recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ĉerko de antikva egiptujo
*The Old Shepherd's Chief Mourner* (Edwin Landseer, 1837)
**Ĉerko** (el la greka *sarkofagos* kaj latina *sarcophagus* kaj *sarcus*) estas longeska kesto, servanta por entombigo de la mortinto.

Ĉe la antikvaj grekoj, la ĉerko estis urnoforma, tri- aŭ sesangula kaj oni entombigis la mortinton en sida pozicio. La ĉerko tiam estis farita ĝenerale el argilo, kiun oni formis ofte laŭ la korpo kaj tiel oni elbruligis tion. Dum la kristana epoko disvastiĝis la ŝtona ĉerko. La iom riĉaj romianoj liverigis kalkoŝtonon el la anatolia Assos, ĉar ili kredis, ke tiu materialo longtempe forkonsumas la kadavron.

La kaldaj (popolo) ĉerkoj estis supre malfermitaj argilaj urnoj, same formitaj je la korpo. La egiptiaj ĉerkoj, la sarkofagoj, estas la plej grandaj ŝtonaj ĉerkoj; oni poluris ilin brilaj kaj surskribis per hieroglifoj la vivhistorion de la mortinto. Oni faris ankaŭ mumiujojn je la korpoformo el malmola ligno aŭ pentrita *paperaĵo*. Ankaŭ tiujn ornamis hieroglifoj.

Kelkaj naturproksimaj popoloj uzas ankaŭ hodiaŭ simplan lignoĉerkon, kiu estas arbotrunko, meze dishakita kaj kavigita. Ties rabotitan varianton uzis la malpli-riĉuloj en la mezepoka Eŭropo, kiuj ne povis pagi por ŝtona ĉerko. La plej-malriĉuloj estis entombigitaj sen ĉerko, en simpla tuko.

Dum la mezepoko oni uzis ankaŭ plumbajn ĉerkojn, oni formis ilin kiel la mumiujojn en la antikva Egiptio. En Anglio, Kimrio, oni uzis eĉ ferajn ĉerkojn ĝis la 17-a jarcento.

En Brazilo ĉerkoj ĉiam estas kvinflankaj kaj havas kvar aŭ ses portilojn, laŭ la pezo de la ĉerko. La plej riĉaj uzas lignajn ĉerkojn, sed la plej-malriĉuloj havas ĉerkojn el premita sukerkano kaj papero.

En iuj kulturoj, antaŭ la entombigo la funebrantoj pasas ĉe la malfermita ĉerko por lasttempe vidi kaj honori la mortinton. En okcidentaj landoj tiaj ĉerkoj kutime estas remburitaj en ŝtofo tiel ke la mortinto montriĝas kuŝanta en lito, en luksaj vestaĵoj, kun la kapo apogita sur kuseno. Korpo destinita por montriĝo en malferma ĉerko estas kutime enbalzamigita kaj ŝminkita.

En Ĉinio kaj Japanio, ĉerkoj el bonodora kaj kontraŭputra ligno, kiel ekzemple cedro kaj cipreso, estas tre dezirataj. En Afriko ĉerkoj foje estas konstruitaj el fragmentoj de diversaj ordinaraj objektoj, kiel aŭto aŭ aviadilo, en multaj formoj.

Vidu Ankaŭ
----------

* Sarkofago
* Ostejo
* Kadavrejo

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ Francisko Azorín **Ĉerko** estas *Kesto en kiu oni metas la korpon de mortinto.* En Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 50. Kaj li indikas etimologion el la greka *sarkofagos*, el sark + fagein (karno + manĝi) kaj latina *sarcophagus* kaj *sarcus*. Azorín, samloke.

* Ĉerko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉerko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Ĉerko en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Trako kun APS, dum konstruado en Placo Paul Doumer, Bordeaux.
Parto de APS-a trako, montranta neŭtralajn sekciojn kaj povumajn segmentojn kaj keston, kiu interligas la mekanikajn kaj elektrajn partojn de la APS-aj relaj segmentoj.
Bordoza tramo, uzante APS.
**Grund-nivela elektro-prizorgo**, konata ankaŭ kiel **surfaca kurentakolektado** aŭ **Alimentation par Sol** (**APS**) estas moderna metodo de trirela elektrokapto por strataj tramoj. Ĝi estis inventita por la Bordoza tramo, estis konstruata ekde 2000 ĝis 2003 (12 km). Momente ĝi estas la sola loko, kie oni uzas iun eksperimentan teknologion, sed proponas por aliaj lokoj.

La grund-nivela elektro-prizorgo (plie kiel APS) estas sendanĝera, ĉar oni elformis 8-metrajn segmentojn kun neŭtralaj sekcioj ene. La tramo povas kapti la elektron, se ĝi eligas signojn ke ĝi iras super iu relo. Tiam la sistemo donas elektron en la signita segmento, tramo povas tie uzi la elektron. Tiel nur la tramo povas elektrizigi segmentojn, tiel la teknologio estas sendanĝera por homoj, konvena en promenaj stratoj, urboj.

Sola problemo kun la teknologio estas, se akvo akumuliĝas ĉe la reloj (post forta pluvego).

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Grund-nivela elektro-prizorgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tramtransporto en Bordeaux
* Tramtransporto en Ĝuhaj
Zono de ĉasteco en ekspozicio 100 000 jaroj de seksumado en Helms Museum, Hamburg-Harburg
Zono de ĉasteco en muzeo de torturigiloj en Freiburg im Breisgau
Moderna BDSM zono de ĉasteco
**Zono de ĉasteco** estas aparato (fakte parto de vesto), kiu devas malebligi koiton eventuale masturbadon (inkluzive de prevento de seksatenco). Sed ĝi povas servi ankaŭ kiel helpilo dum diversaj seksaj praktikoj. Hodiaŭ oni uzas ĝin precipe en praktikoj de BDSM. Ekzistas ties viraj kaj virinaj variantoj.

Historio
--------

La zonoj de ĉasteco estas ĉirkaŭitaj de mitoj. Komenco de ties uzado estas aljuĝata al krucmilitaj kavaliroj, kiuj volis malebligi koiton al siaj edzinoj. Tamen, la unuaj pruvoj de la zonoj de ĉasteco aperas nur en la 14-a jarcento kaj la zonoj de ĉasteco antaŭ la 20-a jarcento estis ofte ekipitaj per drapoj, sed kiu postulis oftan interŝanĝon. Tio signifas, ke estis tre nepraktike porti ilin longtempe sen demeto. Tial oni supozas, ke ili servis prefere kiel seksa ludilo, ol kiel rimedo por malebligi la koiton.

Ekde la 18-a jarcento ĝis la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento masturbado estis konsiderata kiel malutila. En kuracistaj ĵurnaloj de tiu tempo eblas trovi kvanton de mencioj pri uzado de similaj zonoj de ĉasteco por malebligi la masturbadon al infanoj kaj al plenkreskantoj.

