recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lernejana Esperanta Frataro** (kurte **LEF**) estas esperantista organizaĵo en Rusio por lernejanoj.

La kotizregularo de LEF

Historio
--------

La unua renkontiĝo de gvidantaj de sovetiaj esperantistaj grupoj de lernejanoj okazis la 3-an de oktobro 1981 en Arteko (Krimeo). En novembro 1982 apud Ĉelabinsk okazis la unua lernejana renkontiĝo kun 50 partoprenantoj. Poste en Sovetunio ankoraŭ okazis kelkaj similaj renkontiĝoj: LETo (Lernejana Esperanto-tendaro) kaj "Primavero". Dum la 8-a Kongreso de Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU) estis fondita lernejana komisiono de SEU.

La Lernejana Esperanta Frataro estis fondita dum la renkontiĝo LETo-6 (okazis en 1991 apud Leningrado). Aktivuloj de LEF estis Stas Starŝov, Georgij Kontrov, N.Kalaŝnikov.

Lernejana Esperanto-gazeto
--------------------------

"Lernejana esperanto-gazeto" (**LEGo**) estis presorgano de LEF, celanta lernejanojn lernantajn Esperanton kaj iliajn gvidantojn. La revueto konsistis el du partoj: parto "A", destinita por lernejanoj, kaj parto "B", destinita por gvidantoj de kursoj por la lernejanoj. La redakt-kolegio de LEGo konsistis el Stas Starŝov (ĉefa redaktoro), Georgij Kontrov (redaktoro de parto "B"), N.Kalaŝnikova (grafika redaktoro de parto "B"), Aleksandr Osokin (teknika redaktoro de parto "B"). La revuo estis samizdate eldonita dum unua duono de 1990-aj jaroj kaj abonebla nur por anoj de LEF.

* Specimeno de LEGo (p 1,4)Specimeno de **LEGo** (p 1,4)
* Specimeno de LEGo (p 2,3)Specimeno de **LEGo** (p 2,3)
* letero de Aleksandr Osokin al P.Fiŝo kun klarigoj pri aboneblo de LEGoletero de Aleksandr Osokin al P.Fiŝo kun klarigoj pri aboneblo de LEGo

Referencoj
----------

1. 1 2  Laŭ LEGo, numero 6 (1991)
Koordinatoj: 50° 10′ 15″ N 17° 07′ 00″ O﻿ / ﻿50.17083 °N, 17.11667 °O﻿ / 50.17083; 17.11667 (mapo)

Rokaro sur montopinto de Keprník.
Torfejo sur suda deklivo de Keprník.
**Keprník** estas monto en Ĉeĥio, kun alteco 1423 m s. m. ĝi estas la kvara plej alta montopinto de montaro Hrubý Jeseník, la plej alta en ties subtutaĵo, montetaro Keprnická hornatina.

Geologio kaj geomorfologio
--------------------------

Superantaj minetraloj estas gnejsoj kaj skistoj. La montopinta plataĵo de Keprník havas aspekton de krioplana teraso (benkaspektaj gradoj konsistantaj el plataĵo kaj deklivo). Sur la pinto estas rokaro.

Akvaro
------

Montopinto de Keprník apartenas al ĉefa eŭropa disakvejo inter Balta kaj Nigra maroj. Rojoj Rudohorský potok kaj Keprnický potok forkondukas akvon en riveron Bělá kaj plu ĝis Odro kaj Baltan Maron, rivero Branná en maron Nigran.

Protekto de la naturo
---------------------

Keprník estas parto de PPR Jeseníky kaj NNR Šerák-Keprník. La objekto de protekto estas natura alpa senarbejo, plu poste precipe rokformaj kaj grundaj formacioj - restaĵoj de glaciepoko. Sub la montopinto troviĝas la tn. flagaj piceoj kaj du torfejoj.

Turismo
-------

Monumento (Kámen) sur la montopinto de Keprník
Trans Keprník kondukas la ĉefa montodorso de Jesenikoj, plej bone alirebla ĝi estas el Selo Ramzová, Ostružná, Branná kaj selo Červenohorské sedlo. Sur la montopinto de Keprník situas monumento, la tn. **KÁMEN** (esperante: *Ŝtono*) kun ĉizita skribaĵo, kiu antaŭe aspektis tiel:


|  |
| --- |
| KÁMENSLEZSKÝ KÁMEN, a.s.JESENÍKNAVRHLMgr.LADISLAV HAJNÝCHKO JESENÍKY |
|

Ĉar la pinto estas senarbara, kreata de montaraj herbejoj, ĝi proponas rondajn videjojn al la tutaj Jesenikoj kaj al proksima Králický Sněžník, dum bona videbleco al Gigantmontaro kaj Beskidoj, esceůpte eĉ al Malgranda Fatro, Altaj Tatroj kaj Ještěd.

Pro kaŭzo de la protekto de la teritorio kiel Nacia naturrezervejo estas malpermesite forlasi la markitajn turismajn vojojn.

### Akvofaloj

Allogaĵo por ŝatantoj de belaj pejzaĝoj estas akvofaloj, disigitaj sur la deklivoj sur preskaŭ de ĉiuj rojoj ĉirkaŭ la montopinto. Veni al ili estas tre malfacile, necesas uzi detalajn mapojn.

|  |
| --- |
|  **Akvofaloj sur deklivoj de Keprník** |
| **Listo** | **Akvofalo** | **Rojo** | **Loko** | **Supermara altecom.s.m.** | **Alteco de akvofalom** |
| 1 | *Jelení vodopády* | Jelení potok | proksimume 1,3 km okcidente de la pinto | 1015–1110 | 4,5; 9; 4+2; 3; 2,5; 4,5 |
| 2 | *Keprnické vodopády* | Keprnický potok | proksimume 960 m nordoriente de la pinto | 1115 | 8 |
| 3 | *Rudohorské vodopády* | Rudohorský potok | proksimume 1,2 km sudoriente de la pinto | 850–1075 | 3; 3; 5; 4; 2; 7,2; 4; 2,5; 6; 8,5; 2 |
| 4 | *Vodopády Bystrého p.* | Bystrý potok | proksimume 1,4 km nordoriente de la pinto | 1000–1020 | 6,5; 5 |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Vozka

* Keprník en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Keprník en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Nuklea Esplorcentro Soreq** (hebree המרכז למחקר גרעיני שורק, HaMerkaz LeMeĥkar Gar'ini Sorek, mallongigite **Sorek**) estas israela esplorinstituto situanta proksime de la kibuco Palmachim kaj la urbo Javne ĉe la rivero Sorek. Ĝi estas unu el la du nukleaj esplorinstitutoj en Israelo. Esplorado kaj evoluo por civilaj celoj estas aranĝitaj en tiu ĉi centro.

Kontraste al la dua instituto, la Nuklea Esplorcentro - Negev, tiu ĉi instituto estas sub la inspektado de la Internacia Atomenergia Agentejo .

