recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Carracedelo** [karazeDElo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, la leonan kaj ĉefe la galegan. En la municipa teritorio, nome en la vilaĝo Carracedo del Monasterio estas la Reĝa Palaco kaj Monaĥejo de Santa María de Carracedo.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Antaŭromia fortikaĵo Castro Ventosa.
Nova loĝloko Posada del Bierzo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carracedelo, Carracedo del Monasterio, Posada del Bierzo, Villadepalos, Villamartín de la Abadía kaj Villaverde de la Abadía, okupas totalan areon de 32,32 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 3 403 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 129 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Toral de los Vados, Cacabelos, Camponaraya, Ponferrada, Carucedo kaj Borrenes.

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Plej frua mencio estas de la jaro 957. Ĉirkaŭ la jaro 990 oni fondis la Monaĥejon de Santa María de Carracedo kaj en 997 la Monaĥejon de San Salvador restaŭrita en 1138. Ekde la mezo de la 19-a jarcento, la monaĥejoj ruiniĝis. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. Ĉirkaŭ la 1960-aj jaroj oni konstruis la Akvobaraĵon de Bárcena kiu inundis la domaron de Posada del Río, por kies loĝantoj oni kreis novan loĝlokon, nome Posada del Bierzo.

Tradiciaj enspezofontoj estas de agrikulturo (ĉefe fruktoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, preĝejoj, monaĥejoj, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757233
* VIAF: 316735730
 |
**Carpio** [KARpjo] estas municipo en la sudo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Medina* (Tero de Medina) en la sudo de la provinco. 

Carpio en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 56,50 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 965 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 700 el la 1960-aj jaroj. 

Ĝi distas 58 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Castrejón de Trabancos, Nava del Rey, Nueva Villa de las Torres, Fresno el Viejo, Brahojos de Medina, Madrigal de las Altas Torres (Ávila) kaj Bobadilla del Campo. Ĝia municipa teritorio estas ĉirkaŭita de montetoj.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

En la kadro de la Hispana Milito de Sendependigo la 23an de Novembro 1809 okazis la Batalo de Carpio en kiu 10 000 napoleonaj trupoj estritaj de la generalo Kellerman, kiuj okupis la urbon, estis venkitaj de proksimume 19 000 hispanaj trupoj, estritaj de la duko de la Parko. La francoj devis retiriĝi, sed nur post kelkaj tagoj la hispanoj suferis la Batalon de Alba de Tormes.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Santiago.

Vidu ankaŭ
----------

* Carpio
* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765770
* VIAF: 316733975
 |
Pri *Instrumento por kribri likvaĵojn* vidu: ***Filtrilo***.

---

Naŭzo (Brouwer ~1640)
**Filtro** (greke: *Philtron*, latine: *philtrum*) estas trinkaĵo, per kiu oni supozis naski en la trinkonto amon al la persono, kiu preparis ĝin.

Ĝenerale, filtroj estas preparitaj kun abomenaĵoj kaj estas eĉ maleble fari ke iu trinku ĝin.

En Brazilo, ĝenerale oni uzas okulojn de bestoj por prepari filtrojn, ĉefe de dolĉakva ruĝa-delfeno, en mezepoko oni uzis embriojn de ĉevalo aŭ fekaĵon de azeno, ekzemple. Oni ofte uzas ankaŭ menstruan sangon, harojn, salivon kaj urinon de la viktimo aŭ de la faranto de la filtro.

En Brazilo, kafo estas preskaŭ esenca parto de ĉiuj filtroj.

La ideo de magia trinkaĵo, aparte amtrinkaĵo fascinis multegajn verkistojn, eble plej konate la Ŝekspira *Somermeznokta Sonĝo*.

Vidu ankaŭ
----------

• eliksiro
• alkemio
• ŝtono de la saĝuloj
• afrodiziigaĵo (amtrinkaĵo) • tinkturo


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Filtro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dezső Bokányi** [deĵO bokAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokányi Dezső** estis hungara ŝtontajlisto, komisaro, ĵurnalisto, tradukisto. Lia pseŭdonimo estis *Brutus*.

Dezső Bokányi troviĝas en la tria vico maldekstre
Dezső Bokányi  naskiĝis la 11-an de februaro 1871 en Pest (urbo). Li mortis en 1943? en Moskvo.

Biografio
---------

Dezső Bokányi frekventis universitaton en Budapeŝto nur 2 jarojn, poste li elektis la metion ŝtontajlisto. Li laboris ekzemple en Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár). Li frue aliĝis al sindikato, krome li kontribuis en gazetoj kaj tradukis signifajn verkojn de la socialistoj (ekzemple Manifesto de la Komunista Partio). Ekde 1895 li redaktis Népszava. Dum Kalistefa revolucio li estis signifa oratoro, dum Hungara Sovetrespubliko li estis komisaro (komprenu ministro). Li partoprenis en masakro en Jászberény, kie mortis 11 virinoj. Li estis kondamnita je morto, sed en 1922 Soveta Rusio ŝanĝis lin. Li laboris en Radio Moskvo, krome li tradukis. Li estis viktimo de Stalina purigado, tial cirkstancoj de la morto estas nebulaj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Marx Károly a tudományos szocializmus megalapítójának korszaka, élete és működése* (1899)
* *Dolgozatok a forradalomért* (1926)
* *A párizsi kommün* (Pariza Komunumo (1871)), (1937)
* Karl Marx: *Bér, ár, profit* (1919) - tradukaĵo
* Friedrich Engels: *A szocializmus fejlődése az utópiától a tudományig* (1897) - tradukaĵo

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Dezső Bokányi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508483
* GND: 127596062
* VIAF: 33025005
* ISNI: 0000 0001 1757 1588
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Afrika orelstrigo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Strigoformaj *Strigiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Strigedoj *Strigidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Asio* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***A. abyssinicus*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Asio abyssinicus****(Guérin-Méneville, 1843) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Afrika orelstrigo  |

 |
| v • d • r |

La **Afrika orelstrigo**, *Asio abyssinicus*, estas mezgranda malhela strigo, tio estas specio de birdo el la ordo de strigoformaj, familio de strigedoj, kun plumtufoj super kapo. Ĝi estas indiĝena de Afriko.

