recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Loko de la Koloso (ruĝe ĉe la centro) en mapo de Romo.
La **Koloso de Nerono** (latine *Colossus Neronis*) estis enorma, 30 m el bronzo statuo kiun la inperiestro Nerono (37–68 n.e.) kreis en la vestiblo de sia *Domus Aurea*, la imperia vilaa komplekso kiu enhavis grandan areon el la norda flanko de la Palatina Monteto, tra la Velia bordo al la Eskvilino. Ĝi estis modifita de la sukcedantoj de Neorno en statuo de sundio *Sol Invictus*. La statuo estis eventuale movita ien ekster la Flavia Amfiteatro, kiu (laua unu el plej popularaj teorioj) iĝis konata, pro sia proksimeco al la Koloso, kiel Koloseo.

La nomo *Koloseo* delonge estis supozita deriva el la kolosa statuo de Nerono najbara (la statuo de Nerono siavice estus nomita laŭ la Koloso de Rodoso). Tiu statuo estis poste remodelita de la sukcedantoj de Nerono al adorado de Helios (*Suno*) aŭ Apolono, la sundio, per aldono de taŭga sunkrono. La kapo de Nerono estis ankaŭ anstataŭita kelkajn fojojn per kapoj de sukcedaj imperiestroj. Spite ties paganaj ligoj, la statuo restis stare multe en la mezepoka erao kaj oni kredis, ke ĝi havas magiajn povojn. Ĝi estis konsiderita ikona simbolo de la daŭrado de Romo.

En la 8a jarcento, fama epigramo atribuita al Bede celebris la simbolan signifon de la statuo en profetio kiu estis varie citita: *Quamdiu stat Colisæus, stat et Roma; quando cadet colisæus, cadet et Roma; quando cadet Roma, cadet et mundus* ("tiom longe kiom la Koloso staru, tiom Romo; kiam la Koloso falos, ankaŭ Romo falos; kiam Romo falos, falos ankaŭ la mondo"). Tio estas ofte mistradukita reference al la Koloseo anstataŭ al la Koloso (kiel ekzemple ĉe la poemo de Byron nome *Childe Harold's Pilgrimage*). Tamem, kiam la Pseŭdo-Bede verkis, la maskulena nomo *coliseus* estis aplikita al la statuo pli ol al tio kio estis ankoraŭ konata kiel Flavia amfiteatro.

La Koloso eventuale falis, eble faligita por reuzi ties bronzon. Ĉirkaŭ la jaro 1000 la nomo "Koloseo" estis stampita por referenci al la amfiteatro. La statuo mem estis tre forgesita kaj nur ties bazo survivis, situanta inter la Koloseo kaj la najbara Templo de Venuso kaj Romo.

Referencoj
----------

1. ↑   The Coliseum. *The Catholic Encyclopedia*. New Advent. Alirita 2a de Aŭgusto 2006.; la citita formo el Pseŭdo-Bede estas tiu presita en Migne, *Pat. Lat* **94** (Paris), 1862:543, notita en F. Schneider, *Rom und Romgedanke im Mittelalter (Munich) 1926:66f, 251, kaj en Roberto Weiss,* The Renaissance Discovery of Classical Antiquity *(Oxford: Blackwell) 1973:8 kaj noto 5.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Koloso de Nerono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 489765
 |
Moskito kaj muŝo kaptitaj en sukceno
**Sukceno** (C12H20O) estas malmola flava diafana fosilia rezino, el kiu oni faras diversajn objektojn, precipe enbuŝaĵojn de pipoj kaj ornamaĵojn. Ĉar ĝi havas biologian devenon, ĝi ne apartenas al la veraj, multekostaj juvelŝtonoj, sed al ornamjuveloj.

Sukcena Ĉambro unika, nekomparebla ĉefverko kun muroj kovritaj de elementoj faritaj el aŭtenta sukceno, kiun donacis la Prusa reĝo Frederiko Vilhelmo al la Rusa caro Petro la Granda en 1716.
La diversaj koloroj de natura sukceno.
La sukcena urso, oni povas ĝin vidi en la Urbodomo de Slupsko / Słupsk en Pomerio (Pollando), skulptita dum neolitiko t.e. 5 mil jaroj a.K..
Skarabo kaptita en sukceno.
El ĝi oni konstruis en 1716 la faman Sukcenan Ĉambron en Sankt-Peterburgo, kies sukcenoj malaperis dum la Dua Mondmilito. Helpe de la germana ŝtato, la sukcena ĉambro estis rekonstruita post retrovo de malnovaj fotoj pri la ĉambro kaj estis solene inaŭgurita la 31-an de majo de 2003.

Pro la biologia deveno, ĝi kelkfoje entenas malpuraĵojn kaj tre rare eĉ insektojn el tre fora tempoepoko. Ĝi estiĝis ĝis 260 milionojn da jaroj antaŭ nia tempo.

Kutime sukceno kolore varias de flava ĝis bruna, kies ĉefa trovejo estas la baltmaraj landoj. Krome ekzistas blueca varianto, ĝia ĉeftrovejo estis Dominika Respubliko ĝis en 2008 oni trovis grandan sukcenokampon apud El Soplao en norda Hispanio.

El la malnovgreka vorto por *sukceno* (ἤλεκτρον), devenas (tra naciaj lingvoj) la Esperanta vorto *elektro*, ĉar la unua konata elektro estas la statika, kiu aperas, se oni frotas ekzemple sukcenon per ŝtofo aŭ besthaŭto; tiu fenomeno nomiĝas triboelektro.

La romianoj havis gravan vojon nomatan laŭ sukceno en Panonio, ĉar la komercistoj tie liveris la sukcenojn el Balta Maro ĝis Italio.

Dominga sukceno estas sukceno el Domingo derivita el rezino de formortinta arbo *Hymenaea protera*. Dominga sukceno diferenciĝas el la Balta sukceno je tio ke ĝi estas preskaŭ ĉiam travidebla, kaj ĝi havas pli altan nombron de fosiliaj inkludaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Amber Mineral Data (angle). Alirita 2014-03-22. La formulo estas proksimuma kaj empiria, ĉar sukceno ne havas homogenan strukturon
2. ↑  Plej granda kampo de sukceno en Eŭropo malkovrita (de)

Vidu ankaŭ
----------

* Sukceno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Sukceno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ambro
* Balta sukceno
* Heliadinoj
* Sambianoj
* Sukcena koloro
**Keĉaris** (armene ***Կեչառիս***), aŭ **Keĉaruk**, estas monaĥejo kiu troviĝas en Tsaghkadzor, en la *marzo* Kotajko, en Armenio. Ĝi estis grava mezepoka studcentro konstruita inter la  11-a kaj la 13-a jarcento fare de diversaj familioj de la armena nobelaro. La monaĥa komplekso havas tri preĝejojn. Ĝi estis rekonstruita en la jaro 2001.

