recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jakob Sigismund BECK** (6a Aŭgusto 1761 – 29a Aŭgusto 1840), germana filozofo.

Vivo
----

Li naskiĝis en la vilaĝo Ließau en la rura distrikto de Marienburg (*Malbork*) in Okcidenta Prusio en 1761, tiam apartenanta al la Pol-Litova provinco de Reĝa Prusio.

Ekde 1783 li studis matematikon kaj filozofion ĉe Königsberg, kie Christian Jakob Kraus, Johann Schultz (1739–1805) kaj Immanuel Kant estis liaj profesoroj. Post siaj studoj li unuan fojon akceptis postenon kiel instruisto en mezlernejo en Halle. Per sia tezo *Dissertatio de Theoremate Tayloriano, sive de lege generali, secundum quam functionis mutantur, notatis a quibus pendent variabilibus*, kiun li verkis en Halle, li iĝis universitata helpoprofesoro. Li poste laboris kiel helpoprofesoro de filozofio ĉe Halle (1791–1799), antaŭ iĝi profesoro de filozofio ĉe Rostock. Li dediĉis sin al kritiko kaj klarigado de la doktrino de Kant, kaj en 1793 li publikigis la *Erläuternder Auszug aus den kritischen Schriften des Herrn Prof. Kant, auf Anrathen desselben* (Riga, 1793–1796), kiu estis amplekse uzata kiel kompendio de la Kant-a doktrino.

Verkoj
------

* *Erläuternder Auszug aus den critischen Schriften des Herrn Prof. Kant* (1793–96), vol. 3: *Einzig-möglicher Standpunct, aus welchem die critische Philosophie beurtheilt werden muß* (1796)

Notoj
-----

1. ↑  "Deutsche Biographische Enzyklopädie", 2a eldono, vol. 1, eldonita de Rudolf Vierhaus, Saur, Munich 2005, p. 462.
2. ↑  "Altpreußische Biographie" (Christian Krollmann, eld.), vol 1, 1941.
3. ↑  Daniel Stone,*A History of East Central Europe*, University of Washington Press, 2001, p. 30, ISBN 0-295-98093-1 Google Books

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 487565
* GND: 118508024
* LCCN: n91075120
* VIAF: 136326
* ISNI: 0000 0000 8079 340X
* SUDOC: 174775814
* BNF: 127457954
* NKC: ola2002152286
 |
**Nándor Illés** [ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illés Nándor** estis hungara arbaristo, akademia instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Nyulassy Farkas*.

Nándor Illés  naskiĝis la 15-an de majo 1836 en Hungara reĝlando en iama vilaĝo Királyfia (nun parto de Šamorín en Slovakio), li mortis la 2-an de majo 1907 en Hungara reĝlando en Palánka (nuntempa Bačka Palanka en Serbio).

Biografio
---------

Nándor Illés frekventis gimnaziojn en Selmecbánya kaj Rozsnyó, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1861, la pli grandan diplomon en 1864. Post siaj studoj li laboris en arbaro, sed tiutempe li ofte kontribuis en arbarista revuo. Inter 1868 kaj 1872 li instruis en la akademio, li multe strebis por la hungarlingva instruado kaj por la akademia botanika ĝardeno. Li partoprenis en kreo de hungara-germana arbarista vortaro. Ekde 1873 li denove estis arbaristo en diversaj arbaroj. En 1880 li ricevis postenon en la agrikultura ministerio, en la sekva jaro li ricevis la titolon ĉefkonsilisto pri arbaroj. En 1891 li pensiuliĝis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A makk és gubics termő erdőkről* (1863)
* *Erdőtenyésztéstan* (1871) - la unua hungarlingva plena libro pri la arbaro
* *A futóhomok megkötése, befásítása és használata* (1885)
* *Vadászat kezelése és gyakorlása* (1895)
* *A vadőr* (1907, 1926)

Memorigiloj
-----------

* busto en Sopron (1969)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 86-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a paĝo)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567714
* VIAF: 121412970
* ISNI: 0000 0000 7919 8398
 |
**Grafo Nándor Plotényi** [plotEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Plotényi Nándor** estis hungara violonisto, pianisto.

Nándor Plotényi  naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1844 en Nagyláz (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Veliki Lazi en Ukrainio), li mortis la 5-an de majo 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ede Reményi malkovris muzikan talenton de Nándor Plotényi en 1862, poste Reményi instruis lin. Post 2 jaroj li estis jam violonista akompananto de Reményi, memstare li debutis en 1867 en Pest (urbo). Post koncertadoj en 1870 li estis violonisto de orkestro de la Nacia Teatro de Pest. En la sama jaro li grafiĝis. Iom poste li translokiĝis al Parizo, kie li edziĝis, krome li recitalis, kelkfoje kun Ferenc Liszt kaj Johannes Brahms. Baldaŭ li hejmenvenis kaj rezignis pri la koncertoj, li vivis en Budapeŝto. Ekde la 1880-aj jaroj li vivis en Nagyláz, kie li konstruis kastelon en 1896 por la edzino, kiu jam naskis 8 idojn. Li fondis ankaŭ muziklernejon en Ungvár. Li komponis ankaŭ violonkonĉerton.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639380
* GND: 1200909291
* VIAF: 310734593
* NKC: mzk2014838702
 |
**Jakob Emanuel Handmann** (16a de aŭgusto 1718 en Bazelo – 3a de novembro 1781 en Berno) estis svisa pentristo specializita en portretoj. Li estis samtempulo de la svisaj pentristoj Anton Graff, Jean Preudhomme, Angelica Kauffman, Johann Jakob Schalch, Johann Caspar Füssli kaj lia filo Johann Heinrich Füssli. 

Li faris porstudajn veturojn al Parizo, Romo kaj Napolo. En Parizo lia laboro por la studio de Jean Restout la 2-a influis lian stilon. En 1742 Handmann veturis tra Francio serĉe de dungado por portretoj kaj partneris kun la pentristo Hörling. Tie Handmann respondecis pri la pentrado de kapoj de sidantoj. En Italio li laboris inter aliaj en la studioj de Marco Benefial kaj Pierre Subleyras en Romo. Tie li kopiis majstroverkojn el la periodoj de la Klasika Antikveco kaj de la Renesanco.

En Junio 1746 li estis reveninta en Svision. En 1747 li setliĝis en Bazelon, sed plej el liaj klientoj estis riĉuloj el la areo de Berno. Li jam restis en Svisio.

