recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nikolaus Storch** (naskiĝinta antaŭ 1500 en Zwickau, mortinta post 1536 samloke) estis germana teksisto.

Vivo
----

Storch estis unu el grupo da simplaj metiisto en Zwickau, kiuj memstare iniciatis ekleziajn kaj socialajn reformojn dum la periodo de Reformacio. Li havis viziojn kaj rigardis sin profeto, al kiu Dio donis la mandaton kontraŭbatali la subaĉeteblan eklezion. Li gvidis la t.n. *Profetojn de Zwickau*, kiuj sukcesis anigi multajn, danke al ravigaj viziaj predikoj. La civitanaron ili disdividis, favorante opan posedon de ĉiuj posedaĵoj, prizorgon de la malriĉuloj kaj senproprietigon de monaĥejo - se necese tiu ĉio ankaŭ per apliko de forto.

Influanto de multaj
-------------------

Storch malŝatis la bapton de etuloj kaj ege influis Thomas Müntzer, kiu estis en 1521 en la urbo kaj subtenis Storch en lia agado kontraŭ la katolika pastra moŝto Egranus. La surloka abatejo de la cistercianoj ĉesis ekzisti post daŭra intrigo fare de Storch.

Poste Nikolaus Hausmann, la reformanto de Zwickau, petis pro malespero sian amikon Luteron je helpado. Tiu ĉi fakte, je la fino de aprilo, predikis publike disde la urbodomo antaŭ ĉ. 14.000 spektantoj kontraŭ la sektuloj kaj sukcese direktis la aŭskultantaron kontraŭ Storch. La profetoj tiel estis devigitaj foriri.

Batalo de Storch kontraŭ la oficialaj reformantoj
-------------------------------------------------

Kun Müntzer la zwickau-a ĉefprofeto veturis ankoraŭ al Wittenberg kaj impresis eĉ Philipp Melanchthon. Tamen ankaŭ Melanktono devis peti la luteran predikhelpon: post nova sukceso de Lutero kiel avertanto, la trio de Storch, Müntzer kaj Karlstadt devis denove forveturi. 

En 1524 li estis mallongan tempon en Strasburgo, poste en Hof. Verŝajne li vizitis poste sudan Germanujon. Li supravivis la Kamparanajn ribelojn kaj menciitis ankoraŭ en la urba kroniko de Zwickau el la 1536-a jaro.

Literaturo
----------

* Siegfried Hoyer: *Die Zwickauer Storchianer. Vorläufer der Täufer?* In: Jahrbuch für Regionalgeschichte 13, 1986, p. 60-78.
* Paul Wappler: *Thomas Münzer in Zwickau und die „Zwickauer Propheten".* Zwickau 1908.
* Richard Bachmann: *Niclas Storch, der Anfänger der Zwickauer Wiedertäufer*. Zwickau 1880.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri Storch en la *Sächsische Biographie*.
* Pri Storch en la *Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online*.

Subnotoj
--------

1. ↑  "Thomas Müntzer - Der Satan von Allstedt", [Mitteldeutscher Rundfunk|[MDR]]-filmo de la 31-a de oktobro 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 463936
* GND: 104358408
* VIAF: 445397
* ISNI: 0000 0000 1298 0107
 |
Nikono reviziante la liturgiajn tekstojn
**Nikono** (rusa: Ни́кон , malnov-ruse: Нїконъ), naskita Nikita Minin (n. la 7-an de majo 1605 en Valmanovo, Rusio - m. la 17-an de aŭgusto 1681), estis la sepa patriarko de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Tiu estis unu el la plej gravaj periodoj en la historio de la eklezio, kiam Nikon lanĉis multajn reformojn kiuj poste kondukis al daŭranta skismo konata kiel Raskol en la rusa lingvo.

Kelkaj ekleziaj eminentuloj, konataj kiel la partio de la protopopoj (dekanoj), akceptis la respondecon por la revizio de la preĝejaltarlibroj inaŭguritaj de la forpasinta patriarko Joasafo, kaj kelkaj aliaj tre sensignifaj rektigoj de certaj antikvaj observoj. Sed ili estis longe tro timemaj por iĝi vere efika.

Nikon estis multe pli aŭdaca kaj ankaŭ multe pli liberala. Li konsultis la plej grandan parton de la grekaj prelatoj eksterlande; invitis ilin al konsulto en Moskvo; kaj finfine la akademiuloj de Konstantinopolo kaj Kievo estis konvinkitaj de Nikon ke la moskvaj altarlibroj estis heterodoksaj, kaj ke la ikonoj fakte en uzo tre vaste foriris de la antikvaj konstantinopolaj modeloj, estante plejparte influitaj de baroko. Post esplorado estis konfirmita ke la moskvaj altarlibroj apartenas al malsama revizio de tio kio estis uzita de la grekoj.

Nikon tuj (1654) alvokis sinodon por reekzameni la altarlibrojn reviziitajn fare de la patriarko Joasaf, kaj la plimulto de la sinodo decidis ke "la grekoj devus esti sekvitaj prefere ol niaj propraj antikvuloj". Dua konsilio, okazinta en Moskvo en 1656, sankciis la revizion de la altarlibroj kiel sugestite de la unua konsilio, kaj anatemita la opozician malplimulton, kiu inkludis la partion de la protopopoj kaj Paŭlo, episkopo de Kolomna. La reformoj koincidis kun granda pesto en 1654 kaj rusoj ankaŭ estis tre maltrankvilaj pro la alveno de la jaro 1666 por kiuj estis la jaro de la apokalipso.

Peze pezbalancita kun la plej plena ekumena aŭtoritato, la patriarka stabo de Nikon descendis kun giganta forto sur tiuj kun kiuj li disputis. Lia skemo de reformo inkludis ne nur altarlibrojn kaj ceremoniojn sed la uzon de la novmodaj ikonoj, por kiuj li ordonis dom-al-doman serĉon. Liaj soldatoj kaj servistoj estis serĉantajn la malnovajn ikonojn kaj mokis publike tra la urboj de ties posendantoj. Li ankaŭ emisiis ukazon minacanta kun la plej severaj punoj por tiuj kiuj dezirus uzi la malnovajn ikonojn en la estonteco. Konstruado de tend-similaj preĝejoj estis strikte malpermesitaj, kaj multaj aĝaj nekanonikaj preĝejoj estis disfaligitaj por fari modelon por novaj, dizajnitaj en la "malnov-bizanca" stilo.

* Kategorio Nikono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351827
* GND: 118588133
* LCCN: n82117749
* VIAF: 827145858093923022200
* ISNI: 0000 0001 2131 4824
* LIBRIS: 298652
* SUDOC: 077756916
* BNF: 13614914z
* ULAN: 500232137
* NKC: jo2004213397
 |
La **Nacia Parko Gangotri**, angle *Gangotri National Park* estas nacia parko en la distrikto Utarkaŝi de Utarakando en norda Barato, kiu kovras ĉirkaŭ 2,390 km². Ties habitato konsistas el koniferaj arbaroj, alpaj herbejoj kaj glaĉeroj.

Flaŭro
------

La parko estas hejmo de Okcident-himalajaj subalpaj koniferaroj je pli malaltaj altoj kaj Okcident-himalajaj alpaj makisoj kaj herbejoj je pli altaj altoj. Vegetaĵaro konsistas el cedroj, abioj, piceoj, kverkoj kaj rododendroj.

