŭ komplika ĉar lernado okazas ĉe multaj areoj. Kiam koncepto estas malfacila, pli malverŝajnas ke la lernanto kapablos simpligi, kaj tiele ĝi estos malpli verŝajne lernebla. Familiare, tiu tasko estas konata kiel *learnado el ekzemploj.* Plej teorioj de konceptolernado estas bazataj sur la stokado de ekzempleroj kaj evita resumadon aŭ abstraktigon ĉiatipan.

Bibliografio
------------

* Bruner, J. Goodnow, J. J. & Austin, G. A. (1967). A study of thinking. New York: Science Editions.
* Feldman, Jacob (2003). "The Simplicity Principle in Human Concept Learning". Psychology Science 12: 227–232. doi:10.1046/j.0963-7214.2003.01267.x.
* Rendell, Larry (1986). "A general framework for induction and a study of selective induction". Machine Learning 1 (2): 177–226. doi:10.1007/BF00114117.
* Hammer, Rubi (2009). "The development of category learning strategies: What makes the difference?". Cognition 112 (1): 105–119. doi:10.1016/j.cognition.2009.03.012.
* Watanabe, Satosi (1969). Knowing and Guessing: A Quantitative Study of Inference and Information. New York: Wiley.
**Koncertvalso** estas tipo de valsomuziko destinita por prezentado en koncertodomo anstataŭ en dancejo. Koncertvalsoj por piano estis ege ŝatataj en la salonmuziko. 

Simile kiel la muziko de menueto eniĝis la simfonion kiel tria movimento sen servi por dancado, ekzistis valsoj, kiuj aŭ estis destinita jam de la komenco por prezentado en koncerto aŭ surbaze de virtuoza improvizado fariĝis de dancmuziko al koncertmuziko (ekz. ĉe Franz Liszt). 

Kelkaj koncertvalsoj por piano de Franz Schubert estas danceblaj. La valsoj de Frédéric Chopin je adekvata interpretado tamen ne taŭgas por socia danco pro siaj tempovariadoj (agogiko). Simile estas kun la valsoj de Johannes Brahms.

Plej grandan socian gravecon en la malfrua 19a jarcento havis tiuj koncertvalsoj, el kiuj oni povis elpreni partojn por uzado kiel dancvalsoj, ekz. en la simfoniaj valsoj de Johann Strauß (filo), ekz. *An der schönen blauen Donau* (Ĉe la bela blua Danubo, 1867), *Geschichten aus dem Wienerwald* (Rakontoj el la Viena arbaro, 1868) aŭ la *Kaiserwalzer* (Imperiestrovalso, 1889). Simile estis kun la teatrouverturoj, en kiuj troviĝis valsoj, ekz. ĉe la opereto. Tio fondis interligon inter teatro, dancejo kaj koncertejo.

La „koreografia poemo" *La Valse* de Maurice Ravel multe pli respegulas impresojn de valsomuziko ol mem esti valsomuziko.
**Lupokvinto** estas treege "misagordita" kvinto, kiu aperas en diversaj historiaj agordoj.

Pitagora lupokvinto
-------------------

La pitagora agordo difinas la tonojn de gamo helpe de puraj kvintoj tavoligitaj unu sur la alian. Verdire post 12 paŝoj oni atingus la tonikon, sed fakte ĉi tiu tono estas pitagoran komon pli alta ol la respektiva oktavo de la toniko. Por ke ĉiuj tonaloj estas ludeblaj kaj la kvintserio fermiĝu al kvintcirklo, oni laŭe adaptigas la dudekan kvinton. Tiam la tonserio konsistas el 11 puraj kaj eta kvinto malpliigita je pitagora komo, kiu kontraŭegas al klasika imago pri bonsoneco. Tial oni diris: *„La kvinto hurlas lupece!"*

La tiel ekestinta lupokvinto havas la frekvencproporcion

{\displaystyle \left({\frac {1}{2}}\right)^{7}:\left({\frac {2}{3}}\right)^{11}={\frac {3^{11}}{2^{18}}}={\frac {177147}{262144}}\approx {\frac {2}{2{,}9596}}\approx 678{,}50\;\mathrm {Cent} }.

Meztona lupokvinto
------------------

Ankaŭ je la meztona agordo ekestas tiel maluzebla kvinto, samnomate **lupokvinto**. Ĉi tiu ekestas kiel restintervalo inter 11 meztonaj kvintoj, tavoligita unu sur la alia, kun la frekvencproporcio {\displaystyle {\frac {\frac {2}{3}}{\sqrt[{4}]{\frac {80}{81}}}}={\frac {1}{\sqrt[{4}]{5}}}} kaj la sepa oktavo de la toniko. Ĝi estas pli granda ol perfekta kvinto kaj havas je la 1/4-koma meztona agordo la frekvencproporcion:

{\displaystyle \left({\frac {1}{2}}\right)^{7}:\left({\frac {\frac {2}{3}}{\sqrt[{4}]{\frac {80}{81}}}}\right)^{11}\approx {\frac {2}{3{,}0625}}\approx 737{,}64\;\mathrm {Cent} }.

Perfekta kvinto
---------------

Kompare al tio la perfekta kvinto havas la frekvencproporcion:

{\displaystyle {\frac {2}{3}}\approx 701{,}96\;\mathrm {Cent} }.
Kvinto je egalŝtupa agordo (700 Cent) nur malmulte diferencas de tio.

Vidu ankaŭ
----------

Cendo (muziko)
Lupeon oni povas uzi por esplori poŝtmarkojn
Lupeo estas uzinda ankaŭ por legi malgrandan tekston
En plektado de punto helpas la lupeo
**Lupeo** estas konveksa lenso, kiu montras tre proksimajn objektojn, grandigante ĝis ĉirkaŭ dekfoje. Por uzi lupeon facile la lenso kutime havas framon kaj tenilon. La lupeo povas esti malgranda por porti en poŝo aŭ grandega modelo kun ĉirkaŭanta lumigilo por profesia uzo.

La grandecon de lupeo limigas la eco de lenso, ke grandaj lupeoj havas baldaŭ tro pezan lenson. Por tio tamen estas solvo, ĉar estas eble uzi Fresnel-lenson.

La lupeon profesie uzas ĥirurgoj, dentistoj, juvelistoj, horloĝistoj, kaj multaj aliaj. La detektivoj kiel Sherlock Holmes en literaturo estas ofte priskribata uzante la lupeon, ofte parodie.

