recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zemplínska šírava
**Zemplínska šírava** (hungare *Széles tó*) estas akvorezervujo en orienta Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. La slovaka nomo devenas de la historia departemento.

Bazaj informoj
--------------

* Longo: 11 km
* Larĝo: 3.5 km
* Profundo averaĝa: 9.5 m (plej profunda: 14 m)
* Areo: 33 km²
* Volumo: 334 mio m³

La lago ricevas la akvon de Laborec kaj de rojoj proksimaj. Enfluejo kaj elfluejo troviĝas en la okcidenta flanko proksime de Michalovce, krome estas elfluejo de Hnojné. La slovaka maro havas komparon kun Balatono, kiu nomiĝas "Hungara maro". Ambaŭ lagoj norde havas montojn, sude ebenaĵon. Apudbordaj vilaĝoj estas oriente Jovsa, norde Kusín, Klokočov, Kaluža kaj Vinné, sude Zalužice, Lúčky kaj Hnojné.

Historio
--------

La akvorezervujo konstruiĝis inter 1961-1965 kaj tuj iĝis ŝatata feriejo. La turistoj nomumas ĝin **Slovaka maro**.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Slovaka maro en la mapo

* Kategorio Zemplínska šírava en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rotten Tomatoes** (esperante *putraj tomatoj*) estas usona reta datumbazo pri filmoj kaj televido. La firmao estis lanĉita en aŭgusto 1998 fare de Senh Duong kaj ekde januaro 2010 estis posedata de Flixster, kiu estis poste akirita en 2011 de Warner Bros. La nomo "Rotten Tomatoes" venas de la praktiko de spektantaroj ĵeti putrajn tomatojn dum malaprobado de malbona scenejospektaklo.

Historio
--------

*Rotten Tomatoes* estis lanĉitaj la 12-an de aŭgusto 1998, kiel libertempoprojekto de Senh Duong. Kiam li kreis Rotten Tomatoes lia celo estis "krei ejon kie homoj povas ricevi aliron ĝis recenzojn de gamo da kritikistoj en Usono". Kiel fanatikulo de de Jackie Chan, Duong estis inspirita por krei la retejon post kolektado de ĉiuj recenzoj de la filmoj de Chan kiam ili estis publikigitaj en Usono. La unua filmo kies recenzoj estis prezentitaj sur Rotten Tomatoes estis *Your Friends & Neighbors* (1998). La retejo estis tuja sukceso, ricevante menciojn de Netscape, Yahoo! kaj USA Today ene de la unua semajno da ĝia lanĉo, ĝi altiris "600-1000 ĉiutagaj unikaj vizitantoj" kiel rezulto.   

Duong formis teamon kun Berkeley samklasanoj Patrick Y. Lee kaj Stephen Wang, liaj iamaj partneroj ĉe la interreta dizajnofirmao Design Reactor, por trakti Rotten Tomatoes kiel plentempa tasko. Ili oficiale lanĉis ĝin la 1-an de aprilo 2000.  

En junio 2004, IGN Entertainment akiris Rotten Tomatoes por sekreta sumo. En septembro 2005, IGN estis aĉetita fare de News Corp Fox Interactive Media. En januaro 2010, IGN vendis la retejon al Flixster. La kombinita atingo de ambaŭ firmaoj estas 30 milionoj unikaj vizitantoj monate en ĉiuj malsamaj platformoj, laŭ la firmaoj. En majo 2011, Flixster estis akirita de Warner Bros.

| Ikono |  % | klasifo |
| --- | --- | --- |
|  | 75–100% | **Certified Fresh** |
|  | 60–100% | **Fresh** |
|  | 0–59% | **Rotten** |

Kritikoj de la spektantaro
--------------------------

Ĉiu filmo havas la kritikojn de la spektantoj "user average", kiu kalkulas la elcenton laŭ la opinioj de registritaj uzantoj pere de 10 stela skalo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ikono de positiva kritiko |
|  | Ikono de negativa kritiko |

Referencoj
----------

1. ↑   Kiel Rotten Tomatoes fariĝis la plej influa retejo el Hollywood (angle). *Los Angeles Times*. Alirita 2018-04-18.
2. ↑   Stephen Wang (angle). angel.co. Alirita 2018-04-18.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Rotten Tomatoes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654556
 |
**Öreglak** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Lengyeltóti. La loknomo signifas: malnova-loĝej'.

Panoramo de Öreglak
Kastelo de Öreglak
Öreglak

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 21 km²
* Koordinatoj: 46° 36′ N 17° 38′ O﻿ / ﻿46.60 °N, 17.63 °O﻿ / 46.60; 17.63 (mapo)Koordinatoj: 46° 36′ N 17° 38′ O﻿ / ﻿46.60 °N, 17.63 °O﻿ / 46.60; 17.63 (mapo)
* Loĝantaro: 1720
* Poŝtkodo: 8697
* Telefonprefikso: 85

Situo
-----

Öreglak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Fonyód. Lengyeltóti troviĝas 8, Fonyód 20, Marcali 21, Igal 30 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 en formo *"Lak"*. En la 15-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis, kiun la turkoj okupis en 1566, poste la vilaĝo senhomiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, vendejo, drinkejo.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna el la 18-a jarcento
* kastelo de Jankovich [jankoviĉ] kun parko

Fontoj
------

* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.nagyvofely.hu
* w.oreglak.hu
La **areno de Verono** - itale *Arena di Verona* - estas bone konservita romia amfiteatro kaj post la Koloseo en Romo estas la dua plej granda konservita antikva amfiteatro. La areno havas longon de ĉirkaŭ 138 metroj, larĝon de ĉirkaŭ 110 metroj kaj alton de ekzakte 24,1 metroj. La 45 sidlokaj ŝtupoj de la publikejo poe havas alton de 45 centimetroj kaj sume nuntempe povas gastigi 22.000 spektantojn.

Historio
--------

fasado
la "alo" de la areno
en la interno
La teatrejo konstruiĝis ĉirkaŭ la jaro 30 post Kristo kaj tiutempe situis ekster la urbomura remparo de la romia loĝloko Verono. Dum la antikva epoko la areno povis gastigi pli ol 30.000 spektantojn kaj uziĝis por luktoj de gladiatoroj kaj aliaj spektaklaj konkursoj. La ekstera fasado konsistis el blanka kaj rozkolora kalkoŝtono. Post tertremo de la jaro 117, kiu detruis la plejparton de la ekstera fasado, la areno estis ŝtonrompejo por la kreskanta mezepoka urbo Verono. Nuntempe restis nur kvar arkoj de la ekstera ringo de la areno, kiu origine komplete ĉirkaŭis la internan publikejon kaj scenejon – la kvar arkoj de la urbanoj nomiĝas „l'ala" – "la alo".