Monaĥejo Keĉaris
La monaĥejo estis grave damaĝita pro tertremo en 1927, la rekonstruado ne estis iniciatita de la Armena Soveta Socialista Respubliko ĝis la jaro 1980. Pluraj malfacilaĵoj laŭlonge de la lando bremsis la projekton dum jardeko kiam la Tertremo Leninakan skuis grandan parton de la lando en 1988, Sovetio malaperis en 1991, la milito en Karabaĥo ekiĝis, kaj Armenio estis blokita de la du tjurkaj najbaroj: Turkio kaj Azerbajĝano. Dume Armenio iom post iom rekuperiĝis de tiuj sinsekvaj katastrofoj, la rekonstruado de la monaĥejo Keĉaris finfine rekomenciĝis en 1998 kaj finis en 2000, danke al la bonvola donaco de armena mecenato loĝanta en Vieno, nomata Vladimir Harutjunjan, memore al liaj gepatroj Harutjun kaj Arsenik.

* Monaĥejo Keĉaris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Monaĥejo Keĉaris en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***First Canadian Place*** estas nubskrapulo en la Financa Distrikto de Toronto ĉe la angulo de King kaj Bay Streets. La ĉielskrapanto, finita en 1975, estas 298 metrojn alta kaj mezuras 355 metrojn inkluzive de la anteno. Tio igas First Canadian Place la plej alta konstruaĵo en Kanado kaj samtempe la tria plej alta konstruaĵo en Kanado post la 553 metrojn alta CN-Turo (televidturo, kiu ankaŭ situas en Toronto) kaj la 381 metrojn alta kamentubo Inco Superstack en Sudbury. La konstruado de la ĉielskrapanto kostis 200 milionojn da kanadaj dolaroj. 

La konstruaĵo estas la ĉefsidejo de la Banko de Montrealo, la plej malnova banko en Kanado (tial la esprimo *Unua*). Ĝi estis dezajnita fare de la arkitektura firmao Bregman + Hamann Architects , kaj Edward Durell Stone estis konsultisto pri la dezajno. La konstruaĵo, origine nomita *la Unua Banka Konstruaĵo*, staras en la loko de la *Old Toronto Star Building*, la antaŭa ĉefsidejo de la Toronto Star gazeto. Ĝi estis la lasta angulo de la intersekciĝo King kaj Bay kiu restis por esti restrukturita, kaj ekzistis furioza konkurado pri la konstrukontrakto. La tiama malgranda kaj nekonata firmao Olympia and York ricevis la kontrakton.

Galerio
-------

* La konstruaĵo konstruataLa konstruaĵo konstruata
* Supra parto de la konstruaĵoSupra parto de la konstruaĵo
* La konstruaĵo kiam ĝia estas ĉirkaŭita de nubojLa konstruaĵo kiam ĝia estas ĉirkaŭita de nuboj
* Renovigado sur la fasado en 2011Renovigado sur la fasado en 2011

Referencoj
----------

1. ↑  Business week, McGraw-Hill, New York 1997, Ausgaben 3509–3515, ISSN 0007-7135, S. 64.

Eksteraj ligiloj
----------------

* First Canadian Place luanta retejo Arkivigite je 2006-10-04 per la retarkivo Wayback Machine
* First Canadian Place podetala kaj eventa retejo
* First Canadian Place butikcentra retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 853753
 |
Bildo kreita de DALL-E 2 laŭ anglalingva teksta priskribo signifanta "Arto de 1960-aj de bovino forrabata de NIFO en mez-okcidento"
Bildarton kapablas krei diversaj programoj de artefarita intelekto. En 2023 temas ĉefe pri laŭtekstaj bildokreaj modeloj. Oni distingu tian arton de cifereca arto; ambaŭ uzas ciferecan teknologion, sed temas pri artefarita intelekto nur se la bildon kreas generaj algoritmoj kaj profundlernaj teknikoj aŭtonome, sen rekta interveno de homa artisto.

Specoj kaj metodoj
------------------

Bildo kreita de Stable Diffusion
Multaj mekanismoj por krei bildojn per artefarita intelekto estas evoluigitaj, interalie procedoj kiuj uzas matematikajn regulojn, algoritmoj kiuj imitas la efikon de pentriloj, kaj profundlernaj algoritmoj, ekzemple generaj kontraŭkonkuraj retoj (GKR-oj) kaj transformiloj.

Unu el la plej frue aperintaj artefaritaj artaj sistemoj estas AARON, evoluigita de Harold Cohen ekde la fino de la jardeko de 1960 ĉe la Universitato de Kalifornio en San-Diego. AARON estas la plej rimarkinda ekzemplo de bildokrea artefarita intelekto en la erao de malnovastila artefarita intelekto, ĉar ĝi uzas simbolan laŭregulan metodon por generi teknikajn bildojn. Cohen evoluigis AARON kun la celo kodigi la agon de desegnado. AARON en sia primitiva versio kreadis simplajn nigrablankajn desegnaĵojn. Cohen pentris la bildojn por fini ilin. Dum la jaroj li ankaŭ evoluigis pentran kapablon de AARON mem. AARON do pentradis per specialaj pentriloj kaj farboj memelektitaj sen intermikso de Cohen.

Laŭ Martin Rue, artefarita intelekto povas imiti homajn artistojn pli konvinke en kreado de bildoj ol en literaturo, ĉar la kapablo plej malfacile akirebla por artefarita sistemo, t.e. doni unuigantan koheron al kompleksa verko, ne havas gravan rolon ĉe abstrakta arto.

Referencoj
----------

1. 1 2   (2021-08-02) ""Who inspires who?" Aesthetics in front of AI art", *Philosophical Inquiries* **9** (2), p. 195–220. doi:10.4454/philinq.v9i2.367.
2. ↑   (2022) "Blockchain and AI in Art: A Quick Look into Contemporary Art Industries", *Blockchain and Applications* (en), p. 272–280. doi:10.1007/978-3-030-86162-9\_27.
3. ↑  McCorduck, Pamela.  (1991) *AARONS's Code: Meta-Art. Artificial Intelligence, and the Work of Harold Cohen* (angle). New York: W. H. Freeman and Company, p. 210. ISBN 0-7167-2173-2.
4. ↑   (2019-10-23) "Technical Images and Visual Art in the Era of Artificial Intelligence: From GOFAI to GANs", *Proceedings of the 9th International Conference on Digital and Interactive Arts* (en), p. 1–8. doi:10.1145/3359852.3359865.
5. ↑   Fine art print - crypto art (en-US). Alirita 2022-05-07.
6. ↑  "Iusence, jes, ĝi spertas pri verkado en Esperanto". 2023. *Esperanto* 1379(5). 102-103.

Literaturo
----------

* Boronczyk, Timothy. 2023. "La ekesto de artefaritaj artistoj." *Usona Esperantisto* 2023:1.

Vidu ankaŭ
----------

Sora (artefarita intelekto)

Artefarita intelekto
La insulo Texel je Aventuro 2.1
**Interaga fikcio** (mallongigata **IF**) estas komputila programo kaj verko de fikcio legenda per komputilo, en kiu oni povas regi parton de la rakonto. Tiel, ĝi estas arto, kiu kunigas verkadon kaj komputilan ludon. Ĉar ofte oni rolas kiel rolulo de la rakonto, ĝi estas speco de rolludo. Kelkaj IF-ludoj ankaŭ prezentas ilustraĵojn aŭ grafikaĵojn, tamen norme la fokuso de IF estas skribita (teksta) rakonto.
IF-verkisto Graham Nelson priskribas interagan fikcion kiel "krucvortenigmon kiu militas kun rakonto."

Oni norme komunikas kun la komputilo per tajpado de simplaj komandoj por la ĉefrolulo. La programo uzas interpretilon por prezenti la rezultojn de la komando. La celo ofte estas gvidi la rakonton al kontentiga fino.

La termino ankaŭ povas signifi tipon de nelinia rakonto en kiu la leganto povas elekti inter pluraj elektoj por ŝanĝi ĝian direkton. Tiun tipon de ludo popularigis la programo Twine. Ĝi ebligas krei tian ludon per facila interfaco sen multe da sperto de programado.

Specimena ludoskribo
--------------------

Tiu ĉi estas unu el la multe da manieroj, ne venki La insulo Texel, de Wim Koolhoven. La ludanto enigis instruojn je linoj, kiu komencas kun '>', la cetera teksto estas de la komputilo. La komputilo komencas kun teksto pri la kunteksto de la ludo.

> 
> **La insulo Texel**  
> 
> Avent-programo de Wim Koolhoven Aŭtorrajto (c) 1987  
> 
>   
> 
> AVENTURO estas esperantlingva programo de Wim Koolhoven, Aŭtorajto (c) 1988  
> 
>   
> 
> **Dunvojo**  
> 
>   
> 
> Vi ferias je la insulo Texel. Hieraŭ vi aŭdis en la trinkejo strangan historion. Du infanoj perdiĝis sur la norda strando, kvankam en la ĉirkaŭaĵo estis multaj plenkreskuloj neniu vidis ilin foriri. Ankaŭ certas ke ili ne naĝis, kelkaj diris ke ili simple fosis kavon. Ĝis nun neniu revidis la infanojn kaj ĉiu timas al la marbordo. Vi estas sur la vojo de la urbo al la dunoj.  
> 
>   
> 
> *>Kiun mi portas*   
> 
>   
> 
> Vi kunportas buteritan panon.  
> 
>   
> 
> *>Vidu panon*  
> 
>   
> 
> Vi planis ke via lunĉo ekzistus el ĉi tiu buterpano.  
> 
>   
> 
> *>Iru suden*  
> 
>   
> 
> Bone. Ho timemulo, ĉu vi ankaŭ timas tiujn historietojn? Vi reiris al la urbo, ĉiu mokridas pri vi, ĉar hieraŭvespere vi fanfaronis vian kuraĝon kaj nun evidentiĝas ke vi ankaŭ timas la maron.  
> 
>   
> 
> Vi kunportis buteritan panon kaj vi havis neniom da poentoj.  
> 
>   
> 
> Fino: Presu Klavon.
> 
> 
>

Referencoj
----------

1. ↑  The Craft of Adventure, page 3.

Vidu ankaŭ
----------

* Aventuro (tekstaventuro)
* Aŭda komputilludo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Interaga fikcio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Listo de interagaj fikciaĵoj en Esperanto ĉe IFDB
* Komencanta Gvidilo al Interreagema Fikcio
* Esperanta Ludo je Z-kodo Arkivigite je 2008-05-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Aventuro - *KreuAVT* kaj *Aventuro* eldono 2.1, fare de Wim Koolhoven. Tradukilo kaj interpretilo por tekstaventuroj en Esperanto (plenumeblaj dosieroj por DOS), kaj *La insulo Texel*, tradukita ludo.
**János Nemeskéri** [jAnoŝ nemeŝkEri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nemeskéri János** estis hungara antropologo, profesoro.

János Nemeskéri  Arkivigite je 2016-03-08 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 9-an de aprilo 1914 en Budapeŝto. Li mortis la 5-an de septembro 1989 en Budapeŝto.

Biografio
---------

János Nemeskéri doktoriĝis en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1939. Inter 1937 kaj 1945 li laboris en Hungara Nacia Muzeo, poste en alia muzeo. Li ankaŭ instruis en la menciita universitato ekde 1947, poste inter 1971-1983 en Universitato Lajos Kossuth. En 1952 li kandidatiĝis el biologiaj sciencoj en 1952. Ekde 1965 li havis postenon en esplora instituto. Li ricevis akademiajn premiojn en 1962 kaj 1977. Li pensiuliĝis en 1983.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Ivád község – Ivády család* (1944)
* *Honfoglaláskori magyarság – Árpádkori magyarság* (1947)
* *Ivád község népességének embertani vizsgálata* (1953)
* *A csontvázleletek életkorának meghatározási módszereiről és azok alkalmazhatóságáról* (1958)
* *History of human life span and mortality* (1970) - fundamenta verko
* *A székesfehérvári királysírokról. Pro memoria az 1936-1937. évi ásatásról* (1983)
* *Principles of paleodemography* (1986)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
Restoracio Okryugwan
Raengmjeono en Okryugwan
**Restoracio Okryugwan** (koree 옥류관, latinliterigo laŭ reviziita transskribo Ongnyugwan, latinliterigo laŭ transskribo de McCune-Reischauer Ongnyugwan) estas unu el la plej famaj restoracioj de Nord-Koreio, fondita en 1960.
analizisto Andrei Lankov priskribas ĝin kiel unu el du restoracioj-la alia estas Ch'ongryugwan, kiuj "difinis la kulinaran vivon de Pjongjango" ekde la 1980, kaj "vivanta muzeo de kulinara arto". La restoracia estro estas Ra Sukgyong.

Konstruaĵo kaj aliaj aĵoj
-------------------------

Okryugwan situas sur la bordo de la Taedong Rivero, inter Moran Monteto kaj la Ponto Okryu. Ĝi estas granda konstruaĵo, kaj povas akcepti ĝis 2.000 personojn.

La konstruaĵo estas distingita per ĝia tradicia arkitekturo kaj kurbigas verdajn tegmentojn. La konstruaĵo estas dividita en ĉefa areo kaj du kroma areo, kun tuta etaĝa areo de 12.000 kvadrataj metroj.
La ŝtuparo estas faritaj de granito de Ryonggang, Sud Pyongan. Laŭ la raporto de la Korea Centra Novaĵagentejo, la konstruaĵo estis renovigita en 2008.

  

* Kategorio Okryu-gwan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Friedrich MAYR-MELNHOF** (naskiĝinta la 5-an de julio 1924 en Grödig, mortinta samloke la 14-an de aprilo 2020) estis aŭstra politikisto de Aŭstra Popola Partio, agrikulturisto kaj forstisto el Grödig. Inter 1983 kaj 1986 li estis ano de la landa parlamento de Salcburgio.

Edukado kaj profesia agado
--------------------------

Mayr-Melnhof frekventis inter 1930 kaj 1934 la bazlernejon kaj poste ĝis 1942 la ŝtatan gimnazion kun internejo *Landschulheim Marquartstein*. Post trapaso de la abiturieta ekzameno li eksoldatis por Wehrmacht de 1942. En 1945 li iĝis militkaptito. Inter 1946 kaj 1950 li studis agrikultursciencojn en Vieno. Poste li ekrespondecis pri la gepatraj farmo kaj arbaroj kio daŭris ĝis 1994.

Politikaj agadoj
----------------

Mayr-Melnhof estis inter 1940 kaj 1985 ĉambra konsilisto kaj membro de la estrarano de la Agrikultura ĉambro salcburgia. Inter 1963 kaj 1987 li estis vicestro de la Salcburgia Porkamparana Ligo. Inter 1962 kaj 1967 li estis vica estro de la landaj ĉasistoj, poste ĝis 1997 ĉefo. Inter 1956 kaj 1994 li estris la Landan ligon de kamparanoj kaj forstistoj; inter 1965 kaj 1987 li ankaŭ transprenis la taskon de vicprezidanto de la arbaraj kaj grundaj posedantoj de Aŭstrujo.

Privates
--------

Mayr-Melnhof estis edzo de Maria Anna Orsini-Rosenberg (1927–2010) kun kiu li havis sep infanojn.

Honoroj
-------

* titolo *Ökonomierat* (1974)
* meritsigno *Goldenes Verdienstzeiĉen des Landes Salzburg* (1975)
* meritsigno *Goldenes Ehrenzeiĉen des Landes Salzburg* (1984)
* meritsigno *Großes Ehrenzeiĉen des Landes Salzburg* (1986)
* honora civitano de Grödig (1994)
* meritsigno *Großes Goldenes Ehrenzeiĉen für Verdienste um die Republik Österreich* (2000)
* kavaliriĝo ĉe Ordeno de la Ora Ŝaffelo (2004)

Literaturo
----------

* Richard Voithofer: *Politische Eliten in Salzburg. Ein biografisches Handbuch 1918 bis zur Gegenwart.* Böhlau Verlag, Wien/Köln/Weimar 2007. ISBN 978-3-205-77680-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Mayr-Melnhof: Der Clan und sein Netzwerk*.[*rompita ligilo*] Ĉe: boerse-express.com

Notoj
-----

1. ↑  "Friedrich Mayr Melnhof im Alter von 95 Jahren verstorben." - Ĉe: SN, 14.4.2020
**Luis Pedro Alejandro Recaséns Siches**​ (Gvatemalurbo, 19a de junio 1903 - Meksikurbo, 4a de julio 1977) estis hispana advokato, juristo kaj filozofo de hispan-gvatemala juro. Li sekvis influojn de novkantismo kaj fenomenologio.

Biografio
---------

Estante dujaraĝa, liaj hispanaj gepatroj revenis kun li en Hispanion, li edukiĝis en Barcelono kaj doktoriĝis en Madrido pere de disertacio *La filosofía del Derecho de Francisco Suárez* (Barcelono, 1927; Meksiko, 1947). Pere de stipendioj li sutudis en la Universitato de Romo "La Sapienza" kun Giorgio del Vecchio. De novembro 1925 ĝis novembro 1926 en la Universitato de Berlino kun Rudolf Stammler, Rudolf Smend, Heinrich Maier kaj Romano Guardini. De novembro 1926 ĝis aprilo 1927 en la Universitato de Vieno, kun Hans Kelsen, Fritz Schreier, Felix Kaufmann kaj R. Reininger.

Li estis deputito en la Konstitucifara Asembleo de la Dua Hispana Respubliko kaj plenumis altajn postenojn. En la komenco de la Hispana Enlanda Milito li ekziliĝis en Meksikon. Li estis profesoro en diversaj universitatoj de Meksiko kaj de aliaj landoj de Centrameriko.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------



* Luis Recasens en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 862820
 |

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Luis Recasens en la hispana Vikipedio.*
**I’m Beginning to See the Light** (Mi komencas vidi la lumon) estas kanto el la jaro 1944, kiun komponis Duke Ellington, Johnny Hodges kaj Harry James; ĝian tekston verkis Don George. Diversaj versioj fariĝis en 1945 unuarangaj furoraĵoj en Usono kaj Aŭstralio.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Ekesto de la kanto
------------------

En 1944 la du bandestroj Duke Ellington kaj Harry James kunverkis kune kun Johnny Hodges melodion de la peco *I’m Beginning to See the Light*, por kiu elplumigis la tekston Don George, kiu saman jaron ankaŭ estis kontribuinta la kantoteksto al la elingtona *I Ain’t Got Nothin’ But the Blues*. Je la unua registrado de la kanto ĝin kantis la nur deksepjara Joya Sherrill, kiu ĵus envenis en la orkestron de Duke Ellington; Solistis je tio Johnny Hodges kaj trombonisto Lawrence Brown.

Unua sonregistraĵo kaj sukceso
------------------------------

La unua sonregistraĵo ekestis en Novjorko la 1-an de decembro 1944 kaj aperis ĉe diskeldonejo RCA Victor. Ĉi tiu registraĵo eniris la furoraĵo-ranglistojn, restante dek du semajnojn tie kaj atingante rangon 6. La en 1945 ekestinta sonregistraĵo de kunkomponisto Harry James kaj sia orkestro kun kantistino Kitty Kallen dum du semajnoj estis unuaranga furoraĵo en Usono. En la sama jaro jam ekestis novversio de Ella Fitzgerald kun kantensemblo *Ink Spots*, kiu ankaŭ furoris. En Aŭstraliio ŝia versio atingis furoraĵolistan rangon unu.

Evoluo kiel ĵaza normkanto
--------------------------

Post kiam *I’m Beginning to See the Light* komence estis popularmuzika kanto, pli kaj pli ofte ankaŭ ĵazmuzikistoj ekprenis la melodion, kiu do fariĝis populara ĵaza normkanto.

Billy Eckstine plurfoje surdiskigis la kanton, kun Billy May, Quincy Jones, Bobby Tucker kaj kun Gil Asky. Ella Fitzgerald ankaŭ kantis ĝin akompanate de la Orkestro Count Basie (*Ella and Basie!*, Verve 1963) kun aranĝaĵoj de Quincy Jones. Kvaropo Gerry Mulligan surdiskigis la kanton kun Chet Baker en 1953. Sekvis pluaj instrumentaj versioj de muzikistoj kiel Don Byas, Oscar Pettiford, Art Tatum, Chico Hamilton kaj Red Norvo. Krome ĝin kantis Frank Sinatra kaj en 2004 ankaŭ Al Jarreau.

Uzado sur scenejo kaj en filmo
------------------------------

Jo Stafford kaj Paul Weston parodiis la kanton en la 1960-aj jaroj en *Darlene Remembers Duke*. *I’m Beginning to See the Light* estis kantita en 1981 dum la brodveja revuo *Sophisticated Ladies*. La versio de Harry James estas aŭdebla en la filmo *My Dog Skip* (2000), tiu de Duke Ellington en la filmo *The Matrix* (1999).

Eksteraj ligiloj
----------------

* I'm Beginning to See the Light ĉe *Jazz Standards*

Literaturo
----------

* Carlo Bohländer (eldonisto): *Reclams Jazzführer*. Reclam, Stutgarto 2000, ISBN 3-15-010464-5
* Philip Furia: *The Poets of Tin Pan Alley: A History of America's Great Lyricists*. Oxford University Press; Reprint edition.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  "I’m Beginning to See the Light" bei *Jazz Standards*
2. ↑  RCA Victor Records in the 20-1500 to 20-1999 series
3. ↑  Komparu Whitburn’s Pop Memories 1890–1954.
**Koskullskulle** estas loko *(Tätort)* en la nordsveda provinco Norrbottens län kaj la historia provinco Lappland, norde de la polusa cirklo. La loko estas nomita laŭ iama Landshövding de Norrbottens län Georg Adolf Koskull (1780–1829).

Minista monumento en Koskullskulle
La loko en la komunumo Gällivare situas proksimume ses kilometrojn nordoriente de Gällivare. Ĝi estas ligata per la landaj stratoj *(Länsväg) BD 830, BD 831* kaj *BD 860* kun Gällivare. Al Koskullskulle kondukas Zweigstrecke de erctrajnlinio, kiu tamen estas uzata nur por vartrafiko kaj preskaŭ eksklude de mineja firmao LKAB. Tra la loko fluas la proksimume 140 kilometrojn longa Linaälven, flanka rivero de Ängesån.

La loĝantaro malkreskas. Nombrinte en la loko en 1960 ankoraŭ 1601 personojn, la loĝantaro tra 1196 (post malgranda refortiĝo en la jaro 1995) kaj 874 (2010) malkreskis al 818 (2015).

Konataj loĝantoj
----------------

* Jan Boklöv (\* 1966), skisaltisto
* Göran Forsmark (\* 1955), aktoro

Noto
----

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Koskullskulle en la germana Vikipedio.*
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Mansura,** konata ankaŭ *Mansoura,* aŭ *El Mansure,* arabe **المنصورة** estas metropolo en nordorienta Egiptio, en Nildelto, en Provinco Dakahlija, kie ĝi estas ties ĉefurbo.

Placo en Mansura

Etimologio
----------

Mansura arabe signifas "venka" laŭ batalo kontraŭ Ludoviko la 9-a (Francio) dum la 7-a Krucmilito.

Demografio
----------

En Mansura loĝis 621 953 en 2021.

Geografio
---------

Mansura kuŝas laŭ branĉo de Nilo. Tanta troviĝas 47, Damiato kaj Kafr aŝ Ŝejĥ po 58, Ismailio 98, ĉefurbo Kairo 112 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Mansura estis establita en 1219 en lokoj de pli malnovaj vilaĝoj. Post 2 jaroj la egiptoj venkis la krucmilitistojn, tial ĝi estis nomita Mansura. Reĝo Ludoviko estis kaptita kaj mortis en malliberejo (fakte domo) en la urbo. En 1973 granda aerbatalo okazis inter Egiptio kaj Israelo.

Ekonomio
--------

Mansura estas komerca kaj administra centro. La industrio produktas teksaĵojn kaj manĝaĵojn.

Edukado
-------

La universitato de Mansura estis fondita en 1962, komence kiel filio de Kairo.

Panoramo en Mansura
Palaco en Mansura

Klimato
-------

Mansura havas varman dezertan klimaton (BWh) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas nur 56 mm. Inter junio-septembro neniam pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 20,5 °C kaj varias inter 14-27 °C.

Vidindaĵoj
----------

* moskeoj
* muzeo, iama domo de reĝo Ludoviko
* palaco konstruita en 1928 fare de itala arkitekto

Famuloj
-------

* Teodoro la 2-a de Aleksandrio, kopta papo

Referencoj
----------

Fontoj
------

* brita enciklopedio
* WikiTrans
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Sântimbru |

**Sântimbru** [sıntimbru] (jen rumane, germane *Emerichsdorf* aŭ *Sankt Emerich*, hungare **Marosszentimre** [maroŝsentimre] aŭ simple *Szentimre*) estas komunumo en Rumanio norde de Alba Iulia. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Dumitra, Galtiu, Coșlariu, Totoi kaj Oiejdea.

Loĝantaro
---------

En 1910 Marosszentimre havis 586 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 150 (rumanoj, 3 % da hungaroj).

Historio
--------

Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1228. En la mezepoko ĝi estis hungara-rumana servutulvilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al departemento *Alsó-Fehér*.

Johano Hunyadi la 18-an de marto 1442 suferis malvenkon de la turka milittrupo de bejo Mezid, sed atinginte ĝin ĉe Alba Iulia li venkis. En la batalo mortis Simon Kamonyai, *Kemény*, kiu laŭ la kroniko de Johano Thuróczy ŝanĝis siajn vestaĵon kaj batalilon kun Hunyadi. Laŭ novaj historiaj esploroj en tiu batalo mortis preskaŭ 20 000 turkoj kaj preskaŭ 3 000 soldatoj de Hunyadi. La sorton de batalo decidis la ĝusta konduto de la sikula militforto.

Fonto
-----

* Magyar nagylexikon, 1-18. 1993-2004, Budapest.

Komunumoj pri *Szentimre* (= Sankta Emeriko) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Csíkszentimre | Görgényszentimre | Hegyközszentimre | Marosszentimre | Nyárádszentimre |
| Pestszentimre | Radácsszentimre | Soltszentimre | Szentimrefalva | Tiszaszentimre |

Gravaj personoj
---------------

* György Lépes (? , ĉ. 1375 – Marosszentimre, 18-a de marto 1442): episkopo, tie mortis en batalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **kapelo Renaskiĝo** estas ekumena konstruaĵo en urbo Devecser (Hungario).

Historio
--------

La ekumena kapelo estis konstruita memore al la Ruĝ-ŝlima katastrofo en Hungario kun helpo de profanaj instancoj (ekzemple la arbarkultura firmao). Dum la konsekro partoprenis ĉiuj signifaj estroj de la plej grandaj hungaraj eklezioj.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola kaj konsistas el du partoj. La navo estas duonglobo, en ties supro estas malgranda konstruaĵo kun fenestroj, kiuj donas la lumon, ĉar la duonglobo ne havas fenestrojn. Ties vitralojn kreis Lajos Csertő. Ĉirkaŭ la duonglobon oni portis grundon, tiel kvazaŭ la duonglobo kreskiĝas el la tero. La turo estas piramida kun 3 lateroj, ĉirkaŭ meze 2 lignaj anĝelflugiloj kreskiĝis. Malsupre estas la enirejo. Interno de la pordo havas pentraĵon fare de Anna Makovecz. La altara bildo estas pentraĵo de Éva Kun.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Gumiel de Mercado** estas vilaĝo kaj municipo, en la provinco Burgoso, regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Ribera del Duero, plej sude.
Preĝejo de de Sankta Maria.
Je 72 km de la provinca ĉefurbo kaj je 14 km de Aranda de Duero. Ĝi havas areon de 57.71 km² kun 374 loĝantoj (2021).

Festoj kaj kutimoj
------------------

La patronaj festoj estas celebrataj dum la unuaj tagoj de septembro, honore al "Nia Sinjorino Virgulino de la Plejgranda. Estas kutimo kombini la religiajn aranĝojn kun sportaj konkuroj, infanludoj, frateca kunmanĝado kaj piroteknikaĵoj. Dum aŭgusto, danke al la amaso da someremuloj, kiuj iras al la vilaĝo, la kultura asocio "El Duende" (La Koboldo) organizas diversajn kursojn, ludojn kaj diversajn aranĝojn ĉefe destinitajn al la plej junaj loĝantoj.

Demografio
----------

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 168 |  | 139 |  | 119 |  | 123 |

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la gotika preĝejo de Sankta Maria kaj la preĝejo de Sankta Petro, ermitejo, bieno Ventosilla, ktp.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gumiel de Mercado Arkivigite je 2007-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
* Nuestros pueblos: Gumiel de Mercado. La Aguilera Arkivigite je 2007-05-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Turismo Burgos: Gumiel de Mercado Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* Gumiel de Mercado Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269504
* VIAF: 316733863
 |
La **Urbodomo de Budafok** estas impona historia monumento en Budapeŝto, en distrikto Budafok-Tétény.

La urbodomo en Budafok

Historio
--------

En la 19-a jarcento en tiu loko estis konstruita uzino pri sapoj. La loka municipo aĉetis el la uzino 2 konstruaĵojn en 1926, ĉar Budafok ricevis urborangon, la vilaĝdomo jam ne sufiĉis. En la jaroj 1928 kaj 1929 oni konstruis sur ambaŭ domojn po unu etaĝon, fine oni konstruis interligan alon. En 1950 Budafok aliĝis al Budapeŝto, sed samtempe iĝis distrikto de Budapeŝto.

Urbodomo de BudafokAerfoto pri la urbodomo
Urbodomo de Budafok
La ĉefenirejo de la urbodomo
Meza fasado de la urbodomo
Angulo de la urbodomo

Konstruaĵo
----------

La urbodomo situas laŭ la trotuaroj laŭ placo. Ĝi formas U-literon (iomete H-literon). La fasado estas simetria, meze estas la enirejo iom malantaŭe, ol la flankaj aloj. En la meza parto estas videblaj 2 malgrandaj ornamturoj. Meze sur la etaĝo malgranda balkono estas videbla.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* [*rompita ligilo*] hungare
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2015-10-03 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Urbodomo de Budafok en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la urboparto Höchst de Frankfurto-ĉe-Majno. Krome ekzistas samnoma komunumo Höchst en la distrikto Odenwald de suda Hesio, kaj pluraj kromaj signifoj de la vorto. |

rezida kastelo de la episkopoj de Majenco en Höchst
**Höchst am Main** estas historia urbo en Germanio borde de la rivero Majno kaj ekde la jaro 1928 estas urboparto de Frankfurto-ĉe-Majno. La 31-an de decembro 2018 Höchst havis proksimume 15 730 loĝantojn. La loko situas pli malpli 10 kilometrojn okcidente de la urbocentro de Frankfurto, ĉe la enfluejo de la rivereto *Nidda* en la riveron Majno.

Historio
--------

Simile al la najbara urbo Frankfurto, Höchst dum la mezepoko estis prospera komerca centro; en la jaro 1355 ĝi ricevis urbajn privilegiojn. Ĝis la jaro 1987 la urbo estis administra centro de propra distrikto, nomita "Landkreis Höchst", kiu ekde la jaro 1928 havas la nomon distrikto Main-Taunus kaj teritorie ne plu inkluzivis la distriktan ĉefurbon. Nun Höchst estas la centro de la urboregiono "okcidento de Frankfurto" kun 120 000 loĝantoj.

Plurloke en la historio de Eŭropo aperas la nomo de la urbo; ekzemple menciiĝu la *batalo de Höchst* de 1622, kiu estis decida turnopunkto de la Tridekjara Milito. Dum la 18-a jarcento interalie floris urba manufakturo pri porcelano, kiu sendis siajn produktaĵojn al tuta Eŭropo. Internacie la nomo de la urbo aparte konatis ekde la jaro 1863, kiam fondiĝis la ĥemia kaj farmacia fabriko *Hoechst AG*, kiu - kun interrompo meze de la 20-a jarcento - ĝis la jaro 1999 estis unu el la plej grandaj industriaj centroj de Germanio.

Vidindaĵoj
----------

La urbocentro havas multajn historiajn konstruaĵojn kaj el la mezepoko kaj el sekvaj jarcentoj, ekzemple el la baroka epoko. Plej signifa konstruaĵo de la urbo estas la Justina preĝejo el la epoko de la karolidoj, konstruita plejparte fine de la 9-a jarcento. Aldoniĝas interalie urba kastelo kaj pluraj nobelaj palacoj. La plej granda parto el la multaj trabfakaj domoj el la urbocentro rekonstruiĝis fine de la 16-a jarcento, post granda urba incendio de la jaro 1586.

Gefiloj
-------

* Alfred Missong, publicisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Frankfurt-Höchst en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Frankfurt-Höchst en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝoj germanlingvaj pri Höchst[*rompita ligilo*], kaj anglalingvaj informoj pri la historia urbocentro[*rompita ligilo*] en la retejo de la urbo Frankfurto
* informoj pri Höchst antaŭ la Dua Mondmilito (germane kaj angle) Arkivigite je 2008-10-12 per la retarkivo Wayback Machine
* 360-gradaj panoramaj bildoj pri Höchst Arkivigite je 2008-09-26 per la retarkivo Wayback Machine
* retejo de loka civitana iniciativo subtene al la urbokerno de Höchst
**Guru Lehna Angad**, **Angad Dev Ji** (naskiĝis la 31-an de marto 1504 en Sarae Naga, Panĝabo (Barato), mortis la 28-an de marto 1552) - la dua el 11 guruoj de sikismo. La filo de Dolna, kies patro estis Narayana Das Trehan, devenanta el la domo Matte-di-Saraj.

En 1538 guru Nanak elektis Lehna, sian disĉiplon, kiel sian sekvanton. Lehna Angad iĝis la dua guruo daŭrigante laboron de la fondinto Nanak.

Ĉiujare li kondukis grupon de hinduaj konfesantoj al templo en Ĝvalmukhi (Himaĉal-Pradeŝo). Januare 1520 li nuptis Mata Khivi kaj havis du filojn (Dasu kaj Datu) kaj du filinojn (Amro kaj Anokhi). Li forlasis vilaĝon, en kiu edukiĝis timante invadon de Babur. Post tio la familio setlis en Khadur Sahib.

Li iĝis sikho post aŭskulto de himno recitata de Nanak dum pilgrimo al Kartarpur, en Panĝabo (Pakistano)

Post morto de Nanak, kiu okazis la 22-a de septembro 1539 iĝis lia sekvanto.

Guru Angad Dev Ji enkondukis novan alfabeton konatan kiel Gurumuĥi-ortografio kaj modifis malnovan panĝaban alfabeton. Baldaŭ la skribsistemo iĝis tre populara kaj estis uzata de homoj. Li verkis la unuan biografion de guru Nanak.

En la aĝo de 48 jaroj mortis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Guru Lehna Angad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* sikhs.org
* sikh-History.com Arkivigite je 2021-05-08 per la retarkivo Wayback Machine
* allaboutSikhs.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 555397
* GND: 120901455
* LCCN: n82059278
* VIAF: 21024361
* ISNI: 0000000054892682
* SUDOC: 104577053
 |
Monda heredaĵo de UNESKO

La **Fiŝista Bastiono** estas impona novromanika ornamika konstruaĵo en Budapeŝto, sur Monto Vár tute apud Matias-preĝejo. Ĝi kun la ĉirkaŭo apartenas al Monda Heredaĵo ekde 1987, tial ĝi estas unuaranga celo de turistoj ankaŭ tial, ĉar bela panoramo estas videbla al Pest kaj al Danubo.
La bastiono estas 140 m-ojn longa. La turoj simbolizas tribestrojn de la hungaroj. Ekde la mezepoko tie etendiĝis muroj kaj bastionoj, sube estis loĝdomoj de fiŝistoj (ili defendis tiun parton), tial tiu parto nomiĝis bastiono de fiŝkaptistoj. En 1899 tiuj malnovaj muroj detruiĝis kaj tie la ornama konstruaĵo pretiĝis en 1905.
Ŝtuparo ornama konstruiĝis de la montoflanko al Matias-preĝejo. La pli supra konstruaĵo-parto konsistas el koridoroj, turoj, bastionoj, ŝtuparoj. Apude diversaj skulptaĵoj troviĝas (la plej gravaj estas Stefano la 1-a (Hungario), Sankta Georgo kaj Johano Hunyadi). Parto de la konstruaĵo estas panorama restoracio, la plej elstaraj lokoj estas elvidejoj.

### Bildaro

* Fiŝista Bastiono, centre Matias-preĝejo, dekstre hotelo imitanta historionFiŝista Bastiono, centre Matias-preĝejo, dekstre hotelo imitanta historion
* Fiŝista Bastiono, la plej alta turo estas la Matias-preĝejoFiŝista Bastiono, la plej alta turo estas la Matias-preĝejo
* Fiŝista Bastiono de Matias-preĝejoFiŝista Bastiono de Matias-preĝejo
* Parto de la Fiŝista BastionoParto de la Fiŝista Bastiono

* Fiŝista Bastiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fiŝista Bastiono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Halina Maria Frąckowiak** (naskiĝis la 10-an de aprilo 1947 en Poznań) – pola kantistino, komponisto kaj kantaŭtoro.

Vivo
----

Halina Frąckowiak debutis en 1963 dum Festivalo de Junaj Talentuloj en Szczecin. Ŝi konkuris kun Czesław Niemen, Zdzisława Sośnicka kaj Krzysztof Klenczon, iĝis laŭreatino de t.n. "Ora Dekopo". Ŝi kunlaboris kun kelkaj muzikgrupoj. Poste akiris laŭvicajn premiojn en festivaloj de kanto en Opole kaj Kołobrzeg en la jaroj: 1969, 1976, 1977, 1988, 1991 kaj 1993. En 1976 en Opole estis aldone premiita per la titolo "Miss de Objektivo".

Kunlaborante kun ensembloj *Czerwono-Czarni*, *Grupa ABC*, *Tarpany* aŭ *Drumlersi*, ŝi lanĉis siajn furorkantojn. En 1972 komencis solulan karieron. Tiam kelkfoje gajnis plebisciton por la plej populara kantistino, partoprenis eksterlandajn festivalojn (Ostendo, Rostock, Dresdeno), kie ricevis la plej gravajn distingojn kaj premiojn, interalie "Oran Mikrofonon" de Pola-Amerika Artisma Agentejo.

Dumvoje al koncerto, okaziĝonta en 1990 en Gorzów Wielkopolski, ŝi grave vundiĝis dum voja akcidento.

La kantistino surbendigis pli ol 20 diskojn kaj kasedojn kaj ŝiajn koncertojn oni povus vidi en multaj lokoj de Eŭropo, en Usono kaj Kanado.

La disko *Ogród Luizy* (Ĝardeno de Luiza) (kaj ciklo de 20 amaj lirikoj) rezultis kiel frukto de fascinado de Halina Frąckowiak pri la poezio de Kazimierz Wierzyński. Laŭvica grava evento estis surbendigita disko kun la grupo SBB – *Geira*. Sur listoj de furorkantoj ektroviĝis tiaj verkoj kiel "Tin Pan Alley", „La papera luno" aŭ "Anna jam ĉi tie ne loĝas" (pri pereinta en aviadila akcidento pola kantistino Anna Jantar). Tio rezulto de laŭgrada ŝanĝo de ŝia repertuaro al pl serioza kaj lirika.

*Polskie Nagrania* (Polaj Surbendaĵoj), dum Enlanda Festivalo de Pola Kanto en Opole, atribuis al Halina Frąckowiak Oran Diskon pro tuto de artaj atingoj.

En 2008 surbendigis sian novan version de "Papierowy księżyc" (La papera luno) kune kun la emseblo *Muchy*.

En 2010 eniris apogkomitaton de Jarosław Kaczyński en prezidenta balotado.

Ŝi ligis sin kun politologo Józef Szaniawski, kun kiu havas filon Filip Frąckowiak, prizorgantan post subita morto de la patro la Memor-Ĉambron al Ryszard Kukliński, la pola-usona nacia heroo.

* Kategorio Halina Frąckowiak en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Barono János Ferenc ZÁCH** [jAnoŝ zAĉ], (la nomo aperis ankaŭ en formo *Zach János Xavér*), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zách János Ferenc** (germane: *Franz Xaver von Zach*; naskiĝis la 13-an de junio 1754 en Pest (urbo), mortis la 2-an de septembro 1832 en Parizo) estis hungara astronomo, geodeziisto, membro (ekstera en 1832) de Hungara Scienca Akademio, membro de Sveda Reĝa Scienca Akademio en 1794. 

Lia frato estis Antal Zach.

Memortabulo pri János Ferenc Zách
La observatorio en Gotha, kiun gvidis Zách

Biografio
---------

*L'attraction des montagnes*, 1814
János Ferenc Zách frekventis militakademion en Vieno, poste li servis en armeo de la Habsburgoj, kie li ricevis pri geodeziajn taskojn. Post la diplomo li ekinstruis samloke en Universitato Eötvös Loránd. En la 1770-aj jaroj li instruis en universitato de Lemberg, sed en 1780 la universitato ne plu funkciis. Li vojaĝis al Parizo, en la observatorio li interkonatiĝis kun Jérôme Lalande kaj Pierre-Simon Laplace. Inter 1783-1786 li estis ĉefamilia instruisto, poste en Gotha li gvidis la novan observatorion. Li observis planedojn Marson kaj Merkuron. En 1796 li fondis astronomiajn revuojn *Allgemeine geographische Ephemeriden* kaj *Monatliche Correspondenzé*, kiujn li redaktis ĝis 1813. Li faris gravan paŝon al malkovro de asteroido Cereso. En 1798 li organizis la Unuan astronoman kongreson eŭropan en Gotao.

Memorigiloj
-----------

* 999 Zachia
* kratero "Zach" en la Luno
* memortabulo en Budapeŝto

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Novae et correctae tabulae motuum solis* (1797)
* *Tabulae speciales aberrationis et nutationis* (1806)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
* biografio angle

* János Ferenc Zách en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio János Ferenc Zách en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 471794
* GND: 119151456
* LCCN: n85049388
* VIAF: 52446
* ISNI: 0000000121172774
* SUDOC: 030283876
* BNF: 121732757
* NLA: 58810465
* BIBSYS: 1099283
* NKC: ola2003182138
 |
**Csilla Füri** [ĉila furi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Füri Csilla**, estas hungara moderna pentatlonisto, naĝisto, olimpiano, dufoja mondĉampiono.

Csilla Füri naskiĝis la 24-an de aprilo 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Csilla Füri komence estis naĝisto en ĉefurba sportklubo, kie ŝi estis hungara ĉampiono en 1988. Post du jaroj ŝi jam estis ano de la hungara nacia pentatlona teamo. Ŝi estis hungara pentatlona ĉampiono po trifoje individue, respektive teame, stafete dufoje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2004 sen medalo, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua en 2002 kaj 2003 teame, respektive stafete. Ŝiaj plej konataj trejnistoj estis Tamás Kancsal kaj Péter Kelemen. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2007, pri la sensporta vivo mankas informoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj hungare Arkivigite je 2023-03-16 per la retarkivo Wayback Machine
* datenoj angle
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814833
 |




* Portalo pri Biografio
**Ulrich MATTHIAS** (naskiĝis la 7-an de junio 1966 en Bad Pyrmont) estas germana esperantisto.

Li lernis Esperanton en Heidelberg en 1986 kaj estas aŭtoro de Esperanta beletro, inkluzive de la originala romano *Fajron sentas mi interne* (1990), kaj de kursoj kaj informiloj pri Esperanto en la germana. Li doktoriĝis pri matematiko en 1994 ĉe la Universitato de Heidelberg per disertacio pri grafoteorio (ekspertizistoj: Albrecht Brandis kaj Béla Bollobás). De 1996 li laboras kiel asekura matematikisto en Wiesbaden. Li konatiĝis kun sia ĉina edzino Nan Matthias-Wang en la IJK 2000 en Honkongo kaj havas kun ŝi du infanojn.

Ulrich Matthias en 2003
En 1999 aperis lia germanlingva libro "Esperanto – das neue Latein der Kirche", kiu celas disvastigi Esperanton kiel komunikilon en la kristana(j) eklezio(j). Ĝi intertempe aperis en 7 alilingvaj versioj:

* Esperanto – la nova latino de la Eklezio (en Esperanto, 2001)
* Esperanto – The New Latin for the Church and for Ecumenism (angla lingvo, 2002)
* Христианство и эсперанто (Ĥristianstvo i Esperanto) (rusa lingvo, 2002)
* Esperanto, o novo latim da Igreja e do Ecumenismo (portugala lingvo, 2003)
* Krikščionybė ir Esperanto (litova lingvo, 2004)
* L'Espéranto: un nouveau latin pour l’Église et pour l’humanité (franca lingvo, 2005)
* Eszperantó - az egyház új latinja? (hungara lingvo, 2010)

Vortaro esperanta por germanlingvanoj, kun D. Weidmann, 2008
En 2008 li gvidis la redaktadon de la vortaro *Kleines Wörterbuch Deutsch - Esperanto Esperanto - Deutsch* surbaze de la *Weltsprachenwörterbuch* de Dietrich M. Weidmann. La dudirekta vortaro kun entute ĉ. 30 000 kapvortoj aperis ĉe Marix Verlag en 4 000 ekzempleroj kaj elĉerpiĝis ĉe la eldonejo en 2017.

Matthias estas dumviva ano de la Internacia Sciencista Kolegio de AIS San-Marino.

Li estis vicprezidanto de Europa - Demokratie - Esperanto (EDE-Germanio) de 2008 ĝis 2010 kaj kandidatis en la Eŭropaj balotoj 2009 sur la tria loko de ties tutlanda listo. Post tiuj ĉi balotoj, li iniciatis la fondon de la tutmonda esperantista partio UNU MONDO. La 5-an de septembro 2010, li elektiĝis trezoristo de la germana sekcio de UNU MONDO (Eine-Welt-Partei e.V.). La 23-an de junio 2013, li elektiĝis pinta kandidato de UNU MONDO en la Eŭropaj balotoj 2014 en Germanio. Lige kun la malaktiviĝo de UNU MONDO kaj ties germana sekcio, li ĉesigis sian politikan agadon ĉirkaŭ la jaro 2019.

Li estas estrarano de la FAME-fondaĵo (de 2015) kaj de la germana sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI, de 2020).

Eksteraj ligiloj
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Ulrich Matthias »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* Lia retejo (germane, Esperante)
* Ulrich Matthias ĉe verkoj.com (Esperante)
* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Ulrich Matthias en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine
**Gagnoa** estas grandurbo kaj ĉefdiocezo en Ebur-Bordo, en la samnoma departemento.

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 06° 08′ N 05° 56′ U﻿ / ﻿6.133 °N, 5.933 °U﻿ / 6.133; -5.933 (mapo)Koordinatoj: 06° 08′ N 05° 56′ U﻿ / ﻿6.133 °N, 5.933 °U﻿ / 6.133; -5.933 (mapo)
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 153.935 en 2012
* Supermara alteco: 200-230 m
* Horzono: UTC

Geografio
---------

Gagnoa situas sur montetaro en la suda sekcio de la lando. Daloa troviĝas 39, Jamusukro 110, Abiĝano 282 km.

Historio
--------

En Gagnoa en 2005 soldatoj alvenis el Bangladeŝo por certigi la prezidantelekton. En la urbo precipe beteoj vivas.

Ekonomio
--------

Farmaciejo en Gagnoa
Gagnoa situas en agrikultura regiono, kie oni kultivas maniokojn, kakaojn, maizojn, rizojn, kafojn.

Klimato
-------

Gagnoa situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 23 kaj 26 °C. Jare pluvas po 1391 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, la pluvo kulminas en junio kaj malkulminas en januaro.

Trafiko
-------

Gagnoa havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Divo kaj Daloa, krome estas malpli gravaj regionaj vojoj.

Vidindaĵoj
----------

* Katedralo de Sankta Anna

Famuloj
-------

* en la urbo naskiĝis Laurent Gbagbo

Fontoj
------

* Angla kaj franca Vikipedioj
* 
* mapo
* vetero
* distancoj Arkivigite je 2014-02-24 per la retarkivo Wayback Machine