recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"**La Fajrilo**" (dane *Fyrtøjet*) estas literatura fabelo verkita de Hans Christian Andersen pri soldato kiu akiras magian tindrujon kapabla alvoki tri terurajn hundegojn kiuj plenumas liajn ordonojn. Kiam la soldato sukcesis ke unu el la hundoj alportu al li belan princinon nokte al sia ĉambro, li estas malkovrita kaj kondamnita je mortopuno sen havi la tindrujon kaj tiele la hundoj ne povas savi lin. Ekzekutota, li ruze petas fumi kaj sian tindrujon kaj la hundoj venas savi lian vivon. Li restos feliĉa kun la princino.

Tiu rakonto havas siajn fontojn en skandinavia folklora rakonto kiun Andersen lernis en sia infanaĝo, sed ankaŭ la similaĵoj kun "Aladino kaj la magia lampo" kaj kun aliaj rakontoj estis notitaj. Tiu historio estis unu el la unuaj fabeloj de Andersen, kaj estis publikigitaj de C. A. Reitzel en Kopenhago, Danio, la 8an de Majo 1835 en malmultekosta libreto kun tri aliaj rakontoj de Andersen. La kvar rakontoj ne estis favore ricevitaj tiam de la danaj kritikistoj kiuj malŝatis ties neformalan, familiaran stilon kaj mankon de moralo. En 1946, "La tindrujo" estis la materiala fonto por la unua animacia filmo de Danio, kaj, en 2007, por baleto kun vestoj kaj scenaro desegnita de la reĝino Margareta la 2-a.

Bibliografio
------------

* Andersen, Hans Christian (2000) [1871], The Fairy Tale of My Life: an Autobiography, New York: Cooper Square Press, ISBN 0-8154-1105-7
* Andersen, Hans Christian; Tatar, Maria (Eld. kaj trad.) (2008), The Annotated Hans Christian Andersen, New York and London: W. W. Norton & Company, ISBN 978-0-393-06081-2
* Andersen, Hans Christian (2005), Wullschlager, Jackie, eld. Fairy Tales, Nunnally, Tiina (Transl.), New York: Viking, ISBN 0-670-03377-4
* Opie, Iona; Opie, Peter (1974), The Classic Fairy Tales, Oxford and New York: Oxford University Press, ISBN 0-19-211559-6
* Wullschlager, Jackie (2000), Hans Christian Andersen: the Life of a Storyteller, Chicago: University of Chicago Press, ISBN 0-226-91747-9

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio La tindrujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* La tindrujo en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* Kategorio La tindrujo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* "Fyrtøiet" Arkivigite je 2005-12-18 per la retarkivo Wayback Machine. Originala dana teksto.
* "The Tinder Box". Angla traduko de Jean Hersholt.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 581692
 |
***App Inventor*** estas evolumedio aplika en la komputila reto, origine kreita kaj disponigita fare de la firmao Guglo, kaj nun administrata fare de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio (MIT). Ĝi permesas al novuloj al komputila programado krei aplikaĵan programaron por du operaciumoj (OS): Android kaj iOS, kiu, laŭ la stato de marto 2023, estas en fina beta-testado. Ĝi estas libera kaj malfermfonta programaro publikigita sub duobla permesilo: Krea Komunaĵo Atribuite Samkondiĉe 3.0 Neadaptita kaj *Apache License 2.0* por la fontkodo.

Ĝi uzas grafikan uzantinterfacon (GUI) tre similan al la programlingvoj Scratch (programlingvo) kaj *StarLog*, kiu permesas al uzantoj treni kaj faligi vidajn objektojn por krei aplikaĵon, kiu povas esti elprovita sur Android kaj iOS-aparatoj kaj fine funkciu kiel Android-aplikaĵo. Ĝi uzas kunulan moveblan aplikaĵon kiu ebligas tujan testadon kaj sencimigon. Kreante App Inventor, la firmao Guglo uzis signifan antaŭan esploradon en eduka komputiko.

App Inventor kaj la aliaj programlingvaj projektoj - jen iom patosa frazo - estas bazitaj sur kaj informitaj de konstruismaj lernoteorioj, kiuj emfazas ke programado povas esti vehiklo por engaĝi potencajn ideojn per aktiva lernado. Kiel tia, ĝi estas parto de daŭranta movado en komputiloj kaj eduko kiu komenciĝis kun la laboro de Seymour Papert kaj grupo de MIT en la 1960-aj jaroj, kaj ankaŭ manifestiĝis kun la laboro de *Mitchel Resnick* pri la projektoj *Lego Mindstorms* kaj *StarLog*.

La aplika evolumedio ankaŭ subtenas la uzon de nubaj datumoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ana Ribeiro, esperantistino laboranta por la projekto *App Inventor*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (angle)
**Éliane JEANNIN-GARREAU** (naskiĝis la  18-an de marto 1911(nun 1911-03-18) en Bajono, mortis la 15-an de junio 1999 en Issy-les-Moulineaux) servis dum la dua mondmilito en Francio kiel membro de Franca rezistado.

Biografieto
-----------

Ŝi estis asistanto al la ĉefo de Franca rezistado. Nazioj arestis kaj deportis ŝin al Ravensbrück. Dum ŝia restado tie, ŝi estis torturita por igi ŝin malkaŝi la nomon de la ĉefo (kiun ili ankaŭ senscie arestis) sed ŝi nenion malkaŝis. Kiam ŝi ne estis torturita aŭ laboranta, ŝi desegnis plurajn scenojn de tio kio estis okazanta en la porvirina koncentrejo.

Ŝi fine estis liberigita kaj ŝi edziniĝis kun Roger Garreau en 1948. Ŝi havis filinon, Anne. Ŝi verkis libron pri siaj spertoj, titolitan *Les Cris de la Mémoire* aŭ  *Cries of Memory* (La krioj de memoro). Ŝi instigis sian fratinon, Nicole Jeannin Neilson, traduki ĝin por ŝi en la anglan (Nicole Jeannin Neilson ankaŭ servis dum la dua mondmilito kiel deĉifranto); ŝi renkontis sian usonan edzon dum la milito kaj transloĝiĝis al Kalifornio kie ŝi vivas kun siaj edzo kaj ok infanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Franca rezistado
* Rezistado dum la Dua Mondmilito
* Koncentrejo Ravensbrück
* Porte d'Issy (Tramtransporto en Parizo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eliane Jeannin Garreau (strato) Arkivigite je 2017-01-19 per la retarkivo Wayback Machine (france)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Éliane Jeannin-Garreau en la angla Vikipedio.* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 579529
* GND: 119053993
* LCCN: n92027152
* VIAF: 44349082
* ISNI: 0000 0001 0611 1842
* SUDOC: 030877938
* BNF: 12220569j
 |
**Svedujo-kesto** (germane: *Schwedenkiste*, svede: *Sverigekistan*) estas grava dokumentaro en 20 volumoj (de 32–35 cm) en kiu troviĝas paperoj kaj aktoj de duko Ernesto la 2-a (Saksio-Gotao-Altenburg), Johann Joachim Christoph Bode kaj aliaj konataj framasonoj respektive iluminatoj. La nomo originas el la cirkonstanco ke laŭ testamenta volo de la duko la aĵoj senditis postmorte al la granda loĝio de Svedujo Stokholmon. De tie ĝi revenis en 1881 Gotaon.