Dum la jaro 1278 la areno estis la loko de la lasta granda ekzekuto de kataroj. Post la sukcesoj de la katolika inkvizicio dum la 1250-aj jaroj en la batalo kontraŭ la malsamkredaj kataroj en Suda Francio, la nemortintaj kataroj fuĝis al Norda Italio kaj povis dum pli ol du jardekoj teni la fortikaĵon Sirmione kiel lastan rifuĝejon. Dum la jaro 1276 la fortikaĵo tamen estis konkerita de katolikaj soldataroj kaj la ĉirkaŭ 200 dum la konkero nemortigitaj kataroj estis malliberigitaj, kaj dum la jaro 1278 en la areno de Verono publike bruligitaj.

Dum la renesanco ekzistis planoj, utiligi la konstruaĵon denove kiel teatrejo. Tamen nur ekde la jaro 1913 la areno vere regule estas teatrejo kaj precipe operejo. La 10-an de aŭgusto 1913 okaze de la 100-jara naskiĝtaga jubileo inaŭgure sursceniĝis la opero Aida de Giuseppe Verdi. Pro la elstara akustiko la areno rapide fariĝis renoma operejo kaj koncertejo. Nuntempe precipe dum la monatoj junio, julio kaj aŭgusto en la amfiteatro okazas operaj prezentoj kaj rokmuzikaj koncertoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Areno de Verono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Areno de Verono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Areno de Verono (retejo itallingva) Arkivigite je 2011-04-26 per la retarkivo Wayback Machine
* angla traduko de la itala retejo[*rompita ligilo*]
* Areno de Verono (retejo germanlingva)
* aktuala reta foto de la areno Arkivigite je 2011-05-30 per la retarkivo Wayback Machine

45° 26' 20" N, 10° 59' 40" E Mapo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 263666
* GND: 4416557-2 1024966-7, 4416557-2
* LCCN: sh98002090
* VIAF: 137144663 141965332, 137144663
* ISNI: 0000 0001 2165 9603
* SUDOC: 034525114
* BNF: 12527265j
* NKC: ko2004233267
 |
**Zoltán Majó,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Majó Zoltán** estas hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Majó-Petri*.

Zoltán Majó naskiĝis la  15-an de decembro 1970(nun 1970-12-15) en Pitvaros.

Biografio
---------

Zoltán Majó maturiĝis en gimnazio en Hódmezővásárhely en 1989, poste li akiris pedagogian diplomon en 1995, ekonomikan diplomon en 1999 en Scienca Universitato Attila József. Ekde 2000 li estis asistanto, post 4 jaroj lektoro en la universitato. Li doktoriĝis en Universitato de Miskolc en 2005, post 3 jaroj li akiris sciencan gradon Ph.D. en Szeged kaj en 2009 li docentiĝis. Inter 2016-2022 li gvidis ankaŭ la lokan publikan trafikan entreprenon. Li ricevis premiojn en 1989 kaj 2010.

Elektitaj libroj
----------------

* *Szájt-propaganda.* (kunaŭtoro, 2004)
* *A menedzsment alapjai.* (kunaŭtoro, 2007)
* *Menedzsment II. A sikeres vállalkozások.* (kunaŭtoro, 2008)
* *Szolgáltatások világa* (kunredaktoro, 2009)

Fontoj
------

* biografio hungare
* datenoj
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849735
 |



* Portalo pri Biografio
*Atentu: Ne konfuzu kun la amerika verkisto Inkao Garcilaso de la Vega*

---

**Garcilaso de la VEGA** (1498-1536) naskiĝis en Toledo, Hispanio, nobelo kaj militista kavaliro ĉe imperiestro Karolo. Lia edziĝo okazis laŭ imperiestraj ordonoj, do li enamiĝis je alia nobelino, kiu poste edziniĝis siavice kaj poste mortis, do Garcilaso havis du diversajn kialojn kiuj malhelpis lian amon kaj tio aperos en liaj poemoj. Krome li estis militisto en Francio kaj ĉefe en Italio kie li ekkonis la renesancajn kulturon kaj literaturon. Li mortis sekve de militvundo kiam li estis nur 35-jara.

Ties **graveco** baziĝas en la fakto, ke li revoluciis la tiaman versfaradon ankoraŭ mezepokan per eniro en la **renesanca maniero** kie **amo** estas ne nur la ĉefa temo, sed ankaŭ ununura kaj krome tute aparta de spiritaj konfuzoj. Li enmodigis la strofaron soneto kiun jam uzis la Markizo de Santillana [santijana] jarcenton antaŭe. Por tio ĉio li kunlaboris kun sia amiko Johano Boskano, kies poemoj aperis kun liaj ĝis kiam posteuloj apartigis ilin omaĝe de la kvalito de tiuj de Garcilaso.

Liaj **sonetoj** estas almenaŭ 38. En ili troviĝas ofte **invitado je amo** kaj profito kaj ĝuo de juneco kaj beleco, kiel ekzemplo de renesanca nereligia spirito.

En liaj tri **eglogoj** aperas fikciegaj ŝafpaŝtistoj kiuj kantas sian amsenton. Ofte tiuj sentoj enhavas penon pro neakceptado farita de la virino aŭ eĉ morto de tiu ĉi, la du realaj spertoj kiuj kortuŝis la aŭtoron.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Garcilaso de la Vega en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝaro pri Garcilaso de la Vega
* Amo en la eglogoj de Garcilaso (hispane)
* Soneto de Garcilaso tradukita al Esperanto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 61684
* GND: 118716344
* LCCN: n80005055
* VIAF: 100186624
* ISNI: 0000000122834303
* LIBRIS: 237501
* SUDOC: 027179214
* BNF: 11927820s
* NDL: 031546448
* NKC: jn20000402501
* ICCU: CNCV001220
* BNE: XX931941
 |
**Margit SLACHTA** [ŝlaĥta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Slachta Margit** estis hungara politikisto, la unua hungara virina parlamentano, instruisto, feministo, monaĥino. Ŝia familia nomvarianto estis **Schlachta**, ŝiaj nobelaj antaŭnomoj estis *zadjeli kaj nádasi* [nAdaŝi].

Memortabulo pri Margit Slachta
Margit Slachta  naskiĝis la 18-an de septembro 1884 en Hungara reĝlando en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio), ŝi mortis la 6-an de januaro 1974 en Usono en Bufalo.