Faŭno
-----

Moskuloj en la Nacia Parko Gangotri.
Najauroj.
La Nacia Parko Gangotri estas hejmo de la Neĝleopardo. Ĝis nune, 15 mamulspecioj kaj 150 birdospecioj estis dokumentitaj en la parko, kiel la Azia nigra urso (*Ursus thibetanus*), la Bruna urso (*Ursus arctos*), la moskulcervo (*Moschus chrysogaster*), la najauro (*Pseudois nayaur*), la himalaja hemitrago (*Hemitragus jemlahicus*), la Himalaja monalo (*Lophophorus impejanus*), la Koklass-fazano (*Pucrasia macrolopha*) kaj la Himalaja neĝokoko (*Tetraogallus himalayensis*), fazanoj, perdrikoj, turtoj kaj kolomboj.

Turismo
-------

En la monatoj el aprilo ĝis oktobro, turismo en la parko estas je sia pinto. Fervojo kaj flughaveno estas en Dehradun. La plej proksima trajnstacio estas je 210 kilometrojn kaj la plej proksima flughaveno estas je 220 kilometroj el la parko. Harsil estas proksima urbo (je 30 km).

Notoj
-----

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2020-05-24.
Monda heredaĵo de UNESKO

**Glacier Bay National Park and Preserve** estas usona nacia parko kaj konservejo en sudorienta Alasko okcidente de Ĵuno. Ĝi konsistas el la samnoma golfo kaj ĉirkaŭaj terpecoj, sume 13,287 km², el kio 10,784 km² estas apartigita kiel sovaĝejo. En 2014 la parko kaj konservejo ricevis pli ol 500 000 vizitantojn.

Prezidento Calvin Coolidge proklamis la regionon ĉirkaŭ Glaĉera Golfo nacia monumento laŭ la Akto pri Antikvaĵoj je la 25-a de februaro 1925. Prezidento Jimmy Carter pligrandigis la monumenton en 1978, post kio la leĝo "ANILCA" aldonis 2116,5 km² je la 2-a de decembro 1980, tiel kreante la nunajn naciajn parkon kaj konservejon 
aldonante aliajn 230.7 km² da publika tereno kiel nacian konservejon nordokcidente de la parko mem por protekti partojn de la rivero Alsek kaj alligitajn loĝterenojn de fiŝoj kaj sovaĝaj bestoj tamen permesante sportan ĉasadon.

En 1979 Glaĉera Golfo fariĝis parto de dulanda Monda heredaĵa objekto de Unesko. La objekto inkluzivas ankaŭ alian usonan parkon (Nacia Parko kaj Konservejo Wrangell-St. Elias), kaj du kanadajn parkojn (Nacia Parko kaj Konservejo Kluane en Jukonio kaj Provinca Parko Tatshenshini-Alsek en Brita Kolumbio.

Notoj
-----

1. ↑  Robert F. Lee, *The Story of the Antiquities Act*,  Arkivigite je 2012-10-26 per la retarkivo Wayback Machine angle
2. ↑  *Alaska National Interest Lands Conservation Act* Arkivigite je 2012-05-23 per la retarkivo Wayback Machine angle
En medicino la **nozologio** estas la fako kiu temas pri la difino kaj klasigo de la diversaj malsanoj kaj patologiaj procezoj laŭ normoj bazitaj sur la karakteroj kaj identigo de la komponantoj kaj funkcioj kiuj difinas ĉiun nozologian enton, nome klinik-semiologie, kiel iu unika, sendependa kaj distingebla de la cetero. Tiel, estas studitaj en kunteksto pli ampleksa, kompareca kaj sistemiga, ene de ĝenerala skemo de la patologio.

Koncepto
--------

Temas pri sistemigo de la entoj per la sciaro kiun oni havas pri ili, baze sur teoriaj supozoj pri la naturo de la patologiaj procezoj.

*Nozotaksio*: zorgas pri la montro kiel estas klasitaj kaj kie estas sistematike la malsanoj, ajna disordo aŭ malordo en la sano. La nozologio estas identigebla kiel la taksonomia scienco de la malsanoj. Ĝi celas koheran organizon de la patologiaj fenomenoj laŭ kunteksto pli malpli establita en kiu enkadrigi ilin.

* Priskribo: celas koni la karakterojn
* Diferencigo: identigo
* Klasigo: rilatoj kun aliaj procezoj

Historio
--------

La nozologio aperis en la 18-a jarcento per la klasigo de la animalaj kaj vegetalaj specioj. La unuaj "uszantoj" de la nozologio estis la dermatologoj, sed ties ampleksa uzo estis disvastigita nur en la 19-a jarcento.

Funkciado
---------

La malsanoj estas mensaj kategorioj, ĉiu kun iu partikulara signifo kiu havigas la necesan individuecon por esti komprenita kiel nozologia koncepto. Tia intelekta distingo (kategoriigo) estas realigata laŭ la funkcio de la komponantoj propraj de ĉiu nozologia koncepto, kiuj karakterigas ĝin kiel tia. Konsekvence, la totala informaro, kiu faras ĉiun nozologian koncepton tio kio ĝi estas, parte eliras el la analizo de minimumaj kaj partaj unuoj; el kiuj ĉiu reprezentas aspekton de la totala procezo de la malsano. En kelkaj kazoj, kelkaj aspektoj restas ĉu nekonataj ĉu necertaj, kio malfacilas akuratan priskribon de tiuj nozologiaj konceptoj.

Estas variaj la bazaj aspektoj (komponantoj) konsiderataj ĝenerale por la studado de la diversaj patologiaj procezoj. Ajna el tiuj komponantoj povas esti uzata kiel kriterio taksonomia por ordigi la diversajn nozologiajn konceptojn.

Por nomi malsanon, kiel ĝenerala regulo, oni specifas la parton aŭ organon de la korpo kiu estas tuŝita, sekvite de specifa sufikso kiu indikas la "etiopatogenio" de la sanproblemo (-ito, -ozo, -omo).

Vidu ankaŭ
----------

* Klasifiko Internacia de Malsanoj

* Kategorio Nozologio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 730275
* NKC: ph184786
 |
Loko de Insulo Maria ĉe la orienta marbordo de Tasmanio
La **Nacia Parko Insulo Maria** (angle *Maria Island National Park*) okupas la tuton de Insulo Maria la orienta marbordo de Tasmanio, Aŭstralio, je 69 km (rekte) nordoriente de Hobarto aŭ je ĉirkaŭ 90 kilometroj laŭ ŝoseo el Triabunna sekve pere de pramo.

La **Nacia Parko Insulo Maria** havas totalan areon de 115.50 km², kio inkludas marareon de 18.78 km² ĉe la nordokcidenta marbordo de la insulo. La insulo estas ĉirkaŭ 20 km longa el nordo al sudo kaj, plej larĝa, estas ĉirkaŭ 13 km de okcidento orienten. Je ties plej proksima punkto (Point Lesueur), la insulo kuŝas je kvar kilometroj ĉe la orienta marbordo de Tasmanio.

La insulo estis havinta miksan historion, inklude du prisonulajn epokojn, du industriajn epokojn, farman epokon, kaj, fine, iĝis la nuna Nacia Parko. La Insulo Maria estas alloga por vizitantoj, pro naturaj, historiaj kaj pejzaĝaj interesoj.

