recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Prislip** ukraine **Присліп,** hungare **Pereszlő** [pereslO], slovake **Prislop** estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Priszlop* [prislop].

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 41′ 34″ N 23° 31′ 46″ O﻿ / ﻿48.69278 °N, 23.52944 °O﻿ / 48.69278; 23.52944 (mapo)Koordinatoj: 48° 41′ 34″ N 23° 31′ 46″ O﻿ / ﻿48.69278 °N, 23.52944 °O﻿ / 48.69278; 23.52944 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 711 m
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 90014
* Telefonprefikso: 03146

Situo
-----

Prislip situas laŭ rojo. Miĵgirja troviĝas je 30 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1642. En 1910 vivis en Pereszlő 1391 loĝantoj (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Prislip. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao kaj sonorilostablo de 1795, en 1968 renovigita

* Kategorio Prislip en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pierre Hector CHANUT** (22a de Februaro, 1601 en Riom – 3a de Julio, 1662 en Livry-sur-Seine) estis civila funkciulo en Aŭvernjo, ambasadoro de Francio en Svedio kaj poste en la Nederlanda Respubliko, kaj ŝtata konsilisto.

Vasterlanggatan 68, kie li gastigis Kartezion en Stokholmo.
Renato Kartezio estis gasto en Stokholmo ĉe Pierre Chanut, kiu tiam loĝis en la strato Västerlånggatan, malpli ol 500 metrojn el la reĝa kastelo *Tre Kronor*. Tie, Chanut kaj Descartes faris observojn per la hidrarga barometro de Torricelli. Defie al Blaise Pascal, Descartes faris la unuan serion de barometraj legaĵoj en Stokholmo por vidi ĉu la atmosfera premo povus esti uzata por antaŭscii la okazontan veteron.

Notoj
-----

1. ↑   A.-P. Faugère, *Journal du voyage de deux jeunes hollandais à Paris en 1656-1658* p. 65.
2. ↑  *Modern meteorology: a series of six lectures: delivered under the auspices of the Meteorological Society in 1878*, 1879, p. 73.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 776460
* GND: 116488182
* LCCN: n00108405
* VIAF: 22275003 100221599, 22275003
* ISNI: 0000 0000 8403 3934
* LIBRIS: 182803
* SUDOC: 050837958
* BNF: 13007929g
* NKC: ntk20201091268
 |
**Philipp RÖSLER** [**fi**lip **r*e*s**la] estis germana politikisto. De 2009 ĝis 2011 li estis ministro pri sano kaj de majo 2011 ĝis decembro 2013 ministro pri ekonomio kaj teknologio en la ministraro dua de Angela Merkel, kaj partiestro de la liberalisma partio FDP.

Philipp Rösler (2013)
Philipp Rösler naskiĝis la  24-an de februaro 1973(nun 1973-02-24) en Khánh Hưng (nuna nomo Sóc Trăng), Vjetnamio, do nun estas 50-jara. Li estis orfo kaŭze de la vjetnama milito kaj en aĝo de naŭ monatoj venis al Germanio, kie familio jam havinta du filinojn adoptis lin. Li kreskis en Hamburgo, Bückeburg kaj Hanovro, post la lernejaj jaroj studis medicinon kaj doktoriĝis.

Inter februaro kaj oktobro 2009 li estis ministro pri ekonomio, laboro kaj trafiko en la regiona registaro de la germania federacia lando Malsupra Saksio, kaj rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro estas ministro pri sano en la federacia registaro de Germanio. Li reprezentas la liberalisman partion FDP, unu el tri partioj kiuj kune konsistigis la registaran koalicion. Ekde 1992 li estas membro de tiu partio, ekde marto 2006 estas prezidanto de la partia landa sekcio en la federacia lando Malsupra Saksio, kaj kiel supre menciite ekde majo 2011 ankaŭ tutlanda prezidanto de sia partio.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 312456
* GND: 123734517
* LCCN: no2009157662
* VIAF: 15686732
* ISNI: 0000 0000 7145 9936
* NKC: jx20120224026
 |
Statuo de Pierre de Montreuil ĉe la fasado de la urbodomo de Parizo
**Pierre de Montreuil** aŭ **Pierre de Montereau** (naskiĝinta proksimume 1200; mortinta la 17-an de marto 1267) estas unu el la malmultaj laŭnome konataj konstruestroj siatempaj. Li validas kiel pioniro de altgotiko.

Vivo
----

Pierre de Montreuil kunlaborus post siaj metilernaj jaroj en Ĉampanjo ekde 1231 ĉe la konstruo de la abatopreĝejo Sankta Denizo. En 1239 menciita kiel majstro, li riglis sur la vasta tereno, troviĝanta tiam ankoraŭ antaŭ la pordegoj de Parizo, de la benediktana abatejo Saint-Germain-des-Prés sub abato Simon (abato ekde 1239 ĝis 1244) la nordan flankon de la klostro per la monaĥomanĝejo kaj starigis tie ekde 1235 iom pli oriente la ununavan, 32 metrojn longan kaj 15 metrojn altan, lumtrafluitan „Chapelle de la Vierge" (Maria-Kapelo). El ĉi tiuj konstruaĵoj, kiuj viktimiĝis per la detruemo de la revoluciuloj fine de la 18-a jarcento de la manĝejo konserviĝis nur la statuo de Childebert (Louvre) el la meza pilastro de la klostroportalo kaj de la kapelo nur kelkaj fragmentoj en la ĝardeneto situanta norde la iama abatopreĝejo same kiel portalo, kiu estas gardata en la Nacia Muzeo pri la Mezepoko de Parizo.

Pro pruvomanko restas dubinde, ĉu Pierre de Montreuil ankaŭ kreis la duetaĝan Sanktan Kapelon ofte atribuata al li, kiu estis konstruata inter 1235 kaj 1248 laŭ komisio de reĝo Ludoviko la 9-a kiel parto de la iama reĝa urba kastelo kaj servis al la konservado de la dornokrono de Kristo. Ankaŭ sen provo oni nuntempe supozas, ke jen aktivis konstruestro el la medio de Robert de Luzarches, arĥitekto de la katedralo de Amiens.

Dun siaj lastaj vivojaroj la majstro laboris ĉe la katedralo Dipatrino de Parizo, kie li finkonstruis la sudan alon de la transversa navo, kies konstruo komenciĝis en 1258.

Krome atribuas al li la palacajn kapelojn de la kasteloj de Vincennes kaj Saint-Germain-en-Laye (ekde 1230 ĝis 1238) same kiel la iaman monaĥomanĝejon de la abatejo Sankta Marteno de la Kampoj en Parizo, nun biblioteko de la Konservatorio de Artoj kaj Metioj.

Pierre de Montreuil mortis la 17-an de marto 1267 en Parizo. Li estis samkiel lia edzino entombigata en la Maria-Kapelo de la abatejo *St. Germain-des-Prés*, kiun li mem estis starigita. La tombŝtono detruita en 1794 montris la konstruestron kun cirkelo en la manoj; la ofte citita enskribo tekstas *„vivens doctor latomorum, Musterolo natus, jecet hic Petrus tumulatus"*.