Biografio
---------

Margit Slachta frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplometon pri instruisto en Kalocsa. Ŝi studvojaĝis al Germanio, hejmenveninta en 1906 ŝi ekinstruis en Győr, poste en Budapeŝto. En 1908 ŝi denove vojaĝis al Germanio, kie ŝi studis la socialan laboron. Hejmenveninta ŝi aktivadis en tiu laboro, ŝi fondis virinan klubon kaj lernejon. Depost la 1-a mondmilito ŝi ankaŭ politikadis, eĉ ŝi estis parlamenta deputito inter 1920-1922. Dum la nazia erao ŝi protestis kontraŭ la deportadoj kaj ŝi helpis kaŝiĝi al judoj. Depost la 2-a mondmilito ĝis la komenciĝinta socialismo ŝi denove estis parlamentano. En 1949 ŝi disidis al Usono, ŝi parolis en Radio Libera Eŭropo. Ŝi ankaŭ en Usono estis aktiva en la sociala laboro, ŝi helpis al la hungaraj rifuĝintoj post falo de la hungara revolucio de 1956. Ŝi ricevis premion Justuloj inter la popoloj en 1969, postmortajn premiojn de la hungara ŝtato.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A puszták rejtekéből az élet centrumába* (1918)
* *Elkapott sugarak* (1927) - vojaĝpriskribo pri Usono
* *Pünkösdi tűz* (1944)
* *Sugárzó élet* (1993) - elektitaj kontribuoj

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2016-09-11 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Notoj
-----

1. ↑  Margit Slachta - Jad Vaŝem website (angle)

* Kategorio Margit Slachta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567157
* GND: 129963984
* LCCN: n2019062668
* VIAF: 35549563
* ISNI: 0000000078736465
 |
**Stiliko** (latine **Flavius Stilicho**, n. ĉirkaŭ 359, m. la 22-an de aŭgusto 408) estis romia generalo kaj konsulo.

Vivo
----

Stiliko naskiĝis en Germanio kaj estis filo de vandala patro kaj romia patrino. Probable, malkiel la plejparto de la germanoj, li aniĝis al la ortokdoksa katolika eklezio, ne al arianismo (tiutempe ne okazis la disiĝo de la romaktolika kaj ortodoksa eklezioj); kaj ne verŝajnas ke Ariano atingus la rangon de konsulo.

Li eniris la romian armeon, kaj, dum la regado de imperiestro Teodozo la 1-a, lia kariero antaŭeniris ĝis li iĝis generalo. En 383 Teodozo sendis lin kiel diplomato al la kortego de la persa reĝo Ŝapur la 3-a por pridiskuti la partigon de Armenio. Teodozo tiom fidis al Stiliko ke li edzigis lin al sia nepino Serena.

Teodozo unue regis nur la orientan duonon de la romia imperio. En 392, post la morto de la okcidenta imperiestro Valentiniano la 2-a, Stiliko helpis kunigi la armeon kiu venkis dum la decida batalo en 394 per kiu Teodozo iĝis ankaŭ okcidenta imperiestro. Poste Teodozo nomumis Stilikon kuratoron de sia filo Honorio.

En 395 Teodozo mortis. Lia filo Honorio sekvis lin kiel reganto de la okcidenta duono de la romia imperio, kaj ties frato Arkadio kiel reganto de la orienta duono. Ambaŭ estis malfortaj imperiestroj. Okcidente Stiliko iĝis la fakta ĉefestro de la romia armeo kaj la neoficiala reganto de la okcidenta imperio. Li militis kontraŭ Alariko la 1-a, reĝo de la visigotoj, kiun li venkis en 397. La saman jaron li subpremis ribelon en Afriko. En 401 Stiliko forpelis pluan invadon de visigotoj sub Alariko kaj ties ostrogotaj alianculoj. En 402 Stiliko denove venkis Alarikon, kaptante ties edzinon: Alariko malfacile eskapis kun la plejparto de siaj batalistoj. Sekvis plua venko kontraŭ Alariko la sekvantan jaron.

En 405 Stiliko ordonis la detruon de la libroj sibilaj ĉar la enhavo instigis homojn kontraŭi lian registaron.

Falo
----

Stiliko havis multajn potencajn malamikojn. Fine de 406 lia milita bonŝanco ĉesiĝis: li malsukcesis kontraŭ gotan transiron de la Rejno. En 408 li malsukcesis subpremi ribelon de Konstantino la 3-a (okcidenta imperiestro). La malamikoj de Stiliko kaptis la oportunon. La 13-an de aŭgusto tiun jaron romia armeo ĉe moderna Pavio mortigis sep superajn ŝtatoficistojn. Stiliko retiris sin al Raveno kie li kaptiĝis. Li ekzekutiĝis la 22-an de aŭgusto.

Restis neniu generalo tiom kapabla kiom Stiliko. Lia morto plifaciligis la visigotan invadon de Italio kaj la 410-an disrabon de Romo fare de Alariko.

Idoj
----

Stiliko kaj lia edzino Serena havis tri idojn:

* Eŭkerio, filo kiu ekezekutiĝis kune kun siaj gepatroj en 408
* Maria, kiu estis la unua edzino de imperiestro Honorio
* Thermantia, kiu estis ties dua edzino

* Kategorio Stiliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304150
* GND: 11875534X
* LCCN: n92059164
* VIAF: 27866966 38569929, 27866966
* ISNI: 0000 0000 7973 6889
* SUDOC: 167258613
 |
**Zorio** (japane 草 (ぞう)履 (り), zōri [dzoːɾʲi]) estas speco de japandevena sandalo.

Priskribo
---------

La zorio estas sandalo kun nur plandumo kaj du rimenoj, kiuj kuniĝas inter la unuaj du piedfingroj.

Tradiciaj japanaj zorioj estas sandaloj plektitaj el rizo-pajlo. Hodiaŭ, tamen, zorioj kutime estas faritaj el gumo aŭ plasto.

Interalie, zorioj estas uzataj por iradi ĉirkaŭ basenoj, ĉar pro uzataj materialoj kaj malsimile al plejparto de la aliaj piedvestoj, ili ne damaĝiĝas pro longtempa enesto en akvo.

Historio
--------

Zorioj devenas de Japanio, kie pajlaj zorioj estis portataj dum jarmiloj. La japanlingva nomo *zōri* konsistas el la ĉindevenaj morfemoj *sō* (japane 草 (そう)) "herbo" kaj *ri* (japane 履 (り)) "ŝuo", pro la tradicia konsisto el pajlo.

Post la Dua Mondmilito, dum kiu aliaj landoj batalis kontraŭ Japanio, la revenintaj Usonaj, Aŭstraliaj, kaj Nov-Zelandaj soldatoj popularigis zoriecajn sandalojn en siaj landoj.

La migrado de japanoj en Brazilon popularigis la zorion en Brazilo; la plej granda produktanto estas la brazila marko Havaianas, kiu ekde 1962 — laŭ propra deklaro — produktis pli ol 2,3 miliardojn da paroj.

