recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kunkatedralo de Merido
La **Preĝejo Kunkatedralo Sankta Maria la Plejgranda de Merido**, kiu havas la metropolitan rangon, staras en la centro de la historia urboparto de la ekstremadura ĉefurbo ĉe angulo de la centra placo *Plaza de España*. Kune al la Katedralo de Badaĥozo, ĝi estas la sidejo de la ĉefepiskopo de la ĉefdiocezo de Merido-Badaĥozo.

Heredanto de la antikva visigota Preĝejo Sankta Jerusalemo de Merido, ĝia nuna aspekto komenciĝas ekde la konkero de la urbo fare de la reĝo Alfonso la 9-a, kies restaĵoj plej antikvaj venas de la 13-a jarcento.

Kvankam laŭ la eklezio organizo estas la plej grava preĝejo de la regiona ĉefurbo Merido, fakte la meridanoj plie adoras la koncernan sanktulinon Sankta Eŭlalia ĉe ties propra preĝejo en alia neproksima norda parto de la urbo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kunkatedralo de Merido (Hispanio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝo de la Kunkatedralo de Merido Arkivigite je 2011-12-23 per la retarkivo Wayback Machine
**La Sequera de Haza** [laseKEra deAza] estas vilaĝo kaj municipo, en la plej sudo de la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Ribera del Duero, plej sude.
La preĝejo.
Ruinoj de la ermitejo.
Ĝi havas areon de 6,84 km² kun 25 loĝantoj (2021).

Demografio
----------

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 76 |  | 70 |  | 61 |  | 53 |

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la ermitejo kaj nekropolo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269641
 |
Interno de la katedralo

**Kunkatedralo de Dipatrino** estas latinkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Nyíregyháza, en la ĉefplaco. Ĝi iomete similas al Vota Katedralo de Szeged, kiu konstruiĝis poste.

Historio
--------

La unua katolika kirko estis konstruita proksimume en 1250, kiun la kalvinanoj profitis ekde la 17-a jarcento. Romkatolika kapelo ekfunkciis en 1783, kiu ricevis paroĥo-rajton post 3 jaroj. La nova preĝejo estis konstruita en 1815. Oni konstruis la nunan, imponan, novan preĝejon en la 1900-aj jaroj.

Konstruaĵo
----------

La katedralo situas sola. La fasado estas simetria, kie oni vidas 2 longajn turojn, inter la turoj meze estas la ornamriĉa ĉefenirejo. Post la fasado 3 navojn etendiĝas. La sanktejo estas duonronda. Apud la marmora ĉefaltaro estas skulptaĵoj de Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario, Sankta Hieronimo, Elizabeto de Hungario kaj Sankta Margareta de Hungario. La ĉefaltara fenestro prezentas la Sanktan Familion. La du flankaj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Jozefo kaj Sankta Maria. Ĉe la predikejo kaj sur muro de la navo estas videblaj la 4 evangeliistoj. La fenestro ĉe la orgeno (farita en 1903) prezentas Sanktan Cecilian.

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun bildoj Arkivigite je 2012-05-14 per la retarkivo Wayback Machine

Flanko kaj absido de la Kunkatedralo
Vitraloj

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Kunkatedralo Dipatrino (Nyíregyháza) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Modelo de hispanlingva kvitanco de simpla pago.
Maŝina kvitanco kun rekta montro de la aĉetitaj varoj.
**Kvitanco** estas atestila dokumento kiu utilas por pruvi, ke oni plenumis pagon aŭ solvon de iu devigo aŭ servo aŭ livero de produkto.

La kvitancoj estas skribaj dokumentoj kiuj povas esti publikaj, sed plej ofte ili estas de privata karaktero, en kiuj la ricevinto de la esprimita devigo precize agnoskas la ricevon de mono aŭ alia afero el la ŝuldinto aŭ sendinto. Oni postulas la esprimon de la dato (jam per komputilo eĉ la precizon ĝis sekundoj), la subskribon de tiu kiu ricevas, la mencion de la preciza monkvanto aŭ la priskribo de la afero kaj la titolo de la devigo, por ke la operacio ne estu konfuzata kun prunto, stokado aŭ alia jura negoco pere de materia dono aŭ havigo.

Ekzistas:

* Kvitanco por pago de fakturoj
* Kvitanco por pago de luo
* Kvitanco por pago de salajro

La kvitancoj ĝenerale estas plenumitaj duoble: originalo por la paginto kaj kopio por la ricevinto.

Kvitanco povas esti de multaj diferencaj formoj kiel por ekzemplo: persono aŭ entrepreno, kaj la podetalo de fakturoj aŭ servoj kiuj estas pagataj per elsendita ĉeko, kiu funkciigas ĝin, kiu revizias ĝin, kiu ricevas ĝin laŭ la priskribo, dato de ricevo, priskribo de la fakturoj (koncernaj numeroj), la totalaj prezoj, la rabatoj kaj la impostoj. Ĝi estas uzata por atesti el la flanko de entrepreno ĉiun informon pri pago.

Donackvitanco
-------------

Specifa tipo de kvitanco estas *donackvitanco*. Tio kongruas kun la deziro de paginto esti certa ke oni povos redoni donacon ekzemple okaze de malkongruo de vestaĵo, malplaĉo de ricevita donaco de la flanko de la ricevinto ktp. Krome la paginto deziras ke la ricevinto de la donaco ne sciu pri la prezo de la varo. Tiele tia kvitanco montras ĉian informon escepte la prezon kaj permesas al la ricevinto de la donaco havi alian donacon anstataŭe, sen neceso scii kion pagis la paginto.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉeko
* Fakturo
* Ŝuldo

* Kategorio Kvitanco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Labirinto en Aschaffenburg, Germanio
Kretastila Advento-labirinto farita per 2500 telumoj en la Centro por Kristana Meditado kaj Spiriteco de la Diocezo de Limburgo en la Sanktakruca Preĝejo en Frankfurto ĉe Majno-Bornheim
Labirinto
**Labirinto** aŭ **vojenigmo** estas enigmo sub la formo de kompleksa aro de vojoj, tra kiu solvanto devas trovi ĝustan vojon. Labirinto povas esti fizika obstaklo konstruata el ŝtono, ligno, heĝo, maizo, aŭ ia fizika materio blokanta vidon. Aliaj labirintoj povas esti 2-dimensiaj. Ekzemple, oni havas labirintojn sur papero, kiun oni trairas per skribilo.

