recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Miklós Bittera** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bittera Miklós** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto, senatano. Lia nobela antaŭnomo estis *hideghéti*.

Memortabulo pri Miklós Bittera
Miklós Bittera naskiĝis la 12-an de novembro 1887 en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 11-an de marto 1947 en Magyaróvár (Hungario).

Biografio
---------

Miklós Bittera akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1908, juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1909, fine li studis en universitato de Ĝenevo en la sekva studjaro. Li estis asistanto en la ekonomia akademio en Kolozsvár (1910-1914), poste li batalis en la 1-a mondmilito, kie li vundiĝis kaj li estis handikapulo. Li instruis en la akademio de Magyaróvár ekde 1919 ĝis sia emeritiĝo (1946). En 1927 li habilitiĝis, poste li estis katedrestro (docento). Inter 1939 kaj 1945 li estis membro de la senato. Lia ĉefa labortereno estis la sterkado. Li edziĝis en 1917.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Műtrágyázási tanácsadó* (1926)
* *Növénytermesztéstan I—II.* (1928-1930)
* *Gyakorlati műtrágyázás* (1938)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Miklós Bittera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717589
* VIAF: 121453322
* ISNI: 0000 0000 7967 1771
 |
**Miklós Csics** [miklOŝ ĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csics Miklós** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto.

Miklós Csics naskiĝis la 12-an de julio 1928 en Budapeŝto, li mortis la 29-an de oktobro 1985 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Csics maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1946, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1950. Post la diplomo li laboris en pluraj ŝtataj firmaoj (memoru: dum la socialismo ne ekzistis privataj firmaoj). Inter 1955-1957 li studis en majstra kurso, inter 1959 kaj 1973 li ankaŭ instruis kaj esploris en la universitato. En 1979 li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis signifan arkitekturan premion en 1965.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* arkadiga laboro en Budapeŝto (1959)
* fabriko en Debrecen (1962–1964)
* fabrika domo en Százhalombatta (1965–1967)

Elektitaj artikoloj
-------------------

* *Műanyagok építőipari felhasználásának külföldi gyakorlatából* (1960)
* *Víztorony tervek Budapesten* (1974)
* *Építészeti tervezésünk fejlődése* (1978)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Miklós Csics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685350
* VIAF: 121363497
* ISNI: 0000 0000 7960 5061
 |
**Miklós Holop** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Holop Miklós** estis hungara akvopilkisto (mezulo), olimpiano, kemiisto.

Miklós Holop naskiĝis la 2-an de februaro 1925 en Budapeŝto, li mortis la 12-an de novembro 2017 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Holop maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1944, poste li akiris kemiistan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Li laboris en la militteknika instituto ĝis la emeritiĝo en 1980. Lia edzino naskis solan filon, li vidviniĝis en 1983. 

### Sporta kariero

Miklós Holop sportis en ĉefurba sportklubo ekde 1941, ĉar post naĝado oni disdonis lakton kaj paneron, tiutempe grandajn trezorojn. Inter 1948-1952 li apartenis al la hungara nacia teamo 12-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948 kun arĝenta medalo. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1958.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804719
 |



* Portalo pri Biografio
**Miklós Küzmics** [miklOŝ kuzmiĉ], slovene **Mikloš Küzmič,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Küzmics Miklós** estis hungaria slovena katolika pastro, instruisto.

Miklós Küzmics naskiĝis la 15-an de septembro 1737 en Alsószalvecsa (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Dolnji Slaveči en Slovenio), li mortis la 11-an de aprilo 1804 en Kancsóc (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Kančevci en Slovenio).

Memortabulo pri Miklós Küzmics
Verko de Miklós Küzmics
Verko de Miklós Küzmics

Biografio
---------

Miklós Küzmics pastriĝis en 1763. Li estis pastro de Kancsóc ĝismorte. En 1783 episkopo János Szily nomumis lin eklezia dekano, tial li iĝis ankaŭ lerneja inspektoro de la ĉirkaŭaj vilaĝoj. Episkopo Szily jam ekde 1758 estis mecenato de Küzmics por eldoni ekleziajn eldonaĵojn laŭ lingvo "vend", kiu estis dialekto de la slovena lingvo. Küzmics verkis la unuan dulingvan lernolibron por la hungariaj slovenoj, titolita ABC knizsica narodni soul haszek ("La Alfabeta Libro por la naciecaj lernejoj"), kiun li tradukis el la germana al la hungara kaj slovena. Ĝi enhavis la unuan slovenan-hungaran vortaron. Li ankaŭ tradukis la kvar Evangeliojn al loka dialekto (vend).

Elektitaj libroj
----------------

* *Szvéti evangyeliomi* (1780)
* *Kniga Molitvena, na haszek Szlovénszkegá národá* (1783, preĝlibro, resume eldonita 25-foje)
* *ABC Kni’sicza|ABC Kni’sicza na narodni soul haszek* (1790)
* *Sztárogá i nouvogá Testamentumé svéte histórie Kratke Summa* (1796)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Miklós Küzmics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Miklós Küzmics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 680673
* VIAF: 305753640
 |
**Miklós Malek** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun distinga vorteto (=pli aĝa) **id. Malek Miklós** estas hungara komponisto, dirigento. Lia edzino estas Mária Toldy, lia filo estas Miklós Malek (pli juna).

Miklós Malek  naskiĝis la 3-an de junio 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Malek maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1963, poste li akiris trumpetistan diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1970. Jam dum la lernojaroj en 1963 li estis membro de ĵazorkestro, kiu atingis la unuan lokon en televizia konkurso. Inter 1969-1989 li apartenis al konata ŝlagromuzikista orkestro. En 1969 li ekhavis postenon en la Hungara Radio, en 1983 en Teatro Madách. Inter 1992 kaj 1999 li laboris ankaŭ en Hungara Televizio, li kunlaboris kun kremo de hungaraj muzikistoj. Ekde 2000 li komponadas plej ofte simfoniojn. Li ricevis premiojn inter 1969 - 2011. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* ŝlagroj: ekzemple: Hull az elsárgult levél, Szállj kék madár
* muzikalo: Kell néha egy kis csavargás (1976)
* akompananta muziko de teatraĵo: Életem bére (1989)
* filma muziko: Macskafogó 2 (2007)
* pluraj konĉertoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Miklós Malek (pli aĝa) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634161
* VIAF: 671161030913823920003
* MBA: dc99d7e9-0262-4535-9147-a049bbf97161
 |
**Miklós Ormándy** [miklOŝ ormAndi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ormándy Miklós** estis hungara pastro, monaĥo, instruisto, botanikisto.