Priskribo
---------

Poŝtmarko prezentanta la atoman esploran centron Soreq, 1960
Konstrulaboroj de la atoma esplorcentro komenciĝis en 1958. La reaktoro estis funkciigita en 1960. Tio estis 5 MW malpeza akvoreaktoro kiu estis liverita fare de Usono en la 1950-aj jaroj kiel parto de la programo *Atoms for Peace* kaj ne estis taŭga por la produktado de nukleaj armiloj .

Ekzistas ankaŭ 10 MeV protonciklotrono kaj 40 MeV linia akcelilo.

Jam la 1970-aj jaroj, la atomesplorcentro deturnis sin de pura nuklea esplorado kaj dediĉis sin al aliaj interfakaj areoj de fiziko, medicino, astronaŭtiko, nuklea sekureco, atmosfera esplorado kaj nuklea medicino. 

La instituto estas aligita kun la Israela Atomenergia Komisiono (IAEC)

Referencoj
----------

1. ↑   Nuclear Research Center - Soreq. Israel Atomic Energy Commission. Arkivita el la originalo je 2018-06-14. Alirita 22 January 2016.
2. ↑  Soreq Nuclear Research Center / Philip Johnson, Gili Merin, ArchDaily, 8 July 2013

Vidu ankaŭ
----------

* Nuklea Esplorcentro Negev

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Soreq Atoma Esplora Centro (SNRC), NTI
* La Radiologia Akcidento en Soreq, Internacia Atoma Energio Agentejo, majo 1993


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 860608
* LCCN: n80113181
* VIAF: 132523850
* ISNI: 0000000090675861
* NKC: olak20201091059
 |
**Katalin STAHL JENCSIK** [ŝtal jenĉik], fraŭlinnomo: Klára Katalin Jencsik, rumania hungara rapiristino, mondĉapionino. Ŝi naskiĝis en Satmaro la 31-an de julio 1946 kaj mortis en Satmaro la 26-an de novembro 2009. Ŝi estis la edzino de la sportĵurnalisto István Stahl kaj la patrino de rapiristino Krisztina Stahl.

Kariero
-------

Katalin Stahl Jencsik akiris diplomon de instruisto pri korpedukado kaj pri faktrejnado de skermo. Ŝi komencis skermi en 1960. En 1964 ŝi gajnis en teamo Unio de Satu Mare landan ĉampionecon. Pli poste ŝi sportis en klubo Steaua de Bukareŝto. En 1972 ŝi diplomitiĝis pri korpedukado en Universitato de Bukareŝto. Ŝi estis 13 foje ĉampiono landa en teamo de Steaua, kaj dufoje ŝi gajnis la titolon sola ĉampiono. Ŝi estis dufoje mondĉampiono (1965, 1975). Inter 1964 kaj 1980 ŝi partoprenis kvin olimpikajn ludojn. Ŝi estis en rumana virina teamo dufoje olimpika bronzmedalisto (1968, 1972), dufoje arĝentmedalisto (1965, 1970) kaj kvinfoje monĉampioneca bronzmedalisto. (1966, 1967, 1973, 1975, 1977).

Fonto
-----

* Hungara vikipedio
* Ki kicsoda Aradtól Csíkszeredáig, 1997,

* Kategorio Katalin Stahl Jencsik en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 516802
 |
**Jerzy Krzysztoń** (naskiĝis la 23-an de marto 1931 en Lublin, mortis la 16-an de majo 1982 en Varsovio) - pola prozisto, dramisto, raportisto kaj tradukisto.

Vivo
----

Infanecon kaj komencon de lernado pasigis en Grodno. En 1940 kun la patrino kaj frato estis deportita al Kazaĥujo, kie partoprenis ruslingvan lernejon. En 1942 kune kun la armeo de Władysław Anders evakuiĝis al Irano. En la jaroj 1944-1947 restis en Barato, kaj poste en Ugando, kie lernis en pola lernejo kaj aktivis en skoltismo. Julie 1948 kun la familio revenis al Pollando - al Lublin. Tie ĉi en 1949 abiturientiĝis kaj ekstudis la polan kaj anglan filologion en Katolika Universitato. En 1952 translokiĝis al Varsovio, kie eklaboris en Asocio Pax, kaj en gazeta kaj semajnrevua redaktejoj. Daŭrigante studadon li finis en 1953 la polan filologion kaj en 1955 la anglan. En 1956 ŝanĝis laboron kaj iĝis ĉefo de la Radioscena Redakcio de Pola Radio.

En 1949 debutis per la rakonto *Barataj rememoroj*, kiu poste eniris la libron *Opowiadania indyjskie* (Barataj rakontoj; 1953), dediĉita al travivaĵoj de pola civila loĝantaro, kiu forlasis Sovetunion kune kun la armeo de Anders. Poste verkis kelke da rakontoj kaj romanoj. Valoras liaj raportaĵoj de la restado en Usono *Skok do Eldorado* (Elano al Eldorado; 1967). En sia verkado uzis diversajn literaturajn formojn, ekz. simbolismon. Li estis aŭtoro de pluraj radioscenoj kaj tradukisto de rakontoj kaj romanoj de la angla lingvo (i.a. *Urbeto* de Winesburg Sherwood Anderson, *Rajdanto sur la ĉielo* kaj aliaj rakontoj de Ambrose Bierce).

En 1953 ricevis literturan premion de junuloj kaj pro la ciklo de radioscenoj pri *Poloj en la batalfrontoj de la dua mondmilito* la premion de ministro pri nacia defeno. Distingita i.a. per Ora Merit-Kruco en 1974 kaj Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* en 1982.

Dum la lastaj vivojaroj, kiam verkis *Obłęd* (Frenezo), li malsanis kaj periode estis en psikiatria malsanulejo. La rakonto, bazita ĉirkaŭ motivo de anonima psika malsano estas plenplena de amara pripenso pri la nuntempa mondo.

Li sinmortiĝis.

* Kategorio Jerzy Krzysztoń en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 402841
* GND: 119343517
* LCCN: n50049805
* VIAF: 32012294
* ISNI: 0000000121266682
* SUDOC: 028514602
* BNF: 12033535t
* BIBSYS: 97039578
* NKC: jo2002102595
 |
**László Vécsei** [lAslO vEĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vécsei László** estas hungara kuracisto, neŭrologo, profesoro, membro (korespondanta en 2001, ordinara en 2007) de Hungara Scienca Akademio.

László Vécsei
László Vécsei  naskiĝis la 10-an de septembro 1954 en Kiskunfélegyháza.

