recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***La plej bela*** (japane 一番美しく, Iĉiban ucukuŝiku) estas japana drama kaj propaganda filmo de 1944 verkita kaj reĝisorita de Akira Kurosawa. La agado de la filmo okazas en optika fabriko dum la Dua Mondmilito kiu estis okazanta dum la filmoproduktado. La filmo priskribas la luktadon de la laboristinoj de lensfabriko por atingi la produktcelojn dum la milito. Ii kontinue baraktas, kaj unuope kaj grupe, por superi la celojn planitajn por ili fare de la fabrikestroj.

Historio
--------

Post *Sanshiro Sugata* Akira Kurosawa tuj turniĝis al la temo de milittempa fabriko de laboristinoj en *La plej bela*, propaganda filmo kiun li faris en duon-dokumentfilma stilo komence de 1944. Por atingi realismajn ludojn el siaj aktorinoj, la reĝisoro faris ilin vivi en reala fabriko dum la filmado, manĝis la fabrikajn manĝaĵojn kaj alvoki unu la alian per siaj rolulaj nomoj. Li uzos similajn metodojn por siaj geaktoroj tra sia tuta kariero.

Dum la produktado, la aktorino kiu ludis la estrinon de la fabrikaj laboristoj, Joko Jaguĉi, estis elektita de siaj kolegoj por prezenti iliajn postulojn al la reĝisoro. Ŝi kaj Kurosawa estis konstante kverele, kaj estis tra tiuj argumentoj kiel ambaŭ, paradokse, alproksimiĝis. Ili geedziĝis la 21an de Majo, 1945, kaj Jaguĉi estis dumonate graveda (ŝi neniam pluigis sian aktorinkarieron), kaj la paro restos kune ĝis ŝia morto en 1985. Ili havis du gefilojn, ambaŭ survivantaj Kurosawa: nome filo, Hisao, naskiĝinta la 20an de Decembro, 1945, kiu servis kiel produktoro de kelkaj el la lastaj projektoj de sia patro, kaj Kazuko, filino, naskiĝinta la 29an de Aprilo, 1954, kiu iĝis kostumdesegnisto.

Referencoj
----------

1. ↑  Kurosawa 1983, paĝoj 132–135
2. ↑  Galbraith, paĝoj 46–51
3. ↑  Kurosawa 1983, paĝoj 137–139
4. ↑  Galbraith, paĝoj 55–57
5. ↑  Galbraith, paĝoj 64, 191

Bibliografio
------------

* Galbraith, Stuart, IV (2002). The Emperor and the Wolf: The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune. Faber and Faber, Inc. ISBN 978-0-571-19982-2.
* Kurosawa, Akira (1983). Something Like an Autobiography. Tradukita de Audie E. Bock. Vintage Books. ISBN 978-0-394-71439-4.

Eksteraj ligiloj
----------------

* *La plej bela*  en Interreta filma datumbazo (angle)
* *La plej bela* japane en Japanese Movie Database


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718373
* LCCN: no2010001387
* VIAF: 176091508
* BNF: 17055265h
 |
**Bombardado de Kassa** okazis en la 26-an de junio 1941. Tiu evento apartenas al nebulaj kaj sekretaj historiaj okazintaĵoj. Tiu atako iĝis la preteksto por la Kabineto Bárdossy en Hungario por konstati militan staton (tio ne estas la sama kun deklari militon) al Sovetunio la venontan tagon. Rezulte Hungario iĝis partoprenanto de la 2-a mondmilito en flanko de Germana Regno.

La atako
--------

Ĝis la atako Hungario estis insulo de la paco inter batalantaj landoj. Neatendite neidentigitaj aviadiloj faris aviadilan atakon en Kassa (tiam parto de Hungario, hodiaŭ Košice estas en Slovakio). Resume falis 29 bomboj al la urbo, krome unusola bombo al la najbara vilaĝo. Trafis bombo la poŝtejon, kazernon kaj kelkajn loĝdomojn. Estis 32 mortintoj, 60 signife vunditoj, 220 nesignife vunditoj. 2 bomboj ne eksplodiĝis, László Bárdossy mem prezentis ilin en la hungara parlamento. (Tamen estas fakto, ke tiutempe la bomboj estis venditaj, ankaŭ kelkaj aliaj landoj uzis sovetuniajn bombojn.) Kelkaj opiniis, ke la bomboj estis faritaj en Sovetunio. En la sama tago flugmaŝino atakis hungaran trajnon en Karpatoj, tiam oni vidis sovetunian aviadilon.

Post la atako hungaraj militaviadiloj persekutis la atakintojn, sed ili flugis al la nebuloj kaj malaperis.

La vera identeco de la ataka nacio neniam estis pruvita.

Teorioj
-------

Estas fakto, ke laŭ la distancoj Kassa estis atingebla el:

* Hungario
* Germana Regno
* Slovakio
* Rumanio
* Sovetunio

### Hungara membombardo

La hungaraj aviadiloj parte ne estis konvenaj por bombardi, sed la konvenaj aviadiloj estis vaste konataj inter hungaraj soldatoj - kiel nekonataj aviadiloj - tio estus sensenca.

### Germana bombardo

Tiu teorio estis ŝatata dum la socialismo, tamen dum la erao neniuj pruvoj aperis. La germanaj aviadiloj estis same bone konataj, eĉ iliaj siluetoj estis konataj. Germanio tiam ne kalkulis Hungarion, nur Rumanion kaj Suomion.

### Rumana aŭ slovaka bombardo

Dum la socialismo nek tie aperis pruvoj pri ebla atako.

### Sovetunia bombardo

Tio povis okazi erare aŭ intence. Intenca atako supozeble ne okazis. Jam pli frue Sovetunio komencis politikadi amike, ili redonis historiajn flagojn, ktp. Laŭ historiistoj Sovetunio ne havis intereson pri kreo de pli nova malamiko.

Erara atako estas pli facile imagebla. Oni supozas, ke estis plano ataki proksiman slovakan urbon Prešov, kie funkciis radiostacio. Dum la atako jam daŭris la milito inter Sovetunio kaj Slovakio. Do, la imageblaj sovetuniaj aviadiloj ne havis kialon forigi la naciajn simbolojn.

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare

* Kategorio Bombardado de Kassa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Eble vi serĉas septagan militon.*

La **Sestaga Milito** apartenas al la aro de militoj batalitaj inter Israelo kaj ĝiaj arabaj najbaroj post la kreo de la ŝtato de Israelo (1947) en la brita mandato de Palestino. Ĉi tiu milito okazis ekde la 5 ĝis la 10 de junio de 1967, promociita de la israela ministro, generalo Moŝe Dajan kaj stabestro de la israela armeo, Jicĥak Rabin, kontraŭ Egiptio, ĉefe pro du faktoroj: la movado de la egiptaj trupoj en la Sinaja Duoninsulo (kiu anticipis nova agreso kontraŭ Israelo) kaj egipta blokado de la Tirana markolo, natura enirejo de la israela haveno de Ejlato.