Kovrilpaĝo de verko de Miklós Ormándy
Miklós Ormándy  naskiĝis la 28-an de septembro 1846 en Tölgyes. Li mortis la 30-an de novembro 1911 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Ormándy frekventis benediktanan gimnazion en Esztergom, en 1868 li aliĝis al la piaristoj. Li pastriĝis en 1873. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Kolozsvár en 1880, en la sekva jaro li doktoriĝis. Post siaj studoj li instruis en diversaj urboj de Hungara reĝlando, sed plej longe en Sátoraljaújhely. Ekde 1900 ĝis sia morto li instruis en Budapeŝto. Li verkis artikolojn aŭ librojn pri botaniko, li verkadis ankaŭ lernolibrojn, liaj fabeloj aperis en ĵurnaloj, revuoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Adatok a Mirabilis Jalappa tömlős edényeinek ismeretéhez* (1881) - disertaĵo
* *A dohány* (La tabako), (1895) - vidu la bildon
* *A növénynevek etymológiája* (1906)
* *Mesék a virágokról* (Fabeloj pri la floroj), (1911)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Koordinatoj: 50° 01′ 57″ N 17° 42′ 44″ O﻿ / ﻿50.03250 °N, 17.71222 °O﻿ / 50.03250; 17.71222 (mapo)

**Pocheň** (germane *Pochmühl*, pole *Pochnia*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Brumovice en distrikto Opava. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km nordokcidente de Brumovice. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 82 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 24 loĝantoj.

Pocheň situas en katastra teritorio **Úblo** kun areo 5,56 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1558.

Vilaĝon Pocheň post ellandigo loĝigis ĉeĥaj civitanoj.

Naturrilatoj
------------

Sur Čižina, dekstreflanka alfluanto de rivero Opava, estas akva rezervujo Pocheň kun areo kun suma volumeno 780 000 m3. En alfluejo de la rezervujo ĝis enfluejo al vejro super ponto en municipo Pocheň estas fiŝkaptado malpermesita.

Memorindaĵoj
------------

Sur memstara monteto rande de kabanejo de Pocheň troviĝas ruino de gotika burgo Vartnov (germane *Wartenau*, pole: *Wartnów*).

Fotogalerio
-----------

* Sonorileto kaj domo n-ro 6 Sonorileto kaj domo n-ro 6
* Domo n-ro 16 Domo n-ro 16
* Ruino de burgo Vartnov Ruino de burgo Vartnov
* Ruino de burgo Vartnov - suma vido Ruino de burgo Vartnov - suma vido

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Brumovice (6) |
| --- |
| Brumovice ~ Kolná ~ Pocheň ~ Pustý Mlýn ~ Skrochovice ~ Úblo |

 |
**Miklós Rékai** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rékai Miklós** estis hungara harpisto, komponisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Riedl* ĝis 1907, lia patro estis Nándor Rékai, lia frato estis András Rékai.

Miklós Rékai naskiĝis la 9-an de novembro 1906 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de januaro 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Rékai estis disĉiplo de Ottó Mosshammer, ekde 1926 li estis harpisto de Reĝa Operejo de Budapeŝto, ekde 1937 ankaŭ instruisto de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt ĝis sia morto. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 1954. Lia edzino estis filino de Ottó Mosshammer.

Liaj komponaĵoj
---------------

* gordonkaverseny
* hegedűverseny

Liaj disĉiploj (elekto)
-----------------------

* Hédy Lubik

Lia artikolo
------------

* *Zeneművészetünk érdekében* (1939)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783081
* GND: 1048249239
* VIAF: 306377109
 |


* Portalo pri Biografio
Minnie Nast sur poŝtkarto uzita en 1901
**Minnie Helena von Frenckell-Nast** (naskita la 10-an de oktobro 1874 en Karlsruhe – mortis la 20-an de junio 1956) estis germana soprano. Ŝi studis en la Konservatorio de sia naskurbo kaj debutis en Aachen en la jaro 1897.

En 1905 ŝi edziniĝis al la tre aktiva esperantisto Karl von Frenckell, finna konsulo kaj bankestro.

Ŝi ankaŭ turneis en Kanado, Usono, Rusio, Nederlando kaj Britio. Post sezono en 1907, ŝipdrono mortigis multajn el ŝiaj operkompaniaj kolegoj kaj tio igis ŝin decidi ne plu turnei ekster la kontinento.

Nast prezentis sin en Dresdeno inter 1898–1919 kaj de tiam ŝi instruis kanton en la urbo, ĝis bombado super la urbo en 1945 okaze de la Dua Mondmilito.

Sur franca bildkarto de Jean-Robert (el 1911-1912), aludo al Minnie : muzo-statuo en karikaturo de la edzo, Karl von Frenckell.
Nast specialistiĝis pri leĝeraj kaj subtenaj roloj, aparte de Mozart, kaj ŝi ellaboris la rolon de Sophie por *Der Rosenkavalier*, en 1911. Ŝia klara tono kaj manko de daŭra vibrato estis imitita de aliaj sopranoj de la periodo. Ŝi faris kelkajn sonregistraĵojn, kiuj atestas altan teknikan kapablon, inkluzive de ŝia parto en la triopo de *Der Rosenkavalier*. Ŝi ankaŭ kantis en la rolo de Micaëla en la unua sonregistraĵo de *Carmen*.

Referencoj
----------

1. ↑  Stinchelli, Enrico.  (2002) *Les stars de l'opéra: grands artistes lyriques de l'histoire*.
2. ↑  Artikolo *Frenckell-Nast, Minnie Helena von,* en: *"Frauen auf die Straßen(-)schilder",* Dresden 2007, p. 29.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 358832
* GND: 116884665
* LCCN: nr89009533
* VIAF: 17417774
* ISNI: 0000 0000 4565 6880
* BNF: 139953857
* MBA: 49672e0f-84d4-4172-bf61-a96f90180076
* NKC: xx0175011
 |
murpentraĵomurpentraĵo
La **minoa civilizo** estas la bronzepoka kulturo de insulo Kreto, la plej malnova egea-mara civilizo. Ĝia florado okazis inter 3000 ĝis 1100 a.K. La nomumo okazis post la mitologia knossosa reĝo, Minoo (sed laŭ kelkaj sciencistoj, tio estis nur titolo de reĝoj). Arkeologo kiu tre okupiĝis pri tiu ĉi civilizo estis Arthur Evans.

Priskribo
---------

Sur Kreto elformiĝis la plej evoluinta egea civilizo de la bronzepoko. Ĝi atingis sian pinton ĉirkaŭ 1600 a.K. kiam oni konstruis la plej grandajn urbojn kaj palacojn. La kretaj komercistoj atingis eĉ Levante-on kaj eĉ plu. La plej belaj artaĵoj estas la sigelŝtonoj, ceramikaĵoj (precipe la fama kamares-aj objektoj, kiuj estis pentrataj hele sur malhela bazo), kaj ĉefe la viglaj, sveltaj, mirigaj freskoj, murpentraĵoj de la palacoj. Tiuj montris laikajn kaj religiajn scenojn, de ĝardenoj tra sovaĝajn kaprojn, simiojn ĝis pompe vestitajn diinojn. Oni supozas laŭ tiuj lastaj, ke la socio, religio estis matriarka. La plej oftaj motivoj de la minoa artaĵo estas la serpento (diina simbolo) kaj la taŭro; la taŭrosalta rito, videbla sur kultaj ujoj, havis verŝajne religian aŭ magian bazon.

