recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Universitato Milton Friedman**, (origine hungare *Milton Friedman Egyetem*; mallonge MILTON) estas nova universitato en Budapeŝto, en Békásmegyer, kie studas 3800 studentoj.

Neoficiala historio
-------------------

Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) fondis la duan hungaran universitaton en Óbuda en 1395. Oni instruis en la klasikaj 4 fakultatoj teologion, kanonan juron, medicinon, artojn. Pro tumultoj ne okazis instruado inter 1403-1410, sed poste kun permeso de Bonifaco la 9-a la universitato refondiĝis. Dum dominado de turkoj (kaj ankaŭ poste) la universitato malaperis.

Oficiala historio
-----------------

Tiu ĉi altlernejo estis fondita en 2000. Ĝi estis establita nur el hungara privata kapitalo. La studentoj povas akiri diplomojn laŭ MA, BA kaj BSc, krome ili povas lerni lingvojn ĉefe anglan, francan, krome germanan, hispanan, italan, rusan. La kutimaj fakoj estas ekonomio, financo, sociologio. Nepre menciindas, ke ankaŭ plenkreskuloj povas lerni pedagogion, psikologion, sociologion, ekonomion. En 2016 la altlernejo estis deklarita universitato (Reĝo Sigismondo), en 2018 ĝi prenis la nomon Milton Friedman.

Rektoroj
--------

La unua rektoro estis József Bayer (filozofo).

Elektitaj instruistoj
---------------------

* Sarolta Deczki
* László Kelecsényi
* Szabolcs Kerék-Bárczy
* Tamás Tarján

Elektitaj studentoj
-------------------

* Kinga Bóta
* László Koszorús

Fontoj
------

* oficiala paĝo

* Kategorio Universitato Milton Friedman en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 509879
* LCCN: no2009001426
* VIAF: 152986481
* ISNI: 000000011017896X
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
31° 47′ 35.48″ N 35° 14′ 41.56″ O﻿ / ﻿31.7931889 °N, 35.2448778 °O﻿ / 31.7931889; 35.2448778 (mapo)

la enirejo al la Panteono
Tomboj de Pinsker kaj Ussiŝkin en la kaverno
**Kaverno de Nikanoro** estas antikva tombo kaverno situanta sur Monto Scopus en Jerusalemo, Israelo. Elfosaĵoj en la kaverno malkovris osttombejojn rilatante al Nikanoro, la pordofaristo. La kaverno situas en la Nacia Botanika Ĝardeno de Israelo sur la grundoj kampuso de la Monto Scopus de la Hebrea Universitato de Jerusalemo.

Nacia Panteono de Israel
------------------------

En 1934, la restaĵoj de Leono Pinsker de Odeso estis reenterigitaj en la Nikanor-kaverno ĉe la iniciato de Menaĥem Usiŝkin, kiu antaŭvidis nacian panteonon sur Monto Scopus. Tamen, la sola alia persono entombigita tie estis Ussiŝkin mem, kiu mortis en 1941. Al naciaj gvidantoj intrigo estis establita sur Monto Herzl post la fondiĝo de la ŝtato en 1948, en parto ĉar Monto Scopus iĝis enklavo en jordana teritorio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kaverno de Nicanor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kaverno de Nicanor ĉe retejo Hebrea Universitato de Jerusalemo
La **Muzeo de Artoj kaj Popolaj Kutimoj** (hispane *Museo de Artes y Costumbres Populares*) estas ĉe la Placo de Ameriko, antaŭ la Arkeologia Muzeo de Sevilo ĉe la Reĝa Paviliono, ene de la Parko María Luisa, Sevilo, Hispanio. La edifico estis iama Paviliono de Antikva Arto de la Iberamerika Ekspozicio de 1929.

Historio
--------

La konstruaĵo estis iama paviliono de la Iberamerika Ekspozicio de 1929, planita kiel paviliono de Industrioj, Metiartoj kaj Dekoraciaj Artoj. Finfie ĝi estis paviliono de Antikva Arto kaj Artaj Industrioj. Temas pri edifico planita en 1913 kaj konstruita en 1914 fare de la arkitekto Aníbal González, aŭtoro ankaŭ de la aliaj konstruaĵoj starigitaj ĉe la sama placo de Ameriko. La fasado estas el briko kun dekoracio de ceramiko. Pro sia arkitektura stilo, oni konis ĝin anakŭ kiel Mudeĥara Paviliono.

Oni faris diversajn reformojn en la 1960-aj jaroj, en 1972 (helika ŝtuparo), 1980 ktp. En 1984 post rehabilitado, oni remalfermis la muzeon post la transigo de kompetencoj el ŝtata al regiona administracio.

Kolektoj
--------

Granda parto de la enhavo de la muzeo devenas de privataj donacoj aŭ transigoj de objektoj el aliaj publikaj muzeoj. Aparte menciendas la kolekto de brodaĵoj Díaz Velázquez (6 000 pecoj), kolektoj de ceramiko (fajna ceramiko, azuleĥoj ktp.), de antikvaĵoj (aĉetitaj inter 1974 kaj 1980 fare de la direktoro Salvador de Sancha Fernández),, de sevilaj ĝenropentraĵoj (Kolekto Aguiar), Kolekto Soria de fajna ceramiko kaj orientaj eburaĵoj, ludiloj, atelieroj ktp.

Krome estas biblioteko, arkivo, ateliero pri konservado kaj restaŭrado, ktp.

Bildaro
-------

* Vitraj objektoj.Vitraj objektoj.
* Ceramiko el entrepreno La Cartuja Pickman de Sevilla.Ceramiko el entrepreno *La Cartuja Pickman de Sevilla*.
* Kofro kun juveloj.Kofro kun juveloj.
* Historiaj pafiloj.Historiaj pafiloj.
* Maketo de la Giralda.Maketo de la Giralda.

Referencoj
----------

1. ↑  «Pabellón de Arte Antiguo - Plaza de América». Ministerio de Cultura de España. Konsultita la 7an de novembro 2018.
2. ↑  «Pabellón de Arte Antiguo - Plaza de América». Ministerio de Cultura de España. Konsultita la 7an de novembro 2018.
3. ↑  «Museo de Artes y Costumbres Populares de Sevilla. Portal de Museos y Conjuntos Arqueológicos y Monumentales de Andalucía». www.juntadeandalucia.es. Konsultita la 9an de marto 2016.
4. ↑  «Conservadores de Museos de Andalucía». museosdeandalucia.com. Konsultita la 9an de marto 2016.

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Museo de Artes y Costumbres Populares (Sevilla) en la hispana Vikipedio.*

* Kategorio Muzeo de Artoj kaj Popolaj Kutimoj (Sevilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 823294
* GND: 1091975-2
* LCCN: n85208403
* VIAF: 156619964
* ISNI: 0000 0001 2192 4163
* SUDOC: 060115025
* ULAN: 500308941
* NLA: 35809763
* BNE: XX89154
 |
La **Cité du Train (Urbo de la Trajno) - Heredaĵo SNCF** (*Nacia societo de la francaj fervojoj* kaj per sigeloj SNCF), en Mulhouse, estas la plej granda fervoja muzeo de Eŭropo.

