recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
En poezio, **idilio** (antikve-greke *εἰδύλλιον*, eidullion, latine *īdyllium*) estas mallonga poemo pri kampara vivo.

Priskribo
---------

La idilio estas mallonga poemo, verkita en simpla stilo, kaj tipe priskribas la tradician vivon de kamparanoj — speciale, paŝtistoj.

Kelkfoje, la termino estas vaste uzata por alispecaj artaĵoj pri kampara vivo, kiel pentraĵoj aŭ muziko.

Historio
--------

La ĝenro idilio estis inventita de la helena poeto Teokrito en la 3-a jarcento a.K. Teokrito verkis poemaron *La Idiloj*, pri paŝtista vivo en antikva Grekio, malsame ol Homero, kiu verkis longajn poemojn (epopeojn) pri militoj kj herooj.

Poste, la Romiaj poetoj Vergilio kaj Katulo latine imitis la stilon de Teokrito. Dum kaj post renesanco, multaj Eŭropaj poetoj verkis idiliojn: itallingve, Torquato Tasso, Sannazaro, kaj Leopardi; anglalingve, Alfred Tennyson, kiu verkis la idiliciklon *Idilioj de la Reĝo* (angle *Idylls of the King*); germanlingve, Friedrich Nietzsche, kiu verkis ok idiliojn en sia poemaro *Idilioj el Mesino* (germane *Idyllen aus Messina*).

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: idili/o

* Kategorio Idilio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Irizeco de sapovezikoj
Ino de ora cervoskarabo havas tre irizecan karapacon
La irizeco de la flugiloj de la papilio *Morpho didius*.
La irizeco de la plumoj de sturnedo granda lamprotorno.
**Irizeco** aŭ **irizado** (greke *Ιρις*, iris signifante ĉielarko, konata ankaŭ kiel **goniokromeco**) estas ĝenerale konata kiel propraĵo de iaj surfacoj kiuj ŝajnas ŝanĝi koloron laŭ ŝanĝoj al la angulo de rigardado. Irizeco povas esti komune vidata en sapobobeloj, papilioflugiloj, markonkoj ktp. Tio estas fenomeno, en kiu objekto, depende de la perspektivo, aperas en diversaj koloroj.

Per refrakto kaj interfero de la lumo je la surfaco de objekto, brilas tiu objekto en la *koloroj de la ĉielarko*. La koloroj dependas de la observangulo. Irizeco estas karakteriza en la aspekto de la meleagrenoj (perlokonkoj) kaj sapovezikoj. Pro la ofte intensaj koloroj oni sentas la irizecon kiel belan.

Ĉar la irizeco dependas de la observangulo, oni ne povas kapti ĝin per kutima fotografio, sed nur per holografio.

Priskribo
---------

Irizeco estas vida fenomeno de surfacoj ĉe kiuj ŝanĝoj de koloronuancoj estas vidataj laŭ ŝanĝoj kiuj respondas al la angulo el kiu oni rigardas la surfacon.

Irizeco estas kaŭzata de multopaj reflektoj el mult-tavolaj, duontravideblaj surfacoj sur kiuj fazoj kaj interferoj de la reflektoj modlas la falantan lumon (per amplifiko aŭ malamplifiko de iuj frekvencoj pli ol aliaj).

Etimologio
----------

La vorto *irizeco* devenas parte el la latina vorto *irizo*, kiu signifas "ĉielarko", kiu siavice devenas el la diino Irizo de la Greka mitologio, kiu estas personigo de la ĉielarko kaj agadis kiel mesaĝisto de la gedioj.

*Goniokromeco* devenas el grekaj vortoj *gonia*, kiu signifas "angulo", kaj *ĥroma*, kiu signifas "koloro".

Fotografio
----------

Ĝenerale fotografio kaptas nur la specifan efikon de irizeco (ne la fenomenon mem), ĉar la fenomeno estas esence tridimensia (kaj fotografio reprezentas ilin per nur du); tamen irizeco povas esti reproduktata de holografio (kiu inkludas fazajn informojn).

Ekzemploj
---------

* flugiloj de iuj insektoj, kiel la Morfopapilioj.
* la plumoj de kelkaj birdoj, kiel korvedoj, korakoj, sturnedoj, kaj pavoj.
* la konkoj de iuj moluskoj kiel haliotoj.
* ĉe iuj animaloj, la Tapetum lucidum de la okuloj de multaj vertebruloj, kiel hundoj, katoj ktp.
* perlecaj farboj foje uzataj por kutimaj aŭtofarboj.

Bildaro
-------

* La irizeca interna surfaco de konko de ruĝa haliotoLa irizeca interna surfaco de konko de ruĝa halioto
* Amolito estas juvelroko konsista el irizecaj fosilioj de amonitoAmolito estas juvelroko konsista el irizecaj fosilioj de amonito
* Flugiloj de taĥineda muŝo montras irizecajn kolorojn pro la surfacaj strukturojFlugiloj de taĥineda muŝo montras irizecajn kolorojn pro la surfacaj strukturoj
* Tapetum lucidum el okulo de bovido, kiu ŝajnas nigra kaj blua pro irizecoTapetum lucidum el okulo de bovido, kiu ŝajnas nigra kaj blua pro irizeco
* KrizidoKrizido
* Iriza nuboIriza nubo
* Kvarco kun enaj rutilpinglojKvarco kun enaj rutilpingloj
* PerlojPerloj

* Irizeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Irizeco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Idvor situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Kovaĉica
**Idvor,** serbe **Идвор,** hungare **Torontáludvar,** germane **Idwor** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovaĉica.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 57  km²
* Alto super Marnivelo: 61 m
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

Situo
-----

Idvor situas sur ebenaĵo, Timiş preterfluas.

Historio
--------

Dum regado Otomana Imperio vivis tie iom da serboj, poste en la 18-a jarcento serboj alvenis. Post Traktato de Trianon Idvor apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Idvor 1198 homoj, (1126 serboj (94 %), 46 ciganoj, 9 slovakoj, 5 hungaroj, 3 germanoj, 2 kroatoj kaj aliaj).

Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Balatonudvari | Bánudvard | Bárdudvarnok | Kisudvarnok | Méhészudvarnok | Nagyudvarnok |
| Nádudvar | Nemesnádudvar | Pécsudvard | Sárrétudvari | Somogyudvarhely | Sopronudvard |
| Szécsudvar | Székelyudvarhely | Szőllősudvarnok | Torontáludvar | Udvar | Udvard |
| Udvarfalva | Udvari | Udvarnok | Udvarszállás | Újudvar |  |

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Idvor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Irlanda Naciliberiga Armeo** (angle *Irish National Liberation Army* (INLA), irlande *Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann*) estas irlanda respublikana socialisma paramilitisma grupo formita en la 10a de Decembro 1974, dum la epoko nomita "the Troubles". Ili celis apartigi la teritorion de Norda Irlando for el la Unuiĝinta Reĝlando kaj krei socialisman respublikon enhavanta la tutan Irlandon. Ĝi estas la paramilitisma alo de la Irlanda Respublikana Socialisma Partio (IRSP).