Laŭ Francisko Azorín **Labirinto** estas *Loko konsistanta el granda nombro de irejoj, tiel dismetitaj, ke estas tre malfacile de interne trovi la eliron.* Li indikas etimologion el la greka *labirinthos* (labirinto) kaj de tie la latina *labyrinthus*. Kaj li aldonas la esprimon *Kreta labirinto*.

Labirinto estas tipo de ĝardeno.

Historio
--------

En helena mitologio la *Labirinto* estis komplika vojaro konstruita por Reĝo Mino de Kreto kaj farita de la legenda metiisto Dedalo por teni la monstran Minotaŭron. La minoida dinastio de Mino estis nomita "la domo de la duobla hakilo", aŭ *labrys* en prahelena lingvo, tiel devenas la moderna vorto. Kvankam neniu lokejo estas trovata kiel la minoa labirinto, monero estis trovita de 3-a jarcento a.K. en Knossos de Kreto kun la simbolo de labirinto.

Vidu ankaŭ
----------

* La Faraono
* Bolesław Prus
* Labirinto (ludilo)
* Labirinto Miró

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 124.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Labirinto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Labirinto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 
* 
* Arkivigite je 2006-02-02 per la retarkivo Wayback Machine
En korpusa lingvistiko, **kunokazemo** estas serio de vortoj, terminoj aŭ esprimoj kiuj kunokazas pli ofte ol atendeble hazarde. En frazeologio, kunokazemo estas subtipo de frazemo.

Christopher Gledhill en sia kontribuo al la kolektiva verko *La arto labori kune* temas pri disvolvigo de la koncepto de kunokazemo (angle *collocation*, el kio ankaŭ evitinda kolokacio) proponita de John Rupert Firth (1957) laŭ kiu "ĉiu signo en la lingvo emas okazi en pli-malpli antaŭ-videblaj kaj antaŭ-konstruitaj sintagmoj". Tia studo korespondas al frazeologio, nome frazaranĝo propra al iu lingvo aŭ al iu lingvouzanto, laŭ PIV. Oni analizas detale la similecojn kaj diferencojn de signifo kaj uzado inter la verkoj bati kaj frapi. Tio kondukas al la koncepto PK-esprimoj, nome Predikato-komplemento-esprimoj, rilate al ties ekvivalento, valento, voĉo, aspekto, determinado, reformulado, modifado kaj konvertado. Aliaj verboj analizitaj estas fari, havi, doni el kio rezultas, ke "PK-esprimoj en Esperanto ne havas la saman distribuon kaj funkcion kiel en aliaj lingvoj." Tiel *"respondi" kaj etendita predikato kiel "doni respondon" ne estas entute sinonimaj* ĉar "doni respondon" signifas "komuniki respondon" sen precizigi pri kio temas, dum "respondi" estas uzata en dialogoj kaj rakontaj situacijo, ofte akompanata de diraĵo. Tiukadre similaj esprimoj povas havi diversajn uzojn: "fari demandon" estas pli proksima al peto, "starigi demandon" pli proksima al problemo, pli malofta "meti demandon" pli proksima al oficialaj petoj kaj eĉ pli malofta "levi demandon" pli rpoksima al abstraktaj aferoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Frazeologio
* Frazo
* Kliŝo
* Pragmatiko
* Sintagmo

Notoj
-----

1. ↑  Christopher Gledhill, *Frazeologio, kunokazemo kaj leksiko-gramatiko. La ekzemplo de predikato-komplemento-esprimoj en Esperanto* en "La arto labori kune – Festlibro por Humphrey Tonkin", Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3). pp. 323-338.
2. ↑  op. cit. pp. 323 kaj 325.
3. ↑  op. cit. p. 331.
4. ↑  op. cit. pp. 332-333.
5. ↑  op. cit. p. 334.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701141
* GND: 4164667-8
* LCCN: sh92000804
* BNF: 144807360
* NKC: ph391063
 |
Fotomikrografio de la progreso de fendoj en materialo kaŭzita de laciĝo. Bildo el (Ewing & Humfrey 1903).
Oni parolas pri **laciĝo** de materialo, kiam sub la ago de streĉoj, kiuj cikle varias dum la tempo, la lokaj propraĵoj de materialo ŝanĝiĝas kaj estiĝas unue fendoj kaj fine rompo de materialo. Laciĝo povas esti kaŭzata de variaj tipoj de streĉo ankaŭ se ili estas klare sub la elasteclimo. La ĉefaj etapoj de laciĝo estas: inicado de fendo (se iu difekto ne jam ĉeestas en la materialo), propagado de fendo kaj fina rompo.

Parametroj ofte uzataj por antaŭdiri la laciĝan konduton kaj tiel la nombro da cikloj, kiuj la materialo povas elteni antaŭ la fiasko de la strukturo estas: la grando de la maksimuma ŝarĝanta streĉo, ĝia meznombra valoro, la formo kaj la proprecoj de la surfaco kaj la medio kie la strukturo estas uzata.

Kvankam la studado de laciĝo baziĝas sur teoriaj konsideroj, ĝi estas esence eksperimenta kampo. Por ĝuste konsideri la influon de ĉiuj parametroj necesas serioj da testadoj kaj mezuradoj.

La unua studverko pri la temo estis de la angla rela inĝeniero W.J.M. Rankine en 1842. **On the causes of the unexpected breakage of the journals of railway axles**, and on the means of preventing such accidents by observing the law of continuity in their construction.

Por plua legado
---------------

* W. Schutz (1996). **A history of fatigue**. Engineering Fracture Mechanics 54: 263-300. DOI
* W.J.M. Rankine. (1842). **On the causes of the unexpected breakage of the journals of railway axles**, and on the means of preventing such accidents by observing the law of continuity in their construction. Institution of Civil Engineers, Minutes of Proceedings, 105-108. - La libro de la sciencisto kaj inĝeniero Rankin, la fondinto de la fako.
* F. Braithwaite. (1854). "**On the fatigue and consequent fracture of metals**". Institution of Civil Engineers, Minutes of Proceedings, 463–474.
* Andrew, W. (1995) **Fatigue and Tribological Properties of Plastics and Elastomers**
* Dieter, G. E. (1988) **Mechanical Metallurgy**
* Little, R. E. & Jebe, E. H. (1975) **Statistical design of fatigue experiments**
* Joseph E. Shigley & Larry D. Mitchell, **Mechanical Engineering Design**, McGraw-Hill 1983. Chepter 7 pages 270 -353

* Kategorio Laciĝo (materialo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kwekwe** aŭ *Kwe Kwe* estas grandurbo, kiel industria centro de Zimbabvo.

