recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Julio MARTÍNEZ FIALLO** naskiĝis la  16-an de novembro 1934(nun 1934-11-16) en Havano kaj mortis la 15-an de decembro 2015 en San Antonio de los Baños, Artemisa, estis kuba esperantisto, membro fondinto kaj honora membro de KEA. Eklernis Esperanton en septembro 1966 pere de perkoresponda kurso. Relernis la lingvon en kursoj organizitaj de Havana E-Grupo (1971-1972) kaj Havana E-Rondo (1973-1974). Membris la laborteamon por la fondiĝo de Kuba Esperanto-Asocio (1978-1979) kaj estis membro de ties estraro ĝis 1986, kie sinsekve respondecis pri insruado, financo kaj publikaj kaj internaciaj rilatoj. Instruis esperanton en 1979 ĉe la biblioteko Máximo Gómez el kiu estiĝis la unuaj membroj de KEA. En 1984 la Komitato de KEA nomumis lin Peranto de UEA en Kubo. Fondinto de Esperanta Literatura Tradukmetiejo (1988), ĉe UNEAC kaj prezidanto de la Havana E-Klubo Juan Bacallao (1989-1992). Partoprenis la 1an, 2an, 3an, 4an kaj 5an Naciajn Kongresojn de KEA (respective 1987, 1996, 1999, 2002 kaj 2005) kaj en la 75a kaj 95a UK-oj. Li estis UEA-delegito kaj fakdelegito (1990-1999 kaj 2000-2014). Estis elektita honora membro de KEA en 2015.

Referencoj
----------

1. ↑   (2017) "Nekrologo de Fiallo", *Esperanto.cu* (eo) (PDF) (3), p. 12.
**Luis SEPÚLVEDA**, naskiĝinta je la 4-a de oktobro 1949 en Ovalle (Ĉilio), mortinta la 16-an de aprilo 2020 en Oviedo (Hispanio), estis ĉilia verkisto, ĵurnalisto kaj kinreĝisoro.

Vivo
----

Li studis teatran produktoradon en la Nacia Universitato de Ĉilio kaj partoprenis en diversaj politikaj agadoj, interalie kiel kunlaboranto de la reĝimo de prezidanto Salvador Allende, por kiu li publikigis kolekton de poŝklasikaĵoj por faciligi ties akiron fare de la granda publiko. Li estis arestita post la puĉo de Augusto Pinochet kaj estis enkarcerigita dum du jaroj kaj duono fare de la sekva diktaturo je akuzo esti komunisto. Li poste estis malliberigita danke al la germana branĉo de Amnestio Internacia, sed devis ekziliĝi por eviti 28 jarojn de enprizonigo, kaj post veturado tra landoj kiel Urugvajo, Brazilo, Paragvajo, Ekvadoro, Nikaragvo kaj Svedio li ekloĝis unue en Germanio (Hamburgo) kaj poste en la hispana urbo Ĥiĥono (*Gijón*), kie li loĝis de 1996.

Li malsaniĝis la 25an de februaro pro covid-19, estis diagnozita tiel kaj enhospitaligita izole la 29an, same kiel lia edzino la poetino Carmen Yáñez. Tiel Sepúlveda iĝis la unua koronvirusa malsamulo detektita en Asturio kaj unu de la unuaj registritaj en la tuta lando Hispanio. Lia edzino estis en la sama hospitalo ĝis la 18a de marto sed resaniĝis kaj estis elhospitaligita. La verkisto tamen suferis komplikaĵojn kaj mortis matene de la 16-a de aprilo 2020 post 48 tagoj en la hospitalo, plejparte konektita al aŭtomata spirilo, estante 70-jaraĝa.

Kariero
-------

Lia plej fama romano estas "La maljunulo kiu legadis amnovelojn" kiu diskonigis lin internacie en 1988, ĉar estis tradukita al 20 lingvoj. Aliaj verkoj liaj estis *Mundo del fin del mundo*, *Nombre de torero*, *Patagonia Express*, *Historia de una gaviota y del gato que la enseñó a volar*, *La rosa de Atacama* kaj *Fin de siglo*.

Li ricevis interalie la premiojn Gabriela Mistral de poezio (1976), Rómulo Gallegos de romanoj (1978) kaj la Premio Tigre Juan de noveloj (1988). Aliaj postaj premioj estis *premio de narrativa Superflainao* (1993) kaj la Premio Ovidio (1998) en Italio pro *La última frontera* (La lasta landlimo).

Notoj
-----

1. 1 2 3 4 5 6  EFE, *El escritor chileno Luis Sepúlveda muere por coronavirus en Oviedo*, Oviedo 16/04/2020, Público, alirita la 16an de aprilo 2020.
2. 1 2 3 4  Andrea Aguilar, El escritor chileno Luis Sepúlveda muere de coronavirus en Oviedo, El País, 16/04/2020, alirita la 16an de aprilo 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Luis Sepúlveda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Artikolo de Luis Sepúlveda, okaze de la morto de Pinochet, por Le Monde diplomatique (en esperanto)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29593
* GND: 119505258
* LCCN: no92020038
* VIAF: 36962211
* ISNI: 0000 0001 2278 3761
* LIBRIS: 345588
* SUDOC: 030462274
* BNF: 121871843
* MBA: 0107fdc8-9e59-4b52-9472-b7ca51652649
* NLA: 35653121
* NDL: 00670177
* BIBSYS: 90738488
* NKC: jn20000604832
* ICCU: RAVV083883
* BNE: XX968476
 |
**Károly DÖME** [kAroj dome], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Döme Károly** estis hungara pastro, poeto, tradukisto, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1831).

Károly Döme  naskiĝis la 26-an de januaro 1768 en Hungara reĝlando, en Komárom (nuntempa Komárno en Slovakio). Li mortis la 22-an de majo 1845 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

Biografio
---------

Károly Döme frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitaton en Pozsony, kie li aliĝis ankaŭ al pastra lernejo. En 1800 li ricevis la taskon esti pastro en Izsa (nuntempa Iža en Slovakio), kie li konatiĝis kun Dávid Baróti Szabó. En 1816 li translokiĝis al Transilvanio, sed en la sekva jaro li revenis al Pozsony, kie li estis direktoro de edukejo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Kesergő versek ...* (1788) - poemoj
* *A világ nagyjai! féljetek* tradukaĵo el la germana (1792)
* *A katholika hittudomány* (1793) tradukaĵo
* diversaj literaturaj leteroj

Memorigiloj
-----------

Bazlernejo de Iža prenis la nomon Döme Károly, kie oni metis memortabulon.

Fontoj
------

* biografio hungare

* Kategorio Károly Döme en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431840
* VIAF: 309574989
* ISNI: 0000 0004 3534 4372
* BNF: 10851667r
 |
**Moseo SZÉKELY**, hungare **SZÉKELY Mózes** [sekej mozeŝ] (naskita ĉirkaŭ 1550 en Udvarhely; mortinta la 17-an de julio 1603 en Braŝovo) estis princo de Transilvanio.

