recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kiel kiseto
-----------

**Kiel kiseto** (2005) estas nomo de kinfilmo far irana reĝisoro Bahman Farman-Ara.

  

La plej nova kinfilmo de Bahman Farman-Ara, nomata *Jek buse kuĉulu* (laŭlitere: Unu eta kiso, aŭ kiel ĝia frapfrazo implicas: **Kiel kiseto**) ne surekraniĝis dum la Internacia Film-Festivalo de Tehrano (2005), tamen ĝia broŝureto disdoniĝis dum la festivalo. 

Komence de la broŝuro videblas frapfrazo de la filmo, elmontranta la titol-kialon:
**"Se via konscienco estas komforta (pura), morto estas kiel kiseto."**

El la broŝuro kaj ties fotoj oni povas senti filmetoson, kiu malkaŝas, ke probable temas pri filmo kun tiuj preferataj demandoj de Farman-ara, kiuj ankaŭ en liaj lastaj filmoj (Odoro de kamforo, aromo de jasmeno kaj Domo sur la akvo), okulfrapis: la ekzistado kaj morto, krom la alloge ĉeantaj sociaj kaj politikaj aferoj.

### Verkinto kaj reĝisoro

Bahman Farman-Ara

### Geaktoroj

**Rolato: Rolanto**

Esmail Ŝebli: Ĝamŝid Maŝajeĥi

Mohammad Reza Sadio: Reza Kijanian

Nur-Ĝahan (Mondlumo): Hedje Tehrani

S-ro Kamal: Ĝamŝid HAŜEM-PUR

Parvane: Fateme MOTAMED-ARIA

Ĵale: Faĥri Ĥorvaŝ

S-ino Basiri: Marjam Saadat

Ali Doroŝke-ĉi (Kaleŝisto): Huŝang HARIR-ĈIJAN

Kapitano Kolali: Mehdi Safavi

Amir Hosejn: Babak Hamidijan

Ĝuĝe Ĝavad (Ĝavad-kokido): Hedajat Haŝemi

Naser-ed-din: Pajam DEH-KORDI

Ŝejko Hasan: Esmail PUR-REZA

Fontoj
------

Tiu ĉi materialo unue aperis en Esperantlingva artikolo en Irana Esperantisto, n-ro 11, jaro 4, Printempo 2005, 56 p. p. 4-8.: **Kiel kiseto** far Ŝima Bastani. Jen ties fontoj: 

BAHARLU, Abbas. *Sad ĉehreje sinemaje Iran* (Cent vizaĝoj de Irana kino), Teherano: Naŝre gatre, 2002, 208 p.

 Arkivigite je 2007-06-09 per la retarkivo Wayback Machine

 Arkivigite je 2008-05-02 per la retarkivo Wayback Machine

 Arkivigite je 2016-01-06 per la retarkivo Wayback Machine
 Arkivigite je 2005-04-07 per la retarkivo Wayback Machine
 Arkivigite je 2016-01-12 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 47° 44′ 31″ N 4° 10′ 19″ O﻿ / ﻿47.74194 °N, 4.17194 °O﻿ / 47.74194; 4.17194 (mapo)

**Fulvy** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 156 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

La vilaĝo estas trafluata de la kanalo de Burgonjo.

Geografio
---------

Fulvy etendiĝas sur 3.81 km², kaj havis 156 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 41 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Marie-Claire Martin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Fulvy apartenas al la kantono de Ancy-le-Franc, kies ĉefurbo estas Ancy-le-Franc. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Ancy-le-Franc

Eksteraj ligiloj
----------------

* france Neoficiala retejo pri Fulvy Arkivigite je 2010-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Fulgoro** |
| --- |
|  |
| Fulgora maculata*Fulgora maculata* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Bestoj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Hemipteroj *Hemiptera* |
| Subordo: | Samflugilaj *Homoptera* |
|
|
|
|
| Superfamilio: | *Fulgoroidea* |
| Familio: | *Fulgoridae* Fulgoredoj |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Fulgora*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Fulgoro  |

 |
| v • d • r |

**Fulgoro** (***Fulgora***) estas genro de insektoj el la ordo de hemipteroj kun lamposimila kapo, sed ne lumanta.

La genro *Fulgora* enhavas plurajn grandajn centramerikajn kaj sudamerikajn insektojn konatajn sub granda gamo da komunnomoj inkluzive de *lumcikado*, *arakidinsekto*, *arakid-kapa lumcikado*, *aligatorinsekto* kaj aliaj. La naŭ specioj estas plejparte similaj en aspekto, kun diferencoj en la formo de la kapo (ofte tre subtila), kaj ŝablonoj de flugilkolorigo. La plej bone konata kaj ĝeneraligita de tiuj specioj estas *Fulgora laternaria*. Ili povas mezuri tiel longe kiel 3 colojn. Ekzistas iu konfuzo koncerne la validecon de kelkaj el la nuntempe rekonitaj specioj. La tipo-specio de Fulgora estas *Cicada laternaria Linné* 1758, indikita sub la Rajtigo de ICZN (1954: 185). La specioj de la Malnova Mondo asignitaj al tiu genro apartenas anstataŭe nun al la genro *Pyrops*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  PIV 2005
**Fulvio Tomizza** (naskiĝis la 26-an de januaro 1935 en Giurizzani apud Umag/Umago en Istrio, tiam Italio, de 1947 ĝis 1954 parto de la Libera Teritorio Triesto, ekde 1954 *Juricani* en Jugoslavio resp. Kroatio; mortis la 21-an de majo 1999 en Triesto) estis itala verkisto. Li mem kiel multaj italoj el la Libera Teritorio Triesto fuĝis el Istrio en 1954 (li simple translokiĝis al Triesto en nuna Italio), kaj ili estis nur la lasta ondo de italaj fuĝintoj el Istrio kaj Dalmatio. Rezulte tiuj fuĝoj estas grava temo en liaj verkaĵoj.

Honorigoj
---------

Tomizza ricevis plurajn premiojn pro sia literatura verko. Li ricevis plurajn italajn literaturajn premiojn, sed ankaŭ internaciajn premiojn. En 1965 li ricevis la *Premio Selezione Campiello* pro la romano *La Quinta Stagione*. En 1969 al li estis premiita la *Premio Viareggio* por *L'Albero dei Sogni*. La romano *La Città di Miriam* ricevis la *Premio Fiera Letteraria* en 1972. En 1977 al Tomizza estis aljuĝita la *Premio Strega*, la plej grava itala literatura premio, pro *La Miglior Vita*. En 1979 li ricevis la Aŭstran Ŝtatan Premion por Eŭropa Literaturo pro la germana traduko de la romano.