La minoa kulturo aperis ĉirkaŭ 1580 a.K jam sur la najbaraj insuloj kaj en la kontinenta Grekio. Ĝi efikis je la mikenea civilizo, kiu ekregis post 1500.

Meze de la 15-a jc a.K. la kretan palacokulturon detruis malamika invado aŭ tertremo. La mikeneaj grekoj alportis novan kulturon al la insulo, kun centro de Knossos kaj festos. Post la konkero, la du kulturoj kunfandiĝis kaj formis la malfruan minoan epokon (ĉ. 1400–1100 a.K.), en kies dua duono regresis la ekonomia potenco kaj la artoj.

Okcidenta Azio 1500 antaŭ nia erao

Lokoj
-----

* Knossos
* Festos (*Phaistos*)
* Zakro

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Minoa civilizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tirinto
* Helena civilizo
* Abeloj de Malia
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Minoo (urbo) kaj Minoa civilizo. |


**Minoo**, laŭ la helena mitologio, estis reĝo de Kreto, filo de Zeŭso kaj Eŭropa, edzo de Pazifaa. Li akiris la potencon super Kreto per helpo de Pozidono, en Knoso aŭ Gortun (laŭ aliaj mitoj, li ricevis de Zeŭso sceptron).

Li disvastigis sian potencon al insuloj de la Egea Maro, sendis setliĝontojn, purigis la maron el la piratoj. Lia edzino estis Pazifaa, filino de la dio Helioso. Ili havis infanojn: Androgeo, Ariadna kaj Fedra. Ŝi naskis ankaŭ Minotaŭron.

Minoo sukcese militis kontraŭ Ateno kaj Megaro por venĝi murdon de sia filo Androgeo. En la mitoj kaj literaturo, Minoo postulis tirane fraŭlojn kaj fraŭlinojn kiel imposton, por nutri Minotaŭron. Minoon murdis en Sicilio filinojn de Kokalos, sicilia reĝo. Ili verŝis sur lin varmegan akvon dum banado. Postmorte li iĝis juĝanto en la Inferoj.

Kvankam la atena tradicio figuras lin malamike, aliaj rakontoj atestas pri tio, ke li estis grandpotenca, justa reganto. Laŭ multaj sciencistoj, Minoo estis titolo de sakrala reganto de la bronzepoka aŭ minoa Knoso.

  

  

Laŭ Palaifato , la Minotaŭro estis duonfilo de Minoo kiu sia edzino Pazifao havis el unu homo ĉirkaŭ la reĝo nomiĝis *Taŭro* kiam Minoo suferis testikojn. Prokiso (Helene Πρόκρις)kuraciĝis lin kontraŭ la hundeto kaj la ĵetlanco kiu ŝi donis al Kefalo (Κέφαλος). Minoo decidis ne mortigi li ĉar, malgraŭ ĉio, li estis la frato de siaj filoj, sed li sendis en montoj kie
paŝtistoj grandigis lin. Fine, Mino enfermiĝis lin kaj sendis iujn li kondamnigis aŭ siaj malamikoj kiel la atenano Tezeo, sin mortigi.

Notoj
-----

1. ↑  *Pri nekredeblaĵoj*, Palaifato, n. 2 france
**Minora malbono**, **minora el malbonoj** aŭ **minora el du malbonoj** estas principo de etiko kiu justigas la elekton de malbono cele al evito de alia malbono pli granda. 

La kondiĉo de la principo estas tiu de dilemo strikte binara, tio estas, ke ne estu eblo de tria elekto (*tertium non datur*, neekzisto de tria eblo); por ekzemplo ke la proponita eblo estu inter la ago kiu kondukas al malbono kaj la neago​ kiu kondukas al diferenca malbono (kio devigas al pritakso pri kiu el la du malbonoj estas pli malgranda). La maleblo de elekto inter du ebloj same allogaj estas la paradokso nomita "de la azeno de Buridan" (kiu mortus kaj pro famo kaj pro malsato se oni metas lin samdistance kaj de la manĝo kaj de la akvo, ĉar li ne povos moviĝi en neniu direkto). Ekzemploj de etikaj dilemoj estas la tabulo de Karneades (per kiu vrakinto savas sian vivon koste konduko al tio ke aliulo mortu droninte) kaj la dilemo de la tramo (en kiu oni devas elekti savi pli grandan nombron de personoj, koste de la morto de pli granda nombro, aŭ male).

Vidu ankaŭ
----------

* Kunlaborismo
* Makiavelismo
* Morala relativismo
* Sufiĉa kondiĉo
* Teorio de la justa milito
* Necerteco

Notoj
-----

1. ↑  Leibniz, Sartre, Bergson, Arendt; fontoj cititaj en fr:Action (philosophie). Cieszkowski, Blondel, Ricoeur kaj aliaj; fontoj cititaj en fr:Philosophie de l'action
2. ↑  Vidu ankaŭ neaga peko. Catholic Encyclopedia, fonto citita en en:Sin of omission.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729179
 |
**Minusklo** referencas la malgrandajn formojn de la literoj: a, b, c. Origine, oni skribis tute per majuskloj en interlinio kun bone difinitaj supra kaj malsupra limoj. Kiam oni skribas rapide per plumo, oni emis fari ĉi tiujn pli rondaj kaj simplaj, kiel uncialoj. El ĉi tiuj la unuaj minuskloj rezultis, la duon-uncialoj kaj kursiva minusklo, kiuj ne plu restas en interlinia limo.

Ĉi tiuj laŭvice konsistigis la fundamenton por karolidaj minuskloj, disvolvigitaj de Alcuin por la korto de Karlo la Granda, kiu rapide disvastiĝis tra Eŭropo. Ĉi tie, la unuan fojon, fariĝis ofte miksi kaj majusklojn kaj minusklojn en unu teksto.

Tradicie, pli gravaj literoj -- tiuj kiuj komencas frazojn kaj substantivojn -- estis pligrandigitaj; nun oni skribis ilin en tute alia skribado, kvankam ne estis fiksita majuskliga sistemo ĝis la komenco de la 18-a jarcento (kaj eĉ tiam oni majuskligis ĉiujn substantivojn, sistemo ankoraŭ uzata en la germana sed ne en Esperanto).

