recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vasilij Vasiljeviĉ MATE** (en rusa: Васи́лий Васи́льевич Матэ́, Virbalis, aktuale Litovio, 1856 - Petrogrado, 1917) estis rusa pentristo kaj gravuristo.

Li estis fakulo por lignogravurado kaj akvaforto, kaj ne estis aŭtoro de multaj originalaj verkoj, sed estis unu de la plej gravaj rusaj gravuristoj de la 19-a jarcento. En 1889, li translokiĝis al la ksilografio kaj portretis gravulojn de la historio kaj la kulturo de Rusio. Li edukiĝis en la Imperia Socio de Promocio de Artoj kaj en la Rusia Akademio de Belartoj de Sankt-Peterburgo kaj poste en Parizo kun François Pannemaker kaj Claude Ferdinand Gaillard (1880-1883). Li estis profesoro en la Akademio de Arto kaj Industrio de Stieglitz, kaj inter liaj lernantoj estis Anna Ostroumova-Lebedeva aŭ Valentino Serov.

Kelkaj pentraĵoj
----------------

* Timofej GranovskijTimofej Granovskij
* Aleksander SerovAleksander Serov
* Paŭlo TretjakovPaŭlo Tretjakov
* Aleksandr PuŝkinAleksandr Puŝkin
* Vasilij KarazinVasilij Karazin
* Dmitrij RovinskijDmitrij Rovinskij
* Nikolai GogolNikolai Gogol


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800900
* GND: 1228292078
* LCCN: n84000487
* VIAF: 184699186
* ISNI: 0000 0003 5634 6660
* SUDOC: 137644078
* NKC: js2017962343
 |
**Vasilij Nikitiĉ TATIŜĈEV** (ruse *Василий Никитич Татищев*; la 19-an de aprilo 1686 — la 15-an de julio 1750) estis elstara rusa politikisto, historiisto, filozofo, kaj etnografo, plej bone memorata kiel aŭtoro de la unua kompleta Historio de Rusio kaj fondinto de tri gravaj urboj de Rusio: Stavropol-ĉe-Volga (nuntempe Toljatti), Jekaterinburgo, kaj Permjo. 

Li gradiĝis el la Inĝeniera Altlernejo en Moskvo, li partoprenis en la Granda Nordia Milito de 1700-1721 kontraŭ Svedio. Je la servo de Petro la Granda li ricevis altan postenon en la Eksterlanda Servo, kion li uzis por opozicii kontraŭ la politikojn de la Suprema Privata Konsilantaro kaj subteni la ascendon de Anna Ivanovna al la trono de Rusio en 1730. Tiel li ricevis el Anna gravan postenon por la administrado de fabrikoj en Uralo. Tiukadre li fondis la urbojn Jekaterinburgo kaj Permjo kiel fabrikoj, kiuj poste kreskis kiel veraj ĉefurboj de Uralo.

Li malkovris kaj publikigis kelkajn gravajn jurajn dokumentojn, ekz. Ruskaja Pravda kaj *Sudebnik* de 1550. Lia ĉefverko estis la unua skizo de Historio de Rusio, titolita *Rusia Historio el la plej antikvaj tempoj* kaj publikigita en 5 volumoj post sia morto. Li kompilis ankaŭ enciklopedian vortaron de la rusa lingvo. Tamen multaj el liaj asertoj estis pridubitaj dum multe da tempo.

Referencoj
----------

1. ↑   Ia. S. Lur'e, "The Problem of Source Criticism (With Reference to Medieval Russian Documents)," Slavic Review Vol. 27, No. 1. (Mar. 1968), pp. 1-22.

* Kategorio Vasilij Tatiŝĉev en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715957
* GND: 119007487
* LCCN: n81146867
* VIAF: 49394058
* ISNI: 0000 0001 1491 5584
* LIBRIS: 207714
* SUDOC: 096070412
* BNF: 13597660h
* NKC: jn19990210607
* ICCU: IEIV025183
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Mortagne |

**Mortagne-du-Nord**  estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 1 584 loĝantoj sur areo de 2,18 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 727 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes* respektive okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono *Saint-Amand-les-Eaux / Sint-Amands an de Skarpe*.

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *mortagnais(es)*.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Maulde - Mortagne (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mortagne-du-Nord en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Opriĉniko rajdanta*.  
Pligrandigita bildo de la fundo de kandelingo de la frua 17-a jarcento. Ekspoziciata en la Muzeo-Rezervejo „Aleksandrovskaja Sloboda"
**Opriĉniko** (ruse *опри́чник*) estas historia termino por nomi korpogardiston, personon el la opriĉnina armeo, persona gardistaro kreita de la rusa caro Ivano la Terura kadre de la politika reformo en 1565. En Esperanto la vorto estas konata dank’ al esperantigo de la grava rusa romano „Princo Serebrjanij", eldonita en 1912 kaj reeldonita de Mondial en Novjorko en la jaro 2008.

Opriĉniko estas pli malfrua termino por ĉi tiu fenomeno. La antikva slava vorto „opriĉ" (adverbo kaj prepozicio), laŭ la vortaro de Dahl, signifas „ekstere, ekster la randoj, malantaŭ io", de ĝi la adjektivo „opriĉnij" signifas „speciala, aparta". En la tempo de la caro Ivano la gardistoj estis nomitaj simple **„la homoj de la suvereno"**. La vorto „opriĉnik" iĝis populara en la rusa lingvo per la klopodoj de la historiisto N. M. Karamzin (li uzis ĝin en la „Historio de la Rusa Ŝtato") komence de la 19-a jarcento kaj iĝis kromnomo por tiuj, kiuj batalis kontraŭ revoluciuloj per kruelaj rimedoj.

 Pentraĵo de N. V. Nevrev. „Opriĉnikoj"
Ĉe la jaro 1573, la suvereno havis ĉirkaŭ 2 mil opriĉnikojn, laŭ financaj kalkuloj. El tiuj proksimume 700 homoj estis personaj gardistoj. La ceteraj estis dividitaj laŭ kvar ordoj: Lita (zorgis pri la mastrumaj aferoj de la palaco), Defenda (armiloj), Ĉevala (ĉevalbredado) kaj Sata (manĝaĵo). Pli poste la opriĉnina armeo atingis 5-6 mil personojn.

La gardistoj-opriĉnikoj vestis sin per nigraj vestoj, similaj al tiuj de monaĥoj.

