recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Csaba Lentner** [ĉaba], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lentner Csaba** estis hungara ekonomikisto, politikisto, altlerneja instruisto.

Csaba Lentner naskiĝis la  30-an de aŭgusto 1962(nun 1962-08-30) en Pápa.

Biografio
---------

### Edukoj

Csaba Lentner maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1980, poste li akiris financan diplomon en Financa Altlernejo en Zalaegerszeg en 1984, pli poste ekonomian diplomon en Universitato Károly Marx en 1989. Li doktoriĝis en la universitato post 2 jaroj, krome li akiris licencojn pri librotenado kaj imposto en 1993 kaj 1994.

### Okupiĝoj

Inter 1990–1996 li laboris en pluraj bankoj, ekde 1997 li estis docento en Universitato de Sopron, sed li prelegis ankaŭ en aliaj universitatoj. Inter 1998 kaj 2002 li estis parlamenta deputito. Li kandidatiĝis (CSc) en 1995 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia edzino naskis 2 filojn en 1991 kaj 1997. Li ricevis premiojn inter 2013-2018.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adózási pénzügytan* (studenta lernolibro, 2001)
* *The Health Care System as a New Competitive Factor in the Light of the Convergence Programme* (2007)
* *A devizahitelezés nagy kézikönyve* (2015)
* *De L'ouest Á L'est, de L'est Á L'ouest* (2022)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* datenoj hungare kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849282
 |


* Portalo pri Biografio
**Éva Rebecca Kovács** [rebeka kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Éva Rebecca** estas hungara aktoro.

Éva Rebecca Kovács naskiĝis la 8-an de decembro 1969 en Veszprém (urbo).

Éva Rebecca Kovács kun László Pelsőczy

Biografio
---------

Éva Rebecca Kovács maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1989, poste ŝi akiris aktoran diplometon en studio de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1995 ŝia diplometo estis levita (kvazaŭ diplomo). Post la Nacia Teatro (1989-1995) ŝi havis rolojn en pluraj teatroj, ekzemple Teatro József Attila (1993), Teatro Thália (Budapeŝto) (1995-1997). Ŝi aliĝis al teatreto de Annamária Detre, ili kune prezentas spektaklojn por infanĝardenanoj, lernantoj. Ŝi kelkfoje estis reĝisoro kaj kostumisto. En 2010 ŝi akiris diplomon en Universitato de Okcidenta Hungario.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Somermeznokta sonĝo - Babvirág; Hippolyta
	+ La Venecia Komercisto - Jessica
	+ Makbeto - S-ino Makbeto
	+ *Pericles* - fiŝistino
	+ *Cymbeline* - sorĉistino
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* - Mírígy
* Endre Fejes: *Rozsdatemető* - Orsolya
* Ferenc Molnár: *Liliom* - Marika
* Ernő Szép: *Vőlegény* - Nusi

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* Cyrano de Bergerac (franca kina filmo, 1990) - damo
* *Varg Veum* (norvega filmo, 2011 - kuracistino
* *Kisváros* (hungara televizia serio, 1998) -

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738402
 |


* Portalo pri Biografio
**Árpád-ponto** estas grava ponto en Budapeŝto (inter Óbuda kaj Angyalföld) trans la Danubo. Arpado estis la plej fama hungara tribestro.

Árpád-ponto
* tuta longo: 981 m
* larĝo: 27.6 m

La ponto havas 2×3 striojn por aŭtoj, po 1 striojn por tramo kaj por perpieduloj-biciklistoj. Ĝi plilongigas la plej grandan bulvardon al Buda.

Historio
--------

Jam la romianoj havis en tiu loko ponton. La hungaroj komencis konstrui la ponton en 1939, sed pro la 2-a mondmilito la konstruado haltis. Kelkaj elementoj de la ponto jam pretiĝis, sed uzebleco ne estis. Tial tiu ĉi ponto ne detruiĝis en 1945. En 1947 Sovetunio forprenis kelkajn partojn el la pontopartoj. Fine en 1950 ĝi pretiĝis, tiam jam havanta novan nomon Stalino. Ĝis 1955 ankaŭ trajnoj uzis la tramrelojn. En 1958 la ponto rericevis la originan nomon **Árpád**. En 1980 la ponto plilarĝiĝis, tial ĝi havas la plej grandan trafikon en Budapeŝto. Tage po 150 000 veturiloj uzas tiu ĉi ponton.

Ĉe la pontofinaĵo en Pest kuracbanejo etendiĝas. Meze de la ponto estas vojo (ankaŭ por aŭtoj) al Insulo Margareta. En proksimeco de Buda la ponto tuŝas insulon "Óbudai", sed mankas iu ajn alirejo.

* Fora vido al Árpád-pontoFora vido al Árpád-ponto

* Árpád-ponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Árpád-ponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ĉefa poŝtejo en 2007; dekstre la Preĝejo Sankta Gregorio. Reliefo sur la poŝtoficejo.
La Trommsdorff-medaliono.
La **Ĉefa poŝtejo** (germane: *Hauptpostamt Erfurt*) troviĝas en la urbocentro de Erfurto, (Anger nr. 66-73).

Priskribo
---------

Antaŭe troviĝis tie ĉi mezepokaj domoj kaj eĉ du patriciaj ejoj. En 1612 estis surloke la tiam plej grandaj renesancstila ejo en la urbo, kiun posedis la izatido-komercisto Hiob el Stotternheim. Nur 30 jarojn pli malfrue ĝi brule detruitis.

En la 15-a de novembro 1850 estis vendataj por la unua fojo poŝtmarkoj en Erfurto. De 1882 ĝis 1886 estis konstruita la ĉefa poŝtoficejo de la turingia ĉefurbo, je prominenta loko rekte en la urbocentro sur la Anger-placo. La arkitekto Julius Carl Raschdorff, kiu projektis ankaŭ la Berlinan katedralon, proponis gigantan multalan komplekson kun ne malpli ol tri internaj kortoj, kun neogotika fasado el grejso, klinkero kaj terakoto. La propono estis realigita. La norda konstruĵero estis alkonstruita inter 1905-07 en stilo neovrenesanca laŭ la planoj de la arkitekto Klamodt.

Je la angulo estas impona horloĝturo. La spajro damaĝis per artileria pafado kaj rekonstruiĝis ĝis 1949 en pli modesta stilo.

Ŝanĝoj pro historiaj necesoj
----------------------------

En 1867 la dinastio Thurn und Taxis transdonis la tutan poŝtadministracion en la manojn de la prusa ŝtato. Tio signifis enorman plilarĝiĝon de la ŝtate prizorgota teritorio kaj necesigis la konstruon de novaj poŝtejoj. Tamen ekzistis inter aprilo 1888 kaj marto 1900 privata poŝtoservo en Erfurto, establita fare de la presisto Wilhem Wellendorf (kun 36 poŝtkestoj malplenigataj 6 fojojn potage).