Biografio
---------

László Vécsei frekventis mezlernejon en Veszprém (urbo), poste universitaton en Szeged. Post la diplomo en 1979 li restis samloke kiel vicprofesoro. Inter 1984-1993 li laboris en la universitato-hospitalo en Pécs, kie li iĝis neŭrologo. Reveninta al Szeged li laboris same en la universitato kaj hospitalo, kie li profesoriĝis. En 1998 li estis nomita katedrestro, en 2010 dekano. Kelkfoje li instruis aŭ esploris ankaŭ eksterlande. Li atingis sciencan gradon PhD en 1986, li doktoriĝis en 1992 antaŭ la akademio. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn. Li okupiĝis precipe pri la kapdoloro kaj multloka sklerozo. Li ricevis premiojn inter 1979-2012.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Behavioral Pharmacological and Neurochemical Studies with Somatostatin, Cysteamine and Panthetine* (1989)
* *Liquordiagnosztika* (1996)
* *Kyurenine in the Brain. From Experiments to Clinics* (2005)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2013-03-26 per la retarkivo Wayback Machine


* Kategorio László Vécsei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Frans SAMMUT** (naskiĝis en Malto en 1945, mortis en 2011) estis malta verkisto. Li profesie estis lernejdirektoro. Li studis en Zebbug Primary School, St Aloysius College, St Michael's Teacher Training College, Universitato de Malto (B.A. S.Th. Dip. M.Ed.) kaj Perugia Universitato (Diploma to teach Italian abroad).

Malta's Modern National Author, Frans Sammut, and the Maltese Flag - late 1960s/early 1970s
Dum la fino de la 1960-aj jaroj, li kunfondis la *Moviment Qawmien Letterarju* (Literatura renaskiĝa movado). Poste li servis kiel Sekretario de la *Akkademja tal-Malti* (Akademio de la malta lingvo).

Li publikigis multajn verkojn, interalie romanojn *Il-Gagga* (1971) (La kaĝo), *Samuraj* (1974), kaj *Il-Holma Maltija* (1994, 2012) (La malta revo). En 1991 li gajnis la Registaran literaturan medalon por *Paceville*. Li ankaŭ verkis novelarojn: *Labirint* (1967) (Labirinto), *Newbiet* (1998) (Sezonoj) and *Hrejjef Zminjietna* (2000).

Esperanto
---------

Liajn verkojn oni konsideras kiel klasikaĵojn en la malta lingvo. En 2007 aperis en Esperanto *La malta revo* tradukita de Carmel Mallia ĉe Mondial Arkivigite je 2014-08-19 per la retarkivo Wayback Machine. La libro enscenigas Mikiel Anton Vassalli (1764 – 1829), kiu estas konsiderata kiel la Patro de la malta lingvo. La originalan version de *La malta revo* aklamis *The Times* kiel la plej bona beletra verko iam verkita en la malta lingvo. La esperantan version juĝis Marjorie Boulton kiel "kolosan laboron".

Nefikciaj verkoj
----------------

Inter liaj nefikciaj verkoj estas *Ir-Rivoluzzjoni Franciza: il-Grajja u t-Tifsira* (1989) (La Franca Revolucio: Historio kaj kompreno), *Bonaparti f'Malta*(1997) (Bonaparte à Malte, *Bonaparto en Malto*), and *On the Da Vinci Code* (2006), dulingva (angla kaj malta) komento pri la mondfama libro de Dan Brown. En 2002, li ankaŭ eldonis la leksikonon de Mikiel Anton Vassalli.

Li verkis libreton por pluraj kantistoj kun sukceso. Hodiaŭ lernejdirektoro, li laboris inter 1996 kaj 1998 kiel kultura konsilisto por la ĉefministro de Malto.

Government of Malta Literary Prize given to Frans Sammut in 1991 for the novel  *Paceville* 
Government of Malta Literary Prize given to Frans Sammut in 1995 for  *Il-Ħolma Maltija*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Frans Sammut en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* www.franssammut.info
* 
* 
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255370
* GND: 170561593
* LCCN: n2008000394
* VIAF: 2706637
* ISNI: 0000000039745297
* BNF: 14531647r
* ICCU: UFIV170456
 |
**Manuel FAL Conde** (Higuera de la Sierra, 10-a de aŭgusto 1894-Sevilo, 20-a de majo 1975) estis hispana advokato kaj politikisto de karlisma ideologio, ĉefdelegito de la karlisma partio *Comunión Tradicionalista* inter 1935 kaj 1955.

Li studis juron kaj partoprenis en la 10a de aŭgusto 1932 en la insurekcio de la generalo José Sanjurjo kontraŭ la registaro de la respubliko, pro kio li estis enprizinigita tri monatojn. Kvankam karlismo ne estis populara en Okcidenta Andaluzio, kie li agadis, en 1932 okazis plifortigo de lia organizo kaj en 1933 oni elektis kvar karlismajn deputitojn en Andaluzio, tiom kiom tiuj atingitaj de ĉiuj provincoj el Eŭskio kaj Navaro kune, tradiciaj teritorioj de la hispana karlismo. Tio certigis lin kiel ĉefa estro de la hispana karlismo.

Li partoprenis en la preparoj de la militista insurekcio de julio 1936, engaĝigante la partoprenon de la karlismo, kiu intencis realigi sendependan insurekcion, post longaj kaj komplikaj negocadoj kun la generalo Mola.

Dum la Hispana Enlanda Milito li devis ekziliĝi al Portugalio post klopodi krei Reĝan Militistan Akademion karlisman, en kiu formi politike kaj militiste la karlismajn oficirojn. El portugala ekzilo li kontraŭis la frankisman Dekreton de Unuigo de la Falango kun la karlistoj, malsukcese.

En la 11a de aŭgusto 1955 rezignis kiel estro de la karlismo en Hispanio, abandonante la aktivan politikon.

Bibliografio
------------

* Álvarez Rey, Leandro (1993). La derecha en la II República: Sevilla, 1931-1936. Universidad de Sevilla.
* Barreiro Gordillo, Cristina (2003). El carlismo y su red de prensa en la Segunda República. Actas.
* Checa Godoy, Antonio (1989). Prensa y partidos políticos durante la II República. Universidad de Salamanca. ISBN 9788474815214.
* Reig García, Ramón (2011). La comunicación en Andalucía: Historia, estructura y nuevas tecnologías. Sevilla: Centro de Estudios Andaluces. ISBN 978-84-939078-0-8.
* Villanueva, Aurora (1998). El Carlismo Navarro Durante el Primer Franquismo. San Sebastián de los Reyes: Actas. ISBN 84-87863-71-X.

* Kategorio Manuel Fal Conde en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 603417
* LCCN: n79111447
* VIAF: 52970019
* ISNI: 0000000081319523
* SUDOC: 14480705X
* BNE: XX920783
 |
La termino **heterodokseco**, de greka deveno, referencas al la kvalito de la heterodoksulo aŭ mal-"[k]onforma al la tradicia doktrino", nome "malkonforma kun la dogmo de religio". Por **heterodokseco** estas komprenata ankaŭ la doktrino aŭ opinio kiu ne akceptas tiun subtenitan de la plej parto de grupo (kio konstituus la dogmon, *statu quo* aŭ sintenon ortodoksan) kaj, speciale, tiu kiu aperas antaŭ la granda majoritato kiel disidenta, hereza, stranga aŭ malkutima, aŭ eĉ aparta disde tio akceptebla kaj proskribita.