* Kategorio Jakob Emanuel Handmann en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 655203
* GND: 116445645
* LCCN: nr2002041673
* VIAF: 281281
* ISNI: 0000 0000 6659 7074
* SUDOC: 06924412X
* BNF: 150464305 14960150b, 150464305
* ULAN: 500027604
* RKD: 35770
 |
**Aljamía** ([alĥaMIa] en la moderna hispana aŭ [alĵaMIa] en malnova hispana, kataluna kaj portugala), **alyamía** aŭ **aljamiado** estas la nomo kiu aludas al la tekstoj skribitaj en latinida lingvo per arabaj literoj kaj ne per latina alfabeto, fare de islamaj iberoj dum la regado de la Maŭroj en Iberio (Al-Andalus).

La nomo devenas el la araba جمية (ʾaǧamiyah), *eksterlanda*. Malgraŭ tio ke dum tiu epoko la araba estis la oficiala lingvo, la latino aŭ la latinidaj dialektoj neniam ĉesis esti parolataj en la teritorio, eĉ en skribaj kuntekstoj, kaj la araba alfabeto estis la preferata maniero por tiu celo.

La uzo de la araba alfabeto por la skribado de neŝemidaj lingvoj estas tre kutima. Ekzemploj estas la persa, la urdua, multaj tjurkaj lingvoj, la volofa lingvo, la malaja, kaj iam eĉ la serbokroata, eĉ se tio devigas kelkfoje la uzon de artifikaĵoj. Tio necesis en la kazo de la aljamiado. Aliflanke, tio permesas nun la studon de la pronocado de la malnovaj latinidaj iberaj lingvoj.

Oni konservas diversajn tekstojn en tiu latinida lingvo, ĉefe de poemoj. Fama estas la "Poemo de Yuçuf", kiu rakontas la Koranan version de la historio de Jozefo (Yuçuf) vendita de liaj fratoj kiel sklavo al Egipto.

La uzo de la aljamiado malaperis iom post iom post la fina kristana konkero, kaj ĝi estis sporada ĉe la restintaj muzulmanoj kiuj konservis sian religion (moriskoj).

Vidu ankaŭ
----------

* Alĥama

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2005-04-03 per la retarkivo Wayback Machine Manuskriptoj en Aljamiado
* Arkivigite je 2005-10-24 per la retarkivo Wayback Machine Dulingva Korano (araba-aljamiado) de la 15-a jarcento
**Jakob Eduard Polak** (n. la 12-an de novembro 1818 en Bohemio (Mořina) - m. la 8-an de oktobro 1891 en Vieno) estis aŭstria kuracisto, naskiĝinta en juda familio de Bohemio, kiu ludis gravan rolon en la enkonduko aŭ lanĉado de moderna medicino en Iranon.

Li estis unu el la ses aŭstriaj instruistoj invititaj de Amir Kabir, la persa ŝtatministro, kiel la instrukciistoj de Dar-ul-Funun, la unua moderna altlernejo en Irano. Li vojaĝis al Irano la 24an de novembro 1851, antaŭ la inaŭguro de Dal al-fonun.

De 1851 ĝis 1860, li instruis medicinon ĉe Dar al-fonun. Ĉe la komenco li instruis en la franca kaj uzis tradukiston. Baldaŭ, la nekompetenteco de la tradukistoj instigis lin lerni la persan. Kiel rezulto, li lernis persan en ses monatoj, kaj tiam li instruis sian kurson en la persa. De 1855 ĝis 1860, li funkciis kiel persona kuracisto de Naser al-Din Ŝaho.

* Kategorio Jakob Eduard Polak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 496040
* GND: 116261706
* LCCN: nr90009384
* VIAF: 17969337
* ISNI: 0000 0001 0813 8619
* SUDOC: 116842202
* NKC: jk01100387
 |
Koordinatoj: 48° 03′ 23″ N 3° 08′ 50″ O﻿ / ﻿48.05639 °N, 3.14722 °O﻿ / 48.05639; 3.14722 (mapo)

**Piffonds** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 580 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

Geografio
---------

Piffonds etendiĝas sur 24.55 km², kaj havis 580 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 24 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Liliane Lavaux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Piffonds apartenas al la kantono de Villeneuve-sur-Yonne, kies ĉefurbo estas Villeneuve-sur-Yonne. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Villeneuve-l'Archevêque
**HEGEDÜS Nándor** (hegedyŝ) estis hungara ĵurnalisto, redakt0ro, literaturhistoriisto naskita en Nadjvarado la 29-an de septembro 1884 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de novembro 1969.

Biografio
---------

Nándor Hegedűs diplomiĝis en la Universitato de Budapeŝto. De 1906 li estis ĵurnalisto en Nagyvárad, li apartenis al fondintoj de asocio Holnap. En jaroj 1906–13 li estis kunlaboranto de la *Nagyváradi Napló*, en jaroj 1913–18 de la *Szabadság*, de 1918 ĝia ĉefredaktoro. Inter 1928–1934 li estis deputito en rumana parlamento de la hungara partio. De la tridekaj jaroj li vivis en Budapeŝto. En jaroj 1931–40 li regule publikis en la *Pesti Napló*. En jaroj 1950–55 li estis kunlaboranto de la Eksterlanda Pressekcio de la Hungara Presagentejo.

Verkoj
------

* *Amiről a város beszél* (tárcák, Nagyvárad, 1913);
* *Ady Endre Nagyváradon* (Bp. 1956);
* *Ady Endre nagyváradi napjai* (Bp. 1957);
* *Ady Endre elnyeri a főváros szépirodalmi díját* (Bp. 1959).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349370
* LCCN: n84107206
* VIAF: 71383902
* ISNI: 0000 0000 6642 0551
* SUDOC: 250656981
* BNF: 11179052b
 |
Alkazaro de la Kristanaj Reĝoj.
La **Alkazaro de la Kristanaj Reĝoj** hispane *Alcázar de los Reyes Cristianos*, estas militista alkazaro konstruita sub la ordonoj de la reĝo Alfonso la 11-a de Leono kaj Kastilio en la jaro 1328, sur antaŭaj konstruaĵoj, en Kordovo, Hispanio.