De printempo 2006 ĝis junio 2007 moderniĝis la ejo, kiu intertempe fariĝis multe tro vasta por nura poŝta utiligo. Por plenumi nuntempajn necesojn oni ofertas nun sur ĉ. 13.900 m² spacon por vendejoj kaj oficejoj, de kio 4.508 m² sole en la teretaĝo. Pro tio iĝis kelkaj ŝanĝoj ĉe la fasado.

Memorigilo
----------

Ĉe la angulo, kie troviĝis iam apoteko, estas memormedaliono por la honoro de la erfurtano Johann Bartholomäus Trommsdorff, kiu estis unu el la plej konataj apotekistoj kaj farmaciistoj siatempe.

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bildkarto sur kiu ankoraŭ videblas la malnova spajro de la turo.

* Kategorio Ĉefpoŝtejo de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nacia biblioteko kaj nacia arkivo de Egiptio** (arabe دار الكتب والوثائق القومية; transliterumo: Dar al-Khabat kaj Al-Utaq Alkumiya, laŭvorte: "Nacia Lernejo kaj Dokumentoj"), situanta en Kairo, estas la plej granda biblioteko en Egiptio. 

National Library Egypt.jpgEmblemo
Sekvas en malpli ordo de grandeco la universitata biblioteko Al-Azhar kaj la Biblioteka Alexandrina. La biblioteka konstruaĵo funkcias kiel la nacia biblioteko kaj ankaŭ estas la malnova registara biblioteko.

La biblioteko havas milionon da titoloj pri larĝa gamo de temoj, kaj enhavas la plej grandan kolekton de antikvaj aĵoj en la mondo. Ĝi ankaŭ enhavas grandegan gamon da manuskriptoj en la araba kaj aliaj orientaj lingvoj.

La centra biblioteko estas sepetaĝa konstruaĵo. La Egipta Nacia Arkivo situas en aparta filio proksime de la centra konstruaĵo.

La konstruaĵo estis konstruita en 1870 laŭ ordono reganto Khadib Ismail Paŝao tra iniciato de Ali Pasha Mubarak, kiu estis la Edukministro de Egiptujo tiutempe. En la unuaj jardekoj de la biblioteko, la libroj estis redaktitaj kaj administritaj fare de germanaj orientalistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Nacia biblioteko kaj nacia arkivo de Egiptio** en Vikimedia Komunejo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774246
* GND: 270287-3
* LCCN: n81032004
* VIAF: 151020750 5712158070788608780003, 151020750
* ISNI: 0000 0001 2184 9546
* LIBRIS: 244403
* SUDOC: 08341553X
* BNF: 12192751s
* ULAN: 500307162
 |
la muzeo en 2008**Ĉeĥov-muzeo en Jalto** (alinome "Blanka vilao") troviĝas en la domo, en kiu la granda rusa verkisto Anton Ĉeĥov loĝis ekde septembro 1899. Inter ceteraj Ĉeĥov-muzeoj ĝi estas la plej riĉa je diversaj eksponaĵoj.

* Ĉeĥov-muzeo en Jalto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉeĥov-muzeo en Jalto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Antaŭ la konstruo de la domo Ĉeĥov jam kelkfoje estis kuracata en Jalto kontraŭ ftizo. En ĝi li loĝis la lastajn jarojn de sia vivo kun interrompoj ĝis morto en 1904. Ĉi tie aperis kelkaj liaj ĉefverkoj:

* *Tri fratinoj* 1900
* *Ĉeriza ĝardeno* 1903
* *Damo kun hundeto* 1899

maldekstraPost morto de la verkisto la muzeon fondis (kaj dum multaj jaroj prizorgis) lia fratino *Maria Pavlovna Ĉeĥova*.

Nun la domo troviĝas ene de la urbo laŭ la adreso:Ukrainio, Krimeo, Jalto "Kirov-strato, 112" kaj facile atingeblas piedire aŭ per urbaj transportiloj. La muzeo estas unu el la plej ofte vizitataj historiaj vidindaĵoj de Jalto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2012-08-06 per la retarkivo Wayback Machine Ĉeĥov en Jalto ruse angle
* Arkivigite je 2011-10-19 per la retarkivo Wayback Machine Blanka vilao ruse

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉeĥov-muzeo en Meliĥovo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Ne konfuzu kun Árpád Horváth!*

**Árpád Horvát,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horvát Árpád** estis hungara historiisto, bibliotekisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1884). Li estis filo de István Horvát.

Árpád Horvát  naskiĝis la 23-an de februaro 1820 en Pest (urbo). Li mortis la 26-an de oktobro 1894 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Árpád Horvát frekventis mezlernejon en Székesfehérvár, poste li ricevis diplomon pri filologio en 1836, pri juro en 1840. Dekomence li estis fama librokolektanto, post sia morto lia biblioteko riĉigis la Tutlandan Bibliotekon Széchényi. Li ekinstruis en 1846 en universitato de Pest. En 1857 li ekhavis postenon en la universitata biblioteko, kie li atingis la rangon direktoro en 1874.

En 1850 li edziĝis al Júlia Szendrey, kiu tiutempe estis granda skandalo, eĉ János Arany verkis poemon, en kiu li nebule menciis la geedziĝon. Baldaŭe Julia naskis 2 filojn kaj 2 filinojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Néhány szó a Budapesti Magyar Királyi Egyetemi Könyvtár rendezése és címtározása ügyében* (1876)
* *Bevezetés a magyar oklevéltanba* (1880)
* *A budapesti diplomatikai tanszék, a seminariumi oktatás és a felállítandó történelmi intézet* (1886)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
**Éva Vastagh** [vaŝtag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vastagh Éva** estis hungara skulptisto, medalisto. Ŝia nobela antaŭnomo estis *alsó-torjai* [alŝOtorjai], ŝia patro estis György Vastagh, ŝia patrino estis Olga Benczúr, ŝia frato estis László Vastagh, ŝiaj avoj estis György Vastagh (pentristo) kaj Gyula Benczúr, fine apartenis al la pli fora familio Géza Vastagh, Ida Benczúr kaj Gyula Benczúr (kuracisto).

Éva Vastagh  naskiĝis la 30-an de decembro 1900 en Budapeŝto, ŝi mortis la 11-an de februaro 1942 en Budapeŝto.

Koro de Jesuo (Kápolnásnyék) fare de Éva Vastagh
Sirenoj de Balatono en Balatonfüred fare de Éva Vastagh

Biografio
---------

Nemirinde Éva Vastagh lernis la skulptadon en tiu arta familio dekomence. Ŝi debutis en ekspozicio en 1924 en Arthalo Budapeŝto. En la sekvaj jaroj ŝi prezentis plurajn artaĵojn en ekspozicioj. Ŝi kreis ankaŭ reliefojn, skulptaĵetojn, tombomonumentojn, medalojn. Ŝia ĉefverko estis ornamputo "Sirenoj de Balatono" kreita ĵus antaŭmorte. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1927-1940.