Galerio
-------

* Japanaj viraj zoriojJapanaj viraj zorioj
* Japanaj inaj plastaj zoriojJapanaj inaj plastaj zorioj
* Virina piedo kun zorioVirina piedo kun zorio
* Tradiciaj rizpajlaj zoriojTradiciaj rizpajlaj zorioj
* Zorioj vendataj en San-Paŭlo, BraziloZorioj vendataj en San-Paŭlo, Brazilo

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: zori/o

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Zorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Getaoj
* Zorio (ŝuo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 山根 一郎 (2007).  日本人の歩き方 (japane).
**Ernst ORTLEPP** (Droyßig, 1-a de Aŭgusto 1800 - Pforta, 14-a de Junio 1864) estis germana poeto.

Ortlepp naskiĝis en Droyßig proksime de Zeitz, filo de luterana pastoro. Li ĉeestis al la lernejo en Pforta ĝis li iĝis 19-jaraĝa kaj studis Teologion kaj Filozofion en Leipzig. Li lasis la universitaton en 1824 sen atingi gradon.

*Schillerlieder*, de Ernst Ortlepp, 1839.
Ernst revenis al Leipzig en la 1830-aj jaroj kaj famiĝis pro siaj politikaj poemoj. Kelkaj el ili estis dediĉitaj al Pollando kaj ties lukto por la sendependigo. En tiu epoko li ekkonis Richard Wagner (Orlepp ekkonis ankaŭ Johann Wolfgang von Goethe kelkajn malmultajn jarojn poste). Liaj kritikoj pri Fieschi alarmis la aŭtrian kancelieron Metternich, kiu uzis sian povon por eviti la publikigon de tiu poemo. Ortlepp estis deklarita *persona non grata* de Leipzig en 1836.

Li translokiĝis al Württemberg, kie li vivis ĝis 1837. En tiu periodo li vivtenis sin per traduko de la verkoj de aliaj poetoj kiel Lord Byron. Ortlepp klopodis krei nacian poemon, kian li nomis "Germania", dum la revolucio de 1848. Lia ekonomia situacio malboniĝis ĝis li estis elpelita de Württemberg en 1853, kaj revenis al sia naskoloko.

La ekzisto de Ortlepp iĝis pli nestabila post malsukcesa klopodo iĝi universitata profesoro en 1856. Li suferis kelkajn problemojn, probable okazigitajn pro alkoholismo, kaj estis enprizonigita dufoje en Zeitz. Li plue verkis poezion dum li publikigis en ĵurnalo de Naŭmburgo. Li ankaŭ verkis versojn por privataj klientoj.

Dum la lastaj jaroj de sia vivo, pasigis multan tempon en sia iama lernejo, en kiu kelkaj instruistoj kaj studentoj iĝis liaj amikoj. Inter ili estis Friedrich Nietzsche. Kelkaj biografoj opinias, ke Ortlepp estis la mentoro de Nietzsche kaj influis super li profunde.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 745816
* GND: 117148970
* LCCN: n2001061927
* VIAF: 5177903
* ISNI: 0000000106529130
* SUDOC: 106909770
* BNF: 14587499x
* BIBSYS: 14015636
* NKC: hka2010607002
 |
**József NÉMETH** (naskiĝis la 28-an de aprilo 1960) vivas en Hungario. Li estas konata esperantisto.

Studoj kaj kariero
------------------

En 1983 József NÉMETH diplomitiĝis kiel bibliotekisto kaj bazlerneja instruisto pri matematiko. Li laboris en la urba biblioteko de Pápa (1983-85) kaj estris la kulturdomon de pedagogoj (1987-89). Ekde 1985 li laboris en bazlernejo instruante 6—14-jarajn infanojn.

En 1994 li sukcese trapasis ekzamenon pri la germana lingvo, kaj samjare estas diplomita kiel Esperanto-instruisto en la pedagogia altlernejo de Szombathely. En 2000 li estas diplomitita kun laŭdo pri informadiko en la Universitato de Veszprém. En 2006 en la sama universitato ricevis diplomon kiel fakpedagogo pri pedagogiaj mezurado kaj taksado. Poste li laboris kiel instruisto pri informadiko kaj matematiko.

Esperanto-agado
---------------

József NÉMETH organizas Esperanto-grupojn kaj instruas Esperanton en kursoj, fakrondoj kaj en oficialaj bazlernejaj klasoj. Partoprenis la surbendigon de la instrumaterialo de Blazio Wacha. Krom la organizado, regule aperigas artikolojn en la Esperanto-gazetaro kaj en la lokaj hungarlingvaj gazetoj. En 1985 kaj 1987 aperis en lia traduko du libretoj. La unua enhavas fabelojn, poemojn, la dua estas dulingva ŝercaro. Dum kelkaj jaroj estis redaktoro de *Savaria Esperanto-Revuo*, la iama organo de la Esperanto-asocioj de la departementoj Vas kaj Zala. En 1995 entreprenis la redaktadon de *Internacia Pedagogia Revuo*. En 1996 li transprenis la gvidadon de hungara sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), reordigis ĝian administradon kaj sukcesis eĉ ricevi ŝtatajn subvenciojn. Kun Márta Kovács [kovaĉ] partoprenis la kompiladon de aŭda KD kun la prelegoj de István Szerdahelyi. En 2007 li redaktis libron (META 2007), kiu enhavas informojn, fotojn kaj grandparte ankaŭ biografiojn de 100 aktivaj hungaraj E-instruistoj.
Li redaktas le hejmpaĝojn de ILEI, ILEI-HU kaj IPR.

De 1999 redaktas la organon de INOE, *Naturista Vivo*. Inter 2007 kaj 2019 li redaktis la organon de TEVA (*Esperantista Vegetarano*).
**Zorka Janů** (propranome Zora Babková) estis ĉeĥa aktorino. Ŝi naskiĝis la 9-an de julio 1921 en Štěchovice, kie ŝiaj gepatroj libertempis. Ŝia je sep jaroj pli aĝa fratino estis aktorino Lída Baarová. Zorka estis pli bela kaj pli talentema ol ŝia fratino. Sed ŝi havis depresojn, kiuj kun aliĝanta aĝo malboniĝis, kaj sentojn de senbezona memsubtaksado.

En filmo ŝi debutis en la jaro 1933 kiel dekdujara knabineto en komedio *Madla z cihelny* de reĝisoro Vladimír Slavínský. Post kvar jaroj ŝi revenis antaŭ filma kamerao en malgrandaj roloj de studentinoj kaj junulinoj. La unuan grandan rolon ŝi kreis en filmo *Ohnivé léto* (1939), kie ŝi rolis kiel jam egalvalora kunulino kun sia fratino Lída. Plej multe da filmoj ŝi poste rolis en la jaro 1940.