Eluzo nuntempe
--------------

Nuntempe la zonoj de ĉasteco estas uzataj precipe dum BDSM praktikoj.

La hodiaŭaj zonoj de ĉasteco eblas dividi en du tipojn:

* Tipo - kaĝo, kiu fermas penison. Ĝi estas destinita por malebligi masturbadon kaj erekton.
* Zono de ĉasteco de florenta tipo havas zonon ĉirkaŭ la talio kaj ian "ŝildon", kiu kondukas inter la kruroj kovrante generilojn. Tiu eblas plu dividi en du subtipojn:
	+ en loko de anuso estas aperturo;
	+ en loko de anuso estas anstataŭ koneksa ŝildo uzitaj sole ĉenetoj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPraktikoj de BDSM |
| --- |
| Aĝoludo • Bestoludo • Deviga ambaŭseksemo • Deviga feminigo • Deviga samseksemo • Elektroludo • Fetiŝo • Fornifilio • Hundoludo • Hejma servisto • Katenado • Kastrado • Kaviaro • Laktado • Mumifikado • Pisado • Pugnokoito • Rololudo • Servistino • Seksbatado • Sidado sur vizaĝo • T/D • Toaleta sklavo • Torturado de vira generilo • Transvestado • Trejnado kun artefarita peniso • Trotado • Viola vergo • Vira servistino • Zono de ĉasteco |

 |
**Leonardo Giustinian (1388-1446)** (Venecio, Italio, 1388 - Venecio, Italio, la 10-an de novembro 1446) estis itala humanisto, latinisto, helenisto, politikisto, prokuroro kaj ĉefo de Konsilio de la Dek. Li estis unu el la unuaj kaj plej distingaj reprezentantoj de la humanismo inter la Venecia patriciaro. Li havis gravan rolon en la milito inter Venecio kaj la familio Visconti.

Vivo
----

Li naskiĝis en unu el la plej riĉaj veneciaj familioj, familio kiu, kune kun aliaj same potencaj, tenis la efikan potencon de la Ŝtato.

Favorita de lia familia pozicio kaj lia brila naturo kiel publika viro, li komencis politikan karieron, atingante prestiĝajn postenojn: li estis membro kaj poste estro de la Konsilio de la Dek, iĝante prokuroro de San Marko, aŭ la dua plej elstara posteno en la Ŝtato. La Konsilio de la Dek estis lanĉita en 1310 kaj iĝis la leĝa kaj subprema instrumento, kiun la Respubliko uzis por lumigi kaj puni la internajn konspirojn de la plej riĉaj familioj aspirantaj al la reĝeco; ĝi restis funkcianta ĝis 1797. La subita morto de Ĝustiniano, kiu okazis en 1446, senigis lin je la nomumo kiel Doĝo de Venecio.

Apud lia pure politika pasio, Ĝustiniano sukcesis akompani fortan literaturan intereson, dum ankoraŭ evitante poluadon inter la du sferoj; li kontaktiĝis kun la plej gloraj figuroj de Humanismo, kiel Flavio Biondo kaj Filelfo.

Literaturo estis por li vera ĝuo de la spirito, speco de rifuĝejo "de la enormaj ĉiutagaj malfacilaĵoj de publikaj vendejoj", penso, kiun li mem skribis al sia amiko kaj humanisma instruisto Guarino Veronese.

La verkoj
La literatura produktado de Leonardo Ĝjustiniano estis sufiĉe limigita: ĝi konsistis plejparte el kelkaj tradukoj de Plutarko (de la greka ĝis la latina), enlatinaj preĝoj (ĉiuj, krom unu, perditaj) kaj la traduko pri la vivo de Sankta Nikolao.

La verko de plej granda rafinado, tiu, kiu plej bone esprimas lian literaturan sintenon, estas la produktado en la popollingvo, dotita per ekstrema lingva rafinado.

Giustinian ankaŭ transskribis la "Canzoniere" de Francesco Petrarca.

Verkaro
-------

* Iesvs Christvs: Baptistæ marchionis palauicini Episcopi Regie[nsis p[ro]logus i[n] Historia fle[n]dæ crvcis & funeris monini nostri Iesv Christi], 1494
* Canzonette e strambotti, 1495
* F. Philelphi ... convivio libri duo: de multarū ortu incremento disciplinarū: plane Aurei: Epistola Leonardi Justiniani Panegyrica... 1508
* Plvtarchi Cheronei Graecorvm Romanorvmqve Illvstrivm Vitae, 1554
* Historie Cronologiche Dell'origine Degl'ordini Militari E Di Tvtte Le Religioni Cavalleresche, 1692

Vidu ankaŭ
----------

* Antonio Cassarino (1379-1444)
* Jacobus Bracceleus (1390-1466)
* Nicolaus Sagundinus (1402-1464)
* Gregorio Tifernas (1414-1462)
* Niccolò Perotti (1430-1480)
* Jodocus Gallus (1459-1517)
* Giovanni Battista Pallavicini (1480-1524)
* Hieronymus Gemusaeus (1505-1544)
* Karel de Haan (1530-1616)
* Jacobus Gallus (1550-1591)
* Martin Gallus (1550-1581)

Referencoj
----------
**Ábrahámhegy** [AbrahAmhedj] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Tapolca. La loknomo signifas hungare: Abraham-monto.

Fora panoramo al Ábrahámhegy

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 8256
* Telefonprefikso: 87

Geografio
---------

Vido al la lagobordo
La vilaĝo situas inter monto kaj norda bordo de Balatono laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Keszthely. Révfülöp troviĝas 5 km-ojn for.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1082 en formo *Ábram*. La fervojo atingis la vilaĝon en 1909. Ĝis 1913 la komunumo apartenis al Salföld. Inter 1913-1991 la vilaĝo unuiĝis kun Balatonrendes. La komuna nomo ĝis 1977 estis Balatonrendes, poste Ábrahámhegy. La vinvilaĝo apartenas al vinregiono Badacsony.

Vilaĝservoj estas kulturdomo, kulturcentro, biblioteko, interretejo, kuracejo, familihelpa servo, movpoŝto.

Vidindaĵoj
----------

Kapelo en Ábrahámhegy
* katolika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) de 1986
* romkatolika preĝejeto omaĝe al Sankta Filipo kaj Sankta Jakobo de 1614
* kapelo omaĝe al Sankta Ivano de 1757
* akvomuelejo el la 18-a jarcento
* restaĵo de romanika preĝejo el la 13-a jarcento
* sonorilostablo
* muzeeto
* elvidejo de 2002

* Kategorio Ábrahámhegy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ne miskomprenu kun Černík!*

**Ĉernik,** ukraine kaj ruse **Черник,** hungare **Csernektelep** [ĉernektelep] estas malgranda, ne memestara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Strojne.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 31′ 48″ N 23° 00′ 48″ O﻿ / ﻿48.53000 °N, 23.01333 °O﻿ / 48.53000; 23.01333 (mapo)Koordinatoj: 48° 31′ 48″ N 23° 00′ 48″ O﻿ / ﻿48.53000 °N, 23.01333 °O﻿ / 48.53000; 23.01333 (mapo)
* Areo: 0.5 km²
* Alto super marnivelo: 238 m
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 89331
* Telefonprefikso: 3133

Situo
-----

Ĉernik situas ĉe kunfluejo de rojo kaj Latorica.