Disvolviĝo
----------

Oficiroj de la Israela Aerarmeo apud egipta detruita aviadilo
La **sestaga milito** estas la milito, kiu komenciĝis la 5-an de junio 1967 inter Israelo sur unu flanko kaj Jordanio, Egiptio, Sirio kaj Irako sur la alia flanko.
La Israelanoj atakis unue, sed ili faris tion nur, ĉar la najbaraj arabaj ŝtatoj, gvidataj de la Egipta prezidanto Nasser, estis amasigantaj siajn armeojn ĉe la limo kun Israelo kaj donis multajn signalojn, ke ili intencis baldaŭ ataki Israelon kaj forviŝi ĝin.
La milito daŭris nur ses tagojn, kaj la israelanoj gajnis surprize facile kontraŭ tri ŝtatoj multe pli grandaj ol ilia.

Dum la milito, Israelo kaptis la teritoriojn de Cisjordanio, Gaza kaj orienta Jerusalemo, kaj neniam forlasis ilin. Ankaŭ la duoninsulo de Sinai estis okupita de la Israela armeo, sed ĝi estis redonita al Egiptio en 1979, kadre de pac-interkonsento.
La israela generalo Moŝe Dajan fariĝis nacia heroo por la israelanoj.
En la araba mondo, la malvenko estis konsiderata kiel senprecedenca katastrofo en araba historio.

Fono
----

En 1947, la Organizo de la Unuiĝintaj Nacioj (UN) establis planon por la divido de la teritorio de Palestino en du ŝtatoj, poste konita kiel Israelo kaj Palestino, lasante Jerusalemon kiel urbo sub internacia mandato. Arabaj landoj kaj la ĉefoj de la araba komunumo en Palestino malakceptis la planon, rezultanta en la Israela Milito de Sendependeco, ankaŭ nomata Palestina Milito, kiu finiĝis per la venko de la judoj kaj la proklamo de la ŝtato Israelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Araba-israela konflikto
* Allenby-ponto
* Okazintaĵo de la USS Liberty

|  |
| --- |
| **Arabaj-israelaj militoj*** Palestina milito
* Sinaja milito
* Sestaga milito
* Konsuma milito
* Jomkipura milito
 |

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* interalie la artikolon pri la usona prezidanto Lyndon B. Johnson, kiu oficis dum la tempo de la sestaga milito kaj fortigis la pozicion de Israelo, kaj
* la tekston pri la IJK 1967, kiu estis planita okazi en Israelo en somero 1967, sed pro la milito lastmomente devis esti translokigita al la nederlanda urbo Roterdamo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Sestaga milito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Sestaga milito en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Sanga sinajo[*rompita ligilo*], artikolo el la bulteno de SAT-Amikaro, julio 1967
* Arkivigite je 2005-10-13 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
***La escopeta nacional*** (La nacia pafilo) estas hispana komedia filmo de 1978 de la reĝisoro Luis García Berlanga kiu montras acidan portreton de la entreprenistaj kaj politikistaj sektoroj de la malfrua frankismo (unua duono de la 1970-aj jaroj). Ĉar la filmo estis sukcesa, sekvis du pluigaĵoj kiuj kun tiu ĉi kunformis la trilogion de la familio Leguineche: nome *Patrimonio nacional* (1981) kaj *Nacional III* (1982), kiuj same ricevis laŭdojn kaj de kritikistoj kaj de publiko. Berlanga inspiriĝis en la ĉasademo de Francisco Franco kaj la politikaj nuancoj de tiu tiama aktiveco.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

Vintre 1972, Jaume Canivell (José Sazatornil) estas kataluna fabrikanto de pordotelefonoj por konstruaĵoj, veturas al Madrido kun sia sekretariino (Mónica Randall), fakte lia amatino, por partopreni en ĉasado pagita de li mem en bieno posedata de la Markizoj de Leguineche, kvankam oficiale estas la markizo kiu pagas la ĉasadon por siaj amikoj.

La celo de Canivell estas amikiĝi kun la alta societo por plibonigi sian negocon kaj povi vendi sian produkton en la novaj domaroj konstruataj. Tiucele, li amikiĝas kun Álvaro (Antonio Ferrandis), Ministro de Industrio, kiu same partoprenas en la ĉasado. Sed okazas freneza serio de hazardoj kaj aperas absurdaj roluloj. Canivell kaj lia kunulino atestas la detruon de ekstravaganca fetiĉa kolekto de la markizo (Luis Escobar) de Leguineche, de rabado de masoĥisma aktorino (Bárbara Rey) fare de la masturbema filo de la markizo (José Luis López Vázquez), kaj finfine ŝanĝo de registaro (kion ofte faris Franco) kiu perdigas al li lian ministerian kontakton, kio devigas lin serĉi nun la amikecon de la nova ministro, fakte de Opus Dei, same partoprenanta en la ĉasado.

Inter aliaj absurdaĵoj, la negocisto Canivell devis ŝajnigi sin kinproduktoro, helpi kiel messervanto, "akcepti", ke la ĉasadon pagas la markizo, aŭ redoni "malavare" premion de bingo okazigita en la bieno. 

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Roloj kaj geaktoroj
-------------------

* Jaume Canivell, kataluna industriisto (José Sazatornil)
* Mercé, sekretariino kaj amatino de Jaume (Mónica Randall)
* Don José, markizo de Leguineche (Luis Escobar, li mem markizo de las Marismas del Guadalquivir)
* Álvaro, ministro de Industrio (Antonio Ferrandis)
* Luis José de Leguineche, masturbema heredanto (José Luis López Vázquez)
* María Jesús, "Chus", lia edzino (Amparo Soler Leal)
* Padre Calvo, kapelano de la vilaĝo kaj radikala frankisto (Agustín González)
* Segundo, servisto de Luis José (Luis Ciges)
* Vera del Bosque, aktorino amantino de la ministro (Bárbara Rey, ŝi mem iam amatino de la reĝo Juan Carlos)
* Cerrillo, organizanto de eventoj kaj de la ĉasado (Rafael Alonso)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803522
 |
Ĉiang Kai-ŝek, Franklin Roosevelt kaj Winston Churchill en la konferenco, la 25an de novembro 1943.
La **Konferenco de Kairo** (nomita ankaŭ "SEXTANT") okazis en la egipta ĉefurbo Kairo de la 22a al la 26a de novembro 1943. En tiu oni difinis la aliancan sintenon kontraǔ Japanio dum la Dua Mondmilito kaj oni faris decidojn pri la estonteco de Azio en la postmilito. Al tiu kunsido alvenis la prezidento Franklin Roosevelt de la konto de Usono, la ĉefministro Winston Churchill de la konto de Unuiĝinta Reĝlando, kaj Ĉiang Kai-ŝek de la konto de la Respubliko Ĉinio.