Biografio
---------

En 1575 Moseo Székely estis jam komandanto de sikuloj en la batalo de Kerelőszentpál. Li sekvis la reĝon Stefano Báthori ankaŭ al Pollando, kie li fariĝis la komandanto de infanterio en kontraŭrusa milito de la reĝo. Reveninte al Transilvanio, li iĝis internulo de Sigismundo Báthori, li ricevis bienojn kaj en 1591 leviĝis inter magnatojn. Li fariĝis ĉefkomandanto de Andreo Báthori kaj poste de Mikaelo de Valaĥio. En 1601 li alfrontis la vojvodon kaj generalon Basta. Komence de 1603 helpe de turkoj li alvenis kun armeo en Transilvanion kaj kun nobelaro elbatis la armeon de la imperiestro. En aprilo 1603 li estis elektita de la parlamento kiel princo de Transilvanio kaj la 8-an de majo 1603 surtronigita, sed la sikuloj turnis kontraŭ li kaj kun vojvodo de Valaĥio, Radul apud Braŝovo neniigis lian armeon. En batalo mortis ankaŭ li.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Moseo Székely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 223378
* GND: 1055676147
* LCCN: nb2008004621
* VIAF: 24129751
* ISNI: 0000 0000 4314 3774
 |
**Luis Anastasio SOMOZA Debayle** [lŭis anasTAsjo soMOsa deBAJle] (León, 18-a de novembro de 1922 - Managua, 13-a de aprilo de 1967), filo de Anastasio Somoza García kaj Salvadora Debayle de Somoza, oficiale estis aganta prezidanto kaj poste prezidanto de Nikaragvo de 1957 ĝis 1963 post la atenco kontraŭ sia patro en la 21-a de septembro 1956 kaj lia sekva morto la 29-an de la sama monato, kaj reale regis kiel diktatoro de 1956 ĝis sia morto. Liaj gefratoj estis Lillian kaj Anastasio Somoza Debayle. Li edziĝis al Isabel Urcuyo, kun kiu li generis sep gefilojn. Li estis ano de la frataro Fi Sigma Alfa.

Kariero
-------

Luis Anastasio aniĝis en la Nacia Gardistaro (GN) en 1940. Kiel prezidanto de la Nacia Asembleo, Luis transprenis la prezidantecon de la nacio post la morto de sia patro la 29-an de septembro de 1956, por fini lian regperiodon, dum lia pli juna frato Anastasio Somoza Debayle (Tachito) oficis kiel Direktanta Ĉefo de la Nacia Gardistaro. Luis komencis propran regperiodon la 1-an de majo de 1957 kaj estis sukcedita de Doktoro René Schick Gutiérrez la 1-an de majo de 1963. Li kreis la Nacian Aŭtonoman Universitaton de Nikaragvo kaj la Centran Bankon de Nikaragvo. Dum lia regado la Internacia Kortumo decidis malfavore al Nikaragvo en grava teritoria disputo inter ĝi kaj Honduro, kaj Carlos Fonseca Amador fondis la gerilon Sandinista Fronto de Nacia Liberigo (FSLN).

La 31-an de majo de 1959 Doktoro Pedro Joaquín Chamorro Cardenal, direktoro de la opozicia ĵurnalo La Prensa, eniris Nikaragvon el Kostariko kun 110 konservativaj kamaradoj, en la unua milita alteriĝo per aviadilo konfirmita en Ameriko, por militataki la reĝimon de Luis. Unu grupo surteriĝis kun li en Mollejones, en la ebenejo de Chontales, kaj la alia en la ebenejo de Olama, en la departemento de Boaco; la grupanoj estis senvunde kaptitaj de la Nacia Gardistaro la 13-an de junio de la sama jaro kaj kondamnitaj al 9 jaroj de mallibero. Post unu jaro, en 1960, ili liberiĝis pro ĝenerala amnestio. Chamorro ree direktis La Prensa kaj ree estis eminenta opoziciulo al Luis.

Luis Somoza Debayle mortis la 13-an de aprilo de 1967 pro korinfarkto en sia loĝdomo, la nuna domo de la Ministrejo de Defendo.

Vidu ankaŭ
----------

* La familio Somoza
* La familio Debayle
* Anastasio Somoza Debayle
* Anastasio Somoza García

Referencoj
----------

1. ↑   Capitulo Eterno. fisigmaalfa.org. Arkivita el la originalo je 15 de abril de 2008. Alirita 12 de febrero de 2008.

 Arkivigite je 2008-04-15 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2008-04-15. Alirita 2021-06-20.

Eksternaj ligiloj
-----------------

* http://www.aquinicaragua.com/presidentes2/luis somoza1.JPG Arkivigite je 2021-06-24 per la retarkivo Wayback Machine Foto de Prezidanto Luis Anastasio Somoza

* Kategorio Luis Somoza Debayle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729187
* GND: 12996588X
* LCCN: n81120972
* VIAF: 6026286
* ISNI: 0000 0000 2605 5158
 |
**Ramon Muntaner** (naskiĝis en 1265 en Perelada, Provinco Ĝirono, Katalunio, mortis en 1336 , Balearoj) estis kavaliro kaj verkisto de Kronlando de Aragono. Li verkis la *Kronikon de Muntaner*, kiu konsistas el la koncepto de Jakobo la 1-a (1207) ĝis la kronado de Alfonso la 4-a de Aragono (1328). Li apartenis al nobela familio, kiu gastigis Jakobon *la Konkeranto* kaj Alfonson *la Saĝulo*, kiu poste estis ruinita de la militoj kontraŭ Francio. En 1285, lia vilaĝo de naskiĝo estis brulita de la invadintoj, pro kio Muntaner iris vivi al Valencio kun sia patro. Iom post sia 20-jara datreveno, li partoprenis en la konkero de Minorko (1286). Ni ne havas informojn pri lia vivo ĝis dek jaroj poste, kiam ni renkontas lin en Sicilio luktante kontraŭ francoj.

Kroniko de Ramon MuntanerLi apartenis al la Granda Kataluna Kompanio, regimento de malpeza infanterio formita de aragonaj kaj katalunaj dungsoldatoj, nomitaj Almogàveroj, kiuj restis lojalaj ĝis la fino en Grekio al Kronlando de Aragono. Li estis sendita al Konstantinopolo por helpi al grekoj lukti kontraŭ la turkoj, sub la komando de Roger de Flor. En 1300 li partoprenis en la sieĝado de Mesino, ĉe lia flanko. Li estis administranto de la Kompanio de Roger de Flor. Li redaktis la traktaton inter la bizanca imperiestro kaj la katalunoj kaj li defendis kiel kapitano, kun kuraĝo kaj prudento, la urbon Galipolo el la atako de la Ĝenovanoj. Li sekvis Roger de Flor kaj liajn Almogaverojn en liaj agadoj tra la landoj de Anatolio kaj li estis la eksperto de la kompanio, kune kun nobelaj kavaliroj kiel Berenguer de Entenza kaj Bernat de Rocafort.

Muntaner verkis sian *Kronikon* en iom pli ol tri jaroj. Ĝi estas verkita laŭ unua persono, uzante facilan stilon, sen tro da retoriko. Danke al la fakto ke li estis soldato, Muntaner ĉeestis kelkajn farojn kiujn li priskribis, io nekutima inter aliaj kronikistoj. Ŝarĝita de historiaj faktoj, la *Kroniko* de Ramon Muntaner fariĝis esenca elemento por analizi tiun periodon de la historio de Kronlando de Aragono.

Referencoj
----------

1. ↑  David Agustí, *Los almogávares: la expansión mediterránea de la Corona de Aragón*, Sílex, 2004. ISBN 978-84-7737-130-4.