En la maltoleremaj socioj, kun pli malgranda pensolibero, en kiuj ekzistas opinioj devigaj aŭ dogmoj, la heterodokseco estas punata kaj kiuj subtenas ĝin estas malaprezataj, silentitaj, marĝenitaj, elpelitaj de la socioj kaj pli malpli malferme eliminitaj. Laŭ la sociologo Zygmunt Bauman, tio okazas pli en tiuj kiujn li nomas *kultivataj kulturoj* kaj la taktikoj kiuj estis uzataj estas la jenaj:

* Separ-strategio: Separado de la aliulo per ekskludo.
* Gluto-strategio: Asimilado de la aliulo senigante lin el lia alieco.
* Nevidebligo de la aliulo por ke tiu malaperu for de la propra mensa mapo.

Ties opinioj estas ignorataj, forgesataj aŭ cenzuritaj. En la religia medio dogmema, tia opinio estas nomata herezo, kaj tiel la termino estas uzata de la fama hispana pensulo kaj erudiciulo katolika de la 19-a jarcento Marcelino Menéndez Pelayo en sia verko *Historia de los heterodoxos españoles*, en kiu li analizas la doktrinon kaj ideologion de la pensuloj kaj herezuloj kiuj apartiĝis el la hispana kultura tradicio, kiun tiu aŭtoro identigas kun tiu postulita de la la katolika eklezio.

Aliflanke, en sociologio, la heterodokseco estas konsiderata faktoro riĉiga, moviga kaj plinoviga de la socio kaj posedas konstruan valoron tute diferencan al tiu de la detrua konsidero de la heterodokseco kiu malhelpas la interkonsenton, la regeblecon kaj la socian koherecon.

Notoj
-----

1. ↑  PIV NPIV Alirita la 9an de Februaro 2021.
2. ↑   Real Academia Española y Asociación de Academias de la Lengua Española (2014). «heterodoxo». Diccionario de la lengua española (23a eldono). Madrid: Espasa. ISBN 978-84-670-4189-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 715966
* NKC: ph1144572
 |
**Naŭplio** (latine *Nauplius*) estis en la helena mitologio eŭbea reĝo, kies patro estis dio de maroj Pozidono.

Lia patrino estis Amimona, unu el kvindek filinoj de la reĝo Danao. 

La reĝo fondis urbon, nomatan laŭ li *Naŭplio*. Laŭ iuj versioj fariĝis lia edzino Filira, kiu donis al li filon Lernon. Lia sekvanto estis Naŭbolo, post li Klitoneo kaj Naŭplio, oni povas diri la 2-a de tiu nomo. 

Iam ambaŭ portantoj de la nomo Naŭplio koincidas en unu persono, sed en tiu kazo liaj vivsortoj superstaras periodon de unu homa vivo. Do estas pli verŝajna, ke post fondinto de la urbo Naŭplio temas pri alia viro kun alia destinaĵo 

Naŭplio (la 2-a) estas nomata inter ĉeestantoj de navigado de Argonaŭtoj. Li mem estis elstara marnavigisto. 

Li edziĝis al Klimena, filino de kreta reĝo Katreo. Li havis kelkajn filojn, la plej konata estas Palamedo. Tiu ĉi filo batalis en la troja milito, kiam li pli frue estis unu el senditoj, kies tasko estis varbi por la militado ankaŭ la itakan reĝon Odiseon. Tiu ne volis por longaj jaroj forlasi sian patrujon kaj edzinon, do li ŝajnigis frenezecon. Kiam li plugis, metis Palamedo en sulkon Odisean malgrandan filon Telemaĥon. Odiseo tuj la jungitaron haltis kaj tiel malkovris, ke frenezecon nur ŝajnigas. 

Odiseo neniam al Palamedo pardonis tiun ĉi finton kaj dum sieĝado de Trojo subĵetis leteron, kiu konviktis Palamedon pri perfido de siaj kunpatrujanojn pro troja oro. Koleriĝintaj Aĥajoj imaginaran perfidulon ŝtonmortigis. 

Naŭplio pro tiu ĉi maljustaĵo venĝis Grekojn per speciala maniero: al edzinoj de la batalantoj blagis, ke iliaj edzoj ĝuegas kun kaptitaj trojaninoj kaj instigis la edzinojn, ke ili sammaniere reciproku la kokron. Tio ne estis tro laborpostula, multaj el ili trovis al si amantojn kaj reciprokis al la edzoj same. 

Plie Naŭplio ruze bruligis fajrojn sur bordo kaj kiam grekaj ŝipoj revenis el la milito, multaj trafis bordon de danĝera kabo Kafareo kaj pereis.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Nauplios en la ĉeĥa Vikipedio.*
Pri la komunumo
---------------

**Maladers** estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 501 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Maladers situas ĉe la nordokcidenta fino de la valo Schanfigg, norde de la rivero Plessur kaj rekte oriente de la kantonĉefurbo Koiro. En sudo la komunumon limigas la rivero Plessur, kiu fluas tra profunda valo, en nordo la komunuma teritorio etendiĝas ĝis la kresto de *Hochwang*, kie sur alterco de 2220 m s.m. troviĝas la plej alta punkto de la komunumo. Al la komunumo apartenas krom la kernvilaĝo Maladers ankaŭ la vilaĝetoj Sax kaj Brandacker.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Maladers limas en nordo al Trimmis, en oriento al Castiel, en sudoriento al Tschiertschen-Praden, en nordokcidento al Churwalden, kaj en okcidento al la kantonĉefurbo Koiro.

Trafiko
-------

Tra la komunumo pasas la kantona vojo de Koiro al Arosa. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Koiro al Peist. La linio de la Retia Fervojo, kiu pasas en la valfundo paralele al la rivero Plessur, ne disponas pri haltejo sur la komunuma teritorio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Maladers datiĝas el la jaro 1156 kiel *de Maladru*. Sur la monteto *Tumi* estis trovitaj restaĵoj de parhistorio kaj fruhistoria setlejoj. En la jaro 1977 estis malkovrita statueto de Merkuro. Dum mezepoko Maladers apartenis al la supera tribunalejo de Koiro. En la 12-a jarcento estis menciita majorejo de la koira katedrala kapitulo. Poste la suprea jurisdikcio apartenis al la koira voktotribunalo. Iam en la 15-a aŭ 16-a jarcento la jurisdikcio transiris al la tribunala komunumo Sankt Peter. En la 16-a jarcento la origine romanĉlingva vilaĝo estis germanigita. Kiel lasta vilaĝo de Schanfigg Maladers aliĝis en la jaro 1635 al la reformacio. En la jaro 1952 Maladers kun la tuta tribunala komunumo Sankt Peter sin liberaĉetis de la landa suverenceco de Aŭstrio kaj en 1657 ankaŭ de la feŭdo de la episikopo de Koiro.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Maladers* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-08-14)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maladers en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Maladers Arkivigite je 2017-09-13 per la retarkivo Wayback Machine
* Maladers en la Historia Leksikono de Svislando  (germane, france, itale)

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Maladers** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Plessur |
| --- |
| 
**Komunumaro Koiro:** **Koiro**

**Komunumaro Churwalden:** **Churwalden**  •  Tschiertschen-Praden

**Komunumaro Schanfigg:** **Arosa**  •  Calfreisen  •  Castiel  •  Langwies  •  Lüen  •  Maladers  •  Molinis  •  Peist  •  Sankt Peter-Pagig |  |

 |
**Horst WENDLANDT** (naskiĝis la 15-an de marto 1922 en Criewen apud Schwedt; mortis la 30-an de aŭgusto 2002 en Berlino; lia naskiĝnomo estis *Horst Gregor Gubanov*) estis germana filmproduktoro.