Vojo en Kwekwe

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 18° 55′ S 29° 49′ O﻿ / ﻿18.917 °S, 29.817 °O﻿ / -18.917; 29.817 (mapo)Koordinatoj: 18° 55′ S 29° 49′ O﻿ / ﻿18.917 °S, 29.817 °O﻿ / -18.917; 29.817 (mapo)
* Telefonkodo: 055
* Loĝantaro: 103.210 en 2007
* Supermara alteco: 1220 m
* Horzono: UTC + 1, somere UTC + 2

Geografio
---------

Kwekwe situas sur altebenaĵo, en centra sekcio de la lando. Harareo troviĝas 180, Bulawayo 189 km.

Historio
--------

Kwekwe estis fondita en 1898, kiel orminada urbo. Baldaŭe oni trovis ankaŭ kromojn kaj aliajn ercojn en la najbareco. Nuntempe la urbo estas gravaj ŝtalo- kaj kemiaĵoproduktejoj, sed nepre menciinda, ke oni senpermese lavas ankaŭ orojn.

Trafiko
-------

Kwekwe havas trairajn vojon kaj fervojon inter grandurboj Gweru kaj Kadoma.

Klimato
-------

Kwekwe situas en tropika zono, tamen inter montoj en alteco. La meza averaĝa temperaturo estas 19 °C, kiu varias inter 14 kaj 31 °C. La varmo daŭras inter septembro-aprilo. Jare pluvas po 638 mm. Inter decembro-februaro ofte pluvas, inter majo-septembro apenaŭ aŭ tute ne pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* 2 moskeoj kaj aliaj preĝejoj
* muzeo pri minado

Fontoj
------

* Angla Vikipedio
* Kategorio Kyla Cole en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

**Kyla Cole**, propranome **Martina Jacová** (\* 10-an de novembro 1978, Ostrovany, Slovakio) estas slovaka modelino kaj mondfama erotika aktorino, nuntempe konsiderata kiel unu el la plej multekostaj erotikaj modelinoj de la mondo.

Post la falo de komunismo ŝi elmigris en Usonon. En marto de 2005 ŝi venis en la modelan scenejon, kiam ŝi estis proklamita kiel "Dorlotino de la monato" ("Pet of the month") de la magazino Penthouse. Ekde tiu momento ŝia kariero abrupte kreskis; ŝi partoprenis en centoj da pozadoj (fotoj, filmoj - kutime nuda) kaj ŝi aperis sur frontpaĝoj de popularaj erotikaj magazinoj de la mondo.

Nuntempe ŝi dediĉas sin al karitato zorgante pri orfejo en Šarišské Michaľany en Slovakio.

Filmografio
-----------

* *The Villa* (2002)
* *Blonde and brunettes* (2001)
* *Exhibitionists* (2001)
* *Pets in paradise* (2001)

Exteraj ligiloj
---------------

* Oficiala paĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 188499
 |
**La Robla** [laRObla] estas municipo en la nordo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de León*, en la nordo de la provinco.

Komarkoj de la provinco Leono; *Tierra de León* centroriente, flave.
Akvedukto.

Toponimio, etimologio kaj simboloj
----------------------------------

*La Robla* estus komprenebla kiel La Kverko, sed fakte etimologie temas pri loka vorto kun signifo pri komerctrakta ceremonio kiu konsistas en manpremo. Tio videblas en la supra maldekstra kvarono de la blazono, dum en la supra dekstra kaj malsupra maldekstra videblas respektive agrikulturaj simboloj de spiko kaj grapolo kaj en la malsupra dekstra kverko kiel simbolo de brutobredado kaj eble ankaŭ de loko por la komerctrakta manpremo plej verŝajne ĉe kverko. Paradokse, ĉar nuntempe la urbo estas ĉefe industria.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Alcedo de Alba, Brugos de Fenar, Candanedo de Fenar, Llanos de Alba, Olleros de Alba, Puente de Alba, Rabanal de Fenar, La Robla, Solana de Fenar kaj Sorribos de Alba, okupas totalan areon de 85,22 km² ĉe la rivero Bernesga. Limas norde kun La Pola de Gordón, oriente kun Matallana de Torío, sude kun Cuadros kaj okcidente kun Carrocera.

Laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 3 714 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 750 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 26 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Termoelektra centralo.
En Mezepoko okazis reloĝado pro kio gravis la Kastelo de Alba ĉe nuntempa Llanos de Alba, en la municipo La Robla. La areo apartenis al la Regno Leono. Fine de la 19-a jarcento estis konstruita la Fervojo de La Robla, kio helpis la instaladon de termoelektra centralo nutrita el karbo, kiu funkciis el 1971 ĝis 2020.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado) sed ĉefe gravas industrio, rilata al karbo, cemento, ktp.

Bildoj
------

* Urbodomo.Urbodomo.
* Placo.Placo.
* Preĝejo.Preĝejo.
* Ermitejo de Celada.Ermitejo de Celada.
* Olleros de Alba.Olleros de Alba.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760058
* VIAF: 246320724
 |
La lago **Rakŝastal** (en tibeta: ལག་ངར་མཚོ; en ĉina: 拉昂错) estas lago en Tibeto, Ĉinio, ĝuste okcidente de la lago Manasarovar kaj sude de la monto Kajlaŝo. La rivero Sutlej (konata ankaŭ per la tibeta nomo Langqen Zangbo en tiu areo) originiĝas en la nordokcidenta pinto de Rakŝastal. Spite ties proksimeco al la lago Manasarovar (je ĉirkaŭ 3.7 kilometroj), la lago Rakŝastal ne kunhavas la historian religian gravon de sia orienta najbaro.

La lago Rakŝastal kovras totalan areon de 250 kvadrataj kilometroj, je altitudo de 4,575 metroj. Kvankam sena el apudaj herbejoj, la blankaj ŝtonoj, la montetoj kaj la insulo malhelruĝaj, kaj la tre blua lagakvo montras alian distingan buntan bildon disde tiu de multaj aliaj lokoj pli vizitataj.

30° 39′ Nordo 81° 15′ Oriento﻿ / ﻿30.65 °N, 81.25 °O﻿ / 30.65; 81.25 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑   Taruna Vijaya (2001). Kailash Manasarovar, an odyssey in Tibet. Ritwik Prakashan. p. 58. Alirita la 22an de aŭgusto 2020.

