*Por aliaj signifoj vidu Bazelo (apartigilo).*

---


-


**Bazelo** (germane *Basel*, france *Bâle*, hispane/itale/romanĉe *Basilea*) estas la tria plej granda urbo de Svislando, post Zuriko kaj Ĝenevo. Ĝi havis 165 529 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006 kaj formas kun la komunumoj Riehen kaj Bettingen BS la duon-kantonon Bazelo Urba, kies ĉefurbo ĝi estas. La urba emblemo estas la bazilisko.

Geografio
---------

Bazelo situas ĉe ambaŭ flankoj de la rivero Rejno, proksime de la landa triangulo kun Francio kaj Germanio, kaj dividas sian flughavenon kun la franca urbo Mulhaŭzo. La maldekstra rejnflanko laŭ fludirekto de la rivero nomiĝas **Grand-Bazelo** kaj la dekstra rejnflanko **Et-Bazelo** aŭ Kleinbasel.

Historio
--------

En 1349 oni bruligis ĉ. 700 judojn kiel supozitajn kaŭzantojn de la epidemio de pesto.

En 1356 okazis tie grava tertremo.

La Paco de Bazelo en 1795 provizore finis la militon inter la Unua Respubliko de Francujo kaj Prusujo.

Vidindaĵoj
----------

* Katedralo de Bazelo
* Bestoĝardeno de Bazelo
* Nudpiedulo-Preĝejo
* *Kunstmuseum Basel*

Bazela karnavalo
----------------

Bazelo famas pro sia Karnavalo, kiu komenciĝas je la lundo post Cindra Merkredo, post kiam en cetera Svislando karnavalo jam finiĝis kaj la kristana fastado jam komenciĝis. La bazela karnavalo ekas per la tiel nomita "Morgestreich" (matensignalo), kiam je la 4-a mateno lunde la flutistoj kaj tamburistoj ekmarŝas por la matensignalo. La bazela karnavalo nun daŭras 72 horojn, dum kiuj la karnavalaj klikoj (alemane **Cliquen**) kun flutado kaj tamburado marŝas tra la urbo kaj en la diversaj lokaloj de la urbo donas siajn famajn satirajn prezentaĵojn (alemane *Schnitzelbangg*), kie ili mokas pri politikistoj kaj precipe pri la zurikaj (la karnavalaj *malamikoj* de la bazelanoj). Svisa politikisto, kiu kaŭzis skandalon dum la jaro, ne bezonas timi, ke la bazelaj klikoj lin forgesos dum karnavalo.

Ĥemia industrio
---------------

Bazelo vivas ĉefe de sia ĥemia industrio. En Bazelo estas la ĉefa sidejo de la ĥemigigantoj Novartis (kiu estigis el la kunfandiĝo de *Ciba-Geigy* kaj *Sandoz*) kaj Hoffmann-La Roche.

Urbo de scienco kaj esplorado
-----------------------------

En Bazelo situas la plej malnova Universitato de Svislando, kie studis inter aliaj personecoj Théophile Cart kaj C. G. Jung.

Famuloj de la urbo
------------------

* Bonifacius Amerbach
* Gaspard Bauhin
* Familio Bernoulli, famaj matematikistoj:
	+ Daniel Bernoulli – Germanio, 1700–1782
	+ Jakob Bernoulli – Germanio, 1654–1705
	+ Johann Bernoulli– Germanio, 1667–1748
	+ Nicolaus la 2-a Bernoulli
* Guillaume Cop
* Hieronymus Frobenius
* Adam Fumée
* Nicolas Fuss
* Helène Giroud
* Xavier Mertz, esploristo en Antarkto
* Johano Oporino
* Judit Rohonczy
* Erasmo de Roterdamo
* Jacob Strauß, reformisto
* Leonhard Thurneysser
* Heinrich Eduard Weber, instruisto ankaŭ en Hungario

Esperanto-Movado en Bazelo
--------------------------

Laŭ la enciklopedio Universalaj Lingvoj en Svislando la unua esperantisto en Bazelo estis Hans Breuner-Eglinger. Post prelego de la tiama prezidanto de Svisa Esperanto-Societo, Friedrich Schneeberger, fondiĝis en 1905 kun Alfred Bader kaj Eduard Wenk la Bazela Esperanto-Grupo, al kiu aliĝis 28 personoj. Post krizo de la unua grupo je iniciato de Hans Rusterholz kaj Charlotte Pulver la Esperanto-movado estis revivigita en 1909 kaj la antaŭa grupo transformita al Esperanto-Societo Bazelo.

De 1925 ĝis 1939 en Bazelo ankaŭ ekzistis Laborista Esperanto-Societo.

Unu el la plej elstaraj membroj de Esperanto-Societo Bazelo kaj multjara prezidantino de Esperanto-Societo Bazelo estis Erna Döring, honora membro de Svisa Esperanto-Societo, kiu mortis en 2007.

En somero 1981 danke al la aktiveco de Erna Dörig en Bazelo estis organizita la 54-a SAT-kongreso.

(Fonto: Andreas E. Künzli: *Universalaj Lingvoj en Svislando* p 210-214, 251) 

En 2003 Bazelo gastigis la Ĝeneralan Kunvenon de Svisa Esperanto-Societo.

* Panorama vidaĵo de Bazelo (urbo)Panorama vidaĵo de Bazelo (urbo)
* UrbodomoUrbodomo
* Basel-Badena stacidomoBasel-Badena stacidomo
* Foirejo Bazelo – Halo 2Foirejo Bazelo – Halo 2

Vidu ankaŭ
----------

* Basel Bad Bf (stacidomo)
* Basel Dreispitz (stacidomo)
* Basel SBB (stacidomo)
* Basel SBB Gleise 30-35 (stacidomo)
* Basel SBB GB (stacidomo)
* Basel St. Jakob (stacidomo)
* Basel St. Johann (stacidomo)
* Tramtransporto en Bazelo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bazelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bazelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la urbo, germanlingva
* Retejo anglalingva de la urbo
* Retejo de la urbaj muzeoj, german- kaj anglalingvaj
* **muzeoj**

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Bazelo Urba |
| --- |
| Bazelo • Bettingen • Riehen | BlazonoBlazono |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 9104
* GND: 4004617-5
* LCCN: n79062979
* VIAF: 130173038
* LIBRIS: 140531
* SUDOC: 026406268
* BNF: 11865939n
* NDL: 01099869
* NKC: ge128722
* BNE: XX453035
 |