recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **Napoleona epoko** estas periodo en la historio de Francio kaj de Eŭropo. Ĝi estis ĝenerale klasita inkludante la kvaran kaj finan stadion de la Franca Revolucio, el kio unua ero estus la Nacia Asembleo (france *Assemblée nationale*), la dua la Leĝofara Asembleo (france *Assemblée législative*), kaj la tria la Direktoraro. La Napoleona epoko ekus proksimume pro la puĉo fare de Napoleono Bonaparte, elpelante la Direktoraron, establante la Konsularon, kaj finus dum la Cent-Tagoj kaj lia malvenko en la Batalo de Waterloo (9a de Novembro 1799 – 28a de Junio 1815). La Kongreso de Vieno tuj restaŭris Eŭropon al la tagoj antaŭaj al la Franca Revolucio.

Napoleono alportis politikan stabilecon al lando tumultita de revolucio kaj milito. Li faris pacon kun la Romkatolika Eklezio kaj ŝanĝis la plej radikalajn religiajn politikojn de la Konvencio. En 1804 Napoleono promulgis la Civilan Kodon, nome reviziita korpuso de civila juro, kiu ankaŭ helpis stabiligi la Francan socion. La Civila Kodo plifirmigis la politikan kaj juran egalecon de ĉiu plenkreskaj homoj kaj establis merit-bazan socion en kiu individuoj progresu en edukado kaj dungado pro talento pli ol pro nasko aŭ socia klaso. La Civila Kodo konfirmis multajn el la moderaj revoluciaj politikoj de la Nacia Asembleo sed retiris decidojn aprobitajn de la pli radikala Konvencio. La kodo restaŭris patriarkecajn aŭtoritaton en la familio, por ekzemplo, farante virinojn kaj infanojn subservantoj al masklaj ĉefoj de familioj.

Dum li klopodis stabiligi Francion, Napoleono klopodis ankaŭ etendi sian aŭtoritaton tra la tuta Eŭropo. La armeoj de Napoleono konkeris la Iberian kaj Italan duoninsulojn, okupis landojn, kaj li devigis Aŭstrion, Prusion, kaj Rusion alianciĝi kun li kaj respekti la Francan hegemonion en Eŭropo. La Unuiĝinta Reĝlando malakceptis agnoski la Francan hegemonion kaj pluigis la militon.

La Unua Imperio komencis dissolviĝi en 1812, kiam li decidis invadi Rusion. Napoleono subkalkulis la malfacilaĵojn kiujn lia armeo devos fronti dum la okupado de Rusio. Konvinkita ke la caro estis konspiranta kun liaj Britaj malamikoj, Napoleono estris armeon de 600,000 soldatoj al Moskvo. Li venkis super la Rusian armeon ĉe Borodino antaŭ kapti Moskvon, sed la caro retiriĝis kaj Moskvo estis incendiita, lasante la enorman armeon de Napoleono sen taŭga ŝirmejo aŭ provizaro. Napoleono ordonis retiriĝon, sed la akra Rusia vintro kaj ripetitaj rusaj atakoj elĉerpis sian armeon, kaj nur restaĵo de 30,000 soldatoj sukcesis reveni al Franca teritorio. La aliancanoj tiam pluigis unuigitan klopodon kontraŭ Napoleono ĝis ili sukcesis ke Parizo petu lian abdikon en 1814. Lia reveno al povo la venontan jaron estis rezistita de ĉiuj la aliancanoj kaj lia armeo estis venkita de Angl-Alianca forto en Waterloo.
**Jakoubek ze Stříbra** (ankaŭ **Jakub** aŭ **Jacobellus**) (proksimume 1375 – la 9-a de aŭgusto de 1429) estis ĉeĥa predikisto kaj verkisto.

Amiko kaj kunlernanto de Jan Hus. En la jaro 1393 li fariĝis bakalaŭro kaj en 1397 magistro. Ekde la jaro 1400 li prelegis en Praga universitato. Kiel la unua li venis kun akceptado de utrakvismo, unuafoje li prezentis tion iam en la jaro 1414 (tiutempe Jan Hus estis jam en Konstanco). Tiu ĉi ideo, kiu fine fariĝis por husanoj bazo, estis de komence multe diskutata kaj preskaŭ ĝi apartigis samideanojn de Hus. Tiutempe super Jakoubek estis ĵetita anatemo. Ekde la jaro 1419 li agadis kiel predikisto en Betlehema Kapelo.

Dum la husanaj konfliktoj li staris en flanko de praganoj, verŝajne tial, ke li sentis, ke konduto de la taboritoj estas tro esktrema (sed kun multe da opinioj li estas al ili pli proksima). En plimulto da konfliktoj li estis unuiganta elemento, dank‘ al kiu oni sukcesis trovi kompromison. Li estis partoprenanto de granda kverelado – la 10-an de decembro de 1420, kiam li sukcesis trovi kompromison en konflikto pri ornatoj. Li estis unu el kvar administrantoj de husana pastraro komune kun Jan Želivský, Jan z Příbrami kaj Prokop z Plzně. Li iniciatis kunvokon de kunveno en Kolegio de Karolo la 12-an de novembro de 1421, kiu konfirmis sinodon, per kio li volis malhelpi ekstremojn flanke de Jan Želivský, kio ne sukcesis. La 7-an de marto de 1422 li prezentis akuzon al Želivský. Baldaŭ post tio li estis devigita al ekzilo en Hradec Králové, sed jam fine de majo li revenis.

Li klarigis tezon, ke defendado (sed ne disvastigado) de la vorto de Dio per glavo estas ĝusta. Tio estis inico por la taboritoj, kiuj klarigis ĝin kvazaŭ beno al armeaj agadoj. Tio kaŭzis lian konflikton kontraŭ Petr Chelčický. Li ĉeestis ĉe estiĝo de kvar artikoloj pragaj.

Verkaro
-------

* **Bohemia postulato.**
* **Tactatus super lamentationes Jeremiae.**
* **Consilium de pacificando regno.**
* **Sermones repraesentati a Jacobello per circulum anni.**
* **Vindiciae contra Andream Brodam pro communione plebis sub utraque specie.** – li pruvas surbaze de Biblio necesecon de akceptado de utrakvismo. Respondo al Martin Ondřej z Brodu, kiu estis kontraŭ akceptado de utrakvismo.
* **Apologia pro communione plebis sub utraque specie.** – respondo al malpermeso de akceptado de utrakvismo en koncilio en Konstanco.
* **Zpráva, jak Sněm konstantský o svátosti večeře Kristovy nařídil** – ĉeĥe
* **Demonstratio per testimonia scripturae, patrum actue doctorum, communicatonem calicis in plebe christiana esse necessariam.** – pledo de utrakvismo kontraŭ Mařík Rvačka kaj Gerson.
* **De vera existentia corpotis et sanguinis Christi in sacra coena** – traktato pri utrakvismo.
* **De communione spirituali integra sub duplici forma panis et vini quantitate plebem concernente.**