*Opriĉnik* (en rusa: «Опричник», IPA: [ɐˈprʲitɕnʲɪk]), tradukita foje kiel *La Gardisto*, estas opero en kvar aktoj, kvin scenoj, de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij por sia propra libreto laŭ tragedio *La Opriĉnikoj* (en rusa: Опричники) de Ivan Laĵeĉnikov (1792–1869). La temo de la opero estas la opriĉnikoj. La agado okazas en la kortego de Ivan la Terura dum la epoko de la Opriĉnina (1565–1573).

Literaturo
----------

* *Михельсон М. И.* образных слов и иносказаний/Опричник/ Опричник[*rompita ligilo*] (недоступная ссылка) (недоступная ссылка с 14-06-2016 [1957 дней]) // Русская мысль и речь: Своё и чужое: Опыт русской фразеологии: Сборник образных слов и иносказаний: В 2 т.
	+ Т. 1. — СПб.: [Тип. Имп. Акад. наук, 1903 (или 1904)]. — [4], VIII, 779 с.
	+ Т. 2. — СПб.: [Тип. Имп. Акад. наук, 1903 (или 1904)]. — 580, 250 с.
* *Голобутский В. А.* Запорожское казачество. — К. 1957.
* Большой лингвострановедческий словарь. // Т. Н. Чернявская, К. С. Милославская, Е. Г. Ростова, О. Е. Фролова, В. И. Борисенко, Ю. А. Вьюнов, В. П. Чуднов. — М.: Государственный институт русского языка имени А. С. Пушкина, АСТ-Пресс, 2007.

Referencoj
----------

1. ↑  ЭСБЕ
2. ↑  La teksto de al traduko ĉe Projekto Gutenberg
3. ↑  Vd. recenzon en „Beletra Almanako" №3.
4. ↑  *Чернявская Т*. *Милославская К*. *Ростова Е*. *Фролова О*. *Борисенко В*. *Вьюнов Ю*. *Чуднов В*. Большой лингвострановедческий словарь. — М.: Государственный институт русского языка имени А. С. Пушкина; АСТ-Пресс, 2007.
5. 1 2  Самодержавие духа
%
**Procento** aŭ **elcento** estas unuo uzata por esprimi proporciojn; unu elcento respondas al la proporcio 1:100 (unu centono).

En Esperanto regas malunueco de la lingva uzo: Multaj opinias pli logike uzi la vorton *elcento* (aŭ *pocento* aŭ *centono*), sed *procento* restas la plej multe uzata varianto. Tiuj, kiuj preferas la vorton *elcento* por taksado difinita rilate al la nombro cent , aliflanke permesas, ke *procento* estu daŭre uzata kun financa signifo (por interezo). La esprimo *elcento* jam estas uzata sufiĉe multe, dum *pocento* estas malmulte uzata; *centono* estas plej ofte uzata laŭ simila maniero kiel *duono*, *triono*, do ne vere kiel la vorto *procento*.

Financa uzo
-----------

Finance procento estas la profito produktata de monsumo pruntita aŭ ŝuldata.

La *procentego* estas procento pli granda ol la leĝa, kutima (uzuro).

Referencoj
----------

1. ↑  Vd la rimarkon en ReVo, kazo pri kiu elcento prefereblas al procento

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Procento en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Centono
* Elmilo
**Preĝejo Apostolo Sankta Andreo** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Szőce (Hungario).

Historio
--------

La kirko kun malgranda navo kaj rektangula absido estis konstruita en la malfrua 13-a jarcento, en la sekva jarcento ĝi trakonstruiĝis. En la 15-a jarcento la konstruaĵo estis pligrandigita, ankaŭ nova oklatera sanktejo konstruiĝis. En la 17-a jarcento luteranoj uzis la kirkon, sed en 1733 la katolikoj rericevis ĝin kaj la preĝejo barokiĝis. La nuna formo estas videbla ekde 1830. La orgeno estis farita en 1903. En la jaroj 1998 kaj 1999 arkeologoj esploris la konstruaĵon, poste ĝi plene renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas. Ĉe la enirejo granda ŝtona kruco etendiĝas en la korto. En mezo de la fasado la turo iomete reliefas, tie meze funkcias la enirejo. La navo kaj la absido estas apogitaj per pilieroj. Interne laŭ la muroj restis ŝpuroj de sidniĉoj. Sub la saktejo kripto kuŝas el la 18-a jarcento.

Kermesoj okazas en la lasta dimanĉo de novembro kaj dimanĉe post 17-a de julio.

Fontoj
------

* 
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2016-06-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**7720 *Lepaute*** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la 26-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Tom Gehrels estis fotinta la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar. La fotaj platoj estis senditaj en Leiden (Nederlando), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la franca astronomino kaj matematikistino Nicole-Reine Lepaute (1723–1788). Dank'al ŝiaj kalkuloj, la astronomoj Lalande kaj Clairaut povis antaŭdiri la revenon en 1759 de la Haleja kometo. La kalkuloj de Lepaute pri la ringa suna eklipso de 1764 estis utiligitaj en tuta Eŭropo. Bedaŭrinde, jaroj da kalkuladoj igis ŝin preskaŭ blinda.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| (7719) 1997 GT36 | **7720 *Lepaute*** | *7721 Andrillat* |
**Sebastian KNEIPP** [sebastjan knajp] (naskiĝis la 17-an de majo, 1821, mortis la 17-an de junio, 1897) estis germana pastro kaj naturkuracisto.

Sebastian Kneipp naskiĝis en Stephansried apud Ottobeuren. Lia familio estis malriĉa: Kiel infano li devis labori por subteni sian familion, kaj nur en la aĝo de 23 jaroj li povis ekviziti gimnazion.

Kiel gimnaziano li malsaniĝis je tuberkulozo. El naturkuracista libro (Johann Sigmund Jahn: *Unterricht von Kraft und Wirkung des frischen Wassers*), pritemanta la kuracadon per freŝa akvo, li ĉerpis novajn esperojn. Li vintre banis en rivero, plievoluigis la akvoverŝojn de Jahn kaj vere resaniĝis.

Kiel studento pri teologio en Dillingen kaj Munkeno li kuracis kelkajn kunstudentojn kaj en la jaro 1854 li sukcese helpis kontraŭ ĥolera epidemio. Pli kaj pli da malsanuloj venis al li, kvankam kritikuloj daŭre akuzis lin pro ĉarlatanado.

