recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Magdalena Ocotlán** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Magdalena Ocotlán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 049.

Geografio
---------

**Magdalena Ocotlán** apartenas al la distrikto Ocotlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1060 loĝantojn. El tiuj estis 489 viroj kaj 571 virinoj. La komunumo havas surfacon de 24.24 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1540 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 150 indiĝenoj. El tiuj 128 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 128 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Magdalena Ocotlán Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Variaj hind-persaj madzoj, el maldekstro: Bozdogan/buzdigana (Otomana), tabar-ŝiŝpar (hindia), ŝiŝpar (hindia), ŝiŝpar (nekonata), gurz (hindia), ŝiŝpar (hindia).
Franca ceremonia madzo, 18-a jarcento.
**Madzo** estas akra armilo, tipo de klabo kiu uzas pezan kapon sur la pinto de tenilo kiu utilas por produkti plin energiajn Frapojn. Madzo tipe konsistas el forta, peza, ligna aŭ metala bastono, ofte plifortigita per metalo, kiu formas specon de kapo faritan el ŝtono, osto, kupro, bronzo, fero aŭ ŝtalo.

Madzoj estas rare uzataj nuntempe por vera batalado, sed multaj registaraj institucioj (por ekzemplo, la Brita Ĉambro de komunuloj kaj la Usona Kongreso), tradiciaj universitatoj kaj aliaj institucioj havas ceremoniajn madzojn kaj plue montras ilin kiel simboloj de aŭtoritato. Ili estas ofte uzataj por paradoj en akademiaj, parlamentaj aŭ civilaj ritaroj kaj procesioj. La portato estas nomata *madzulo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Klabo (armilo)

Notoj
-----

1. ↑  PIV

Referencoj
----------

* *Dictionary of Medieval Knighthood and Chivalry* de Bradford Broughton (NY, Greenwood Press, 1986, (ISBN 0-313-24552-5))
* *Hafted Weapons in Medieval and Renaissance Europe: The Evolution of European Staff Weapons Between 1200 and 1650* de John Waldman (Brill, 2005, (ISBN 90-04-14409-9))
* *Medieval Military Technology* de Kelly DeVries (Broadview Press, 1998, 0-921149-74-3)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Madzo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Herbermann, Charles, eld. (1913). "Mace". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 246461
* GND: 1080944931
 |
En komputebleca teorio, **probableca maŝino de Turing** estas speco de maŝino de Turing kiu hazarde elektas inter la haveblaj trairoj je ĉiu punkto kun egala probablo.

Ekvivalente, ĝi povas esti difinita kiel determinisma maŝino de Turing havanta aldonan *skriban* komandon ĉe kiu la valoro skribita estas unuforme distribuita en la maŝina alfabeto (ĝenerale, egala verŝajneco de skribo de '1' aŭ '0' sur la bendo). Alia komuna varianto estas simple determinisma maŝino de Turing kun aldona bendo plena de hazardaj bitoj, nomata kiel la *hazarda bendo*.

Sekve de tio, probableca maŝino de Turing povas (malsimile al determinisma maŝino de Turing) havi stokastajn rezultojn; sur donita enigo kaj komanda stata maŝino, ĝi povas havi malsamajn rultempojn, aŭ ĝi povas ne halti ajn; plui, ĝi povas akcepti enigon en unu rulo kaj malakcepti la saman enigon en la alia rulo.

Pro tio la nocio de akcepto de linio per probableca maŝino de Turing povas esti difinita en malsamaj manieroj. Estas diversaj polinomo-tempaj hazardigitaj komplikecaj klasoj kiuj rezultiĝas de malsamaj difinoj de akcepto - **RP**, **Co-RP**, **BPP** kaj **ZPP**. Se oni limigas la maŝinon al logaritma spaco anstataŭ polinoma tempo, rezultiĝas la analogaj **RL**, **Co-RL**, **BPL** kaj **ZPL**. Se fari ambaŭ limigojn, rezultiĝas klasoj **RLP**, **Co-RLP**, **BPLP**, kaj **ZPLP**.

Probableca kalkulado estas ankaŭ kritika por la difino de plejparto klasoj de interagaj pruvaj sistemoj, en kiu la kontrolila maŝino dependas sur hazardo por eviti estado aŭgurita kaj artifikita per la ĉiopova provata maŝino. Ekzemple, la klaso **IP** egalas al **PSPACO**, sed se hazardo estas forprenita de la kontrolilo, rezultiĝas nur **NP**, kiu estas ne sciata sed larĝe kredita al esti konsiderinde pli malgranda klaso.

Unu el la centraj demandoj de komplikteorio estas ĉu hazardo aldonas povon; tio estas, ĉu estas problemo kiu povas esti solvita en polinoma tempo per probableca maŝino de Turing sed ne per determinisma maŝino de Turing? Aŭ ĉu povas determinismaj maŝinoj de Turing kompetente simuli ĉiujn probablecajn maŝinojn de Turing kun maksimume polinoma malplirapidiĝo? Nun estas larĝe kredite de esploristoj ke la lasta estas la okazo, kiu devus enhavi ke **P** = **BPP**. La sama demando por logaritma spaco anstataŭ polinoma tempo (ĉu **L** = **BPLP**?) estas eĉ pli larĝe kredita al esti vera. Aliflanke, la pova hazardo donas al interagaj pruvaj sistemoj kaj la simplaj algoritmoj ĝi kreas por malfacila problemoj kiel polinomo-tempa primeco-testo kaj logaritmo-spaca grafea konekteca provo sugestas ke hazardo povas aldoni povon.

Vidu ankaŭ
----------

* Hazardigita algoritmo
* Kvantuma komputilo estas alia modelo de kalkulado kiu estas imanente probableca.
* Nedeterminisma maŝino de Turing

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de NIST pri probablecaj maŝinoj de Turing
La projekto **Granda Homfarita Rivero** estas grandega kanalsistema projekto en Libio - la plej granda trinkakvo-dukto en la mondo - por plibonigi la akvoprizorgon de la loĝantaro kaj agrikulturo. La projekto komenciĝis en 1984, sen eksterlanda mono financita de la registaro de Muamar Kadafi, kaj estis planita esti finita en 2015. Tamen la Libia enlanda milito de 2011 kun forta interveno de NATO-unuoj signife damaĝis kaj endanĝerigis la projekton.