Ĝi havas flavajn okulojn, nigran bekon kaj grizajn brovojn. Ĝi estas simila laŭ aspekto al la Orelstrigo, *Asio otus*, sed tiu ĉi estas iom pli malhela kaj la teritorioj ne koincidas. Ĝi havas longajn, brunajn, blankoborditajn oreltufojn kiuj estas iom centre lokitaj sur la kapo.

Tiu afrotropisa strigo preferas malfermajn herbejojn aŭ stepojn kun arbaroj de kverkoj aŭ cedroj, kaj ĝi ĉeestas en montovaloj kaj gorĝoj ĝis 3900 metrojn super marnivelo. Ĝi loĝas en granda teritorio en Afriko el Kongo tra Kenjo kaj Ruando ĝis Etiopio (BirdLife International 2007).

Referencoj
----------

BirdLife International 2004. *Asio abyssinicus*. In: IUCN 2007. 2007 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 29a Januaro 2008.
**Afrika socialismo** estas kredo en la kunhavo de ekonomiaj rimedoj laŭ tradicia afrika vojo, kiel distinga el klasika socialismo. Multaj afrikaj politikistoj de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj kunhavis siajn subtenon por afrika socialismo, kvankam la difinoj kaj interpretoj de tiu termino varias konsiderinde.

Originoj kaj temoj
------------------

Kiam multaj afrikaj landoj akiris sendependecon dum la 1960-aj jaroj, kelkaj el tiuj ĵus formitaj registaroj malakceptis la ideojn de kapitalismo favore al pli afrikcentra ekonomia modelo. Estroj de tiu periodo deklaris, ke ili estas praktikante 'afrikan socialismon'.

Julius Nyerere de Tanzanio, Modibo Keita de Malio, Léopold Senghor de Senegalo, Kwame Nkrumah de Ganao kaj Sékou Touré de Gvineo, estis la ĉefaj arkitektoj de afrika socialismo laŭ William H. Friedland kaj Carl G. Rosberg Jr. eldonistoj de la libro *African Socialism*.

Komunaj principoj de variaj versioj de Afrika socialismo estis la jenaj: sociala disvolvigo gvidita de granda publika sektoro, aligo de la afrika identeco kaj tio kion signifas esti afrika, kaj evito de la disvolvigo de sociaj klasoj ene de la socio. Senghor postulis, ke "Afrika socia fono de triba komunuma vivo ne nur faras socialismon natura al Afriko sed ekskludas la validecon de la teorio de la klasbatalo," tiele farante afrikan socialismon, en ĉiuj el ties variaĵoj, diferenca el marksismo kaj el la eŭropaj socialismaj tendencoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Socialist Models of Development, p. 851, Charles K. Wilber, Kenneth P. Jameson
2. ↑   (1964) *African Socialism*. California: Stanford University Press, p. [htt://archive.org/details/africansocialism00frie/e/3 3].
3. ↑  Friedland and Rosberg Jr. William and Carl.  (1964) *African Socialism*. California: Stanford University Press, p. 3–5.
4. ↑  Brockway, Fenner.  (1963) *African Socialism*. Londono: The Bodley Head, p. 32.

Literaturo
----------

* Bismarck U. Mwansasu and Cranford Pratt, Towards Socialism in Tanzania, University of Toronto Press, Toronto, 1979.
* Fenner Brockway, African Socialism, The Bodley Head, London, 1963.
* Ghita Jonescu kaj Ernest Gellner, Populism, Weidenfeld & Nicolson, London, 1969.

Vidu ankaŭ
----------

* Afrika filozofio
* Disdivido de Afriko
* Koloniismo
* Malkoloniigo
* Panafrikanismo
* Sendependiĝo de Afriko
* Socialismo
* Ubuntu (filozofio)
* Ujamaa
[[Dosiero:Atlantic-Europe.jpg|dekstra|eta|250px|Atlantika Eŭropo

- ﻿ Atlantika Arko

- ﻿ Atlantika Eŭropo

- ﻿ Cetera Eŭropo]]

**Atlantika Eŭropo** estas fakvorto de geografio kaj antropologio por indiki la okcidentan parton de Eŭropo ĉe Atlantiko. Oni ankaŭ uzas ĝin por indiki kulturan aŭ biogeografian regionon koincidan kun tiu areo.

Laŭ ampleksa difino, ĝi konsistas el la Britaj Insuloj (Irlando kaj Britio), Islando, Belgio, Nederlando, centro kaj nordokcidenta Portugalio, norda Hispanio, okcidentaj Francio kaj Skandinavio kaj norda Germanio.

Oni uzas la fakvorton **Atlantika Arko** pli precize por indiki arko-forman regionon, kiu konsistas el teritorio ĉirkaŭ Portugalio, Biskaja Golfo (atlantika bordo de Hispanio kaj Francio), nordo de Francio kaj preskaŭ tuto el la Britaj Insuloj.

Klimato estas pli-malpli simila en la tuta regiono (escepte de kelkaj partoj en Skandinavio) kaj en ĝi estas komunaj endemiaj specioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Oceana klimato

Referencoj
----------

1. ↑   Atlantic Arc Commission. Arkivita el la originalo je 2006-11-26. Alirita 2015-01-16.
**Graĵdanskaja Oborona** (Civila defendo) estas soveta kaj rusa rokmuzika grupo. Laŭstile tiu grupo ofte estas taksata kiel punka, tamen la lasta periodo de ĝia ekzistado pruvis ke tiam aperis multegaj psikedelaj sonkoloroj en la sonado. Fondinto de la grupo, senŝanĝa frontulo kaj sola konstata grupano estas Igor Letov, pli fama sub la nomo Jegor. La grupo estis fondita de Jegor Letov kaj Konstantin Rjabinov en Omsko je la 8-a de novembro de la jaro 1984.

Tiu grupo estas taksata kiel grupo, kiu fortege influis formiĝadon de tiel nomata ‘siberia subgrundo’ (ĝenro de la punkmuziko kun iuj psikedelaj elementoj, kiu aperis en Omsko, Novosibirsko kaj Tjumeno). Fameco de la grupo kaŭzis aperon de multegaj imitantoj kaj adeptoj ekstere de Siberio. Tiuj grupoj havis kotan garaĝan sonadon kaj agreseman depriman lirikon ĉefe de la socia kaj politika temaro.

La plej fama adepto de la stilo de Graĵdanskaja Oborona en ekssoveta spaco estas la kazaĥa grupo Adaptacija (Adaptacio). Tiu influo fare de Jegor Letov al la rusa punksceno estis tiel granda ke lia partianiĝo al Nacia Bolŝevika Partio kaŭzis la saman agon ĉe anoj de aliaj similstilaj grupoj (inkluzive tiun grupon Adaptacija).