Gastejo de reĝoj en Kordovo, la Katolikaj Gereĝoj loĝis en tiu fortikaĵo pli ol ok jarojn, gvidante ekde ĝi la militkampanjon kontraŭ la Regno de Granado. En tiu ĉi loko, Kristoforo Kolumbo petis la monhelpon por la maraventuro en la jaro 1486, kaj ĉi tie naskiĝis unu el la gefiloj de la reĝa familio, la infantino Maria, estonta reĝino de Portugalio. Post la militkampanjo de Granado kaj la fino de la kampanjoj kontraŭ la muslimoj en Hispanio, la Katolikaj Gereĝoj cedis la alkazaron al la ekleziaj aŭtoritatoj, kiuj konvertis ĝin en Tribunalo de la Inkvizicio. En 1812, por la malapero de la Inkvizicio, ĝi fariĝis la civita malliberejo ĝis 1931, ĝi estis destinita al militistaj instaloj ĝis 1955 kiam estis cedita al la Urbodomo de Kordovo.
Nuntempe la Alkazaro estas sidejo de pluraj municipaj eventoj kiaj geedziĝoj, ekspozicioj aŭ pluraj prezentaĵoj.

* Alkazaro de la Kristanaj Reĝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alkazaro de la Kristanaj Reĝoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302441
* GND: 16304690-6
* VIAF: 203936769
* SUDOC: 081269218
* BNE: XX83948
 |
**Nándor István GIMESI** [iŝtvAn gimeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gimesi Nándor István** estis hungara botanikisto, hidrologo, pastro, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1948). Li havis la nomon *Geiszler Nándor István* ĝis 1914.

Nándor István Gimesi  naskiĝis la 3-an de decembro 1892 en iama vilaĝo *Kiskomárom*, kiu nuntempe estas parto de Zalakomár. Li mortis la 16-an de julio 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor István Gimesi frekventis gimnazion en Székesfehérvár, poste li aliĝis en 1914 al ordeno de cistercianoj. Li pastriĝis en 1917, dume li studis en universitato en Budapeŝto. Komence li instruis en Zirc, Eger kaj Budapeŝto. Inter 1924-1926 li studvojaĝis en Svislando, Germanio, Norvegio helpe de stipendio. Hejmenveninta li ekinstruis en la universitato, kie li estis katedrestro inter 1944-1952. Li ĝismorte gvidis la universitatan botanikan ĝardenon en Budapeŝto. Li okupiĝis precipe pri fitoplanktonoj kaj diatomeoj, kiujn li profesie fotadis.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hydrobiológiai tanulmányok* (1924)
* *A növények életfolyamatai* (1941)
* *Études sur la physiologie de la germination de la graine du tabac* (1953)
* *About the physiology of protoplasmic movements* (1955)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare
**KOCH Nándor** (pr. koĥ na:ndor) estis hungara geografo, geologo naskita en Koloĵvaro la 7-an de julio 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de aprilo 1961. Li estis filo de geologo Antal Koch (1843-1927).

Biografio
---------

Nándor Koch diplomitiĝis en la Universitato de Budapeŝto en 1908 pri biologio-kemio, doktoriĝis en 1909. En 1909-10 li estis asistanto de la katedro pri mineralogio-geologio de la teknikuniversitato József de Budapeŝto. Inter 1910-1929 li estis gimnazia instruisto, inter 1929-35 mezlerneja instruisto de la Porinstruista Instituto. Lia ĉefesplorkampoj estis: monteto Kálvária de Tata, geologio de la montaro Gerecse, geologio de departemento Krassó-Szörény kaj de Budapeŝto. Inter 1924-1934 li estis helpredaktoro de gazeto *Sporthírlap*, dum jaroj 1930-38 redaktoro de la revuo *A Tenger*. Li verkis plurajn lernolibrojn.

Inter 1903-1907 li ankaŭ futbalis en Budapeŝto, eĉ li estis dufoje membro de la nacia teamo.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 356137
* VIAF: 121523584
* ISNI: 0000 0000 7920 7362
 |
La **kalvinana preĝejo** estas sakrala historia monumento en urbo Siklós (Hungario).

Historio
--------

En Siklós jam estis pastoro jam antaŭ la turka dominado. Inter 1543-1687 la komunumo apartenis al la Osmana Imperio. En tiu erao molestado de kalvinanoj ne okazis, ili havis plej proksime kirkon en Nagytótfalu. Depost 1700 la kalvinanoj konstruis preĝdomon, kiun oni detruis pro la kontraŭreformacio en 1744, tamen post 5 jaroj pli nova estis konstruita kaj en 1775 pligrandigita. La nun videbla vera kirko estis konstruita inter 1791-1806. La orgeno estis kreita en 1813, renovigita en 1875 kaj 2022. La 3 sonoriloj alvenis en 1826, en la sekva jaro la plena preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto ĉe stratangulo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas kaj atingas rekte la trotuaron. La enirejo estas tra la turo. Interne laŭ la kutimo la muroj estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* sonorado

Enirejo

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas la unusola historia monumento en Hungario, en vilaĝo Szamosújlak.

Historio
--------

La gotika katolika preĝejo estis konstruita en 1329. La vilaĝanoj kalviniĝis en la meza 16-a jarcento. Post jaroj, eĉ jardekoj la loĝantoj kverelis pro la konstruaĵo. la kalvinanoj trakonstruis la preĝejon laŭ puritanismo, poste la katolikoj rekonstruis ĝin. Tio ripetiĝis ofte, la freskoj kaj la altaroj plene neniiĝis. Fine la kalvinanoj akiris la konstruaĵon, ili trakonstruis ĝin en 1842. En 1857 oni konstruis turon el ligno, kiu cindriĝis en 1865. Post 2 jaroj la preĝejo mem estis renovigita, samtempe apude sonorilostablo estis konstruita. Inter 1992 kaj 1996 la konstruaĵo ricevis novan tegmenton, poste ankaŭ la plena preĝejo renoviĝis. Pro tiu laboro la konstruaĵo ricevis premion "Europa Nostra".

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto en rando de la vilaĝo. En la korto apud la preĝejo situas la menciita sonorilostablo. En mezo de la fasado la enirejo funkcias, super la pordo alero estas videbla. La navo formas brikon, ekstere ĝi estas apogata per pilieroj. La absido estas oklatera. Sub la preĝejo estas mezepoka tombo. Ankaŭ kvadrata sakristio aliĝas la la navo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-08-07 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj
* Arkivigite je 2017-06-29 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Nándor Filarszky** [filarski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Filarszky Nándor** estis hungara botanikisto, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1917, ordinara en 1932, honora en 1940).