Wendlandt estis filo de rusa kamparana laboristo kaj de germanino. Li estis adoptita de la fratino de sia patrino kaj prenis ŝian nomon. Post lernado en alta komerclernejo li lernis ĉe *Tobis-Tonbild-Syndikat*, kiu dungis lin en 1941 kiel kasisto. Pro sia rusa stateco li riskis malliberecon, kaj pro tio vole aliĝis la aerarmeon en 1944. Post kapto fare de la usonanoj li laboris ĝis 1947 kiel devigita laboristo en franca minejo.

Denove en Berlino, Wendlandt laboris por diversaj filmentreperenoj, komence kiel kasisto kaj poste kiel produktgvidanto. En 1956 lin dungis Artur Brauner por sia filmentrepreno CCC. En 1961 Wendlandt laboris por Rialto Film, de kiu, ekde 1972 li posedis la plej grandan parton.

Wendlandt famiĝis pro la produktado de la "Edgar Wallace"- kaj "Karl May"-filmoj en la 1960-aj jaroj. Sed ankaŭ komedioj kun Heinz Erhardt, Otto, „Ödipussi" de Loriot (1988) kaj „Pappa ante Portas" (1991) estis liaj sukcesoj. En 1998 Wendlandt ricevis la Scharlih-premion, la plej fama premio ligita al la nomo de la germana verkisto Karl May.

Horst Wendlandt edziĝis al Ilsegard Winter. La filo Matthias (naskiĝis en 1952) kaj la filino Susan (naskiĝis en 1956) ankaŭ laboris kiel produktoroj ĉe Rialto. Wendlandt mortis la 30-an de aŭgusto 2002 en Berlino pro kancermalsano.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Horst Wendlandt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Rialto Film GmbH


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 135598
* GND: 123993954
* LCCN: no98066393
* VIAF: 69849665
* ISNI: 0000000119508961
* SUDOC: 088690563
* BNF: 16752935v
* BIBSYS: 27987
* NKC: xx0185218
* BNE: XX4685660
 |
**Chromatische Fantasie und Fuge BWV 903** (eo: **Kromata fantazio kaj fugo**) estas verko por klavarinstrumento (ekz. klaviceno) de Johann Sebastian Bach. La ekzakta ekestodato estas nekonata, la plej malnova kopio datiĝas je 1730. La komponaĵo apartenas al la plej gravaj verkoj de Bach kaj validis jam dum lia vivo kiel majstroverko de la komponisto.

Ekesto
------

*Chromatische Fantasie und Fuge BWV 903* ekzistas nur en kopioj, la praskribaĵo perdiĝis. la plej malnovaj el ĉi tiuj kopioj, kiuj devenas el la lernantaro de Bach, ekestis proksimume 1730. La diversaj kopioj de la lernantoj de Bach malsamas multdetale, la strukturo de la tuto tamen estas klare ekkonebla. La karaktero de la peco, ĝia esprimema, agita stilo, maltipa por la verkoj el la lepsika periodo, tamen remontras jardekon reen en la epokon de liaj „tumultaj verkoj de fundamenta ŝanĝo el Köthen" (Walther Siegmund-Schultze). Al la stilo de ĉi tiuj verkoj el la ŝanĝoperiodo konvenas ankaŭ, ke Bach ĉefe en la fantazio preterpaŝas la tutan tonalspacon novakiritan per la bontemperata agordo, aparte okulfrapa je loko, je kiu li transinterpretas A♭ enharmonie en G♯, kio estus nepensebla je pli frua agordo, ĉar ĝi sonus terure misa.

Akceptado
---------

La komponaĵo apartenas al la absolutaj kulminoj en la verkado de Bach por klavarinstrumentoj kaj statas laŭ populareco egalrajte apud Tokato kaj fugo d-minora por orgeno. Kompari ĉi tiujn verkojn evidentas ankaŭ pro tio, ĉar kaj tokato kaj fantazio estas muzikaj formoj, en kiuj staras en la malfono la improvizarto de la komponisto. Ambaŭ verkoj estas specimenoj por tio, ke Bach estis majstro de ĉi tiu improvizarto.

Jam la samtempuloj ŝatis la verkon kiel unu de eksterkutima maniero kaj graveco. La filo de la komponisto, Wilhelm Friedemann Bach, kiu mem estis elstara imrovizanto, opiniis, ke la verko „restas bela tuteterne", ĝi validos, dum kiam entute oni muzikus. La unua biografo de Bach, Johann Nikolaus Forkel, skribas pri la verko: „Senfinan penon mi elspezis por trovi kroman pecon tiaspecan de Bach. sed vane. Ĉi tiu fantazio estas unika kaj neniam havis egalulon." Inter pianistoj *Chromatische Fantasie und Fuge* validis jam antaŭ la historia Bach-renesanco kun klaviceno kiel brila virtuozaĵo. Franz Liszt, verŝajne la plej sukcesa pianisto de la 19-a jarcento, enprenis la komponaĵon en siajn koncertprogramojn, juna Johannes Brahms, kiam li turneis kiel pianovirtuozo, kutime komencis siajn programojn per ĝi. La efikhistorio de la peco ege dependis de la diversaj eldonoj, kiuj ekestis en la 19-a jarcento. La aranĝaĵo por orgeno far Max Reger plej klare respegulas la interpretmanieron de la malfruromantismo.

* Kategorio Kromata fantazio kaj fugo (Bach) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Chromatische Fantasie und Fuge (Bach) » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3195451 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
Steigerkopf (meze) vidata de Weißenberg 
La **Steigerkopf**, en la popola lingvaĵo ankaŭ **Schänzel**, proksime al Edenkoben en la Rejnlando-Palatinata distrikto Südliche Weinstraße estas 613,6 m alta monto en la Palatinata Arbaro. Sur ĝia pinto, kiu apartenas al la komunumo Gommersheim, staras la Schänzelturm (Schänzel –turo).