Historio
--------

La historia hungara loknomo estis **Csernik** [ĉernik], kiu pro la hungariga politiko ŝanĝiĝis al Csernektelep. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ĉernik/Csernektelep. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Nutrado de la sfeniskoj en la zoo de Edinburgo.
La **zoo de Edinburgo**, aŭ pli formale la **Skota Nacia Zoologia Parko** (angle *Scottish National Zoological Park*), estas senprofita zoologia parko lokita en Edinburgo, la ĉefurbo de Skotlando. La tereno etendiĝas sur la monteto Corstorphine Hill, el kiu videblas larĝa panoramo de la urbo. La zoo estis konstruita en 1913, kaj estas posedita de la Reĝa Zoologia Societo de Skotlando (*Royal Zoological Society of Scotland*). 

La zoo ricevas pli ol 600 000 vizitantoj ĉiujare, kaj estas do la dua plej vizitata paga vidindaĵo de Skotlando (post la kastelo de Edinburgo). Ĝi ne nur gastigas turistojn kaj lokulojn, sed ankaŭ partoprenas plurajn sciencajn esploradojn, pri ekzemple la kapta bredado de endanĝerigitaj specioj. Ĝi estas la nura zoo en Britio, kie estas blankaj ursoj kaj koaloj. Ĝi cetere fariĝis la unua zoo de la tuta mondo, en kiu oni sukcese enloĝigis pingvenojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Nils Olav, nome Reĝa pingveno, maskoto de Norvegia Reĝa Gvardio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Oficiala retejo
**Ĉerteĵ,** ukraine **Чертеж,** hungare **Ungcsertész** [ungĉertEs] estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 33′ 30″ N 22° 29′ 15″ O﻿ / ﻿48.55833 °N, 22.48750 °O﻿ / 48.55833; 22.48750 (mapo)Koordinatoj: 48° 33′ 30″ N 22° 29′ 15″ O﻿ / ﻿48.55833 °N, 22.48750 °O﻿ / 48.55833; 22.48750 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 89452
* Telefonprefikso:

Situo
-----

Malnova konstruaĵo en Ĉerteĵ
Ĉerteĵ situas en valo de rojo.

Historio
--------

Supozeble la vilaĝo fondiĝis antaŭ ol 1407. Tiam la komunumo skribiĝis: "Czyrczys", "Czerczes" kaj "Chyertez". En 1910 loĝis en la vilaĝo 423 vilaĝanoj (307 rutenoj, 54 hungaroj, 52 germanoj. Ĝis Traktato de Trianon Ungcsertész apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Ĉerteĵ apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En la sovetiaj tempoj en la vilaĝo hospitaleto pri pulmaj kaj koraj malsanoj funkciis.

Vidindaĵoj
----------

* kastelo el la 17-a jarcento

* Kategorio Ĉerteĵ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Baja,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baja Ferenc** estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, kulturisto.

Ferenc Baja  naskiĝis la 4-an de julio 1955 en Kecskemét.

Biografio
---------

Ferenc Baja frekventis baz- kaj mezlernejojn en sia naskiĝurbo, Szeged kaj Pécs, en la lasta urbo li abiturientis en 1974. Post soldatiĝo li plulernis unu jaron en altlernejo en Szeged, poste en Universitato de Debrecen laŭ koresponda lernado. Li laboris ekde 1977, sed li pli frue ankaŭ laboris en neplena labortempo. En 1982 li akiris kulturistan diplomon, post 2 jaroj li doktoriĝis el filmestetiko. Ekde 1983 li laboris en municipo de Nyíregyháza, kie li ricevis kulturajn taskojn kun postenoj. Li aliĝis al la komunistoj en 1988, sed la partio transformiĝis al socialistoj en la sekva jarfino. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 2014 kaj ankaŭ ministro pri medio inter 1994 kaj 1998, inter 2002 kaj 2010 subministro, sed li havis ankaŭ partiajn postenojn.

Li edziĝis en 1981 baldaŭe havanta filon.

Fontoj
------

* hungarlingva profilo kun foto

* Kategorio Ferenc Baja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 521414
* VIAF: 121378474
* ISNI: 0000 0000 7966 669X
 |
La **Zooparko arbara de Gera** (germane: *Waldzoo Gera*, *Tierpark Gera*) troviĝas en Gera, Germanio, Straße des Friedens nr 85. Ĝi situas en la idilieca Martena valo *(Martinsgrund)*.

Enirejo ĉefa al la zoo

Priskribo
---------

La zoo de Gera malfermitis en junio 1962 kiel simpla ĉirkaŭbarila komplekso por hejmaj bestoj; ĝi intertempe nombriĝas inter la plej ŝatataj kulturaj institucioj de Eosta Turingio. Sur ĉ. 20 hektaroj vivas nuntempe pli ol 500 bestoj de ĉ. 80 diversaj specoj. Ili pleje hejmecas en la norda parto de la globo, kiel ekzemple damaoj, ruĝaj cervoj, kapreoloj, eŭropaj bizonoj kaj altebenaĵaj bovoj, boacoj, gruntbovoj, eŭropaj muflonoj kaj treetaj ŝafoj el la Ludovik-Insularo. Sukcesega estas tiu ĉi zoologia ĝardeno en la tenado de alkoj kaj bizonoj. La birdaro reprezentatas i.a. per gufoj, neĝostrigoj, korakoj ruĝaj milvoj, (amazonaj) papagoj kaj amerikaj reaoj.

Krom regionaj bestoj vivas ankaŭ veraj ekzotikuloj enparke. La blazona besto de la urbo Gera, la leono ja ĉeestas, kiel ankaŭ leopardoj el Ĉinio. Treege plaĉas al la vizitantoj la alirebla ĉirkaŭbarilo kun magotoj, ĉar tie eblas - sen ĝentantaj kradoj - (iel) partopreni la familian vivon de la simioj.

Interesa estas, speciale por infanoj, la en la zooparkon enkorpigita farmbieno. Krom tipe utiligaj bestoj kiel kokoj kaj anseroj vivas tie ĉi ankaŭ malnovaj specoj de dombestoj kiel ekz. turingiaj arbaraj kaprinoj, ŝafoj el la regiono Rhön aŭ bulgaraj longharaj kaprinoj. Ankaŭ belegaj zebuoj nanaj aŭ dorlototaj poneoj el la Ŝetlandaj Insuloj entuziasmigas la vizitantojn.

