recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Wenslingen**  estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 694 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Wenslingen situas sur altebenaĵo de la Ĵurasa Montaro inter la valoj de *Ei* kaj de Ergolz. En la vilaĝo fontas la rivereto *Aletenbach*, alfluanto de *Ei*, kiu siavice alfluas al Ergolz. En la komunumo troviĝas la kaverno Bruderloch, la plej longa konata kaverno de Kantono Bazelo Kampara. Alia konata kaverno en Wenslingen estas la kaverno *Bärenloch* (en Esperanto *Ursotruo*), kiu famiĝis en la jaro 1962, pro trovo de ostoj de kavernursoj.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Wenslingen limas en nordo al Rothenfluh, en oriento al Anwil, en sudoriento al Oltingen, en sudo al Zeglinen, en sudokcidento al Kilchberg, en okcidneto al Tecknau, kaj en nordokcidento al Ormalingen.

Trafiko
-------

Wenslingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Oltingen tra Wenslingen al Tecknau kaj Gelterkinden.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Wenslingen datiĝas el la jaro 1280 en sia hodiaŭa skriboformo.

Dum la nuntempa komnumo Wenslingen situas komplete flanke de gravaj trafikvojoj en antikva tempo tra la teritorio de la hodiaŭa vilaĝo kondukis romia strato. Oni trovis sur la komunuma areo proksimume 1 kilometron de la hodiaŭa vilaĝkerno restaĵojn de romia setlejo.

La restaĵoj de la kastelruino *Ödenburg* el la 11-a jarcento indikas, ke en frua mezepoko la loko estis centro de senjorujo, kies ŝpuroj tamen perdiĝas en la ombro de la historio.

En la jaro 1372 Wenslingen formis parto de la senjorujo Farnsburg, 1446 la grafoj Hans kaj Thomas von Falkenstein pandigis la vilaĝon al bazela civitano kaj en la jaro 1461 la posedo transiris al la urbo Bazelo kiel parto de la voktejo Farnsburg, al kiu ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Ek de la jaro 1802 la komunumo apartenas al la distrikto Sissach, kun kiu ĝi posta la Bazela Kantondisiĝo de la jaro 1832 en la jaro 1833 estis integrita al la nova Kantono Bazelo Kampara.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wenslingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Wenslingen
* Paĝo pri Wenslingen en la retejo de la Kantono Bazelo Kampara Arkivigite je 2008-12-29 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rDistrikto Sissach |
| --- |
| SissachSissach Anwil  •  Böckten  •  Buckten  •  Buus  •  Diepflingen  •  Gelterkinden  •  Häfelfingen  •  Hemmiken  •  Itingen  •  Känerkinden  •  Kilchberg  •  Läufelfingen  •  Maisprach  •  Nusshof  •  Oltingen  •  Ormalingen  •  Rickenbach  •  Rothenfluh  •  Rümlingen  •  Rünenberg  •  Sissach  •  Tecknau  •  Tenniken  •  Thürnen  •  Wenslingen  •  Wintersingen  •  Wittinsburg  •  Zeglingen  •  Zunzgen | Sissach |

 |
Blazono de la Hispana Inkvizicio.
La **Konsilio de la Supera Inkvizicio** (hispane: ***Consejo de la Suprema Inquisición***, kies oficiala nomo estis *Konsilio de la Supera kaj Ĝenerala Inkvizicio*, estis la plej alta instanco de la Hispana Inkvizicio. Ĝin prezidis la Ĝenerala Inkvizitoro, kiu ricevis sian aŭtoritaton el la papo, donita por la defendo de la kredo kaj la persekutado de la herezaĵoj en la Hispana Krono.

La unua informo pri ekzisto de la Konsilio de la Supera kaj Ĝenerala Inkvizicio venas de la jaro 1488, dek jarojn por la promulgado de la papa buleo kiu, laŭ peto de la Katolikaj Gereĝoj, establis la Inkvizicion en la Reĝlando de Kastilio.

Inter 1507 kaj 1518, kiam la Reĝlando de Kastilio kaj la Reĝlando Aragono denove estis *de iure* disigitaj, ekzistis du ĝeneralaj inkvizitoroj, unu po Reĝlando, pro kio ankaŭ ekzistis du Superaj Konsilioj. Kiam en 1518 estas nomumita la kardinalo Hadriano de Utreĥto ununura ĝenerala inkvizitoro, la Supera Konsilio de Aragono kuniĝis al tiu de Kastilio, kreante unu solan Konsilion.

Komence ĝi estis formita de kelkaj anoj de la reĝa konsilio, kies taskoj estis la prizorgado de la aferoj de la Inkvizicio kaj asisti la ĝeneralan inkvizitoron. Poste la nombro de konsilantoj fiksiĝis al kvar kaj fine de la 16-a jarcento al ses, plus du sekretarioj, unu por Kastilio kaj alia por Aragono, kaj du reprezentantoj de la Konsilio de Kastilio. Ĝiaj anoj estis nomumitaj de la reĝo.

Male al la Ĝenerala Inkvizitoro, kies aŭtoritateco fontis el la papo -kvankam li estis nomumita de la reĝo-, la Konsilio rekte dependis de la civilaj aŭtoritatoj kaj estis parto de la multsinoda reĝimo tipa de la Hispana Krono.

* Kategorio Konsilio de la Supera Inkvizicio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Beata **Majstro Wincenty** nomita *Kadłubek* (prononcata: *Vincenty Kadŭubek*, "y" kiel rusa "ы"), (naskiĝis 1161 laŭtradicie en vilaĝo Karwów ĉirkaŭ Opatów; funkcias ankaŭ versio ke li naskiĝis en Kargów ĉirkaŭ Stopnica- mortis la 8-an de marto 1223 en Jędrzejów) kronikisto, skribisto de agoj, verkisto, kanceliero kapelano de princo Kazimierz II Sprawiedliwy, unue ĉefo (latine *praepositus*) de kolegiato de Naskiĝo de Plejsankta Mario Virgulino en Sandomierz poste episkopo en Kraków, beatigita en 1764 de papo Klemenso la 13-a. Li verkis *Kronika Wincentego Kadłubka* (Kroniko de Wincenty Kadłubek).

Beata Wincenty Kadłubek, pentro de katedro en SandomierzLaŭtradicie li estis nobelulo kaj li devenis de kavalira familio Różyc (de blazono *Poraj*, ankaŭ nomata *Róża*). Li ankaŭ estis filo de komeso (latine *comes*, estro de ia ejo aŭ grupo), Stefan. Alia versio de historio pri deveno de Kadłubek estas la emo ke li estis filo de kamparano kun pseŭdonimo *kadłub* (esperante *hulo*), de kiu oni povis krei *Kadłubek* (esp. *malgranda hulo*). Lia unua eduko estis en katedrala lernejo krakova sub instruisto nomata Amileus. Tiu apogis kolegiaton en Kielce kaj katedron en Kraków. Pleje li zorgis pri klostroj de cistercianoj en Jędrzejów kaj aliaj centroj de ilia agado.

En jaroj 1167-1185 Kadłubek studis sciencojn liberigitajn kaj ĵuron en Parizo aŭ en Bolonio. Oni ne estas certas ĉu li obtenis titolon de magistro, kiel emigas hodiaŭajn historiistojn difino *Majstro* antaŭ lia nomo.