Je fino de la 1990-aj jaroj Jegor Letov iom post iom entute disreviĝis pri politiko kaj post morto de iu grupadmiranto fare de naciismemaj razkapuloj asertis ke la totalistoj (ĉu maldekstruloj, ĉu dekstruloj de ĉiuj specoj) ne devas asocii sian propran ‘fetoregon’ al agado de la grupo. La politiko komencis esti ne plu valora por li.

Diskaro
-------

### Studiaj albumoj

1985 – Поганая молодёжь (Aĉega junularo)

1985 – Оптимизм (Optimismo)

1987 – Мышеловка (Muskaptilo)

1987 – Хорошо!! (Bone!!)

1987 – Тоталитаризм (Totalismo)

1987 – Некрофилия (Kadavremo)

1987 – Красный альбом (La ruĝa albumo)

1988 – Всё идёт по плану (Ĉio okazas laŭ plano)

1988 – Так закалялась сталь (Tiel oni hardis la ŝtalon)

1988 – Боевой стимул (Batala stimulo)

1989 – Тошнота (Naŭzo)

1989 – Песни радости и счастья (Ĝojaj kaj feliĉaj kantoj)

1989 – Война (Milito)

1989 – Здорово и вечно (Bonege kaj eterne)

1989 – Армагеддон-Попс (Armagedono-Fipopmuziko)

1989 – Русское поле экспериментов (La rusa eksperimenta agokampo)

1990 – Инструкция по выживанию (Instrukcio kiel travivi)

1997 – Солнцеворот (Solstico)

1997 – Невыносимая лёгкость бытия (Neelportebla facileco de la estado)

2002 – Звездопад (Meteorfluo)

2004 – Долгая счастливая жизнь (Longa feliĉa vivo)

2005 – Реанимация (Reanimado)

2005 – Лунный переворот (Luna reverso)

2005 – Сносная тяжесть небытия (Elportebla malfacileco de la malestado)

2007 – Зачем снятся сны? (Por kio la sonĝoj iĝas sonĝeblaj?)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Graĵdanskaja Oborona en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo de la grupo Arkivigite je 2011-05-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Neoficiala retpaĝo de la grupo Arkivigite je 2006-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Puebla de Yeltes** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco. *Puebla de Yeltes* estas tradukebla etimologie al *Vilaĝo de Yeltes*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 37,33 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 146 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 64 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753365
 |
Raketo Atlas V
La **Atlas V**-lanĉilo estas usona mez- kaj pez-utilŝarĝa raketo ellabotita en la malfruaj 1990-aj jaroj por plenumi la bezonojn de la programo *Evolved Expendable Launch Vehicle* de la Usona Aerarmeo. La Atlas V estas la plej nova reprezentanto de la familio Atlas de lanĉaj veturiloj, kies genezo devenas de la 1950-aj jaroj. La raketo kombinas unuan etaĝon, funkciigitan de la rusa RD-180-raketmotoro, kiu bruligas miksaĵon de keroseno kaj likva oksigeno, duan etaĝon surbaze de pligrandigita versio de la *Centaure*-etaĝo kaj varia nombro da akcel-repuŝiloj. Depende de la versio, ĝi povas lanĉi el 9 ĝis 20 tunojn en malaltan orbiton kaj el 4 ĝis 8 tunojn en geosinkronan transigan orbiton. Ĝia unua lanĉo okazis la 2-an de aŭgusto 2002. Komence evoluigita fare de Lockheed Martin, ĝi nun estas konstruita fare de United Launch Alliance, la komunentrepreno de Lockheed Martin kaj Boeing kiu ankaŭ surmerkatigas la Delta IV en la sama potencokategorio.

De 2002 ĝis decembro 2021, 90 lanĉoj okazis, inkluzive de unu parta fiasko. Peza versio nomita HLV, kapabla je metado de 29 tunoj en malaltan orbiton, estis dizajnita sed finfine ne estis disvolvita. Aliflanke, la raketo estas elektita en fidindigita versio kadre de la programo *CCDeV* por la ŝip-lanĉo al la Internacia Kosmostacio: tiu ĉi versio unuafoje flugis la 20-an de decembro 2019. La lanĉilo estas alfrontita dum la 2010-aj jaroj al konkurado de la malpli multekosta lanĉilo Falcon 9 kaj al kritiko de la usona politikistaro, kiu en klimato de streĉiĝo kun Rusio, precipe pro la ukraina krizo, pridubas la dependecon de la fabrikanto de sia rusa provizanto. En ĉi tiu kunteksto, United Launch Alliance decidas anstataŭigi la Atlas V-on dum la 2020-aj jaroj per la lanĉilo Vulcan.

* Kategorio Atlas V en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753305
 |
Ĵomart kaj Nataŝa dankas pro la ricevo de la premio en 2022
Transdono de la FAME-premio al Aleksander Korĵenkov (2010).
La **Alena Esperanto-Kulturpremio** (germane: *Esperanto-Kulturpreis der Stadt Aalen und der Fame-Stiftung für internationale Verständigung*) ankaŭ konata kiel **FAME-premio** estas premio instalita de Alois Meiners en 1988 por distingi antaŭenirojn en la internacia kompreniĝo. Ĝi estas dotita per 3.000 €.

La premio estis aljuĝita unuan fojon en 1990 (dufoje) kaj poste (ĝenerale) en du-jara ritmo. Ĝi estas solene transdonata enkadre de la *festo de la Kulturpremio*, organizita de FAME, de Esperanto-Grupo Alena kaj subtenata de la urba administracio en Aalen (Aleno), kie ankaŭ situas la sidejo de Germana Esperanto-Biblioteko.

Historio
--------

Premiado 2008: Ed Borsboom, la direktoro de la premiita IEI, dankas pro la premiado per transdono de freŝa eldonaĵo de la instituto.
En 1988 Alois Meiners starigis FAME-fondaĵon por subteni "*interkompreniĝon inter la popoloj, evoluhelpon, sciencon kaj esploradon, junularon kaj kulturon"*
. Grava kaj plej konata aktivado de la fondaĵo estas la du-jara aljuĝo de premio.

