recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**László Czapáry** [lAslO capAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czapáry László** estis hungara agronomo.

László Czapáry naskiĝis la 18-an de julio 1899 en Nova, li mortis la 23-an de junio 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Czapáry maturiĝis en gimnazio en Pécs en 1917, poste li soldatiĝis, pli poste li akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio de Keszthely en 1922. Lia plej grava instruisto estis Béla Pesthy. Post la diplomo li longe estis gvidanto de bieno de hu:Khuen-Héderváry család, poste inter 1945-1949 li laboris en propra bieno, pli poste li estis inspektoro en agrikultura centro. De 1951 ĝis la emeritiĝo en 1969 li estis gvidanto de ŝtata bieno de Tengelic. Lia ĉefa rezulto estis teknologio pri furaĝoj por bovinoj. Tamen poste li estis konsilisto en kolĥozo en Zagyvarékas. Li ricevis premiojn inter 1952-1968.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Silózási tapasztalatok az Alsótengelici Kísérleti Gazdaságban* (1956)
* *Mennyit vessünk zöldtakarmánynak?* (1957)
* *Hogyan állítsuk be a zöld futószalagot?* (1959)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 297-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2016-01-19 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717658
 |
**Eljas** [Elĥas] (*As Ellas* en Fala, loka lingvo) estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres (Kacereso), regiono Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *lagarteirus*. La censita populacio en 2008 estis 1046 loĝantoj.

Situo
-----

Vidaĵo de Eljas ĉe la Sierra de Gata.
Eljas estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Gata(inter Las Hurdes kaj la portugala landlimo), je altitudo de 640 m; je 118 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 178 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas 33 km².

Limas norde kun Navasfrías, oriente kun El Payo, ambaŭ municipoj de la provinco de Salamanca; sude kun San Martín de Trevejo kaj okcidente kun Valverde del Fresno.

Ĝin trapasas la rivero Eljas (Erges en portugala), alfluanto dekstre de la Rivero Taĵo, kiu faras landlimon inter Hispanio kaj Portugalio dum ĉirkaŭ 80 km. ĝis sia enfluo en la Taĵo.

La pejzaĝo estas belega kaj la klimato ege favora pro kio estas eĉ plantejoj de bananoj.

Ekonomio
--------

Agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe ankaŭ turismo.

Toponimio
---------

La nomo de Eljas ŝajne devenas el romia epoko, pli precize el la vorto "*ergástulum*" aŭ karcero.

Historia heredaĵo
-----------------

### Kastelo

Kastelo de Eljas.
La plej grava vidindaĵo estas la kastelo de Eljas, de la 14a jarcento, kiam la vilaĝo estis sidejo de la Ordeno de Alcántara. Ĝi estas ĉe la *Plaza Mayor* (Granda Placo) kaj estis deklarita *Monumento Histórico Artístico* en 1970.

### Popola arkitekturo

Temas pri vilaĝo kiu ege suferis elmigradon. Revenintoj invertis en novajn domojn kio ŝanĝis la tipan konstrumanieron. La vidaĵoj estas belegaj ĉar altas pro sia defenda situo.

### Lingvo

Eljas, aŭ As Ellas, dirata en *lagarteiru* (loka parolmaniero), estas unu de la tri vilaĝoj de la valo de Jálama kiuj havas propran lingvon konatan kiel "Fala", kio signifas "Parolmaniero". Laŭ Ethnologue de SIL International, rilate kun UNESCO, temus pri vera lingvo, kvankam kelkaj parolas pri nur dialekto. La varianto de Eljas, pli muzikeca ol tiu de Valverde del Fresno aŭ San Martín de Trevejo, nomiĝas *lagarteiru* (el *lagarto*, lacerto), pro la tradicia emo de la loĝantaro manĝi tiujn reptiliojn, kio nuntemope estas malpermesata. La lacertoj aperas en la blazono de la vilaĝo.

### Kuriozaĵo

Same kiel en Valverde del Fresno, en Eljas estis grava "industrio" de kontrabando el la 1940-aj jaroj al la 1970-aj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turisma informado pri Eljas, en la Sierra de Gata

Bildaro
-------

* Rivero.Rivero.
* Rivero.Rivero.
* Penafrol.Penafrol.
**László Dobszay** [lAslO dobsai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobszay László** estis hungara kuracisto, profesoro, endokrinologo.

László Dobszay  naskiĝis la 2-an de septembro 1914 en Cserdi. Li mortis la 6-an de aprilo 1983 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Dobszay akiris kuracistan diplomon en 1928 en Universitato de Pécs, pli frue en 1925 li studvojaĝis al kliniko en Vieno. Li laboris en klinikoj de Pécs (1928-1931) kaj de Szeged (1931-1937). En 1936 li estis nomumita privata profesoro. Li gvidis institutojn pri protektado de infanoj komence en Gyula, poste en Budapeŝto, lastfoje li havis ankaŭ postenon en la ministerio. En 1948 li esploris en Londono. En 1954 li estis nomumita hospitalestro (pri infanoj). Li longe okupiĝis pri endokrinologio. Li kandidatiĝis en 1969.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Beiträge zur Physiologie und Klinik der weiblichen Genitalorgane im Kindesalter* (1939) - premiita
* *Csecsemőtáplálás* (Nutrado de beboj), (1961, la 5-a eldono en 1977)
* *A beteg gyermek* (1969) - ĉefredaktoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cubilla** [kuBIlja] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, nordokcidente de la provinco Sorio kaj en la *Komarko Pinares* (Komarko Pinaroj) en la nordokcidento de la provinco. La loknomo *Cubilla* estas etimologie komprenebla kiel *Tureto*.

Geografio
---------

*Komarko Pinaroj* en la nordokcidento de la provinco Sorio.
Loko de Cubilla en la provinco Sorio.
La preĝejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,21 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 27 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 240 loĝantojn el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 45 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Cubilla kaj Cubillos (nun senhoma).