Frato aŭ filo de Pierre de Montreuil nome Eudes de Montreuil samkiel ties filo Raoul de Montreuil titoliĝis „reĝa konstruestro".

Literaturo
----------

* Michel Fleury, Alain Erlande-Brandenburg und Jean-Pierre Babelon: *Paris de Lutèce à Beaubourg*. Parizo 1979. ISBN 2-08-200177-6
* Klaus Bußmann: *Paris und die Ile de France*. Kolonjo 1982. ISBN 3-7701-1067-6

Eksteraj ligiloj
----------------

* Pierre de Montreuil kaj la Maria-Kapelo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499409
* GND: 1017537593
* VIAF: 213149396
* SUDOC: 088806294
* ULAN: 500033849
 |
Pri la komunumo
---------------

**Pratval** estas komunumo de la komunumaro Domleschg kaj la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 231 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Pratval situas ĉe la orienta bordo de Malantaŭa Rejno sur teraso iomete super la rivero. La komunumo konsistas el la tri partoj Dorf, Kastelo Rietberg kaj Klein Rietberg. Kun areo de nur 0,77 km² Pratval laŭ teritorio estas la plej malgranda komunumo de Kantono Grizono.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Pratval limas en nordo al Rodels, en oriento al Almens, en sudo al Fürstenau, kaj en okcidento al Cazis.

Trafiko
-------

Tra Pratval pasas la vojo de Fürstenaus al Tomils. Al la svisa aŭtovojo A13, kiu pasas tra la komunuma teritorio, Pratval havas alvetureblon 3 kilometrojn sude en Thusis kaj 4 kilometrojn norde en Tomils. Per poŝtaŭtolinioj al la stacidomo de Thusis kaj al Rhäzüns.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Pratval datiĝas el la jaro 1506 kiel *Pradval*. La Kastelo Rietberg en la hodiaŭa komunumo Pratval estis dum la 12-a kaj 13-a jarcento la sidejo de Senjoroj de Rietberg, kaj poste de la Senjoroj de Salis kaj de Planta. Ĝis 1845 Pratval estis frakcio de la komunumo Almens. Tiam ĝi fariĝis najbarara de la tribunalkomunumo Fürstenau. Per la administracia reformo de 1851 Pratval fariĝis komunumo de la distrikto Heinzenberg. En la jaro 2001 la distikto Heinzenberg kaj kun ĝi Pratval estis integrita al la distrikto Malantaŭa Rejno.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Pratval* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-10-19)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pratval en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Pratval

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Pratval** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Kastelo RietbergKastelo Rietberg
* Korto de Kastelo RietbergKorto de Kastelo Rietberg

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Malantaŭa Rejno |
| --- |
| 
**Komunumaro Avers:** **Avers**

**Komunumaro Domleschg:** Almens  •  **Fürstenau**  •  Paspels  •  Pratval  •  Rodels  •  Rothenbrunnen  •  Scharans  •  Sils en Domleschg  •  Tomils

**Komunumaro Rheinwald:** **Hinterrhein**  •  Nufenen  •  Splugo  •  Sufers

**Komunumaro Schams:** Andeer  •  Casti-Wergenstein  •  Donat  •  Ferrera  •  Lohn  •  Mathon  •  Rongellen  •  **Zillis-Reischen**

**Komunumaro Thusis:** Cazis  •  Flerden  •  Masein  •  **Thusis**  •  Tschappina  •  Urmein |  |

 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri fama statuo en Vatikano. Por informoj pri aliaj artaĵoj samtipaj, vidu la artikolon Pietato (tipo de artaĵo).
*Pietà* en la Baziliko de Sankta Petro
La ***Pietato*** aŭ *Pietà* estas skulpta grupo el marmoro fare de Mikelanĝelo el 1498 al 1499. Ties dimensioj estas de 174 por 195 cm. Ĝi troviĝas en la Baziliko de Sankta Petro de Vatikanurbo en Romo. Ĝi reprezentas la Dipatrinon kompata de mortinta Jesuo post lia elkrucigo.

La *Pietato* kaj Esperanto
--------------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el Eŭropo. Jen kiel oni prezentas la Pietaton kiel unu el ĉefaj mirindaĵoj de Romo:

Ambaŭ vojaĝas plue al Roma urbo riĉlaŭra:
-Jen l'alta Koloseo kun marmorŝtono polura,
la Konstantena arko kaj statuego de Febo,
nobela Panteono kaj civitana Forumo.
Tie la Katedralo de Sankta Petro videblas
kun la skulptaĵo fajna de l'Pietato Sidanta
kaj freskoj surplafonaj en la Finjuĝa Kapelo.

Notoj
-----

1. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 118.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pietato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmeto de la atako al la *Pietato* kaj ties posta restaŭrado, en Youtube.
* Paĝo 21 de la revuo Adios Cultural[*rompita ligilo*]
Prizonkolonio en la Andamanoj (ĉ. 1895).
**Prizonkolonio** aŭ **punkolonio** estas instalaĵo uzita al ekzilkaptitoj por apartigi ilin de la ĝenerala loĝantaro metante ilin en malproksiman lokon, ofte insulon aŭ malproksiman kolonian teritorion. Kvankam la esprimo povas esti uzita rilate al prizoninstalaĵo situanta en malproksima loko ĝi kutimas pli ofte rilati al komunumoj de kaptitoj kontrolitaj fare de prizonestroj aŭ guberniestroj havantaj absolutan aŭtoritaton.

Historie pun-kolonioj ofte estis uzitaj por puna laboro en ekonomie subevoluinta parto de ŝtato (kutime koloniaj teritorioj), kaj je multe pli granda skalo ol ĉe prizonbieno. En praktiko tiaj punkolonioj povas esti pli malgrandaj ol sklavkomunumoj. La brita, franca, kaj aliaj koloniaj regnoj peze utiligis Nordamerikon, Aŭstralion, Francan Gujanon, Nov-Kaledonion kaj aliajn mondopartojn kiel punkoloniojn je ŝanĝiĝantaj gradoj, foje sub la alivestiĝo de kontraktligita sklaveco aŭ similaj aranĝoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Prizontransportado

Notoj kaj referencoj
--------------------

* Diiulio, John J. *Governing Prisons: A Comparative Study of Correctional Management*, Simon and Schuster, 1990. ISBN 0-02-907883-0
* Dupont, Jerry, "The Common Law Abroad: Constitutional and Legal Legacy of the British Empire", Wm. S. Hein Publishing, 2001. ISBN 0-8377-3125-9, ISBN 978-0-8377-3125-4
* Johnsen, Thomas C. "Vita: Howard Belding Gill: Brief Life of a Prison Reformer: 1890-1989" Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine, *Harvard Magazine*, September–October 1999, p. 54.
* Serrill, M. S. "Norfolk - A Retrospective - New Debate Over a Famous Prison Experiment," *Corrections Magazine*, Volume 8, Issue 4 (August 1982), pp. 25–32.
* Mun Cheong Yong, V. V. Bhanoji Rao, "Singapore-India Relations: A Primer", Study Group on Singapore-India Relations, National University of Singapore Centre for Advanced Studies Contributor Mun Cheong Yong, V. V. Bhanoji Rao, Yong Mun Cheong, Published by NUS Press, 1995. ISBN 9971-69-195-7, ISBN 978-9971-69-195-0
**Pro-Konstitucia Revolucio**, vere interna milito, estis armata movado kiu okazis inter julio kaj oktobro de 1932 cele la faligon de Getúlio Vargas kaj la kreado de konstitucia registaro en Brazilo.