Ekde 1855 Kneipp agadis en monaĥinejo en Wörishofen (nuntempe: Bad Wörishofen). Apud sia religia laboro li perfektigis siajn kuracmetodojn kaj en la jaro 1880 li povis fondi la unuan kuracbanejon tie.

En 1886 aperis lia verko *Meine Wasserkur*, per kiu li instruis sian metodon, kuraci per akvo. Du jarojn poste eldoniĝis *So sollt ihr leben*, t.e. konsilaro pri nutrado, korpa aktivado kaj ordema vivostilo. Lia pacientaro kreskegis, societoj pri la kuracado laŭ Kneipp fondiĝis. Eĉ al papo Leono la 13-a li en 1894 donis konsilojn.

La kuracmetodo de Kneipp baziĝas sur kvin kolonoj: hidroterapio (kuraci per akvo), fitoterapio (kuraci per plantoj), movoterapio (korpa aktivado), dietiko (racia nutrado) kaj ordoterapio (ordo kaj ekvilibro en la vivo).

Sebastian Kneipp mortis en Wörishofen. La urbo nuntempe estas konata kuracloko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sebastian Kneipp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sebastian Kneipp en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 16467
* GND: 118563661
* LCCN: n50043458
* VIAF: 35248598
* ISNI: 0000 0001 1844 787X
* LIBRIS: 260044
* SUDOC: 057079900
* BNF: 129805272
* NLA: 35800884
* BIBSYS: 90253152
* NKC: nlk19990074843
* BNE: XX1651926
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**8169 *Mirabeau*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 2-an de aŭgusto 1991 de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la franca revoluciulo kaj verkisto Honoré Gabriel Riqueti, grafo de Mirabeau (1748–1791). En 1789 li estis elektita parlamentano en la Ĝeneralaj Statoj por reprezenti Marsejlon kaj Aix-en-Provence. De majo al oktobro 1789, li ludis gravan rolon en la batalo inter la Tria Stato kaj la la privigeliitaj klasoj (nobelaro kaj klerikaro). Pro tio li iĝis tre populara en Parizo, sed liaj intrigoj kun la kortego kaj lia apogo al Ludoviko la 16-a gvidis lin al politika malvenko ; ĉar li estis tro monarkiisto por la revolucio kaj tro revolucia por la monarkio. Tamen, li riceis grandiozan funebron en la nova preĝejo de Sainte-Geneviève, kiun, honore al li, estis renomita "Panteono", por la entombigo de emimentuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (8001 - 9000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *8168 Rogerbourke* | **8169 *Mirabeau*** | (8170) 1991 PZ11 |
Larĝa foto pri la glaciejo/lago (maldekstre Fortikaĵo Vajdahunyad, dekstre domego por la sketejo)
La lago kun Fortikaĵo Vajdahunyad
La lago kun la sketeja konstruaĵo
Subĉiela aranĝaĵo sur la laga betono
La **Sketejo en Urba bosko (Budapeŝto)** hungare *Városligeti Műjégpálya* estas prestiĝa vintra sportejo, somere loko de boatado en Budapeŝto (Hungario), en distrikto Zugló.

Situo
-----

La sketejo situas inter Arthalo Budapeŝto, Placo de Herooj kaj Fortikaĵo Vajdahunyad. Estas ponto tra la lago. La sketejo estas loko de diversaj ĉampionadoj pri rapid-sketado kaj arta sketado.

Historio
--------

En la malfrua 1869 Géza Kresz kun aliaj sketantoj fondis asocion. Ili havis la permeson establi sketejon en unu el la lagoj en Urba bosko kaj ili konstruis lignan dometon por servi la sketantojn. En la frua 1870 oficiale okazis la solena inaŭguro. La sketado estis senpaga. Tiam tiu ĉi lago estis la plej granda glacio en la mondo por sketadi. En 1874 la dometo plene cindriĝis, poste estis konstruita la nun videbla novbaroka konstruaĵo. Nuntempe ĝi estas historia monumento. Malsupre oni fiksis la sketilojn, en la supra nivelo estis diversaj ĉambroj. Ekde 1893 oni aranĝis konkursojn pri sketado. En 1908 oni fondis la tutlandan hungaran sketasocion. En 1926 oni aranĝis tie Sket-Ĉampionadon, en 1936 glacihokeistoj de Kanado ludis sur la glacio. Tiutempe en la betona fundo estis jam tuboj, kiuj laŭ la neceso fridigis la glacion/akvon. En 1968 laŭ la internacia postulo la glacio estis pligrandigita. Inter 2010-2013 la konstruaĵo estis plene renovigita.

Somera uzo
----------

La subĉiela sketejo somere ĉiam estis lago por boatadi. La akvoprofundo ne estas granda. Foje oni aranĝas ankaŭ surbetonajn aranĝaĵojn.

Bildaro
-------

* La sketeja konstruaĵo en 1904La sketeja konstruaĵo en 1904
* La sketejo somere en 1910La sketejo somere en 1910
* 
* Vintra aerfotoVintra aerfoto
* La sketejo tageLa sketejo tage
* La sketejo vespereLa sketejo vespere
* La sketejo en 1930La sketejo en 1930
* Monda ĉampiono Megan Taylor en 1939Monda ĉampiono Megan Taylor en 1939

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* 
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**7960 *Condorcet*** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 10-an de aŭgusto 1994 de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

Nomo
----

Ĝi estis nomita en memoro de la franca filozofo, politikulo kaj matematikisto Marie-Jean-Antoine-Nicolas de Caritat, marquis de Condorcet (1743–1794), defendanto de la reformo de eduko kaj kredanto je la nedifinita pliboniĝebleco de la homaro. En sia juna aĝo, Condorcet montris konsiderindan matematikan talenton notinde en teorio de probabloj, kaj kiel amiko de d'Alembert li aktive partoprenis al la preparado de la Enciklopedio. Sed li estas ĉefe fama pro sia "*Esquisse d'un Tableau historique des progrès de l'esprit Humain*" (1795), kun sia fundamenta ideo pri la konstanta progreso de la homaro al fina perfekteco. Suspektita esti ĝirondano , li devis fuĝi, sed fine li estis kaptita kaj malliberigita en Bourg-la-Reine, kie li sinvenenigis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (7001 - 8000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *7959 Alysecherri* | **7960 *Condorcet*** | *7961 Ercolepoli* |
**11427 *Willemkolff*** estas asteroido de la asteroida zono.

Malkovro
--------

Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando).