42° 38′ 00″ S 148° 05′ 00″ O﻿ / ﻿42.63333 °S, 148.08333 °O﻿ / -42.63333; 148.08333 (mapo)

* Kategorio Nacia Parko Insulo Maria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri la mitologiaj Nimfoj. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Nimfo (apartigilo).
*Nimfoj kaj satiruso* de William-Adolphe Bouguereau (1873)
**Nimfo** (el la greka νύμφη kun la signifo: *tiu kovrita per vualo*, *fianĉino*. Latine *nubere*, *edziniĝi*) estas mitologia estaĵo. La praa radiko estas la hindeŭkropa *sneubh*, *kovriĝi*.

Laŭ la helena mitologio la nimfoj estis sekundaraj diinoj, tio estas, ili aperis post la olimpaj dioj (ekscepte de Meliadoj kiu naskiĝis de la verŝita sango de Urano) kaj personigis la generfortojn de la fundamentaj elementoj: akvo kaj tero. Ili estis ĉiam junaj kaj havis longdaŭran vivon, kvankam mortemaj. Kelkaj miltologoj asertas ke ili estas reprezentaĵoj de la praa Granda Dipatrino kiu potenciĝis antaŭ la enkonduko de la helena dipatriarkeco; tiele ili estis emanaĵoj de Gaja, la Granda Terpatrino kuniĝinta kun la akvo, fekundpova elemento.

Nimfoj troviĝis en la montoj, arbaroj, fontoj, riveroj, rojoj kaj lagoj. Ili ankaŭ estis "viditaj" en la sektoj de la ĝemelaj dioj Artemisa kaj Apolono, ankaŭ Afrodita, Dionizo, Hermeso kaj Pajno aŭ kune kun la voluptamaj satirusoj kaj aliaj estuloj de la naturo. Oni diras ke la epifanio de la nimfoj estis en la tagmezo, pro tio oni avertis la promenantojn, je tiu momento, ne alproksimiĝi al la fontoj, al la rojoj aŭ al la arbaj ombroj; ankaŭ oni rakontas pri la freneziĝo trafinta tiun kiu ekvidis aperaĵon eliranta el la akvo.

Ĉiam junaj, graciaj kaj belaj ili estis bonfarantaj estulinoj kaj amataj de multaj dioj (Zeŭso, Apolono, Dionizo, Hermeso) kaj homoj.

Klasifiko de la Nimfoj
----------------------

* Oceanidinoj: La tri mil marnimfoj, filinoj de Oceano.
	+ *Metiso* Μῆτις
	+ *Eŭrinoma*
	+ *Kalipso*
* Nereidinoj: La 50 marnimfoj, filinoj de Nereo.
* Potamidinoj: Rivernimfoj, filinoj de la rivero Potamo.
* Najadoj: Nimfoj de torentoj kaj rojoj.
* Krenejaj kaj Pegejaj: Nimfoj de la fontoj.
* Limneidoj: Nimfoj de la lagoj.
* Driadoj: Nimfoj de la arbaro.
* Hamadriadoj: Nimfoj de la arboj, ĉefe de la kverko.
* Oreadoj: Nimfoj de la montoj.
* Napejaj: Nimfoj de la valoj kaj ĝangaloj.
* Epimelidoj: Nimfoj kiu zorgis pri la ŝafoj.
* Meliadoj: Nimfoj de l' fraksenoj. Tiuj ĉi ne estis sekundaraj estulinoj, ĉar ili naskiĝis de la verŝita sango de Urano dum la unua generacio de la dioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Nimfeto

* Kategorio Nimfoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nuenen** (nederlanda prononco: [ˈnynə(n)]) estas urbo en la municipo Nuenen, Gerwen en Nederwetten en Nederlando. El 1883 ĝis 1885, Vincent van Gogh loĝis kaj laboris en Nuenen. En 1944, la urbo estis loko de batalo dum la Operaco Market Garden de la Dua Mondmilito. La loka dialekto estas nomata Peellands. In 2009, Nuenen havis 22 437 loĝantojn.

Vidindaĵoj
----------

La malnova centro de la vilaĝo Nuenen montras triangulan placon, nomitan "De Berg" (La Monto) kun fama tilio. De tie la "Bergstraat" (Montstrato), gvidas al pli granda triangula verdaĵo, "Het Park" (La Parko). Tiun ĉi oni konstruis en la 19a jarcento kaj ĉi tie oni trovas la muzikkioskon, statuon honore al Vincent van Gogh kaj monumenton kiu memorigas la Fratulinojn de l’ Amo.

Nuenen, Sint Clemenskerk.
Van Gogh Kerkje. La "Hervormde Waterstaatkerk", (reformacia preĝejo) datiĝas de 1824. La eta preĝejo pitoreske troviĝas sub la arboj en la ombro de la Parko "Houtrijk", malnova vilaoĝardeno. La patro de Vincent van Gogh estis pastoro ĉi tie. Vincent van Gogh plurfoje pentris la preĝejon. Nuntempe uzata por specialaj ceremonioj kaj kulturaj kunvenoj.

Notoj
-----

1. ↑   Bernd Holznagel; Arnold Picot; Sebastian Deckers; Nico Grove; Marc Schramm (9a de aŭgusto 2010). Strategies for Rural Broadband: An economic and legal feasibility analysis. Springer Science & Business Media. pp. 65–. ISBN 978-3-8349-8692-4.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 690687
* GND: 4292773-0
* LCCN: n85052966
* VIAF: 153665659
 |
Nacia parko Hortobágy apartenas al Monda Kulturheredaĵo
Ŝafaro en Hortobágy
Ponto en Hortobágy
Bovaro en Hortobágy
Putoj en Hortobágy
**Hortobágy** [hortobAdj] estas la unua Nacia parko de Hungario (ekde 1973), samtempe Monda Heredaĵo ekde 1999, kiu estas iela simbolo de Hungario.

Priskribo kaj historio
----------------------

Ĝi estas pusto, herbejo, ebenaĵo, paŝtejo inter la rivero Tiso kaj urbo Debrecen.

Tiu regiono estis ŝatata de Petőfi, pri la pejzaĝo temas multe da poemoj. Dum la mezepoko ankaŭ tie estis vilaĝoj, sed ili senhomiĝis pro la turka okupo. Oni ne plu kultivis la agron, nur bredis bestojn.

Post la reguligo de la rivero Tiso –en la 1840-aj jaroj-, la areo sekiĝis, estis forlasita kaj regata de banditoj.

Oni pli poste konstruis akvumajn Orientan ĉefkanalon kaj Okcidentan ĉefkanalon. Ili helpis la denovan aperon de la agrokultivado, sed sur la larĝaj herbejoj oni plu paŝtadas. La Okcidenta ĉefkanalo donas akvon al fiŝolagoj, kie vivas ankaŭ diversaj birdoj.

Dum la frua socialismo Hortobágy estis deportejo, kie la deportuloj estis trudkamparanoj.

Natura bestaro
--------------

Sur Hortobágy vivas 250 specioj de akvobirdoj, inter ili griza ardeo, blanka cikonio, kuleranaso, ansero kaj anaso, sed ankaŭ rabobirdoj kiel buteo kaj falko.

La plej grava birdo estas la granda otido (pro turismaj kaŭzoj), tiu ĉi birdo aperas eĉ en emblemo de la Nacia Parko Hortobágy.

Vidindaĵoj
----------

* muzeo pri paŝtistoj
* parko de bestoj: hundo, ŝafo, bovo, ĉevalo, bubalo
* ventomuelejo en Karcag
* kurganoj
* Tiso-lago
* ponto havanta 9 arkojn
* ĉardo (vilaĝa gastejo) de 1781
* fera kruco memore al trudlaboristoj, kiuj komence de la socialismo laboris tie

Vidu ankaŭ
----------

* Hortobágy
* Fiŝlagoj de Hortobágy


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Gravuraĵo pri Nimrod tenante cervon.
**Nimrod** aŭ **Nemrod** estis legenda monarko de Mezopotamio, menciita en la 10-a ĉapitro de Genezo (Biblio), kiu ankaŭ aperas en multaj legendoj kaj rakontoj.