Kolekto
-------

La muzeo entenas la nuran ĝeneralan kolekton de la historio de la francaj fervojoj. Situanta en Mulhouse (Haut-Rhin), ĝi estas la daŭrigo de la «franca muzeo de la fervojo» (de la eksa nomo de la asocio). Hodiaŭ, la asocio nomiĝas *Cité du train - Patrimoine SNCF* kaj respondecas pri la konservado de la ĉefaj pecoj de la historia heredaĵo de SNCF. La Urbo de la Trajno ŝirmas hodiaŭ je 60 000 m² plian kolekton de cento da fervojaj maŝinoj, lokomotivoj kaj vagonoj de ĉiuj epokoj.

La SNCF decidis en 1961 la regrupiĝon de la materialoj antaŭgarditaj en la eksa deponejo de Chalon-sur-Saône kaj tiu de Sézanne. Tiu regrupiĝo permesas la eldonon en 1965 de katalogo "*Fervojoj de hieraŭ por franca fervoja muzeo*" per la franca asocio de la amikoj de la fervojoj (AFAC).

Estis pro la iniciato de du pasiulaj fervojistoj, nome la mulhuza industriisto Jean-Mathis Horrenberger (direktoro de tekstaĵa fabriko) kaj la pariza spertulo en fervoja historio Michel Doerr, kial en 1971 naskiĝis la muzeo. En 1976, la novaj konstruaĵoj de la aktuala muzeo ricevis siajn unuajn vizitantojn.

Dua parto de ekspozicio estas malfermita al la publiko en 1983 kaj la muzeo ricevas 100 000 vizitantojn jare (106 050 en 2019).

La vaporlokomotivo Nord 701

* Kategorio Cité du train en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729178
* GND: 10113078-8
* VIAF: 133469147
* ISNI: 0000 0001 2161 7024
* SUDOC: 09274284X
* BNF: 12805452c
 |
**Materiiĝoj en Mantes** estas libro de Jules Thiébault, lanĉita en unua eldono en 1925, pri okazaĵo en la domo n-ro 23 de la strato Maurepas en Mantes (Seine-et-Oise), Francio.

Ĉiun sabaton, dum sinsekvaj monatoj, je la dudeka kaj duono, en la naŭetaĝa salono de la domo de gesinjoroj Alexandre, aperas propakorpe kun karno kaj ostoj, laŭ natura amplekso, iu fraŭlino mortinta jam de pli ol kvin jaroj, kiu estis ilia unika filino, Madeleine Alexandre. Oni vidas ŝin, oni tuŝas ŝin, oni aŭdas ŝin. Poste, la ĉiusemajnaj aperoj ĉesas dum sama daŭro de unu monato necesa por ke la estigantaj elementoj povu sufiĉe ripozi; poste denove la samaj fenomenoj ripetiĝas kun karakteroj de spontaneo kaj sendependeco.Aliaj spiritoj, krom Madelene, materiiĝis, tiel farante la kunsidoj em Mantes, la plej belaj kaj riĉaj manifestiĝoj de la spiritoj. 

El tiuj, kiuj feliĉis partopreni en la kunsidoj, troviĝis Sro. Thièbault, ankaŭ esperantisto. El la notoj de li faritaj li verkis ĉi tiun libron. Li prezentis ankoraŭ observojn pri la spiritoj, kiuj sin prezentis, citante la tagon de liaj elkarniĝoj, kaj ilia faraĵojn kiam enkarnaj. En la raporto, li prezentas al ni inkluzive desegnaĵoj pri la ĉambro, kie okazis la manifestiĝoj. En la lasta ĉapitro, li prezentas per klara kaj objektiva lingvaĵo la sciencajn konkludojn kaj la praktikajn konkludojn.
**VÉGH Sándor** (ve:g ŝAndor) estis hungara violonisto, dirigento, altlerneja instruisto naskita en Kolozsvár (nun Cluj en Rumanio) la 17-an de majo 1912 kaj mortinta en Salzburg la 7-an de januaro 1997.

Biografio
---------

Sándor Végh estis lernanto de Jenő Hubay en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt ekde 1926 en Budapeŝto. Li komencis sian karieron kiel solisto (1930). Li estis ano de Magyar Trió (Hungara Triopo) (1931-1934). Li estis fondintano de Magyar Vonósnégyes (Hungara Arĉkvarteto) (1935). Inter 1940-1946 li instruis en la Altlernejo, poste li forlasis Hungarlandon. Li fondis en 1940 la Végh-arĉkvarteton. Li loksidiĝis en 1946 en Bazelo. Kiel dirigento li gvidis la propran kamerorkestron (1968-1971), la Marlboro Festivalorkestron (1974-1977, ekde 1978 en Salzburg la orkestron Camerata Academica. En Cervo (Italujo) li organizis en 1962 festivalon por kamerorkestroj kaj en Prussia Cove (Britujo) internacian muzikseminarion (1971). Li instruis en Bazelo (1953-63), en Freiburg im Breisgau (1954- 62), en Düsseldorf (1963-79), en Mozarteum (Salzburg, 1871-97). Li gvidis al invito de Pablo Casals majstrokursojn en Zermatt (1952-1962), li estis gasto de la festivalo de Prades (1953-1969).

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* András Keller (violonisto)
* Gábor Takács-Nagy

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-19. 1993-2004, Budapest.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 258041
* GND: 123791715
* LCCN: n81120319
* VIAF: 113921506
* ISNI: 0000 0001 1828 0301
* SUDOC: 080852483
* BNF: 139007889
* MBA: 97bb0876-eb88-4e55-b2b3-5087b150bba7
* BNE: XX871039
 |
La proporcio de respondintoj en la censo de 2011 kiu diris, ke ili povas paroli kimre.
**Kimroj** (kimre *Cymry*) estas etna grupo indiĝena de Kimrio. Oni aplikas la terminon "kimroj" al tiuj kiuj naskiĝis en Kimrio (kimre *Cymru*) kaj al tiuj kiuj havas kimrajn praulojn, perceptantaj sin aŭ perceptitaj kiel kunhavantoj de Kultura heredo kaj de kunhavita pradeveno.

Kimrio estas unu el la kvar Landoj de Unuiĝinta Reĝlando. La plej granda parto de la loĝantoj de Kimrio estas Britaj ŝtatanoj.

En Kimrio, la Kimra lingvo (kimre *Cymraeg*) estas protektita jure. La kimra restas ĉefa lingvo en multaj partoj de Kimrio, precize en Norda Kimrio kaj partoj de Okcidenta Kimrio, kvankam la angla estas la ĉefa lingvo en Suda Kimrio. Oni instruas la kimran en lernejoj tra la tuta Kimrio, kaj, eĉ en regionoj de Kimrio en kiuj kimroj parolas ĉefe la anglan ĉiutage, oni parolas la kimran hejme ene de familia aŭ de aliaj neformalaj etosoj, en kiuj parolantoj de la kimra ofte eniras en kod-ŝanĝiĝo kaj translingvado. En la angle-parolantaj areoj de Kimrio, multaj kimroj estas dulingve fluaj aŭ duon-fluaj en la kimra aŭ, je variaj gradoj, kapablaj paroli aŭ interkompreniĝi je limigitaj aŭ konversaciaj niveloj. La kimra devenas el la Britona, parolata tra tuta Britio ekde multe antaŭ la invadoj de Britio fare de Julio Cezaro.