Aalen estis elektita kiel urbo por transdoni la premion pro la favora sinteno de la urbo al Esperanto danke al bonaj rilatoj de Esperanto-Grupo Alena kaj ties prezidanto Karl Heinz Schaeffer kun la urba administrado sub la tiama urbestro Ulrich Pfeifle.

Pro tiu kunlaboro jam en 1989 Germana Esperanto-Biblioteko venis en la urbon Aalen.

Ĝis 2018, oni solene transdonis la kulturpremion kutime en la urbodomo de Aalen. En 2022, oni elektis por la transdono alian tre taŭgan ejon, la kulturcentron KUBAA ("KulturBahnhof Aalen" - "Kultura Stacidomo Aalen").

Premiitoj
---------

* 2022 - Ĵomart kaj Nataŝa
* 2018 - Ilona Koutny
* 2016 - Katalin Kováts
* 2014 - Utho Maier kaj Karl Heinz Schaeffer
* 2012 - Floréal Martorell
* 2010 - Aleksander Korĵenkov kaj Halina Gorecka (geedza paro)
* 2008 - Internacia Esperanto-Instituto
* 2006 - Interkultura Centro Herzberg
* 2004 - Kajto (muzikgrupo)
* 2002 - ADORU (Adolf Burkhardt, Bernhard Eichkorn kaj Albrecht Kronenberger)
* 2000 - William Auld
* 1998 - Marjorie Boulton
* 1996 - Fonto (eldonejo)
* 1994 - Heroldo de Esperanto kaj Spomenka Štimec (2 premiitoj)
* 1993 - Richard Schulz kaj Bruno Vogelmann (2 premiitoj)
* 1991 - Ito Kanzi (dua distribuo dum UK en Bergeno, samjare)
* 1991 - Kultura Centro Esperantista (unua distribuo en Aalen, al Claude Gacond)

Fontoj, notoj
-------------

1. ↑  Stato: 2008
2. ↑  El la statuto de FAME-fondaĵo
3. ↑  germanlingve pri Pfeifle
4. ↑  retejo pri la premio de 2014
5. ↑  
retejo de urbo Aalen, 09. Apr 2008
6. ↑  
retejo de urbo Aalen, 16. Okt 2006

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de FAME
Klasicisma juvelo en Arnstadt. La bela portalo.
La **Domo ĉe la ruĝa pordo** (germane: *Haus Zur Rothen Thür*) estas unu el malmultaj altkvalitaj burĝaj domoj el la periodo de klasikismo en Arnstadt (Unterm Markt nr. 10).

Historio
--------

Ĝi konstruitis inter 1835-64 anstataŭ la bierfarejo-gastejo *Zum Mühleisen* fare de la muzikdirektoro Rost. En la kuro de la tempo ofte ŝanĝiĝis la posedantoj kaj multaj ankaŭ loĝis tie ĉi luprenante.

Ekde 1881 la domo servis kiel sidejo de la konstruburoo de la *Ŝtataj fervojoj Erfurt-Suhl-Ritschenhausen*. Poste transprenis la komercistoj Koch la domon. Kunvenis tie ĉi ankaŭ la membroj de la Ŝpar- kaj kreditsocieto *(Spar- und Vorschußverein)*.

En la 1902-a jaro venis distilitaĵ- kaj vinvendejo kaj kvin jarojn poste pluse la hejtilentrepreno *Thüringer Zentral- und Heizungsfabrik*.

Oni scias ankaŭ ke en 1937 malfermis surloke la heredinto Fritz Höber metiejon de tubisto kaj instalalisto. Indas vidi ankaŭ la belega portalo.

Hodiaŭa uzo
-----------

Nun posedas la bienon Edda kaj Marcus Neudörfl. Troviĝas aktuale ene de la domego dentkuracista laborejo, pensiono kaj koktelejo (teretaĝe).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Domo ĉe la ruĝa pordo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fonto de la teksto. Arkivigite je 2014-04-21 per la retarkivo Wayback Machine
**Alen KRIS** - estas sovetia esperantisto. Naskiĝis en 1955 en urbeto Rognedino. Diplomiĝis en la Instituto de fremdaj lingvoj en Niĵnij Novgorod. Jurnalisto kaj tradukisto. Ekde 1988 membro de la demokratie orientita asocio Solidarnost en Kaliningrado. En 1990-1994 deputito de la Kaliningrada regiona konsilio, ĉefo de ties informa komisiono. Loĝas apud Kaliningrad. Liaj poemoj, noveloj, recenzoj kaj eseoj aperis en Sezonoj, Literatura Skatolo, La Ondo de Esperanto, Hungara Vivo kaj Literatura Foiro. Unu el la poetoj de Kvarteto (1996). Redakciano de La Ondo de Esperanto.

Libroj de (aŭ kun) Alen Kris
----------------------------

* Homo, kiu mortigis: Sciencfikcia novelaro. M.Korotkov. Kompilis A.Kris; Postparolo A.Korĵenkov. — Sverdlovsk: Sezonoj, 86 pĝ. 1988.
* Kvarteto: Originalaj hoemoj. V.Ĉaldajev, G.Gazizi, A.Kris, N.Lozgaĉev. Kompilis A.Korĵenkov, N.Lozgaĉev; Antaŭparolo W.Auld. — Jekaterinburg: Sezonoj, 80 pĝ. 1996.
* recenzo al .RU de Grigorij Arosev;


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 296306
 |
Allergy skin testing.JPGAlergia haŭtotestado
**Alergio** estas troa reago de la imunsistemo al certaj normale nedanĝeraj substancoj (alergenoj). Ekzemploj de alergioj estas alergioj kontraŭ poleno, nutraĵo, polvo aŭ insektopiko. Alergioj iĝis pli kaj pli grava sanproblemo de la industriaj ŝtatoj.

La polenalergia sezono komenciĝas en la kontinenta zono, per florado de ulno, betulacoj, kiam aperas ties polenoj en la aero. Poste floras la poplo, betulo, poacoj, tilio kaj kulminas somere per florado de artemizio, ambrosio. La alergiajn perturbojn oni jam povas sanigi per kontarŭalergiaj drogoj.

En la 20. jarcento aperis la konservaj, kolorigaj materialoj en la nutroindustrio, kies uzado pli kaj pli grandiĝis. Dum la nutrado ankaŭ tiuj materialoj enpenetras la korpon kaj kelkaj tie kaŭzas alergion aliaj akumuliĝas, pliaj sekreciiĝas. La efiko de la t.n. E-materialoj ankoraŭ ne estas 100-procente konata. La kuracistoj jam povas ekzameni, je kiu nutraĵo havas alergion la paciento.