Vidu ankaŭ
----------

* Muntaner (Metroo de Barcelono)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ramon Muntaner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kroniko de Ramon Muntaner en la Instituto Lluís Vives Arkivigite je 2014-02-18 per la retarkivo Wayback Machine (katalune)
* Kroniko de Muntaner tradukita de Lady Goodenough (angle)

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Ramón Muntaner en la hispana Vikipedio.* 




|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 552173
* GND: 118735276
* LCCN: n/79/043256
* VIAF: 59210592
* ISNI: 0000 0001 1027 664X
* SUDOC: 030268761
* BNF: 12768150n
* BNE: XX1082919
* Toolserver: viaf/59210592
 |
**Moufdi Zakaria**; (denaske, **Zekri Cheikh**. arabe مفدي زكرياء), estis alĝeria poeto kaj verkisto. Li verkis "Kassaman", nome la Alĝeria nacia himno estante en prizono en 1955.

Lia universitata edukado okazis en Tunizo kie li renkontis nombrajn poetojn kiaj Abu al-Kasim Aŝabbi. Lia unua poezio estis publikigita en tunizia gazeto en 1925. Li asociiĝis kun alĝeriaj naciistoj kaj estis enprizonigita pro siaj idearoj en 1937 kaj 1938.

En 1956 li estis denove enprizone en Serkadji fare de la francoj pro sia politiko. Tie li verkis poemon nome *Kassaman* aŭ *La promeso*. Oni diras, ke li verkis tiun poemon sur la muroj de sia ĉelo uzante sian propran sangon. La poemo estis poste muzikigita fare de Mohamed Triki en 1956 kaj poste de Mohamed Faŭzi. La fina kanto estis aŭdita en 1957. Tiu poemo iĝis la alĝeria nacia himno tuj post la 5a de Julio 1962 kiam oni atingis la sendependecon.

Referencoj
----------

1. ↑  Historical Background Arkivigite je 2014-04-29 per la retarkivo Wayback Machine, Algeria-UN.org, alirita en Marto 2010
2. ↑  Laŭ la Alĝeria Konstitucio de 1963, Artikolo 75.

* Kategorio Moufdi Zakaria en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 577572
* GND: 1020813547
* LCCN: n88679864
* VIAF: 41968527
* ISNI: 0000 0001 2278 7885
* SUDOC: 101351151
* BNF: 128413508
* MBA: b4ca9e5f-c703-430e-82e5-24358129e998
 |
**Juan de la Cueva de Garoza**, nomo tradukebla kiel *Johano de la Groto*, (Sevilla, 23a de oktobro 1543 - 1612), hispana poeto kaj dramaturgo apartenanta al la Hispana ora epoko.

Li estis frato de la ĉefdiakono de Guadalajara kaj loĝis en Kuenko, en Kanarioj kaj en Meksiko inter 1574 kaj 1577; je sia reveno al Hispanio li startis sian teatran karieron. Li inspiriĝis en la Romancaro kaj en la grekolatina mitologio kaj adoptis legendajn kaj historiajn temojn, por ekspluati la kastilian patriismon; li rompis la supozitajn aristotelajn unuojn pri ago, tempo kaj loko, pri kio li pioniris parte pri la teatra formulo de Lope de Vega, kvankam li ankoraŭ dividis la verkojn en kvar aktoj.

Li verkis krome dudekkvin sonetojn, diversajn eklogojn, unu elegion, unu sestinon, tri madrigalojn kaj du odojn, kiuj aperas en el kanzonaro *Flores de Varia Poesía*. *Ejemplar Poético* verkita ĉirkaŭ 1606 kaj dividita en tri epistoloj, estas poezia manierisma teoriaro en ĉentercetoj. aliaj verkoj estas *Viage de Sannio*, poemo de literatura kritikaro kie mencias multajn siaepokajn verkistojn; *La Muracinda*, kio estas eposa parodia rakonto pri revenĝo inter hundoj kaj katoj en senrimaj dekunu-silabaj versoj, la mitologia poemo en oktavoj *Llanto de Venus en la muerte de Adonis*, la mitologia burleska rakonto en oktavoj *Los amores de Marte y Venus*. Kolekto el liaj poemoj estis publikita kiel *Obras de Juan de la Cueva* (Sevilla, 1582) kaj liaj romancoj aperas en *Coro Febeo de Romances historiales* (1587). Li klopodis ankaŭ la kulturan eposon, per la poemo en dudekkvar kantoj *La conquista de la Bética* (Sevilla, 1603), kiu rakontas la konkeron de Sevilo fare de Ferdinando la 3-a la Saĝulo.

Konserviĝas krome ĉirkaŭ 14 teatraĵoj en kvar partoj, el kiuj la plej gravaj estas *El infamador*, kies ĉefrolulo antaŭbildigas la arketipon de la klasika rolulo de Don Juan kaj kiu enkondukas alegoriajn rolulojn, *El Saco de Roma*, *La muerte del Rey Don Sancho*, *La libertad de España por Bernardo de Carpio* kaj la *Tragedia de los siete Infantes de Lara*. Tiuj kaj aliaj presiĝis en 1583 sub la titolo *Primera parte de las tragedias y comedias de Juan de la Cueva* (dua parto ne aperis, kvankam li petis permeson por tio). En tiuj verkoj ne klariĝas preciza distingo inter la tragikaj kaj komikaj ĝenroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Obras de Juan de la Cueva en Biblioteca Virtual Cervantes


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 276252
* GND: 11891104X
* LCCN: n80139213
* VIAF: 51749041
* ISNI: 0000 0001 1850 3130
* SUDOC: 031549179
* BNF: 122742760
* ICCU: MILV053324
* BNE: XX892848
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Ramon Lullo. |

**Lullo** (aŭ **Lull**, latine **Lullus**, n. ĉ. 710, m. la 16-an de oktobro 786) estis sanktulo kaj ĉefepiskopo de Majenco.

Li naskiĝis en Wessex, Anglio kaj iĝis monaĥo ĉe Abatejo Malmesbury, Wiltshire. Dum li pilgrimis al Romo en 737 li renkontis Sanktan Bonifacon, kaj decidis partopreni ties misian laboron en norda Germanio. En 738 li aliĝis al la benediktana monaĥejo de Fritzlar kie li estis instruata de Sankta Wigbert. En 740 li iĝis diakono kaj en 747 Bonifaco ordinis lin kiel pastro.

En 752 Bonifaco nomumis lin kunepiskopo. La sekvantan jaron Pipino la pli juna konfirmis lin kiel episkopo de Majenco, kaj li estis la posteulo de Bonifaco post ties mortigo en 754. Ĉirkaŭ 781 papo Hadriano la 1-a donis al li paliumon, kun la rango de ĉefepiskopo. Li pligrandigis la aŭtoritaton de sia ĉefdiocezo, kaj superis plurajn najbarajn diocezojn.

Ekde 769 li subtenis la fondon de abatejo ĉe Bad Hersfeld, kiun en 775 li sukcese konfidis al la protekto de Karlo la Granda.

Kompare al Bonifaco, li pli nutris bonajn rilatojn al la reĝoj de la frankoj. Li daŭrigis la reformon (komencitan de Bonifaco) de la franka eklezio, kaj finis la kristanigon de Hesio kaj Turingio.

Li entombiĝis en la Abatejo Hersfeld, kaj kanoniziĝis la 7-an de aprilo 852.