Ĝi estis fotita de Tom Gehrels sur unu el la 130 fotografiajn platojn eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960 en la kadro de la *Palomar–Leiden survey* per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio). La platoj poste estis senditaj en Leiden (Nederlando), por estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.

Nomo
----

Ĝi estas nomita en memoro de la nederlanda kuracisto Willem Johan Kolff (1911 — 2009), kiu inventis la unuan renan dializan maŝinon dum ĝi laboris en malfacilaj kondiĉoj en Kampen dum la dua mondmilito. Post la milito li iris al Usono, kaj en 1967 fariĝis profesoro pri kirurgio ĉe la Universitato de Utaho, kie li laboris kun sia studento Robert Jarvik pri artefarita koro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Parametroj kaj simulado de orbito ĉe *JPL Small-Body Database Lookup* angle
* Objekto ĉe Minor Planet Center angle
* Objekto ĉe *Space Reference* angle

| Antaŭe: | Listo de asteroidoj (11001 - 12000) | Poste: |
| --- | --- | --- |
| *11426 Molster* | **11427 *Willemkolff*** | *11428 Alkinoo* |
La **blazono de la Salomonoj** okaze de la proklamo de la ŝtata sendependiĝo oficiale ekvalidis la 7-an de julio 1978.

Priskribo
---------

La ora ŝildo estas kvaronigata per verda andrea kruco. Antaŭ la kruco videblas du krucitaj, arĝentaj lancoj, nigraj sagoj kaj bruna tradicia ŝildo.

En la heraldike maldekstra kaj dekstra ora blazonoparto troveblas videblas po bruna testudo.

En la blua ŝildosupro troveblas paŝanta aglo inter du flugantaj fregatedoj - ĉiuj tri birdoj montratas en naturaj koloroj.

Subo kaj supro de la blazono estas arĝentaj-bluaj. Super la blazono ŝvebas tradicia boato kaj super ĝi stiligita suno.

Ŝildoportantoj estas mara krokodilo kaj ŝarko.

La ŝildo staras sur stiligita, bruna bildigo de fregatedo, sub kiu ruĝa-ora teksta banderolo videbligas la ŝtatan moton en la angla lingvo:

„*To Lead is To Serve.*"
(„*Gvidi estas ervi.*")

Simboleco
---------

kolonia blazono de la Salomonoj, simpla formo
La unuopaj simboloj en la ŝildo staras por la kvar distriktoj de la brita kolonio ("protektejo") de la Salomonoj, kiuj konsistigis la sendependiĝantan ŝtaton:

1. La aglo reprezentas la distrikton *Malaita*.
2. Pafarko kaj sagoj staras por la distrikto *Centraj Insuloj*,
3. la testudoj staras por la *Okcidenta Distrikto* kaj
4. la fregatedoj por la *Orienta Distrikto*.

Tiu kvar simboloj ankaŭ videblis en la kolonia blazono sub britia leono en la ŝildosupro.

Plia blazono el la kolonia tempo montris sur ruĝa fono arĝentan testudon, en la ŝildosupro sur nigra fono ok arĝentajn pintojn, kiuj reprezentis la ok ĉefajn insulojn de la Salomonoj.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rBlazonoj de la ŝtatoj en Oceanio |
| --- |
| Aŭstralio •  Fiĝioj • Kiribato • Marŝala Insularo • Federacio de Mikronezio • Nauro • Nov-Zelando • Palaŭo • Papuo-Novgvineo • Salomonoj • Samoo • Tongo • Tuvalo • Vanuatuo |  |
| Aliaj, ne aŭ ne plene suverenaj teritorioj | Usona Samoo • Kukinsuloj • Franca Polinezio • Gvamo • • Nov-Kaledonio • Niuo • Nord-Marianoj • Pitkarna Insulo • Tokelao • Valiso kaj Futuno |
| 
Vidu ankaŭ la navigilojn pri blazonoj de Afriko • Azio • Eŭropo • Nord-Ameriko • Sud-Ameriko • Oceanio • Listo de ĉiuj naciaj blazonoj |

 |

* Kategorio Blazono de la Salomonoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Euronext** estas la ĉefa borso en la eŭrozono kun pli ol 1.450 emisiantoj reprezentantaj totalan merkatan kapitaligon de 4.500 miliardoj da eŭroj, inkluzive de 25 ĉefaj akcioj, kiuj konsistigas la referencan indicon Euro Stoxx 50, kaj nacian kaj internacian klientaron.

*Euronext* administras reguligitajn kaj travideblajn kontantajn kaj derivaĵajn merkatojn. Ĝia oferto kovras produktojn kiel valorpaperojn, ETF-ojn (interŝanĝitaj financoj), mandatojn kaj atestilojn, obligaciojn, akciajn derivaĵojn, varajn derivaĵojn kaj indicojn. Euronext funkciigas la reguligitan merkaton, Alternext, kaj la liberan merkaton. Ĝi kreis filion, EnterNext3, celitan antaŭenigi borsojn por malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj. En Portugalio, la merkatfunkciigisto ankaŭ ofertas kompensajn kaj aranĝajn / liverajn servojn kun InterBolsa.

Ekde la 20-a de junio 2014, Euronext estas kompanio listigita sur siaj propraj merkatoj en Parizo, Amsterdamo kaj Bruselo, la kompanio estas membro de la indekso CAC Mid 60. Ĉi tio estas la kulmino de pluraj kompleksaj paŝoj iniciatitaj de la akira oferto de ICE4 kaj permesante al Euronext esti repoziciigita ĉe la koro de la financado de eŭropaj ekonomioj.

* Kategorio Euronext en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735639
* GND: 10070149-8
* LCCN: no2007134456
* VIAF: 143171799
* ISNI: 0000 0000 9684 8516
* BNF: 137713082
 |
Józef Beck dum la parolado en Sejmo la 5-an de majo 1939
**Józef BECK** [JUzef BEK] (n. la 4-an de oktobro 1894 en Varsovio - m. la 5-an de junio 1944 en Singureni, Rumanio) estis pola diplomato, oficiro, ministro pri eksterlandaj aferoj inter 1932 kaj 1939, unu el la plej fideblaj kunlaborantoj de Jozefo Pilsudski. Li provis elkonstrui amikajn rilatojn al Germanio kaj Sovetunio, dumtempe rezervis la alianciĝon kun Francio kaj Rumanio.