La INLA estis fondita de iamaj membroj de la Oficiala Irlanda Respublika Armeo kiu opoziciis la batalĉeson de la grupo. Ĝi estis dekomence konata kiel "Popola Liberiga Armeo" aŭ "Popola Respublika Armeo". La INLA entreprenis paramilitistan kampanjon kontraŭ la Brita Armeo kaj la polico "Royal Ulster Constabulary" (RUC) en Norda Irlando. Ĝi estis aktiva je malpli etendo ankaŭ en la Respubliko Irlando, Granda Britio kaj kontinenta Eŭropo.

Notoj
-----

1. ↑  INLA memorial (Carlton Court, Strabane), Conflict Archive on the Internet.
2. ↑  Pearlstein, Richard M..  (3a de Junio, 2009) *Fatal Future?: Transnational Terrorism and the New Global Disorder*. University of Texas Press. ISBN 9780292774179.

### Fontoj

* Jack Holland, Henry McDonald, *INLA – Deadly Divisions'*
* *The Lost Revolution: The Story of the Official IRA and the Workers' Party*, Brian Hanley and Scott Millar, (ISBN 1-84488-120-2)
* CAIN project
* Coogan, Tim Pat, *The IRA*, Fontana Books, (ISBN 0-00-636943-X)
* The Starry Plough – IRSP newspaper

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Irlanda Naciliberiga Armeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Intervjuo kun INLA en 2002
* Arkivo de INLA


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724744
* GND: 4265973-5
* LCCN: n88165021
* VIAF: 151378723
 |
István Balog
**István Balog** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balog István** aŭ **Balog (Séllyei) István** estis hungara pastro, kalvinana episkopo.
Li naskiĝis en la 1620-aj jaroj en Hungara reĝlando en Sélye (nuntempa Šaľa en Slovakio). Li mortis la 17-an de oktobro 1692 en Pápa.

Iuj supozas, ke lia alnomo *Sellyei* devenas ne de la loko Sélye, sed de Nyárádselye, nun en la rumana distrikto Mureș, kaj ke li tie naskiĝis

Biografio
---------

István Balog komence lernis en diversaj lernejoj en Hungara reĝlando kaj Transilvanio, poste li lernis teologion eksterlande, kie li doktoriĝis. Hejmenveninta li estis pastro en sia naskiĝloko. Baldaŭ li estis kortega pastro ĉe György Rákóczi la 2-a en Gyulafehérvár. En 1656 li ekinstruis en Pápa. En 1669 li estis elektita kalvinana episkopo pri Transdanubio. En 1674 li estis kondamnita en Pozsony pro la persekutado de nekatolikoj. En 1677 li liberiĝis, poste li estis pastro en Pápa.

Laŭ iuj li antaŭ kaj post sia oficado ĉe Rákóczi estis pastro en Ĥust.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Temető kert’’ (Várad, 1655) – Funebraj paroladoj
* ’’Uti társ’’ (1657) – Porokazaj ekleziaj paroladoj
* ’’Danksagungs-Rede, mit welcher die vertriebene Ungarische Prediger von der Zürichische Stadt Abschied demüthigst nehmen…’’ (1677) – manuskripto-

Fontoj
------

1. ↑    Balog (Séllyei) István] (HTML). Magyar Elektronikus Konyvtár. Alirita 2015-03-14.[*rompita ligilo*] hungare
2. 1 2   Balog (hungare) (HTML). Kislexikon. Alirita 2015-03-14.
3. ↑  Bruce Gordon, Peter Marshall: The place of the Dead. Death and remembrance in late medieval and early modern Europe. Cambridge University Press, 2000.

* Kategorio István Balog (episkopo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lakto kaj daktiloj, tradicia manĝaĵo por fini la fastadon
**Iftar** (arabe: إفطار) estas la manĝo kiun islamanoj manĝas en la fastomonato ramadano tuj post la sunsubiro.

Dum ramadano islamanoj nenion manĝas inter la tagiĝo (antaŭ la sunleviĝo) kaj la sunsubiro. La manĝo kiun oni ofte manĝas antaŭ la fastado nomiĝas sahoor. Poste sekvas la matena preĝo fadjr. Laŭdire Mohamedo finis la fastadon post la sunsubiro per nepara nombro da daktiloj kaj glaso da lakto. Multaj muzulmanoj sekvas tiun ĉi ekzemplon. Poste sekvas la vespera preĝo maghrib kaj la manĝo iftar. Ekzistas regionaj diferencoj en la sinsekvo.

En Nord-Afriko iftar konsistas el harira : tio estas densa supo de interalie kikeroj, ŝafidaĵo, cepoj kaj lentoj. En la araba duoninsulo oni manĝas daktilojn kaj trinkas kafon. En Turkio tio estas olivoj kun teo. Kaj en Hindio oni konsumas fruktojn kaj dolĉajn laktaĵojn.

Diversmaniere oni anoncas la finon de la fasto. En Indonezio oni tamburas sur instrumento kiu nomiĝas beduk kaj en Pakistano sonas specialaj iftar-sonoriloj.

Post sunsubiro oni vizitas familianojn kaj konatulojn por kune manĝi. Ĝenerale on manĝas dolĉegajn kuketojn por retrovi energion. La manĝoj ofte daŭras horojn, ĉar oni manĝu malrapide por ne perturbi la malplenan stomakon.

Vidu ankaŭ
----------

* Fastado en Islamo

* Iftar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Iftar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Irma Reichová** [rejĥovA], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reich Irma** estis ĉeĥahungaria operkantisto (soprano). Ŝia origina nomo estis *Marie Magdaléna Dorota Mathilda Reichová*, ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Keszler Józsefné* aŭ *Keszler Mária*. Ŝia edzo estis József Keszler.

Irma Reichová naskiĝis la 14-an de marto 1859 en Pürglitz (Aŭstra Imperio, Ĉeĥio), ŝi mortis la 5-an de julio 1930 en Prago (Ĉeĥio).

