recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nova Holivudo**, foje nomata "Nova Usona Ondo", aŭ "La Renesanco de Holivudo", aludas al movado en la usona kinhistorio de meze de la 1960-aj jaroj ĝis la fruaj 1980-aj jaroj, kiam nova generacio de junaj produktoroj ekregis en Usono. Ili influis la specojn de filmoj produktitaj, ilian produktoradon kaj merkatadon, kaj la manieron pri filmado ĉe grandaj studioj. En filmoj de Nova Holivudo, la kinoreĝisoro, anstataŭ la ateliero, akiris ŝlosilan aŭtoritatan rolon. La difino pri Nova Holivudo varias laŭ la aŭtoro, kaj iuj el ili difinas ĝin kiel movadon kaj aliaj kiel periodon. La tempodaŭro de la periodo estas ankaŭ temo de debato, kaj ankaŭ ĝia integreco, ĉar iuj aŭtoroj, kiel ekzemple Thomas Schatz, argumentas ke la Nova Holivudo konsistas el pluraj malsamaj movadoj. La filmoj faritaj en ĉi tiu movado stile karakterizas, ke ilia rakonto ofte forte devias de klasikaj normoj. Post la forpaso de la studio-sistemo kaj la kreskado de televido, la komerca sukceso de filmoj malpliiĝis. La periodo "Nova Holivudo" estis periodo de reviviĝo.

Filmoj el la frua novholivuda epoko estas *Bonnie and Clyde*, *The Graduate*, *Night of the Living Dead*, *The Wild Bunch*, kaj *Easy Rider*, dum filmoj inkluzive de *Heaven's Gate* kaj *One from the Heart* markas la finon de la epoko.

Gravuloj
--------

* Peter Bogdanovich
* William Friedkin

Vidu ankaŭ
----------

* Holivudo
* *Medium Cool*
**Johann BRENZ** (naskiĝinta la 24-an de junio 1499 en Weil der Stadt, mortinta la 11-an de septembro 1570 en Stuttgart) estis evangelia luterana teologo kaj reformisto en la imperia urbo Schwäbisch Hall kaj en la duklando Virtembergo. Hazardokaze Brenco uzadis la pseŭdonimojn Huldreich Engster, Ulricus Enc(h)aust(i)us kaj Johannes Wit(t)ling(ius) pli malfrue dum sia kaŝejo en la Kastelo de Hohenwittlingen.

Vivo
----

Brenz studis ekde 1512 en Hejdelbergo okupiĝante pri reformaciaj ideoj. Jam en 1522 li fariĝis predikisto en Schwäbisch Hall. Li ĉeestis la faman disputon en Marburg en 1529, la intertraktojn ĉe la Reichstag de Augsburg (1530), la religiajn interparoladojn en Haguenau kaj Worms (1540) kiel ankaŭ en Regensburg en 1541 kaj 1546.
La rezisto kontraŭ la t.n. "Augsburga provizoraĵo" (Augsburger Interim) de imperiestro Karolo la 5-a irigis lin al Stuttgart kie li iĝis provosto en 1553.
Lia kateĥismo estis - krom la lutera malgranda - la unusola kiu en la germana protestantisma eklezio gravis dum jarcentoj. Liaj verkoj eldonitis en ok volumoj en Tübingen inter 1576-90.

Literaturo
----------

* Hegler, *Johann Brenz und die Reformation in Württemberg*, Freiburg i. Br. 1899
* Köhler, *Bibliographia Brentiana*, Berlin 1902

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 392, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Johann Brenz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 569935
* GND: 118515128
* LCCN: n83208801
* VIAF: 119158790504938851017 19687604, 119158790504938851017
* ISNI: 0000 0001 2122 9830
* LIBRIS: 179132
* SUDOC: 02808005X
* BNF: 11998671t
* NLA: 49885933
* BIBSYS: 90506674
* NKC: ola2009522931
* ICCU: BVEV052982
* BNE: XX4876741
 |
**Jóska Pécsi Rabb** [jOŝka pEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pécsi Rabb Jóska** estis hungara popolkantisto. Lia origina estis *Rabb József*.

Jóska Pécsi Rabb naskiĝis la 9-an de decembro 1915 en Baranyajenő, li mortis la 6-an de marto 2007 en Pécs.

Familio Rabb en 1955
Muzikdisko de Jóska Pécsi Rabb en Usono
Teatraj fotoj pri Jóska Pécsi Rabb

Biografio
---------

Jóska Pécsi Rabb estis ministo en Pécs inter 1940-1946, sed li ankaŭ ofte kantis en koruso aŭ dum kunvenoj. Li private lernis kantoteknikon en Pécs kaj ankaŭ kantis plej ofte en restoracioj. Inter 1951 kaj 1957 li estis membro de Nacia Teatro (Pécs), li havis malgrandajn rolojn kaj kantis en la koruso. Pli poste li estis restoracia kantisto ĝis la pensiuliĝo en 1980. Li edziĝis en 1937, lia edzino naskis 2 filojn en 1941 kaj 1943.

Lia repertuaro (elekto)
-----------------------

* Megyen már a hajnalcsillag lefelé
* Darumadár útnak indul
* Megkondult a kecskeméti öregtemplom nagyharangja
* Lehullott a rezgő nyárfa levele
* Darumadár fenn az égen
* Tele van a város akácfa virággal

Aŭdu ankaŭ
----------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Jóska Pécsi Rabb en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795549
 |



* Portalo pri Biografio
**József Keszler** [jOĵef kesler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keszler József** estis hungara ĵurnalisto, kritikisto, instruisto. Liaj pseŭdonimoj estis *Bolygó, Lucius Verus, Patatras kaj Du Chaudron*. Lia edzino estis Irma Reichová.

József Keszler naskiĝis la 4-an de septembro 1846 en Pásztó, li mortis la 18-an de septembro 1927 en Budapeŝto.

Karikaturo pri József Keszler
József Keszler en 1913

Biografio
---------

József Keszler devenis el juda familio. Li frekventis gimnaziojn en Gyöngyös kaj Budapeŝto, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Komence li estis ĵurnalisto, sed en 1876 helpe de stipendio li plulernis en Parizo. Hejmenveninta li instruis en la francan lingvon en instituto. Ekde 1903 li estis kritikisto, en la 1920-aj jaroj redaktoro. Li edziĝis en 1896.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Három beszéd a felsőházról Thiers-, Royer-Collard- és Guizottól* (1883)
* *Dante Galeottója. Kép a romantikus történet költészetéből* (1890)
* *Jellem a művészetben. Kép a francia széptanból* (1890)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Keszler en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793774
 |



* Portalo pri Biografio
**József Kiprich** [jOĵef kipriĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiprich József** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.