En la kvar metrojn altaj tuboj fosilia grundakvo transportiĝas el subteraj akvorezervejoj el la glaciepoko - la nubia sabloŝtona akvejo, la Kufra-baseno, Sirt-baseno, Murzuk-baseno, Hamadah-baseno kaj Jufrah-baseno de la dezerta Saharo direkte al la libia mediteranea marbordo. Oni ekis la laboron en 1984 kaj transdonis en 1991 unuan parton de la kvinfaza konstruado, kiu estas kanalsistemo, longa je 1500 km. La projekto provizis la du ĉefajn urbojn Tripolo (ekde 1996) kaj Bengazi kaj la tutan marbordan regionon per akvo dum pluraj jaroj de la 2000-a jardeko. La dukto kuras paralele al grandaj partoj de la marbordo de Libio kaj transportas pli ol 6 milionojn da kubaj metroj da trinkakvo ĉiutage. La kvalito de akvo kaj la rilata vivokvalito tie pliboniĝis konsiderinde ekde la realigo de la projekto.

La rezervujoj de la nubia sabloŝtona akvejo ne havas enfluojn, do la elpreno estas konsumo de nerenovigebla rimedo. Kiom longe daŭros la akvorezervoj estas diskutebla. Laŭ kalkuloj de la tiam aktuala libia registaro, la kvanto de fosilia akvo daŭros almenaŭ pliajn 4000 ĝis 5000 jarojn. Optimismaj taksoj hodiaŭ skribas pri ĝis 250 jaroj da utila vivo, internaciaj fakuloj, aliflanke, de 30 ĝis 50 jaroj ĉe maksimuma produktadvolumo.

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo *Libysche Sahara. Wasser aus der Wüste* (germane: Libia Saharo. Akvo el la dezerto) En 3sat, la 4-an de oktobro 2001.
2. ↑  Martin Gehlen: artikolo: *Sahara-Wasser für Libyens Küste* (germane: "Sahara akvo por la marbordo de Libio", *Die Zeit*, la 27-an de decembro 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Granda Homfarita Rivero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (jen angle, ankaŭ arabe, arkivigite je la stato de julio 2009)
**János Maróthy** [jAnoŝ marOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maróthy János** estis hungara oficiro, nobela juĝisto, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *marótegyházi* és *rozsályi* [marOtedjhAzi roĵAji], lia filino estis Margit Maróthy.

János Maróthy naskiĝis la 5-an de februaro 1819 en Rozsály, li mortis la 5-an de aprilo 1887 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Maróthy akiris juran diplomon en jura akademio en Sárospatak, poste li estis gvardiano en Vieno. Li levis la diplomon al advokata diplomo en Vieno, baldaŭ li estis nobela juĝisto. Dum la hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la memservantaj oficiroj kaj li batalis en Transilvanio. Fine li estis militkaptito en rango majoro. En 1861 kaj inter 1865–1869 li estis parlamenta deputito. Inter 1867-1883 la familio vivis en Rozsály en la propra bieno, poste en Budapeŝto. Li edziĝis en 1867, lia edzino naskis 2 gefilojn. Li estis entombigita en Rozsály.

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2021-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio János Maróthy (oficiro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739578
 |



* Portalo pri Biografio
**Bengt Olof ÅRADSSON,** naskiĝis en 1951, estas sveda esperantisto. Li redaktas la revuon Dia Regno de Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI) kaj redaktis la revuon de la Sveda Esperanto-Federacio (SEF), La Espero, kaj estas estrarano de la internacia KELI-movado. Inter 2005 kaj 2011, li estis prezidanto de SEF.

Leginte artikolon en la ĉiu-taga gazeto Helsingborgs Dagblad pri la "plej facila lingvo en la mondo" li ekinteresiĝis pri Esperanto jam dum la lastaj bazlernejaj jaroj. Tamen daŭris ĝis la komenco de la 70aj jaroj antaŭ ol li eklernis la lingvon en Lund sub la gvidado de Olle Olsson. Post aktiva periodo en la sveda sekcio de KELI, eĉ estante ĝia prezidanto dum mallonga tempo, li restis pasiva membro dum pluraj jaroj. Je la ŝanĝo al la nova jarcento li denove aktiviĝis kaj nun kiel estrarano en la internacia KELI-movado.

Ekde 2005 li redaktas la revuojn *Dia Regno* kaj ekde 2012 *La Espero*, la revuon de la SEF. Li estis prezidanto de SEF inter la jaroj 2005 kaj 2011.

Åradsson naskiĝis en 1951 en la vilaĝo Mörarp en la komunumo de Helsingborg, en sudsveda Skanio.
**Dezső Tóth** [deĵO tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Dezső** estis hungara literaturhistoriisto, profesoro, membro (korespondanta en 1979) de Hungara Scienca Akademio.

Dezső Tóth  naskiĝis la 2-an de novembro 1925 en Budapeŝto. Li mortis la 19-an de septembro 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Tóth post lernado li estis oficisto. Post la 2-a mondmilito li estis monaĥo, post jaro sipla laboristo, fine li aliĝis al la komunistoj. En 1950 li akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto. Post la hungara revolucio de 1956 li havis postenon en literatura instituto, krome li instruis en universitato en Szeged. En la fruaj 1960-aj jaroj li laboris en eldonejo. Inter 1964-1977 li laboris en administrado de la unusola partio, poste ĝis 1985 li estis subministro. Li doktoriĝis en 1974 pri literaturscienco. Li ricevis premion en 1964.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Mihály Vörösmarty* (1957)
* *Mai líránk néhány kérdéséhez* (1967)
* *Élő hagyomány – élő irodalom* (1977) - studo
* *Közösség és irodalom* (1988) - artikolaro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468043
* LCCN: n82081853
* VIAF: 14897410
* ISNI: 0000 0001 0872 4263
* SUDOC: 241285283
* BNF: 12753574b
* NLA: 35902780
* BIBSYS: 98066066
* NKC: xx0024022
 |
Municipa teritorio de Bareyo, nordoriente de Kantabrio.
**Bareyo** [barEjo] estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio. Ĝiaj limoj estas norde la Kantabra Maro, okcidente Ribamontán al Mar, sude Ribamontán al Monte kaj oriente Arnuero kaj Meruelo. Ĝi situas en la historia distriko Trasmiera.

La municipo enhavas tri loĝatajn vilaĝojn: Ajo [Aĥo], Bareyo kaj Güemes.

Ajo.
La municipo estas en la plej norda areo de la kantabra marbordo kaj enhavas la Kabon de Ajo, ĉe la enfluejo de la rivero Campiazo en la maro (Estuaro de Ajo). La marbordo de la municipo ampleksas plurajn strandojn kaj klifojn, kiuj allogas multajn turistojn dum somero. En la interna parto de la municipo ekzistas pluraj montetoj, ne pli altaj ol 230 metroj, kiuj konsistigas la Valon de Güemes.