Memorekspozicioj
----------------

* Budapeŝto (1942, 2004)

Elektitaj tombomonumentoj
-------------------------

* Familio HaltenbergerFamilio Haltenberger
* StrigoStrigo

Elektitaj medaloj
-----------------

* Kenyeres Balázs *Kenyeres Balázs*
* Eŭĥaristia Kongreso *Eŭĥaristia Kongreso*

Elektitaj skulptaĵetoj
----------------------

* ReĝoservistoReĝoservisto
* ĈevalistoĈevalisto
* KuracadoKuracado
* InstruoInstruo
* PavoPavo
* StrigoStrigo
* Aglo-paroAglo-paro
* Ansero-nutradoAnsero-nutrado
* KokidojKokidoj
* Pavo-paroPavo-paro

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Éva Vastagh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 626540
* LCCN: n2006034479
* VIAF: 48652379
* ISNI: 0000000049303636
 |
**Árpád Kóti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kóti Árpád** estas hungara aktoro.

Árpád Kóti  naskiĝis la 15-an de novembro 1934 en Bucsa. Li mortis la 26-an de aprilo 2015 en Debrecen.

Biografio
---------

Árpád Kóti iĝis instruisto pri gimnastiko en Kiskunfélegyháza en 1954, poste li frekventis altlernejon pri aktoroj en Budapeŝto. Post la diplomo en 1958 li debutis en Teatro Jókai (Békéscsaba). Post 2 jaroj li aliĝis al trupo de Teatro Gárdonyi Géza, en la sekva jaro al Teatro Petőfi (Veszprém), fine en Teatro Szigligeti (Szolnok) li ludis 5 jarojn. Ekde 1963 li estas membro de Teatro Csokonai (Debrecen) (nur mallonge estis gastaktoro en aliaj teatroj). En 1969 li ricevis la unuan ĉefrolon. Li ricevis premion Kossuth en 2014, pli frue ekde 1977 ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj roloj
---------------

### Teatraĵoj

* Shakespeare: *Epifanio : aŭ kiel vi volas* (1962) - Fabián
* Molière: *Tartuffe* (1962) - Policano
* József Katona: Bánk (banuso) (1965) - Simon
* Shakespeare: *Hamleto, reĝido de Danujo* (1986) - Polonius
* Dürrenmatt: Fizikistoj (1991) - Richard Voss
* Hašek: Svejk (1995) - Katz
* Shakespeare: La Tragedio de Reĝo Lear (2006) - titolrolo

### Kinejaj filmoj

* 5 roloj inter (1973-2013)

### Televiziaj seriaj filmoj

* 3 roloj inter (1976-1996)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
**Árpád Solti** [ŝolti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solti Árpád** estas hungara komponisto.

Árpád Solti  naskiĝis la 29-an de majo 1986 en Kiskunhalas.

Biografio
---------

Árpád Solti frekventis muzikan bazlernejon en Kiskőrös, muzikajn mezlernejojn en Kecskemét (2001-2005) kaj Budapeŝto (2005-2006). Post la maturiĝo li akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2011, en la sekva jaro li studis en kurso por scienca grado DLA. Lia plej signifa instruisto estis Zoltán Jeney. En la studjaro 2012 li studis en Bruselo, poste en Universitato de Gotenburgo. Li havis diversajn rezultojn en muzikaj konkursoj inter 2009-2012.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *A Dunánál* (korusa verko al poemo de Attila József, 2009)
* *Haláltánc* (baleto, 2011)
* *La Violetta* (unuakta opero, 2013 [< aŭdebla])

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* aŭdebla verko de Solti

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648854
* GND: 1155788524
* VIAF: 9200152381814301950000
 |
Koordinatoj: 48° 15′ 54″ N 3° 15′ 28″ O﻿ / ﻿48.26500 °N, 3.25778 °O﻿ / 48.26500; 3.25778 (mapo)

**Évry** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 336 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Évry etendiĝas sur 4.54 km², kaj havis 336 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 74 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Pierre Chamaillard, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Évry apartenas al la kantono de Pont-sur-Yonne, kies ĉefurbo estas Pont-sur-Yonne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Pont-sur-Yonne
Situo de Ĉelarevo en Serbio (en la verda municipo).
Romkatolika preĝejo en Ĉelarevo
Germana malnova loĝdomo en Ĉelarevo
**Ĉelarevo,** serbe **Челарево,** slave *Čelarevo,* germane **Tscheb,** hungare **Dunacséb** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Baĉka Palanka. En 1946 oni nomumis la vilaĝon memore al heroo Zdravko Čelara (1917-1942).

Bazaj informoj
--------------

* Alto super marnivelo: 76 m
* Areo: 34 km²
* Loĝantaro: 5420
* Poŝtkodo: 21413
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Historio
--------

Post la turka erao precipe germanoj alvenis tien. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dunacséb 2572 homoj (1954 germanoj (76%)). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Čelarevo 5423 homoj, (serboj 4396 (81%), slovakoj 462, hungaroj 138, jugoslavianoj 114, kroatoj 62 kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1822, en 1907 rekonstruiĝis, en 1966 renoviĝis, la turo estas 38 m-ojn alta

Famulo
------

En Duncséb naskiĝis hungara-germana literaturhistoriisto Jakab Bleyer.
La **ĉeloj de Kupffer**, ankaŭ konataj kiel **ĉeloj de Browicz-Kupffer**, estas makrofagoj kiuj estas en la hepato formante la murojn de la sinusoidoj, kiuj formas parton de la sistemo retiklendotelia.

Tiuj ĉeloj estis observitaj dekomence fare de Karl Wilhelm von Kupffer en 1876. La sciencistoj nomis ilin «sternzellen» (stelĉeloj) iom erare, ĉar ili konsideris, ke ili formis integran parton de la endotelio de la hepataj vaskuloj kaj ke tiuj originis ilin. En 1898, post kelkaj jaroj de esplorado, Tadeusz Browicz, nom pola sciencisto, ĝuste identigis ilin kiel makrofagoj.

Notoj
-----

1. ↑   Haubrich WS. Kupffer of Kupffer cells. Gastroenterology 2004;127:16. PMID 15236167.
2. ↑   Szymanska R, Schmidt-Pospula M. Studies of liver's reticuloendothelial cells by Tadeusz Browicz and Karl Kupffer. A historical outline. Arch Hist Med (Warsz). 1979;42(3):331-6. PMID 386989.
3. ↑   Stachura J, Galazka K. History and current status of Polish gastroenterological pathology. J Physiol Pharmacol. 2003 Dec;54 Suppl 3:183-92. PMID 15075472.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ĉelo de Kupffer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Liver, Gall Bladder, and Pancreas liver, sinusoids and Kupffer cells
super la tegmentoj de Limassol
la malnova fortikaĵo
**Limasolo** aŭ **Limassol** (greke *Λεμεσός*, Lemesós, turke *Leymosun*) havas 172 500 loĝantojn (laŭ stato komenco de 2005) kaj per tiu nombro estas la dua plej granda urbo de la insulo Kipro en la mediteranea maro. Ĝi troviĝas ĉe la suda marbordo de la insulo kaj apartenas al la greklingva parto.