En 2016, analizo de la geografio de kimraj familinomoj komisiita de la Kimra Registaro trovis, ke 718 000 personoj (preskaŭ 35% de la kimra loĝantaro) havas familinomon de kimra deveno, kompare kun 5.3% en la cetero de Britio, 4.7% en Novzelando, 4.1% en Aŭstralio, kaj 3.8% en Usono, kaj ĉirkaŭkalkulite 16.3 milionoj da personoj en la studitaj landoj havas almenaŭ parte kimran praularon. Ĉirkaŭ 300 000 kimroj loĝas en Londono.

Referencoj
----------

1. ↑  Rhys, John.  (1969) *The Welsh People: Chapters On Their Origin, History, Laws, Language, Literature, And Characteristics*, 2019‑a eldono, Wentworth Press. ISBN 978-1-01-052046-7.
2. ↑   The Countries of the UK. statistics.gov.uk. Arkivita el la originalo je 5a de Januaro 2016. Alirita 10a de Oktobro 2008.
3. ↑  La kimra estis protektita laŭgrade kaj ĉefe plej elstare fare de la leĝoj *Welsh Language Act 1967*, *Welsh Language Act 1993* kaj *Welsh Language (Wales) Measure 2011*.
4. ↑ .  The Welsh diaspora : Analysis of the geography of Welsh names. *Welsh Assembly*. Alirita 26a de Junio 2016.
5. ↑   Canolfan i 300,000 o Gymry (kimre). *BBC* (5a de Novembro 2014). Arkivita el la originalo je 11a de Januaro 2016. Alirita 6a de Januaro 2016.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Welsh people en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 832978
* LCCN: sh85146069
* BNF: 11960387t
* NKC: ph118203
 |
Judoj ĉe la Muro de lamentadoj de Jerusalemo.
La terminoj **Israelaj judoj** (en hebrea: יהודים ישראלים‎, Yehudim Yisraelim), kaj **Judaj israelanoj** referencas al ŝtatanoj de Israelo de juda etneco aŭ religio, kaj ankaŭ la posteuloj de israel-judaj enmigrantoj de ekster Israelo. Israelaj judoj ĉefe estas la modernaj posteuloj de Antikvaj Izraelidoj, kun aliaj diasporaj populacioj. Israela judoj estas ĉefe en Israelo kaj en la okcidenta mondo, same kiel en aliaj landoj tutmonde, ne necese nur en judaj komunumoj. Israelaj judoj ĉefe parolas la hebrean kaj sekvas almenaŭ kelkajn religiajn judajn praktikojn. Israelo, nome la juda ŝtato, nuntempe havas preskaŭ duonon de la tutmondaj judoj.

La juda loĝantaro en Israelo estas komponata de ĉiuj judaj diasporaj komunumoj, kiel Aŝkenazaj judoj, Sefardaj judoj, Mizrahaj judoj, Beta Israel, Koĉinaj judoj kaj Bene Israel (el Barato), Karaismaj judoj, kaj multaj aliaj grupoj. La komunumo de israelaj judoj montras ampleksan gamon de judaj kulturaj tradicioj, same kiel enhavas la tutan spektron de religiaj praktikoj, el la ĥaredaj komunumoj ĝis la "hilonaj" nereligiaj judaj komunumoj kiuj vivas en nereligia vivostilo. Inter la juda loĝantaro, ĉirkaŭ 25% el la lernejanoj kaj ĉirkaŭ 35% el la ĵusnaskitoj estas de miksa praularo kaj Aŝkenaza kaj Sefarda/Mizraha deveno, kio pliiĝas je 0.5% ĉiujare. Ĉirkaŭ la 50% el la juda loĝantaro estas de almenaŭ parta Sefarda/Mizraha deveno.

Spite la pliiĝantan debaton pri la demando pri kiu estas fakte judo inter judaj israelanoj, nome la juda statuso de persono, kiu estas konsiderata afero de 'nacieco' fare de la aŭtoritatoj de Israelo, estas registrita kaj kontrolita de la israela Ministerio de Internaj Aferoj, kiu postulas, ke ĉiu persono trafu la halaĥan difinon por esti registrita kiel 'Judo'. La Israela Centra Buroo de Statistiko ĉirkaŭkalkulis, ke la juda loĝantaro de Israelo estis 6 556 000 je Decembro 2017 (74.6% de la totala loĝantaro se oni enkalkulis la araban loĝantaron de Orienta Jerusalemo kaj la Golanaj Altaĵoj).

Studo de IDI Guttman de 2008 montris, ke granda plureco de israelaj judoj (47%) identigis sin kiel unue judoj kaj israelanoj due, kaj ke nur 39% konsideris sin unua kaj ĉefe israelanoj.

Referencoj
----------

1. ↑  *My Promised Land*, de Ari Shavit, (London 2014)
2. ↑  "Israel Boasts 8.8 Million on Eve of 2018, 74.6% Jewish". Jewish Press. 31a de Decembro 2017.
3. ↑  Alon, Amir (31a de Decembro 2017). "Nearing nine million: Israel in numbers on eve of 2018". Ynet News.
4. ↑  "Poll: Most Israelis see themselves as Jewish first, Israeli second – Israel Jewish Scene, Ynetnews". Ynet.co.il. Alirita la 26an de Majo 2012.

Vidu ankaŭ
----------

* Arabaj israelanoj

* Kategorio Israelaj judoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 707704
 |
**Faruĥabad**, laŭ hindie **फ़र्रूख़ाबाद** estas urbego kaj municipo en norda Barato, en subŝtato Utar-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. 

Riverbordo en Faruĥabad

Demografio
----------

Faruĥabad havis populacion de 276 581 kune kun Fatehgarh en 2011 kun legopovo de 73%, kiu estas pli alta, ol la subŝtata averaĝo.

Riverbordo kun ponto en Faruĥabad

Geografio
---------

Faruĥabad situas sur ebenaĵo 155 metrojn super la marnivelo laŭ dekstra bordo de Gango. Mainpuri troviĝas 56, Hardoj 57, Ŝahĝahanpur 66, Etah 94, Kanpur 120, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 149, ĉefurbo Delhio 270, Kolkato 1036, Mumbajo 1162 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

en:Muhammad Khan Bangash fondis urbon Faruĥabad en 1714 kaj nomis la urbon pri la tiama reganta imperiestro en:Farrukhsiyar.

Ekonomio
--------

Faruĥabad estas unu el la rimarkindaj urboj pro brodaĵo kaj teksado. La metio estis alportita fare de la afganoj en la 12-a jarcento.

Lingvoj
-------

En Faruĥabad la oficiala lingvo estas la hindia, al kiu aldoniĝas la angla.

Trafiko
-------

Al Faruĥabad kuras tri fervojaj linioj, krome kvar vojoj, el kiu unu havas ponton tra la rivero. Loke estas nur malgranda flughaveno.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj
* fortikaĵo, kiu estis disfaligita kaj nova urbodomo estis konstruita de siaj ruinoj
* 20 maŭzoleoj
* dek pordegoj en la muro ĉirkaŭanta la urbon

* StacidomoStacidomo
* KirkoKirko
* RiverbordoRiverbordo

Fontoj
------

* WikiTrans
La Bach-koruso de Leipzig dum kantado en 2006. La **Bach-koruso de Arnstadt** (germane: *Bachchor Arnstadt*) kantadas ĉe historia Bach-loko en la ĉefurbo de la Distrikto Ilm, ĉe la Bach-kirko kie kantoris iam la majstro mem.

