recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La altŝip-duonĝemelaj ŝipoj Sagres kaj Gorch Fock (II)
**Ĝemela ŝipo** aŭ **fratina ŝipo** estas termino el la ŝipveturado kaj estas la nomo por du ŝipoj kiuj estas identaj aŭ havas grandajn konformaĵojn.

Por la nocio *ĝemela ŝipo* ekzistas du eksplikoj. En la konversacia lingvo, ĝemela ŝipo signifas ke estas grandaj similecoj inter unu aŭ pluraj ŝipoj, kiel ili devenas el unu parencaro. En la fakula lingvo, tiu termino nur povas esti uzata se ŝipo reale estas el tiu klaso kaj grandparte konformas kun la originaj konstruplanoj ĉe kio la esencaj karaterizaĵoj estas konformaj. Se ekzistas grandaj devioj ene de konstruserio, oni parolu pri duonĝemela ŝipo. 

La plej granda kostero en la ŝipkonstruado estas la konstrua kaj planiga fazo. Per uzado de la samaj konstruplanoj ĉe pluraj ŝipoj oni povas redukti la kostojn (sinergio-efekto). Krom tio la konstruado fariĝas pli simpla pro normigo. Fine ankaŭ la anstataŭigaj partoj por riparoj estas pli malmultekostaj se oni konstruas ili en etaj serioj. 

La plej famaj ĝemelaj ŝipoj estas la RMS *Titanic*, la RMS *Olympic* kaj la HMHS *Britannic*.
**József Bayer** [jOĵef bAjer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bayer József** estas hungara filozofo, politologo, bibliotekisto, profesoro, rektoro, membro de Hungara Scienca Akademio (2010).

József Bayer  naskiĝis la 1-an de marto 1946 en Pilisszentiván.

Biografio
---------

József Bayer frekventis ĉeflernejon en Debrecen inter 1967-1970, poste universitatojn en Debrecen, Budapeŝto, Frankfurt, fine en Universitato Harvard. Komence li eklaboris kiel bibliotekisto, sed en 1972 li ekinstruis en Universitato de Debrecen. Li doktoriĝis en 1975. En 1979 li eklaboris en filozofia filio de MTA, poste en politikoscienca filio. Inter 1991-1994 li estis gastoprofesoro en Vieno. Ekde 2000 li estas la unua rektoro de Altlernejo Reĝo Sigismondo. Li ricevis premion en 2005.

Verkaro (elekto)
----------------

Li verkis pli, ol 150 sciencajn artikolojn hungare, germane kaj angle.

* *Pluralizmus* 1985
* *Schock der Freiheit* 1993
* *Politika és társadalom* (Politiko kaj socio) 2002
* *From Transition to Globalization* 2007

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografieto hungare
* biografio kun verkolisto
* membiografio Arkivigite je 2007-06-07 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio József Bayer (filozofo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 426463
* GND: 170417891
* LCCN: n85255163
* VIAF: 61591847
* ISNI: 0000 0001 2135 6936
* SUDOC: 03052797X
* BNF: 12192498m
* NKC: jx20080307005
 |
**Peña Sagra** [penja sagra] estas 16-kilometra montoĉeno en Kantabrio (norda Hispanio).
Ĝi estas natura limo inter la alta sudokcidenta parto de la valo de rivero Nansa (en Liébana, kie fluas la rivero Deva) kaj la municipo Polaciones. Ĝi havas tre krutajn montojn. La vala komarko Liébana estas interspaco inter la montaro Picos de Europa kaj Peña Sagra. Estas geodezia vertico en la monto Cantu Traspeñuela. La tuta areo de la montaro estas Protektita birda areo.

Kelkaj historiistoj pensas, ke la monto Medulio (ŝirmejo de kantabroj en la fino de la Kantabraj militoj kontraŭ la Romia Imperio) estis ie en Peña Sagra.

Kirko *Virgen de la Luz*
------------------------

Ĉe la monto Cuernón, je alteco de 1340 m, estas kirko Virgen de la Luz (*Virgulino de la lumo*), kiu estas patrono de Liébana kaj Polaciones. Karese oni nomas la virgulinon *La Santuca* (la sanktulino). Ĉiujare la 24-an de aprilo oni procesie marŝas kun ĝia figuro ĝis la vilaĝo Somaniez kaj la sekvan tagon oni iras ĝis la vilaĝo Aniezo. De tie la 2-an de majo la procesio plu iras ĝis la Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana, trairante diversajn vilaĝojn de Liébana. La vesperon la virgulino revenas al Aniezo kaj post du tagoj ĝi revenas en la kirkon de Peña Sagra.

Plej altaj montoj
-----------------

**Kvin plej altaj montoj en Peña Sagra**| Nombre | Alto (m) | Elstareco (m) |
| --- | --- | --- |
| Cuernón de Peña Sagra | 2.048 | 930 |
| Mesa la Juncá / La Yuncá | 1.964 | 77 |
| Cuetu Cucón | 1.948 | 130 |
| Mesa Venceju | 1.939 |  |
| Pico Paraes | 1.934 | 119 |

Referencoj
----------

1. ↑  Instituto Geográfico Nacional: vértices geodésicos. Peña Sagra[*rompita ligilo*]
2. ↑  Mendikat.net Arkivigite je 2014-04-13 per la retarkivo Wayback Machine (Alirita la 11-an de aprilo 2014).
3. ↑  Laŭ Mendikat.net (Alirita: la 11-an de aprilo 2014).
La Araba Legio en Irako durante la Angl-Iraka Milito en 1941.
La **Araba Legio** (arabe الفيلق العربي, al-Ĝajŝ al-Arabi) estis la regula armeo de Transjordanio kaj respektive Jordanio en la unua duono de la 20a jarcento.

Historio
--------

Ĝi estis formita de la kolonia brita administrado en la 1920-aj jaroj, kunigante fortojn kiuj estis servintaj por la Otomana Imperio kun aliaj arabaj, kiuj estis estritaj de britaj oficiroj. La Legio formiĝis kiel polico por pluteni la ordon inter la triboj de Transjordanio kaj por protekti la gravan ŝoseon Jerusalemo-Amano.

En 1939, John Bagot Glubb, plej konata kiel Glubb Paŝa, iĝis komandanto de la Legio kun la generalo Abdul Kadir Paŝa Al-Ĝundi kiel helpokomandanto; tiele la Legio iĝis la araba armeo plej bone trejnita.

Dum la Dua Mondmilito, la Araba Legio partoprenis en la brita militklopodo kontraŭ la fortoj de la Akso en la Fronto de Mediteraneo kaj Mezoriento. Tiam ties fortoj estis pliiĝantaj al 1 600 homoj.

La Araba Legio partoprenis aktive en la Arab-israela milito de 1948. El totalo de iom pli ol 6 000 soldatoj, la milita truparo de la Araba Legio konsistis el 4 500 homoj en kvar batalionoj kun tankoj kaj helpo trupoj.