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Sabinares Sierra de Cabrejas*, okupanta 1 111 hektarojn, nome 55 % de la teritorio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

En la 15-a jarcento jam ekzistis la preĝejo de Sankta Petro. En la 18-a jarcento estis kuŝejoj de marmoro, kio kontribuIS al la ekonomia disvolvigo de la loko. 

Meze de la 19-a jarcento tiu municipo malaperis ĉar ĝi integriĝis en Talveila. Komence de la 20-a jarcento tiu municipo reaperis​ ĉar ĝi sendependiĝis de la municipo Talveila la 14an de Januaro 1930.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), ŝtonminado, forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun ĉevalbredado, kaj kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo de Sankta Petro, kuŝejoj de fosilioj, fontoj kaj aliaj naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rRegiono de Pinares |
| --- |
| Abejar• Cabrejas del Pinar• Casarejos• Covaleda• Cubilla• Duruelo de la Sierra• Herrera de Soria• Molinos de Duero• Montenegro de Cameros• Muriel de la Fuente• Muriel Viejo• Navaleno• Salduero• San Leonardo de Yagüe• Talveila• Vadillo• Vinuesa |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351653
 |
**Ella Némethy** [nEmeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Némethy Ella** estis hungara operkantisto (mezosoprano), kiu havis aktivan internacian karieron en operoj kaj koncertoj de 1919 ĝis 1948. Ŝia nobela antaŭnomo estis *ilosvai-nyéki*  [iloŝvai-njEki], ŝia origina persona nomo estis *Gabriella*.

Gabriella Némethy  naskiĝis la 5-an de aprilo 1895 (laŭ hungara Vikipedio la naskiĝjaro estas 1891) en Sátoraljaújhely, ŝi mortis la 14-an de junio 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ella Némethy studis en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio kaj private kun Ettore Panizza en Milano. Post siaj studoj ŝi estis privata kantisto de la Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi debutis en 1919 en rolo de Delila en opero de Saint-Saëns. En 1934 ŝi ricevis la titolon eterna membro de la Operejo. Ŝi ofte estis gastokantisto eksterlande, ĉefe en Italio inter 1929 – 1944. Ŝi estis la unua hungara kantisto de Teatro alla Scala. Ŝi dufoje edziniĝis kaj eksedziniĝis.

Ŝia repertuaro
--------------

* Saint-Saëns: *Samson kaj Dalila* - ina titolrolo
* Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo - Judit (ina ĉefrolo)
* Pietro Mascagni: Cavalleria rusticana - Santuzza
* Giuseppe Verdi: Aida - Amneris
* Richard Wagner:
	+ Lohengrin – Ortrud
	+ Tristan und Isolde - ina titolrolo
	+ Parsifal – Kundry
* Georges Bizet - *Carmen* - titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634106
* GND: 134673425
* VIAF: 79724377
 |
**Elke Austenat** (naskiĝis la 23-an de marto 1945 en Halle/Saale) estas germana kuracistino kaj verkistino.

Vivo
----

Austenat frekventis la infanan kaj junularan sportlernejon kaj la Kant-mezlernejon en Berlin-Lichtenberg. Post la mezlerneja finekzameno Abituro en 1963, ŝi trejniĝis kiel flegistino. De 1966 ĝis 1972 ŝi studis homan medicinon en la Humboldt-Universitato en Berlino. En 1966 ŝi trapasis la ŝtatan ekzamenon kaj doktoriĝis en 1972. De 1972 ĝis 1980 ŝi laboris en la Kliniko pri Diabeto kaj Metabolaj Malsanoj de la Urba Hospitalo Berlin-Kaulsdorf. En 1977 Austenat estis rekonita kiel specialisto pri interna medicino, kaj en 1979 sekvis rekono de la sub-specialiĝo pri diabeto. De 1979 ĝis 1980 ŝi laboris kiel vicĉefkuracisto en la kliniko kaj estis medicina direktoro de la centro pri peritonea dializo en Orienta Berlino.

De 1980 ĝis 1982 Austenat estis en politika antaŭprocesa aresto de la Ministerio pri Ŝtata Sekureco en Berlin-Pankow kaj en la "puna institucio" *Hoheneck* (Stollberg). En 1982 la registaro de Federacia Respubliko Germanio elaĉetis ŝin kaj ŝi translokiĝis al Okcidenta Berlino. En 1982 kaj denove post reunuiĝo en 1990, ŝi estis rekonita kiel viktimo de politika persekuto fare de la GDR-reĝimo.

De 1984 ĝis 2007 ŝi estis private praktikanta internisto en Okcidenta Berlino. En 1985 ŝi malfermis kaj prizorgis la unuan dumnoktan klinikon por diabetaj malsanuloj por Germanio en Okcidenta Berlino kaj gvidis tiun klinikon ĝis 2007. Austenat prenis la vizion de sia diabetologia instruisto Volker Schliack, pioniro de sia fako en GDR. Restrukturante la organizadon de la principo de nokta kliniko pri diabeto disvolvita de li, ŝi atingis la inkludon de la nokta kliniko pri diabeto en la "hospitalan planon" de Berlino - tio signifis pli da subteno por la institucio. En 1994 la ŝtata Orientberlina Instituto pri Diabeto kaj Metabolaj Malsanoj (antaŭe la Centra Oficejo de GDR por Diabeto) estis transprenita fare de ŝi. La translokiĝo de la tradicia Orientberlina kliniko al okcidenta Berlino okazis per oficiala rezolucio de la urba senato. En 2006 la financa distribuejo de malsanasekura mono al la kuracistoj kontraŭis la translokiĝon de antaŭ dek du jaroj - tio signifis forprenon de ĉiuj paĝoj, kio senigis la dumnoktan klinikon kaj sian ĉefkuracistinon de la ekonomia bazo. De 2007 ĝis 2013 Elke Austenat vivis en Francio, Anglio kaj Aŭstrio. Ŝi revenis al Berlino en 2014. Dum sia restado eksterlande, Elke Austenat laboris kiel internacia konsilisto pri diabeto.