En pluraj ruinaĵoj aperas la nomo de Nemrod, kaj ankaŭ ĝi estas menciita en la *midraŝo*. La tradicio prezentas lin kie malpia tirano kiu konstruis la Babelturon.

La mencio de Nimrod en la Biblio estas tre limigita por la nuna esplorado de tiu figuro. Laŭ la dokumentita hipotezo de la origino de la Biblio, estas la verkistoj de la javea tradicio kiuj faras la plej antikvan mencion pri Nimrod konata ĝis la nuntempo (ekde 950 a. K. Tamen, por tiuj kiuj konsideras ke Moseo estis la aŭtoro de Genezo, la referenco estas ankoraŭ pli antikva, inter la jaro 1480 a. K. kaj 1450 a. K.

Li estas priskribita kiel la filo de Kuŝ, nepo de Ĥam, pranepo de Noa; kaj kiel *"la unua kiu fariĝis potenculo en la tero"*.

Li ankaŭ estas menciata en 1-a libro de la Kroniko kaj en la libro de la profeto Miĥa, ĉapitro 5, verso 6.

Oni diras ke Nimrod estas la fondinto de la unua regno formita post la tutmonda diluvo, kaj pro tio, la unua reĝo kiu ekzistis. Laŭ Genezo, li fondis la urbojn Babel, Urhuk, Akkad kaj Kalneh en la sudo de Mezopotamio, kaj Ninivo, Reseno, Rehoboth-Ir kaj Kalaĉo en la nordo.

Armena legendo rakontas ke Hajko, la patriarko de la armenoj, venkis lin en batalo proksime de la Lago Van.

* Kategorio Nimrod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nims** estas 61 km longa rivereto en la regiono Sudejfelo (distrikto Bitburg-Prüm) germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi fontas en Weinsheim (oriente de la urbeto Prüm), fluas sudokcidenten tra lla samnoma valo kaj enbuŝsiĝas malsupre de Irrel en la rivereton Prüm.

la sanktulo Johano Nepomuko, patrono de la pontoj, super la rivero en Seffern
La probable plej malmova mencio de la rivereto Nims kiel *Nimisa* en dokumento datumas el la jaro 798 aŭ 799 („31a jaro de la regnadeco de Karolo la Granda").

La rivereto famas pro la sovaĝaj ejfelaj trutoj, kiuj bonege kreskas en la rivereto danke al la malalta pH-valoro kaj la malvarma akvo. 

La rivereto Nims trafluas jenajn lokojn:

* Rommersheim
* Giesdorf
* Schönecken
* Nimsreuland
* Lasel
* Nimshuscheid (muelejo)
* Seffern
* Bickendorf
* Nattenheim (muelejo)
* Rittersdorf
* Bitburg , urboparto Stahl
* Birtlingen
* Messerich
* Wolsfeld
* Alsdorf (Eifel)
* Niederweis
* Irrel

tra la suda parto de la Nims-valo (Messerich ĝis Irrel) iris la trajnlinio Nims-Sauertalbahn, kiu hodiaŭ ne plu funkcias. Inter Bickendorf kaj Seffern transas 781 m longa ponto de la federacia ŝoseo B 60 la valon de la Nims.

Referencoj
----------

1. ↑  Heinrich Beyer: *Urkundenbuch zur Geschichte der jetzt die preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien*, 1860, Nachtrag S. 6 (dilibri.de)

* Kategorio Nims en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia Parko Simien** estas unu el la naciaj parkoj de Etiopio. Ĝi situas ĉe la montaro Simen, parto de Etiopaj Altaĵoj, en la regiono Semien Gondar, ene de la Regiono Amharo. Ĝi enhavas la monton Ras Dashen, la plel alta pinto de Etiopio kaj la kvara en Afriko. Kun etendiĝo de 16.500 hektaroj, ĝi estis kreita en 1969. Ĝiaj geografiaj koordinatoj estas 13° 14′ 11″ N 38° 22′ 6″ O﻿ / ﻿13.23639 °N, 38.36833 °O﻿ / 13.23639; 38.36833 (mapo).

En la parko troviĝas tri tipoj de vegetaro laŭ la alteco. En la malsupra parto, inter 3000 kaj 3300 metroj, la originala vegetaro konsistanta el kverkoj kaj podokarpoj estis anstataŭigita per kultivaĵoj, krom en nealireblaj partoj. La intermeza parto, ĝis 4000 metroj, ankaŭ estas tre eluzita kaj nur kelkaj enklavoj konservas la originalajn arbarojn el eriko kaj salvio. La supra parto estas regata de duonalpaj herbejoj, kun kelkaj arabaretoj el sep metroj alte.

Inter la mamuloj troviĝas la etiopa lupo (*Canis simensis*), la kapro de Abisinio (*Capra walie*) kaj la ĝelado (*Theropithecus gelada*). La tri estas endemiaj de la Etiopaj altaĵoj, la du unuaj estas en danĝero je malapero.

Inter la birdoj elstaras la orelvulturo (*Torgos tracheliotus*), la ŝafgrifo (*Gypaetus barbatus*), la veroksia aglo (*Aquila verreauxii*), la turfalko (*Falco tinnunculus*) kaj la falko (*Falco biarmicus*).

Ĉi tiu nacia parko estis unu el la unuaj lokoj deklaritaj Monda heredaĵo de Unesko, en 1978. Pro la rapida deklivo de la indiĝenaj specioj, en 1996 ĝi estis listigita en la Ruĝa listo de Monda Heredaĵo.

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Parko Simien en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* UNESCO World Heritage Entry on Simien National park
* UNESCO Natural Site Data Sheet Arkivigite je 2007-02-09 per la retarkivo Wayback Machine
* The National Parks of Ethiopia: Simien Mountain Adventure - Part I (*Addis Tribune*)
* The National Parks of Ethiopia: Simien Mountain Adventure - Part II (*Addis Tribune*)
* The National Parks of Ethiopia: Simien Mountain Adventure - Part III (*Addis Tribune*)
La **Nuklea Centralo Mecamoro** (armene Մեծամոր ատոմակայան Mecamorí Atomajakán, ruse *Армянская АЭС* [Armjankskaja AES]) estis konstruita dum la 1970-aj jaroj, je 30 Km okcidente de la armena ĉefurbo Erevano. La centralo estis ekipita kun du nukleaj reaktoroj de la modelo VVER-440 V230, kaj la uzata teknologio de tiu epoko de ĝia konstruado ne plu estas akceptata kiel sekura laŭ nunaj kriterioj kompare kun modernaj nukleaj centraloj. Ĝi produktas 40% de la elektro de Armenio. Ĝi estis portempe fermita pro la tertremo de 1988 en Armenio. Tamen, la blokado de Turkio kaj Azerbajĝano, kiuj malfaciligis la energian proviziadon en Armenio, devigis la registaron remalfermi ĝin en 1993. Pro lagranda ekonomia graveco de la nuklea energio kaj malnoviĝo de la malnova nuklea centralo, la administrado de Armenio debatas pri konstruado de nova nuklea centro je 1.000 MW ĝis 2016, kiu povus kosti 4 miliardojn da usonaj dolaroj.