* Kategorio Lago Rakŝastal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699470
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Lacertedoj** |
| --- |
|  |
| Lacerta agilis*Lacerta agilis* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Reptilioj *Sauropsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Skvamuloj *Squamata* |
| Subordo: | Lacertuloj *Lacertilia* |
|
|
|
|
|
| Familio: | **Lacertedoj** *Lacertidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Genroj |
| Multaj, vidu tekston. |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Lacertedoj  |

 |
| v • d • r |

**Lacertedoj** (*Lacertidae*) estas familio de lacertuloj vivanta en Eŭropo, Afriko kaj Azio. En ĝia nom-dona genro de lacertoj (*Lacerta*) estas iuj el la plej ofte vidataj lacertuloj de Eŭropo.

Vivmedio
--------

Ĉiuj lacertedoj vivas surtere. Eŭropaj kaj mediteraneaj specioj ĉefe vivas en arbaroj kaj arbustejoj. Oriente *Eremias* kaj *Ophisops* ilin anstataŭigas en la stepoj kaj dezertoj de Azio. Afrikaj specioj kutime vivas en rokaj, sekaj terenoj. *Holaspis* estas unu el la malmultaj lacertedoj vivantaj en arboj, kaj ĝia sola specio (*Holaspis guentheri*) estas glitfluganto.

Grandeco
--------

La lacertedoj estas malgrandaj aŭ mezgrandaj; kutime ili longas malpli ol 9 cm (sen vosto) sed kelkaj specioj havas longecon (sen vosto) de pli ol 15 cm, ekzemple *Lacerta lepida*.

Manĝajo
-------

La lacertedoj estas ĉefe insektomanĝantoj. *Meroles anchietae* (antaŭe *Aporosaura anchietae*) estas unu el la malmultaj lacertedoj kiuj ofte manĝas semojn, unu el la pli facile troveblaj manĝaĵoj por lacertulo en la dura Namiba dezerto.

Reproduktado
------------

Almenaŭ ok lacertedaj specioj estas partenogenezaj kaj ĉiuj estas ovonaskaj krom iuj grupoj de *Lacerta vivipara*.

Ekologio
--------

Lacertedoj preferas urbajn mediojn kie ili povas sin kaŝi inter rokoj, rubaĵoj, kaj konstruaĵoj.

Klasado
-------

**Familio Lacertedoj *Lacertidae***

* **Subfamilio *Gallotiinae***
	+ Genro *Gallotia*
	+ Genro *Psammodromus*

* **Subfamilio Lacertenoj *Lacertinae***
	+ Genro *Acanthodactylus*
	+ Genro *Adolfus*
	+ Genro *Algyroides*
	+ Genro *Anatololacerta*
	+ Genro *Atlantolacerta*
	+ Genro *Australolacerta*
	+ Genro *Dalmatolacerta*
	+ Genro *Darevskia*
	+ Genro *Dinarolacerta*
	+ Genro *Eremias*
	+ Genro *Gastropholis*
	+ Genro *Heliobolus*
	+ Genro *Hellenolacerta*
	+ Genro *Holaspis*
	+ Genro *Iberolacerta*
	+ Genro *Ichnotropis*
	+ Genro *Iranolacerta*
	+ Genro *Lacerta*
	+ Genro *Latastia*
	+ Genro *Meroles*
	+ Genro *Mesalina*
	+ Genro *Nucras*
	+ Genro *Ophisops*
	+ Genro *Parvilacerta*
	+ Genro *Pedioplanis*
	+ Genro *Philochortus*
	+ Genro *Phoenicolacerta*
	+ Genro *Podarcis*
	+ Genro *Poromera*
	+ Genro *Pseuderemias*
	+ Genro *Takydromus*
	+ Genro *Timon*
	+ Genro *Tropidosaura*

Vidu ankaŭ
----------

* Senkruraj lacertoj
***La Lumo*** estis la revuo de la kebekia esperantista movado en la komenco de la 20-a jarcento, precize inter 1902 kaj 1904. Post 1960 la periodaĵo de Kanada Esperanto-Asocio same nomiĝis "La Lumo".

Unua periodo (1902-1904)
------------------------

La administrantoj de tiu revuo plektis grandan reton en la mondo; ĉirkaŭ 1710 legantoj en 1902 kaj 1730 en 1903 ricevis La Lumo-n, el kiuj Théophile Cart, Carlo Bourlet, Émile Boirac, Gaston Moch, Louis de Beaufront, Charles Lemaire, Hector Hodler kaj L.L. Zamenhof. En la novembra numero de 1902, oni ekscias ke la montrealaj esperantistaj sendis al L.L. Zamenhof fonografon por koni la veran prononcon, ĉar ili lernis esperanton per libroj. Tial, oni eksciis ke la pastro F. X. Solis renkontis al Maskuto, ruson kiu vizitis lin kaj kun kiu li parolis la lingvon la unuan fojon.

Dua periodo (1960-)
-------------------

En 1960 Kanada Esperanto-Asocio reprenis la pioniran nomon por sia oficiala organo.

Vidu ankaŭ
----------

* Pierre Beauchemin
* Albert Saint-Martin
**Antonio PAOLET** (1880-1960) estis itala eldonisto, kies Esperanto-eldonaĵoj forte influis la Movadon en Italio.

Antonio elmigris iom da tempo en Germanio, kie li eklernis esperanton.
En 1913 Paolet fondis eldonejon en San Vito al Tagliamento kaj de 1913 ĝis 1929 eldonis la gazeton *Itala Esperanto-revuo*. Dum la unua mondmilito la presejo estis plene detruata kaj multaj eldonaĵoj malaperis. Post la milito li eldonis multajn lernolibrojn, vortarojn kaj literaturajn librojn.

Antonio Paolet komencis sian agadon per publikigo de la revuo *L'Esperanto* je la 10-a de januaro 1913, kiu ege kontribuis al disvastigo de la internacia lingvo kaj fariĝis poste organo de Itala Esperanto-Federacio. El lia tipografio venis pluraj gramatikoj - i.a. gramatiko en friula lingvo - vortaroj, precipe la *Novo Vocabolario Italiano-Esperanto* de Giacomo Meazzini, kaj tradukita literaturo, kiel *Koro* de Edmondo De Amicis, *Historio de Kristo* de Giovanni Papini k.a. Pro siaj kulturaj meritoj en 1954 li estis nomumita "Oficiala Kavaliro de la Itala Respubliko".

La urbo San Vito dediĉis unu straton je sia nomo :" Via A.Paulet Esperantista Sanvitese "

Verkoj
------

* *Ensorĉo*, unuakta dramo, 1915

Bibliografio
------------

* Migliorini, Elio 1982 : Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio], Roma (en la itala)

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Enciklopedio de Esperanto*/P en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Artikoloj de kaj pri Antonio Paolet en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
**Kupinovo,** serbe **Купиново,** hungare **Kölpény** [kolpEnj] estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Peĉinci.