Alia uzo de lupeo estas ke ĝi utilas por konverĝigi la sunradiojn ĝis la punkto ke ili povas bruligi paperon aŭ similan materialon. De tio devenas multaj eblaj precizaj uzoj, ekzemple manko de iloj por produkti fajron, kaj permesas historion kie okazas tiaj specialaj kazoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Povumo de lupeo

* Lupeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lupeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
En komputa komplikteorio, **lineara tempo**, aŭ la kalkulada tempo de problemo *O(n)* estas okazo ke la asimptota supera baro de tempo bezonata por solvi la problemon estas proporcia al amplekso *n* de la datumoj donitaj kiel enigo.

Ekzemple, trovo de minimuma valoro en neordigita tabelo estas lineara tempa operacio ĉar necesas skani tra ĉiuj eroj en la tabelo por trovi la minimuma valoro, kaj ĉi tio estas des pli daŭra ju pli granda estas la tabelo, kaj la daŭro kreskas proporcie kun kvanto de eroj en la tabelo.

Ĉi tiu priskribo estas malpreciza, pro tio ke la rula tempo povas grave dekliniĝi de preciza proporcieco.

Ĝi povas dekliniĝi por malgrandaj valoroj de *n* kaj granden kaj malgranden, ĉar estas konsiderata *asimptota* baro, do por grandaj *n*.
Ĝi povas dekliniĝi por ajnaj valoroj de *n* tiel ke en iuj okazoj reala tempo estas pli malgranda ol proporcia, ĉar estas konsiderata *supra* baro.
Lineara tempo estas ofte konsiderata kiel dezirinda propraĵo por algoritmo. Multaj esploroj estas farataj por krei algoritmojn kun lineara tempo aŭ pli bona. Ĉi tiuj esploroj inkluzivas ambaŭ programajn kaj aparatarajn manierojn. Iuj algoritmoj kiuj, matematike parolante, ne povas ruli en lineara tempo per kutima komputilo, povas kuri en lineara tempo per speciala aparataro. Estas kelkaj manieroj por krei ĉi tian aparataron kiu faras paraleladon de kalkulado por provizi ĉi tion. La ekzemplo estas asocia memoro.

Vidu ankaŭ
----------

* Granda O
* Konstanta tempo
* Polinoma tempo
* Eksponenta tempo
Sankta Hieronimo en lia studoĉambro. Pentrarto de Domenico Ghirlandaio. 
La **internacia tago pri tradukado** okazas ĉiujare je la 30-a de septembro. Ĝi koincidas kun la festo de Sankta Hieronimo, tradukisto-reviziisto de la Biblio ('vulgato') kaj kiu estas konsiderata kiel la ŝirmisto de la tradukistoj.

Historio
--------

La tago estas festata ekde ĝia ekesto en 1953 fare de FIT (Internacia Federacio de Tradukistoj). 

La ideo de oficiale rekonita internacia tago pri tradukado unue estis prezentita fare de FIT en la jaro 1991.

La 24-an de majo 2017 la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj en sia rezolucio 71/288 deklaris la 30-an de septembro "Internacia Tago pri Tradukado"

Celo
----

La celo malantaŭ la tago estas atingi solidarecon inter tradukistoj kaj promocii la profesion tutmonde. Ĝi samtempe ofertas la ŝancon fiere pruvi la gravan kaj esencan laboron de tradukistoj. 

La komitato de la Internacia Federacio de Tradukistoj (FIT) deklaris difini "Tradukon" kiel "disvastigi kulturan heredaĵon en ŝanĝiĝanta epoko" kiel la temon por la Internacia Traduka Tago en 2018, cele al reciproka respekto en la ŝanĝiĝanta mondo kaj diskonigo de la "Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj" de UN en 2019.

Referencoj
----------

1. ↑  Rezolucio de UN la 24-an de majo 2017 (kvar-lingve: en, fr, ru, es)
2. ↑  Liu Zijia, Internacia Traduka Tago: Disvastigi kulturan heredaĵon en ŝanĝiĝanta epoko, El Popola Ĉinio, la 30-an de septembro 2018, alirite la 22-an de januaro 2019.

Vidu ankaŭ
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Lingvoj |

Index Translationum (Unesko-indekso de tradukoj): Neegaleco en la monda kultura trafiko de tradukado

Traduka projekto por Vikipedio

Internacia Federacio de Tradukistoj

Tradukistoj sen landlimoj

Tradukisto

Traduko

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle la jara virtuala konferenco por la Internacia Traduka Tago
* angle Blanka Papero transdonita en 1997 fare de L. Katschika okaze de la FIT-konferenco en Italio
* angle Artikolo pri Internacia Tago pri Tradukado ĉe Prozwiki
* angle La rezolucio de la Ĝenerala Asembleo de UN A/71/L.68
* angle La retpaĝo de UN por la Internacia tago pri tradukado

Referencoj
----------
**Klára Lenz** [lenc], laŭ hungarlingve kutima nomordo plennome **Lenz Klára Mária Hermina** estis hungardevena gobelinisto.

Blazono de familio Lenz
Klára Lenz naskiĝis la 30-an de junio 1924 en Budapeŝto, ŝi mortis la 16-an de februaro 2013 en Madrido.

Biografio
---------

Klára Lenz devenis el riĉa komercista familio. Klára lernis en sia naskiĝurbo kaj en Svislando, poste ŝi edziniĝis en 1942, poste ŝi naskis gefilojn. Post la 2-a mondmilito pro la alvenanta socialismo la plena familio migris al Svislando, kie ili vivis 2 jarojn, fine ili translokiĝis al Kolombio. Klára laboris en Bogoto en hotelo kaj la internacia flughaveno.

En 1994 ŝi vidviniĝis.

Kiam ŝia sano plimalbonigis, ŝi parte perdis sian vizion kaj ne ĉiam rekonis siajn parencojn. Ŝia familio vendis ŝian domon kaj estis movita al Madrido, kie ŝi loĝis en la domo de sia filino de 2007 ĝis ŝia morto, la 16-an de februaro 2013.

Gobelinoj
---------

Dum sia restado en Bogoto, ŝi kreis ĉirkaŭ cent gobelinojn. Ŝi interesiĝis pri dioj de la indiĝenaj kulturoj en Kolombio, Peruo, kaj Meksiko, ŝi reproduktis ilin en multaj el siaj verkoj, same kiel ĉasbestojn, mitologiajn bestojn kaj birdojn.

Muzeo en Nyékládháza en Hungario prezentas iujn el ŝiaj gobelinoj kune kun pli grandan ekspozicion pri la familio Lenz.