40° 10′ 51.04″ N 44° 8′ 56.07″ O﻿ / ﻿40.1808444 °N, 44.1489083 °O﻿ / 40.1808444; 44.1489083 (mapo)

Mecamoro
La **Nacia Parko Tadoba** (hindie ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प, angle *Tadoba National Park*) estas la plej malnova kaj plej granda nacia parko en Maharaŝtro. Fondita en 1955, ĝi situas ĉe la plej orienta parto de la ŝtato.

Oficiale, la nacia parko okupas 116.55 km²; tute apude estas la **Sanktejo de Sovaĝaĵoj Andhari** (*Andhari Wildlife Santuary*), fondita en 1986 kaj okupante 508.85 km². Kune, la du protektitaj areoj (625.4 km²) estas nun nomataj **Tigrorezervejo Tadoba-Andhari** (*Tadoba Andhari Tiger Reserve*).

Nomo
----

La nomo *Tadoba* devenas de iu dio tradicie kultita de la lokaj triboj.

La nomo *Andhari* estas la nomo de mallonga rivero kiu trafluas la densan arbaron.

Priskribo
---------

La protektita arbaro de Tadoba kovras malkrutajn montetojn en orienta Maharaŝtro, inter ĉ.200m kaj ĉ.350m super la marnivelo.

Ĝi situas en la distrikto de Ĉandrapuro, ĉirkaŭ 40km nordoriente de la ĉefurbo.

En la arbaro estas kelkaj malgrandaj lagoj (la plej granda estas nomata Tadoba) kaj mallongaj riveroj, ĉefe la rivero Andhari, apartenantaj al la baseno de Godavari.

  

Trunko de plenkreska granda tektono, la plej gravo arbo en la parko Tadoba

Plantoj
-------

Preskaŭ la tuta parko estas okupata de densaj arbaroj, de la tipo "suda tropika seka falfolia". La vorto "seka" celas ke pluvoj ne estas abundaj, kompare al aliaj similaj regionoj (en Ĉandrapuro ili atingas 1200 mm jare, kun ĉ. 60 pluvtagoj, el kiuj nur 7 de novembro al maio). La arboj faligas siajn foliojn dum la seka sezono, t.e. vintre kaj printempe.

La plej grava arbo estas la granda tektono (*Tectona grandis*), kiu estas la superreganta arbo en la lokaj arbaroj. Inter la multaj aliaj specioj de arboj, estas menciindaj la hinda bombako (*Bombax ceiba*, hinde *semal*) kaj la orienta hinda ebonarbo (*Diospyros melanoxylon*, hinde *tendu*).

Bestoj
------

Akvocervo en Tadoba
Longlipa urso kaj fotistoj en Tadoba
La parko estas fama pro la ĉeesto de tigroj, kies nombro estis taksata en 2016 je 51 (88 inkluzive de protektitaj areoj ekster la rezervejo).

Kelkaj aliaj gravaj mamuloj en Tadoba estas:

* la hinda leopardo (*Panthera pardus fusca*)
* la longlipa urso (*Melursus ursinus*)
* la strihieno (*Hyaena hyaena*)
* la malgranda hindia zibeto (*Viverricula indica*)
* la akvocervo (hinde *sambar*) (*Rusa unicolor*)
* la makulfela cervo (hinde *ĉital*) (*Axis axis*)
* la hinda muntjako (hinde *kakar*) (*Muntiacus muntjak*)
* la kvarhorna antilopo (hinde *ĉausingha*) (*Tetracerus quadricornis*)

En lago Tadoba estas marĉaj krokodiloj (*Crocodylus palustris*), iam oftaj en tuta Maharaŝtro.

Notoj kaj fontoj
----------------

1. 1 2 3   Tadoba Forest (angle). *Tadoba Andhari Tiger Reserve*. Arkivita el la originalo je 2019-11-21. Alirita 2019-11-23.
2. ↑   About Tadoba National Park (angle). *TadobaNationalPark.in*. Alirita 2019-11-23.
3. ↑  V.Pinjarkar. "Tadoba, buffer tiger number roars to 88",  *The Times of India*, 2016. Kontrolita 2019-11-23. (angle)
gorila patrino kun bebo en la nacia parko
La **Nacia Parko de Vulkanoj** (france *Parc national des Volcans*) estas nacia parko de pli-malpli 13.000 hektaroj en la nordokcidento de la orientafrika ŝtato Ruando. Samkiel la Nacia Parko Virunga Montaro en la Demokratia Respubliko Kongo, la Nacia Parko de Vulkanoj ekestis en 1969 el la divido de la jam ekde 1925 ekestinta Alberta Nacia Parko. La nacia parko aparte konatas pro la ĉi tie vivantaj montaj goriloj, kiuj tutmonde estas en danĝero de formorto.

Geografio
---------

La parko situas en la en la nordokcidento de la orientafrika ŝtato Ruando ĉe la limo al la Demokratia Respubliko Kongo kaj al Ugando, proksimume 15 kilometrojn nordokcidente de la urbo *Ruhengeri*. En la parko situas kvin el la ok vulkanoj de la Virunga Montaro (Visoke, Gahinga, Karisimbi, Muhabura kaj Sabinyo).

Vidu ankaŭ
----------

* Albert-riftaj montarbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Parko de Vulkanoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj pri la parko en la anglalingva retejo "miraklo Afriko" Arkivigite je 2008-12-25 per la retarkivo Wayback Machine
Neustift bei Schlaining
**Neustift bei Schlaining,** hungare **Szalónakújtelek** [salOnakUjtelek] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Mariasdorf.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso:
* Poŝtkodo: 7433
* Aŭtokodo: OW
* 47° 21′ 10″ N 16° 15′ 00″ O﻿ / ﻿47.35278 °N, 16.25000 °O﻿ / 47.35278; 16.25000 (mapo)Koordinatoj: 47° 21′ 10″ N 16° 15′ 00″ O﻿ / ﻿47.35278 °N, 16.25000 °O﻿ / 47.35278; 16.25000 (mapo)

Situo
-----

Neustift bei Schlaining situas de Oberwart je 8, de Mariasdorf je 2 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1388 en formo *"Hoffh"*. En 1532 la turkoj detruis ĝin. En 1910 vivis en Szalónakújtelek 166 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Neustift bei Schlaining aliĝis al Mariasdorf en 1971.

Vidindaĵoj
----------
Ceibas en Entre Ríos, kie ekas la RN 14.
Nacia Ŝoseo 14 inter La Cruz kaj Alvear.
La Nacia Ŝoseo 14 en la Provinco Misiones ĉe la limo kun Corrientes. Fone, la Sierra de Misiones.
La **Nacia Ŝoseo 14** aŭ **Mezopotamia Aŭtovojo**, kaj en hispana *Ruta Nacional 14 José Gervasio Artigas*, estas ŝoseo de Argentino. Ĝi ekas en Ceibas, provinco Entre Ríos, en kunfluo kun la Nacia Ŝoseo 12, kaj survoje bordas ĉe la rivero Urugvajo fine en la urbo Bernardo de Irigoyen, Misiones. Estas unu el la plej uzataj de la lando, ĉar estas la enirejo por la komerca trafiko ekde Brazilo.

Oni konstruas aŭtoŝoseon kiu kunigos la aron Gualeguaychú - Paso de los Libres. Ties itinero estas tute asfaltita, escepte de la aro inter Gramado (ĉe San Pedro) kaj Dos Hermanas; tiu ero troviĝas konstruota februare de 2011. Ties etendo estas de 1.127 km.