En 1984, Tomizza ricevis titolon de honora doktoro en Literaturaj Studoj de la universitato de Triesto pro "lia alta arta nivelo kaj lia intensa rakontpotenco".

En la urbo Triesto infanĝardeno (d:Q52844784) kaj en San Dorligo della Valle apud Triesto elementa lernejo (d:Q52748385) portas lian nomon.

En Esperanto aperis
-------------------

* "Materada", romano, tradukita al Esperanto per *Pier Giorgio Soranzo*, publikigita per la eldonejo Edistudio la 29-an de novembro 1983

Referencoj
----------

1. ↑  Originala citaĵo el la laŭda parolado : «per l'elevato level artistico della sua intensa attività narrativa, nella quale - afferma ancora la motivazione - si è reso acute, originale interprete di una culture basata sui valori della pacifica convivenza», "pro la alta arta nivelo de lia intensa rakonta agado, en kiu - la instigo daŭras - li fariĝis akra, originala interpretisto de kulturo bazita sur la valoroj de paca kunvivado". Rete ĉe www.zam.it

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fulvio Tomizza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* prezento de la verkisto kaj la esperanta versio de lia romano "Materada" en noto de januaro 2018 el la retejo *bitoteko.it* (esperante kaj itale)
* itala biografio de li en la retejo *zam.it*, kun indiko ke lia verkaĵo ankaŭ tradukiĝis en Esperanton (itale)
**Béla Balassa** [balaŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balassa Béla** estis hungara ekonomikisto, o, profesoro, membro (ekstera (1990)) de Hungara Scienca Akademio, membro (honora (1980)) de Akademio de Sciencoj de Francio.

Béla Balassa  naskiĝis la 6-an de aprilo 1928 en Budapeŝto. Li mortis la 10-an de majo 1991 en Vaŝingtono.

Biografio
---------

Béla Balassa frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris po 1 diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös kaj en akademio de ekstera komerco en 1951. Post siaj studoj li laboris en trusto en Miskolc, sed li urĝe estis deportita (1951–1953), poste li trude laboris en Sztálinváros. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956, tial post la falo li rifuĝis al Usono. Helpe de stipendio li plulernis kaj ankaŭ instruis en Universitato Yale, li akiris (MA), poste Ph.D, li estis lektoro, docento ekde 1962. Inter 1966 kaj 1988 li estis katedrestro en Johns Hopkins Universitato. Interrompoj okazis, ĉar li ofte estis gastoprofesoro (ekzemple en Sorbono). Li estis ankaŭ konsultisto de Monda Banko (1966–1987). Li ricevis usonan, francan kaj germanan premiojn.

Li kreis bazan teorion pri ekonomia integriĝo en la 1960-aj jaroj.

Li edziĝis en 1960, baldaŭ li havis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Építőipari önköltségvizsgálat* (1956)
* *The Hungarian Experience in Economic Planning* (1959)
* *The Theory of Economic Integration* (1961; 4-a eldono en 1982; japane: 1963; hispane: 1964; portugale: 1964; ĉeĥe: 1966)
* *Changing Patterns in Foreign Trade and Payment* (1965; 3-a eldono: 1978)
* *The Newly Industrializing Countries in the World Economy* (1981; 2-a eldono: 1983; france: 1983)
* *New Directions in the World Economy* (1989, 1991)

Memorigiloj
-----------

* efiko "Balassa–Samuelson" (signifa ekonomia nocio)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 562199
* GND: 11901100X
* LCCN: n79088954
* VIAF: 27060341
* ISNI: 0000 0001 1562 886X
* LIBRIS: 281640
* SUDOC: 02670188X
* BNF: 118899527
* NLA: 36028410
* NDL: 00519764
* BIBSYS: 90083624
* NKC: ola2003204859
* BNE: XX1216199
 |
**Fora konservado**, Konservado *ex situ* aŭ Ex-situ-konservado signifas laŭlitere "de-eja konservado". Ĝi estas la procezo protekti endanĝerigitan specion de planto aŭ besto ekstere de ĝia natura vivejo; ekzemple, per forigado de parto de la populacio de minacita vivejo kaj lokigado de ĝi en nova loko, kiu povas esti natura areo aŭ ĉe prizorgo de homoj. Dum Fora konservado konsistas el kelkaj el la plej malnovaj kaj plej konataj konservadometodoj, ĝi ankaŭ implikas pli novajn, foje kontestatajn metodoj en laboratorioj.

Kolonia translokigo
-------------------

La plej bona metodo de maksimumigado de speciebleco al supervivo (kiam foraj metodoj estas postulataj) estas per translokigado de parto de la populacio al malpli minacita loko. Estas malfacile imiti la medion de la origina koloniloko konsiderinte la grandan nombron da variabloj difinante la originan kolonion (mikroklimato, grundoj, simbiozaj specioj, foresto de severa predado, ktp.) Ĝi ankaŭ teknike defias elradikigi (koncerne plantojn) aŭ kapti (koncerne bestojn) la postulatajn organismojn sen nepravigebla damaĝo.

Ekzemplo de kolonitransloko en natura medio estas la kazo de la endanĝerigita Santakruca holokarpo, *Holocarpha macradenia*, nova kolonio el kiu estis malkovrita dum enketo meze de la 1980-aj jaroj en la loko de proponita butikumcentro en okcidento de la Kantono Contra Costa. Post kiam la urbo de Pinole decidis aprobi la butikumcentron, la urbo fidis je transloka plano evoluigita fare de sciencistoj por forigi la tutan kolonion al proksima loko tuj oriente de Nacia vojo 80.[1]

Homzorgaj metodoj
-----------------

Bestoĝardeno kaj botanikaj ĝardenoj estas la plej konvenciaj metodoj de fora konservado, ĉiuj el kiuj hejmas kaj protektas specimenojn por bredi kaj reenkonduki ilin en la naturo kiam necesas kaj eblas. Tiuj instalaĵoj provizas ne nur loĝejon kaj prizorgas specimenojn de endanĝerigitaj specioj, sed ankaŭ havas instruan valoron. Ili informas publikon pri la minacita statuso de endanĝerigitaj specioj kaj de tiuj faktoroj kiuj kaŭzas la minacon, kun la espero de kreado de ĝenerala intereso en maldaŭrigado kaj inversigado de tiuj faktoroj kiuj endanĝerigas la supervivon de specio en la origina loko. Ili estas la plej publike vizititajn forajn konservadejojn, kaj la WZCS (World Zoo Conservation Strategy) taksas ke la 1100 fakorganizitaj zooj en la mondo ricevas pli da 600 milionojn de vizitantoj ĉiujare.