Elektitaj gobelinoj
-------------------

* *Azték Isten* (56 × 44 cm)
* *Safari* (125 × 56 cm)
* *Inka űrhajósok* (58 × 53 cm)
* *Ezeregy éjszaka* (156 × 75 cm)
* *Tűzmadár*(56 × 43 cm)
* *Kékpáva broméliákkal* (108-84,5 cm)
* *Vitézség* (38 × 30 cm)
* *A Fáraó vadászata*(146 × 71 cm)
* *Dáma és az énekes* (143-100 cm)
* *Egyszarvú* (49 × 36 cm)
* *Sziam* (57 × 45 cm)
* *Tulipánok* (56 × 43 cm)
* *Farkas* (58 × 38 cm)
* *Tairona isten* (53 × 35 cm)
* *Pegazus* (51 × 30cm)
* *Paradicsommadár* (34 × 16 cm)
* *Indián Madonna* (54 × 46 cm)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hispanlingva biografio Arkivigite je 2018-12-20 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva biografio Arkivigite je 2018-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627014
 |
Flyer 1, aviadilo de la fratoj Wright
La **Flyer 1** aŭ **Wright Flyer I** estas aviadilo de 1903. Ĝi estis la unua desegnita kaj konstruita de la fratoj Wright. Oni ĝenerale konsideras ĝin la unuan aviadilon. Oni nomas ĝin ankaŭ **Kitty Hawk** laŭ la loko, kie ĝi flugis la unuan fojon.

La Flyer estis bazita sur la spertoj de la fratoj Wright testintaj glisilojn en Kitty Hawk inter 1900 kaj 1902. Ilia lasta glisilo, la "glisilo de 1902", kondukis rekte al la desegno de la Flyer. Ili ne kapablis trovi aŭtan motoron laŭ siaj bezonoj kaj pro tio desegnigis ĝin al ilia dungito Charlie Taylor. Sistemo de ĉenblokoj, kiel ĉe biciklo, turnis la du helicojn. La ekzemplon de helico ili pruntis de ŝipa helico, dum ties turnigon de la kudrila maŝino (tiel estas videbla kurdila maŝino en la loka muzeo).

La piloto kuŝis surventre en la aviadilo.

La 14-an de decembro 1903, la fratoj Wright estis pretaj por la unua provo. Ili lotumis la rolon de la piloto: Wilbur gajnis. Bedaŭrinde li tiris tro forte de la komandiloj kaj la aviadilo falis. La damaĝoj estis nur malgrandaj. Post tri tagoj la aviadilo estis riparita kaj la 17-an de decembro Orville pilotis ĝin ĉe Kitty Hawk. La flugo daŭris 12 sekundojn; la distanco estis de 37 metroj kaj 50 centimetroj.

Ĉar la fratoj Wright pretendis patenton por sia invento, ili kondukis la eksperimentojn sekrete. Nur kvin homoj (kvar viroj kaj unu infano) estis atestantoj de la unua flugo de la Flyer. La du fratoj ankaŭ ne sendis precizajn informojn pri la maŝino al tiamaj sciencistoj kaj inĝenieroj antaŭ ol 1907, post la flugo de Alberto Santos-Dumont en Parizo. Pro la manko de teĥnikaj informoj, oficejo de patentoj de Usono neis al ili rajtojn pri la aparato, sed ili daŭre batalis en tribunaloj ĝis 1911.

Vidu ankaŭ
----------

* Sitka-piceo

Referencoj
----------

1. ↑   Telegrama de Orville Wright (Kitty Hawk, Carolina del Norte) a su padre, en el que anuncia cuatro vuelos exitosos, 17 de diciembre de 1903 (1903-12-17). Alirita 2013-07-21.

* Kategorio Flyer 1 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La plej antikva muzika instrumento iam trovita. Temas pri fluto farita el osto de juna kavernurso kaj trovita en Divje Babe, Slovenio.
La **Fluto de Divje Babe** estas peco de femuro de kavernurso traborita de spacigitaj truoj kiu estis trovita en 1995 ĉe arkeologia kuŝejo Divje Babe ĉe Cerkno en nordokcidenta Slovenio. Oni sugestis ke ĝi estis farita de Neandertaloj kiel formo de muzika instrumento, ĉar ties truoj kaj liniigo kondukas al fakto ke oni konsideris ĝin "Neandertala fluto". Slovenia arkeologo Mitja Brodar, tamen, asertas ke ĝi estis farita de Kromagnonoj kiel elemento de la centreŭropa Aŭrinjaka kulturo culture.

Ĝi estas formo de fluto, kaj eble la plej antikva konata muzika instrumento en la mondo. Spite la alternativajn hipotezojn, la artefakto restas en elstara publika ekspozicio kiel montro de fluto en la Nacia Muzeo de Slovenio (Narodni Muzej Slovenije) en Ljubljana. La broŝuro por la muzea vizitanto eltenas ke la faro de Neandertaloj "estas fidinde pruvita".

Notoj
-----

1. ↑ .  "Piščalka" iz Divjih bab ni neandertalska (Slovena) (26a de Septembro 2008).
2. ↑    "Koščene piščali: pričetek slovenske, evropske in svetovne instrumentalne glasbene zgodovine", *Etnolog* (Slovena), p. 292.
3. ↑  D'Errico 1998
4. ↑  Holderman and Serangeli 1999
5. ↑  Chase and Nowell 1998, 2003
6. ↑  *The flute from Divje Babe*, National Museum of Slovenia, 2005

* Kategorio Fluto de Divje Babe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Abraham Isaac SOFAER** (1896 – 1988) estas juddevena brita aktoro naskita en Birmo, kiam ĝi estis brita kolonio. Li edukigis unue en Birmo kaj post en Britio. Ĉirkaŭ 1935 li loĝiĝis en Usono.

Kariero
-------

En teatro li debutis en 1921 en Londono, kaj post li aperis ankaŭ en teatroj de Novjorko. Li eklaboris ĉe radio en 1930-aj jaroj.

Li komencis sian kinan karieron per filmo **Dreyfus** (1931), post li daŭris ĝin per filmoj kiel The Flag Lieutenant, The Wandering Jew, Nell Gwyn, The Private Life of Don Juan, Things to Come, inter aliaj.

Dum 1940-aj jaroj li aperis en kinfilmoj The Prime Minister, A Matter of Life and Death, Dual Alibi, Christopher Columbus ktp.

Li debutis en televido per televidfilmo *The Queen of Spades* (1946).

En 1950-a jardeko li aktoris ĉe kinfilmoj kiel Cairo Road, Quo Vadis, Elephant Walk, His Majesty O'Keefe, Bhowani Junction, The First Texan, Omar Khayyam, The Story of Mankind kaj The Sad Sack. Li aperis en multaj televidaĵoj kiel Tales of the 77th Bengal Lancers, Have Gun - Will Travel, Father Knows Best kaj Wagon Train.