Ekde kiam la politikaj reguligoj lige al la kronvirusa malsano de 2019 iĝis pli politikaj ol medicinaj, ŝi engaĝiĝas en socia asocio pri tiu temo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Elke Austenat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747376
* GND: 109547365
* LCCN: n89108504
* VIAF: 12878079
* ISNI: 0000 0000 2819 8080
 |
Brompton faldbiciklo en la diveraj pozicioj.Brompton faldbiciklo en la diveraj pozicioj.
**Faldbiciklo** estas biciklo kiu faldeblas aŭ kiun eblas malkonstrui al pli malgranda grandeco (-> rinko->biciklo)

En kelkaj kazoj, la grandeco estas reduktita per la kadro por apartigi en malsamaj partoj; ni tiam parolas pri *komuna biciklo*.

Bonkvalitaj faldbicikloj povas konkurenci kun ne-faldeblaj bicikloj pli grandradaj. Oni tamen prikonsideru bone la specifajn karakterizojn de tiuj bicikloj, kiuj estas la konsekvenco de la elektita radograndeco kaj pneŭograndeco. Bicikloj de la markoj Brompton, Birdy, Moulton kaj TERN estas ekzemploj de bicikloj kiuj estas tre sukcesaj, ĉar en ilia dezajno oni dekomence kaj intense pristudis la influon de la rado-diametro sur la bicikla konduto. La pneŭorezisto restos tre malalta pro la uzo de relative mallarĝaj altpremaj pneŭoj dum la manko de ŝokabsorbilo estas anstataŭita de simpla (Brompton) ĝis tre saĝa (Moulton) risorto-sistemoj en la kadro de la biciklo.

Avantaĝoj
---------

* Faldebla biciklo povas en multaj lokoj esti kunportita internen kio estas precipe oportuna en apartamentoj kie estas malgranda spaco sur la teretaĝo.
* Faldbiciklo ankaŭ povas esti kunportita en veturiloj kiel aŭto, buso, trajno, tramo, metroo aŭ la ŝargotenejo de la aviadilo. Ne malofte eblas kunporti sen krompago kompaktan faldbiciklon en publikaj transportiloj de diversaj landoj, ekzemple en Belgio, Nederlando, ...

Markoj
------

Unu el la plej kompaktaj kaj gvidaj markoj estas Brompton, Birdy, Dahon, Moulton kaj TERN por faldbicikloj kun iom pli grandaj radoj ol kutime.

* Moulton Norma M1 kun indivisible kadro de circa 1965Moulton Norma M1 kun indivisible kadro de circa 1965
* BickertonBickerton
* Folding bike de 1975Folding bike de 1975
* A-bicikloA-biciklo
* Di Blasi 3wielDi Blasi 3wiel
* StridaStrida
* Retirebla faldebla biciklo, kun indivisible kadro de 1995Retirebla faldebla biciklo, kun indivisible kadro de 1995

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Faldbiciklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biciklo
* Biciklado
* Pruntbicikloj
Animacio de ankra ellaso, amplekse uzata en pendolhorloĝoj.
**Ellaso** estas mekanismo aŭ aparato en mekanikaj aŭ alitipaj horloĝoj, kiu transigas energion al la tempomarka elemento (nome "elan-agado"), kaj tio ebligas, ke la nombro de ties osciloj estu kalkulitaj (nome "ferm-agado"). La elanagado transigas energion al la tempomezura elemento de la horloĝo (kutime pendolo aŭ balanciero) por anstataŭigi la energion perditan pro frotado dum sia ciklo kaj teni la tempomezurilon oscilanta. La ellason funkciigas la forto de ŝtreĉita risorto aŭ de pezo, transmisiita tra la transmisiilo de la tempomezurilo. Ĉiu oscilo de la pendolo aŭ de la balanciero liberigas denton de la ellasa transmisia dentorado, kio permesas al la transmisiilo de la horloĝo antaŭeniri aŭ "ellasi" je fiksita mezuro. Tiu regula perioda antaŭeniro movas la montrilojn de la horloĝo antaŭen je akurata rapideco. Samtempe la dento havigas al la tempomezurilo pelon antaŭen, ĝis alia dento kaptu la ellasan lokon, revenigante la ellason al ĝia "halta" stato. Ĝuste la subita halto de la ellasa dento generas la karakteran tiktakan sonon aŭdatan en funkciantaj mekanikaj horloĝoj.

Ellasoj estas uzataj ankaŭ aliloke. Meĥanikaj skribmaŝinoj uzis ellasojn por antaŭenigi la skribejon post ĉiu tajpita litero (aŭ spaco, aŭ alia signo). Historie, likv-energia ellaso estis uzata por akva desegnado en antikva Grekio kaj la Helenisma mondo, precipe en la Ptolemea Regno, dum likv-energiaj ellasoj estis uzataj en horloĝoj jam en la epoko de la dinastio Tang en Ĉinio kaj ankoraŭ dum la regado de la dinastio Song. Tamen, la kompleta mekanika ellaso en mekanikaj horloĝoj estis unue inventita nur en mezepoka Eŭropo en la 14a jarcento.

Bibliografio
------------

* Denn, Mark, "The Tourbillon and How It Works", IEEE Control Systems Magazine, June 2010, IEEE Control Systems Society, DOI 10.1109/MCS.2010.936291.