Vidu ankaŭ
----------

* Breviarium Lulli, registro havaĵara de la abatejo el la tempo de Lull
* Lull (vilaĝeto)

* Kategorio Lullo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288420
* GND: 118575260
* LCCN: nr90002395
* VIAF: 266437330
* ISNI: 0000 0003 8269 3404
* LIBRIS: 296615
* SUDOC: 139726365
* BNF: 15474251d
* NLA: 36010560
* NKC: jn19990210394
 |
**Kadmo de Mileto** (en la greka Κάδμος ὁ Μιλήσιος *Kádmos ho Milésios*) estis laŭ kelkaj antikvaj fakuloj, la plej antikva el *λογογράφοι - logografoi* aŭ antikvaj historiistoj antaŭ Herodoto. Modernaj fakuloj kiuj akceptas tiun vidon, atribuas lin al ĉirkaŭ 550 a.K.; aliaj konsideras lin kiel pure mita. Konfuza noto en Suido mencias tri personojn samnomajn: la unua, la inventisto de la alfabeto; la dua, la filo de Pandiono, laŭ kelkaj la unua verkisto en prozo, iom posta al Orfeo, aŭtoro de historio de la fondo de Mileto kaj de Jonio ĝenerale, en kvar libroj; la tria, la filo de Arkelao, de posta dato, aŭtoro de historio de Atiko en dekkvar libroj, kaj de kelkaj poeziaĵoj de erotika karaktero. Ĉar Dionizio de Halikarnaso (*Iudicium de Thucydide*, ĉ. 23) distinge asertas ke la verko siatempa kun la nomo de Kadmo estis falsaĵo, plej probable estas ke la du unuaj estas identaj kun la fenica Kadmo, kiu, kiel supozata inventisto de literoj, estis sekve transformita en Mileta kaj en aŭtoro de historia verko. Tiurilate observeblas, ke la antikvaj nobeloj de Mileto skizis sian posteulon reen al Fenica aŭ al unu el ties kompanoj. La teksto de la noto pri la tria Kadmo de Mileto en Suido estas nefidinda; kaj estas necerta ĉu tio klarigos sammaniere, aŭ ĉu li estis historia persono, el kiu oni perdis postan registron.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 502975
* GND: 102383448
* VIAF: 34843459
* ISNI: 0000 0000 0325 7742
 |
**Juan Nicasio Gallego Fernández** (Zamoro, 14-a de decembro de 1777- Madrido, 9-a de januaro de 1853) estis poeto hispana de la Klerismo. Li ludis gravan rolon en la transiro de la Novklasikismo al la Romantismo.

Biografio
---------

Li estis plej aĝa filo de Felipe Gallego akj Francisca Hernández del Crespo, nobelo. Li havis klasikan edukadon en latino kaj beletroj kun bonaj instruistoj kiaj Manuel Peláez, ĉe Zamoro. Poste li studis en la Universitato de Salamanko kaj, danke al stipendio, en la Universitato de Osma, por doktoriĝis per Filozofio kaj Civila kaj Kanonika Juro (1800). En 1804 li pastriĝis kaj en majo de 1805 iĝis reĝa kapelano en Madrido; en oktobro Karlo la 4-a nomumis lin spiritan konsilisto de la paĝioj de la Reĝa Palaco; tiam li ekpublikigis poemojn en *Memorial Literario*. En Madrido amikiĝis kun Meléndez Valdés kaj aliaj antaŭromantismaj figuroj: Nicasio Álvarez de Cienfuegos kaj Manuel José Quintana. La historia tago de la 2-a de majo, Juan Nicasio troviĝis dediĉita al siaj kapelanaj taskoj en la palaco, kaj verkis odon *Influencia del entusiasmo público en las artes* (influo de la publika entuziasmo super artoj).

Li translokiĝis al Sevilo kaj poste a Cádiz; tiam li ricevis postenojn, kiaj de la katedralo de Murcio, kaj de konstitucifara deputito el Zamoro kaj laboris por klasigo de informoj rilate al la konvoko de la Kortumo de Kadizo por kio li estis elektita kaj por la redakto de la projekto de leĝo por preslibero. Tie li loĝis aktivule en ĝis ok komisioj kaj en diskutrado pri 71 aferoj, ĝis la reveno de la reĝo Fernando la 7-a, kiu persekutis lin pro esti liberalo.

Pro tio li estis enkarcerigita dum unu jaro kaj duono kaj pasis kvar jarojn mallibere en diversaj monaĥejoj de Jerez, de Moguer kaj de Sevilo. Post la epizodo de Rafael del Riego li estis liberigita en 1820. Poste li postenis eklezie en Valencio kaj Sevilo, tradukis verkojn de Alessandro Manzoni kaj kultivis literaturan kritikon. Poste li postenis kiel eklezia juĝisto, senatoro kaj akademiano de la prilingva kaj beletra akademioj. Li mortiĝis en Madrido en 1852.

Domingo del Monte eldonis liajn *Versos* (Filadelfia: Imprenta del Mensagero, 1829) kio inkludis sonetojn, du elegiojn, inter ili "Al 2 de mayo", du tradukojn de la falsa kelta bardo Osiano kaj sian poezian tragedio *Óscar*.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana literaturo de la Klerismo
* Hispana literaturo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Juan Nicasio Gallego en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Selekto de poemoj Arkivigite je 2013-10-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Artikolo pri Juan Nicasio Gallego en La Opinión-El Correo de Zamora[*rompita ligilo*]
* Verkoj de Juan Nicasio Gallego en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 454496
* GND: 119290146
* LCCN: nr95017010
* VIAF: 818521
* ISNI: 0000 0000 6126 4078
* SUDOC: 155267817
* BNF: 127336866
* BNE: XX1161175
 |
**Mária Kilényi** [kilEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kilényi Mária** estis hungara tradukisto, verkisto.

Mária Kilényi  naskiĝis la 16-an de oktobro 1895 en Budapeŝto, ŝi mortis la 15-an de majo 1967 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mária Kilényi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto ekde 1912. Tiutempe ŝiaj noveloj jam aperis. Inter 1920 kaj 1932 ŝi vivis en Svislando. Komence ŝi lernis en Ĝenevo kaj Berno, poste ŝi laboris en diversaj redaktejoj. Hejmenveninta ŝi vivtenis sin el tradukaĵoj, komence ŝi tradukis seriojn. Depost la 2-a mondmilito ŝi tradukis verkojn de Honoré de Balzac, Miguel de Cervantes, Jean Cocteau, O. Henry, Upton Sinclair, Robert Louis Stevenson, Jules Verne, Ethel Lilian Voynich.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Régi olasz novellák* (Malnovaj italaj noveloj), (1942)
* *Könnyek és korona* (1947) - romano
* *Legyetek éberek!* (1948) - dramo
* *Ilonka a fergetegben* (1960) - porjunulara romano
* *A házasság mint egzakt tudomány* (1968) - tradukaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingvaj datenoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 566875
* LCCN: no2018023525
* VIAF: 121441223
* ISNI: 0000 0000 7937 5868
* BNF: 10962036f
 |
**Muhamad ibn Abd al-Ŭahab**, arabe محمد بن عبد الوهاب, *Muḥammad ibn ʿAbd al-Ŭahhāb*, kun plena araba nomo *Muḥammad ibn ʿAbd al-Ŭahhāb ibn Sulajmān ibn Ali ibn Muḥammad ibn Aḥmad ibn Raŝīd at-Tamīmī*; ankaŭ "Abdul Ŭahab" aŭ "Abdul Vahab" (naskiĝis 1703 en Naĝdo; mortis la 20-an de julio 1792), estis islama teologo kiu venis el Naĝdo, nun Sauda Arabio, kaj kreis la vahabisman movadon.