Similaj evoluoj okazis en aliaj alfabetoj. La minuskla skribado por la greka alfabeto venas origine en la 7-a jarcento kaj atingis sian kvarlinian formon en la 8-a jarcento. Iom post iom, uncialaj formoj estis pli kaj pli miksitaj en la skribadon. La plej frua datita greka minuskla teksto estas la Evangelioj de Uspenski en la jaro 835. La moderna praktiko de majuskligo de ĉiu frazo ŝajne estas importita.

maldekstra
  

Minuskloj en langola skribo forte diferencas de majuskloj aŭ "runoj", estante la fonetika elirpunkto por stenografioj diverslingvaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Tipografio
* Ligaturo

* Kategorio Minusklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kotonplukilo labore. La unuaj sukcesaj modeloj estis prezentitaj en la mezo de 1940-aj jaroj kaj ĉiu povis fari la laboron de 50 manplukistoj.
**Mekanizita agrikulturo** estas la procezo de uzado de agrikultura maŝinaro por mekanizado de la laboroj agrikulturaj, ege pliigante iamajn kamplaboristajn produktivecojn. En modernaj tempoj, funkciigo de maŝinaro anstataŭigis multajn laborlokojn antaŭe plenumitajn fare de viroj aŭ bestoj kiaj ekzemple virbovoj, ĉevaloj, azenoj kaj muloj.

La agrikultura historio montras multajn ekzemplojn de ilar-uzado, sed nur en lasta tempo montras altajn indicojn de maŝin-uzado ĉe tia nivelo.

La unua penetra mekanizado de agrikulturo venis kun la enkonduko de la plugilo, kutime funkciigita per bestoj. Ĝi estis inventita en praa Mezopotamio.

Nuna mekanizita agrikulturo inkludas la uzon de traktoroj, kamionojn, kombajnojn, aviadilojn (semado ktp.), helikopterojn, kaj aliajn veturilojn. Modernaj farmoj foje eĉ uzas komputilojn en kombino kun satelita bildaro kaj tutmonda loktrova sistemo konduke al pliigo de rikoltoj.

Mekanizado estis unu el la faktoroj respondecaj por urbigo kaj industriaj ekonomioj. Krom plibonigado de produktada efikeco, mekanizado instigas al grandskala produktado kaj plibonigas la kvaliton de farmprodukto. Aliflanke (negative), ĝi delokigas nekvalifikitan farmlaboriston, kaŭzas median poluon, senarbarigon kaj erozion.

Historio
--------

Nuna stato laŭ diversaj kultivoj
--------------------------------
Barono **WESSELÉNYI Miklós** pli juna (veŝelenji) estis hungara politikisto, publicisto en Transilvanio, Hungario naskita la 30-an de decembro 1796 en Zsibó, Hungario kaj mortinta la 21-an de aprilo 1850 en Pest (urbo). Li estis filo de Miklós Wesselényi, praavo de Miklós Wesselényi. Li iĝis direktora membro de Hungara Scienca Akademio en 1830.

Biografio
---------

Miklós Wesselényi estis hejmlernanto. En 1814 li vojaĝis longe en Aŭstrio kaj Italio. En la publika vivo de Transilvanio li partoprenis ekde 1817. En 1820 li interkonatiĝis kun István Széchenyi grafo kaj en 1822 ili faris kune vojaĝon en Anglio. Je la komenco de la 30-aj jaroj li fariĝis unu el la ĉefaj organizintoj de la reformopozicio de Hungario kaj gvidinto de la reformopozicio de Transilvanio. En la jaroj 1830–1832 li malproksimiĝis politike de Széchenyi. Dum la inundo en Pest la 13-an de marto 1838 li savis multe da homoj, ricevante tial la nomon "la inunda ŝipisto". En 1839 li estis kondamnita al trijara prizono pro patrujperfido, sed post dumonata mallibereco oni permesis al li, ke vojaĝu al Grafenbergo en Aŭstrio por kuracigi sin. En 1840 li ricevis amnestion. En 1844 li blindiĝis, sed daŭrigis sian politikan agadon partoprenante ankaŭ en 1848 je la kunvenoj de parlamento de Transilvanio kiel deputito. Li estas entombigita en la kripto de sia kastelo.

Verkoj
------

* A régi híres ménesek egyike (zsibói) megszünésének okairól. Pest, 1829,.
* Balítéletekről. Írta... 1831-ben. Nyomatott Bukarestben 1833. (illetőleg Lipcsében.)
* Szózat a magyar és szláv nemzetiség ügyében. Lipcse, 1843. (Nyom. Hálában. Németre ford. 1844.)
* Teendők a lótenyésztés körül. Kolozsvár, 1847.
* Beszéd az 1834. országgyűlésen.

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Miklós Wesselényi (politikisto, 1796–1850) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Sceno el *Salman und Morolf*.
**Menestrela poezio** (germane: *Spielmannsdichtung*) estas faktermino por ĉiu ajn maniero de parole tradita etpoezio germana, kiu ekde la 9-a jarcento kaj aparte en la 12-a kaj la 13-a jarcentoj prezentata estis fare de vagadaj kantistoj kaj menestreloj.

Difinoj
-------

Nombriĝas inter tiaj tekstoj lirikoj popola, religia, didaktika, krome baladoj, proverbaĵoj kaj anekdotoj. La rolo de menestrelo kiel peranto kaj propaganto de fremdaj temoj, buŝe traditaj heroaj epopeoj aŭ malfruantikvaj temoj - kiel la parto de propra invento en tio - apartenas al la plej pridiskutitaj problemoj de mezepoka literaturhistorio.

En pli strikta senco la menestrela poezio estas grupo de kvin anonimaj mezaltgermanlingvaj epopeoj pri fianĉinaj vojaĝoj, nome:

* *König Rother* (ĉ. 1150)
* *Herzog Ernst* (ĉ. 1180)
* *Oswald*
* *Orendel*
* *Salman und Morolf*.

Ilia komuna strukturo, ekzota kolornuanco kaj senzorga traktado de lingvo kaj versado profunde diferencas tiel de la kortegaj epopeoj kiel de la ekleziula epiko en la 12-a kaj la 13-a jarcentoj.

Vidu ankaŭ
----------

Menestrela metio

Fonto
-----

Fischer, Cornelia: "Spielmannsdichtung", en: *Microsoft Encarta*, 2007 (DVD).