Detaloj
-------

La el la postlasitaĵoj de Bode devenantaj aĵoj konsistas el grava kolekto de protokoloj, prefekturraportoj kaj loĝiaj paroladoj el la tempospaco de inter 1776 kaj 1787. Por prosopografoj ege interesas la deka volumo kun nomlistoj kaj aniĝvolesprimoj/-deklaroj: tiumaniere dokumentatas la membreco de multaj elstaruloj vivantaj en la dua duono de la 18-a jarcento (i.a. ankaŭ de Johann Wolfgang von Goethe) ĉe la iluminatoj. 

En 1934 la germana kaŝpolico Gestapo konfiskis la tuton transportonte ĝin Berlinon. En 1945 la sovetianoj sendis la keston Moskvon. En 1957 fariĝis redono de 19 el 20 volumoj al la centra GDR-arkivo je Merseburg: nur la interesega kun nomlistoj restis en Moskvo. Ekde 1991 ĉiuj denove pretas libere por esplorado. Nuntempe ili troviĝas en Steglitz-Zehlendorf ĉe *Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz* deponite tie fare de la Granda nacia ŝirmloĝio *Zu den drei Weltkugeln*. Inter la esploristoj profitinte de la nova alireblo menciindas la germanisto W. Daniel Wilson kun siaj novaj fruktodonaj enrigardoj al la publika rolo de Goethe.

Literaturo
----------

**fontoj**

* Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz Berlin-Dahlem, Freimaurer 5.2. G 39 JL Ernst zum Kompaß, Nr. 100–119 (sogenannte *Schwedenkiste*)

**detala priskribo**

* Schwedenkiste FactGrid Aufstellung mit Zugriff auf die einzelnen Dokumente

**prezentadoj**

* Renate Endler: *Zum Schicksal der Papiere von Johann Joachim Christoph Bode*, ĉe: Quatuor Coronati Jahrbuch 27 (1990), ISSN 0171-1199, p. 9–35.
* Hermann Schüttler: *Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93*, München 1991, ISBN 3-89391-018-2.
* Renate Endler: *Band X der Schwedenkiste aufgefunden*, ĉe: Quatuor Coronati Jahrbuch 31 (1994), ISSN 0171-1199 , p. 189–197.
* Renate Endler, Elisabeth Schwarze-Neuß: Die Freimaurerbestände im Geheimen Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz. Bd. 1: Großlogen und Protektor; Bd. 2: Tochterlogen (= Schriftenreihe der internationalen Forschungsstelle Demokratische Bewegungen in Mitteleuropa 1770-1850, Bände 13 und 18), Frankfurt am Main k.a. 1994, 1996.
***Planet Earth*** (planedo Tero, en angla) estas televida serio de 2006 produktorita de la Naturhistoria Unuo de BBC. Ĝi estis farita dum kvin jaroj kaj estas la plej multekosta prinatura serio de dokumentaj filmoj iam farita de la BBC kaj ankaŭ la unua filmita per altdifina sistemo. La serio estis kunproduktorita de la Discovery Channel kaj de NHK asocie kun la CBC kaj estis priskribita de ties farintoj kiel "la definitiva rigardo al la diverseco de nia planedo".

*Planet Earth* estis unuafoje elsendita en Granda Britio per la BBC One en marto de 2006 kaj premieriĝis post unu jaro en Usono per Discovery Channel. Junie de 2007, ĝi estis montrita en 130 landoj tutmonde. La originala versio de BBC estis rakontita de David Attenborough kaj produktorita de Alastair Fothergill. Por Discovery, la ekzekuta produktoro estis Maureen Lemire, kun la voĉo de Sigourney Weaver anstataŭante tiun de Attenborough.

La serio enhavas dekunu epizodojn, el kiuj ĉiu montras tutmondan rigardon de diferenca biomo aŭ habitato sur la Tero. Fine de ĉiu 50-minuta epizodo, dek-minuta filmeto montras ripete scenojn pri la defioj aŭ filmado de la serio.

Referencoj
----------

1. ↑  Slenske, Michael. "All Creatures Great, Small ...and Endangered", '**New York Times'**, 2007-03-18.
2. ↑  Plentl, Stephanie. "Screen giants of *Earth*, the year's biggest film", '**The Daily Telegraph'**, 2007-06-04.

Literaturo
----------

* Alastair Fothergill studas *Planet Earth* en *The Times*.
* Teksto ĉe Universal Library studante la serion *Planet Earth* kaj la teknologian fonon.

Vidu ankaŭ
----------

* Life (brita televida serio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de Discovery Channel
* *Planet Earth* ĉe la retejo de Eden (TV kanalo)
* Human Planet BBC per DVD kaj Blu-ray Arkivigite je 2011-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
**Jane Leade** (naskiĝis 1-an de marto 1624 en Norfolk, mortis la 19-an de aŭgusto 1704) – angla mistikulino. Kiel juna knabino jam havis viziojn. Fervora legantino de la verkoj de Jakob Böhme kaj kunkreintino de Filadelfia Societo en Londono. Siajn viziojn priskribis en pluraj libroj, i.a. en *A Fountain of Gardens Watered by the Rivers of Divine Pleasure* (1696-1701). 

Lige al morto de sia edzo, kun kiu travivis 27 jarojn, ŝi havis sian unuan vizion de la "Virga Sophia", la ina aspekto de Dio, priskribita en la Sentencoj de Salomono en la Biblio, kiu promesis al ŝi malkaŝi sekretojn de la universo.

Vidu ankaŭ
----------

* Anglaj disidentoj

Bibliografio
------------

* Julie Hirst, *Jane Leade : biography of a seventeenth-century mystic*, Aldershot, England ; Burlington, Vt. Ashgate 2005, 160, ISBN 0754651274

Eksteraj ligiloj
----------------

* *The Works of Jane Leade*, On-Line Manuscripts, retrieved 22 May 2007


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616836
* GND: 119217422
* LCCN: n84177075
* VIAF: 59889472
* ISNI: 0000 0000 8019 380X
* SUDOC: 147994195
* BNF: 13013349p
* NKC: hka2009552180
 |
**Bayubas de Abajo** [baĜUbas deaBAĥo] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco.