Nándor Filarszky  naskiĝis la 18-an de oktobro 1858 en Hungara reĝlando, en urbo Késmárk (nuntempa Kežmarok en Slovakio). Li mortis la 23-an de junio 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Nándor Filarszky frekventis universitaton en Budapeŝto, poste en 1885 li ekinstruis samloke en la universitato. En 1899 li ekhavis postenon en Hungara Nacia Muzeo, inter 1919-1929 li estis tie direktoro. Li okupiĝis ĉefe pri la algoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Adatok a Cleomeae rendszertani állása, szövettani szerkezete és fejlődéséhez* (1884)
* *A Charafélékről* (1893)
* *Növénymorphológia* (1911)
* *A Charafélék monográfiájának kísérlete* (1941)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* biografio hungare Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
**Sergej Nikolajeviĉ PUZANKOV** (30.06.1968 - 19.08.2002) estis rusia esperantisto. Li loĝis en Niĵnij Novgorod. Dum unu jaro studis en Niĵegoroda Universitato, laboris en uzino, estis asekuristo kaj poste laboris en firmao **Sanda**, kiu okupiĝis pri vendado de komputiloj. En 2000 (?) li edziĝis kaj samjare (?) naskiĝis lia filino Liza. Aŭguste 2002 Sergej en la aĝo 34 subite forpasis pro la problemoj kun la koro.

Personaj trajtoj
----------------

Li scipovis gitarludi kaj bonege kantis (plejparte amuzajn kantojn). Li estis "animo" de ĉiu kompanio. Esperantistiĝis en 1990 kaj post tio komencis aktive partopreni E-aranĝojn. Liaj surscenaj prezentiĝoj estis ne oftaj (li ne bezonis oficialan artistan famon), sed ĉiu estis memorinda. Li estis aktivulo de ŜĈKĤLando, kies titolon kunverkis.

Ŝizo
----

Lia kromnomo estis **Ŝizo** (akcento sur "i"). La kromnomon li ricevis dum novjarfesto 1991 en Volĵskij. Dum ĉi novjarfesto li konatiĝis kun P.Fiŝo kaj Nia Homo. Lia kromnomo estis parto de lia novjarfesta kostumo, temo de kia estis **Ŝiza** (akcento sur "a", klarigo: io freneza). La temo kaj la kostumo estis proponita kaj farita de anoj de E-kubo "Vagabondo" de Volĵskij. La temo estis ne klara kaj la kostumo rezultiĝis vere freneza. Tio okazis, ĉar volĵskij-anoj ne sciis, kiu venos al ili por la festo. Esperantistino el Niĵnij Novgorod Jelena Molĉanova sciigis al la mastroj, ke kun ŝi venos "bona knabo".

Estas aparte interese, ke fama rok-bando "Akvarium" havas kanton, kiu nomiĝas "Ja - Ŝizo" ("Mi estas Ŝizo", akcento sur "o"). La kanto estas el "praepoka" albumo de la grupo "Iskuŝenie" ("La tento", 1973) kaj fakte estas ĉemuzika ripetado de kvin vortoj: "Я - Шизо / И я торчу" (Mi estas Ŝizo, kaj mi elstaras/plezuriĝas). Oni ne povas nun certe diri, ĉu la anoj de "Vagabondo" sciis ĉi tiun kanton, kaj se jes - ĉu ili memoris ĝin dum elpensado de la kromnomo por Sergej Puzankov.

Konatiĝo kun estontaj amikoj
----------------------------

Kiam Sergej venis al Volĵskij, oni lin gastigis ĉe Nia Homo. Dum la unua horo de ilia konatiĝo ili sukcesis priparoli nur du temojn - veteron (Jen vetero estas ne tre bona - Jes, ne tre. Kaj morgaŭ verŝajne estos ne multe plibona - Jes) kaj la trajnvojago (Ĉu la vojaĝo estis bona? - Kutima estis la vojaĝo). La konversacio konsistis proksimume al dek frazoj. La konversacio estas memorinda, ĉar ilia posta amikeco konsistis i.a. el brilaj kaj abundaj kunagoj, paroladoj, inventoj de diversaj spritaĵoj kaj humoraĵoj - do malo de la unua konversacio.

Maksim venis al la novjarfesto en denaskan urbon por kurta ferio de militisto. La supre menciita Nia Homo konatigis lin kun Sergej. Post duonjaro Sergej kaj Vladimir fariĝis elkoraj amikoj.

Kurboj de sorto
---------------

Estas interese (kaj por vastaj rondoj de ŜĈKĤLandanoj kaj aliaj esperantistoj tute neimageble), ke la triopo kontaktis dum EoLA kion atesta fotaĵoj trovintaj post la konatiĝo. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 331793
 |
La **kalvinana preĝejo** estas historia monumento (deklarita en 1998) en urbo Szentes (Hungario), en urboparto Felsőpárt.

Historio
--------

En la 16-a jarcento la loĝantaro de Szentes estis jam plejparte kalvinanoj, ili uzis la iaman katolikan kirkon. En 1746 la katolikoj reakiris ĝin. En la sekva jaro la kalvinanoj konstruis lignajn preĝdomon kun sonorilostablo, fine la nun videblan preĝejon en la urbocentro en 1826. Tio ne sufiĉis al la plena urbo. En la urboranda parto en Felsőpárt la paroĥejo en 1912, la preĝejo mem estis konstruita inter 1912-1914. József Angster kreis la orgenon en 1928.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola ĉe stratangulo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. En la turo 2 sonoriloj loĝas. La ĉefnavo havas trapezforman krucnavon. La enirejo troviĝas tra la turo, al kiu kelkaj ŝtupoj kuras. La absido estas duonronda. La internaj muroj estas blankaj laŭ la kutimoj. Interne feraj kolonoj tenas la galerion.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* dateno


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Krucnavo
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento (la plej malnova konstruaĵo de la urbo) en Hungario, en urbo Szabadszállás.

Historio
--------

En la nuna urbo la unua kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1628. En 1729 ĝi estis pligrandigita kaj renovigita. Inter 1747-1759 la preĝejo plene estis trakonstruita ne havanta turon. Aparta turo konstruiĝis en 1769 kaj en 1773 la navo kaj la turo kunfandiĝis. La predikejo kaj la benkoj devenis el 1770-aj jaroj, la ceteraj ella 19-a jarcento. La orgeno alvenis en 1857.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola havanta sur la fasado turon, poste unusolan navon. La navo estas ekstere tre simpla.