Li batalis en la unua mondmilito kontraŭ la cara Rusio, poste laboris en diversaj postenoj en Pollando. Li iĝis en 1926 kabineta gvidanto de marŝalo Pilsudski, poste ekde la 2-a de novembro 1932 ministro pri eksterlandaj aferoj. Li reprezantis starpunkton en la ekstera politiko, kiu estis minaca nek al Sovetunio, nek al Germanio. Li provis samtempe fortigi aliancajn rilatojn de Pollando. Aŭtune 1938 kaj printempe 1939 li forte kontraŭis postulojn de Germanio rilate al Dancigo kaj eksterteritoria aŭtoŝoseo tra pola Pomerio al Orienta Prusio kontraŭ kiu Germanio promesus plilongigi la aliancon de 10 ĝis 25 jaroj. Tion pruvas lia fama parolado en Sejmo la 5-an de majo 1939:

*"Mi aŭdas la proponon ke Germanio ekokupu Dancigon dum kiam al nia propono, transdonita la 26-an de marto pri komuna garantiigo kaj de ekzisto, kaj de rajtoj de la Libera Urbo mi ne ricevis respondon, kaj mi ekscias sekve, ke oni opinias ĝin rifuzo de la traktado - do mi devas starigi al mi demandon: kio okazas? Ĉu temas pri libereco de germanaj Danciganoj, kiu ne estas minacata, aŭ pri prestiĝaj aferoj, aŭ pri forpuŝo de Pollando for de Balta Maro, de kiu esti forpuŝita Pollando ne permesos! (..) Paco estas kvalito valora kaj dezirata. Nia generacio, sangumita dum militoj, certe meritas la pacon. Sed paco, kiel ĉiuj aferoj de ĉi tiu mondo havas sian prezon, altan, sed mezureblan. En Pollando ni ne konas la nocion pri paco kontraŭ ĉiu prezo. Ekzistas nur unu afero en vivo de homoj, nacioj kaj ŝtatoj, kiu estas preze netaksebla: tiu afero estas honoro."*
Post kiam Germanio okupis en marto de 1939 parton de Ĉeĥoslovakio, Beck akiris por sia lando la diskutitan limregionon de Tešín kaj en la 6-a de aprilo subskribis aliancan traktaton kun Britio. Pro tiu traktato paŝis Britio en la Duan Mondmiliton, post kiam la germanoj atakis Pollandon. Kiam la germanoj kaj sovetoj dividis Pollandon, Beck estis internita en Rumanio, kie li mortis en 1944.

En majo 1991 lia kadavro estis transportita al Pollando kaj enterigita ĉe la tombejo Powązki.

Józef Beck estas kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.

* Józef Beck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Józef Beck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 125429
* GND: 118657828
* LCCN: n86047859
* VIAF: 54192172
* ISNI: 0000 0001 2133 5115
* SUDOC: 030432960
* BNF: 12184827g
* NKC: js2006362940
 |
**Tamás Szén Molnár** [tamAŝ sEn molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szén Molnár Tamás** estas hungara arkitekto pri internaj spacoj.

Tamás Szén Molnár en 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tamás Szén Molnár estis ĉefe muzikisto, ekzemple saksofonisto (1988-2000), iom poste ekzemple li estis grafikisto kaj projektis internajn spacojn. Li studis en Universitato de Okcidenta Hungario inter 2003-2008, pli frue jam en 2006 li fondis atelieron, kie li projektis meblojn kaj plenajn internajn spacojn. Li laboris ankaŭ kun similaj artistoj. Li ricevis premion en 2004.

Elektitaj projektoj
-------------------

* ekspoziciaj prezentaĵoj por firmaoj (2002-2012)
* vendejoj pri infanludiloj (2009-2012)
* bankaj oficejaj ĉambroj (2012)

* 
* 
* 
*

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* Milano (2004)
* Sopron (2006)
* Budapeŝto (2008)
* Kecskemét (2009)

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Tamás Szén Molnár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 694201
 |
La **Forumo Civila Pacservo** (germane *Forum Ziviler Friedensdienst* *forum*ZFD) estas germana kuniĝo de pluraj organizaĵoj kaj personoj, kiuj laboras por la civila pacservo kaj sin sentas esti "pacspertuloj".

La grupo estas subtenata fare de la germana ministerio por ekonomia kunlaboro kaj disvolvigo ("Bundesministerium für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung").

Miskonata kiel pacifista grupo, ĝi vere **ne** favoras la pacifismon. La grupestro Tilman Evers skribis en letero: "La *forum*ZFD konfesas sin veninta el pacifistaj movadoj, sed ne difinas sin mem kiel pacifista, sed kiel demokrata-homrajta." Li eĉ mokas la pacifismon kiel "tute persona vojo" pro malbonaj personaj travivaĵoj.

En la pacmovado, la Forumo ZFD estas kritikata pro praktiki civil-militistan kunlaboron. Ekzemple, la grupo akceptis en la konsilantaro la politikiston Angelika Beer, spertulino de la militistaro, kiu favoras militojn de la germana armeo kontraŭ aziaj landoj. Responde al la kritiko Evers konstatis, ke tiu praktiko ne estas civil-militista kunlaboro, sed li nur kritikis la *vorton* sen riferi al la *enhavo* de la kritiko.
**Sharq Taronalari** ("Kantoj de la Oriento") estas unu el la plej grandaj muzikaj kaj kulturaj festivaloj en Mezazio. Ekde 1997, ĉi tiu festivalo, okazigita ĉiujn du jarojn sur la sanmarkanda centra placo Registan (uzbeke: *Registon maydoni*) donas podion al profesiaj kantistoj, dancistoj kaj muzikistoj el diversaj landoj de la mondo. La festivalo estas dissendita pere de diverslandaj televidstacioj. Komence, la celo de la festivalo estis konservi muzikajn tradiciojn ne nur de Uzbekio, sed ankaŭ de ĉiuj popoloj de la mondo. "Sharq Taronalari" fariĝis membro de la Internacia Organizo de Popola Arto.

Historio
--------

La unua internacia muzika festivalo "Sharq Taronalari" okazis en 1997 en Samarkando, kiu estis la ĉefurbo de la granda imperio de Timur (okcidente pli konata sub la nomo Tamerlano), tial la plej bonaj sciencistoj, publikaj figuroj kaj poetoj venis ĉi tien ekde antikvaj tempoj, kiuj kantis la grandajn farojn de la homoj.

Unesko
------

La festivalo estas sub la aŭspicioj de Unesko, okazas ĉiujn du jarojn en Samarkando kaj funkcias kiel unika rimedo de reciproka kultura komunikado inter la popoloj de la mondo.