Vidu ankaŭ
----------

Rolon de Jakoubek ze Stříbra rolis en ĉeĥa filmo nomita *Jan Hus* aktoro Ladislav Boháč.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39611
* GND: 118775758
* LCCN: no98095303
* VIAF: 45098138
* ISNI: 0000 0001 1632 4737
* SUDOC: 153894741
* BNF: 12153897s
* NKC: jk01050680
 |
**Muspelheim** respektive **Muspellheim** aŭ **Muspellsheim**, ankaŭ nomata simple **Muspel** (el la antikva nordia lingvo *Múspellsheimr* kaj *Múspell* respektive, islande *Múspellsheimur*), estas la regno de la fajro en la nordia mitologio. Ĝi estas la hejmo de la Gigantoj el Fajro, el kiuj Surtr estis la plej pova. Muspelheim signifas "mondo el fajro *aŭ* hejmo de la fajro*, ĉar* Muspel *estas fajro kaj* Heim*, hejmo aŭ mondo.*

Oni kredas ke Muspelheim estis la plej alta el ĉiuj regnoj, kaj ĝi troviĝis super Asgard (Ásgarðr), la hejmo de la Azoj (Æsir). Plej norde troviĝis Niflheim, la regno de la glacio. 

En la nordia mitologio la kredado komenciĝas per la kontakto (ŝoko) inter la fajro kaj la glacio en la grandega abismo konata kiel Ginnungagap, tiamaniere la akvo estiĝis. La brilaj objektoj sur la nokta ĉielo, kiel planedoj, kometoj kaj steloj estiĝis el la fajreroj de Muspelheim.

Dum la Ragnarök, la ĉieloj malfermiĝos kaj Surtr eliros el Muspelheim sekvata de ĉiuj ĝiaj gigantoj, marŝante ĝis Asgard kaj detruante je ĝia paŝo la ponton Bifrost.
**Seoni,** laŭ (hindie **सिवनी**) estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La loknomo originis de la vorto "Seona" (Gudina arborea), kiu estas specio de arbo ofte trovita en la areo.

Templo ĉe Seoni

Demografio
----------

Seoni havis populacion de 102 343 en 2011. La legopovo estis 90,5%, kiu estas tre signife pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Seoni situas en montaro 611 metrojn super la marnivelo. Ĝabalpur troviĝas 89, Ĉindvara 96, Gondija 109, Nagpur 155, subŝtata ĉefurbo Bopalo 262, Indaur 407, tutlanda ĉefurbo Delhio 743, Mumbajo 818, Kolkato 881 kilometrojn (aere) .

Kolegio en Seoni

Historio
--------

Frua kupra surskribo estis trovita en la distrikto el la tria jarcento post Kristo. Ekde tiam la areo apartenis al pluraj regnoj. En la 16-a jarcento pluraj fortikaĵoj konstruiĝis en la distrikto. En 1774 Seoni iĝis reĝa sidejo. Inter 1818-1947 la britoj regis, dum en 1857 kontraŭbrita ribelo okazis. La distrikto estis formita en 1956 kun la sidejo Seoni.

Ekonomio
--------

La distrikto estas agrikultura.

Lingvoj
-------

En Seoni la ĉefa lingvo estas la hindia lingvo.

Religioj
--------

76% de la populacio estas hinduoj, krome muslimoj 21%, iomete ankaŭ aliaj religioj.

Eduko
-----

En Seoni kolegio funkcias (laŭ la foto).

Trafiko
-------

Al Seoni kuras 6 ĉefvojoj kaj 2 flankovojoj. Ankaŭ estas trairanta fervoja linio. La plej proksima flughaveno funkcias en Nagpur.

Klimato
-------

Jare pluvas po 1202 mm en Seoni. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pro la musonoj inter junio kaj septembro pli ofte. La averaĝa temperaturo varias inter 20-32 °C.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, plej ofte hinduaj temploj
* proksime nacia parko pri tigroj
* proksime fortikaĵoj
* vizitcentro memore al Rudyard Kipling, ĉar li metis la romanan historien en tiun areon, kvankam la areo ne estas fakta pluvarbaro

Fontoj
------

* WikiTrans
La termino **Napola Skolo** markas grupon de komponistoj, kies bazo troviĝis en la itala urbo de Napolo, kiu ekde 1650 dum pli ol ĉ. 100 jaroj grandparte difinis la historion de la serioza opero. La influo de tiu ĉi skolo daŭris parte ĝis la fino de la 20-a jarcento.

Ekesto
------

La historio de tiu ĉi skolo estas ligita al la sinsekva kreado de kvar konservatorioj, kiuj nuntempe estas kunigitaj al ununura *Conservatorio di musica San Pietro a Maiella* (de kiu iĝis direktoro ankaŭ Francesco Cilea) kaj kiuj devenis el orfanejoj: 

* Conservatorio dei Poveri di Gesù Cristo
* Conservatorio di Sant'Onofrio a Porta Capuana
* Conservatorio di Santa Maria di Loreto
* Conservatorio della Pietà dei Turchini

Kiel fondinton oni rigardas Francesco Provenzale, kaj kiel unuan gvidan majstron Alessandro Scarlatti. Decida ĝenro unue estis la opero serioza kun siaj ege idealigitaj herooj kaj reĝoj ktp. samkiel kompakta muzika sinsekvo de recitativo (por la agado) kaj triparta ario (statopriskribo). Kiel uverturo sekvis triparta simfonio. La komponskolo ankaŭ estis nomdona por la napola sestakordo.

Gravaj Skolanoj
---------------

Inter la reprezentantoj de la Napola Skolo elstaras Giovanni Battista Pergolesi, Leonardo Vinci, Pasquale Anfossi, Antonio Sacchini, Nicola Vaccai, Francesco Antonio Feo kaj Leonardo Leo. Unu el la plej elstaraj reprezentantoj estis Domenico Cimarosa. Pluaj konataj komponistoj de la Napola Skolo estas Nicola Porpora, kaj Johann Adolph Hasse.

Poste sekvis Niccolò Jommelli kaj Tommaso Traetta kaj pliampleksigis la rigidan formon per dramecaj recitativoj akompanataj per orkestro kaj kunigadoj de la numeroj al pli grandaj scenoj.

Konataj tekstopoetoj, kies libretojn muzikigis la komponistoj de la Napola Skolo, estis Pietro Metastasio kaj Apostolo Zeno.

Graveco
-------

Dum la 18-a jarcento la Napola Skolo havis la gvidan pozicion ĉe la nasko de la komika opero. Tiu ĉi evoluis el intermezoj enŝovitaj en la seriozajn operojn

La Napola Skolo influis i.a. postajn muzikistojn kiel Christoph Willibald Gluck kaj Wolfgang Amadeus Mozart, sed ankaŭ Gioacchino Rossini.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Istituto Internazionale per lo studio del '700 musicale napoletano Arkivigite je 2006-05-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Approfondimento Arkivigite je 2011-04-30 per la retarkivo Wayback Machine
* Conservatorio San Pietro a Maiella Arkivigite je 2006-05-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Centro di musica antica Pietà dei Turchini Arkivigite je 2006-09-10 per la retarkivo Wayback Machine
En programlingvoj, la **seo**, aŭ **se-ordono**  estas malsimpla ordono ebliganta dum la rultempo kondiĉi plenumon de unu aŭ pluraj ordonoj (nomataj *branĉo, alternativo*) per valoro de bulea esprimo (per *kondiĉo*).

