recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**László GRÁF** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gráf László** estis hungara biokemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001).

László Gráf  naskiĝis la 6-an de junio 1942 en Zalaegerszeg kaj mortis la 17-an de februaro 2023.

Biografio
---------

László Gráf frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1960-1965, poste li doktoriĝis. Li komecis sian karieron en instituto medikamenta en Budapeŝto. En 1972 li esploris en San Francisko, post jardeko li faris la samon en Novjorko. En 1985 li ekinstruis en ELTE, kie post unu jaro li iĝis katedrestro. Li ricevis 3 premiojn inter 1979-2010.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Revised Amide Location for Porcine and Human Adrenocorticotropic Hormone* (1971)
* *β-Lipotropin* (1985)
* *Chymotrypsin* (1998)
* *40 év nemzeti kutatás: az endorfinoktól az agyi tripszinig* (2002)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 436400
* VIAF: 44988976
* ISNI: 0000 0000 7993 5351
* SUDOC: 226182339
* NKC: xx0246285
 |
**László György Lajtha** [lAslO djordj lajta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lajtha László György** estis hungara kuracisto, profesoro, onkologo, biologo pri radiado, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (1983). Lia patro estis László Lajtha.

László György Lajtha  naskiĝis la 25-an de majo 1920 en Budapeŝto. Li mortis la 14-an de marto 1995 en Britio en Oksfordo.

Biografio
---------

László György Lajtha akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1944, poste li samloke instruis. En 1947 li forlasis la landon kaj li plulernis en Oksfordo. Inter 1951 kaj 1983 li estis laboratoriestro en hospitalo en Oksfordo kaj ankaŭ profesoro en universitato de Manĉestro (1970-1983), poste li instruis samloke kiel emerito ĝis 1995. Li estis ankaŭ spertulo de WHO (1973-1986). Li ricevis premiojn. Li okupiĝis pri kancero, hematologio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *The Use of Isotopes in Haematology* (1961)
* *Cellar Dynamics of Haemopoiesis* (1979)

Memorigiloj
-----------

* Laszlo Lajtha Laboratory en Menĉestro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Burhanpur,** laŭ (urdue kaj hindie **बुरहानपुर**) estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. 

Riverbordo ĉe Burhanpur

Demografio
----------

Burhanpur havis populacion de 210 891 en 2011 kun legopovo 64%, kiu estas pli alta, ol la landa mezumo.

Geografio
---------

Burhanpur situas 247 metrojn super la marnivelo proksime de rivero. Busaval troviĝas 55, Kandva 58, Ĝalgaon 76, Kargone 85, Akola 105, Aĉalpur 134, Pithampur 155, Indaur 161, Betul 186, subŝtata ĉefurbo Bopalo 249, Mumbajo 441, tutlanda ĉefurbo Delhio 820, Kolkato 1260 kilometrojn (aere) .

Stacidomo de Burhanpur

Historio
--------

Burhanpur estis grava urbo inter 753-982 laŭ arkeologiaj trovaĵoj (fortikaĵo, moneroj, temploj), sed Burhanpur ricevis sian nomon kaj famon dum la mezepoka historio. En 1388 sultano nomis la urbon pri bonkonata mezepoka sanktulo Burhan-ud-Din. Burhanpur iĝis la ĉefurbo de la sultanlando. Poste alia sultano de tiu dinastio konstruis citadelon kaj kelkajn palacojn en Burhanpur. Dum lia longa regado la urbo estis transformita en gravan centron por komerco kaj tekstila produktado. En 1601 la Mogola Imperio aneksis la sultanlandon kaj Burhanpur restis regiona ĉefurbo, kiu havis belajn historiajn monumentojn. Inter 1761 kaj 1818 la Maratha Imperio, poste la britoj regis ĝis 1947.

Ekonomio
--------

Burhanpur estas la ĉefnabo por teksa industrio kun firmaoj ĉirkaŭ 300-350. Pluraj kotonaj kaj oleaj mueliloj ankaŭ funkcias tie. La ĉirkaŭaĵo estas la plej granda produktanto de bananoj en la subŝtato.

Lingvoj
-------

En Burhanpur la oficiala lingvo estas la hindia lingvo kun 24%, sed la similaj lingvoj estas pli oftaj: urduo (45%), marata lingvo 21%. Ankoraŭ estas uzataj la guĝarata lingvo 4,7%, sinda lingvo 3 %, en:nimadi language 1%.

Religioj
--------

46% de la populacio estas hinduoj, krome islamanoj 50,5%, budhanoj 2,5%, ĝajnistoj 0,5%, kristanoj 0,2%.

Trafiko
-------

Al Burhanpur kuras 3 fervojaj linioj, 5 ĉefvojoj kaj 2 flankovojoj. Po unu voja kaj fervoja pontoj helpas la trafikon. Loke estas flughaveno por varoj, la plej proksima pasaĝera flughaveno funkcias Ĝalgaon.

Maŭzoleo
Palaca banejo

Klimato
-------

Burhanpur havas tropikan savanan klimaton (As) kun influo de musono. La averaĝa pluvo jare estas iom pli ol 1500 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-septembro. La averaĝa jara temperaturo estas 30 °C, pli alta, ol la barata mezumo.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj, precipe temploj kaj moskeoj
* fortikaĵo (20 kilometrojn de Burhanpur)
* kastelo kun kompleta ĝardeno sur ĝia teraso
* tombokomplekso (inkludas moskeojn, ĝardenojn, kaj loĝejojn)

Famuloj
-------

* Mumtaz Mahal, kiu mortis en la kastelo

Fontoj
------

* WikiTrans
* klimato angle

* Fontanoj al la palacoFontanoj al la palaco
* MaŭzoleoMaŭzoleo
* MoskeoMoskeo
* FortikaĵoFortikaĵo
**Charles MOHUN (4-a barono Mohun)** (n. ĉ. 1675, m. la 15-an de novembro 1712) estis angla politikisto kiu famis pro dueloj kaj diboĉo.

Nelonge post lia naskiĝo mortis lia patro, pro duelo. Charles Mohum heredis la familian bienon, sed ĝi ŝarĝiĝis de grandaj ŝuldoj. Pro tio Mohum malbone edukiĝis kaj klopodis havigi vivrimedojn per vetludado. En 1691 li edziĝis al filino de Charles Gerard (1-a grafo de Macclesfield), esperante tiel malpliigi siajn ŝuldojn, sed lia bopatro rifuzis doni doton kaj post du jaroj li kaj lia edzino separiĝis.