Unikaj ejoj en Uzbekio kiel ekzemple Iĉon Kala (Ĥiva), la Samarkanda Vojkruciĝo de Kulturoj, la historiaj centroj Buĥaro kaj Ŝahrisabz, same kiel la okcidenta natura heredaĵo Tien-Shan aŭ la tradicia kanto Katta Aŝula estas inkluditaj en la listo de Monda Heredaĵo de Unesko.

"Sharq Taronalari" estas populara aranĝo por tiuj kiuj volas lerni pli pri Uzbekio kaj ĝia kultura heredaĵo. Pli ol 78 landoj estas atenditaj partopreni en la festivalo "Sharq Taronalari" ĉi-jare. La nombro de landoj partoprenantaj en la festivalo kreskis de jaro al jaro: en 1997 reprezentantoj de 31 landoj koncertis ĉe la unua festivalo, saltante al eĉ 80 landoj en 2022.

Referencoj
----------

1. ↑  Das internationale Musikfestival «Sharq Taronalari» // Advantour
2. ↑  (en) *Samarkand to host the 12th international music festival "Sharq Toronalari"*, Ambasadejo de Uzbekio en Nov-Delhio.
3. ↑  (en) *Music Festival "Sharq Taronalari"*

Vidu ankaŭ
----------

* Multlingveco en muziko
* IFLC Internacia Festivalo de Lingvo kaj Kulturo
* Eurovision Song Contest
* LIET internacia
* La Voĉo de la Silka Vojo
* Lingvoj, Esperanto kaj internaciaj kantkonkursoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ne-oficiala retejo de la festivalo
* Retejo de Unesko pri Sharq Taronalari (angle).
***Horizontaal*** (ISSN 0772-540X) estas la membrogazeto de Flandra Esperanto-Ligo. Ĝia nomo konsistas el 2 nederlandlingvaj vortoj: *horizon* = horizonto kaj *taal* = lingvo. Alivorte: lingvo, kiu plivastigas vian horizonton. Samtempe *horizontaal* signifas 'horizontala'.)

*Horizontaal* estas plejparte en la nederlanda lingvo ĉar ĝi samtempe estas varba gazeto. Ĝia celo estas informi pri la internacia lingvorealeco kaj alvoki atenton pri lingvaj rajtoj kaj egaleco. Krome ĝi volas pligrandigi komprenon pri lingvoproblemoj kaj lingvaj minoritatoj.

La revuo aperas ĉiun duan monaton. Ĝi ankaŭ estas konsultebla en interreto en la paĝoj de FEL.

*Horizontaal* estas la posteulo de *Esperanto-Panorama*. La 10-an de novembro 1990 la estraro de FEL decidis ŝanĝi la nomon al *Horizon-taal* (kun streketo). Tamen, ekde la unua numero kun la nova titolo (127, januaro-februaro 1991) kaj dum la postaj jaroj, interne la titolo estis *Horizontaal*. (Sur la titolpaĝo la literumo estis neklara pro la grafika aspekto.) Ankaŭ foje aperis *Horizon.taal*. 

Ties OCLC-numero estas: 901000826.

Referenco
---------

1. ↑  Informilo, novembro 1990, p. 5.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Esperanto |

* nederlande Retpaĝo pri la revuo.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
**Everardo BACKHEUSER** /eve'raRdŭ bakhojsaR/ (naskiĝis en la 23-a de majo 1879 kaj mortis en la 15-a de oktobro 1951) estis brazila inĝeniero, literatura verkisto kaj teoriisto pri geografio. Li estis profesoro ĉe la Politeknika Lernejo en Rio-de-Ĵanejro.

Agadoj en Esperantujo
---------------------

Danke al ĵurnalisto Alcindo Guanabara, li faris per la gazeto *O Paiz* serion da Esperanto-lecionoj en 1906. Li fondis kun 100 kunuloj la Brazilan Klubon Esperantistan, la unua de Rio-de-Ĵanejro.

Backheuser estis reprezentanto de la brazila registaro ĉe la 20-a UK, kaj prezidanto de la 8-a Brazila Kongreso de Esperanto. Kiel deputito ĉe la parlamento de Subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, li prezentis leĝoprojekton favoran al Esperanto. Li verkis propagandan komedion, faris multajn paroladojn kaj plurajn kursojn, kaj estis akademiano.

Li estis gravulo en Brazila pedagogia medio per movado "Nova Escola„ (Nova Lernejo), ĉefe katolika, kaj influis en oficiala pedagogia politiko. Lia geopolitika penso influis la brazilan diplomation antaŭ la militista periodo. Laŭ li, la plej bona maniero por ke lando estu forta, estus ke ĝi havu internan unuecon per bonaj vojoj kaj komunikiloj. Poste, faŝistoj misuzis lian ideon pri "unueco„ dum 1930-40 jardekoj.

Estas mezlernejo en Sankta Katarino kaj strato en Rio-de-Ĵanejro kun lia nomo.

Verkoj
------

* (1920) *Não me fale nisto…*, Rio de Janeiro, Grupo de Amigos do Esperanto, 45 S.
* (1926) *A Estrutura Política do Brasil* – Brazila politika Strukturo).
* (1934) *Técnica da pedagogia moderna: teoria e prática da Escola Nova* – Tekniko de moderna pedagogio: teorio kaj praktiko de Nova Lernejo.
* *Manual de pedagogia moderna: teórica e prática* – Manlibro pri moderna pegagogio: teorio kaj praktiko.
* (1938) *Um Mestre Insigne - Nerval de Gouveia*.
* En Esperanto: *Brazilio*, Paris, Hachette, (1909).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj[*rompita ligilo*] de kaj pri Everardo Backheuser en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25295
* GND: 1056212918
* LCCN: n94045235
* VIAF: 13998794
* ISNI: 0000 0000 6763 3938
* SUDOC: 161562906
* BIBSYS: 12056137
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por nomo de pola gazeto vidu: Rzeczpospolita (gazeto). |

Pola pasporto kun la nomoj de Eŭropa Unio kaj Pola Respubliko
**Rzeczpospolita** ([ĵeĉposPOlita] aŭ [ĵeĉpospoLIta]) estas malnovpola vorto, kiu signifas respubliko. Ĝi estas laŭvorta traduko (fakte paŭso) de la latina *Res publica*. Moderne oni uzas la polan vorton *republika* por plejparto de respublikoj, sed *rzeczpospolita* konserviĝis ĉe kelkaj nomoj, iel rilataj al la historio de Pollando:

* *Rzeczpospolita Obojga Narodów* – Respubliko de Ambaŭ Nacioj, nomo de Pollando-Litovio
* *Rzeczpospolita Krakowska* – Respubliko Krakovo (Libera Urbo Krakovo)
* *Polska Rzeczpospolita Ludowa* - Pola Popola Respubliko;
* *Rzeczpospolita Polska* - oficiala nomo de Pola Respubliko

Hodiaŭ la nomoj *Rzeczpospolita* kaj *Rzeczpospolita Polska* estas interŝanĝe uzataj kiel la nomoj de la pola ŝtato.