Literaturo
----------

* Michael Curschmann: *Spielmannsepik – Wege und Ergebnisse der Forschung 1907–1965*, Stuttgart 1968
* Gretel und Wolfgang Hecht: *Deutsche Spielmannsdichtung des Mittelalters*, Leipzig 1977
* Walter Johannes Schröder: *Spielmannsepik*, Stuttgart 1967
* H. Kästner: *Harfe und Schwert. Der höfische Spielmann bei Gottfried von Strassburg*, Max Niemeyer, 1981.
* W. Näser: *Die Sachbeschreibung in den mittelhochdeutschen Spielmannsepen. Untersuchungen zu ihrer Technik*, Elwert, 1972.
**Menono Simonido** (la literumo ne estis fiksita kaj oni trovas tre diversajn formojn; "Sim(m)ons(z(oon))" ne estas familia nomo, sed nur la antaŭnomo de lia patro) (1496 - 1561) estis anabaptisma komunumestro el Frislando (nun en norda Nederlando kaj nordokcidenta Germanio). Li ordiniĝis kiel romkatolika sacerdoto kaj servis pastre en la gepatra vilaĝo, sed ĉ. 1530 li komencis dubi pri diversaj katolikaj doktrinoj, kaj serĉante la veron en la Biblio li konvinkiĝis, ke pri diversaj aferoj la Roma Eklezio malpravas. Li aliĝis al la anabaptismo, kies anoj jam atingis Nederlandon el Svisio, kaj baldaŭ li fariĝis konata gvidanto en tiu sekto &#151; tiom, ke ĝis hodiaŭ la ĉefa anabaptisma konfesio nomas sin, kaj estas nomata, "Menonanoj".

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* Menno Simons en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Menno Simons en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 7386
* GND: 118580884
* LCCN: n81144409
* VIAF: 21148995952959751746
* ISNI: 0000 0000 8122 8605
* SUDOC: 02798771X
* BNF: 12406995k
* BPN: 01650172
* NLA: 35259321
* BIBSYS: 3080459
* NKC: xx0107044
* BNE: XX4860490
 |
ISO

**Menterwolde** (53° 08′ N; 06° 52′ E Mapo)

(loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 12.580) estas antaŭa municipo en norda Nederlando, en la provinco Groningen. La antaŭa municipo havas areon de 81,62 km² (de kiu 1,25 km² akvo).

Subdivido
---------

La antaŭa municipo Menterwolde konsistas el la sekvaj vilaĝoj: Borgercompagnie, Meeden, Muntendam, Noordbroek, Tripscompagnie, Zuidbroek.

Rearanĝo
--------

En la provinco Groningen oni parolas pri rearanĝo de la municipoj ekde la 1-a de januaro 2018. La komunuma konsilantaro deklaris ke ĝi favoras rearanĝon kun la municipoj Hoogezand-Sappemeer kaj Slochteren.
La nomo de la nova municipo estos Midden-Groningen.

Historio
--------

La nomo Menterwolde (Menterasilva, 1222) estas derivita de la mezepoka torfomarĉo ĉe la bordoj de la rivereto Munter Ee. En la dekkvina jarcento ĉi tiu areo grandparte inundiĝis de la Dollard. En la deksesa jarcento la inundita lando denove estis senakvigita. La vilaĝoj situas kiel tiritaj regionaj vilaĝoj ĉirkaŭ la iama Dolardgolfo. Tial ili kutime estas kalkulitaj al la Oldambt. En la landinterno troviĝas nekulturita altsfagnejo, kiu parte apartenas al la torfejoj. Ĉi tie situas la vilaĝoj Borgercompagnie kaj Tripscompagnie kaj ankaŭ la vilaĝeto Stootshorn.

Pejzaĝo kaj konstruaĵoj antaŭ ĉio estas difinitaj per grandskalaj agrikulturaj kompanioj, kiuj inter 1850 kaj 1940 floradis. En tiu periodo la areo estis karakterizata per grandaj sociaj kontrastoj, kiuj ankaŭ forte influis la politikajn rilatojn.

Estraro
-------

La municipo Menterwolde ekestis je la 1-a de januaro 1990 per kunigo de la municipoj Oosterbroek, Muntendam kaj Meeden. La magistratejo situas en Muntendam.

La estrada kulturo en Menterwolde karakteriziĝas pro ia obstineco, je kiu oni ankaŭ fieras.

En junio 2005 urbestro Fijke Liemburg subite foriris, laŭ lia propra diro ĉar kelkaj 'ŝlosilroluloj' el la komunuma konsilantaro malebligis la funciadon de li, de la estrara kolegio kaj de la oficistaro.

Je la 1-a de julio 2005 provincestro Hans Alders sciigis ke la ofico de urbestro dumtempe estas transprenita de Meindert Schollema, je tiu momento jam urbestro de Pekela.

Publika transporto
------------------

Zuidbroek havas stacion je la fervojlinio Groningen-Winschoten. La municipo estas servata de la sekvaj buslinioj:

* linio 13: Veendam-Muntendam-Meeden-Winschoten
* linio 49: Veendam-Muntendam-Zuidbroek-Noordbroek-Siddeburen-Appingedam
* linio 74: Veendam-Muntendam-Zuidbroek
* linio 79: Zuidbroek-Noordbroek-Scheemda
* linio 174: Groningen-Hoogezand-Sappemeer-Zuidbroek-Muntendam-Veendam
* linio 179: Groningen-Hoogezand-Sappemeer-Zuidbroek-Scheemda

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Arkivigite je 2010-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Komunuma retejo Arkivigite je 2008-02-03 per la retarkivo Wayback Machine
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Menuredoj** |
| --- |
|  |
| 
Menura alberti, Bonaparte 1850 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Menuredoj *Menuridae*Latham 1802 |
|
|
|
|
|
| Genro: | Menuro (Menura) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Menuredoj  |

 |
| v • d • r |

La **menuredoj** (*Menuridae*) estas aŭstralazia familio el la ordo da la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes*). En tiu familio ekzistas unu genro kun du specioj.

Vivejo
------

**Menuroj** vivas en la montaraj arbaroj de sudorienta Aŭstralio. Al Tasmanio la nova-holanda menuro estis enkondukita.

Aspekto kaj vivmaniero
----------------------

Ambaŭ seksoj havas brunan ĝis grizan plumaron. La nomon instigis la longaj vostoplumoj de la masklaj menuroj. Ili konsistas el du fortaj, ĝis 55 centimetrojn longaj plumoj, inter kiuj estas pluraj pli fajnaj, fadenformaj plumoj.

Menuredoj plejmultatempe saltetante iradas sur la arbargrundo kaj skrapante per siaj fortaj piedoj kaj akraj ungegoj serĉadas insektojn, larvojn kaj aliajn senvertebrulojn. Por dormi ili serĉas iom alte situantan branĉon.

Amludo kaj bredado
------------------

Antaŭ la kopulacio la masklo elskrapas teraltaĵon el malmola humo aŭ serĉas lokon iom alte situantan. Li antaŭ la ino cirkle amdancas sur la humaltaĵo aŭ iom alta loko kun disfaldita vosto super sia kapo, dancosaltetas kaj kantas per fore aŭdebla, laŭta voĉo. Lia kantado estas nekutime varia kaj apartenas al la plej kompleksaj kapabloj, kiujn la birda mondo povas oferti. Li ekzemple kapablas nedistingeble imiti voĉojn de aliaj birdospecioj, bruon de bendsegilo, la bojadon de hundo, eĉ la klakon de kamerafermilo. La neston, konsistantan el sekbranĉaro kaj plantofibroj la birdo konstruas aŭ sur la grundo aŭ sur rokelstaraĵo, branĉoforko, arbostumpo. En la neston la ino metas ovon samgrandan kiel kokovo, kiun la ino elkovas dum ses semajnoj. Nur la ino faras la nestkonstruadon kaj la bredadon.