Parka tramvojo
--------------

Haltejo Martinsgrund de la parka relvojo
Specialaĵo de la parko de Gera estas la t.n. Parka relvojo (germane: *Parkeisenbahn*). Ĝi malfermitis en la jaro 1975-a kiel etŝpura (600 milimetroj) tramvojo de la komunismaj junaj pioniroj. Ĝi estas 800 metrojn longa kaj kondukas disde la haltejo Martinsgrund ĉe la ĉefa enirejo preter artefarita baraĵlageto trans du pontoj al la haltejo Wolfsgehege (kie hodiaŭ ne plu vivas la lupoj sed la sovaĝaj katoj). La kliniteco survoje venkita estas de 2,9%. Krom en Gera estas ankoraŭ aliaj 9 similaj parkaj tramvojoj en la landoj de la eksa GDR, kiuj enpenetrigas gelernantojn en la mondon de lokomotivestrado kaj fervojistado. Ĉirkaŭ 15 gelernantoj pasigas sian libertempon tie ĉi plenumante ĉiujn necesajn profesiojn, ekz. de signalgvardisto, kontrolisto, biletvendisto aŭ trajnekspedistoj sub la kontrolo de fakuloj. Bazo estas la regularo de Deutsche Bahn. Ĝis hodiaŭ pli ol 400 homoj tie ĉi instruitis, el kiuj kelkaj estas ĝis hodiaŭ honorofice laborantaj.

Specialaj aranĝoj
-----------------

Post antaŭmendo eblas festi naskiĝtagojn ene de la zoo, havigi al si specialajn ĉirkaŭkondukojn aŭ labori unu tagon kiel vartisto zoa.

Fonto
-----

Informoj sur la hejmpaĝo zoa

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zoo de Gera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Parkfervolinia amikaro
* Amikoj de la Zooparko de Gera Arkivigite je 2018-08-28 per la retarkivo Wayback Machine
**Ádám Farkas** [farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkas Ádám** estas hungara skulptisto, profesoro.

Memormonumento de Ádám Farkas en Recsk, kie funkciis gulago en la frua socialismo
Palpebla verko de Ádám Farkas en Eger por blinduloj
Ádám Farkas  naskiĝis la 21-an de novembro 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Farkas frekventis industriartan mezlernejon inter 1961–1964 en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1968. Li lernis ĉefe de Sándor Mikus. En la sekva jaro li plulernis en Parizo. Hejmenveninta li komencis krei skulptaĵojn. Aparte menciindas diversaj skulptaĵetoj por blinduloj. Ekde 1990 li komencis instrui en la menciita altlernejo (jam universitato), post 2 jaroj li estis nomumita katedrestro. Inter 2002 kaj 2005 li estis rektoro. Li ricevis premiojn ekde 1979, en 2016 ankaŭ premion Kossuth.

Liaj elektitaj solaj ekspozicioj
--------------------------------

* 1968, 1972, 1982, 1993, 2004, 2006 • Szentendre
* 1973, 1978, 1993, 2002 • Budapeŝto
* 1983 • Bazelo
* 1992 • Antverpeno

Liaj elektitaj komunaj ekspozicioj
----------------------------------

* 1969 • Bulonjo-ĉe-Maro
* 1978 • Parizo
* 1979-1997 • Pécs
* 1987 • Munkeno
* 2006, 2009 • Szentendre

Liaj elektitaj skulptaĵoj
-------------------------

* *Szentendrei Köszöntőszobor* (1973-80), pentrita betono
* *A Föld Ereje* (1987-89), kalkŝtona fontano, Budapeŝto
* *Emlékmű* (1991) - vidu la foton (Recsk)
* *Dekoratív gobelin* (1969); Parizo - gobelino
* *Köszöntőszobor* (1980); Szentendre, pentrita betono
* *Fehér oszlop* (1994), Balatonboglár, marmoro

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Apolka Erős
* András Kontur
* Márk Lelkes

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*Ĉetnikoj* kun germamaj soldatoj ie en Serbio inter 1941 kaj 1944.
La **Ĉetnikoj** (en serba: *četnici*, четници) estis membroj de gerila naciisma, konservisma kaj monarkisma serba organizo, kiu nomiĝis tiel kiel serba movado de opozicio al la Otomana Imperio en la 19a jarcento. Dum la Dua Mondmilito, la **Jugoslava Armeo de la Patrio** (en serba, *Jugoslovenska vojska u otadžbini*, JVUO), nomata ankaŭ *četnici* (kiel derivaĵo de la serb-kroata vorto adaptita de la turka -četa, kiu signifas «militista roto»), estis fondita la 13an de majo 1941 en Ravna Gora fare de la kolonelo Draguljob Mihajloviĉ kiel forto fidela al la jugoslava monarkio en ekzilo post la jugoslava malvenko antaŭ la Akso. Inter la *ĉetnikoj* de Mihailoviĉ, krom serboj kaj montenegranoj — kerno de la fortoj —, estis ankaŭ malgranda procento de slovenoj, kroatoj kaj bosnoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Batalo de Neretvo

Notoj
-----

1. ↑   SindbÆk, Tea (2009). «The Fall and Rise of a National Hero: Interpretations of Draža Mihailović and the Chetniks in Yugoslavia and Serbia since 1945». Journal of Contemporary European Studies 17 (1): 47-59. doi:10.1080/14782800902844693. p. 48.
2. ↑   Gumz, Jonathan E. (1998). «German Counterinsurgency Policy in Independent Croatia, 1941-1944». The Historian 61 (1): 33-50, p. 34

* Kategorio Ĉetnikoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rudolf Kárpáti**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kárpáti Rudolf** estis hungara skermisto (sabristo, rapiristo), kvarfoje olimpiano, sesfoje olimpika ĉampiono, sepfoja mondĉampiono, arbitraciisto, muzikhistoriisto, oficiro, trejnisto. Lia origina familia nomo estis laŭ kelkaj biografioj *Krausz* [kraŭs] aŭ *Klein*

Rudolf Kárpáti
Rudolf Kárpáti naskiĝis la 17-an de julio 1920 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de februaro 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Rudolf Kárpáti maturiĝis en gimnazio, ankaŭ lernis violonadon en muziklernejo inter 1932-1937. Li akiris violonistan diplomon en Muzikakademio Ferenc Liszt en 1942, poste muzikhistorian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Foje hazarde li komencis skermi kaj oni aprezis lin talenta. Tial li forlasis la violonadon. En la sekvaj jaroj li estis hungara ĉampiono sesfoje. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1948,Somera Olimpiko 1952, Somera Olimpiko 1956 kaj Somera Olimpiko 1960 kun 6 ormedaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua sepfoje. Depost 1961 li estis internacia arbitraciisto, ankaŭ trejnisto, se ne paroli pri postenoj en la sporta vivo. Civile li estis kulturisto en centra oficira kulturdomo inter 1950 kaj 1986 en alta oficira rango. Li edziĝis en 1971. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

Memorigiloj
-----------

* reliefo en Budapeŝto (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Rudolf Kárpáti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801487
* VIAF: 121402685
* ISNI: 0000 0000 7925 6826
 |





* Portalo pri Biografio
Trajno de la serio 440R apartenanta al la reto de Proksimaĵoj Valencio en Hispanio, 2004.
**Ĉeurba fervojo**, **apudurba fervojo**, **antaŭurba fervojo** aŭ **suburba fervojo** estas pasaĝera fervoja transporta servo, kiu ĉefe funkcias ene de metropola areo liganta navedantojn al la urbocentro el antaŭurboj aŭ navedurboj.