Geografio
---------

Komarko *Komarko de Sorio* en la centro de la provinco Sorio.
Loko de Bayubas de Abajo en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 44,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 135 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 650 loĝantojn el la 1900-aj jaroj. 

Ĝi distas 56 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj estas inter Brazacorta kaj Quintanilla de Nuño Pedro. La municipo enhavas la loĝlokojn Aguilera, Bayubas de Abajo kaj La Estación.

En la teritorio inkludita en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komuna Intereso konata kiel *Riberas del Río Duero y afluentes*, okupanta 73 hektaroj, nome 2 % de la teritorio.​

Historio
--------

Estas restaĵoj de romiaj vilaoj kaj de gvatoturoj.

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Meze de la 19-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Bayubas de Arriba kaj Aguilera. Komence de la 20-a jarcento la teritorio de la municipo malpliiĝis ĉar disiĝis Bayubas de Arriba.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la romanika preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Sorio |
| --- |
| Bayubas de Abajo• Bayubas de Arriba• Blacos• Calatañazor• Cidones• Cubo de la Solana• Fuentepinilla• Garray• Golmayo• Gormaz• Los Rábanos• Quintana Redonda• Quintanas de Gormaz• Rioseco de Soria• Soria• Tajueco• Tardelcuende• Torreblacos• Valdenebro• Valderrodilla• Velilla de la Sierra• Villaciervos |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 218601
 |
**Gásadalur** estas eta komunumo sur insulo Vágar de Ferooj. Administre, ĝi apartenas al vilaĝo Sørvágur.

Geografio
---------

La vilaĝo situas en okcidenta parto de Vágar, ĉe rando de la Mykinesfjørður. Ĝin ĉirkaŭas la plej altaj montoj de la insulo: norde Árnafjall (722 m), oriente Eysturtindur (715 m). Tie ekzistas bela panoramo al Mykines, Tindhólmur kaj Gáshólmur.

Historio
--------

Gásadalur estis nomita laŭ legendo post virino Gasa. Gasa estis riĉulino el Kirkjubøur en la 12-a jarcento. Ŝi posedis duonon de Streymoy, sed kiam evidentiĝis, ke dum fasto ŝi manĝis vinadon, ŝi perdis la bienon al la Feroa episkopujo. Post tio ŝi translokiĝis al Vágar. La unua mencio de la vilaĝo okazis en la t.n. hundoletero, verkita en 1350-1400.

En 1833 oni fondis sur norda teritorio de la vilaĝo Víkar, kiu senhomiĝis ĝis 1910, spite al la favoraj mastrumaj cirkonstancoj, ĉar ĝi estis tre malfacile alirebla.

Oni konstruis tie en 1940 ŝtuparon de la marbordo al la vilaĝo, kiu situas pli supre. La komunumon minacis senhomiĝo, tiel en 2006 oni konstruis tunelon (Gásadalstunnilin) , kiu integras la komunumeton al trafika reto de la insulo.

Ekde la 1-a de januaro 2005, ĝi estas parto de vilaĝo Sørvágur, antaŭ tiam ĝi apartenis al vilaĝo Bøur *(Bíggjar kommuna)*.

* Gásadalur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gásadalur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tricio estas ankaŭ vilaĝo en Rioĥo (Hispanio), jam ekzistanta dum Romia Respubliko. Nun municipo ĉe Nájera.*

---

**Tricio** aŭ **tritio** (el la greka *tritós* "la tria") estas, kun procio kaj deŭterio, unu el la naturaj izotopoj de hidrogeno. Ĝia atomkerno nomiĝas ankaŭ tritono.

La kemia simbolo estas 3H, pli simple ofte ankaŭ T. Kompare al deŭterio, posedas ĝi krom protono ne nur unu, sed du neŭtronojn en la atomkerno. Tiu atomkerno estas nestabila kaj disfalas dum duoniĝa tempo de 12,32 jaroj per emisio de unu elektrono al 3He (beta disfalo). Tricio estas do radioaktiva. Tricia oksido (superpeza akvo) T2O havas bolpunkton ĉe 101,51 °C kaj fandopunkton ĉe 4,48 °C.

Produkto
--------

Tricio estiĝas en la naturo per neŭtron-bombardo el kosma radiado al la supera tavolo de la atmosfero. En la naturo ekzistas sur la Tero ĉ. 2 - 3,5 kg da tricio.

Nenature ĝi estas produktebla en atomreaktoroj. Tio okazas

* per bombardo de 6Li-celo per neŭtronoj en la reaktoro,
* per ekstraktado el malvarmiga akvo de pezakva reaktoro, kie ĝi ekzistas kiel "kromprodukto".

Uzo
---

Oni uzas ĝin kiel markilon en biologio, kemio kaj medicino.

Oni uzas la gasforman tricion kun borsilikato kiel lumigaĵon en fermitaj vitrotubetoj. La beta radiado de tricio instigas la borsilikaton al malforta, fosforeska lumestigo. Tiu "malvarmo lumo" havas la teorian vivdaŭron de multaj jardekoj kaj estas aĉetebla en diversaj koloroj sub la komerca nomo Traser. Tricio uzatas kiel lumigaĵo ekz. ankaŭ sur horloĝaj ciferoj, montriloj.

Tritio estas grava parto de kelkaj atombomboj.

En la estonta fuzia centralo oni uzos la miksaĵon de deŭterio kaj tricio kiel brulaĵon.

Vidu ankaŭ
----------

* Procio
* Hidrogeno
* Deŭterio
* Fuzio
* Superpeza akvo

* Kategorio Tricio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gáspár BÍRÓ** [bIrO] rumania hungara/hungara juristo, politologo, fakulo pri nacia malplimultaro. Li naskiĝis en Tinca la 16-an de junio 1958 kaj mortis en Budapeŝto la 17-an de februaro 2014.

Kariero
-------

Gáspár Bíró diplomitiĝis pri juro en 1982 en UBB de Kluĵo. Li estis advokato en Târgu Secuiesc kaj Braŝovo. Li estis ano de Rondo Limes. En 1988 li translokiĝis en Hungarujon, kie li instruis en Fakkolegio Bibó István kaj en ELTE de Budapeŝto. De 1990-aj jaroj li partoprenis kiel fakulo ankaŭ en nacia malplimultdefenda komisio de Konsilio de Eŭropo. Inter 1992 kaj 1998 li estis speciala raportisto de UNO en Sudano. De 1998 ĝis 2004, poste de 2008 ĝis 2012 li estis fakulo de kontrola konsildonanta komitato de Konsilio de Eŭropo pri nacia malplimultaro. De 2005 li estis universitata profesoro kaj prezidantarano de Hungara Societo pri Politika Scienco.