Finfine la fortoj integriĝis en la estontaj Militaj Fortoj de Jordanio.

Referencoj
----------

1. ↑   Avi Shlaim (2007), Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace, Allen Lane, ISBN 978-0-7139-9777-4, p. 17

Bibliografio
------------

* Dupuy, Trevor N, Elusive Victory, The Arab-Israeli Wars, 1947–1974, Hero (1984)
* Glubb, John Bagot, The Arab Legion, Hodder & Stoughton, London (1948)
* Roubicek, Marcel, Echo of the Bugle, extinct military and constabulary forces in Palestine and Trans-Jordan 1915, 1967, Franciscan (Jerusalem 1974)
* Avi Shlaim (2007). Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace, Allen Lane. ISBN 978-0-7139-9777-4
* P.J. Vatikiotis, (1967). Politics and the Military in Jordan: A Study of the Arab Legion, 1921-1957, New York, Praeger Publishers. ISBN
* The Arab Legion (Men-at-arms) (Paperback) de Peter Young, 48 pages, Osprey Publishing (15 Jun 1972) ISBN 0-85045-084-5 and ISBN 978-0-85045-084-2

* Kategorio Araba Legio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 583676
* GND: 4596826-3
* LCCN: n84228555
* VIAF: 158332064
* SUDOC: 032107617
 |
En matematiko kaj statistiko, **probablodistribuo** aŭ **probablodenso** estas asigno de probablo al ĉiu intervalo de la reelaj nombroj, tiel ke la probablaj aksiomoj estas kontentigita. En teknika terminoj, probablodistribuo estas probablo kies domajno estas la Borela algebro sur la reelaj nombroj. La probablodistribuo indikas, kiel la probableco dividiĝas inter la eblaj *hazardaj rezultoj*, aparte la eblaj rezultoj de hazarda variablo.
La statistiko kvante mezuras la hazardon kaj estas la teoria kontraŭparto de la empiria oftecodistribuo, kiu rezultiĝas el analizo de reale havigitaj mezuraj rezultoj.

Unu el multaj aplikoj de probablodistribuo estas pritakso de riskoj en la asekura industrio.

Probablodistribuo estas speciala okazo de la pli ĝenerala nocio de probablo, kiu estas funkcio kiu asignas probablojn, kontentigantajn la aksiomojn de Kolmogorov, al mezureblaj aroj de mezurebla spaco.

Ĉiu hazarda variablo donas probablodistribuon, kaj ĉi tiu distribuo enhavas plejparton de la grava informo pri la variablo. Se *X* estas hazarda variablo, la korespondanta probablodistribuo asignas intervalo [*a*, *b*] la probablon Pr[*a* ≤ *X* ≤ *b*], kio estas la probablo ke la variablo *X* estos prenos valoron en la intervalo [*a*, *b*].

Klasifiko
---------

Eblas diferencigi inter **malkontinuaj distribuoj**, kiuj koncentriĝas pri kalkuleblaj rezultoj, kaj **kontinuaj distribuoj**, kiuj kovras grandajn areojn kaj ĉe kiuj unuopaj konkretaj punktoj havas la probablecon {\displaystyle 0}. Ekzemploj por malkontinuaj distribuoj estas la *binoma distribuo* kaj la *hipergeometria distribuo*, kiuj priskribas la probablon de elpreno de aĵeto el vazo, sen ke oni remetas la aĵeton post la elpreno, kaj kun remeto de la aĵo en la vazon. Ekzemplo de kontinua distribuo estas la Gaŭsa distribuo.

Referencoj
----------

1. ↑   Probabl/o/distribu/o (esperante). *Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2020*.

Vidu ankaŭ
----------

* Kontinua unuforma distribuo
* Mezurebla spaco
* Normala distribuo
* Probablo

  

* Kategorio Probablodistribuo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Erika Balogh** [balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balogh Erika** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, universitata instruisto.
Erika Balogh  naskiĝis la 12-an de septembro 1958 en Kiskunfélegyháza.

Biografio
---------

Erika Balogh akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1981. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Thália (Budapeŝto). Post jaroj ŝi ne ligiĝis al trupoj, sed ŝi ricevis rolojn en Nacia Teatro (Szeged) kaj en aliaj teatroj. Ŝi havis konstante rolojn ankaŭ en filmoj. En 1995 ŝi ekinstruis en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto). Inter 1998-2008 ŝi apartenis al Teatro de Kecskemét, poste ŝi revenis al Nacia Teatro de Szeged. Ŝi ricevis premiojn inter 2005-2012. Ŝi havas edzon.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Molnár: *Liliom - Muskátné*
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (virina ĉefrolo)
* József Katona: *Bánk bán* - Gertrudis
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - S-ino Capulet

Kinejaj filmaj taskoj (elekto)
------------------------------

* *Gyertek el a névnapomra* (1983)
* *Szamba* (1996)
* *A hét nyolcadik napja* (2006)

Televiziaj filmaj taskoj (elekto)
---------------------------------

* *Cigánykerék* (1976)
* *Gyémántpiramis* (1986)
* *Ligeti legendák* (1996)
* *Jóban Rosszban* (serio, 2005)

Aliaj roloj
-----------

Hungaraj voĉoj en filmoj ekzemple de Sharon Stone, Uma Thurman, Pamela Anderson, Claudia Black, Erika Eleniak, Emmanuelle Seigner, Monica Bellucci, Monica Potter, Meg Ryan

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* propra paĝo

* Kategorio Erika Balogh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Arta bildo de la kosmoveturilo *Mars Global Surveyor* orbitanta super Marso.
***Mars Global Surveyor*** (Marsa Tutmonda Mezuristo) estas misio de NASA cele al studo de la planedo Marso detale pere de variaj sciencaj instrumentoj altnivelaj. La misio estis la unua dum 20 jaroj kiuj alvenis sukcese al la nomita "ruĝa planedo". Dum sia unua jaro kaj duono ĝi zorgis por fazo de aerbremsado konsistanta en akirado de la definitiva orbito tra pasado tra la supraj tavoloj de la marsa atmosfero kaj tiel bremsi sian rapidon ĝis atingi taŭgan orbiton. Tiu periodo estis pli longa ol antaŭvidita, por ne troe damaĝi la sunpanelojn. La kosmoveturilo sekvis polusan orbiton proksiman al la surfaco kaj el tie sendis tre bonkvalitajn fotojn al Tero pri la esplorado de Marso kaj entute ĝi sendis pli da informo ol ĉiuj antaŭaj misioj kune.

La kosmoveturilo havas formon de skatolo de 1,7 x 1,17 x 1,17 metroj, kun du partoj tre bone diferencigitaj; unu por la instrumentoj kaj alia por propelo. La sunpaneloj havas enverguron de 3,5 x 1,9 m kaj havigas 980 W de energio por la instrumentoj. La parabola anteno havas diametron de 15 dm kaj etendeblan brakon de du metroj.