* Kategorio Ellaso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La ŝipa konekto *Radium Queen* el Fort Fitzgerald al la fervojo ĉe Waterways (Alberto).
**Fitzgerald**, konata ankaŭ kiel **Fort Fitzgerald**, estas komunumo en norda Alberto (Kanado) en la municipo de Regiona Municipo de Wood Buffalo, situanta je 17 km sude de la limo kun la Nordokcidentaj Teritorioj, je 23 km sudoriente de Fort Smith. Ĝi havas populacion de 10 personoj (2008).

La komunumo ricevas telefonan servon baze en Fort Smith.

Antaŭ la etendo de fervojoservo al Hay River (Nordokcidentaj Teritorioj), ĉe la Granda Sklava Lago, ĉiu varo devis esti transportita perŝipe el aŭ al nordo el Fitzgerald al Fort Smith, por eviti kvar netrapaseblaj rapidfluoj.

Referencoj
----------

1. ↑  The Regional Municipality of Wood Buffalo Census 2008[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fort Fitzgerald (Alberto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Regional Municipo Wood Buffalo
	+ Fort Fitzgerald Arkivigite je 2012-12-08 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 59° 51′ 42″ N 111° 36′ 20″ U﻿ / ﻿59.86167 °N, 111.60556 °U﻿ / 59.86167; -111.60556﻿ (Fitzgerald) (mapo)
**Asunción Cacalotepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Asunción Cacalotepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 003.

Geografio
---------

**Asunción Cacalotepec** apartenas al la distrikto Mixe al kiuj apartenas entute 17 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Norte, kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2095 loĝantojn. El tiuj estis 1008 viroj kaj 1087 virinoj. La komunumo havas surfacon de 108.45 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2248 indiĝenoj. El tiuj 1959 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1959 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). Entute 87.57 % de la loĝantoj estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
**La Carrera** [lakaREra] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo *La Carrera* estas komprenebla kiel *La Kurejo* aŭ *La Ĉaristino*.

La Carrera en la provinco Avilo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj La Carrera mem, La Cereceda, Lancharejo, Navalmoro kaj El Cabezuelo; kaj du kvartaloj: nome Las Canchillas kaj El Ventorro. Ĝi okupas totalan areon de 14,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 164 loĝantojn. Ĝi perdis 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 89 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Solana de Ávila, Junciana, El Losar del Barco, Solana de Ávila, El Barco de Ávila, Umbrías kaj Navatejares. La teritorio estas inter la montaro de La Alberca norde kaj la valo de la rivero Aravalle sude.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762705
 |
La **Forsyth-Edwards-Notacio** (FEN) estas normala skribsistemo por
priskribi ŝakan pozicion. FEN celas provizi
ĉiujn informojn por rekomenci ludon de specifa pozicio.

David Forsyth kreis la skribsistemo dum la 19-a jarcento.
Steven Edwards poste plivastigis ĝin por subteni la
komputilan uzadon. FEN estas parto de la skribsistemo PGN
por tute difini la komencan pozicion, kiam ĝi estas
ekzemple malsama ol la norma pozicio.

FEN precizigas la pozicion en nur unu teksta lineo.
Ĝi uzas nur ASCII-ajn literojn. Dosiero, kiu enhavas
FEN-ajn registrojn, devus havi sufiskon ".fen".

FEN-registro enhavas 6 kolumnojn:

* Pecaj pozicioj. La tabulo estas priskribita de maldekstre

al dekstre, komence de la supera parto al la suba de la tabulo.

* Aktiva koloro (aŭ vico).
* Arok-ebleco.
* Pasad-ebleco.
* Nombro de duonaj movoj sen kapto aŭ sen peon-movo (pro la kvindekmova regulo).
* Nombro de movoj entute ekde la komenco de la ludo.

### Ekzemploj

Jen FEN por la starta pozicio:

```
rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1
```

Jen FEN post la unua movo 1. e4:

```
rnbqkbnr/pppppppp/8/8/4P3/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR b KQkq e3 0 1

```
***Fort Daniel Conservation Area*** estas parko granda je 0,8 km² lokita je 6,5 km oriente de Mount Zion, Ilinojso, Usono. La konservejo protektas la lokon de fantomurbo, *Whistleville*. Hodiaŭ, la parko koncentriĝas je marŝado kaj piknikado en la akvodislimo de la rivereto Big Creek oriente de Dekaturo.

Kvin signitaj vojetoj konsistas el 7 km de oportunoj por marŝado kiuj transpasas kaj retranspasas Big Creek. Ĉe la norda parto de la konservejo, distriĝejo inkluzivas piknikan ŝirmejon, ludejon kaj fajroringon. La parko taŭgas al arborigardistoj por trovi kaj indentigi la sukeraceron, la kverkon *Quercus muehlenbergii*, Triloban asiminon, *Ptelea trifoliata* kaj Kentukian kafarbon, kiuj kreskas en la konservejo.

La parkon bontenas la *Macon County Conservation District*.

La plej proksima grava ŝoseo estas Illinojsa Ŝtata Ŝoseo 121, sudoriente de Dekaturo.

Whistleville
------------

Kvankam la supra akvodislimo de Big Creek estas nun malferma spaco, ĝi estis unu el la unuaj lokoj setlitaj de Eŭrop-usonanoj en la 1820-aj jaroj en tiu, kiu fariĝis la kantono Macon. Serĉante arbarkovritan teron kaj brullignon sur la senarba prerio, la setlantoj trovis ĉi tie maturajn kverkojn kaj hikoriojn. La unuaj alvenantoj nomis sian vilaĝon *Whistleville*. Diliĝenca kurso baldaŭ faris el la setlejo gravan haltejon inter Indianao kaj centra Ilinojso. Fruaj setlantoj estis plejparte el la usona sudo kaj oni identigis la setlejon kiel loko havanta loĝantojn kiuj favoris la Konfederaciitajn Ŝtatojn de Usono dum la Usona Enlanda Milito. Post la milito, la loĝantaro de Whistleville malkreskis kaj finfine la vilaĝo fariĝis fantomurbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Fort Daniel Conservation Area - Oficiala retejo (en la angla)
*Sir* **George Biddell AIRY**, prezidanto de la RSL (/ˈɛəri/; 27a de julio 1801 – 2a de januaro 1892) estis angla matematikisto kaj astronomo, Reĝa Astronomo el 1835 ĝis 1881. Liaj multaj atingoj inkludas verkojn pri planedaj orbitoj, mezurante la averaĝan densecon de la Tero, metodo de solvado de du-dimensiaj problemoj en mekaniko de solidoj, en sia rolo kiel Reĝa Astronomo, establante Greenwich kiel loko de la unuaranga meridiano. Lia reputacio estis makulita per akuzoj ke, spite sian neagadon, Britio perdis la oportunon unuarangi en la malkovro de Neptuno.