Libroj
------

* *Az identitásválasztás szabadsága*, Osiris, Budapest, 1995. 290 oldal · ISBN: 9638384999.
* *Bevezetés a nemzetközi politikai viszonyok tanulmányozásába*, Budapest: Osiris Kiadó, 391 p. 2003.
* *Demokrácia és önrendelkezés a 21. század elején*, Budapest: Rejtjel Kiadó, 128 p. (Rejtjel politológia könyvek; 19.), 2003.

Fontoj
------

* Kariertabelo
* Nekrologo
* Informoj pri G. Biro
* Komunikaĵo de Ministerio por Eksteraj Aferoj Arkivigite je 2014-02-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408155
* GND: 110292055X
* LCCN: n94122790
* VIAF: 121533617
* ISNI: 0000 0000 8014 6122
* SUDOC: 057471797
 |
**Baza koloro** (aŭ **primara koloro**) estas koloro, kiun oni ne povas krei miksante aliajn kolorojn. Tradicie, bazaj koloroj de farboj estas ruĝo, bluo kaj flavo. Tamen, farbaro de maĝento, cejano, kaj flavo faras pli bonan koloraron por la homa okulo, kiel estos priskribite sube. Lume, la bazaj koloroj estas ruĝo, verdo kaj bluo.

Bazaj koloroj estas bazataj sur tio, kiel homoj vidas la spektron. La homa retino havas sensoĉelojn por ruĝa, blua kaj verda lumoj. Tiel, kiam ĉi-tiuj koloroj de lumo estas miksataj, oni vidas blankan lumon. Hundoj vidas kun nur du miksataj koloroj, kaj birdoj havas kvar aŭ pli da malsamaj kolorsensiloj, kaj povas vidi en la ultraviola spektro.

Farboj estas subtraha sens-impresilo. Flava farbo sorbas bluan lumon, sed reflektas ruĝan kaj verdan lumon. La homa okulo vidas flavan koloron, kiu estas ruĝa kaj verda. Cejana farbo (kiu estas formo de blua-verda) sorbas ruĝan lumon, sed reflektas bluan kaj verdan lumon. Tiel, se oni miksas cejanan kaj flavan farbojn sur papero, nur verda lumo povas reflektiĝi al la okulo. Aliaj koloroj estas sorbitaj.


|  |  |
| --- | --- |
| Subtraha miksado de koloroj | Adicia miksado de koloroj |

Vidu ankaŭ
----------

* Miksita koloro
* Trikromio

Referenco
---------

1. ↑  Traduko de la germana *Grundfarbe* laŭ la vortaro "Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto", el 2007, paĝo 578

* Kategorio Baza koloro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pedagogio

**Baza mezlernejo** estas speco de mezlernejo en tiuj ŝtatoj, kiuj post la elementa lernejo grupigas lernantojn laŭ siaj intelektaj kapabloj en diversaj tipoj da lernejoj (krom la baza mezlernejo en reallernejo, gimnazio aŭ liceo), kaj estas la lernejo por la malpli kaj averaĝe kleraj lernantoj.

Germanio kaj Aŭstrio
--------------------

En Germanio kaj Aŭstrio, kies ŝtata lerneja sistemo ĝenerale aplikas tian lernejan sistemon (kvankam ĝi permesas certajn esceptojn), tia "baza mezlernejo" nomiĝas *"Hauptschule"*.

En Germanio la lerneja sistemo iom diversas laŭ federacia lando. Post kvar jaroj da elementa lernejo kaj en iuj federaciaj landoj du pliaj jaroj da unua mezlerneja ŝtupo la lernantoj - do en la 5-a aŭ 7-a klaso - laŭ la ŝtata lerneja sistemo plulernas aŭ en

- baza mezlernejo, kiu havas finan ekzamenon post la 9-a klaso kaj ebligas postan laboradon en fabriko aŭ lernadon de metio,

- reallernejo, kiu havas finan ekzamenon post la 10-a klaso kaj ebligas lernadon de metio, administra aŭ socia profesio (ekzemple malsanula flegisto), kaj

- gimnazio, kiu havas finan ekzamenon post la 13-a klaso kaj ebligas al studado en altlernejo, ekzemple universitato, por alstrebi akademiulan profesion.

la baza mezlernejo Rütli en la Berlina kvartalo Neukölln
La bazaj mezlernejoj havas kompare pli da sociaj problemoj ol reallernejoj kaj gimnazioj - ekzistas pli da korpaj atakoj de iuj lernejanoj al aliaj kaj pli da aliaj krimetoj (ŝteloj, vendado de drogoj). La lernejo *Rütli* en la Berlina kvartalo Neukölln iĝis aparte konata, kiam en printempo 2006 ĝiaj instruistoj postulis la fermon de la lernejo, ĉar, ili asertis, la perforto inter la lernejanoj ne plu kontroleblas.

En iuj federaciaj landoj de Germanio ekzistas kompletaj mezlernejoj, kiuj post la elementa lernejo ne tiamaniere grupigas la lernantojn laŭ siaj intelektaj kapabloj en diversaj lernejoj, sed instruas ĉiujn samaĝulojn kune.

En Aŭstrio la sistemo estas principe komparebla, nur ke kaj reallernejo kaj gimnazio finiĝas post la 12-a klaso.
Diskoforo Townley (Brita Muzeo).
**Diskoforo**, (el greka - "disko-portanto") estis bronza skulptaĵo fare de la klasika greka skulptisto Polikleto, kreinto ankaŭ de la Doriforo kaj de la Diadumeno, kaj tiele ankaŭ de ties multaj romiaj marmoraj kopioj. (Oni ne konfuzu kun la Diskobolo de Mirono, kiu montras diskon anstataŭ ties ĵeton, ne portita.)

Varianto, trovita en via del Mare, 1910 (Kapitolaj Muzeoj)
Kiel ĉe la Doriforo kaj la Diadumeno, ĝi estis kreita kiel ekzemplo de la "kanono" de Polikleto de la ideala homa formo en skulptarto. Ĝi montras junan, muskolhavan, fortikan atleton en momento de atento antaŭ diskoĵeto. Plej marmoraj kopioj montras la aldonon de marmora arbostumpo - marmoro estas pli malforta sed ankaŭ pli peza ol bronzo - ĉar la stumpo necesas por subteno. Tiuj kopioj estas ankaŭ ofte perdintaj siajn brakojn, kiuj estis ofte restaŭritaj.

Alia varianto estas en la Luvro.