La misio estis financita de la NASA kaj kontrolita el la *Jet Propulsion Laboratory* (JPL) kaj de *Lockheed Martin Astronautics*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mars Global Surveyor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Mars Global Surveyor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* NASA JPL Mars Link
* NASA misio
* Mars Global Surveyor Mission Profilo de NASA's Solar System Exploration
* Global Surveyor Mission plan
* Malin Space Science Systems (bildaro)
* 04/13/07: Mars Global Surveyor: Report Reveals Reasons for Loss.
* *New Scientist*, artikolo pri ĝenerala relativisma esploro
* MGS fotoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734024
 |
La **Open Ohr Festival** (OOF; angle *Open*: malferma, kaj germane *Ohr*: Orelo, do "Malferma-Orelo-Festivalo") sur la citadelo en Majenco (Germanio) estas junulara kulturfestivalo orientata al specialaj temoj, kiu okazas ekde 1975 ĉiujare dum pentekosto kun diskutforumoj, laborgrupoj, kabaredoj, koncertoj kaj tendaro.

*Open Ohr* patrona asocio
-------------------------

Geamikoj de la festivalo kuniĝis al la ĝeneralutila *Open-Ohr*-asocio en septembro de 1995, post kiam la konservativaj partioj dubis pri la festivalo dum la magistratkunsido de Majenco. La celo de la asocio estas la konservado de la *Open Ohr* kiel politika kulturfestivalo, la defendo de la aŭtonomio de la projektgrupo organizanta la programon, kaj la longtempa garantiado de la citadelo kiel festivalloko. La asocio laboras por pli bona financa doto de la festivalo kaj subtenas ĝin per donacoj. Cetere, la asocio volas partopreni al la kulturpolitika diskuto en Majenco.

Enhavo
------

Kiel ne-komerca, tema junulara kulturfestivalo, la *Open Ohr* oferas al la ĉiufoje 5.000-7.000 ĉefe junaj vizitantoj la okazon okupi sin intense pri aktualaj socialaj temoj dum kvar tagoj. Dum la jardekoj, la *Open Ohr* festivalo akiris reputacion de unika ekzemplo de sukcesa junularkultura laboro. 

Krom la forumoj, la teatraj respektive kabaredaj spektakloj kaj la koncertoj, jam de multaj jaroj ankaŭ ekzistas infanprogramo. Dum kvar tagoj oni povas spekti ĉirkaŭ 300 geartistojn de muziko, teatro, kabaredo kaj agada arto; multaj okazas paralele.

Temoj
-----

La temo ŝanĝiĝas ĉiujare:

La titolo de la 31a *Open Ohr* festivalo en 2005 estis: "Aktsigno XX nesolvita - pri malgrandaj kaj grandaj diferencoj. Virinoj - Kio (ne) estas atingita?"

La titolo de la 32a *Open Ohr* festivalo en 2006 estis: "Privata afero!"

La titolo de la 33a *Open Ohr* festivalo en 2007 estis: "Timi... timigas."

La titolo de la 34a *Open Ohr* festivalo en 2008 estis: "Pri la konsumo kaj aliaj necesoj."

La titolo de la 35a *Open Ohr* festivalo en 2009 estas: "Ĉielo, pugo kaj tvirno" (germana sakraĵo). La temoj estas kredo, religio kaj ideologio.

Laŭ la organizantoj, ili prezentas ĉiujare ĉirkaŭ 100 gereferantojn el kampoj de politiko, kulturo, scienco kaj ekonomio.

Ligiloj
-------

* openohr.de - Oficiala retpaĝo
* myspace.com/openohr - Retpaĝo de la *Freie Projektgruppe* kun permanente aktualigitaj informoj pri la venonta festivalo kaj antaŭaj aranĝoj
* Open-Ohr-Verein - Ĉiuj informoj pri la *Open Ohr* asocio
Koordinatoj: 50° 07′ 29″ N 17° 38′ 19″ O﻿ / ﻿50.12472 °N, 17.63861 °O﻿ / 50.12472; 17.63861 (mapo)

**Krásné Loučky** (germane *Schönwiese*, pole *Krasne Łączki*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Krnov en distrikto Bruntál. Ĝi troviĝas proksimume 5,5 km nordokcidente de Krnov sur rivero Opavice. Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Šumperk - Krnov kaj ŝoseo I/57. Vivas ĉi tie 573 loĝantoj (2021). En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 211 adresoj.

Al la loka parto Krásné Loučky apartenas ankaŭ Kobylí kaj Chomýž.

**Krásné Loučky** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 7,47 km².

Geografio
---------

Parto de la municipo etendiĝas en nordokcidenta direkto de urbo Krnov, sur la dekstra bordo de rivero Opavice kaj proksime kun limo kun Pollando. Parto de la municipo situas en okcidenta direkto de ŝoseo I/57 kuniganta Krnov kaj Město Albrechtice. Tra Krásné Loučky trafluas rojo Kobylí potok (dekstra alfluanto de Opavice).

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1330. En la jaro 1742 la vilaĝo estis dividita inter Aŭstrio kaj Prusio. La aŭstria parto estas hodiaŭ en Ĉeĥio. La prusia parto hodiaŭ estas vilaĝo **Krasne Pole** en Komunumo Głubczyce en Pollando.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 851 |
| 1880 | 928 |
| 1890 | 1 005 |
| 1900 | 1 031 |
| 1910 | 1 225 |
| 1921 | 1 364 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 1 403 |
| 1950 | 833 |
| 1961 | 933 |
| 1970 | 838 |
| 1980 | 656 |
| 1991 | 568 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 553 |
| 2011 | 601 |
| 2021 | 573 |

Transporto
----------

Tra la vilaĝo kondukas ŝoseo I/57 kaj fervojlinio Šumperk - Krnov. Ĉirkaŭ la orienta rando de Krásné Loučky kondukas biciklista vojo Silezia magistralo (parto de reto de biciklistaj vojoj Opavice). La ponto en la polan vilaĝon Krasne Pole estas de la fino de la dua mondmilito disrompita.

Galerio
-------

* RojoRojo
* DomoDomo
* Vido el Ježník al Krásné LoučkyVido el Ježník al Krásné Loučky

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Krnov (3) |
| --- |
| Krásné Loučky ~ Pod Bezručovým vrchem ~ Pod Cvilínem ~ ceteraj: Červený Dvůr ~ Guntramovice ~ Chomýž ~ Ježník ~ Kostelec ~ Mariánské Pole |

 |
Barabás Miklós Céh (Gildo Miklós Barabás) estas hungara belarto asocio en Rumanio kun sidejo en Cluj-Napoca.