Plej ofte oni konsideras por tiu kategorio maksimuman distancon de 100 km. Tiaj fervojoj utilas ĉefe por ligi dormurbojn kun la ĉefurbo aŭ alia urbego kaj "dormkvartalojn" kaj sateliturbojn de granda urbo kun ties centro, oficejaj kaj industriaj kvartaloj. Ilin pli-malpli ĉiutage uzas granda nombro da uzantoj. Tiaj trajnoj funkcias laŭ strikta horaro, tre ofte kun sufiĉe densa ofteco, kaj je rapidoj inter 50 kaj 150 km/h.

La disvolvigo de tiu trajnservoj ege kreskiĝas lastatempe, kun la pliigo de la publika konscio pri la trafikŝtopiĝo, la dependeco de la fosiliaj brulaĵoj kaj aliaj mediaj problemoj, same kiel la pliiĝo de la loĝkostoj en la urbocentroj, kio malproksimigas urbanojn aŭ intencitajn urbanojn al ĉirkaŭaj areoj.

Bildgalerio
-----------

* S-Bahn de BerlinoS-Bahn de Berlino
* Dublin Area Rapid TransitDublin Area Rapid Transit
* Londona SurgrundoLondona Surgrundo
* Proksimaĵoj MadridoProksimaĵoj Madrido
* RER + TransilienRER + Transilien
* Moskvaj centraj diametrojMoskvaj centraj diametroj
* Urba elektrotrajno de KievoUrba elektrotrajno de Kievo
* exo (Montrealo) + REMexo (Montrealo) + REM

Notoj
-----

1. ↑  Pasaĝera trajno veturas inter stacioj, kie pasaĝeroj povas entrajniĝi kaj eltrajniĝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Transportation Research Board.  Urban Public Transportation Glossary (1989).
2. ↑  American Public Transit Association.  Glossary of Transit Terminology (1994).
3. ↑   National Transit Database Glossary (2013-11-13). Arkivita el la originalo je 2013-11-13. Alirita 2019-10-12.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ĉeurba fervojo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Navedado
* Rela transporto
* BHÉV
* Renfe Proksimaĵoj
* RER de Francilio
* S-Bahn
* Pasaĝerfervojo de Daresalamo

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Commuter rail en la baza angla Vikipedio.*
**István Énekes** [iŝtvAn Enekeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Énekes István** estas hungara dancisto, koreografo, reĝisoro.

István Énekes naskiĝis la 20-an de oktobro 1959 en Ózd.

Biografio
---------

István Énekes akiris pedagogian diplomon en altlernejo en 1983, sed dum la studentaj jaroj li estis amatora popoldancisto. Post la diplomo li jam estis profesia popoldancisto en signifaj dancaj ensembloj. Iom poste li faris ankaŭ koreografiajn laborojn en Dunaújváros, inter 1988-1993 en Budapeŝto, kie li estis ankaŭ arta gvidanto. En 1989 li akiris kulturistan diplomon en Universitato de Pécs. En la 1990-aj jaroj li ricevis koreografiajn taskojn ankaŭ en Nacia Teatro (Budapeŝto), inter 2002-2004 en Zalaegerszeg, pli poste en Dunaújváros kaj Budapeŝto. Li ricevis premiojn en 1983 kaj 2006. Li edziĝis en 1985, lia edzino naskis 3 gefilojn.

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* *Vérnősző Barom visszatér*
* *Állami Lábszínház*
* *Egy Kiállítás Képei*
* *Szerelem, szerelem*
* Somermeznokta sonĝo (baleto, 2001)
* *Ballada a Vasgyárról* (2005)
* *Úton Bartókkal* (2007) ankaŭ reĝisoro
* *Bolero* (2010) ankaŭ reĝisoro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799171
 |



* Portalo pri Biografio
**Ádám Schnell** [ŝnel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schnell Ádám** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

Ádám Schnell
Ádám Schnell  naskiĝis la 29-an de januaro 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ádám Schnell frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1989. Lia ĉefinstruisto estis Tamás Szirtes. Inter 1987-1993 li apartenis al trupo de Teatro Madách, poste al Teatro József Attila. Ekde 2013 li estas membro de la Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ricevis 3 premiojn inter 2004-2014.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* William Shakespeare:
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Malvolio
	+ Kiel plaĉas al vi - Jaques
	+ La Vintra Fabelo
	+ La komedio de eraroj - Ephesusi Antipholus
	+ La dresado de la megero - Lucentio
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - sekretario Wurm
* József Katona: *Bánk bán* - Biberach

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Sülve-főve* (1991)
* *Csocsó, avagy éljen május elseje!* (2001)

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Teljes napfogyatkozás* (1989)
* *Barátok közt* (serio, 1998)
* *Hacktion* (2012)

Dubladaj roloj
--------------

* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Al Pacino, Kevin Costner, Nicolas Cage, kaj aliaj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
*
**Gama-radiado** (aŭ γ-radiado) estas elektromagneta radiado. Pro ĝia tre alta frekvenco ĝi estas joniga radiado. Ĝia frekvenco estas pli ol 2,42 EHz, la ondolongo pli malgranda ol 124 pm, pli mallonga ol ikso-radioj. Ĝi estas formita de fotonoj.

Gama-radiado estas la plej energia el la tuta elektromagneta spektro. Ĝi estas ofte difinata kiel pli energia ol 10 keV, kvankam la unua parto de tiu intervalo estas ankaŭ konsiderata kiel energiaj ikso-radioj. Fakte, ne ekzistas fizika diferenco inter gama- kaj ikso-radiado: oni kutime nomas gama-radiadon tiun elsendon de fotonoj el nukleaj procezoj, dum la ikso-radioj originas el la eksteraj tavoloj de la atomo aŭ el similaj procezoj. Povas okazi ke kelkaj ikso-radioj estas pli energiaj ol iuj gama-radioj.

Do, gama-radiado ne estas partikla kiel alfa- kaj beta-radiado, sed ĝenerale akompanas tiujn. Ĉar gama-radiado estas multe pli penetranta ol partikla radiado, oni bezonas pli dikan tavolon da materialo por protekti sin kontraŭ ĝi. Plumbo kaj aliaj materioj densaj kun alta atomnombro taŭgas bone kiel blendaĵo. Plumbaĵo unu centimetron dika duonigas la intenson de gama-radiado. Strukturaj konstruaĵoj povas uzi radiadŝirman betonon por protektado.