Vidu ankaŭ
----------

* Diskoĵetado

Referencoj
----------

* Kategorio Diskoforo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Borbein, Adolf. "Polykleitos", in O. Palagia and J.J. Pollitt, eds, *Personal Styles in Greek Sculpture* (Yale Classical Studies XXX) (Cambridge University Press) 1998:66-90. Summarizing traditional attributions.
* Herbert Beck, Peter C. Bol, Maraike Bückling (Hrsg.): *Polyklet. Der Bildhauer der griechischen Klassik. Ausstellung im Liebieghaus-Museum Alter Plastik Frankfurt am Main*. Von Zabern, Mainz 1990 (ISBN 3-8053-1175-3)
* Detlev Kreikenbom: *Bildwerke nach Polyklet. Kopienkritische Untersuchungen zu den männlichen statuarischen Typen nach polykletischen Vorbildern. "Diskophoros", Hermes, Doryphoros, Herakles, Diadumenos*. Mann, Berlin 1990, (ISBN 3-7861-1623-7)
En matematiko, **baza funkcio** estas ero de la bazo por funkcia spaco. La termino aperas el la termino *baza vektoro* por pli ĝenerala vektora spaco; tio estas, ĉiu funkcio en la funkcia spaco povas esti prezentita kiel lineara kombinaĵo de la bazaj funkcioj.

Ekzemploj
---------

### Polinomaj bazoj

La kolekto de kvadrataj polinomoj kun reelaj koeficientoj havas aron *{1, t, t2}* kiel bazo. Ĉiu kvadrata polinomo povas esti skribita kiel *a1+bt+ct2*, tio estas, kiel lineara kombinaĵo de la bazaj funkcioj 1, *t*, kaj *t*2. La aro {(1/2)(*t*-1)(*t*-2), -*t*(*t*-2), (1/2)*t*(*t*-1)} estas alia bazo por kvadrataj polinomoj, nomata kiel la bazo de Lagrange.

### Bazo de Fourier

Sinusoj kaj kosinusoj formas ortnormalan bazon por kvadrato-integraleblaj funkcioj. Kiel aparta ekzemplo, la kolekto:

{\displaystyle \{\sin(n\pi x)\;|\;n\in \mathbb {Z} \;{\text{kaj}}\;n\geq 1\}\cup \{\cos(n\pi x)\;|\;n\in \mathbb {Z} \;{\text{kaj}}\;n\geq 0\}}
formas bazon por lebega spaco *L2(0, 1)*.

Vidu ankaŭ
----------

* Perpendikularaj polinomoj
* Radiusa baza funkcio
* Analitiko de Fourier, konverto de Fourier kaj serio de Fourier

Referencoj
----------

* Ito, Kiyosi.  (1993) *Encyclopedic Dictionary of Mathematics - Enciklopedia Vortaro de Matematiko*, 2‑a eldono, MIT Press, p. 1141. ISBN 0262590204.
Nacia Ŝoseo 7 ĉe la lago La Picasa.
Nacia Ŝoseo 7 ĉe la kilometro 22, apartenanta al la partio Morón. En tiu sektoro ĝi estas aŭtovojo de po 4 reloj ĉiudirekte.
Nacia Ŝoseo 7 je 11 km okcidente de Villa Mercedes en la Provinco San Luis.
Nacia Ŝoseo 7 ĉe Uspallata, Mendoza.
Nacia Ŝoseo 7 preterpase de Mendoza, kun la Andoj fone.
Kamionoj sur la Nacia Ŝoseo 7 en Junín.
Aro de la Nacia Ŝoseo 7 inter la urboj Junín kaj Chacabuco.
La Nacia Ŝoseo 7 preterpase de Mendoza.
Unu el 14 tuneloj de la Nacia Ŝoseo 7.
Alto super la marnivelo inter la ligo kun la Nacia Ŝoseo 40 kaj la Avenuo General Paz.
Ponto de la Inkao super la rivero Las Cuevas.
La **Nacia Ŝoseo 7** aŭ **Ruta Nacional 7**  «*Carretera Libertador General San Martín*» *(Dekreto n.º 115.261/1942)* estas argentina ŝoseo, kiu kunigas la provincojn Bonaero, Santa Fe, Kordobo, San Luis kaj Mendoza. Ĝi formas parton de la plej grava eloceana vojaro de la lando kaj estas branĉo de la Tut-Amerika Ŝoseo, kiu pluas en teritorio ĉilia kiel Ŝoseo CH-60.

Priskribo
---------

La vojo trapasas Argentinon el oriento okcidentee, el la ŝtata ĉefurbo ĝis la limo kun Ĉilio, kio igas ĝin ŝoseo de granda trafiko de aŭtoj kaj kamionoj. Fakte la vojo estas la ĉefa internacia konekto inter Argentino kaj Ĉilio, kaj estas uzata ankaŭ por transporti surtere gravajn ŝarĝokvantojn el aŭ al Brazilo, Paragvajo aŭ Urugvajo.

Ties itinero estas el la Avenuo General Paz, limo inter la urbo Bonaero kaj la samnoma provinco kaj la Tunelo de Kristo Redemptoro situanta en la provinco Mendoza, en la limo kun Ĉilio, laŭ itinero de 1224 km. Ĝi troviĝas verkata en teritorio de la mendocino kiu unuiĝos finfine al la finita aŭtovojo en la teritorio de la provinco San Luis.

Historio
--------

Urboj
-----

### Provinco Bonaero

### Provinco Santa Fe

### Provinco Kordobo

### Provinco San Luis

### Provinco Mendoza

Itineraj koordenatoj
--------------------

El Bonaero (34° 38′ 5.1″ S 58° 31′ 47.7″ U﻿ / ﻿34.634750 °S, 58.529917 °U﻿ / -34.634750; -58.529917 (mapo)) al la Tunelo de Kristo Redemptoro (32° 49′ 10″ S 70° 5′ 8″ U﻿ / ﻿32.81944 °S, 70.08556 °U﻿ / -32.81944; -70.08556 (mapo))

Pagejoj kaj servejoj
--------------------

### Provinco Bonaero

### Provinco Santa Fe

### Provinco Kordobo

### Provinco San Luis

### Provinco Mendoza

Vojstato
--------

Administrado
------------

Trafiko
-------

Geografio
---------

Turismo
-------

Notoj
-----

1. ↑  Dirección Nacional de Vialidad, 2010, Sobre nuestras rutas  Arkivigite je 2010-05-22 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 7an de majo de 2010.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Ŝoseo 7 (Argentino) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Autopista del Oeste Arkivigite je 2008-09-07 per la retarkivo Wayback Machine (entrepreno por la aro el la Av. General Paz ĝis la Nacia Ŝoseo 5 en Luján)
* Autovía Buenos Aires a Los Andes[*rompita ligilo*] (entrepreno por la aro Luján - San Martín, escepte la provincon San Luis)
* Ente de Control de Rutas Provinciales (registaro de la provinco San Luis zorge de administrado kaj konservado inter aliaj de tiu ŝoseo ene de la provinca teritorio).
**Thiago Alcántara**, per plena nomo *Thiago Alcántara do Nascimento*, sed inter ŝtatantoj de futbalo kutime nur nomata **Thiago** (naskiĝis la  11-an de aprilo 1991(nun 1991-04-11) en San Pietro Vernotico, Italio, do nun 32-jara) estas profesia futbalisto. Ekde la jaro 2011 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe jam de la jaro 2007 li partoprenis en la naciaj teamoj de sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. 