József Kiprich naskiĝis la 6-an de septembro 1963 en Tatabánya.

Biografio
---------

József Kiprich komence futbalis en la loka, sed presitiĝa klubo inter 1976-1980, poste en la plenkreska teamo, kie li ludis 180-foje kun 75 goloj. Pro la sukcesoj li membriĝis en Feyenoord inter 1989-1995 en 128 matĉoj kun 28 goloj. Li daŭris en Kipro, fine li finis la futbalon en la komenca klubo hejme inter 1998-2001. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1984-1995, kie li ludis 70-foje kaj trafis 28 golojn. Intertempe li estis hungara golreĝo en 1985, nederlanda ĉampiono en 1993, kipra ĉampiono kaj golreĝo en 1996. Li estis trejnisto ekde 1999 en pluraj teamoj enlande tamen kun sola escepto.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Kiprich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798781
* VIAF: 6257154923754263780002
 |



* Portalo pri Biografio
**Johann Christoph Oesterlein** (\* 1727 en Berlino; † 1792 samloke) estis germana konstruisto de muzikinstrumentoj.

Oesterlein apartenis en la dua duono de la 18-a jarcento al la plej famaj instrumentkonstruistoj en Berlino. Li produktis antaŭ ĉio fortepianojn ege ŝatatajn kaj grandkvante produktatajn, sed ankaŭ arĉinstrumentojn. Ĉ. 1773 li konstruis kiel novaĵo pianojn kun ledaj tanĝantoj. Je la malnova klavikordo tiel nomiĝis la metallamenoj starantaj sur la malantaŭaj klavofinaĵoj, kiuj ne ekplukis la kordojn kiel la plumtuboj de klaviceno, sed nur tuŝetis.

Duklavara klaviceno (Berlino 1792) de Oesterlein troviĝas kiel daŭra pruntodonaĵo de la Sing-Akademie zu Berlin en la Muzikinstrumento-Mumuzeo je Berlino. Ĝi devenas el la posedaĵo de Carl Friedrich Zelter, kaj supozeble Felix Mendelssohn Bartholdy uzis ĝin por la unuafoja rea prezentado de la Mateo-Pasiono de Johann Sebastian Bach post ties morto en 1829 en la kantakademio. Ekde la instrumento Mendelssohn Bartholdy direktis la prezentadon.

Referencoj
----------

1. ↑  Ernst Ludwig Gerber: *Neues historisch-biographisches Lexikon der Tonkünstler*, 3. Theil, Leipzig 1813, Spalte 606 f. in: Gottfried Eberle, Michael Rautenberg: *Die Sing-Akademie zu Berlin und ihre Direktoren. Musikinstrumente der Sing-Akademie zu Berlin und ihrer Direktoren. Versuch einer Bestandsaufnahme.* (von Konstantin Restle). Staatliches Institut für Musikforschung Preußischer Kulturbesitz, Berlin 1998, S. 66
2. ↑  Meyers Konversations-Lexikon, Autorenkollektiv, Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig und Wien, 4. Auflage, 1885-1892, 9. Band, S. 817 - Klavier (Geschichtliches, Klavierspiel)
3. ↑  Gottfried Eberle, Michael Rautenberg: *Die Sing-Akademie zu Berlin und ihre Direktoren*, S. 65-69

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 271782
 |
**Józef Garliński**, pseŭdonomo *Long* (naskiĝis la 14-an de Oktobro 1913 en Kievo, mortis la 29-an de Novembro 2005 en Londono) - pola verkisto, historiisto, elmigrinta aganto.

Post renaskiĝo de la pola ŝtato li translokiĝis ene de ties novajn limojn (1920). Lernis en Varsovio, Rakowice, Chyrów, Zakopane. En 1934 finis Gimnazion kaj Liceon je la nomo de Adam Asnyk en Kalisz. Lia patro estris advokatejon en Ostrów Wielkopolski. Józef Garliński soldatservis en Grudziądz kaj en Varsovio studis leĝon.

Dum la dua mondmilito aktivis en konspiro kaj estis gvidanto de Sekureca Fakultato de Ĉefa Komandejo de Pola Enlanda Armeo. Arestita (hitleranoj ne konsciis, kiun ili arestis) kaj sendita al koncentrejo Auschwitz.

Post la milito loĝis en Londono. Tie en 1961 publikigis sian unuan libron *Dramat i opatrzność* (Dramo kaj providenco), premiitan de la Rondo de Enlanda Armeo en Detroit. Liaj laŭvicaj libroj atingis Pollandon ĉefe kiel samizdatoj: en 1968 eldonis *Politycy i żołnierze* (Politikistoj kaj soldatoj), en Pollando samizdate *Przedświt* (Matena krepusko) nur en 1986. Ekde 1975 prezidanto de Asocio de Polaj Verkistoj en Diasporo.

Pro la libro *Oświęcim walczący* (Aŭŝvico batalanta) ricevis premion de Fondaĵo Jurzykowski. Al la plej gravaj publikaĵoj apartenas ankaŭ: *Ostatnia broń Hitlera* (La lasta armilo de Hitler), *Poland*, *SOE ond the Allies* (1969), *Enigma* (1979), *The Swiss Corridor* (1981), *Polska w drugiej wojnie światowej* (Pollando en la dua mondmilito; 1982), *Świat mojej pamięci* (La mondo de mia memoro; rememoroj, 1992).

Li estis membro de Internacia Aŭŝvica Konsilio kaj de Asocio de Polaj Verkistoj. Membro de Pola Scienca Societo en Diasporo (de1982).

Ŝia edzino estis irlandanino - Eileen Frances Short-Garlińska. Lia filo Jarosław estis la unua poldevena profesoro en Eton College.

* Kategorio Józef Garliński en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 416990
* GND: 119042142
* LCCN: n80001233
* VIAF: 49225928
* ISNI: 0000 0001 2131 8147
* LIBRIS: 271889
* SUDOC: 02688206X
* BNF: 11904153p
* NLA: 36272438
* BIBSYS: 90168031
* NKC: jn20020717660
 |
**József Kollár** [jOĵef kolAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kollár József** estis hungara arkitekto. Lia origina familia nomo estis *Kohn* [kOn] ĝis 1892.

Domo en Budapeŝto fare de József Kollár
József Kohn naskiĝis la 18-an de decembro 1869 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la 8-an de julio 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Kollár devenis el juda familio. Li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1894. Post siaj studoj li laboris en firmao de Henrik Schmahl. En 1900 li malfermis komunan arkitekturan atelieron kun Sámuel Révész. Ili laboris kune ĝis la 1-a mondmilito, en tiu periodo ili projektis 150 konstruaĵojn. Kollár en 1919 katolikiĝis, poste li forlasis la arkitekturon. Li havis edzinon.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* pluraj domoj en Budapeŝto, inter ili propra domo (1911)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Kollár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 688402
 |
**Johann Friedrich Alberti** (\* 11-a de januaro 1642 en Tönning, Schleswig; † 14-a de junio 1710 en Merseburg) estis germana orgenisto kaj komponisto.