Referencoj
----------

1. ↑  Gary Deghi, C. Michael Hogan et al. *Final Environmental Impact Report of the Pinole Valley Shopping Center*, City of Pinole, Earth Metrics Incorporated, California Environmental Clearinghouse (1986)

Vidu ankaŭ
----------

* Reenmeto
* Ena konservado
*"Zoo" alidirektas ĉi tien. Por aliaj uzoj, vidu la paĝon Zoo (apartigilo).*

Siberiaj tigroj en la bestoĝardeno de Amersfoort
Okapioj en la Bestoĝardeno de Berlino
**Bestoĝardeno** aŭ **zoologia ĝardeno** (mallongigite **zoo**) estas kolekto de vivantaj, origine sovaĝaj, bestoj, kaptitaj en kaĝoj aŭ malantaŭ vitro por montri al la publiko. Pli kaj pli da bestoĝardenoj ankaŭ celas helpi pluvivi certajn speciojn kiujn minacas formorto. Tiaj bestoĝardenoj provas bredi bestojn kaj poste liberigi ilin en la medio.

En la tuta mondo estas ĉirkaŭ 3000 bestoĝardenoj.

Esperanta vorto "zoo"
---------------------

**Zoo** povas esti mallongigo de *zoologia ĝardeno*. Ĝi ankaŭ estas internacia afikso el la malnovgreka lingvo kun la signifo "besto", do en Esperanto ĝi aperas kiel ne-oficiala ŝajnprefikso (*zoologio*, *zooteĥniko*, *zooforma* ktp) kaj foje kiel ne-oficiala ŝajnsufikso (*protozoo*, *sporozoo*).

Por eviti miksaĵon inter la du signifoj, preferindas anstataŭi "zoo" per "bestoĝardeno" kiam temas pri la unua signifo. Anstataŭ la internacian ŝajnafikson "zoo" oni ofte povas uzi la radikon "best/" kiel parton de Esperanta kunmetaĵo (ekzemple "bestoscienco" kaj "bestoteĥniko" anstataŭ "zoologio" kaj "zooteĥniko").

Vidu ankaŭ
----------

* Bestoĝardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Bestoĝardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de zoologiaj ĝardenoj
**Ródenas** [ROdenas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko *Sierra de Albarracín*.

Geografio
---------

Restaĵoj de la antikva preĝejo.
La preĝejo.
Palacdomo.
Cisterno.
Ĝi estas ĉe la montaro *Sierra de Albarracín*, je 60 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj. Ródenas estas unu el la plej sudokcidentaj municipoj de la regiono kaj la plej norda de la komarko.

Ródenas estas sur tre montara areo je 1 380 msm, tre malfacile komunikebla kun Pozondón sude, Villar del Salz nordoriente kaj Tordesilos nordokcidente, jam en la Provinco Gvadalaĥaro.

Historio
--------

La originoj de la loĝloko estus de fino de la 12-a jarcento je la konkero fare de kristanoj kaj posta reloĝado de la montaro fare de navaranoj. 

Ekde 21a de junio 1257, per decido de la reĝo Jakobo la 1-a en Teruelo, Ródenas kaj ĉirkaŭaj loĝlokoj ekformis parton de la komunumo *Sesma de Bronchales* en la komunumaro *Comunidad de Santa María de Albarracín*, kiu dependis rekte de la reĝo, kaj tio restis ĝis 1837, kun aktuala sidejo en Tramacastilla.

Ĝi havis kastelon, kies ĉefo estis García Fernández de Heredia je la servo de Jakobo la 2-a de Aragono, inter 1301 kaj 1315. Tiu García Fernández de Heredia estis la patro de Juan Fernández de Heredia, Grada Superulo de la Ordeno de Sankta Johano en Rodoso.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 61 loĝantoj.

Altiraĵoj estas la preĝejo, restaĵoj de alia pli antikva preĝejo, ermitejo, palac-domoj, cisterno, lavejo, popola arkitekturo, rokpentraĵoj, naturaj lokoj, pinaroj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797445
 |
**Bestokuracistoj sen limoj** estas asocio en pluraj ŝtatoj de la mondo, kiu kolektas bestokuracistojn por kunlabori en bestokuracista katastrofa helpo kaj en humaneca helpo. Centro de la laboro de la organizaĵo estas la homoj, kies vivobazo dependas de bestobredado kaj parte ankaŭ de bestoĉasado, kaj la celo plibonigi ilian vivosituacion. Sanaj bestoj por ili ne nur havas altan kulturan signifon, sed praktike sekurigas la nutradon, do la eviton de malsatmorto, kaj la eblecon havi enspezon.

Bazoj
-----

La asocio kun siaj naciaj branĉoj laboras sen ligo al ŝtato aŭ politika partio. La laboro ne influiĝas de ideologiaj aŭ religiaj influoj, kaj profitigas homojn dependajn de bestobredado aŭ ĉasado sendepende de ilia deveno, aĝo aŭ sekso. La trakto de kulturaj tradicioj de la homoj estas respekta, ĉar ilia sperto kaj iliaj vivostrategioj valore influas kaj enplektiĝas en la evoluhelpajn projektojn de la asocio. Por fortigi la lokan socian reton, la koncernitaj homoj enplektiĝas en la projektan planadon, plenumon kaj evaluadon, kiom ajn tio eblas. Celo de la asocio estas krei stabilajn strukturojn kaj kapabligi la koncernatojn, plu vivteni la agadon post fino de la evoluhelpa projekto.

Bestokuracistoj sen limoj Eŭropo
--------------------------------

Dum la jaro 1989, la franca asocio Veterinaroj sen limoj prenis la iniciaton krei eŭropan asocion por kunordigi kaj ampleksigi la projektojn sur kontinenta nivelo. La kreita internacia organizaĵo Veterinaroj sen limoj Eŭropo laŭ la stato de 2008 havas naŭ naciajn membroasociojn:

* Agronomes et Vétérinaires sans frontières  Francio: www.avsf.org;
* DIO (*fondaĵo* Diergeneeskunde in Ontwikkelingssamenwerking),  Nederlando: www.dio.nl Arkivigite je 2008-12-10 per la retarkivo Wayback Machine;
* Tierärzte ohne Grenzen,  Germanio: www.togev.org;
* Vetaid,  Anglio www.vetaid.org;
* Vétérinaires sans frontières,  Belgio: www.vsf-belgium.org;
* Tierärzte ohne Grenzen Österreich,  Aŭstrio: www.vsf.at;
* Tierärzte ohne Grenzen • Vétérinaires sans frontières • Veterinari senza frontiere,   Svislando: www.vsf-suisse.ch;
* Veterinari senza frontiere,  Italio: www.veterinarisenzafrontiere.it;
* Veterinarios sin fronteras,  Hispanio: vetsf Arkivigite je 2008-12-25 per la retarkivo Wayback Machine.