Historio
--------

Originale ĝi funkciis inter 1929-1945. Dum tiu periodo ĝi organizis 11 ekspoziciojn kaj prezentis pli ol 1300 kreintaĵojn. Oni eldonis katalogojn por ĉiuj ekspozicioj kaj organizis ekspozicigvidadon. En 1942 oni organizis ekspozicion en Bistriţa kaj en 1943 du ekspoziciojn en Târgu Mureş. Inter 28-a de decembro 1941 kaj 11-a de januaro 1942 la asocio organizis ekspozicion el la verkoj de Imre Nagy. Je printempo de la jaro 1943 oni finis la konstruadon laŭ la projektoj de Károly Kós de la Belartekspoziciejo (Műcsarnok] en Cluj-Napoca .
La asocio refondiĝis en 1994 kaj ĝian unuan ekspozicion faris en 1996. La celo de asocio estis kaj estas la defendo materia kaj morala de la anoj kaj la konatigo de iliaj verkoj.

Bibliografio
------------

* Jenő Murádin : *A Barabás Miklós Céh*, Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1978.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la organizo
Baranda troviĝas en (verda) Municipo Opovo en Serbio
Municipo de Opovo
**Baranda** (ankaŭ hungare), serbe **Баранда,** estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Opovo. La hungaroj uzas ankaŭ la loknomon *Báránd*.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 52  km²
* Koordinatoj: 45°05′04″N 20°26'22″E
* Alto super marnivelo: 78 m
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 26205
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Baranda situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Timiş (kun ponto al Ĉenta).

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en 1778 apartenanta ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Ópáva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Baranda 1640 homoj, (1542 serboj, 42 ciganoj, 13 hungaroj, 10 kroatoj, 6 jugoslavianoj, 5 slovakoj, 4 rumanoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Baranda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Dumfluge.
**Virabeloj** estas masklaj mielabeloj kiuj estas la produkto de nefekundigitaj ovoj. Malkiel la ino nome laborabelo, la virabeloj nek havas pikilojn nek partoprenas en arigado de nektaro aŭ poleno. La ĉefa rolo estas pariĝi kun fekunda abelreĝino.

### Ĝeneralaj referencoj

Loper, G. M, Wolf, W. W. & Taylor, O. R (1992). "Honey bee drone flyways and congregation areas, radar observations", *Journal of the Kansas Entomological Society* **65**, p. 223–230.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Filmeto de virabeloj forpelitaj el la abelujo
* Drone Arkivigite je 2018-01-06 per la retarkivo Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rAbelo |
| --- |
| Abelkastoj | Abelreĝino | Laborabelo | Virabelo |  |
| Vivciklo | Abelsvarmo |
| Specioj | Afrikigita abelo | Mielabelo |
| Abelbredado | Abelpano | Abelvakso | Mielo |
| Ilaro | Abelejo | Abelujo | Abelfumigilo |
| Malsanoj kaj Parazitoj | Abelmorto |

 |
**Pensacola** estas havenurbo de Florido en Usono. Ĝi estas la gubernia sidejo de Escambia Gubernio, plej okcidente en la nomita Florida Patotenilo.

En 2019, la loĝantaro estis taksita en 52 975. Pensacola estas la ĉefa urbo de la **Pensacola Metropola Areo**, kiu havis proksimume 502 629 loĝantojn en 2019. Pensacola estas unu el la plej grandaj metropolaj areoj en la Golfa Marborda regiono, la plej granda inter Nov-Orleano kaj Tampo.

Ĝi estas foje konata kiel "la urbo de la kvin flagoj", ĉar laŭlonge de la historio tie oni uzis la flagojn de Hispanio, Francio, Granda Britio, Usono kaj Konfederacio (1861-1865). Tie okazis la grava batalo de Pensacola en 1781. San Agustín estaas ofte konsiderata la plej antikva urbo de Usono, sed vere Pensacola rivalas tiu. Tamen, post la kreado de la urbo, uragano mortigis multajn personojn kaj la survivintoj foriris al Santa Elena. La urbo estis rekonstruita denove en 1698.

Fonto
-----

* Vikipedio en simpla angla lingvo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773832
* GND: 4373570-8
* LCCN: n79094279
* VIAF: 158265816
* BNF: 11957268r
* NKC: ge678972
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Spálov |

Koordinatoj: 50° 38′ 01″ N 15° 18′ 41″ O﻿ / ﻿50.63361 °N, 15.31139 °O﻿ / 50.63361; 15.31139 (mapo)

**Spálov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Semily. Estas ĉi tie registritaj 77 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 81 loĝantoj.

Spálov situas en katastra teritorio **Spálov u Semil** kun areo 1,8 km².

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 297 |
| 1880 | 293 |
| 1890 | 298 |
| 1900 | 264 |
| 1910 | 230 |
| 1921 | 224 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 242 |
| 1950 | 185 |
| 1961 | 142 |
| 1970 | 116 |
| 1980 | 97 |
| 1991 | 98 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 102 |
| 2011 | 79 |
| 2021 | 81 |

Fervoja malfeliĉo
-----------------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Fervoja akcidento ĉe Spálov.
La 25-an de aŭgusto 1990 okazis proksime de Spálov al tragika fervoja akvidento. Pro kulpo de nestandarda komunikado inter du trajnsendistoj ekveturis kontraŭ si sur unu relo ŝarĝtrajno kaj motora persona trajno kun 50 vojaĝantoj. Tiu celis el Železný Brod ĝis Tanvald. Unu el la trajnsendistoj konsciis la eraron kaj klopodis rebonigi ĝin per tio, ke pertelefone petis servistaron de restoracio en Spálov, por ke ili haltigu la personan trajnon. Sed tiu preterveturis nur je kelke da sekundoj pli antaŭe. Mallongtempe post la 13-a horo proksimume 300 metroj de la vilaĝo ambaŭ trajnoj kunpuŝiĝis sur viadukto trans rivero Kamenice. Pro netravidebla arbara tereno la lokomotivestroj atingis eĉ ne malrapidigi. Preskaŭ tuj post la kunpuŝiĝo okazis ekbruliĝo de la persona trajno. La tragedion ankaŭ negative influis konstruo de la viadukto, kiu retenis elfluantan bruligaĵon kaj per tio ĝi subtenis la bruligon. Mortis 14 homoj, 1 virino estas ĝis nun nekonata kaj vunditaj estis pluaj 32 homoj. Proksimulojn kaj konatojn oni ekkonis laŭ dentoj, butonoj ktp. Kiel kulpintoj de la akcidento estis markitaj ambaŭ trajnsendistoj. Ili estis kondamnitaj al kvinjaraj punoj de forpreno de libereco.