Ĝis komenco de la 21a jarcento pro la relativa mallarĝo kompare kun la abunda veturilaro (ĉefe de grandaj ŝarĝokamionoj brazilaj kaj longdistancaj aŭtobusoj), pro malsufiĉa signalaro kaj zonoj de tre fermitaj kurboj, ĝi estis konata kiel "La Ruta de la Muerte" (Mortoŝoseo) kie kutime mortiĝis veturintoj per malgrandaj aŭtoj, sed lastatempe oni reformis la aŭtovojon kaj jam ne plu aktualas la kromnomo.

Tiu ŝoseo preterpasas ĉe la Nacia Parko El Palmar, kiu karakteriziĝas pro siaj jatajpalmoj, kies enirejo troviĝas ĉe a 6 km sude de Ubajay, en la provinco Entre Ríos. Ĝi preterpasas ankaŭ ĉe la Provinca Parko Cruce Caballero nordoriente de la urbo San Pedro, provinco Misiones.

Urboj
-----

La urboj kun pli ol 5.000 loĝantoj ĉe kiuj pasas tiu ŝoseo el sudo al nordo estas la jenaj:

### Provinco Entre Ríos

Gualeguaychú, Concepción del Uruguay, Colón, San José, Villa Elisa, Concordia, Federación kaj Chajarí

### Provinco Corrientes

Mocoretá, Monte Caseros, Paso de los Libres, Yapeyú, Alvear, Santo Tomé kaj Gobernador Virasoro

### Provinco Misiones

Leandro N. Alem, Oberá, Campo Viera, Campo Grande, Aristóbulo del Valle, San Vicente, San Pedro, Dos Hermanas kaj Bernardo de Irigoyen

Itineraj koordenatoj
--------------------

El Ceibas (33° 29′ 59.8″ S 58° 48′ 2.3″ U﻿ / ﻿33.499944 °S, 58.800639 °U﻿ / -33.499944; -58.800639 (mapo)) al Bernardo de Irigoyen (26° 15′ 17.1″ S 53° 38′ 39.2″ U﻿ / ﻿26.254750 °S, 53.644222 °U﻿ / -26.254750; -53.644222 (mapo))

Notoj
-----

1. 1 2  La "ruta de la muerte" se transformará en autopista Arkivigite je 2008-06-23 per la retarkivo Wayback Machine; Clarín, 21/05/2006
2. ↑    Licitarán el asfaltado del último tramo de la ruta nacional 14 Alirita la 27an de aŭgusto de 2011
3. ↑    El Norte de Misiones se transforma con la llegada del anhelado asfalto, alirita la 27an de aŭgusto de 2011.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Ŝoseo 14 (Argentino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Caminos del Río Uruguay Arkivigite je 2007-05-22 per la retarkivo Wayback Machine entrepreno de la aro Zárate - Paso de los Libres.
Nacia Historia Loko Monteto Sagamore, la hejmo de ŝtatprezidanto Theodore Roosevelt
Misiejo Concepción ĉe Nacia Historia Parko Misiejoj de San Antonio
**Naciaj Historiaj Lokoj** estas protektataj lokoj en Usono, kiuj havas historian signifon. Tri specoj estas distingitaj en la nomenklaturo de la usona nacia parka sistemo:

* **Nacia Historia Loko** (*National Historic Site*, NHS) enhavas iun historie gravan elstaraĵon (ekzemple, konstruaĵon). En 2010 estis 78 Naciaj Historie Gravaj Situoj en la parka sistemo, ampleksantaj entute areon de 87,7 km².
* **Nacia Historia Parko** (*National Historical Park*, NHP) estas pli ĝenerala, kaj ofte iom pli ampleksa, enhavante diversajn historiajn kaj eventuale ankaŭ naturajn elstaraĵojn. En 2010 estis 41 Naciaj Historiaj Parkoj en la sistemo, ampleksantaj entute areon de 481,7 km².
* **Nacia Historia Objekto** (*National Historic Landmark*) estas objekto aŭ loko, kiun la registaro de Usono rekonis kiel aparte historie grava, ekzemple Alcatraz.
* Krom tiuj klasoj, estas ankaŭ preskaŭ 80 000 aliaj lokoj registritaj en la **Nacia Registro de Historie Gravaj Lokoj**.

Naciaj Historiaj Lokoj kaj Naciaj Historiaj Parkoj plejparte estas posedaĵoj de la usona registaro, kaj estas prizorgataj de dungitoj de la sistemo de Naciaj parkoj. La Naciajn Historiajn Objektojn kaj Naciajn Historiajn Lokojn, kontraste, ĝenerale ne proprietas la registaro nek prizorgas la Nacia parka sistemo.

En la anglalingva nomenklaturo, la Nacia parka sistemo eble iom harfendeme distingas inter "historic" (historie grava) kaj "historical" (historia).

La jura bazo de la Historiaj Situoj estas la leĝo "Historic Sites Act" de 1935. La unua establita estis en Salem, Masaĉuseco, en 1937, por konservi kaj interpreti la maran historion de Nov-Anglio kaj de Usono.

Ekzistas unu "internacia historie grava situo" en la usona sistemo, nome Insulo Saint Croix (Majno), ĉe la limo de Nov-Brunsviko, kie la unua konstanta francaro eksetlis en Norda Ameriko. Ĝi rekonas la gravan influon de tiu ekloĝo al la historioj de kaj Kanado kaj Usono.

Ankaŭ inter la naciaj historiaj parkoj troviĝas unu "internacia", nome Internacia historia parko de la Orimpetego Klondike, formale establita de la registaroj de Usono kaj Kanado en 1998. Ĝi konsistas el tri disaj partoj, situantaj en Vaŝingtonio, Alasko, kaj Jukonio.

Referencoj
----------

1. 1 2  Wright, John W. (ed.); Editors and reporters of *The New York Times*.  (2006) *The New York Times Almanac*, 2007‑a eldono, New York, New York: Penguin Books. ISBN 0-14-303820-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Naciaj Historiaj Lokoj (Usono) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* U. S. National Park Service (anglalingva retejo de la Usona nacia parka sistemo
Jen kvar tipoj de nuklea testo: 1. atmosfera, 2. subgrunda, 3. altatmosfera, 4. subakva.
Nukleaj armilaj testoj estas eksperimentoj por determini amplekson, efikecon kaj eksplodan forton de la nukleaj armiloj. Plejparto de la ŝtatoj, kiuj havas nukleajn armilojn, testis ilin. La testado provizas informon, kiel armiloj funkcias kaj agas en diversaj cirkonstancoj kaj kiel ili efikas sur konstruaĵojn. La testado povas montri eĉ militecan potencon. La testado estas ofte uzata ankaŭ kiel politika strategio.

La unua certa nuklea testo estis la Trinity-testo farita de Usono je la 16-a de julio 1945 kaj la plej nova estas farita de Nord-Koreio je la 25-a de majo de 2009, kio starigis akran polemikon kaj kontraŭstaron en la okcidentaj amaskomunikiloj je la flanko de Usono, kiu jam faris 1054 nukleajn testojn, dum Nordkoreio nur 2 ĝis nun (vidu suban tabelon).

La plej granda nuklea-testo estis soveta Car-bombo povume 57 megatunoj de TNT, kiun oni eksplodigis super nuklea poligono de Nova Zemlo la 30-an de oktobro 1961.