Aldone ekzistas "studenta reto Bestokuracistoj sen limoj"

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo de la organizaĵo Bestokuracistoj sen limoj Eŭropo
**Kisumu** estas havena urbo en Kenjo je la nord-orienta flanko de Viktoria-lago. Ĝi situas okcidente de la Granda Rifto, 1.131 metrojn super marnivelo.

Kisumu estas la tria plej granda urbo de Kenjo (322.724 loĝantoj en 1999), ĉefurbo de provinco Nyanza kaj de distrikto Kisumu; krome ĝi estas la ĉefloko de la Luoj, la tria plej granda etno de Kenjo.

Ĝiaj koordinatoj estas 0° 5′ 9″ S 34° 45′ 36″ O﻿ / ﻿0.08583 °S, 34.76000 °O﻿ / -0.08583; 34.76000 (mapo); ĝi situas nur malmultajn kilometrojn sude de la ekvatoro.

Historio
--------

Kisumu estis fondita en 1901 kun la nomo *Port Florence*; ĝi tiam estis finstacio de la Uganda Fervojo, veninta de Mombaso. En tiu stacio oni transŝarĝis varojn de trajnoj al ŝipoj por la plua transporto al Ugando.

*Florence* estis la nomo de la edzino de Ronald Preston, gvidanta inĝeniero konstruinta la Ugandan Fervojon. Ŝi havis la honoron enbati la lastan relnajlon de la linio.

Intertempe ekzistas fervoja ligo inter Kenjo kaj Ugando, preter Kisumu; per tio malgrandiĝis la graveco de la loko. Tamen estas ĉiutaga pasaĝera trajno al Najrobo, pli precize ĉiunokta; ĝi bezonas 14 horojn por ĉ. 300 km.

Trafiko
-------

Aldone al la fervoja stacio la urbo havas ankaŭ flughavenon, kiu situas okcidente de ĝi, trans eta golfo de la lago. Pramoj sur la lago trafikas al aliaj havenoj, ankaŭ en Tanzanio kaj Ugando.

La longdistancaj vojoj A1 (de sud-oriento al nordo) kaj B1 (de sud-oriento al okcidento) pasas tra la urbo. B1 okcidente transiras golfeton de la lago sur ponto kaj atingas Ugandon, direkte al Kampalo. A1 iras norden tra tuta Kenjo kaj atingas Sudanon.

Pliaj informoj
--------------

Kisumu havas oficialan urbo-amikecon kun Cheltenham en Britio kaj ĝemelecon kun Roanoke en Virginio.

Ĉiu tria loĝanto de Kisumu estas aidosulo; tio estas (negativa) rekordo.
Vidu ankaŭ kisto (medicino) kaj la etnon kistoj.
kista sako de la krustaco *triops longicaudatus*
**Kisto** (de la greka vorto κύστις *kístis* „veziko") en la lingvaĵo de biologio estas kavaĵa konstanta formo de iuj unuĉeluloj, plantoj kaj bestoj, kiu ekestas en tre malfavoraj vivkondiĉoj kiel forta manko de akvo aŭ nutraĵo. Kistoj ankaŭ povas uziĝi kvazaŭ "konserva stato" por plimultigo de la specio. Aparte unuĉeluloj en akvaj areoj plene sekiĝantaj dum parto de la jaro bone kapablas krei kistojn.

La kistoj de iuj bakterioj, ekzemple *azotobakterioj* (gram-negativaj bakterioj), ekestas per transformo de vivanta ĉelo kaj havas dikiĝintan ĉelan muron. Aliaj bakterioj, ekzemple *miksokokaloj* (latine *myxococcales*), grupigas plurajn ĉelojn kaj kovras tiujn per dikiĝinta ĉela muro. Kistokreaj protistoj ofte eligas ĉirkaŭigan substancon kiu protektas kontraŭ malfavoraj eksteraj influoj.

Kistoj bone rezistas kontraŭ sekeco, mekanika premo kaj radiado, sed ne povas forbari grandan varmegon.

Vidu ankaŭ
----------

* sporo

Literaturo
----------

* *Lexikon der Biologie* ("leksikono de biologio", germane), 4-a volumo, eldonejo *Spektrum Akademischer Verlag*, Hajdelbergo, 2000 ISBN 3-8274-0329-4
* Eugene Nester kaj aliaj: *Microbiology: A Human Perspective* ("mikrobiologio: homa perspektivo"), 2004, 4-a eldono, eldonejo Princeton, Novjorko, ISBN 0-07-291924-8
**André RAISON** (n. proksimume en 1640 en Nanterre — m. 1719 en Parizo) estis franca orgenisto kaj komponisto.

Vivo
----

Sian edukadon Raison ricevis en la abatejo Sainte-Geneviève en Nanterre, kie li ankaŭ akiris la postenon de orgenisto. Li ankaŭ fariĝis orgenisto ĉe la jezuito-preĝejo en la Saint-Jacques- strato en Parizo. Ĉi tie oni nomis lin unu el la plej bonaj orgenistoj de la urbo fine de la 17-a jarcento. Unu el liaj lernantoj estis Louis-Nicolas Clérambault.

Johann Sebastian Bach transprenis muzikan temon de Raison, por sia fama „Pasakaljo kaj fugo en c-minora (BWV 582)"

Verkaro
-------

Raison postlasis du kolektojn de orgenkomponaĵoj, la unua estis publikigita en 1688, la dua en 1714. Ili entenas kvin orgenmesojn en la diversaj modaloj, „Noëls variés" (aranĝaĵoj kaj variacioj pri popularaj kristnaskokantoj), unu magnifikaton kaj variajn aliajn pecojn.

### Verkoj (selekto)

* *Livre d`Orgue contenant cinq Messes … et une Offerte …* (*Premier livre d`Orgue*), 1688
* *Second livre d`Orgue sur les acclamations de la paix tant desirées …* 1714
* *Offertoire du 5e ton*
* *Messe du 3e ton*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio André Raison en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri André Raison en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334349
* GND: 124607950
* LCCN: n83066301
* VIAF: 54333589
* ISNI: 0000 0000 8383 5898
* SUDOC: 120199238
* BNF: 138987925
* MBA: 7395c155-b692-4746-b79c-f61047837a76
* NLA: 36551680
* BIBSYS: 5091826
* NKC: mzk2010585196
* BNE: XX1776058
 |
**Allepuz** [aljePUZ] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la plej sudokcidenta pinto de la orienta komarko *Maestrazgo*, kies administracia ĉefurbo estas Cantavieja. Laŭ fama arabisto Miguel Asín Palacios, la loknomo devenas de la araba al-labuus (اللبوس), kion li tradukis kiel "la kiraso".​

Geografio
---------

Ĝi estas je 46 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 1474 msm de altitudo, kio rezultas en malvarma klimato.​ La municipa teritorio estas en la sudokcidento de la komarko en kiu ĝi limas kun Villarroya de los Pinares; ĝeneralaj limoj estas kun Valdelinares, Villarroya, Miravete, Jorcas, Ababuj, El Pobo, Monteagudo kaj Gúdar. Ĝi estas atingeblaj nordoriente el Villarroya de los Pinares, sudoriente el Valdelinares, sude el Gúdar, sudokcidente el Monteagudo del Castillo, kaj norde el Jorcas. 