Historio
--------

La Bach-ĥoro fonditis en la 1934-a jaro fare de Fritz Huhn por prepari la datrevenon trioblan pri Bach-Händel-Schütz de 1935. Estis simple ŝanĝitaj la strukturoj de la en 1925 far Edmund Köditz fondita Eklezia kantada rondo *(Kirchengesangsverein)*.

Priskribo
---------

La Bach-koruso de Arnstadt estas eklezia koruso konsistanta el laikuloj i.a. kun fokuso pri prezentado de verkoj de Bach. Ĝi ankaŭ kantas je la ravo de la fideluloj dum diservoj.

Estroj
------

* 1934-37: Fritz Huhn
* 1938-41 : Herbert Günther
* interrompo pro la Dua mondmilito
* 1946-60: Otto Rudnick
* 1961-98: Alwin Friedel
* 1998-2013: Gottfried Preller
* ekde 2013: Jörg Reddin

Literaturo
----------

Heinz L. Dechert: *Geschichte der Arnstädter Kirchenchöre nach 1925* (skribite en 1998/99), arkivejo de la Kantorejo de Arnstadt.

Vidu ankaŭ
----------

* Bach-ĥoro sibia

Eksteraj ligiloj
----------------

Pri la arnstadt-a koruso sur la urba retpaĝaro Arkivigite je 2022-12-25 per la retarkivo Wayback Machine



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Eskimoj** estas kolektnomo por la arktaj popoloj de la norda polusregiono. Oni taksas, ke ili nombras je ĉirkaŭ 180 000 homoj (2021).

* La inuktituta lingvo en KanadoLa inuktituta lingvo en Kanado
* Skulptarto en Nunavuto, KanadoSkulptarto en Nunavuto, Kanado
* Skulptarto en Nunavuto, KanadoSkulptarto en Nunavuto, Kanado
* Okulaparato de eskimoOkulaparato de eskimo
* Inuita virino, 1907Inuita virino, 1907
* Olduloj de la eskimojOlduloj de la eskimoj
* Palaugaaq (bannock) de la inuita kuirarto*Palaugaaq (bannock)* de la inuita kuirarto
* Tradiciaj vestaĵoj de inuitojTradiciaj vestaĵoj de inuitoj
* Korbo de eskimoKorbo de eskimo
* Pratempa loĝloko de inuitoj, nome igloPratempa loĝloko de inuitoj, nome iglo

Nomoj
-----

Laŭ ilia propra nomado oni devas distingi almenaŭ kvin grupojn, kiuj parolas malsamajn, tamen proksime parencajn lingvojn:

* la jupikoj en sudokcidenta Alasko (ĉ. 30 000) kaj en la plej nordorienta parto de Siberio (plejparte sur la ĉukĉo-duoninsulo) (ĉ. 15 000),
* la inupiatoj en nordokcidenta Alasko (ĉ. 10 000),
* la inuvialuitoj en nordokcidenta Kanado (ĉ. 30 000),
* la inuitoj en nordcentra kaj nordorienta Kanado (ĉ. 30 000),
* la kalaallitoj sur Gronlando (ĉ. 50 000).

"Eskimo" laŭ la hodiaŭa maĵoria opinio de lingvistoj venas el la lingvo de najbaraj Kri- kaj Algonkin-indianoj. R. H. Ives Goddard de la institucio Smithsonian'a derivis la vorton de formo "ajaskimeŭ", t.s. "faranto de neĝŝuoj". La antaŭa klarigo de "eskimo" kiel "viandomanĝanto" aŭ "nekuirita-fiŝomanĝanto" hodiaŭ ne plu estas akceptita, tamen tiu misa interpretado kaŭzis intertempan malakcepton de la vorto "eskimo" inter politike-ĝustemaj persongrupoj. La proponita anstataŭiga nomado "inuito" ne taŭgas por ĉiuj eskimoj ĉar temas pri nur unu grupo el pluraj. La internacie konata kooperativo de Kabo Dorset en la Nunavut-teritorio ekde sia fondiĝo ĝis hodiaŭ senŝanĝe nomas sin "West Baffin Eskimo Cooperative (WBEC)", t.e. Okcidenta Baffin Eskimo-Kooperativo.

Eskimoj en Esperanto
--------------------

Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 15an ĉapitron "Fabeloj de la Eskimoj" al komentoj pri tiu popolo; poste ŝi rakontas interesan fabelon pri virino kiu adoptas urson; dua fabelo temas pri kiel korvo estas nigra en konflikto kun ansero.

Notoj
-----

1. ↑  Inuitoj prezentataj. (2021). Inuit Circumpolar Council (ICC).
2. ↑  Marjorie Boulton, Faktoj kaj fantazioj, progresiga libro, Universala Esperanto-Asocio, Roterdamo, 1984, dua eldono 1993. Paĝoj 127-132.

* Kategorio Eskimoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29124
* GND: 4015537-7
* LCCN: sh85044824
* NDL: 00562046
* NKC: ph117532
 |
**Béla Sulyok** [ŝujok], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sulyok Béla** estis hungara bankisto, subministro. Lia origina familia nomo estis *Schleiffer* [ŝlejfer] ĝis 1945.

Béla Sulyok naskiĝis la  21-an de novembro 1904(nun 1904-11-21) en Budapeŝto, li mortis la 1-an de marto 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Sulyok devenis el juda familio. Post lernado li laboris en banko ekde 1923. Tiutempe li aliĝis al la sindikato, ekde 1929 al la komunistoj. En 1939 li estis trudemerito pro la juda deveno. Li estis ankaŭ trudlaboristo, sed li rifuĝis. Ekde 1945 li havis altajn ŝtatajn postenojn, ekzemple li estis gvidanto de Hungara Nacia Banko aŭ li estis subministro. Inter 1954-1959 li estis sendita al Parizo kiel konsilisto. Li pensiuliĝis en 1968. Li ricevis signifajn ŝtatajn premiojn inter 1950-1968.

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853303
 |



* Portalo pri Biografio
Afiŝo pri franca luksa taverno el la 19-a jarcento.
**Taverno** (de la latina *taberna* kaj greka *ταβέρνα*) estas drinkejo aŭ popola restoracio. La signifo de la termino tamen multe diferencas de regiono al regiono. Ofte temas pri simpla populara esprimo; ofte la vorto estas leĝe priskribita kaj difinas kiajn trinkaĵojn kaj/aŭ manĝaĵojn oni povas akiri tie, aŭ kiu rajtas viziti ĝin. Ekzemple en Kebekio ĝis 1988 taverno estis drinkejo rezervita por viroj. En Flandrio taverno estas luksa trinkejo, kie eblas ankaŭ manĝi. En iuj regionoj taverno estas esprimo por mizera drinkejo, mizera restoracio, kie plejparte kunvenas fiŝkaptistoj aŭ velistoj. La atmosfero kaj menuo de de tiaj tavernoj estas celitaj por fiŝkaptistoj kaj velistoj, ne por turistoj.