Interesaĵoj
-----------

En 1818 en tiu preĝejo oni deklaris, ke okazos geedziĝo inter gepatroj de Sándor Petőfi. En 1825 tie oni baptis István Petrovics-on, kiu estis pli juna frato de Petőfi.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun bildoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Szentendre. La urbanoj nomumas ĝin ankaŭ "Opavacska" [opavaĉka] (vidu la historion!).

Kalvinana preĝejo de Szentendre

Historio
--------

### Serba erao

Serbaj rifuĝintoj el Opavac konstruis unue lignan kirkon en 1692, poste en 1746 ŝtonan kirkon. En 1770 la malgranda konstruaĵo estis pligrandigita, post sep jaroj ankaŭ turo konstruiĝis. La serba eklezia grupo ĉesis en 1900. La ikonostazo estis farita en 1748. Ĝi estis metita al serba preĝejo de Hercegszántó en 1913. Inter la serbaj kirkoj en Szentendre ĉi tiu estis la plej malgranda kaj simpla.

### Kalvinana erao

Dokumentoj ekzistas pri kalvinana grupo en Szentendre ekde 1620. Pro la kontraŭreformacio la kalvinanoj rifuĝis al Csapdi depost 1684, sed en 1825 la grupo refondiĝis. Post jardeko ili aĉetis domon kaj trakonstruis ĝin preĝdomo, kiu denove estis trakonstruita en 1852. La grupo aĉetis la menciitan serban preĝejon (jam forlasitan) en 1913. Post la aĉeto la konstruaĵo estis trakonstruita konforma al la kalvinismo. La orgeno estis farita en 1903 por preĝejo de Patapoklosi, en 1982 oni aĉetis ĝin kaj metis tien, en 1998 ĝi plene renoviĝis. Inter 1944 kaj 1950 ankaŭ la luteranoj uzis ĉi tiun preĝejon. En 1993 oni konstruis kapelon, porjunularan ĉambron kaj aliajn servajn ĉambrojn. Inter 2009-2011 kaj ekstere kaj interne la preĝejo renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en korto. La fasado estus simetria, meze la turo altiĝas. Ĉe piedo de la turo estas la ornamriĉa baroka enirejo. En la fasado estas ankoraŭ po unu malplenaj niĉoj. La navo estas apogitaj per ŝtupaj pilieroj. La absido estas malregula kvinlatero.

Fontoj
------

* 
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Amerika turfalko ĉasas birdojn
Sovaĝa serpento de la specio *Trimeresurus malabaricus* de la familio viperedoj predas birdon.
**Birdomanĝulo**, aŭ laŭ la latina scienca nomo *Avivoro* aŭ *Avivorulo*, estas specialeca predanto de birdoj, por kiuj birdoj formas grandan proporcion de ĝia dieto. Tia birdomanĝaj bestoj ekzistas en granda gamo de grupoj.

Birdoj
------

Birdoj kiuj estas specialecaj predantoj de birdoj inkludas certajn akcipitrojn kaj falkojn. Ĝeneralaj ecoj de birdaj avivoroj inkludas kranioformon kiu estas bone adaptita por ektenado kaj dispremado per la beko, kvankam ne aparte bone strukturas por koltordantaj moviĝoj. Birdomanĝaj rabobirdoj ankaŭ tendencas montri pli grandan seksan duformismon ol aliaj rabobirdoj, kaj la inoj estas pli grandaj ol la maskloj.

Kelkaj birdaj avivoruloj kiel ekzemple la Ŝikro, Besro, Nizo, kaj Striakcipitro kaptas ilian predon per flugado el kovro en arbo aŭ arbusto, prenante ilian predon senaverte. En kontrasto, la Balkanfalko ĉasas en malferma kamparo prenante birdojn per horizontala persekuto. La Plumbofalko uzas kaj embuskon kaj pli etendajn flugojn Arkivigite je 2013-12-14 per la retarkivo Wayback Machine. La Migra falko plonĝas sur flugantaj birdoj el granda alteco je rapidecoj kiuj povas superi 300 km/h.

La formortinta Aglo de Haast de Nov-Zelando ĉasis la grandajn neflugantajn birdospeciojn de la regiono kiel ekzemple la Moao.

Mamuloj
-------

Reptilioj
---------

Amfibioj
--------

Araknedoj
---------
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Szamossályi.

Historio
--------

Laŭ la supozoj la (tiam katolika) gotika kirko estis konstruita en la dua duono de la 15-a jarcento. Supozeble en mezo de la 16-a jarcento la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon. Ankaŭ la preĝejo kalviniĝis. En 1794 la kirko estis renovigita, sed iom poste inundo plene detruis ĝin. Pli nova preĝejo estis konstruita inter 1835 kaj 1865 (laŭ alia fonto jam en 1829). Inter 2007 kaj 2013 ĝi plene renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en parko. La fasado estas simetriala, meze la kvadrata turo reliefas kaj altiĝas, sed depost supra nivelo de la navo ĝi transformiĝas al oklatero. La turo estas ankaŭ elvidejo, tamen ĝi havas eksteran interesaĵon. Ĝi estas oblikva, la diferenco estas 80 centimetrojn. La enirejo estas tra la turo, sed estas ankaŭ alia enirejo ĉe la navoflanko. La absido estas duonronda. La navo kaj la absido estas apogitaj per pilieroj. Interne la muroj estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* [*rompita ligilo*]

Aerfoto

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kalvinana preĝejo** estas impona religia konstruaĵo en urbo Ráckeve (Hungario).

Historio
--------

En la 16-a jarcento en tiu loko vivis katolikoj, kalvinanoj kaj ortodoksoj. La kalvinanoj uzis la ortodoksan barokan kirkon. En 1563 venis tien predikisto (baldaŭa episkopo) István Szegedi Kis, kiu en la sekva jaro venkis en diskuto kontraŭ katolika pastro. En 1909 pro incendio la kirko detruiĝis. Poste en la sama loko oni konstruis imponan novgotikan kirkon, kiu estis konsekrita en 1913. La orgeno estis kreita en la sekva jaro. En la 2000-aj jaroj la kirko estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto preskaŭ ĉe Danubobordo. Ĝi estas perfekta imitaĵo de preĝejo en Tiszakécske, tamen turo de Ráckeve estis pli alta per 2 metroj. Ĝi estas la plej alta turo en Ráckeve. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas. Krom la turo la konstruaĵo havas ankaŭ 10 turetojn. En la turo 4 sonoriloj loĝas. La navo havas krucnavon kaj finiĝas en kvarangula absido. Interne laŭ la kutimo la muroj estas blankaj.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* 
* 
* 
*
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en urbo Szerencs (Hungario), kie ĝi estas la plej malnova preĝejo.