Kelka ideo de sia aktiveco kiel verkisto pri matematikaj kaj fizikaj temoj dum tiuj fruaj jaroj povas esti arigitaj el la fakto ke antaŭ sia nomumo kiel profesoro, li estis kontribuinta al ne malpli ol tri gravaj memorverkoj por *Philosophical Transactions of the Royal Society*, kaj ok por la Kembriĝa Filozofia Societo. En la Kembriĝa Observatorio Airy tuj montris sian povon de organizado. La nura teleskopo en la instalaĵo kiam li ekzorgis prie estis la transitinstrumento, kaj al tio li arde dediĉis sin. Per la adopto de regula laborsistemo, kaj zorga plano de limigo, li kapablis ĝisdatigi siajn observojn, kaj publikigis ilin ĉiujare akurate por surprizigo de siaj samtempuloj.

La verkoj de Airy dum tiu tempo estas dividita inter matematika fiziko kaj astronomio. La unue menciitaj temas ĉefe pri aferoj rilataj al demandoj pri la teorio de lumo elirantaj el liaj profesoraj legadoj, inter kiuj estis speciale menciita lia artikolo *On the Diffraction of an Object-Glass with Circular Aperture*, kaj lia formulado de la kompleta teorio de la ĉielarko. En 1831 la Medalo Copley de la Reĝa Societo estis al li atribuita pro tiuj esploroj. El liaj astronomiaj verkoj dum tiu periodo la plej gravaj estas lia esplorado pri la maso de Jupitero, lia informo al la Brita Scienca Asocio pri la progreso de astronomio dum la 19a jarcento, kaj lia verko *On an Inequality of Long Period in the Motions of the Earth and Venus* (Pri longperioda malegaleco de la movoj de Tero kaj Venuso).

Unu el la sekcioj de tiu informo estis dediĉita al "A Comparison of the Progress of Astronomy in England with that in other Countries" (Komparo de la progreso de astronomio en Anglio kun tiu de aliaj landoj), tre malavantaĝa por Anglio. Tiu plendo fakte estis poste sufiĉe forigita per siaj propraj laboroj.

Notoj
-----

1. ↑  Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Airy, Sir George Biddell". Encyclopædia Britannica. 1 (11a eld.). Cambridge University Press. pp. 445–447.
2. ↑   Chisholm 1911, p. 446.

* George Biddell Airy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio George Biddell Airy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685873
* GND: 116274646
* LCCN: n80138214
* VIAF: 24591712
* ISNI: 0000 0001 1022 7020
* SUDOC: 076149617
* BNF: 105191491
* BPN: 61402825
* NLA: 35712473
* NKC: ola2002142375
* ICCU: LIAV044469
* BNE: XX1507974
 |
**Asveja** aŭ **Dubingiai** (litove *Asveja* aŭ *Dubingių ežeras*) estas la plej longa lago en Litovio (longo: 21.9 km aŭ 29.7 km se kalkuli kun la lagogolfoj Žalktynė, Vyriogala kaj Dubingiai foje konsiderataj apartaj lagoj). Ĝi kovras 9.78 km² da areo kaj atingas maksimuman profundon de 50,2 m. Tio igas ĝin la tria plej profunda lago en Litovio. Ĝi kuŝas parte en la teritorioj de la komunumoj Molėtai, Švenčionys kaj subdistrikto Vilno, en la distriktoj Utena kaj Vilno. La alternativa nomo venas de historia kastelo *Dubingiai*, konstruita sur antaŭa insulo de la lago, intertempe konektita al la laga bordo, kaj samnoma urbeto de *Dubingiai* lokigita borde de la lago. La urbeto estas populara turista vizitaĵo. La rivereto *Žeimena* fluas tra la lago kaj vizitantoj luas remboatojn aŭ kajakojn por subenveturi la rivereton de la lago ĝis ĝia enfluo en la riveron Neris,

La lago formiĝis dum la pasinta glaciepoko. Tiaj lagoj memorigas pri riveroj: ili estas longaj, mallarĝaj (la plej granda larĝo de la lago Asveja estas nur 880 metroj), kaj profunda. Aliaj tiaj lagoj en Litovio inkluzivas *Tauragnas, Sartai* kaj *Aisetas*. En 1992 regiona parko estis fondita por protekti la ekologian biosferon kaj pejzaĝon.

Unu el la kuriozaĵoj estas ligna ponto trans la lago. Ĝi estis konstruita en 1934 kaj estas ankoraŭ uzita hodiaŭ. Prezidento Antanas Smetona partoprenis en la malfermo de la unua ponto trans lago en Litovio. La ponto longas 84 metrojn kaj la lago en tiu loko de la ponto profundas ĝis 15 metrojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Asveja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Foto je WikiMapia
* Retejo de la lago Arkivigite je 2020-02-16 per la retarkivo Wayback Machine
* Ripozloka Centro Dubingiai Arkivigite je 2016-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
Bildo de la *Falanstero* de Charles Fourier por 3000 personoj (BNE).
Interno de la Falanstero de Guise.
**Falanstero** aŭ **falaĥejo** (france *phalanstère* [falɑ̃stɛʁ] kiu estas derivita el mikso de *phalange* signifanta falango kaj *monastère* signifanta monaĥejo) estas la komunumo de produktado, konsumo kaj loĝado teoriigita de la franca utopia socialisto Charles Fourier kiel bazo de lia sociala sistemo kiu celis egalismon. Tiuj komunumoj estis de agrikultura karaktero kaj estis formitaj de grupoj de 1.620 personoj. En tiuj komunumoj la ekonomia konkurenco estis nuligita, estis nek salajro nek privata posedo.