Al-Ŭahab volis ke la islamanoj reiru al la fundamentoj de sia religio, rifuzante reformojn kaj idol-adoron. Li kondamnis multajn sufismajn kutimojn, ekzemple la kutimon preĝi al sanktuloj, kiel formoj de idol-adoro, ĉar laŭ li islamanoj nur preĝu al Dio mem. Li ankaŭ kondamnis la kutimon celebri la naskiĝtagon de la profeto Mohamedo pro la sama kialo.

Al-Ŭahab faris interkonsenton kun Muhammad bin Saud, la ĉefo de la sauda tribo, laŭ kiu ĉiuj teritorioj konkeritaj de tiu tribo sekvu liajn instruojn. Dum la venontaj jarcentoj, la Saudoj konkeris multege da lando kaj kreis la ŝtaton de Sauda Arabio, kiu nuntempe estas ankoraŭ regata de la familio Saud. Ĝis hodiaŭ la vahabisma speco de islamo estas ŝtata religio de Sauda Arabio.

* Kategorio Muhamad ibn Abd al-Ŭahab en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 170296
* GND: 119152169
* LCCN: n82221616
* VIAF: 88344566
* ISNI: 0000 0001 2142 7773
* LIBRIS: 195724
* SUDOC: 031518125
* BNF: 122717906
* NLA: 35825093
* NKC: jx20070628003
* BNE: XX5053796
 |
**Judith LEVINE** (naskiĝis en 1952) estas usona verkistino, ĵurnalistino, civila liberencanino kaj fondinta membro de la Nacia Unio de Verkistoj, sindikato de sendependaj verkistoj, kaj de No More Nice Girls, grupo dediĉita al la defendo de la rajto al abortigo pere de la strata teatro. Ŝi apartenas al la direkcia konsilo de la Nacia Centro por Racio kaj Justeco kaj estas proparolantino de la Usona Unio por Civilaj Liberecoj en Vermont.

Ŝi verkis pri sekso, seksa identeco, maljuneco, konsumismo kaj kulturo en multaj revuoj kaj ĵurnaloj de sia lando, entenate *Harper's*, *The New York Times*, *Vogue*, *AARP: The Magazine* kaj *Salon.com*. Ŝia kolumno "Poly Psi", en la ĉiusemajna gazeto de Vermont *Seven Days*, estis nominita kiel la Plej Bona Politika Kolumno de 2006 far la Asocio de Alternativaj Amaskomunikiloj. Ŝi ankaŭ skribis kolumnojn por *New York Woman* kaj *Oxygen.com*.

Ŝi estas precipe konata pro sia libro *Harmful to Minors* (2002), en kiu ŝi petas la agnoskadon de la neplenaĝuloj kiel seksaj estuloj kaj liberigon de la usonaj leĝoj pri aĝo de konsento. Levine ankaŭ defendas mildigon de la leĝoj pri posedo de infana pornografio kaj aliron de neplenaĝuloj al abortigo.

Konservativuloj severe kritikis ŝian libron, kies publikigo far la Universitato de Minnesota kaŭzis polemikon en la leĝdona potenco. La verko estis tamen tre laŭdata de la subtenantoj de la liberaligo. En 2002 ĝi gajnis premion Los Angeles Times Book kaj estis nominita de la Konsilo pri Informado kaj Edukado pri Sekseco de Usono kiel unu el la plej influaj libroj pri sekseco.

Ŝi ankaŭ verkis *My Enemy, My Love: Women, Men, and the Dilemmas of Gender*, kie analizas la tradiciajn genrajn paperojn kaj la rilaton inter mizogineco kaj feminismo; *Do You Remember Me?: A Father, A Daughter, and a Search for the Self*, memorando-libro pri la aflikto de ŝia patro pro Alchajmermalsano kaj kritiko de la medikamentigo de la maljunuloj; kaj *Not Buying It: My Year Without Shopping*, sprita taglibro kie ŝi analizas la movadojn konsumista kaj kontraŭkonsumista, tradukinta en kvin lingvojn.

Referencoj
----------

1. ↑  About us (angle). Nacia Centro por la Racio kaj la Justeco.
2. ↑  Search 7D Arkivigite je 2014-02-08 per la retarkivo Wayback Machine (angle). Seven Days.
3. ↑  2006 AltWeekly Award Winners Announced Arkivigite je 2010-06-15 per la retarkivo Wayback Machine (angle). Asocio de Alternativaj Amaskomunikiloj.
4. ↑  Santiago, Pablo. "Los peligros de Judith Levine". En: *Alicia en el lado oscuro*. Madrid: Imagine, pp. 193-194, 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* JudithLevine.com. Oficiala TTT-ejo angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 414292
* GND: 112790267
* LCCN: n2001089903
* VIAF: 24849874
* ISNI: 0000 0001 0880 3412
* SUDOC: 068772327
* BNF: 14596986x
* NDL: 00959373
 |
**Mária Szepes** [sepeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szepes Mária** estis hungara verkisto, aktoro, scenaristo. Ŝia origina familia nomo estis **Scherbach,** ŝia patro estis Sándor Papír, ŝia patrino estis Margit Kornai, ŝia pseŭdonimo estis **Orsi Mária**, ŝi aktoradis sub nomo **Papír Magda**, ŝia edzo estis Béla Szepes, kies familian nomon ŝi uzis post la geedziĝo.

Mária Szepes  naskiĝis la 14-an de decembro 1908 en Budapeŝto. Ŝi mortis la 3-an de septembro 2007 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mária Szepes devenis el juda familio. Ŝi aĝis 2, kiam ŝi jam havis rolon en teatro. Post jaroj ŝi ricevis rolojn en mutaj filmoj. En 1925 ŝi faris ekzamenon el baleto, poste komercan abiturienton. En 1930 ŝi edziniĝis al Béla Szepes, ŝi prenis la edzan nomon Szepes. Ili pasis 3 jarojn en Germanio, kie ŝi lernis psikologion, literaturhistorion kaj eklezian filozofion. Ŝiaj kontribuoj aperis en ĵurnalo, sed en 1933 pro la nazioj la geedza paro hejmenvenis sen akiri diplomon. En Budapeŝto ŝi kontribuis en germanlingva gazeto, krome ŝi ricevis taskojn en filmoj. En 1938 Maria naskis, sed post monatoj la filo mortis. En 1946 ŝi romano estis malpermesita dum 4 jardekoj. En la sekva jaro ŝi aranĝis teatraĵojn aŭ prelegojn sekrete en la familia domo, inter la vizitantoj menciindas Ervin Baktay, Béla Hamvas. Oficiale ŝi verkis fabelojn kun grandaj sukcesoj. Depost la socialismo ŝiaj verkoj aperis libere. Ŝi ricevis 5 premiojn inter 1972-2001. Ŝi edziniĝis en 1930, unufoje ŝi naskis, sed la bebo frue mortis.