Historio
--------

La tiam katolika romanika preĝejo estis konstruita en la 13-a jarcento. La unua mencio okazis en 1321. La gotika turo estis konstruita en 1480. Zsigmond Rákóczi transdonis la kirkon al la kalvinanoj en 1595, poste li ankaŭ financis la necesajn trakonstruojn laŭ gotiko. En 1605 en la preĝejo oni elektis Stefano Bocskai-n princo de Hungarlando. Pri tio memortabulo memorigas. En 1608 Zsigmond Rákóczi estis tie entombigita (la marmora renesanca sarkofago fakte estis preta nur en 1618, pli malsupre estas urno kun la ostoj ekde 1849). György Rákóczi la 1-a donacis sonorilon al la kirko en 1646. La preĝejo estis renovigita en 1791 kaj 1903. Interne en la 19-a jarcento oni kreis galerion por la orgeno. La tegmento bruliĝis en 1921, poste ĝi rekonstruiĝis. En la jaroj 2010 kaj 2011 la plena kirko estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas sola en korto, kiu estas ĉirkaŭita per defenda ŝtonmuro el la mezepoko. En la korto multe da arboj kreskiĝas. La navo finiĝas en plurlatera absido. La turo altiĝas ne kontraŭ la absido (kiel kutime), sed en flanko de la navo. La turopinto estas plurlatera piramido. Kontraŭ la absido antaŭĉambro reliefas. Pilieroj apogas la konstruaĵon.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Ragály (Hungario).

Historio
--------

La (tiam) katolika romanika preĝejo estis konstruita en la 13-a jarcento. Supozeble ekde la 16-a jarcento jam la kalvinanoj uzis ĝin, ili kovris la freskojn per kalko. En 1564 la kirko estis detruita fare de turkoj, en 1626 incendio okazis. En ambaŭ okazoj oni rekonstruis la preĝejon kaj en la 18-a jarcento estis trakonstruita laŭ baroko. La origina firstotureto estis renovigita inter 1876–1882 kaj estis transmetita en 1908. La origina kasona plafono supozeble el 1790 estis malkonstruita en 1910. La lasta renoviga laboro okazis en 1997.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en mezo de impona ĝardeno. La fasado estas simetria, simpla kaj senornama. La enirejo situas en flanko de la navo, kiu finiĝas en rektangula absido. La navo iomete estas pli larĝa, ol la absido, ambaŭ havas originajn romanikajn fenestrojn. Oni taksas la meblojn el 1790. Kelkaj freskoj estas restaŭritaj. La kirko havas kalikon el la 1480-aj jaroj, la plej malnova tekstilo estis farita en 1548.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2020-10-18 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2020-10-18 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La Bajkala foko estas endemia de la lago Bajkalo.
Baikal Seal area.pngArealo
La **Bajkala foko** aŭ **nerpo** (*Pusa sibirica*), estas specio de senorela foko endemia de la lago Bajkalo en Siberio, Rusio. Kiel la Kaspia foko, ĝi estas rilata al la Arkta ringofoko. La Bajkala foko estas unu el la plej malgrandaj veraj fokoj kaj la nura nurnesalakva fokulaj specioj. Ankaŭ subpopulacio de internaj Ordinaraj fokoj kiuj vivas en la regiono de la Hudsona Golfo de Kebekio, Kanado (Ordinaraj fokoj de la *lac de loups marins*), la Saimaa ringofoko (nome subspecio de ringofoko) kaj la Ladoga foko (nome subspecio de ringofoko) troviĝas en nesala akvo, sed tiuj estas parto de specioj kiuj havas ankaŭ marajn populaciojn. Restas scienca mistero kiel la fokoj venis origine al la lago Bajkalo, je centoj da kilometroj el ajna oceano.

La plej ĵusa ĉirkaŭkalkulo de la populacio estas 80,000-100,000 animaloj, ĉirkaŭ egale al la supozebla enhava kapablo de la lago. Nune, la specio ne estas konsiderata minacata, spite ĉasadon (kaĵ laŭleĝa kaj neleĝa) kaj tre forta poluo de la lago.

Referencoj
----------

1. 1 2  Randall R. Reeves, Brent S. Stewart, Phillip J. clapham, James A. Powell, *"National Audubon Society Guide to the Marine Mammals of the World"*, Alfred A. Knopf publishing, New York, 2002
2. 1 2  {{{assessors}}} (2016). Pusa sibirica. Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. Versio 2017.1. Internacia Unio por la Konservo de Naturo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bajkala foko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bajkala foko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Bajkala foko en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Peter Saundry. 2010. Baikal seal. Encyclopedia of Earth. topic editor: C. Michael Hogan; ed. in-chief: Cutler J. Cleveland. Washington, DC (Accessed May 21, 2010)
* Earth Island Institute. "The Lake Baikal Seal: Already Endangered" (on-line), Baikal Watch. (Alirita la 6an de Marto, 2004; archive.org ligilo aldonita la 25an de Aŭgusto, 2010.)
La **Kalvinana kirko** estas religia historia monumento en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Rákosmente, en loĝkvartalo Rákoscsaba.