Dum 1960-aj jaroj li partoprenis televidaĵojn Sea Hunt, The Twilight Zone, Alfred Hitchcock Presents, Maverick, Gunsmoke, Naked City, Dr. Kildare, The Outer Limits, The Man from U.N.C.L.E. Daniel Boone, Crime, Drama, Horror, The Girl from U.N.C.L.E. Laredo, Mission: Impossible, The Time Tunnel, The Rat Patrol, Tarzan, Lost in Space, I Dream of Jeannie, The High Chaparral, Star Trek, Ironside, ktp. Krome, li aperis en kinfilmoj kiel Song Without End, Hitler, Taras Bulba, Captain Sindbad, Twice-Told Tales, 4 for Texas, The Greatest Story Ever Told, Journey to the Center of Time, Head kaj Che!.

Li finis sian karieron en 1970-jaroj per kinfilmo Chisum kaj televidaĵoj Search, **Assignment: Vienna** kaj **The Magician** lia lasta laboro estis rolo en televidserio Kolchak: The Night Stalker (1974).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708062
* GND: 1061712141
* LCCN: no2005121960
* VIAF: 44043807
* ISNI: 0000 0000 5937 1501
* BNF: 170194149
* BNE: XX1332005
 |
**Kleobiso kaj Bitono** (helene *Κλέοβις kaj Βίτων*, latine *Cleobis et Biton*) estis en la helena mitologio nomoj de la du fratoj, kiuj rolas en legendo, rakontata al Krezo (laŭ Herodoto). Ili estas ankaŭ nomoj dediĉataj al du arkaikaj grekaj statuoj en
vivgrandeco (t.n. Kuroj) kiuj nun troviĝas en Arĥeologia muzeo en Delfo. La statuoj devenas el Argo kaj estis kreitaj ĉirkaŭ la jaro 580 a.K. sed trovitaj en Delfo.

Statuoj de Kleobiso kaj Bitono estis faritaj de Polimid el Argo

Legendo
-------

Laŭ legendo naskiĝis Kleobiso kaj Bitono en Argo kaj estis filoj de Kidipo, sacerdotino de la diino Hero. Kidipo vojaĝis el Argo por festo aranĝita honore al diino Hero. Virbovoj, kiuj trenu ŝian veturilon ne revenis ĝustatempe el la kampo. Kidipaj filoj do jungis sin anstataŭ ilin kaj la tutan vojon trenis ŝin (8,3 km). Kidipo ĝojis pro ilia sindoneco al ŝi kaj al ŝia diino. Ŝi do preĝis al Hero, ke ŝi donacu al ili la plej bonan donacon, kian povas dio al la mortulo doni. La diino aranĝis, ke la fratoj tuj post la soleno mortis dormante - donis al ili donacon de la trankvila morto. Laŭ Herodoto, kiu tiun ĉi legendon priskribas, la urbanoj de Argo poste dediĉis tiun ĉi paron da statuoj al sanktejo de Apolono en Delfo.

Kleobiso kaj Bitono, de Nicolas Loir

Statuoj
-------

En la unua libro de Herodoto Historio, Solono rakontas okazaĵon de Kleobiso kaj Bitono al la reĝo Krezo kiel ekzemplon de feliĉe pasinta vivo. Herodoto priskribas, ke homoj de Argo honore al ili dediĉis iliajn statuojn al delfa sanktejo. Delfa muzeo do prezentas du identajn arĥaikajn kurojn sub nomoj Kleobiso kaj Bitono, malgraŭ ne estas iu senpera pruvo, por identigi tiujn ĉi statuojn kun tiuj menciitaj de Herodoto.

Surskriboj sur piedestalo de la statuojn identigas Kleobison kaj Bitonon kaj ankaŭ signas Polimidon el Argo skulptisto, kio estas en la frua arto tre nekutima. La statuoj estis kreitaj en tipa peloponeza stilo, masivaj kaj muskolecaj, sed ili ne bildigu fidelajn portretojn de la fratoj, se ni do supozas, ke la fratoj fakte ekzistis. La statuoj estas ideala bildigo de la maskuleca forto kaj pieto.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Kleobis a Bitón en la ĉeĥa Vikipedio.* 

* Kategorio Kleobiso kaj Bitono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 536175
* VIAF: 316437542
* SUDOC: 078600588
* BNF: 12534342n
 |
Geißenklösterle.
**Geisenklösterle** (*Geißenklösterle*) estas kaverno ĉe Blaubeuren, en la Ŝvabiaj Alpoj de Suda Germanio. Ĝi estas grava loko por la eŭropa Supra Paleolitiko. Geisenklösterle estis unuafoje arkeologie esplorita en 1963. Sistemaj elfosaĵoj ekis en 1973, el 1974 al 2002 sponsoritaj de la lando Baden-Virtembergo. Oni trovis tie restojn de prahistoria arto. Estas ses tavoloj el Aŭrinjaka kulturo kaj aliaj ses el Gravetia kulturo.

Notoj
-----

Literaturo
----------

* Nicolas Conard, Maria Malina: *Abschließende Ausgrabungen im Geißenklösterle bei Blaubeuren, Alb-Donau-Kreis.* in: *Arch. Ausgr. Bad.-Württ.* Theiss, Stuttgart 2001, 17-21. ISSN 0724-8954
* J. Hahn: *Die Geißenklösterle-Höhle im Achtal bei Blaubeuren*. in: *Forsch. u. Ber. Vor- u. Frühgesch. Bad.-Württ.* Theiss, Stuttgart 21,1988,262. ISBN 3-8062-0794-1 ISSN 0724-4347

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Geissenklösterle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 

Koordinatoj: 48° 23′ 54″ N 9° 46′ 20″ O﻿ / ﻿48.39833 °N, 9.77222 °O﻿ / 48.39833; 9.77222 (mapo)
La **Israela Ĉambrorkestro** estis fondata en 1965 fare de Gary Bertini. Krom la Israela Filharmonia Orkestro, direktata de Zubin Mehta, ĝi estas la plej renoma kaj plej grava orkestro de Israelo. Sidejo de la orkestro kaj eventejo de ĉiujaraj koncertserioj estas Tel-Avivo.

La orkestro
-----------

Fondinto Gary Bertini estis dek jarojn arta direktisto de la orkestro; al li sekvis interalie Luciano Berio, is kiam en januaro de 2009 wurde Roberto Paternostro farigis muzika direktisto. La repertuaro etendiĝas ekde baroka ĝis nuntempa muziko. Verkoj de la viena klasiko trovigas same en la programoj kiel unuaj prezentadoj de israelaj komponistoj.