La loko estas en la Iberia Sistemo, kaj plej granda parto de la municipa teritorio estas trafluata de la rivero Sollavientos, nura rivero apartenanta al la komarko Maestrazgo kiu ne estas alfluanto de la rivero Ebro, ĉar ĝi fluas al Turia. En tiu fluejo estis du farunmuelejoj; estas ankaŭ multaj kampardomoj, sed nur ĉirkaŭ ses el ĉirkaŭ 40 estas loĝataj. Plej altaj pintoj estas montoj Morrón (1889 m), Zaragozana (1911 m) kaj La Nave (1975 m).

Historio
--------

La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento. Dum la Mezepoko kaj la Antikva Reĝimo, ĝis la provinca divido de 1833, ĝi estis tero de reĝlanda jurisdikcio, ene de la Komunumo de domaroj de Teruelo en la "sesma" de Campo de Monteagudo. 

La historio de la loko dum la karlismaj militoj estis ligita al la proksima Cantavieja kie estis ĉefurbo de karlistoj. 

Dum la Hispana Enlanda Milito estis militfronto en 1938. Poste venis malfacila postmilito, agado de kontraŭfrankisma gerilo kaj rura elmigrado. 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Allepuz kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 128 loĝantoj laŭlonge de la jarcento.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas malmulta agrikulturo kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ kultura kaj rura turismo. Inter altiraĵoj menciindas la preĝejo, krucmonumentoj kaj piedirado kaj biciklado tra naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑  "Contribución a la toponimia árabe de España", de Miguel Asín Palacios.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801753
 |
**Hendrik Vollaerts**, konata per anglalingva karesnomo **Rik**, (1918 - 1988, aĝo 69) estis televida verkisto dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Li ankaŭ uzis alternativajn ortografiojn de sia nomo: Rick Vollaerts | Ric Vollaerts | Rik Vollaerts | Rik Vollaets.

Li komencis labori ĉe televido en televidserio *Stars Over Hollywood* en 1950. En sekvaj jaroj li scenarigis por multaj televidserioj, kiel *My Hero*, Cisco Kid, My Friend Flicka, Jungle Jim, Mike Hammer, The New Adventures of Charlie Chan, U.S. Marshal kaj Highway Patrol. Li ankaŭ verkis rakonton de la filmo Bop Girl Goes Calypso kaj de televidfilmo The Veil, krom helpi la verkadon de televidfilmo Jack the Ripper (1958).

Vollaerts kaj Gene Roddenberry ekkoniĝis laborante kune en la serio *Mr. District Attorney* ĉe Ziv TV de la 1950-aj jaroj. Kontaktis li Roddenberry'on kiam li sciis, ke Star Trek bezonis novan rakontan redaktiston por tria sezono. Malgraŭ ne kontraktis al Vollaerts'on por la laboro, Roddenberry ŝatis siajn ideojn kaj rekomendis lin al Fred Freiberger, kiu poste aĉetis sian rakonton pri "For the World Is Hollow and I Have Touched the Sky". Li ankaŭ verkis epizodojn por famegaj Voyage to the Bottom of the Sea (al kiu li pensis la *mini-sub*), My Favorite Martian, Bonanza kaj Batman, krom aliaj televidserioj kiel Lassie, Lawman kaj Combat!.

En la komenco de 1970-aj jaroj li verkis por televidserioj *Julia* kaj Shazam! kaj animacia serio *Devlin*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634492
 |
**Veterproverbo** aŭ **veterprognoza proverbo** estas proverba diraĵo, en kiu la popolo esprimis siajn centjarajn spertojn pri la naturo, precipe pri la veteraj fenomenoj kaj ilia rilato al abundeco de rikolto aŭ travivo de malfacilaj jarsezonoj. Ofte ili donas konsilojn, kiam plugi, semi aŭ planti, kiam rikolti, kiam prepari sin por vintra aŭ pluva sezono ktp. 

La veterproverboj apartenas al popola kulturo, kiun esploras folkloro kaj havas ĝin ĉiu popolo, kvankam kompreneble diferencaj laŭ la klimato, en kiu la konkreta popolo vivas.

Ekzemploj de veterproverboj
---------------------------

Zamenhofaj
==========

* Aprila vetero - trompa aero.
* Pluvo en Aprilo - por la tero utilo.
* Printempo semas, aŭtuno rikoltas.
* En trankvila vetero ĉiu remas sen danĝero.
* Ne ĉiam daŭras malbona vetero, ne ĉiam daŭras homa sufero.
* Post vetero malbela lumas suno plej hela.
* Atendi bonan veteron kaj laman kurieron.

Aliaj
=====

* Blanka februaro – forto en kamparo.
* Marto – sur forno bona farto.
* Aprilo – ankoraŭ ĉe hejtilo.
* Malvarma majo – en grenejo gajo.
* Sankta Marteno rajdas blankan ĉevalon (= meze de novembro venas unua neĝo)

Fontoj
------

* Zamenhofa proverbaro
* PIV
**Bolanjoso** (hispane: **Río Bolaños**) estas rivero en Meksiko fluante tra Okcidenta Patrinmontaro, kaj alfluanto de Santiago. Ĝi havas longon de 360 da kilometroj kaj akvokolektan areon de ĉirkaŭ 10 000 da kvadrataj kilometroj.

Geografio
---------

La origino de la rivero troviĝas en la subŝtato Zakateko, proksimume 60 km okcidente de la urbego Fresnillo, proksimume 40 km sude de la Tropiko de Kankro. Fluante suden ĝi eniras la subŝtaton Ĥaliskon proksimume 85 km poste, enfluante Lermaon-Santiagon ĉirkaŭ 40 km nordokcidento de la urbego Tequila. La lastaj 32 km de la rivero konstituas la limon inter la subŝtatoj Ĥalisko kaj Najarito.

La precipaj komunumoj trapasataj de Bolanjoso inkludas:

* en Zakateko: San Mateo kaj Valparaiso;
* en Ĥalisko: Mezquitic, Villa Guerrero, Bolaños, Chimaltitán kaj San Martín de Bolaños.