Thiago en 2015
Thiago naskiĝis en Italio al brazilaj gepatroj – lia patro estas la eksa profesia futbalisto kaj mondpokala ĉampiono Mazinho. En 1995-1996, kvar-jara, li ludis futbalon en la klubo Flamengo de Brazilo, tiam kun la familio translokiĝis al Hispanio kaj partoprenis la infanajn teamojn de la futbalaj kluboj *Ureca* kaj *Kelme* en Galegio, kaj inter 2001-2005, do inter la 10-a kaj 14-a vivjaro, ankoraŭfoje aktivis en la klubo Flamengo de Brazilo. Tiam en 2005 li aliĝis al la klubo FC Barcelona, kaj tie ankaŭ post la plenkreskiĝo plu aktivis en la 2-a kaj 1-a vira teamoj. Kun la barcelona teamo li en kvar jaroj gajnis la nacian ligon de futbalteamoj, nnomatan *La Liga*, la Ligon de Ĉampionoj de UEFA kaj la Kluban Mondpokalon de FIFA. En 2013 li membriĝis en la 1-a teamo de la klubo FC Bayern München, kiu pro tio pagis 25 milionojn da Eŭroj al la barcelona klubo. En Bavario, li kun la teamo gajnis sep trofeojn, inkluzive de la nacia ligo de futbalteamoj *Bundesliga* en ĉiu el la unuaj tri jaroj, kiam li kontribuis al la teamo.

Post kiam li helpis al la hispanaj naciaj teamoj de sub-19- kaj sub-21-jaraj futbalistoj ambaŭ atingi la eŭropan ĉampionecon, li en 2011 debutis en la vira nacia teamo. Li estis antaŭvidita partopreni en la teamo kadre de la futbala mondpokalo 2014, sed fine tamen retiris sian partoprenon pro genua vundiĝo. Du jarojn poste li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "16". 

* Kategorio Thiago Alcántara en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHispana nacia teamo    Flago de Hispanio    Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 |
| --- |
| 
* 1 Casillas (teamestro)
* 2 Azpilicueta
* 3 Piqué
* 4 Bartra
* 5 Busquets
* 6 Iniesta
* 7 Morata
* 8 Koke
* 9 Vázquez
* 10 Fàbregas
* 11 Pedro
* 12 Bellerín
* 13 De Gea
* 14 Thiago
* 15 Ramos
* 16 Juanfran
* 17 San José
* 18 Jordi Alba
* 19 Bruno
* 20 Aduriz
* 21 Silva
* 22 Nolito
* 23 Rico
* Trejnisto Del Bosque
 | Flago de Hispanio |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560903
 |
**Ernő Nemecz** [nemec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nemecz Ernő** estis hungara geologo, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (1980).

Ernő Nemecz  naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1920 en Ĉeĥoslovakio en Lučenec kaj mortis la 25-an de novembro 2021.

Biografio
---------

Ernő Nemecz apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1943. En la sekva jaro li doktoriĝis. Post la diplomo li estis asistanto en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Baldaŭ plejparte li instruis en universitato de Veszprém (urbo), kie li estis rektoro en 1953 kaj inter 1971-1980. Li ricevis 6 premiojn inter 1969-2008.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Föld eredete* (2007)
* *Ásványok átalakulási folyamatai talajokban*
* *Nyomelemek*
* *Ásványok felszíni átalakulásának időigénye* (2008)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454568
* LCCN: n82019484
* VIAF: 77651382
* ISNI: 0000 0001 0991 0391
* NLA: 36063853
 |
**Beau Bassin-Rose Hill** estas unuigita grandurbo en Maŭricio, kie estas la dua plej granda urbo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 20 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 110.800 en 2007
* Horzono: UTC +4
* Telefonkodo:

Ankaŭ ekzistas 4 haltejoj de Metro Express.

Geografio
---------

Beau Bassin-Rose Hill situas sur altebenaĵo en okcidenta parto de la lando.

Historio
--------

Inter 1788-1868 fabriko por sukero havanta nomon **Beau-Bassin** funkciis tie. Apude ankaŭ loĝdomoj estis konstruitaj. En 1877 tiu loko estis deklarita urbo.

Origina nomo de la alia urboparto estis **Blondeauville**. **Blondeau** estis nomo de la fabriko-posedanto. En la 18-a jarcento multaj alvenis por eviti malarion. La loko ricevis novan nomon *Rose Hill* en 1868. En 1896 Rose Hill kaj Beau-Bassin estis municipoj. La unuigita urbo estas grava komerca loko.

Klimato
-------

En Beau Bassin-Rose Hill la temperaturo varias inter 15-28 °C. En la tuta jaro pluvas iom pli, ol 1000 mm. Inter junio-novembro la pluvo estas malpli, ol en la ceteraj monatoj.

Vidindaĵoj
----------

* iama prizono de 1888, nun ĉeflernejo
* urbodomo
* teatro

Famuloj
-------

* en 1915 tie naskiĝis verkisto Loys Masson

Fontoj
------

* angla Vikipedio
**Thialfi kaj Röskwa** (malnovnordlande *Þjálfi e Röskva*) estas la akompanantoj de la dio Thor en la nord-ĝermana mitologio. Ili estas la infanoj de kamparano, kiujn ilia patro kiel repacigo donis al Thor. La patro verŝajne estas identa al Egill.

Thor vojaĝis kun Loki, kiu havis la planon por ŝerctrompi Thor-on. Dumnokte ili alvenis ĉe farmbieno kie ili volas tranokti. La kamparano ne havis ion en la hejmo por oferi al la gastoj. Tial Thor buĉis siajn virkaprojn Tanngrisnir kaj Tanngnjóstr kaj lasis ilin rosti. Li klarigis ke nek la felo nek la ostoj estu rompataj. Loki alportis Thialfi-n por elsuĉi la medolon el la ostoj. La knabo faris tion kaj rompis oston.

unu el la kaproj ne povas ekstari, *Den ældre Eddas Gudesange*, Lorenz Frølich, 1895
La sekva mateno Thor volis ripari siajn virkaprojn kaj jungi por la öku-thor. Tiam li rimarkis, ke unu el siaj virkaproj lamis. Li fariĝis furioza kaj kiam li sciiĝis la kaŭzon de la manko, li postulis ricevi ambaŭ infanojn de la kamparano kiel rekompenco. Ekde tiam la infanoj estas la permanentaj akompanantoj kaj servistoj de Thor.