Biografio
---------

Irma Reichová unue kantis publike en 1874 ĉe inaŭguro de fervoja ponto. Pro la sukceso ŝi estis sendita al Prago, kie ŝi akiris licencon en kantolernejo gvidata de cz:František Pivoda en 1879. Ŝi komencis sian operan karieron en germana teatro de Teplitz, poste en pluraj teatroj en Prago (cz:Prozatímní divadlo, Nacia teatro (Prago)). En 1881 ŝi kantis en Varsovio kaj Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1884 ŝi membriĝis en la ĵus malfermita Reĝa Operejo de Budapeŝto, post 2 jaroj ŝi ricevis trejnadon en Parizo de it:Salvatore Marchesi. Reveninta al Budapeŝto ŝi edziniĝis kaj en 1888 ŝi finis la konstantan kantadon. Ŝi foje-foje kantis nur en Prago ĝis 1893. Ŝi vidviniĝis en 1927, poste ŝi revenis al Prago.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Georges Bizet: Carmen (opero) — titolrolo
* Ferenc Erkel: *István király* — Crescimira
* Károly Goldmark: *Sába királynője* — Szulamit
* Charles Gounod:
	+ Faŭsto (opero) — Margit
	+ Romeo kaj Julieta (opero) — ina titolrolo
* Giacomo Meyerbeer:
	+ *Die Hugenotten* — Valentine
	+ *Robert le diable* — Alice
	+ *Le Prophète* — Berta
* Ödön Mihalovich: *Hagbarth és Signe* — ina titolrolo
* Otto Nicolai: La gajaj edzinoj de Windsor (opero) — S-ino Reich
* Giuseppe Verdi:
	+ La traviata — Leonora
	+ *Ernani* — Elvira
* Richard Wagner: Lohengrin — Elza

Ŝia libro
---------

* *Mein Kind, wär’ ich König* (membiografio, 1880)

Fontoj
------

* ĉeĥlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Irma Reichová en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793012
* MBA: b901c6f9-4793-4e0d-a535-0516f9b72337
 |


* Portalo pri Biografio
**István BATA** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bata István** estis hungara ministro pri defendo.

István Bata  naskiĝis la 5-an de marto 1910 en Tura. Li mortis la 17-an de aŭgusto 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Bata frekventis bazlernejon, poste li eklaboris en tramotrafika uzino. En 1930 li aliĝis al socialdemokratoj. En 1942 li estis arestita. Inter 1947 kaj 1949 li plulernis en Moskvo en akademio pri soldatoj. Hejmenveninta li ricevis altajn postenojn en la armeo. Inter 1953 kaj 1956 li estis ministro. Dum la Hungara revolucio de 1956 li rifuĝis al Sovetunio. Post falo de la revolucio li rajtis hejmenveni nur en 1958, sed poste liaj rangoj kaj postenoj estis forprenitaj. Li laboris plu en la origina laborejo, en la tramotrafika uzino, kie li plenumis altajn poziciojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

* Kategorio István Bata en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 501177
 |
**Irma Seidler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Seidler Irma Mária** estis hungara pentristo. Ŝia edzo estis Károly Réthy, ŝia geedziĝa laŭkutima nomo estis *Réthy Károlyné*.

Irma Seidler  naskiĝis la 12-an de aprilo 1882 en Ungvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio), ŝi mortis la 18-an de majo 1911 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Irma Seidler devenis el juda familio. Ŝi studis en industriarta lernejo de Vieno, poste en Budapeŝto, Munkeno, Florenco. En la jaroj 1902 kaj 1903 ŝi lernis en libera lernejo de Artistkolonio (Nagybánya). Ŝiaj majstroj estis Károly Réthy kaj Károly Ferenczy. En 1907 ŝi konatiĝis kun György Lukács, kiu ne volis esti edzo. Tiutempe ŝi pentradis jam memstare en la artistkolonio, onidire Seidler rifuĝis al gedzeco de Réthy. Réthy pentradis plej ofte en Munkeno sen la edzino. La kontakto kun Lukács iom daŭris, eĉ estis ankaŭ alia figuro Béla Balázs. Fine Seidler ĵetis sin al la Danubo. La morto vigle estis traktata en la gazetaro. Ŝi pentradis portretojn, pejzaĝojn kaj ĝenrojn, sed dum kreo de tiu ĉi artikolo pentraĵoj ne estis trovataj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-08-17 per la retarkivo Wayback Machine
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Irma Seidler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 616660
* VIAF: 159956377
 |
**István Apáti** [iŝtvAn apAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Apáti István** estas hungara juristo, politikisto, parlamenta deputito.

István Apáti
István Apáti naskiĝis la 23-an de marto 1978 en Csenger.

Biografio
---------

István Apáti maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1996, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Miskolc en 2001. Post la diplomo li laboris jaron en jura laborejo, poste li estis soldato 2 jarojn. En 2003 li eklaboris en administracio de Kocsord. En la sekvanta jaro li estis subnotario, en 2008 notario. Jam dum la studentaj jaroj li aliĝis al dekstra opozicia movado, inter 2005 kaj 2018 li apartenis al ties politika partio en:Jobbik. Ekde 2010 li estas parlamenta deputito, sed en 2018 li forlasis sian partion kaj estas sendependa politikisto. Li havas edzinon, ŝi naskis filinon en 2014.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Apáti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696922
 |
Galopo.   
Pionira fotoserio per *zoopraxiscope* de Eadweard Muybridge (1887 !).
**Irmanieroj de ĉevaloj** estas la diversaj rapidoj kaj taktoj, laŭ kiu ĉevaloj moviĝas. Ĉevalveturistoj (rajdantoj, fiakristoj kaj similaj) distingas diversajn irmanierojn.

La *"naturaj"* ĉevalaj irmanieroj estas la bazaj tri, kiujn ĉiu ĉevalo instinkte uzas. Aliaj irmanieroj devas esti lernataj de la ĉevaloj: kelkaj ĉevalrasoj uzas ilin pli facile ol aliaj. Ankaŭ la rajdanto devas lerni, adapti siajn movojn al ĉiu el la diversaj irmanieroj de la ĉevalo.

Bazaj irmanieroj
----------------

La plej multaj ĉevalrasoj havas nur la tri bazajn irmanierojn.

* paŝado**paŝado**
* troto**troto**
* galopo**galopo**

#### Paŝado

Paŝado estas trankvila kvar-takta irmaniero. Dum paŝado ĉiam unu piedo de la antaŭa kaj de la malantaŭa paro havas kontakton al la grundo. Dum kutima paŝado la samflankaj piedoj irantaj malsamtempe (kontraŭe al *amblo* en kiu samflankaj piedoj antaŭeniras samtempe). — Meza rapideco: 7,2 km/h.