La kaŭzoj de la malkontento estis la ekonomia krizo de la Granda depresio kaj la nomigo de João Alberto de Barros, rigardita kiel fremda kaj malnobelo, kiel subŝtatestro de San-Paŭlio.

En 1932 la malkontento ne ĉesis eĉ ne post la nomigo de san-paŭlia nobelulo Pedro de Toledo, kiel subŝtatestro.

La morto de kvar junuloj (MARTINS, MIRAGAIA, DRÁUZIO kaj CAMARGO) en la 23-a de majo de 1932 malkontentigis ankaŭ la popularaj klasoj. En 9-a de julio de 1932 komencis la ribelo.

San-Paulanoj projektis ataki rapide Rio-de-Ĵanejrion kun apogo de trupoj de Minas Gerais kaj Suda Rio-Grando, sed Vargas sukcesis havigi la apogon de tiuj subŝtatoj kiuj ne apogis San-Paŭlion.

Sub la komando de TOLEDO kaj de la generalo Bertoldo Klinger, san-pauliaj trupoj batalis en tri frontoj: nordorienta, suda kaj okcidenta.

La federacia registaro blokis la haveno de Santos kaj bombardis la urbon. La ekonomio de San-Paŭlio ĉesiĝis kaj en septembro la malvenko estis neevitebla. En la 2-a de oktobro de 1932 la san-paŭlia subŝtata registaro kaptulacis en urbo Cruzeiro antaŭ la generalo Góis Monteiro

Kiam oni arestis la ĉefon de revolucio Pedro de Toledo antaŭ silenta homamaso, estonta esperantisto Cândido Bravo kreis al ĉefo: *Senjoro subŝtatestro, ni ambaŭ estos ĉiam kune!*, tiu kuraĝa ago faris de li viva legendo. Post revolucio, li eniris terarmeon kaj fariĝis kolonelo.

La milita malvenko en la konflikto iĝis politika venko. Getúlio Vargas devis akcepti la kunvoko de konstitucia asembleo, kiu pretigis novan konstitucion en 1934.
**Pravda** (ruse *правда*, la vero) estis fama rusa tag-gazeto ekde la soveta epoko. Ĝi estis eldonata en Moskvo kaj disvastigata en la tuta lando. Ĝi aperadis ekde 1912 ĝis 1996. Inter 1918 kaj 1991 ĝi estis la oficiala gazeto de la Komunista Partio de Sovetunio.

Pravda – published on 5 May 1912 (22 April 1912 OS)Unua apero de PRAVDA de 5a de majo 1912 (22a de aprilo 1912 malnovstile).

Historio
--------

En la jaroj 1908-1912 en Vieno aperis socialdemokratia gazeto "Pravda" gvidata de Lev Trockij apartenanta tiam al frakcio de menŝevikoj (t.n. viena "Pravda"). En 1912 dum la 6-a konferenco de Rusia Socialdemokrata Partio okazanta en Prago, iniciate de Lenin oni vivigis gazeton kun la sama nomo kiel organon de bolŝevisma frakcio. 

La unua numero de leninisma gazeto aperis la 22-an de aprilo (5-a de majo) 1912 kiel tag-gazeto por laboristoj. La gazeto estis kontrabandita al teritorio de Rusia Imperio kaj ties eldonkvanto atingis 40-60 mil ekzempleroj. Ĝi fariĝis grava organo de la bolŝevista movado. Lenin regis la gazeton eĉ el Svislando. La cara polico kelkfoje malpermesis ĝin, sed ĝi reaperis ĉiam sub alia nomo.

Post februara revolucio "Pravda" estis eldonata en Petrogrado, kiel organo de Centra Komitato kaj petrograda komitato de Rusia Socialdemokrata Partio. Ĝia eldonkvanto atingis tiam 85-90 mil ekzempleroj. Marte 1017 el ekziligo revenis Josif Stalin kaj Lev Kamenev, kiuj transprenis redaktadon de "Pravda". Unua postrevolucia numero aperis dimanĉe, la 5-an de marto 1917. Tiam apertis slogano, jam enestanta dum la sekvaj jaroj: *Proletoj de ĉiuj landoj unuiĝu*.

Post transpreno de la regopovo fare de bolŝevikoj rezulte de tiel nomata Oktobra Revolucio sidejo de la gazeto estis transprenita al Moskvo, kie ĝi estis eldonata kiel organo de la Centra Komitato de la partio.

La Pravda iĝis en 1918 oficiala partia gazeto, kaj restis tia ĝis 1991, kiam okazis la kolapso de la komunista regado. Tiam komenciĝis la subenfalo. Oni vendis la gazeton en 1992 al familio de grekaj entreprenistoj Yannikoses. Pravda iĝis organo de la konservema, naciisma opozicio. La legantaro daŭre ŝrumpis ĝis 1996, kiam en julie oni ĉesigis la eldonadon.

Pravda, kiel oficiala soveta ŝtata partia gazeto, aperigis politikajn, sciencajn, ekonomiajn, kaj kulturajn artikolojn, beletron kaj analizojn. Krome aperis leteroj de legantoj kaj propaganda literaturo de la komunistoj.

Pri la eksterlandaj aferoj de Sovetunio okupiĝis ĉefe la alia registara gazeto, "Izvestija", Pravda publikigis nur raportojn el aliaj landoj.

Ĉefredaktoroj
-------------

* Lenin, Kamenev, Molotov, Stalin kaj aliaj - redakta kolektivo (1912-1918)
* Nikolaj Buĥarin (1918—1929)
* ? (1937-1940) - periodo de Granda Teroro, redaktoro nekonata

Vidu ankaŭ
----------

* Komsomolskaja Pravda

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* Pravda Online, kreita en 1999 per iamaj redaktoroj de Prvada

* Kategorio Pravda (rusa gazeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Pieter Jelles TROELSTRA** (naskiĝis la 20-an de aprilo 1860 en Leeuwarden, mortis 12-an de majo 1930 en Hago) estis nederlanda advokato, ĵurnalisto, frislingva poeto kaj politikisto. En 1894, li kunfondis la Socialdemokratan Laboristan Partion.

Vivo
----

Troelstra plenkreskis en la frisa Stiens. De 1882 ĝis 1888 li studis juron ĉe la Regna Universitato de Groningen. Post la studado, Troelstra interesiĝis pri socialismo.