En la 1963-a jaro ĉiuj ŝtatoj havantaj nukleajn armilojn kaj kelkaj ne havantaj subskribis traktaton, kiu malpermesas la nuklean testadon en la atmosfero, sub akvo kaj en kosmo. Tamen subteraj testoj estis permesataj. Francio daŭrigis la atmosferan testadon ĝis la jaro 1974 kaj Ĉinio ĝis la jaro 1980. La lastajn subterajn testojn faradis Usono en 1992, Sovetunio en 1990, Anglio en 1991 kaj ambaŭ Francio kaj Ĉinio daŭrigis ĝis 1996.

Testo de Trinity.
En la jaro 1996 nova traktato estis farita, kiu malpermesis ĉiajn nukleajn testojn. Barato kaj Pakistano, kiuj ne estas anoj, faris la lastajn testojn en 1998.

Nukleaj testoj laŭ landoj
-------------------------

Mapo de nukleaj poligonoj.
* Usono **Usono**: 1054 testoj.
* Sovetunio **Sovetunio**: 715 testoj
* Francio **Francio**: 210 testoj
* Unuiĝinta Reĝlando **Unuiĝinta Reĝlando**: 45 testoj
* Ĉina Popola Respubliko **Ĉinio**: 45 testoj
* Barato **Barato**: 5-6 testoj
* Pakistano **Pakistano**: 3-6 testoj
* Nord-Koreio **Nord-Koreio**: 6 testoj

Vidu ankaŭ
----------

* Bikini Atolo
* Moruroa, atolo en franca Polinezio
* Malmilitaj nukleaj eksplodoj en Sovetunio
* Projekto "Starfish Prime" estas sola nuklea testo en kosmo
* Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj
* Testejo Nevado
* Testejo Ronald Reagan
* Testejo Semipalatinsk
* Nevada-Semipalatinsk

Aliaj projektoj
---------------

* Nuklea testo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nuklea testo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Nuklea testo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

Notoj
-----

1. ↑  Gallery of U.S. Nuclear Tests
2. ↑  Soviet Nuclear Test Summary
La **Naciaj Komisionoj por Unesko** estas la sola tutmonda reto de landaj kunlaborantaj korpoj en la organizaĵaro de la Unuiĝintaj Nacioj, kaj estas parto de la konstitucia arkitekturo de Unesko.

La komisionoj estas konstantaj landaj organizaĵoj, kiujn la registaroj de membroŝtatoj de Unesko establas laŭ Artikolo VII de la konstitucio de Unesko, por kunasociigi registarajn kaj neregistarajn korpojn pri eduko, scienco, kulturo, kaj komunikado de membraj landoj kun la klopodoj de Unesko.

Je junio 2021 ekzistas 199 naciaj komisionoj por Unesko trans la mondo, kiuj rolas kiel agentejoj de konsilado, ligado, kaj informo, kaj kiel agigantoj kaj kunordigantoj de enlandaj kunlaborantoj. Ili ankaŭ progresigas kaj efektivigas la celojn de Unesko.

Eksteraj ligoj
--------------

* Listo de Naciaj Komisionoj por Unesko

Referencoj
----------

1. 1 2 3 4   National Comissions. Unit of National Commissions. Alirita 2021-06-18.
2. ↑   UNESCO Constitution. Unesko. Alirita 2021-06-18.

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo National Commissions for UNESCO en la angla Vikipedio.*
|  |  |
| --- | --- |
| Purino | Pirimidino |
| Adenino (A) | Citozino (C) |
| Guanino (G) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Timino (T) | Uracilo (U) |

 |
| Strukturaj formuloj de nukleobazoj en DNA (A,G,C,T) kaj RNA (A,G,C,U). La N-glikozida ligo al ribozo aŭ desoksiribozo en DNA okazas en la formiĝo de sube montrantaj NH-grupoj. |

**Nukleobazoj** aŭ **nukleaj bazoj** estas eroj de la nukleotido (DNA-bazmolekulo), kiuj respondecas en DNA kaj RNA pri formiĝo de bazoparoj. Se oni komparas la duoblan helikan strukturon de DNA al ŝtuparo, ili estas la ŝtupoj. Ili estas nomataj bazaj, ĉar ili protoniĝas je nitrogenatomo kaj en akva solvaĵo reagas facile baze.

En DNA aperas kvar bazoj kiel adenino (A), guanino (G), citozino (C) kaj timino (T), tiuj estas nomataj ankaŭ kiel **DNA-bazoj**. En RNA troviĝas uracilo anstataŭ timino, oni nomas konvene A, G, C kaj U **RNA-bazoj**. Uracilo diferenciĝas de timino nur je manko de metil-grupo. La baza konstruo de adenino kaj guanino baziĝas je purino, citozino, timino kaj uracilo je pirimidino.
Nuksrompilo.
**Nuksrompilo** estas ilo, plej ofte kuirilo, kiu estis inventita kaj dezajnita por povi rompi, disigi nuksojn. Ĝi estas simpla maŝino, pli precize duaranga levilo.

Ĉar temas pri duaranga levilo, ĝi konsistas el du brakoj unuigitaj je unu de ties pintoj per cilindra artiko. Ĝi havas strian ujon kie oni lokigas la nuksojn aŭ sekajn fruktojn similajn por ke, aplikante forton sur la alia pinto, ĝi rompu la malmolan ŝelon kaj tiele akiri la kernan frukton.

Kiam temas pri unuaranga levilo, ĝi funkcias simile al tenajlo aŭ pinĉilo.

Estas alia versio de nuksrompilo el ligno kiu funkcias per la premo kiun oni aplikas al la nukso metita en truo pere de ŝraŭbo el ligno.

Friedrich Wilhelm Füchtner (1844-1923) estis germana metiisto de la Metalaj Montoj. Oni konsideras lin la inventisto de la moderna versio de la nuksrompilo.

Vidu ankaŭ
----------

* La Nuksrompilo

Notoj
-----

1. ↑  Rodríguez, Eduardo (1858). Librería de don Eusebio Aguado, eld. «Manual de física general y aplicada a la agricultura y a la industria». p. 24.  Konsultita la 10an de marto de 2011.

* Kategorio Nuksrompilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tres Cruces el Ojos del Salado oriente. La pli alta suda montopinto estas maldekstre, la centra pinto estas dekstre.
**Nevado Tres Cruces** (Neĝokovrita Monto Tri Krucoj) estas masivo de vulkana origino en Andoj ĉe la landlimo inter Argentino kaj Ĉilio. Ĝi havas du ĉefajn pintojn, nome **Tres Cruces Sur** (suda) je 6748 m kaj **Tres Cruces Centro** je 6629 m kaj tria pli minora pinto, **Tres Cruces Norte** (norda) je 6206 m. Tres Cruces Sur estas la sesa plej alta monto en Andoj. La areo estis unuafoje esplorita en 1883 de Francisco San Román kaj la Nacia Parko Nevado Tres Cruces estis establita en 1994.

Tiu vulkano havas etendan historion de aktiveco, el almenaŭ antaŭ 1.5 milionoj da jaroj. Nombraj lafokupoloj ĉirkaŭas la komplekson kaj nombraj krateroj kuŝas sur ties pintoj. La ĉefa vulkano estas de rjodacita kompono kaj generis du ĉefajn ignimbritajn erupciojn, unu antaŭ 1.5 milionoj da jaroj kaj duan antaŭ 67,000 jarojn. La lasta erupcio okazis antaŭ 28,000 jaroj, sed la vulkano povas iĝi aktiva en la futuro.