Malfrue en 1692 okazis lia unua duelo, pro vetluda kverelo kun alia nobelo. La saman jaron okazis skandalo. Amiko de Mohun, Richard Hill, ŝajne rivalis kun aktoro William Mountfort por ĝui la amfavorojn de la populara aktorino Anne Bracegirdle. La 9-an de decembro, Mohun kaj la ĵaluza Hill klopodis forkapti Anne Bracegirdle, kaj Hill mortigis Mountfort. Hill fuĝis eksterlanden sed Mohun arestiĝis: dum posta proceso, la 6-an de februaro 1693, antaŭ la lorda ĉambro de parlamento, Mohun senkulpiĝis. Tiu verdikto altiris multe da plendoj. Post nelonge Mohun eniris la armeon kaj militis en Francio sub Charles Gerard (2-a grafo dem Macclesfield), la onklo de sia edzino.

En 1697, post plua duelo, okazis nova proceso sed duan fojon la lordoj senkulpigis lin, kvankam ili kulpigis lian amikon Edward Rich (6-an grafon de Warwick) pro hommortigo. Mohun tiam komencis ĉeesti debatojn en la lorda ĉambro de parlamento. Li aliĝis al la partio Whig. En 1701 li akompanis la grafon de Macclesfield dum diplomata misio al Hanovro. La sekvantan jaron li heredis la plejparton de ties bienojn kaj posedaĵojn, sed sekvis leĝaj disputoj kun aliaj kiuj pretendis la heredaĵojn, aparte James Hamilton (4-a duko de Hamilton).

En 1712 la kverelo kun James Hamilton pri la heredaĵoj pliakriĝis. La 15-an de novembro okazis duelo en Hyde Park (Londono), dum kiu Hamilton mortis kaj Mohun mortvundiĝis. Tiom ŝokis la teruraj vundoj de la du duelantoj ke la parlamento malpermesis duelajn sekundantojn, kaj ĝenerale pistoloj anstataŭis glavojn kiel anglaj duelaj armiloj. La romanisto William Makepeace Thackeray priskribis la duelon en *La Historio de Henry Esmond*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 299538
* GND: 121312186
* LCCN: n85116309
* VIAF: 10698963
* ISNI: 0000 0000 2415 8815
* BNF: 13736989x
 |
La **Latihano** (de la indonezia termino *latihan kejiwaan*, kun la signifo "spirita trejnado" aŭ "trejnado de la interna memo") estas la ĉefa praktiko de la spiriteca movado Subud. En ĝi, la partoprenantoj estas kuraĝigitaj permesi al si ricevi gvidon de la "forto de dio" aŭ "la granda forto de vivo". Tiu forto dum la trejnado manifestiĝu kiel interna vibrado kiu esprimiĝu malsamstile por ĉiu individuo. Ekzemple, povas esti ke la praktikantoj senintence moviĝas, faras sonojn, iras, dancas, saltas, ridas, ploras, preĝas aŭ ke la persono en plena trankvilo staras. En la sprita trejnado, la Subud-membroj estas konsilataj ne antaŭatendi ion specifan aŭ fari ion ajn krom "kio kreiĝas de interne". Estas konsilate ne fokusiĝi pri iu ideo aŭ reciti iun mantron, ne miksi iujn aliajn aktivecojn kiel meditado aŭ prenado de drogoj, sed simple esti preta akcepti la "volon de dio". 

La Latihano povas esti praktikata individue hejme, sed interesatoj estas kuraĝigitaj praktiki ĝin grupe, se eble. Multaj membroj de la Subud-movado spertis ke plej bonas komence praktiki ĝin dufoje ĉiusemajne. Poste, kiam oni mem povas fidinde mem trovi la momenton por fini la spiritan trejnadon, eblas aldoni trian ĉiusemajnan sesion hejme.

Ĝi ne "instruiĝas", sed "riceviĝas", estante en la ĉeesto de aliaj praktikantoj dum la trejnado. Tial ne estas antaŭvidate ke eksteruloj sen partopreno de la trejnado observas ĝin, sed aliflanke ĉiu persono pli ol 17-jara povas peti esti "iniciata" al dio kaj la praktikado de Latihano. 

Se praktikata grupe, viroj kaj virinoj praktikas la latihanon en malsamaj, spacaj kaj nemeblitaj salonoj.
La **Internacia Boksa Federacio** (angle *International Boxing Federation*; mallongigita: **IBF**) estas unu el la kvar gravaj organizoj de profesia boksado apud la Monda Boksa Organizaĵo (WBO), la Monda Boksa Asocio (WBA), kaj la Monda Boksa Konsilio (WBC), kiuj kunordigas profesiajn boksajn batalojn sur la monda nivelo. Ĝi establiĝis en 1983 kaj kunvenigis profesiajn boksistojn de Usono kaj aliaj landoj kiuj ne estis inkluzivitaj en aliaj boksaj organizoj.

IBF estas la nura el la kvar gravaj boksaj organizoj kiuj ne trejnas kromajn zonojn de ĉampionoj kiel ekzemple provizoraj ĉampionoj, regulaj ĉampionoj, ktp, sed nur unu ĉampiono en ĉiu pezokategorio.

Rangigo de IBF
--------------

La rangigo de Internacia Boksa Federacio inkluzivas la plej fortajn boksistojn en la mondo en dek sep pezokategorioj. Ĝisdatigoj estas publikigitaj ĉiumonate en la oficiala retejo de la organizo  .

Referencoj
----------

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Ĉiuj-tempa Mondaj ĉampionoj de IBF - Referenca libro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816458
 |
**Internacia Baletkonkurso de Soloturno** estas baleta konkurso en Soloturno, Svisujo. La 16-a konkurso en jaro 2011 en 14-a kaj 15-a majo 2011 estas por junaj gedancistoj de jaroj 1994 ĝis 1999. 

La loko estas la koncerta salono en Soloturno.

Regularo
--------

La konkurso estas por gedancistoj de dancolernejoj de Svisujo kaj de la proksimaj dancolernejoj de la najbaraj landoj. 
La konkurso estas aperta por publiko. 
La konkurso havas 3 grupojn en la 16-a konkurso: 

* La grupo de jaroj 1999 kaj 1998, kaj
* la grupo de jaroj 1997 kaj 1996, kaj
* la grupo de jaroj 1995 kaj 1994.

Publiko
-------

La publiko povas aĉeti biletojn ekde 1400 en sabato kaj ekde 0800 en dimanĉo en oficala biletejo de koncerta salono de Soloturno, Untere Steingrubenstrasse 1, Soloturno.

Similaj konkursoj
-----------------

* aŭstria baleta konkurso Arkivigite je 2011-08-25 per la retarkivo Wayback Machine
* premio de laŭsano, tre grava internacia konkurso Arkivigite je 2011-04-24 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* pri konkurso 2011
* *dansesuisse* *dancosuisujo*, organizo de konkurso
**Hafar-el-Batin,** arabe **حفر الباطن** estas urbego en Regiono Ŝarkija en Sauda Arabio. Moknomo de la urbego estas "La Kapitalo de la Fonto".