#### Troto

Troto estas rapida du-takta irmaniero, en kiu la diagonalaj piedoj antaŭeniras samtempe. Inter la paŝoj estas mallonga *ŝveba fazo* (neniu piedo tuŝas la grundon). — Meza rapideco: 18 km/h  
 Vidu ankaŭ:   
Trotkurado - kies reguloj postulas iradon en troto, ĉiu alia irmaniero rezultigas diskvalifikon. — Rapideco: ĝis 50 km/h

#### Galopo

Galopo estas rapida kvar-takta irmaniero kun longa *ŝveba fazo*. — Meza rapideco: 27 km/h

Specialaj irmanieroj
--------------------

Ne ĉiuj ĉevalrasoj povas moviĝi laŭ la sekvaj specialaj irmanieroj. Ofte la kapablo por iu irmaniero estas genetike fiksita. Ekzemple la lernado de amblo eblas por multaj bestoj, sed tiuj kun specifa genetika talento lernas ĝin pli facile.

#### Telto (*"Tölt"*)

Telto estas speciala paŝada ambla irmaniero. Por rajdantoj ĝi estas aparte agrabla ĉar laŭeble senskua. En mezepoka Germanio oni speciale edukis ĉevalojn (germane: Zelter (amblanto)) al tia irmaniero por ebligi komfortan rajdadon por virinoj.   
Ĉevalrasoj facile edukeblaj al telto estas: Islanda ĉevalo, Paso Peruano, Paso Fino, Aegidienberger, American Saddlebred, Berberĉevalo kaj Amblanto.

#### Amblo

Kuramblo  Muybridge, 1887
Amblo estas *"laterala"* irmaniero, t.e. la du samflankaj piedoj antaŭenmoviĝas samtempe. Ĝi estas du-takta kaj multe similas al la irmaniero de la homo.

Amblo estas la kutima irmaniero de ĝirafoj, kameloj kaj elefantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Irmanieroj de ĉevaloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Irmanieroj de ĉevaloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Moviĝo de la vertebruloj
* Ĉevalsporto
* Listo de ĉevalrasoj
* irmaniero
**István Arató** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arató István** estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Lia origina nomo estis *Stephan Meitner* ĝis 1945.

Stephan Meitner  naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1922 en Budapeŝto, li mortis la 15-an de februaro 2010 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Arató frekventis desegnan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste privatan liberan pentrolernejon, kie li lernis ĉefe de Aurél Bernáth. Li lernis ankaŭ en Belarta Altlernejo, sed li interrompis la lernadon kaj li estis simpla fabrika laboristo. En 1944 li estis deportita al la nazia Germanio. Hejmenveninta en la sekva jaro li estis sindikata administranto. Ekde 1947 li lernis pentradon en fabrika libera lernejo. Li faris studvojaĝojn al Sovetunio (1956), Parizo (1961), Italio (1962), Nederlando (1974, 1978), Orienta Germanio (1976, 1977), Okcidenta Germanio (1982).

Grupaj ekspozicioj
------------------

* ekde 1954

El solaj ekspozicioj
--------------------

* 1964 • Szeged
* 1965, 1985, 1987, 1998, 2007 • Budapest
* 1966 • Békéscsaba
* 1973 • Szekszárd
* 1982 • Stuttgart
* 1983 • Gyöngyös

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Komló, 1957
* Téli este
* Balatoni szŐlődombok
* Enteriőr
* Gödi Dunapart
* Tél

Lia libro
---------

* *Fogadj be, régi környék!* (1984)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Angyalföld

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-02-02 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio István Arató en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
(G)I-dle
**(G)I-dle** (hangule: (여자)아이들), pronocita: (Joĝa)Aidul; stiligita en ĉiuj ĉapeloj), estas sudkorea knabingrupo formita fare de Cube Entertainment en 2018. La grupo konsistas el kvin membroj: **Miyeon**, **Minnie**, **Soyeon**, **Yuqi** kaj **Shuhua**. Origine seksteto, **Soojin** forlasis la grupon la 14-an de aŭgusto 2021. (G)I-dle debutis la 2-an de majo 2018, kun la unuopaĵo "Latata" de ilia unua muzikalbumeto (EP) *I Am*. Ili debutis en Japanio sub U-Cube kun *Latata* la 31-an de julio 2019. Ekde sia debuto, ili estas konsiderataj unu el la plej sukcesaj sudkoreaj knabingrupoj ekster la "grandaj tri" muzikeldonejoj.

Nomo
----

En intervjuo kun *The Star*, grupgvidanto Soyeon rivelis ke la nomo "Idle" (아이들) venis al ŝi kiam ŝi komponis la "Idle Song". Ŝi sugestis ĝin al Cube Entertainment, kaj la nomo estis finpretigita post spertado de interna konkurado. Tamen, la nomo ricevis miksitajn reagojn en Sud-Koreio kaj internacie ĉar "아이들" (*aideul*) signifas "infanoj", kaj "idle" en la angla rilatas al iu kiu evitas laboron. Sekve, la grupo estis renomita (G)I-dle, kie la "mi" signifas individuecon, la streketo montrante ke la nomo estis dividita en du partojn, kaj "Dle" (*deul*) kiel la plurala formo de "mi" en la korea por indiki grupon de ses malsamaj personecoj kunvenantaj. Kiam la nomo estas deklarita laŭte, la "G" enfermita inter krampoj ne estas inkluzivita. Sekvante ilian revenon kiel kvinopo, en epizodo de IDDP de 1theK Original publikigita la 15-an de marto 2022, la grupo konfirmis ke ili ŝatus esti referitaj vorte kiel "I-dle".


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 828932
* MBA: 0068ae6c-7156-40f9-a81f-39294af6a549
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la kristana sanktulo Isidoro mortinta en la greka insulo Ĥio. Pri la du aliaj sanktuloj de nomo Isidoro vidu la artikolojn Isidoro de Sevilo kaj Isidoro de Madrido. |

**Isidoro de Ĥio** - greke  *Ἰσίδωρος ἐν Χίῳ* - estis fidela kristano, naskiĝinta en Aleksandrio, kiu iĝis viktimo de la persekutoj ordigitaj de la romia imperiestro Decio kaj en 251 mortis kiel martiro en la greka insulo Ĥio. Laŭ la ortodoksaj kristanaj eklezioj oni festotage memorigas pri li la 14-an de majo.

bizanca pilgrima medalo pri Isidoro de Ĥio el la 6-a jarcento

Vivo kaj martiriĝo
------------------

Lia vivo estas la temo de pluraj versioj de sanktulaj legendoj ne nepre historie precizaj.

Oficiro en la mararmeo de la Romia Imperio, Isidoro konfesis sian kristanecon al la estro de la floto dum ili estis sur la Egea insulo de Ĥio. Ĉar li ne pretis penti kaj adorkliniĝi al la romiaj ŝtataj dioj, li estis turmentita kaj senkapigita, kaj lia korpo ĵetita en cisternon. Laŭ unu legendo, je ĉi tiu punkto ĉiuj arboj sur la suda flanko de la insulo verŝis larmojn por Isidoro, kaj tio estis la origino de la lentiska rezino kiu ankoraŭ nuntempe regule kolektiĝas sur la insulo.