Referencoj
----------

1. ↑  *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2005*, p. 1137. *PIV 1977* tamen priskribas tavernon ankoraŭ kiel "Pli-malpli luksa drinkejo, kie oni povas ankaŭ manĝi".
2. ↑  Radio-Canada.ca. *La plus vieille taverne de Québec passe le cap des 70 ans*. 6-a de aprilo 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nutrado kaj gastronomio |

* Kategorio Taverno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**UL** (**Underwriters Laboratories**) estas sekureca konsilanta kaj atesta firmao bazita en Northbrook, Ilinojso. Ĝi havas oficejojn en 46 landoj.

La kompanio estis establita en 1894 kaj estis implikita en analizado de la sekureco de multaj el la novaj teknologioj de la lasta jarcento, precipe la publika adopto de elektro kaj la evoluo de sekurecnormoj por elektraj aparatoj kaj komponentoj.

UL disponigas sekurec-rilatan atestadon, validigon, testadon, inspektadon, revizion, konsiladon kaj trejnadservojn al larĝa gamo de klientoj, inkluzive de produktantoj, podetalistoj, politikofaristoj, reguligistoj, servoj kaj.

UL estas unu el pluraj kompanioj rajtigitaj por fari sekurectestojn de la usona federacia agentejo *Occupational Safety and Health Administration* (OSHA). OSHA konservas liston de aprobitaj laboratorioj, kiuj estas nomitaj "Nationally Recognized Testing Laboratories".

La UL-normoj plejparte traktas la fajroreziston de produktoj, sed ankaŭ diversajn aspektojn de media kaj homa sekureco en la kunteksto de materialoj kaj ilia kvalito. Ĉi tiu normaro inkluzivas pli ol 1 000 normojn por ĝusta laboro, konservante la sekurecon de homoj, la medion kaj plibonigante la kvaliton de materialoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio UL (firmao) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de Usonaj NRTL-oj ĉe OSHA


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 841439
* GND: 16165043-0
* LCCN: n81072769
* VIAF: 128939556 173610234, 128939556
* ISNI: 0000000088597040
 |
Bosnian dance.pngVirinoj en bosna danco
**Bosnoj** (bosne *Bošnjaci*/*Бошњаци*) estas sudslava popolo kiu loĝas ĉefe en Bosnujo kaj Hercegovino kaj en la regiono Sandžak en Serbujo kaj Montenegro. Historie, la ĉefa kriterio por difini la naciojn en Bosnujo estis la religio, kaj la bosnoj estis la islamaj slavoj. Nuntempe la plej multaj bosnoj estas sunaaj islamanoj, sed kelkaj estas ateistoj.

Regionoj kun bosna plejmultoEstas ĉirkaŭ 3,2 milionoj da bosnoj en la mondo, el kiuj ĉirkaŭ 2.200.000 loĝas en Bosnujo kaj Hercegovino. 42 % de la loĝantaro de Bosnujo kaj Hercegovino estas bosnoj. En la Federacio de Bosnujo kaj Hercegovino, kiu estas unu el du entoj el kiuj konsistas Bosnujo kaj Hercegovino, ili estas ĉirkaŭ 73 % de la tuta loĝantaro.

La lingvo de la bosnoj nomiĝas la bosna lingvo. Ĝi estas preskaŭ sama kiel aŭ la serba aŭ la kroata lingvo, kvankam ĝi enhavas pli multajn vortojn devenantaj el la araba kaj la turka lingvo.

* Kategorio Bosnoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Vlakloj** estas komuna nomo kovranta plurajn latinajn popolojn kiuj estas posteuloj de la latinigitaj popoloj de centra, orienta kaj sudorienta Eŭropo. Grupoj historie nomitaj vlakoj estas: nuntempaj rumanoj aŭ dakrumanoj, arumanoj aŭ makedonrumanoj, morlakoj, megleno-rumanoj kaj istri-rumanoj. Ekde la kreado de la rumana ŝtato, la esprimo estas uzata kutime por tiuj kiuj loĝas ekster Rumanio.

La vlakaj lingvoj, ankaŭ nomataj orientaj latinidaj lingvoj, havas oftan originon en la antikva rumana lingvo. Dum jarcentoj, la vlakoj iĝis diversaj branĉoj kaj havis rilatojn kun la ĉirkaŭaj popoloj: sudaj slavoj, grekoj, albanoj, prabulgaroj kaj aliaj.

Preskaŭ ĉiuj modernaj nacioj en Centra kaj Sudorienta Eŭropo havas indiĝenajn vlakajn malplimultojn: Grekio, Hungario, Ukrainio, Serbio, Kroatio, Makedonio, Albanio kaj Bulgario. En aliaj landoj, la indiĝena vlaka loĝantaro estis tute asimilita de la slava plimulto kaj tial ĉesis ekzisti: Pollando, Ĉeĥio, Slovakio, Bosnio kaj Montenegro. Nur en Rumanio kaj Moldavio, la vlakoj estas etna plimulto hodiaŭ.

* Kategorio Vlakoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Esperanto** estas hispana ŝipo, la unua ZEO en la mondo. La Navigacia Matrikulo, la oficiala dokumento por identigo de la ŝipo, estas eldonita en Malaga (Hispanio) 1886 kaj li estis uzata ĝis 1966.

* Teknikaj datumoj de la ŝipo "Esperanto":

Konstrujaro: 1896  

Droniĝo: 1966   

Longeco: 42,30 m  

Kilprofundeco (Akvokvanto): 2,26 m   

Ŝippezo: 262 tn  

Rapideco: 6 nodoj  

Maŝinpovo: 140 ĈV Ducilindra vapormaŝino  

Karbujo por 32 tn

  

En 1896 en Malaga loĝis José Rodríguez Huertas, fondinto de la unua Esperanto-societo en Hispanio (la 5-a en la mondo) havanta altan reputacion en la urbo,li certe grave influis oficialan nomigon de la ŝipo.

Laŭ informoj la ŝipo "Esperanto" navigis kutime inter Kanariaj havenoj. Tiu ŝipo servis navigante longajn 70 jarojn kaj 1966 oni dronigis ĝin por ke ĝi servu kiel protektilo por la haveno Las Palmas de Gran Canaria (la loko nun plene kovrita pro nova avenuo konstruita marborde).

Vidu ankaŭ
----------

Esperanto (kargogŝipo) en la itala vikipedio
**Cirkumfikso**, **cirkumflekso** aŭ **ĉirkaŭafikso** estas afikso, kiu estas metata ĉirkaŭ alian morfemon. Do, la komenca parto staras antaŭ la radiko de la vorto, dum ke la fina parto sekvas ĝin.

Ekzemploj
---------

Ekzemple la radiko de la Hebrea *magdelet* "pligrandigilo" estas *gdl* "granda" (kun H-fleksio *hagdel* "pligrandigi") kaj ĝia cirkumfikso estas *m---et*. Simile oni en la klasika Franca negas pere de cirkumfikso *ne ... pas* ĉirkaŭ aŭ la ĉefa aŭ la helpa verbo de verba frazo. Similan cirkumfikson por la negado havas la gvarania lingvo, nome *nd---i* resp. nazale *n---i*.

Cirkumfiksoj oftegas en la Indonezia lingvo.

Notoj
-----

1. ↑   en Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020
2. ↑  Wolf Lustig: Kauderwelsch. Guaraní – Wort für Wort. Rump, Bielefeld 1996. paĝoj 47-49 germane

Fontoj
------

* Helmut Glück (Eld.): Metzler Lexikon Sprache. Metzler, Stuttgart u. Weimar 1993. ISBN 3-476-00937-8, paĝo 112 germane

Vidu ankaŭ
----------

* Prefikso
* Sufikso
* Infikso
Malnova foto de Aĉinska stacidomo. 1899
**Aĉinsk** (ruse *Ачинск*) estas urbo en Krasnojarska regiono de Rusio, 184 kilometrojn okcidenten de Krasnojarsk. Centro de karbo-minado. Grava fervoja nodo.