Geografia situo
---------------

La monto situas en la orienta parto de la Palatinata Arbaro en la Naturparko Palatinata Arbaro. Ĝia pinto altiĝas ĉ. 7 km okcidentnordokcidente de la urbeto Edenkoben ĉe la orienta rando de grupo da montoj, ĉiuj pli ol 600 m alta; 4 km nordoriente altiĝas la plej alta monto de la Palatinata Arbaro, la Kalmit (alteco 672,6 m). Ka montopinto kaj la nordaj montopartoj apartenas al la teritorio de Gommersheim, kiu kiel Eksklavo situas ĉ. 17 km okcidente de la komunumo Gommersheim. Geologie la Steigerkopf estas la norda etendaĝo de la Kesselberg (alteco 661,8 m) kies pinto malproksimas je 2 km. Ĉe la nordokcidenta flanko de la monto sur la *arbaro de Gommersheim* fontas la rivereto Modenbach, dekstra alfluanto de la Speyerbach.

Historio
--------

### Schänzel

La popolo ankaŭ nomas la monton „Schänzel" , ekde 1794, kiam tie 4500 prusaj soldatoj somere starigis kelkajn skansoj. La nomo Schänzel signifas „eta skanso. Ilia tasko estas bremsi la avancon de la francaj revoluciaj trupoj , kiuj nombras 7000 soldatoj. La prusoj planis konkeri la teritorioj maldekstre de la Rejno. En la perdoriĉa batalo je la 12a kaj 13a de julio 1794 la francoj gajnis, post kiam iu loka ĉasisto gvidis ilin proksime de Dernbach en la dorsoflankon de la Prusoj. La prusa armeestro generalo Theodor Philipp von Pfau (1727–1794) estis malliberĝinta grave vundita kaj mortis la saman tagon.

### Schänzel-turo

Memore al la venkitaj prusoj estis konstruita 100 jaroj post tiu okazintaĵo iun turon sur la montopinto, la Schänzelt-turo. Ĝi ests okangula elrigardturo, kun alteco de 13 m kaj konstruita el pribatita sabloŝtono.

En la jaro 1894 tabulo kun jena teksto estis fiksata:
citaĵo:*Memore al la bravaj prusaj batalantoj, kiuj en la batalo kontraŭ la franca invada armeo je la 13a de julio 1794 ĉie tie mortis heroan morton por la gemana patrio*

Bildgalerio
-----------

* Schänzelturm novembron de 2007Schänzelturm novembron de 2007
* Ritterŝtono  64a al la skanco IIIRitterŝtono 64a al la skanco III
* memorŝtono Inf.-Reg. von Schladen 25a de julio  1794memorŝtono Inf.-Reg. von Schladen 25a de julio 1794

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Literaturo
----------

* Walter Eitelmann:Rittersteine im Pfälzerwald 4a eldono, eldonejo Pfälzerwald-Verein, Neustadt ĉe vinstrato, 1998, ISBN=3-00-003544-3
* Heimatverein Venningen: Unter der Herrschaft der Franzosen, Sammelwerk, Mitgliederbrief Nr. 31, Venningen, oktobro 1989
* Pfau, Theodor Philipp v. Bernhard von Poten, Theodor Philipp von Pfau

Referencoj
----------
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Paserkolombo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birda klaso *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kolomboformaj *Columbiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kolombedoj *Columbidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Columbina *Columbina* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Paserkolombo** *Columbina passerina*(Linnaeus 1758) |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Paserkolombo  |

 |
| v • d • r |

La **paserkolombo** aŭ **ordinara grundokolombo** (*Columbina passerina*) estas specio de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Ĝi vivas en la tropika Nova Mondo.

Disvastigo
----------

Ĝi estas loĝanta kaj reproduktanta el Bermudo, tra la plej suda Usono, Meksiko kaj Karibio, ĝis Sudameriko, kaj troviĝas tiom sude kiom ĝis norda Brazilo.

La **Paserkolombo** loĝas arbustejojn kaj aliajn malfermajn kamparojn.

Aspekto
-------

**Paserkolombo** estas eta mallongvosta kolombo 17cm longa. Ties pezo estas kutime ĉirkaŭ 32g. Plenkreskuloj havas grizbrunajn dorson kaj subflugilojn, kun grizverda nuanco en plej alta dorso kaj nigraj punktoj (eble iun bluan aŭ verdan) en malalta dorso (flugilkovriloj). Ili havas skvamecan aspekton en brusto kaj kapo. La vosto estas bruna centre, kun nigraj bordoj kaj blankaj anguloj. La beko estas oranĝoflava kun la pinto nigra. Dumfluge, la subflugiloj montras ampleksan avelkoloran plumaron. 

Masklaj plenkreskuloj havas rozkolorecajn kapon, kolon kaj bruston kaj rozkoloran neskvamecan ventron. Lia nuko estas blueca. La ino kaj la junuloj estas helgrizaj kie la masklo estas rozkolora kaj havas grizajn nukojn.

Kutimaro
--------

Ili konstruas feblan neston el bastonetoj en arbo, kie la ino de metas du blankajn ovojn. La flugo estas rapida kaj rekta, kun regula frapado kaj eventuala vipado de fligiloj karaktera de kolomboj ĝenerale.

Tiu nearktisa kaj neotropisa specio manĝas ĉefe semojn, sed ankaŭ kelkajn insektojn. Ties voĉo estas milda kverado *ŭo-ap*.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Columbina passerina*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 09 May 2006. Ne minacata
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* *Handbook of the Birds of the World Vol 4*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-22-9
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

Vidu ankaŭ
----------

* Bermudaj subtropikaj koniferaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine **Paserkolombo** de John Audubon


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Reichstag |

La konstruaĵo de Reichstag
**Reichstag** (proks.: regna kunveno aŭ regna parlamento, de germana vorto *tagen* kunveni, konferenci) estis interalie (vidu Reichstag) la nomo de la germana parlamento de 1867/1871 ĝis 1945.

La konstruaĵo de Reichstag el 1894 ankoraŭ ekzistas; ĝi estis bruligita en 1933 sub ankoraŭ misteraj cirkonstancoj, sed rekonstruita post la Dua Mondmilito. Ekde 1999 ĝi estas la kunvenejo de la nuntempa germana parlamento, Bundestag.

Germana Imperiestra Regno 1871-1918
-----------------------------------

Jam dum la periodo de la Nordgermana Federacio (1867-1871) la parlamento nomiĝis *Reichstag*, laŭ la mezepoka/novepoka imperia dieto en la Sankta Romia Imperio. Tamen alia grava organo, Federacia Konsilio, nomiĝis *Bundesrat*, laŭ la vorto *Bund* por federacio.

Specialaĵo de la *Reichstag* en Nordgermana Federacio kaj Germana Imperiestra Regno estis ke teorie ĉiuj (viroj) rajtis voĉdoni (ĉar la aĝlimo estis 25 jaroj kaj ekzemple armeanoj ne rajtis voĉdoni, la proporcio de la civitanoj kiuj rajtis voĉdoni tamen ne estis aparte alta). En la plej multaj aliaj landoj nur riĉuloj rajtis voĉdoni.