En 1893, Troelstra transloĝiĝis al Amsterdamo, kaj fondis la Socialdemokratan Laboristan Partion kun dek unu aliaj eksmembroj de Socialdemokrata Ligo. En 1897, li estis elektita kiel membro de la Dua Ĉambro de nederlanda parlamento. Troelstra estis fervora kontraŭmonarĥisto. En 1900, li fariĝis ĉefredaktoro de la nova partiĵurnalo *Het Volk*.

Poste de la Oktobra Revolucio de 1917 en Rusio kaj samtempe de la Novembra Revolucio de 1918 en Germanio, Troelstra opiniis, ke ankaŭ Nederlando pretis por socialisma socio. La 12-an de novembro 1918, li anoncis al sia tuta kunparlamentanaro ke socialismo alvenis kaj ke ili devis transdoni la ŝtaton al la socialistoj. La parlemento voĉdonis ke ne, kaj ankaŭ la plejparto de nederlandaj loĝantoj vere ne volis socialistan revolucion. Ĉi tiu malsukceso historiiĝis kiel la *Eraro de Troelstra*. Poste, Troelstra iom post iom retiriĝis de politiko.

Troelstra mortis je 70 jaroj. Lia funebron je la 16-an de majo 1930 vizitis inter 35 000 kaj 40 000 adorantoj.

Verkoj
------

* 1881: *Fryske Brilloftswille*
* 1881: *Oan 'e Sédyk*
* 1881: *Wiersizzer fan âlde Foekje fan Heech*
* 1881: *It jonge Fryslân*
* 1885: *Fij, Lútsen!*
* 1886: *Nei de Stoarm*
* 1886: *Nij Frysk Lieteboek*
* 1909: *Rispinge*
* 1910: *Fen Liet en Libben*
* 1927-1931: *Gedenkschriften*
	+ 1. Wording;
	+ 2. Groei;
	+ 3. Branding;
	+ 4. Storm (post la morto de Troelstra, redaktis Herman Bernard Wiardi Beckman).

Vidu ankaŭ
----------

* Socialdemokrata Laborista Partio
* Het Volk (Nederlando)
* Ferdinand Domela Nieuwenhuis

Eksteraj ligiloj
----------------

* Biografieto de Troelstra en *Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland* (eldonis Internacia Instituto de Socia Historio).
* Biografieto de Troelstra en *Biografisch Woordenboek van Nederland* (eldonis Huygens ING).

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613031
* GND: 122084926
* LCCN: n80073685
* VIAF: 52561842
* ISNI: 0000 0000 5538 9771
* SUDOC: 086031856
* BNF: 11987938c
* BPN: 09120415
* NLA: 49288048
* NKC: xx0238379
 |
La plej fama pietato, skulptita de Mikelanĝelo en 1499
**Pietato** (el la itala *Pietà*, kun la signifo "pietato" kaj "kompato", laŭ la latina *domina nostra de pietate*) estas tipo de artaĵo, plejofte skulptaĵo, montranta la Virgulinon kun la korpo de Jesuo ĵus mortinta.

La plej fama skulptaĵo de tiu ĉi tipo estis farita de Mikelanĝelo en 1499 kaj estas nun en la Baziliko Sankta Petro en Vatikano.

Historio
--------

En la 14-a jarcento naskiĝis en la germanlingvaj landoj de Centra Eŭropo la tradicio fari statuetojn lignajn, gipsajn aŭ terakotajn pri la Virgulino kun la korpo de Jesuo mortinta. Oni nomis tiujn artaĵojn *Vesperbilder*.

* Pietato en Regensburg, ĉirkaŭ 1350Pietato en Regensburg, ĉirkaŭ 1350
* Pietato en Kolonjo, ĉirkaŭ 1360Pietato en Kolonjo, ĉirkaŭ 1360
* Pietato en Salcburgo, ĉirkaŭ 1390Pietato en Salcburgo, ĉirkaŭ 1390
* Pietato en Klagenfurt, ĉirkaŭ 1420Pietato en Klagenfurt, ĉirkaŭ 1420
* Mezepoka pietato en Steinach, Baden-VirtembergoMezepoka pietato en Steinach, Baden-Virtembergo
* Pietato en Ŝvabio, ĉirkaŭ 1500Pietato en Ŝvabio, ĉirkaŭ 1500

En la posta jarcento, la kutimo atingis la najbarajn landojn. Ekzemple, jam en la komenco de tiu jarcento simila skulptaĵo estis farita en Pergola, en la Centra Italio.

Mikelanĝelo skulptis plurajn "Pietatojn" dum sia vivo. La unua estas ankaŭ la plej fama. Li enkondukis en tiun tipon de skulptaĵoj la uzon de marmoro kaj pli da variemo en la pozicio de la korpo de Jesuo.

Baldaŭ ankaŭ pentraĵoj pri la sama temo iĝis oftaj. Pentraĵoj kutime enhavas plurajn homojn, ne nur la Virgulinon kaj Jesuon. Jam en 1490 Pietro Perugino pentris Pietaton kaj en 1495 *Compianto sul Cristo Morto* (Kunplorado pri la mortinta Kristo). Andrea del Sarto, Ticiano kaj aliaj pentris Pietatojn en la 16-a jarcento. Pluaj Pietatoj estis pentritaj dum la postaj jarcentoj (eĉ de Van Gogh).

* Pietato, Tubądzin, Pollando, ĉirkaŭ 1450Pietato, Tubądzin, Pollando, ĉirkaŭ 1450
* Pietato, Rogier van der Weyden, ĉirkaŭ 1450Pietato, Rogier van der Weyden, ĉirkaŭ 1450
* Pietato, Villeneuve-lès-Avignon, Francio, ĉirkaŭ 1455Pietato, Villeneuve-lès-Avignon, Francio, ĉirkaŭ 1455
* Pietà con i Santi Giovanni Evangelista, Maria Maddalena, Nicodemo e Giuseppe d’Arimatea, Perugino, 1490*Pietà con i Santi Giovanni Evangelista, Maria Maddalena, Nicodemo e Giuseppe d’Arimatea*, Perugino, 1490
* Compianto sul Cristo Morto (Kunplorado pri la Mortinta Kristo), Perugino, 1495*Compianto sul Cristo Morto* (Kunplorado pri la Mortinta Kristo), Perugino, 1495
* Pietà di Luco, Andrea del Sarto, 1523-24*Pietà di Luco*, Andrea del Sarto, 1523-24
* La Piedad, Luis de Morales, 1560*La Piedad*, Luis de Morales, 1560
* La Pietà, Ticiano, 1575-1576*La Pietà*, Ticiano, 1575-1576
* Pietato, El Greco, ĉirkaŭ 1575Pietato, El Greco, ĉirkaŭ 1575
* Pietato, José de Ribera, 1637Pietato, José de Ribera, 1637
* Pietà, Eugène Delacroix, ĉirkaŭ 1850*Pietà*, Eugène Delacroix, ĉirkaŭ 1850
* Pietato laŭ Delacroix, Vincent van Gogh, 1889Pietato laŭ Delacroix, Vincent van Gogh, 1889
Vido al sudo de la strando de Copacabana.
**Copacabana** aŭ **Kopakabano** en Esperanto, estas eble la kvartalo plej fama de la urbo Rio-de-Ĵanejro, Brazilo. Antikve nomita Sacopenapã, ŝuldas sian aktualan nomon al kopio de la Virgulino de Copacabana, kies sanktejo troviĝas en Copacabana, Bolivio.