Laŭ la kristanisma tradicio, lia amikoj Amonio kaj Mirope, ambaŭ destitaj al martiriĝo, prenis la korpon de Isidoro kaj enterigis ĝin dece. Poste Mirope estis enterigita apud Isidoro, kaj ĉe ilia tombo miraklaj resaniĝoj de pilgrimoj estis raportitaj. Ĉe la duobla tombo estis konstruita kapelo, kaj en la 5-a jarcento pilgrima preĝejo. Kelkaj ruinoj de tiu preĝejo ankoraŭ nun videblas en la insula urbeto Ĥio. La respektego pri Isidoro disvastiĝis inter kristanoj de la tuta mediteranea maro kaj li iĝis kristana patrono de maristoj.

En 1125 liaj restaĵoj estis alportitaj el Ĥio al la Baziliko de Sankta Marko en Venecio, kiu enhavas malgrandan kapelon enhavanta la sarkofagon.

Notoj
-----

1. ↑  artikolo Ὁ Ἅγιος Ἰσίδωρος ὁ Μάρτυρας ἐν Χίῳ (evidente greke: latinliterigo *O Agios Isodoros O Martiras en Ĥio*, "Sankta Isodoro, martiro de Ĥio") en la retejo *synaxarion.gr*

* Kategorio Isidoro de Ĥio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 429488
* GND: 119424923X
* LCCN: n87903931
* VIAF: 48296226
 |
Palaco Anker en Placo Deák Ferenc
Memortabulo pri Ignác Alpár
**Ignác ALPÁR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Alpár Ignác** estis elstara hungara arkitekto, profesoro.

Ignác Alpár naskiĝis kiel *Schöckl Ignác* la 17-an de januaro 1855 en Pest (urbo). Li mortis la 27-an de aprilo 1928 en Zürich.

Biografio
---------

Ignác Alpár iĝis masonisto en 1873, poste li lernis de Alajos Hauszmann, poste li plulernis en Berlino. Inter 1882–1889 li jam instruis en Budapeŝto en la universitato kune kun Alajos Hauszmann kaj Imre Steindl. En 1883 li edziĝis. En 1888 li forlasis la instruadon kaj li fondis firmaon, dume li ofte studvojaĝis en Eŭropo. En la 1890-aj jaroj li planis sian ĉefverkon: Fortikaĵo Vajdahunyad. Baldaŭe li okupiĝis precipe pri bankoj (Hungara Nacia Banko) kaj ministerioj. Liaj planaĵoj estas videblaj en la tiutempa Hungarujo, aktuale ankaŭ en Slovakio, Rumanio, ktp. En 1918 li vidviĝis kaj poste li denove edziĝis kaj poste li ne plu laboris.

Verkaro (elekto)
----------------

Li planadis ekzemple preĝejojn, departementajn domojn, lernejojn, kazernojn, kastelojn, impomajn loĝdomojn, fabrikojn, banejojn. Aparte menciindas Palaco Anker.

Memorigiloj
-----------

* memormedalo fondita en 1958
* skulptaĵo en Zugló antaŭ *Fortikaĵo Vajdahunyad* farita en 1931
* memortabulo en Budapeŝto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ignác Alpár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 429112
* GND: 130283029
* LCCN: nb2006013844
* VIAF: 77417389
* ISNI: 0000 0000 8270 2348
* SUDOC: 124860974
* ULAN: 500285413
 |
**István Chernel** [iŝtvAn ĥernel?], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Chernel István Dezső Ákos Elek** [deĵO Akoŝ] estis hungara ornitologo. Lia nobela antaŭnomo estis *chernelházi*, lia patro estis Kálmán Chernel.

István Chernel naskiĝis la 31-an de majo 1865 en Kőszeg (Hungara reĝlando), li mortis la 21-an de februaro 1922 en Kőszeg.

Memortabulo pri István Chernel en Kőszeg
Busto pri István Chernel en Gárdony

Biografio
---------

István Chernel frekventis mezlernejon en Sopron, kie István Sándor Fászl instruis lin interalie kiel preparadi birdojn. Li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Pozsony) kaj Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste en 1888 li eklaboris en urba administracio de Sopron. En la sekva jaro li abdikis kaj poste li okupiĝis nur pri birdoj. En 1890 li edziĝis, baldaŭ 2 gefiloj naskiĝis. Ekde 1890 li aliĝis al Ottó Herman por ekzameni traflugojn de birdoj. En 1891 li studvojaĝis al Norvegio, kie li ekzamenis la birdan populacion. Hejmenveninta li estis pioniro de la hungara skiado. En 1916 li estis gvidanto de la hungara ornitologio. Plej ofte li laboris ĉe Velence (lago).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bibliotheca ornithologica Hungarica* (1888)
* *Magyarország madarai, különös tekintetttel gazdasági jelentőségükre I-III.* (1889-1900)
* *Utazás Norvégia hegyvidékére* (1893)
* *A lábszánkózás kézikönyve* (1896)
* *A magyar birodalom madarainak névjegyzéke* (1918)

Memorigiloj
-----------

* memormedalo "Chernel István"
* memortabuloj en Kőszeg kaj Eplény
* strato, busto kaj lernejo en Gárdony
* memormuzeo kaj arboreto en Kőszeg

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2019-12-14 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio István Chernel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 672758
* GND: 116497882 1089901526, 116497882
* LCCN: n94047912
* VIAF: 12699579
* ISNI: 0000 0000 7852 9140
* BNF: 10496077r
 |
Elstarigitaj landoj havas lokajn organizojn aligitajn al ICW.
La **Internacia Konsilio de Virinoj** (angle *International Council of Women*, mallonge **ICW**; trad. Internacia Virina Konsilio) estas virina organizaĵo, kiu dediĉis sin al virinaj rajtoj.

Devontigo kun ICW permesas al naciaj konsilioj prezenti siajn opiniojn sur internacia scenejo. ICW havas konsultan statuson kun Unuiĝintaj Nacioj kaj konstantajn reprezentantojn ĉe ECOSOC, UNIDO, UNICEF, FAO, ILO, WHO, UNEP, UNCTAD, UNDP ktp.

Historio
--------

La organizo estis establita en 1888 (parto de la festoj de la 40-a datreveno de la Seneka Akvofala Konferenco, angle Seneca Falls Convention). La inaŭguran kunvenon partoprenis 49 delegitoj de 53 porvirinaj organizaĵoj el naŭ landoj, nome Kanado, Usono, Irlando, Barato, Anglio, Finnlando, Danio, Francio kaj Norvegio.