La urbo estis fondita en jaro 1683.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1782.

La interurba telefona kodo estas 39151, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°16' norde, longitudo 90°30' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Ĉulim (Чулым) (kiu enenfluas en riveron Obj (Обь)).

En jaro 1959 la urbo havis 50.3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 118.7 mil loĝantojn.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04403.

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Aĉinsk

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aĉinsk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Aĉinsk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 

Flago de Krasnojarska regiono
Urboj de Krasnojarska regiono

**Ĉefurbo**: Krasnojarsk

Aĉinsk |
Artjomovsk |
Bogotol |
Borodino |
Divnogorsk |
Dudinka |
Jenisejsk |
Ĵeleznogorsk |
Igarka |
Ilanskij |
Kansk |
Kodinsk |
Krasnojarsk |
Lesosibirsk |
Minusinsk |
Nazarovo 
Norilsk |
Sosnovoborsk |
Ŝaripovo |
Ujar |
Uĵur |
Zaozjornij |
Zelenogorsk 

 

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 34813
* GND: 4207476-9
* VIAF: 125589556
* SUDOC: 178620300
 |
Pri la komunumo
---------------

**Oberhelfenschwil** estas komunumo en la elektodistrikto Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1338 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Oberhelfenschwil situas sur monteto inter la riveroj Turo kaj Necker. Al Oberhelfenschwil apartenas krom la vilaĝo Oberhelfenschwil mem la vilaĝoj kaj setlejoj *Wasserfluh*, *Schwanden*, *Wigetshof*, *Necker* kaj *Rennen*.

Najbaraj komunumoj
------------------

La najbaraj komunumoj de Oberhelfenschweil estas Ganterschwil, Bütschwil, Mogelsberg, Lichtensteig, Brunnadern kaj Wattwil.

Trafiko
-------

Oberhelfenschwil situas ĉe la poŝtaŭtobuslinio de Brunnadern al Lichtensteig. La veturado al la stacidomo de Brunnadern daŭras 9 minutojn.

Vidindaĵoj
----------

Vidindaj en Oberhelfenschwil estas la ruino Rüdberg, kaj la ruino Novtogenburgo, kiu estis konstruita en la 13-a jarcento kiel anstataŭo de la malnova praburgo de la Grafoj de Togenburgo kaj la mezepokaj freskoj en la preĝejo Sanktaj Maria, Dionizo kaj Jakobo, kiu estis unuan fojon menciita en la jaro 1336.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Oberhelfenschwil datiĝas el la jaro 882 *Helfoltiswilare*.

En mezepoko Oberhelfenschwil estis posedaĵo de la Grafoj de Togenburgo kaj en la jaro 1468 transiris al la Princabatejo Sankt-Galo.

En 1874 la municipoj kaj setlejoj *Hof*, *Loretto* kaj *Blatten* estis transigitaj de la komunumo Oberhelfenschwil al Lichtensteig. En la jaro 1952 la komunumoj Mogelsberg kaj Oberhelfenschwil interŝanĝis terenojn. Dum Oberhelfenschwil ricevis de Mogelsberg la setlejojn *Rennen* kaj la bienojn *Adelbach*, *Berg* kaj *Schlatt* (kun entute 46 loĝantoj), Mogelsberg ricevis *Hiltisaŭ*, la iaman eksklavon de Oberhelfenschwil kun 38 loĝantoj.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Hans Büchler*: *Oberhelfenschwil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2009-08-13)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Oberhelfenschwil Arkivigite je 2011-07-07 per la retarkivo Wayback Machine
* Oberhelfenschwil en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* Kategorio Oberhelfenschwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Bildoj
------

* Rivero Necker ĉe la trilimpunkto inter Oberhelfenschwil, Ganterschwil kaj MogelsbergRivero Necker ĉe la trilimpunkto inter Oberhelfenschwil, Ganterschwil kaj Mogelsberg
* PreĝejoPreĝejo
* Mezepokaj freskoj en la preĝejoMezepokaj freskoj en la preĝejo
* Plafonfreskoj kaj vitropentraĵoj en la absido de la preĝejoPlafonfreskoj kaj vitropentraĵoj en la absido de la preĝejo
* Vilaĝa stratoVilaĝa strato
* Ruino RüdbergRuino Rüdberg

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto Togenburgo |
| --- |
| Bütschwil • Ebnat-Kappel • Ganterschwil • Hemberg • Kirchberg • Krinau • Lichtensteig • Lütisburg • Mosnang • Neckertal (Brunnadern • Mogelsberg • Sankt-Peterzell) • Nesslau-Krummenau • Oberhelfenschwil • Stein • Wattwil • Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano (Wildhaus • Malnov-Sankt-Johano) |  |

 |
Marŝantaro de sufragetoj en Novjorko, la 6-an de majo 1912
Sufrageto en Vaŝingtono, 1918
**Sufrageto** estis membrino de militema movado por egalrajtigo de virinoj, kiu estiĝis ĉirkaŭ la jaro 1900.

La movado plej forte realiĝis en Granda Britio. Ĝi uzis ekstremajn formojn de batalo.

Historio
--------

La movado finiĝis en la jaro 1920, kiam la 19-a amendo de la usona konstitucio agnoskis la balotrajton de virinoj.

Nomo
----

La nomo estiĝis el vorto *suffrage*, kio signifas angle **balotrajto**n.

Mondaj sufragetoj
-----------------

### Usonaj sufragetoj

* Susan B. Anthony
* Lucy Burns
* Carrie Chapman Catt
* Alice Paul
* Elizabeth Cady Stanton
* Jeannette Rankin
* Lucretia Mott
* Matilda Joslyn Gage

### Britaj sufragetoj

* Hertha Ayrton
* Rosa May Billinghurst
* Jane Ellen Harrison
* Annie Kenney
* Grace Kimmins
* Christabel Pankhurst
* Emmeline Pankhurst
* Sylvia Pankhurst
* Emmeline Pethick-Lawrence
* Emily Wilding Davison
* Frances Parker
* Flora Bonington

### Novzelandaj sufragetoj

* Kate Sheppard

* Kategorio Sufrageto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 226469
* GND: 4275212-7
* LCCN: sh85129648
* BNF: 119716753
 |
La **Reĝa Jura Akademio** estis signifa supera lernejo en Hungara reĝlando en Kassa inter 1777 kaj 1922. (Nuntempe la urbo troviĝas en Slovakio kiel Košice.)