La «Deklaro de Kairo» estis subskribita la 27an de novembro 1943 kaj publikigita per elsendo pere de la radio la 1an de decembro, markante la intencon de la Aliancanoj pluigi la disvastigon de la milita forto ĝis la senkondiĉa kapitulaco de Japanio. La tri ĉefaj klaǔzoj de la Deklaro estis la jenaj:

* «Oni senigos Japanion el ĉiuj insuloj en la Pacifiko kiujn ĝi okupis aǔ konfiskis ekde la komenco de la Unua Mondmilito en 1914».
* «Oni redonos al la Respubliko Ĉinio ĉiujn teritoriojn kiujn Japanio forprenis al ĉinoj, kiel Manĉurio, Tajvano kaj la insuloj Penghuoj».
* «Koreio iĝos sendependa kaj libera».

Vidu ankaŭ
----------

* Dua Konferenco de Kairo

Ŝablono:Dua Mondmilito

* Kategorio Konferenco de Kairo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
dekstra
La **Nacia Geografia Instituto** (france *Institut Géographique National* aŭ ***IGN***) estas la nacia geografia instituto de Francio. Temas pri ŝtata institucio, kies tasko estas la kreo, flego kaj disvastiĝo de geografiaj informoj pri Francio.

Altlernejo
----------

La nacia instituto havas altlernejon pri la fako geografio kun la nomo *École nationale des sciences géographiques* (ENSG) en la planurbo *Marne-la-Vallée* ĉe la orienta rando de Parizo. La eduko en la nacia altlernejo daŭras 3 jarojn kaj kvalifikigas por 14 profesioj, interalie kartografoj, geografiaj teknikistoj kaj inĝenieroj.

Esploraj instituoj
------------------

Ligitaj estas kvar esploraj instituoj, kiuj kontroliĝas fare de la nacia instituto: la instituto COGIT specialiĝis pri geografiaj informaj sistemoj kaj kartografio, la instituto MATIS pri la fako "fotogrametrio", la instituto LOEMI pri teknikaj helpiloj por geografia esplorado kaj la instituto LAREG, laboratorio pri *geoezio*. La nacia instituto publikigas plurajn seriojn de mapoj pri Francio, interalie reliefajn mapojn, historiajn mapojn, el-satelitajn kaj el-aviadilajn fotojn, kaj sub sia emblemo ankaŭ disvastigas mapojn de ekster-franciaj regionoj kaj urboj.

Geografia centro de Eŭropo
--------------------------

Dum 1989, sciencistoj de la nacia geografia instituto de Francio elkalkulis, ke la geografia centro de Eŭropo troviĝu ĉe la koordinatoj 54° 54′ N 25° 19′ O﻿ / ﻿54.900 °N, 25.317 °O﻿ / 54.900; 25.317 (mapo), en la vilaĝo Purnuškės en Litovio, 17 kilometrojn norde de la urbo Vilno. La kalkulo konsideris la sekvajn limojn de Eŭropo:

* Nordo: la insularo Svalbardo ĉe 80° 45′ N 20° 35′ O﻿ / ﻿80.750 °N, 20.583 °O﻿ / 80.750; 20.583 (mapo)
* Sudo: la insularo Kanarioj ĉe 27° 38′ N 17° 58′ U﻿ / ﻿27.633 °N, 17.967 °U﻿ / 27.633; -17.967 (mapo)
* Oriento: la montaro Uralo ĉe 67° 59′ N 66° 10′ O﻿ / ﻿67.983 °N, 66.167 °O﻿ / 67.983; 66.167 (mapo)
* Okcidento: la insularo Acoroj ĉe 39° 27′ N 31° 16′ U﻿ / ﻿39.450 °N, 31.267 °U﻿ / 39.450; -31.267 (mapo)

Dum la jaroj post la disfalo de Sovetunio, kiam multaj ŝtatoj de la eksa Orienta Bloko tre engagiĝis pri integriĝo al la Eŭropa Unio, tiu punkto, kiun multaj okcident-eŭropanoj supozus pli okcidente kaj pli sude, havis simbolan signifon. En Purnuškės konstruiĝis *Eŭropa parko* (litove *Europos parkas*).

Referencoj
----------

* Kategorio Institut Géographique National en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. ↑   historiaj mapoj de IGN. Arkivita el la originalo je 2005-10-15. Alirita 2008-05-19.
2. ↑  *La geografia centro de Eŭropo*, informilo ĉe la eŭropa centro apud Purnuškės, stato: aŭgusto 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficialaj paĝoj de la IGN de Francio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 245208
* GND: 1035799162
* LCCN: n2013030143
* VIAF: 233236937
* SUDOC: 160332346
* BNF: 16581477f
 |
**Brunhilde FLASCH-HELLWIG** (antaŭ la edziniĝo *Brunhild Hellwig*, naskiĝis la 15-an de marto 1896 en Suczawa, tiam Bukovino, mortis en 19-a de majo 1965) estis aŭstra doktoriĝinta esperantistino kaj sciencistino, kiu dum multaj jaroj estis profesorino en la mineralogia instituto de la Universitato de Vieno. Ekde 1928 ŝi estis membro de la ŝtata ekzamena komisiono por Esperanto. Multajn jarojn ŝi funkciis kiel kunlaboranto de la gazeto *Aŭstria Esperantisto* kaj dum ties ekzisto ĝis la Dua Mondmilito ankaŭ de la bulteno *AKLE-Informoj*, krome publikigis originalajn poemojn kaj tradukaĵojn.

Post la dua mondmilito ŝi estis ano de Ekzamena Komisiono de AEF.

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo "10 Jahre Datenbank 'Biografia - Frauen sichtbar machen'" (germane: "10 jarojn datumbanko "Biografia - vidigi virinojn") de 2008, mencio de ŝi sur paĝo 8, teksto de 2014 en formato PDF (germane)
* personaj biografioj de la docentinoj de la mineralogia instituto de la Universitato de Vieno inter 1900 kaj 1950, artikolo pri ŝi sur paĝoj 447-448, listigo ankaŭ sur paĝo 454, teksto de 2010 en formato PDF, kun foto de ŝia tomboŝtono (germane)

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
Mapo de la batalo.
Kirasŝipo *Vittorio Veneto*.
La **Batalo de Kabo Tenaro** (en greka: Ναυμαχία του Ταίναρου, Naŭmaĥia tu Tenaru) estis marbatalo dum la Dua Mondmilito okazinta el la 27a al la 29a de marto 1941 ĉe la kabo samnoma. La Kabo Tenaro troviĝas ĉe la sud-okcidenta marbordo de la duoninsulo Peloponezo, en Grekio, kaj la batalo okazis el tie ĝis la sudo de la insulo Kreto.

En la batalo, floto de la brita *Royal Navy* akompanata de kelkaj unuoj de la *Royal Australian Navy*, sub la estreco de la admiralo Andrew Browne Cunningham, haltigis kaj vrakigis aŭ damaĝegis kelkajn ŝipojn el la itala floto *Regia Marina*, kiuj estis estrataj de la admiralo Angelo Iachino. La batalo, aŭ almenaŭ ĝia starto, estas konata en Italio per la nomo de *batalo de Gaudo*.

Dum la britoj apenaŭ suferis mortojn, la italoj suferis pli ol 2 000 mortojn kaj perdon de kvin ŝipoj.