Sian edukadon li ricevis en Lepsiko ĉe Werner Fabricius kaj en Dresdeno ĉe Vincenzo Albrici. Poste li laboris kiel katedralorgenisto en Merseburg ĝis sia eksiĝo en la jaro 1698, kaŭze de paralizo de sia dekstra mano sekve de apopleksio.

Pro tio oni dungis lian lernanton Georg Friedrich Kauffmann kiel substituanto, kiu post la morto de Alberti sukcedis tiun kiel princa saksa merseburga kortega kaj katedrala orgenisto ĉe la kortego de la duko de Saksio kaj la katedralo de Merseburg.

Alberti kreis ĥoralpreludojn kaj ĥoralmuzikigojn samkiel diversajn sakralajn kantaĵojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Johann Friedrich Alberti en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Eintrag in der ADB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 197317
* GND: 102509654
* LCCN: n97016871
* VIAF: 71660015
* ISNI: 0000 0000 8151 8901
* SUDOC: 252679997
* BNF: 148284116
* MBA: 28f53e29-5c3a-4a4a-8de7-8259d13408b2
* NKC: xx0048967
* BNE: XX5637088
 |
**BAJNÓCZY József** [bajno'ci] estis hungara militgvidanto, kolonelmajoro. Li naskiĝis la 27-an de februaro 1888 en Szinérváralja kaj mortis la 12-an de junio 1977 en Pilismarót.

Biografio
---------

József Bajnóczy en 1908 li iĝis leŭtenanto en Akademio Ludovika. Inter 1912–1914 li finis la militakademion. Dum la unua mondmilito li ricevis la rangon de kapitano. Post la Kalistefa revolucio li servis en la Ruĝa Armeo, poste ĝis 1923 li estis militdelegito en Prago, ĝis 1924 fakreferanto en Sofio. Inter 1931 kaj 1933 li estis profesoro en la militakademio. La 1-an de majo 1937 li iĝis generalo. Inter 1939–1941 li estis komandanto de la militkorpo 6-a. Ekde 1-a de novembro 1941 ĝis aprilo de 1944 li estis vicĉefo de militŝtabo, intertempe la 1-an de majo 1942 oni nomumis lin kolonelomajoro. Oni pensiumis lin la 1-an de julio 1944.

Verkoj pli gravaj
-----------------

* *A császári és királyi 71. hadosztály 50 napos mozgó hadműveletei a román háború kitörésétől Erdély visszafoglalásáig, 1916. aug. 27. okt. közepéig* (Bp. 1932).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio József Bajnóczy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Józef Kremer** (naskiĝis la 22-an de februaro 1806 en Krakovo, mortis la 2-an de junio 1875 samloke) – pola filozofo, estetikisto, historiisto pri arto, pioniro de psikologio.

Vivo
----

Filo de tajloro Joseph Kremer (1769-1848) el Opava kaj Maria Anna Erb (1769-1828) devenanta de riĉa nobela familio el Karlsbad. Frekventis gimnazion al Sankta Anna en Krakovo, de 1823 studis filozofion kaj juron ĉe Jagelona Universitato. Post magistriĝo edukiĝis en Berlino, Heidelberg kaj Parizo (1828-1830). En Berlino aŭdis lekciojn de Hegelo, Schleiermacher, Ritter, Gans kaj von Savigny, en Heidelberg - i.a. de Thibaut. Dum plua studado en Parizo frekventis lekciojn de Say, Guizot kaj Villemain. Partoprenis novembran ribelon (vundita en venka batalo de Grochów). De 1847 lekciis filozofion ĉe JU, kaj de 1853 estetikon kaj historion pri arto en krakova Akademio de Belartoj. En la jaroj 1865-1866 oficis kiel dekano de Filozofia Fakultato, kaj en la jaroj 1870-1871 rektoro de JU. Membris al belartaj kaj sciencaj asocioj en Krakovo, Vilno, Varsovio kaj Poznań. En 1872 kunkreis Akademion de Scipovoj (Akademia Umiejętności), kie estis direktoro de Historia-Filozofia Fakultato, prezidanto de Filozofia Komisiono, membro de Komisiono pri Historio de Arto kaj Arkeologia Komisiono.

Kreemo
------

Laboraĵojn de Kremer kolektis kaj eldonis en 12 volumoj Henryk Struve (Warszawa 1877-1880). Kremer estas pioniro de scienca okupiĝado pri psikologio en Pollando: faris sisteman dividon de psikologiaj aperaĵoj je konsciaj kaj nekonsciaj kaj antropologion komprenis kiel sciencon pri ilia reciproka rilatado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Józef Kremer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Józef Kremer - bibliografio rete


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392855
* GND: 131877003
* LCCN: nr92016996
* VIAF: 30682793
* ISNI: 0000 0000 7146 7733
* NKC: js2008480009
 |
**Inspector Gadget** (trad. Inspektisto Gadget) estas komputilanimacia televidserio kaj sekvo al la samnoma 1983 serio. DHX Media kreis ĝin. 26 epizodoj anonciĝis je la 11a de junio, 2013. Ĝi unue disvastiĝis en Boomerang en Francujo, je la 3a de januaro, 2015, kaj en Teletoon ĉe Kanado je la 7a de septembro, 2015. Je la 27a de marto 2015, ĝi aperis en Netflix ĉe Usono, kaj poste ĉe aliaj landoj.

Enhavo
------

### Intrigo

Doktoro Claw, la estro de la malbon-organizaĵo MAD, estas kaptita de glacimonto ĉe Antarkto. Kiam lia nevo, Talon, trovas lian ganton, la Doktoro faras novajn projektojn. La polica sidejo postulas ke Inspektisto Gadget malemeritiĝu batali kontraŭ li denove. Bonŝance, Penny, nun 15-jara, kaj ŝia hundo, Brain, denove povas helpi je Gadget, precipe ĉar ili nun estas oficialaj agentoj.

### Aranĝo

Malkiel la originala serio, ĉiu epizodo nun havas du 11-minutajn rakontojn, anstataŭ unu 22-minutan. Ankaŭ, ne estas mesaĝoj pri sekureco.