"RP" estas kutima siglo de *Rzeczpospolita Polska*. Antaŭ la jaro 1939 oni uzis ankaŭ la mallongigon *Rzplita*.

La vorton "*Rzeczpospolita*" prunteprenis el la pola pluraj lingvoj de la regiono, aŭ pervorte tradukitan, kiel la malnova belorusa lingvo (la oficiala lingvo de la tiama Granda Duklando de Litovio) *Рѣч Посполита* (Rjeĉ Pospolita), la nuntempa belorusa *Рэч Паспалітая* (Reĉ Paspalitaja), la ukraina *Річ Посполита* (Riĉ Pospolita) kaj la rusa *Речь Посполитая* (Rjeĉ Pospolitaja), aŭ fonetike, kiel la litova kaj la latva *Žečpospolita*. Ĉiuj servas en tiuj lingvoj kiel la nomo de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* *Rzeczpospolita* - titolo de pola gazeto
Kristala vazo de Val-Saint-Lambert
**Val-Saint-Lambert** estas kristal- kaj vitrofabriko en Seraing apud Lieĝo, kiu produktas luksajn vitraĵojn, glasojn, kristalajn art- kaj uzobjektojn. La fabriko troviĝas en iama cistercia abatejo de Sankta Lamberto (patrono de Lieĝo), kiu fondiĝis en 1202. La romanika kapitula salono kaj la skribejo restaŭriĝis kaj estas ankoraŭ uzataj. Pro la franca revolucio, la monaĥa vivo haltis tie. En 1826 la fondintoj de la kristalfabriko ekuzis la ejon pro ĝiaj abunda spaco, apudeco de karbominejoj kaj transporteblecoj (Mozo).

Aktivaĵoj
---------

Hodiaŭ Val-Saint-Lambert estas trovebla en pli ol kvardek landoj, de Usono ĝis Sauda Arabio, de Hispanio ĝis Japanio. Ĝi fariĝis la prestiĝaĵon de Valonio. Kiam minacis bankroto de la entrepreno en la 80-aj jaroj, la instancoj transprenis parton de la akcioj. Vazo de Val-Saint-Lambert, fama pro ĝia brila "duoble kolora ŝlifita kristalo" estis ŝatata kolektaĵo aŭ rilato-donaco, eĉ por princoj aŭ diplomatiaj reprezentantoj. La entrepreno i.a. liveris la vitrajn seĝetojn (pro la malvarmeco de la materialo) por la mondekspozicio de Sevilo. Nuntempe la varogamo multe kreskis kaj moderniĝis, sed la produktometodo por la unikaĵoj restis tradicia.
Eblas viziti la fabrikon kaj vidi laborantajn vitraĵistojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

retejo de Val-Saint-Lambert (en, nl, fr)
**James Chandler** estas brita interlingvaisto kaj antaŭa idisto.

Li malkovris Idon novembre de 1996. Kiel multaj idistoj, li trovis Idon per Esperanto. Li eklernis Esperanton, sed baldaŭ elreviĝis, liaopinie, pro la tro multaj eraroj de la zamenhofa lingvo. Rapide li informiĝis ke ekzistas aliaj interlingvoj krom Esperanto kaj decidis kontakti la Idan movadon en Britio (International Language Society of Great Britain, ILSGB).

Li kreis unu el la du unuaj TTTejoj pri Ido en frua 1997: The International Language Ido - Reformed Esperanto. Samtempe li malkovris la alian telopaĝon far la brita idisto Robert Carnaghan: The International Language Ido - Improved Esperanto.

Baldaŭ li fondis la unuan postliston pri Ido, kiu tiam nomiĝis 'Idol'. Tiun liston li transferis en 1999 al YahooGroups kun la nova nomo 'Idolisto': Idolisto.

Li redaktis kelkajn numerojn de Ido-Vivo, la revuo de la ILSGB. Plie, li kontribuis plurajn artikolojn al Progreso, la centra Ido-ĵurnalo de la Uniono por la Linguo Internaciona Ido, ULI. Li ĉeestis du Idajn kongresojn: Bakkum, Nederlando (1997) kaj Grossbothen, Germanio (2003).

Aliaj Idaj projektoj liaj inkluzivas la TTTejon 'Europa', la TTTejon 'Travlang' kaj la forumon 'Linguolisto'. Li ankaŭ administris la forumojn 'Francidol' (por francparolantoj) kaj Ido-angla (por angla-parolantoj). Poste li laboris pri diversaj tradukoj kaj por pligrandigi Vikipedion en Ido.

En 2020 li anoncis ke li forlasas la movadon de Ido kaj subtenas Interlingvaon.

Li ankaŭ parolas la interlingvon Novial fare de Otto Jespersen, kaj kreis TTTejon pri tiu lingvo: Novial-Informatione.

Eksteraj ligiloj
----------------

* reta multlingva informlisto pri IAL kaj lingvolernado de Ido de li el 1997 (arkivigita en februaro 2003)
* alia anglalingva informlisto de li pri diversaj planlingvoj, (arkivigita en oktobro 2002)
* la yahoo-grupo "Idolisto" (arkivigita en junio 2006)
Ĉe plantoj la **klimaktero** estas proceso, kiun iniciatis duoblan aŭ trioblan kreskon de la spirado (oksigeno-enigo kaj karbonduoksido-eligo). En la fruktoj okazas biokemiaj ŝanĝoj, ekzemple la dekombinado de ĉelvanda pektino kaj la hidrolizo de amelo. Tio havas seniliĝan (maljuniĝan) efikon sur la frukto. Dum tiu proceso la gasan fitohormono eteno efikas memkatalizante. Ĝi estas enigita de la frukto kiel eteno kaj la enfrukta etensintezo akceleriĝas. la eteno denove eligas la fruktonn kaj denove stimulas aliajn fruktojn produkti la seniiligan gason. La seniligo pli kaj pli akceleriĝas.