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 416,800
* Horzono: UTC+3 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo: (+966)-3-7
* Poŝtkodo: 31991
* Koordinatoj: 28° 26′ 03″ N 45° 57′ 49″ O﻿ / ﻿28.43417 °N, 45.96361 °O﻿ / 28.43417; 45.96361 (mapo)

Geografio
---------

Hafar-el-Batin situas en nordorienta parto de la lando en uedo. Irako troviĝas 74, Kuvajto 94, Rijado 412 km .

Historio
--------

Hafar-el-Batin estis fondita depost 638, kiam oni komencis pilgrimadi al Mekko. Hafar-el-Batin estis nur trairanta loko sen akvo. Pro plendoj de la pilgrimantoj oni fosis putojn, tial estiĝis grava haltejo de la vojaĝantoj.

Trafiko
-------

El Hafar-el-Batin ĉefvojoj kuras al Kuvajto, Jordanio, Dammam kaj mezo de la lando. La urbego havas armean flughavenon (70 km), spite tion limigite ekzistas ankaŭ civilaj flugoj.

Klimato
-------

Hafar-el-Batin havas varman dezertan klimaton. En la jaro resume pluvas 241 mm, inter junio kaj oktobro ne aŭ apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 24-32 °C.

Fontoj
------

* WikiTrans

* Hafar-el-Batin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Hafar-el-Batin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Hinwil (distrikto) kaj Hinwil (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

**Hinwil** estas la ĉefokumunmo de la samnoma distrikto en la Kantono Zuriko, Svislando. Kun 9774 loĝantoj fine de 2006 ĝi estis ĵus sub la statistika grandeco de urbo. Ĝis la 31-a de decembro 2009 la loĝantaro kreskis al 10110 personoj, pro kiu la loko povas esti konsiderata statistike kiel urbo.

Geografio
---------

Hinwil situas en la monteta regiono de la Zurika Oberlando je la piedo de la monto Bachtel proksimume 30 kilometrojn de la urbo Zuriko. Hinwil konsistas el la vilaĝoj kaj setlejoj Hinwil, Ringwil, Wernetshausen, Hadlikon, Bossikon, Erlosen kaj Girenbad.

Najbara komunumo
----------------

La komunumo Hinwil limas en nordoriento al Bäretswil, en oriento al Fischenthal, en sudoriento al Wald, en sudo al Dürnten, en sudokcidento al Bubikon, en okcidento al Gosaŭo, kaj en nordokcidento al Wetzikon.

Trafiko
-------

Ek de 1876 Hinwil estas konektita per la trajnlinio Wetzikon-Hinwil al la svisa fervojreto. La 1-a de juni 1901 estis malfermita la Uerikon - Bauma fervojo, kiu kondukis tra Hinwil. Tiu linio estis fermita en 1969 post akiro far la Svisaj Federaciaj Fervojoj. Memore nuntempe en somero ekzistas turismaj vaportrajnoj, kiuj veturas sur la ankoraŭ ekzistanta resto de tiu linio. Hodiaŭ Hinwil estas konektita al la zurika region-trajreto de la Zurika Trafik-Unio. Per la 0berland-aŭtoŝoseo la loko ankaŭ strate estas bone atingebla.

Historio
--------

La unua domkumenta mencio de la komunumo datiĝas de la jaro 745 sur donacletero de iu "Landbert" favore al la Monaĥejo Sankt-Galo sub la nomo "Hunichinwilare". Supozeble en tiu tempo tie troviĝis alemana vilaĝeto. Okaze de renoviglaboroj de la reformita preĝejo oni malkovris en la interno de la preĝejo murrestaĵojn de la romia epoko. Dum mezepoko Hinwil apartenis al la kamparvoktejo Grüningen kaj dividis ties sorton. Per la reformacio en la jaro 1525 la regado pri Hinwil falis al la urbo Zuriko. En la jaro 1532 la rajtoj revenis al la johanitoj, kiuj tamen devigis sin nomumi zurikan vokton kiel prefekto. Dum la epoko de la reformacio Hinwil estis centro de la ribelo de la anabaptistoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Distrikto Hinwil
* Hinwil (stacidomo)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Markus Brühlmeier*: *Hinwil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2007-12-18)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Hinwil
* Hinwil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Kategorio Hinwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Hinwil |
| --- |
| Bäretswil • Bubikon • Dürnten • Fischenthal • Gosaŭo • Grüningen • **Hinwil** • Rüti • Seegräben • Wald • Wetzikon |  |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Puerto-Rika lacertokukolo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Kukoloformaj *Cuculiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Kukoledoj *Cuculidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Coccyzus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. vieilloti*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Coccyzus vieilloti****(Bonaparte, 1850) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Puerto-Rika lacertokukolo  |

 |
| v • d • r |

La **Puerto-Rika lacertokukolo** (*Coccyzus vieilloti*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la Geococcyx, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

Ĝi estas endemismo de la insulo de Puerto-Riko, kaj estas unu el la 4 specioj de lacertokukoloj kiuj ĉeestas nur en Karibio. Tiuj estis antaŭe lokitaj en la genro *Saurothera* (greke "lacertomanĝanto") de la familio de Kukoledoj, sed nuntempe ili estas enmetitaj kun la specoj de la genro *Coccyzus* (AOU 2006).

La specifa nomo de la Puerto-Rika lacertokukolo rememoras la francan ornitologon Louis Jean Pierre Vieillot.

Tiu specio havas helgrizajn bruston kaj gorĝon, cinamokoloran suban korpon kaj brunan supran korpon. La ĉefa identiga karaktero ĉe tiu specio estas **longa malhela vosto kun du blankaj punktoj** en siaj eksteraj vostoplumoj. La irizo estas flavbruna kaj estas ankaŭ ekstera ruĝa kaj rimarkinda ookulringo. La birdo estas 40 ĝis 48 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 80 g.

La **Puerto-Rika lacertokukolo** loĝas en arbaroj (komuna en la ŝtatarbaroj Guánica, Guajataca kaj Vega kaj en la Nacia Parko Kariba kaj en kafoplantejoj tra la tuta insulo de Puerto-Riko. Tiu specio povas esti observita trankvile kaj lerte manĝanta inter la arbara herbaro lacertojn, sian ĉefa dietelemento (proksimume 75%). Ili manĝas ankaŭ grandajn araneojn, skarabojn, raŭpojn kaj fostoinsektojn kiel kromaĵojn al la dieto (ĉ 25%).