Voĉoj
-----

* Ivan Sherry: Inspektisto Gadget
* Tara Strong: Penny
* Scott McCord: Brain, Profesoro von Slickstein
* Martin Roach: Doktoro Claw
* Lyon Smith: Talon
* Derek McGrath: Ĉefo Quimby

MAD-a Kato ne havas voĉiston. Anstataŭe, ĝeneralaj kataj sonoj estas uzataj.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-09-28. Alirita 2021-09-28.
5. ↑
6. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo Arkivigite je 2021-09-27 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
* Paĝo ĉe IMDb


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Televido |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 739512
 |
**Johann Friedrich von STRUENSEE** (naskiĝinta la 5-an de aŭgusto 1737 en Halle, mortinta la 28-an de aprilo 1772 en Kopenhago) estis germana medicinisto kaj reformpolitikisto aktiva en Danujo. Lia frato Gustav von Struensee estis prusa ministro.

Vivo
----

Struensee iĝis municipa ĉefkuracisto en Altona kaj akompanis la junan reĝon Kristiano la 7-a dumvojaĝe. Tiel li gajnis la konfidon de li kaj poste ankaŭ de ties neglektita edzino Karoline Mathilde. Ŝi iĝis komence de 1770 lia amatino. Havante influegon sur la reĝan paron Struensee, kiu nomumitis en majo konferenca konsilisto kaj voĉleganto de la reĝo kaj kabinetsekretario de la reĝino, forsendis la ĝistiamajn favoritulojn de la reĝo, ĉefe la grafon Conrad Holck. Lin anstataŭis Enevold Brandt. Devis foriri ankaŭ ĉefministro Johann Hartwig Ernst von Bernstorff kaj je la fino de 1770 abdikis ĉiuj ŝtataj konsilianoj. Krome la politike neinteresiĝanta kaj mense handikapita reĝo donis al Struensee la plenpovon fari kabinetordonojn sen reĝa subsigno. En julio 1771 li nomumitis sekreta kabinetministro kaj grafiĝis.

Koncerne la eksteran politikon li klopodis malpligrandigi la influon de Rusio kaj teni striktan neŭtralecon kontraŭ Svedujo. Koncerne la internan politikon li orientiĝis pri la klerisma despotismo de la prusa reĝo Frederiko la Granda. Ekfloris metiadoj kaj edukado kaj bonstato nova senteblas. Ordigitis la financoj, reduktitis la impostoj, liberigitis komercado kaj industrio, gajnis novajn rajtojn la etkamparanoj malliberaj, mildigitis cenzuro kaj punleĝoj, malpermesitis torturo kaj reorganizitis ĉiuj branĉoj administraj. Sed impulsiĝema Struensee en ĉio tia li agis tro rigore senrespekte kaj rapide. Li malamikiĝis kun kvazaŭ ĉiuj lokaj elstaruloj kaj provokis la popolon per repuŝo de la dana lingvo. Ankaŭ la ortodoksa kaj naciema klerikaro tre malŝatis tion. Krome la adulta rilato kun la reĝino, kiu naskis en la 7.7.1771 filinon Luise Augusta (praavino de la lasta germana imperiestrino Auguste Viktoria) skandalegis.

#### Komploto

Sub la gvidado de la antaŭa favoranto, grafo Schack Carl von Rantzau, la duonpatrino de Kristiano, Juliane von Braunschweig-Wolfenbüttel, la tronheredanto Frederiko kaj la kabineta sekretario Ove Høegh-Guldberg iĝis komploto kontraŭ Struensee. En la nokto al la 17.1.1772 ili perforte eniris la dormĉambron de la reĝo kaj igis lin subsigni la arestordonon de Struensee, de la reĝino kaj de Brandt. Poste Struensee akuzitis pri intenco abdikigi la reĝon, misuzo de plej supra politikpotenco kaj pri malmorala rilato kun la reĝino. Post kiam publike konfirmitis la amrilato Struensee estis kondamnita en la 6.4. kaj kruele ekzekutita en la 28.4. Pri lia sorto verkis dramojn Michael Beer kaj Heinrich Laube.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 19. Lipsiae 1909, p. 132-133, (tie ĉi interrete)

* Kategorio Johann Friedrich Struensee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Józef Toczyski** (naskita en 1828, mortis la 5-an de aŭgusto 1864 en Varsovio) – sekciestro de Trezora Fakultato ĉe Nacia Registaro.

Vivo
----

Engaĝita kiel librotenisto en administracio pri ŝoseoj. Li estis librotenisto en Agrikultura Societo de Kongresa Pollando. En 1846 ekstaris ĉe miita juĝejo pro komplota agado kaj kun verdikto el 1848 ekziligita al Siberio por 7 jaroj. Post eksplodo de la Januara Ribelo kontraŭ Rusia Imperio sur posteno de kontrolrespondeculo de Trezora Fakultato en la registaro de Karol Majewski. Ankaŭ plenumis funkcion de kontrolisto de Ĉefa Kasejo establita en la Fakultato de Trezoro. De decembro Toczyski estis direktoro de la Fakultato en la registaro de Romuald Traugutt. La 29-an de januaro 1864 arestita, estis malliberigita en 10-a Pavilono de Varsovia Citadelo. La 5-an de aŭgusto 1864 estis pendumita sur deklivoj de la citadelo kune kun Romuald Traugutt, Roman Żuliński, Rafał Krajewski kaj Jan Jeziorański.

Bibliografio
------------

* Stefan Kieniewicz, *Warszawa w powstaniu styczniowym* (Varsovio en la januara ribelo), Varsovio 1983.
* Franciszka Ramotowska, *Tajemne państwo polskie w powstaniu styczniowym 1863-1864. Struktura organizacyjna* (Sekreta pola ŝtato en la januara ribelo 1863-1864. Organiza strukturo) parto 1-2, Varsovio 1999-2000

* Kategorio Józef Toczyski (januara ribelo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615934
* VIAF: 2047151778207618130000
 |
**József Képessy** [jOĵef kEpeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Képessy József Antal** estis hungara juristo, bilardisto, atleto. Lia nobela antaŭnomo estis *bélteki*, lia samnoma patro estis József Képessy.

József Képessy ĉirkaŭ 1942
József Képessy naskiĝis la 14-an de decembro 1863 en Törökbecse (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Novi Beĉej en Serbio), li mortis la 13-an de junio 1943 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Képessy akiris juran diplomon, dum lernado li ankaŭ estis sportisto, eĉ li apartenis al la unuaj hungaraj sportistoj. Li estis kuristo kaj altosaltisto. En 1897 li apartenis al fondintoj de sportklubo en Budapeŝto. Dum 9 jaroj li estis prokuroro de la klubo. Baldaŭ li estis bilardisto, membro de la hungara elektita taĉmento. Li edziĝis dufoje en 1907 kaj 1938. Depost la 1-a mondmilito kaj Granda Depresio li plene malriĉiĝis, sed kiel vera sportisto li neniam rezignis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Képessy (bilardisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701014
 |
**Johann FUST** (ĉ. 1400 - 30-a de Oktobro 1466) estis unu de la unuaj germanaj presistoj.