Situanta en la Suda Zono de la urbo, Copacabana havas strandon kun formo de duonluno kaj estas kromnomita *Princineto de la Maro* pro hegemonio en la 30-aj, 40-aj kaj 50-aj jaroj. Ĝi estas kvartalo por bohemiuloj, elegantuloj klaj riĉuloj, kaj tiele Copacabana estas origino de nombraj artaj eventoj kaj movadoj, pro kio ĝi iĝis turisma referenco de Brazilo.

La kvartalo havas grandan kvanton de restoracioj, kinejoj, bankoj, sinagogoj (tradicie estas hejmo de la brazila juda komunumo), vendejoj kaj teatroj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Copacabana en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fotoj de la strando de Copacabana kun filmeto kaj informaro
* Copacabana en la blogo "Ciudad Maravillosa"

Koordinatoj: 22° 58′ 1.32″ S 43° 10′ 50.51″ U﻿ / ﻿22.9670333 °S, 43.1806972 °U﻿ / -22.9670333; -43.1806972 (mapo)
**Pozanco** [poZANko] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. *Pozanco* estas komprenebla kiel Putaĉo aŭ Putego.

Pozanco en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Avilo centre, rozkolore.
Domo el terbrikoj.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,07 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 49 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 22 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas oriente kun Santo Domingo de las Posadas, norde kun Vega de Santa María, okcidente kun Las Berlanas kaj sude kun Mingorría.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. 

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 762254
 |
**Pieter Willem BOTHA** (naskiĝis la 12-an de januaro 1916 en Paul Roux, Sud-Afriko, mortis la 31-an de oktobro 2006 en Wildernis) estis ĉefministro de Sud-Afriko (1978–1984) kaj la unua prezidanto de la respubliko (1984–1989). 

Li studis juron 1932-1935 en Bloemfontein, Universitato de la provinco Liberŝtato Oranĝio, sed rompis la studadon antaŭ diplomitiĝo. 

Li politikumis jam fruaĝe kaj en aĝo de 20 jaroj, li iĝis organizisto de la Nacia Partio en Kablando (membro ekde 1936). Li iĝis parlamentano en 1948 kun venko de la Nacia Partio. Li estis ekde 1958 vicministro pri internaj aferoj, pli poste ministro (1961–1980) pri komercoevoluigo, aferoj de kolorhaŭtuloj, publiklaboro kaj defendo. Kiam B. J. Vorster abdikis, oni nomumis lin en 1978 ĉefministro. 

Dum lia regado Sud-Afriko akceptis novan konstitucion, sekvis ambician eksterlandan politikon (nuklea programo kun Israelo, okupado de parto de najbara lando Namibio, apogo de opoziciaj fortoj en la najbaraj landoj). En la okcidentaj landoj oni rigardis lin rasisma diktatoro, kiu brutale subpremas la nigrulojn. Multaj landoj eĉ enkondukis komercan blokadon pro la rasapartigo en Sud-Afriko. 

La senkompromisa politiko de Botha kaŭzis splitiĝon de la partio. Li retiriĝis en februaro de 1989 favore al nova prezidanto Frederik Willem de Klerk.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 135813
* GND: 118969234
* LCCN: n81149981
* VIAF: 45101847
* ISNI: 0000 0000 5538 513X
* BNF: 14432795z
* NKC: js20061110001
* BNE: XX5400645
 |
**Gotthilf SELLIN** (naskiĝinta la 18-an de majo 1844 en Ludwigslust, mortinta la 9-an de oktobro 1921 en Schwerin; nomo kompleta: *Gotthilf Theodor Erich Wilhelm Sellin*) estis germana historiisto, pedagogo, esperantisto kaj verkisto. Li skribis parte sub la pseŭdonimo ***Erich Lilsen***.

Vivo
----

Gotthilf Sellin estis la filo de Carl Wilhelm Sellin (1793–1850), seminariestro en Ludwigslust kaj de 1839 ĝis 1850 samloke pastoro kaj de la pastora filino Emma Seiler; li havis plurajn pli aĝajn gefratojn. Li frekventis de pasko 1857 ĝis la festotago de Sankta Miĥaelo en 1859 kaj post eta interrompo denove la Fridericianum-gimnazion en Schwerin; tie li trapasis je pasko 1863 la abiturientan ekzamenon. Poste li studis ĉe la Universitato de Halle, kie li doktoriĝis en 1866 pro faklaboro pri episkopo Burchard la 2-a de Halberstadt. En 1868 li iĝis ĉe la iama lernejo kandidato, en 1872 gimnaziinstruisto, en 1887 gimnaziestro kaj en 1900 gimnaziprofesoro. Lia pensiuliĝo estis en la 31.3.1909.

En la 28.9.1874 li edzinigis Mary Ange Felicie Harper, adopta filino de Ferdinand Philip Rée kaj flegistino de Paul Rée. Ili havis tri filinojn: Ellen (\* 1875), Gertrud (\* 1877) kaj Mary (\* 1880). Dum nasko de la tria filino la edzino mortis.

Konataj gefratoj liaj estis la gimnaziinstruisto Carl Sellin, la komercisto Theodor Sellin, pastoro kaj konsistoriano Wilhelm Sellin (patro de la malnovtestamentfakulo Ernst Sellin), kolonia direktoro Albrecht Sellin kaj la fratinoj Emma kaj Johanna Sellin.

Gotthilf Sellin instruis krom historio ankaŭ la latinan kaj helenan lingvojn en Schwerin - krome ankaŭ Esperanto. La famekonata poetino esperantista Marie Hankel estis en 1903 aŭ en 1905 ties lernantino.

Verkoj
------

* *Vita Burchardi II Qui Bucco Etiam Dictus Est Episcopi Halberstadiensis: Particula I Et II.* Universität Halle-Wittenberg 1866 (Historische Dissertation)
* *Burchard II. Bischof von Halberstadt. Ein Beitrag zur Reichsgeschichte unter Kaiser Heinrichs IV.* Schwerin 1870.
* *Der Tusker. Roman aus der Zeit des Kaisers Tiberius.* von Erich Lilsen. Mit einem Vorwort von Dr. Rudolf Kleinpaul, Friedrich Verlag, 1882.
* *Das sabinische Landgut des Horaz. Eine Studienreise. Mit Karte und Tafel.* Druck Bärensprung, Schwerin 1896. (19 S. 4°, Anlage zum Programm des Grossherzoglichen Gymnasium Fridericianum zu Schwerin i. M.).
* *Burchard II. Bischof von Halberstadt (1060–1088).* München/Leipzig 1914.

Fontoj
------

* Paul Rée: *Gesammelte Werke. 1875–1885.*
* Malwida von Meysenbug: *Paul Rée - Briefe an einen Freund*.
* Schulprogramme des Großherzoglichen Gymnasium Fridericianum, Schwerin.
* Ralf Kuse: *Gotthilf Sellin - ein Gymnasialprofessor am Fridericianum.* - Che: *100 Jahre Esperanto in Schwerin.* (2006), p. 12–13.