Bibliografio
------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Nordameriko |
| Portala ikono | Portalo pri Geografio |

* angle Atlas of Mexico, 1975
* angle The Prentice Hall American World Atlas, 1984.
* angle Rand McNally, The New International Atlas, 1993.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉapalaa Lago
* Centra-meksika kserofitaro

* Kategorio Bolanjoso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Csaba Mokány** [ĉaba mokAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mokány Csaba** estis slovakia hungara aktoro, reĝisoro.

Csaba Mokány naskiĝis la 25-an de junio 1978 en Fiľakovo (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio), li mortis la 23-an de januaro 2022.

Biografio
---------

Csaba Mokány apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, respektive en Slovakio. Li akiris diplomon en teatroarta altlernejo en Bratislavo en 1999, poste li komencis sian aktoran karieron en hungarlingva teatro en Komárno. Li havis rolojn ankaŭ en aliaj hungarlingvaj teatroj en Košice, Fiľakovo, eĉ en Hungario. Intertempe li iomete plustudis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Post jaroj li ankaŭ reĝisoris.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Mihály Eisemann–István Zágon: *Fekete Péter* - titolrolo
* Iván Bradányi: (muzikalo) *A kölyök* - Ed
* Barna Szuda: *Karüsszel*

Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto)
---------------------------------

* *PszichoAn(n)alízis* (tralaboro de Dezső Kosztolányi: *Édes Anna*)
* *Gyévocska menni Szingapúr*
* Mihály Csokonai Vitéz: *Karnyóné*

Liaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Argo 2* (2015) - policano
* *#Jézus - Apám nevében* (2017) - Jubal

Liaj televidaj filmaj roloj (elekto)
------------------------------------

* L' Avarulo (filma adapto, 2005) - Cléante
* *Londoni randevú* (2013) - Waiter

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757381
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**William Kennish** (1799, ĉe Maughold, Manksinsulo, 19a de marto, 1862 en Novjorko), estis poeto, inĝeniero, esploristo, sciencisto, kaj inventisto. Li estis gvidisto por usona ekspedicio aprobita de la Kongreso por verigi sian proponitan vojon tra riveroj Atrato-Truando por kanalo kiu ligu la oceanojn Pacifiko kaj Atlantiko en 1855.

Inter 1827 kaj 1832, dum je la servo de la *Royal Navy*, li inventis sistemon por plibonigi la celojn de artilerio, maran teodoliton, la praktikon farbi la ŝipojn grize por malpliigi disvidadon kaŭzite de sunradiado sur nigra farbita lignaro. Krome li laboris por artefarita horizonto, aŭtomata soninstrumento, metodo subakvigi stokejon de militŝipo, hidraŭlikan ventilatoron, hidrostatikan merĝomaŝinon ktp.

Poste li dediĉis sin al verkado de poezio post ruinigo el siaj inventoj, iĝis instruisto kaj finfine elmigris al Ameriko, kie li mezuris la istmon de Panamo kaj faris informon pri itinero por proponita Panama Kanalo. Lia informo estis publikigita en libro titolita *The Practicality and Importance of a Ship Canal to Connect the Atlantic and Pacific Oceans* (La Praktikeco kaj Graveco de Ŝipkanalo por Ligi Atlantikan kaj Pacifikan Oceanojn).

Referencoj
----------

1. ↑  Stimpson, Robert.  (2011) *William Kennish Manninagh Dooie - True Manxman*, 1‑a eldono, Ramsey, Isle of Man: Lily. ISBN 9781907945083.
2. ↑  Kennish, William.  (1832) *A Method For concentrating the Fire of A Broadside of a ship of War*. Londono: John Bradley, p. 1–48 and 30 ates.
3. ↑  Kennish, William (1840). "On the Disadvantages that attend the use of black paint on board ship", *Transactions, Royal Society of Arts, Manufactures and Commerce* **53** (Part 1 (1837-1838)), p. 101–104.
4. 1 2  *Manx Worthies* Arkivigite je 2015-06-28 per la retarkivo Wayback Machine.
5. ↑  *The Practicality and Importance of a Ship Canal to Connect the Atlantic and Pacific Oceans*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* William Kennish, Biografio ĉe kennish.com
* William Kennish, Biografio ĉe isle-of-man.com Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 500675
* LCCN: no2012020811
* VIAF: 232480211
 |
**Csaba Martin** [ĉaba], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Martin Csaba** estas hungara reĝisoro, scenaristo, instruisto pri angla lingvo.

Csaba Martin naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1976 en Debrecen.

Biografio
---------

Csaba Martin akiris diplomon en pedagogia altlernejo en sia naskiĝurbo en 2000, poste li instruis la anglan lingvon, ankaŭ estis ekzamena inspektoro. Samtempe li estis muzikisto en ŝlagrorkestro, li ankaŭ kreis videojn pri la orkestro. Li speris tion, kiel povas fari filmojn. Komence li kreis reklamfilmojn, el plejparto de la akiritaj monoj li ĉiam aĉetis lampojn, kameraojn kaj similajn filmajn aĵojn. Paŝo post paŝo li povis fari memstare filmojn, ja li mem estis ĉiofaranto (reĝisoro, aktoro, produktoro, scenaristo, filmomuntisto, ktp). En 2009 li fondis filman firmaon.

Liaj filmoj (elekto)
--------------------

* *Mesterséges magány* (eksperimento, debuto, ne prezentita, 2002)
* *Indigóember* (prezentita, 2007)
* *Brooklyn* (unua anglalingva, 2009)
* *Dobogó kövek* (tutlande prezentita en 2010)

Liaj libroj (elekto)
--------------------

* *2B or not 2B - Gyakorló feladatok* (lernolibro, 2004)
* *Yes, it isn't* (lernolibro, 2006)
* *Évekig gyakoroltam, hogy vízálló lehessek* (romano, 2006, lia pseŭdonimo estis *Hicskó Alfréd*)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Csaba Martin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 755927
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Csaba Sipos** [ĉaba ŝipoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sipos Csaba** estas hungara teatra helporeĝisoro, instruisto.

Csaba Sipos naskiĝis la 20-an de novembro 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Csaba Sipos estis edukita en Pesthidegkút, en 2002 li akiris aktoran diplomon en aktorakademio. Liaj plej gravaj instruistoj estis Károly Esztergályos kaj István Szőke. Inter 2003-2005 li havis kelkajn rolojn en Teatro Magyar, poste li estis inspektoro de la teatro. Samtempe li instruas en aktorlernejo de la testro. Libertempe li estis ankaŭ amatora kuristo.