Dum Mezepoko Bareyo apartenis al aro da vilaĝoj nome Sep Vilaĝoj, ene de la distrikto Trasmiera. En moderna tempo tiaj kunariĝoj de vilaĝoj malaperis kaj ekaperis la sistemo de municipoj. Tiam la vilaĝaro Sep Vilaĝoj malaperis kaj ekekzistis la nunaj municipoj. La nuna municipo Bareyo havis la nomon Ajo de la jaro 1822 ĝis 1835, kiam ĝi alinomiĝis al Bareyo. 

Tamen, la municip-domo kiu agas kiel sidejo de la loka registaro plu estas en la vilaĝo Ajo.

Bildoj
------

* Lumturo de Ajo.Lumturo de Ajo.
* Preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.Preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.
* Preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.Preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.
* Interno de la absido de la preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.Interno de la absido de la preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.
* Kapitelo de la preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.Kapitelo de la preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.
* Baptujo de la preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.Baptujo de la preĝejo de Sankta Maria de Bareyo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de municipoj de Kantabrio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 464585
* VIAF: 235238445
 |
***Fortnite*** - proksimuma prononco [FORTnajt], mallonge por angle *"fortune night"*, "fortuna nokto" - estas interreta videoludo disvolvita de la usona firmo Epic Games en Raleigh (Norda Karolino) kaj publikigita en 2017 (tutmonde krom en Ĉinio). Ĝi estas havebla en tri distingaj ludreĝimaj versioj, kiuj alie dividas la saman ĝeneralan ludan ideon: *Fortnite: Savu la Mondon* (angle *save the world*), kooperativa preterviva ludo por ĝis kvar ludantoj batalantaj kontraŭ zombioj, sorĉe vekitaj mortintoj kaj defendantaj objektojn per konstrueblaj fortikaĵoj; *Fortnite - reĝa batalo* (angle *battle royale*), senpaga interbatala ludo kie ĝis 100 ludantoj batalas por esti la lasta homo preterviva, kaj *Fortnite kreema* (angle *creative*), kie ludantoj ricevas kompletan liberecon krei mondojn kaj batalajn arenojn. La unuaj du ludaj reĝimoj estis publikigitaj en 2017 kaj *kreema* estis publikigita la 6-an de decembro 2018. *Save the World* estas havebla nur por Vindozo, macOS, PlayStation 4, kaj Xbox One, dum *Battle Royale* kaj *Creative* liberigis por tiuj platformoj kaj aldone por aparatoj de la sistemoj Nintendo Switch, iOS kaj Android.

Ĉiuj tri ludoj iĝis sukceso, sed el ili *Fortnite Battle Royale* fariĝis escepta sukcesego, tirante pli ol 125 milionojn da ludantoj en malpli ol unu jaro kaj enspezante centojn da milionoj da dolaroj monate. De tiam ĝi fariĝis tutmonda kultura fenomeno, aparte ŝatata inter adoleskuloj inter 12 kaj 21 jaroj. 

alivestitaj ŝatantoj de la ludo en San Diego 2019

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)

* Kategorio Fortnite en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
la ŝipo en 1940
La **peza krozilo *Lützow*** estis la kvina kaj lasta krozilo de la *Admiral Hipper*-klaso (la klaso estis nomumita post la dua ŝipo *Admiral Hipper*, ĉar tiu elstakiĝis) kaj estis mendita sub nomo *Kreuzer L* kaj ricevis la nomon **Lützow** post la prusa generalo Adolf Freiherr von Lützow.

Historio
--------

En oktobro 1939, Sovetunio postulis - kompense al ekonomiaj helpo kaj liveroj - la du lastajn (ankoraŭ nepretajn) malpezajn krozilojn de la *Admiral Hipper*-klaso. Ĝi estis la lasta ŝipo, vendita al Sovetunio (la 15-an de aprilo 1940). Oni komencis finpretigi la ŝipon en Leningrado kaj ĝi ricevis la nomon *Petropavlovsk*.

Ĉe komenco de la kontraŭsovetia atako de Nazia Germanio, la ŝipo estis preta je du trionoj. En septembro 1941 ĝi estis forte trafita per nazigermaniaj kanonoj kaj sinkis al la grundo de la leningrada haveno. Oni demuntis la kanonojn, armilojn kaj ekuzis ilin en defendo de la urbo. En septembro 1942 sukcesis levi la ŝipon kaj ĝis februaro 1943 ĝi provizore ripariĝis. Oni renomis ĝin *Tallinn* en 1944 kaj ĝi partoprenis en la liberigo de Leningrado. la ŝipo estis neniam tutpreta, ĝi servis poste kiel dormoŝipo *Dnepro*, ĝis en 1960 oni plene malmuntis ĝin.

Literaturo
----------

* Gerhard Koop, Klaus-Peter Schmolke: *Die Schweren Kreuzer der Admiral Hipper-Klasse*, Bernard & Graefe, 1998, ISBN 3-7637-5896-8

* Kategorio Lützow (1939) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lüterkofen-Ichertswil** estas komunumo en la distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 734 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Lüterkofen-Ichertswil situas en valkaldrono de la rivereto Biber sur la orienta flanko de la montoĉeno Bucheggberg. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Lüterkofen kaj Ichertswil, krome al la komunumo apartenas la setlejoj kaj kvartaloj Hinter Grimpach, Vorder Grimpach, Breiten, Eyacker, Erlenmatten, Felli, Juchel kaj Mülibüel. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,4 km², de kiuj 34% estas kovritaj de arbaro, 53% servas por agrikulturo kaj 12% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Lüterkofen-Ichertswil limas en nordo al Lüsslingen-Nennigkofen, en oriento al Lohn-Ammannsegg, en sudoriento al Bätterkinden (BE), en sudo al Küttigkofen, en sudsudokcidento al Brügglen, en sudokcidento al Buchegg, kaj en okcidento al Leuzigen (BE).

Trafiko
-------

Lüterkofen kaj Ichertswil situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. En sudoriento de la komunumo sur la trilima punkto inter Lüterkofen-Ichertswil, Lohn-Ammannsegg kaj Bätterkinden stiuas la stacidomo Lohn-Lüterkofen de la trama etspura fervojo de Soloturno al Berno. De la stacidomo poŝtaŭtolinio kondukas tra la vilaĝoj Lüterkofen kaj Ichertswil al Schnottwil konektante la komunumon al la publika transportreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas kvin kilometrojn norde apud Soloturno.

Historio
--------

La hodiaŭa komunumo Lüterkofen-Ichertswil estis kreita en la jaro 1961 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomoj komunumoj Lüterkofen kaj Ichertswil.

La unua dokumenta mencio de Lüterkofen datiĝas el la jaro 1325 kiel *Luterkon*. La unua dokumenta mencio de Ichertswil datiĝas el la jaro 1148 kiel *Hisenharteswilare*.