Notoj
-----

1. ↑  Emil Weller: *Lexicon Pseudonymorum,* p. 323 (Digitalisat).
2. ↑  biographien.kulturimpuls
3. ↑  .

Eksteraj ligiloj
----------------

* Landa bibliografiaro de Meklenburgo-Antaŭpomerio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696526
* GND: 1033966940
* VIAF: 305118261
 |
Vido disde Heidecksburg-kastelo al Kastelo Ludwigsburg
**Kastelo Ludwigsburg** (germane *Schloß Ludwigsburg*) estas triala urba kastelo en Rudolstadt, Germanujo.

Historio
--------

Ĝi konstruitis inter 1734 kaj 1741 ĉe la piedo de Heidecksburg en baroka stilo. Surloke estis estinta burgo malnova detruita en la jaro 1345; ties konserviĝinta ronda turo laŭdire eksplodigitis post 1730 por ke oni povu konstrui la novan kastelon.

La arĥitekture substrekita meza alo enhavas rokoko-salonegon etendiĝanta je du etaĝoj kun riĉa vanda ornamaro. Servis la kastelo unue por princo Ludoviko Guntero la 2-a (Schwarzburg-Rudolstadt), la onklo de princo Johano Frederiko (Schwarzburg-Rudolstadt), kiel rezidejo. Post la morto de Johano Frederiko ekloĝis ene en 1767 Ludoviko Guntero posteulonte lin. Post fajro la kastelo servis mallongan tempon rezideje por la senjoroj de Schwarzburg-Rudolstadt. Sekve ene estas la Princa lernejo por desegnado kaj la parlamento de Schwarzburg-Rudolstädter, muzeoj, ministeriaj loĝejoj, porinstruista seminario kaj infanvartejo. Ĝis 1919 estis surloke la longe ekstere de Rudolstadt konata kuriozajkabineto kaj naturhistoria kolekto.

Ĉi-tage la monumentprotektita kastelo estas la sidejo de la Turingia financkontrolejo *(Rechnungshof)*. Literature la kastelo menciitis en la ŝilera rakonto *Herzog von Alba bei einem Frühstück auf dem Schlosse zu Rudolstadt. Im Jahr 1547* de 1788.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Hans Krumbholz: *Burgen, Schlösser, Parks und Gärten.* Dua eldono. VEB Tourist Verlag, Berlin/Leipzig 1986, p. 136–137.
* Paul Lehfeldt (eld.): *Bau- und Kunstdenkmäler Thüringens. Heft 19: Fürstenthum Schwarzburg-Rudolstadt. Amtsgerichtsbezirke Rudolstadt und Stadtilm*. Gustav Fischer, Jena 1894, p. 52–53.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Ludwigsburg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la Turingia financkontrolejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696520
* GND: 4833245-8
 |
**Felix Johann Albrecht MYLIUS** (ankaŭ: *Felix Johann Albrecht Müller*; naskiĝinta en 1717 en Regensburg, mortinta la 11-an de julio 1792 en Sondershausen) estis germana juristo.

Vivo
----

Felix Johann Albrecht Mylius estis la filo de la ratisbona konsiliano Johann Ludwig Mylius havante ankoraŭ fratron kaj du fratinojn. Li frekventis la *Gymnasium Poeticum* en sia naskiĝurbo por kio li trejnitis intensege fare de la patro en la latina lingvo. Baldaŭ li regis ĝin kvazaŭ ĝi estu la gepatra. Malgraŭ la morto de la patro enfamilia stipendio ebligis al li studon de ok jaroj pri jurscienco ĉe la universitatoj de Altdorf kaj de Jena. Poste li revenis al Ratisbono kie li estis - senlabora. Danke al rekomendo fare de grafo Gustav Adolf von Gotter, kun kiu amikiĝis, li proponitis por militjuĝejo en prusia regimento. Dum la vojaĝo al Prusio li prenis itineron tra Sondershausen por trafi tie la princon Henriko la 35-a (Schwarzburg-Sondershausen) kiun konis liaj gepatroj. Mylius esperis povi deĵori en Sondershausen, sed la princo tiumomente povus oferti nur advokatan postenon.

Tiu post mallonga tempo evidentiĝis lukra afero; krome Mylius venkis en proceso dum kiu la vidvino de la kontraŭulo elektis lin tutoro. Inter la paperoj de la edzo troviĝis aktoj koncernantaj familiaĵojn de princo Aŭgusto la 1-a (Schwarzburg-Sondershausen), fratro de la poste reginta princo Henriko la 35-a. Mylius do informis Henrikon prie kiu ebligis konatiĝon bonan kun Henriko kiu baldaŭ dungis lin kiel sekretario kaj akompanonto de la du filoj sendotaj en 1749 je *Collegium Carolinum* al Braunschweig, je teknika altlernejo. Kelkajn jrojn post ilia reveno la pli maljuna Kristiano Guntero la 3-a ekregis (1758) kaj nomumis Mylius kortega kaj konsistoria konsilisto.

En 1760 lia amiko el brunsvikaj tempoj, la kortega ĉefpredikisto Nikolaus Dietrich Giseke el Quedlinburg promociitis je superintendanto en Sondershausen. Vokon je prezidanteco de spirita ministerio en Frankfurto ĉe Majno Giseke, post persvadoj mylius-aj, ne elaŭdis. Ĉar li mortis nur du jarojn poste Mylius estante plena de malbona konscienco decidis pagi al la vidvino kaj la filoj regule certan monsumon. Liaj apogiloj malfermis al ĉiuj kvar filoj la studentecon.

Mylius ankaŭ filologis tradukante verkojn de romiaj verkistoj: de Vergilio, Ovidio, Horaco, Juvenalo kaj Aulus Persius Flaccus.

Literaturo
----------

* Felix Johann Albrecht Müller ĉe Friedrich Schlichtegroll: *Nekrolog auf das Jahr 1792 enthaltend Nachrichten von dem Leben merkwürdiger in diesem Jahre verstorbener Deutscher*. Gotha, Perthes 1793.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696328
* GND: 1139293214
* VIAF: 10150516621903441686
 |
PET-skanilo.
PET-skemo
MIP *Maximum intensity projection* (projekcio de maksimuma intenso) de 18F-FDG -PET-skano
La **Pozitrona Emisia Tomografio** (**PET**) estas proceso de
nuklea medicino, kiu produktas kversekcan bildon pri vivanta organismo.

Bazo de la PET estas la prezento de divido de radioaktive markita substanco (*radiofarmako*) en la organismo. La substanco elradias pozitronojn, kiun la tomografo perceptas.

principo
--------

### radiofarmako

Radiofarmakoj estas substancoj, kiuj estas markitaj per radionuklido. En PET uzatas ekz. 18F, 11C aŭ 13O; ili estas radioaktivaj izotopoj de normalaj fluoro, karbono aŭ oksigeno. Tiuj atomoj povas formi molekulojn, kiuj en la organismo ne diferenciĝas de la neradioaktivaj molekuloj kaj tiel ili povas partopreni en la materialŝanĝo.