Koncertvojaĝoj kondukis la Israelan Ĉambrorkestron en plurajn mezeŭropajn landojn, al norda kaj suda Ameriko kaj en orientan Azion. Gastludoj ĉe festivaloj en en multaj urboj alportis al la ĉambrorkestro la famon, esti unu el la plej bonaj siaspecaj.

La 27-an de juli 2011 la Israela Ĉambrorkestro ludis kiel unua israela orkestro entute muzikon komponitan de Richard Wagner en Bayreuth (Richard Wagner validas kiel judmalamiko kaj favorata komponisto de Adolf Hitler). La projekto, kiu staris sub patroneco de Katharina Wagner, jam antaŭe estis akre disputata.

Dirigentoj kaj solistoj
-----------------------

La Israela Ĉambrorkestro koncertis kun multaj renomaj solistoj kaj orkestrestro kiel ekzemple Mstislav Rostropovich, Vladimir Ashkenazy, Isaac Stern, Itzhak Perlman, Pinchas Zukerman, Shlomo Mintz, Yefim Bronfman, Luciano Berio, Krzysztof Penderecki, Christoph Eschenbach, Heinrich Schiff, Heinz Holliger, Frieder Bernius kaj aliaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpago de la Israela Ĉambrorkestro
* Retpago de Roberto Paternostro
Koordinatoj: 47° 54′ 59″ N 4° 04′ 45″ O﻿ / ﻿47.91639 °N, 4.07917 °O﻿ / 47.91639; 4.07917 (mapo)

**Mélisey** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 283 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Mélisey etendiĝas sur 22.17 km², kaj havis 283 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 13 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro William Pajot, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Mélisey apartenas al la kantono de Cruzy-le-Châtel, kies ĉefurbo estas Cruzy-le-Châtel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Cruzy-le-Châtel
**Árpád Henney** [henei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Henney Árpád** estis hungara oficiro, politikisto, ministro. Lia nomo estis ĝis 1936 estis *Hennel Árpád*.

Árpád Henney  Arkivigite je 2014-08-10 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 24-an de septembro 1895 en tiam hungara urbo Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio). Li mortis la 21-an de majo 1980 en Kitzbühel.

Biografio
---------

Árpád Henney batalis en la 1-a mondmilito, poste li batalis kontraŭ la Hungara Sovetrespubliko kiel neleĝa batalanto. Dum erao de Miklós Horthy li estis armea oficiro. En 1941 li iĝis trudemerito, ĉar li havis kontaktojn kun la nazioj. Li aliĝis al la Sagokruca Partio, kie li havis signifajn taskojn. Komence de la jaro 1945 li estis senpostena ministro en Kabineto Szálasi. Post falo de tiu reĝimo li rifuĝis kaj kaŝiĝis. Iom poste li estis motoro de la hungaraj naziemaj elmigrintoj. Tuj post falo de Hungara revolucio de 1956 li partoprenis en fondo de speciala taĉmento por helpi la revolucion. Li ĝismorte redaktis hungarnaziajn periodaĵojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Mi a Hungarizmus?* (Kio estas la Hungarismo?), (1951, 1957, 1997)
* *Hungarista Emlékirat* (1952)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2014-08-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Árpád Gálócsy** [gAlOĉi] aŭ **Gálocsy**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gálócsy Árpád** estis hungara inĝeniero, politikisto, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *gálócsi*.

Árpád Gálócsy  naskiĝis la 15-an de majo 1864 en Hungara reĝlando en Tarnóc (nuntempa Tarnivci en Ukrainio), li mortis la 26-an de novembro 1934 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Gálócsy akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1888, sed antaŭ la diplomo li estis asistanto samloke. Komence li havis gravajn postenojn en diversaj enlandaj metalurgiaj fabrikoj, sed en la jaro 1889 en Stirio en Judenburg. En 1899 li instalis propran kontoron en Budapeŝto. Inter 1903 kaj 1911 li redaktis minejan-metalurgian gazeton. Post Traktato de Trianon li politikadis por la hungaraj interesoj, eĉ li redaktis gazetojn, kie tiuj opinioj aperis. Li multe okupiĝis pri metalurgiaj prilaboroj. Li havis edzinon, kiu naskis 4 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Erő átvitel nagyobb távolságra. – A német vaskohászok amerikai útja. 1–5.* (1891)
* *A Gálocsy–Terényi-féle gázfejlesztő. – Egy honvédszobor és egy Ferencz József-rend története. – A prakfalvi vasgyár jubileuma.* (1902)
* *Az aranylopás elleni védekezéskérdéséhez* (1911)
* *La question de nationalité en Hongrie* (1919; ankaŭ itale: *La questione delle Nazionalità in Ungheria*)
* *A hengerek üregezése. 1–3.* (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 70-a paĝo)
* hungarlingva biografio
**DARADICS Árpád** [daradiĉ]  estas hungara grafikisto naskita en Târgu Mureş la 29-an de marto 1964.

Biografio
---------

Daradics abiturientis en muzika kaj arta gimnazio en 1982 en sia naskiĝurbo, poste li akiris grafikistan diplomon en 1990 en la Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo ĉe Ioachim Nica, László Feszt, Ioan Horváth Bugnariu. Post siaj studoj li studvojaĝis al Parizo 3 monatojn, poste reiris, sed jam al Budapeŝto. Ekde tiam li vivas kaj laboras en la hungara ĉefurbo. Li ricevis hungaran ŝtatanecon en 1991. En la sama jaro li studis en majstrokurso de Hungara Belarta Universitato. En la sekvaj jaroj li laboris en artistaj kolonioj ekzemple en Tanzanio, Mongolio, Rumanio. Li havis stipendion inter 2006-2009. En liaj verkoj li montras agreseman ironion per ofte provokaj ideoj. Lia serio titolita "Ruĝaj Fabeloj" faris lin fama en 2002. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn inter 2004-2010.

Elektitaj solaj ekspozicioj
---------------------------

* Kluĵo (1988)
* Gheorgheni (2003)
* Budapeŝto (2004, 2010)
* Sfântu Gheorghe (Covasna) (2007)

Elektitaj kolektivaj ekspozicioj
--------------------------------

* Lahti (1989)
* Győr (1993)
* Budapeŝto (2000, 2004
* Arthalo Budapeŝto (2001)
* Sfântu Gheorghe (2003)
* Parizo (2003)
* Ulaanbaataro, Tokio (2004)
* Kebeko (2006, 2008)

Elektitaj grafikaĵoj
--------------------

* Légitámadás (2003)
* Kitüntetett katona (2003)
* Tánc - a kolibri tánca (2013)

Fonto
-----

* Artportal Arkivigite je 2011-12-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Retpaĝo de artisto Arkivigite je 2014-12-17 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2018-12-28 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-12-28. Alirita 2018-12-28.