Tiu specio konstruas neston el bastonetoj, kie la ino demetas el 2 ĝis 3 bluajn ovojn. La voĉo esta iu "kao-kao"

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* BirdLife International (2004). *Saurothera vieilloti*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 Majo 2006. Ne minacata
* Oberle, Mark.  (2003) *Las aves de Puerto Rico en fotografías*. Editorial Humanitas, p. 14. ISBN 0-9650104-2-2. hispane
* Mowbray, Alan.  Wildlife facts - Puerto Rican Lizard Cuckoo. USDA Forest Service. Alirita la Junio 25 2006.

Eksteraj ligiloj
----------------

* En la hispana[*rompita ligilo*]
**Bertrand Maria José Pio Januário Miguel Gabriel Rafael Gonzaga de Orléans e Bragança**, memnomita *Bertrand la 1-a*, (2a de februaro 1941) estas la nuna kapo de la nereganta Imperia Domo de Brazilo. Li sukcesis lian fraton Luiz la 1-a de Brazilo la 15an de julio 2022. Se Brazilo ne estus farinta la Proklamon de la Respubliko, li estus la nuna Imperiestro de Brazilo.

La tria filo de Princo Petro Henrique de Orléans-Braganza kaj Princino Maria Elisabeth de Bavaria, liaj pliaĝaj fratoj estas, en ordo, Princo Luiz de Orléans-Braganza kiu estis kapo de la brazila Imperia Familio ĝis 2022 kaj Princo Eudes de Orléans-Braganza, kiu rezignis siajn dinastiajn rajtojn al la brazila trono por geedziĝi pli konvene.

Bertrand subtenas tipe konservativajn ideojn: li oponas al sam-seksa geedziĝo, preferas la kontraŭleĝecon de aborto en ĉiuj kazoj kaj estas kontraŭ la dislimo de indiĝena teritorio en Brazilo. Li ankaŭ kritikis la progresismon de Papo Francisko, kvankam li rekonas lin kiel la laŭleĝa papo.

Li ne rekonas la evoluon de la klimata ŝanĝiĝo kaj eldonis libron titolitan "Psicose Ambientalista" ("Ekologia Psikozo").

Referencoj
----------

1. ↑  2019-04-04
2. ↑   Jean Carlos Hochsprung volumo 37, doi=10.1590/s0102-6992-202237010013, issn = 0102-6992

* Kategorio Bertrand do Brazilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 781141
* VIAF: 81150516621103441535
 |
Ekstero de la monaĥejo.
La **Monaĥejo de Piedra** (aragone *Monesterio de Piedra*) estas turisma instalaĵo en iama monaĥejo de cistercianoj en la municipa teritorio de Nuévalos, en la komarko *Comunidad de Calatayud*, en la regiono Aragono (Hispanio).

Historio
--------

Dediĉita al Sankta Maria la Blanka, estis fondita en 1194 de dek tri cistercianaj monaĥoj alvenintaj el la Monaĥejo de Poblet, en la iama kastelo de *Piedra Vieja* (Malnova Ŝotono) apud la rivero Piedra. Estis tri konstruetapoj, nome primitiva gotika (13-a jarcento), renesanc-gotika (16-a jarcento) kaj klasik-baroka (18-a jarcento). El tiamaj elementoj rimarkinde viziteblas la restaĵoj de la malfruromanika preĝejo, la klostro, la kunvenejo, kaj la turo.

Ĝi estis abandonita en 1835 pro la *desamortización* de Mendizábal, aĉetita de privatulo en la 1840-a jaroj kaj konvertita de lia filo Juan Federico Muntadas el 1844 en turisma instalaĵo kun ĝardeno kaj fiŝbredejo tiam pionira en Hispanio. Ĝi estis katalogita kiel Nacia Monumento la 16an de Februaro 1983.

Priskribo
---------

Aparte la menciitaj historiaj vidindaĵoj, nuntempe plej altira estas la natura parko *Monasterio de Piedra* kreita de Juan Federico Muntadas kiel sinsekvo de akvofaloj, kies kreadon helpas la karsta agado de la kalcia karbonato propra de la rivero Piedra, kiu ĉefe dum sekega sezono akumulas materialon kiu plialtigas la akvofalajn nivelojn. La parko enhavas ankaŭ kelkajn grotojn, malkovritajn de la fondinto de la parko. Inter ĉefaj altiraĵoj estas akvofaloj La Caprichosa kaj Cola de Caballo kaj la nomita Lago Espejo (Spegulo). Estas markitaj padoj kiuj kondukas tra la parko, laŭlonge de ĉirkaŭ 5 km, al ĉiuj interesaĵoj. Ĵuse montriĝas proksime de la parko spektakloj kun rabobirdoj.

Bildoj de la monaĥejo
---------------------

* La preĝejo.La preĝejo.
* La klostro.La klostro.
* La kunvenejo.La kunvenejo.

Bildoj de la parko
------------------

* Lago de los PatosLago de los Patos
* Baño de DianaBaño de Diana
* Cascada TrinidadCascada Trinidad
* Cascada La CaprichosaCascada La Caprichosa
* Los VadillosLos Vadillos
* Los Fresnos AltosLos Fresnos Altos
* Los Fresnos BajosLos Fresnos Bajos
* Cascada IrisCascada Iris
* Cascada Cola de CaballoCascada Cola de Caballo
* Lago del EspejoLago del Espejo
* Fuente del SeñorFuente del Señor
* Cascada de los ChorreaderosCascada de los Chorreaderos
* Cascada SombríaCascada Sombría

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monaĥejo de Piedra en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aragoneria.com
* Gvidilo de la Monaĥejo de Piedra
* monasteriodepiedra.com
* El Monasterio de Piedra en la Portalo de Kultura Heredo de Aragono


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802610
* LCCN: no2002021449
* VIAF: 152778485
 |
**TAKEUTI Yosikazu** (Kunrei) (竹内義一 [take-uĉi joŝi-kazu];Hepburn: TAKEUCHI Yoshikazu, 1931- 29-a de aŭgusto, 2005)

Esperanton li ekkonis en 1946 kaj ekde 1958 li aktivas en la regiona organizaĵo Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj (KLEG), i.a. kiel prezidanto de la komitato kaj kiel redaktoro. Li flegis la lokan grupon de Takatuki(en urbo Takacuki) dum 40 jaroj, organizis kaj gvidis kursojn. En 1965 li estis prezidanto de la LKK de la 21-a IJK en Ootu (Oocu) en Ŝiga (gubernio). En 1994 li fariĝis la unua prezidanto de la Azia Komisiono de UEA. Ekde 1993 Takeuti estas estrarano de Japana Esperanto-Instituto, 1992-1998 komitatano A kaj 1998-2004 komitatano C de UEA, ekde 2004 Honora Membro de UEA. Kiel ano de la Elekta Komisiono li kunpreparis ekde 2002 la elektojn de UEA en 2004. Li prezidas la lokan grupon kaj estas vicprezidanto de JEI. En 1999 li estis honorita je la premio Ossaka. Li forpasis je 29-a de aŭgusto 2005 pro pneŭmonio.