Interesaj objektoj
------------------

* malgranda kapelo
* Tilio en Spálov
* Monumento al viktimoj de fervoja malfeliĉo
* Malgranda akva elektrejo Spálov
* Ŝoseaj pontoj ĉe Spálov

Pluaj fotoj
-----------

* Tilio en Spálov (novembro de 2011)Tilio en Spálov (novembro de 2011)
* Monumento al viktimoj de fervoja malfeliĉoMonumento al viktimoj de fervoja malfeliĉo
* Ŝoseaj pontoj ĉe SpálovŜoseaj pontoj ĉe Spálov

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Semily (4) |
| --- |
| Bítouchov ~ Podmoklice ~ Semily ~ Spálov |

 |
**Baranyaszentgyörgy** [baranjasentdjordj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. La loknomo signifas: Baranya-Sankta Georgo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 7383
* Telefonprefikso: 72

Situo
-----

Baranyaszentgyörgy situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis dum erao de turkoj en formo *Zentgerg*. Fine de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis. En 1754 germanoj el Trier refondis la komunumon. Inter 1918-1920 la serboj okupis la regionon. En 1945 la germanoj estis deportitaj al Germanio kaj alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

En Baranyaszentgyörgy migra poŝto servas, La municipa administrado okazas en Baranyajenő.

Vidindaĵo
---------

* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1775

Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando
----------------------------------------------

Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Bácsszentgyörgy | Balatonszentgyörgy | Bánokszentgyörgy | Baranyaszentgyörgy |
| Bégaszentgyörgy | Borsodszentgyörgy | Búrszentgyörgy | Dunaszentgyörgy |
| Garamszentgyörgy | Gombaszentgyörgy | Homokszentgyörgy | Iszkaszentgyörgy |
| Jászalsószentgyörgy | Jászfelsőszentgyörgy | Lajtaszentgyörgy | Mezőszentgyörgy |
| Répceszentgyörgy | Szentgyörgy | Szentgyörgyvár | Szentgyörgyvölgy |
| Szepesszentgyörgy | Tatárszentgyörgy | Tótszentgyörgy | Turócszentgyörgy |
| Tüskeszentgyörgy | Víziszentgyörgy | Zalaszentgyörgy |  |

* Kategorio Baranyaszentgyörgy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Distrikto Mór** (hungare *Móri járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér. Ĝi situas sur 2 montaro kaj ties piedoj en la nordokcidenta parto de la departemento (en la meza parto de la lando).

Distrikto Mór en Hungario
La distrikta ĉefurbo estas Mór, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo, la ceteraj 10 komunumoj estas vilaĝoj.

La areo estas 395,13 km², kie loĝas 32 894 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj (gravas la vinkulturo), bestobredadoj, iomete pri minadoj (ĉefe dum la socialismo) kaj arbaraj laboroj.

Historio
--------

Tiu distrikto daŭre funkciis jam inter 1886-1983. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

Komunumoj
---------

* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Mór**
* alia urbo: Bodajk
* vilaĝoj:
	+ Bakonycsernye
	+ Balinka
	+ Csákberény
	+ Csókakő
	+ Fehérvárcsurgó
	+ Isztimér
	+ Kincsesbánya
	+ Nagyveleg
	+ Pusztavám
	+ Söréd

Fontoj
------

* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio
**Sándor Holczreiter** [ŝAndor holcrejter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Holczreiter Sándor** estis hungara halterlevisto, olimpiano, trifoja mondĉampiono.

Sándor Holczreiter naskiĝis la 18-an de julio 1946 en Füzesabony, li mortis la 14-an de decembro 1999 en Tatabánya.

Biografio
---------

Sándor Holczreiter maturiĝis en gimnazio en 1964 en Eger. Li akiris ankaŭ masonistan licencon, baldaŭ bufedistan licencon. Li estis bufedestro en Almásfüzitő, depost fino de la socialismo li vivtenis sin el porokazaj laboroj.

### Sporta kariero

Sándor Holczreiter estis halterlevisto en Eger (1964–1966), Budapeŝto (1966–1969), Oroszlány (1969–1970), Tatabánya (1970–1974). Li estis hungara ĉampiono en 1967 kaj 1969 kaj li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1967-1972. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kun bronza medalo en pezlimo 52 kg, krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje en 1970 kaj 1971. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1974.

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814083
 |



* Portalo pri Biografio
**Baracs** (baraĉ) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Dunaújváros. Ŝajnas, la nomo estas praa hungara familia nomo.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 55  km²
* koordinatoj: 46° 54′ 58″ N 18° 52′ 35″ O﻿ / ﻿46.91611 °N, 18.87639 °O﻿ / 46.91611; 18.87639 (mapo)Koordinatoj: 46° 54′ 58″ N 18° 52′ 35″ O﻿ / ﻿46.91611 °N, 18.87639 °O﻿ / 46.91611; 18.87639 (mapo)
* Loĝantaro: 3380
* Poŝtkodo: 2426
* Telefonprefikso: 25

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo,laŭ ĉefvojo inter Budapeŝto kaj Pécs, pli proksime inter Dunaújváros kaj Dunaföldvár, la Danubo preterfluas. Aŭtoŝoseoj M6 kaj M8 estas ne tro for.

Historio
--------

Pli frue estis romiana setlejo **Annamatia**. La unua mencio devenis el 1276 en formo *"Boroch"*. La vilaĝo formiĝis en la 19-a jarcento el farmoj. La loĝantaro plej ofte laboras en Dunaújváros. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo.

Vidindaĵo
---------

La preĝejo konstruiĝis en 1858.

Ĝemelkomunumoj
--------------

* Francio Montois La Montagne, Francio
* Rumanio Szentegyháza, Rumanio

* Kategorio Baracs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Sándor Járóka** [ŝAndor jArOka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Járóka Sándor** estis hungara violonisto, komponisto, orkestrestro. Lia filo estis la samnoma Sándor Járóka (pli juna).

Sándor Járóka  naskiĝis la 16-an de februaro 1922 en Kisvárda, li mortis la 11-an de aprilo 1984 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Sándor Járóka devenis el cigana familio. Li aĝis 10, kiam li jam estis primara violonisto en cigana orkestro. Li fondis propran orkestron en 1947. Post 5 jaroj li estis orkestrestro kaj ili faris turneojn tutmonde. En 1958 li finis la turneojn kaj fondis pli novan orkestron por muzikadi en restoracioj. Tamen ekde 1971 li muzikadis kelkfoje en Usono, foje kun Katalin Karády kaj Sándor Svéd. En Detrojto li estis nomumita reĝo de la ciganaj violonistoj. Li ricevis premion en 1955.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Holdfény Szerenád
* Táncoló ujjak

Liaj filmaj roloj
-----------------

* Délibáb minden mennyiségben (1962)
* Pirosbetűs hétköznapok (1962)
* Lila ákác (1973)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Sándor Járóka (pli juna)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 646952
* VIAF: 306427572
 |
**Molamjajn** (antaŭe Mulmejn) estas signifa universitata urbego, mara havenurbo en Birmo, en subŝtato *Mon*. Ĝi estas ankaŭ distrikta ĉefurbo.