Li estis unua de du estroj de reformoj en pola preĝejo katolika. Li strebis enkondukigi celibaton kaj plifortigi potencon de priestoj en Pollando. Post 1217 li komencis vivon monakan. Li admiris rigorecon de cistercianaj asketaj praktikoj. Li iris piede de Krakovo al Jędrzejów kie ĉe la renkonto kun monakoj de Jędrzejów oni ŝutis sablan monteton (kopiec), nomita "Kopiec de la renkonto".

Por la komando de princo Kazimierz II Sprawiedliwy li verkis en latina lingvo *Polan kronikon*, kvartoman, kiu estas ĉefa, tamen ne tute verdirema verko de la pola historio de tiu epoko. En tiu kroniko aŭtoro substrekas pleje la moralajn aferojn de priskribitaj agoj.

En klostro de Jędrzejów li vivis dum kvin lastaj jaroj de lia vivo kaj tien li estis entombigita. Li enkondukis en Pollando moron de bruli la eternan lumon antaŭ Eŭkaristio.

Vidu ankaŭ
----------

* Gall Anonim, Jan Długosz
* Historio de Pollando


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 206252
* GND: 119449145
* LCCN: n81011134
* VIAF: 101744222
* ISNI: 0000 0001 1874 0259
* LIBRIS: 102260
* SUDOC: 032785186
* BNF: 12374686k
* NKC: jn19981002414
 |
**Georg Heinrich MACHELEID** (naskiĝinta la 16-an de oktobro 1723 en Cursdorf, mortinta la 7-an de marto 1801 en Schwarzburg) estis germana entreprenisto. Li taksatas unu el la postinventistoj de porcelano kaj fondis la firmaon *Aelteste Volkstedter Porzellanmanufaktur* en Rudolstadt-Volkstedt. 

Memoro je Macheleid ĉe la belvidejo Trippstein en Schwarzburg

Vivo
----

Lernejo en Sitzendorf kiu pli frue nomiĝis *Georg-Macheleid-Regelschule*
Estante filo de ĉarpentisto pasigis la junulajn jarojn en la Turingia Arbaro. Li studis teologion en Jena sed montris baldaŭ pli da intereso pri natursciencoj. Post finstudo li deĵoris kelkajn jarojn predikiste. Sed en 1755 li retiriĝis el la animzorgado kaj dediĉis sin tute al la laboroj de la kaŝesplorantaj porcelanistoj Ehrenfried Walther von Tschirnhaus kaj Johann Friedrich Böttger. Per laŭplanaj eksperimentoj kun diversaj teroj li mem finfine en 1757 sukcesis eltrovi metodojn pri la farado de porcelanaĵoj. La unuaj provoj de li okazis ĉe Mankenbachsmühle.

Post kiam la duko de Schwarzburg-Rudolstadt Johano Frederiko cedis al li la privilegion je porcelanaĵproduktado li fondis en 1760 en Sitzendorf manufakturon kiu translokigitis jam en 1762 al Volkstedt. Macheleid mem malekestradis firmae en 1764 ricevonte pension fare de la duko. Li konstruis por si dometon ĉe Trippstein supre de Schwarza en alteco de 504 metroj kiu poste iĝis konatega belvidejo kaj ekskursocelo. Lernejo en Sitzendorf portis nomon lian, kiu fermitis en julio 2012.

Literaturo
----------

* Wolfgang Huschke: *Macheleid, Georg Heinrich.* En: *Nova Germana Biografio* (NDB). Band 15, Duncker & Humblot, Berlin 1987, ISBN 3-428-00196-6, S. 612 f. (Digitalisat).

Ekstera ligiloj
---------------

* Kategorio Georg Heinrich Macheleid en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Amikara societo "G.H. Macheleid"


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 710992
* GND: 123940613
* VIAF: 60003794
* ISNI: 0000 0000 1447 8217
 |



1. ↑  Informoj pri la ŝatata ekskursocelo sur porturisma paĝaro
2. ↑  Michael Graf: "Georg-Heinrich-Macheleid-Schule in Sitzendorf schließt", OTZ, 21.7.2012
situo de Windischholzhausen en Erfurto
vilaĝa enirejo
**Windischholzhausen** estas ekde 1994 urbokvartalo de Erfurto, Germanujo. Tra ĝi kondukas sobe de la arbaro *Willrodaer Forst* ŝoseo en la direkto de Schellroda. Fine de 2016 ĝi havis 1932 enloĝantojn. Ekde julio 2009 urbestris tie la socialdemokrato Axel Hoppe.

Historio
--------

Ja ekzistas trovitaĵo (hakilo) el la ŝtonepoko; el la frua mezepoko, kiam setlis surloke slavoj, oni malkovris tombejon.

La unua mencio dokumenta estis en la 1286-a jaro kiam la Grafujo de Vieselbach vendis la vilaĝon al la erfurtanoj. Jen kelkaj pli fruaj nomversioj de Windischholzhausen: Holzhusen, Holzhusa, Winzholzen, Winde-Holzen, Windisch-Holzen. Dum la Tridekjara milito iĝis multaj damaĝoj.

En 1724 la vilaĝanoj ekrajtis fari kaj elverŝi bieron. En 1735 la komunumo akiris de vidvino domon kiu iĝis gastejo: restoracia tradicio ĉe *Gasthaus zur Linde* daŭris ĝis 2013. Ĝis la fino de la 18-a jarcento Windischholzhausen havis ankaŭ vitejojn ĉe *Warte* kaj *Biel*.

En 1802 ĝi ekapartenis, kiel la cetero de Erfurto, al Prusio kaj inter 1807 kaj 1813 ĝi partas en la Princlando Erfurto. Post la Viena kongreso ĝi reprusiiĝis kaj en 1816 Windischholzhausen enkorpiĝis je Landdistrikto Erfurto ene de la prusia provinco Saksio.

En la 1.7.1950 ĝi englutis la ĝis tiam memstaran komunumon Niedernissa.

Ŝatata kaj idilieca nova vilaĝa parto estas *Märchensiedlung*.

Ekonomio kaj institucioj
------------------------

En la 1980-aj jaroj fabriko de mikroelektronikaĵoj lokiĝis al Windischholzhausen: estiĝis paralele nova loĝeja areo kaj koneksoj al la tramretejo. Post Turniĝo evoluis aliaj novaj loĝadaj kaj metiaj zonoj.
Gravegis mempreneble ankaŭ la novkonstruo de la Katolika hospitalo de Erfurto (strato Haarbergstraße) kiu finiĝis en 2003. Ankaŭ la konstituciprotekta oficejo de Turingio alvenis havante la sidejon rekte kontraŭe al la klinikaro (je Haarbergstraße nr. 61).
Sudoriente de Windischholzhausen staras granda antenturo (de 1992).

Vilaĝe troviĝas ankaŭ la sociala orfejo *Albert-Schweitzer-Kinderdorf* kaj la infanĝardeno *Kita Liliput*.