Gama-radiado uzatas en diversaj aplikoj de medicino kaj industrio. Ekzemple, la radioterapio per teleterapio uzas ĝenerale izotopojn elsendantajn gama-radiadon, kiu atingas la malsanajn korpopartojn. La industria radiografio uzas ofte gama-radiadon por malkovri difektojn ene de la metalaj materialoj. Alia uzo estas la steriligado de materialoj; por tiu uzo oni aplikas fortan radiadon, kiu mortigas bakteriojn aŭ aliajn nedeziratajn vivaĵojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Disfala vico
* Kosma radiado
* Kernfiziko
* Gamo-radia ekbrilo
* Radiprotektado
* Radionuklido

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gama-radiado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Specifaj konstantoj de gama-radiadaj dozoj pri (proks. 500) nuklidoj Specific Gamma-Ray Dose Constants for Important to Dosimetry and Radiological Assessment*, Laurie M. Unger kaj D. K. Trubey, Oak Ridge National Laboratory, Majo 1982. (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 38795
* GND: 4019205-2
* LCCN: sh85052990
* NDL: 00562232
* NKC: ph216326
 |
Enirejo ĉefa bestoĝardenen
Mapo de la zoo kun priskribo de la lokoj kaj de la bestoj; unua parto
Mapo de la zoo; dua parto
La **Zoologia ĝardeno de Gotha** (germane *Tierpark Gotha*) troviĝas en la naturprotektita zono *Kleiner Seeberg* en la oriento de Gotha, Töpfleber Weg nr 2.

Priskribo
---------

Laŭlonge de la 1,7 km longajn vojetojn la vizitantoj povas rigardi ĉ. 140 bestospecojn, sume 680 brut(et)ojn. Sur tereno de ĉ. 6 hektaroj vivas grandparte animaloj el Eŭropo kaj hejmbestoj minacataj de forpereo. Sed ankaŭ ekzotikaj bestoj (ursoj, tigroj) admireblas ĉiujn tagojn de la jaro. 

Detalaj informŝildoj ĉe la arboj kaj arbustoj apud la pado klerigas malenue pri la postuloj de la natur- kaj mediprotektado. La zooparko do ofertas naturĝuadon kaj ripozumadon kune kun plukleriĝo biologia en nealtrudiĝema maniero. 

Krome ofertas specialaj rondgvidadoj kaj prelegoj post interakordo kun la interesatoj. Por la etuloj ekzistas aventura ludejo kaj bestokares-sekcio. Okaze de la Internacia tago de la infanoj oni festas ĉiujare belegan porinfanan feston.

Agadoj
------

Rekte ĉe la bestoĝardeno troviĝas la kafejo *Café im Tierpark*, kiu servas ankaŭ kiel sidejo de la amikara societo *Föderverein Tierpark Gotha e.V.*. Diference al aliaj zooj ne permesatas al la vizitantoj la kunpreno de hundoj.

Oni povas ankaŭ veturi per kaleŝo tra la zoo. La birdejoj por birdoj el la Balta Maro kaj el la Norda Maro enireblas. De tie oni atingas ankaŭ la birdobredejojn por kiropteroj kaj aliaj etbestoj.

Granda parto el la malnovaj, ne plu allaseblaj kaj ofte multe tro malgrandaj ĉirkaŭbaraĵoj intertempe novigitis respektive alikonstruitis. Menciindas tiu-kuntekste nova zono por dingoj kaj siberiaj tigroj. La samo validas por la ĉirkaŭbaro de la ursoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

Priskribo de la zoo sur la urba retpaĝaro. Arkivigite je 2014-11-16 per la retarkivo Wayback Machine
bildigo pri ilia senkapigo en la propra domo
**Johano kaj Paŭlo** estas du fruaj kristanaj martiroj kaj sanktuloj de la katolika eklezio kiuj ĉiam estas menciitaj kune. Iliaj nomoj estas menciitaj en la unua eŭkaristia preĝo, la mesa kanono de la roma rito. Laŭ tradicio, ili estis fratoj kaj suferis martirecon kune dum la regotempo de la romia imperiestro Juliano la Apostato inter la jaroj 361 kaj 363 en Romo - dum la jaro ne pli ekzakte fikseblas, la tago de murdiĝo, la 26-a de junio, estas legende dokumentita.

la dominikana preĝejo Sanktaj Johano kaj Paŭlo en Venecio (venecie kutime koncizigita *Zanipolo*, "S'Jano-paŭlo")
Pluraj gravaj malnovaj preĝejoj portas sian patronecon, inkluzive de la titolo-preĝejo Sanktaj Johano kaj Paŭlo (Santi Giovanni e Paolo) en Romo, kies formala pastro havas la titolon de kardinalo tie kaj fakte ofte laboras kiel katolika episkopo de diocezo aŭ en la roma kurio, kaj la dominikana preĝejo Sanktaj Johano kaj Paŭlo en Venecio (venecie kutime koncizigita *Zanipolo*, "S'Jano-paŭlo"). La signoj de ilia adoro disvastiĝis tre malproksime, sed la detaloj de sia biografio estas legendaj.

Legendo
-------

Laŭ hagiografia tradicio, Johano kaj Paŭlo estis fratoj. Kiel palacaj eŭnukoj kaj domoĉefo de *Constantina*, unu el du filinoj de Konstanteno la Granda, ili okupis gravajn postenojn en urba roma societo. Laŭ alia tradicio, ili laŭdire estis oficiroj en la imperia armeo. En la roma kristana komunumo ili estis diakonoj kaj partoprenis en la bonfara laboro de la eksa konsulo kaj nuna fervora kristano *Flavius ​​​​Gallicanus*. Dum la regado de la imperiestro Juliano la Apostato ili estis senkapigitaj en sia propra domo de la urboparto Celio, unu el la sep montetoj de Romo, sen publika proceso pro malakcepto de la imperia kulto kaj ankaŭ estis enterigita tie. En la 5-a jarcento la regantoj en Bizanco igis tiun ĉi domon konvertita en preĝejon, kiu hodiaŭ portas la titolon *Santi Giovanni e Paolo*. Tie ripozas la restaĵoj de la du preĝejaj patronoj en du porfiraj urnoj sub la ĉefaltaro. Dum elfosadoj en 1575, la vilao de la martiraj fratoj kun frua kristana templo de la 4-a jarcento kaj la du tomboj de la sanktuloj laŭdire estis trovitaj sub la fundamentaj muroj de malgranda baziliko.

Ekzistas pruvoj de venero de la martiroj Johano kaj Paŭlo en Romo jam en la 6-a jarcento. Krom en Romo, relikvoj de la sanktuloj troveblas en Venecio, Fulda, Vieno, Avinjono, Tours, Altenberg kaj en monaĥeja kirko de la insulo Reichenau en la Bodenlago.

Ilia festotago estas la 26-a de junio.