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 306460
 |
Klasika diĵona mustardo
**Diĵona mustardo** estas akragusta mustardo, kiu ricevis sian nomon de la franca urbo Diĵono. Ĝin ne protektas la eŭropa leĝo pri protektata deveno; temas nur pri recepto.

Konsiisto kaj uzado
-------------------

Diĵona mustardo konsistas hodiaŭ nur el semgrajnoj de la bruna sinapo aŭ de la nigra sinapo, kiuj ne estas senoleigitaj, kio faras, ke la mustardo estas speciale taŭga por kuirado. Anstataŭ acido la origna diĵona mustado estas farata kun verjuso (suko el nematuraj vinberoj). La klasika hela diĵona mustardo konsistas el senŝeligitaj grajnoj kaj estas akra. Ĝi estas uzata en la franca kuirarto por fari saŭcojn kaj salatsaŭcojn. Ĝi estas la kontraŭo de la malhela, pli milda bordoza mustardo. Por fari majonezon taŭgas nur la diĵona mustardo.

Ekzistas multaj variantoj, ankaŭ malfajngrajna diĵona mustardo. Oftas la kombinaĵo kun estragono.

Historio
--------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Diĵona mustardo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Schrot&Korn: Warenkunde Senf Arkivigite je 2007-03-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Das Dekret vom 10. September 1937 im Original

Referencoj
----------
**Klára Vályi** [vAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vályi Klára** estis hungara akuŝistino, poeto. Ŝia geedziĝa nomo estis hungarlingve *Kováts Gáborné* [kovAĉ].

Klára Vályi  naskiĝis supozeble en 1750 en Hungara reĝlando en Jánosi (nuntempa Rimavské Janovce en Slovakio), ŝi mortis ie en 1820.

Biografio
---------

Pri vivo de Klára Vályi postrestis malmulte da informoj. Ŝi akiris akuŝistan diplometon en kurso de Reĝa Universitato de Pest. En la 1790-aj jaroj ŝi vivis en Komárom, kie ŝi apartenis al poezia rondo de Mihály Csokonai Vitéz kaj József Gvadányi. En la malfruaj 1790-aj jaroj kaj fruaj 1800-aj jaroj ŝi lernis en Vieno. En 1802 ŝi havis akuŝistan postenon en Hont, kie ŝi propagandis ankaŭ la bankultutron.

Ŝiaj poemlibroj
---------------

* *Buzdító versek a nemes magyar insurgensekhez* (1798)
* *Magyar Tempe* (Vác, 1807)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 149-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
La **djola lingvo** estas lingvo el la niĝer-konga lingvaro parolata en Gambio (1,2 milionoj da parolantoj), Senegalo (Kazamanco: 1,2 milionoj) kaj Gvineo Bisaŭa (0,8 milionoj). Ĝi estas la lingvo de la djoloj, kiuj loĝas en la regiono, kiu etendiĝas sur tiuj tri landoj.

La djola lingvo nomiĝas *Jola*, *Diola* aŭ *Djola* en diversaj naciaj lingvoj (franca, angla, djola).

Kelkaj djolaj frazoj
--------------------

* *- Kasumay?*  : Kiel vi fartas?
* *- Kasumay bale !* : Mi fartas bone.
* *- Yo!*  : Bone.
* *- Aw fof kasumay?* : Kaj vi ĉu bone?
* *- Fe! Kajayi bu?* : Perfekte. Kiel vi nomiĝas? (**j** *estas elparolata kiel [dj]*)
* *- Kajaom Toma !* : Mi nomiĝas Toma.
* *- Aw fof Kajayi bu?* : Kaj vi, kiel vi nomiĝas?
* *- Koneom Amay !* : Oni nomas min Amaj!
* *- Aw bay?* : De kie vi estas?
* *- Itali!* : De Italio!
* *- Aw Bobay?* : Kien vi iras?
* *- Bo Husuy!* : Al Husuy!
* *- Yo! Ujow kasumay !* : Bone! Bonan vojaĝon!

Lernolibro
----------

Parlons Jola - Langue et culture Diolas (en la franca lingvo), Christian Sina Diatta, eldonis *L'Harmattan*, 1998, ISBN 2-7384-7169-2

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Klára Kolonits** [koloniĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolonits Klára** estis hungara operkantisto (koloratursoprano). Ŝia avo estis Dénes Bartha.

Klára Kolonits naskiĝis la 15-an de oktobro 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Klára Kolonits akiris operkantistan diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1995. Ŝi partoprenis en majstrokursoj de Anne Reynolds, Walter Berry kaj Ileana Cotrubas. Post siaj studoj ŝi estis gastokantisto en Teatro Csokonai (Debrecen) (1995–1997), Nacia Teatro (Szeged) kaj Teatro Szigligeti (Szolnok) (1997–1998), Operetoteatro (Budapeŝto) (1998–2001). En tiu periodo ŝi havis rezultojn en kantistaj konkursoj, en 2002 ŝi ricevis statuson en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la sekvaj jaroj ŝi kantis kiel gasto ankaŭ enlande kaj en Eŭropo. Ŝi ricevis konkursajn premiojn ekde 1997, poste ŝtatajn premiojn, fine premion Kossuth en 2020. Ŝi havas edzon.

Elektitaj roloj
---------------

* Vincenzo Bellini: *Norma* – titolrolo
* Gaetano Donizetti: *Lammermoori Lucia* – titolrolo
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* – Melinda
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte – Reĝino de Nokto
* Giacomo Puccini: *La Bohème* – Mimì
* Giuseppe Verdi:
	+ *Rigoletto* – Gilda
	+ *Falstaff – Annuska*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 683888
 |
**Djerv** (Ꙉ ꙉ, kursive *Ꙉ ꙉ*) estas arĥaika litero de la cirila bosna alfabeto *Bosančica*. Ĝi estis iam uzata en la serbokroata lingvo. Ĉi tiu litero havis prononcon [dʑ] aŭ [tɕ]. Djerv estas bazo de la modernaj literoj Ћ kaj (malrekte) Ђ.

Kvankam ĝi ne estas uzata en nuntempaj lingvoj, ĝi ekzistas en Unikodo kun kodoj U+A648 Ꙉ majuskla, U+A649 ꙉ minuskla (la nombroj estas deksesumaj). En Unikodo ĉi tiu litero nomiĝas *Djerv*.