*Psalterium Benedictinum*, 1459, estas famkonata verko de Johann Fust kun Peter Schöffer.
Ne estas klara pruvaro pri la teorio ke Johann Fust estis oraĵisto, sed ŝajnas klare ke li eble estis monpruntisto aŭ bankisto. Pro sia konekto kun Johannes Gutenberg, oni konsideris lin foje inventisto de la presmaŝino, profesoro, same kiel partnero de Gutenberg. Kelkaj fakuloj konsideras lin lia mecenato kaj bonfaranto, ĉar li komprenis la valoron de la malkovro de Gutenberg kaj havigis al li la rimedojn por realigi ĝin. Tamen aliaj montris lin kiel spekuladisto kiu profitis de la necesoj de Gutenberg kaj ŝtelis el li la profitojn de lia invento.

Johann Fust pruntis al Gutenberg dufoje 800 guldenojn kontraŭ garantidono sur la presejo. Fust iĝis asociito de la talentita Peter Schöffer, kiu konis la sekretojn de la "nigra arto", ĉar li estis disĉiplo de Gutenbergo. Bedaŭrinde tiu ĉi havis financajn problemojn kaj perdis dum proceso kontraŭ Fust preskaŭ sian tutan presmaterialon en la jaro 1455.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Fust en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800495
* GND: 118838881
* LCCN: n88297844
* VIAF: 88647567
* ISNI: 0000 0000 7818 7742
* SUDOC: 163695318
* ULAN: 500332664
* NKC: ola2008452355
* BNE: XX4714594
 |
La ***Kajeroj el malliberejo*** (itale *Quaderni del carcere* [kŭaderni del karĉere]) estas la kolekto de observoj, tekstoj kaj notoj, kiujn Antonio Gramsci povis verki dum sia ok jaroj de politika malliberigo sub la diktatora reĝimo de Benito Mussolini, de februaro 1929 ĝis 1935, kiam la reĝimo kondiĉe liberigis lin surbaze de malbona sano.

Baziĝinte sur tri mil paĝoj de historio kaj analizo en la tridek kajeroj de Gramsci, kiujn oni kontrabandis el malliberejo dum la 1930-aj jaroj, la unua eldono de l’ eseoj estis publikigitaj laŭ tema ordo inter 1948 kaj 1951. La *Quaderni del carcere* ("Kajeroj el malliberejo") grande sensaciis en la fakoj de politiko, kulturo, filozofio kaj aliaj sociaj sciencoj de l’ Italio post la dua mondmilito. Oni eldonis en 1975 pioniran kritikan eldonon, kun preciza kronologia rekonstruo, kiun redaktis la forpasinta itala filozofo Valentino Gerratana.

La unua eldono de Giulio Einaudi
--------------------------------

Unu el la postmilitaj prioritatoj de la Itala Komunisma Partio estis la publikigo de la verkoj de Gramsci. La gvidantaj pensistoj de la partio kopiis, legis kaj konsideris la tekstojn dum la 1940-aj jaroj, kiam ili laboris strukturigi la multampleksajn kajerojn por libropublikigo. Al Felice Platone, iama redakcia kunlaboranto de Gramsci antaŭ sia aresto kaj malliberigo, ili atribuis la ĉefan redaktan respondecon.

Artikolo de Platone en la aprila 1946-a numero de la revuo *Rinascita* ("Renaskiĝo") provizas precizan fizikan priskribon de la Gramsciaj kajeroj kaj klarigas ilian eksterordinaran kulturan gravecon. La artikolo estas interesa por la kvalito kaj kvanto de informo, kiun ĝi havigas: la eseo tamen montras iun faktkonflikton koncerne la realan konceptan laboron de la Gramscia sistemo, ĉar laŭ Platone, la ĉefa temo de la kajeroj estas la historio de italaj intelektuloj.

Tiu ĉi deklaro ne respondas al la realaj intencoj de Gramsci: en siaj kajeroj, neniu subordigo ekzistas inter unu subjekto kaj alia; tute malsamaj temoj estas kunordigitaj per la starigo de egalaj rilatoj. Esploradi la pensojn de italaj intelektuloj sendube havis apartan signifon por la konsideradoj de Gramsci, sed rigardi ĉi tiun temon kiel la "centra fadeno de la tuta laboro de la Kajeroj kunportas la riskon de entute reduktantan takso de la tasko al kiu Gramsci sin aplikis kaj de la rezultoj al kiuj li alvenis."

Notoj
-----

1. ↑  V. Gerratana, *Problemi di metodo* ("Problemoj de metodologio"), Editori Riuniti, 1997, p. 59. ISBN 978-8835941897.

* Kategorio Kajeroj el malliberejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**ANTALL József** [antal joĵef] (Oroszi, 28-an de marto 1896 – Budapeŝto, la 24-an de julio 1974) estis hungara juristo, oficisto, politikisto (FKGP). Li estis en 1945-53 parlamentano, en 1945-46 ministro pri rekonstruado. Li estis patro de József Antall, unua ĉefministro post la komunista regado. Al li estas ligata en Hungario la kalkulado de la hungara vivminimumo.

Biografio
---------

Li estis kunfondinto de la Sendependa Etbienula Partio (Független Kisgazdapárt) en 1931. Dum la dua mondmilito, li laboris kiel komisaro de registaro pri rifuĝintoj ekde 1939. Li multe helpis la rifuĝintojn, kunlaboris kun la pola kaj hungara kontraŭstaraj movadoj. Li abdikis post la germana okupado de Hungario en 1944, kiam arestis lin la Gestapo. Post la milito, li estis komisaro de registaro, kaj poste ministro pri rekonstruado en la Tildy-registaro kaj parte en registaro de Ferenc Nagy en 1945-46, poste ĝis 1948 li estis partia direktoro de la FKGP. Dum mallonga periodo, li estis komisaro de registaro de la Hungara Ruĝa Kruco. Li iĝis en 1949 denove parlamentano, en la unua unupartia parlamenta elekto, kiel unu el la kunlaborantaj etbienulaj politikistoj. Li plenumis la parlamentan ciklon ĝis 1953.
Dum la hungara revolucio de 1956, li partoprenis en reorganizo de la Sendependa Etbienula Partio.

Oni nomumis post li straton en 1981 en Varsovio, en 1991 ricevis postmortan distingon de Jad Vaŝem, samtempe kun Raile Jakab.

Notoj
-----

1. ↑  József Antall - Jad Vaŝem website (angle)

* József Antall (pli maljuna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio József Antall (pli maljuna) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Laux** [jOĵef laŭks], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Laux József** estis hungara drumisto pri ŝlagroj kaj ĵazoj, eldonisto. Lia unua edzino estis Anna Adamis.