Menura novaehollandiae, Latham 1802

Genro kaj specioj
-----------------

* menuro *(Menura)*, lirvostulo
	+ nov-holanda menuro *(Menura novaehollandiae)*, grizdorsa lirvostulo
	+ albert-menuro *(Menura alberti)*, brundorsa lirvostulo

Vidu ankaŭ
----------

* Orient-aŭstraliaj mezvarmaj arbaroj


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
honora medalo
**Merita artisto** (ruse *Заслуженный артист*, *Zasluĵenij artist*, ankaŭ tradukita kiel *multmerita artisto*, *distingita artisto*, *honora artisto* aŭ *honora aktoro*) estas honora titolo en Sovetunio, uniaj respublikoj kaj aŭtonomaj respublikoj de Sovetunio, ankaŭ en iuj aliaj ŝtatoj de la orienta bloko, kaj post 1990 daŭre uzatas en Rusa Federacio same kiel en kelkaj postsovetiaj ŝtatoj.

La titolo estas donita de la nacia registaro al aktoroj, reĝisoroj, filmistoj, verkistoj, dancistoj, kantistoj, pentristoj, arkitektoj ktp. por esceptaj atingoj en la artoj.

La honora titolo ekestis originale laŭ la germana honora titolo *Kammersänger* por eminentaj operkantistoj. Historie, la titolo estis donita de princoj aŭ reĝoj, kiam iu kantisto estis distingita *Hofkammersänger*. En Imperia Rusio antaŭ 1917, ankaŭ multaj teatraj kaj filmaj aktoroj estis honoritaj per la titolo "Imperia kantisto", sed post la Soveta Revolucio de 1917, la nova registaro faris ŝanĝojn kaj establis la titolon de "multmerita artisto de RSFSR" kaj de aliaj sovetaj respublikoj.

La esprimo estas konfuze uzita por traduki du malsamajn ruslingvajn titolojn: "заслуженный артист" (*zasluĵenij artist*, laŭlitere **merita artisto**, sed pli bone interpretita kiel **merita aktoro**, **merita dancisto** ktp. premiita en prezentaj artoj) kaj "заслуженный художник" (*zasluĵenij ĥudoĵnik*, aljuĝita en iuj bildartoj: pentrado, desegnado kaj fotado). Ambaŭ titoloj estas premiitaj pro esceptaj atingoj en la respondaj artoj.

Iuj aliaj artoj estigis specialajn titolojn: merita arkitekto, merita verkisto, merita poeto...

En moderna Rusio, la termino *merita aktoro* aplikiĝas al prezentaj artoj, kaj la titolo **merita artlaboristo** estas la traduko de la rusa honora titolo *zasluĵenij dejatel iskusstv*, kiu estas aplikata al neprezentaj homoj, inkluzive de bildartistoj, komponistoj, ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Popola artisto de Sovetunio

* Kategorio Merita artisto de la Rusa Federacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Eugène Charles Catalan**, naskita la 30-an de majo 1814 en Bruĝo kaj mortinta la 14-an de februaro 1894 en Lieĝo, estis belga matematikisto.

Lia patro *Joseph Catalan*, juvelisto el Parizo, agnoskis lin nur en 1821. Eugène iris al Parizo en 1825 kaj studis ĉe la Politekniko (*École polytechnique*), kie li amikiĝis kun Joseph Liouville, samklasano. Forpelite el la universitato en 1834 li tamen sukcesis diplomiĝi en 1835 kaj instruis matematikon ĉe *École des Arts et Métiers* en Châlons-sur-Marne. per helpo de Liouville li en 1838 ricevis postenon de instruisto pri deskripta geometrio ĉe la Politekniko.

Politika aktivado pri maldekstremaj ideoj bremsis lian karieron. Dum pluraj jaroj li instruis ĉe liceo *Charlemagne*. En 1844 li starigis sian faman konjekton, ke ekzistas nur unu paro da sinsekvaj entjeroj, kiuj estas potencoj de grado pli alta ol unu, nome
{\displaystyle (8=2^{3},9=3^{2})}
Tiu konjekto estis pruvita nur en 2002 de Preda Mihailescu.

En 1848 li partoprenis en la revolucio. En 1865 li reiris al Belgio kaj instruis analitikon ĉe la universitato de Lieĝo.

En 1875 Catalan fondis la matematikan revuon *Nouvelle Correspondance Mathématique*. Li publikigis multajn rezultojn en *Journal de mathématiques pures et appliquées*.

Li ricevis la Kavaliran Krucon (*Croix de Chevalier*) kaj la Leopold-ordenon (*Ordre de Léopold*) en 1879. En 1883 la belga akademio de la sciencoj nomumis lin unu el la tri juĝantoj pri premio por la pruvo de la lasta teoremo de Fermat.

Lian nomon portan la katalanaj solidoj, la katalanaj nombroj kaj la katalana konstanto.

* Eugène Charles Catalan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Eugène Charles Catalan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 215893
* GND: 117648809
* LCCN: no2009018283
* VIAF: 37699216
* ISNI: 0000 0001 2128 5277
* SUDOC: 033009899
* BNF: 12392053w
* NDL: 00652468
* BNE: XX1719434
 |
**Johann Jacob Friedrich Wilhelm PARROT** (14-an de oktobro 1792 - 15-an de januaro 1841, Tartu) estis balt-germana naturisto kaj vojaĝanto.

Biografio
---------

Parrot estis naskita en Karlsruhe. Li studis medicinon kaj natursciencon ĉe la Universitato de Dorpat kaj, en 1811, realigis ekspedicion al Krimeo kaj Kaŭkazo kun Maurice Engelhardt. Tie li uzis barometron por mezuri la diferencon en marnivelo inter la Kaspia Maro kaj Nigra Maro.

En lia reveno li estis nomumita asista doktoro kaj, en 1815, kirurgo en la rusa armeo. En 1816 kaj 1817, li vizitis la Alpojn kaj Pireneojn. En 1821, li estis profesoro pri fiziologio kaj patologio, tiam profesoro ekde 1826 pri fiziko ĉe la Universitato de Dorpat, kaj en 1828 Parrot realigis alian vojaĝon al Kaĥeti kaj Armenio. En 1837 li iris al Tornio en pli norda Finnlando por observi osciladojn de pendolo kaj tera magnetismo. Li inventis gasujon kaj baro-termometron. En Livonio li popularigis la katalunan sunhorloĝon, malgranda, cilindra, poŝ-granda instrumento, ĉirkaŭ 8 cm longe kaj 1.5 cm en diametro.