Unubranĉa seo
-------------

En la Paskala pseŭdokodo tia seo havas la formon

```
 **se** *bulea\_esprimo* **tiam** *ordono*;
```

Unue estas komputata la *bulea\_esprimo*; se ĝi veras, la *ordono* estas plenumata; alie la stirfluo ĝin preterpasas.

En la malaltnivelaj lingvoj la sola formo de seo estas la unubranĉa, kaj ĝia komponanta *ordono* estas salta ordono.

Dubranĉa seo
------------

En la Paskala pseŭdokodo:

```
 **se** *bulea\_esprimo* **tiam** *ordono1* **alie** *ordono2*;
```

Unue estas komputata la *bulea\_esprimo*; se ĝi veras, la *ordono1* estas plenumata; alie la stirfluo ĝin preterpasas kaj la *ordono2* estas plenumata. En ambaŭ okazoj, post la plenumo de la elektita branĉo la stirfluo transiras al la ordono kiu sekvas la seon.

Laŭbezone oni povas aranĝi kaskadon da seoj:

```
 **se** *kondiĉo*1 **tiam** *ordono*1
    **alie se** *kondiĉo*2 **tiam** *ordono*2
       ...
          **alie se** *kondiĉo*n **tiam** *ordono*n
             **alie** *ordono*n+1;
```

Ĉar en Paskalo kaj aliaj similaj lingvoj la seoj malhavas malimplican finilon (ian **end if** aŭ **fi** de kelkaj programlingvoj), tial tia kaskado povas esti ambigua (se iu el la seoj estas unubranĉa, oni povus diversmaniere rilatigi postajn *alie*-branĉojn). Per kroma regulo oni difinas, ke ĉiu tia **alie** alartenas al la plej proksima seo samnivela.

Plurkondiĉaj seoj
-----------------

La kaskadaj seoj sufiĉe oftas en la programoj, kaj en la lingvoj pli modernaj oni ĝeneraligis seojn por ebligi notacion pli mallongan kaj pli klaran. Ekz-e en Modula-2, esperantigita per la Paskalaj ŝlosilvortoj:

```
 **se** *kondiĉo*1 **tiam** *ordono*11; *ordono*12; ...
 **alie se** *kondiĉo*2 **tiam** *ordono*21; *ordono*22; ... 
 ...
 **alie se** *kondiĉo*n **tiam** *ordono*n1; *ordono*n2; ... 
 **alie** *ordono*(n+1)1; *ordono*(n+1)2; ... 
 **fino**
```

En ĉi tia formo ĉiuj linioj, krom la unua kaj la lasta, povas foresti. La minimuma (unubranĉa) formo estas do

```
  **se** *kondiĉo* **tiam** *ordono*1; *ordono*2; ... **fino** 
```

Vidu ankaŭ
----------

* Elekta ordono

* Kategorio Seo (programlingva) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**KÁDÁR Gyula** [ka'da'r] *Illyefalvi* estas rumanuja hungara instruisto pri historio, lokhistoriisto, redaktoro de revuo Történelmi Magazin naskita en Sfântu Gheorghe la 18-an de februaro 1953.

Kariero
-------

Gyula Kádar finis la fakon pri historio en 1979 en UBB de Kluĵo. Li instruis en diversaj lokoj kaj lernejoj, li estis lernejestro, fakinspektisto (1991 - 1996) en distrikto Covasna. En 1996 li estigis la historirevuon *Történelmünk*, en 1999 la revuon Történelmi Magazin. En 1992 li fondis la eldonejon Sribae Kádár Lap- és Könyvkiadó. Lia scienca esplorkampo estas la historio de Transilvanio kaj ene tio specife la historio de Sikullando.

Studoj en Megyei Tükör (1981–82)
--------------------------------

* *Községi rendtartás Háromszéken*;
* *Sepsiszentgyörgy története*;
* *A székelyek törvénykezési joga*;
* *A háromszékiek harca a szabadságért – 1848–49*;
* *A háromszéki városok és Brassó közti kereskedelmi ellentétek a középkorban* (Brassói Lapok, 1982).

Libro
-----

* *Székelyföld határán*, Sribae Kádár Lap- és Könyvkiadó, Sepsiszentgyörgy, 2010.

Fonto
-----

* Erdélyi magyar kikicsoda, 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

Retpaĝo de revuo[*rompita ligilo*]
**Péter Szépfalusy** [sEpfaluŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szépfalusy Péter** estas hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1987).

Péter Szépfalusy  naskiĝis la 12-an de junio 1931 en Szeged, li mortis la 16-an de novembro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Szépfalusy studis en Teknikuniversitato de Budapeŝto inter 1949-1953, poste li plulernis en Scienca Universitato Loránd Eötvös por esti fizikisto, poste li iĝis asistanto en la teknikuniversitato. Ekde 1963 li instruis en ELTE. Li doktoriĝis en 1975 antaŭ la akademio, en la sekva jaro li eklaboris en fizika instituto. En 1986 li revenis al la universitato, kie li profesoriĝis, krome li estis nomita katedrestro. Lia edzino same estas fizikisto. Li okupiĝis precipe pri kvantuma mekaniko. Li ricevis 5 premiojn inter 1992-2011.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Fluctuation and Lambda Phase Transition in Liquid Helium* (1968)
* *On the Dynamics of Continuous Phase Transitions* (1974)
* *Univerzális törvényszerűségek nem lineáris rendszerek dinamikájában* (1983)
* *Diffusion in Normal and Critical Transient Chaos* (1997)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
**KINCS Gyula** (kinĉ) estis hungara verkisto, ĵurnalisto, redaktoro en Zilah la 16-an de aŭgusto 1859 kaj mortinta en Zilah la 31-an de decembro 1915.

Biografio
---------

Gyula Kincs instruis helenan-latinan lingvojn ekde 1883 en la gimnazio de Zilah, ekde 1897 li estis direktoro de la gimnazio. Li estis kunlaboranto, redaktoro de gazetoj Szilágy, pli poate Szilágyság. Li estis la instruisto pri hungara literaturo de Endre Ady, li publikis liajn unuajn poemojn. Ady eternigis lian memoron en kelke da poemoj(*A vén diák üdvözlete*, *Kincs Gyula emlékére*). Li redaktis la antologion *Szemelvények a görög lyra és a vele kapcsolatos magyar classicus költészet termékeiből* (1901). Li estas la aŭtoro de la unua hungara ĵurnalmonografio.

Verkoj ĉefaj
------------

* *A „Szilágy" története* (Zilah, 1896);
* *A nagy Wesselényi és a zilahi gimnázium* (Zilah, 1896).