Historio
--------

Laŭ la memortabulo dum erao de romianoj estis tie preĝejo por Silvano. Depost kristaniĝo de hungaroj ĝi transformiĝis al gotika kristana kirko. Dum dominado de turkoj la kalvinismo disvastiĝis en Hungario, la kalvinanoj konstruis novan kirkon en 1631. En 1674 la kalvinana pastro estis kondamnita al ŝipa remisto. En 1705 en tiu loko estis Francisko Rákóczi la 1-a, kiu deklaris egalecon de la religiojn. La nun videbla kirko estis konstruita en mezo de la 1900-aj jaroj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, la korto situas laŭ stratangulo. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas, rĉ reliefas el la fasado. La absido estas plurlatera. Interne la mebloj estis faritaj laŭ klasikismo. La muro, eĉ la benkoj estas blankaj. La orgeno funkcias ekde 1905.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2016-04-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun foto
* Arkivigite je 2016-04-05 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* ĉefe fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Vido al la kalvinana kirko
Reliefo pri la komdamnito
Memortabulo pri la kirko
Havaĵoj (tie varoj) stokitaj en stokejo.
En ekonomio, **havaĵoj** estas ĝenerale tiuj akiritaj aŭ akireblaj en la merkato, pagante prezon por tiuj kaj kiuj kontentigas rekte aŭ nerekte neceson aŭ bezonon. Tio estas, temas pri materiaj aŭ nemateriaj havaĵoj kiuj posedas ekonomian valoron kaj kiu, pro tio povas esti taksitaj en monvaloraj terminoj. Tiusence, la termino "havaĵo" estas uzata por nomi aĵojn kiuj estas utilaj al tiuj kiuj uzas aŭ posedas ilin. En la medio de la merkato, la havaĵoj estas varoj kaj aliaj aĵoj interŝanĝeblaj kiuj havas ian peton fare de personoj aŭ organizoj kiuj konsideras, ke ili ricevas iun profiton kiam oni akiras kaj konsumas ilin.

Ili povas esti moveblaĵoj aŭ nemoveblaĵoj. Estas ankaŭ liberaj havaĵoj, kiuj disponeblas senpage (ekzemple aero, pejzaĝoj, naturo, urbaj medioj).

Notoj
-----

1. ↑   Martínez Torres, Rolando Alejandro (2016). «Introducción al estudio de la Ciencia Económica». *Análisis Económico*, Edición Revisada. Astra Ediciones SA de CV. p. 51. ISBN 078-607-8193-78-3.

Vidu ankaŭ
----------

* Havajo

* Kategorio Havaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Havaĵo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 304259
* GND: 4139397-1
 |
Loko de la komarko *Bajo Aragón-Caspe* en la sudoriento de la provinco Zaragozo en centro de Aragono.
**Bajo Aragón-Caspe** [baĥoaraGON-KASpe] (en Esperanto eble *Malsupra Aragono-Kaspo*, en kataluna *Baix Aragó-Casp*; oficiale *Bajo Aragón-Caspe/Baix Aragó-Casp*), estas komarko de regiono Aragono, en Hispanio, en la sudorienta pinto de la Provinco Zaragozo. Ĝi lokiĝas ene de la Ebra baseno, kaj oni konsideras ĝin "malsupra" ene de Aragono laŭ la riverfluo ĝuste antaŭ ties eniro en Katalunio.

Ĝia ĉefurbo estas Caspe.

Municipoj
---------

Municipoj en *Bajo Aragón-Caspe*.
La komarko ampleksas jenajn 6 municipojn:

* Caspe
* Chiprana
* Fabara
* Fayón
* Maella
* Nonaspe

Geografio
---------

En tiu komarko estas la Akvorezervejo de Mequinenza en la rivero Ebro, kromnomita "maro de Aragono" pro sia grando. Parto de la komarka teritorio estas okupata de la Natura Rezervejo de "Saladas de Chiprana".

Ĝi limas norde kun la komarkoj *los Monegros* kaj *Bajo Cinca*, okcidente kun la komarkoj *Ribera Baja del Ebro* kaj *Bajo Martín*, sude kun *Matarraña* kaj *Bajo Aragón* kaj oriente kun la provincoj Ilerdo kaj Taragono. Ĝia teritorio estas ĝenerale ebena sur la baseno de la rivero Ebro. Foje oni inkludas tiun komarkon ene de la historia Malsupra Aragono.

El la kultura heredaĵo menciendas kelkaj monumentoj de mudeĥara stilo, ĉefe sonorilturoj.

Ekonomie gravas agrikulturo sur fekunda valo de la rivero, kaj sekva nutrindustrio, nome vinproduktado kaj ĉefe de olivoleo.

La orientaj municipoj Fabara, Fayón, Maella kaj Nonaspe havas la katalunan kiel propran lingvon, tio estas, ili apartenas al la lingva areo konata kiel Aragona Strio. La pli okcidentaj municipoj Caspe kaj Chiprana estas hispanlingvanoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo
* Provinco Zaragozo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bajo Aragón-Caspe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Komarko Bajo Aragón-Caspe, en comarcaacomarca.com
* Komarkigo de Aragono, Bajo Aragón-Caspe


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808428
* GND: 1038773334
* VIAF: 305155702
 |
Vegetaĵaro sur la deklivoj de Haleakala-Vulkano, Maui.
La **havajaj tropikaj altaĵaj arbedaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la pacifika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj de Havajo.

Priskribo
---------

La ekoregiono kovras 1 900 kvadratajn kilometrojn sur la supraj deklivoj de la vulkanoj Mauna Kea, Mauna Loa, Hualalaj, kaj Haleakala. Ĝi inkludas malfermajn arbedarojn, arbustarojn , herbejojn, kaj dezertojn. La ekoregiono limtuŝas la havajajn tropikajn humidajn arbarojn kaj la havajajn tropikajn sekajn arbarojn. La alta-montaraj herbejoj estas dominataj de herbotufaj poacoj kiaj *Deschampsia nubigena*, *Eragrostis atropioides*, *Panicum tenuifolium*, kaj *Trisetum glomeratum*. Dezertoj troviĝas en la plej malvarmaj kaj sekaj pintoj, kie nur ekstreme rezistemaj plantoj kiaj *Argyroxiphium sandwicense* (asteracoj) kaj *Dubautia*-specioj povas vegeti.

Flaŭro
------

Arbedaraj specioj inkludas *Chenopodium oahuense* (kenopodiacoj), *Vaccinium reticulatum*, *Dubautia menziesii* (asteracoj), kaj *Santalum haleakalae*.

Faŭno
-----

La havaja ansero (*Branta sandvicensis*) estas unu el la malmultaj birdoj kiuj troviĝas en la alta-montaraj arbedaroj, dum la havaja petrelo (*Pterodroma sandwichensis*) reproduktiĝas en tiu ekoregiono.

Minacoj kaj konservado
----------------------

Estas pluraj gravaj areoj en la ekoregiono kiuj ne estas sufiĉe protektataj.