Societa vivo
------------

Inter 1836 kaj 1930 floris la societa vivo: tiam oni povis aliĝi al *Schützenverein* (1836; por pafilemuloj), *Liedertafel Windischholzhausen*(1894; por kantantaj viroj), *Landwehr-Kriegerverein* (1886; por veteranoj) aŭ al *Deutsche Kraft* (1921; sportoklubo).
En 1988 fondiĝis *Dorfclub Windischholzhausen* kiu eldonas la organon *Windischholzhausener Allgemeiner Anzeigers*. En 2004 rekolektiĝis sportemuloj en nova klubo.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo Sankta Miĥaelo, protestantisma

Elstaruloj
----------

* Friedrich Wisser, politikisto
* Helmuth Bohnenkamp, medicinisto kaj profesoro
* Johann Friedrich Theodor Müller, biologo

Notoj
-----

1. ↑  listo de komunumoj de la Landdistrikto Erfurto, stato de 1900

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Windischholzhausen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* sinprezento de la urboparto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814328
* GND: 7639868-7
 |
**Ghazar Parpeci** (armene: Ղազար Փարպեցի ) estis armena kronikisto kaj historiisto de la 5-a ĝis la 6-a jarcentoj. Li havis proksimajn rilatojn kun la potenca nobela familio Mamikonjan kaj estas plej elstara pro verkado de la historio de Armenio, *Historio de Armenio*, iam en la frua 6-a jarcento.

Vivo
----

Ghazar estis naskita en la vilaĝo Parpi (proksime al la urbo Aŝtarako en Armenio, tiam sub sasanida rego), kaj estis vartita fare de princino de la familio Mamikonjan. Pro la proksimaj rilatoj kiu li havis kun la nobela familio, post la malvenko de la la armenoj ĉe la batalo de Avarajr en 451, Ghazar estis sendita al la kastelo de la mamikonjana princo Aŝusah en Gugark, kie li ricevis sian bazinstruadon. Studante sub la aŭspicio de Aghan Arctruni, li amikiĝis kun Vahan Mamikonjan; li estis bonega studento kaj de 465 ĝis 470 li frekventis lernejon en Konstantinopolo , lernante novajn lingvojn, studante religion, literaturon kaj klasikan filozofion. Revenante al Armenio, Ghazar okupiĝis pri edukaj kaj spiritaj agadoj en la urbo Ŝirak , tiam parto de la regaĵoj de la familio Kamsarakan. De 484 ĝis 486, li vivis en Sjunik ĝis Vahan Mamikonjan, kiu ĵus estis nomumita la estro de Persa Armenio, invitis lin gvidi la rekonstruon demonaĥejo konstruita en Vagharŝapat. Vahan nomumis Ghazar abato ĉe la monaĥejo, kvankam la edukado ricevita de Ghazar same kiel liaj edukaj kaj spiritaj politikoj ne taŭgis bone kun la pli konservativaj elementoj de la eklezio. Akuzante lin pri herezo, li estis devigita eliri el la monaĥejo en 490, loĝante en la urbo Amida en Bizancio .
Laŭ armena tradicio, oni diras, ke Ghazar estis entombigita proksime al la ruinoj de armena preĝejo en Parpi-kanjono, sude de vilaĝo nomata Lazrev en Armenio.

Verkoj
------

Ghazar estas plej konata pro verkado de la *Historio de Armenio*. Reveninte el Amida en 493, Vahan Mamikonjan petis sian amikon verki novan historion de Armenio, komencante de kie la historiisto Faŭsto el Bizanco forlasis ĝin; tio estas kun la regado de reĝo Arŝako la 2-a.  *Historio* konsistas el tri partoj: la unua temas pri armena historio de meze de la kvara jarcento kaj vivo en Armenio sub sasanida regado ĝis la morto de Sahak Partev kaj Mesrop Maŝtoc meze de la kvina jarcento; la dua koncernas la eventojn antaŭ la batalo de Avarajr same kiel ties postaj konsekvencoj; kaj la tria sekvas la militojn de Vartanank kaj la subskribon en 484 de la Traktato Nvarsak.  La ĉefaj fontoj kiujn li uzas en *Historio* estas la primaraj verkoj de aliaj historiistoj, Agatangelos , Korjun kaj Faŭsto, kvankam li ŝajne uzis aliajn historiajn verkojn, inkluzive de la verko de Eŭsebio de Cezareo *Historia Ecclesiastica* .

Piednotoj
---------

* Kategorio Ghazar Parpeci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑  Bedrosian, Robert. Ghazar P'arpec'i's History of the Armenians: Translator's Preface. Hejmpaĝo de Robert Bedrosian. Novjorko, 1985. Alirita la 9an de junio, 2008.
|  |  |
| --- | --- |
|  Kunigi | **Oni sugestas kunigi ĉi tiun artikolon kun Wong Kenn.

---**
Bonvolu diskuti en la Diskuto. Nur ensalutintaj uzantoj povas aranĝi tion. |

**Won KENN** (naskiĝis en 1897 aŭ 1900 en Kantono) estis ĉina doktoro de beletristiko kaj universitata profesoro.

Biografio
---------

Kenn esperantistiĝis antaŭ la Unua Mondmilito. En Kantono li studis kaj poste instruis en la Provinca Supera Lernejo de Leĝoscienco. Lia kariero estis precipe ĵurnalista kaj Kenn vojaĝis tra la Malaja Duoninsulo, Birmo, Hindoĉinio, la Japana Insularo kaj la tiame nomata Formoso kiel korespondanto de grandaj ĉinaj gazetoj.

En 1921 Kenn studis en Liono, Francio. Kiel delegito de la ĉina Esperanto-movado li estis sendita al la Internacia Edukista Konferenco en Ĝenevo, 1922, al la Internacia Komerca Konferenco en Venecio, 1923 kaj al la Internacia Radia Konferenco en Parizo, 1925. Li partoprenis en la Universalaj Kongresoj en Vieno kaj Ĝenevo, kaj ĉeestis kvin landajn Esperanto-kongresojn en Eŭropo. Krome li estis sembro kaj konsilanto de Internacia Centra Komitato, membro de la Lingva Komitato, kaj preleganto de la Somera Universitato en Ĝenevo. Artikoloj de li aperis en diversaj gazetoj. Ekde la jaro 1926 li estis direktoro de Esperanto-Instituto en Kantono. Kun samideanoj Wu, Hsu, Sinpak Au kaj aliaj li gvidis la Esperanto-movadon en Kantono. Aldone li estis ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto, eldonita en 1934.

Referencoj
----------

1. 1 2   (1924) "W. Kenn", *Esperanto* (1), p. 6.
2. 1 2 3 4  

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Géza Kovács** [kovAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kovács Géza** estis hungara futurologo (fondinto de la hungara futurologio), altlerneja instruisto.

Géza Kovács naskiĝis la  22-an de aprilo 1928(nun 1928-04-22) en Böhönye, li mortis la 15-an de marto 2009 en Érd.