Bibliografio
------------

* K. Gy. (Szilagyság, 1916. 1–2. sz.);
* Bóka László: Ady Endre élete és művei (Bp. 1955);
* Kincs Elek: Innen hoztam (Emlékezések Ady Endréről. 1961. I.).
La **Movado Okcidenta** (germane: *Abendländische Bewegung*) proponis konserveman pensdirekton, kies anoj kolektiĝis en la juna Federacia Respubliko Germanio.

Historio
--------

Anoj movadaj estis verkistoj kaj kunlaborantoj de la gazeto *Neues Abendland* (fondita en 1946), de *Abendländische Aktion* (fondita en 1951), de *Abendländiche Akademie* (fondita en 1952) kaj de *Centre Européen de Documentation et Information* (CEDI, fondita en 1952). Ili reprenis ideajn kaj personajn konektojn el la Intermilita epoko. Sindeviĝinte al elito por misie savi la kristanan okcidenton, la adeptoj planis reklami por tiaj ideoj en siaj unuopaj laborlokoj. Dum la 1950-aj jaroj la anoj ja socie sukcesis kio videblas se rigardi la eminentajn apogintojn (ekz. la federacia ministro Hans-Joachim von Merkatz, Friedrich August von der Heydte, Heinrich von Brentano).

Ideologio
---------

Laŭ la ideoj de la movadanoj la okcidenta pensaro kuŝus sur ok kolonoj. El ili du (Mezeuropo, Romia Imperio) substreku la glorajn aspektojn el la pasinteco. Tri (kristanaj valoroj, okcidenta kulturunueco, federalismo) solvu tiutempe aktualajn problemojn. Tri aliaj (kontraŭtotalitarismo, kontraŭliberalismo, kontraŭusonismo) finfine difinu la politikajn celojn. La registaroj en Hispanio (Franco) kaj Portugalio (Salazar) iel estis modelaj.

Publikigitaĵoj
--------------

* *Neues Abendland*. Zeitschrift für Politik, Kultur und Geschichte. Eldonis Johann Wilhelm Naumann. Augsburg: Eldonejo Naumann 1946–1951. 1951–1958 eldonis Gerhard Kroll (Eldonejo *Neues Abendland*). En 1958 la apero ĉesis.

Literaturo
----------

* Vanessa Conze: *Das Europa der Deutschen. Ideen von Europa in Deutschland zwischen Reichstradition und Westorientierung. 1920–1970.* Inst. f. Zeitgeschichte. München 2005. Darin S. 127–207: *Die Abendländische Bewegung.*
* Axel Schildt: *Zwischen Abendland und Amerika.* Studien zur westdeutschen Ideenlandschaft der 50er Jahre. (Ordnungssysteme. Studien zur Ideengeschichte der Neuzeit. Bd. 4). Oldenbourg, München 1999.
**Ĉeloterapio** estas kuracmetodo uzata ekde 1948 en kiu oni forigas troan kalcion kaj pezajn metalojn el la sango per speciala infuza fluido surbaze de EDTA. En la moderna okcidenta medicino, ĉeloterapio estas uzata okaze de veneniĝoj kun radioaktivaj elementoj kaj pezaj metaloj, kiel plumbo-venenado. Ĉeloterapio ankaŭ estas uzata ekzemple por sangaj malsanoj kiel talasemio, kie fero-amasiĝo povas okazi en la sango.

Polemikaj aplikoj
-----------------

Ĉeloterapio ankaŭ estas uzata en alternativa medicino. Laŭ iuj ĝi efikus sur ĉiaj malsanoj, kiuj rilatas al arteriosklerozo : 

* Brustangoro
* *Claudicatio intermittens*
* Apopleksio (vaskula mallarĝigo en la cerbo)
* Alta sangopremo
* Alta kolesterolo
* Nefropatio por diabeto
* Laciĝo, malpliiĝo de viveco
* Reŭmatika artrito
* Redukto de oksida streso

La indikoj por ĉeloterapio estas nesufiĉe subtenataj de scienca evidenteco kaj estas konsiderataj polemike de la ĉefflua medicino. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |
Demonstranto kun signo *Ĉu Vi Povas Aŭdi Min Nun?* *#MeToo* en Novjorko, 2018 
*Denuncu Cian Porkon*, *Mi ankaŭ*
La **Movado** **MeToo** [miTU] (**AnkaŭMi**) estas movado kontraŭ seksa limtranspaŝa konduto. Ĝi komenciĝis en oktobro 2017 kun la kradvorto #MeToo en Twitter kaj aliaj sociaj amaskomunikiloj, kiuj fulmrapide cirkulis kaj estis sekvitaj en multaj landoj sub diversaj nomoj; ekzemple en Francio, la kradvorto estas *#BalanceTonPorc* (Denuncu Cian Porkon). Tiuj, kiuj metis "#MeToo" en mesaĝon, indikis, ke ili spertis seksoĝenadon, seksan atakon aŭ seksan misuzon. La kradvorto estis vaste uzata, post kiam la Holivuda produktoro Harvey Weinstein estis akuzita de pluraj virinoj pro lia seksa persekutado .

* Kategorio Movado MeToo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

### En Esperantujo

En majo 2020, la blogo Teo kaj Libroj publikigis artikolon pri la temo kaj demandis ĉu ĝi estas problemo en la esperanta movado. La aŭtoro rakontis pri okazaĵoj de seksĝenado dum renkontiĝoj, iuj jam publikaj (kiel la estrarano de TEJO forĵetita el IJK 2018 pro seksĝenado al alia partoprenanto) kaj aliaj nepublikaj okazaĵoj kiujn li vidis.

Forta kritiko de la artikolo venis de Valentin Melnikov, membro de la Akademio de Esperanto. Li diris ke eble la seksĝenado ne okazis sed la virinoj imagis aŭ deziris ĝin, eble ili mensogis ĉar la viro ne volis pagi aŭ edziĝi, eble ili akuzis gravulon nur ĉar iu konkurenculo de tiu pagis ilin kaj por ĉiu vera akuzo de seksĝenado, estas dek imagitaj.

Pro tio, Nielsen plendis al la Akademio pri Melnikov. La Akadamio publikigis oficalan respondon kiu bedaŭris la vortojn de Melnikov sed ne eksigis lin de la estraro. El la 43 membroj de la Akademio, nur 5 estas virinoj kaj en sia respondo, la Akademio diris ke ili celas diverseco nur laŭ gepatraj lingvoj, neniu alia parametro.

Referencoj
----------

1. ↑  Ĉu Esperantujo bezonas ‘Ankaŭ Mi’ momenton? - Teo kaj Libroj 2a majo 2020
2. ↑  Pri mia forpelo el la IJK en Badajoz - 19a junio 2019
3. ↑  IJK-ano forpelita post seksa agreso - Libera Folio 9a aŭgusto 2018
4. ↑  Akademiano opinias ke iuj virinoj deziras seksĝenadon - Teo Kaj Libroj 7a majo 2020
5. ↑  La Akademio distancigas sin de seksismo - Libera Folio 11a majo 2020
**Gyula Bittera** [djula bitera], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bittera Gyula** estis hungara kemiisto.