Post la divido de la insulo dum la jaro 1974 inter greka kaj turka partoj, la urbo ekonomie rapide kreskis kaj nun estas signifa financa centro, en kiu troviĝas multaj sidejoj de entreprenoj el aliaj eŭropaj ŝtatoj, kiuj pro impostaj kialoj translokigis sian formalan sidejon al Kipro.

Turismo
-------

Limasolo altiras multajn turistojn, speciale somerajn feriantojn, kiuj ŝatas baniĝi kaj sunbruniĝi ĉeplaĝe. Ekzistas pluraj kvar-stelaj hoteloj kaj multaj pli modestaj. Preskaŭ la tuta marbordan zonon de la urbo ĝis tuj apud la sabla plaĝo okupas hoteloj. Sekve la plaĝo ĉe la urbocentro somere plenplenas je feriantoj. Iom pli trankvilaj plaĝoj troviĝas ĉe la proksima duoninsulo *Akrotiri*.

Partneraj urboj
---------------

* Bergisch Gladbach, Germanio
* Ĥajfo, Israelo
* Niederkassel, Germanio

Eksteraj ligiloj
----------------

* retaj informoj pri la urbo (anglalingvaj)
dekstra
La **ĉielosfero** (aŭ **ĉielsfero**, **ĉiela sfero**, **ĉiela volbo**, **firmamento**) estas imaga, maldika sferoŝelo kun senfina diametro, t.e. *direkta* aŭ *unueca* sfero ĉirkaŭ la Tero.

Oni nomas ĝin ankaŭ *firmamento*. Tiu nomo devenas de la antikva ideo de sfero: oni imagis, ke la astroj estis pendigitaj de nevidebla ĉielosfero (latine *firmamentum*, fiksilo).

La sfero estas difinita tiel, ke ambaŭ polusoj troviĝas en la plilongigo de la terakso, vertikale super la terpolusoj. La ĉielekvatoro estas la projekcio de la terekvatoro sur la sferon.

Ne ekzistas en la universo absolutaj koordinatoj, ĉar ne ekzistas referencpunkto, de kie eblus kalkuli. Por tamen indiki pozicion de iuj astronomaj objektoj, ekzemple por katalogi ilin en astrokatalogo, por facile trovi ilin per teleskopo, oni difinis la teron kiel referencpunkton. Post tio eblas indiki koordinaton sur la ĉielsfero por indiki iun direkton vidita el la tero. La nulpunkto estas la printempa ekvinoksa punkto.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĉielosfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉiela ekvatoro
* Nadiro
* Zenito
**Óbánya** [ObAnja], germane **Altglashütten** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. La loknomo signifas hungare: malnova minejo.

Blazono de Óbánya
Ĉefstrato de Óbánya
Katolika preĝejo de Óbánya

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 7695
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°13′20″N 18°24'21″E

Situo
-----

Óbánya situas en montaro Mecsek en valo, laŭ rojo, fine de 3 km-ojn longa sakovojo el ĉefvojo Pécs-Budapeŝto. Pécsvárad troviĝas 14, Pécs 32, Villány 59, Budapeŝto 172  km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam en la mezepoko, tamen kiel memstara vilaĝo menciiĝis unuafoje nur en 1773 en germana formo *"Alte Glashütte"*. En 2001 la germanoj estis 30 %. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, vendejo, drinkejo, glaciaĵejo, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* panoramo de la vilaĝo
* kampadejo
* turista tranoktejo kaj turistaj vojetoj
* ruinoj de fortikaĵo
* katolika preĝejo
**San** (majuskla Ϻ, minuskla ϻ) estas arkaika litero de la greka alfabeto, aperanta inter pio kaj kuoppa en alfabeta ordo, respektiva en pozicio al la fenica tsade , sed ĝia nomo venas de shin. Ĝi kutime havis fonetikan valoron /s/, sed eble iĝis neuzita en favoro de sigmo. La lasta atestita uzo estas en la 6-a jarcento a.K.. Kun ia malsama formo (kiu estas markita kiel "tsan") la litero estis ankaŭ uzita en unu el kipraj dialektoj kiel [ts], anstataŭigante antaŭan labial-velaron antaŭ komenca vokalo, kie aliaj dialektoj anstataŭigis ĝin per taŭo.

La fenica aŭ la greko litero estis donita en la etruskan alfabeton (𐌑, transskribata kiel Ś), en la arkaika etruska alfabeta ĝi tenis sian M-formon sed ekde la 6-a jarcento a.K. ŝanĝiĝis al formo simila al tiu de la d-runo D.

En la Unikodo estas kodoj por prezenti la literon: majuskla U+03FA (Ϻ) kaj minuskla U+03FB (ϻ).

La varianto *tsan* havas signobildon identan al varianto de digamo, U+0376 (Ͷ) U+0377 (ͷ), kiu estas planata por inkluzivo en Unikodo de versio 5.1.

Referencoj
----------

1. ↑   Historio kaj prezento de tsan. Arkivita el la originalo je 2010-06-13. Alirita 2009-10-13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sano (litero) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sano Arkivigite je 2012-06-28 per Archive.today
Muddy Waters, ĉefa kreinto de postmilita Ĉikaga bluso.
La **Ĉikaga bluso** aŭ en angla *Chicago blues* estas formo de bluso indiĝena de Ĉikago. Ĉikaga bluso estas tipo de urba bluso. Urba bluso evoluis el klasika bluso sekve de la Granda Migrado de afrikusonanoj el Suda Usono al la industriaj urboj de la nordo, kiaj Ĉikago.
La **Ĉikaga bluso** estis bazita ĉirkaŭ la sono de la elektra gitaro kaj la harmoniko, kiu estis ludita pere de soninstalaĵo aŭ de gitar-amplifilo.

Urba bluso startis en Ĉikago kaj Sankta Luiso, kiel muziko kreata de part-tempaj muzikistoj ludantaj kiel stratomuzikistoj, ĉe porokazaj aŭ hazardaj festoj, kaj aliaj eventoj en la komunumo de afrikusonanoj. Por ekzemplo, botelkola gitaristo Kokomo Arnold estis ŝtallaboristo kaj havis eksterleĝan alkoholejan negocon kiu estis multe pli enspeziga ol lia muziko.

Elstaraj muzikistoj de Ĉikaga bluso estis Muddy Waters, Howlin' Wolf, Willie Dixon, Earl Hooker, Slim Harpo kaj Koko Taylor; gitaristoj kiaj Freddie King, Otis Rush, Luther Allison, Magic Sam, Magic Slim, Syl Johnson, Jimmy Rogers, Buddy Guy, Robert Lockwood Jr. Bo Diddley, Mike Bloomfield, Homesick James, Johnny Shines, Johnny Young, Floyd Jones, Eddy Clearwater, Mighty Joe Young, Phil Guy, Lil' Ed Williams, J. B. Hutto, kaj Elmore James; harmonikistoj kiaj Big Walter Horton, Little Walter, Billy Boy Arnold, Charlie Musselwhite, Paul Butterfield, Junior Wells, Corky Siegel, Billy Branch, James Cotton, Jimmy Reed, kaj Sugar Blue; klavaristoj kiaj Otis Spann, Lafayette Leake, Blind John Davis, kaj Erwin Helfer.