Kvankam iuj grandaj arbedaraj kaj dezertaj areoj estas relative sendifektaj, troa paŝtado de la brutaro, arbaraj incendioj, distraj agadoj, enmetitaj plantoj, enmetitaj formikoj kiuj mortigas indiĝenajn polenantojn, ĉiuj reprezentas signifajn minacojn por la indiĝenaj specioj kaj komunumoj. La alta-montaraj herbejoj estas reduktitaj laŭsurface, sed ili ankoraŭ okupas pli ol duonon de la origina areo.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Konservada stato de ekoregiono

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Oceanio |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle Ekoregiono OC0701 Havajaj tropikaj altaĵaj arbedaroj (WWF)
* angle Havajaj tropikaj altaĵaj arbedaroj (*WWF-Wildworld*)
* angle Havajaj tropikaj altaĵaj arbedaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
* angle Havajaj tropikaj altaĵaj arbedaroj (*Bioimages*)
* angle Havajaj tropikaj altaĵaj arbedaroj (*Globalspecies*)[*rompita ligilo*]
* angle Situo de la ekoregiono : tajpu *Hawaii tropical high shrublands*

20° N 156° U﻿ / ﻿20 °N, 156 °U﻿ / 20; -156 (mapo)
**La Maya** [MAĝa] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Pantano de Santa Teresa. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 7,02 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 185 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. 

Limas kun loĝlokoj Sepulcro-Hilario, Tamames, Tejeda y Segoyuela, Puebla de Yeltes, Navarredonda de la Rinconada, El Cabaco, Cereceda de la Sierra kaj La Bastida. Ĝi distas 60 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 14-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. Je 2 km estas la Akvorezervejo de Santa Teresa, kiu ekfunkciis en 1955. Ĝi estas tialo por abundo de fiŝoj kaj akvobirdoj, el kiuj multaj migrobirdoj. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753286
* VIAF: 316732943
 |
Skemo de bajoneta kunigo
Elektraj grandfrekvencaj konektiloj kun bajoneta kunigo
**Bajoneta kunigo** estas kunigo per kunmetado kaj turnado (malofte flanka movado). Malsimile al ŝraŭba kunigo kie necesas minimume kelkaj plenaj turnoj por esperinda kunigo, en bajoneta kunigo angulo de la turnado estas relative malgranda, kutime ne pli ol triono de plena turno.

Bajoneta kunigo ofte estadas uzata en:

* Elektraj konektiloj, precipe grandfrekvencaj;
* Akvaj konektiloj, precipe en fajrobrigadaj tuboj kaj aparatoj;
* Fotaj objektivoj.

Ĝenerale bajoneta kunigo ebligas pli rapidan kunigadon kaj malkunigadon ol ŝraŭba kunigo, sed bajoneta kunigo ofte estas malpli esperinda. Ekzemple elektraj konektiloj kun bajoneta kunigo pli ofte havas malbonan kontakton.

La vorto "bajoneta" (france *baïonnette* ) estas de nomo de francia urbo Bayonne, kie kiel oni diras ĉi tio estis inventita.
  

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bajoneta kunigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
*
Loko de la komarko *Bajo Martín* en la nordoriento de la provinco Teruelo en sudo de Aragono.
***Bajo Martín*** (Malsupra Martín) estas komarko de Aragono (Hispanio) en la nordoriento de la provinco Teruelo. La nomo devenas el la rivero Martín, kiu trapasas ĝin en sia malsupra fluejo, kaj ĉe kies bordoj estas la plej granda parto de la lokoj kiuj kunformas la komarkon. Ties administracia ĉefurbo estas Híjar, sed la kultura ĉefurbo estas Albalate del Arzobispo. Ĝi havas areon de 795,20 km² kaj populacion de 6 307 loĝantoj.

La komarko enhavas naŭ municipojn, ĉiuj el ili apartenantaj al la provinco Teruel kaj al la regiono Aragono. La plej gravaj kaj loĝataj municipoj de la komarko estas Híjar (1 721 loĝ.) kaj Albalate del Arzobispo (1 980 loĝ.).

Municipoj
---------

Municipoj de la komarko *Bajo Martín*.
La komarko enhavas la jenajn naŭ municipojn:

* Albalate del Arzobispo
* Azaila
* Castelnou
* Híjar
* Jatiel
* La Puebla de Híjar
* Samper de Calanda
* Urrea de Gaén
* Vinaceite

Geografio
---------

La komarko limas norde kun la *Ribera Baja del Ebro*, okcidente kun *Campo de Belchite*, ambaŭ de la provinco Zaragozo, kaj *Cuencas Mineras*, sude kun *Andorra-Sierra de Arcos* kaj oriente kun *Bajo Aragón*. La komarko estas konsiderata parto de la Historia Malsupra Aragono.

Ekonomio
--------

La komarko estis tradicie dependa de agrikulturo kaj brutobredado. Nuntempe gravas rura turismo pro la interesa historia pasinteco; rokpentraĵoj, antaŭromiaj setlejoj, palacoj, preĝejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Provinco Teruelo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bajo Martín en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Centro de Estudios del Bajo Martín
* Komarko Bajo Martín, en comarcaacomarca.com
* Komarkoj de Aragono, Bajo Martín


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801284
 |
**La Mazière-aux-Bons-Hommes** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 63 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

La Mazière-aux-Bons-Hommes etendiĝas sur 10,24 km², kaj havis 63 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 6 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Mazière-aux-Bons-Hommes situas je alteco de 802 metroj.

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Mazière-aux-Bons-Hommes apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Louis Giraud, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

La Mazière-aux-Bons-Hommes apartenas al la kantono de Crocq, kies ĉefurbo estas Crocq. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Crocq
Bajŝa troviĝas en la verda municipo

Bazaj informoj
--------------

**Bajŝa,** kroate **Bajša,** serbe **Бајша,** hungare **Bajsa** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda Bačka**, en municipo de Bačka Topola.

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 2560
* Poŝtkodo: 24331
* Telefonprefikso: 24
* Aŭtokodo: SU

Situo
-----

Bajŝa situas sur ebenaĵo. Bačka Topola troviĝas 6 km-ojn for.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Apud la vilaĝo oni trovis restaĵon de romanika preĝejo. Dum la turka erao Bajsa restis viva vilaĝo, sed senhomiĝis dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. En 1751 hungaroj, serboj kaj slovakoj refonis la vilaĝon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Topolya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon, la ĵus alvenintaj serboj estis forpelitaj, dume alvenis hungaroj el Rumanio. En 1944 partizanoj okupis la regionon.

Vidindaĵo
---------

* vilaĝdomo de 1881, renoviĝis en 2000
* golgoto

* Kategorio Bajŝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)