Gyula Bittera  naskiĝis la 9-an de februaro 1893 en Hungara reĝlando en Nagyszalatna (nuntempa Zvolenská Slatina en Slovakio). Li mortis la 21-an de oktobro 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Bittera frekventis gimnazion en Pozsony, poste li akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1919. Post siaj studoj li okupiĝis pri volatilaj oleoj en Kaposvár kaj Budapeŝto. En la 1930-aj jaroj li kreis medikamentan oleon el forĵetaĵoj de kapsikoj, poste li okupiĝis pri lavendoj. Tiutempe li havis uzinon pri produktado de volatilaj oleoj. En 1949 la uzino estis ŝtatigita, Bittera laboris plu en tiaj institutoj, kiuj okupiĝis pri la menciita temo. Li iniciatis kultivadon de lavendoj en Tihany.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Péter Vácz** [vAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vácz Péter** estas hungara reĝisoro pri animacioj, altlerneja instruisto.

Péter Vácz naskiĝis la 2-an de julio 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Vácz aĝis 9, kiam li komencis lerni violonĉeladon. Li maturiĝis en arta gimnazio, poste li akiris bakalaŭron en Arta Universitato Moholy-Nagy en 2010, post 2 jaroj ankaŭ diplomon MA. En 2010 li finis ankaŭ kurson en Francio pri animacio, en la sekva jaro en Viborg (urbo en Danio). Post siaj studoj Vácz partoprenis en fondo de internacia animacia grupo, kie li kreis animaciojn. Post jaro li estis liberprofesiulo en Berlino. En 2015 li revenis al Budapeŝto, kie parte li kreis animaciojn, parte li instruis en la Arta Universitato. Ekde 2019 li instruis en arta akademio.

Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Streamschool* (mallonga filmo, 2010)
* *Nyuszi és Őz* (mallonga filmo, 2012) - ankaŭ scenaristo
* *Drága John* (mallonga filmo, 2016) - ankaŭ scenaristo, kameraisto, filmomuntisto
* *Kortárs gyerekversek és dalok* (televida serio, 1 epizodo, 2017)
* *Pillowface* (mallonga filmo, 2018) - ankaŭ scenaristo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kaj biografio kun foto
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780782
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Gyula Koczkás** [djula kockAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koczkás Gyula** estis hungara biofizikisto, profesoro, instruisto.

Gyula Koczkás  naskiĝis la 12-an de marto 1905 en Hungara reĝlando en Alsószombatfalva (nuntempa Sâmbăta de Jos en Rumanio). Li mortis la 7-an de aprilo 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Koczkás frekventis katolikan gimnazion en Székesfehérvár, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1927, fine li doktoriĝis post 2 jaroj. Pli frue inter 1926 kaj 1938 li jam laboris en la universitata instituto de Pécs. En 1935 li estis nomumita privata profesoro, sed li instruis ankaŭ en gimnazioj. Li partopenis en la kontraŭnazia movado, tial li estis deportita al Bavario. Post la 2-a mondmilito li komence havis postenon en la ministerio. En 1948 li estis nomumita eksterordinara profesoro kaj institutestro. Inter 1950 kaj 1956 li denove instruis en mezlernejo, poste en instituto, kie li okupiĝis pri radiadoj. Li pensiuliĝis en 1973.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Anorganikus sóoldatok ultraibolya abszorpciója* (1929)
* *A szívhangok regisztrálása és visszaadása* (1935)
* *Az energia megmaradásának elve Mayer Róbert felfedezésének 100. esztendejében* (1941)
* *Örök törvények. A fizika regénye.* (1947)
* *Demonstrációs rádiópad* (1953)
* *Munkavédelmi útmutató orvosi röntgenosztályok dolgozóinak* (1966, 1967)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
**Kolektivismo** estas la morala sinteno, politika filozofio, ideologio, aŭ socia perspektivo kiu emfazas la signifon de grupoj aŭ komunumoj - iliaj identecoj, celoj, rajtoj, rezultoj, ktp. - kaj tendencas analizi temojn en tiuj esprimoj. Kolektivismo estas baza kultura elemento kiu ekzistas kiel la malo de individuismo (laŭ la saman maniero kiel kulturo de alta kunteksto ekzistas kiel la malo de kulturo de malalta kunteksto), kaj en kelkaj kazoj substrekas la prioritaton de grupaj celoj super individuaj celoj kaj la gravecon de kohezio ene de sociaj grupoj.

Kolektivistoj kutime emfazas komunumon, socion, aŭ nacion. Ĝi estas uzita kaj estis uzata kiel elemento en multaj malsamaj kaj diversspecaj reĝimoj kaj politikaj, ekonomiaj kaj instruaj filozofioj laŭlonge de la historio kaj ĉiuj homaj socioj en praktiko enhavas elementojn de kaj individuismo kaj kolektivismo.

Kolektivismo povas esti dividita en horizontalan kolektivismon kaj vertikalan kolektivismon. Horizontala kolektivismo substrekas kolektivan decidiĝon inter relative egalaj individuoj, kaj estas tiel kutime bazita sur malcentralizado. Vertikala kolektivismo estas bazita sur hierarkiaj strukturoj de potenco kaj sur morala kaj sur kultura konformecoj, kaj estas tial bazita sur centraligo. Koopera entrepreno estus ekzemplo de horizontala kolektivismo, dum armea hierarkio volus esti ekzemplo de vertikala kolektivismo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kolektivo
* Individuismo
* Konformismo

* Kategorio Kolektivismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kolektivismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Gyula Kulich** [djula kuliĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kulich Gyula** estis hungara komunisto kaj esperantisto.

Gyula Kulich  naskiĝis la 20-an de januaro 1914 en Vieno. Li mortis en decembro de 1944 en Dachau.

Biografio
---------

Gyula Kulich aĝis 1, kiam li vivis plu en Békéscsaba. Li iĝis tajloro. En 1933 li trovis laboron en Budapeŝto, samtempe li aliĝis al la laborista movado, en 1935 al la sindikato, en la sekva jaro al la socialdemokratoj. Li aranĝis strikojn kaj manifestaciojn, krome li estis estrarano en diversaj laboristaj societoj kaj partioj. En 1939 li faris subteran ligon al slovakaj komunistoj. En la sekva jaro li partoprenis en Budapeŝto la komunistan rezist-movadon kune kun alia esperantisto András Szalai, baldaŭe ili estis arestitaj kaj oni kondamnis ilin prizono. Gyula Kulich iĝis viktimo de holokaŭsto.

Li profitis Esperanton precipe dum eksterlandaj kontaktoj.

Memorigiloj
-----------

Dum la socialismo placo en Budapeŝto, loĝkvartalo en Békéscsaba prenis la nomon "Kulich Gyula".