Elektitaj roloj en filmoj
-------------------------

* *Szulamit* (1916)
* *Lengyelvér* (1920)
* *Leánybecsület* (1923

Elektitaj scenarlibroj
----------------------

* *Tomi, a megfagyott gyermek* (1936)
* *Mária két éjszakája* (1940)
* *Ópiumkeringő* (1943)

Elektitaj verkoj
----------------

* *A Vörös Oroszlán* (1946, 1971, 1984, 1989) - esoterisma romano
* *Ízisz bárkája* (1990)
* *Katarzis* (1999)
* *Pöttyös Panni* (1953) - fabelo
* *Pöttyös Panni és Kockás Peti naplója* (1962) - fabelo
* *Pöttyös Panni az idővonaton* (1989) - fabelo
* *Pöttyös Panni az iskolában* (2002) - fabelo
* *Lázadó szerepek* (1985) - romano
* *Csillagpor* (1994) - poemaro
* *Pszichografológia* (1990)
* *Emberek és jelmezek* (1988, 1998) - membiografio

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto
* fondaĵo (1996)
* premio ekde 2014

Fontoj
------

* hungare
* hungarlingva biografio kun foto
* kolekto de koncernaj paĝoj

* Kategorio Mária Szepes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559660
* GND: 119091402
* LCCN: n87857434
* VIAF: 135801
* ISNI: 0000 0000 8349 2557
* BNF: 127319240
* NLA: 35796636
* NKC: jx20040202005
 |
**Piotr DAHLMAN** (naskiĝis la 28-an de junio 1810 en Cieśle apud Buk,moris la 25-an de oktobro 1847 en Poznań) - pola poeto, tradukisto kaj publicisto balatanta en la Novembra ribelo kontraŭ Rusia Imperio.

Vivo
----

Piotr Dahlman estis filo de Karol kaj Helena Marysówna. En la jaroj 1824–1828 edukiĝis en gimnazio en Poznań. En 1828 komencis studi jursciencon en Berlino, sed rompis ĝin en 1831, por partopreni la novembran rielon. Poste iris al Krakovo, en 1833 revenis al Poznań, kie estis arestita kaj kondamnita al 6-monata mallibero. Post forpardono laboris kiel gravuristo, kun la rompo en la jaroj 1836–1839, kiam studis en la universitato de Vroclavo. En 1841 iĝis proksima kunlaboranto de „Tygodnik Literacki" (Literatura Semajnrevuo), kie aperigis publicistajn artikolojn. Li verkis poezion kaj literaturajn recenzojn. Publikigis historian tragedion *Maryna Mniszchówna* kune kun *Poezje pomniejsze* (Pli malgrandaj poeziaĵoj) (1841). Li tradukis versaĵojn de sudaj slavoj. Ankaŭ prilaboris plurfoje eldonatan polan-francan vortaron (1846). Loĝis en Poznań. Februare 1846 estis arestita en Śrem kaj malliberigita en Berlino. Pro malbona sanstato liberigita. Mortis en malsanulejo. Entombigita en la Tombejo de Meritaj Grandpollandanoj.

En literaturo aperas ankaŭ kiel Piotr Dahlmann.

Bibliografio
------------

* K. Kotula, *Piotr Dahlman, zapomniany ewangelicki poeta i patriota* (Piotr Dahlman, forgesita protestanta poeto kaj patrioto), „Zwiastun", jarkolekto 6, 1966
* W. Albrecht-Szymanowska, *Dahlmann Piotr*, [en:] A. Gąsiorowski, J. Topolski (red.), *Wielkopolski Słownik Biograficzny* (Grandpoluja Biografia Vortaro), 2-a eldono, PWN, Warszawa, Poznań 1983, ISBN 83-01-02722-3

* Piotr Dahlman en Vikifontaro (Universala biblioteko)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 327889
* VIAF: 99347393
* ISNI: 0000 0001 1691 4665
* SUDOC: 244075050
 |

* Piotr Dahlman en Vikifontaro (Universala biblioteko)
**Karel Jaromír ERBEN** (naskiĝis la 7-an de novembro 1811 en Miletín; mortis la 21-an de novembro 1870 en Prago) estis ĉeĥa poeto kaj historiisto, la unua arkivisto de la urbo Prago.

Li multe helpis al ekkono de diverseco, beleco kaj riĉeco de ĉeĥoslovaka popola poezio. Kolektinte popolajn kantojn kaj fabelojn de slavaj nacioj (folkloraj ĉeĥaj kantoj kaj rimaĵoj, elektitaj mitoj kaj legendoj naciaj de aliaj branĉoj slavaj), li aplikis siajn spertojn en baladaro *Bukedo*, unu el plej bonaj kolektoj de baladoj en la mondliteraturo.

En Esperanto aperis
-------------------

* *Ĉemizoj por edziĝa festo.* Tradukis Miloš Lukáš. En: *Ĉeĥoslovaka Antologio*, Budapest, *Literatura Mondo*, 1935.
* *Bukedo el ĉeĥaj naciaj mitoj.* Tradukis Tomáš Pumpr. Praha, Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko, 1938. 93 paĝoj. Rete legebla Inter kiuj Tagmezulino.
* *Kristnaska Tago* Tradukis Josef Rumler, propra eldono.

### Specimeno

**TAGFEINO**

Staras bub' ĉe benkorando,  

krias kun plej verva ard'.. .   

»Mutu!« laŭtas la komando.   

»Do silentu, vi bastard'!

Jam tagmezon aŭdas ja mi,   

patro venos el okup',   

kaj pro vi jen ĉesas flami  

en la forn', vi aĉa bub'!

Jen husaro, koko, ĉaro;   

ludu, ludu do, karul'.. . !«   

Sed la tuta ludilaro  

krak...! krak...! flugas al angul'

kaj la krio plu refrenas.. .   

»Vi fripon', vi ŝokas min! - -   

Tagfeino por vi venas!!   

Aŭdu, mi jam vokas ŝin:   

Prenu mian aĉan filon ,   

Tagfeino, prenu nur.. . ! « -  

Sed jen aŭdu: La ŝlosilon  

iu turnas en serur'.

Bruna, ĝiba in-staturo   

kun bastono en la man',   

kun kap-tuk', kun kurba kruro,   

voĉo kiel uragan'.

»Donu idon!« - »Kristo mia!   

Pro la pek' ne punu min!«   

Kvazaŭ morto-vent' glacia   

spirus ĵus: jen Tagfein'!

Kaj ŝi tablon jam proksimas,   

kiel ombro ŝovas sin.. .   

La patrin' terure timas   

knabon kaŝas en la sin'

kaj lin al si firme premas  

kun horora rerigard'.   

La Feino plu iremas,   

plu iremas sen ekhalt'. -

La Feino jam atakas,   

jam la knabon prenas ŝi.. .   
 
»Kristo, helpu!« filon brakas   

la patrin' kaj svenas ŝi.

Jen: unu- du- tri-.. . avizas   

la tagmezon son-agord';   

klinko klakis, pordo disas,   

patro staras en la pord'.

Kuŝas la patrino svene,   

knabon premas al la mam'.. .   
 
Ŝin li vekis - kvankam pene -  

sed la knab' ne spiris jam.   