Dum la dua mondmilito ŝi suferis pro problemoj de sia fratino, kiu estis konata kiel amantino de Joseph Goebbels, la nazia ministro de propagando. Al malfeliĉaj amoj al la edziĝinta František Kožík kaj al aktoro Karel Höger ankoraŭ aliĝis duboj pri si mem. Ŝi ne kredis al sia bonega aktora arto kaj al sia bela aspekto. Ŝi pensis, ke ŝi estas dika, kaj ŝi tenis drastajn malsategojn - dum kelke da monatoj ŝi manĝis sole unu kukurbon ĉiutage. Sekve de tio komencis ŝveligi ŝia vizaĝo kaj ŝi suferis pro depresivaj doloroj de la kapo. Fine de la jaro 1940 ŝi tial forveturis en nervan sanatorion, sed en februaro de 1941 ŝi estis denove en Prago kaj ŝi rolis en teatro. Ŝia lasta filmo, kie ŝi rolis, estis en la jaro 1944 filmo *Kluci na řece*.

Ŝi studis ankoraŭ pluajn du ludojn, sed en septembro de 1944 germanoj fermis ĉeĥajn teatrojn. Proksimiĝis la fino de la milito, kiun Zorka ĝojatendis, ĉar poste ŝi jam povis libere ludi kaj ŝi estis ankaŭ maldekstrule orientita. Sed post la milito ĉio estis tute alie: Lída, la fratino de Zorka, estis kulpigita pro kunlaborado kun germanoj kaj la tuta familio estis persekutita. Oni rigardis je Zorka kiel je "fratino de tiu perfidulino Baarová" (kio memkompreneble ne estis vero). Ŝi estis maldungita el la ŝatata teatro kaj eĉ ne kolegoj volis ŝin enlasi en la teatron. Aktoro Václav Vydra mem malebligis al ŝi enpaŝi: *"Vi ne devas eniri internen! Fratino de Lída Baarová ne apartenas inter la ĉeĥajn aktorojn!"*

La depresoj komenciĝis malboniĝi, fratino Lída estis en malliberejo, la patrino mortis je apopleksio dum demand-esploroj en oktobro de 1945 kaj la patro perdis la kruron. Ŝi vidis unusolan elirpunkton en memmortigo. Ŝi provis trinki benzinon, sed tio faris al ŝi nenion. Baniĝinte en la unua etaĝo de la familia vilao la 24-an de marto 1946 ŝi elsaltis el fenestro, ŝi falis sur malmolan betonan ŝtuparejon kaj ne supervivis... Ŝi estas entombigita kun sia patrino, la patro (li mortis en la jaro 1965) kaj fratino Lída (ŝi mortis nur en la jaro 2000) en familia tombo en tombejo en Prago.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 201199
* GND: 1026238439
* LCCN: n99013958
* VIAF: 68256656
* ISNI: 0000000055681852
* NKC: jn20000728248
 |
**Újireg** [Ujireg] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. Új signifas nova. La historiaj nomoj estas Nagykónyi kaj Jásztelepszállás.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6588/18.1775
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 7095
* Telefonprefikso: 74

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, fine de mallonga sakovojoj. Tamási troviĝas 14 kilometrojn for.

Historio
--------

Pli frue romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1333 en formo *Muth*, kie estis eĉ abatejo. Fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Ĝi estis longe nur farmo. En 1930 posteuloj de jasoj el Jászárokszállás refondis la forgesitan vilaĝon. Dum la socialismo kolĥozo pri "Paco" kaj ŝtata bieno funkciis. Tiutempe la vilaĝo apartenis al Iregszemcse.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, aŭtonomio de ciganoj, migra poŝto.

Vidindaĵo
---------

* moderna katolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1993

* Kategorio Újireg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zotes del Páramo** [ZOtes delPAramo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *El Páramo* (Altebenaĵo aŭ Stepo), en la sudo de la provinco. 

La provinco Leono en la regiono kaj *El Páramo* en la provinco.
Komarkoj de la provinco Leono; *El Páramo* (Altebenaĵo) sude, grizkolora.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Villaestrigo del Páramo, Zambroncinos del Páramo kaj Zotes del Páramo, okupas totalan areon de 53,94 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 419 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 44 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Valdefuentes del Páramo, Laguna Dalga, Pobladura de Pelayo García, Roperuelos del Páramo, Laguna de Negrillos kaj La Antigua.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758656
 |
**Gregório José Viegas (1753-1840)** (Lisbono, Portugalio, 12-a de marto 1753 - Lisbono, Portugalio, 7-a de julio 1840) estis portugala franciskana sacerdoto kaj bibliotekisto de la Nacia Biblioteko en Rio-de-Ĵanejro. Kune kun la Pastro Joaquim Dâmaso (1777-1833), li administris la bibliotekon inter 1810 kaj 1821. Viegas venis al Brazilo kun la reĝa familio, kiu fuĝis el Portugalio. Li ankaŭ estis konfesprenanto de unu el la infantinoj kaj filino de la kronprinco Dom Johano la 6-a. En la 4-a de aprilo 1820 li estis nomumita Episkopo de Pernambuko. Viegas revenis al Portugalio kune kun D. Johano la 6-a, en 1821.

Historio
--------

Per dekreto de la 27-an de junio 1810, D. João la 6-a ordonis la allokigon de tuta librokolekto de la biblioteko, kiu estis konita kiel Reĝa Biblioteko, en la ĉambroj de la Hospitalo de la Tria Ordo de Karmo, sur la Strato Direita (hodiaŭ: Primeiro de Março), inter la Preĝejo do Karmo kaj la Imperiestra Kapelo (estonte: Katedralo).

Arkidiocezo de Olinda.
Rimarkinde, baldaŭ poste, la malkomforton de la loko, per la nova Dekreto de la 29-a de oktobro 1810, li havis la bibliotekon alĝustigitan en la loko kiu funkciis kiel katakombo por la Religiulo do Karmo. Tiu dato: la 29-an de oktobro 1810 markas la efektivan instalon de la Biblioteko en Rio-de-Ĵanejro kaj estas konsiderata la dato de ĝia fondo.

Ekde 1814 pluen, aliflanke, estis la biblioteko malfermita al publiko, kun pli ol 60 000 volumoj tiutempe. Patro Joaquim Damaso (1777-1833) kaj Frato Gregorio Jose Viegas, kiuj venis kun D. Johano la 6-a kaj kiuj, kiel reĝaj bibliotekistoj, instalis kaj administris la bibliotekon en ĝiaj fruaj jaroj.