Historio
--------

En Kassa estis signifa gimnazio en la 16-a jarcento. Pro alveno de kalvinana/luterana religio alvenis ankaŭ jezuitoj defendi la katolikan eklezion. Ili prenis ankaŭ la gimnazion. Episkopejo de Eger finance apogis transformiĝon de la gimnazio al Jezuita Universitato en 1657 (same kiel Jezuita Universitato de Nagyszombat). La filozofia fakultato tuj ekfunkciis, post 3 jaroj ankaŭ la teologia fakultato. En 1777 laŭ reĝa dekreto la universitato transformiĝis al akademio. Ĉesis lernado de la teologio, samtempe aperis lernado de la juro. Ekde la lernojaro de 1850 restis la fakultato juro, la ceteraj studobjektoj estis integritaj al gimnazio. En 1859 la lernado okazis 3 jarojn. Ĝuste tiam la akademia biblioteko konsistis el 20 mil volumoj. En la lernojaro 1893 lernis 75 studentoj. Post la 1-a mondmilito Košice apartenis al la ĵus fondita Ĉeĥoslovakio. Post longa hezitado la Jura Akademio restis kaj ne translokiĝis al rest-Hungario. Laŭ dekreto en 1922 la lernado estis malpermesita, la studentoj povis lerni germane aŭ slovake, hungare nur en rest-Hungario.

Nándor Bernolák

Elektitaj akademiaj instruistoj
-------------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Listo de instruistoj en la Reĝa Jura Akademio (Kassa).
* Károly Balás
* Farkas Beke
* Nándor Bernolák
* János Bokrányi
* Ádám Brezanóczy
* József Cherny
* Gábor Csepcsányi
* Gusztáv Degen
* Gyula Ferdinandy
* Károly Flórián
* Ernő Friedmann
* Géza Grosschmid
* Pál Hoffmann
* Mór Katona
* Albert Kiss (juristo)
* Mátyás Kolbay
* Vilmos Mariska
* Hugó Márki
* Ákos Navratil
* Pál Oberschall
* Mór Pisztóry
* Xavér Ferenc Szuhányi, akademiestro
* Zoltán Ráth
* Aladár Schnierer
* József Vida
* József Weszerle
* Vilmos Zorn, akademiestro

Elektitaj akademiaj studentoj
-----------------------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Listo de studentoj en la Reĝa Jura Akademio (Kassa).
* Bódog Bátori Schulcz
* Albert Berzeviczy
* Ákos Bizony

* János Bokrányi
* Zoltán Bornemissza
* Albin Csáky
* János Lajos Dercsényi
* Marcel Dessewffy
* János Földy
* Károly Gerő
* Endre Hadik-Barkóczy
* Andor Juhász
* Imre Kéry
* Adolf Lukáts
* János Mathiász
* Zsigmond Perényi (martiro)
* Sándor Rohringer
* Pál Sennyey
* Imre Szacsvay (advokato)
* Ferenc Szentmarjay
* László Tomcsányi
* Károly Várady (advokato)
* Aladár Wahlner

Fontoj
------

* Arkivigite je 2015-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*
**Komunumo de Portugallingvaj Landoj** (portugale: **Comunidade dos Países de Língua Portuguesa**, aŭ **CPLP**) estis kreita en Lisbono en julio 1996 por kunigi la sep portugallingvajn landojn kiu tiam ekzistis: Brazilon, Angolon, Kabo-Verdon, Gvineon Bisaŭan, Mozambikon, Portugalion kaj Sao-Tomeon kaj Principeon. La komunumo havas tri ĝeneralajn principojn: politik-diplomatia unuiĝo de siaj membroj; social-ekonomia, kultura, jura kaj teknik-scienca kunlaboro kaj pligravigo kaj divastigo de portugallingvon. Post sia sendependiĝo, Orienta Timoro eniris la organizon.

La komenco de KPL estis la kreo de **Instituto Internacional de Língua Portuguesa** (Internacia Instituto de Portugala lingvo), okaze de la **Reunião de Cúpula de Chefes de Estado dos Países de Língua Oficial Portuguesa** (Kupola Kunveno de Ŝtatestroj de Landoj kies Oficiala Lingvo estas la Portugala) en San-Luis, Maranjo en 1989. Tiu instituto, kies sidejo estas en Prajo, Kabo-Verdo, estas la unua formala ilo de KPL.

Strukturo de KPL
----------------

Ĝiaj decidaj organoj estas:

* **Konferenco de ŝtatestroj kaj registrarestroj** dujara;
* **Konsulta Kunveno de Ministroj de Fremdaj Rilatoj** ĉiujara;
* **Konsilio de Daŭra Akordigo** monata;
* **Ekzekutiva Sekretario**, daŭra.

Partoprenantaj landoj - mapo
----------------------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumo de portugallingvaj landoj (KPL) |
| --- |
| Angolo • Brazilo • Gvineo Bisaŭa • Kabo-Verdo • Mozambiko • Orienta Timoro • Portugalio • Santomeo kaj Principeo |

 |

Vidu ankaŭ
----------

* Portugalparolantaj afrikaj landoj
* Franclingvio

* Kategorio Komunumo de portugallingvaj landoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Boldogkőváralja** estas vilaĝo en Hungario, situante ĉe okcidenta flanko de la montaro Zemplén. Ĝi havas fervojstacion de la vilaĝo je 2 km-oj. Encs estas atingebla per rekta aŭtobuso (ĉ. 10 km). En nia „Árpád-epoka" ĉarto unue aperis en 1295 per ties Boldua nomo.

Apud la vilaĝo altiĝas la fortikaĵo, kies nomo estas Boldogkővár. La fortikaĵon konstruis post la tatara invado iu ano de la Tomaj-familio je defendo de la Hernád-rivera vojo kaj la ĉirkaŭaĵo. Sorto de la vilaĝo strikte kunligiĝis kun historio de la fama Bodogkővár (Ĝoja ŝtonfortikaĵo).

Dum ĝia pr. 500-jara historio tion havis preskaŭ ĉiu grandbienula familio de la tiama Hungario. Do, havis multe da posedantoj, kiuj eluzis sed ne prizorgis la fortikaĵon. Tiel ĝi detruiniĝis. Reĝo Lipoto la 1-a ruinigis ĝin en 1701. De 1715 la nur duone neniigitan fortikaĵon havis la Jezuitoj, pli malfrue la Péchy-familio.

La fortikaĵbaza roko estas unu rokbloko, kio estas vulkandevena, kaj malmoliĝis sur tio la silikataj acidaj kombinaĵoj. El la fortikaĵo estas rigardebla belega panoramo al la pejzaĝon. La fortikaĵo vizitebla estas de aprilo ĝis oktobro. En la vilaĝo estas la XVIII. jarcenta baroka stila romkatolika preĝejo, en la grekkatolika preĝejo XVI. jarcent devena ikonostazo estas videbla.

En la vilaĝo troveblas la barokstila Péchy-kastelo, kies parko estas naturprotektata teritorio. Turisma vidindaĵo estas la lokhistoria domo. En la komunumo funkcias restoracio, kvartiro kaj trairas sur ĝi la Landa Blua Turistvojo.
**William L. O'CONNELL Jr** (naskita 1933) estas usona aktoro.

Li komencis sian karieron per televidserio *Highway Patrol* en 1959 kaj en kino per *20,000 Eyes* en 1961.

O'Connel partoprenis televiseriojn Dr. Kildare, The Twilight Zone, Dennis the Menace, My Three Sons, The Lieutenant, The Outer Limits, Bonanza, The Munsters, Batman, Star Trek, Petticoat Junction, Mission: Impossible, The Wild Wild West, Green Acres ktp. krom kinfilmojn kiel The Wheeler Dealers, The War Lord, Do Not Disturb, Way... Way Out, It's a Bikini World, The Big Mouth de Jerry Lewis, Games, The Sweet Ride, Ice Station Zebra, Hook, Line and Sinker, Paint Your Wagon kaj The Happy Ending. 