Referencoj
----------

1. ↑   Vera Schauber, Hanns Michael Schindler: *Johannes und Paulus von Rom* ("Johano kaj Paŭlo de Romo"), en: *Heilige und Namenspatrone im Jahreslauf* ("Sanktuloj kaj patronoj en la kurso de la jaro"), Aŭgsburgo 1998, paĝoj 316–317.
2. ↑  Erhard Gorys: *Lexikon der Heilige* ("Leksikono de la Sanktuloj"), Munkeno 1997, paĝoj 156–157.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 848821
 |
Jen estas kelkaj ĉeĥaj artistoj:

Dramaturgoj
-----------

Ladislav Stroupežnický - Pavel Dostál

Aktoroj
-------

Zdena Baldová - Ladislav Boháč - Jiřina Bohdalová - Radoslav Brzobohatý - Vendelín Budil - Vlasta Burian - František Filipovský - Hugo Haas - Antonie Hegerlíková - Jana Hlaváčová - Karel Höger - Miroslav Horníček - Rudolf Hrušínský - Iva Janžurová - Miloš Kopecký - Radovan Lukavský - Jaroslav Marvan - Dana Medřická - Vladimír Menšík - Jindřich Mošna - Růžena Nasková - Miloš Nedbal - Stanislav Neumann - Oldřich Nový - Ladislav Pešek - Jan Pivec - Rudolf Deyl - Ota Sklenčka - František Smolík - Zdeněk Štěpánek - Vítězslav Vejražka - Eduard Vojan - Jiří Voskovec - Václav Vydra - Jan Werich

Mimoj
-----

Ladislav Fialka - Boleslav Polívka - Boris Hübner

Pupteatro
---------

Matěj Kopecký - Josef Skupa - Miloš Kirschner - Spejbl - Hurvínek


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ĉeĥa teatro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ábrahám Ganz,** hungare **Ganz Ábrahám,** Esperante **Abrahamo Ganz** estis grava figuro de la hungara pezindustrio.

Ábrahám Ganz
Maŭzoleo de Ábrahám Ganz
Skulptaĵo de Ábrahám Ganz
Ábrahám Ganz naskiĝis la 6-an de novembro 1814 en (Unter-)Embrach. Li mortis la 15-an de decembro 1867 en Peŝto.

Biografio
---------

Ábrahám Ganz komence estis ĉarpentisto, poste okupiĝis pri gisado en Zuriko. En 1841 li venis al Hungara reĝlando, kie li fondis ŝtalofabrikon en Buda en 1844. Tie oni produktis diversajn konsistaĵojn laŭ sia invento, en 1848 ankaŭ armilojn. La produktado daŭris ĝis 1964, poste la fabriko estas muzeo. Fabrikoj Ganz produktis post tragika morto de Ganz, ekzemple trajnoj, pontoj, ŝipoj, sed mondfamon portis produkta branĉo de elektraj konsistaĵoj.

Memorigiloj
-----------

* diversaj fabrikoj "Ganz"
* skulptaĵo en Budapeŝto
* 115885 Ganz
* maŭzoleo en Budapeŝto

Fontoj
------

* Germana kaj hungara Vikipedioj

* Kategorio Ábrahám Ganz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394384
* GND: 129585769
* VIAF: 18307125
 |
**Zagajica,** serbe **Загајица,** hungare **Fürjes** [furjeŝ] estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec. 

Ŝuŝara situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Versec
Strato en Zagajica

Bazaj informoj
--------------

* 44° 58′ 41″ N 21° 13′ 28″ O﻿ / ﻿44.97806 °N, 21.22444 °O﻿ / 44.97806; 21.22444 (mapo)Koordinatoj: 44° 58′ 41″ N 21° 13′ 28″ O﻿ / ﻿44.97806 °N, 21.22444 °O﻿ / 44.97806; 21.22444 (mapo)
* Areo: 23  km²
* Alto super marnivelo: 115 m
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 26344
* Telefonprefikso: +381 13
* Aŭtokodo: VŠ

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Fürjes apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Zagajica 575 homoj, (513 serboj (89 %), 37 ciganoj, 5 rumanoj, 2 hungaroj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
**Marko Junio Bruto** (latine: *Marcus Iunius Brutus*; naskiĝis ĉirkaŭ 85, mortis ĉirkaŭ 42 a.K.) estis mortiginto de Julio Cezaro. Por savi la Romian Respublikon kontraŭ tiraneco, li mortigis Cezaron je -44 kaj poste batalis kontraŭ Antonio kaj Oktavio en la batalo de Filipio je -42, sed estis venkita. Li sinmortigis kaj la Respubliko mortis kun li. Lia onklo estis Katono la Plijuna, alia heroa respublikano. Oktavio, adoptita filo de Cezaro, poste starigis la imperion.

Bruto estis sekvinto de la filozofo Platono kaj estis tre studema, leginte librojn en la profunda nokto.

Vivo
----

Kiam Cezaro transiris la Rubikonon je -49 kaj montris sin
kiel minaco kontraŭ la Respubliko, Bruto aliĝis la armeon de
Pompeo. Cezaro venkis Pompeon ĉe Farsalio je -48 kaj pardonis
multajn, kiuj batalis kontraŭ li: inter aliaj, Bruto mem kaj
Kassio, kiuj poste komplotos por mortigi lin.

Cezaro onidire rigardis Bruton ne nur kiel amikon sed ankaŭ kiel
eblan filon ĉar lia patrino estis amoratino de Cezaro.

Kvankam Kassio deziris la morton de Cezaro pro malamo de koro,
Bruto deziris ĝin pro amo de justeco, por savi la Respublikon.
Pro tio, la komploto ne ŝajnis deca kaj respektinda ĝis la
aliĝo de Bruto, kies virton neniu dubis, ne eĉ liaj malamikoj.
Do kiam li aliĝis la komploton, ĝi fariĝis realigebla.

...

* 
* 
*

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2011-12-07 per la retarkivo Wayback Machine
* 

* Marko Bruto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Marko Bruto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Marko Bruto en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2909
* GND: 118516361
* LCCN: n80056883
* VIAF: 63975332
* ISNI: 0000000121362762
* LIBRIS: 179992
* SUDOC: 067069037
* BNF: 125362018
* NLA: 35855724
* BIBSYS: 90282539
* NKC: jn20000700250
* ICCU: CNCV002092
* BNE: XX1237329
 |
**KANITZ Ágoston** (kanic a:goŝton) estis hungara flaŭroesploristo, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1880) naskita en Lugos la 25-an de aprilo 1843 kaj mortinta en Koloĵvaro la 12-an de julio 1896.

Ágoston Kanitz

Biografio
---------

Ágoston Kanitz studis botanikon en la fakultato pri medicino de Vieno de 1861. Li instruis en 1869 en la Ekonomia Akademio de Magyaróvár. Li estis la unua, kiu prelegis tie en la hungara lingvo. Inter 1870–72 li studis per stipendio en Italio, Germanio, Nederlando kaj Anglio. En 1872 li estis ordinara profesoro de la katedro pri botaniko de la Universitato de Koloĵvaro. Inter 1877-92 li redaktis la unuan hungarlingvan botanikan revuon *Magyar Növénytani Lapok*.