Unue en 1903 oni fundis lokan filion en Italio kaj en 1905 en Belgio. La loka filio en Aŭstralio estis fondita en 1931. La ĉefa buĝeta fonto de la konsilio en siaj fruaj jaroj estis de Usono. Plej multaj kunvenoj okazis en Eŭropo aŭ Nordameriko, kaj ili okazis en tri oficialaj lingvoj - la angla, la franca kaj la germana - kio malinstigis virinojn de neeŭropa deveno.
ICW ne aktive antaŭenigis balotrajton por virinoj, por ne ĉagreni la pli konservativajn sociojn. La konsilio komencis agi pri la temo de balotrajto en la frua 20-a jarcento.

Dum la dua Mondmilito, la agado de la organizo en Eŭropo estis grave difektita. Neniuj kongresoj estis kunvokitaj kaj iuj naciaj konsilantaroj tute ne funkciis dum la milito. La organiza konferenco kunvenis en 1946. La konferenco kondamnis la militkrimojn kaj postulis pli grandan partoprenon de virinoj en la politika gvidado.

Aktuala stato
-------------

Post la unua mondmilito, ICW partneriĝis kun la Ligo de Nacioj kaj la Unuiĝintaj Nacioj. ICW nun havas konsilan statuson ĉe Unesko, la plej alta statuso, kiun NRO povas atingi ĉe UN. Nuntempe 70 landoj estas membroj de ICW kaj internaciaj kunvenoj okazas ĉiuj tri jaroj. La ĉefsidejo de ICW estas en Parizo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Konsilio de Virinoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de ICW
* Administrado de ICW, La Virina Biblioteko, London School of Economics.
* La Arkivoj de la ICW, 1899-1953 Arkivigite je 2015-03-06 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Smith College


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708101
* GND: 119905-5
* LCCN: n50056995
* VIAF: 157706292
* ISNI: 0000 0001 0530 6680
* NKC: ko20191052783
 |
**Ignác Pfeifer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pfeifer Ignác** estis hungara kemiisto, profesoro.

Ignác Pfeifer  naskiĝis la 30-an de septembro 1868 en Szentgál. Li mortis la 7-an de septembro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ignác Pfeifer devenis el juda familio. Li akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1892. Post siaj studoj li restis en la universitato por instrui. En 1894 li havis postenon en Hungaraj Ŝtatfervojoj. En 1904 li estis nomumita universitata privata profesoro. Inter 1904 kaj 1912 li havis privatan laboratorion, kie li esploris, dume en 1911 li rondvojaĝis en Usono. En 1912 li estis nomumita katedrestro en la menciita universitato. Li partoprenis en fondo de Rondo Galilei. Li havis postenon dum la Hungara Sovetrespubliko, post falo de la respubliko li devis abdiki. Li tuj ricevis postenon en uzino nomata "Tungsram", kie li laboris kun Imre Bródy, Pál Selényi, Zoltán Bay, Tivadar Millner, Ernő Winter.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Modern világító eszközeink* (1899)
* *A földgázok és ipari jelentőségük Magyarországon* (1910)
* *Chemiai technológia* (sen eldonjaro)
* *Tüzeléstan* (1919)

Memorigiloj
-----------

* premio "Pfeifer Ignác"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


* Kategorio Ignác Pfeifer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**CSELKÓ István** (ĉelko:) estis hungara agrikultura fakulo, instruisto naskita en Zsombolya la 20-an de aprilo 1847 kaj mortinta en Magyaróvár la 24-an de julio 1930.

Kariero
-------

István Cselkó post la fino de la agrikultura lernejo de Keszthely laboris en Zsombolya. De 1869 li estis helpinstruisto de la agrikultura lernejo de Magyaróvár, en 1874 unu jaron li studis en la centra bestkuracista lernejo de Munkeno. De 1875 li iĝis ordinara profesoro de la akademio agrikultura de Magyaróvár. Li estis elstara fakulo de ĉia branĉo de la bestproduktado.

Verkoj
------

* *Az okszerű takarmányozás alapvonalai* (Magyaróvár, 1874);
* *Takarmányozástan* (kun Tamás Kosutány, Bp. 1894);
* *A melasse mint takarmány* (Bp. 1901);
* *A lefölözött tej mint takarmány, különös tekintettel a sertéshizlalásra* (Bp. 1905);
* *Szarvasmarha-tenyésztés* (Bp. 1908);
* *Fejőstehenek okszerű takarmányozása és a borjúnevelés* (Bp. 1910);
* *Marha-, juh- és sertéshizlalás* (Bp. 1911).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio István Cselkó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Portreto de Eriko la ruĝa el *Gronlandia* de Arngrímur Jónsson (1688).
**Eriko la ruĝa** aŭ **ruĝa Eriko** (en la norena lingvo *Eiríkr Rauði*) (naskiĝis en 940 aŭ 950; mortis en 1003 aŭ 1010) estis norvega navigacianto. Lia vera nomo estis *Eirikr Thorvaldson* (Eiríkr Þorvaldsson), sed pro rufaj hararo kaj barbo liaj kunuloj kromnomis lin "la ruĝa".

Banita el Norvegio pro murdo, li ekloĝis en la nordokcidenta parto de Islando kun 450 homoj. Pli poste la nombro altiĝis ĝis ĉirkaŭ 3000. Eriko restis pagano, sed lia edzino *Þjóðhildr* (Thiodhild), kristano, konstruigis preĝejon de kiu postrestas ruino. La sidlantoj organizis la politikan vivon laŭ la islanda modelo, sed la episkopo de Gardhar rapide obtenis moralan kaj politikan aŭtoritaton ĝis kiam Groenlando estis subigita sub la rego de Norvegio en 1261.

Viktimoj de malvarmiĝo de la klimato, de luktoj kontraŭ la inuitoj aŭ de malsategoj skandinavoj malaperis de Groenlando fine de la 14-a jarcento.

Vidu ankaŭ
----------

* Leif Eriksson, unu el liaj filoj, malkovranto de Vinlando
* La sagao de Eriko la ruĝa
* La Gronlandsagao
* Vinlando

* Kategorio Eriko la ruĝa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 232800
* GND: 118999508
* LCCN: n80017784
* VIAF: 27871957
* ISNI: 0000 0000 8705 0086
* LIBRIS: 184345
* NKC: xx0173408
* BNE: XX1150295
 |
**Ignác Udvardy** [udvardi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Udvardy Ignác** estis hungara instruisto, redaktoro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *udvardi* kaj *básthi* [bAŝti]. Lia filo estis pentristo Ignác Ödön Udvardy.

Ignác Udvardy  naskiĝis la 13-an de oktobro 1848 en Dad. Li mortis la 2-an de julio 1920 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

Ignác Udvardy frekventis katolikajn gimnaziojn en Veszprém (urbo) kaj Győr, universitaton en Pest (urbo). Post la diplomo li instruis laŭvice en Sopron, Nagykanizsa, fine en Zalaegerszeg. En tiu lasta urbo li iĝis lernejestro, krome li edziĝis. Li partoprenis en la urba (loka) politika vivo, li estis prezidanto de la fajrobrigado. En 1882 li fondis, ĝis 1900 eldonis kaj redaktis lokan gazeton. En 1907 li pensiuliĝis.