Se oni somere ĝenas vespojn, ĝi povas piki la homon, enlasante venenon al la korpo. La veneno per la sangocirkulado povas kaŭzi eĉ gravajn simptomojn kiel pezan spiradon, sveniĝon kelkfoje eĉ morton. Oni devas ĉiam konsulti kuraciston kaj ĝis tiam enpreni kalcian pilolon. Proponitas ne frapi vespojn, sed toleri ilin.

Simptomoj estas diversaj:

* polenalergio: ternado; ŝveliĝinta okulo, larmado
* nutraĵalergio: jukado, ŝveliĝanta gorĝo, lango, haŭtaj malsanoj (ekzemo)
* insektopiko: malforta jukado, peza spirado, sveniĝo, morto

* en Eo Arkivigite je 2006-02-15 per la retarkivo Wayback Machine
* la hundo mordas sian voston Arkivigite je 2006-05-18 per la retarkivo Wayback Machine

* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Anafilaksio
* Astmo
* Dispneo
* Histamino
* Plureca kemiaĵa sentemo
* Urtikario

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alergio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alergio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 19759
* GND: 4001257-8
* LCCN: sh85003662
* SUDOC: 027218864
* BNF: 119308689
* NDL: 00560318
* NKC: ph118341
* BNE: XX524903
 |
**Madrida Esperanto-Liceo** aŭ en hispana *Esperanto-Liceo de Madrid* estas Esperanto-organizo kiu aktivas en Madrido, Hispanio.

Historio
--------

Estis Esperanto grupo en Madrido ekde 1907 (vidu: Madrida Esperanto-Grupo). Post la enlanda milito la aktiveco estis haltigita, sed oni rekreis grupon kun la nomo Madrida Esperanto Klubo en 1953. La nomoj de **Madrida Esperanto-Liceo** kaj Liceo Madrileño de Esperanto registriĝis en aprilo 1962, por montri pli klare la celon pri instruado. En 1979 okazis nomoŝanĝo en la oficiala hispana nomo, al Esperanto-Liceo de Madrid. En 1991 oni limigis la agadetendon al la municipo de Madrido. Okazis aktualigo de la statutoj en 1998 kaj 2005.

La grupo organizis diversajn naciajn kaj internaciajn renkontiĝojn. La plej lasta estis la 77-a Hispana Kongreso de Esperanto, kiu parte koincidis kun la 51-a ILEI-Kongreso, en somero 2018.

Aktualo
-------

La nuna sidejo de Madrida Esperanto-Liceo troviĝas en la strato Rodríguez San Pedro, numero 13, de Madrido.

Nuna prezidanto, de la jaro 2020, estas Félix Jiménez Lobo kaj sekretario Ricardo Biurrun. Antaŭa prezidanto estis Manuel Parra.

Ĝi eldonas retan revuon "Nia Voĉo".

Eksteraj ligoj
--------------

* Retejo de la grupo

Referencoj
----------

1. ↑  En la retejo de la asocio
*Madono de la akuŝo*
**Madono de la akuŝo** (itale Madonna del Parto) estas pentraĵo de Piero della Francesca, realigita en Monterchi, eta vilaĝo de la Toskanio.

Historio de la kreado
---------------------

En 1455 Piero della Francesca estas komisie engaĝita en Arezzo, kie estas pentranta la Ciklon de la Vera Kruco; sed el Monterchi iu lin alvokas por komisii freskon. La fresko reprezentu la Virgulinon gravedan (evidentas la motivo: plenumi voton, impetri dian favoron) kaj freskiĝu en eta kampara preĝejo ekstere de la vilaĝa ĉirkaŭita zono. Piero della Francesca pormomente lasas la laborejon en Arezzo kaj ene de du semajnoj konkludas la novan komisiaĵon. La rezulto estas la Madonno de la akuŝo, unu el plej famaj pentraĵoj de la arta monda historio.

Priskribo
---------

La ikonografia temo estas Madono graveda: tre juna virino, certe pozantino de tiuj italaj lokoj, fiera pri sia ekpatriniĝo, nin rigardas vindita en la grandvalora mandarena bluo de la tuniko. Ŝi estas bildigita plenfigure staranta iomete dekstre turnita tiel ke pli evidentiĝas ŝian staton. La dekstra mano ripozas sur ŝia sino en la gesto kiu ĉiu gravedulino facile scias: gesto de protekto, de posedo, de feliĉo. La sinodika Madono staras centre de vera kaj propra tabernaklo kiu tamen havas la formon de tendo kiun du anĝeloj malfermas flanken forpuŝante la randojn. La ikonografia signifo klaras: la infanformanta Madono estas vas electionis kaj fœderis arca (= *elektita vazo* kaj *kesto de la interligo*, bibliaj kaj liturgiaj esprimoj), ŝia korpo gastas la Logoson, la Enkarniĝintan Verbon, la Vivantan Dion; la du anĝeloj prezentas al la adorado de la kredantoj la Kristan korpon kiu nobligas kaj relevigas nian korpon. La pentristo sukcesas doni al la videbla vero sakralecon tiom grandan kaj absolutan ĝis igi la kredon konvinkiga laŭmaniero kiun neniu teologo atingis.

Konservado kaj eksponado
------------------------

La freska pentraĵo ne povas certe restadi en preskaŭ senpopola, nune eble sennaska, vilaĝeto. Nun (en 2009) ĝin oni konservigas en provizora centrovilaĝa muzeo; sed volus ĝin muzee konservi jen la ŝtataj najbaraj muzeoj, jen la diocezaj kolektejoj de religia arto. Estas informo, ke la du instancoj jam trovis akordon.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Madono de la akuŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 Italingva komento

 Italingva komento

Bibliografio
------------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 291407
* GND: 4201012-3
* LCCN: n98069588
* VIAF: 184402421
* SUDOC: 028648692
* BNF: 120440785
 |
Ŝtonaj pra-gravuraĵoj
**Gravuraĵoj** estas ĉizaĵoj de ornamoj, skriboj kaj dekoracioj en metalo, vitro, ŝtono kaj aliaj malmolaj materialoj.