Post la malvenko ĉe la kabo Tenaro, la itala ŝiparo neniam plu kuraĝis en akvoj de la Orienta Mediteraneo, kaj tiu areo estis hegemonio de la aliancanaj ŝipoj ĝis la falo de Kreto. La itala ŝipara stabanaro perdis fidon en la germanaj promesoj protekti ilian ŝiparon el atakoj en tiuj akvoj. Pro tio, la batala de kabo Tenaro havigis gravan strategian venkon al la Aliancanoj, kiuj ekde tiam povis koncentri la plej parton de iliaj limigitaj rimedoj kontraŭ la Afrika Korps de Rommel, dum Grekio kapitulacis antaŭ la germanaj fortoj fine de aprilo 1941.

Notoj
-----

1. ↑  Ĝi nomiĝas ankaŭ Matapas (en gr. Ματαπάς, Matapás), el kio eblus Matapano, Matapaso aŭ Matapo. De tio derivas ankaŭ aliaj nomoj de la batalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo pri historio de Royal Navy, Battle of Cape Matapan
* Regiamarina.net Operation Gaudo & Batalo de Kabo Tenaro
* Historynet.com Batalo de Kabo Tenaro

* Kategorio Batalo de Kabo Tenaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627047
* LCCN: sh85082031
* BNF: 14434267t
* NKC: ph270283
 |
Soveta artilerio bombardanta germanajn poziciojn dum la batalo.
La **Batalo de Seelower Höhen** (en germana: *Schlacht um die Seelower Höhen*, en rusa: Зееловско-Берлинская операция) estis parto de la Seelow-Berlina Ofensiva Operaco (16a de aprilo-2a de majo 1945). Ĝi estis unu el la lastaj atakoj kontraŭ tranĉeaj defendolokoj en la Dua Mondmilito. Ĝi okazis laŭlonge de tri tagoj, el 16a al 19a de aprilo 1945. Ĉirkaŭ unu miliono da sovetaj soldatoj da la 1a Belorusa Fronto (inklude 78 556 soldatojn de la Pola 1a Armeo), komanditaj de marŝalo Georgij Ĵukov, atakis la pozicion konata kiel "Pordegoj de Berlino". Ili estis opozicitaj de ĉirkaŭ 110 000 soldatoj de la germana 9a Armeo, komanditaj de la generalo Theodor Busse, kiel parto de la Armegrupo Vistula.

Tiu batalo estis ofte enmetita en la Batalo de Odro-Niso. La altaĵoj Seelow estis kie okazis parto de la plej akra batalado en la ĝenerala batalado, sed ĝi estis nur unu el kelkaj trapasejoj laŭlonge de la riveroj Odro kaj Niso kie atakis sovetoj. La Batalo de Odro-Niso mem estis nur la malferma fazo de la Batalo de Berlino. Estis 12 000 mortoj en la flanko de germanoj kaj el la flanko de sovetoj el 10 000 al 20 000.

La rezulto estis la ĉirkaŭo de la Germana 9a Armeo kaj la Batalo de Halbe.

Notoj
-----

1. ↑  Le Tissier 1996, p. 273.

Bibliografio
------------

* Beevor, Antony (2002). Berlin: The Downfall 1945. London: Viking-Penguin Books. ISBN 978-0-670-03041-5.
* Gonĉarov, Vladislav (2007). Битва за Берлин. Завершающее сражение Великой Отечественной войны [Batalo por Berlino: La fina batalo de la Granda Patriota Milito]. Moscow: AST. ISBN 978-5-17-039116-5.
* Goodenough, Simon (1982). War Maps. Macdonald. ISBN 0-312-85584-2.
* Hastings, Max (2005). Armageddon: The Battle for Germany, 1944–1945. Vintage. ISBN 978-0-375-71422-1.
* Isaev, Aleksey (2006). Георгий Жуков: Последний довод короля [Zhukov: The Last Argument of the King] (in Russian). Moscow: Yauza. ISBN 5-699-16564-9.
* Isaev, Aleksey (2007). Берлин 45-го: Сражения в логове зверя [Berlin of 45: Battles in the Beast's Den] (in Russian). Moscow: Yauza, Eksmo. ISBN 978-5-699-20927-9.
* Le Tissier, Tony (1996). Zhukov at the Oder. New York: Praeger. ISBN 978-0-275-95230-3.
* Ziemke, Earl F. (1968). The Battle for Berlin: End of the Third Reich. New York: Ballantine Books. ISBN 0-356-02960-3.

* Kategorio Batalo de Seelower Höhen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito
La greka **Naciliberiga Fronto** aŭ **EAM** (greke *Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο*, Ethnikó Apeleftherotikó Métopo, de kie la sigloj EAM) estas la ĉefa movado kiu enhavis la elementojn de la Greka Rezistado dum la periodo de okupacio de Grekio fare de la potencoj de la Akso Romo-Berlino-Tokio, dum la Dua Mondmilito. Fondita de la Komunista Partio de Grekio (KKE), la Naciliberiga Fronto inkludis tamen membrojn el la tuta greka maldekstro kaj respublikanojn. La Popolarmeo de Greka Naciliberigo (ELAS) formis ĝian armitan branĉon, kaj ambaŭ movadoj estis kune nomitaj EAM-ELAS.

Inter la fino de 1943 kaj la Liberigo, la konflikto inter la rezistantoj de la EAM kaj la grupoj de rivalaj rezistantoj rezultis en preskaŭ enlanda milito, kiu ne finis ĝis la elpostenigo de la lasta ĉefministro de la kunlaborema registaro, nome Ioannis Rallis. Je la fino de la milito, la Naciliberiga Fronto iĝis la unua vera socia movado de la greka historio kaj ili organizis sian propran registaron, la Politika Komitato de Naciliberiga la 10an de marto 1944. Kontrolante tiam la plej parton de la greka teritorio pere de sia armita branĉo, la ELAS, la Naciliberiga Fronto akceptis spite tion kunigi al la registaro en ekzilo post la malvenko de la ribelo de la libera greka armeo en aprilo 1944 kaj la okazigo de la Konferenco de Libano en majo 1944.

Après la Libération, le Naciliberiga Fronto eliris tre malfortigita de la okazaĵoj de decembro 1944 kiuj kontraŭstarigis ilin al la britoj kaj kiuj konstituis la unuan epizodon de la Greka Enlanda Milito. Persekutitaj de la konservema registaro kiu iom post iom venkis danke al la brita helpo, ties membroj subtenis amase la KKE kaj la «komunisman respublikon Konica».

Aktuale, la Naciliberiga Fronto kaj ties membroj, kune kun la aliaj movadoj de la Greka Rezistado, estas konsiderataj herooj fare de granda parto de Grekoj, kiuj vidas ilin kiel la ĉefaj liberigantoj de Grekio.