* Kategorio Karel Jaromír Erben en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2262
* GND: 118682245
* LCCN: n50078875
* VIAF: 54147355
* ISNI: 0000 0001 1026 9343
* LIBRIS: 185300
* SUDOC: 026852047
* BNF: 119018140
* MBA: d82808fe-ccb2-495f-95e5-8dc8533c6c34
* NLA: 35066936
* NDL: 01146334
* BIBSYS: 90530667
* NKC: jk01030532
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Márton Kerecsendi Kiss** [kereĉendi kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kerecsendi Kiss Márton,** aŭ **Kerecsendi-Kiss Márton** estis hungara verkisto, poeto, redaktoro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kis Márton István*.

Márton Kerecsendi Kiss  naskiĝis la 28-an de junio 1917 en Kerecsend (Hungario), li mortis la 23-an de februaro 1990 en Cleveland (Ohio, Usono).

Biografio
---------

Márton Kerecsendi Kiss lernis en Győr kaj Eger, poste li akiris pedagogian diplomon en Budapeŝto. Li ekinstruis en Gánt, poste en Bicske kie ekde 1938 li faris la unuan ciganan lernejon de la lando. En la fruaj 1940-aj jaroj liaj kontribuoj aperis en gazetoj. En 1944 li edziĝis, en la sekva jaro li rifuĝis al Germanio, poste al Italio, en 1947 al Argentino. Intertempe li estis deklarita milita krimulo en Hungario. Ekde 1957 li vivis en Kanado, ekde 1962 en Cleveland. En la menciitaj landoj li redaktis hungarligvajn gazetojn. Li ricevis premion en 1973.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Vándorévek* (poemoj, Székesfehérvár, 1941)
* *A harmincadik* - teatraĵo prezentita en du teatroj en Budapeŝto, scenarlibro en 1943
* *Emlékkönyv* (noveloj, raportoj, Cleveland, 1972)
* *Rőzseparázs* (poemoj, Toronto, 1976)
* *Vándorévek* (elektitaj poemoj, Budapeŝto, 1994)

Memorigiloj
-----------

* memordomo en Bicske  (2014)
* strato en Bicske

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jules MAZARIN**, aŭ itallingve **Giulio Raimondo MAZZARINO** (naskiĝis la 14-an de julio 1602 - mortis la 9-an de marto 1661) estis italdevena politikisto, kardinalo kaj diplomato kiu fariĝis ĉefministro de Francio ekde 1642 ĝis sia morto. Li estis la posteulo de sia granda mentoro, la kardinalo Richelieu.

Giulio Mazzarino naskiĝis en Pescina (nuntempa en la itala regiono Abruzo), tiam parto de la reĝlando de Napolo. Kvankam li devenis de modesta familio, li povis studi ĉe la Jezuitoj en Romo, kaj tiel fariĝis jura profesoro. Okaze de diversaj kvereloj inter la Hispanoj kaj la Francoj antaŭ la papo, li plurfoje elmontris sian francfavorajn opiniojn. Tio rekomendis lin al la kardinalo Richelieu : kiam Mazarin fariĝis vic-legato de la papo en Avignon (1632), li ekagis kiel aŭtentika agento de Richelieu, kaj estis finfine eksigita en 1636 de papo Urbano la 8-a pro habsburga demando. Tiam Mazarin tuj iris al Parizon kaj proponis sin al Richelieu. Li estis nacianigita kiel franca civitano en aprilo, kaj poste fariĝis kardinalo pro demando de Richelieu al la papo.

Poste la mortoj de Richelieu (1642) kaj de Ludoviko la 13-a (1643), la juna Ludoviko la 14-a estis nur kvinjara infano. Ĝis sia morto, Mazarin agadis do kiel vera estro de Francio, kvankam la oficiala regentino estis fakte Anna de Aŭstrio, patrino de la estonta reĝo. La modesta personeco de Mazarin kontrastis kun tiu de Richelieu, kaj Anna estimis lin tiel, ke ekzistis multaj murmuroj pri sekreta edziĝo aŭ pri la reala patro de Ludoviko la 14-a. Mazarin mortis en 1661, kaj la nova reĝo proprigis al si la potencon de la mortinto por fariĝi glora reĝo.

* Kategorio Jules Mazarin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 97096
* GND: 118579703
* LCCN: n50078533
* VIAF: 17254063
* ISNI: 0000 0001 2122 3121
* LIBRIS: 209219
* SUDOC: 027400646
* BNF: 121112687
* BPN: 60761324
* ULAN: 500354043
* NLA: 36467193
* RKD: 431897
* NKC: xx0001816
* ICCU: CFIV109871
* BNE: XX826512
 |
Vidu ankaŭ: Antônio Peregrino Maciel Monteiro

Tomás Antônio **MACIEL MONTEIRO** (1780-1847) (\* Pernambuko, en la 1780 - Recife, en la 22-a de novembro 1847) estis brazila politikisto kaj juĝisto. Li estis deputito kaj pli malfrue vico-guberniestro de Pernambuko el 1839 ĝis 1840, kaj Ministro de la Brazila Plejalta Juĝejo en 1842. Li estis proklamita Barono de Itamarakao laŭdekrete en la 11-a de septembro 1843 kaj laŭ imperia ĉarto en la 22-a de novembro de tiu jaro.

Biografio
---------

Li estis filo de Antônio Francisco Monteiro kaj de D. Joana Ferreira Maciel Gondim. Li diplomiĝis pri Kanonikado en la Universitato de Koimbro, kie li enmatrikuliĝis en 1804, kaj diplomiĝis en 1809.

Revenante al Brazilo, li studis en la Fakultato pri Juro de Recife, kie li edziĝis al Ana Augusta Tavares Osório Maciel da Costa, filino de João Severiano Maciel da Costa (1769-1833), Markizo de Queluz.

En 17-a de decembro 1813 li estis elektita Eksterjuĝisto de Paraibo kaj Provizanto pri la Financoj de la Mortintoj kaj Forestantoj, laŭ licenco de la 20-a de novembro 1817. En 1819 li ekoficis kiel Inspektoro de la Distrikto de la Pernambuka Enlando, kies posteno estis kreita en la 15-a de januaro 1810. 

En la 16-a de decembro 1842, li estis nomumita Ministro pri la Plejalta Juĝejo de Justico, en vakanta posteno kaŭze de la morto de Francisco Carneiro de Campos. Li enoficiĝis en la 4-a de aprilo 1843 kaj retiriĝis laŭdekrete de la 20-a de februaro 1847.

Maciel Montejro estis omaĝita kun la vestoj de la Ordeno de Kristo laŭ dekreto de la 3-a de majo 1819; la privilegio kiel Kavalira Nobelulo, laŭ dekreto de la 4-a de majo 1829, krom la titolo kiel Barono de Itamarakao laŭ dekreto de la 11-a de septembro 1843 laŭ imperia ĉarto de la 22-a de novembro de la sama jaro.

Literaturo
----------

* Supremo Tribunal Federal Arkivigite je 2014-05-14 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Maciel Monteiro

Referencoj
----------

1. ↑   Brazila Ministerio pri Financoj. Arkivita el la originalo je 2014-05-14. Alirita 2014-05-13.
2. ↑  La Imperia Ordeno de Kristo estis kavalira ordeno kreita de la brazila imperiestro Petro la 1-a en la 7-a de decembro 1822, surbaze de la portugala Ordeno de Kristo fondida de la reĝo Don Denizo kaj la papo Johano la 22-a en 1316-1319.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | **Rilataj artikoloj troviĝas en** Portalo pri Homoj |
La japana **Princino Cuguko de Takamado** naskiĝis la 8-an de marto 1986. Ŝi estas filino de la forpasinta Imperia moŝto Princo Takamado kaj Ŝia Imperia moŝto Princino Takamado. Princino Cuguko diplomiĝis ĉe mezlernejo kaj nun estas studento ĉe Edinburga Universitato en Britio, studante sociologion. Lastatempe en 2006 ŝi reprezentis la Imperian familion ĉe la festoj de la arĝenta geedziĝa datreveno de Granda Duko Henri kaj Granda Dukino María Teresa de Luksemburgo.