Pli da informoj pri la memotabuloj, monumentoj, ktp al Gyula Kulich ĉe la retejo de Rátkai Árpád

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 51-a paĝo)

* Kategorio Gyula Kulich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Metamorfozo de Kristo** (origine hungare *Urunk Színeváltozása*) estas romkatolika konstruaĵo en Győr, en la kvartalo "Újváros". Ĝi estas la dua plej granda preĝejo en Győr.

Historio
--------

En tiu urboparto la unua preĝejo (fakte kapelo) estis konstruita en 1695 en tiu loko, kie nun estas la sinagogo. La dua preĝejo estis origine luterana ligna preĝejo, sed en 1749 laŭ reĝa ordono ĝi iĝis katolika preĝejo Sankta Jozefo. En la sama loko estis konstruita la nun videbla preĝejo inter 1836-1841.

Preĝejo
-------

La preĝejo limas kun 3 stratoj laŭ la trotuaroj, la kvara flanko estas strikta korto. La fasado estis simetria, meze la ĉefenirejo funkcias, plej supre la turo altiĝas. Ĉe la stratangulo krucifikso estas videbla. La navo havas ambaŭflanke kvazaŭ flankonavojn, kiuj estas fakte serio de flankaj altaroj. La ĉefaltara bildo prezentas Metamorfozon de Kristo, apude estas skulptaĵoj pri diakono (Sankta) Stefano kaj Sankta Jozefo. Freskoj de la sanktejo estis pentritaj en 1858. La flankaj kapeloj estas dediĉitaj al Sankta Familio, Sankta Krono kaj Sankta Maria. La orgeno alvenis en 1854. La preĝejo ekstere renoviĝis en 2015.

En la proksimo funkcias ankaŭ 4 aliaj preĝejoj: Luterana malnova preĝejo (Győr), Kalvinana preĝejo (Győr), Sinagogo de Győr kaj Grek-katolika Preĝejo Sankta Nikolao (Győr). Ekde 2006 oni aranĝas komunan festivalon "Kvin Preĝejoj", interne koncertoj okazas.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]

La preĝejturo

* Kategorio Preĝejo Metamorfozo de Kristo (Győr) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gyula Beliczay** [djula belicai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beliczay Gyula** estis hungara maŝininĝeniero, komponisto, pianisto, altlerneja instruisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *jeskófalvi* [jeŝkOfalvi] kaj *beliczi* [belici].

Gyula Beliczay  naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1835 en Komárom (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Komárno en Slovakio), li mortis la 30-an de aprilo 1893 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Gyula Beliczay komence lernis muzikon en sia naskiĝurbo, poste pianadon en liceo de Pressburg, kie li jam ankaŭ komponadis. Li studis en Vieno inter 1851 kaj 1857. Li akiris inĝenieran (1857) kaj muzikistan (1856) diplomojn, liaj plej gravaj muzikinstruistoj estis Franz Krenn kaj Gustav Nottebohm. Post la diplomoj li laboris kiel fervojista inĝeniero inter 1858-1871 en Vieno, poste en Pest (urbo). Ekde 1864 li faris ankaŭ recitalojn en Vieno, pli malofte li ankaŭ komponadis kaj li kontribuis en muzikaj gazetoj. En 1872 li eklaboris kiel ĉefinĝeniero en Hungaraj Ŝtatfervojoj. En 1875 li studvojaĝis al Germanio, Francio, Nederlando, Belgio. En 1886 li pensiuliĝis, poste li okupiĝis nur pri muziko. Inter 1888-1892 li instruis en la Tutlanda Hungara Reĝa Muzika kaj Teatra Akademio. En 1870 li dediĉis komponaĵon *Ave Maria* al Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio), tial li ricevis medalon „Viribus unitis".

Elektitaj sakralaj komponaĵoj
-----------------------------

* f-dúr mise (1867)
* Ave Maria (1870)
* Zwei Kirchengesänge (1886)
* Jubilate Deo (1886)
* Tantum ergo (1887)
* Alma Virgo (1887)
* In te Domine speravi (1890)
* Ave Regina (1891)

Elektitaj profanaj komponaĵoj
-----------------------------

* d-moll szimfónia (1888)
* a-dúr szimfónia (1889)
* Suite de bal (1892)
* b-dúr vonósnégyes (1884)
* a-moll vonósnégyes (1889)

Lia libro
---------

* *A zene elemei* (studenta lernolibro, 1891)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gyula Beliczay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633937
* GND: 116114185
* VIAF: 47028236
* ISNI: 0000 0000 7844 477X
* BNF: 14832990g
* NKC: jo2012696486
 |
**Gyula Angyal Nagy** [djula andjal nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Angyal Nagy Gyula** estis hungara operkantisto (tenoro). Lia origina nomo estis *Nagy Gyula*, la nomo *Angyal* estis la patrina nomo, kiun li prenis pro ofteco de *Nagy*.

Gyula Angyal Nagy  naskiĝis la 1-an de majo 1914 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de septembro 1993 en Germanio.

Biografio
---------

Gyula Angyal Nagy studis en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1932. Dum la studentaj jaroj li kantadis en la universitata koruso. Post la diplomo li estis oficisto, sed foje li sukcese anstataŭis kantiston, poste inter 1932-1939 li apartenis al Urba Teatro. Spite tion li ne forlasis la koruson, tamen li kantis ankaŭ sola, eĉ li longe sekvis la koruson en eksterlandaj turneoj. Inter 1939 kaj 1943 li estis membro de Ŝtata Hungara Operejo de Kolozsvár, poste de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Antaŭ Hungara revolucio de 1956 li faris turneon en Okcidenta Germanio, poste li restis en Munkeno, kie li estis asekuragento. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filinojn, baldaŭ li eksedziĝis. Li mortis en Munkeno, sed estis entombigita en Linz. Dum la socialismo li estis oficiale disidento, pri kiu neniu parolis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Benjamin Britten: *Peter Grimes* - titolrolo
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* - Ottó
* Ferenc Lehár: *A mosoly országa* (opereto) - princo Szu-Csong
* Zoltán Kodály: *Háry János* - titolrolo
* Giacomo Puccini:
	+ Madama Butterfly - Pinkerton
	+ Tosca - Cavaradossi
* Giuseppe Verdi: La traviata - Alfred Germont
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo - grafo Almaviva

Fontoj
------

* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Francesco Soriano** (1548 aŭ 1549–1621) estis itala komponisto de la renesanco. Li estis unu el la plej talentaj membroj de la Roma Skolo en la unua generacio post Palestrina.

Soriano naskiĝis en Soriano, proksime de Viterbo. Li studis ĉe la Basilica di San Giovanni in Laterano en Romo i.a. ĉe Palestrina, iĝis sacerdoto en la 1570-aj jaroj kaj en 1580 li estis *maestro di cappella* ĉe S. Luigi dei Francesi, ankaŭ en Romo. En 1581 li translokiĝis al Mantovo alprenonte postenon taking ĉe la tiea kortego de Gonzaga; sed en 1586 li reiris al Romo, kie li pasigis la reston de sia vivo laborante kiel ĥordirigisto ĉe tri apartaj preĝejoj inkluzive la kapelon Ĝulian ĉe la Baziliko de Sankta Petro. Li abdikis en 1620.