Lia verko
---------

* *A zala-egerszegi önkénytes tűzoltó egyesület negyedszázados multja (1874-1899)* (1899)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto


* Kategorio Ignác Udvardy (instruisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj** estas libro eldonata ĉiun duan jaron, kiu listigas la biologiajn speciojn plej endanĝerigitaj de formorto kaj grupigas la konservan statuson de ĉiuj biologiaj specioj de la mondo. La internacia ruĝa listo estas eldonata de la organizaĵo Internacia Unio por la Konservo de Naturo, kiu arigas 83 ŝtatojn, 108 registarajn kaj 766 neregistarajn organizojn, el kiuj multaj membras en entute 81 fakaj internaciaj asocioj, kaj krome pli ol 10.000 ekspertojn kaj sciencistojn el pli-malpli ĉiuj ŝtatoj de la mondo.

Krom tiu internacia ruĝa listo, en multaj ŝtatoj de la mondo ankaŭ aperas naciaj ruĝaj listoj, kiuj listigas la konservan statuson de la biologiaj specioj de la koncerna lando. Multaj konservemaj organizoj laboras kaj agadas por ke ne oni pligrandigu la liston de formortintaj bestoj.

Pri birdoj en 2014
------------------

El 10.425 birdospecioj tutmondaj 13% estas minacata je formorto: 213 draste endanĝerigitaj, 419 endanĝerigitaj kaj 741 vundeblaj. Krome 140 estis konsideritaj formortintaj kaj 5 formortintaj en naturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Minacata specio

Notoj
-----

1. ↑  SEO/BirdLife, *90 especies recién identificadas se consideran ya amenazadas*, *Aves y naturaleza*, Madrid, numero 16, 2014, p 50.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ebleco rete traserĉi la internacian ruĝan liston (en la angla lingvo)
**Internacia Tago de Muzeoj** - ĉiujare celebrata festo proklamita en Moskvo la 28-an de majo 1977 fare de Internacia Konsilio de Muzeoj (ICOM: International Council on Museums) aganta ĉe Unesko.

La festo donas okazon al fakuloj pri muzeoj por plenumi devojn favore al la socio kaj ties disvolvo kaj por atentigi pri devioj frontataj de muzeistoj laŭ la devizo de la Konsilantaro: *Muzeoj estas grava perilo de kultura interŝanĝo, riĉigado de kulturoj kaj disvolvo de reciproka kompreno, kunlaboro kaj paco inter la nacioj.*

La organizado de celebroj apartenas al kulturejoj en diversaj landoj. Ĉi-tage en la tuta mondo estas organizataj ekspozicioj, seminarioj kaj renkontoj. Ekde 1992 la tago estas festata laŭ diversaj signalvortoj fiksataj de la Konsulta Komitato de ICOM.

Signalvortoj de Internacia Tago de Muzeoj
-----------------------------------------

1992 Muzeoj kaj Medio

1993 Muzeoj kaj Varbado

1994 Muzeoj malantaŭ la kurteno

1995 Respondo kaj respondeco

1996 Kolektado por hodiaŭ kaj morgaŭ

1997-1998 Batalado kontraŭ ne laŭleĝa interŝanĝo de kulturaĵoj

1999 Plezuro de malkovrado

2000 Muzeoj por Paco kaj Harmonio en Socio

2001 Muzeoj: kreado de komuneco

2002 Muzeoj kaj Terglobigo

2003 Muzeoj kaj Amikoj

2004 Muzeoj kaj Spirita Heredaĵo

2005 Muzeoj kiel ponto inter kulturoj

2006 Muzeoj kaj junuloj

2007 Muzeoj kaj universala heredbieno

2008 Muzeoj kiel faktoro de sociaj ŝanĝoj kaj evoluo

2009 Muzeoj kaj turismo

2010 Muzeoj por socia harmonio

2011 Muzeo kaj memoro

2012 Muzeoj ŝanĝas la mondon. Novaj defioj, novaj inspiroj

2013 Muzeoj (memoro + kreiveco) = socia ŝanĝo

Nokto de Muzeoj
---------------

Ekde 1997 dum maja semajnfino antaŭanta la Tagon de Muzeoj estas celebrata "Europa Nokto de Muzeoj" (angle: *The European Nights of Museums*), en Pollando konata kiel Nokto de Muzeoj, sub aŭspicio de la Konsilio de Eŭropo. Tiu ĉi agado estas strikte ligita al Internacia Tago de Muzeoj.

En Madrido la Internacia Tago de Muzeoj okazigas malfermon de gravaj muzeoj, kiaj la Muzeo de Prado dum la tutan nokton, kio bone akordigas kun la noktemaj kutimoj de hispanoj printempe kaj somere, krome senpage.

* Kategorio Internacia Tago de Muzeoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ignác Tragor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tragor Ignác** estis hungara notario, historiisto. Lia pseŭdonimo estis *Váci Náci* .

Memortabulo pri Ignác Tragor
Ignác Tragor naskiĝis la 4-an de junio 1869 en Vác, li mortis la 10-an de februaro 1941 en Vác.

Biografio
---------

Ignác Tragor maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Scienca Universitato Ferenc József. Li akiris juran diplomon en 1891, poste li estis advokato-kandidato en pluraj urboj. Oficiale li advokatiĝis en 1895, poste li studvojaĝis en Eŭropo. Hejmenveninta li estis subnotario en Vác 12 jarojn. Ekde 1899 por la pli alta salajro li estis estro de la loka ŝparkaso ĝismorte. Li fondis bibliotekon kaj muzeon. Li okupiĝis pri historio de Vác. Lia edzino naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vác vára és képei* (1906)
* *Vác története 1848–49-ben* (1908)
* *Váci vidámságok* (1923)
* *Vác története* (1927)
* *Váci bölcsők, váci koporsók* (1938)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Vác (vidu la foton!)
* muzeo en Vác portas la nomon Tragor Ignác ekde 1990

Vidu ankaŭ
----------

* Grek-katolika preĝejo (Vác)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ignác Tragor en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 709572
 |
**Isla Mujeres** estas unu el la 9 komunumoj de la meksika subŝtato Quintana Roo, kiu situas sur la duoninsulo Jukatano en la centro-orienta parto de Meksiko (ofte oni diras ke temas pri la suda parto de Meksiko, sed laŭ la latidudo, la komunumo situas je preskaŭ sama nivelo kiel la ĉefurbo de Meksiko)

La ĉefurbo de la komunumo estas Isla Mujeres. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 23003.