Loko de la municipo en Serbio
Mapo pri la municipo
La iama ortodoksa preĝejo

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 84  km²
* Koordinatoj: 44°42′12″N 20°02'32″E
* Supermara alteco: 63 m
* Loĝantaro: 2047 en 2002
* Poŝtkodo: 22419
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: RU

Situo
-----

Kupinovo situas laŭ maldekstra bordo de Savo laŭ traira flankovojo. Zemun troviĝas 40 km.

Historio
--------

Komence romianoj vivis tie, poste alvenis diversaj nomadaj triboj. En 1386 fortikaĵo menciiĝis. En 1521 la turkoj okupis ĝin kaj tuj detruis ĝin. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Kupinovo 1852 serboj (91 %), 146 ciganoj (7 %) kaj aliaj.

Vidindaĵoj
----------

* ruino de fortikaĵo
* ruino de ortodoksa preĝejo
* kamparanaj domoj el la 19-a jarcento
* la riverobordo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Kupinovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kálmán Czakó** [cakO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czakó Kálmán** estis hungara patologo, altlerneja instruisto, botanikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *telegdi*, lia mallonga nomo en la botaniko estis **Czakó**.

Kálmán Czakó en 1895
Kálmán Czakó naskiĝis la 7-an de decembro 1843 en Hernádnémeti, li mortis la 8-an de novembro 1895 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Kálmán Czakó frekventis mezlernejojn en Miskolc kaj Sárospatak, poste li estis instruisto kaj preĝeja orgenisto 3 jarojn. Li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1870, poste li estis patologia asistanto en Scienca Universitato Ferenc József studjaron, poste en la reĝa universitato. Li studvojaĝis preskaŭ 2 jarojn eksterlande helpe de stipendio. Inter 1874 kaj 1887 li instruis patologion, botanikon kaj farmacion en la Veterinara Instituto de Budapeŝto en rango profesoro. Li establis ankaŭ herbarion. Ekde 1881 li gvidis ankaŭ stacion, kie oni ekzamenis la grajnojn por semadi. Libertempe li esploris botanikojn de ĉirkaŭaĵo Buda kaj Tatroj. En 1893 li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li edziĝis en 1877.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Bonczolati eljárás törvényszéki és kórtani esetekben* (1874)
* *Az alsó tátrafüredi vidék nyári flórája* (1888)
* *Kirándulók zsebkönyve* (kunaŭtoro, 1888)
* *A Hieracium ramosum W. K. alakköre* (1893)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 38-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) Arkivigite je 2021-01-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Kálmán Czakó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714486
 |
**Grafo Kálmán Esterházy** [esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Kálmán** estis hungara politikisto, oficiro. Lia nobela antaŭnomo estis *galánthai*.

Kálmán Esterházy
Kálmán Esterházy kun sia edzino
Kálmán Esterházy  naskiĝis la 7-an de junio 1830 en Transilvanio en Nagyiklód (nuntempa Iclod en Rumanio). Li mortis la 9-an de februaro 1916 en Hungario en Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio).

Biografio
---------

Kálmán Esterházy lernis en Kolozsvár inter 1839-1848, poste li batalis por la hungara revolucio de 1848. Dum batalo li perdis unu el la brakoj. Dum periodo de la subpremo li okupiĝis nur pri la familia bieno. En 1865 li partoprenis en la lasta parlamento de Transilvanio. En 1869 li denove estis elektita parlamenta deputito, sed jam por la plena Hungara reĝlando. En 1871 li elektiĝis departementestro de Kolozs, baldaŭe li havis postenon en la loka teatro. Li seninterrompe estis parlamenta deputito inter 1887–1910.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az aranynak előjövetele a Hideg-Szamos folyó alsó völgyében* (1870)
* *A sztánai kimosási völgy és a kolozsvári medencze* (1866)
* *Elnöki megnyitó beszédei az erdély múzeum-egylet közgyűlésein, az egylet kiadványaiban* (1879-80)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 38-a punkto)
* hungarlingva biografio

* Kategorio Kálmán Esterházy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Elkotaj domoj sur la centra insulo en Lago Debo, larĝa sekcio de la rivero Niĝero.
Lago Débo vidita el la spaco
**Lago Débo** aŭ **Lago Debo** estas lago en la centra parto de Malio, formita de sezonaj inundoj fare de la baseno de la Niĝera Rivero. Ĝi estas en la Interna Niĝera Delto de la Niĝera Rivero. Dum altnivelaj epokoj de la rivero, la delto formita de lagoj, rojoj kaj akvejoj formas parton de la Lago Débo. La interna delto havas multajn ampleksajn kanalojn, kiuj estas neprofundaj kaj inundeblaj marĉoj; tiu delto etendas ĉirkaŭ longo de 320 km kun larĝo de 80 km. La lago Débo dum altakva inunda sezono, estas je distanco de 80 km el Mopti, ĉe la suda pinto, kaj je 240 km el Timbuktuo, ĉe la nordorienta pinto. Ĝi estas la plej grandael multaj tiaj sezonaj humidejoj kaj lagoj kiuj formas la areon de la Interna Niĝera Delto, kaj la plej granda lago ene de Malio. Ties grando estas ege malpliigita dum la seka sezono de septembro al marto.

La ekzisto de tiu lago nomita la "Granda Lago" ene de la interna delto de la Niĝera Rivero inter Jenne kaj Timbuktuo en Malio estis establita nur post etenda studo de mapoj de la regiono etende al la periodo ĉirkaŭ 1000 al 1900 p.K.; 400 mapoj estis studitaj dum tiu periodo.

15° 19′ 0″ N 4° 6′ 0″ U﻿ / ﻿15.31667 °N, 4.10000 °U﻿ / 15.31667; -4.10000 (mapo)

* Kategorio Lago Debo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kuprito el Cumeba Mino (grando:2.3 x 2.1 x 1.2 cm).
**Kuprito** (ruĝa kuprerco) estas oksida mineralo komponita el kupro(I) oksido Cu2O, kaj estas malgrava erco de kupro. Ties malhelaj kristaloj kun ruĝaj internaj reflektoj estas en la izometrika sistemo de heksoktaedra klaso, aperante kiel kuba, oktaedra, aŭ dodekaedra formoj, aŭ en kombinoj. Spite ties bela koloro ĝi estas rare uzata por juvelarto pro sia malalta dureco de 3.5 al 4.