Vidu ankaŭ
----------

* Tasos Livaditis

* Kategorio Naciliberiga Fronto (Grekio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Ŝablono:Dua Mondmilito


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631497
* GND: 10100920-3
* LCCN: n85101288
* VIAF: 147810423
* NLA: 35662409
* NKC: kn20090306024
 |
La **stadiono "Deportivo Cali"**, ankaŭ konata kiel *stadiono de Palmaseca, Coloso de Roso (Koloso el Roso) aŭ Monumental de Palmaseca*, estas futbala stadiono, kaj estas kie la futbala teamo "Deportivo Cali" ludas ĝiajn hejmajn matĉojn, la stadiono estas lokata ĉe la kampara zono ĉirkaŭ la urbo de Palmira, je la 8-a km de la interdepertementa vojo Cali-Palmira.

Post kiam la stadiono "Deportivo Cali" renoviĝis, la kapacito reduktiĝis al 42.000 spektantoj.

Konstruisto
-----------

La konstruisto de la stadionaj skizoj estas la sama persono kiu antaŭe faris la skizojn de la stadiono "Isidro Romero Carbo", kie ludas la futbalteamon "Barcelona Sporting Club", la ekvadorano "Alfredo Gregor", li ankaŭ faris la stadionon "Casa Blanca"-n (Blankan Domon), kie ludas "Liga de Quito"-n en Ekvadoro kaj la stadiono "Monumental", kie ludas "Universitario de Deportes"-n en Peruo.

Antaŭ-inaŭguro
--------------

"Deportivo Cali" unuafoje uzis ĝian stadionon merkrede 29-a de oktobro 2008, kiam ili atingis venkon kontraŭ la tiamtempa ĉampiono de la Copa Libertadores de America, "Liga Deportiva Universitaria de Quito", la rezulto de la matĉo estis 1-o favore de "Deportivo Cali". La futbalisto "Harol Herrera" faris la golon.

### Aliaj matĉoj

Ĉi tie okazis amika matĉo inter la naciaj futbalteamoj de Kolombio kaj Nigerio la 19-a de novembro 2008, tiam Kolombio atingis la venkon 1-0 kun golo de Radamel Falcao García.

Unuafoja uzo je la unua kategorio
---------------------------------

"Deportivo Cali" unuafoje uzis sian stadionon je oficialaj turniroj la 21-a de februaro 2010 ludante kontraŭ "Deportes Quindio". Tiu matĉo finiĝis 2-0 favore de "Deportivo Cali", tiel "Deportivo Cali" atingis sian unuan venkon ĉe ĝia nova stadiono. La unua golo en la stadiono estis farita de Jhon Charria, do li iĝis la unua oficiala gol-faristo kiu golis en "Koloso el Palmaseca".

Titolo de "Copa Colombia"
-------------------------

"Deportivo Cali" ludis kiel hejma teamo siajn matĉojn por la "Kolombia pokalo" de 2010 ĉe ĝia stadiono, "Deportivo Cali" pridisputis la finalon kontraŭ Itagüí Ditaires la 27-a de oktobro en "Itagüí" kaj la 3-a de novembro en Kalio. La fina matĉo estis en la stadiono de "Deportivo Cali", kie la hejma teamo atingis venkon 2-0 (totale 3-0, ĉar "Deportivo Cali" venkis kiel ekstera teamo 0-1). Tiu estis la unua titolo kiu "Deportivo Cali" atingis ĉe ĝia propra stadiono.

Referencoj
----------

1. 1 2  El Tiempo (17 de januaro 2018).  Estadio del Deportivo Cali reverdece con instalación de 12.000 sillas (hispane).
2. ↑  hoy.com.  Alfredo Gregor es el dueño del estadio (hispane). Arkivita el la originalo je 2011-12-28. Alirita 2012-01-29.
3. ↑  El Tiempo.  Deportivo Cali estrenó su estadio con triunfo 1-0 frente a Liga de Quito (hispane).[*rompita ligilo*]

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Estadio Deportivo Cali en la hispana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informo pri la stadiono ĉe la oficiala TTT-ejo de "Deportivo Cali" Arkivigite je 2010-05-29 per la retarkivo Wayback Machine
Koordinatoj: 51° 23′ 00″ N 128° 08′ 00″ O﻿ / ﻿51.38333 °N, 128.13333 °O﻿ / 51.38333; 128.13333 (mapo)

*Urbo Ĉerepanovo en Novosibirska provinco en Rusio antaŭe nomiĝis kiel **Svobodnij**.*

---

**Svobodnij** (ruse *Свободный*) estas urbo en Amura provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 10430.

La urbo estis fondita en jaro 1912.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1912.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Aleksejevsk (Алексеевск) en 1912 ... 1917.

La interurba telefona kodo estas 41643, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Zeja (Зея) (kiu enenfluas en riveron Amur (Амур)).

Traduko de nomo de la urbo estas "libera".

En la urbo estas fervojaj stacioj Svobodnij (ruse: *Свободный*, esperante: *Libera*) kaj Miĥajlo-Ĉesnokovskaja (ruse: *Михайло-Чесноковская*), rivera haveno kaj flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 56,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 63,9 mil loĝantojn.

Flago de Amura provinco
Administra divido de Amura provinco

**Ĉefurbo**: Blagoveŝĉensk

**Urbaj distriktoj**:
Belogorsk |
Blagoveŝĉensk |
Rajĉiĥinsk |
Svobodnij |
Ŝimanovsk |
Tinda |
Uglegorsk |
Zeja 

**Municipaj distriktoj**:
Arĥara |
Belogorska |
Blagoveŝĉenska |
Burejska |
Ivanovka |
Konstantinovka |
Magdagaĉa |
Mazanovska |
Miĥajlovska |
Oktjabrska |
Romna |
Selemĝinska 
Seriŝeva |
Skovorodina |
Svobodna |
Ŝimanovska |
Tambovka |
Tinda |
Zavitinska |
Zeja
Sunpordo, en Toledo
La **Sunpordo**  estas pordego situanta en la hispana urbo de Toledo. Ĝi estas de stilo mudeĥara kaj estis konstruita kiel enirejo en la enmuregita urbo. Ĝi estas de karaktero rememora, de granda influo nazaria. Ĝi datiĝas el la lasta kvarono de la 14a jarcento, do jam en kristana epoko, kvankam de islamaj nuancoj.

La enira arko estas hufofera arko kaj estas ene de punkteca arko. Estas konstruita el ŝtono. La kreneloj kaj la friso de la pordo estas el briko. Super la ĉefa arko estas triangulo kun diversaj religiaj figuroj kaj centre bildoj de kaj suno kaj luno, el kio devenas la nomo de Sunpordo.

Vidu ankaŭ
----------

* Sunpordo (en Madrido)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sunpordo (Toledo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sunpordo (Toledo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bildo de la pordo Arkivigite je 2011-11-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Revizio pri la Sunpordo Arkivigite je 2007-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
**Sunuapa** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Sunuapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07088.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2088 loĝantojn. El tiuj estis 1081 viroj kaj 1007 virinoj. La komunumo havas surfacon de 179 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 200 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1109 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 822, do 74 % el ĉiuj, scipovis legi kaj skribi, kaj 284 personoj respektive 26 % estis analfabetoj.