Verkoj
------

* *Sertum florae territorii Nagy-Kőrösiensis* (Verh. d. Zool. – Bot. Ges. Wien, 1862);
* *Geschichte der Botanik in Ungarn* (Hannover és Pest, 1863);
* *Versuch einer Geschichte der ungarischen Botanik* (Halle, 1865);
* *A természetes növényrendszer áttekintése* (Kolozsvár, 1874);
* *Plantae Romaniae* (Kolozsvár, 1879–81);
* *A növénytannak magyar nyelven való műveléséről* (Kolozsvár, 1887)

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 353199
* GND: 116195215
* VIAF: 71380169
* ISNI: 0000 0000 7828 9490
* SUDOC: 16778286X
* BNF: 10315362g
 |
**Ádám Lang,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lang Ádám** estas hungara futbalisto (defendisto).

Ádám Lang naskiĝis la 17-an de januaro 1993 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Ádám Lang futbalis en la loka junulara teamo inter 2004-2008, poste jam en la plenkreska futbalklubo ĝis 2012 en 44 matĉoj kun 3 goloj. Liaj sekvaj kluboj estis kaj enlande kaj province (ĝis 2022). En tiu periodo li estis hungara ĉampiono en 2013, rumana ĉampiono en 2019 kaj kipra ĉampiono en 2021. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2014–2022 53-foje kun sola golo. Lia edzino naskis 3 gefilojn en 2019, 2021 kaj 2022.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-11-08 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ádám Lang en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800957
 |


* Portalo pri Biografio
**Martin Chemnitz (1564-1627)** estis saksa luterana pastro, teologo kaj juristo. Li estis filo de la reformisto Martin Chemnitz (1522-1586), frato de la juristo Martin Chemnitz la Maljuna (1561-1627), patro de du filoj Christian Chemnitz (1615–1666) kaj Christoph Chemnitz (1613–1671), kaj onklo de Martin Chemnitz la Juna (1596-1645).

Martin Chemnitz devenis el familio de konsilio de Pritzwalk, kiu produktis kelkajn urbestrojn, advokatojn kaj teologojn. Lia patro Martin Chemnitz estis ŝtoffaristo kaj reformisto en la Duklando Brunsvigo.

Martin Chemnitz studis protestantan teologion en Wittenberg ekde la 26-a de marto 1585 kaj magistriĝis la 19-an de marto 1588. La 10-an de decembro, 1592 li estis vokita al la pastra oficejo en Königsfeld (apud Rochlitz) kaj ordinita de la superintendanto Seyfried la 3-an de januaro, 1593.

Tie li mortis la 1-an de majo, 1627 kaj estis entombigita la 11-an de majo. Martin Chemnitz estis edziĝinta al Christina Chemnitz (m. 1606) por la unua fojo. Ili havis ses infanojn.

Literaturo
----------

* Personensuche

Vidu ankaŭ
----------

* Martin Chemnitz (1522-1586)
* Sabellus Chemnitz (1550-1611)
* Martin Chemnitz la Maljuna (1561-1627)
* Paul Chemnitz (1566-1614)
* Martin Chemnitz la Juna (1596-1645)
* Adrian Beier (1600-1678)
* Bogislaw Philipp von Chemnitz (1605-1678)
* Franciscus Chemnitz (1609-1656)
* Johann Friedrich Chemnitz (1611-1686)
* Christoph Chemnitz (1613-1671)
* Christian Chemnitz (1615-1666)
* Mathæus Chemnitz (1644-1704)
* Matthäus Friedrich Chemnitz (10.06.1815-15.03.1870)

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740077
* GND: 129234346
* VIAF: 18297361
 |
**Ágoston TERES** [Agoŝton tereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teres Ágoston,** en Norvegio **Gustav Teres** (naskiĝis la 25-an de januaro 1931 en Kecskemét, mortis la 21-an de decembro 2007 en Oslo) estis hungara-norvega romkatolika pastro, monaĥo (jezuito) kaj astronomo. Lia origina familia nomo estis *Terescsényi* [tereŝĉEnji] ĝis 1969.

Biografio
---------

Ágoston Teres frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, respektive benediktanan gimnazion en Pápa. Li maturiĝis en Kecskemét en 1949, poste li aliĝis al la jezuitoj. En 1950 la ŝtato malfondis la monaĥajn ordenojn, iom poste li studis en Teologia Akademio, sed pro ŝtata trudo li estis elektristo laboranta en fabriko. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li disidis kaj li finis la teologiajn studojn en Burgoso (1957) kaj en Frankfurto ĉe Majno (1958-1960). En 1959 li pastriĝis en Frankfurto. Li venis al Oslo en 1961, kie li estis pastro de la hungaroj, krome li akiris pedagogian diplomon en 1980, en la sekva jaro astronomian diplomon en la Universitato de Oslo. En 1963 li oficiale monaĥiĝis. Li ricevis norvegan ŝtatanecon en 1969 kaj pro prononcaj problemoj lia nomo iĝis *Gustav Teres*. Li instruis ankaŭ en mezlernejo. Inter 1984 - 1995 li laboris monatojn ankaŭ en observatorio de Castel Gandolfo (Vatikano). Depost fino de la socialismo en Hungario li ĉiujare revizitis la landon. Li ricevis postmortan ŝtatan premion en Hungario.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Der Stern der Weisen* (tradukaĵo, 1977)
* *A keresztút* (1986)
* *Biblia és asztronómia* (1994-2001, kvarfoje eldonita hungare, angle trifoje)
* *Nagy jel az égen* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676235
* GND: 13301200X
* LCCN: n2001090581
* VIAF: 67643378
* ISNI: 0000 0000 7878 2250
* SUDOC: 123516919
 |
**Ági Szalóki** [salOki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalóki Ági** estas hungara popolkantisto.

Ági Szalóki en 2014
Ági Szalóki naskiĝis la 17-an de oktobro 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ági Szalóki devenis el parte cigana familio. Ŝi frue ricevis muzikan edukon laŭ la metodo de Zoltán Kodály. Ŝi debutis en Teatro Katona József en sia aĝo 16 inter prestiĝaj kantistoj, poste ŝi ofte kantadas en pluraj muzikgrupoj. Ŝi kantis ne nur popolmuzikon, sed ankaŭ ĵazojn kaj mondmuzikon. Ekde 2004 ŝi kantis kun memfondita orkestro kaj eldonis muzikdiskojn. En 2015 ŝi malsaniĝis pro tiroido, sed ŝi resaniĝis. Ŝi ricevis premiojn inter 2006-2020.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795380
* LCCN: no00044936
* VIAF: 21687100
* ISNI: 0000 0001 1044 0876
* MBA: 878e0a57-b440-47cc-b792-05b8fab311fd
 |



* Portalo pri Biografio