* Kategorio Thialfi kaj Röskwa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Los muertos no se tocan, nene*** (Mortintoj ne tuŝendas, filĉjo) estas hispana komedia filmo de nigra humuro de 2011 reĝisorita de José Luis García Sánchez. La filmo estis ekfilmita tutkolore, sed por plej ĝuste portreti la etoson de la 1950-aj jaroj, oni konvertis ĝin al nigrablanka versio. La filmo estas bazita sur samnoma verko de Rafael Azcona kaj ĝi finfine kompletigas trilogion kun El pisito kaj El cochecito, komencita en 1958, kvankam ĝi ne povis esti kinigita en sia epoko ĉar la cenzuro ne permesis tion tiam. La kinisto José Luis García Sánchez kaj David Trueba, kunlabore kun Bernardo Sánchez, reentreprenis la projekton.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En provinceca urbo (Logroño) mortas la jarcentaĝa avo, kion fakte la familianoj esperas. La kerno de la intrigo konsistas en la sinsekva apero de la plej absurdaj roluloj, parte vere proksimuloj, sed aliaj tute altiritaj de la "evento", kio rezultas en superrealismaj, amuzaj, absurdaj scenoj. Fone estas la realisma portreto de mezklasa familio (avo kaj tri pliaj generacioj, servistino, pordistino, abandonita fratino ktp.), de la provinceca socio ktp. kun fokuso al armeo, eklezio, sociaj rilatoj ktp.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Geaktoraro
----------

* Blanca Romero
* Airas Bispo
* Silvia Marsó
* Javier Godino
* Carlos Älvarez Novoa
* Carlos Iglesias
* Mariola Fuentes
* Álex Angulo
* Pepe Quero
* Carlos Larrañaga
* Fernando Chinarro
* Tina Sainz
* Juan Jesús Valverde
* Pedro Civera
* Maxi Rodríguez
* Juan Polanco
* Félix Corcuera
* Mary Paz Pondal
* Priscilla Delgado
* María Galiana



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803812
 |
**Espinal** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Espinal. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 066.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 24823 loĝantojn. El tiuj estis 12157 viroj kaj 12666 virinoj. La komunumo havas surfacon de 307.6 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 15 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 24 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 100 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 24869 personoj. En la jaro 2000 temis pri 23876, do temis pri kresko / malkresko je -0.81 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 21182 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9005 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 42.51 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Espinal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ernő Lendvai** [ernO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lendvai Ernő** estis hungara muziksciencisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia edzino estis Erzsébet Tusa.

Ernő Lendvai  naskiĝis la 6-an de februaro 1925 en Kaposvár, li mortis la 31-an de januaro 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ernő Lendvai akiris pianistan diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1949. Liaj plej gravaj instruistoj estis György Kósa kaj István Antal (pianisto). Post siaj studoj li estis estro de muziklernejo en Szombathely, kie ankaŭ lia edzino instruis. Baldaŭ ili instruis en similaj lernejoj en Győr (1954-), poste en Szeged (1957). Reveninta en Budapeŝto li havis postenon en instituto, krome li estis muzika reĝisoro de Hungara Radio. Kelkfoje li instruis ankaŭ en la Muzikarta Altlernejo. Tamen lia plej grava ago estis esploroj de muzikoj de Béla Bartók, Richard Wagner kaj aliaj. Li doktoriĝis en 1986. Li ricevis premion en 1992.

Elektitaj libroj
----------------

* *Bartók stílusa* (1955)
* *Bartók dramaturgiája* (1964)
* *Bartók költői világa* (1971)
* *Bartók és Kodály harmóniavilága* (1974)
* *The Workshop of Bartók and Kodály* (1983)
* *Verdi és a 20. század: A Falstaff hangzás-dramaturgiája* (1984)
* *Verdi and Wagner* (1988)
* *Szimmetria a zenében* (1994)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Kaposvár

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636418
* GND: 120021102
* LCCN: n81058942
* VIAF: 54968236
* ISNI: 0000 0001 1646 4131
* SUDOC: 074989715
* BNF: 12749231g
* BIBSYS: 90264564
* NKC: jn20020722426
 |
**Espirdo** [esPIRdo] estas municipo en la centrosudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierras de Segovia* (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo *Espirdo* estas etimologie komprenebla kiel Spirito, ĉar temas pri fonetika adapto de la hispanlingva vorto "espíritu". Tiukadre aperas blanka kolombo en la blazono, kiel simbolo de la Sankta Spirito.

Espirdo en la provinco Segovio.
Panoramo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de Espirdo, La Higuera kaj Tizneros; ĝi okupas totalan areon de 26,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 452 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male post malgranda malaltiĝo post la 1960-aj jaroj ĝi fakte akiris 1 200 el la jaro 1991 pro sia funkciado kiel serva urbo de la provinca ĉefurbo. 

Ĝi distas nur 7 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Cabañas de Polendos, Brieva, Basardilla, Bernuy de Porreros, Torrecaballeros, La Lastrilla kaj Trescasas.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia kaj romia epokoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. En 1086 ĝi estis konata kiel Spiritu kaj en 1247 kiel Spiritu de Ruviales. En la 16-a jarcento ĝi ekhavis la nomon Espirdo.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Petro kaj romanikaj elementoj de la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 767125
* VIAF: 4954153532468948820003
* BNF: 151236820
 |
Vido de la Esplanado de la Moskeoj de Jerusalemo.
**Esplanado** (prenita el la franca *esplanade*, siavice pruntita el la itala *spianata*, «ebenita», derivita de la latina *plānus*, «unuigita, egala») estas ebena tereno antaŭ citadelo aŭ taluso etendanta ĝis la pordegoj de urbo, por ekzemplo la esplanado *Champ de Mars* de Lille antaŭ la citadelo aŭ, pli ĝenerale, situa antaŭ edifico, por ekzemplo la esplanado de *Invalides* antaŭ la Hotelo de la Invalidoj en Parizo. 

Por etendo, la termino referencas ankaŭ granddimensian ejon, foje aranĝita arte, kaj dediĉita al promenado, nome promenejo. Tiukadre esplanado aŭ promenejo estas longa, malferma, samnivela areo, kutime ĉe rivero. lago aŭ granda akvejo, kie homoj povas promeni, distri kaj havi socian vivon.

