**Paderborn** (en Esperanto ankaŭ *Paderborno*) estas urbo en la nord-oriento de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio en Germanio. Ĝi estas la administra centro de samnoma distrikto Paderborn. Fine de decembro 2019 la komunumo havis 151 633 loĝantojn. Paderborn situas sud-okcidente de la montaro Teutoburger Wald kaj estas tradicia universitata urbo.

Dum la mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.

la suda flanko de la urba katedralo

Etimologio de la nomo
---------------------

En la 11-a jarcento Patrisbrunna, Parthelbrunne, Patherbrunn, "-brunn" aŭ "born" signifanta "fonto" aŭ "fontano", kaj "Pater", "Pader" laŭdire estanta vira nomo. Tamen ankaŭ la mallonga rivero, kies fonto situas en la urbocentra parko hodiaŭ nomiĝas "Pader".

Religio
-------

Paderborno havas la reputacion de tradicia katolikeco. Tio reiras al rekatolikigo fare de la jezuitoj ek de 1580; episkopo *Dietrich* igis fermi la preĝejon *Marktkirche*, kelkajn jarojn antaŭe protestantigitan, tiel ke ne plu eblis protestantaj diservoj en la urbo. Ĝis 1802 Paderborno restis ekskluzive katolika.

Trafiko
-------

Paderborno situas ĉe la germana aŭtovojo A33, nord-suda, kiu ligas ĝin al la aŭtovojaj kruciĝoj *Bielefeld* kaj *Wünnenberg-Haaren*. Fervojaj ligoj estas al ĉiuj direktoj; haltas IC- kaj ICE-trajnoj de la linio Düsseldorf – Kassel, kiuj parte iras al Berlino. Regiona flughaveno, komuna kun Lippstadt, situas 15 km sud-okcidente de la urbo; ĝi servas precipe al la enlanda trafiko, sed ankaŭ por flugoj al kaj de Anglio kaj por feriaj (ĉartitaj) flugoj.

la renesancostila kastelo *Schloss Neuhaus*

Partneraj urboj
---------------

Partneraj urboj de Paderborno estas:

* Francio Le Mans (Francio), ĝemeleco jam de 836, sed oficiale nur de 1967
* Unuiĝinta Reĝlando Bolton (Britio) de 1975
* Usono Belleville (Ilinojo, Usono) de 1990
* Hispanio Pamplona (Hispanio) de 1992
* Pollando Przemysl (Pollando) de 1993
* Hungario Debrecen (Hungario), de 1994

Famaj Paderbornanoj
-------------------

En Paderborno naskiĝis:

* Heinrich Aldegrever, kuprogravuristo
* Heinz Nixdorf, entreprenisto
* Josef Wirmer, ĵurnalisto kaj rezistulo kontraŭ naziismo
* Sophie Schröder, aktorino

En Paderborno vivas/is kaj laboras/is:

* Eugen Drewermann, teologo (jen anglalingvaj paĝoj pri li)
* Helmar Gunter Frank, kibernetikisto, esperantisto
* Engelbert Humperdinck, komponisto
* Friedrich Spee von Langenfeld, jezuito, poeto
* Karl Weierstrass, matematikisto

Esperanto en Paderborn
----------------------

Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, Paderborn ene de Germanio estis esperanta nodopunkto, ĉar la urba "Esperanto-Centro Paderborn" estis la plej granda landa esperantlingva libroservo kaj priesperanta inform-centro. El inter la movadaj eventoj en la urbo krome ekzemple menciiĝu, ke inter la 27-a de decembro 1974 kaj la 3-a de januaro 1975 la 11-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en Paderborn kaj pritraktis la temon "Natursciencoj - ĉu nur por fakuloj?". Tre proksime de Paderborn, en la kastelo Wewelsburg, ankaŭ okazis la jubilea 50-a Internacia Seminario inter la 27-a de decembro 2006 kaj la 3-a de januaro 2007 sub la mem-reflekta temo "50 jaroj da IS - Ĉu ankoraŭ juna?". En la universitato de Paderborn aparte la profesoro Helmar Frank kaj la docentino Věra Barandovská-Frank informas pri Esperanto kaj pri interlingvistiko.

Vidu ankaŭ
----------

* ALEUS

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane)

* Paderborn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Paderborn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 37455
* GND: 4044283-4
* LCCN: n80009293
* VIAF: 155932362
* SUDOC: 027407330
* BNF: 11945594f
* NKC: ge160197
 |