Biografio
---------

Géza Kovács maturiĝis en komerca mezlernejo en 1948, post 4 jaroj li akiris ekonomian diplomon en Universitato Károly Marx. Post la diplomo li havis statuson en la universitato ĝis la emeritiĝo en 1996. Li doktoriĝis en la universitato en 1958, li kandidatiĝis (CSc) en 1961, li doktoriĝis (DSc) en 1968 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis levita profesoro en 1969, dekano inter 1965-1968, katedrestro inter 1967–1971. Lia geedziĝo okazis en 1950. Li ricevis premiojn inter 1968-2008.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Zum Problem der Arbeitskrafte, der Perspektivplanung und der Spezialisierung in der Landwirtschaft* (1961)
* *Gazdaságpolitikai célok és a mechanizmus* (1968)
* *A jövő kritikus elágazási pontjai* (1975)
* *Társadalmi tervezés és irányítás* (1983)
* *Közép- és hosszútávú stratégiák összekapcsolásának lehetőségei és korlátai* (1997)
* *Előttünk és mögöttünk az ezredforduló.* (2001)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto (legebla en la 60-a paĝo)
* biografio hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848869
 |



* Portalo pri Biografio
Werner Krauss
**Werner Johannes KRAUSS**, aŭ *Krauß* en la germana, (naskiĝinta la 23-an de junio 1884, mortinta la 20-an de oktobro 1959) estis germana filmaktoro.

Krauss fariĝis tutmonde fama aktoro pro sia rolo de la demona D-ro Caligari en la filmo *Das Cabinet des Dr. Caligari*, fare de Robert Wiene. Li cetere ludis la ĉefrolon de filmadapto de *Otelo* en 1920, kaj ankaŭ estis Iago en 1922-adapto. Li havis elstaran rolon en *Das Wachsfigurenkabinett* de Paul Leni, kaj en *Variété* de Ewald Andre Dupont.

Kiam Adolf Hitler fariĝis ŝtatestro, Krauss subtenis la nazian ideologion. Li estis nomumita "Aktoro de la Ŝtato" fare de Joseph Goebbels, kaj ludis ekzemple teruran rabenon en la antisemitisma filmo *Jud Süß* (1940). Post la Dua mondmilito estis Krauss tamen pardonita, tiel ke li eĉ rajtis partopreni germanajn filmfestivalojn. Li mortis en Vieno en 1959.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254360
* GND: 118715828
* LCCN: no95054070
* VIAF: 100913991
* ISNI: 0000 0001 0929 1172
* SUDOC: 061125369
* BNF: 13985019d
* MBA: 38e37380-5c4d-424a-97aa-fe6d26c5107e
* NKC: xx0177618
* BNE: XX1095131
 |
Wings for Life World Run en 2016 en Braziljo, Brazilo.
La **Wings for Life World Run** (trad. Monda kurumo "Flugiloj por vivo") estas internacia bonfara kurumo kiu okazas samtempe en multaj grandurboj ĉirkaŭ la mondo ĉiujare ekde 2014 dum la unua semajnfino de majo.

Ĝi iĝis la plej granda kuradokazaĵo en 2021 kun 184 236 kuristoj partoprenintaj unu ununuran okazaĵon. En 2023 ĝi okazis en 35 urboj tra la mondo.

Priskribo
---------

La *Wings for Life World Run* estas speciala vetkuro ĉar partoprenantoj ne devas kuri certan distancon kiel ĉe aliaj kurumoj malfermitaj al publiko.

La nomo "Wings for Life *World* Run" venas de la fakto, ke la vetkuro okazas tra la tuta mondo samtempe. Tio signifas, ke kuristoj en Eŭropo aŭ Afriko kuras ĉirkaŭ tagmezo dum partoprenantoj en Azio kaj Aŭstralio posttagmeze aŭ vespere. En la Ameriko la vetkuro estas frua matene aŭ eĉ dum la nokto.

Ne gravas ĉu ili estas profesiaj atletoj, amuzaj kuristoj, komencantoj aŭ en rulseĝo. Duonhoron post la komenco aŭto nomita "Catcher Car" (kaptanta aŭto) vojaĝas laŭlonge de la kurson. Tiu aŭto persekutas kaj preterpasas la kuristojn, unu post la alia. Preterpasitaj partoprenantoj estas eliminitaj ĝis nur unu persono restas, la gajninto. Tio igas ĝin la nura vetkuro tutmonde kie ĉiuj finas.

Ĉar la kondiĉoj kaj spuroj multe varias de loko al loko, la Catcher Cars estas direktataj ĝuste uzante tutmondan satelitan navigacion, tial komparo inter la malsamaj lokoj tamen eblas.

La bonfara celo estas kolekti financojn por la senprofita samnoma fonduso. Aliĝkotizoj estas tute donacitaj al la fondaĵo kiu disdonas la mono al esploroj pri vundo de mjelo.

La kuro estas elsendita vive.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wings for Life World Run en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Oficiala retejo de la fundamento


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 821825
 |
**Philipp FRANKFURTER** (naskiĝinta en 1450, mortinta en 1511) estis aŭstra poeto el Vieno.

Vivo
----

Frankfurter estis kolektinta (satirajn) rakontojn koncerne la originalan pastron de Kalenberg, kiujn li per kadrorakonto en versoj plibeligis kaj eldonis sub la titolo *Des pfaffen geschicht und histori vom Kalenberg*

Historia fonpersono taksitis longtempe Weigand von Theben, kiu agadis ĉ. la jaro 1330 en la vilaĝo Kahlenbergerdorf (hodiaŭ parto de la 19-a viena urbodistrikto). Sed tio evidentiĝis eraro. La veran nomon *Gundacker von Thernberg* trovis Ladislaus Sunthaym jam en 1486/1501. Kaj *Weigand* estis simpla invento de la humanisto Wolfgang Lazius. Von Thernberg paroĥestris en Kahlenbergerdorf inter 1339 kaj 1355 kaj venis poste al Prigglitz kie trovitis parto de lia nomo sur tomboŝtono. Kelkaj tamen diris ke li mortis pro pestepidemio jam en 1349.

Manuskriptoj de Frankfurter ne konserviĝos kaj la unua preso efektiviĝis ĉ. 1480 en Augsburg. Liaj verkoj ĝuis plurajn noveldonojn ĝis la 17-a jarcento (ekz. ĉe Johann Hartmann) kaj eĉ tradukojn en la lingvojn platgermana, nederlanda kaj angla. La persono troviĝas kaj ĉe la brant-a *Narrenschiff* kaj en la popollibro de Till Eulenspiegel. Anastasius Grün publikigis en 1850 versan epopeon titolita *Der Pfaff vom Kahlenberg*.

Referencoj
----------

1. ↑  *Die Sagenfigur des\_Pfaffen vom Kalenberg*. regiowiki.at
2. ↑  Hermann Maschek, "Die Geschichte des Pfarrers vom Kahlenberg", *Zeitschrift für deutsches Altertum* 73 (1936), p. 33-46
3. ↑  Felix Czeike: *Historisches Lexikon Wien* vol. 5, 1997, 446.