Dum mezepoko la du vilaĝoj apartenis al la Grafoj de Kiburgo-Bucheggberg. En la jaro 1391 la grafejo estis akirita de la urbo Soloturno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 4-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Othmar Noser*: *Lüterkofen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-07-03)
3. ↑  Fonto: *Othmar Noser*: *Ichertswil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-01-22)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lüterkofen-Ichertswil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Lüterkofen-Ichertswil
* Lüterkofen-Ichertswil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Lüterkofen-Ichertswil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Bucheggberg |
| --- |
| Buchegg (Aetigkofen  •  Aetingen  •  Bibern  •  Brügglen  •  Gossliwil  •  Hessigkofen  •  Küttigkofen  •  Kyburg-Buchegg  •  **Mühledorf**  •  Tscheppach)  •  Biezwil  •  Lüsslingen-Nennigkofen (Lüsslingen  •  Nennigkofen)  •  Lüterkofen-Ichertswil  •  Lüterswil-Gächliwil  •  Messen (Balm ĉe Messen  •  Brunnenthal  •  Oberramsern)  •  Schnottwil  •  Unterramsern |  |

 |
Lokigo
La **Madagaskara reĝlando** estas la oficiala nomo de la **"Reĝlando Merina"** en la insulo Madagaskaro en Afriko ekde la 27-a de oktobro 1817, ĝis sia forigo la 1-an de marto 1897, far la generalo Galliéni. Dum tiuj 80 jaroj, la reĝoj merinaj nomis sin mem *Mpanjakan'i Madagasikara*, «reĝoj de Madagaskaro». La unua kiu agnoskis tiun titolon estis Britio, kaj sekve dum kelkaj epokoj Francio, Germanio, Usono, ktp. Interne de Madagaskaro, ĉiu princo je la rego de ĉiu popolo agnoskis ilin kiel ĉefa registo, escepte nur tiuj de kelkaj regionoj ankoraŭ nekonkeritaj kiel jenaj: la lando Tanala de Ikongo, la mezdezerta sudo kaj krome Ambongo, malmulte loĝata zono nordokcidente de la insulo.

Reĝoj de Madagaskaro
--------------------

Dinastio **Merina**.

* 1787-1810 Andrianampoinimerina
* 1810-1828 Radama la 1-a, filo de Andrianampoinimerina
* 1828-1861 Ranavalona la 1-a, vidvino de Radama
* 1861-1863 Radama la 2-a, filo de Ranavalona, murdita

Reĝino Ranavalona la 3-a de Madagaskaro (1861–1917)
* 1868-1883 Ranavalona la 2-a, dua vidvino de Radama la 2-a
* 1883-1896 Ranavalona la 3-a, nevino de la antaŭa, devigita de Francio abdiki; la lasta Merina-reĝino de Madagaskaro

* Kategorio Madagaskara reĝlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Madera hedero** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apialoj *Apiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Araliacoj *Araliaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Hedero *Hedera* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Madera hedero**, *Hedera maderensis*(A.Rutherf.) K.Koch |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

**Madera hedero**, *Hedera maderensis*, ankaŭ **Madejra hedero**, estas specio de florplanto de la genro *Hedera* de la familio Araliacoj. La epiteto *maderensis* aludas al la nomo de la portugala insulo Madejro kaj de tie la traduka nomo *Madera hedero*. La specio fakte estas endemia de la insulo, kie ĝi estas ofta en deklivaj rokoj, surgrunde, kaj sur trunkoj de arboj speciale en laŭrisilvaj arbaroj kie abundas la laŭraco *Apollonias barbujana*.

Iama subspecio *Hedera maderensis iberica*, nome iberia subspecio de la okcidento de la Iberia duoninsulo, estis poste klasita kiel aparta specio.

Priskribo
---------

Ĝi estas daŭrfolia ĉiamverda arbedo, nome rebo kaj pli precize liano, kiu rampas aŭ grimpas 20 al 30 m per kroĉradiketoj sur arbojn, murojn kaj similajn (ili ne estas parazitaj plantoj).

Ili havas manforme lobajn kaj forkoformajn foliojn kaj kvinnombrajn, epiginajn, verdecajn florojn en umbelo. La fruktoj estas bulformaj kaj nigraj se maturaj.

Tigoj estas verdaj aŭ verdec-brunaj, foje nuance al ruĝa aŭ purpura. Tiu planto havas larĝajn foliojn, 2 al 8.5 colojn kaj iom ledecaj, kun 1-5 malgrandaj loboj, regulaj laŭ grando kaj formo. La folioj de madera hedero estas malgrandaj, verdecflavaj, arigitaj en grandaj nombroj en umbreloj, kaj la fruktoj, globoformaj akj nigraj se maturaj. Tiu planto havas florojn el aprilo al decembro. Laŭlonge de la tempo ĝi estis kultivata en ĝardenioj kaj uzata en floraraj aranĝoj.

Notoj
-----

1. ↑   A morphic analysis of Hedera L. (the ivy genus, Araliaceae) and its taxonomic implications (pdf). *Adansonia*, p. 197–212. Muséum national d'Histoire naturelle (2002). Arkivita el la originalo je 2011-08-08.
La ***Macintosh Classic*** (klasika Makintoŝo) estas persona komputilo de la firmao Apple, kiu estis produktita de la 15-a de oktobro 1990 ĝis la 14-a de septembro 1992. Ĝi estis la unua Makintoŝo vendita kontraŭ malpli ol 1.000 usonaj dolaroj.

La *Classic* anstataŭis la popularajn modelojn Macintosh Plus kaj Macintosh SE. Kiel tiuj, ĝi havis procesoron de la tipo Motorola 68000, sed estis la lasta modelo, kiu uzis ĝin. Ĝi tre similis laŭ arkitekturo, kapablo kaj aliaj ecoj la modelon SE, sed pro novaĵoj ĉe fabrikado, ĝi estis produktita malpli multekoste. Kiel la modelo SE ĝi havis monokroman 9"-an ekranon kun 512×342 pikseloj. La ĉefmemoro estis ligita al la ĉefa karto kaj mezuris unu megabajton, sed povis esti pligrandigita kun aparta aldona karto al 4 MB.

La malalta kosto kaj la bona disponeblo de lernprogramoj igis la modelon *Classic* ŝatata komputilo en la lerneja sektoro.

Vidu ankaŭ
----------

* Makintoŝo
* Apple

Referenoj
---------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2012-03-19. Alirita 2010-09-22.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Macintosh Classic en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* knubbelmac.de
Pentraĵo el Laoso.
**Modhu Purnima** (bengale মধু পূর্ণিমা, laŭvorte 'miela plena luno') estas Budhisma festivalo celebrata ĉefe en Bangladeŝo, ĉefe en la regiono de Ĉitagongo. Ĝi okazas la tagon de plenluno en la bengala monato Bhadro (Aŭgusto/Septembro).