**Isla Mujeres** signifas en la hispana "Insulo Virinoj".

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13.315 loĝantojn. El tiuj estis 6865 viroj kaj 6450 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1100 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas ĉirkaŭ 5 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 9.687 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1579 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 16,3 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La plej multaj el ili parolas la jukatanan majaan lingvon (memnomigo: Màaya t'àan (Mayathan).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Isla Mujeres Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Ignacio Zuloaga y Zabaleta** (1870 - 1945) estis unu el la plej gravaj pentristoj hispanaj de fino de la 19a jarcento kaj komencoj de la 20a. 

La pentristo Ignacio Zuloaga en 1925.
"La Morenita con Chal Blanco" (Brunulino kun blanka ŝalo) pentrita de Ignacio Zuloaga en 1913 kaj ekspoziciita en Novjorko, Kraushaar Galleries, 1914.

Biografio
---------

Li naskiĝis en provinco de Gipusko nome en Eibar (Eŭskio, Hispanio) la 20-a de junio de 1870 kaj mortiĝis en Madrido (Hispanio) la 31-a de oktobro de 1945. Li lernis artajn metiojn kun la familio kaj lia eduko kompletiĝis en Madrido, Parizo kaj Romo.

Komencoj
--------

Liaj pentraĵoj kongruas kun la dramismo, la realismo kaj la intereso pri Kastilio propra de la Generacio de 1898. Li asociis kun Segovio, ties provinco kaj la temo de la torearto. En 1887 li lernis el la majstroj de la Muzeo de Prado kiaj Velázquez, El Greco, Zurbarán, Ribera kaj Goya. Li veturis al Romo en 1889, kie li lernis el la majstroj de la Renesanco.

Sukcesoj
--------

En 1890 li translokiĝis al Parizo, nome al Montmartre. Kontaktis kun Toulouse-Lautrec, Jacques Émile Blanche, Degas, Maxime Dethomas kaj Gauguin. Ekspoziciis kun Gauguin, Van Gogh, Degas kaj Toulouse-Lautrec. En 1892 kaj 1893 li agadas en Sevilo kaj aliaj partoj de Andaluzio, serĉe de indiĝenaj temoj, kaj tie loĝas ĉefe ĝis 1898.

Tutmonde
--------

Komence de la 20a jarcento, li ekspozicias tra la tuta Eŭropo, vendas nombrajn pentraĵojn kaj kontaktas kun gravuloj de la hispana kaj eŭropa kulturoj kiaj Albéniz, Rainer Maria Rilke, Auguste Rodin, Picasso ktp. En 1909 li komencas turniron tra Ameriko, komence tra Usono kaj venontjare tra Sudameriko. Dum la Unua Mondmilito li engaĝiĝas ĉe la aliancanoj kaj poste kunlaboras kun la reĝo Alfonso la 13-a, kiun li portretas. El Madrido li kunlaboras kun Manuel de Falla, Ortega y Gasset aŭ Enrique Larreta. Dum la Hispana Enlanda Milito li plupentras kaj ekspozicias ekstere.

Li trovas inspiron en la temoj hispanaj. Ankaŭ dediĉis sin al mutaj naturoj.

* Ignacio Zuloaga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ignacio Zuloaga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 354810
* GND: 117021954
* LCCN: n82079256
* VIAF: 41946989
* ISNI: 0000 0000 8376 0865
* SUDOC: 034347364
* BNF: 12511183j
* ULAN: 500015091
* RKD: 86629
* NKC: xx0126936
* BNE: XX1138985
 |
**István Fillár** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kun atributo) **ifj. Fillár István** estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia patro estis István Fillár (patro).

István Fillár en 2015
István Fillár gitarludas
István Fillár  naskiĝis la 21-an de decembro 1965 en Miskolc.

Biografio
---------

István Fillár frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1989. Lia ĉefinstruisto estis Tamás Szirtes. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Pécs). Ekde 2007 li estas membro de Teatro Magyar. Li ricevis plurajn premiojn ekde 1993. Li ŝatas gitaradi kaj ĉasadi. El lia iama geedziĝo li havas 2 gefilojn, baldaŭ el lia kunvivo li havas ankaŭ filon.
.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ Romeo kaj Julieta - Mercutio; juna nobelo; parenco de la princo; amiko de Romeo
	+ Otelo - Jago; standardisto
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Lysander; Nemes Keszeg Andor
	+ Hamleto - titolrolo
* Endre Fejes: Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo - knabo
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - titolrolo; grafo Guiche

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Kölcsey* (kinofilmo, 1989)
* *Kisváros* (televizia serio, 1993-2001) - Hadik Imre (oficiro)
* *Munkaügyek* (televizia serio, 2012) - Vincze

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Norm MacDonald kaj aliaj

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio István Fillár (filo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Igor Aleksandroviĉ Moisejev** (ruse *Игорь Александрович Моисеев*, naskiĝis la 21-an de januaro 1906 en Kievo kaj mortis la 2-an de novembro 2007 en Moskvo) estis fama rusa baleta dancisto kaj koreografo.

Vivo
----

Moisejev naskiĝis kiel filo de advokato. Post kelakj monatoj de sia naskiĝo, la familio translokiĝis en Parizon kaj estis edukita dulingve. Lia patrino kudris kostumojn por Théâtre du Châtelet kaj tio inspiris lin frutempe al dramo kaj danco.

La familio revenis en 1914 al Rusio kaj setlis en ukraina Poltava, unu jaron poste en Moskvo. Moisejev vizitis tie gimnazion, kie li dediĉis sin al pentrado, liriko kaj sporto. Li enskribiĝis en aĝo de 12 jaroj al la baleta akademio de Vera Mossolova ein. Ŝi rekonis lian talenton kaj helpis lin plustudi en lernejo Aleksander Gorski en la Bolŝoj-teatro, kiun ŝi finis en 1924. Poste li ekdancis en la teatro kaj provis novajn ideojn en la baleto.

Igor Moisejev, 1932   
en Bolŝoj-teatro
Li iĝis baleta majstro en 1936 kaj en 1937 prezentis propran popoldancan formacion. Lia ligo al folkloro kaj teatro evoluis al landa kaj internacia sukcesego. la ensemblo aperas eĉ hodiaŭ dismonde.

Li ricevis la plej altajn sovetiajn distingojn (trifoje Stalin-premion, Lenin-premion, heroon de la socialista laboro ktp.) kaj eksterlandajn.

* Igor Moisejev en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Igor Moisejev en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 221361
* GND: 119496577
* LCCN: no93039296
* VIAF: 97124344
* ISNI: 0000 0001 1691 0330
* LIBRIS: 399475
* SUDOC: 068554605
* BNF: 12219940w
* NKC: jn19990210439
* BNE: XX4865478
 |