Malrapide elformiĝis en la parlamento la politikaj frakcioj. Plej ofte superregis la konservativaj kaj liberalaj partioj. Malgraŭ la maĵoria balotsistemo (absoluta sistemo, necesiganta ofte du rondojn), en la parlamento troviĝis averaĝe ĉiam proks. 15 partioj. Tio, kune kun la relative frua forteco de la socialdemokratoj, malhelpis la estiĝon de parlamenta sistemo en la senco ke la parlamenta plimulto decidas pri la registaro.

La parlamento estis necesa por decidi pri leĝoj kaj pri la buĝeto, sed la registaro (fakte la regna kanceliero) estis nomumita de la imperiestro.

Vajmara Respubliko 1919-1933
----------------------------

Dum la Vajmara Respubliko la parlamento ne instalis la registaron, sed rajtis malelekti la registaron aŭ kancelieron aŭ ĉiun unuopan ministron. Daŭre la multeco de partioj (nun la balotoj estis sub proporcia sistemo) malhepis la elformiĝon de fortaj koalicioj por subteni registaron.

Nacisocialismo 1933-1945
------------------------

Sub premo de la nacisocialista registaro instalita de la Regna Prezidento, en marto 1933 la parlamento akceptis leĝon kiu donis al la registaro la rajton mem decidi pri leĝoj. Plej malfrue en somero de tiu jaro, la parlamento ne plu havis potencon. Post nova baloto en novembro 1933 al ĝi apartenis nur nacisocialistoj. Oni kunvenis en la operaa konstruaĵo de Kroll, ĉar la konstruaĵo de *Reichstag* bruliĝis en februaro 1933.

* Kategorio Reichstag (institucio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Atlantika triangula komerco (ĉefe pri sklavoj) kio gravis por la historio de Borburata.
**Borburata** estas urbo de la municipo de Puerto Cabello, en la ŝtato Karabobo, Venezuelo, je malmultaj kilometroj de la haveno de Puerto Cabello, nome la marhaveno plej grava kaj de plej granda ekonomia valoro de la lando.

Historio
--------

En tempo antaŭkolumba Borburata estis la ligejo inter la indianoj kiuj alvenis kun marproduktoj kaj tiuj kiuj alvenis el la lageto Takarigua tra la vojo de Vigirima. La zono estis la okcidenta pinto de la regiono kutime loĝata de kariboj.

Durm la 16a kaj 17a jarcentoj la urbo suferis nombrajn atakojn fare de piratoj.

En 1555 francaj piratoj okupis la tiaman domaron dum ses tagoj.

La 7a de septembro de 1561 la ribelulo Lope de Aguirre elŝipiĝis ĉe tiu haveno devena el la insulo Margarita. La lokanoj jam estis fuĝintaj ĉar ili jam konis la masakrojn kiujn li estis fifarinta. Post para de tagoj, Lope de Aguirre pluis al Nueva Valencia del Rey.

Poste okazis multaj epizodoj pro la komerco de sklavoj kaj la agado de korsaroj.

Referencoj
----------

1. ↑  Parque Nacional San Esteban[*rompita ligilo*]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo de Notitarde pri historio
**Ĉeĥa nacia renaskiĝo** estis signifa etapo de la ĉeĥa nacia historio (proksimume 1770 – 1850), kiam kulturaj kaj politikaj funkciuloj provis emfazi signifon de la ĉeĥa nacio kaj egalrajtigi ties kulturon enkadre de la aŭstria monarĥio. Kiel ceteraj naciaj renaskiĝoj la ĉeĥa nacia renaskiĝo rezultis el ideoj de klerismo kaj ties portantoj estis unue patriotaj pastroj kaj instruistoj. Renaskiĝuloj plej multe emfazis la lingvon kaj la literaturon kiel bazan simptomon de la nacio. La nacio kaj ties historio estas por ili idealo kaj ankaŭ modelo, tial estas permesitaj eĉ falsaĵoj. Kun tio koneksas ankaŭ intereso pri popola beletristiko. Ĉio, kio subtenas nacie liberigitajn celojn estas pozitiva, la cetera estas senbezona.

La ĉeĥa nacia renaskiĝo okazis en tri etapoj. En fazo de preparoj unuopaj esploristoj interesiĝas pri la lingvo, la nacia historio kaj la kulturo. Apartenas al ili ekz. Josef Dobrovský aŭ František Martin Pelcl. Evoluas eldon-aktiveco – *Ĉeĥa ekspedicio* de Václav Matěj Kramerius. En periodo post la jaro 1805 estas jam formulita baza panslava programo, kiu interesiĝas pri slavoj kiel tutaĵo, nome frunte kun Rusia Imperio. Tiu ĉi periodo ensumigas kreigan agadon de la plej signifaj personecoj de la ĉeĥa nacia renaskiĝo, al kiuj apartenas Josef Jungmann, Ján Kollár, Pavel Josef Šafařík kaj František Palacký, ĝenerale teoriistoj. Tiu ĉi periodo de la agitado kaj kreigado de programoj finas ĉirkaŭ la jaro 1830 kaj komenciĝas zenita tempo, simboligata precipe per originala literatura kreado – Josef Kajetán Tyl, Božena Němcová aŭ Karel Jaromír Erben. Post la jaro 1848 la nacie renaskiĝaj klopodoj orientiĝis tra alia direkto kaj ili kondukis en batalon politikan. Supervivantan romantismon de la ĉeĥa nacia renaskiĝo ni trovas ankoraŭ ĉe Karel Sabina aŭ Josef Václav Frič.

Vidu ankaŭ
----------

* Manuskriptoj de Dvůr Králové kaj Zelená Hora


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Ĉeĥa nacia renaskiĝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Himanŝu Praba Re** (naskita la 15-an de aŭgusto 1947) estas sciencistino pri la sanskrita, historiistino kaj arĥeologino. Ŝiaj interesoj inkluzivas la maran arĥeologion, la historion kaj la kulturon de la suda Azio. Re estas ricevinto de la esplora premio de la fondo *Humboldt* pro sia kunlabora esploro kun la programo Malproksimaj Mondoj (angle *Distant Worlds Programme*), kaj honora profesoro pri tiu programo ĉe la Universitato Ludoviko-Maksimiliano Munkeno en Munkeno, Bavario, Germanio. Ŝi ankaŭ servis kiel profesoro en la centro pri historiaj studoj de la Universitato Ĝavaharlal Neru en Nov-Delhio, Barato. Re estis nomumita kiel la prezidantino de la nacia aŭtoritato pri monumentoj, sub la kontrolo de la registaro de Barato, ĝis 2015.

Kun sia interfaka esplorometodo, ŝi verkis multajn librojn kaj esplor-artikolojn pri historio, monda heredaĵo, kaj arĥelogio, kaj estas ricevinto de multaj premioj starigitaj fare de esplor-institucioj.

Re asertas, ke plejparto de la historiistoj esploradis ĉefe pri la politikaj dinastioj de mezepoka suda Azio kaj neglektis la historion de la maro. En ŝia lastatempa projekto — temante pri la marborda zono de Goao ĝis Mangaloro — ŝi celas studi la historion de la maro pere de la historiaj monumentoj kiuj datiĝis malantaŭe, je la tempo de la eŭropa kontrolo de Barato. Re rimarkas, ke la marborda historio ne povas esti izolita kiel la sola historio de Barato; male, ĝi devas esti objekto de studo de areo kovrante la tutan Hindoceanan regionon. Por konservi la endanĝerata marbordan heredaĵon, ŝi rimarkas, ke «ni devas procedi kun rigora esploro kaj miksaĵa historio, arĥeologio kaj heredaĵo, precipe monda heredaĵo».

Referencoj
----------

1. ↑   Prof. Himanshu Prabha Ray – Indian Knowledge Systems (angle). Alirita 2020-05-31.
2. ↑   Professor Himanshu Prabha Ray | The Oxford Centre for Hindu Studies (angle). Arkivita el la originalo je 2021-01-25. Alirita 2020-05-31.
3. ↑   legacy.iitgn.ac.in (angle). Alirita 2020-05-31.
4. ↑   Monumental neglect - The Hindu (angle). Alirita 2020-05-31.

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Himanshu Prabha Ray en la angla Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806908
* GND: 12053858X
* LCCN: n85211502
* VIAF: 56645369
* ISNI: 0000000109037780
* SUDOC: 029847745
* BNF: 12138840m
* BIBSYS: 90987104
* BNE: XX4447398
 |
**Shishapangma** (aŭ **Ŝiŝapangma** aŭ **Ŝisapangmo**, oficiala ĉina transkribo al latina alfabeto: **Xixiabangma**) estas la 14-a plej alta monto en la tuta mondo kaj la plej malalta de la 8000-metraj pintoj.

Historio de la grimpado
-----------------------

Ŝiŝapangmo estis la lasta inter la 8000-metraj montoj, kiu estis grimpita, ĉefe pro la fakto ke ĝi situas sur ĉina teritorio, kial ĝis la jaro 1959 la aliro al la regiono por montgrimpado por ne-ĉinaj ekspedicioj malfacilis. La unuan grimpadon finfine sukcesis la 2-an de majo 1964 relative granda ĉina ekspedicio konsistanta el Xǔ Jìng, Zhāng Jùnyán, Wáng Fùzhōu, Chén Sān, Chéng Tiānliàng, Wū Zōngyuè, Sodnam Dorji, Minar Trashi, Dorji kaj Tontan.

Ĉirkaŭ 22 personoj mortis grimpante al Shishapangma, inter ili la usona Alpisto Alex Lowe kaj la portugaldevena grimpisto Bruno Carvalho. Malgraŭ tio, Shishapangma estas relative facile grimpebla monto en Himalajoj.

Montoj pli altaj ol 8000 m

Ĉomolungmo (aŭ Everesto) - K2 (Ĉogori aŭ Lambha Pahar aŭ Dapsang) - Kangchenjunga - Lhotse - Makalu - Ĉo Oju - Dhaulagiri - Manaslu - Nanga Parbat - Anapurno - Gaŝerbrum 1 (Kaŝita Pinto) - Broad Peak (Falĉan Kangri/K3) - Gaŝerbrum 2 (K4) - Ŝiŝapangmo

 

* Kategorio Shishapangma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Júlia Ungár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ungár Júlia** estas hungara dramaturgo, tradukisto, altlerneja instruisto.

Júlia Ungár  naskiĝis la 25-an de novembro 1951 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Júlia Ungár frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1976. Ŝi ricevis stipendion de la universitato kaj teatra instituto inter 1977-1979. Ŝi estis dramaturgo de Teatro Jókai (Békéscsaba) inter 1981-1992, dum ŝi akiris dramaturgian diplomon laŭ koresponda lernado en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1985. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis:

* Teatro Szigligeti (Szolnok) (1992–1995)
* Nacia Teatro (Miskolc) (1995–1998)
* Teatro Katona József (1998–2010).

Depost 2010 ŝi ne ligiĝas al teatro, ŝi estas memstara dramaturgo kaj tradukisto. Ŝi instruas en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) kaj Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Plej ofte ŝi okupiĝas pri Bertolt Brecht. Ŝi ricevis premion en 2003.

Elektitaj tradukaĵoj
--------------------

* *Henschel fuvaros* (1997)
* *Adrienne* (2005)
* *A gömbfejűek és a csúcsfejűek* (2012)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Christian DARBELLAY** (naskiĝis la 9-an de majo 1952 en Liddes, Svisio) estas svis-devena inĝeniero kaj esperantisto ekde 1976, vivanta ekde 1977 en Germanio.

Darbellay estis ĝenerala sekretario de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE) 1981-1987 kaj en 1981 eldonis leksikonon kun biografioj kaj bibliografioj de Esperant-lingvaj sciencistoj.

En 1996 li estis ĉeforganizinto de la 1-a Hansa Esperanto-Tago, kiu okazis 5 fojojn ĝis 2000. Li ankaŭ organizis 7 Germanajn Esperanto-Kongresojn en 1994, kaj de 2002 ĝis 2008.

De 1983 ĝis 1986 li estis komitatano A de Universala Esperanto-Asocio (UEA) por ISAE, de 1995 ĝis 2004 por Germanio. Li estas dumviva membro de UEA.

Verkoj
------

* **1981**: Kiu estas kiu en scienco kaj tekniko 1981. Neuss: Darbellay 1981, 275 p.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Christian Darbellay en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko (germane)
* Artikoloj de kaj pri Christian Darbellay en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 266919
* GND: 1183616015
* VIAF: 10502682
* NKC: xx0117609
 |
**László Dabis** [lAslO dabiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dabis László** estis hungara kuracisto, profesoro. Lia origina familia nomo estis **Scheff**.

László Dabis  naskiĝis la 1-an de oktobro 1891 en Rákospalota. Li mortis la 20-an de oktobro 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Dabis frekventis akiris kuracistan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1914. Dum la studentaj jaroj li laboris en la universitata instituto kaj li estis sekretario de Rondo Galilei. Dum la 1-a mondmilito li estis armea kuracisto, poste vicprofesoro en la sanitara instituto, sed li instruis ankaŭ en la universitato. Okazis dujara interrompo, tiam li esploris en Usono helpe de stipendio. Paŝo post paŝo li ricevis pli altajn postenojn en la instituto, kie li okupiĝis precipe pri sanitaro. Inter 1945 kaj 1956 li estis katedrestro kaj publika ordinara profesoro. Li kandidatiĝis en 1952, li ricevis premion Kossuth en 1956.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A nagyvárosi tömörülések vízellátása* (1934)
* *Közegészségtani levegőhygiéne* (1950)
* *A vírushepatitisek* (1955)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.