La 27-an de septembro 1829, Parrot, pioniro de scienca montogrimpado, dum profesoro pri fiziko de la Universitato de Dorpat, atingis la montpinton de Ararato (5165 m) kun Ĥaĉatur Abovjan (la armena verkisto kaj nacia publika figuro) kaj tri aliaj studentoj.

Parrot mortis en Dorpat (Tartu). Li estis postvivita de lia filino, Anna Magaretha Parrot, kiu geedziĝis kun Conrad Jacob Strauch. Iliaj posteuloj nun ekzistas en Aŭstralio.

* Kategorio Friedrich Parrot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351105
* GND: 100240445
* LCCN: n85241849
* VIAF: 47104942
* ISNI: 0000 0001 1060 9651
* BNF: 100415327
* BIBSYS: 2021404
* NKC: nlk20050163426
 |
Hejma faksilo
**Faksilo** (aŭ **faksaparato** aŭ **telekopiilo**) estas aparato por forsendo kaj reprodukto de dokumentoj per telefonlinio aŭ radioonda metodo.

La nuntempaj faksiloj skanas la originalon kaj plusendas la datumojn al alia aparato, kiu reproduktas la dokumenton. Ili anstataŭigis la telegrafon kaj la telekson, sed kun ili nun konkuras la komputila korespondado.

Post jaroj, dum kiuj ekzistis diversaj normoj en diversaj landoj, oni akceptis en 1980 la t.n. normon de *Group 3* kiu certigas la kompatibilecon de la aparatoj mondskale. En la aparato lumpalpas 1728-elementa lumsensa strio, kiuj fordonas diversan tension. Ĉar la palpado estas 4 linioj/mm, estiĝas 2 milionoj da tensiosignoj po paĝo en formato A4. La signojn transformas la aparato al bitokoj kiuj estas kompaktigitaj, poste forsendas ilin analoge. Tiuj analogaj signaloj estas aŭdeblaj kiel ŝanĝantaj sonoj. Dum la kompaktigo, el 2 milionoj oni malpliigas je 400.000 la necesajn bitokojn je paĝo.

Ĉe la akcepta flanko, aparato malkombinas la signojn kaj reproduktas la dokumenton.

Kontraŭe al telegrafoj kaj teleksoj la faksilo ne nur povas trakti literojn, sed ankaŭ desegnojn. Speciale avantaĝa estis la faksilo tial por landoj, kiuj ne uzas la latinan alfabeton. Japanio kun sia tre komplika skribo tre volonte akceptis la faksilon kaj preterevoluis ĝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Faksilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Frederick Collier Bakewell, homo kiu inventis la fototelegrafadon.
* Pantelegrafo
* Telekso
* Teletekso
**Mikaelo POGODIN** (ruse *Михаил Петрович Погодин*; Miĥail Petroviĉ Pagodin*; naskiĝinta la 23-an de novembro 1800 en Moskvo, mortinta la 20-an de decembro 1875 samloke) estis rusa historia esploristo, verkisto kaj ĵurnalisto.*

Vivo
----

Li studis en Moskvo kaj doktoriĝis per la tezo »Pri la deveno de la rusoj« (1825); docento universitata li estiĝis en 1825 kaj en 1830 profesoro de historio (ĝis 1844). Ekde 1841 li ekestis membro de la Akademio de Peterburgo. Li komencis tre fruktodonan agadon kaj tradukis de Heeren la verkon »Ideen« (1835–37, 2 vol.), de Goeto la verkon »Götz von Berlichingen« (1828), kaj publikigis la historian tragedion: »Marfa Posadnitsa« (1831), »Noveloj« (1833, 3 vol.), dramigitan »Historion de la pseŭda Demetrio« (1835), eldonis beletrajn poŝlibrojn kaj gazetojn - inter ili la pleje famiĝintan »Moskva heroldo« (1827–30). Alia de Pogodin kune kun Kalajdoviĉ eldonita gazeto estis »La rusa spektanto«. 

Pli gravis tamen liaj historiaj esploraĵoj: »Pri la karaktero de Ivano la terura« (1828), »Pri la kulpo de Godunov ĉe la mortigo de Demetrius« (1829), »Pri la kroniko de Nestoro« (1839), »Esploroj pri rusa historio« (1846–59), diversaj eldonoj de malnovaj kronikoj. En 1841 li fondis la historian gazeton »Moskvitjanin«, de kiu eldonitis 15 jarkolektoj.

Pogodin estis entuziasma apoganto de tutslavismo. En 1858 li kunfondis la "Moskvan prislavan instituton" kiu volis kolekti je kunan laboron ankaŭ la eksterruslandajn slavojn. Krome li publikigis: »Esploroj pri la historiaj bazoj de feŭdismo« (1858), »Eseo pri la proceso de la grandduko Aleksej Petroviĉ« (1860), »Rusia historio ĝis la subiĝo sub la tatarojn« (1872, 3 vol.), »La unuaj 17 jaroj de la registaro de Petro la granda« (1875) kaj eldonis la skribaĵojn de Ivan Posoŝkov (1842 kaj 1863).

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 16. Leipzig 1908, p. 64, kio legeblas tie ĉi interrete.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mikaelo Pogodin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Pogodin ĉe moskva universitata retpaĝaro
* Interrete legeblaj verkoj ruse


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 571806
* GND: 118741314
* LCCN: n82156901
* VIAF: 27232639
* ISNI: 0000 0001 0882 3018
* LIBRIS: 211942
* SUDOC: 052543803
* BNF: 135626077
* NLA: 35714257
* NKC: jn20000604463
 |
MiG-15 de la pola armeo
MiG-15
La **Mikojan-Gureviĉ MiG-15** (NATO raportnomo: **Fagot**) estas soveta jetmotora ĉasaviadilo de la 1950-aj jaroj. 

Motoro de Mig-15 estas kopio de unu brita jeta modelo. Anglio vendis al Sovetunio unu sian motoron, kvankam Usono konsilis ne fari tion pro komunismeco de Sovetunio. Angloj respondis, ke soveta scienco ne kapablas uzi la motoron forte. Sed sovetaj sciencistoj sukcesis eĉ plibonigi la motoron, tiel aperis bona ĉasaviadilo, kiu kapablis kontraŭi Sabre poste.

La unua prototipo ekflugis en decembro de 1947. Ĝi estis uzata ekde 1949 kaj aktive apartenis Korean militon. Oni produktis el ĝi 8000 ekzemplerojn kaj vendis eĉ al la komunismaj aliancanoj.

Sovetia kosmonaŭto Jurij Gagarin mortis dum la flugo kun tiu aviadilo (1968).