József Laux naskiĝis la 8-an de majo 1943 en Budapeŝto, li mortis la 6-an de aŭgusto 2016 en Budapeŝto.

Laux en 1970 kun Omega (dekstre la unua)

Biografio
---------

József Laux jam frue aliĝis al pluraj orkestroj, ekzemple en 1960 al Benkó Dixieland Band. Post 2 jaroj li estis fondinta membro de Omega (rokgrupo). En 1971 li same partoprenis en fondo de Locomotiv GT. Depost 1976 li disidis kaj vivis en Los Anĝeleso. En 1985 li revizitis Hungarion, poste plurfoje, fine li relokiĝis al Budapeŝto. Li fondis eldonejon, krome ŝatokupan orkestron. Li ricevis premiojn inter 1971-2008. Li eksedziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis po unu filojn. Li mortis pro kormalsano.

Elektitaj ŝlagroj
-----------------

* Kék farmer (tekstopoeto kaj ankaŭ kunkomponisto)
* Mindig magasabbra (tekstopoeto)
* Csak az jöjjön (tekstopoeto kaj ankaŭ kunkomponisto)

Lia komponaĵo
-------------

* aŭdebla

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* Arkivigite je 2021-07-29 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Laux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 659963
* VIAF: 85859034
* ISNI: 0000 0000 5851 2907
* MBA: d084e7c9-ebaa-47d9-ab64-76968acd737d
* NKC: xx0084475
 |
**Johann Georg BÜSCH** (naskiĝinta en la 3-a de januaro 1728 en Altenmedingen, mortinta en la 5-a de aŭgusto 1800 en Hamburgo) estis germana teologo, publicisto kaj nacia ekonomikisto.

Vivo
----

Büsch studis en Göttingen teologion kaj iĝis en la 1754-a jaro profesoro pri matematiko ĉe la hamburga Akademia gimnazio. Krome li deĵoris ekde 1667 ĉe la de Komerca konsilisto Wurmb fondita Hamburga Komercakademio. Ties estradon li plenumis (kune kun la geografo kaj amiko Christoph Daniel Ebeling) de 1772 ĝismorte.

Meritis Büsch pri la evoluo de bankoj kaj asekurkompaniado. Liaj skribaĵoj pri mona cirkulo kaj mona politiko donis siatempe gravajn instigojn al politikistoj. Sur tiuj ĉi kampoj Büsch estis kvazaŭ pioniro den Germanujo destinite de pensado memstara kaj praktika. Li pli lernis el spertoj ol el libroj.

Per siaj skribitaĵoj pri komercsciencoj Büsch preparis la instalon de moderna entreprenekonomiko kaj subtenis samtempe la leĝarojn komercan, tratan kaj maran. Li engaĝiĝis en la reformado de la hamburga subtenadsistemo de malsanuloj kaj malriĉuloj (*Armenordnung* de 1788).

Büsch kunfondis la klubon *Patriota Societo de 1765* estante amiko de Friedrich Gottlieb Klopstock kaj Johann Albert Heinrich Reimarus. Koncerne la nacian ekomonion Büsch konsentis kun la merkantilistoj. Tamen troviĝas en liaj eseoj jam ideetoj pri la postaj evoluoj, aparte pri la leĝo de David Ricardo pri la baza pensio kaj la leĝo de Johann Heinrich von Thünen pri la agrikulturaj sistemoj.

Verkoj
------

* Ges. Werke, 16 Bde. Wien 1813-18
* Abh. v. d. Geldumlauf, Hamburg 1780
* Handlungs-Bibl. (mit C. D. Ebeling), ebenda 1784-97
* Theoret.-prakt. Darst. d. Handlung in deren mannigfaltigen Geschäften, ebenda 1792
* Üb. d. Gang meines Geistes u. meiner Tätigkeit (Selbstbiogr.), ebenda 1794, = Erfahrungen, T. 4
* Schrr. hist. math. u. techn. Inhalts (Baukunst, Fortifikationslehre); ausführt Verz. b. Schröder I, 1851, S. 443-57.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Johann Georg Büsch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Informoj pri Johann Georg Büsch en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Biografio ĉe NDB
* Vikifontaro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520591
* GND: 104327952
* LCCN: n80125244
* VIAF: 76752134
* ISNI: 0000 0001 0918 043X
* LIBRIS: 321990
* SUDOC: 073981923
* BIBSYS: 1068495
* NKC: mzk2009528274
 |
**József Beszédes** [jOĵef besEdeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beszédes József** estis hungara inĝeniero, hidrologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio.

József Beszédes
József Beszédes  naskiĝis la 12-an de februaro 1787 en Hungara reĝlando, en Magyarkanizsa (nuntempa Kanjiĵa en Serbio). Li mortis la 28-an de februaro 1852 en Dunaföldvár.

Skulptaĵo de József Beszédes en Siófok
Skulptaĵo de József Beszédes en Dunaföldvár

Biografio
---------

József Beszédes frekventis lernejojn en Eger kaj Pest (urbo). Li komencis sian karieron en 1813 kaj li laboris en diversaj lokoj. En 1827 li laboris en fervojo al Graz, kie li solvis problemojn de rojoj minacantaj la fervojon. Li kune ŝipadis laŭ la suda parto de Danubo kun István Széchenyi, kie li iniciatis reguligadon de Fera Pordo. En 1836 li faris planon pri nuligo de marĉoj ĉirkaŭ Berettyó. Li iniciatis ankaŭ kanalon inter Danubo-Tiso.

Verkaro (elekto)
----------------

* reguligado de Sió kaj la proksimaj riveretoj (1816–1825)
* kontraŭinundaj digoj de Danubo en ĉirkaŭaĵo de Baja (1820–1825)
* la unua hungara industria kanalo ĉe Arad

Memorigiloj
-----------

* skulptaĵoj en Siófok kaj Dunaföldvár
* ponto ĉe Dunaföldvár
* muzeo en Siófok
* lernejo en sia naskiĝurbo

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* biografio
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio József Beszédes en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**József Asbóth** [jOĵef aŝbOt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Asbóth József** estis hungara tenisisto, trejnisto.

József Asbóth naskiĝis la 18-an de septembro 1917 en Szombathely, li mortis la 22-an de septembro 1986 (laŭ alia informo la 11-an de septembro 1986) en Munkeno.

Biografio
---------

József Asbóth inter 1935–1956 estis tenisisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono 28-foje inter 1939-1956 unuoble, virduope, variduope aŭ teame, dum li apartenis al la hungara nacia teamo 37-foje. Li estis la unua en Roland Garros en 1947. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto en Munkeno. Li ricevis ŝtatan premion en 1948.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo A, poste serĉu la nomon!)