Tiun tagon rememoras okazon en kiu Budho retiriĝis al naturo de la arbaro Parilejja por alporti pacon inter du kverelantaj frakcioj de disĉiploj. Laŭ legendo, simio kaj elefanto nomita Parilejjaka nutris lin dum tiu tempo, la elefanto alportante al li fruktojn kaj la simio alportante abelujon. La simio estis tiom ekscitita kiam Budho akceptis lian donacon ke li eksaltis el arbo al arbo ĝis falis mortinta. Tamen, li estis tuje revivigita kiel Tavatimsa rezulte de sia malavaremo.

Mielo ludas gravan rolon en tiu festivalo Madhu Purnima, celebrata kaj en Barato kaj en Bangladeŝo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* el Banglapedia
* Description el Universitato Mahidol alirita en 2008-08-11
* A Meaningful Story of Buddha, Elephant and Monkey Arkivigite je 2008-03-19 per la retarkivo Wayback Machine de Marguerite Theophil, United Press International, 16an de Novembro, 2006, alirita en 2008-08-09
**Mack SWIN** (denaske **Moroni Swain**, 16a de Februaro, 1876 – 25a de Aŭgusto, 1935) estis pionira usona kin-aktoro, kiu aperis en multaj el la komedioj de Mack Sennett en la Keystone Studios, kiel por la serio de la trompindaj policanoj Keystone Cops. Li aperis ankaŭ en gravaj filmoj de Charlie Chaplin.

Swain laboris en vodevilo antaŭ starti en muta kino en la Keystone Studios kun Mack Sennett. Ĉe Keystone, li formis teamon kun Chester Conklin por fari serion de komediaj filmoj. Kun Swain kiel "Ambrose" kaj Conklin kiel la grandlipharulo "Walrus" (rosmaro), ili ludis tiujn rolojn en kelkaj filmoj kiel *The Battle of Ambrose and Walrus* kaj *Love, Speed and Thrills*, ambaŭ de 1915.

Krom ĉe tiuj komedioj, la duopo aperis kune en variaj aliaj filmoj kaj ankaŭ aperis aparte kaj/aŭ kune en filmoj kun steluloj de Mabel Normand, Charles Chaplin, Roscoe Arbuckle kaj plej el la ceteraj aktoroj de Keystone.

Notoj
-----

1. ↑   Hunter, James Michael (2013). Mormons and Popular Culture: The Global Influence of an American Phenomenon. ABC-CLIO. pp. 250–251. ISBN 9780313391675. Alirita la 1an de Septembro 2018.

* Kategorio Mack Swain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617822
* GND: 1027251811
* LCCN: n85138341
* VIAF: 19881470
* ISNI: 0000 0001 2123 2394
* SUDOC: 066966663
* BNF: 140408102
* BNE: XX1168374
 |
*La malagueña* pentraĵo de Julio Romero de Torres
**Malagenjo** (hispane *malagueña* = malaga, de Malago, malaganino) estas speco de la flamenko, kiu originas de Malago. Ĝi devenas de la malnovaj fandangoj malagaj. Ĝi ŝanĝiĝis en flamenkan stilon en la la unua duono de la 19-a jarcento. Tiu ĉi kanto ne havas propran dancon, sed disponas pri granda registro melodia.

Male al la popoldanco de la fandangoj de Malago malagenjon karakterizas malrapidaj, solenaj melodioj, kiuj ekestas en libera kantado (*cante ad libitum*) kun esprimpova gitarakompano. Akompanan dancadon la nuna malagenja ne konas.

Principe ne ekzistas fiksa ritmo, ĉar tiu ĉi estas submetita al al volo de la kantisto (*cantaor*), kiu povas akceli aŭ malakceli ĝin. La takto estas 3/4-a takto. Je la strofoj temas pri kvar aŭ kvin oksilabaj versoj, kiujn oni kantas pro versaj ripetoj plejparte kiel ses versoj.

La stiloj de malagenjoj estas tiel multaj kiel iliaj gravaj interpretantoj, kiuj stampis ĉi tiujn stilojn. Jen kelkaj el ili: Juan Breva, El Canario, La Peñaranda, La Trini, Maestro Ojano, preipe tamen Enrique El Mellizo (1848–1906), kiu entonigis la malagenjojn laŭ maniero de eklezia kanto, kaj la fama Antonio Chacón, al kiuj ambaŭ estas dankenda, ke ĉi tiu kantoformo rangaltiĝis al *cante grande*, kiun distingas melodia riĉeco, digno kaj soleneco. Aliaj muzikistoj: Antonio Mairena, Pepe El Culata, Fosforito el Viejo, Gabriel Moreno, Enrique Morente kaj multaj nuntempaj flamenkokantistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Grupo Jarazmín de Málaga.
* Filmeto pri la arĉkvaropo "SKAZ".
* Filmeto.
* Pri la malagenjoj Arkivigite je 2012-02-03 per la retarkivo Wayback Machine en *El flamenco de la A a la Z* Arkivigite je 2012-09-24 per la retarkivo Wayback Machine, de la hejmpaĝo de Radiolé.
La **Nusa Tenggara** (laŭlit. Sudorientaj Insuloj), aŭ **Malgrandaj Sundaj Insuloj**, estas grupo de insuloj en sudorienta Mara Sudorienta Azio, norde de Aŭstralio kaj sudoriente de Indonezio. Kun la Grandaj Sundaj Insuloj okcidente ili formas la insularon de la Sundaj Insuloj. La insuloj estas parto de vulkana arko, nome Sunda Arko, formata pro subigo de la Java Fosaĵo en la Java Maro.

La tuta areo estas proksimume 87.700 km² sur kiu estas distribuita loĝantaro de ĉirkaŭ 12 milionoj da loĝantoj.

Administrado
------------

La Malgrandaj Sundaj Insuloj konsistas el multaj insuloj, ĉefe parto de Indonezio. Kelkaj el la insuloj, ĉefe parto de Timoro, estas teritorio de la ŝtato de Orienta Timoro ekde ties sendependo en la fino de la 1970-aj jaroj. La indoneziaj insuloj formas la provincojn de Bali, Okcidenta Nusa Tenggara (Nusa Tenggara Barat) kaj Orienta Nusa Tenggara (Nusa Tenggara Timur).

Insuloj
-------

* + Balio
	+ Lomboko
	+ Sumbavo
	+ Floreso
	+ Komodo
	+ Rinca
	+ Gili Motang
	+ Sumba
	+ Timoro
	+ Aloraj Insuloj
	+ Barat Daya Insuloj
	+ Tanimbar Insuloj

Priskribo
---------

La insuloj estas ĉefe montaraj, la plej alta altaĵo estas la monto Rindjani en insulo Lomboko, kiu atingas 3.726 m smn.