1936 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 16 personoj respektive 0,83 % estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Sunuapa Arkivigite je 2011-06-17 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Reo en sia sunŝipo.
La **sunŝipo** estas simbola elemento de la egipta mitologio asociita al la ĉiutaga cicklo de la Suno kaj al la demiurgo kiu estas asociita al Reo.

Por la antikvaj egiptoj, la porĉiama cicklo de la sunleviĝo kaj sunsubiĝo estis komparebla al la cikloj de vivo kaj morto. Tiel, ĉiumatene la Suno naskiĝas en oriento, kreskas ĝis la zenito, maljuniĝas en okcidento, kaj poste malaperas en la regno de mortintoj, la *Duato*. Tiun ĉi diurnan vojaĝon, la suna dio, Reo, ĝin efektivigis sur ŝipo nomata *manĝet*. La elekto de ŝipo kiel transportilo estas facile komprenata en civilizo precipe ĉerivera, kie Nilo reprezentas la precipan komunikvojon kaj fonton el nutraĵoj danke al la fekundigaj inundoj, la irigacio kaj la fiŝkaptado.

La ĉiama periplo de Reo ne haltiĝas je la sunsubiro, male, ĝi komenciĝas denove. Ĉi tiun fojon li uzas alian ŝipon, nomata *mesektet*, en kiu li trairas la subteran mondon, kaj transiras ĝin dum la dek du horoj de la nokto por povi renaskiĝi matene. En la Duato aŭ regno de la mortintoj, li devas alfronti la kaos-fortojn, el kiuj la plej potenca reprezentanto estasla serpento Apofiso. En la ŝipo li estas akompanata de aliaj du diaĵoj kiuj, kiel Setho, helpas lin lukti kontraŭ la kaoso.

Tiu koncepto aperas en diversaj mitologio, kiaj la jenaj:

* En la Neolitiko la petroglifoj elmontras en kelkaj kazoj, eblajn sunŝipojn.
* La petroglifoj nordiaj de la Bronzepoko inkluzivas ŝipojn en malsamaj konstelacioj.
* La ŝipo de Ĥufu (Keopso) el 43,6 metroj longe, estis malkovrita en la komplekso de la Granda Piramido de Gizo kaj oni kredas ke ĝi estis konstruita je la jaro 2500 a. K. ekzemplo pri la simbolismo kaj graveco de la sunŝipo por transiro al la postmorto.
* Multaj egiptaj gedioj estas konsiderataj sunaj dioj, kiaj Reo kaj Horuso, kiuj estas bildigitaj stirante sunŝipon.
* La ĉiela disko de Nebra ankaŭ povus montri sunŝipon.

Sunbarko
--------

La **sunbarko** en malnova Egiptio simbolis la vojaĝon de la suno tra la ĉielo.

En Egiptio barkoj gravis por navigacio sur la Nilo; ili havis kaj socian kaj kulturan kaj kultan signifon. Tiel laŭ egipta mitologio la sundio Reo vojaĝis per sia sunbarko laŭ la ĉielarko kaj nokte trairis la akvon de la suba mondo.

Mortintaj nobeloj estis transportitaj sur barkoj en festaj procesioj trans la riveron al siaj tombejoj.

Notoj
-----

1. ↑   Disco de Nebra. Arkivita el la originalo je 2006-02-11. Alirita 2015-09-16.

* Kategorio Sunŝipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Super Mario World*** (スーパーマリオワールド, *Sūpā Mario Wārudo*?), originale konata en Japanio kiel ***Super Mario Bros. 4*** (スーパーマリオブラザーズ4, *Sūpā Mario Burazāzu fō*?) estas plataĵa dudimensia videoludilo kreita kaj publikigita de Nintendo por la videoludilo Super Nintendo Entertainment System (SNES) en 1990. *Super Mario World* estis kreita de Nintendo Entertainment Analysis and Development, sub la direktado de Takashi Tezuka kaj Shigeru Miyamoto. Ĝi estas la unua ludo de la ludserio Super Mario por SNES, kaj estis unue kreita por elmontri la kapablojn de la videoludilo.

En la ludo, la ĉefrolulo Mario devas liberigi la princinon Peach kaj savi *Dinosaur Land* (angle, esperantigeble *Dinosaŭra Lando*) el la ĉefa malamiko Bowser kaj liaj parencaj helpantoj Koopalings. La ludo ludiĝas similstile kiel la antaŭaj ludoj de la ludserio, en kiuj la ludanto regas Mario aŭ lian fraton Luigi tra diversaj niveloj arigitaj en mondoj. Granda novaĵo de la ludo estas Yoshi, kiu estas muntebla dinosaŭrsimila besto, kiu havas diversajn formojn kaj kapablojn.

Post lanĉo, la ludo ricevis recenzan kaj komercan sukceson. Pli ol 20 milionoj da unuoj vendiĝis, kaj ĝi ofte estas konsiderata kiel unu el la plej bonaj videoludoj. La ludo plurfoje relanĉiĝis, kiel en 1994 por SNES en la kompilo *Super Mario All-Stars + Super Mario World*, kaj en 2002 por Game Boy Advance kiel *Super Mario World: Super Mario Advance 2*. Ĝi plurfoje aperis en Virtual Console de Nintendo, por Wii, Wii U kaj New Nintendo 3DS. Ĝi ĉeestas en Super NES Classic Edition en Septembro 2017.
En fiziko de la kondensata materio, **supersolido** estas materialo ordigita space kun proprecoj de superfluaĵo. El la 1960-aj jaroj oni hipotezis, ke la heliumo-4 povas krei supersolidon.​ En 2017, kelkaj eksperimentoj, kiuj uzis kondensaĵojn de Bose–Einstein, havigis definitivan pruvaron pri la ekzisto de tiu stato.​ La ĝeneralaj kondiĉoj necesaj por ke aperu la stato de supersolido en difinita substancon estas aktuala esplora studobjekto.

La stato supersolido estas speciala kvanta stato de la materio, en kiu la partikloj formas rigidan strukturon ordigitan space, sed ili ankaŭ fluas kun nula viskozeco. Tio kontraŭdiras la intuicion ke la fluo, kaj partikulare la superlikva fluo kun nula viskozeco, estas propreco ekskluziva de la stato de likvo, por ekzemplo, superkonduktivaj fluaĵoj de elektronoj kaj neŭtronoj, gasoj kun kondensaĵoj de Bose-Einstein aŭ nekonvenciaj likvoj kiel la heliumo-4 aŭ la heliumo-3 je temperaturoj sufiĉe malaltaj. Tial, dum pli ol 50 jaroj ne estis klara se la stato supersolida povas ekzisti.​

Vidu ankaŭ
----------

* Superfluideco

Notoj
-----

1. ↑   Chester, G. V. (1970). «Speculations on Bose–Einstein Condensation and Quantum Crystals». Physical Review A 2 (1): 256-258. Bibcode:1970PhRvA...2..256C. doi:10.1103/PhysRevA.2.256.
2. ↑   Donner, Tobias (3 de abril de 2019). «Viewpoint: Dipolar Quantum Gases go Supersolid». Physics 12. doi:10.1103/Physics.12.38.
3. ↑   Balibar, Sebastien (Marto 2010). «The enigma of supersolidity». Nature 464 (7286): 176-182. Bibcode:2010Natur.464..176B. ISSN 1476-4687. PMID 20220834. doi:10.1038/nature08913.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 735160
 |
la komandejo en Londono
**Supervivo Internacia** (angle *Survival International*) estas mondskale engaĝiĝanta ne-registara organizaĵo kiu subtenas indiĝenajn popolojn kaj kunlaboras kun tribaj komunumoj kaj samideanaroj protekti la koncernitajn terojn kaj garantii la observadon de homaj rajtoj.