Ĝi estas duaranga mineralo kiu formiĝas en kuŝejoj de oksidigita zono de kupra sulfido. Ĝi ofte estas en asocio kun natura kupro, azurito, krizokolo, malakito, tenorito kaj vario de mineraloj el feroksido. Ĝi estas konata kiel *rubena kupro* pro sia distinga ruĝa koloro.

Kuprito troviĝas en la Uralaj Montoj, Altajaj Montoj, kaj Sardio, kaj en pli izolaj lokoj en Kornvalo, Francio, Arizono, Ĉilio, Bolivio, kaj Namibio.

Notoj
-----

1. ↑  Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, *Manual of Mineralogy,* 20th ed. Wiley, p. 299-300 ISBN 0-471-80580-7
2. ↑  Joel E. Arem, Ph.D. F.G.A. *Color Encyclopedia of Gemstones*, 1977, Van Nostrand Reinhold Company

* Kategorio Kuprito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kálmán Mészöly** [mEsoj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mészöly Kálmán** estis hungara futbalisto (defendisto), trejnisto, tornisto.

Kálmán Mészöly naskiĝis la 16-an de julio 1941 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de novembro 2022.

Biografio
---------

Kálmán Mészöly komence futbalis en junulara teamo de lok a klubo inter 1952–1958, tiutempe li lernis por esti tornisto. Inter 1959–1972 li apartenis al elita klubo Vasas, kie li ludis 279-foje kaj trafis 32 golojn. Intertempe li estis hungara ĉampiono kvarfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1961-1971 resume 61-foje kun 5 goloj. Li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo en 1976, inter 1971-1995 li estis trejnisto enlande kaj eksterlande, ankaŭ ĉe la hungara nacia teamo. Li havis 2 filojn, la samnoma filo estis ankaŭ futbalisto kaj trejnisto. Li ricevis kelkajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Kálmán Mészöly en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797012
 |



* Portalo pri Biografio
La lago **Gatuno** (hispane *Lago Gatún*) estas granda Baraĵlago sude de la urbo Colón, Panamo. Ĝi formas ĉefan parton de la Panama kanalo, kaj eltenas ŝipojn dum 33 km el ties veturo tra la Istmo de Panamo.

La lago estis kreita inter 1907 kaj 1913 per la konstruado de la Gatuna Baraĵo super la rivero Chagres. Tiam, la lago Gatuno estis la plej granda homfarita lago en la mondo, kaj la akvobaraĵo estis la plej granda akvobaraĵo sur Tero. Insuloj kiaj Insulo Barro Colorado estis formitaj kiam la akvoj de la rivero Chagres estis akvorezervitaj per akvobaraĵo por formi la lagon. Kiam la akvonivelo leviĝis, ili kovris gravan parton de la ekzistinta pluvarbaro, kaj la montetoj restis kiel insuloj en la mezo de la lago.

Notoj
-----


* Kategorio Lago Gatuno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

* *History Of The Panama Canal*, de Ira E. Bennett
* *The Panama Canal*, de Colonel George W. Goethals

Marko sur bildo

 **Panamurbo**
 Kolonurbo
 *lago Gatuno*
 *lago Bajano*
 vulkano Baruo
**KOSTA-  
 RIKO**
**KOLOMBIO**
***ATLANTIKO***
***KARIBA MARO***
***GOLFO DE  
 PANAMO***
***PACIFIKO***
*Kojbo*
*Perlinsuloj*
Kuraĥo de Aran-tipo
Desegnaĵo el la 17-a jarcento montras velumantan kuraĥon.
**Kuraĥo** (el la gaela *curah*) estas tradicia irlanda boato konsistanta el malpeza ligna krado, skeleto, streĉ-kovrita per ledo aŭ lino (kanvaso) gudrita. Ĝi estis originale streĉ-kovrita per ledo simile al umiako de Grenlando. La kuraĥoj longis de 4,80 ĝis 5,50 m, larĝis iomete malpli ol 1 m kaj havis kelkfoje ankaŭ kilon. Ĝi estis uzita por fiŝado kaj fiŝhokado ĉe la okcident-irlanda marbordo, precipe ĉe Aran-insuloj.

„Navigatio"
-----------

En ĉapitro 4 de *Navigatio Sancti Brendani* priskribas la aŭtoro, kiel Sankta Bernardo konstruis kun siaj monaĥoj kuraĥon por la planata marvojaĝo tra la larĝa maro, al la „Insulo de Benituloj". Oni precize priskribas la materialon: rezin-trempita, en kverka ŝelo garbita oksoledo por la ekstero, frakseno por la kadro kaj kverko por la firmigo de la supra parto, rudro, remilo kaj masto, ĉiu per ŝafo-graso akvorezistigita. Tiam oni konstruis ŝip-kadron festigitan per ledostrioj, kunkudritaj per linofibroj. Kiel rezervaĵon, oni kunportis ledojn, lignojn kaj grason.

La ŝipon post-konstruis en 1976 la brita aventuristo, historiisto kaj verkisto Tim Severin kiel imitadon de *Navigatio*, preciza laŭ la mezepoka priskribo kaj el la priskribitaj materialoj. La longo de la boatoŝipo estis 11 m, la larxgo 3 m.

Literaturo
----------

* Seán McGrail: *Boats of the World from the stone age to medival times.* Oxford University Press. Oxford 2001. ISBN 0199271860.
* Timothy Severin: *Tausend Jahre vor Kolumbus. Auf den Spuren der irischen Seefahrermönche.* Hoffmann und Campe, Hamburg 1979, ISBN 3-455-08883-X.

* Kategorio Kuraĥo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Enikő GÁBOR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gábor Enikő** estas hungara fotisto, pentristo.

Enikő Gábor  naskiĝis la 18-an de novembro 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Enikő Gábor frekventis industriartan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris pentristan diplomon en Hungara Belarta Universitato en 1996, post 2 jaroj ankaŭ pedagogian diplomon. Ŝi multe lernis de András Baranyay. Post siaj studoj ŝi interesiĝis pri la malnovaj fototeknikoj, ofte ŝi kreis artaĵojn sen fotoaparato rekte al fotopapero. Ŝi kreis novan sistemon pri artaj kreaĵoj, kiun ŝi nomumis "Kamragram". Ŝi faras ilin en persiena ĉambro preskaŭ en mallumo. Tiu fotoserio ricevis ĉeftrofeon en 2000. Ŝi ricevis jam diversajn premiojn.