Klaĉgazetaj raportoj
--------------------

La 1-an de februaro 2007, la Japana klaĉgazeto "Shukan Bunshun" raportis, ke Princino Cuguko kreis profilon por si en japana retejo "SNS" ("Social Network Service" t.e. *Socia Reta Servo*) alpreninte pseŭdonimon kaj parolis eksplicite pri siaj propraj seksaj interesoj.

Kontraste kun la publika bildo de anoj de la japana imperiestra familio, kies privata vivo estas kovrita de tabua vualo de krizantemo, ŝia retejo kun infanaĵa skribo estis konsiderata "obscena" de la amaskomunikiloj eĉ tute sen seksaj bildoj. La gazeta artikolo estas tro tikla por japanoj tiel ke la plejmulto de la amaskomunikiloj en Japanio intence malagnoskis ĝin kaj la Imperia Familia Agentejo ne publikigis oficialan komunikon. Nur kelkaj ĉinaj ĵurnaloj kaj la japana klaĉgazeto "Josei Jishin" raportis pri ĉi tiu okazaĵo.

Fontoj
------

1. ↑
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-02-08. Alirita 2007-02-05.
3. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2007-01-28. Alirita 2007-02-05.

* Kategorio Princino Cuguko de Takamado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162353
 |
**Karl FARKAS** (naskiĝinta la 28-an de oktobro 1893 en Vieno, mortinta samloke la 16-an de majo 1971) estis aŭstra aktoro, reĝisoro, verkisto kaj kabaredisto. Li estis nevo de Felix Salten.

Vivo
----

Fininte la Akademion pri muziko kaj aktorado en Vieno li havis la unuajn dungojn post la Unua mondmilito en Olomouc, Ostrava kaj Linz. Tie li laboris ankaŭ kiel reĝisoro por operoj kaj operetoj. En 1921 li venis al Vieno kaj dungitis en la Kabaredo Simpl. Samloke li kreis kune kun Fritz Grünbaum la t.n. *Duoblajn konferencojn* (tiaj aferoj jam furoris sur hungaraj scenejoj). Ambaŭ aktoris sur multaj etaj scenejoj verkante kaj teatrejestrante ekster tio. Farkas ankaŭ engaĝiĝis pionire ĉe RAVAG, la aŭstria radifonia asocio. Krome li aktoris en diversaj filmoj. En 1924 li edzinigis la aktorinon Anny Hán kiu naskis filon Robert.

Post la t.n. *Anschluss* Farkas devas fugi kaj venis tra Ĉeĥoslovakio al Parizo. Post interniĝo en la internigejo Meslay du Maine (kie li renkontis Leon Askin) li venis tra Hispanio kaj Portugalio al Usono. En Novjorko li daŭre aktoris en kabaredoj kaj operetoj, skribadis, reĝisoradis. Eblis kunlaboro en Usono i.a. kun Robert Stolz, Hans Kolischer, Armin Berg, Kurt Robitschek, Oskar Karlweis kaj Hermann Leopoldi.

Post la Dua mondmilito li revenis en 1946 Vienon. Li reprenis la laboron antaŭmilitan. Al la Kabaredo Simpl li iris nur en 1950, post kiam ekestris ĝin Baruch Picker. Ĝis 1965 Farkas okazigis la plejmulton de la programo kabareda kune kun Hugo Wiener. Wiener siavice verkis novajn "duoblajn konferencojn" por Farkas kaj Ernst Waldbrunn. Farkas krome laboris kiel scenaristo kaj ekde 1955 ankaŭ por la televido de ORF (ekz. *Bilanzen*).

Literaturo
----------

* Markus, Georg: *Schau´n Sie sich das an. Ein Leben für die Heiterkeit*, Amalthea Verlag, 2.-eldono. Wien-München 1983
* Veigl, Hans (Hrsg.): *Karl Farkas - Ins eigene Nest. Sketches, Bilanzen, Doppelconférencen*, Kremayr & Scheriau, 2-a eldono, Wien 1991
* Patka, Marcus (eld.): *Die Welt des Karl Farkas* (= Wiener Persönlichkeiten, Bd. II; Katalogo ekzspozicia), Verlag Holzhausen, Wien 2001

* Kategorio Karl Farkas (artisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 580436
* GND: 118686135
* LCCN: n88600209
* VIAF: 54942619
* ISNI: 0000 0000 2927 8373
* SUDOC: 238714047
* BNF: 16666504g
* MBA: 62a7f689-6d60-4be7-86cf-c0be69db6732
* NKC: mzk2013780075
* BNE: XX5823690
 |
**Magnus la 1-a** (*Magnus la Bona* aŭ *Magnus la Nobla*, naskiĝis 1024, mortis la 25-an de oktobro 1047) estis reĝo de Norvegio ekde 1035 kaj reĝo de Danio ekde 1042.

Li estis la nelegitima filo de Olavo la 2-a de Norvegio (Sankta Olavo) kaj lia kromvirino Alvhild. En 1028 Kanuto la 1-a devigis lin eliri de Norvegio, sed post ties morto en 1035 la norvegaj nobeloj alvokis lin por iĝi sia reĝo. Li invadis Danion kie Hardakanuto sekvis sian patron Kanuton kiel reĝo de Danio. En 1038 aŭ 1039 estiĝis pacakordo inter Hardakanuto kaj Magnus, per kiu, se Hardakanuto aŭ Magnus mortus senheredonte, la postvivanto sekvus lin kiel reĝo de lia lando. Hardakanuto mortis en 1042, kaj Magnus iĝis reĝo de Danio, malgraŭ ke Svein Estridsen, nevo de Kanuto, pretendis la tronon.

La wendoj invadis Danion, sed en 1043 Magnus tute venkis ilin ĉe Lyrskov Hede: laŭdire dum la batalo mortis 15,000 wendoj. Laŭlegende antaŭ la batalo la kloŝoj de la katedralo de Trondheim sonoris: la norvegoj interpretis tion kiel signo ke Sankta Olavo protektis sian filon.

Daŭre estis konflikto inter Magnus kaj Svein Estridsen. Fine estis pacakordo per kiu Svein iĝis reĝo de Danio, sed en 1047 la norvegoj, helpataj de la svedoj, forpelis lin. Dume en Norvegio Magnus luktis kontraŭ sia onklo Harald Hardrada, kaj en 1046 Harald devigis Magnus nomumi lin kunreĝo.

La sekvantan jaron Magnus mortis ĉe Sjælland. Sur sia mortlito li nomumis Svein kiel sia heredonto. Tamen Harald kontestis tion kaj sekvis militado ĝis 1062, kiam Harald ekambiciis la konkeron de aliaj landoj.

  

* Kategorio Magnus la 1-a (Norvegio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 279952
* GND: 100952674
* LCCN: sh85092652
* VIAF: 37271801
* BIBSYS: 11077352
 |