Marbordo en Molamjajn
la urba teknologia universitato
baptisma kirko en Molamjajn
katolika kirko Sankta familio en Molamjajn

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 253 734 (2014, nur la urbo mem)
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 57

Geografio
---------

Molamjajn situas 300 km sudoriente de Jangono laŭ la Andamana Maro ĉe delto de rivero. La urbego havas rande montetojn.

Historio
--------

La unua mencio okazis en 1479. Erao de la brita koloniigo komenciĝis en 1824 pro la unua birma-brita milito. Molamjajn estis la unua ĉefurbo de la tiama brita Birmo inter 1826 kaj 1852. La urbo tamen restis plu dense loĝata de britoj. Jam tiam la haveno estis grava ponto inter la proksimaj britaj kolonioj. Post la sendependiĝo en 1948 la britoj foriris, sed restis multe da domoj konstruitaj laŭ brita kolonia stilo.

Ekonomio
--------

Molamjajn komence havis rizmuelejojn. Nun la grandurbo havas du industriajn zonojn. Oni okupiĝas pri komercadoj aŭ prilaboradoj (zinkoj, pikdratoj, cementoj, nutraĵoj, tekstiloj, ŝuoj, mebloj, plastoj, aŭtaj akcesoraĵoj). En 2017 aperis la petrola kaj gasa industrioj.

Eduko
-----

Molamjajn havas 13 publikajn mezlernejojn, kvar universitatojn, du institutojn kaj kolegion.

Trafiko
-------

Flughaveno de Molamjajn havas regulajn flugojn al Jangono kaj 2013 al Tajlando. Estas ankaŭ grava fervoja ponto (ankaŭ alia ponto al la insulo) kaj stacidomo por aŭtobusoj. La haveno estis grava ne nur por la enlanda, sed ankaŭ por la internacia kargado.

Vidindaĵoj
----------

* diversaj preĝejoj, pagodoj

Ĝemelurboj
----------

* Usono Fort Wayne, Indianio, Usono (2016)

Fontoj
------

* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* (angle)
**Souvanna Phouma** [*suvana fuma*] (Luang Prabang, 7-an de oktobro 1901 - Vjentiano, 10-an de januaro 1984) estis laosa ĉefministro la tria filo de la princo Boun Khong kaj nevo de Sisavang Vong, la reĝo de Laoso. Post superaj studoj en Hanojo  kaj en Francio, li akiris diplomon de inĝeniero en publikaj konstruoj kaj revenis en Laoson en 1931. Tie li edziĝis kun Aline Allard (*alin alar*), estonta konsilantino de la Franca Unuiĝo, filino de franco kaj de laosanino.

En 1940, li fariĝis direktoro de la Publikaj Konstruoj de Laoso kaj tiel iĝis alta funkciulo de Hindoĉinio [*rompita ligilo*]. Li estis ĉefministro de Laoso dum pluraj periodoj : 1951-1954, 1956-1958, 1960, 1962-1975. Dum unua mandato de ĉefministro, li interkonsentis kun Francio, en 1953, traktaton per kiu Laoso sendependiĝis. Li strebis al politiko de neŭtraleco, paco kaj nacia unueco. La subteno de Usono al la dekstrularo fiaskigis, pro radikaliĝo, lian politikon de malfermiteco al la komunista partio Pathet Lao (Laosa Patriota Fronto), subtenata de Vjetnamo kaj Sovetio, por starigo de nacia registaro. En 1974, koratako devigis lin al longdaŭra kuracado en Francio. En 1975, post retiriĝo de Usono, Pathet Lao kaptis la povon.

* Kategorio Souvanna Phouma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255779
* GND: 137158580
* LCCN: n96067830
* VIAF: 49383562
* ISNI: 0000 0000 5512 5389
* SUDOC: 078891175
* BNF: 135303017
 |
**Élie DUCOMMUN** (La 19-an de‏ februaro 1833 - La 7-an de decembro 1906 ) estis ĵurnalisto svisa kaj pacaktivisto. Gajnis la Nobel-premion pri paco en 1902, kune kun la advokato Charles Albert Govat.

Ducommun naskiĝis en Ĝenevo kaj laboris por vivteni sin kiel helpinstruisto, lingva instruisto, ĵurnalisto kaj redaktoro. Lia unua laboro, fininte sian mezlernejan edukadon en la aĝo de 17 jaroj, estis kiel privata instruisto en riĉa familio en la saksa regiono de Germanio, kie li ekregis la germanan lingvon. Li servis kiel interpretisto por la Federacia Prezidanteco de Svislando de 1873 ĝis 1869. En 1867 li estis unu el la fondintoj de la Ligo por Paco kaj Libereco (france: *Ligue de la paix et de la liberté*), kvankam li daŭre vivtenis sin kaj eĉ funkciis kiel sekretario de la ŝtalentrepreno Jura-Simplon ekde 1873-1891.

En 1891 li estis nomumita la unua direktoro de la Internacia Oficejo de la Paco, kiu fariĝis la unua neregistara pacorganizo. Li rifuzis esti pagita pro sia laboro en la organizo kaj asertis, ke li volas plenumi ĝin nur pro ideologiaj kialoj. Liaj organizaj kapabloj kontribuis al la sukceso de la organizo. En 1902 li ricevis la Nobel-pacpremion kaj daŭre funkciis kiel la direktoro de la organizo ĝis sia morto en 1906.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Élie Ducommun** en Vikimedia Komunejo
**Sovaĝa blankulo** (**ruse *Белый дикарь***, [Belij Dikarj]) estas ruslingva sciencfikcia rakonto de sovetia verkisto Aleksander Belajev pri supozebla praa antaŭhistoria homo travivinta ĝis nuna tempo (jetio).

La rakonto estis unuan fojon publikigita en 1926 kaj apartenas al unuaj verkoj de Belajev.

Enhavo
------

Riĉa industria posedanto promenante en Parizo kun sia edzino *Klotilda* renkontas strangan junulon: li neatendite forĵetis kaj disŝiris birdeton-plumaĵon de sur ĉapelo de Klotilda. Profesoro *Linkorn* petas al *Klotilda* ne komenci juĝprocezon. Li konatigas ŝin kun lia taglibro. Evidentiĝas ke la profesoro vojaĝante sur Himalajo trovis sovaĝan blankrasan junan viron-kromanjonon kaj savis lin de urso; li nomis la homon *Adam* kaj forveturis al Parizo. *Adam* aspektas simile al nuntempaj homoj sed estas pli forta. Li sukcese lernas francan lingvon, ekuzis veston kaj manĝilojn, okupiĝis pri sportludoj kaj stiras aŭtomobilon. *Klotilda* loĝigas lin en ŝia hejmo (tio poste kaŭzas multajn problemojn).