Laŭ Francisko Azorín **esplanado** estas *Ebena, ampleksa tereno antaŭ konstruaĵo. Paradoplaco.* Kaj li indikas alian sed kongrueblan etimologion nome el la latina *explanata* (ekstera ebenaĵo).

Vidu ankaŭ
----------

* Promenejo
* Bulvardo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 68.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Esplanado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Claus SCHREINER** [**ŝraj**ner] (naskiĝinta en 1943 en Fürstenwalde/Spree) estas germana muzikproduktisto kaj -publikigisto. Li estas tenanto de la libra kaj diska eldonejoj *Tropical Music*.

Vivo
----

Schreiner alkreskis komence en okcidenta Berlino, kie li estris kiel gimnaziano la lernantorevuon de sia lernejo. Ekde 1962 li vivis en Marburgo, kie li sukcesis la abituran ekzamenon kaj fondis lernantorevuon. Krom tio li ludis frapinstrumentiste en ĵazbandoj. En 1964 li organizis festivalon por lernanto-ĵazbandoj en Hesio. Samjare li komencis studi sociologion ĉe la universitato de Marburgo. Paralele li ankaŭ laboris kiel gazeta kaj radiotelevida ĵurnalisto.

Post renkontiĝo kun Fritz Rau en 1965 li aktivis por la Deutsche Jazz Föderation kaj por la agentejo *Lippmann + Rau* tätig. Ekde 1967 li laboris kiel memstara koncertaranĝisto. Li prizorgis muzikistojn kiel Albert Mangelsdorff, Volker Kriegel kaj Klaus Doldinger, metis tamen baldaŭ ankaŭ pezocentron sur brazilan muzikon. Ekde 1970 li organizis koncertvojaĝojn de Baden-Powell, Gilberto Gil, Egberto Gismonti kaj Milton Nascimento.

Aldoniĝis ekde 1972 sondiskoproduktaĵoj (kun muzikistoj el Salvador de Bahio kaj precipe kun Sebastião Tapajós). La eldonejo *Tropical Music* fondita en 1976 baldaŭ ankaŭ pliampleksiĝis per eldonejo, per kiu li disponigis 180 sonregistraĵojn precipe el Latinameriko por la eŭropa merkato. Elstarigenda estas ekzemple la kantistino Cesaria Evora el Kaboverdo, kiu famiĝis en Germanio per la diskeldonejo *Tropical Music*.

Traktaĵoj
---------

* *Jazz Aktuell.* Majenco 1968.
* *Música Popular Brasileira.* Darmstadt 1977
* *Música Latina: Musikfolklore zwischen Kuba und Feuerland.* Frankfurto ĉe Majno 1982, ISBN 3-596-22973-1.
* *Flamenco Gitano-andaluz.* Frankfurto ĉe Majno 1985, ISBN 3-596-22994-4
* *Samba do Caju* Die Geschichte einer brasilianischen Musikerfamilie in Rio de Janeiro, von 1840 bis zur Gegenwart. Aŭskultolibro (3 lumdiskoj). 2007, ISBN 978-3-924777-03-6.
* *Marburg: Abbruch und Wandel.* Marburgo 2007, ISBN 978-3-89445-393-0.
* *Legends of: The Famous Lippmann + Rau Festivals 1965-69.* 3 lumdiskegoj kun libroj. 2005–2008.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Claus Schreiner en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Portreto kun biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 522819
* GND: 134702220
* LCCN: no83210152
* VIAF: 19763237
* ISNI: 0000 0001 0797 6477
* SUDOC: 033115664
* BNF: 12401464q
* MBA: 3dbb7dff-5cc1-4ea6-b758-edb075fc2d48
* NKC: jx20111012017
 |
**Espinosa de los Caballeros** [espiNOsa deloskabaLJEros] estas municipo en la nordoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Espinosa de los Caballeros* estas etimologie komprenebla kiel *Kratagejo de la Kavaliroj*.

Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 19,4 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 109 loĝantojn. Ĝi perdis 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 44 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Arévalo, kaj estas proksima al Adanero.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761613
 |
**OpenType** estas moderna, transplatforma formo de skaleblaj ciferecaj tiparoj, kiun evoluigis Adobe kune kun Mikrosofto por havigi al uzantoj facile alireblajn, potencajn, altnivelajn tipografiajn eblecojn. Per OpenType disponeblas multaj avantaĝoj: transplatforma portebleco, pli ampleksa karaktraro, subteno de multaj skribsistemoj de la mondo, kaj altkvalita tipografio. Pro la multaj avantaĝoj de OpenType kompare al antaŭaj formoj, la plimulto da tipodesegnistoj jam transformis siajn tipotekojn en la novan formon, kaj nuntempe multaj el ili eldonas siajn novajn tiparojn nur en formato OpenType.

La du ĉefaj avantaĝoj de la formo OpenType estis ĝia transplatforma kongrueco (t.e. la sama tiparo-dosiero funkciis sur Makintoŝo kaj Vindozo), kaj ĝia kapablo subteni vastigitajn literarojn kaj eblecojn de enpaĝigo, kiu provizas multe pli riĉan lingvo-subtenon kaj pli precizan kaj altnivelan kontrolon de tipografio.

La formo OpenType estas pliampleksigo de la formo TrueType kaj ankaŭ povas subteni la tiparo-datumojn de PostScript® (Type 1) kaj novajn tipografiajn eblecojn. Tiparoj kiuj enhavas datumojn de PostScript havas la dosiernoman sufikson .otf; tiuj bazitaj sur TrueType havas la dosiernoman sufikson .ttf.

Historio
--------

La dosierformon OpenType kreis Mikrosofto kaj Adobe, specife por anstataŭi la antaŭajn formojn TrueType kaj PostScript Type 1. La formon TrueType disvolvis Apple Computer kiu poste ĝin licencis al Mikrosofto; la formon PostScript disvolvis Adobe. Pro bezono por pli esprimriĉa tipara formo por ebligi altkvalitan tipografion kaj la kompeksaĵojn de multaj el la skribsistemoj de la mondo (ekz. la araba kaj la japana), la firmaoj kunlabore kombinis la fundamentajn teknologiojn de la ambaŭ formoj kaj krome aldonis novajn eblojn por fronti eventualajn limigojn.

(Baldaŭ aperos multe pli da informoj, kun ilustraĵoj, referencoj, ligiloj, ktp.)
**Abejones** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Abejones*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 001. **Abejones** signifas en la hispana "abelegoj".

Geografio
---------

Abejones apartenas al la distrikto Ixtlán de Juárez al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu situas en la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1144 loĝantojn. El tiuj estis 554 viroj kaj 590 virinoj. La komunumo havas surfacon de 122.48 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2 200 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1308 indiĝenoj. El tiuj 1097 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1097 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). Entute 84.94 % de la loĝantoj estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).