Postmaturiĝo
------------

Ĉu fruktoj povas maturiĝi post la rikolto dependas unuflanke de la rikoltostato, kaj aliflanke de la spirado de la frukto, do la oksigenenigo kaj eligo de karbnduoksido. Fruktoj, kies karbonduoksida eligo kreskas post la ekmaturiĝa proseco, do havas klimakteron, estas nomataj *klimakteraj fruktoj*: ili plumaturiĝas post la rikolto. Tiuj fruktoj, kiuj ne plumaturiĝas estas nomataj *neklakteraj fruktoj*.

Por plumaturiĝo post la rikolto la fruktoj devas havi „minimuman maturecon", kiun la fruktkultivisto nomas *rikoltmaturecon* aŭ *plukmaturecon*. Dum la posta stokado la frukto evoluiĝas al *manĝmatureco*.

La postmaturiĝo interalie estas forte dependa de la memkataliza fitohormono etileno ( eteno). Tial oni ne stoku bananoj ne kune kun tomatoj. La alta eligo de etileno fare de la tomatoj lasas pli rapide maturigi la bananojn. La samon validas por la stokado de fruktoj kaj legomoj.

Klimakteraj fruktoj
-------------------

pomo, abrikoto, avokado, banano, piro, ĉerimolio, sorpo, figo, plumo, gujavo, mirtelo, kakinoko, kivo, mango, nektarino, olivo, papajo, pasifrukto, pepino, persiko, tomato

Neklimakteraj fruktoj
---------------------

Ananaso, rubuso, frago, granato, frambo, perua fizalido, ĉerizo, kokoso, liĉio, kapsiko, vinbero, akvomelono, citruso

Literaturo
----------

* Hans Mohr (Begründer); Peter Schopfer, Axel Brennicke: *Pflanzenphysiologie.* 7. Auflage. Spektrum, Heidelberg 2010, ISBN 978-3-8274-2351-1.
**Valdefresno** [baldeFRESno] estas municipo en la oriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la centroriento de la provinco. *Valdefresno* estas komprenebña etimologie kiel *Valo de la frakseno*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.
Navafría.
Sanfelismo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de 20 loĝlokoj Arcahueja, Carbajosa, Corbillos de la Sobarriba, Las Quintas, Golpejar de la Sobarriba, Las Lomas, San Benito, Navafría, Paradilla de la Sobarriba, Sanfelismo, Santa Olaja de Porma, Santibáñez de Porma, Santovenia del Monte, Solanilla, Tendal, Valdefresno, Valdelafuente, Villacete, Villacil, Villafeliz de la Sobarriba, Villalboñe, Villaseca de la Sobarriba, kaj Villavente.

Ĝi okupas totalan areon de 102,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 208 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 9 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Villaquilambre, Vegas del Condado, Villaquilambre, Leono, Vegas del Condado, Villasabariego kaj Villaturiel.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Trairas la lokon pilgrimantoj de la Jakoba Vojo. Sed ĉefe funkciado kiel dormurbo, industrio, servoj kaj konstruado.

Bildoj
------

* Santibáñez de Porma.Santibáñez de Porma.
* VillaventeVillavente

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759930
 |
**Valdelosa** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Comarca de Ledesma. 

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj La Izcalina, Valdelosa kaj Valencia de la Encomienda, okupas totalan areon de 63,43 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 433 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 550 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 31 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753500
 |
**Valdelugueros** [baldeluGEros] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco sur la komenca baseno de la rivero Curueño. Valdelugueros estas asociigita al municipoj Santa Colomba de Curueño, Valdepiélago kaj La Vecilla por formi la Municiparon de Curueño. Paralele iras romia ŝoseo.

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Montopasejo Vegarada.
Preĝejo de Lugueros (20-a jarcento).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arintero, Braña (La), Cerulleda, Llamazares, Lugueros, Redilluera, Redipuertas, Tolibia de Abajo, Tolibia de Arriba, Valdeteja, Valverde de Curueño kaj Villaverde de la Cuerna, el kiuj Lugueros estas ĉefurbo, okupas totalan areon de 143,47 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 515 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 54 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Aller (Asturio), Cármenes, Puebla de Lillo, Boñar kaj Valdepiélago.

Historio
--------

En la municipa teritorio oni trovis en 2006 la restaĵojn de du homoj enterigitaj antaŭ 7000 jaroj en kaverno ĉirkaŭ 1500 metrojn super marnivelo. El ili oni ekhavis la unuan genaron de eŭropanoj de la Mezolitiko.

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. Dum la Hispana Enlanda Milito multaj loĝlokoj estis detruitaj kaj poste rekonstruitaj same kiel la preĝejoj. El pasinteco restas pontoj, parto de la romia ŝoseo kaj muelejoj

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, proksima skiejo).

Bildoj
------

* Ponto de Lugueros.Ponto de Lugueros.
* Arintero.Arintero.
* La Braña.La Braña.
* Mezepoka ponto ĉe Cerulleda.Mezepoka ponto ĉe Cerulleda.
* Ponto Villarín super la rivero Curueño ĉe Valdeteja.Ponto Villarín super la rivero Curueño ĉe Valdeteja.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----

1. ↑   Burgos, Ernesto (18a de Marto 2014). «El pariente leonés». La Nueva España. Konsultita la 7an de Marto 2022.
2. ↑   Iñigo Olalde, Morten E. Allentoft, Federico Sánchez-Quinto, Gabriel Santpere, Charleston W. K. Chiang, Michael DeGiorgio, Javier Prado-Martinez, Juan Antonio Rodríguez, Simon Rasmussen, Javier Quilez, Oscar Ramírez, Urko M. Marigorta, Marcos Fernández-Callejo, María Encina Prada, Julio Manuel Vidal Encinas, Rasmus Nielsen, Mihai G. Netea, John Novembre, Richard A. Sturm, Pardis Sabeti, Tomàs Marquès-Bonet, Arcadi Navarro, Eske Willerslev & Carles Lalueza-Fox (26a de Januaro 2014). «Derived immune and ancestral pigmentation alleles in a 7,000-year-old Mesolithic European». Nature (en angla) 507: 225-228. ISSN 0028-0836. doi:10.1038/nature12960.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760837
* VIAF: 86144648465772592663
 |