Literaturo
----------

* Rosenfeld, Hellmut, "Frankfurter, Philipp" ĉe: Neue Deutsche Biographie 5 (1961), p. 351 (tie ĉi interrete)
* Eva Wodarz-Eichner: *Narrenweisheit im Priestergewand: Zur Interpretation des spätmittelalterlichen Schwankromans „Die geschicht und histori des pfaffen von Kalenberg"* (= Kulturgeschichtliche Forschungen. Eldonis Dietz-Rüdiger Moser. Band 27). Herbert Utz Verlag, München 2007, ISBN 978-3-8316-0660-3, p. 61–66

Eksteraj ligiloj
----------------

* Frankfurter ĉe *Gedächtnis des Landes*
* Frankfurter en viena historia leksikono
* Eldono de Dollmayr
* *Der Pfaff von Kahlenberg*. De Anastasius Grün.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775977
* GND: 104256133
* VIAF: 15203247
* ISNI: 0000 0000 0682 5426
* SUDOC: 188968490
* BNF: 16738922j
 |
**Wulfred** (m. la 24-an de marto 832) estis ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio, de 805 al sia morto.

Familio kaj frua vivo
---------------------

Wulfred verŝajne devenis de riĉa familio de Middlesex (nun plejparte en Granda Londono). Li iĝis ĉefdekano de Canterbury.

Ĉefepiskopo
-----------

En 805 li sekvis Aethelhard kiel ĉefepiskopo de Canterbury post ties morto. Li formale konsekriĝis la 3-an de aŭgusto 805.

Li kverelis kun Coenwulf, reĝo de Mercia kaj la plej potenca reganto de suda Anglio: en 808 la papo diris al Karolo la Granda ke Coenwulf ankoraŭ ne faris pacon kun Wulfred. Tamen ŝajnas ke la kverelo ĉesis ne post la fino de 809, ĉar de 809 al 815 Wulfred kaj Coenwulf engaĝiĝis en serio de transdonoj de bienoj.

En 814, akompanata de Wigberht, episkopo de Sherborne, Wulfred iris al Romo, eble por diskuti kun la papo disputojn pri reĝaj rajtoj rilate monaĥejojn. Anglosaksaj reĝoj longe superis monaheĵojn, nomumis abatojn kaj abatejojn, kaj aprobis iliajn regulojn, sed la eklezio ekpretendis tiajn rajton. Pro akra disputo pri tiuj rajtoj Coenwulf plurajn jarojn senigis Wulfred de lia ĉefepiskopeja aŭtoritato, sed li regajnis tion nepost 825.

Ĉirkaŭ 820 Coenwulf devigis Wulfred transdoni grandan sumon da mono kaj riĉan bienon por akiri la rajton superi plurajn monaĥejojn. Malgraŭ tio la disputo daŭris, kaj prokrastis ĝis 822 la kronadon de Ceolwulf la 1-an, kiu en 821 sekvis Coenwulf kiel reĝo de Mercia. En 823 Ceolwulf detroniĝis kaj Beornwulf iĝis reĝo de Mercia. Tiu estris konsilion kie estis decidate ke Wulfred rajtas regi la monaĥejojn kiuj okazigis la kverelon. Cwenthryth, filino de Coenwulf kaj abatino de monaĥinejoj en Winchcombe kaj Thanet, pagis kompenson al Wulfred.

En 825 Egbert, reĝo de Wessex, venkis Beornwulf kaj ekdominis Kent. Li kaj Wulfred ne ĝuis amikajn rilatojn, verŝajne ĉar ili kverelis pri rajtoj rilate monaĥejojn.

Wulfred havis monfarejon ĉe Canterbury. Li estis la unua ĉefepiskopo de Canterbury kies portreto aperis sur moneroj.

* Kategorio Wulfred en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 287124
 |
**Monorierdő** estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Monor.

Blazono de Monorierdő

Bazaj informoj
--------------

* Areo:14 km²
* Loĝantaro: 4116 en 2013
* Poŝtkodo: 2213
* Telefonprefikso: 29

Situo
-----

Monorierdő situas apud Monor en rando de Granda Hungara Ebenaĵo, kie jam estas ankaŭ malaltaj altaĵoj. La vilaĝon tuŝas fervojo kaj ĉefvojo inter Budapeŝto kaj Szolnok. Monor troviĝas 7 km.

Historio
--------

Komunumo *Wyfalu* estis menciita em 1324. Longe la kampoj apartenis al episkopejo de Eger. La loĝantoj jam tiam okupiĝis pri vinkulturo. Tiu vilaĝo senhomiĝis dum dominado de la turkoj poste la areo apartenis al Monor. Estis menciita nur granda arbaro ĉe la iama vilaĝo *Wyfalu*. En 1932 oni disdomis parcelojn por feriejaj domoj, baldaŭe oni establis banejon kun malvarma akvo. En 1934 jam la trajno haltis tie ĉi. Ekde la 1970-aj jaroj ne nur somerumantoj, sed ankaŭ konstantaj loĝantoj loĝis en la areo. Oni profitis la lloknomon Monorierdő, en kio oni rekonas Monor, krome erdő signifas: arbaro. En 1985 en la kampadejo okazis sekreta renkontiĝo de opoziciuloj (kontraŭantoj de la socialismo), ekzemple: István Csurka, Sándor Csoóri. En 2001 trajna katastrofo okazis, 17 pasaĝeroj vundiĝis. Monorierdő memstariĝis en 2006-

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto, apoteko.

Famuloj
-------

En Monorierdő (tiam ankoraŭ Monor) mortis Miklós Kőtörő.

Fontoj
------

• [www.monorierdo.hu] hungare

* Kategorio Monorierdő en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ekrankopio de *LBreakout2*, klono de *Breakout*.
**Brikrompa videoludo** estas klasika ĝenro de videoludo ofte konsiderata kiel subĝenro de arkadaj videoludoj. La unua brikrompa videoludo, *Breakout*, aperis en la jaro 1976. Ĝi estis rekte inspirita de *Pong*. La ĝenerala ludocelo estas detrui aron da brikoj per unu aŭ pluraj pilkoj antaŭ ol aliri la sekvan nivelon.

Reguloj
-------

Plejofte, la ludanto kontrolas ian rakedon, kiun li povas movigi nur horizontale en la malsupra parto de la ekrano. Li devas eviti, ke la pilko transiru tiun limon, haltante ĝin kun la rakedo. Se li estas sukcesa, la pilko estas forsendita direkte al la brikoj. Alikaze, la ludanto perdas la pilkon. Se ĝi estis lia lasta pilko, la ludo finiĝas.

La ĉefa defio de la ludanto do estas la rekapto de la pilko, precipe kiam ĝi movas rapidege.

Multnombraj videoludoj reuzis tiun koncepton kaj proponis variajn plibonigaĵojn. Plej klasika estas la aldono de bonuso aŭ malbonuso por la detruo de certaj brikoj. La bonusoj havas diversajn efikojn, ekzemple pligrandigo de la rakedo aŭ duobligo de la nombro de pilkoj.

Rimarkindaj klonoj de *Breakout*
--------------------------------

Jen listo de brikrompaj videoludoj kaj klonoj de *Breakout*.

Referencoj
----------
**György Leszkovszky** [djordj leskovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Leszkovszky György** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto, restaŭristo.