Kodoj
-----

| Signo | Ꙉ | ꙉ |
| --- | --- | --- |
| **Unikoda nomo** | CYRILLIC CAPITAL LETTER DJERV | CYRILLIC SMALL LETTER DJERV |
| Enkodigo | dekume | deksesume | dekume | deksesume |
| Unikodo | 42568 | U+A648 | 42569 | U+A649 |
| UTF-8 | 234 153 136 | EA 99 88 | 234 153 137 | EA 99 89 |
| HTML | &#42568; | &#xA648; | &#42569; | &#xA649; |

Referencoj
----------

1. ↑  Maretić, Tomislav.  (1899) *Gramatika i stilistika hrvatskoga ili srpskoga književnog jezika*, p. 14–15.

Vidu ankaŭ
----------

* Bosna lingvo
* Serbokroata lingvo

**Teĥnika noto:** Pro teĥnikaj limigoj iuj TTT-legiloj ne povas montri specialajn signojn, uzatajn en ĉi tiu artikolo. Tiaj signoj povas esti montritaj kiel kvadratetoj, demandosignoj aŭ aliaj sensencaj signoj depende de viaj TTT-legilo, operaciumo kaj instalitaj fontoj. Eĉ se via TTT-legilo kapablas interpreti UTF-8-n kaj vi instalis tiparon, kiu subtenas grandan diapazonon de Unikodo, vi eble bezonos uzi alian TTT-legilon, ĉar tiurilataj ebloj de TTT-legiloj ofte diferencas.

* Kategorio Djerv en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Holden Caulfield** estas fikcia rolulo de la aŭtoro J. D. Salinger en lia romano de 1951 nome La Gardisto en la Sekalo. Ekde la publikigo de la libro, Holden estas ikono de la adoleska emo al ribelo kaj angoro, kaj nune staras inter la plej gravaj roluloj de la usona literaturo de la 20a jarcento. La nomo Holden Caulfield estis uzata jam en nepublikigita rakonto verkita en 1942 kaj unuafoje aperinta presita en 1945. 

La centra figuro de tiu romano, Holden Caulfield, fariĝis ikono por kontraŭeco kaj rezisto adoleskulaj. La rakonto sekvas la spertojn de Holden en Novjorko en la tagoj post eksigo de Pencey Prep, lernejo universitat-prepara. En la libro, Holden perceptas kaj kritikas diversajn falsaĵojn kaj ŝajnojn kaj bedaŭras la perdon de mal-kulpo.

Pro klopodo "savi" la ĉefrolulo akre kontraŭstaras siajn proprajn kolegojn aŭ aliajn rolulojn kaj bedaŭras la morton de lia frato (kio tre verŝajne malstabiligis lian menson) kaj bone rilatas apenaŭ nur kun sia pli juna fratino Phoebe.

Kontraŭe al tiu sava dediĉo, Holden preskaŭ ĉiam fiaskas rilati kun aliuloj, kverelas kun siaj kolegoj kaj proksimuloj, malprofitas helpon de instruistoj, intimas nek kun la gepatroj nek kun la fianĉeblaj amikinoj kaj eĉ miskomprenas bonan traktadon de instruisto kvazaŭ tiu estus delogulo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672960
* GND: 122740505
* LCCN: no2022066237
* VIAF: 61384366
* SUDOC: 033951306
* BNF: 12475589r
 |
**Péró Jovánovics Szegedinác** [jovanoviĉ segedinac], serbe *Pera Jovanović Segedinac/Пера Јовановић Сегединац* laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szegedinác Jovánovics Péró** estis serba hungaria soldato, oficiro, antaŭlasta kamparana ribelulo de Hungario.

Memorŝtono pri Péró Jovánovics Szegedinác
Péró Jovánovics Szegedinác  naskiĝis en 1655 en Hungara reĝlando en Pécska. Li mortis la 4-an de aprilo 1736 en Buda.

Biografio
---------

Péró Jovánovics Szegedinác devenis el serba familio. Li iĝis soldato, ĉar tiutempe la serbaj soldatoj havis privilegiojn. Li partoprenis en la kontraŭturkaj militoj ekde 1684, fine li atingis la rangon kapitano. En 1718 la turkoj plene forlasis Hungarlandon kaj komenciĝis paca periodo. Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio) forprenis privilegiojn de la serboj kaj li trudis preni la katolikismon. Szegedinác kolektis armeon el la malkontentaj serboj, krome li kolektis ankaŭ hungarojn (li parolis ankaŭ hungare). La ribelo komenciĝis en 1735 en Békésszentandrás. La ribelo iĝis kaosa, preskaŭ nekomprenebla. Baldaŭ alia serba militestro (fidela al la reĝo) arestis Szegedinác-on kaj sendis al Buda. Li estis persekutita, lia kadavro estis tranĉita al 4 partoj, ili estis longe montritaj en 4 urboj.

Memorigiloj
-----------

* memorŝtono en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-05-01 per la retarkivo Wayback Machine
**Béla Keresztesi** [keresteŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keresztesi Béla** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982), membro honora de Bulgara Scienca Akademio (1987).

Béla Keresztesi  naskiĝis la 3-an de januaro 1922 en Kiskunfélegyháza. Li mortis la 15-an de januaro 2001 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Keresztesi frekventis universitaton en Sopron, poste li laboris en arbaro apud Miskolc inter 1946-1949. Baldaŭe li okupiĝis pri arbarigo de Granda Hungara Ebenaĵo, sed li plulernis ankaŭ en Leningrado. Inter 1960-1987 li gvidis arbaristan instituton, poste li estis esplora profesoro ĝis la emeritiĝo en 1995. Ekde 1975 li ankaŭ instruis en universitato en Budapeŝto. Li okupiĝis precipe pri robinioj, kiujn ankaŭ la abeloj profitas. Li longe redaktis fakrevuon *Erdő* (=arbaro). Li ricevis memormedalon en 1957, premiojn en 1968 kaj 1981.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Akáctermesztés Magyarországon* (Produkto de robinioj en Hungario), (1965)
* *Geschichte der forstlichen Forschung in Ungarn* (1973)
* *The black locust* (1988)
* *Forestry in Hungary 1920–1985* (1991)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Béla Jankovich** [jankoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jankovich Béla** estis hungara politikisto, ministro, ekonomikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Béla Jankovich  naskiĝis la 29-an de aprilo 1865 en Pest (urbo). Li mortis la 5-an de aŭgusto 1939 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Jankovich frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li plulernis en Londono kaj Freiburg. Inter 1891-1893 li ĉirkaŭvojaĝis la Teron. Hejmenveninta li okupiĝis pri sia bieno en Tésa. En 1901 li ekinstruis en universitato de Budapeŝto, en 1910 li estis deputito parlamenta. Inter 1913–1917 li estis ministro, li strebis multe pri evoluo de la edukado. Baldaŭe li forlasis la politikon, sed li restis membro en la supera ĉambro.