Soriano kunlaboris kun Felice Anerio por revizii la Roman Gradualon konforme al la bezonoj de la kontraŭreformacio; tiun ĉi laboron lasis nefinita Palestrina.

Laŭstile la muziko de Soriano ege similas al tiu de Palestrina, tamen ĝi montras kelkan influon de la progresaj evoluoj dominantaj je la komenciĝo de la nova jarcento. Li alprenis laplurĥoran stilon, dum kiam li subtenis la glatan polifonian komponmanieron de Palestrina, kaj li ŝatis homofonajn teksturojn, kiuj ĝenerale faciligas la komprenon de kantata tekso.

Li verkis mesojn, motetojn (kelkaj por ok voĉoj), psalmojn (unu kolekto, publikita en Venecio en 1616, estas por 12 voĉoj kaj baso kontinua), muzikigojn pasionajn laŭ ĉiuj kvar evangelioj (Mateo, Marko, Lukaso, kaj Johano), Marianajn antifonojn, kaj diversajn librojn de madrigaloj. Liaj Pasionaj komponaĵoj estas gravaj antaŭantoj de la plej famaj tiaj komponaĵoj el la barok erao ekz. tiuj de J.S. Bach; ili estas de sinretena kaj tamen drama stilo laŭokazaj klopdoj de karakterizo. Iumaniere ili estas la antaŭantoj de la oratorio, kunigantaj kantvoĉon, ĥoron kaj nesurscenigitaj roloj, tamen en stilo pli rilatan Palestrina-n ol la barokan stilon .

Bibliografio
------------

* (1980) "Francesco Soriano", *The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie*. Londono: Macmillan Publishers. ISBN 1-56159-174-2.
* Reese, Gustave.  (1954) *Music in the Renaissance*. Nov-Jorko: W.W. Norton & Co.. ISBN 0-393-09530-4.

* Kategorio Francesco Soriano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 204901
* GND: 101382243
* LCCN: n87816287
* VIAF: 197705
* ISNI: 0000 0000 8079 594X
* SUDOC: 163997802
* BNF: 13899928v
* MBA: f2b0d2e6-d777-4dad-aec4-173d56c1d410
* NLA: 49286744
* BIBSYS: 2135133
* NKC: jn20040105002
* ICCU: SBLV252805
* BNE: XX1779052
 |
La **preĝejo Metamorfozo de Kristo** estas romkatolika Monumento historia en urbo Albertirsa (Hungario).

Historio
--------

Dum la historio plejparte ekzistis 2 apartaj vilaĝoj *Alberti* kaj *Irsa*. Ili unuiĝis en 1950.

### Irsa

En Irsa la katolika kirko Margareta de Antioĥio estis konstruita en la 15-a jarcento (laŭ necerta informo en 1447). La turkoj okupis ĝin en 1562. Post dominado de turkoj la loĝantoj jam estis luteranoj (1711). La jam ruina kirko estis plene rekonstruita inter 1744 kaj 1746 kun titolo Metamorfozo de Kristo. La turo estis konstruita en 1820, la navo pligrandiĝis en 1856. La orgeno estis farita en 1929. En 2008 la preĝejo estis renovigita.

### Alberti

Supozeble en Alberti ekzistis paroĥa kirko Sankta Maria en 1345, kiu estis detruita en milito en 1563. Depost fiasko de la liberecbatalo en 1711 luteranaj slovakoj alvenis. La katolikoj konstruis kapelon, kiu estis detruita en milito en 1945, poste la katolikoj havas diservojn en Irsa.

Kirko ekstere

Preĝejo de Irsa
---------------

La kirko situas en korto, tamen la simetria fasado renkontiĝas rekte kun la trotuaro. En la korto estas videbla baroka statuo pri Johano Nepomuko el la 18-a jarcento. Antaŭ la fasado estas krucifikso, apud la preĝejo tombomonumento de 1858. La enirejo troviĝas meze, pli supre estas malplena blinda fenestro, la plej supre la kvadrata turo altiĝas. La turo nur iomete reliefas. Interne la instalaĵoj estas barokaj. La ĉefaltaro prezentas Metamorfozon de Kristo, same la fresko. En la navo estas videblaj 6 skulptaĵoj kaj flankaj altaroj.

Kermeso okazas en la 6-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* Arkivigite je 2021-01-28 per la retarkivo Wayback Machine
* 

Kirko interne

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Christophine Reinwald
**Elisabetha Christophine Friederike REINWALD** (fraŭline *Schiller*; naskiĝinta la 4-an de septembro 1757 en Marbach, mortinta la 30-an de aŭgusto 1847 en Meiningen) estis la pli maljuna fratino de Friedrich Schiller, kiu dediĉis sin al la memoro de la frato.

Vivo
----

Christophine estis talentita desegnistino kaj inter la unuaj kiuj ekkonis la talentojn elstarajn de Friedrich Schiller. Ŝi ĉiam ĉion sciis pri liaj agadoj dumstudentaj kaj ankaŭ pri la plano de la fuĝo el Stutgarto en la 1782-a jaro. En Ludwigsburg ŝi ankaŭ konatiĝis kun la pentristino Ludovike Simanowiz, kies stilon ŝi provis kopii. En majo 1783 ŝi skribis la unuan leteron al la bibliotekisto Wilhelm Reinwald. Persona renkontiĝo estis en 1784 kaj nupto en 1786 en Gerlingen. La tuto fariĝis kun perado de ŝia frato Friedrich. Estante amiko Friedrich Schiller ne ŝatis ties avarecon. Tamen li iĝis kutimgasto ĉe la fratino kaj la bofrato en Meiningen. La geedzeco de ili estis bona.. Ili restis seninfanaj kaj Christophine eĉ povis labori kiel desegnadinstruistinoj por knabinoj el burĝaj familioj.

Kiam la frato Friedrich, pro propra malsano, ne kapablis viziti en 1796 la mortantan patron ŝi mem veturis Virtembergon por laŭtlegi al la patro la leterojn de la filo Friedrich. Post la morto de la patrino (1802) ŝi pli kaj pli okupiĝis pri la aferoj de Friedrich eldonante memorfoliojn por la amikoj de la poeto sur kiuj estis ankaŭ rememoroj de ŝi pri la komunaj junulaj jaroj.

Post la morto de la edzo (1806) ŝi forlasis Meiningen loĝonte unue ĉe la fratino en Möckmühl; tamen ne plu eblis religi rilaton kun la familianoj. Post kuna vojaĝo en Svisujon kune kun la fratino Luise Heim (filino de la geologo Johann Ludwig Heim kaj nevino de Ernst Ludwig Heim) ŝi revenis en 1822 al Meiningen. Tie ŝi vivis unue en la t.n. *Ŝtona Domo* kaj ekde 1832 en la Heim-domo. Tie ĝis hodiaŭ troviĝas memortabulo pri ŝi. Samloke ŝi mortis 89-jaraĝa. Tombo de ŝi estas sur la *Parka Tombejo* de Meiningen. En la kadro de la projekto *Friedrich-Schiller-Code* de Mitteldeutscher Rundfunk kaj Klassik Stiftung Weimar (por pruvi la aŭtentikecon de la krano de Schiller) oni prenis en 2006 DNA el ŝiaj ostoj. Ŝi krome apogis la verkiston Ludwig Köhler.

