La **Potapovka-kulturo** (2500–2000 a. K.) estas arĥeologia kulturo de la bronzepoko en la meza Volgo-regiono.

La Potapovka kulturo aperis el la Poltavka-kulturo kaj havis proksimajn rilatojn kun la Sintaŝta-kulturo en la oriento, kun kiu ĝi havas multajn similecojn. Kiel ĉe la Sintaŝta-kulturo, oni opinias, ke ĝiaj homoj parolis formon de proto-hinda-irana lingvo. Ĝi estis rekte praula al la Srubna-kulturo, kaj probable influis la aperon de la Andronovo-kulturo.

Origino
-------

La Potapovka kulturo aperis sur la meza Volga-areo ĉirkaŭ 2500 a.K. Oni pensas, ke ĝi aperis kiel norda eliro de la Poltavka kulturo, kun eblaj influoj de la Abaŝevo-kulturo. Influoj de la katakombo-kulturo kaj de la multkordaj varokulturoj ankaŭ estis detektitaj.

La Potapovka kulturo estis konsiderata okcidenta varianto de la Sintaŝta kulturo, kun kiu ĝi proksime rilatas. La areo, kiun la Potapovka kulturo okupis antaŭe estis okupita fare de la Ĥvalinsk-kulturo kaj la Samara kulturo.

Disvastiĝo
----------

La Potapovka kulturo prosperis ĉirkaŭ la meza Volga-areo, ĉirkaŭ la kulturaj tradicioj de la Pontika stepo, Uralo kaj okcidenta Kazaĥio. Ĝi estas konsiderata kiel parto de orienta ekspansio de kulturoj bazitaj sur la pontika stepo. Potapovkaj ejoj estis poste trovitaj ankaŭ ĉe la Dono kaj la Dnepro. La ekspansio de la Potapovka kulturo, Sintaŝta kulturo kaj aliaj kulturoj finfine de orienta eŭropa origino okazis al okcidenta Kazaĥio kaj la suda Uralo.
La Potapovka kulturo havas multajn similecojn kun la Sintaŝta kulturo kaj la pli fruaj fazoj de la Andronovo-kulturo. Ĉi tiuj similecoj inkluzivas oferojn de bestoj (ĉevalaj entombigoj), enterigajn ritojn, ĉarojn, brido-pecojn kaj ceramikaĵojn. Similecoj ankaŭ estis detektitaj kun la kulturo de Abaŝevo. Abaŝevo-bovloj estis trovitaj en Potapovka-tomboj.

Karakterizaĵoj
--------------

La Potapovka kulturo aparte distingiĝas per la ĉeesto de ostaj brido-pecoj por regado de ĉevaloj. Eblaj restoj de radoj kaj veturiloj estis observitaj en restaĵoj de Potapovka. Male al la Sintaŝta kulturo, spuroj de spokaj radoj ne estis trovitaj en la Potapovka kulturo.

Ceramikoj de Potapovka kulturo tre similas al tiuj de la Poltavka kulturo. La sama trajto estas rimarkita ĉe la Sintaŝta kulturo. Gravaj ŝtonaj artefaktoj inkluzivas silikajn sagopintojn.

Oni trovis ornaman pecon de la Potapovka kulturo kun mikena ornamaĵo. Armiloj malkovritaj ĉe Potapovkaj ejoj estas tre similaj al tiuj priskribitaj en la Vedoj kaj la Avesto.

Entombigoj
----------

La Potapovka kulturo estas ĉefe konata de almenaŭ dek unu malkovritaj kurganoj. Ĉi tiuj enhavas ĉirkaŭ okdek entombigojn. Potapovkaj kurganoj mezuras ĉirkaŭ 24 ĝis 30 m en diametro kaj altas ĝis duonmetro. Ili tipe enhavas ĉambrojn ĉirkaŭitajn de malgrandaj ekstercentraj tomboj de grandaj centraj tombejoj. Proksime de la centra entombiga komplekso, ĉevaloj, brutoj, ŝafoj, kaproj kaj hundoj estis trovitaj.

Pluraj Potapovka-kurganoj estis konstruitaj supre de pli frua Poltavka kurgano, kiujn ili detruis. Laŭ David W. Anthony, ĉi tio estas malfacile hazarda kaj atestas pri "simbola ligo" inter la homoj Poltavka kaj Potapovka.

Interesa trajto de la Potapovka tombo estas la anstataŭigo de la kapo de la dekapigita individuo per tiu de ĉevalo. Ĉi tiu praktiko estis komparita kun rakonto en la Vedoj,kiel la Aŝvinoj anstataŭis la kapon de Dadhiĉi, filo de Atharvan, per tiu de ĉevalo, tiel ke li povis malkaŝi la sekreton de la sankta trinkaĵo.

Potapovkaj tombejaj varoj inkluzivas ornamitajn potojn, metalajn objektojn, bronzajn ornamaĵojn kaj foje arĝentajn ornamaĵojn.

Tomboj de la Potapovka kulturo tre similas al tiuj de la Sintaŝta kulturo. Ili ambaŭ enhavis parigitajn ĉevalojn kaj bridopecojn.

Fizika tipo
-----------

Laŭ Elena Efimovna Kuzmina, kranioj de la Potapovka kulturo estas de "forte proto-eŭropa tipo". Tio similas al la pli frua katakomba kulturo kaj la pli posta Srubna-kulturo kaj okcidenta Andronovo-kulturo. Potapovkaj kranioj diferencas de tiuj de la Abaŝevo-kulturo kaj de la Srubna-kulturo, kiuj estas de pli longkapa tipo.

Genetiko
--------

En studo publikigita en Nature en 2015, oni esploris la restaĵojn de tri individualoj de la Potapovka kulturo. Unu masklo estis trovita havanta haplogrupon R1a1a1b kaj U2e1h, dum la alia havis haplogrupon P1 kaj C1. La ino havis haplogrupon T1.

En genetika studo publikigita en Science en 2018, oni analizis la restaĵojn de kvar individuoj atribuitaj al la Potapovka kulturo. El la du viroj, unu havis R1a1a1b2a2a kaj U2e1, dum la alia havis R1 kaj C. La du inoj havis U2e1a1 kaj H2a1e. Homoj de la Potapovka kulturo estis trovitaj proksime rilataj al homoj de la multkorda varokulturo, la Sintaŝta kulturo, la Andronovo-kulturo kaj la Srubna-kulturo. Ĉi tiuj trovitaj konservis miksitajn praulojn de la Jamna-kulturo kaj mez-eŭropaj neolitikaj kultivistoj. La genetikaj datumoj sugestis, ke ĉi tiuj rilataj kulturoj estas finfine derivitaj de remigrado de Mez-Eŭropaj popoloj kun stepaj prapatroj reen en la stepon.

Lingvistiko
-----------

La Potapovka kulturo laŭdire apartenas al orienta migrado de hindeŭropaj parolantoj, kiuj poste aperis kiel la hindo-irananoj. David W. Anthony konsideras la Potapovka kulturon kaj la Sintaŝtan kulturon kiel arkeologiajn manifestaĵojn de la fruaj hindo-iranaj lingvoj.

Posteuloj
---------

La Potapovka kulturo kaj la Sintaŝta kulturo ludis ĉefajn rolojn en la apero de la Andronovo-kulturo. La Andronovo-kulturo siavice estas konsiderata praula al la hindo-irananoj.

La fruaj fazoj de la Srubna-kulturo kreskis el la Potapovka kulturo kaj la malfrua Abaŝevo-kulturo.

* Kategorio Potapovka kulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)