La hegemonia ekonomia devenas el plantejoj de rizo kaj kafo; aliaj naturaj rimedoj estas petrolo, fero, mangano kaj kupro.

Inter la insulo de Balio kaj Lomboko pasas la t.n. Linio de Wallace, la limo inter biologio de Aŭstralio kaj de Azio. La insulo de Komodo donas nomon al la Komoda varano, la plej granda specio de lacerto en la mondo.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de maraj ekoregionoj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |

* Kategorio Malgrandaj Sundaj Insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Malabar Pied Hornbill 1.jpgMalabar Pied Hornbill 1
Самка выше, самец ниже

La **malabara bunta bucero** (*Anthracoceros coronatus*) el la ordo de koracioformaj birdoj kaj familio de buceredoj troviĝas en la provincoj Junnan kaj Gŭangŝji de Ĉinio, kaj ankaŭ en regiono de Hindio ĝis Tajlando. La maskla kaj femala buceroj havas saman koloron. Ilia supra korpo estas brile nigra kaj la malsupra korpo blanka. Ĉe la flugiloj kaj vostopinto troviĝas po unu blanka strio, kiu estas aparte okulfrapa dum flugado. Ĉe la supro de ĝia granda beko troviĝas kornosimila elkreskaĵo kun unuopa pinto. La beko kaj elkreskaĵo estas malhelflavaj. Sur la elkreskaĵo de la plenkreska bucero troviĝas nigraj strioj, kiuj varias laŭ aĝo kaj sekso.

La malabaraj buntaj buceroj vivas en altaj arbaroj kaj aktivadas en la supra parto de arboj, iam serĉas manĝaĵojn surtere. La birdo manĝas ĉefe fruktojn kaj ankaŭ iujn malgrandajn animalojn kaj insektojn. Kutime ili agas en areto el 3-6, ekskluzive de la genera tempo. La kriado de la menciita birdo estas sonora kaj ĝia flugmaniero neordinara. Ekfluginte, ĝi ĉiam svingas kelkfoje siajn flugilojn kaj sekve glisas antaŭen, kaj samtempe eligas laŭtan kriadon. Poste ĝi denove svingas la flugilojn kaj sin movas antaŭen. Dum flugado ĝi ĉiam etendas antaŭen siajn kapon kaj kolon kaj disetendas horizontale la flugilojn, ke ĝi aspektas kiel aviadilo, tial la lokanoj ĝin nomas aviadila birdo. Ordinare ili forlasas sian neston ĉe la tagiĝo kaj flugas al la loko, kie troviĝas fruktoj. Sate manĝinte, ili ripozas sur altaj arboj kaj reflugas al sia nesto en vespera krepusko. Antaŭ ol ili enflugas en la restadejon, unu el ili la unua eniras en ĝin, se ĝi trovas ion neordinaran, ĝi tuj elflugas kaj laŭte krias, ke la aliaj birdoj ne plu eniru en ĝin. Ilian generado komenciĝas en februaro. Ili ofte konstruas neston en truoj de altaj arboj, kiu estas 16-33 metrojn super la tero. Post demeto de 2-4 ovoj, la birdino ŝtopas de interne la nestaperturon per sia eksremento miksita kun semoj kaj putrinta ligno, kaj samtempe la virbirdo helpas ĝin de ekstere. Ili restigas nur unu vertikalan fendon ĉe la aperturo, tra kiu la birdino povas elŝovi sian bekon por preni nutraĵon donitan de l virbirdo. La birdino rompas la aperturon kaj elflugas el la nesto nur kiam la birdidoj eloviĝas.

Vidu ankaŭ
----------

* Blankgorĝa bruna bucero

* Kategorio Malabara bunta bucero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Malabara bunta bucero en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Malgranda alaŭdo** |
| --- |
|  |
| Malgranda alaŭdoMalgranda alaŭdo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Alaŭdedoj *Alaudidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Calandrella* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. rufescens*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Calandrella rufescens****(Vieillot, 1820) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Malgranda alaŭdo  |

 |
| v • d • r |

*Calandrella rufescens minor* MHNT
La **Malgranda alaŭdo**  aŭ pli precize Mallongfingra malgranda alaŭdo (*Calandrella rufescens*) estas specio de malgranda alaŭdo aŭ birdoj de la genro Calandrella kaj familio de Alaŭdedoj, kiu loĝas en Hispanio, norda Afriko, kaj el Turkio orienten tra la duondezertoj de centra Azio al Mongolio kaj Ĉinio.

Multaj populacioj, inkludante tiujn kiuj reproduktiĝas en Hispanio kaj Afriko, estas **nemigrantaj**, sed kelkaj birdoj el Azio de la nordo de la reprodukta teritorio migras sude en vintro. Tiu ĉi specio estas tre rara vaganto al norda kaj okcidenta Eŭropo.

Tiu palearktisa specio de seka malferma kampero, preferas eĉ pli la **sekajn kaj senplantajn** terenojn ol la proksima parenco, la Mallongfingra alaŭdo. Ĝi nestumas surgrunde, kie la ino demetas 2 al 3 ovojn. La manĝo estas semoj kaj insektoj, tiuj lastaj ĉefe dum la reprodukta sezono.

Temas pri eta pala alaŭdedo, pli **malgranda** eĉ ol la Mallongfingra alaŭdo. Ĝi estas, kiel plej parto de alaŭdedoj malhele **striita grizecbrune supre kaj blankeca sube**. Ĝi havas palan superokulan strion kaj mallongan fortikan bekon, kiel ĉe la Mallongfingra alaŭdo, sed diference de tiu, ĝi havas nek kolmakulojn nek sablokoloran nuancon en vango aŭ flankoj de brusto kaj male havas tre **markitan striadon en vango kaj brusto**. Ankaŭ la beko estas iom distinga, pli malhela kaj iomete kurba ĉe la Malgranda alaŭdo kaj ankaŭ la formo de la kapo iom pli malgranda ĉe tiu ĉi. Ambaŭ seksoj estas similaj.

La kanto estas pli riĉa, pli varia kaj imiteca ol tiu de la parenco.

Referencoj
----------

1. ↑   Mészáros, Béla 1980 : Oklingva Nomaro de Eŭropaj Birdoj, Debrecen, 141 p. p. 41

Eksteraj ligiloj
----------------

* Malgranda alaŭdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Malgranda alaŭdo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Malgranda alaŭdo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* BirdLife International (2004). *Calandrella rufescens*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12a Majo 2006. Malpli zorgiga
* (PDF) de Javier Blasco-Zumeta Arkivigite je 2011-12-26 per la retarkivo Wayback Machine
En la historio de ŝtata terorismo, **malaperigo** de homoj estis eŭfemismo pri praktiko de la registaroj, armeoj kaj policoj, speciale de la diktaturaj en la tielnomata *Cono Sur* (ekzemple en Argentino kaj Ĉilio en la 1970-aj jaroj) aŭ en Egiptio.