Lia televida rolo
-----------------

* *Jóban Rosszban* (serio) - Márk Keller

Liaj teatraj inspektoraj taskoj (elekto)
----------------------------------------

* Molière: L' Avarulo
* Imre Dobozy: La kaporalo kaj la aliaj (teatra verzio)
* Carlo Goldoni: *Chioggiai csetepaté*
* Milán Füst: *Catullus*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749738
 |


* Portalo pri Biografio
**Beit Hanina** (araba : **بيت حنينا**, hebrea: בית חנינא) estas granda araba najbarejo-kvartalo en la nordo de Jerusalemo, kaj ankaŭ la nomo de la apuda Palestina vilaĝo (okcidente de la najbarejo) ene de la Palestina Aŭtoritato, kiu ne estas inkluzivita en Jerusalemo. En 2014, 34 500 homoj loĝis en la jerusalema kvartalo de Israelo, kaj 1000 homoj loĝis en la palestina vilaĝo.

Ekde la eksplodo de la dua intifado kaj post la konstruado de la disiga barilo en la sekcio de Jerusalemo, la kvartalo komencis derompi sian tradician rolon kiel ligo inter Jerusalemo kaj Ramalaho, kaj akiris pli urban karakteron konektita al centra Jerusalemo laŭ servoj, edukado, komerco kaj dungado. La barilo ankaŭ kreis apartigon inter la origina vilaĝo de Beit Ĥanina, kiu restis ekster ĝi, kaj la kvartalo Beit Ĥanina (la nova Beit Hanina - "Beit Hanina al-Ĵadid") kiu estis inkludita en Jerusalemo. Multaj loĝantoj translokiĝis al la nova Beit Hanina por resti sur la israela flanko de la disiga barilo.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Beit Ĥanina** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748493
* LCCN: n2005033046
* VIAF: 136250053
 |
La **Tapiŝo de World Trade Center** (katalune: Gran Tapís del World Trade Center) estas granda tapiŝo farita de Joan Miró. Ĝi estis eksponita en la vestiblo de World Trade Center-2 (la Suda Turo) en Novjorko de 1974 ĝis ĝia detruo en 2001. 

Saul Wenegrat, antaŭa direktoro de la arta programo por "Port Authority of New York" (Havena Aŭtoritato de Novjorko), sugestis al Miró ke li povus fari tapiŝon por World Trade Center, sed la artisto malakceptis, tial ke li nur povus fari verkon per siaj propraj manoj sed li havis neniun sperton pri farado de tapiŝo. tamen, post kiam lia filino resaniĝis el akcidento en Hispanio, Miró akceptis faris tapiŝon por la hospitalo kiu kuracis ŝin, kiel elmontron de sia dankemo. Lerninte la teĥnikon el tapiŝ-faristo Josep Royo, Miró faris plurajn aliajn tapiŝojn kun Royo, inkluzive unu por World Trade Center, *Virino* por la Nacia Galerio de Arto en Vaŝingtono, kaj unu por la Fondaĵo Joan Miró.

La verko havis abstraktan desegnon, kun brilaj blokoj de koloroj, ruĝa, verda, blua kaj flava, kun nigraj elementoj kaj hel-bruna fono. Farita el lano kaj juto, ĝi mezuris 6,1×10,7 m kaj pezis 4 tunojn. Ĝi estis finita en 1973, kaj eksponita dum retrospektivo en Grand Palais en Parizo antaŭ ol esti instalita en Novjorko en 1974. Ĝi estis detruita la 11-an de septembro 2001, en la kolapso de World Trade Center, sekvante la atakojn de la 11-a de septembro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Publika Arto en World Trade Center, Saul Wenegrat, Procedoj de IFAR Simpozio la 28-an de februaro 2002
* *Tapiŝo de World Trade Center*, Joan Miró
* *Virino* 1977, Nacia Galerio de Arto
* *Tapiŝo de la Fondaĵo*, Joan Miró, 1979, Fundació Joan Miró

fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo The World Trade Center Tapestry en la angla Vikipedio.*
**Estu tie** (angle: **Being There**) estas libro verkita de la pola aŭtoro Jerzy Kosinski, kaj estis eldonita en 1970.

Intrigo
-------

La libro disvolvas la rakonton de Ĉanc (angle: *Chance*) Gardiner, mense handikapita maljuniĝanta viro kiu vivas en la hejmo de riĉulo kaj kies sola tasko estas prizorgi la ornamitan ĝardenon de sia patrono. Al Ĉanc estas neniu ŝanco de iu ajn kontakto kun la ekstera mondo krom spekti televidon. Kiam la patrono subite mortas, Ĉanc havas neniun elekton ol eliri en la grandan mondon por la unua fojo en sia vivo. Ĉanc, vestita en la plej belaj vestoj de sia patrono, eliras la domon kaj ne mallonge poste estas alveturita de aŭto. Ĉi tie komenciĝas la rakonto de fakte mense handikapita homo, kiu ĉerpis sian tutan scion pri la mondo el ĝardenado kaj televido, kaj tamen iomete post iom li grimpas sur la socian ŝtuparon kaj plialtigas sian socian statuson farigita pretendi esti kiel tre konvena politika eksperto kaj komentisto, ĝis fine iĝante speciala konsilisto de la Prezidanto de Usono.

Tiu ĉi libro estas fakte kritiko de la moderna socio, en kiu oni bezonas scii ĝuste paroli, paroli kiel kutimas en televido, sed fakte ne necesas, ke reala substanco estu malantaŭ la vortoj.

Filmo
-----

En 1979, filmo bazita sur la libro estis publikigita, reĝisorita de Hal Ashby kaj ĉefrolita de Peter Sellers kaj Shirley MacLaine. Por la filmo, la intrigo de la libro estis prilaborita en pli komikan satiron.

En la filmo, Ĉanc ne estas portretita kiel persono kun intelekta handikapo, sed kiel analfabeta persono kun akuta kaj nedifinita neŭrologia handikapo, rememoriga pri aŭtismaj trajtoj. Al Ĉanc mankas seksa ekscitiĝo, mankas frustriĝo, mankas humuro kaj ajna kompreno de sociaj kaj situaciaj alludoj. Lia handikapeco igas lin ĉiam paroli en seka, senpretenda kaj malvarmeta stilo. Kombinado de ĉi tiu parolmaniero kun lia eleganta vestaĵo igas lin perceptita kiel edukita kaj estiminda persono. Kiam li ne komprenas, kion li devas diri, li plu parolas pri la sola temo, kiun li profunde studis dum sia tuta vivo - ĝardenado. La publiko, same kiel la prezidanto mem, perceptas liajn rimarkojn pri ĝardenado kiel profundajn politikajn metaforojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Kariera Nikodema Dyzmy
* La novaj vestoj de la Imperiestro

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747139
 |
**Róza Bogya** [bodja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogya Róza,** ekster Hungarlando **Rosa de Ruda** estis hungara operkantisto, (soprano), muzikinstruisto. Ŝia familia nomvarianto estis *Bogyai*.

Róza Bogya naskiĝis supozeble en 1835 en Transilvanio (Aŭstra Imperio), ŝi mortis supozeble en oktobro de 1919 en Berlino (Germanio).