Referencoj
----------

1. ↑  William H. Frey, "The New Great Migration: Black Americans' Return to the South, 1965–2000", The Brookings Institution, Majo 2004, pp. 1–3, alirita la 19an de Marto 2008.
2. ↑  Oakley, Giles.  (1976) *The Devil's Music: A History of the Blues*. Nov-Jorko: Taplinger, p. 177. ISBN 0800821890.

Literaturo
----------

* Keil, Charles (1991) [1966]. Urban Blues. Chicago, IL: University of Chicago Press. pp. 255 + ix + 8pp of plates. ISBN 0-226-42960-1.
* Oakley, Giles (1976). The Devil's Music: a History of the Blues. London: BBC. p. 287. ISBN 0-563-16012-8.

* Kategorio Ĉikaga bluso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Turoj de Paine.
La **Ĉilia Patagonio**, **Aŭstrala Zono** aŭ **regiono de la kanaloj** estas termino kiu korespondas al subregiono de la Patagonio, karakterizita ĉar estas enorme ampleksa bioregiono kiu montras tre varian geografion kio rezultas en granda diverseco de pejzaĝoj, klimatoj, kulturo kaj ekosistemoj: montoj, fjordoj, kanaloj kaj insuloj, pro la enmariĝo de la montaro de Andoj.

En Ĉilio, la zono de Patagonio ne ekzistas kiel politika ento, kaj ĝi konstituas nur imagitan limon. La provinco Palena estas la plej norda parto de la Ĉilia Patagonio. Tradicie oni konsideras ke la Ĉilia Patagonio ekas el la Korkovado-golfo ĝis la Kabo Hornos, kio kovras la landan teritorion el la Pacifiko al la limo kun Argentino.

Laŭ la politika organizado de la lando, ĝi enhavus la areojn de la provinco Palena kaj de la regionoj Aisén kaj Magallanes (sen la Ĉilia Antarkta Teritorio). Aktuale oni preferas diferenci ĝin el la teritorio situa pli norde de la Golfo Korkovado (nome regiono Los Lagos), limige tiun kun la teritorio de la Ĉilia Patagonio.

Geografiaj elementoj
--------------------

* Masivo Paine

Referencoj
----------

1. ↑   Chiletour, Copec (2014). Chiletour Copec 2014: Una guía para conocer Chile. RR Donnelley. ISBN 978-956-335-005-4.

Vidu ankaŭ
----------

* Puerto Montt, estas konsiderita la "ĉefurbo" de ĉilia Patagonio.
**Öcsöd** [oĉod] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Kunszentmárton.

Blazono de Öcsöd

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 104 km²
* Loĝantaro: 3700
* Poŝtkodo: 5451
* Telefonprefikso: 56

Geografio
---------

Öcsöd situas sur ebenaĵo, precipe ĉe maldekstra bordo de Körös, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Békéscsaba inter la proksimaj Kunszentmárton-Szarvas.

Öcsöd estis loĝata dum la neolitiko. En la mezepoko la hungaroj fondis 5 vilaĝojn:

* Bábocka (unua mencio en 1138, poste kumanoj loĝis tie),
* Öcsöd (unua mencio en 1555, refondita en 1714),
* Tatárszállás en dekstra bordo de Körös, en 1620 aliĝis al Öcsöd,
* Fehéregyháza (unua mencio en 1297, en la 15-a j.c. iĝis kampurbo),
* Veresegyháza (unua mencio en 1493),

kiuj detruiĝis dum la turkoj. Ponto konstruiĝis el ligno en 1876, el fero en 1896.

Vidindaĵo estas la kalvinana preĝejo.

Famuloj
-------

* en Öcsöd naskiĝis Antal Farkas (aktoro)
* en Öcsöd lernis Attila József

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Vironchaŭ, Francio
* Iwkowa, Pollando
* Zawoja, Pollando
La **Ĉevala Ponto** (germane: *Roßbrücke*) estas ponto en la urbocentro de Erfurto kaj unu el la plej malnovaj konservitaj el naturŝtono en la urbo. Ĝi troviĝis ĉe la Herrmann-placo kaj kondukas trans la rivereto *Walkstrom*. Ĝi servas al la trafikfluigo en la okcidenta urbokerno.

Historio
--------

La ponto estas longa 21,2 metrojn kaj havas du rondarkojn. Ties larĝeco estas de 8,7 metroj. Oni supozas ke mezepoke la unua ponto konstruitis por faciligi la transportojn de inter la kortegfilio majenca *Mainzer Hof* (flanka sidejo de la administrado de la ĉefepiskopujo de Majenco en Erfurto; ĉe la hodiaŭa Operejo) kun la urbocentro. La nomo ŝuldiĝas al la apuda ĉevalbazaro; ĝis 1876 la Herrmann-placo tiel nomiĝis. En pli konkreta senco de la vorto, la ĉevalbazaro memorigas al oni la paŝtejojn porĉevalajn de inter la du riverbrakoj de la rivero Gera, nome la Walk- kaj la Bergstrom: ĉar tie ĉi oni komercis per ĉevaloj.

La ŝtonarkponteto unuafoje menciitis en la mezo de la 17-a jarcento, sur la urboplano de Johann Moritz Dedekind. La nuna konstruo verŝajne estas de ĉirkaŭ la jaro 1750. La restaŭrado en 1994-95 estis farita laŭ samtempaj bildoj el la 18-a jarcento. Tamen oni plilarĝigis la konstruon je 1,65 m por ebligi ĝian uzon fare de ŝarĝaŭtokondukistoj.

Literaturo
----------

* Dietrich Baumbach, Hans-Jörg Vockrodt: *Historische Bogen- und Gewölbebrücken der Stadt Erfurt*. Habel, 2000, ISBN 3-00-006938-0.
* Eberhard Sander, Antje Thiemar, Gitta Müller: *Walkstrombrücke Erfurt*. In: *Steinbrücken in Deutschland*. Verlag Bau + Technik, 1999, ISBN 3-7640-0389-8, S. 402–405.
* Hans-Jörg Vockrodt, Dietrich Baumbach: *Brücken und Stege im alten Erfurt*. Landeshauptstadt Erfurt, Stadtverwaltung, 2004

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pri la ponto sur la urba turismoretpaĝaro.
**Ödön Barsi** [barŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barsi Ödön** estis hungara verkisto, aktoro, reĝisoro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rodriguez Ödön Győző*, lia pli aĝa frato estis Endre Rodriguez.