Memorigiloj
-----------

Groto en Gerecse havas la nomon "Jankovich"

Verkaro (elekto)
----------------

* *Ázsió és áralakulás az Osztrák–Magyar Monarchiában* (1899)
* *Az értékelmélet mechanikai alapelveiről* (1906)
* *Művelődéstörténeti párhuzamok Nyugaton és Keleten* (1911)
* *A világpiac helyzete és a drágaság Magyarországon* (1922)
* *Beiträge zur Theorie des Geldes* (1926)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 443410
 |
**Maros Művészegyüttes** maroŝ myvesedjyteŝ (**Artemsemblo Maroŝo**) rumane: **Ansamblul artistic profesionist "Mureşul"** estas profesia popoldanc- kaj popolkantensemblo en Târgu Mureș.

Historio
--------

Ĝi fondiĝis sub nomo *Állami Székely Népi Együttes* (Ŝtata Sikula Popolemsemblo) en aŭtuno de 1956 kun 134 membroj el kiu 60 estis ĥoranoj, 24 dancistoj, 24 orkestranoj, 26 teknika, administracia kaj artgvidantoj. Ĝiaj anoj estis varbitaj el inter talentaj amatoroj. Ĝia fonddirektoro estis Zoltán Hajdu, kiun sekvis Lóránt Szalman kapelestro-direktoro, poste Erzsébet Kerekes Tóth, Dénes Székely, Mihai Mircea Art. Emilia Lateş. Ĝia administra direktoro estis Béla Körösi. De 1959 la nomo de ensemblo estis *Állami Dal- és Táncegyüttesre* (Ŝtata Kant- kaj Dancensemblo) kaj 1970 funkciis pli kiel la ĥoro de loka ŝta filharmonio. Samjare de 1-a de septembro fondis la *Maros Művészegyüttes* kun 60 membroj en kadro de Ŝtata Filharmonio. Nur de majo 1980 memestariĝis kaj funkcias kun rumana kaj hungara sekcioj. Eksterlande prezentiĝis en: Jugoslavio (1969), Federacia Respubliko Germanio (1972), Hungario (1975, 1980), Mongolio, Koreio, Ĉinio, Sovetunio (1977), Ĉeĥoslovakio (1990), Francio (1991). Parto malgranda de ensemblo gastrolis ankaŭ en Usono kaj Kanado en jaroj 1971 kaj 1978.

Artgvidantoj
------------

Ĝiaj kapelestroj estis: Lóránt Szalman, Csaba Szabó, Gyula Szarvady , József Hencz, József Birtalan kaj Judit Birtalan. Instrukapelestris: Sándor Tóth, Walter Hubbes. Koreografiis: Ghissa Éghy, István Domokos , Sándor Haáz (fondintoj), Dénes Székely, Lajos Lőrincz. Ĝia kostum- kaj scenejdizajnistino: Irma Orbán. Artsekretarioj : László Forró , Fejér Elemér, Mátyás Kozma, Tibor Fátyol, István Pávai.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retpaĝo de Rumania Hungara Popoldancasocio.
**Artemono** aŭ *Artemaso*, angle: Artemon, (3-a jarcento) estis roma kristano kaj teologo, menciita ĉe antikvaj aŭtoroj kiel ĉefo de kontraŭtriunua sekto en la Romo de la 3-a jarcento.

Pri lia vivo preskaŭ nenio estas konata certe. Eŭsebio de Cezareo (*Historia ecclesiastica* – Prieklezia historio -, V, 28) subtenis ke Artemono estis majstro de Paŭlo el Samosata, opinio konfirmita en la agoj de la sinodo de Antioĥio (264, kiuj parolas pri la du teologoj kiel pri du personoj per komuneco kaj per reciproka helpo. Eŭsebio kaj Teodoreto el Ciro (*Haereticorum fabulae*, II, 4; V, II) priskribas lian instruaĵon kiel negadon pri la dieco de Jesuo: li subtenis ke Jesuo estas nur simpla homo (*psilos anthropos*) adoptita de Dio en la momento de la bapto en la rivero Jordano.

Laŭ liaj refutantoj, Artemono falsis la Sanktajn librojn kaj apelaciis al la tradicio por subteni siajn erarojn, kiu tamen diras la kontraŭon. Ambaŭ cititaj aŭtoroj mencias la fontojn el kiuj ili reprenis: Eŭsebio el sentitola verko, dum Teodoreto el *eta labirinto*, atribuita, unuamomnete al Kajo, roma presbitero, sed hodiaŭ al Hipolito el Romo.

Bibliografio
------------

* *Catholic Encyclopedia*, Volumo I New York 1907, Robert Appleton Company.
* Katolikaj enciklopedioj:
	+ Enciclopedia\_Cattolica
	+ Arkivigite je 2014-07-09 per la retarkivo Wayback Machine Cathopedia
	+ Catholic\_Encyclopedia

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭsebio de Cezareo
* Lukiano el Antioĥio
* Lukiana skolo
* Ekzegezo
* ekzegeza aleksandia skolo
* Prieklezia historio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500411
* GND: 102386773
* VIAF: 10236038
 |
**Klimeno** (helene **Κλύμενος**, latine *Clymenus*) estis en la helena mitologio nomo de du staturoj.

Klimeno - orĥomena reĝo
-----------------------

Vizitante Tebon li estis trafita per ŝtono, kiun ĵetis loka koĉero tiel malfeliĉe, ke la reĝo mortis. Tiu ĉi evento havis gravajn konsekvencojn, ĉar Klimena filo Ergino militiris per sia armeo al Tebo, la urbon konkeris kaj subigis al si.

Por tebanoj li ordonis pezajn impostojn por dudek jaroj kaj krome ankoraŭ liveradon de cent brutoj ĉiujare. Krom la financa kaj havaĵa perdoj estis tiu ĉi akto esprimo de orĥomena fieraĉo kaj ofendo al Tebo.

Sed pagado de la impostoj finiĝis multe pli frue: en Tebon revenis heroo Heraklo, kaptis impostkolektistojn kaj sendis ilin kripligitajn al orĥomena reĝo. Tiun poste devigis al Tebo redoni duoblon de ĝis tiam pagitaj impostoj.

Klimeno el Arkadio
------------------

Tiu ĉi viro eksopiris sian propran filinon Harpalon. Li malhonorigis ŝin kaj poste edzinigis al viro nomata Alastoro. Pli poste li ree de Alastoro ŝin forrabis. Venĝo de Harpalo estis kruela: sian filon kaj same sian fraton ŝi mortigis kaj manĝaĵon de li prezentis al sia patro. La dioj transformis ŝin en rabobirdon kaj Klimeno memmortigis sin.