Ili estis planitaj laŭ la ideo ke ĉiu individuo laboru laŭ sia emo kaj ne ekzistos abstrakta kaj artefarita koncepto de posedrajto, ĉu privata aŭ komuna. Ĉiuj individuoj partoprenus en la posedo de la tero kaj de la produktadrimedoj.

Laŭ Francisko Azorín **Falanstero** estas *Edifico por kolektiva loĝejo laŭ la planoj de Fourier. Loĝejo por amaso de personoj. Falangejo.* Kaj li indikas etimologion el greka *falanks* (falango), vorto elpensita de Fourier.

Notoj
-----

1. 1 2 3 4   «Diccionario de Historia». Larousse. Sant Salvador: SPES EDITORIAL. 2003. p. 112. ISBN 8483323877.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 71.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Falanstero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Asunción Cuyotepeji** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Asunción Cuyotepeji*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 004.

Geografio
---------

Asunción Cuyotepeji apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 753 loĝantojn. El tiuj estis 346 viroj kaj 407 virinoj. La komunumo havas surfacon de 76.55 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1760 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 10 indiĝenoj. El tiuj 3 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
**Alexander William Thomson** (toms‘n) (pseŭdonimo **Avoto**; naskiĝis la 15-an de marto 1896 en Hammersmith apud Londono – mortis en 1982) estis brita esperantisto, honora membro de la UEA kaj taksa komizo en fabrikejo de elektraj kabloj.

Li estis esperantisto de 1911. Thomson estis fondinto de grupo en Bexleyheath (instruis al skoltoj kaj al belgaj rifuĝintoj), 1914, fondinto kaj prezidanto de Skolta Esperantista Ligo en 1918, kaj fondinto de *Psiĥa Esperanto-Ligo* en 1934. Li predikis ĉirkaŭ 12-foje ĉe Esperanto-diservo en Londono.

*Gutaro*, 1979.
Post la Dua Mondmilito li aparte engaĝiĝis pri geografio, antropologio kaj etnografio; en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj li estis unu el la estraranoj de Internacia Geografia Asocio, kolektiĝinta ĉirkaŭ la esperantista ĵurnalisto kaj mondvojaĝanto Tibor Sekelj.

Sub la pseudonimo Avoto Thomson verkis diversajn artikolojn kaj versojn en Esperantaj gazetoj. En Brita Esperantisto li prizorgis rubrikon pri lingvaj kaj gramatikaj temoj.

Verkoj
------

* **1918**: „Rimvortaro Esperantista", 1918.
* **1959**: Memuaro pri geografiaj nomoj.
* **1979**: Gutaro (poemaro)

Fontoj
------

* **1984**: William Auld en Esperanta Antologio, 1984.
* **1934**: Enciklopedio de Esperanto, 1934, p. 540.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografieto kun foto ĉe "Originalaj aŭtoroj de Esperanto".

  


|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28135
* GND: 141320257
* LCCN: nb2014016272
* VIAF: 286329425 120917041, 286329425
* ISNI: 0000 0004 4889 2781
 |
Falebaj fermilpartoj.
**Falebo** aŭ **espanjoleto** estas elemento de serurista metio. Ĝi estas unu el la organoj kiuj sekurigas la fermon de malfermaĵoj de du partoj. Ĝi estas uzata por la fermo de fenestroj, ŝutroj aŭ pordo-fenestroj.

Laŭ Francisko Azorín **Falebo** estas *Dupeca vertikala riglilo funkcianta per dentrada prenilo k. uzata por al la krado fermefiksi fenestrojn k. pordojn.* Kaj li indikas etimologion el araba *halebo* (fermilo), kaj de tie la hispana *falleba*; fakte en kelkaj lingvoj tiaj aparatoj nomiĝas ankaŭ per derivaĵoj el la hispana vorto *españoleta*, tio estas *hispanino*. Kaj tiele li aldonas teknikajn terminojn kiaj **hispantipa falebo**, por varianto de falebo, kies fermstango havas ekstremojn kurbigitan k. prenilon lamenitan, ĉi tiuj tri partoj enfikseblaj en adekvataj hokoj. Ĉion tion li klarigas per taŭgaj bildoj por ambaŭ tipoj.

Notoj
-----

1. ↑  Espanjoleto estas aparato, konsistanta el mantenilo kaj rigliloj, kaj servanta por fermi fenestron k ĝin fiksi.  Alirita la 12an de Decembro 2017.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 71.
3. ↑  Azorín, samloke.
4. ↑  Azorín, samloke.
**Aszófő** [asOfO] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Balatonfüred. La loknomo signifas: seka valo.

Kirko en Aszófő

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 8241
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

Aszófő situas sur mildaj deklivoj, ĉe norda bordo de Balatono, ĝuste ĉe duoninsulo de Tihany, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely.

Historio
--------

Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1093 en formo *Azzofeu*, apartenanta al la najbara abatejo de Tihany. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Balatonfüred-Csopak.

En Aszófő migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* baroka-klasikisma katolika Kirko Sankta Ladislao (Aszófő) de 1832
* restaĵoj de iama preĝejo ĉe la stacidomo
* serio da vinkeloj

* Kategorio Aszófő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Piñel de Arriba** [piNJEL deaRIba] estas municipo en la oriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. 