Ödön Barsi  naskiĝis la 18-an de aprilo 1904 en Budapeŝto, li mortis la 5-an de februaro 1963 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Barsi frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio en 1929, reĝisoran diplomon en la sekva jaro. Ekde 1929 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), poste al hungarlingvaj teatroj en Cluj kaj Oradea. Ekde 1933 li verkadis krimajn romanojn. Inter 1935 kaj 1942 li estis lektoro kaj reĝisoro en la Hungara Radio. En la teatra jaro 1942 li estis aktoro kaj reĝisoro en tiam hungara urbo Nagyvárad, poste li revenis al la Hungara Radio, post la 2-a mondmilito li estis ĉefreĝisoro. En 1948 li pensiuliĝis. Ekde 1988 liaj romanoj estis denove eldonitaj.

En 1930 li ekhavis edzinon, kiu poste naskis filon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Sándor Hunyady: *Tizedik kérő* - Flórián
* M. Kállay: *A liliomos királyfi* - Keve
* Emil Martonffy: *Nemes rózsa* - juristo

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* Imre Madách: *La tragedio de l' homo* (Nacia Teatro (Budapeŝto), 1938)
* *Húsvéti passió* (Nacia Teatro (Pécs), 1943)
* *A három testőr* (Nacia Teatro (Szeged), 1948)

Elektitaj romanoj
-----------------

* *A nevető halál*
* *A gyilkos múmia*
* *Ördöglovas* (Móric Sándor) (1943)
* *Egy lélek visszatér* (1947)
* *A papagáj* (2012, postmorta novelaro el la restintaj manuskriptoj)

Liaj tradukaĵoj
---------------

* E.A. Poe: "Mr. Simpson tévedése" kaj "Őfensége levele"
* E. Hoffman: Válaszúton (1943)

Lia scenarlibro
---------------

* Géza Gárdonyi *Isten rabjai* (1942)

Liaj pli oftaj pseŭdonimoj
--------------------------

J. Bayrd, B. Darton, E. Girdo, C. Green, A. Rodriguez, E. A. Rodriguez, C. Rodriguez, E. A. Rodry, C. Thompson, M. Tompson, P. Tompson, E. Thompson, G. Wilcox, C. Wreen, C. Wrenn, C.Hamilton, P.Hawker, Roderich

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 597751
* VIAF: 232263722
 |
dekstra
**Ĉevalo Beiaard** (nederlande: *Ros Beiaard* [bejard] = kariljono) estas ligna ĉevalo de gigantaj dimensioj. Gildo da portistoj portas ĝin en procesio kun amasa partopreno tra urbo Dendermonde. Nuntempe tia procesio okazas ĉiun dekan jaron. Tio fortigas la emociojn de la kortuŝataj dendermondanoj, ĉar estas reala ŝanco, ke oni vidas la ĉevalon je la lasta fojo. Sekve al la legendo (vidu malsupre) sur la ĉevalo eksidas kvar junaj fratoj el Dendermonde, la Kvar Hejminfanoj, ornamitaj per kavaliraj kirasoj. Ilia korpa kapablo estas ne malpli admirinda ol tiu de la portantoj, konsidere ilian pozicion sur la larĝa dorso kaj la daŭron de la procesio.

La legendo de Ĉevalo Beiaard
----------------------------

Kiam la sinjoro de Aymon ekhavis malpacon kun Karolo la Granda, tiu malliberigis lin post kelkaj bataletoj. Liaj kvar filoj sukcesis eskapi danke al Ĉevalo Beiaard, kiu apartenis al la plej juna filo *Reynout*. La daŭra, sed sensukcesa postkurado de la fratoj frustris Karolon tiel, ke li proponis liberigi ilian patron interŝanĝe kun la transdono de la ĉevalo. Post longa kaj korŝira hezito Reynout konsentis. Sub la okuloj de sia mastro la ĉevalo estis ligita al muelŝtono kaj ĵetita en riveron Skeldo. Trifoje la ĉevalo sukcesis reveni surfacen. Nur kiam Reynout forturnis la rigardon por ne plu devi vidi la agonion de sia ĉevalo, la besto restis definitive subakve.

La legendo estas rakontata en la urba himno de Dendermonde. La himno aludas ankaŭ al la rivaleco kun la najbara urbo Aalst, kiu envias Dendemonde pro la ĉevalo. Tamen la Aalst-anoj asertas, ke la ĉevalo de Dendermonde estas farita de kartono, dum ke Aalst havas ĉevalon el balato (Dendermondaj karnavalistoj tial moke parolas pri "Ĉevalo Balato").

Legendo pri la ĉevalo (france *Beyard*) ekzist

as ankaŭ en urbo Dinant.

* Kategorio Ĉevalo Beiaard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Du ĉevalkolumoj
Moderna tirĉevalo (perĉerono) kun ĉevalkolumo (la ĉevalo ne estas tute harnisita.)
**Ĉevalkolumo** estas parto de jungilaro kiu estas uzata por distribui la pezon ĉirkaŭ la kolo kaj ŝultroj de ĉevalo kiam ĝi pelas el vagono, ĉaro aŭ plugilo. La kolumo ofte eltenas kaj kusenigas paron de kurbaj metalaj aŭ lignaj teniloj al kiuj la tiriloj de la jungilaro estas ligitaj. La kolumo permesas al ĉevalo uzi sian tutan forton dum pelado, esence ebligante al la ĉevalo peli antaŭen per siaj antaŭaĵoj en la kolumon. Kaze de uzado de jugo aŭ brustokolumo, la bestoj pelos per siaj malplej povaj ŝultroj. La kolumo havas alian avantaĝon super la jugo ĉar ĝi malpliigas premon sur la ĉevala trakeo. 

El la epoko de la inventado de la ĉevalkolumo, ĉevaloj iĝis pli valoraj por plugado kaj pelado. Kiam la ĉevalo estis harnisita per kolumo, la animalo povis apliki 50% pli da povumo al difinita tasko en difinita tempo ol povus fari okso, pro la pli granda ĉevala rapido.[1][2] Aldone, ĉevaloj ĝenerale havas pli grandan reziston ol oksoj, kaj tiele povas labori pli da horojn ĉiutage. La gravo kaj valoro de ĉevaloj kiel rimedo por plibonigi agrikulturan produktadon pliiĝis kongrue al tio. 

La ĉevalkolumo estis tre grava por la disvolvigo de multaj areoj tutmonde. Kie oni uzis oksojn kaj povis esti anstataŭataj de ĉevaloj, la uzado de ĉevaloj helpis ekonomiojn, kaj malpliigis dependon el la vivteniga agrikulturo. Tio permesis pli da libera tempo por speciala aktiveco, kaj sekve al disvolvigo de komenco de industrio, plibonigo de edukado kaj artoj en la apero de komerc-bazitaj urboj.

Notoj
-----

1. ↑  Riddle, John M. A History of the Middle Ages, 300-1500, Rowman & Littlefield, 2008. paĝo 162.
2. ↑  Needham, Volume 4, Part 2, 312.