Vidu ankaŭ
----------

* António de Araújo e Azevedo (1754-1817)
* José Bonifácio de Andrada e Silva (1763-1838)
* José Saturnino da Costa Pereira (1771-1852)
* Hipólito da Costa (1774-1823)
* Joaquim Dâmaso (1777-1833)
* Paulo Barbosa da Silva (1790-1868)
* Rafael Tobias de Aguiar (1795-1857)
* José da Costa Carvalho (1796-1860)
* Markizino de Santos (1797-1867)
* Evaristo da Veiga (1799-1837)
* Thomas Davatz (1815-1888)
* Deodoro da Fonseca (1827-1892)
* Machado de Assis (1839-1908)

Referencoj
----------
**Újlengyel** (Ujlendjel) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono de Dabas. La nomo signifas nova-polo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:26 km²
* Loĝantaro:1730
* Poŝtkodo: 2724
* Telefonprefikso: 29

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, for de fervojo kaj ĉefvojo, tamen aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged preteriras.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko. Oni nomumis la restaĵojn pri iama setlejo **Vatya** (vatja). Restaĵoj en Hungario, kiuj havas similecon al Vatya, havas la nomon Vatya-a kulturo. Apud Vatya troviĝis iama kampurbo **Pótharaszt**. Ambaŭ setlejoj senhomiĝis dum la turka erao. Fine de la 19-a jarcento oni disdonis parcelojn, sekve vilaĝo naskiĝis en loko de iamaj 2 komunumoj. Figuro Zoltán *Lengyel* (lengyel signifas *polo*) senpage donacis parcelojn por la lernejo kaj similaj komunaĵoj. Tial la nova vilaĝo nomumiĝis pri li.

Famuloj
-------

En la iama Vatya naskiĝis ĵurnalisto Pál Hoitsy.

Komunumoj pri *lengyel* (=polo) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Lengyel | Lengyelfalva | Lengyeltóti | Nagylengyel |
| Székelylengyelfalva | Újlengyel |  |  |
**Miloslav Šváček** (naskiĝis la 2-an de februaro 1941) estas ĉeĥa esperantisto, gvida aktivulo de la Katolika Sekcio de ĈEA kaj eksprezidanto de IKUE (4-a de septembro 2003 ĝis 20-a de februaro 2012). Dum la komunisma epoko en Ĉeĥoslovakio (1948-1989), li estis persekutata pro la Katolikaj Esperanto-Tendaroj en la ĉeĥa vilaĝo Herbortice, kiujn li organizadis. Hodiaŭ li estas honora membro de ĈEA kaj ĈEJ, kaj redaktoro de la organo Dio Benu de la Ĉeĥa IKUE-Sekcio, organizinto de Katolikaj Esperanto-Tendaroj en Sebranice apud Litomyšl en Ĉeĥio kaj ankaŭ de kelkaj IKUE-Kongresoj okazintaj en Ĉeĥio.

Miloslav Šváček havas eksterordinarajn meritojn por la Esperanto-movado. Estimon de esperantistoj pruvas lia elektiĝo kiel prezidanto de IKUE. Li dediĉas sian tempon kaj siajn fortojn precipe al laboro por IKUE, organizis jam pli ol 20 Katolikajn Esperanto-Tendarojn kaj 2 IKUE-Kongresojn en Ĉeĥio kaj kunorganizas aliajn kongresojn en eksterlando. Li organizas karavanojn al la IKUE-Kongresoj kaj Ekumenaj Esperanto-Kongresoj. Li ankaŭ multe dediĉas sin al junaj esperantistoj. En la jaro 2006 li estis ĉeforganizanto de la 59-a IKUE-Kongreso, kiu okazis denove en Ĉeĥio – en la pilgrimloko Velehrad.

Papo Johano Paŭlo la 2-a transprenas la Esperantajn Meslibron kaj Legaĵaron en septembro 1997
En oktobro 2008 li ricevis Medalon Komenio de la magistrato de la urbo Přerov pro sia propagando de la urbo per Esperanto. La medalon ricevis kvin personoj el 25 proponitaj. Plie, la 5-an de julio 2009, okaze de la nacia pilgrimo en Velehrad, estis al li pro lia katolik-esperantista agado atribuita memormedalo de la Ĉeĥa episkopara konferenco.

Referencoj
----------

1. ↑  Starto (organo de Ĉeĥa Esperanto-Asocio) 4/2010, paĝo 126
2. ↑  Na Velehradě byla udělena vyznamenání[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Miloslav Šváček en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝaro de la ĉeĥa IKUE-sekcio prizorgata de M. Šváček
* Retejo de Esperanto-klubo Přerov kun la medalo
**Úrbel del Castillo** [URbel delkasTIljo] estas loĝloko kaj municipo en la nordokcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudoriento de la komarko *Páramos*. La loknomo *Úrbel del Castillo* estas komprenebla kiel *Ú. de la Kastelo*. La termino *Úrbel* estis komprenita kiel "nigra akvo" (el eŭska) aŭ kiel gvatejo (el latina).

Geografio
---------

La kastelo.
La Nuez de Arriba.
Quintana del Pino.
Ĝia municipa teritorio, kiu enhavas tri loĝlokojn, okupas totalan areon de 30,83 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 68 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 500 loĝantojn el 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 37 km de Burgoso, provinca ĉefurbo; la municipa teritorio, krom la ĉefurbon, enhavas jenajn tri loĝlokojn: nome Úrbel del Castillo, kiel municipa ĉefurbo kaj du submunicipojn, nome La Nuez de Arriba, je 6,9 km de Úrbel, kaj Quintana del Pino, disa loĝantaro je 3,4 km de Úrbel.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento, ligita al la kastelo, konstruita en la 10-a jarcento plej verŝajne fare de eŭskaj kaj kantabraj loĝantoj. 

Humada formis parton de la komunumo *Cuadrilla del Tozo* en la *Partido de Villadiego*, unu el dek kvar kiuj formis la komunumaron *Intendencia de Burgos*, dum la periodo inter 1785 kaj 1833; dum en la Censo de Floridablanca de 1787, ĝi estis senjorlanda jurisdikcio kies reganto estis la Duko de Frías, kiel vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj. 

Ekde 2017, la municipo estas ene de la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774411
* VIAF: 139144648670563774909
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri pereinta vilaĝo, nun katastra teritorio, inter Čachrov kaj Prášily. Pri domaro inter Rejštejn kaj Horská Kvilda temas artikolo Zhůří.*

Koordinatoj: 49° 10′ 38″ N 13° 19′ 57″ O﻿ / ﻿49.17722 °N, 13.33250 °O﻿ / 49.17722; 13.33250 (mapo)

**Zhůří** (germane: *Haidl Am Ahornberg*) estas pereinta municipo ĉe Javorná en distrikto Klatovy. Zhůří situas en la katastra teritorio **Zhůří** kun areo 15,05 km² interne de Nacia parko Šumava.

Historio
--------

En la tempo de la plej granda kresko vivis en la municipo preskaŭ 600 loĝantoj. En la 19-a jarcento vivis en Zhůří netutaj du centoj da loĝantoj, en la municipo situis preĝejo de La plej sankta Triunuo kaj martelegejo.

La 5-an de majo 1945 la municipo fariĝis okazejo de bataloj inter antaŭenpaŝantaj usonaj taĉmentoj de la 90-a infanteria divizio kaj defendantaj sin germanaj okupantoj, precipe oficiraj kadetoj kaj membroj de Hitlerjugend, dum kiuj falis 10 usonaj soldatoj en la germana kaptilo kaj 24 germanaj soldatoj en la sekvaj bataloj.