Piñel de Arriba en la provinco Valadolido.
La komarko *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 23,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 92 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 100 el la 1991. 

Ĝi distas 58 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj estas inter municipoj Piñel de Abajo kaj Encinas de Esgueva. Ĝia municipa teritorio estas monteta kaj trairata de la rojo Piñel.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766158
 |
**Piĉinglis**, ofte nomata laŭ siaj parolantoj kiel **Piĉi** kaj formale konata kiel **Fernandopoa kreola angla lingvo**, estas atlantika kreola lingvo kun bazo de anglalingva vortostoko, parolata sur la insulo de Bioko, Ekvatora Gvineo. Ĝi estas ido de la lingvo Krio de Sieraleono kaj estis alportita al Bioko de la Krioj kiuj elmigris al la insulo dum la kolonia epoko de la 19a jarcento.

Piĉi estas la due plej parolata lingvo de la ĉefurbo Malabo post la hispana kaj ĝi rolas kiel ĉiutaga lingvo al verŝajne la plimulto de la loĝantoj de la ĉefurbo. Piĉi estas ankaŭ uzata kiel ĉiutaga lingvo en multaj vilaĝoj kaj urboj laŭ la Marbordo de Bioko – inter ili Sampaca, Fiston, Basupú, Barrio las Palmas kaj Luba (Morgades 2004), kaj estas parolata kiel lingvafrankao ĉirkaŭ la tuto de Bioko. Ĝi estas ankaŭ parolata de nemalgranda komunumo de homoj el Bioko kiuj instaliĝis en Bata, la plej granda urbo sur la kontinenta parto de la lando.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735931
* LCCN: sh2017003078
 |
**Alexandr SOMMER BATĚK** (naskiĝis la 15-an de junio 1874 en Prádlo apud Nepomuk - mortis la 6-an de aprilo 1944 en Prago) estis ĉeĥa kemiisto, esperantisto kaj kreinto de internacia skribo neoglifoj.

Vivokupoj
---------

Kiel esperantisto li postlasis librojn pri seksa vivo por la junularo, pri sia sistemo de monda skribo kaj pri sia klopodo pacigi du konkurencajn ĉeĥajn Esperanto-asociojn (Bohema Unio Esperantista kaj Bohema Asocio Esperantista) antaŭ la unua mondmilito.

Sed li estis grava kaj tre aktiva persono ankaŭ en la vivo de la ĉeĥa nacio. Kiel mezlerneja instruisto de kemio en Plzeň kaj Praha li reformis la ĉeĥlingvan kemian terminologion de Bohuslav Brauner tiel, ke ĝi estu pli logika kaj pli komprenebla por amatoraj uzantoj, kaj tia ĝi validas ĝis hodiaŭ. Li ankaŭ precizigis la atompezon de cerio, okupiĝis pri karbidoj, likvigado de oksigeno kaj aliaj fakaj aferoj. Pri kemio li verkis plurajn librojn.

Li dediĉis sin ankaŭ al botaniko, skoltismo, YMCA, Savarmeo, teozofio, radioaktiveco, verkis pri rubaj akvoj, prostituado, alkoholismo, okultismo, spiritismo, propagandis nomadan instruadon: al la slovakaj ŝafpaŝtistoj li prelegis pri Esperanto, al ciganoj pri ĝusta spirado dum dancamuzo, al soldatoj li ludis pupteatron pri seksuma abstinado.

Li estis ankaŭ pacifisto, liberpensulo, propagandis gimnastikadon kaj hardadon de la korpo.

Verkoj
------

Batěk eldonadis gazetojn *Ilustrované přednášky* (Ilustritaj perelegoj), *Zájmy všelidské* (Interesoj tuthomaraj) kaj *Pasigrafie* (Pazigrafio).

### En Esperanto

* *Rezultato de mia paciga entrepreno* (1908)
* *Instruo por gejunuloj pri la seksvivo* (1921)
* *Neoglifoj, la monda skribo* (1933)

### En la ĉeĥa

* Sommer Batěk, Alexandr.  (1925) *Jak jsem padesát let žil a pracoval : paměti za prvních 50 let mého života 1874–1924* (450 p.) (la ĉeĥa), Praha: B. Kočí.
* La Nacia Biblioteko en Prago registras proksimume 270 liajn verkojn: Verkaro de Alexandr Sommer Batěk en la Nacia Biblioteko en Prago Arkivigite je 2022-03-31 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑  Vzpomínka na da Vinciho české chemie (Chemické listy 102, pp. 465−466, jaro 2008)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alexandr Sommer Batěk en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Alexandr Sommer Batěk en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Alexandr Sommer Batěk en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 252326
* GND: 117567744
* LCCN: n90616384
* VIAF: 67246500
* ISNI: 0000 0000 6678 4128
* NKC: jk01011106
 |
**Frederick William DICKENS** (4a de julio 1820 – 20a de oktobro 1868) estis filo de John kaj Elizabeth Dickens kaj estis la plej juna frato de Charles Dickens, kiu loĝis kun Charles kiam li translokiĝis al Furnival's Inn en 1834. Li estis inspiro por du diferencaj roluloj nome Fred en la libroj de lia frato: nome la gaja nevo de Ebenezer Scrooge en *A Christmas Carol* kaj la diboĉema frato de Little Nell en *The Old Curiosity Shop*.

Kiam Charles kaj Catherine Dickens vizitis Usonon en 1842, Fred Dickens restis en Londono kaj zorgis pri siaj junaj genevoj. Charles Dickens ankaŭ helpis Fred trovi laborpostenon, unue ĉe publikigisto kaj poste en 1839 kiel funkciulo de la Brita Trezoro.

Poste la vivo apartigis ilin, dum Fred ĉiam deziris profiti esti frato de Charles por vivteni sian diboĉemon. Frederick estis enprizonigita pro ŝuldoj, same kiel okazis al lia patro. En siaj lastaj jaroj li estis malriĉa kaj alkoholigita.