### radionuklidoj

Por PET konvenas tiaj radionuklidoj, kiuj disfalante elradias pozitronojn (β+-disfalo). Pozitrono venas ene de mallonga vojo kontaktefikan distancon de (averaĝe ĉirkaŭ 1 mm) elektrono. Tiukaze neniiĝas ambaŭ korpuskloj kaj estiĝas dufotona gamaradiado, kiuj foriĝas je 180° unu de la alia. Tiu *neniiĝa radiado* trafas samtempe duloke la detektorajn ringojn kaj ebligas la pruvon kaj lokigon de pozitrona emisio.

### bildoestiĝo

La radia substanco estas enigita per injektado aŭ inhalado en la organismon. La celulo estas metita al la movebla tablo tiel ke la esplorata korpoparto estas en la agadareo de la detektoroj.
La centro de PET-skanilo konsistas el 10000 aŭ pli ringforme ordigitaj γ-detektoroj (ĝenerale el bismuto), kiuj estas ŝaltitaj koincide: se du γ-kvantumoj estas detektitaj preskaŭ samtempe (t.e. dum la tempofenestro de ĉirkaŭ 10 nanosekundoj), la pozitron-elektron-neniiĝo estas akceptita sur pensita linio inter la signodonantaj detektoroj.

El multaj similaj okazoj estiĝas kversekca bildo kaj estas kalkulita tridimensia modelo. La diseriĝo de PET-skanilo estas pli granda ol la kutima scintigrafa gamakamerao.

PET-CT
------

Problemo de PET estas la malbona lokigo (ĉ. 5 mm), kiu povas plipreciziĝi nur per plua radiado. Ekde ĉirkaŭ 3 jaroj ofertas pro tio multaj produktantoj (Siemens, Phillips, General Electric) aparatojn, kiuj PET-skanilon kombinas kun komputertomografio.

Uzebleco
--------

1. onkologio: diagnozo de tumoroj, kancero.
2. neŭrologio: analizo de cerbo

En la esploroj ĝi estas vaste uzata por postsekvi biokemiajn procesojn.

kostoj
------

PET apartenas al la plej multekostaj procesoj de la medicino. Unu analizo per PET kostas ĉirkaŭ 1000 eŭroj, unu PET-CT ĝis 1700 eŭroj.

similaj procesoj
----------------

* Scintigrafio
* SPECT

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pozitrona emisia tomografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* - eblecoj kaj limoj / germane
La rivero **Piave** (latine: Plavis  ) estas rivero en norda Italio. Ĝi komenciĝas ĉe la suda flanko de la karniaj Alpoj en proksimeco de la vilaĝo *Sappada* (provinco de Beluno) kaj fluas sudorienten. Unue ĝi fluas en mallarĝa alpa valo kaj sekve ĝi trafluas la Padan Ebenaĵon. Post 220 km ĝi enbuŝiĝas en la Adriatikon proksime de la vilaĝo *Cortellazzo* (frakcio de Jesolo) en provinco Venecio.

Batalkampo Piave
----------------

En 1809 ĝi estis la scenejo de batalo dum la Napoleonaj militoj, en kiuj franc-italaj kaj aŭstraj fortoj koliziis.

En 1918, dum 1-a mondmilito, ĝi estis la sceno de la batalo de la Piave, la lasta grava aŭstro-hungara atako en la itala fronto, kiu malsukcesis kaj kostis al Aŭstrio-Hungario preskaŭ 200,000 viktimojn. La batalo de la Piave estis la decida batalo de 1-a Mondmilito en la itala fronto. Tial la rivero estis nomita en Italio *Fiume Sacro alla Patria* (sankta rivero de la patrio).

Vinejo Piave
------------

Norde de la urbo Venecio laŭ la rivero Piave troviĝas vin-regiono konata kiel la regiono Piave DOC. Ĉi tie kaj ruĝa kaj blanka vinoj estas produktitaj, plejparte kiel specrilataj vinoj. Merlot estas la domina vinbertipo de la regiono. Inter la aliaj vinberoj kreskigitaj en la regiono estas Cabernet Sauvignon, Pinot kaj aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑   (2000) Richard J.A. Talbert: *Barrington Atlas of the Greek and Roman World: Map-By-Map Directory* **I**. Princeton, NJ and Oxford, UK: Princeton University Press, p. 591. ISBN 0691049459.
2. ↑  P. Saunders *Wine Label Language* pp. 190-191 Firefly Books 2004 ISBN 1-55297-720-X

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Piave en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝaro kun bildaro de rivero Piave in provinco de Beluno Arkivigite je 2011-10-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Rekonstruado de la digoj de Piave je la fino de la 1-a mondmilito Arkivigite je 2008-08-20 per la retarkivo Wayback Machine
* Filmo pri malsupreniro de la tuta Piave en kajako
Sur vando de kulturcentro en Polatlı, Provinco Ankara: memoro je la plej malnova turka vortaro *Divan-ı Lugatut Turk* el la jaro 1074-a; Steuerwald siavice verkis elstaran vortaron por germanlingvanoj pri la turka en la 1960-aj jaroj
**Karl STEUERWALD** (naskiĝinta la 2-an de julio 1905 en Strasburgo, mortinta la 1-an de novembro 1989 en Neu-Ulm) estis germana filologo, pedagogo kaj orientalisto.

Vivo
----

Steuerwald studis inter 1924 kaj 1928 en Frankfurto ĉe Majno, Berlino kaj Munkeno germanistikon, anglistikon kaj la latinan lingvon. Sian magistriĝfaklaboron pri la dialekto de Londono li finfaris en 1929. Unu jaron poste li iris en Turkujon por instruisti ĉe la Germana lernejo en Istanbulo. Poste li ekdeĵoros ĉe la Gazi-kleriginstituto en Ankaro kaj estis finfine inter 1934 kaj 1944 profesoro ĉe la Universitato de Ankaro. Poste mallongan tempon li denove restis en Germanujo. Inter 1953 kaj 1956 li denove estis en Istanbulo kiel lernejestro de la citita germana gimnazio. Tuj poste li komencis laboregi por sia fama vortao.

La vortaro konate sub la titolo *Der Große Steuerwald* taksatas la longe plej bone turka vortaro por germanlingvanoj.

Verkoj
------

* *Untersuchungen zur türkischen Sprache der Gegenwart*, 3 volumoj; 1963, 1964, 1966
* *Langenscheidt Taschenwörterbuch Türkisch-Deutsch*, 1966
* *Türkisch Deutsches Wörterbuch*, Harrassowitz 1974

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informoj pri Karl Steuerwald en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* "Steuerwald", ĉe Utz Maas: *Verfolgung und Auswanderung deutschsprachiger Sprachforscher 1933–1945*, 2018


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695724
* GND: 132374048
* LCCN: nr89008931
* VIAF: 75010947
* SUDOC: 119555484
* NKC: jn20000605154
 |
50.70044211.651794Koordinatoj: 50° 42′ 2″ N, 11° 39′ 6″ O (mapo)
 
Kastelo Nimritz
**Kastelo Nimritz** (germane: *Schloss Nimritz*) estas historia konstruaĵo en Nimritz, Germanujo, en la turingia Distrikto Saale-Orla.