Defendante la homajn rajtojn la menciita societo ricevis i.a. la renoman Premion de ĝusta vivmaniero (en 1989).

Historio kaj sidejoj
--------------------

La klubo fonditis en Londono en 1969. Impulso venis de artikolo de Norman Lewis en la brita gazeto The Sunday Times pri masakroj, terkonfiskoj kaj eĉ genocido de indiĝenaj grupoj en la brazila Amazonio. 

Hodiaŭ oni asertas havi subtenantojn en pli ol 100 landoj kaj pritrakti ĉirkaŭ 90 kazojn en 35 malsamaj ŝtatoj.

La internacia ĉefsidejo estas en Londono. Estas aliaj agentejoj en Berlino, Madrido, Milano, Parizo kaj San Francisko. La oficejo germana troviĝas en Prenzlauer Berg en la *Domo de demokratio kaj homaj rajtoj*. La ĉefa afergvida oficisto estas la brito Stephen Corry.

Strategio kaj sukcesoj
----------------------

Nenia evoluhelpo en la klasika signifo estas provizita, sed indiĝenaj popoloj estas subtenataj per edukado, lobiado kaj kampanjoj en la batalo por siaj laŭleĝaj rajtoj pri propra tero kaj memdeterminita estonteco. La organizaĵo ankaŭ ofertas al indiĝenaj popoloj platformon sur kiu ili povas porti siajn zorgojn rekte kaj efikege al la ekstera mondo. Sekve oni ne de si ekaktivas sed kuraĝigas la tuŝitojn mem fari la unuan paŝon de diskonigo de la minacoj. Helpatas ĝenerale pligrandigi scion pri la situacio de indiĝenaj popoloj en la tuta mondo.

La organizaĵo sukcese persvadis plurajn registarojn rekoni la tero-rajtojn de tribaj popoloj, ekz. de la Janomamoj en Brazilo, la Nukak en Kolombio kaj la Ĝarvoj en Hindio. La aktivistoj konvikis firmaojn retiriĝi el detruantaj projektoj en endanĝerigitaj regionoj, kiel ekzemple la ne plua laso de arbodehakado sur grundoj de la Udegoj en Siberio.

Apogantaj elstaruloj
--------------------

Inter la konataj subentantoj de S.I. menciindas Gillian Anderson, Colin Firth, Damien Hirst, Richard Gere, Sebastião Salgado, Vandana Shiva kaj Davi Kopenawa Yanomami. La rolon de *ambasadoroj* plenumis jam Quentin Blake, Julie Christie, Kurt Jackson, Mark Rylance kaj Pippa Small.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Supervivo Internacia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo

Notoj
-----

1. ↑  klarigo de la kialoj por premialjuĝo
2. ↑  Tio memkompreneble ne estas la kazo ĉe nekontaktitaj popoloj. Tiam la S.I.-burooj prenas sur si la iniciaton.
3. ↑  "Über uns"
4. ↑  reklamfilmeto de Rylance kun la peto aliĝi
En presarto la **supra indico** estas indico presita supre de la teksta linio; uzata precipe en matematiko kaj ĥemio.

En HTML kaj en ĉi tiu Vikipedio oni metas supran indicon inter la markojn `<sup>` kaj `</sup>`.

En Unikodo disponeblas, interalie, indicaj skribsignoj ⁰¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹⁺⁻⁼⁽⁾ⁿⁱ.

En matematikaj kaj fizikaj formuloj oni kutime skribas eksponenton en formo de supra indico: *E*=*mc*²; m³ (kubometro); {\displaystyle 6,022\,141\times 10^{23}{\mbox{ mol}}^{-1}} (la konstanto de Avogadro).

Oni uzas supraindicajn numerojn por referenci piednotojn; interalie, en Vikipedio oftas tiaj referencoj ([1][2][3]…).

Anglalingve oni uzas supraindicajn literojn por marki ordajn numeralojn: *1st, 2nd, 3rd, 4th,* … En Esperanto oni simile povas skribi: «la 21ª jc».

En kelkaj lingvoj oni uzas supraindican skribon de mallongigoj; ekz-e «dro Zamenhofo».

En fonetiko oni uzas suprajn indicojn por indiki tonon en Pinjino: *ban³* (samkiel *bǎn*) estas 板 (tabulo); aŭ sonnuancojn, ekz-e [ph] — alspira *p*.

Vidu ankaŭ
----------

* Suba indico
Endoma LED ekrano por supratekstigomaldekstra
**Supratekstigo** estas uzata por montri la tradukon de kantata aŭ parolata teksto pere de projektado sur unu aŭ pli da ekranoj aŭ sur rulumanta teksto-panelo (angle *indoor LED display*) super la scenejo aŭ sur la podio dum teatraj aŭ muzikaj prezentoj. La supratekstoj konsistas el unu- aŭ du-liniaj paroladoj por helpi interpreti la operon/teatraĵon.

Supratekstigo estas ofte uzata dum operoj por montri tradukojn de tekstoj al la publiko, kaj en tio ĝi similas al subtekstigo. Supratekstigo havas la saman funkcion kiel subtekstigo en filmo kaj televido. Ĝi proponas la eblon montri resumon aŭ kompletan tradukadon de la kantata aŭ parolata teksto por ke la publiko povu sekvi la signifon.

Supratekstoj povas esti sugesto por la parto de la publiko kiu komprenas la fremdan lingvon sur la scenejo, sed por tiuj kiuj ne komprenas, ĝi ne estas sugesto, sed neceso. Tiel okazis ekzemple en Teherano kie nederlandaj kaj iranaj teatristoj prezentis la interkulturan teatraĵon "Mi estas Antigon" (perse: من آنتیگونه هستم) prezentita en la persa kaj nederlanda kun supratekstoj en la angla.

En Finnlando, preskaŭ ĉiuj operoj, eĉ tiuj en la finna, estas provizataj per supratekstoj ekde 1987. Teatro-supratekstoj estas iom maloftaj kaj plejparte aplikataj dum gasto-prezentoj en fremda lingvo.

Por certigi bonan legeblon, supratekstoj estu kiel eble plej mallongaj kaj klaraj laŭ enhavo. Ili tamen devus transdoni la enhavon kaj la atmosferon en la plej ebe bona maniero.