Sekve la municipon trafis en la jaro 1946 forŝovo de ĉiuj loĝantoj, ĉar ili estis de germana nacieco, kaj en la jaro 1952 ĝi fariĝis konsisto de armea spaco Dobrá Voda, kio definitive kontribuis al ĝia definitiva forloĝigo de la civila loĝantaro.

Sur loko de la eksa preĝejo estiĝis en la jaro 1999 nova kapeleto de La plej sankta Triunuo. En la jaro 2012 komencis konstruado de la tn. Kruco de repaciĝo, rememoriganta kaj tragikajn sortojn de la falintaj usonaj soldatoj, kaj elpelitajn germanajn loĝantojn.

Naturrilatoj
------------

En la katastra teritorio Zhůří situas kvar etareaj aparte protektataj teritorioj:

* Kepelské mokřady
* Zhůřská hnízdiště
* Zhůřská pláň
* Zhůřský lom

Memorindaĵoj
------------

* Monumento al falintaj usonaj soldatoj de la 90-a infanteria divizio (el la jaro 2000)

Vidu ankaŭ
----------

* Hůrka

Pluaj fotoj
-----------

* Devena centro de la setlejoDevena centro de la setlejo
* Rokmuro en naturrezervejo Zhůřský lomRokmuro en naturrezervejo Zhůřský lom
* Penta krucoPenta kruco
* Monumento al dek falintaj usonaj soldatojMonumento al dek falintaj usonaj soldatoj
* Memorigaj arbojMemorigaj arboj

Referencoj
----------

1. ↑   Bitva o Zhůří. Alirita 2017-06-28.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de kampurbo Čachrov (13) |
| --- |
| Bradné ~ Březí ~ Čachrov ~ Dobřemilice ~ Chřepice ~ Chvalšovice ~ Javorná ~ Jesení ~ Kunkovice ~ Onen Svět ~ Předvojovice ~ Svinná ~ Zahrádka ~ ceteraj: Šukačka ~ Zhůří |

 |
**Zsennye** [ĵenje] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely. La loknomo estas Simono en praa hungara formo.

Kastelo en Zsennye

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9765
* Telefonprefikso: 94
* Areo: 5  km²
* Loĝantaro: 100

Geografio
---------

Zsennye situas laŭ Rába. Szombathely troviĝas 25, Budapeŝto 200 km  Arkivigite je 2016-08-22 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

En Zsennye loĝis pli frue romianoj, ĉe la rivero Rába estis trapasejo. Dum la historio estis tie 2 vilaĝoj: Kis- kaj Nagy-zsennye (Malgranda kaj Granda Zsennye).

En Zsennye migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

La romkatolika preĝejo konstruiĝis en 1801. La alia Preĝejo Sankta Cecilio (Rábatöttös) situas parte en teritorio de Zsennye. La alia vidindaĵo estas Kastelo de Zsennye. La posedantaj familioj estis laŭvice Sennyei, Bezerédj, Békássy. En la kasteloparko troviĝas maloftaj kaj malnovaj arboj, bedaŭrinde ili plejparte neniiĝis en 1945. Nuntempe la kastelo estas artista kolonio.

Famuloj
-------

* En la iama Kiszsennye mortis subpalatino György Bezerédj.
* En Zsennye mortis skulptistoj Sándor Kiss kaj Gyula Kiss Kovács.
**Stjepan Filipović** (en cirila alfabeto: Стјепан "Стево" Филиповић; 27a de januaro 1916 – 22a de majo 1942) estis kroata partizano ekzekutita dum la Dua Mondmilito kaj deklarita post sia morto *Heroo de la Jugoslava Popolo*. 

Li unuiĝis al la laborista movado en 1937, kaj al la Komunisma Partio de Jugoslavio en 1940. Filipović estis arestita en 1939 kaj kondamnita al unu jaro de prizono.

Filipović estis komandanto de la partizana unuo Tomnasko-Kolubarski en Valjevo en 1941. Li estis kaptita la 24an de februaro 1942 fare de la fortoj de la Akso kaj poste pendumita en Valjevo, en la okupita Jugoslavio, la 22an de majo samjare. Dum oni metis la ŝnuron ĉirkaŭ lia kolo, Filipović, defie levis la manojn kaj kriis kontraŭ la germanoj kaj iliaj aliancanoj de la Akso kiel murdistoj, dirante "Morto al faŝismo, liberecon al la popolo!". Pri tio oni faris foton kaj poste statuon.

* Kategorio Stjepan Filipović en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 629083
* GND: 1048673197
* VIAF: 305478639
* NKC: js2014843710
 |
**Zsigmond Farkasházy** [ĵigmond farkaŝhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkasházy Zsigmond** estis hungara politikisto, ĵurnalisto, advokato, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *farkasházi*, lia origina familia nomo estis Fischer [fiŝer] ĝis 1904, lia avo estis Mór Fischer, lia frato estis Jenő Farkasházy.

Zsigmond Farkasházy naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1874 en Marosújvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Ocna Mureș en Rumanio), li mortis la 15-an de junio 1928 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Farkasházy devenis el juda familio. Li maturiĝis en Kolozsvár, poste akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Post la diplomo li havis postenon en la familia uzino en Herend. Iom poste li estis ĵurnalisto en Kolozsvár kaj Budapeŝto, kie li ankaŭ politikadis. Inter 1905 kaj 1910 li estis parlamenta deputito. Li strebis por la plena sendependeco.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694880
 |
**Zsigmond Purjesz** [ĵigmond purjes], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Purjesz Zsigmond** estis hungara kuracisto, kuracisto pri internaj malsanoj, profesoro.

Zsigmond Purjesz en 1905
Zsigmond Purjesz  naskiĝis en 1846 en Szentes. Li mortis la 27-an de januaro 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Purjesz devenis el juda familio. Li frekventis gimnaziojn en Kecskemét kaj Pest (urbo), poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1870 (en la sekva jaro fakdiplomon pri kirurgio kaj akuŝado). En 1871 li eklaboris en universitata kliniko de Kolozsvár. En 1876 li estis nomumita privata profesoro, en 1880 publika eksterordinara profesoro kaj katedrestro. En 1893 epidemio pri ĥoleroj okazis, li gvidis la stabon kontraŭ la malsano, poste li ricevis ordenon. En 1901 li ricevis la rangon kortega konsilisto. Li pensiuliĝis en 1911, poste li translokiĝis al Budapeŝto, samtemple li nobeliĝis. Li mortis en Budapeŝto sed li estis entombigita en Kolozsvár.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