La proceduro estis:

1. Senrajte "aresti" suspektatojn (normale opoziciulon, intelektulon aŭ simile), sen informi familianojn, advokaton ktp.
2. Torturi ilin en ia sekreta ejo.
3. Mortigi aŭ murdi lin.
4. Malaperigi la kadavron, por ke neniu povu akuzi pri murdo. *"Kiun oni murdis? Li tutsimple malaperis"*.

Kiam la kaptito estis gravedulino, plurokaze oni atendis naskon kaj donis la bebon al fidindaj familioj por bredi ilin kiel "bonaj civitanoj".
Kiam postaj esploroj sciigas al la malaperigitidoj iliajn verajn devenojn, ili multe suferas.
Dum la t.n. *Operacio Kondoro*, oni narkotis la malaperigendajn, metis ilin al aviadiloj, kaj poste deĵetis ilin vivaj aŭ sur la maron, aŭ ie super Andoj.

La postdiktaturaj tribunaloj taksas malaperigon kiel daŭra krimo, tiel ke ĝi ne eksvalidiĝos kiel ordinara murdo.
Tio permesas juĝi malaperigistojn malgraŭ pardonleĝoj aŭ tempopaso.

Organizaĵoj de familianoj kiel Patrinoj de Plaza de Mayo, Avinoj de Plaza de Mayo, HIJOS protestadis kaj bataladis por trovi siajn malaperigitojn.
Postaj esploroj trovas restaĵojn de malaperigitoj en komuna tombo.
Nekropsio kaj DNA-analizo klopodas rekoni ilin kaj formi kazojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Adolfo Pérez Esquivel
* Baltasar Garzón
* Efraín Ríos Montt
* Gvatemala Enlanda Milito
* Hispana Enlanda Milito
* Krimoj kontraŭ la homaro
* Leĝo de Fina Punkto
* Malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino
* Srilanka Enlanda Milito

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Malaperigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
*
Makrofagoj fagocitantaj konidiojn de fungoj.
**Makrofagoj** (en greka "grandmanĝuloj") estas ĉeloj de la imuna sistemo kiuj estas en la histoj. Ili devenas el ĉeloj el la osta medolo kiuj dividiĝas en monocitoj (nome tipo de leŭkocitoj), kiuj trairintaj la epitelion de la kapilaroj kaj eniri en la konektiva histo iĝas makrofagoj. Ili povas engluti kaj detrui bakteriojn, damaĝitajn ĉelojn kaj elĉerpitajn eritrocitojn. Tiu procezo estas nomata fagocitado.

La rusa Ilja Meĉnikov ricevis la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino pro sia laboro pri imuneco en la jaro 1908. Li malkovris, ke iuj izolaj ĉeloj digestis partiklojn kiujn li mem estis enkondukinta en la digesta tubo de la larvoj de fiŝojn pri kiuj li estis laboranta. Tiujn ĉelojn li nomis fagocitoj, kaj poste identigis ilin kiel leŭkocitoj kiuj formis la unuan defendejon kontraŭ la infektoj en la vivaj estaĵoj.

La termino mem "makrofago" estis stampita de Ludwig Aschoff en 1924.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉelo de Kupffer

Notoj
-----

1. ↑   Diccionario de biología. Editorial Norma S.A. 1982. p. 206.

* Kategorio Makrofago en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697331
* LCCN: sh85079451
* NDL: 00561229
* BNE: XX530737
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri matematika kurbo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Hiperbolo (apartigilo).
Hiperbolo kaj aliaj konikoj
Ortangula hiperbolo: {\displaystyle y={\frac {1}{x}}}
**Hiperbolo** estas koniko, kies punktoj ĉiuj staras tie, kiel la diferenco inter la distancoj al la du fokusoj konstantas. For de la (geometrio)j, la hiperbolo alproksimiĝas du rektoj, nomataj ĝiaj asimptotoj. Fakte, tiu funkcio bildiĝas per du apartaj kurboj (la du *branĉoj de hiperbolo*) inter la du asimptotoj.

En la karteziaj koordinatoj, la ekvacio de hiperbolo estas de la polinoma formo

*Ax2 + Bxy + Cy2 + Dx + Ey + F = 0* (kie minumume unu el *A*, *B*, *C* ne estas nulo),
kun:

*B2 - 4AC > 0* rezultiĝas hiperbolo,
se ankaŭ A + C = 0 rezultiĝas *ortangula hiperbolo*;
se *B2 - 4AC = 0* rezultiĝas parabolo.

Estas aliaj formoj por priskribi elipson:

Kartezie ({\displaystyle x,y}):

{\displaystyle \left({\frac {x-h}{a}}\right)^{2}-\left({\frac {y-k}{b}}\right)^{2}=\pm 1}
Poluse ({\displaystyle r,t}):

{\displaystyle r^{2}=\pm a\sec {2t}\quad }
{\displaystyle r^{2}=\pm a\csc {2t}\quad }
En tiuj formuloj sec=sekanto kaj csc=kosekanto.

Vidu ankaŭ
----------

* Elipso
* Parabolo
* Hiperbola sektoro
* Hiperbola angulo
* Hiperbola funkcio
* Hiperboloido
* Koniko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hiperbolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* GonioLab Arkivigite je 2007-10-06 per la retarkivo Wayback Machine: Bildigo al si de la unuo cirklo, trigonometrio kaj hiperbolaj funkcioj (Java Web Start)
* Hiperbolo en Mathworld
* 
* Arkivigite je 2007-01-01 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2006-12-10 per la retarkivo Wayback Machine
Malferma sekvenco de la filmo *En alia lando (1932)*
**Malferma sekvenco** (aŭ **antaŭ-sekvenco** aŭ **titola sekvenco** aŭ **antaŭtitola sekvenco**) estas sekvenco ĉe la komenco de filmo, kiu listigas la membrojn de la filmistaro komence de filmo.

Historia disvolviĝo
-------------------

Jam ĉe la unuaj filmoj la filmistoj kaj reĝisoroj sentis la deziron kaj bezonon fiksi siajn nomojn en la filma materialo. Tial disvolviĝis la tradicio de malferma sekvenco aŭ antaŭtitola sekvenco. Ĉe la unuaj filmoj tiu antaŭ-sekvenco konsistis el simplaj tabuloj kun tekstoj. Iom post iom la antaŭsekvencoj disvolviĝis al aparta arto.