*Adam* poiome akceptis urban vivmanieron. Tamen li ofte kaŭzas skandalojn. En teatro li penas savi Dezdemonon de Otelo, li okazigas pogromon dum solena vespero de siaj mastroj. Samtempe li revas pri reveno al forlasitaj de li montoj. Li konvinkis nevon de la mastro forlasi Parizon kaj foriri al Alpoj.

Tiatempe *Adam* estas jam vaste konata en Parizo. Polico persekutas lin. *Adam* estas kaptita kaj malliberigita. Li ne povas travivi en urba malpura aero kaj rapide mortis pro tuberkulozo. Lia morto ĝojigas sciencistojn: ili detale esploras ilian korpon kaj lia ostaro estas almetita en muzeo kiel *Homo Himalajus*.

Roluloj
-------

Ĉefaj roluloj de la verko estas jenaj:

* **Bernard de Trua** — riĉa industria posedanto
* **Klotilda** — lia edzino
* **Anatol** — knabo, nevo de Bernard
* **Avgust Linkorn** — profesoro de Sorbono
* **Adam** — sovaĝa homo trovita de profesoro Linkorn en Himalajo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sovaĝa blankulo[*rompita ligilo*] (ruse)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 511650
 |
La ***Sunset Cafe***, konata ankaŭ kiel *The Grand Terrace Cafe*, estis fama ĵaza klubo en Ĉikago, Ilinojso, Usono, funkcianta dum la 1920-aj, 1930-aj kaj 1940-aj jaroj. Ĝi estis unu el la plej gravaj ĵazkluboj de Usono, ĉefe dum la periodo inter 1917 kaj 1928 kiam Ĉikago iĝis kreiva ĉefurbo de ĵaza plinovigo kaj denove dum la apero de *bebop* en la komenco de la 1940-aj jaroj. El ties fondo, tiu klubo estis rareco kiel rifuĝejo apartita el rasa diskriminacio, ĉar la Sunset Cafe estis integraĵo de "Black and Tan" klubo kie afrik- kaj eŭrop-usonanoj, kin aliaj etnoj, povis miksiĝi libere sentime de malakcepto. Multaj gravaj muzikistoj disvolvigis siajn karierojn ĉe la Sunset/Grand Terrace Cafe.

Ĝi estis posedaĵo de la administranto de Louis Armstrong nome Joe Glaser, kaj en ĝi ludis ekzemple Louis Armstrong, Cab Calloway, Johnny Dodds, Bix Beiderbecke, Jimmy Dorsey, Benny Goodman, Gene Krupa kaj ĉefe Earl "Fatha" Hines kaj la membroj de lia orkestro: nome Billy Eckstine, Dizzy Gillespie, Charlie Parker kaj Sarah Vaughan.
**Kodo** (en hispana **Codo** [KOdo]) estas municipo de Hispanio, en la komarko Belĉita Kampo, en la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). Ĝia areo estas 11,36 km², kaj estas 46 km for Zaragozo je alteco de 342 metroj super maro. Ĝia averaĝa jara temperaturo estas 15,1 ºC kaj averaĝa jara precipitaĵo estas 370 mm.

Geografio
---------

Panoramo.
Codo estas malgranda municipa teritorio en la nordoriento de la komarko Belĉita Kampo kiel enklavo ene de la ampleksa municipa teritorio de Belĉito, kio estas fakte la ĉefurbo de la komarko. La loĝloko estas je 48 km de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 342 msm. Ĝi estas tute apud Belchite (7 km sudokcidente), dum nordoriente estas Quinto ĉe la bordo de la rivero Ebro.

Historio
--------

La preĝejo.
Murpentraĵo pri Benjamín Jarnés.
En Varella Castellar estis trovita nekropolo de visigotoj, kio indikas antikvecon de la setlado en la loko. La unuaj dokumentataj mencioj de Codo estas de la donaco de la loko kiun la Reĝo de Aragono, Jakobo la 1-a, faris al la monaĥoj cisteraj de la Monaĥejo de Rueda la 3an de julio 1224. 

Sangelversaj estis okazaĵoj kiuj suferigis kaj Codo kaj la komarkon dum la milito inter montaranoj kaj moriskoj en la printempo 1588. La unuaj kvereloj okazis inter moriskoj de Codo kaj bandoj de paŝtistoj de Serrablo en la ebenaĵo Planerón. La loko eĉ estis abandonita de siaj loĝantoj. La fino de la konflikto ebligis la revenon de la lokanoj, sed komence de la 17-a jarcento okazis la forpelo de la moriskoj el Hispanio, kio rezultis en nova krizo por la loko. 

Dum la Hispana Enlanda Milito la 24an de Aŭgusto 1937 okazis batalo kaj respublikaj kolonoj en la kadro de la Ofensivo al Zaragozo, atakis la proksiman lokon Quinto kaj okupis Codo.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Codo kie oni malaltiĝis el 1 161 loĝantoj de 1910 al nur 206 en 2021 laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter vidindaĵoj estas la baroka preĝejo kun mudeĥara sonorilturo, popola arkitekturo, lavejo, naturaj lokoj kiel la baseno kaj la birdoprotekta areo ZEPA de la Reto Natura 2000. Aparta intereso estas la naskodomo de la verkisto Benjamín Jarnés.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

1. ↑   Consejo General de Procuradores de España. Arkivita el la originalo je 2011-09-16. Alirita 2018-09-01.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 617759
 |
**Sunnyvale** (komprenu: Sunovalo) estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono Santa Clara. Laŭ la stato de la censo 2020 en la urbo vivis 155 805 loĝantoj sur areo de 58,75 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 2 652 loĝantoj/km². La urbo konsideriĝas esti la centro de la fama Silicia Valo.

Bazaj informoj
--------------

* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h )
* Poŝtkodoj: 94085-94090
* Telefonkodoj: 408, 650

Geografio
---------

Strato en Sunnyvale
Sunnyvale situas sur la marborda ebenaĵo en la sudokcidenta landparto de Usono, en la okcidenta parto de la subŝtato. Ĝi troviĝas en proksimuma centro de Silicon Valley. Santa Clara troviĝas 5, San Jose (Kalifornio) 6, Palo Alto 12 km.