Pentraĵo de György Leszkovszky en Katedralo Ĉieliro de Maria (Kaposvár)
György Leszkovszky  Arkivigite je 2018-05-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 21-an de marto 1891 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de marto 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Leszkovszky frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon pri freskopentro en Reĝa Industriarta Lernejo en 1911. Liaj plej gravaj instruistoj estis Aladár Körösfői-Kriesch kaj Ignác Ujváry. Ekde 1913 li estis samloke asistanto, baldaŭ li akiris pli altajn instruajn rangojn. Krom la instruado li kreis freskojn, vitralojn, afiŝojn. En 1930 li havis stipendion. Dum la nazia erao li helpis al la judoj, tial li ricevis posmortan premion **Justuloj inter la popoloj** en 2016. En 1946 li ne rajtis plu instrui (pro la oftaj preĝejaj laboroj), tial li estis restaŭristo. Li ricevis premiojn inter 1918-1943. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A falfestésről* (1919)
* *A freskó* (1930)
* *A falfestés problémái* (1943)

El pentraĵoj kaj similaj artaĵoj
--------------------------------

* freskoj en preĝejoj de Alap, Alsószentiván, Balassagyarmat, Bodajk, Boldog, Dunaföldvár, Dunapentele, Enying, Kóka, Mosdós, Nagybajom, Pilisvörösvár, Salgótarján, Siófok, Luterana preĝejo (Sopron), Soroksár, Sümegcsehi, Süttő, Taszár, Preĝejo Sankta Antonio (Pasarét), Preĝejo Koro de Jesuo (Rákospalota)
* kasona plafono en preĝejo de Alag
* vitraloj en preĝejo de Nagykáta kaj Budapeŝto

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* László Kékesi (grafikisto)

Fontoj
------

* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.



1. ↑
La **Akademio de Moralaj kaj Politikaj Sciencoj** (france ***Académie des sciences morales et politiques***) estas franca klera socio. Ĝi estis fondita en 1795, malfondita en 1803 kaj restarigita en 1832. Ĝi estas unu el la kvin akademioj de la Instituto de Francio kun sidejo en Parizo.

Organizo
--------

La akademio estas dividita en ses sekciojn:

* I: Filozofio
* II: Moralo kaj Sociologio
* III: Juro, Publika Juro kaj Jurisprudenco
* IV: Économie politique, Statistique et Finances
* V: Historio kaj Geografio
* VI: Section générale, antaŭe nomita "membres libres".

La unuaj kvin sekcioj havas ĉiu ok membrojn kaj la sesa sekcio havas dek membrojn. Ekzistas ankaŭ dek respondaj membroj kaj dek du eksterlandaj membroj en ĉiu sekcio.

Historio
--------

La akademio estis kreita en 1832 pro iniciato de François Guizot. Ĝi estis heredanto de la dua klaso de la instituto, kiu estis fondita en 1795 kaj aboliciita fare de Napoleono en 1803 en lia disputo kun la "ideologoj".

En 1834 la Akademio akceptis fondaĵon de barono Louis-Auguste Felix de Beaujour, intencita por doni premion ĉiujn kvin jarojn al la plej bona memorando pri la taŭgaj rimedoj por malhelpi mizeron en diversaj landoj, sed precipe en Francio. Unu el ĉi tiuj gajnantoj estis Eugène Buret. Pierre-Joseph Proudhon ankaŭ estis inspirita por publikigi per la konkursdemandoj.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo france


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848730
* GND: 35021-7
* LCCN: n50052671
* VIAF: 262373956
* ISNI: 0000000121765959
* SUDOC: 026357860
* BNF: 11862136p
* NLA: 36561457
* NKC: ko20191056295
* ICCU: TO0V100449
 |
Ĉefsidejo de la katolika universitato.
La ***Libera Università Maria SS. Assunta***, ofte simple mallongigita kiel "LUMSA" estas privata katolika universitato fondita en 1939 en Romo.

LUMSA estis private fondita sed apartenas al la nacia itala reto de universitatoj kaj tial povas asigni agnoskitajn kaj diplomatajn titolojn, kiuj havas plenan juran forton. La ĉefaj aspektoj de LUMSA troviĝas en ĝia humanisma alvoko kaj en la katolika orientiĝo. Ĝi havas humanisman alvokon, ĉar en socio, scienca kaj teknologie progresinta, kreskas konscio pri la bezono de 'saĝa scio', kiu enradikiĝas en aŭtentika ideo de homo kaj kapablas antaŭenigi progreson por la vera bono de homo kaj la homa komunumo. LUMSA apartenas al la nacia kaj internacia scienca esplorado kaj havas esplorajn programojn, kiuj funkcias ene de certaj specifaj areoj: edukado, sociaj servoj, filozofiaj, filologiaj kaj literaturaj sciencoj, amaskomunikiloj, kaj la juraj sciencoj kaj ekonomiko.

* Kategorio Libera Universitato Maria SS. Assunta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 636899
* GND: 1232347-0
* LCCN: n95031976
* VIAF: 132587085
* ISNI: 0000 0001 1956 0575
* SUDOC: 052512584
* BNF: 13559865f
* NKC: xx0250806
 |
La **Internacia Komisiono de Juristoj**, (angle *International Commission of Jurists*, akronime **ICJ**), estas neprofitcela kaj politike sendependa internacia organizaĵo konsistanta el asocio de juristoj. La organizaĵo laboras por homaj rajtoj kaj la principoj de regado de la leĝo kaj jurŝtato tra la mondo. La ICJ sendas observantojn al procesoj kie la jurŝtato estas en risko kaj faras lobiadon kontraŭ registaroj kaj internaciaj organizaĵoj, kiel ekzemple UN kaj la Konsilio de Eŭropo. La organizaĵo ankaŭ publikigas revuojn kaj gazetarajn komunikojn.

La sidejo de la Internacia Sekretariejo troviĝas en Ĝenevo. La ICJ konsistas el 60 eminentaj juristoj de malsamaj landoj kaj ĝia laboro por homaj rajtoj ricevis larĝan internacian rekonon. La ICJ respondecis pri la Deklaracio de Delhio kie 185 juristoj de 53 malsamaj landoj renkontis en 1959 en Nov-Delhio por produkti deklaracion koncerne la principojn de la juĝistaro. La membroj de la komisiono ne reprezentas la landojn, de kiuj ili venas, sed kunlaboras en la komisiono por "la subtenado de la jurŝtato kaj la jura protekto de homaj rajtoj". Hodiaŭ, la ICJ havas ĉirkaŭ 80 naciajn sekciojn kaj filiigitajn ne-profitajn organizaĵojn en reto kiu etendiĝas tra la mondo. Surbaze de la jura kaj jura fokuso de la organizaĵo, la membroj de tiuj sekcioj kaj organizaĵoj estas plejparte advokatoj aŭ jurstudantoj .

Historio
--------

La ICJ estis fondita en 1952 en Berlino memore al la okcidentgermana juristo Dr Walter Linse kiu laboris por homaj rajtoj. Interalie, li estis prezidanto de la asocio Libera Germanaj Juristoj. La 8-an de julio 1952, Walter Linse estis arestita fare de la orientgermana spionagento kiuj alportis lin al la spionservo de Sovetunio , la KGB , kie li estis akuzita je spionado kaj kontraŭsovetia propagando kaj ekzekutita jaron poste malgraŭ protestoj kaj oficialaj pledoj de, inter aliaj, tiama kanceliero Konrad Adenauer. Ĉi tio kondukis al grupo de advokatoj fondi organizaĵon kies celo estas defendi homajn rajtojn per jura certeco .