Apartaj trajtoj
---------------

La malferma sekvenco havas la taskon de enkonduko sen anticipi la konkludon de la filmo. Kutime la malferma sekvenco enhavas la nomon de la produktora firmao, la nomon de la reĝisoro kaj de la ĉefaktoroj, dum la nomoj de la ceteraj kunlaborantoj aperas en la ferma sekvenco.

Vidu ankaŭ
----------

* Interteksto

* Kategorio Malferma sekvenco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Protekto kontraŭ la *Malica okulo*
Vendataj talismanoj por protektado kontraŭ malica okulo.
**Malica okulo** laŭ superstiĉa popola kredo estas la kapablo kaŭzi malbonon al iu nur per ekrigardo. La tialo povus esti envio, ĵaluzo aŭ eĉ simpla malico.

Tiu kredo estas disvastigita inter multaj popoloj kaj jam troviĝas en la kristana Biblio, ekzemple en la evangelio laŭ Marko 7:22. Eĉ en pli antaŭaj civilizoj, kiaj tiuj de Sumero, Babilono kaj Asirio. Same en Korano aperas aludoj en (68,51) pri dormigopovo kaj en (103,5) pri envio.

En la Mezepoko sorĉistinoj estis akuzataj pro tiaj agadoj: kompreneble ĉar temas pri nura rigardo, ne necesis evidentigajn pruvojn.

Ĉefe geinfanoj kaj bestoj estis facilaj viktimoj de tiu afero. Tiele ne estus konsilinde averti pri mirinda beleco de geinfanoj, ĉar tio povus allogi la malican okulon.

Kiel rimedo tre ofte oni uzas imagojn de okuloj.

Bibliografio
------------

(pri Meksiko)

* Montoya Briones, José de Jesús (1964). *Atla: etnografía de un pueblo náhuatl*. México: Instituto Nacional de Antropología e Historia.
* Maurer, Eugenio (1984). *Los tseltales*. México: Centro de Estudios Educativos AC.
* Münch, Guido (1983). *Etnología del Istmo Veracruzano*. México: UNAM/Instituto de Investigaciones Antropológicas.
* Olavarrieta, Marcela (1990). *Magia en los tŭtlas, Veracruz*. México: INI/CNCA.
* Tranfo, Luigi (1990). *Vida y magia en un pueblo otomí del Mezquital*. México: INI/CNCA.
* Trejo Silva, Marcia (2009). *Fantasmario mexicano*. México: Trillas. ISBN 9786071700698
* Villa Rojas, Alfonso (1987). *Los elegidos de Dios. Etnografía de los mayas de Quintana Roo*. México: Instituto Nacional Indigenista. Serie de Antropología Social. Colección INI número 56.

* Kategorio Malica okulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Internacia ekspozicio de Sevilla 1992** estis okazigita en la ĉefurbo de Andaluzio (Sevilo) en la jaro 1992, kaj estis konata kiel "Expo'92" aŭ "la Expo" inter la hispanlingvanoj.

Kiel ĉiu internacia ekspozicio posta al 1931, ĝi estis reguligata de la Internacia Oficejo de Ekspozicioj. Ĝi daŭris ses monatojn, de la 20-a de aprilo ĝis la 12-a de oktobro, koincidante kun la 5-a Centjariĝo de la tielnomata Malkovro de Ameriko en 1492. Ĝi estis realigita por memorigi tiun historiaĵon kaj la moto estis "La Epoko de la Malkovraĵo".

La oficiala dorlotbesto de la ekspozicio 92 nomiĝis "Curro", simpatia biro el beko kaj kresto buntaj. Je la fino de la ekspozicio, la infrastrukturoj estas profititaj por la kreado de la Teknologia Parko Cartuja, mastrumata de la societo Cartuja 93, kaj parko nomata Isla Mágica, krom por administraj kaj universitataj uzoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Isla Mágica
* Scienca kaj Teknologia Parko Cartuja

* Kategorio Internacia ekspozicio de Sevilo (1992) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532159
* LCCN: n88012967
* VIAF: 266940925
 |
La **malfermo Reti** estas neregula ŝaka malfermo. Ĝi estas karakterizita per la movoj (en Algebra notado):

**1. Ĉf3 d5**  

**2. c4**

Réti konsideris, ke komenci la ludon per **1.e4** aŭ **1.d4** estis malbone ĉar nigro povis facile egaligi la pozicion, do li kredis ke la plej bona movo estas **1.Ĉf3**. Liaj studoj pri la malfermaĵoj baze montris ke **1.Ĉf3** estis la plej bona movo por komenci la ludon. Per transpono ĝi povas konduki al nederlanda defendo, simetria angla defendo aŭ defendo Benoni, inter aliaj.

Ĉi tiu malfermo famiĝis kiam Réti venkis Capablanca en la turniro de 1924 okazinta en Novjorko. Ĝi estas la plej ŝatata malfermo de hipermodernaj ludantoj pro sia granda dinamiko.

La malfermo Reti (ECO A04-A09) estas la frukto de la principoj de la hipermoderna skolo kaj la klopodoj de Richard Réti kaj Johannes Zukertort. La fundamenta principo estas ke ĉiu centra kaj progresinta peono estas atakota malforto. La ideo estas profunda. Ĝi baziĝas sur la dinamikaj aspektoj de pozicioj. Premi la nigran centron el la flankoj ekde la unua movo. Bona disvolviĝo estas atingita, sed se nigro ludas atente, li povas egaligi kun iom da facileco.

Ĉefa linio
----------

**1.Ĉf3**
1.Ĉf3 **d5**
**2.c4**
... d4
... dxc4
... dxc4 3.e3 Ke6
**2.g3**
... **c5**
... c5 3.Kg2
... c5 3.Kg2 Ĉc6 4.0-0 e6 5.d3 Ĉf6 6.Ĉbd2 Ke7 7.e4 0-0 8.Te1
... **g6**
... g6 3.Kg2 Kg7 4.0-0 e5 5.d3 Ĉe7
... **Ĉf6** 3.Kg2 c6 4.0-0 Kg4
... **Kg4** 3.Kg2 Ĉd7
**2.d3**
**2.b4** Pola malfermo
**2.e4**
**2.b3**
1.Ĉf3 **Ĉf6**
**2.g3** b5
2.g3 g6
3.b4
1.Ĉf3 **f5**
2.e4
... fxe4 3.Ĉg5 Gambito Lisitsin
2.d3 Ĉf6 3.e4
1.Ĉf3 **d6**
2.e4 Kg4
1.Ĉf3 **g5**

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de ŝakaj malfermoj
* Malfermita malfermo
* Fermita malfermo
* Duonfermita malfermo
* Duonmalfermita malfermo
* Neregula malfermo
* Flanka malfermo