Ŝiaj elektitaj individuaj ekspozicioj
-------------------------------------

* Budapeŝto (1993, 1994, 1996, 1997, 2000, 2004, 2008)
* Pécs (2003)
* Levice (2012)

Ŝiaj elektitaj grupaj ekspozicioj
---------------------------------

* Bruselo (1999)
* Novjorko (2002)
* Soave (2010)

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2016-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 567031
 |
la laga bordo
**Lago Der** (france : *Lac du Der*) estas artefarita, baraĵa lago en Ĉampanjo kreita por reguligi la fluadon de rivero Sejno, sed en loko jam lag- kaj laget-abunda.

Nun la lago iĝis la ĉefa etap- kaj ripozejo de la migrantaj gruoj (de la specio *Grus grus*, griza gruo), kiuj sekvas la plej okcidentan migradovojon: tiu kiu kondukas la gruojn brediĝantaj en Svedio ĝis Ekstremaduro en Hispanio, traflugante, kaj etapante en Rügen kaj Hesio (Germanio), Woëvre, (Loreno, en Francio), Ĉampanjo, Brenne (centra Francio), Akvitanio (sudokcidenta Francio) kaj Aragono (Hispanio).

lagorandaj, parte inunditaj arboj
La rekorda abundo de tie samtempe paŭzantaj gruoj ĝis nun okazis la 13-an de novembro 2002: 63 218 gruoj leviĝantaj la saman matenon el la lago.

* Lago Der en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lago Der en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lago Der Arkivigite je 2004-08-20 per la retarkivo Wayback Machine (franclingve)
* Gruaj migradoj Arkivigite je 2004-08-05 per la retarkivo Wayback Machine : TTT-ejo kie oni povas sekvi tagon post tago la nombran disvolviĝon de tiu migrado iren kaj reen (franclingve)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Kálócfa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

Blazono de Kálócfa

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 8988
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°45′18″N 16°33'39″E

Situo
-----

Kálócfa situas en Montetaro Zala sur deklivoj, laŭ ĉefvojo Szombathely-Lendava. La vilaĝo preskaŭ kontaktiĝas kun Kozmadombja. Nova troviĝas 14, Lenti 18, Zalaegerszeg 28, Budapeŝto 246 km-ojn  Arkivigite je 2016-08-09 per la retarkivo Wayback Machine.

Historio
--------

La nomo estis unuafoje menciita en la 14-a jarcento. Laŭ la loknomo supozeble peĉenegoj fondis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. Inter 1961-1996 kolĥozo funkciis. Vilaĝservo estas migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco de 1937
* sonorilostablo
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)

Famuloj
-------

En Kálócfa naskiĝis Ferenc Szabó (jezuito).

* Kategorio Kálócfa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Lago Puelo
La **lago Puelo** estas akvejo kuŝa ĉe la nordokcidento de la argentina provinco Ĉubutio. Ĝi okupas basenon de origino river-glaĉera de 180 metroj de profundo. Ĉe la lago troviĝas samnoma vilaĝo.

La lago estas ene de la Nacia Parko Lago Puelo. Pro la belo de ties pejzaĝo (arbaroj, riveroj, montoj), ĝi ricevas 20.000 turistojn ĉiusomere. Ĝi ĝuas kompleksojn de gastejoj kaj kabangastejoj. Oni praktikas fiŝkaptado kaj akvosportoj.

Etimologio
----------

Ŝajne Puelo estas mallongigo de la mapudunguna *puel-có*, signife *puel* = oriente kaj *co* = akvo, tio estas "akvo -de- orientoe" ĉar ja kvankam la elfluo de tiu lago okazas al Pacifiko tra la rivero samnoma Puelo, la deklivoj kaj fontoj troviĝas, kiel la lago mem, oriente de la altaj pintoj de Andoj.

Fotaro
------

* 
* 
* Lago Puelo (2011)Lago Puelo (2011)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lago Puelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Sistema Nacional de Información Hídrica Arkivigite je 2009-08-08 per la retarkivo Wayback Machine

42° 10′ S 71° 40′ U﻿ / ﻿42.167 °S, 71.667 °U﻿ / -42.167; -71.667 (mapo)
**Káptalantóti** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca.

Mezo de Káptalantóti
Kirko de Káptalantóti

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 12  km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.8502/17.5142
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 8283
* Telefonprefikso: 87

Situo
-----

Káptalantóti situas en kaldrono, laŭ flankovojoj. Tapolca, Badacsony, Badacsonytomaj kaj Balatono troviĝas po 6, Sümeg 27, Keszthely 28 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1256 en formo *"Tothy"*. En 1548 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj, post 3 jaroj kolĥozo formiĝis. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de mezepoka preĝejo
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1714
* statuo pri Urbano la 1-a

Famuloj
-------

* En Káptalantóti naskiĝis pentristo Alice Endresz.
* En ekstera parto de Káptalantóti mortis pentristo László Mulasics.

Fontoj
------

* oficiala paĝo

* Kategorio Káptalantóti en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly Benza** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benza Károly** estis hungara operkantisto (basbaritono). Lia familia nomvarianto estis *Schumbenza*.

Károly Benza  naskiĝis en 1812 en Buda, li mortis la 28-an de januaro 1872 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Károly Benza komencis sian kantistan karieron en Debrecen en 1834. En la sekvaj jaroj li kantadis en diversaj provincaj urboj (Miskolc, Kassa, Kolozsvár). Inter 1838-1840 kaj 1844–1864 li apartenis al Nacia Teatro (Pest). Li havis ankaŭ prozajn rolojn (memoru: tiam ankoraŭ ne estis aparta operejo) kaj kelkfoje li ricevis ankaŭ reĝisorajn taskojn. Kelkfoje li raŭkiĝis, en 1859 li plene retiriĝis. Lia filino Ida Benza same estis operkantisto.

Elektitaj roloj
---------------

* Gaetano Donizetti: *Don Pasquale* — titolrolo
* Ferenc Doppler: *Benyovszky* — Fedorivics Iván
* Ferenc Erkel: *Hunyadi László* — Gara
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo — Figaro; Don Basilio; Doktor Bartolo
* Giuseppe Verdi: Rigoletto — titolrolo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Benza en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kurityán** [kuritjAn] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Kazincbarcika.

Kastelo de Kurityán

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8  km²
* Alto super marnivelo: 150 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3136/20.6253
* Loĝantaro: 1800
* Poŝtkodo: 3732
* Telefonprefikso: 48

Situo
-----

Kurityán situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Kazincbarcika troviĝas 10, Miskolc 25 km-ojn.