27° 06′ S 68° 47′ U﻿ / ﻿27.100 °S, 68.783 °U﻿ / -27.100; -68.783 (mapo)

Referencoj
----------

1. ↑  Rundel, Philip W.; Kleier, Catherine C. "Parque Nacional Nevado de Tres Cruces, Chile: A Significant Coldspot of Biodiversity in a High Andean Ecosystem" (PDF). The Newsletter of the Consortium for Integrated Climate Research in Western Mountains. US Forest Service.  Konsultitia la 18an de Januaro 2017.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nevado Tres Cruces en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biggar, John.  (2005) *Andes: A guide for climbers*, 3‑a eldono, Castle Douglas (Scotland): Andes, p. 183. ISBN 0953608727.
* Global Volcanism Program: Nevado Tres Cruces
* Andes Handbook Arkivigite je 2017-01-31 per la retarkivo Wayback Machine
* Tres Cruces (hispane)  Arkivigite je 2007-08-09 per la retarkivo Wayback Machine
*
Topografio de Libio
La **Montaro Nafusa** (arabe جبل نفوسة) estas tavolŝtupa montaro en marbord-proksima regiono en nordokcidenta Libio.

Situo
-----

La Nafusa-montaro troviĝas en la Tripolitanio, unu el la tri historiaj grandprovincoj de Libio. Ĝi etendiĝas kiel plilongiĝo de la Dahar-montaro en Tunisio tra 350 km, de la tunisia limo ĉe Nalut tra Jafran, Garjan kaj Tarhuna ĝis al-Ĥums ĉe la Mediteraneo kaj finiĝas en la Dĵeffara-altebenaĵo ĉe la Saharo, (Hammada al-Hamra) en la sudo. Parto de ĝi kondukas sude al sabla, ŝtoneta dezertoj de Fessan.

Ĝi altas ĝis 850 m (plej alta monto estas 981 m) kaj tio ebligas la pli abundan pluvadon pro altiĝintaj nuboj kaj kio ebligas la agrikulturon sur la Dĵifara-ebenjaxo sen kostaj akvumadoj.

Historio
--------

Po la favoraj klimataj kondiĉoj, oni jam kultivis tie en la antikvo grenojn kaj olivarbojn. Pli granda evoluo okazis dum la romia regado, ekde la 1-a jarcento a.K.. La bonstato de la romia supra tavolo manifestiĝis en konstruado de multaj vilaoj en la montaro.

Ekde la islama konkero en la 7-a jarcento, la montaro Nafusa estis retiriĝa areo de la berberaj triboj. Tie fondis Abu l-Chattab al-Maafiri en la 8-a jc. imamaton de la ibaditoj kaj konkeris Kairuan en Ifriqiya. Ankaŭ hodiaŭ vivas tie grupoj de ibaditoj.
Aŝikoj ludantaj muzikinstrumentojn
**Aŝiko** turke aşık (arabdevena vorto kiu laŭvorte signifas *enamiĝinto* en la turka) kaj la ekvivalento en la tjurka azera lingvo (skribata kiel **aşıq** aŭ **ashiq**), armene **Աշուղ** (aŝugh) kartvele **აშუღი** (aŝughi) estas mistika bardo aŭ trobadoro : ankaŭ popola poeto (turke *ozan*), kantisto, komponisto kaj ludanto de sazo. Tiu tradicio de aŝikoj estas komuna al pluraj najbaraj popoloj: turkoj, azeroj, armenoj, persoj kaj kartveloj. Tamen, ĝi havas pli fortajn radikojn en la tjurkaj popoloj de la regiono (turkoj kaj azeroj)
La repertuaro konsistas el *şarkı* (kantoj) kaj ankaŭ li kantas kelkfoje *türkü* (anonimajn tradiciajn kantojn). Tamen, la *aŝiko* ankaŭ devas improvizi kantojn pri diversaj temoj (amo, familio, virinoj, turka politiko, kredo, ktp.).

La verkaĵoj de la plej famaj aŝikoj apartenas al la nacia kultura heredaĵo de la turkoj kaj en Turkio ekzistas ŝtataj konservatorioj por daŭre vivigi kaj disvolvigi tiun tradicion de la popola tjurka muziko (*Türk halk müziği*),

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aŝiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Azera aŝiko
**Nagybudmér** [madjbudmEr], kroate **Veliki Budmir,** germane **Großbuttmer** [grosbutmer] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Bóly. Nagy signifas hungare: granda kaj faras diferencon de la apuda Kisbudmér.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10  km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 7756
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 45°56′12″N 18°26'37″E

Situo
-----

Nagybudmér situas sur ebenaĵo, meze de sakovojo. Urboj Bóly troviĝas je 8, Villány 9, Siklós 18, Kozármisleny 19, Harkány 23, Mohács 24, Pécs 27, Pécsvárad 30 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1285 laŭ tiama hungara ortografio *"Budmer"*. Supozeble jam tiam estis 2 apudaj vilaĝoj: Malsupra kaj Supra Budmer. Ili baldaŭe iĝis Granda kaj Malgranda Budmér. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 la germanoj estis 4 %-oj.

En Nagybudmér migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Episkopo Sankta Marteno de 1908
La **Nuntempa hispana poezio** estas konsiderata tiel ekde la dua duono de la 20-a jarcento, kiam ĝi estis emancipita el la postmilita literaturo. Ĝi komencis ĉirkaŭ la 1960-ajn jarojn kun apero de novaj poetoj kiuj havas novan stilon.

La *Novísimos* (noveguloj) kaj samtempuloj
------------------------------------------

Kiel reago kontraŭ la nomita "sociala poezio" (ankoraŭ ligata al la sociaj temoj rilate al postmilita epoko) aperis fine de la 1960-aj jaroj grupo de poetoj kies plej elstara karaktero estis granda atento al stilo, kion la sociala poezio ne situis unuarange, kaj granda intereso al fenomenoj nome amaskulturo: kino, bildostrio, popmuziko, inter aliaj.

La literaturhistoriisto kaj kritikisto Josep Maria Castellet elektis kelkajn por sia antologio *Nueve novísimos poetas españoles* (Naŭ novegaj hispanaj poetoj). Tiuj estis: José María Álvarez, Félix de Azúa, Guillermo Carnero, Pere Gimferrer, Antonio Martínez Sarrión, Vicente Molina Foix, Ana María Moix, Leopoldo María Panero kaj Manuel Vázquez Montalbán.

1980-aj jaroj
-------------

1990-aj jaroj
-------------

2000-aj jaroj
-------------

Notoj
-----

1. ↑  [Nueve novísimos poetas españoles. Seix Barral. 1970. ISBN 84-211-0004-1. Reeldonita en 2001 de Ediciones Península ISBN 84-8307-336-6. Reeldonita denove en 2006 de Ediciones Península ISBN 84-8307-755-8]

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri poezio |
**Nagycsécs** [nadjĉEĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Tiszaújváros. Nagy signifas: granda kaj faras diferencon de Kiscsécs.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10  km²
* Alto super marnivelo: 100 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9599/20.9449
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 3598
* Telefonprefikso: 49

Situo
-----

Nagycsécs situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo Nyékládháza-Debrecen, laŭ fervojo Nyékládháza-Tiszaújváros. La lasta urbo troviĝas 7, Miskolc 15 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1280. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika (kaj samtempe grekokatolika) preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino (Virga Maria) de 1765
* kalvinana preĝejo

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.nagyvofely.hu
* w.gyaloglo.hu

* Kategorio Nagycsécs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)