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio József Asbóth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820707
 |



* Portalo pri Biografio
**József Loczka** [jOĵef locka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Loczka József** estis hungarlandana kemiisto, mineralogo. Lia filo estis Alajos Loczka.

József Loczka  naskiĝis la 14-an de marto 1855 en Hungara reĝlando en Németpróna (nuntempa Nitrianske Pravno en Slovakio). Li mortis la 8-an de marto 1912 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Loczka apartenis al ia minoritato de Hungario. Li frekventis bazlernejon en sia naskiĝloko, poste gimnaziojn diversloke en Supra Hungarujo, (ekde 1875) universitatojn en Budapeŝto kaj Vieno. Inter 1882 kaj 1912 li laboris en Hungara Nacia Muzeo, kie li analizis diversajn objektojn, eĉ arkaikaĵojn. Li okupiĝis precipe pri konsistaĵoj de mineraloj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Ásvány-chemiai vizsgálatok* (1884)
* *Hazai bronzkori tárgyak vegyelemzése* (Kemia analizo de la enlandaj bronzaj iloj), (1889, ankaŭ germane)
* *A gyémántról* (Pri la diamanto), (1898) - tradukaĵo
* *Eine kleine Spritzflasche* (1898)
* *Az ókorban használt fémek* (Metaloj uzitaj pratempe) (1899) - tradukaĵo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto



* Kategorio József Loczka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***La Siria Fianĉino*** (hebree: ***Kala Ha-Surit, Ha***) estas filmo (2004) de reĝisoro Eran Riklis.

Historio
--------

Post la Sestaga milito en 1967, 17 mil druzoj, kiuj loĝis dum jarcentoj en la Golanaj Altaĵoj, subite trovis sian vivon rompita kaj siajn familiojn dividitaj per nepasebla landlimo. Depost tiu dato, la druzoj de Golano rigardas sin kiel Sirianojn sub israela okupacio. Ili ne intermiksiĝas kun Israelanoj, rifuzas ricevi israelajn pasportojn, kaj loĝas en siaj propraj vilaĝoj. Kunlaboraĵo franca/germana/israela, *La Siria Fianĉino* rakontas la historion de unu familio dum ili preparas ĉeesti la edziniĝo de sia filino ĉe la limo. Ĝi estas korŝira dramo, kiu ne elektas flankon, sed provas prezenti la politikan konflikton de la regiono laŭ homan vidpunkto.

Mona (Clara Khoury), juna druzino estas fianĉino de siria televid-stelo Tallel (Derar Sliman) el Damasko, viro, kun kiu ŝi neniam konatiĝis. Pro tio, ke nek Sirio nek Israelo agnoskas la alian, post kiam la fianĉino transpasos la limon en Sirion, ŝi neniam rajtos reveni en Israelon, kaj la tago de ŝia edziniĝo, kutime tago de granda ĝojo, povas esti unu el la plej malĝoja. Kvankam la filmo rakontas tristajn realaĵojn pri la politika situacio en Mezoriento, ĝi ankaŭ estas historio kun sociaj kaj kulturaj konsekvencoj. Amal (Hiyam Abbas), fratino de Mona, estas seneliriĝinta en malĝoja edziĝo. Ŝi volas vizitadi Universitaton de Ĥajfo, sed estas malhelpita de ŝia edzo Amin (Adnan Trabshi), kiu timas perdi la vizaĝon en la vilaĝo kaj fordoni sian regadon super ŝi.

Hammed (Makram Khoury) la patro de Mona, Sirio-favoranta agitanto konata de la israela polico, estas malpermesata vojaĝi al la limo por adiaŭi sian filinon. Li sentas rankoron kaj rifuzas bonveni sian filon Hattem (Eyad Sheety) kaj lian rusan edzinon ĉe ilia reveno de Moskvo, ĉar tiu rompis la familian tradicion kaj foriris antaŭ ok jaroj. Alia filo, Marwan (Ashraf Barhom), aferisto, estas bonvenata de la familio sed estas malakceptata de kolera eks-koramikino, franca laboristino ĉe la Ruĝa Kruco (Julie-Anne Roth), kiu laboras en la vilaĝo.

Dum tiuj konfliktoj kirliĝas sub la surfaco, la situacio plie absurdiĝas, kiam la edziniĝo estas minacata de burokrata malcedemo ĉe la limaj kontrolpunktoj inter Israelo kaj Sirio. Laŭ israelaj reguloj, la paspermeso de Mona devas esti stampita, kiam ŝi eliras; laŭ siriaj reguloj, ĉiu, kiu tenas paspermeson kun israela stampo, ne rajtas eniri Sirion. Nek israelaj nek siriaj doganistoj ŝajnas scii, kion fari, kaj la fianĉino kaj fianĉo restas en nenieslando, devigitaj komuniki per megafonoj premitaj kontraŭ ŝlositaj pordegoj.

Premioj
-------

* 2004 Montréal World Film Festival, "*Grand Prix*" (Plej bona filmo) - Eran Riklis
* 2004 Flanders International Film Festival, "*Plej bona enscenigo*"
* 2004 Locarno International Film Festival, "*Premio de la ĉeestantaro*"
* 2005 Bangkok International Film Festival, "*Golden Kinnaree Award*" (Plej bona filmo)
* 2005 European Film Award nominacio, "*Plej bona aktorino*" - Hiam Abbass

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kala Ha-Surit, Ha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝaro
**József Bokor** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokor József** estis hungara altlerneja instruisto.

József Bokor naskiĝis la 19-an de junio 1843 en Kadarkút, li mortis la 11-an de junio 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Bokor frekventis mezlernejojn en Csurgó kaj Pápa, poste li studis teologion en Pest (urbo) (1863-1865), fine li akiris diplomon en 1866 en Kalvinana Teologia Akademio. Post siaj studoj li estis edukisto, inter 1868-1885 li instruis en Kalvinana Teologia Akademio de Sárospatak. En 1884 li akiris plian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj en la sekva jaro li translokiĝis al Budapeŝto instruis plu en la Universitato de Budapeŝto. Krom la instruado li redaktis revuojn, eĉ leksikonojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A vallás és tudománya. Tanári székfoglaló* (1871)
* *A középiskola eszménye* (1874)
* *A társadalom befolyása az államra* (1886)
* *Hit és tudomány* (1902)
* *A kálvinizmus erőssége* (1910)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Bokor (instruisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679478
 |
**József Beély Fidél** [jOĵef bEli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beély Fidél József** estis hungara pastro (benediktano), profesoro, instruisto, esteto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1839).

József Beély Fidél
József Beély Fidél  naskiĝis kiel *Briedl Fidél József* la 5-an de julio 1807 en Székesfehérvár. Li mortis la 20-an de junio 1863 en Kőszeg.