Referencoj
----------

1. ↑  Andreas Seifert: *Christophine Reinwald: „Kein anderer Ort in der Welt".* Meininger Museen.
2. ↑  Antonius Lux (eld.): *Große Frauen der Weltgeschichte. Tausend Biographien in Wort und Bild*. Sebastian Lux Verlag, München 1963, p. 412.

Literaturo
----------

* Ernst Koch (eld.): *Die letztwilligen Aufzeichnungen der Frau Christophine Reinwald, Schillers Schwester, nebst einer Einleitung.* Hildburghausen, 1925.
* Dieter Hildebrandt: *Schillers erste Heldin. Das Leben der Christophine Reinwald, geb. Schiller*. München, 2009. ISBN 978-3-446-23332-4.
* Annette Seemann: *Schillers Schwester Christophine*. Frankfurt Main/Leipzig, 2009. ISBN 978-3-458-35110-8.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825529
* GND: 116428546
* LCCN: nb2007017361
* VIAF: 3222033
* ISNI: 0000 0000 8351 4613
* LIBRIS: 327311
* SUDOC: 140841881
* BNF: 16232280g
* ULAN: 500088833
* RKD: 66171
* NKC: xx0103497
 |
***The Cricket on the Hearth: A Fairy Tale of Home*** estas novelo de Charles Dickens, publikigita de Bradbury kaj Evans, kaj elsendita la 20an de decembro 1845 kun ilustraĵoj de Daniel Maclise, John Leech, Richard Doyle, Clarkson Stanfield kaj Edwin Henry Landseer. Dickens ekverkis tiun libron ĉirkaŭ la 17a de oktobro 1845 kaj finis la 1an de decembro. Kiel ĉiuj "Kristnaskaj libroj" de Dickens, ĝi estis publikigita en formo de libro, ne kiel felietono.

Dickens priskribis la novelon kiel "trankvila kaj hejma [...] senkulpa kaj bela." Ĝi estas subdividita en ĉapitroj nomitaj "Chirps" (ĉirpaĵoj), simile al la "Quarters" (sonorilfrapoj) de *The Chimes* aŭ la "Staves" de *A Christmas Carol*. Ĝi estas la tria el la kvin "Kristnaskaj libroj" de Dickens, antaŭigita de *A Christmas Carol* (1843) kaj *The Chimes* (1844), kaj sekvita de *The Battle of Life* (1846) kaj de *The Haunted Man and the Ghost's Bargain* (1848).

Transportisto John Peerybingle vivas kun sia juna edzino Dot, ilia filo kaj ilia vartistino Tilly Slowboy. Grilo ĉirpas en la hejmo kaj agas kiel gardanĝelo por la familio. Iam mistera fremdulo venas viziti kaj ekloĝas en la hejmo de Peerybingle por kelkaj tagoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Kitton, Frederic G..  (1900) *The Minor Writings of Charles Dickens*. Londono: Elliot Stock, p. 48.
2. 1 2  Schlicke, Paul (1999). Oxford Reader's Companion to Dickens. Oxford University Press. ISBN 0-19-866253-X.

* Kategorio The Cricket on the Hearth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 660933
 |
**Gyula Benczúr** [djula bencUr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benczúr Gyula** estis hungara kuracisto, kuracisto pri internaj malsanoj, balneologo, reŭmatologo, profesoro. Lia patro estis elstara pentristo Gyula Benczúr, liaj fratinoj estis Olga Benczúr kaj Ida Benczúr.

Gyula Benczúr pentrita de Gyula Éder
Gyula Benczúr  naskiĝis la 31-an de marto 1879 en Munkeno. Li mortis la 23-an de junio 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Benczúr akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1904. En 1910 li studvojaĝis al Germanio kaj Francio. Li laboris en kliniko en Budapeŝto. En 1916 li estis nomumita privata profesoro, poste eksterordinara profesoro. En 1918 li fondis hospitalon pri pulmomalsanuloj. Inter 1919 kaj 1934 li estis ĉefkuracisto en kuracbanejo.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Hydro- és thermotherápia* (1914) - studenta lernolibro
* *Gyakorlati balneológia és klimatológia. Különös tekintettel a hazai viszonyokra.* (1939)

Fontoj
------

* 
* hungarlingva biografio
La **paroĥa preĝejo Marteno de Tours** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Rajka (Hungario).

Historio
--------

La romianoj havis tie sentinelan turon. Baldaŭ la hungaroj konstruis sur ĝi kapelon kun turo, ĉar en la vilaĝo estis alia kirko. La turkoj detruis ĝin en 1683, tial oni konstruis konvenan barokan kirkon el la menciita kapelo. La orgeno estis kreita en 1905.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en parko laŭ la trotuaro, sed flanke kalvario estas videbla el la 18-a jarcento. Estas alia enirejo en flanko de la navo, super la pordo en niĉo kun mezepoka statuo de Kristo. La fasado estas simetria, ankaŭ tie estas niĉoj kun statuoj, la unua estas Marteno de Tours. La ĉefaltara bildo prezentas Martenon inter skulptaĵoj pri Sanktaj Floriano kaj Katerino. Ĉe la flankaj altaroj estas skulptaĵoj pri Sankta Maria kaj Sankta Jozefo.

La preĝejo estas stacio laŭ "Vojo de Sankta Marteno" (latine Via Sancti Martini).

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **preĝejo Marteno de Tours** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Mátraterenye (Hungario), en parto Homokterenye (iama memstara vilaĝo).

Historio
--------

Oni konjektas, ke tiu ĉi romanika kirko estis konstruita en la 13-a jarcento. Iom poste, sed ankoraŭ en la sama jarcento konstruiĝis la apogpilieroj. En la frua 15-a jarcento gotika pordo estis konstruita kun kelkaj gotikaĵoj. En 1688 la turkoj okupis la preĝejon, tamen ne longe. La nun videbla fasado estas videbla ekde 1801, samtempe oni konstruis la sakristion kaj la firstotureto. Plena renovigo okazis en 1999.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola sur monteto en tombejo. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, pli supre estas kvarangula fenestro, ĉe la anguloj estas po unu pilieroj. Estas ankaŭ alia enirejo en flanko de la navo. La navo finiĝas en kvarangula absido pli mallarĝa, ol la navo. Sakristio aliĝas al la absido. Interne en la sanktejo mezepoka sidniĉo situas. La altara bildo estis pentrita en 1871.

Kermeso okazas en la 11-a de novembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj, kiuj estas videblaj pli malsupre

Interno de la kirko

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.