La aviadilo flugis per rapido de ĉ. 840-1.070 km/h kaj havis la atingopovon de 900 km kaj maksimuman flugalton de 15.500 m.

Ivan Koĵedub estris sovetajn pilotojn, kiuj helpis al Nord-Koreio MiG-15 dum Korea milito. Sed oni malpermesis al li aparteni atakojn (por eskapi malfamon se usonanoj kaptos sovetan heroon de dua mondmilito)

Vidu ankaŭ
----------

* Jakovlev Jak-15
Lucas Cranach la Maljuna, *La Ora Epoko* (ĉ. 1530).
*Das silberne Zeitalter* (La Arĝenta epoko), de Lucas Cranach la Maljuna (unua duono de la 16-a jarcento).
La **Aĝoj de Homo** aŭ **Eraoj de Homo** estas la supozitaj etapoj kiujn trapasis la homaro ekde sia apero, laŭ la klasika mitologio. Ties ĉefaj literaturaj fontoj estas la verkoj de la greko Heziodo kaj de la latina Ovidio, krom relaborado de la temo fare de Hieronimo el Stridono en la frua Mezepoko. La mito havas ĝeneralan strukturon kiu prezentas sukcedon de etapoj, ekde komenco malproksima en la tempo en kiu la homoj vivis kvazaŭ dioj (Orepoko) ĝis la epoko de kiu eksponas la temon (Ferepoko kun alia senco). La diversaj versioj prezentas gravajn diferencojn.

Heziodo priskribis en sia poemo Laboroj kaj tagoj kvin epokojn, nome Ora epoko, Arĝenta epoko, Bronza epoko, Heroa epoko kaj Fera epoko. Ovidio en la Metamorfozoj priskribis kvar epokojn, nome Ora epoko, Arĝenta epoko, Bronza epoko, kaj Fera epoko.

Tiu mitologia epokaro estis foje asocia kun reala historia epokaro. En la kronologio de Sankta Hieronimo, la Orepoko daŭras ĉirkaŭ el 1710 ĝis 1674 a.K. la Arĝenta epoko el 1674 ĝis 1628 a.K. la Bronza epoko el 1628 ĝis 1472 a.K. la Heroa epoko el 1460 ĝis 1103 a.K. dum la Fera epoko de Heziodo estis konsiderata kiel ankoraŭ okazanta fare de Hieronimo en la 4-a jarcento p.K. Moderna historia periodigo kia la Tri-epoka sistemo, elprenis la Bronzepokon kaj la Ferepokon, intence al difinadi ilin precize sur la bazo de sistema arkeologia esplorado, dum malatentis la Oran kaj Arĝentan epokojn kiel mitojn kaj anstataŭis ilin per la Ŝtonepoko kiel plej frua epoko.

Don Kiĥoto diskursas pri la temo nokte ĉe la fajro al simplaj kaprobredistoj, kaj tute laŭdas la Orepokon, fakte kiel idilia komunismo.

Notoj
-----

1. ↑   St. Jerome. "St. Jerome, Chronicle (2004-5). Preface of Jerome; Preface of Eusebius". Tertullian.org. Alirita la 8an de Januaro 2022.
2. ↑  Miguel de Cervantes, Don Kiĥoto, Ĉapitro 11a, Unua Parto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Aĝoj de Homo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Ages of Man ĉe Greek Mythology Link
* "Five Ages of Man in Greek Mythology According to Hesiod" Arkivigite je 2011-06-23 per la retarkivo Wayback Machine fare de N.S. Gill
* Hendrick Goltzius engravings of the Ages of Man from the De Verda collection"
* Ages of Man ĉe GreekMythology.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 750864
 |
Simpligita komparo de la magneta fluksdenso de feromagnetaj (μf), paramagnetaj (μp) kaj diamagnetaj materialoj (µd) al vakuo (μ0)
La **magnetado** {\displaystyle M} estas fizika grando kiu karakterizas la magnetan staton de materialo. Ĝi estas vektoro egala pri grandeco kaj direkto al la kvociento de la magneta momanto {\displaystyle {\vec {m}}} de iu elemento per ĝia volumeno {\displaystyle V}:.

{\displaystyle {\vec {M}}={\frac {d{\vec {m}}}{dV}}}
La mezurunuo laŭ la internacia sistemo de unoj (SI) estas la ampero je metro (A.m-1), t.e. la sama mezurunuo ol la magneta kampintenso..

La magnetado priskribas la rilaton inter la magneta fluksdenso {\displaystyle {\vec {B}}} kaj la magneta kampintenso {\displaystyle {\vec {H}}}:

{\displaystyle {\vec {B}}=\mu \_{0}\left({\vec {H}}+{\vec {M}}\right)\ =\mu {\vec {H}}}
Tie \mu\_0 estas la magneta konstanto kaj {\displaystyle \mu } la magneta permeablo. En diamagnetaj materialoj estas {\displaystyle \mu <\mu \_{0}} la magnetado direktiĝas kontraŭe al la estiganta kampo; en paramagneta materialo estas {\displaystyle \mu >\mu \_{0}} sekve magnetado kaj kampo estas la samdirektaj. 

Ankaŭ, la -- praktike plej grava -- feromagneta magnetado estas orientita en la sama direkto kiel la kampo. Sed ĝi estas multe pli granda ol la paramagneta magnetado kaj ne estas proporcia al la kampintenso {\displaystyle H} (vidu skizon dekstre), t. e. {\displaystyle \mu } ne estas konstanta ĉi tie, sed ĝi dependas de {\displaystyle H}. Feromagentaj korpoj povas esti daŭre magnetaj .

Ĉiu el la magnetado estas kaŭzita de la vicigo de la elementa magnetoj. Ĉar korpo enhavas nur finitan nombron da elementaj magnetoj, okaza *saturado de magnetado,* kiu ne povas esti superata eĉ de grandega ekstera kampo. Tio estas de granda praktika graveco en la kazo de fermagnetoj (vidu saturado).

Magnetado de najlo
------------------

Magnetado de najlo pere de ekstera magneta kampo
Najlo farita el fero, kies magnetaj domajnoj estas komence hazarde direktitaj, povas esti magnetataj per ekstera kampo. Tiam la domajnojn ŝanĝas ilian direkton, iuj domajnoj pligrandiĝas ĉe la elspezo de najbaraj domajnoj. Entuta, rezultas magnetado kiu estas proksimume paralela al la ekstera kampo. Tiu reordigo de la magnetaj domajnoj povas esti faciligata ekzemple per ekstera ŝoko aŭ vibro. Pro la feromagnetaj propraĵoj de la najlo ĝi konservas parton de ĝia magnetado ankaŭ post la forigo de la ekstera kampo.

Vidu ankaŭ
----------

* Paramagnetismo
* Diamagnetismo

Referencoj
----------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro 2002