Biografio
---------

József Beély Fidél frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste lernis teologion en Pannonhalma, filozofion en Győr. Li pastriĝis en 1830, sed pro malsano li eklaboris post 2 jaroj en Bakonybél, kie li instruis kaj faris bibliotekan laboron. Inter 1833–1834 li vojaĝis en Habsburga Imperio. En 1855 li iris al Kőszeg, kie li ĝismorte gvidis la abatejon kaj la gimnazion.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Költészeti képek* 1837–38
* *Alapnézetek a nevelés és leendő nevelő s tanítóról, különös tekintettel a tan történeti viszontagsága s literaturájára* 1848

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* 

* Kategorio József Beély Fidél en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Reinaldo Frederiko GEYER** /Rej'nałdu frede'riku 'gajaR/ (pseŭdonimo *Alcaime*) naskiĝis en 1885 kaj mortis en Santa Cruz do Sul en 1964, malgraŭ "Enciklopedio de Esperanto" diras ke li mortis antaŭ 1930. Li estis kuracisto, anarĥisto kaj brazila esperantisto en frua 20-a jarcento en Porto-Alegro. Li studis medicinon en Rio de Janeiro kaj, post diplomiĝo, estis estro de sektoro pri serologio de Instituto Oswaldo Cruz kaj poste docento de Faculdade de Medicina e Farmácia do Rio Grande do Sul, kie laboris pri infektologio.

Li publikis kelkajn artikolojn en lokaj revuoj pri Esperanto kaj en Esperanta gazetoj pri Brazilo jam ekde la fino de 19-a jarcento. Redaktoro de Brazila Revuo Esperantista, unua prezidanto de Brazila Ligo Esperantista (nuna Brazila Esperanto-Ligo). Li ankaŭ verkis en gazeto A Guerra Social en Rio de Janeiro kaj estis redaktoro de anarĥisma revuo "A Luta" de 1906 ĝis 1912.

En 1906 li estis unu el la fondantoj kaj unua sekretario de Esperanto-Societo Sud-Riogranda. 

Li estis unu el fondintoj de anarĥisma lernejo Escola Eliseu Reclus, kie li instruis ortografion kaj Esperanton. Kiel kuracisto, li estis unu el unuaj homoj en Brazilo, kiuj defendis ke la seksumado ne estu nur pro reprodukto, sed pro plezuro de paro, kaj la uzon de metodoj por eviti gravedecon.

Reinaldo Geyer estis ankaŭ unu el la fondintoj de Casa Masson, tradicia komerca entrepreno de Porto Alegre.

En 1913 li konkuris al katedro pri Patologio, sed ne sukcesis la profesorecon. Kelka tempo post, li estis metita en psikiatria hospitalo kie mortis en 1964. Eble pro tio, Enciklopedio misinformas ke li mortis antaŭ 1930.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25289
 |
**József Bozsik** [jOĵef boĵik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bozsik József** estis hungara futbalisto (mezulo), membro de la hungara orteamo, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.

József Bozsik naskiĝis la 28-an de novembro 1925 en Kispest, li mortis la 31-an de majo 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Bozsik debutis en 1936 en loka klubo de Kispest (baldaŭa Budapest Honvéd FC), kie li ludis ĝis 1962. Intertempe li estis hungara ĉampiono kvinfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1947–1962 resume 101-foje kun 11 goloj. Li estis la unua hungaro, kiu iĝis centulo. En la Somera Olimpiko 1952 lia nacia teamo ricevis ormedalon, post jaro en Londono li venkis por la unua ne-brita nacia teamo, se temas pri venki Anglion hejme. En 1954 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon. Li estis trejnisto de Honvéd en 1966 kaj de nacia teamo en 1974. Lia filo estis trejnisto.

Memorigiloj
-----------

* stadiono en Kispest

Fontoj
------

* WikiTrans

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio József Bozsik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796616
 |



* Portalo pri Biografio
**József Borovnyák** [jOĵef borvnjAk] aŭ **Jožef Borovnjak** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Borovnyák József** estis hungaria katolika pastro, slovena patrioto.

József Borovnyák
József Borovnyák naskiĝis la 9-an de februaro 1826 en Ivanóc (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio nuntempa Ivanovci en Slovenio, li mortis la 19-an de septembro 1909 en Vashidegkút (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cankova en Slovenio).

Biografio
---------

József Borovnyák apartenis al la slovena minoritato de la lando, sed junaĝi li eklernis ankaŭ la hungaran lingvon. Li frekventis gimnazion en Kőszeg, poste seminarion en Szombathely, fine li pastriĝis en 1851. Li komencis sian pastran karieron en Apátistvánfalva, poste en pluraj lokoj, kie vivis slovenoj. Ekde 1862 li abonis slovenajn gazetojn, el tio li lernis la slovenan literaturan lingvon. Li strebis por la slovena aŭtonomio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Jezus moje poslenje* (1860)
* *Veliki katekizmus* (1864)
* *Sztara szlovenszka molitvena kniga* *(preĝlibro, 1864)*
* *Máli politicsni vodnik* (1869)
* *Szvéti Angel Csuvár* (1875)

Memorigiloj
-----------

* busto en Cankova (2002)

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

* József Borovnyák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio József Borovnyák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679549
* LCCN: no2010035201
* VIAF: 108018811
* ISNI: 0000 0000 7740 7512
 |
**MÁTYÁS József** (ma:tja:ŝ) estis hungara pentristo, grafikisto naskita en Ciucani la 27-an de junio 1930 kaj mortinta en Deva la 14-an de januaro 2002. Li estis la patro de grafikisto István László Mátyás.

Biografio
---------

József Mátyás finis la mezlernejon en Miercurea Ciuc kaj artan altlernejon en Kluĵo inter 1950-1956, kie liaj majstroj estis Béla Abodi Nagy kaj Tibor Kádár. Li loksidiĝis en Petroşani, kie li gvidis artistkolonion. En 1971 li translokiĝis al Deva, kie ĝis 1990 li estis mezlerneja desegninstruisto. La artisto donacis en 1996 siajn pentraĵojn al sia naskiĝkomunumo Sânmartin.

Individuaj ekspozicioj
----------------------

* 1958 • Nagybánya
* 1967 • Csíkszereda
* 1973, 1979, 1982, 1987 • Déva
* 1975 • Temesvár
* 1976 • Brassó.
* 2009 - Szolnok
* 2012 - Sânmartin (18 olepentaĵoj, 15 grafikaĵoj)

Elektitaj grupaj ekspozicioj
----------------------------

* 1960 • XXX. Velencei Biennálé, Venecio
* 1980 • Besztercebányai Grafikai Biennálé
* 1989 • Schwetzingen (FRG).

Fonto
-----

* Artportal.hu

* Kategorio József Mátyás (pentristo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)