En kontrasto kun subtekstoj en filmoj, supratekstoj estas mane montrataj dum ĉiuj teatraj aŭ operaj prezentadoj kaj tio en reala tempo (angla : 'real-time') kiel ekzemple dum la opero Sternenhoch ( Ŝternenhoĥ ) en Esperanto prezentita en la Nacia Teatro en Prago kaj dum kiu estis simultane projekciitaj tekstoj en la supra parto de la scenejo en la ĉeĥa kaj la angla.

Eksteraj ligiloj
----------------

(de) Sprachspiel (lingvoludo)[*rompita ligilo*]

(en) Subtivals, libera programaro por supratekstigo

(en, fr) Qstit, alia libera programaro por supratekstigo

Vidu ankaŭ
----------

* Interteksto
* Tradukoscienco
* Closed captioning (CC)

Referencoj
----------

1. ↑  (angla) Surtitling: Surtitles an other hybrid on a hybrid stage Arkivigite je 2016-08-04 per la retarkivo Wayback Machine (supratekstigo : supratekstoj alia (lingva) hibrido sur hibrida scenejo. Lingva hibrido estas miksaĵo de interpretado kaj tradukado)
2. ↑  (nl, fa, en) *Ik ben Antigone/I am Antigone - Virgule FPAC Teheran*
3. 1 2 3  (angla) Borg, Tanja: Theatre Surtitles. The aurally handicapped as target audience, majo 2008, konsultita la 15-an marto 2017.
4. ↑  Noto : temas pri la unua opero en historio, kies muziko estis komponita rekte laŭ teksto en Esperanto, farita de Miroslav Malovec (en 2018).
Supratmosfera Esplorsatelito.
La **Supratmosfera Esplorsatelito**, en angla *Upper Atmosphere Research Satellite* (UARS), estis orbita observatorio funkciigita de NASA kies misio estis studi la Atmosferon de la Tero, pli precize pri la protekta ozontavolo. La 5,900-kilogrampeza satelito estis deplojita el la Kosmopramo Discovery dum la misio STS-48 en 15a de Septembro 1991. Ĝi eniris en la orbiton de la Tero je funkciebla altitudo de 600 kilometroj, kun orbita klino de 57 gradoj.

La origina misidaŭro estis planita nur por tri jaroj, sed ĝi estis etendita kelkajn fojojn. Kiam la misio finfine finiĝis en Junio 2005 pro financa elĉerpo, 14 jarojn post la lanĉo de la satelito, ses el ĝiaj dek instrumentoj estis ankoraŭ funkciantaj. Fina orbit-malpeziga bruligado estis okazigita komence de Decembro 2005 por prepari la sateliton por ĝia deorbitigo. La 26an de Oktobro 2010, la Internacia Kosmostacio devis plenumi rub-evitan manovron reage al kunvenado kun UARS.

La dekomisiita satelito revenis al la tera atmosfero la 24an de Septembro 2011. Konsiderinda atento de amaskomunikiloj interesiĝis pri la reveno sur la tera surfaco, ĉefe pro la antaŭvidoj fare de la NASA pri eblo, ke grandaj partoj de la satelito povus atingi la grundon, eventuale endangerigante loĝatajn areojn. Tamen, la satelito finfine falegis sur neloĝata areo en la Pacifika Oceano.

Notoj
-----

1. ↑   W. Henry Lambright, 2005. *NASA and the Environment: The Case of Ozone Depletion*, "The UARS controversy" p 43f.
2. ↑  "Orbital Debris Quarterly News" (PDF). 15 (3). NASA Orbital Debris Program Office. Julio 2011: 2. Arkivita el la originalo (PDF) la 20an de Oktobro, 2011. Alirita la 14an de Januaro 2022.
3. ↑  "Final Update: NASA's UARS Re-enters Earth's Atmosphere". Arkivigite je 2020-02-25 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 14an de Januaro 2022.

Bibliografio
------------

* Goddard Space Flight Center (1987). "UARS Project Data Book: The UARS Instruments" (PDF). NASA: 4-1–4-63. Arkivita el la originalo (PDF) la 2an de Aprilo, 2012. Alirita la 14an de Januaro 2022. </ref>

* Kategorio Supratmosfera Esplorsatelito en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751479
 |
Koordinatoj: 50° 45′ 09″ N 15° 32′ 52″ O﻿ / ﻿50.75250 °N, 15.54778 °O﻿ / 50.75250; 15.54778 (mapo)

**Supraĵo de Vrbata** (ĉeĥe *Vrbatovo návrší*) en Gigantmontaro troviĝas sur montodorso kun nomo Krkonoš inter ĉefa montopinto de Harrachovy kameny kaj pinto Zlaté návrší. Sur la montodorso kondukas limo de Špindlerův Mlýn kaj Vítkovice, kiu estas samtempe limo de Regiono Liberec kaj Regiono Hradec Králové. La supraĵo situas proksimume 5 km nordokcidente de Špindlerův Mlýn kaj 7 km nordoriente de Rokytnice nad Jizerou, proksimume 3 km sude de la ŝtatlimo kun Pollando.

Alirebleco
----------

La aliro eblas sur ruĝa ruĝa turisma marko turisma marko de Špindlerův Mlýn tra Horní Mísečky aŭ el alia flanko de Rokytnice tra Dvoračky. Plua ebleco estas aliro de Labská bouda, proksima ĉirkaŭ 2 km norde.

Proksime sub la montopinto finiĝas Montara ŝoseo de Masaryk el la jaroj 1934–1936, la sektoro el Horní Mísečky estas parto de ŝoseo II/286, sed por publika trafiko nealirebla. En somera sezono veturas el Horní Mísečky ĝis Budo de Vrbata aŭtobusa linio por aparta veturpago.

Tumulo
------

Tabelo sur la tumulo de Hanč kaj Vrbata
Supraĵo de Vrbata estas nomita laŭ Václav Vrbata kaj rekte sur la pinto situas **Tumulo de Hanč kaj Vrbata** por memoro de tragika morto de Václav Vrbata kaj Bohumil Hanč dum internacia konkurso en skikurado or 50 kilometroj, okazinta la 24-a de marto 1913. Dum la konkurso ekstreme malboniĝis la vetero, dum la alta vento venis neĝblovado kaj tre sinkis la temperaturo. Krom Bohumil Hanč ili sukcesis ĉiujn konkursantojn haltigi kaj nuligi la konkurson. Vrbata tiam donis al Hanč, provante lin savi, parton de sia vestaĵo, pro kio li fine oferis eĉ sian vivon - lia frostinta korpo estis trovita ĝuste en tiuj ĉi lokoj. Por lia rememoro estas hodiaŭ la 24-a de marto festata kiel Tago de Montara savoservo.

Dum varmaj someraj tagoj estadas sur la tumulo observata fajro de Sankta Elmo.

Proksimume 150 metroj sudoriente de la pinto situas Budo de Vrbata, netutaj 300 metroj nord-nordoriente de ĝi troviĝas monumento de Hanč.

Rilataj artikoloj
-----------------

* Václav Vrbata
* Bohumil Hanč
* Harrachovy kameny

Eksteraj ligiloj
----------------

* Supraĵo de Vrbata sur Tisicovky.cz
* Hanč kaj Vrbata sur Turnovsky.denik.cz