La nuna ICJa Prezidanto estas Profesoro Robert Goldman. Eksaj Prezidantoj inkluzivas Sir Nigel Rodley (2012-2017), eksa membro de la UNa Homa Rajta Komitato, Profesoro Petro Nikken (2011-2012) kaj Mary Robinson (2008-2011), la eksa UN Alta Komisionestro por Homaj Rajtoj kaj Prezidanto de Irlando.

Por plia legado
---------------

* William Korey.  (2001) *NGOs and the Universal Declaration of Human Rights: a Curious Grapevine*. Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-23886-X.

* Howard Tolley.  (1994) *The International Commission of Jurists: Global Advocates for Human Rights*. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3254-2.

Referencoj
----------

1. ↑  "ICT Light of Truth Award ceremony brings together eminent individuals with historic connection to Tibet",  *International Campaign for Tibet*, 15 April 2013.

 Arkivigite je 2013-05-12 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 840260
* GND: 1006011-X
* LCCN: n80062909
* VIAF: 127489564
* ISNI: 0000000404013140
* SUDOC: 026480913
* BNF: 11872144h
 |
La **melhundo** (germanaj nomoj: *Dackel* (sudgermane), *Teckel* (nordgermane) aŭ *Dachshund* (tutgermana); germandevena angla nomo: *Dachshund* - Dachs "melo", Hund "hundo") estas longa hundoraso kun mallongaj kruroj. Ĝi estis uzita kaj fariĝis raso en Germanio por ĉasi melojn kaj aliajn ĝenulojn loĝantajn en ternestoj. Normale plenkreska melhundo pezas de kvin ĝis dek kilogramojn. Tipa melhundo de speco maketo pezas malpli ol kvin kilogramojn kaj estas multe pli malgranda ol la aliaj melhundoj.

Ŝerce ili estas nomataj *kolbasohundoj*, ĉar ili aspektas kiel kolbaso kun kruroj. Melhundoj estas lojalaj kaj petolemaj hundoj, konataj por dispozicio ĉasi malgrandajn bestojn kaj birdojn.

Oni teoriumis, ke la malfruaj radikoj de la melhundo devenas el antikva egiptio kie gravaĵuroj montris ĉasantajn hundojn kun mallongaj kruroj. Sed, en ĝia moderna enkarniĝo, la melhundo estas kreaĵo de eŭropaj hundobredistoj kaj inkluzivas elementojn de germaniaj, franciaj, kaj angliaj hundoj kaj terhundoj. Melhundoj kutimis en reĝaj kortumoj tra tuta Eŭropo, inkluzive de tiu de Reĝina Viktoria de Britio kiu aparte enamiĝis al tiu raso.

La unuaj kontrolataj mencioj de la raso troviĝas en libroj verkitaj en la frua parto de la 18-a jarcento. Antaŭ tiuj ekzistas mencioj de "melo-hundoj" aŭ "truaj hundoj". Sed tiuj plej probable aludas al celoj kaj ne specifaj rasoj. La originalaj germaniaj melhundoj estis pli grandaj ol la moderna normala variaĵo (laŭ plana amplekso) kaj pezis de 14 ĝis 18 kilogramoj. Ĉi tiuj originalaj melhundoj havis aŭ rektajn aŭ malrektajn krurajn variaĵojn. La moderna melhundo devenas de la malrekt-krura variaĵo.

La raso estas konata pro sia kapableco ekstermi melojn; melhundoj estas uzataj por ĉasi kuniklojn kaj vulpojn, lokalizi vunditajn bestojn kiel cervojn, aŭ por are ĉasi ĉasaĵon tiel grandan kiel apron.

Variaĵoj
--------

La Internacia Cinologia Federacio distingas 3 specojn de melhundoj depende de la haroj:

* mallonghara
* longhara
* malglathara

Krome, oni distingas 3 specojn de grandeco:

* melhundo - ĝis 9 kg, brustomezuro ekde 35 cm
* nana melhundo - 3 ĝis 6 kg, brustomezuro 30-35 cm
* kunikla melhundo - ĝis 2,5 kg, brustomezuro ĝis 30 cm

Do, oni distingas 9 variaĵojn de melhundoj.  

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Melhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Melhundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rasa normo nr-o. 148 de la FCI: Melhundo (PDF-dokumento)
* Arkivigite je 1999-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-10-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2000-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2000-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
***Manush Patrika*** [manuŝ patrika] (bengale মানুষ পত্রিকা, IAST: *Mānuṣa Patrikā*) estas bengallingva taggazeto eldonata de Agartalo, la ĉefurbo de la barata ŝtato Tripuro. Ĝin starigis en 1952 Kamala Ranĝan Talapatra, kiu servis kiel redaktoro dum pli ol 50 jaroj. Lia filo, nome Prijabrata Talapatra, estas la nuna redaktoro. Ties cirkulado estas plejparte limigita al Tripuro; ekster Agartalo, ĝi cirkulas en la urboj Biŝalgar, Kovai, Udaipur, Darmanagar, Kailasahar, Belonia kaj Teliamura.[*mankas fonto*]

Historio
--------

*Manush Patrika* komencis kiel ĉiusemajna kaj en 1974 ĝi transformiĝis en tagĵurnalon.[*mankas fonto*] Ĝi estas unu el la plej malnovaj tagĵurnaloj de Tripuro. *Manush Patrika* estas la kvara plej cirkulanta taggazeto en Tripuro, kun cirkulado de ĉirkaŭ 14 154 kopioj laŭ enketo farita de NEDFI.

Referencoj
----------

1. ↑   Manush Patrika - About us. Alirita 3-a de novembro 2021.
2. ↑   NEDFI survey - Mass Communication. Arkivita el la originalo je 2010-04-03.

 Arkivigite je 2010-04-03 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2010-04-03. Alirita 2023-03-03.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Manush Patrika en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813158
 |
**Władysław Bortkiewicz** (ruse: *Владислав Иосифович Борткевич*, germane: *Ladislaus Bortkiewicz*; naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1868 en Peterburgo, mortis la 15-an de julio 1931 en Berlino) – pola matematikisto aganta en Germanio, unu el kreintoj de la moderna matematikia statistiko, signife kontribuinta al esploroj pri Poasona probabla distribuo.

Vivo
----

Lia patro estis Józef Bortkiewicz, kaj la patrino Helena Bortkiewicz el domo Rokicka. Józef Bortkiewicz, pola nobelo, servis en la rusa armeo en grado de kolonelo, estis lekciisto pri artilerio kaj matematiko en armea altlernejo. Verkis kelkajn lernolibrojn pri matematiko, ekonomiko kaj librotenado.

Bortkiewicz finis studojn pri juro en Peterburgo en 1890, kaj poste studis statistikon kaj politikan ekonomikon en Strasburgo. Li doktoriĝis en Universitato de Göttingen en 1893. En 1897 revenis al Peterburgo kaj eklaboris en Direkcio de Fervojo. En la jaroj 1899–1900 krome laboris kiel instruisto en Liceo je la nomo al Aleksandro la 1-a. En 1901 estis engaĝita kiel eksterordinara profesoro de statistiko kaj politika ekonomiko en Humboldt-Universitato en Berlino kaj reston de la vivo pasigis en Berlino.