Historio
--------

La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1280 laŭ tiama ortografio *"Koryth"*. Inter 1408-1550 abatejo funkciis apud la vilaĝo, kiu poste apartenis al la Osmana Imperio. Ekde fine de la 19-a jarcento oni minadis karbon dum jarcento. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

Abateja ruino en Kurityán

Vidindaĵoj
----------

* gotikaj ruinoj de abatejo kaj preĝejo
* romkatolika lerneja kapelo
* klasikisma kastelo de Pallavicini de 1832, en 1885 pligrandiĝis
* fiŝkaptista lago

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.nagyvofely.hu
* w.gyaloglo.hu

* Kategorio Kurityán en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Margit S. Sárdi** [eŝ ŝArdi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **S. Sárdi Margit** estas hungara literaturhistoriisto, altlerneja instruisto. Ŝia geedziĝa nomo estis *Sipos Leventéné*.

Margit S. Sárdi naskiĝis la  2-an de julio 1947(nun 1947-07-02) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Margit S. Sárdi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1965, poste ŝi estis oficisto jaron, pli poste ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971. Post la diplomo ŝi restis samloke por instrui. En 1995 ŝi estis levita docento. En ŝia laboro fokusiĝis la hungara literaturo en la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Ŝi kandidatiĝis en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi edziniĝis en 1972 kaj naskis 3 gefilojn en 1972, 1975 kaj 1977. Ŝi ricevis 2 premiojn en 1988 kaj 2015.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Petrőczy Kata Szidónia költészete* (1976)
* *Magyar elbeszélők, 16-18. század* (1986)
* *Hermányi Dienes József szépprózai munkái* (1992)
* *Mégis románc* (romano, 1997)
* *Göcseji Helikon költőnői* (2002)
* *Háziasszonyi fortélyok a 18. században. Válogatás korabeli kéziratos munkákból* (zorganto pri eldono, 2013)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio legebla en la 87-a paĝo
* verkoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 835304
* GND: 1254996141
* LCCN: n94014177
* VIAF: 39504033
* ISNI: 0000 0001 0890 0765
* BNF: 127849838
 |


* Portalo pri Biografio
**Károly CSERMELY** [ka:roj ĉermej] (Budapeŝto, la 17-an de decembro 1884 – Budapeŝto, 30-an de marto 1976) estis hungara teknikisto, aŭtomobil- kaj aviaoafera fakulo.

Li partoprenis - komence de la 20-a jarcento - en longaj aŭtoveturoj, kiel la vojo de Budapeŝto ĝis Parizo (1904), poste Budapeŝto-Konstantinopolo (1912).

Li ekinteresiĝis en 1910 pri aviado kaj aĉetis en Parizo Voisin-tipan aviadilon okcilindran, 90 ĈP-an. Li flugis super Budapeŝto kaj eĉ kunflugigis lian fianĉinon (majo de 1910).

Li estis dum la unua mondmilito direktanto de la aŭtomobil-riparado, poste edukisto de la aŭtomobil-stirado.

Post la milito, li ekinteresiĝis pri la senmotora flugado. Li uzis unuafoje en Hungario aŭtomobilon pri tirado de senmotora flugilo (1933).

Li fondis kun lia filo en Gödöllő la unaun privatan edukelernejon pri senmotora flugado.

Lin distingis en 1965 la *Federacio Avia Internacia* (FAI, Fédération Aéronautique Internationale).

* Kategorio Károly Csermely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**CSÁSZÁR Károly** (ĉa:sa:r) rumanuja hungara literaturhistoriisto, estekikisto, redaktoro: Kolozsvár, 28-a de januaro 1887 – 4-a de aŭgusto 1968, Budapest.

Biografio
---------

Li finis la mezlernejon kaj universitaton en Koloĵvaro, kie li havigis diplomon de instruisto kaj doktoradon. Li studis ankaŭ en Leipzig kaj Jena. Ekde 1912 li estis mezlerneja instruisto en sia naskiĝurbo, poste direktoro de la reformita knabingimnazio. Inter 1930 kaj 1934 li estis ĉefredaktoro, poste ekde 1938 redaktoro de revuo Pásztortűz. En 50-aj jaroj li estis libroeldoneja kontrolleganto en Kluĵo. Liaj artikoloj, studoj aperis en Erdélyi Irodalmi Szemle, Erdélyi Helikon. Li estis ano de Erdélyi Irodalmi Társaság, de Erdélyi Múzeum-Egyesület kaj KZST. Li tradukis la verkon de Julius E. Lips *La origino de realaĵoj* (1958).

Verkoj ĉefaj
------------

* Medgyesi Pál élete és működése (Bp. 1911);
* *A jelenkori nyelvújítás* (Kv. 1928);
* *Irodalmi értékelés és erdélyiség* (Kv. 1937).

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
***La finta giardiniera*** ("La ŝajniganta ĝardenistino"), K. 196, estas itallingva opero de Wolfgang Amadeus Mozart. Mozart verkis ĝin en Munkeno en Januaro 1775 kiam li estis 18-jaraĝa kaj ĝi ricevis sian unuan ludon la 13an de Januaro en la *Salvatortheater* en Munkeno. Estas polemiko pri la aŭtoreco de la libreto, verkita por la samnoma opero de Pasquale Anfossi de la jaro antaŭa. Ĝi estas ofte atribuita al Ranieri de' Calzabigi, sed kelkaj muzikologoj nuntempe atribuas ĝin al Giuseppe Petrosellini, kvankam denove oni pridemandas ĉu ĝi estas en la stilo de tiu lasta.

En 1780 Mozart konvertis la operon en germanlingva *Singspiel* nome *Die Gärtnerin aus Liebe* (ankaŭ *Die verstellte Gärtnerin*), kio postulis reverkadon de parto de la muziko. Ĝis kopio de la kompleta itallingva versio estis trovita en la 1970-aj jaroj, la germanlingva traduko estis la nura konata kompleta partituro.

La agado okazas en la bieno de la *Podestà* en Lagonero, ĉe Milano. La ŝajniganta ĝardenistino estas fakte markizino Violante Onesti, kiu estis supozita murdita de nobelo Belfiore, edziĝonta al Arminda, kies onklo *podestà* Don Anchise enamiĝis de Violante. La amrilatoj pli kaj pli komplikiĝas.

Notoj
-----

1. ↑   Casaglia, Gherardo (2005). "La finta giardiniera, 13 January 1775". L'Almanacco di Gherardo Casaglia (en itala).
2. ↑   Julian Rushton, "Finta giardiniera, La (ii)", en Grove Music Online, alirita en la 13a de Majo 2015.

* Kategorio La finta giardiniera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742392
* GND: 300108192
* LCCN: n81055206
* VIAF: 174182972
* SUDOC: 069511365
* BNF: 13914981m
* NLA: 36033135
* BNE: XX2101832
 |