Dum 1970-aj kaj 1980-aj jaroj li aktoris en kinfilmoj Which Way to the Front?, Scandalous John, The Culpepper Cattle Co. High Plains Drifter, Black Eye, Big Bad Mama, The Outlaw Josey Wales, Every Which Way but Loose, Any Which Way You Can, Stewardess School inter aliaj kaj en televidaĵoj kiel ekzemple Love, American Style, Kolchak: The Night Stalker, Charlie's Angels, The Fantastic Journey, Quincy M.E. kaj The Dukes of Hazzard. 

Lia lasta laboro estis en televidfilmo The Haunted en 1991. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640245
 |
**Vecsés** [veĉEŝ] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Monor, kies administra centro ĝi estas.

Brasiko - la nomo kungluiĝis kun Vecsés

Geografio
---------

Aerfoto pri Vecsés
Vecsés situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo kaj ĉefvojo Budapeŝto-Cegléd. Aŭtoŝoseo M0 (ĉirkaŭanta Budapeŝton) preteriras. La urbo kontaktiĝas kun Budapeŝto. Estas malavantaĝo, ke apude funkcias flughaveno de la ĉefurbo. Monor troviĝas 16, Budapeŝto 21, Cegléd 50 km.

Historio
--------

La urbo estis loĝata en la kuprepoko, poste alvenis sarmatoj. La komunumo detruiĝis dum la turka erao. En 1786 ŝvaboj refondis ĝin. La dua hungara fervojo inter Pest kaj Szolnok portis prosperon. La komunumo famas pri brasiko, kiun la loĝantaro kultivas. Dum la socialisma erao kolĥozo Ferihegy formiĝis. Nuntempe multe laboras en Budapeŝto.

Vecsés iĝis grandvilaĝo en 1969, urbo en 2001.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Koro de Jesuo (Vecsés)

Famuloj
-------

* En Vecsés naskiĝis:
	+ arkitekto Ferenc Hatlaczky
	+ inĝeniero Pál Michelberger
	+ kuntrejnisto György Ádám Kiss
	+ skulptisto György Goldmann.
* En Vecsés mortis verkisto Ágnes Bálint.

Ĝemelurboj
----------

* Germanio Rheinstetten, Germanio
* Rumanio Lăzarea, Rumanio

Fontoj
------

* distancoj Arkivigite je 2016-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
la du-masta skuno "heredaĵo" donas bonan impreson, kiel inter 1906 kaj 1921 aspektis la skuno **Esperanto**
La ***Esperanto*** estis fiŝkapta skuno kun sidejo en la havenurbeto Gloucester en Masaĉuseco, Usono.

La du-masta ŝipo "Esperanto" estis desegnita de *Thomas F. McManus* el Bostono kaj konstruita de la ŝipfarejo *James and Tarr* de Essex, Masaĉuseco. Ĝi estis lanĉita la 27-an de junio 1906, kaj mezuris 33 metrojn (107 futojn) en longo, maksimume 7,6 metrojn (25 futojn) de larĝeco, kaj la kilo profundis 3,4 metrojn (11 futoj) sub la akvosurfaco.

post la impona prezento de la ŝipo "Esperanto" en 1920, la malvenkintaj kanadanoj en aprilo 1921 konstruigis novan ŝipon laŭ modelo de la 'Esperanto', baptata "Bluenose", kiu en 1963 ankoraŭfoje ekvivis kiel repliko
La Esperanto estis uzata en pluraj vetkuroj kaj estas unu el nur du nevenkitaj ĉampionoj ĉe la Internacia Fiŝkaptista Pokalo de Halifakso, Nov-Skotio: sub komando de kapitano *Martin Leander Welch*, la ŝipo *Esperanto* iĝis la unua gajninto de la Internacia Fiŝkaptista Pokalo en la vetkuroj de la 30-a de oktobro ĝis la 2-a de novembro 1920, kiam ĝi venkis la kanadan fiŝkaptistan skunon *Delawana* de la havena vilaĝo *Riverport* en Nov-Skotio sub komando de kapitano *Thomas Himmelman*.

Subakviĝo
---------

La 30-an de majo 1921, *Esperanto* trafis subakvigitan vrakon proksime de *Sable Island* kaj sinkis. La skipo estis savita. Post monato da provoj savi la valoran ŝipon, la sava projekto bedaŭrante sen sukceso estis haltigitaj.

En 15 jaroj nur unu vivo perdita
--------------------------------

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** Malgraŭ la tre danĝera naturo de fiŝkaptado en la norda Atlantiko per velŝipoj, kaj la terura mortnombro kiu rezultas, estis nur unu vivo perdita sur la ŝipo "Esperanto". La 17-an de marto 1916, ŝipano John Burnham de Gloucester estis frapita eksterŝipe per la bumo, kaj dronis.  **"** |

 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* naŭ historiaj nigraj-blankaj fotoj de la skuno "Esperanto" en velaj konkuroj
* afiŝo pri la vetkuroj de la 30-a de oktobro ĝis la 2-a de novembro 1920, kiun venkis la skuno Esperanto Arkivigite je 2022-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* prezento de la ŝipo Arkivigite je 2022-06-05 per la retarkivo Wayback Machine (angle), historia poŝtkarto kaj Arkivigite je 2022-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* jubilea moneroj pri "350 jaroj de la havenurbo Gloucester" el 1973 kun portreto de la ŝipo Esperanto, post kiam ĝi jam 52 jarojn estis nur legendo Arkivigite je 2022-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* raporto pri la venkaj celebraĵoj de novembro 1920 Arkivigite je 2022-06-05 per la retarkivo Wayback Machine (angle)

Referencoj
----------

1. 1 2  priskribo pri la konkura venko kaj la pereo nur sep monatojn poste (angle, arkivigita laŭ stato de julio 2011)
**preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Dunaharaszti.

Historio
--------

La unua mencio pri preĝejo okazis en la 15-a jarcento, post 2 jarcentoj la turkoj okupis ĝin. Tiutempe la loĝantoj jam estis kalvinanoj. La katolika grupo refondiĝis en 1695. En la sekvaj jarcentoj la preĝejo estis ofte trakonstruita. En la sama loko tute nove preĝejo estis konstruita en la fruaj 1900-aj jaroj. En fino de la 2-a mondmilito la nazioj eksplodis la konstruaĵon. La sekva rekonstruo okazis longe, eĉ en 1956 tertremo kaŭzis domaĝojn. La fina rekonstruo sukcesis tre bone. En 1997 nova orgeno estis kreita, post jaroj plena renoviĝo okazis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola, sed apude estas videblaj kruco kaj skulptaĵo pri Johano Nepomuko. En mezo de la fasado la ornama ĉefenirejo funkcias, pli supre la turo altiĝas. La pentritaj fenestroj prezentas sanktan reĝon Stefanon, aliajn hungarajn sanktulojn kaj Sanktan Familion.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

Fontoj
------

* hungare kun fotoserio
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare

Bildoj pri preĝejo Stefano la 1-a en DunaharasztiFlanka parto de la preĝejo
La ĉefenirejo
Parto de la fasado
La fenestrorozo
La pentritaj vitrofenestroj
La ĉefaltaro
  


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Stefano la 1-a (Dunaharaszti) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)