Li ĉefe okupiĝis pri aplikoj de matematika statistiko al esploroj pri demografio kaj natursciencoj. Lia plej grava laboraĵo estis publikaĵo *Leĝo pri etaj nombroj*, en kiu analizis nombron de mortigaj piedbatoj de soldatoj fare de ĉevaloj en prusa kavalerio kaj surbaze de kolektitaj donitaĵoj dum 20 jaroj el 14 korpusoj de kavalerio pruvis ke ĝi estas konforma kun la Poasona distribuo.

Li ankaŭ aplikis matematikan statistikon al esploroj de radioaktiveco.

En politika ekonomiko provis modifi teorion de Karl Marx. Membro de pluraj sciencaj societoj, interalie de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj, Reĝa Statistika Societo, Asocio de Amerikaj Statistikistoj kaj Internacia Statistika Instituto. Li estis amikiĝinta kun alia pola sciencisto el la berlina universitato, profesoro Aleksander Brückner (aŭtoro de "Historio de Pola Kulturo").

Eksteraj ligiloj
----------------

* John J. O’Connor, Edmund F. Robertson, Ladislaus von Bortkewitsch, en: MacTutor History of Mathematics archive

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614790
* GND: 130266884
* LCCN: n81077122
* VIAF: 68990041
* ISNI: 0000 0001 1098 1699
* LIBRIS: 351541
* SUDOC: 031597858
* BNF: 122781651
* NLA: 35020441
* NDL: 00433911
* BIBSYS: 4016385
 |
**West Point** estas militistara fortikaĵo ĉe la flanko de la rivero Hudsono en la ŝtato Novjorkio. La loko por konstruo de la fortikaĵo estis elektita de George Washington, kaj la fortikaĵoj estis projektitaj de la pola militisto Tadeusz Kościuszko en 1778. Generalo Washington opiniis, ke West Point estis la plej grava defenda pozicio sur la tuta nordamerika kontinento. Altaj montetoj super meandroj de la rivero permesis al la Usona Terarmeo la tutan kontrolon de la trafiko sur la rivero dum la Usona Milito de Sendependeco. 

Krome oni metis grandan ĉenon por bloki la britajn militŝipojn, supozante ke la ŝipoj devus halti, kaj kanonoj, situantaj ĉe montoj, forpafus ilin. La britoj neniam provis trapasi tie, tamen spertuloj kredas nun ke la ĉeno ne estus sukcesinta favore al la revolucianoj. 

En 1802, la Usona registaro starigis la lernejon *United States Military Academy* (Usona Militista Altlernejo) ĉe West Point, por ke la lecionoj de militoj transirus de generacio al generacio. Tio naskis favorajn rezultojn por Meksika-Usona Milito de 1848, la Hispana-Usona Milito de 1898, la Unua mondmilito kaj la Dua mondmilito. Dum la Usona Interna Milito, generaloj kaj oficiroj de West Point regis ambaŭ flankojn kaj la gvidantoj de la uniistoj kaj la konfederacianoj estis egalaj; aliaj faktoroj venkigis la union super la ribelo. Multaj el la plej famaj generaloj kaj eĉ prezidantoj de Usono studis ĉe West Point: William Tecumseh Sherman, Douglas McArthur, kaj Norman Schwarzkopf. Verkisto kaj poeto Edgar Allan Poe forlasis la altlernejon antaŭ fino de la studjaro (estus fininta en 1834).

Diplomitoj
----------

(kun forlasjaro de la altlernejo)

* generalo Robert E. Lee (1829)
* generalo Ulysses S. Grant (1843)
* generalo Thomas Jonathan Jackson (1846)
* generalo John Pershing (1886)
* generalo George S. Patton (1909)
* generalo Dwight Eisenhower (1915)
* kolonelo Buzz Aldrin astronauta (1951)
* generalo Wesley Clark (1966)
* generalo David Petraeus (1974)

Konindaj naskiĝintoj en la urbo
-------------------------------

* Howlin' Wolf

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* West Point en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio West Point en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 4570
* LCCN: n79074300
* VIAF: 133396889
* ISNI: 0000000122872270
* SUDOC: 032222998
* BNF: 12329538m
* NKC: kn20050506055
 |
**Władysław Pobóg-Malinowski** (naskiĝis la 23-an de novembro 1899 en Arĥangelsko, mortis la 21-an de novembro 1962 en Ĝenevo) – leŭtenanto de artilerio de Pola Militistaro, historiisto.

Vivo
----

Partoprenanto de pola-bolŝevika milito dum kiu vundiĝis. Post la milito soldatservis laŭvice en la 21-a Regimento de Kampa Artilerio en garnizono Krakovo (1923), Distrikta Korpusa Komandejo en Krakovo (1924), la 12-a Regimento de Kampa Artilerio Złoczów (nun Zoloĉivo en Lviva provinco) (1928) kaj Militista Historia Oficejo en Varsovio (1929). Maje 1922 estis konfirmita en la rango de leŭtenanto, ekde junio 1919, en korpuso de artileriaj oficiroj. Li soldatservis, studis polan lingvon kaj samtempe frekventis al Lernejo de Politikaj Sciencoj. De 1931 iĝis estro de Historia-Scienca Fakultato en Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj. En 1934 estis rezerva oficiro de la 1-a Regimento de Plejpeza Artilerio en Góra Kalwaria. Ekde 1939 en Francio, kie partoprenis francan rezistan movadon. En la jaroj 1944–1945 estis kunkreinto kaj unu el du ĉefaj redaktoroj de pola sekcio de Franca Radio. Post la dua mondmilito restis inter elmigrantaro.

Aŭtoro de pluraj laboraĵoj pri la nuntempa historio de Pollando. En la jaroj 1929–1934 estis redaktoro kaj eldonisto de la unua serio 10-voluma de *Skribaĵoj – Paroloj – Ordonoj de marŝalo Józef Piłsudski*. Lia plej grava verko estis *Plej nova politika historio de Pollando*, eldonata en Parizo (1953) kaj Londono (1956-1960) kaj en Pollando, ekster cenzuro, aperis en la jaroj 1963-1967 kaj en 1990.

Elektita bibliografio
---------------------

* *Najnowsza historia polityczna Polski* (Plej nova politika historio de Pollando)
* *Akcja bojowa pod Bezdanami 26.IX.1908* (Batala entrepreno apud Bezdany Vilnius (subdistrikto) la 26-an de septembro 1908)
* *Narodowa Demokracja, 1887–1918* (Nacia Demokratio)
* *Fakty i dokumenty* (Faktoj kaj dokumentoj), du volumoj de granda (planata 6-volume) biografio de Józef Piłsudski.
* *Polska i Polacy w cywilizacji świata* (Pollando kaj poloj en civilizacio de la mondo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Władysław Pobóg-Malinowski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivo de Władysław Pobóg-Malinowski en kolektoj de Istituto Piłsudski Arkivigite je 2010-03-31 per la retarkivo Wayback Machine