Notoj
-----

1. ↑   Dickens Fellowship. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 2019-09-14.
2. ↑   Peter Ackroyd, 'Dickens', Publikigita de Sinclair-Stevenson (1990) p. 266.
3. ↑   Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine The Dickens Fellowship North East England Branch Newsletter Volume 13a de junio 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 660321
* LCCN: nr92006121
* VIAF: 41701346
 |
La stadiono de kluba HSV
**Hamburger Sportverein** (mallonge **Hamburger SV** aŭ **HSV**) estas germana sporta kaj aparte futbala klubo, kun sidejo en Hamburgo. Klubaj koloroj estas bluo, blanko kaj nigro, kiuj ankaŭ konsistigas la kluban emblemon bildigatan dekstre. La unua profesia vira teamo de futbalo estas inter la plej sukcesaj en Germanio: sesfoje ĝi gajnis la germanian ĉampionecon, krome en 1977 la Eŭropan Pokalon de Pokalvenkintoj kaj en 1983 la konkuron de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA. La teamo konkuras en la unua germana ligo de futbalo (Erste Bundesliga), estas la sola teamo kiu seninterrompe tie konkuras ekde la jaro 1963, kaj laŭ la "eterna tabelo" de tiu ligo komence de la sezono 2010-2011 havis la 3-an pozicion.

Kvankam la asocio aparte famiĝis kiel futbala klubo, ĝi ankaŭ ofertas multajn aliajn sportajn disciplinojn, neniel nur por profesiaj sportistoj, sed por ĉiu ajn interesato. Interalie ekzistas branĉoj pri atletiko, volanludo, basbalo, boksado, para dancado, flugpilko, gimnastiko, golfado, hokeo, glacihokeo kaj radsketila hokeo, karateo, keglado, korbopilko, kriketo, manpilko, naĝado, rugbeo, teniso kaj tabloteniso,
poste ricevis ankaŭ branĉojn de manpilko kaj de tabloteniso, kies unuaj teamoj konkuras en altaj ligoj, kaj branĉo de klubaj subtenantoj, kiu reprezentas ties interesojn. La klubo fine de la jaro 2010 havis proksimume 66 600 membrojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hamburger SV en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo
**Piñel de Abajo** [piNJEL deaBAĥo] estas municipo en la oriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campo de Peñafiel* (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco. 

Piñel de Abajo en la provinco Valadolido.
La komarko *Campo de Peñafiel* de la provinco Valadolido, malhelblue, sudoriente.
Preĝejo.
Ermitejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 21,20 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 172 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 100 el la 1991. 

Ĝi distas 55 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj estas inter municipoj Piñel de Arriba kaj Pesquera de Duero. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de rojo.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kaj la ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766156
* VIAF: 316735112
 |
**Garfild** (angle: **Garfield**) estas fikcia figuro kiu funkcias kiel la ĉeffiguro en bildstrio de la sama nomo de la usona ilustristo Jim Davis. Garfield estas zingibra antropomorfa kato kun homaj trajtoj kaj troa pezo, kiu estas karakterizita per maldiligento kaj eksterordinara malsato. Ĝi estas la dorlotbesto de karikaturisto Jon Arbuckle. Garfield estas precipe konata pro sia amo al lasagno kaj dormado, kaj sia malamo al lundoj, normalaj katoj kaj ekzercado. Garfield ankaŭ tendencas esti egoisma, pikeca, pesimisma, sarkasma kaj cinika.

Personeco
---------

Garfield estas tropeza zingibra kato konata pro sia maldiligento, sia kontenta sarkasmo kaj sia intensa deziro al manĝado, kaj li precipe ŝatas manĝi rubomanĝaĵo, kiel ekzemple lasagnoj, pico, glaciaĵo, hamburgeroj, torto, benjetoj, ĉina manĝaĵo kaj dolĉaĵoj. Lia plej ŝatata manĝaĵo estas lasanjoj.

Sufiĉe ofte en la intrigo de la Garfield komika serio, la pezo de Garfield estas objekto de ridindigo, precipe de la parolanta elektronika pesilo de Garfield. Garfield kutime ne bone prenas insultojn elĵetitajn de la elektronika pesilo (aŭ iu aŭ io ajn alia), kaj li kutime respondas al tiaj komentoj per perforto aŭ ia redoninta insulto.

Garfield vivas kun la iom ekscentra kaj mallerta posedanto Jon Arbuckle kaj lia Odie kiu estas la neinteligenta kareshundo de Johano, kaj li ĝuas inciteti ilin ambaŭ laŭ satira maniero. Li precipe ŝatas insulti Odie, inciteti Johano'n pro esti tiel socie mallerta, kaj la malpopularecon de Johano ĉe virinoj.

En la bildstrio, Garfield tendencas paroli tra pensvezikoj, kaj dum la aliaj bestoj povas kompreni lin, Jon estas ĝenerale nekapabla kompreni Garfield (kvankam ĝi ofte ŝajnas ke Jon provas dialogi kun Garfield sufiĉe ofte).

Krom lia apero en la bildstrio, Garfield partoprenis en la televida-serio *Garfield*, *The Garfield Show* kaj *Garfield Originals*, kaj en la filmoj *Garfield: The Movie*, *Garfield 2*, *Garfield Becomes Real*. *Garfield's Laughter Festival*, *Garfield And Animal Power* kaj la filmo *Garfield*. Li ankaŭ aperis en videoludoj kaj alia amaskomunikilaro.

Nomigo
------

Jim Davis nomis Garfield laŭ sia avo, James Garfield Davis, kiu estis origine nomita laŭ prezidanto James Garfield.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Garfield (rolulo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Garfield – La Oficiala Ejo de *Garfield*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 826942
* LCCN: no2015163814
 |