Referencoj
----------

* Bolich, Susan, *The History of Farming Machinery*, Oxford University Press, 2005
* Braudel, Ferand, Civilization and Capitalism, 15th-18th Century: The structure of everyday life, University of California Press, 1992
* Chamberlain, J. Edward, *Horse: how the horse has shaped civilizations*, Blue Bridge, Virginia, 2006
* Needham, Joseph, *Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2, Mechanical Engineering*. Taipei: Caves Books Ltd.1986 ISBN 0-521-07060-0
* Spruytte, J. Littauer, M. *Early Harness Systems*, Hyperion Books, 1990
* Riddle, John M. *A History of the Middle Ages, 300-1500*, Rowman & Littlefield, 2008
* Wigelsworth, Jeffrey R. *Science and technology in medieval European life*, Greenwood Publishing Group, 2006
la historia konstruaĵo de la Reĝa Biblioteko, kies nuna formo estas el 1906
la nova konstruaĵo "Nigra Diamanto" de 1999
La **Reĝa Biblioteko** en Kopenhago (dane ***Det Kongelige Bibliotek***), estas la nacia biblioteko de Danio kaj la universitata biblioteko de la Universitato de Kopenhago. Ĝi estas la plej granda biblioteko en la nordiaj landoj.

Ĝi enhavas multnombrajn historiajn trezorojn; ĉiuj verkoj kiuj estis presitaj en Danio ekde la 17-a jarcento estas deponitaj tie. Dank' al vastaj donacoj en la pasinteco la biblioteko tenas preskaŭ ĉiujn konatajn danajn presitajn verkojn ekde la unua dana libro, presita en 1482.

La biblioteko estis fondita en 1648 fare de la reĝo Frederiko la 3-a de Danio-Norvegio kiu provizis ĝin per ampleksa kolekto de eŭropaj verkaĵoj. Ĝi estis malfermita al la publiko en 1793. En 1989 ĝi estis kunfandita kun la prestiĝa Universitata Biblioteko fondita en 1482, kaj en 2005 ĝi estis kunfandita ankaŭ kun la dana Nacia Biblioteko de Scienco kaj Medicino, nun la Fakultata Biblioteko de Naturaj kaj Prisanaj Sciencoj.

En 1999, malfermiĝis nova konstruaĵo najbara al la malnova bliblioteka konstruaĵo. Por sia moderneca fasado de nigra marmoro kaj vitro ĝi ricevis la nomon "Nigra Diamanto" (dane *Den Sorte Diamant*). Krom la bibliotekon la Nigra Diamanto ankaŭ gastigas koncertejon.

* Reĝa Biblioteko (Danio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Reĝa Biblioteko (Danio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la biblioteko, en la dana kaj angla


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501238
* GND: 43027-4
* LCCN: n79003366
* VIAF: 138525910
* ISNI: 000000012308732X
* SUDOC: 026458853
* BNF: 118703468
* NKC: kn20010710520
* BNE: XX143724
 |
**Ödön Jónás** [jOnAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jónás Ödön** estis hungara inĝeniero, profesoro, instruisto, parlamentano. Lia nomo estis konata ankaŭ *Jónás Ödön König* aŭ pli simple *Jónás Ödön K.*.

Ödön Jónás
Ödön Jónás  Arkivigite je 2016-03-05 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 10-an de decembro 1851 en Hungara reĝlando en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio). Li mortis la 10-an de majo 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ödön Jónás frekventis mezlernejon en Buda, poste li akiris inĝenieran diplomon en Teknika Universitato József en 1872. Post siaj studoj li instruis unu studjaron samloke, poste li estis inĝeniero pri fervojoj. En 1874 li revenis por instrui al la universitato, krome li plulernis en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto, kie li akiris pedagogian diplomon. Li instruis 5 jarojn ankaŭ en mezlernejo. En 1881 li estis elektita parlamenta deputito, poste foje li estis denove elektita, foje ne estis elektita. En 1833 li estis nomumita publika ordinara profesoro en la teknikuniversitato, inter 1905 kaj 1907 rektoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A bécsi világkiállítás gőzgépei* (1873)
* *Leíró géptan. I. kötet.* (1888) - signifa studenta lernolibro
* *Országgyűlési beszédei* - parlamentaj paroladoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungare
* hungare
* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ödön Kerpel-Fronius,** laŭ la hungara skribmaniero **Kerpel-Fronius Ödön** (malofte *Kerpel-Frónius Ödön*) estis hungara kuracisto pri beboj, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio.

Ödön Kerpel-Fronius naskiĝis la 14-an de januaro 1906 en Hungario, en Versec (nuntempa Vršac en Serbio). Li mortis la 22-an de aprilo 1984 en Okcidenta Berlino.

Biografio
---------

Ödön Kerpel-Fronius frekventis universitatojn en Budapeŝto, Vieno, Munkeno kaj Parizo. En 1928 li aliĝis al kuracista stabo de Pál Heim en la universitato, kie li kuracadis kaj instruis. Inter 1933–1934 li esploris en Universitato Harvard. Hejmenveninta li daŭre kuracadis kaj instruis en Budapeŝto, ekde 1946 en Pécs. En 1976 li denove daŭris sian laboron en Budapeŝto havanta altajn postenojn. Li ricevis premion Kossuth en 1951, poste ankaŭ aliajn (eĉ francan) premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A só- és vízforgalom zavara* 1939
* *A csecsemőkori decompositio pathogenesise* 1953
* *Les déshydrations infantiles* 1955
* *Gyermekgyógyászat* (Kuracado pri infanoj) 1969
* *The pathophysiology of infantile malnutrition: Protein-energy malnutrition and failure to thrive* 1983

Memorigiloj
-----------

Malsanulejo en Baranya prenis la nomon "Kerpel-Fronius Ödön"

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 419842
* GND: 122146611
* LCCN: n86095362
* VIAF: 77189759
* ISNI: 0000 0000 7866 2048
* SUDOC: 124210333
* NKC: mzk2015881551
 |
**Ĉeĝu** (koree 제주시 *ĉeĝusi*, laŭ latinaj literoj **Jeju-si**, laŭ ĉinaj literoj **濟州市**) estas mara havenurbo, universitata urbego (ekde 1955) en Sud-Koreio. Ĝi estas ankaŭ ĉefurbo de la samnoma provinco kaj insulo.

Bazaj informoj
--------------

* Supermara alteco: 0 m
* Telefonprefikso: +82 64-7xx
* Horzono: UTC+9
* 33° 30′ 35″ N 126° 31′ 19″ O﻿ / ﻿33.50972 °N, 126.52194 °O﻿ / 33.50972; 126.52194 (mapo)

insulo *Beomseom*
la nacia universitato Ĉeĝu

Geografio
---------

Ĉeĝu situas en la suda parto de la lando for de la kontinento en mara insulo. Seulo troviĝas 456 km .

Historio
--------

La areo de la hodiaŭa Ĉeĝu estas iomete restaĵoj ekde jam antaŭ la registrita historio. La urbo estis tre longe ĉefurbo de sendependa reĝlando, ankaŭ komerca kaj kultura centro da la insulo. La haveno en 1913 iĝis komerca haveno. La urbo kreskis sufiĉe rapide ekde la 1970-aj jaroj. "Nova Ĉeĝu" estis kreita antaŭ kelkaj jardekoj. La pajlategmentaj konstruaĵoj, kiuj estis oftaj ĉie ĝis la 1970-aj jaroj iom post iom malaperis. Ĉeĝu estis apartigita la distrikto en 1955. Tamen, en 2005 la balotantoj aprobis proponon kunfandi la urbon kun la distrikto. Tiu ŝanĝo estis farita en la sekva jaro.