Biografio
---------

Róza Bogya prenis kantolecionojn en Vieno kaj Italio de Catalano kaj Arlet. Inter 1854–1857 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Pest), poste pro persona konflikto kun Ferenc Erkel ŝi kantis en Vieno. Ŝiaj sekvaj stacioj estis pluraj italaj urboj, Arad (urbo), Győr, Parizo, Berlino kaj Londono. Fininta la kantadon ŝi instruis operkantadon en Berlino.

Ŝia repertuaro (elekto)
-----------------------

* en:Michael William Balfe: *Les Quatre fils Aymon* — Hermine
* Vincenzo Bellini:
	+ Norma (opero) – Adalgisa
	+ *I Capuleti e i Montecchi* - Julia
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo – Rosina
* Giuseppe Verdi:
	+ Il trovatore – Azucena
	+ La traviata — Violetta Valéry
	+ Makbeto (opero) – Lady Macbeth
	+ I due Foscari — Lucrezia Contarini
	+ en:Ernani - Elvira

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783557
 |



* Portalo pri Biografio
**Csaba Jegercsik** [ĉaba jegerĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jegercsik Csaba** estis hungara aktoro, dancisto, muzikalkantisto.

Csaba Jegercsik naskiĝis la 26-an de junio 1977 en Senta (Jugoslavio, nun en Serbio).

Csaba Jegercsik en 2015

Biografio
---------

Csaba Jegercsik apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Li estis edukita en Ĉoka. Li frue gitarludis kaj dancis. Li maturiĝis en mezlernejo en Szeged, poste li akiris pedagogian diplomon en altlernejo en 1997, muzikalkantistan diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2001. Lia ĉefinstruisto estis Tamás Szirtes. Interrtempe li havis signifajn rezultojn en sporta danco. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Magyar, sed li havis rolojn ankaŭ en aliaj teatroj. Li ricevis aktorajn premiojn inter 1991-2014.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare:
	+ Makbeto - Banquo
	+ Romeo kaj Julieta - Tybalt
	+ *Dekdua Nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas* - Nemes Keszeg András
	+ La Vintra Fabelo - Kobzos
	+ La gajaj edzinoj de Windsor - Fenton
* Anton Ĉeĥov: Ĉeriza ĝardeno - Pjotr Sergejoviĉ Trofimov
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Adolf Schwartz
* Jenő Huszka:
	+ *Lili bárónő* - grafo Illésházy
	+ *Bob herceg* - Lord Lancaster

Liaj kinaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------------

* *Kojot* (2017) - estonta patro

Liaj televidaj filmaj roloj (elekto)
------------------------------------

* *Tóth János* (serio, 2017) - kliento
* *Doktor Balaton* (serio, 2021) – laboristo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Csaba Jegercsik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762175
 |



* Portalo pri Biografio
**József Thury** [jOĵef turi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Thury József,** (malofte *Thúry József*) estis hungara lingvisto, instruisto, bibliotekisto, profesoro, membro (korespondanta en 1903) de Hungara Scienca Akademio.

József Thury  naskiĝis la 25-an de decembro 1861 en Makád. Li mortis la 22-an de majo 1906 en Hungario en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio).

Biografio
---------

József Thury frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li multe lernis de Ármin Vámbéry. En 1884 li studvojaĝis al Turka Imperio, hejmenveninta li instruis la turkan lingvon. Ekde 1887 li instruis laŭvice en gimnazioj de Nagykőrös kaj Kiskunhalas. Inter 1899-1905 li estis lerneja bibliotekisto. Antaŭ sia morto li estis nomita universitata profesoro. Li okupiĝis precipe pri la turka lingvo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A kasztamuni-i török nyelvjárás* (1885)
* *Török történetírók. Török-magyar kori történelmi emlékek.* (1893-96) - tradukaĵo
* *A székelyek eredete* (1898)
* *A közép-ázsiai török irodalom* (1904)
* *Szelaniki Musztafa leírása Szigetvár ostromáról* (1979) - tradukaĵo
* *Török hadak Magyarországon, 1526-1566 : Kortárs török történetírók naplórészletei* (1985) - tradukaĵo
* *A magyarok eredete, őshazája és vándorlása* (Origino, prapatrujo kaj migrado de la hungaroj), (1988)

Memorigiloj
-----------

* nomo de biblioteko en Kiskunhalas

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
**Galve** [GALbe] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo.

Geografio
---------

La preĝejo.
Iknitoj ĉe Las Cerradicas.
Ĝi estas je 57 km norde de Teruelo, provinca ĉefurbo. Ĝi estas iom sude de Cañada Vellida.

La orografio de la municipo estas markita de la valo de rivero Alfambra kaj la neregula tereno kiu ĉirkaŭas ĝin, pere de nombraj ravinoj kiuj enfluas en la riveron. La loĝloko mem kuŝas je 1180 msm.​

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), brutobredado (ŝafoj) kaj rura turismo. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Galve oni malaltiĝis ĝis nunaj 163 loĝantoj.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, la ponto kaj la ceramika forno. Aparte menciindas la Paleontologia Muzeo kun fosiliaj restaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑   «Instituto Geográfico Nacional».. Arkivita el la originalo je 2021-04-18. Alirita 2022-10-05.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797576
 |
**BARABÁS Béla** [baraba'ŝ] estis rumanuja hungara advokato, politikisto. Li naskiĝis la 2-an de decembro 1855 en Arad kaj mortis la 28-an de majo 1934 en Arad.

Kariero
-------

Béla Barabás pristudis juron en Budapeŝto kaj en 1886 li malfermis advokatejon en Arad. Ekde 1892 li estis deputito de distrikto Gyoma, ekde 1904 li reprezentis Arad, ekde 1911 Szilágysomlyó. En 1914 li akompanis Mihály Károlyi en Usonon. En 1917 li iĝis ĉefprefekto de departemento Arad. En la registaro nova, fondita en majo de 1919 en Arad li estis ministro pri religi- kaj instruafero (5-a de majo - 30-a de majo). En 1920 li estis prezidanto de arada *Magyar Párt*, kiel ano de agadkomitato de la Országos Magyar Párt li estis unu el la gvidantoj de politiko pri nacimalplimulto de hungararo en Rumanujo. Ekde 1926 li estis senatoro en la rumana parlamento. En 1893 li redaktis la ĵurnalon Arad és Vidéke, ĉefredaktis Aradi Magyar Újság (1926-27).

Verkoj
------

* *Amikor Kossuth Lajost hazahívták* (Cegléd, 1933).
* *Emlékirataim* (Arad 1929).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Béla Barabás (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 305526
* GND: 1074873203
* VIAF: 317277599
* ISNI: 0000 0003 9756 2642
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.