Historio
--------

La kastelo menciitis unuafoje en 1074 endokumente. Unue temis pri akvokastelo kun rektangula horizontala projekciaĵo kaj enirejo ĉe la suda flanko. La akvofoso ekzistis ĝis 1870; rojo ankaŭ nun ankoraŭ fluas. La senjoroj de Etzdorff alikonstruigis la konstruaĵon inter 1565 kaj 1569 je renesanckastelo. Tiutempe estiĝis ankaŭ la norda ŝtupara turo kaj la nordokcidenta orielo.
En la dua supra etaĝo troviĝas tri diversaj farbaĵoj el la renesanca tempo (de aranĝoj inter 1565 et 1569) atestantaj la grandajn aranĝojn tiutempajn. En 1640 svedaj soldatoj dum la Tridekjara milito marodis kies tendaro troviĝis apud Saalfeld (Saale). Sed la masiva kverka pordo defendas la internon kaj eltenas la hakilojn kies spurojn oni vidas ĝis nun. Ĉirkaŭ la jaro 1740 la interno nove farbitis kaj kelkaj ĉambroj ricevis alian parceligon; la plafonoj plibeligitis per stukaĵoj.
La familio Bünau aĉetis ĉ. 1600 la kastelon kaj aranĝis la alikonstruadon. La longa cepa spajo de la ŝtuparturo datumas de 1760.

Dum la malfrua 19-a jarcento fariĝis multaj ŝanĝoj konstruaj kaj meblaroj, kio kutimis en multaj aliaj kasteloj tiutempe. La t.n. suda korto inter la aloj surkonstruitis. En 1773 akiris la senjoroj de Beust la domon. La lasta proprietulo estis ĝis 1945 majoro Joachim von Beust.

Dum la Dua mondmilito nenio damaĝitis; komunistoj ordonis la malkonstruon de eron kastelan. En aŭtuno 1947 la sovetiaj okupantoj donis la ordonon SMAD nr 209 je malkonstruo de nobelaj sidejoj kion la parte jam reduktita kastelo povis ŝpari al si servante kiel loĝejoj por el Eosta Eŭropo forpelitaj germanoj.

La vendo fare de la komunumo al t.n. investanto iĝis fiasko. Sekvis diversaj posedantoj novaj kaj en 2000 la estonteco de la kastelo estas severe endanĝerigita. Salvo venis ekde 2001 danke al nova posedanto serioza. Estante en privata posedo la kastelo ne povis vizitiĝi. Por la sukcesa restaŭrado aljuĝitis en 2006 la Turingia premio monumentprotekta.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kastelo Nimritz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo kastela

Notoj
-----

1. ↑  Wolfgang Kahl: *Ersterwähnung Thüringer Städte und Dörfer*, Verlag Rockstuhl, Bad-Langensalza 2010, ISBN 978-3-86777-202-0, p. 201.
2. ↑  Michael Köhler: *Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze.* Jenzig-Verlag 2001, ISBN 3-910141-43-9, p.190.
3. ↑  Thomas Bienert: *Mittelalterliche Burgen in Thüringen.* Wartberg Verlag 2000, ISBN 3-86134-631-1, p. 217–218.
4. ↑  hloesser/nimritz/nimritz.htm Informoj prikastelaj[*rompita ligilo*]
5. ↑   Flanka noto prie en artikolo pri restaŭradlaboroj en la Kirko de Schleiz. Arkivita el la originalo je 2016-01-28. Alirita 2020-06-22.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 695461
* GND: 7667775-8
 |
Pikdrato
Detalo de pikdrato
Detalo de hoka drato aŭ "razilklinga pikdrato"
**Pikdrato**, aŭ **dorndrato**, estas drato garnita per pikiloj ofte uzata kiel barilo. Se homo aŭ besto provas trapasi ĝin, tiu estas vundita, kaj tial verŝajne ne provos denove.

Historio
--------

Unuaj eksperimentoj fabriki ion similan al pikdrato komencis en la jaro 1867. Unu el aŭtoroj de tiuj ĉi unuaj eksperimentoj estis Lucien B. Smith el Ohio en Usono, kiu sian pikdraton lasis patenti la 25-an de junio. Pikiloj estis kreitaj per najloj en lignolameloj alfiksitaj al drato. Sed tiu ĉi realigo ne taŭgis por seria produktado.

La unuan pikdraton simila al tiu, kiu estas uzata hodiaŭ, lasis patenti en sekvanta jaro Michael Kelly. Lia patento konsistis en tio, ke sur unu el duopo el dratoj estis treditaj en regulaj distancoj pikiloj (eltonditaj el lado) per formo ŝajnigata diamanton (de tie tiu ĉi drato ankaŭ ricevis nomon) kaj poste ambaŭ dratoj estis torditaj kaj la pikiloj estis enfiksitaj per tio en siaj lokoj. Tiu ĉi maniero estis uzata ĝis la jaro 1874 (ĝis hodiaŭ ĝi estas videbla en Usono en kelkaj lokoj).

En ekspozicio en Ilinojso en la jaro 1873 ekspoziciis sian pikdraton Henry M. Rose. Tiu ĉi maniero, patentita en majo de la sama jaro, estis rilate al realigo tre simila al la pikdrato de Smith. La patento mem estis ja nenia kontribuaĵo, sed esenca estis tio, ke ĝi vekis intereson de tri vizitintoj de la ekspozicio: de Joseph Glidden, Jacob Hais kaj Isaac Ellwood. Ĉiu el ili havis imagon ankaŭ eĉ pri tio, kiel fiksi pikilojn rekte al la drato. Ĉiu el ili iris tra sia propra vojo, sed la pikdrato baldaŭ „kunigis" ilin.

Legendo komenciĝas ĉe Glidden, kiam lia edzino Lucinda postulas barigi la ĝardenon. Glidden en malnova kafmuelilo produktas per fleksigado de drato kaj per sekvanta forpinĉado pikilojn, kiujn li poste surigas sur la draton, kiun li tordigas kun alia drato en malnova akrigilo simile kiel Kelly. Por tiu ĉi pikdrato – pli malfrue konata kiel „Venkinto" – Glidden akiras patenton la 24-an de novembro de 1874. Surbaze de tiu ĉi patento Glidden kaj Ellwood fermas „amikecon" kaj komune ili fondas ***The Barb Fence Company***.

La sukceso de Glidden evoluis „pikdratan" febron. Estis donita pli ol 570 patentojn kaj oni povus kunkalkuli pli ol 1 500 specoj de pikdratoj. Malgraŭ tio Glidden profitis kun sia produktaĵo grandan monon.

Vidu ankaŭ
----------

* Hoka drato, pli danĝera variaĵo de pikdrato
* Drato
* Elektra barilo