La origina monumento pri Zsigmond Purjesz
* *A kórisme megállapítására szükséges vizsgálati módszerek* (1874) - la unua hungarlingva verko pri internaj malsanoj
* *Különös kór- és gyógytan kézikönyve* (1874)
* *A belgyógyászat tankönyve.* (1885, 1889, 1894)

Memorigiloj
-----------

* monumento kun busto en korto de Universitato Kolozsvár de 1918, poste ĝi estis translokita al Tombejo de Házsongárd

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 525963
 |
**Zoran JANKOVIĆ** (naskita la 1-an de januaro 1953 en *Saraorci*, Jugoslavio, nun parto de la komunumo Smederevo, Serbio) estas slovenia manaĝero kaj politikisto. Laŭ parlamenta baloto de la 4-a de decembro 2011 li devintus esti la sekva la ĉefministro de Slovenio kaj anstataŭi la ĝisnunan ĉefministron Borut Pahor, respektive la politikiston *Danica Simšič* kiu provizore intertempe transprenis la postenon. Tamen li ne sukcesis starigi registaran koalicion kaj tial la 28-an de januaro 2012 anstataŭ li iĝis ĉefministro Janez Janša.

Vivo
----

Post studo de ekonomiko en la Universitato de Ljubljano li iĝis manaĝero de la vendeja ĉeno *Mercator*. En 2006 li kiel senpartia politikisto sukcese kandidatis pri la posteno de urbestro de Ljubljano. En urba baloto de 2010 li estis konfirmita en tiu ofico. 

En la antaŭritme okazigita parlamenta baloto de la 4-a de decembro 2011 li kandidatis kun la nur du monatojn antaŭe fondita politika partio *Lista Zorana Jankovića - Pozitivna Slovenija* (Listo Zoran Janković - Pozitiva Slovenio), kiu en la gamo de politikaj partioj konsideratas modere maldekstra. La partio iĝis plej forta parlamenta partio, kaj akiris 28,5 procentaĵojn de ĉiuj voĉoj. Ankaŭ Zoran Janković estis rekte elektita membro de la slovenia parlamento. Li tamen ne sukcesis starigi sufiĉe fortan koalicion, kaj tial la 28-an de januaro 2012 anstataŭ li iĝis ĉefministro Janez Janša, la prezidanto de la dua plej forta parlamenta grupiĝo, la *Slovena Demokrata Partio*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio pri li en la retejo de la partio Pozitiva Slovenio (slovene) Arkivigite je 2011-11-18 per la retarkivo Wayback Machine
* portreto: Zoran Jankovic, urbestro kun prestiĝo de aganto (germane: *"Bürgermeister mit Macher-Image"*, en la aŭstra gazeto kaj ligita retejo *DerStandard.at*, la 4-an de decembro 2011)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 385664
* GND: 1266374760
* VIAF: 245145541783296600646
 |
**Ziemowit FEDECKI** (naskiĝis la 24-an de septembro 1923 en Lebioda, Belorusio, mortis la 8-an de januaro 2009 en Varsovio), estis pola slavisto kaj tradukisto de la rusa literaturo, la belorusa literaturo kaj la franca literaturo.

Vivo
----

Dum la germana okupado, li helpis savi judan loĝantaron. En la jaroj 1948–1950, li estis gvidanto de redakcio de la rusa literaturo en la eldonejo Czytelnik. En 1954, li estis kunkreinto de la kabareda Studenta Teatro de Satiristoj, por kiu verkis kabaredajn kaj varieteajn tekstojn. De 1950, li estis konstanta kunlaboranto de monatrevuo "Twórczość" (Kreiveco). Fedecki estis tradukisto de la rusa prozo kaj poezio, interalie de la verkoj de Aleksandr Kuprin, Miĥail Bulgakov, Sergej Jesenin, Vladimir Visockij, Marina Cvetajeva, Boris Pasternak kaj la poezio de la cigana poetino Papuŝa.

Premioj
-------

En 2001 estis honorigita per la premio de PEN-klubo.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 600429
* GND: 103212272
* LCCN: n82250021
* VIAF: 43202878
* ISNI: 0000 0000 6733 8613
* NLA: 35207980
* BIBSYS: 14021538
* NKC: js2011623115
 |
La **kapelo Sankta Anna** estas katolika monumento historia en Hungario, en urbo Szentendre, en la subĉiela muzeo.

Historio
--------

La kapelo estis konstruita ĉe la vilaĝfino de Mosonszentjános (nuntempe urboparto de Jánossomorja). Ĝi estis vota kapelo por prevento de diversaj katastrofoj kaj plagoj. En 1806 la komunumo petis la episkopon en Győr por ĝia rekonstruo, ja ĝi probable estis ligna kapelo en malbona stato. La kapelo estis trakonstruita al brika strukturo en la fruaj 1830-aj jaroj (laŭ alia informo en 1842), samtempe kiel denova vota kapelo pro la ĥolera epidemio. La orgeno estis farita en 1844. La kapelo estis pligrandigita en 1858 kaj nova turo estis konstruita. En 1864 oni pentris la murojn interne, en 1871 ekstera parto estis renovigita. Kompletaj renovigaj laboroj okazis en 1928. Depost la 2-a mondmilito la kapelo denove estis en malbona stato, sed en 1982 la kapelo estis transmetita al subĉiela muzeo de Szentendre. La kapelo ne nur estas vizitebla, sed ankaŭ funkcikapabla laŭ pretendoj. Dum kermeso vizitantoj venas ankaŭ el Mosonszentjános.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, plej supre la malalta turo etendiĝas. La navo finiĝas en absido. La altara bildo prezentas Sanktan Anna-n.

Fontoj
------

* Arkivigite je 2019-12-14 per la retarkivo Wayback Machine

Priskribo pri la kapelo
**REINER Zsigmond** (rajner) estis hungara publicisto naskita en Gyulafehérvár la 21-an de junio 1862 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de junio 1907. Li estis la pli juna frato de juristo Ignác Reiner.

Biografio
---------

Zsigmond Reiner akiris diplomon de juristo kaj de advokato en la Universitato de Budapeŝto. En 1886 li fondis en Gyulafehérvár asocion pri historio, arkeologio kaj naturscienco. De 1886 li redaktis la revuon *Politikai Szemle* en Gyulafehérvár. Por studceloj li vojaĝis en Eŭropo kaj Maroko. En 1892 li partoprenis la reorganizadon de la unuiĝo de ŝparkaso Pesti Hazai Első Takarékpénztár Egyesület. Li lanĉis la ideon de organizado de la hungara grekortodoksa nacia eklezio. Liaj artikoloj aperis en gazetoj *Élet*, *Magyar Szalon*.

Verkoj
------

* *Egy görbe országból* (noveloj, Gyulafehérvár, 1885);
* *A választói jog reformja* (Bp. 1904);
* *A keleti vallású magyar nemzeti egyház szervezése* (Bp. 1907).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon