recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
katolika paroĥa kirko Sankta Triunuo, Weißbach bei Lofer
longa navo, en la direkto de la altarejo
La romkatolika **Preĝejo Sankta Triunuo** (germane: *Katholische Pfarrkirche Heilige Dreifaltigkeit*) troviĝas en la komunumo Weißbach bei Lofer en Aŭstrio. La komunumo apartenas al la Dekanujo Saalfelden. La unua mencio estis en 1663; la nuna kirko starigitis en 1791 laŭ planoj de la arĥitekto Wolfgang Hagenauer; ranga pliiĝo je paroĥa kirko faritis en 1891 kaj restaŭradlaboroj en 1973/74.

Arĥitekturaj specialaĵoj
------------------------

Ĉirkaŭas la malfrubarokan halokonstruaĵon tombejo. La modera longa navo havas soklon kaj ŝinde kovritan selan tegmenton; la uesten antaŭmetita turo havas rondarkajn sonfenestrojn kaj dividitan spajron. Ĉe ambaŭ flankoj de la turo estas alkonstruitaĵoj, norde la duonronde finiĝanta funebra kapelo. La ĥorejo ĝuas pri plurlatera finiĝo kjaj sude pri duetaĝa sakristia alkonstruitaĵo.

Internen oni eniras per antaŭhalo kun malalta plafono ĉeture dume la trivolba longa navo havas rektangulajn fenestrojn. Navo kaj altarejo unuiĝis per neinterrompita kornico. La altarejo estas sude kaj je du ŝtupoj pli alta. Flanke estas tiaj rektangulaj fenestroj kaj supre de la sakristiportalo estas dekora kapelfenestro. La uesta galerio estas el ligno.

La plafona pentraĵo kun Virgulino de la favoro estis pentrita en 1949 fare de Wilhelm Kaufmann, la vitralpentraĵoj datumas de 1907.

Meblaro
-------

La privilegia altaro montras grupon kun la kronado de la Virgulino Maria kaj Ruperton de Salcburgo. Meze de la 18-a jarcento estiĝis la arkianĝeloj Miĥaelo kaj Gabrielo de sur la flankaj portaloj (de ĉ. 1791). Tabernakle troviĝas reliefoj pri piedlavo kaj lasta Vespermanĝo. La skulptaĵojn sur la predikejo kaj la kvar evangeliistojn kreis en 1755 Veit Häusl.

En la funebra kapelo estas bildo de la lasta Juĝo kaj figuroj de Jen homo kaj dolorplena patrino el la 19-a jarcento. La orgenon konstruis Mauracher en la 19-a jarcento. Du sonorilojn muldis en 1801 Franz Xaver Gugg, du en 1667 Andreas Wird.

Literaturo
----------

* Weißbach, Pfarrkirche Hl. Dreifaltigkeit, Pfarrhof, Kriegerdenkmal im Ort, Nusserkapelle in Frohnwies, Hirschbühelkapelle in Hirschbühel. Ĉe: *Die Kunstdenkmäler Österreichs*. Dehio, Salzburg 1986, p. 480–481.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Triunuo (Weißbach) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

47.5210912.75427Koordinatoj: 47° 31′ 16″ N, 12° 45′ 15″ O (mapo)
**Urba municipo Maribor** estas unu el 212 municipoj en Slovenujo. Ĝi estas ankaŭ unu el 11 urbaj municipoj 'en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Podravska.La municipo enhavas 33 komunumojn kaj ĝia areo estas 147,5 km². Komence de 2018 tie loĝis 110871 homoj. La administra centro estas la urbo Maribor.

Loko, priskribo
---------------

Občina kuŝas en la sudo kaj sudoriento de la valo de la Rivero Drava, je alteco de ĉirkaŭ 240 - 280 m.

La okcidenta parto de la municipo estas monta - en la sudokcidento troviĝas Pohorje, en la nordokcidento de Kozjak.

La orienta parto de la municipo pasas Al1 Aŭtovojo. Municipo estas ankaŭ grava fervoja kruciĝo.

Apudaj municipoj estas: Obcina Kungota en la nordo, Občina Pesnica en la nordoriento, Občina Lenart en la oriento, Občina Duplek kaj Občina Starše en la sudoriento, Občina Miklavj sur Dravsky polja kaj Občina Hoče-Slivnica en la sudo, Občina Ruše kaj Občina Selnica ob Dravi en la okcidento.


Ĉirkaŭ **Urba municipo Maribor**|  | Kungota | Pesnica |
| Ruše, Selnica ob Dravi | Urba municipo Maribor | Lenart |
|  | Miklavj sur Dravsky polja, Hoče-Slivnica | Duplek, Starše |

En la nordokcidento estas mallonga sekcio de la limo kun Aŭstrio.

Komunumoj
---------

La urba municipo konsistas el 33 vilaĝoj:

Bresternica, Celestrina, Dogoše, Gaj nad Mariborom, Grušova, Hrastje, Hrenca, Jelovec, Kamnica, Košaki, Laznica, Limbuš, Malečnik, **Maribor**, Meljski Hrib, Metava, Nebova, Pekel, Pekre, Počehova, Razvanje, Ribniško selo, Rošpoh - del, Ruperče, Srednje, Šober, Trčova, Vinarje, Vodole, Vrhov Dol, Za Kalvarijo, Zgornji Slemen - del, Zrkovci, Brezje.

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mestna občina Maribor en la slovena Vikipedio.* 

Statistikoj: 

Geografia loko:
**Az Zaŭija** (arabe الزاوية, latinliterigo laŭ DMG az-Zāwiya) estas distrikto de Libio, en la nordokcidento de la lando. La distrikta ĉefurbo estas Az Zaŭija.

Geografio
---------

En la tuta distrikta teritorio laŭ statistikaj informoj el la jaro 2006 vivas 290 993 loĝantoj sur areo de sume 2 890 km². Norde la distrikto limas al la Mediteranea Maro, kaj enlande ĝi limas al la sekvaj libiaj distriktoj:

* Tripolo en la oriento
* Al Ĝifara en la sudoriento
* Al Ĝabal Al Garbi en la sudo
* An Nukat Al Ĥams en la okcidento

Administra historio
-------------------

Kadre de la administra reformo de la jaro 2007 la antaŭe najbara distrikto *Sabratha ŭa Surman* estis integrita en la teritorion, kaj ankaŭ la norda parto de la ĝistiama distrikto *Jafran*, kies sudan parton ricevis la distrikto Al Ĝabal Al Garbi). Antaŭe la distrikto nomata Az Zaŭija laŭ la stato de la jaro 2003 havis 197 177 loĝantoj sur areo de sume 1 520 km². En la en 2007 aldonita teritorio situas la antikva urbo Sabrata, la plej okcidenta el la tri fenicaj urboj, kiuj en la antikva epoko konsistigis la "triurbaron" (greke Τρίπολης, *Tripolis*), el kies nomo evoluis la vortoj Tripolio kaj Tripolo.

* areo de la distrikto Az Zaŭija antaŭ 2007areo de la distrikto Az Zaŭija antaŭ 2007
* areo de la distrikto Sabratha ŭa Surman antaŭ 2007 areo de la distrikto *Sabratha ŭa Surman* antaŭ 2007

Flago de Libio
Distriktoj de Libio ekde la jaro 2007

Bengazi |
Al Butnan |
Darna |
Al Ĝabal Al Aĥdar |
Al Ĝabal Al Garbi |
Al Ĝifara |
Al Ĝufra |
Gat |
Al Kufra |
Al Marĝ |
Misrata |
Al Murgub |
Murzuk |
Nalut |
An Nukat Al Ĥams |
Sabha |
Sirto |
Tripolo |
Uedo Al Haja |
Uedo Aŝ Ŝati |
Al Ŭahat |
Az Zaŭija
**Zebegény** [zebegEnj] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob.

Blazono de Zebegény
Strato de Zebegény
Panoramo en Zebegény

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 2627
* Telefonprefikso: 27

Geografio
---------

Zebegény situas inter la montaro Börzsöny kaj la maldekstra bordo de Danubo kun haveno, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Szob. Proksime estas Nagymaros.

Historio
--------

Post la turka erao ekde 1685 alvenis germanoj, slovakoj kaj hungaroj. En 1851 oni faris fervojan linion inter tiama urbo Pest kaj tiama hungara urbo Pozono. La linio tuŝis la vilaĝon, kaj tio portis evoluon. En 1853 kapelo kaj golgoto, poste kapelo omaĝe al Johano Nepomuka, en 1910 preĝejo omaĝe al Dipatrino (Neĝa Beata Damo) konstruiĝis. En la 20-a jarcento pentristo István Szőnyi havis tie domon kaj aranĝis pentristajn renkontiĝojn kaj kursojn. Ĉe la vilaĝo oni kultivas vinberon kaj frambon. En la pitoreska arbaro kreskas kverko, fago, frakseno kaj vivas cervo, kapreolo kaj apro.

La vilaĝo estas fama feriejo kaj ekskursejo.

Famuloj
-------

* István Szőnyi mortis en 1960
* Lajos Rauscher mortis en 1914

* Kategorio Zebegény en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Zebegény en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo)
**Einari MERIKALLIO** (1888-1961) estis finna ornitologo kaj instruisto. Li faris mezlernejan finekzamenon en 1906. Li fariĝis kandidato de filozofio en Universitato de Helsinko en 1912. Merikallio estas unu el la plej gravaj klarigantoj de birdonombroj de birdspecioj. Liaj esploroj pri birdaro de Finnlando grave plibonigis la kvaliton de la ornitologio de Finnlando. Li esploris birdojn speciale en Karelio. Li esploris pri la birdoj de forigita Äyräpäänjärvi lago. Li parolis multe pri la birdoj ankaŭ radie. 

Einari Merikallio estis ankaŭ grava instruisto kaj instruis la naturhistorion kaj la geologion. Li estis mezlernejestro en Kerava. Merikallio laboris kiel instruisto proksimume 30 jarojn. En Kerava estas ankaŭ parko nomita lau li. Li skribis pri birdoj librojn en la finna, en la germana kaj en la angla. Li prizorgis forte ekzemple pri tio, ke kantocignoj de FInnlando estis en granda danĝero post la dua mondmilito. Tombo de Merikallio estas en tombejo de Kerava. 

Merikallio publikigis sian unuan libron en 1922 kaj la lastan en 1958. Li iom volis reformi la finnlingvan birdspecinomaron. Antaŭ la milito li agis ankaŭ en Petsamo. Lia feridomo en Kerava estas nome ''Kuusimäki''. Merikallio estas unu el la plej gravaj finnaj ornitologoj.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829113
* LCCN: no97008246
* VIAF: 52187353
* ISNI: 0000000005575381
* SUDOC: 254561349
 |
**Raroia**  estas atolo de la Tuamotua Insularo kaj apartenas al Franca Polinezio. Ĝi situas je 6 km sudokcidente de Takume kaj proksimume 55 km nordoriente de Nihiru.

Priskribo
---------

Fiŝistoj en Garumaoa
La longo de oriento al okcidento estas 44 km, de sudo al nordo 14 km. La atolo konsistas entute el 280 rifoj, de kiuj 60 pli aŭ malpli situas ŝirmata je la mallofa flanko de la vento. La vilaĝo Garumaoa situas je la nordokcidenta flanko de la laguno, tuj sude de la ununura alirvojo Passe Garu. Ĝi estas *Commune associée* (asociita komunumo) de la komunumo Makemo kaj havas 303 loĝantojn.

Estas enirejo al la interna flanko de la atolo ŝipveturebla por maksimume 100 metroj longaj ŝipoj. Je la orienta flanko la atolo kreskas arbustoj kaj en la nordo kaj okcidento arboj. Interne la laguno profundas ĝis 27 metroj. La terareo nur estas 19,5 km², sed la atolo ĉirkaŭas areon de 385 km². Tie oni kultivas perlojn sur koralrifoj.

Historio
--------

La insulo Raroia estis en 1606 malkovrita fare de Pedro Fernández de Quirós. Li donis al ĝi la nomon "La Fugitiva".

La atolo antaŭ ĉio konatiĝis kiel la finpunkto de la *Kon-Tikiekspedicio* en 1947. La ekspediciano Bengt Danielsson de 1949 ĝis 1952 faris sur Raroia doktoriĝo-esploron kaj verkis pri tio diversajn librojn.

Ekspedicio Kon-Tiki (1947)
Satelita foto de la atolo
Mapo el 1954

Referencoj
----------

1. ↑  Thor Heyerdahl, 1950. De Kon-Tiki expeditie: 8000 kilometer per vlot over de Grote Oceaan. Scheltens & Giltay. ISBN 978-90-77895-11-5
2. ↑  angle Danielsson, Bengt, 1954. The happy Island. Readers Union, G. Allen & Unwin, London.
3. ↑  angle Danielsson, Bengt, 1956. Work and Life on Raroia: An Acculturation Study from the Tuamotu Group, French Oceania. G. Allen & Unwin, London. (commercial edition of his Ph.D. Uppsala, 1955)

* france Listo de insuloj en Franca Polinezio

* Kategorio Raroia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zeiningen** estas komunumo en la distrikto Rheinfelden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2199 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Preĝejo de Zeiningen
Zeiningen situas ĉe la rivereto *Möhlinbach*, tie, kie la Möhlin-Valo transiras al la leŭso-ebenaĵo sude de Rejno, kiu nomiĝas *Möhliner Feld*, de kiu signifa parto apartenas al la teritorio de la komunumo.

La teritorio de la komunumo etnediĝas sur areo de 11,37 km², de kiuj 5,02 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,35 km² de setlejoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 599 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto *Schönenberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 320 m s.m. borde de la rivereto *Möhlinbach*, ĉe la nordokcidenta komunumlimo al Möhlin.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Zeiningen limas en nordokcidento al Möhlin, en nordoriento al Wallbach, en oriento al Mumpf, en sudoriento al Zuzgen, en sudo al Buus (Kantono Bazelo Kampara), kaj en sudokcicdento al Maisprach (Kantono Bazelo Kampara).

Trafiko
-------

La komunumo Zeiningen estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio den Möhlin al Wegenstetten.

La viliaĝo mem situas flanke de la gravaj trafikvojoj, sed per la norde preterpasanta kantona ĉefvojo n-ro de Bazelo al Zuriko kaj la proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 en Rheinfelden, la komunumo tre bone atingeblas.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Zeiningen datiĝas el la jaro 1222 kiel *Ceînigen*.

En mezepoko la Grafoj de Homberg-Thierstein kaj poste iliaj heredantoj la Habsburgoj, regis pri Zeiningen. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj, kiuj pluregis tie ĝis la jaro 1797, kiam la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Zeiningen estiĝis komunumo de la argovia distrikto Rheinfelden.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zeiningen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Zeiningen

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Rheinfelden |
| --- |
| Hellikon • Kaiseraugst • Magden • Möhlin • Mumpf • Obermumpf • Olsberg • **Rheinfelden** • Schupfart • Stein • Wallbach • Wegenstetten • Zeiningen • Zuzgen |  |

 |
fonto:
La **Zelandoponto** (nederlande *Zeelandbrug*) estas trafika ponto trans la Orienta Skeldo (Oosterschelde) en la provinco Zelando Nederlando kun totala longo de 5022 metroj kaj konsistas el 54 pilieroj, 48 spanoj de 95 metroj, 2 spanoj de 72,5 metroj kaj movebla ponto kun larĝo de 40 metroj.

Ĝi ligas Noord-Beveland kun Schouwen-Duiveland, kaj do zorgas por pli mallonga ligo inter la urboj Vlissingen, Middelburg, Goes je la suda flanko, kaj Zierikzee, Bruinisse kaj Roterdamo je la norda flanko.

La konstruo de la Zelandoponto okazis de 1963 ĝis 1965. Reĝino Juliana oficiale inaŭguris la ponton je la 15-a de decembro 1965. Tiam oni devis pagi vojimposton por la uzo de la ponto. Oni abolis la vojimposton en 1993. Kiam la ponto estis inaŭgurita ĝi estis la plej longa ponto de Eŭropo, kaj estas post la inaŭguro de la Ponto Vasco da Gama (1998) ĉe Lisbono kaj la Sundoponto (2000) inter Danio kaj Svedio, la tria plej longa.

Por la trafiko estas du koridoroj kaj streta pado por biciklantoj. Ne estas rifuĝa koridoro, kaj ne estas flankenirebleco dum paneo. Ekde 2005 estas trajektkontrolilo sur la ponto kiu mezuras la rapidecon de veturiloj dum la tuta distanco de la ponto. Tamen pro akcidento je merkredo la 25-a de majo 2005 la trajektkontrolilo difektiĝis. Ĉar oni ne povis ripari la damaĝon en la enŝranka konektotabulo, la trajektkontrolilo en 2006 estis anstaŭita per nova kontrolilo kiu nun estas tute funkcipreta.

Bildoj
------

* fonto: beeldbankvenw.nlfonto: beeldbankvenw.nl
* Atendado ĉe la ZelandopontoAtendado ĉe la Zelandoponto
* Veturi sur la ZelandopontoVeturi sur la Zelandoponto
* Albordiĝejo ĉe la norda flanko de la ZelandopontoAlbordiĝejo ĉe la norda flanko de la Zelandoponto
* Flankvidaĵo de la ZelandopontoFlankvidaĵo de la Zelandoponto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Zeelandbrug Youtube

* Zelandoponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Zelandoponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Armena preĝejo Sankta Katarina** (ruse *Армянская церковь Святой Екатерины*, Armjanskaja cerkov Svjatoj Jekaterini; armene Սուրբ Կատարինե եկեղեցի, Surb Katarine jekegheci) estas preĝejo de la Armena Apostola Eklezio sur avenuo Nevskij, en centra Sankta Petersburgo, Rusio. Konstruita en la 1770-aj jaroj, ĝi estas unu el la plej fruaj armenaj preĝejoj en Rusio.

Historio
--------

Armena preĝejo Sankta Katarina
Privataj staloj de imperiestrino Elizabeto de Rusio staris sur ĝia loko meze de la 18-a jarcento, ĝis ĝi estis donita al Petersburgaj armenoj la 2-an de majo 1770 de imperiestrino Katarina la Granda, laŭ la peto de ŝia armena juvelisto Ivan Lazarev. Ĝian konstruadon ĉefe financis Lazarev, kiu donis 30.000 rublojn el la entute 33.000. La preĝejo estis projektita de Jurij Felten kaj estas frua ekzemplo de rusa klasikismo. Ĝia konstruado komenciĝis printempe 1771 kaj estis kompletigita en 1776. La kirko estis konsekrita la 18-an de februaro 1780 de Hovsep Arghutjan (princo Argutinskij-Dolgorukov) , la ĉefepiskopo de la rusa diocezo de la armena eklezio, ĉeestante princo Grigorij Potemkin, la favorato de Katarina la granda. Ĝi estas nomita laŭ Katarina de Aleksandrio, samnomulo de la imperiestrino. Kolora blanka kaj blua, ĝi havas novklasikan enirhalon kaj ununuran kupolon.

Ĝi fariĝis la centro de armena kultura agado en la rusa imperia ĉefurbo. La unua armena eldonejo en Rusio funkciis proksime. La preĝejo ne havis sonorilojn ĝis 1865, kiam Khristofo E. Lazarev ricevis permeson instali ilin. La preĝejo estis tute renovigita de la rusa-armena arkitekto Aleksandro Tamanjan en 1906–1909.
La preĝejo estis fermita fare de sovetaj instancoj plej malfrue en majo 1930. Dum la dua mondmilito, la konstruaĵo funkciis kiel la ĉefsidejo de la kontraŭaviadila defendo kaj poste kiel ornamĉambro de la Leningrada Teatro de Muzika Komedio. La armena komunumo reakiris posedon de la preĝejo en aŭgusto 1992 kaj la unua meso okazis en marto 1993. Post ĝisfunda restarigo, la kirko estis konsekrita la 12-an de julio 2000 de Garegino la 2-a, *Katolikoso de Ĉiuj Armenoj*, kaj Patriarko Aleksio la 2-a de Moskvo. Ĝi denove estis renovigita en 2014.

Galerio
-------

* 
* 
*

Piednotoj
---------

1. ↑   (1993) *Looking Toward Ararat: Armenia in Modern History*. Indiana University Press, p. [htt://archive.org/details/lookingtowardara00rona/e/35]. ISBN 9780253207739.
2. ↑   Мультикультурная столица: самые красивые и необычные храмы Санкт-Петербурга (ruse). Arkivita el la originalo je 2019-09-07. Alirita 2020-09-17.

* Kategorio Armena preĝejo Sankta Katarina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bildo ekde la centro de la Lageto Colgada.Bildo ekde la centro de la Lageto Colgada.Bildoj de la Plaĝo de la Lageto Colgada.

**Ruidera**, Lagunas de Ruidera (Lagetoj de Ruidera), aŭ Parque Nacional de las Lagunas de Ruidera (Natura Parko de la Lagetoj de Ruidera) estas lagetoj kaj natura parko ĉirkaŭ ili, situanta en la regiono (Komunumo) de Kastilio-Manĉo (Hispanio) precize en la municipoj de Ruidera, Argamasilla de Alba kaj Villahermosa en la provinco de Ciudad Real kaj Ossa de Montiel en tiu de Albacete. Krome **Ruidera** estas ankaŭ la nomo de vilaĝo najbara, kiu nomigas la areon.
Laŭ la tradicio oni supozas, ke en tiu areo naskiĝas la rivero Gvadiano, kiu poste subteriĝus por poste surfaciĝi, sed tio estas dubinda kaj ĉefe post sekiĝo de tiu areo kaj eĉ de la humidejoj de la areo nomita Tablas de Daimiel.

La parko estas formita de aro de dekkvin lagetoj situaj laŭlonge de la valo de la rivero nomita Pinilla aŭ Malnova Gvadiano, separitaj kaj konektitaj per baraĵoj kiuj formas akvofaletojn aŭ rojojn kiuj kunligas ĉiun superan lageton kun la sekvonta malsupra; pro tio ne estas fakte lagetoj, sed laŭ strikta senco, riveraj "haltaĵoj" aŭ fludormejoj. Krome formas parton de la natura parko la akvorezervejo de Peñarroya. La lagetoj okupas riveran eron de 30 km kun nivelfalo de 120 m, kio estas tialo de la akvofaletoj; ĝi okupas totalan areon de 3,772 hektarojn.

Ene de la limoj de la parko troviĝas ankaŭ la Kastelo de Peñarroya (Ciudad Real), la ruinoj de la Kastelo de Rokafrida, la fama kavo de Montesinos, kie Cervantes pasigis nokton al Don Quijote (Kiĥoto) kaj la Domo de la Reĝo en la vilaĝo de Ruidera (Ciudad Real).

Akvofalo ekde la lageto Santos Morcillo al la Batana.
"Taŭrareno" aŭ "Banejo de la Mulinoj": akvofalo ĉe la lageto Tomilla la Tinaja
Laŭ la ascenda fluo de akvo, la lagetoj havas la jenajn nomojn:

* Rezervejo de Peñarroya
* Cenagosa
* Coladilla
* Cueva Morenilla
* Del Rey (De la Reĝo)
* Colgada
* Batana
* Santos Morcillo
* Salvadora (Savintino)
* La Lengua (La lango)
* Redondilla
* [Taza] (tiu lageto estis sekigita por instali kampadejon)
* San Pedro (Sankta Petro)
* Tinaja
* Tomilla
* Conceja
* Blanca (Blanka)
* Escudero (malgranda kaj ofte seka)
* Nava (same)

* Ruidera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ruidera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zelenokumsk** (ruse *Зеленокумск*) estas urbo en Stavropola regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07250501.

La urbo estis fondita en jaro 1762.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Voroncovo-Aleksandrovskoje Воронцово-Александровское) ĝis 1963;
* Sovetskoje Советское en 1963 ... 1965.

La interurba telefona kodo estas 86552, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo ĉe rivero Kuma (Кума).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 11,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 40,3 mil loĝantojn.

Flago de Stavropola regiono
Urboj de Stavropola regiono

**Ĉefurbo**: Stavropol

Blagodarnij |
Budjonnovsk |
Georgijevsk |
Ipatovo |
Izobilnij |
Jessentuki |
Ĵeleznovodsk |
Kislovodsk |
Lermontov |
Miĥajlovsk |
Mineralnije Vodi |
Neftekumsk |
Nevinnomissk 
Novoaleksandrovsk |
Novopavlovsk |
Pjatigorsk |
Svetlograd |
Zelenokumsk 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Su-25
La **Atakaviadilo** estas speco de milita aviadilo. Ĝi faligas bombojn pli precize aŭ eĉ lanĉas raketojn sur malamikojn.

La unua koncepto de atakaviadilo naskiĝis post la unua mondmilito. Dum la disvolviĝo de militaj aviadiloj, aerarmeoj en multaj landoj kiel Usono dividis rolojn de bombaviadilo kiel Taktika bombaviadilo kaj Strategia bombaviadilo. Ĉefa rolo de Strategia bombaviadilo estis detrui pezajn celojn kiel urbo kaj fabriko. Rolo de taktika bombaviadilo estis detrui "malpezajn celojn" kiel vehikloj.

Dum la Dua Mondmilito, Danke al disvolviĝo de Radia Teknologio, terarmeaj trupoj kaj aviadiloj povas komuniki kun Radio. Dum la "Fulmomilito" de Germaniaj armifortaj, Germana terarmeo sukcese uzis aerarmean helpon en armean operadon. La kooperado inter terarmeo kaj aerarmeo poste disvolviĝis en moderna koncepto de "Proksima Aera Helpo".

Post la Dua Mondmilito, multaj funkcioj de atakaviadiloj transiĝis al helikopteroj, kiel usona transporta helikoptero Bell UH-1 Iroquois en Vjetnama milito kaj sovetia atak-transporta helikoptero Mi-24 en Soveta-afgana milito. Nun ĉefa misio de atakaviadilo estas detrui malamikajn vehiklojn kiel Tanko.

Vidu ankaŭ
----------

* Militaviadilo

* Kategorio Atakaviadilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Starsky and Hutch** estas usona agadema televidserio, kiu konsistis el 70-minuta montra filmo (origine elsendita kiel Filmo de la Semajno) kaj 92 epizodoj de po 50 minutoj. La programo estis kreita de William Blinn, produktorita de Spelling-Goldberg Productions, kaj elsendita el aprilo 1975 al majo 1979 pere de la kanalreto ABC. Ĝi estis distribuita de Columbia Pictures Television en Usono kaj, origine de Metromedia Producers Corporation en Kanado kaj en kelkaj aliaj partoj de la mondo. Sony Pictures Television estas nune la tutmonda distribuanto de la serio. La serio inspiris ankaŭ filmon kaj videoludon.

La protagonistoj de la serio estis du plicanoj de Suda Kalifornio: nome David Michael Starsky (Paul Michael Glaser), malhelhara, migranto en Broklino kaj veterano de la Usona Armeo, kun surstrata saĝa konduto kaj intensa, foje infaneca koleremo; kaj Kenneth Richard "Hutch" Hutchinson (David Soul), divorcita, blonda, el Duluth, Minesoto, pli trankvila kaj intelektulo. Pere de la radio-alvoko "Zebra Three", ili estis konataj pro la patrolado de stratoj de fikcia Bay City, Kalifornio.

Notoj
-----

1. ↑   Ozersky, Josh (2003). Archie Bunker's America: TV in an era of change, 1968–1978. SIU Press. p. 120. ISBN 0-8093-2507-1.
2. ↑   Epizodo: "Hutchinson: Murder One" - la eks-edzino de Ken Hutchinson aperis en tiu epizodo

* Kategorio Starsky and Hutch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kulta skapulario
Monaĥa skapulario
La **skapulario** estas du pecoj asociitaj al la Katolika eklezio: peco de la monaĥaj vestoj aŭ peco de kultado.

La monaĥa skapulario estas peco el teksaĵo, kiu estas parto de la vestoj de kelkaj religiaj kongregacioj katolikaj, viraj kaj inaj (karmelanoj, triunuanoj, favoranoj, franciskanoj, dominikanoj, ktp). Ĝi konsistas el longa teksaĵo kun truo tra kie la kapo estas metata kaj kiu pendas sur la brusto kaj la dorso, pendanta ĉe la ŝultroj (en latino, *scapula*) Ĝi estas parto de la laborkostumoj uzataj de la benediktanoj kaj estas simbolo de la jugo de Kristo.

La kulta skapulario deriviĝas en la monaĥa skapulario sed estas pli malgranda: temas pri tu etaj pecoj kunigataj de du longaj rubandoj aŭ ŝnuroj.

La plej konataj skapularioj estas tiuj de la Virgulino de Karmelo (bruna), de la Virgulino de la Favoro (blanka), de la Pasiono (ruĝa), de la Senmakula Koncipiĝo (blua), de la Triunuo (blanka) kaj de la Virgulino de la Doloroj (nigra).

Entute la Katolika Eklezio aprobis la uzon de dek ok skapularioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Albo
* Froko
* Ornato
* Stolo

* Kategorio Skapulario en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jukka VIRTANEN** (naskiĝinta la 25-an de julio 1933 en Jämsänkoski, mortinta la 1-an de septembro 2019 en Helsinko) estis finna aktoro, aŭtoro, reĝisoro, poeto, tradukisto kaj kantisto. Li reĝisoris por kaj televido kaj kino. Li ankaŭ instruis pri futbalo kaj trolo. Li skribis en *Helsingin sanomat* kolumnojn pri televido.

En 1958 li fariĝis la unua tuttaga redaktoro de televidaj novaĵoj de Finnlando. Baldaŭ li komencis fari amuzon. Virtanen estis unu el la membroj de grupo, kiu faris distran programon *Lumilinna* en 1960-aj jaroj. En 1980–1997 li prezentis muzikan programon Levyraati en finna radio. Kiel kantisto liaj kantoj estas kun aliaj "Hanna ja Niilo" (1969), "Balladi pojasta nimeltä Vee" (1971), "Perspirantti-Antti" (1972) kaj "Kaupungin rumin mies" (1974). Li estis unu de personoj, kiuj fondis bandon Songilon.

* Kategorio Jukka Virtanen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 729289
* GND: 1121529917
* LCCN: no98119227
* VIAF: 9469929
* ISNI: 0000 0001 3037 8803
* MBA: 99945a22-1f2e-4bb4-8017-996590b9d963
 |
**Sokonusko**, en hispana *Soconusco*, estas historia, kultura, ekonomia regiono kaj aktuale kaj oficiale "ekonomia regiono" kiu apartenas al la ŝtato Chiapas (Meksiko). Ĝi estas en la suda pinto de la ŝtato, ĉe la limo kun Gvatemalo. Pro sia geografia loko, ĝi ludis gravan rolon en la komunikado kaj komerco inter la altaj teroj de la centro de Meksiko kaj Centrameriko. Post la rompo de la unuigo inter la centramerikaj provincoj kaj Meksiko, Sokonusko estis disputita de Meskiko kaj Gvatemalo ĝis la establado definitiv de la landlimoj inter ambaŭ landoj kaj la provinco Sokonusko estis aligita al Chiapas. Aktuale Sokonusko estas unu el 15 "ekonomiaj regionoj" de Chiapas. La plej grava urbo de la regiono estas Tapaĉula.

Sokonusko estas integrata de 15 municipoj. Aktuale la municipoj apartenantaj al Sokonusko estas jenaj:

Mapo de la nuntempa regiono Sokonusko, markanta lokon de la municipaj sidejoj kaj de la regiona ĉefurbo.
* Acacoyagua
* Acapetahua
* Cacahoatán
* Escuintla
* Frontera Hidalgo
* Huehuetán
* Huixtla
* Mazatán
* Metapa
* Villa Comaltitlán
* Suchiate
* Tapachula
* Tuxtla Chico
* Tuzantán
* Unión Juárez

Fonto: Gobierno de Chiapas.

Notoj
-----

1. ↑  Region Soconusco Alirita la 28an de Decembro 2013. Arkivita en  la 6an de Decembro 2014.
2. ↑  Soconusco - Gob. del Edo. de Chiapas Alirita la 28an de Decembro 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 742699
* LCCN: n2016039046
* VIAF: 315129712
 |
**Sotoserrano** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Béjar kaj al la municiparo Sierra de Francia. *Sotoserrano* estas tradukebla al *Arbaro de la montaro*.

Ponto super la rivero Alagón.
Placo.
Turo de la preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 57,69 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 590 loĝantojn. Ĝi perdis 500 loĝantojn dum la dua duono de la 20-a jarcento.

Sotoserrano aŭ El Soto, en la Natura Parko Las Batuecas-Sierra de Francia, ĉe la kunigejo de tri riveroj; Alagón, Cuerpo de Hombre kaj Francia. Estas la vilaĝo el la montaro malpli alta super la marnivelo, nome 522 metros. Ĝi ĝuas la tutan jaron mildan klimaton mediteranean. Tui klimato ebligas la kultivon de fruktarboj, kiel oranĝarboj kaj ĉerizarboj. Gravas ankaŭ vitejoj kaj olivarboj. 

Situa en la *Sierra de Francia Baja*, je 99 km de Salamanko, provinca ĉefurbo, ĝuas pejzaĝan riĉon de nedubebla beleco, trairata de rojoj kiel Servón, Ríomalo, Fuente del Pardo, Molinos kaj Vega de Francia, idealaj lokoj por la naturamantoj. 

Sotoserrano kimas kun la loĝlokoj Herguijuela, Cepeda, Molinillo, Las Mestas, Pinedas, Riomalo de Abajo, Valdelageve kaj Colmenar de Montemayor.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 752334
* VIAF: 66144648339116568096
 |
Lajos Ritók: Kristo

**Lajos Ritók** [lajoŝ ritOk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ritók Lajos** estas hungara pentristo, grafikisto.

Lajos Ritók: Eiffel-Turo
Lajos Ritók  naskiĝis la 16-an de majo 1968 en Oradea (Rumanio).

Biografio
---------

Lajos Ritók apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li aĝis 15, kiam li komencis interesiĝi pri ĉinaj sportoj, kuracado, filozofio. Post 6 jaroj li jam estis trejnisto pri specialaj ĉinaj sportoj. En 1989 li finis belartan lernejon en sia naskiĝurbo, poste li translokiĝis al Debrecen. Li edziĝis, baldaŭ 3 gefiloj naskiĝis. Li akiris diplomon en Hungara Belarta Universitato en 2008, post 2 jaroj li finis samloke la majstran kurson. Li kreas pentraĵojn kaj grafikaĵojn, sed lia ŝatata tekniko estas la karbodesegnaĵo. Li ricevis 4 diverslandajn premiojn inter 1987-2015.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

Li ekspoziciis ekzemple en Parizo, Londono, Novjorko, Budapeŝto, Cluj, Göteborg, Stutgarto.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Paŝtisto en HortobágyPaŝtisto en Hortobágy
* RipozoRipozo
* HundoportretoHundoportreto
* PatrinoPatrino
* KiĥotoKiĥoto
* FilozofoFilozofo
* Nia Damo de ParizoNia Damo de Parizo
* Traktato de TrianonTraktato de Trianon

Referencoj
----------

1. ↑

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva intervjuo kun fotoj

* Kategorio Lajos Ritók en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615965
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri *Spato* rilatante al mineralo. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Spato *en botaniko*.
Kristaloj de kalcito kaj fluorito de la Elmwood Mine en Tennessee
**Spato** estas malnova minekspluata aŭ mineralogia termino kiu estas uzata por kristaloj, kiuj havas facile rimarkeblajn surfacojn. Spato facile rompiĝas aŭ fendiĝas en rombajn, kubajn aŭ lamenarajn fragmentojn kun glata brila surfaco.

La diversaj *spataj mineraloj* estis historia termino inter ministoj kaj alkemiistoj por ajna nemetala mineralo similaj kiel gipso.

Inter ministoj la termino "spato" nuntempe estas ofte uzata sole por esprimi ajnan brilan kristalan substancon. Plejofte, spato priskribas facile fendeblajn, iomete kolorajn nemetalajn mineralojn kiaj feldspato, kalcito aŭ barito. Barito (BaSO4) — la ĉefa fonto de bario — estas ankaŭ nomata "peza spato" (greke *barys* (*βαρύς*) signifas "peza"). Kalcito ofte formas "hundodentajn spatajn" (angle *dogtooth spar*) kristalojn kiuj estas trovitaj en druzoj kaj kavernoj.

Formiĝo subakve
---------------

Ĝenerale, spato formiĝas subakve, aŭ en freata zono, aŭ sube de nivelo de grunda akvo, la esenca loko kie plej kavernoj formiĝas, aŭ en starantaj akvotruoj. Se kaverno estas superakvata kaj akvotruoj formiĝas, superakvas stalaktitoj, formiĝo konata kiel "botelaj brosoj" (angle *bottlebrushes*) povas formiĝi. Mineralaj konsistantaj je jonoj en la akvo, plejmulte kalcito aŭ gipso, sed kelkfoje eĉ halito, kvarco kaj fluorito, estas sedimentataj laŭlonge de miloj de jaroj, konstruante unu sur la alian.

Formiĝo en la aero
------------------

Kelkfoje, spato formiĝas en la aero pro solvaĵoj elfluetintaj el la kavernaj muroj aŭ tra poraj sedimentoj. Se ĝi estas kreskinta en la aero, spato estas ofte farita de gipso aŭ selenito. Kelkfoje ĝi formiĝas kiel malgrandaj pingloj troviĝantaj en sedimentoj. Aliaj spatoj povus esti trovataj sur la pintoj de gipsa lustroj.

Fontoj
------

* Angla Vikipedio: *Spar (mineralogy)*

Notoj
-----

1. ↑
**Golfo Cardigan** (angle *Cardigan Bay*; kimre *Bae Ceredigion*) estas larĝa golfo, kiu dominas la plej grandan parton de la okcidenta marborda strio de la kimria duoninsulo.

La golfo estas tiel nomita laŭ la historia regno de Kardigion kaj la distrikto de Ceredigion najbara al la golfo, kies nomo venas de Cardig, la filo de Cunedda kaj la fondinto de la regno (*Cardigion* : "la homoj de Cardig"). La golfo inkluzivas la marbordon kaj la areon inter la pinto de la **Llŷn** Duoninsulo norde kaj la areo de Strumble Head sur la Pen Cear Duoninsulo en Pembrokeshire sude.

La areoj de la golfo inkludas la "Cardigan Bay Special Conservation Area", naturprotektejon fonditan en 1992 kaj kiu inkluzivas ĉirkaŭ 1 000 kvadrataj kilometroj da marsurfaco kaj ĉirkaŭ 20 kilometrojn da marborda strio sur la suda flanko de la golfo. La naturprotektejo estas dezajnita por protekti besto- kaj plantospeciojn, plejparte la "grandajn tri" speciojn: ordinara foceno, griza foko kaj delfeno.

Cardigan Bay ankaŭ inkluzivas eksperimentan lokon kaj milittrejnan areon de la Ministerio pri Defendo je 6 500 kvadrataj kilometroj kun monitoraj stacioj ĉe pluraj punktoj laŭ la marborda strio. De la kontrolcentro en Aberforth, la ejo estis uzita ekde Dua Mondmilito por testado de diversaj armilaroj, evoluigado de armiloj kaj trejnado kaj atakflugoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Golfo Cardigan** en Vikimedia Komunejo
**Lajos Tomasovszky** [lajoŝ tomaŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tomasovszky Lajos** estis hungara kemiisto, profesoro. Lia familia nomvarianto estis *Tomosovszky*. Lia frato estis same profesoro Imre Tomasovszky.

Lajos Tomasovszky  naskiĝis en 1869 en Hungara reĝlando en Tiszaújlak (nuntempa Vilok en Ukrainio). Li mortis la 6-an de decembro 1944 en Sopron.

Biografio
---------

Lajos Tomasovszky akiris diplomon en mina kaj arbara akademio en Selmecbánya en 1894, poste li samloke estis asistanto unu lernojaron. En 1895 li estis vicinĝeniero en monfarejo en Körmöcbánya, post 2 jaroj li havis postenon en Nagybánya. En 1902 li revenis al la akademio kiel lektoro. En 1909 li estis nomumita titulara eksterordinara profesoro, en 1912 eksterordinara profesoro, en 1914 publika ordinara profesoro, en 1916 katedrestro. Post 3 jaroj li sekvis la rifuĝintan akademion aŭ jam altlernejon al Sopron, kie en la lernojaro 1925 li estis dekano. Li okupiĝis precipe pri elektrokemio. Li pensiuliĝis en 1928, li mortis pro bombardado dum la 2-a mondmilito.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A pyrit kéntartalmának meghatározása* (1906)
* *A salétromsav gravimetrikus meghatározása* (1909)
* *Az analízis eredményeinek kiszámítása a számítólécz segítségével* (1911)
* *A hydrogéngáz volumetrikus meghatározása* (1912)

Referencoj
----------

1. ↑   Bányászati és Kohászati Lapok.

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla sur la 201-a paĝo)
* hungarlingva biografio
**Charles Waddell CHESNUTT** (naskiĝis la 20-an de junio 1858 — mortis la 15-an de novembro 1932 Klevlando, Ohio) estis usona aŭtoro, eseisto, advokato, kaj politika aktivulo, plej fama pro siaj romanoj kaj noveloj kiuj esploras la kompleksecojn de identeco, precipe rasismo kaj klasismo, en la usona sudo post la Usona Enlanda Milito.

En la frua 20-a jarcento en Klevlando, Chesnutt establis tribunalon raportantan entreprenojn, kiuj donis al li lian ĉefan enspezon. Samptempe, li aktiviĝis en la Nacia Asocio por la Antaŭenigo de Nigraj Personoj (angle *National Association for the Advancement of Colored People*) verkante artikolojn subtenantajn edukadon kaj kontraŭdiskriminaciajn movadojn.

Frua vivo
---------

Chesnutt naskiĝis en Klevlando, Ohio, de Andrew Chesnutt kaj Ann Maria, ambaŭ "liberaj koloruloj" el Fayettville, Norda Karolino. Lia patroflanka avo estis blanka sklavposedanto.

Post la Usona Enlanda Milito en 1867, lia familio revenis loĝi en Fayetteville; Charles havis naŭ jarojn. Liaj gepatroj posedis nutraĵvendejon kiu malsukcesis pro la malbona komerca sento de lia patro. En la aĝo de 14 jaroj li estis lernanto-instruisto por la Howard Lernejo, lernejo por nigraj studentoj dum uson-suda periodo de rekonstruado.

Geedzeco kaj familio
--------------------

En la jaro 1879 en la aĝo de 20, Chesnutt edziĝis kun Susan Perry. Ili translokiĝis al Novjorko, Nov-Jorkio. Ili havis kvar filinojn, unu el iliaj filinoj estas fama klasikisto kaj verkisto, Helen Maria Chesnutt. Li volis eskapi la antaŭjuĝon kaj malriĉecon de la Sudo, kaj ankaŭ daŭrigi verkadon. Post ses monatoj, la Chesnutts translokiĝis al Klevlando.

Fru-verkista kariero
--------------------

En 1877 Chesnutt ekverkis novelojn, kiuj estis eldonitaj de prestiĝaj revuoj. Ĉi tiuj inkluzivis "The Atlantic Monthly," Revuon, kiu en aŭgusto 1887 publikigis lian unuan novelon, "The Goophered Grapevine." Ĝi estis la unua verko de afrik-usonano publikigita de The Atlantic.

Lia unua libro estis kolekto de noveloj titolita *The Conjure Woman* (esperante: La Sorĉistino), publikigita en 1899. La saman jaron li publikigis alian novelaron, *The Wife of His Youth and Other Stories of the Color-Line*. Ĉi tiuj renversis ideojn pri la konduto de sklavigitaj homoj kaj ilia serĉado de libereco, kaj ankaŭ levis novajn aferojn pri afrik-usona kulturo. Redaktistoj de *The Atlantic* forte kuraĝigis Chesnutt en lia verkado, kaj li havis 20-jaran rilaton kun la revuo.

Plej gravaj verkoj
------------------

* *The Conjure Woman, and Other Conjure Tales* (1899)
* *The Wife of His Youth and Other Stories of the Color-Line* (1899)
	+ "The Wife of His Youth"
	+ "The Passing of Grandison"
* *The House Behind the Cedars* (1900) novelo
* *The Marrow of Tradition* (1901), novelo
* *The Colonel's Dream* (1905), novelo

* Kategorio Charles W. Chesnutt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 706455
* GND: 119220261
* LCCN: n79138741
* VIAF: 22198527
* ISNI: 0000000120998195
* SUDOC: 058865098
* BNF: 122517678
* NLA: 35027815
* NDL: 00916944
* BIBSYS: 90088973
* NKC: jn20020402006
* ICCU: LO1V032516
* BNE: XX5466498
 |
***Ĉirneko*** estas raso de hundoj indiĝenaj el Sicilio. Ĉi tiu speco el la familio de malgrandaj spanieloj estas parto de la grupo de hundaj rasoj de la Mediteraneo kies origino estas en Egiptio, kaj inter kiuj estas la Ibiza spanielo. Ĝi estas hundo adaptita al malfacila tereno, taŭga por ĉasado de kunikloj kaj leporoj.

Pluraj genetikaj studoj faritaj en la lastaj jaroj konkludis, ke kontraŭe al la vasta kredo, ke la ĉashundo estas specio de praa hundo importita antaŭ ĉirkaŭ 3000 jaroj el la Mezoriento, tiuj hundoj fakte havas proksiman genetikan rilaton kun la cetero de eŭropaj ĉashundoj kaj ne pli "praaj" ol la plej multaj el ili. 

La maskloj mezuras inter 46 kaj 50 centimetroj, kaj pezas inter 10 ĝis 12 kg, kaj la inoj mezuras inter 42 kaj 46 centimetroj, pezante inter 8 ĝis 10 kg. La kapo estas longa kaj mallarĝa kaj la nazo akra kaj pinta, kun tre malalta postaĵo. La muzelo estas helbruna, kaj la okuloj, malgrandaj, povas esti helaj okrecaj, sukcenaj aŭ grizaj. La oreloj, rektaj, estas triangulaj kaj pintaj, kaj estas enplantitaj alte. La dorso estas rekta kaj longa, kaj la brusto ne estas tro larĝa, kun la pektorala muskolo malmulte evoluinta, malkiel la kruroj, forta kaj kun bone evoluinta muskolo. La vosto, enplantita malalte, estas dika kaj unuforma diametro. 

Ĝia nomo povus diveni el la antikva urbo Kireno, kie Aristotelo, en *De natura animalium*, diris vidi hundon kies priskribo estas kohera kun tiu ĉi tiu. Kvankam ŝajnas klare, ke la raso estas indiĝena el Sicilio, estas eble, ke ĝi pli frue aperis ol la egipta civilizo, kaj ke ĝi estis portita al Nordafriko de Fenicianoj. Ĉi tiu hipotezo estus konfirmita de la ekzisto de statuo eltrovita proksime de Sirakuzo, datita ĉirkaŭ la 4000 aK. C.

Ekzistas reprezentadoj de la cirko en sicilaj moneroj de la 7-a jarcento ĝis la 3-a jarcento a.K. kaj ŝajnas ke ĝi estis tenita en granda konsidero, kiel pruvas la fakto ke unu el la moneroj eltrovitaj en la malnova sicila urbo Segesta estas reprezentita kiel fenica dio kun homaj trajtoj. Ekde tiam la karakterizaĵoj de la raso restis preskaŭ senŝanĝaj, dank'al multaj kamparanoj, kiuj konservis ĝian purecon uzante ilin por ĉasi sur la deklivoj de Etna, kie, pro la solida lafo, malfacilas aliri por la homoj en kelkaj lokoj.

* Ĉirneko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĉirneko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Damo de Elĉo, konservata en la Nacia Arkeologia Muzeo de Madrido.
Detale.
La **Damo de Elĉo** estas busta skulptaĵo de iberoj el kalkoŝtono datita inter la 5-a kaj 4-a jarcento a.K.. Ĝi estas 56 cm alta kaj havas dorse kavon preskaŭ sferan de 18 cm de diametro kaj 16 de profundo, kiu eble utilis por enmeti relikvojn, sanktajn aĵojn aŭ cindrojn kiel ofero al mortinto. Ankaŭ aliaj multaj figuroj iberaj de religia karaktero, trovitaj en aliaj lokoj, havas dorse similan truon kaj, kiel ĉe la Damo de Elĉo, ties ŝultroj montriĝas iome kurbe antaŭe.

La skulptaĵo troviĝis ĉe Elĉo (Hispanio), kie estas monteto kiun la araboj nomigis *Alcudia* ('monteto') kaj kiu antikve estis preskaŭ ĉirkaŭta de rivero. Oni scias, ke temas pri ibera setlejo nome *Helike* (en greka) kaj kiun la romianoj nomigis *Colonia Iulia Illici Augusta*. Kiam alvenis la araboj, situigis la urbon pli sube, sur la ebenaĵo, kaj konservis la romian toponimon de *Illici*, kiu estis arabigita laŭsone al «Elche».

Ĝi montriĝas en la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio, en Madrido (Hispanio).

Priskribo
---------

Ĝia vestaĵaro estas tute iberia nome blua tuniko de lino, mantilo eltenita per mantil-kombilo (aŭ tiaro), kiu kuŝas surbruste. Tiu mantilo estis ruĝeca kaj sur ĝi restas iom da eluzita farbo. Sur la mantilo granda mantelo (burnuso) de dika kaj paza toltipo kovris ĝin. Tiu estis bruna kun ruĝa bordo. Ankaŭ la lipoj konservas restojn de ruĝa koloro. La skulptaĵo fariĝis el fajna kalkoŝtono de oranĝeca koloro, kaj la vizaĝo havas la originan koloron de tiu ŝtono, probable ankaŭ la natura koloro de ŝia vizaĝo.

Hipoteza rekonstruo de la multkoloreco, laŭ Francisco Vives.
La damo survestas juvelojn karakterajn de iberoj: nome radoj kiuj kovras ŝiajn orelojn kaj kiuj pendas el ĉenetoj tenitaj al leda bendo kiu ligas ŝian frunton, kolringoj kaj krono kun malgrandaj ĉenoj kaj filigranoj. Estas reproduktoj de juveloj kiuj originiĝis en Ionio en la 8-a jarcento a.K. kaj kiuj poste pasis al Etrurio (Italio). Per la ĵusaj analizoj oni malkovris malgrandan eron de or-plako en unu de la fendoj de la dorso. Tio supozigas, ke la juveloj de la skulptaĵo estis kovritaj el or-plako.

Kontraste kun la indiĝena vestaĵaro, la vizaĝaj trajtoj montras fortan influon de la skulptarto de la Antikva Grekio.

La malkovro
-----------

Kritikaro kaj aŭtenteco
-----------------------

* Kategorio Damo de Elĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Likasto** (el la greka Λύκαστος, *tiu kiu loĝas kun lupoj*) estas la nomo de diversaj roluloj de la greka mitologio:

Likasto, reĝo de Kreto
----------------------

Li estis filo kaj heredinto de Minoo, fama reĝo de Kreto kaj filo de Zeŭso kaj Eŭropo. Lia patrino estis Itono, filino de Liktio, aŭ Kreto, eponima nimfo de la insulo.

Likasto edziĝis al Ido, filino de Koribaso kaj eponima de la samnoma monto. Per ŝi, Likasto estis la patro de la dua Minoo, kiu sekvis lin en la trono de Kreto. 

| Antaŭe: | Mitaj reĝoj de Kreto | Poste: |
| --- | --- | --- |
| Minoo la 1-a | **Likasto** | Minoo la 2-a |

Likasto, amanto de Eŭlimeno
---------------------------

Li estis kretano kiu enamiĝis de la bela Eŭlimeno, kvankam ŝia patro (Cidono, reĝo kaj fondinto de la urbo Cidonio) promesis edzinigi ŝin al Aptero. Tamen, Cidono konsultis orakolon por scii la plej bonan manieron venki en tiama milito, kaj ĝi konsilis lin oferi virgulinon al la dioj. Tiam, li organizis lotadon inter la fraŭlinoj de Cidonio, kaj la sorto elektis ĝuste lian filinon, Eŭlimeno.

Por salvi ŝin, Likasto konfesis ke li seksumadis kun la princino, sed la loĝantaro kredis ke tio temis nur pri mensoga ekskuzo kaj fine Eŭlimeno estis oferita kun la kunsento de ŝiaj kruelaj patro kaj edzonto, kiuj nur interesiĝis pri la milita sukceso. Posta ekzameno pravigis Likaston, kiu estis mortigita per embusko de Aptero, kiam li eksciis pri la nefideleco de sia estonta (kaj jam mortita) edzino.

Likasto, filo de Areso
----------------------

Likasto kaj sia ĝemelo Parasio estis filoj de la milita dio Areso kaj Filonomo, filino de Niktimo. Ĵusnaskitaj, ilia patrino ĵetis ilin al rivero Erimanto, sed lupino salvis kaj mam-nutris ilin ĝis kiam la ŝafisto Gilifo trovis la fratojn kaj zorgis pri ili kiel patro. La simileco de tiu rakonto kun tiu de Romulo kaj Remo evidentiĝas.

Likasto, vartistino de Dionizo
------------------------------

Ŝi estis unu el la vartistinoj de la dio Dionizo, kiu bezonis ĝin ĉar ŝia patrino mortiĝis pro peti ke Zeŭso aperu laŭ lia natura formo, sen scii ke ĝi estis fulmotondre. Likasto akompanis la dion al Barato, dum la fama kampanjo de Dionizo al tiu lando..

Likasto el Lemnoso
------------------

Ŝi estis virino el Lemnoso kiu partoprenis la amasan mortigadon de ĉiuj viroj el tiu insulo. Ŝi eĉ murdis sian fraton Cidimon.

Notoj kaj referencoj
--------------------

<references>


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


1. ↑  Diodoro Sicilia, *Historia Biblioteko*, 4.60.3.
2. ↑  Partenio el Niceo, *Am-rakontoj*, 36.
3. ↑  Plutarko, *Moralia*, 36.
4. ↑  Nono el Panonio, *Pri Dionizo*, 14.219.
5. ↑  Strabo, *Telegonio*, 5.226.