Historio
--------

En la nuna Sunnyvale indianoj vivis dekomence. La unuaj hispanoj-meksikanoj alvenis en la 1770-aj jaroj. Ili establis mision en 1777 en la valo. En 1844 indiano havis la kampon, kiun oni nomis "Posolmi", poste "Ynigo". En 1850 usonano aĉetis ĝin por kulturi tritikojn. Li konstruis la unuan lignan kabanon tie. Ĝi estas nun videbla en la subĉiela muzeo. En 1860 fervojo alvenis kaj oni konstruis stacidometon. En la 1870-aj jaroj la tritikaj kampoj ŝanĝiĝis al fruktokampoj, oni establis ankaŭ ladskatolfabrikon por la fruktoj. Oni nomis la lokon "Ĝardeno de la Mondo". En la 1880-aj jaroj, ĉinaj laboristoj alvenis amase, kiuj laboris malmultekoste. Baldaŭe alvenis ankaŭ italoj, portugaloj, japanoj. En 1897 la unua lernejo ekfunkciis. En 1906 ferproduktejo ekfunkciis kiel la unua ne-agrikultura industrio de la urbo. En 1912 Sunnyvale iĝis oficiala urbo. Post la 2-a mondmilito la fruktokampoj ŝanĝiĝis al hejmoj, fabrikoj, vendejoj kaj oficoj. En 1956 la aviadofirmao Lockheed movis ĝian ĉefsidejon al Sunnyvale. Ekde tiam, multaj teknologio-firmaoj establis oficojn kaj ĉefsidejon en Sunnyvale, inkluzive de AMD, Ames Research Center kaj Yahoo.

Vojo en Sunnyvale
Akvoturo en Sunnyvale

Trafiko
-------

En 3 proksimaj urboj flughaveno funkcias, la loĝantoj elektas el ili. El Sunnyvale aŭtovojoj kuras al la proksimaj komunumoj.

Klimato
-------

Sunnyvale situas en mediteranea klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 9-21 °C, en julio kun rekordo 42 °C, en novembro kun rekordo -9 °C. Jare pluvas po 399 mm. La pluvo kulminas en januaro, julie ne pluvas. Neĝado estas malofta, menciinda neĝo falis en 1962 kaj 1976. Granda ŝtormo okazis ekzemple en 1998.

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
**Ŝakjoj** estas la nomo de la anoj de la klano Ŝakjo (en Sanskrito, *Śākya (शाक्य)*; en Palio, *Sākya*) —membroj de la varno de la kŝatrijoj kaj de la Suna Dinastio—, kiu regis la sendependan respublikan ŝtaton Ŝakjujo (Śākya Gaṇarājya) en antikva Hindujo, inter nuna norda Barato (Utar-Pradeŝo) kaj suda Nepalo, dum la veda periodo (ĉ. 1500–500 a.K.). Ties ĉefurbo estis Kapilavastuo, kiu probable troviĝis aŭ en Tilaŭrakoto, Nepalo, aŭ en Pipravo, Barato.

Budho Gotamo, nomita Ŝakjamuni, "saĝulo de la ŝakjoj", la plej fama ŝakjo. Sidanta bronza statuo el Tibeto de la 11-a jarcento.
La plej fama membro de la klano Ŝakjo estas la budho Gotamo (ĉ. 5-a jarcento a.K), sur kies instruoj fondiĝis budhismo. Li naskiĝis kiel reĝido de la reĝo Ŝudodano, unu el la membroj de la reganta asambleo de la ŝtato Ŝakjujo. Ŝadodano iĝis elektita reganto de la Ŝakja Respubliko, sed tial ke budho Gotamo iĝis ŝramano kaj budho, abdikante sian postenon, Rahulo, la filo de budho Gotamo, sekvis la idaron.

Etimologio
----------

Ŝakjo venas de *Śākya*, vorto en Sanskrito, kiu signifas "tiu, kiu kapablas". Ankaŭ, laŭ la hipotezo de van Geel k.a. (2004), ĝi ankaŭ povas signifi "tiu, kiu devenas de la skitoj".

Referencoj
----------

1. ↑  
K.M. Srivastava.  (1980) *Archaeological Excavations at Priprahwa and Ganwaria and the Identification of Kapilavastu*, 1‑a eldono **3**, p. 108.
2. ↑  
Swoyambhu D. Tuladhar.  (Novembro 2002) *The Ancient City of Kapilvastu - Revisited*, 151‑a eldono.
3. ↑  
John C. Huntington.  (1986) *Sowing the Seeds of the Lotus* **Septembro 1986**, p. 54–56.
4. ↑  
van Geel, Bokovenko, Burova, Chugonov, Dergachev, Dirksen, Kulkova, Nagler, Parzinger, van der Plicht, Vasiliev, Zaitseva.  (decembro 1735 - 1742 2004) *Climate change and the expansion of the Scythian culture after 850 BC: a hypothesis* (pdf), ‑a eldono **31**. doi:10.1016/j.jas.2004.05.004.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri budhismo |

* Moneroj de Ŝakjoj
Pahlavi Crown of Imperial Iran (heraldry).svgPahlavi Krono de Imperia Irano (heraldiko)
**Ŝaho** estas persa termino por monarĥo (reganto) kiun adoptis multaj aliaj lingvoj.

Ŝāh (شاه), en moderna kaj meza persa lingvo Šāh (شاه), devenas de malnova persa xšāyaθiya, "reĝo", parenca kun sanskrita क्षत्रिय (kšatriya) "superrego" kaj greka *krasthai* "al akir". Neniu rekta parenco de ĉi tiu vorto estas nomita en Avestan, sed la rezulto de ĉi tiu kazo xši- "reg, regulo" estas trovita tie. Ankaŭ la nomo de la tabulludo ŝako devenas de ĉi tiu persa vorto.

*Ŝaho* estis la titolo de iranaj monarĥoj, inkluzive de la Aĥemenida dinastio kiu unuigis Persion kaj konkeris ĝian vastan interkontinentan imperion ĝis estis alveno de Aleksandro la Granda. La plena titolo de la aĥemenidaj regantoj estis xšāyaθiya xšāyaθiyānām, "Reĝo de Reĝoj", kiu respondis al la mezpersa lingvo šāhān šāh, laŭvorte "reĝa reĝo", kaj en la moderna persa shāhanshāh (شاهنشاه). En la greka ĉi tiu frazo estis tradukita al "βασιλεύς τῶν βασιλέων" [basiLEŬS to:n basiLEo:n], "reĝo de reĝoj", en rango iom responda al imperiestro. En ambaŭ okazoj la radiko estis mallongigita, nome ŝah. De la rilata vorto kshathra "sfero, provinco" ankaŭ malsupreniris kshathrapavan, laŭvorte "gardanto de la sfero", kio en okcidentaj lingvoj fariĝas "satrap" ('guberniestro') tra la greka kaj latina "satrapes".

En la angla lingvo tiu titolo por la reĝo de Persio estas registrita ekde 1564, kiel *shaw*, kaj delonge ĝin prenis ĉiuj eŭropaj lingvoj. Tra sia araba formo (ankaŭ *Ŝah*) la radiko ankaŭ eniris la eŭropajn lingvojn kiel nomo por la "imperiestra ludo" ŝako.

Ŝahoj de Irano
--------------

* Nader Ŝaho

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Ŝahoj

Vidu ankaŭ
----------

* Ŝahanŝaho
* Ŝahbanu

* Kategorio Ŝaho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)