La klasikan permanan gravuraĵon sur metalaj supraĵoj aŭ sur vitro oni faras per grifelo kiel ilo. Celo estas krei per forigo de materialo supraĵostrukturon, kiu distingiĝas disde la fono. La kavaĵojn kreitajn per grifelo oni povas krome plenigi per farbmaso kaj tiel optike (per lasero) reliefigi.

Laŭ Francisko Azorín **gravuri** estas *Ĉizi figurojn sur malmola materio por presreprodukti ilin.* Li indikas etimologion el greka *grafein* (gravuri, skribi), kaj li aldonas terminojn *gravurarto*, *gravurado*, por arto gravuri; *gravurilo*, *gravuristo*, *fotogravuri*, *heliogravuri*, *kuprogravuri*, *zinkogravuri*.

Vidu ankaŭ
----------

* Gravurado
* Marcantonio Raimondi

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 84.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gravuraĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Bundesinnungsverband der Galvaniseure Graveure und Gürtler
**Szilveszter Csollány** [silvester ĉolAnj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csollány Szilveszter** estis hungara gimnastikisto, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto. Liaj plej grandaj sukcesoj okazis en ringa gimnastiko.

Szilveszter Csollány naskiĝis la 13-an de aprilo 1970 en Sopron, li mortis la 24-an de januaro 2022 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Szilveszter Csollány estis gimnastikisto inter 1980-1986 en Győr, poste en ĉefurbaj sportkluboj kaj en Dunaújváros. Li estis hungara ĉampiono unuoble 11-foje en boko aŭ ringo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1992 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1996 sen medalo, fine en Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kun ora medalo, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 2002. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2003, poste li estis trejnisto eksterlande. Li mortis pro kronvirusa malsano de 2019.

Li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis, la dua dufoje. Li ricevis premiojn inter 1996-2011.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio
* hungarlingva aprezo
* datenoj angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 818564
 |




* Portalo pri Biografio
**Szidor Bátor** [sidor bAtor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bátor Szidor** estis hungara komponisto, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Breisach* [brejzaĥ].

Szidor Bátor  naskiĝis la 23-an de februaro 1860 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 2-an de decembro 1929 en Budapeŝto (Hungara reĝlando).

Biografio
---------

Szidor Bátor devenis el juda familio. Li lernis violonadon kaj pianadon en la konservatorio, poste li ekstudis en 1877 en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio kaj samtempe en Reĝa Teknikuniversitato József. Lia ĉefinstruisto en la akademio estis Robert Volkmann. Li elektis la muzikistan profesion kaj ne la inĝenieran. En 1897 li fondis muzikan societon de poŝtistoj kaj telegrafistoj. La societo establis muziklernejon, kies unua lernejestro estis Bátor.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* operetoj: Uff Király, (1885); A titkos csók, (1886); A milliomosnő (ĉiuj kun Béla Hegyi)
* baleto: A bor (en 3 aktoj)
* muzika teatraĵo: Az árendás zsidó
* ĉambraj muzikoj
* muzikaĵoj por korusoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 641276
* VIAF: 233423180
* ISNI: 0000 0003 6788 873X
* NKC: mzk2012687376
 |
**Pedrosillo de Alba** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Rutas de Alba y Tierras del Tormes. *Pedrosillo de Alba* estas tradukebla etimologie al *Ŝtonejeto de Alba*.

Mudeĥarstila absido de la preĝejo Sankta Petro.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Turra de Alba kaj Pedrosillo, okupas totalan areon de 19,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 125 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, dekomence en Hispanio, poste al Svisio kaj Germanio, kaj finfine al Usono, kio estis rare por amasa elmigrado en tiama Hispanio. 

Limas kun loĝlokoj Sepulcro-Hilario, Tamames, Tejeda y Segoyuela, Puebla de Yeltes, Navarredonda de la Rinconada, El Cabaco, Cereceda de la Sierra kaj La Bastida. Ĝi distas 38 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis en la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj (enlandaj kastiliaj militoj) kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753353
 |
La domo Ĉe la vinberarbedo, vintre
La **Domo Zum Rebenstock** (tradukite: *Ĉe la vinberarbedo*) estas unu el la multo da historiaj domoj en la urbokerno de Erfurto, Futterstraße nr 2. Ĝi estas malfrugotika konstruaĵo.

Priskribo
---------

Enskribo sur originale konservita tabulo ĉe la dekstra flanko de la enirejo menciias la konstrujaron 1451. Otto Ziegler faris en 1447 vojaĝon al la Sankta Tombo; el la Sankta Lando li alportis pokalon faritan el vito. Ĝi estis la nomdonanto de la domo. En niĉo de la 3-a etaĝo estas delikata madonofiguro.

Maldekstre ĉe la 1-a etaĝo videblas la familia blazono de la Ziegler-oj, ruĝa cervokapo sur ruĝa fono (nuntempe iom ŝanĝita). Dum la Dua mondmilito la konstruaĵo ege damaĝitis. La 1,10 metrojn dikaj muroj tamen rezistis al la bombardoj. Post la restaŭradoj postmilitaj tamen mankis multaj interesaj partoj. Ekzemple la 18 pinakloj en la koloroj de 18 reĝolandoj kiujn Ziegler vizitis dum siaj longaj vojaĝoj: La Romia Reĝolando, Kroatio, Sicilio, Francio, la Regno de la sacerdoto Johano, Danio, Bohemujo, Dalmatio, Cipro, Portugalio, Anglio, Svedujo, Hungario, Napolo, Armenio, Navaro, Skotlando kaj Polujo.

Eksteraj ligiloj
----------------

Hejmpaĝo de la nuna restoracio, kun domohistorieto Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
**Feró Nagy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Feró** estas hungara ŝlagrokantisto, muzikalkantisto. Lia vera nomo estas *Nagy Ferenc* (laŭ hungarlingve kutima nomordo), sed li uzas la nomon Nagy Feró. Li ofte nomas sin (cinike) "blato de la nacio".

Ferenc Nagy  naskiĝis la 14-an de januaro 1946 en Letenye.

Feró Nagy en 2014
La ŝlagrorkestro Beatrice en 1999, Feró Nagy meze sidas

Biografio
---------

La familio Nagy iom post la naskiĝo de Ferenc translokiĝis al Budapeŝto. Ferenc Nagy studis en teknika altlernejo, sed li ne akiris diplomon. Li komencis kanti en rokmuzikaj grupoj amatore, ŝatokupe en la 1960-aj jaroj. En la sekva jardeko li estis jam konata kantisto inter la gejunuloj. En 1970 li partoprenis en fondo de virina ŝlagrorkestro, kie li kantadis. Post jaroj li kantadis en alia ŝlagrorkestro. Lia stilo ne plaĉis al la socialistaj politikistoj, li ne havis pasporton. Li estis kvazaŭ kontraŭ-socialismo. Depost la socialismo li jam pli ofte estas videbla en radiaj kaj televidaj programoj. Li ricevis premiojn ekde 1989, en 2021 premion Kossuth.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto (2008, 2013)

Elektitaj muzikalaj roloj
-------------------------

* István, a király (1983, 1990, 1995, 2013)
* Hamleto (muzikala versio, titolrolo, 1987)
* Képzelt riport egy amerikai popfesztiválról (2002, 2008)

Lia libro
---------

* *"Boldog szép napok"* (2005)

Lia filma komponaĵo
-------------------

* Édes Emma, drága Böbe - vázlatok, aktok (1992)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Feró Nagy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 647624
* LCCN: n2011078752
* VIAF: 121416355
* ISNI: 0000 0000 7966 9276
* MBA: b6168fad-298b-4f4c-8c46-49eb59ab77c2
 |
**Bartlehiem** estas domareto en la municipo Tietjerksteradeel, en la nederlanda provinco Frislando. Ĝi situas apud la vilaĝoj Oudkerk kaj Wijns kaj havas proksimume 70 loĝantojn. Parte ĝi ankaŭ situas en la municipoj Noardeast-Fryslân kaj Leeuwarden.

Ĝi dankas la nomon al monaĥejo kiu iam tie situis kun la nomo Bethlehem, pliposte koruptita al *Bartlehiem*.

Elfstedentocht
--------------

Bartlehiem antaŭ ĉio estas konata pro la Elfstedentocht, ĉe kio la sketantoj devas sketi la trajekton Bartlehiem - Dokkum tien kaj reen. Venante el okcidenta direkto ekde Finkum tra la Finkumervaart la sketantoj pasas la konatan lignan biciklan kaj piedirantan ponteton kaj sekve iras maldekstren por sketi norden tra la Dokkumer Ee al Dokkum. Dum la reveno ili iras maldekstren en orienta direkto al la (Oudkerkervaart), ekde tie ankoraŭ ĉ. 10 km al la fina linio sur la Bonkevaart en Leeuwarden.
Bartlehiem do estas la ununura loko kie oni povas vidi, en tri kompasdirektoj, partoprenantojn dum ilia aktiveco.

* Nomŝildo BartlehiemNomŝildo Bartlehiem
* ElfstedenpontetoElfstedenponteto
* (antaŭa) laktaĵofabriko(antaŭa) laktaĵofabriko
* La ponteto en 1986La ponteto en 1986

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la municipo Leeuwarderadeel Arkivigite je 2013-06-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo de la municipo Tietjerksteradeel
* Retejo de la municipo Ferwerderadeel
**Bartolomeo KOLUMBO**, en hispana: *Bartolomé Colón*, en itala: *Bartolomeo Colombo* (Ĝenovo, 13-a de Septembro 1460 - Concepción, Hispaniolo, 11-a de Decembro 1514), estis itala navigisto kaj kartografo, frato de Kristoforo Kolumbo kaj de Giacomo aŭ Diego Colón, unua *adelantado* kaj dua guberniestro de Hindioj, krom kunlaboranto de sia pli aĝa frato Kristoforo en liaj marveturoj. Tiel li estis kartografo en Lisbono dum la dekomencaj iniciatoj de Kristoforo. Eble li partoprenis en la ekspedicio de Bartolomeu Dias al la Kabo de Bona Espero inter 1487 kaj 1488. Reveninte li veturis al Anglio kaj Francio, dum Kristoforo faris same al Hispanio.

*Códice Zorzi*, mapo de kiel oni komprenis tiam la veturon el Hispanio kaj Afriko al Azio (Ameriko) iam atribuita al Bartolomeo Kolumbo.
En Francio en 1493 li eksciis pri la malkovroj fare de la frato. Venis al Hispanio, kaj apogite de la krono ekspediciis al Hispaniolo kien li alvenis la 24an de Junio 1494. Li restis en la insulo dum ses jaroj kaj duono (1494-1500) kie li estis guberniestro uante la titolon *adelantado* dum la foresto de Kristoforo, kiu en Junio 1496 revenis en Hispanion post sia dua vojaĝo. En 1497 startis insurekcio estrita de Francisco Roldán; en 1500 alvenis Francisco de Bobadilla kiel juĝisto kaj nova guberniestro; tiukadre la tri fratoj Kolumbo estis malliberigitaj kaj senditaj al Hispanio, kie ili estis senkulpigitaj fare de la Katolikaj Gereĝoj. Post tio, Bartolomeo akompanis denove Kristoforon en lia lasta el liaj kvar vojaĝoj (1502-1504). En 1506 li iris al Romo por serĉi apogon de la Hieronimanoj kaj de la papo Julio la 2-a, al kiu montris kopion de la letero sendita de sia frato al la reĝo Fernando jam regento de Kastilio en 1503. Tiuj demarŝoj funkciis kaj li ricevis posedon de la insulo Mona. Li mortis en en 1514 en Hispaniolo.

Bibliografio
------------

* Mascarenhas Barreto, Augusto, O Português. Cristóvão Colombo Agente Secreto do Rei Dom João II, ed. Referendo, Lisboa, 1988. Angla versio: The Portuguese Columbus: secret agent of King John II, Palgrave Macmillan, ISBN 0-333-56315-8
* Varela, Consuelo, La caída de Cristóbal Colón. El juicio de Bobadilla, Editorial Marcial Pons, Madrid, 2006, ISBN 84-96467-28-7

* Kategorio Bartolomeo Kolumbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716035
* GND: 11920875X
* LCCN: n95015391
* VIAF: 39598626
* ISNI: 0000 0000 9857 6155
 |
**Gusztáv Fáy** [gustAv fAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fáy Gusztáv** estis hungara komponisto, notario. Lia nobela antaŭnomo estis *fáji*, lia patro estis András Fáy.

Gusztáv Fáy naskiĝis la 5-an de julio 1824 en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la 19-an de majo 1866 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), nuntempa parto de Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Fáy akiris juran diplomon kaj en 1845 li ekhavis subnotarian postenon en administracio de Pest. Laŭ alia informo li studis ankaŭ komponadon en Italio, sed li ankaŭ pianadis. En 1849 li forlasis la ŝtatan administracion kaj li okupiĝis pri gvidado de ricevita bieno en Gomba. Li edziĝis kaj komencis okupiĝi pri komponado de operoj. Kelkaj el ili estis prezentitaj en Nacia Teatro (Pest).

Liaj operoj
-----------

* *Fiesco* (1850) — rifuzita
* *Kamilla* (aŭ Camilla) — prezentita en 1865
* *Cornaro Katalin* — prezentita postmorte en 1870
* *Szigetvár ostroma* — ne finfarita

Lia gazeta kontribuo
--------------------

* *Észrevételei az eredeti opera bíráló bizottmány levelére* (1852)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Gusztáv Fáy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 793736
 |



* Portalo pri Biografio
**Gusztáv Adolf DIRNER** [gustAv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dirner Gusztáv Adolf** estis hungara kuracisto, profesoro, akuŝisto, ginekologo.

Gusztáv Adolf Dirner  naskiĝis la 9-an de decembro 1855 en Hungara reĝlando en Gölnicbánya (nuntempa Gelnica en Slovakio). Li mortis la 14-an de decembro 1912 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Adolf Dirner apartenis al la germana minoritato de la lando. Li frekventis gimnaziojn en Miskolc, Eperjes kaj Budapeŝto. Li akiris kuracistan diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1880. Inter 1881 kaj 1897 li estis kuracisto en la ginekologia kliniko. Interrompo okazis inter 1886 kaj 1888, ĉar helpe de stipendio li studvojaĝis al Habsburga Imperio, Germana Regno, Britio, Francio, Usono kaj Kanado. Li estis nomumita privata profesoro en 1892 en la menciita universitato. Ekde 1897 li gvidis akuŝistan instituton.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Uterus didelphus cum vagina duplice* (1883)
* *On the treatment of the pedicle myo¬motomy* (1888)
* *A nő vérzéseiről* (1892)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Gusztáv Adolf Dirner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Princo Gusztáv Batthyány** [gustAv BatjAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Batthyány-Strattmann Gusztáv** estis hungara aristokrato, oficiro, ĉevalobredisto. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*. Lia frato estis Kázmér Batthyány, lia kuzo estis Lajos Batthyány. 

Gusztáv Batthyány
Gusztáv Batthyány  naskiĝis la 8-an de decembro 1803. Li mortis la 25-an de aprilo 1883 en Britio en Newmarket.

Biografio
---------

Gusztáv Batthyány komence estis oficiro en armeo de Habsburga Imperio. En 1838 li heredis bibliotekon kun 30 000 volumoj, kiun li donacis al Hungara Scienca Akademio. Lia frato Kázmér okupiĝis pri la bieno, Gusztáv mem vivis plu en Anglio. En 1840 okazis en Batthyány-bieno la unuaj ĉesoj de servutuloj, kiuj iĝis kamparanoj. Dum la hungara revolucio de 1848 li hejmenvenis kaj li batalis por la hungaraj interesoj. Post la falo li estis arestita, poste li iĝis simpla trudsoldato. Post iom da tempo lia amikaro liberigis lin kaj li revojaĝis al Anglio, kie li okupiĝis pri bredado de ĉevaloj kaj konkursoj de ĉevaloj. En 1875 lia ĉevalo gajnis en granda konkurso. Pli frue en 1870 li heredis pli altan nobelan rangon, samtempe la familian nomon Strattmann.

Fontoj
------

*
**Gusztáv Gratz** [gustAv grac], laŭ hungarlingve kutima nomordo (pli komplete) **Gratz Gusztáv Adolf** estis germandevena hungara politikisto, historiisto, ministro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1941). Lia frato estis Ottó Gratz.

Gusztáv Gratz
Gusztáv Gratz  naskiĝis la 30-an de marto 1875 en Hungara reĝlando, en Gölnicbánya (nuntempa Gelnica en Slovakio). Li mortis la 21-an de novembro 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gusztáv Gratz apartenis al la germana minoritato. Li frekventis universitaton parte en Kolozsvár, parte en Budapeŝto. Li komence estis ĵurnalisto, en 1903 li fondis revuon *Huszadik Század*. Inter 1906-1917 li estis parlamentano, kie li strebis por saksoj en Transilvanio. En 1917 li estis ministro por financoj, en 1921 ministro pri eksteraj aferoj, intertempe li ne partoprenis en Hungara Sovetrespubliko. Inter 1926–1944 li denove estis parlamentano. En 1944 li estis deportita al Mauthausen, sed li restis tie viva. Li havis edzinon, kiu naskis 3 filinojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Nemzetközi jog* (Internacia juro), (1899)
* *A bolsevizmus Magyarországon* (1920)
* *Die wirtschaftliche Zusammenbruch Österreich-Ungarns* (1925)
* *The economic policy of Austria-Hungary during the war in its external relations* (1930)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio Gusztáv Gratz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436498
* GND: 12399893X
* LCCN: n92089291
* VIAF: 24668917
* ISNI: 0000 0001 1046 5184
* LIBRIS: 330426
* SUDOC: 031979076
* BNF: 12309557g
* BIBSYS: 90880859
* NKC: jx20090217013
* BNE: XX1001276
 |
**Gusztáv Faller** [gustAv faler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Faller Gusztáv** estis hungara inĝeniero.

Gusztáv Faller  Arkivigite je 2013-05-20 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 23-an de februaro 1892 en Hungara reĝlando en Hegybánya (nuntempa Štiavnické Bane en Slovakio). Li mortis la 22-an de julio 1968 en Vác.

Biografio
---------

Gusztáv Faller akiris inĝenieran diplomon en minada kaj metalurgia altlernejo de Selmecbánya en 1914. Li estis soldato dum la 1-a mondmilito. En 1919 li eklaboris en esplora firmao pri tergasoj. Ekde ĐĐ1938]] li havis postenon en la industria ministerio, sed li ankaŭ tie okupiĝis pri esploro de tergasoj kaj naftoj. Lia stabo trovis ne nur gasojn kaj naftojn, sed ankaŭ termalajn akvojn (ekzemple en Hajdúszoboszló kun 78 °C). Li pensiuliĝis en 1958, lastfoje li esploris karbonon en Komló.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.