S-ro Takeuti Yosikazu grave kontribuis al ĝemeligho de Takacuki(Japanio) kaj Changzhou (Ĉinio) kaj preskaŭ chiujare vizitis la urbon Changzhou por vigligi la interurban Esperanto-movadon post kiam li havis kontakton kun tieaj esperantistoj. N-ro.1 Informilo de Ĝemelaj Urboj speciale tion raportis. En la lasta oktobro s-ro Takeuti Yosikazu ricevis la titolon "honora profesoro" de Changzhou Gerontologia Universitato.

Takeuti Yosikazu testamentis al la Esperanto-movado dek milionojn da japanaj enoj, aŭ proksimume 64 000 eŭrojn. Tiel informis la plej granda japana gazeto Mainichi Shimbun en paĝo de lokaj novaĵoj la 20-an de januaro 2005. Li deziris donaci sian heredaĵon kaj de sia edzino, Tomiko, kiu pli frue mortis, al la movado ĉar ili ne havis gefilojn, kaj sekve malproksima parencaro heredos ilian posedaĵon. La amikoj de Takeuti dividis la sumon por donaci al jenaj kvin organizoj: Takatuki-a Esperanto-Societo, Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj, UK-fondaĵo de Japana Esperanto-Instituto, Azia Fondaĵo de UEA kaj Sennacieca Asocio Tutmonda.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Paĝo pri li, en Esperanto-Societo en Takatuki (en Japanlingvo)
* Forpasis Takeuti Yosikazu, honora membro de UEA (Notico en Libera Folio)
* Takeuti Yosikazu testamentis al la Esperanto-movado
**Berzosilla** [berzoSIlja] estas municipo en la nordoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Montaña Palentina*. La municipa teritorio havas tre apartan geografian situacion, ĉar temas pri eksklavo de la provinco Palencio inter Kantabrio kaj la provinco Burgoso. Ĝi estas unu de malmultaj kazoj en Hispanio en kiuj eksklavo estas inter du aliaj provincoj. Krome ĉar la rivero Ebro pro malmulto fluas tra la municipo, nur tiu fakto faras, ke la provinco Palencio estas unu el tiuj kiujn tiu rivero trapasas.

Geografio
---------

Loko de Berzosilla ekster la provinco Palencio.
Olleros de Paredes Rubias.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 19,61 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 39 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 120 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio enhavas la jenajn submunicipojn:

* Báscones de Ebro.
* Berzosilla (ĉefurbo).
* Cuillas del Valle.
* Olleros de Paredes Rubias.

La aliro al la municipa teritorio eblas tra la kantabra municipo Valderredible. Ekde 2017, Berzosilla estas ene de la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj kaj la ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770077
 |
Monaĥejo de La Rábida
La **Monaĥejo Sankta Maria de La Rábida**, komune nomata kiel **Monaĥejo de La Rábida**, estas franciskana monaĥejo en la municipa areo Palos de la Frontera, en la andaluza provinco Huelva, (Hispanio).

Starigita en la 14-a-15-a jarcentoj, elstaras pro la arta intereso de la preĝejo el la arkitekturaj stiloj gotiko-mudeĥaro, la ĉambroj dekoraciitaj kun freskoj de Daniel Vázquez Díaz, la klostro kaj la muzeo, kie konserviĝas multnombraj memorigaj objektoj de la *Malkovro de Ameriko* kaj skulptaĵo de la maria nomo al kiu estas dediĉata la monaĥejo, *Nia Sinjorino de la Mirakloj* aŭ *Sankta Maria de la Rábida*, gotikstila bildo el la 13-a jarcento proksimume, farita el alabastro.

Dum ĝiaj pli ol 500 jaroj da ekzistado, la monaĥejo suferis plurajn reformojn, ĉefe pro la tertremo de Lisbono. En ĝi estis gastigata Kristoforo Kolumbo jarojn antaŭ la foriro al la Nova Mondo, kiam ankoraŭ preparis la projekton. En tiu monaĥejo troviĝas la tombo de Martín Alonso Pinzón, kiu forpasis post malmultaj tagoj de la reveno de la unua kolumba vojaĝo. Sammaniere, je la reveno de kelkaj konker-ekspedicioj, alvenis al tiu franciskana monaĥejo Hernán Cortés, Gonzalo de Sandoval kaj Francisco Pizarro. Pro tio ĝi estas elstara en la art-historia itinero konata kiel *la Kolumbaj lokoj*.

Vidu ankaŭ
----------

* Kvara Centjariĝo de la Malkovro de Ameriko

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monaĥejo de La Rábida en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retpaĝo de la Monaĥejo de la Rábida
* Urbodomo de Palos de la Frontera Arkivigite je 2012-06-16 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 303686
* GND: 5106200-8
* LCCN: n80158676
* VIAF: 168877475
* ISNI: 0000 0001 2098 0710
* SUDOC: 076654583
* BNF: 120610823
* BNE: XX254112
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Arkta gado** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Aktinopterigoj *Actinopterygii* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Gadoformaj *Gadiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Gadedoj *Gadidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | ***Arctogadus*** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***A. glacialis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Arctogadus glacialis****Peters, 1872 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Arkta gado  |

 |
| v • d • r |

La **arkta gado** (*Arctogadus glacialis*) estas profundakva fiŝo, proksime parenca al la veraj gadoj (genus *Gadus*). Ĝi havas kelkajn kutimajn nomojn, nome "polusa gado" kaj "groenlanda gado". Notinde estas, ke la aliaj nomoj estas uzataj por aliaj specioj kiel por polusa gado (*Boreogadus saida*) kaj groenlanda gado (*Gadus ogac*).

Ĝi vivas ĉefe en la okcidenta parto de la arkta baseno, tiel ĉe la nordorienta kaj nordokcidenta bordoj de Groenlando. Ĝia vivareo situas inter la 85° kaj 72° norda latitudo. La arkta gado povas merĝi ĝis 1000 m, kaj troviĝas ĉefe sub glacio.

Ĝi estas arĝentokolora kaj longas ĝis 30 cm. Al ĝi mankas la mentonan barbon de aliaj gadedoj.

La arkta gado manĝas senvertebrulojn, kiel krustulojn kaj moluskojn, kaj eĉ etajn fiŝojn. Ĝin manĝas narvaloj, fokoj kaj aliaj fiŝoj. Ĝi estas grava parto de la arkta nutra ĉeno. La specio apenaŭ havas komercan valoron.
Monumento dediĉita al Generalo Sandino en la monteto de Tiscapa Sandino.
La **monteto de Tiscapa** estas malgranda monteto formita de antikva vulkano, kiu situas en la urbo Managvo. Ĝi estas tre grava en la historio de Nikaragvo. En ĝia kratero troviĝas la Lageto de Tiscapa.

Ĝia situo sude de la malnova centro de Managvo kaj geografia alteco, igis ĝin strategian lokon pro ĝia facila defendeblo kaj tuta vido al la urbo.

En 1894 dum la prezidanteco de la generalo José Santos Zelaya López oni konstruis la unuan fortikaĵon tie.

En 1934, la generalo Augusto C. Sandino estis kaptita, kiam li malsupreniris la monteton post la subskribo de packontrakton en la Prezidenta Palaco kun la tiama prezidanto Juan Bautista Sacasa kaj la generalo Anastasio Somoza García, kiu tiam estis ĉefdirektoro de la Nacia Gvardio de Nikaragvo (GN).

Norde de la monteto ekzistis ebenaĵo konata kiel Marsa Kampo, kie la Nacia Gvardio okazigadis ĝiajn militajn paradojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Historia Nacia Parko Monteto de Tiscapa
* Tiscapa lageto
Frezoj ujingaj kun cilindra ujingo
Inga frezo formiga
**Frezmaŝino** estas speco de tajlmaŝino, kiu utilas por formi pecojn (normale metalajn aŭ lignajn, sed ankaŭ plastajn kaj aliajn) per deprena metodo.

Ĝi konsistas el ebena metala labortablo sur kiu oni metas la pecon kaj el specialaj vajcoj per kiuj oni nemovebligas ĝin. La plej grava parto de la maŝino estas la frezilo, fiksata en akso turnigata per motoro kaj movebla horizontale kaj vertikale. La rapida turniĝado de la frezilo kaj ĝia movado sur la peco eblas depreni rabotaĵojn el la prilaborata peco kaj fari ian ajn formon sur ĝi.

Frezi
-----

Laŭ Francisko Azorín **frezi** estas *Trui, entajli lignon aŭ metalon per speciala maŝino.* Li indikas etimologion el latina *frictiare, fricare* (froti), kaj li aldonas terminojn *frezilo*, *frezmaŝino*, *frezejo*, *frezado*, *cilindra frezilo*, *dentrada frezilo*.

Vidu ankaŭ
----------

* Frezilo

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 78.
2. ↑  Azorín, samloke.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Frezmaŝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Situo de la montoĉeno
La **Arkta montoĉeno** (angle *Arctic Cordillera*) estas forte dividita montoĉeno apud la nordorientaj bordoj de Norda Ameriko kaj same ĝi estas la plej norda montaro de la Tero. ĝi longas ĉ. 1000 km kaj etendiĝas en Kanado de la Ellesmere-insulo tra la Baffin-insulo ĝis la norda pinto de la Labrador-duoninsulo. La arkta montoĉeno kovras grandan parton de la Kanada arkta insularo, multaj montoj estas kovritaj per glaĉero. En oriento, la Arkta montoĉenon limas la Golfo Baffin, la Davisa Markolo kaj la Labrador-lago, en nordo la Arkta Oceano.

La montaro situas en teritorio de Nunavuto, malgranda parto en sudoriento en provincoj Novlando kaj Labradoro kaj Kebeko. Ĝi estas subdividita je pli malgrandaj montoĉenoj, kies montoj superas ofte la alton de 2000 m. La plej alta monto estas kun 2616 m la Barbeau-pinto en British Empire Range sur Ellesmere-insulo, kiu estas same la plej alta punkto en orienta Nord-Ameriko. La Arkta montoĉeno estas unu el la 15 ekozonoj de Kanado.

* Arkta montoĉeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Arkta montoĉeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Routledge Enciklopedio de Filozofio** (angle : **Routledge Encyclopedia of Philosophy**) estas enciklopedio de filozofio redaktita fare de Edward Craig. Ĝi unue estis publikigita fare de Routledge en 1998. Ĝi estis origine eldonita en dek volumoj same kiel sur KD. En 2002 ĝi iĝis havebla tra la Interreto por pagitaj abonantoj.

La reta versio estas regule ĝisdatigita kun novaj artikoloj kaj plibonigoj al ekzistantaj artikoloj. Ĝi estas unu el la plej ĝisdatigitaj kaj ampleksaj enciklopedioj de filozofio, kun proksimume 1300 kontribuantoj kiuj skribis pli ol 2000 akademiajn artikolojn .

Postaj eldonoj
--------------

Du eldonoj de la enciklopedio en nur unu volumo estis publikigitaj, "The Concise Routledge Encyclopedia of Philosophy (La Konciza Routledge Encyclopedia of Philosophy)", kiu unue estis publikigita en 1999, kaj "The Shorter Routledge Encyclopedia of Philosophy" de Filozofio"), publikigita en 2005.

En la kondensita versio, la nombro da artikoloj estas la sama kiel en la dekvoluma versio, sed ĉiu artikolo en ĝi fakte estas resumo de la temo, kiu antaŭas ĉiun artikolon en la dekvoluma versio. La mallongigita versio havas pli ol 900 artikolojn, ĉiu el kiuj estas pli profunda ol ĝia responda artikolo (se ekzistas) en la densigita eldono.

Referencoj
----------

1. ↑   (April 23, 1999) "Book ReviewEdward Craig, general ed. Routledge Encyclopedia of Philosophy. London: Routledge, 1998. 10 vols. pp. 8,680. Print ed. $2,995; CD‐ROM ed. licensed for ten simultaneous users and sold with a print ed. $3,495; sold without a print ed. $2,995.", *Ethics* **109** (3), p. 651–656. doi:10.1086/233929.
2. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* *Encyclopedia of Philosophy*
* *Stanford Encyclopedia of Philosophy*
* *Routledge Encyclopedia of Modernism*

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Routledge Encyclopedia de Filozofio*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825228
 |
**Emma Johanna Henny «Emmy» Göring** (Hamburgo, Germana Imperiestra Regno, 24-an de marto 1893-Munkeno, Okcidenta Germanio, 8-an de junio 1973) estis germana aktorino kaj la dua edzino de la ĉef-komandanto de Luftwaffe, Hermann Göring. Ŝi agis kiel gastigantino de Adolf Hitler ĉe pluraj ŝtataj aktivadoj kaj kunvenoj, kaj pro tio gajnis la kvazaŭtitolon «Unua Damo de la Tria Regno».

Kiel edzino de unu el la plej riĉaj kaj plej povaj homoj en Eŭropo, ŝi ricevis multan publikan atenton, estis konstante fotita, kaj ĝuis luksegan vivostilon eĉ dum la Dua Mondmilito. Ŝia edzo posedis domegojn, bienojn kaj kastelojn en Aŭstrio, Germanio kaj Pollando kaj estis ĉefa profitanto de la Naziisma konfiskado de arto kaj riĉaĵoj el judoj kaj aliaj supozitaj malamikoj de la Nazia reĝimo. Ŝia edzo celebris la naskiĝtagon de ilia filino flugigante 500 aviadilojn super Berlino (li asertis, ke li estus flugiganta 1,000 aviadilojn kiel saluto por filo).

Notoj
-----

1. ↑   Gun, p.162

Bibliografio
------------

* Gun, N.E. (1968) *Eva Braun*, Coronet Books.

* Kategorio Emmy Göring en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627405
* GND: 118540149
* LCCN: n2003077174 n2003077047, n2003077174
* VIAF: 160795254 68307136, 160795254
* ISNI: 0000 0001 2027 8016, 0000 0001 0831 9874
* LIBRIS: 286026
* SUDOC: 027763994
* BNF: 119736805
* MBA: f34ca01a-49ee-48b0-b5f3-3d62f202ef80
* NKC: xx0137249
* BNE: XX1285927
 |
Amesbury Archer - Salisbury and South Wiltshire Museum.jpgArkpafisto de Amesbury - Salisbury kaj Suda Wiltshire-Muzeo
**Arkpafisto de Amesbury** estas bronzepoka vira skeleto, entombigita antaŭ ĉ. 4300 jaroj, proksime al Stonehenge, en Amesbury. Oni trovis la tombon en majo de 2002 en Amesbury, kiam grundoskrapila maŝino trovis ĝin dum antaŭpreparo al konstruo de lernejo.

Laŭ esploroj (oksigenizotopa analizo) de la denta emajlo, la viro alvenis el la malvarma regiono de Eŭropo, el la Alpoj (verŝajne el Svislando, suda Germanio aŭ Aŭstrio).

Li mortis en aĝo de 35-45 jaroj, antaŭ ĉ. 2300 a. K. kaj havis tiel abunde ekipite entombigita, ke nun ĝi estas la plej riĉa bronzepoka tombo de Eŭropo. oni trovis orajn orelringojn, bronzajn ujojn, tranĉilojn, lancopinton ktp. Lia nomo venas el tio, ke oni trovis en la tombo multajn sagopintojn kaj manradiko-protektan kovrilon.

Laŭ esploro de la skeleto, oni trovis spurojn de absceso sur la makzelo, dum la maldektra genuo estis forte vundita antaŭ jarojn la morto, tiel li lamis en liaj lastaj jaroj.

Samloke, oni trovis alian skeleton de viro inter 20-25 jaroj. Genesploroj pruvis, ke li estis familia rilatulo, oni povas malstrikte diri filo, de la arkpafisto kiu naskiĝis kaj plenkreskis en Anglio.

* Kategorio Arkpafisto de Amesbury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Arkta ortografio** (latine *ortographia arctica*) estas pazigrafio proponita de hispano Juan Caramuel (kiu ankaŭ kreis Logodaedaia kaj Ars notaria) 1656, bazita sur Mono-panglottus. Caramuel diris ke sonĝis pri popolo en Arkto, kiu havis skribmanieron (aŭ "ortografion") kompreneblan al ĉiuj. La signoj estas kunigitaj en unu pentagramo, iom simile al kelkaj sistemoj de stenografio.

La simboloj montras klasojn kaj specojn, kiel en plejparto de pasigrafioj. Naŭ lineaj simboloj estas pri konkretaj aferoj, naŭ pri "simplaj" ideoj, naŭ pri konceptoj, ktp. La lineojn oni povas kruzigi per streketoj (´`), kiuj montras la neadon de ĉefa ideo. Por montri specojn, oni faras "denton" en precipa lineo. Estas nigraj kaj blankaj simboloj por montri 14 gramatikajn rilatojn, la litero S montras ke iu simbolo ne estas nomo, sed gramatikan elementon. Krom tiu, multaj aliaj karakteroj, kiel komoj, punktoj kaj numeroj estas uzitaj.

La kazoj indikataj de gramatikaj simboloj estas ses: nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, vokativo kaj adverba. La nominativo estas simila al akuzativo kaj al vokativo, ĉar la subjekto ĉiam venas antaŭ la verbo kaj la rekta objekto, post la verbo. Por montri la genitivon, oni uzas unu punkto (.), du por la dativo kaj tri por la kazo adverba. La adjektivoj estas neŝanĝeblaj.

Ne estas ĝenro gramatiko, sed la nomoj de bestoj kaj substantivoj rilataj al homoj estas baze masklaj, por derivacii la ina formo, oni metas la simbolon de ineco. La nura verbo estas la verbo esti (+), laŭ aristotela logika priskribo. Estas simbolo, kiun uzu nur la saĝuloj por montri nuancoj en la pensado.
*La tuta mondo estos nia*, afiŝo de Jakov Zavialov, 1935.
**Agitpropo** (*propagando de agitado* aŭ *agitado kaj propagando*) estas politika strategio, disvastigita pere de arto, de literaturo kaj de aliaj rimedoj, uzante resursojn kiel agitado kaj la propagando por influi sur la publika opinio kaj tiel atingi politikajn atingojn. Ĝi estas rilata al la unuaj tempoj de Sovetunio.

Aliflanke "agitado" sugestis instigi homojn fari tion kion la sovetaj politikestroj deziris. Teorie, la propagando per si mem devis agadi en la menso ("pasiva") de la individuoj, dum la agitado faru same rilate al emocioj ("aktivaj"). Kvankam tio estas iom intenca analiza rigardo: en la reala vivo, ambaŭ iris kaj iras kune, kaj tiel naskiĝis la kliŝo aŭ komuna frazo de "agitado kaj propagando". Temas pri koncepto origine priskribita de la marksisma doktrinisto Georgij Pleĥanov kaj poste de Vladimir Lenin, kiuj nomis ĝin pro siaj emociaj kaj rezonaj argumentoj.

Per la nomo "kontraŭsoveta agitado kaj propagando" oni difinis kelkajn kondutojn kvalifikitajn kiel delikto en la Sovetunio.

Vidu ankaŭ
----------

* Agito
* Propagando

Bibliotekoj
-----------

* Martin Ebon, *The Soviet Propaganda Machine*, Martin Ebon, McGraw-Hill, 1987, ISBN 0-07-018862-9
* Rusnock, K. A. *Agitprop*, 2003, en Millar, James. *Encyclopedia of Russian History*, Gale Group, Inc. ISBN 0-02-865693-8


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 800656
 |
La **distrikto Habiganj** (bengale হবিগঞ্জ জেলা, Habigañj jelā) estas administra distrikto en nordorienta Bangladeŝo, kiu situas ene de la supera administra unuo dividaĵo Silheto. La distrikta ĉefurbo ankaŭ havas la nomon Habiganj.

La distrikto kovas areon de 2636,58 kvadradaj kilometroj. Ĝi limas norde al la distrikto *Sunamganj*, oriente al la distriktoj *Moulvibazar* kaj Silheto, en la sudo al la barata subŝtato Tripuro kaj okcidente al la distriktoj *Brahmanbaria* kaj *Kishoreganj*.

Kvankam la teritorio estis kreita jam en 1874 kiel administra subunuo de la dividaĵo Silheto, ĝi nur en 1984 ricevis la statuson de sendependa nacia administra distrikto. Habiganj estas dividata en ok subdistriktojn: *Ajmiriganj, Baniachang, Bahubal, Chunarughat, Habiganj Sadar, Lakhai, Madhabpur* kaj *Nabiganj*. Ene de la teritorio estas kvar sinregantaj urbaj municipoj (angle *municipalities*), 77 Uniaj Unuiĝoj (angle *Union Parishads*, vilaĝaj konsilioj) kaj 1241 vilaĝoj.

La ĉefaj agrikulturaj produktoj estas rizo, teo, tritiko, terpomoj, juto, arekoj, legomaj oleoj kaj fruktoj, aparte mangoj, jakvoj, bananoj, ananasoj, liĉioj, kokosoj kaj citronoj. Eksterlanden vendiĝas precipe rizo, teo, arekoj kaj bambuo.

* Kategorio Distrikto Habiganj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Strando de Agia Napa.
**Agia Napa** (en greka Αγία Νάπα, prononce aˈʝa ˈnapa; en turka Aya Napa) estas turismurbo de plej orienta pinto de la suda marbordo de Kipro, fama pro siaj sablaj strandoj. Ĵuse, krom esti familia feria turismejo, ĝi iĝis "diboĉa ĉefurbo" kun Ibiza, Rimini, kaj Mikonos. Kiel ĉe tiuj menciitaj, ĝi iĝis ĉefe populara pro rilato al modernaj muziktipoj kiaj britdevenaj dubstep, drumenbaso, grime, haŭzo, kaj "garage".

Etimologio
----------

La nomo Agia Napa devenas el Veneci-epoka monaĥejo samnoma, situinta en la centro de la urbo, ĉe la placo kiu nune estas la centro de noktoklubado. La vorto "Agia" signifas "sankta" en greka. "Napa" estas arkaismo kaj signifas "arbareta valeto". En antikva epoko la ĉirkaŭa areo de la urbo estis kovrita de densa arbaro.

* Agia Napa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Agia Napa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424073
* GND: 4570719-4
* LCCN: n84112120
* VIAF: 127892431
* NKC: xx0030322
 |
**Agiea** (el la greka *Ἀγυιεύς*, «strata») estis epiteto de la olimpa dio Apolono, laŭ la helena mitologio. Per ĝi oni alvokis Apolonon kiel protektanto de stratoj, publikaj lokoj kaj enirejoj al hejmoj. Pro tiu kialo, li ricevis kultadon en Akarno, Mikeno kaj Tegeo. la origino de la kultado al Agiea Apolono en tiu ĉi lasta urbo estas priskribita fare de Paŭzanio en sia verko *Priskribo de Grekio*.

Bildo de **Agiea** Apolono sur monero el Ambracio. Videblas sur ĝi la konusa prezentado de la dio.La kultado al Agiea Apolono estis senikona, la dio estis adorita en la formo de pinta kolono aŭ obelisko, kiun oni ofte konservis ĉe la ĉefpordo de privataj hejmoj aŭ en subĉiela kamparo pli ofte ol en temploj. Tiu simbolo similas al la pinta konuso malkovrita sur la pordo de hitita templo en Bojatzkoi, sur kiu aperas skribaĵo kun la nomo *Apulunas, protektanto de la pordego*. La grekoj nomis tion *Agieo*, kun signifo «protektanta dio kiu forpelas malicon». El tio devenis kultadon al du lokaj diaĵoj en Ateno, nomitaj Agieoj, al kiuj oni oferadis por forpeli misfortunon.

Diversaj verkistoj asertas ke la omfala ŝtono ĉe la Orakolejo de Delfo origine estis modifita kolono de Agieo. Kiam ĝi staris antaŭ domo, la obelisko estis ofte ornamita per oferaĵoj kiel rubando aŭ girlando de mirto aŭ laŭro. Ili apogis sin sur cirkla aŭ kvadrata bazo, kaj ankaŭ estis faritaj el ligno. Dum la romia epoko, troviĝis ekzempleroj dediĉitaj ankaŭ al Bakĥo.

Agieo, la hiperboreo
--------------------

Templo de Apolono en Delfo, fondita laŭ legendo de la hiperboreaj Oleno, Pagaso kaj **Agieo**.
Krome, **Agieo** estis la nomo de hiperborea sacerdoto de Apolono. Kune kun Pagaso kaj Oleno, li vojaĝis el norda Eŭropo al Deloso, por plenumi la ĉiujaran oferon de sia popolo al Apolono en lia naskiĝloko. Tamen, ili haltis en Delfo kaj establis tie la kultadon al la olimpa dio, kiu estis ĵusvenkinta la drakajnon Pitono kaj alpropigis al si la faman orakolejon. Ĝis tiam Delfo estis sanktejo de la patrina dio Geo, kiu poste cedis ĝin al Temiso aŭ al Febo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Horacio. *Odoj*, 6.
2. ↑  Leonhard Schmitz. Artikolo *Agyieŭs* ĉe *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, vol.1, paĝ.83. Eld. William Smith, Little, Brown and Company. Boston, 1867.  Arkivigite je 2011-05-14 per la retarkivo Wayback Machine
3. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 1.31.3.
4. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 2.19.7.
5. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 8.56.1.
6. ↑  Horacio. *Carmines*, 4. 6. 28
7. ↑  Makrobio. *Saturnalia* 1.9
8. ↑  Henry Liddell kaj Robert Scott. *A Greek-English Lexicon*, paĝ.16. Eld. Oxford University Press, Oxford, 1996. ISBN 0-19-864226-1.
9. ↑  Ferekrato, 87.
10. ↑  Dieŭkidaso, 2.
11. ↑  Martin Nilsson. *Die Geschichte der Griechische Religion*, paĝ. 564. Eld. Verlag C.H.Beck, 1955.
12. 1 2  François Noël. *Dictionnaire Universel de la Fable et la Mythologie*.
13. ↑  Lewis Richard Farnell. *The Cults of the Greek States*, paĝ. 308. Eld. Clarendon Press, Oxford, 1907 .
14. ↑  Paŭzanio. *Priskribo de Grekio*, 10.5.7-8.