Ekonomio
--------

Ĉeĝu pro la geografia situo estas signifa turisma celloko kaj feriejo. En 2011 preskaŭ 10 milionoj da pasaĝeroj flugis inter Seulo kaj Ĉeĝu, tio apartenas al la plej trafikaj aeritineroj en la mondo.

Lumturo Ruĝa Dragono en Ĉeĝu
Haveno de Ĉeĝu
loka plaĝo
Alvenas turistoj ankaŭ el Japanio kaj Ĉinio ĉiun jaron.

La urbego estas ĉirkaŭata de oranĝaj kaj mandarinaj bienoj. Tiun fakton reflektas muzeo pri citrusoj en la urbo. Krom tio la urbanoj okupiĝas pri diversaj produktoj de nutraĵoj kaj trinkaĵoj.

Trafiko
-------

Ĉeĝu havas internacian flughavenon kaj maran havenon. En la insulo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Klimato
-------

Ĉeĝu havas humidan subtropikan klimaton kun varmegaj someroj kaj malvarmetaj vintroj. La jara averaĝa temperaturo estas 16 °C. Januaro estas la plej malvarma monato, aŭgusto la plej varma. En la plena jaro oni mezuras precipitaĵojn averaĝe 1,498 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed dum la pluva sezono (inter junio-septembro) pli ofte.

Vidindaĵoj
----------

* Muzeoj pri historio kaj komputiloj
* Botanika Ĝardeno
* restaĵo de fortikaĵo
* lumturo Dragono

Lumturo "blanka" Dragono en Ĉeĝu
la haveno

Ĝemelurboj
----------

* Popola Respubliko Ĉinio Gujlin, Ĉinio
* Popola Respubliko Ĉinio Jangĝoŭ, Ĉinio
* Popola Respubliko Ĉinio Kunŝan, Ĉinio
* Popola Respubliko Ĉinio Lajĝoŭ, Ĉinio
* Popola Respubliko Ĉinio Hunĉun, Ĉinio
* Francio Rueno, Francio
* Germanio komunumaro Loreley, Germanio
* Japanio kvartalo Arakaŭa, Japanio
* Japanio Beppu, Japanio
* Japanio Sanda, Japanio
* Japanio Ŭakajama, Japanio
* Usono Santa Rosa (Kalifornio), Usono

* Kategorio Ĉeĝu (urbo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Fontoj
------

* interalie artikolo en la brita enciklopedio
**Ödön Singer** [odon zinger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Singer Ödön** estis hungara-germana violonisto, koncertmajstro, komponisto, instruisto. Lia persona nomo eksterlande estis *Edmund*.

Ödön Singer  naskiĝis la 14-an de oktobro 1831 (laŭ alia biografio la naskiĝjaro estas 1830) en Tata (Hungario) (Hungara reĝlando Habsburga Imperio), li mortis la 23-an de januaro 1912 en Stutgarto (Germana Imperiestra Regno).

Biografio
---------

Ödön Singer devenis el juda familio. Li estis infanaĝa amiko de Joseph Joachim. Li studis en Pest (urbo) de Dávid Ridley-Kohne (memoru, tiam ne ekzistis muzikakademio!), poste en Vieno de József Böhm. Li estis nomumita koncertmajstro de Germana Teatro (Pest) en 1846. En la fruaj 1850-aj jaroj li faris grandajn koncertvojaĝojn tra Hungarlando, poste tra Eŭropo kun sensaciaj sukcesoj. En Vajmaro li muzikadis kune kun Ferenc Liszt, kiu proponis lin koncertmajstro de la kortega teatro de Vajmaro en 1854. En 1861 li ekinstruis en konservatorio de Stuttgart, krome li estis ano de arĉtriopo nomata pri Hans von Bülow.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Le carneval hongrois, Op. 15
* Adieu a la Patrie. Impromptu hongrois, Op. -4
* Fantaise hongroise, Op. 7
* Hommage à Liszt
* Masurka avec Pianoforte
* La sérénade Op. 14
* Notturno Op. 16

Lia lernolibro
--------------

* *Grosse Theoretisch-Praktische Violinschule* kune kun Max Seifriz (1881 kaj 1884)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639668
* GND: 117401625
* LCCN: nr88002864
* VIAF: 66666970
* ISNI: 0000 0001 1068 4985
* BNF: 14043413q
* MBA: fa5c1646-ff23-485a-a552-a11dae56c310
* NKC: mzk2012725138
 |
**Écs** (Eĉ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma.

Preĝejo de Écs

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9083
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 20  km²
* Loĝantaro: 1700

Situo
-----

La vilaĝo situas sur malebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr-Veszprém.

Historio
--------

La loko estis loĝata dum la neolitiko, antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj vivis tie. La vilaĝo longe apartenis al la eklezio, kie kultivis vinberon. La turkoj, poste aŭstroj detruis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1956 post la revolucio okazis bataleto inter Ruĝa Armeo kaj hungaraj liberecbatalantoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, etbanko, kuracejo, dentokuracejo, apoteko.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Écs)
* kapelo
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito
**Ödön Uher** [odon] plia aĝa, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Uher Ödön** estis hungara fotisto, pioniro de la hungara muta filmo. Lia filo estis Ödön Uher (pli juna).

Ödön Uher naskiĝis la 15-an de junio 1859 en Hermannstadt (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Sibiu en Rumanio), li mortis la 19-an de septembro 1931 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Ödön Uher finis kadetlernejon, poste li estis oficiro. Baldaŭ li interesiĝis pri fotado. Forlasinta la armeon li studis la fototeknikon en ateliero de fr:Lipót Strelisky. Li malfermis propran atelieron en Budapeŝto en Nagykanizsa en 1890, sed li havis alian ankaŭ en Vieno. En 1900 li ricevis la titolon "imperiestra kaj reĝa kortega fotisto." En 1911 li studvojaĝis al Danio kaj Germana Regno. Hejmenveninta li transformis sian atelieron en Budapeŝto al filma produktejo. Tie estis produktitaj ne nur siaj filmoj, sed ankaŭ alies filmoj. Li apogis la talentajn filmistojn. Li edziĝis dufoje.

Liaj filmaj produktaĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Nővérek* (1912)
* *Márta* (1913)
* *Az aranyhajú szfinksz* (1914)
* *Mire megvénülünk* (1916)
* *Fekete gyémántok* (1917)
* *A színésznő szobalánya* (1918)
* *A szamárbőr* (1919)
* *O’Hara* (1920)
* *Mikor a szőlő érik* (1921)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780664
* GND: 1069168254
* VIAF: 315116301
 |




* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo