recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**György Bodola** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodola György** estis hungara grafikisto, karikaturisto, ilustristo.

György Bodola  naskiĝis la 16-an de majo 1952 en Szombathely, li mortis la 17-an de marto 2007 en Vankuvero (Kanado).

Biografio
---------

György Bodola frekventis plurajn mezlernejojn, fine li ne abiturientis. Li estis talenta desegnanto, tamen li neniam akiris diplomon. Lia aventurema kaj bohema vivo baris la lernadon. Ekde 1974 li plurfoje edziĝis kaj divorcis, tiutempe idoj naskiĝis. Ekde 1979 liaj karikaturoj aperis en signifaj hungaraj gazetoj. En 1983 kaj 1986 li disidis, sed li revenis. En 1989 li migris al Vankuvero, nur en 2003 li revizitis la naskiĝlandon.

Ekspozicioj
-----------

* Prago (2005)
* Budapeŝto (2008)

Elektitaj libroilustraĵoj
-------------------------

* *Rock lexikon* (1980, 1982)
* *Anekdoták a hőskortól napjainkig* (1986)
* *Cicanapló* (2004)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-12-24 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 627300
 |
**Gaszton GAÁL** [gaston gAl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gaál Gaszton** estis hungara politikisto, parlamentano, parlamentestro, ornitologo. Lia nobela antaŭnomo estis *gyulai*.

Gaszton Gaál
Gaszton Gaál  naskiĝis la 30-an de novembro 1868 en Székesfehérvár, li mortis la 26-an de oktobro 1932 en Balatonboglár.

Biografio
---------

Gaszton Gaál komence lernis en sia naskiĝurbo kaj Graz, poste li studis en agrikultura akademio akirinta diplomon en 1889. En la sekva jaro li eklaboris en ŝtata bieno en Mezőhegyes. Li multe helpis ornitologiajn laborojn de Ottó Herman. Ekde 1902 li laboris en bieno en Balatonlelle. Post 4 jaroj li estis elektita parlamenta deputito, sed post fino de la mandato li revenis al la biena laboro. Post falo de la Hungara sovetrespubliko li estis nomumita departementrestro de Somogy (historia departemento), sed en 1920 li denove estis parlamentano ĝis 1931. En 1921 li estis parlamentestro ĝis 1922.

Liaj kontribuoj
---------------

* Gaál Gaszton: Adalékok a madárvonulás kutatásához

Memorigiloj
-----------

* strato en Balatonboglár [object Object

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Gaszton Gaál en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Csatáry**, ĝuste **László Csizsik-Csatáry** (naskiĝis la 4-an de marto 1915 en Mány, mortis la 10-an de aŭgusto 2013 en Budapeŝto) - hungara civitano kaj nazia militkrimulo, kondamnita spite foresto en 1949 fare de ĵugotribunalo de Ĉeĥoslovakio. En 2012, lia nomo estis aldonita al la listo de plej serĉataj naziismaj militkrimuloj de la centro de Simon Wiesenthal.

Militkrimoj
-----------

En 1944 estis ĉefo de Reĝa Hungara Ĝendarmaro en juda geto en Koŝice, estanta sub la hungara okupado. Printeme de la sama jaro li helpis organizi deportadon al Aŭŝvico de 15,7 mil judoj. Post la dua mondmilito forveturis al Kanado. En 1997 li perdis kanadan civitanecon. Memstare forlasis la landon kaj ekloĝis en Hungario. La 15-an de julio 2012 direktoro de Wiesenthal-Centro Efraim Zuroff konfirmis, ke estis retrovita en Budapeŝto. Tri tagojn poste hungara prokuroro informis pri lia aresto.

Morto
-----

Csatáry mortis pro pneŭmonito en malsanulejo de Budapeŝto en la aĝo de 98 jaroj. Pri la morto informis lia advokato adwokat Gabor Horvath.

Bibliografio
------------

* Martin Childs: *Laszlo Csatáry: Nazi war-crimes suspect, tracked down after 60 years of obscurity* (ang.). independent.co.uk

Notoj
-----

1. ↑  "Three new names on Wiesenthal Center’s most-wanted Nazi list have Canadian links", 22a Aprilo 2012. Kontrolita 5a Majo 2012.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio László Csizsik-Csatáry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* FELVIDÉK.ma Csatáry László - egy kőszívű kassai rendőrtiszt
* newsweek.pl Arkivigite je 2016-01-25 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 448615
* LCCN: nb2016009890
* VIAF: 22146331977018692853
* ISNI: 0000 0004 9626 7542
 |
gastroknemia muskolo
Ĉe homoj, la **gastroknemia muskolo** (el la latinaj, kaj siavice el la grekaj *γαστήρ* "stomako" kaj *knēmē* "kruro"; signife "krurostomako", reference al la buleca formo de la suro) estas tre pova surfaca dupenata muskolo kiu estas en la malantaŭa parto de la krurmalsupro. Ĝi etendas el siaj du kapoj ĝuste sub la genuo al la kalkaneo, kaj gravas por stari, piediri, kuradi kaj salti. Kun la solea muskolo ĝi formas la suron. Ties funkcio estas fleksi la plandon ĉe la maleolo kaj fleksi la kruron ĉe la genuo. Per studo de 1967 farita per elektromiografio, Herman kaj Bragin konkludis, ke ties plej grava rolo estas plandofleksi ĉe grandaj kutiriĝoj kaj en rapidaj disvolviĝoj de ŝtreĉiĝo.

Aldonaj bildoj
--------------

* Dekstra femuro. Posta surfaco.Dekstra femuro. Posta surfaco.
* Sekcio tra meza kruro, vidita el supre.Sekcio tra meza kruro, vidita el supre.
* Malantaŭo de maldekstra kruro.Malantaŭo de maldekstra kruro.
* Gastroknemia muskoloGastroknemia muskolo
* Gastroknemia muskoloGastroknemia muskolo
* Gastroknemia muskoloGastroknemia muskolo

Notoj
-----

1. ↑  Hamilton, Nancy.  (2001) *Kinesiology: Scientific Basis of Human Motion*, 10‑a eldono, McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-248910-1.

* Kategorio Gastroknemia muskolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**László Gesztelyi Nagy** [lAslO gesteji nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gesztelyi Nagy László** estis hungara juristo, parlamenta deputito.

László Gesztelyi Nagy naskiĝis la 12-an de novembro 1890 en Lövőpetri, li mortis la 2-an de novembro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

László Gesztelyi Nagy maturiĝis kaj studis juron en kalvinana kolegio en Sárospatak, poste li doktoriĝis en Scienca Universitato Ferenc József en 1916. Li komencis sian juran karieron en asocio de agrikulturistoj. En 1922 li iĝis estro de agrikultura ĉambro en la regiono inter Danubo kaj Tiso, samtempe li redaktis la koncernan gazeton. En 1929 li fondis ĝardenistan lernejon kaj li agis vaste por la kamparanoj. Li zorgis pri la agrario komplete en la regiono. En 1932 li ricevis la titolon ekonomia ĉefkonsilisto. En 1939 li estis elektita parlamentano. Dum la komenciĝanta socialismo li estis kondamnita kiel kontraŭpopola persono en 1946. En la sekva jaro li liberiĝis el la prizono, poste li vivis mizere.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az Alföld gazdasági jövője* (1924)
* *A magyar tanyakérdés* (1927)
* *A mezőgazdasági munkáskérdés* (1932)
* *A mezőgazdasági oktatás reformja* (1933)
* *A homok hősei* (1938)
* *A falu és a föld útja* (1940)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 629-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 717989
 |
**László Györfi** [lAslO djorfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györfi László** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001).

László Györfi  naskiĝis la 6-an de julio 1947 en tiama *Hercegfalva* (nuntempa Mezőfalva).

Biografio
---------

László Györfi frekventis gimnazion en Székesfehérvár, universitaton en Budapeŝto. Li eklaboris en telekomunikada instituto en 1970. Li doktoriĝis en 1974 (antaŭ la akademio en 1988). Baldaŭe li esploris kaj instruis en la universitato, krome li estis gastoprofesoro en diversaj universitatoj de Eŭropo. Li okupiĝas precipe pri statistika matematiko. Li ricevis 5 premiojn inter 1975-2009.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Rate of Convergence of Nearest Neighbor Rules* (1978)
* *Strong Consistent Density Estimate from Ergodic Sample* (1981)
* *Mennyire ismerhető meg egy valószínűségi törvény megfigyelt adatokból?* (1996)
* *Új eljárás előrejelzések konstruálására* (2001)

Fontoj
------

* biografio kun foto
* hompaĝo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 437954
* GND: 1023925419
* LCCN: n84074889
* VIAF: 14999134
* ISNI: 0000 0001 1040 885X
* SUDOC: 070491704
* BNF: 14479194g
* BIBSYS: 90910542
* NKC: mub2011640098
 |
**Aldona sesto** (laŭ la franca frz. "sixte ajoutée", tiel nomata de Jean-Philippe Rameau) estas ega sesto, kiun oni aldonas al trisono. Je tio la aldona sesto ne anstataŭas la kvinton, sed aldoniĝas al kompleta trisono kiel karakteriza disonanco. Laŭ Rameau la akordo de la aldona sesto estas (kontrapunkta) subdominanto, je kiu la karakteriza disonanco laŭgrade dissolviĝas je samtempa kvartfalo en la fundamento. En la maldekstra ekzemplo laŭ Rameau la tono *d* estas rigardenda kiel aldona sesto, kiu laŭgrade strebas supren al *e* de la C-maĵora toniko:

Dissolviĝo de akordo kun aldona sesto trans kvinta supriĝo (kvarta desupriĝo). Laŭsence de Rameau en la dua akordo tono d' estas la aldonita ega sesto, bazotono de la akordo estas f.
La kontraŭparton al subdominantoj kaj iliaj specifaj akordaj dissolviĝoj laŭ Rameau estas la dominantoj. Dominanto estas akordo markita per la karakteriza disonanco de la septo, kiu strebas laŭgrade malsupren je samtempa kvinta desupriĝo en la fundamento. Rameau je tio eĉ postulas, ke septoj, kiuj ne reale eksonas, en respektivaj ligoj estas subkomprenendaj. La dekstraflanka notekzemplo montras kadencon interpreteblan laŭ Rameau kiel vico da dominantoj: Fundamento *a* kun alpensita septo *g*, fundamento *d* septo *c*, "tonika dominanto" kun fundamento *g* kaj alpensita septo *f* kaj fina toniko *c*:

6-2-5-1-kvintfala sekvenco kun kadenco. Laŭ senco de Rameau en la dua akordo d' estas la fundamento de minorseptakordo kun trito en la baso (d-f-a-c kun bas-tono f). *C* estas septo de la akordo, kiu devas esti preparita (do jam ekzisti en la antaŭa akordo en la sama voĉo) kaj strebas malsupren al b'. La funkciteorio tamen rigardas la tonon d' kiel aldona sesto.
Male al la interpretado de Rameau la funkciteorio nomas la sonon *d-f-a-c* de la kadenco (resp. la septakordon de la 2-a ŝtupo) subdominanto kun aldona sesto (*S56*).

La malkonsento inter la interpretadoj de Rameau unuaflanke kaj de la funkciteorio aliaflanke evidentiĝas, se oni konsideras, ke en la dua ekzemplo la *c* de la dua akordo estas disonanca, preparita kaj kondukata laŭgrade malsupren al la *b*, dum kiam la funkcia nomo aldona sesto sugestas, ke la nek preparita nek dissolviĝa *d* estus la vera disonanco de la akordo, kiu estas aldonita al la F-maĵora akord. En ambaŭ notekzemploj troviĝas la sono *f-d-a-c* (legita de malsupre supren): Ĉu ĉi tiu sono estas subdominanto kun aldona sesto (baza pozicio: *f-a-c-d*) aŭ dominanto kun septo (baza pozicio: *d-f-a-c*) laŭ senco de Rameau, estas destinebla nur per la dissolviĝo respektive per la kunteksto.

Literaturo
----------

* Jean-Philippe Rameau: *Nouveau Système de musique théorique*, Parizo 1726
* Jean-Baptiste le Rond d’Alembert: *Systematische Einleitung in die Musicalische Setzkunst nach den Lehrsätzen des Herrn Rameau. Aus dem Französischen übersetzt und mit Anmerkungen vermehret von Friedr. Wilh. Marpurg*, Lepsiko 1757

Eksteraj ligiloj
----------------

* Interreta kurso pri la aldona sesto (musiktheorie-aktuell.de)
**Cariacica** estas municipo kaj urbego de la brazila subŝtato Espirito-Santo. Ĝi apartenas al urbaro de Vitória (Espirito-Santo).

Bazaj informoj
--------------

En la subŝtato (ruĝe).
* Loĝantaro: 337.643 (nur la urbo en 2010; 348.738 la plena municipo)
* Supermara alteco: m
* Areo: 280 km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC -3
* 20° 15′ 50″ S 40° 25′ 12″ U﻿ / ﻿20.26389 °S, 40.42000 °U﻿ / -20.26389; -40.42000 (mapo)

Geografio
---------

Cariacica situas en sudorienta Brazilo. *Vitória* troviĝas 15, Belo Horizonte 369, São Gonçalo 390, **Rio-de-Ĵanejro** 413, Nova Iguaçu 419, Guarulhos 725, San-Paŭlo (urbo) 736, Campinas 749, Salvador de Bahio 835, **Braziljo** 937, Goiânia 1016, Curitiba 1071, Maceió 1282, Campo Grande 1480, Recife 1483, Porto Alegre 1534, Natalo (Brazilo) 1706, Teresina 1709, São Luís 2018, Belém 2269, Manaus 2857 km.

Historio
--------

Antaŭ alveno de la kolonianoj indianoj vivis en tiu areo. La nomo "Cariacica" venas de ilia lingvo, kun la signifo "la alveno de blankuloj". Cariacica estis kreita kiel distrikto de Vitória en 1837. Ĝia plena nomo estis "Freguesia de São João Batista de Cariacica". En 1890 Cariacica ricevis sendependan statuson de la municipo de Vitória, iĝante la ĉefurbo de sia propra municipo.

Ekonomio
--------

En Cariacica oni okupiĝas ĉefe pri komercado, kiu tiras nature la liveradon. En strato troviĝas 300 butikoj, kie oni trovas malsamajn varojn.

Klimato
-------

Cariacica situas en tropika zono. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C. La averaĝa jara pluvokvanto estas 1 136 mm, la decembro estas la plej malseka monato.

Referencoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Cariacica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Espirito-Santo

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo Arkivigite je 2011-08-01 per la retarkivo Wayback Machine
* portugale Asocio de Municipoj de Espirito-Santo
* angle mapo, distancoj Arkivigite je 2022-04-04 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo
**Messen** estas komunumo en la Distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 436 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

La komunumo de Messen situas en la ebenaĵo de la Valo de Limpach sude de la montoĉeno Bucheggberg. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Messen, Balm ĉe Messen, Brunnenthal kaj Oberramsern. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,88 km², de kiuj 29% estas kovritaj de arbaro, 63% servas por agrikulturo kaj 7% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Messen limas en nordo al Lüterswil-Gächliwil, en nordnordoriento al Buchegg, en nordoriento al Unterramsern, en oriento al Mülchi (BE), en sudoriento al Etzelkofen (BE), en sudo al Scheunen (BE), en sudokcidento al Rapperswil (BE), en okcidento al Ruppoldsried (BE), en okcidentonordokcidento al Wengi (BE), en nordokcidento al Schnottwil, kaj en nordnordokcidento al Biezwil.

Trafiko
-------

Tra Messen pasas la kantona n-ro ĉefvojo 251 de Bätterkinden tra la Valo de Limpach al Rapperswil. Messen estas la elirpunkto de poŝtaŭtolinioj al Jegenstorf, Bätterkinden, Lyss kaj Utzenstorf, kaj ankaŭ per la taksibuso Bucheggberg ĝi estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Messen datiĝas el la jaro 1223 kiel *Messon*.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Balm ĉe Messen, Brunnenthal kaj Oberramsern estis integritaj al la komunumo Messen.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 4-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Othmar Noser*: *Messen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-15)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Messen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Messen
* Messen en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Messen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

Bildoj
------

* Preĝejo de MessenPreĝejo de Messen
* Farmbieno BurgFarmbieno Burg
* BrunnenthalBrunnenthal

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la Distrikto Bucheggberg |
| --- |
| Buchegg (Aetigkofen  •  Aetingen  •  Bibern  •  Brügglen  •  Gossliwil  •  Hessigkofen  •  Küttigkofen  •  Kyburg-Buchegg  •  **Mühledorf**  •  Tscheppach)  •  Biezwil  •  Lüsslingen-Nennigkofen (Lüsslingen  •  Nennigkofen)  •  Lüterkofen-Ichertswil  •  Lüterswil-Gächliwil  •  Messen (Balm ĉe Messen  •  Brunnenthal  •  Oberramsern)  •  Schnottwil  •  Unterramsern |  |

 |
**Hejmarmeno** (greke: **εἱμαρμένη**) estas la enkorpiĝo de la neevitebla sorto aŭ destino en la malnovgreka filozofio kaj greka mitaro. La vorto estas ankaŭ nomo de la diino de la sorto/destino same kiel Ananke.

La nocio *heimarmene* aperis jam ĉe la ionaj naturfilozofoj kaj centre ĉe Heraklito kaj estis plu disvolvita de la pli malnova stoikismo. Kiel problemo estis ĉiam vidita la kontraŭeco inter la *heimarmene*, la providenco, kiel mondleĝo kaj neevitebla sorto unuflanke, kaj la interveno de diaĵo kaj de la vollibereco de la homo aliflanke.

La kontraŭeco inter providenco kaj dia interveno estis solvita per tio, ke oni neis la eblecon de dia interveno, kio fariĝis unu el la radikoj de la antikva ateismo.

La kontraŭeco inter providenco kaj homaj respondeco kaj vollibereco estis solvita ĉe Poseidonios per tio, ke li konsideris la *heimarmene* kiel apartenantan al la materia mondo (φύσις „physis"). La homa korpo kaj la sensoj ja subiĝas al la *physis*, sed ne la animo, per kio rezultas la celo liberigi la animojn el la efikoj de la korpa mondo kaj de la *heimarmene*.

Deirante de tiu vidmaniero, la *heimarmene* atingis plej grandan gravecon en la antikva astrologio, en la novplatonismo kaj en la hermetiko.

Literaturo
----------

* Wilhelm Gundel: *Beitraege zur Entwickelungsgeschichte der Begriffe Ananke und Heimarmene.* Habilitationsschrift, Gießen 1914
* Martin P. Nilsson: *Geschichte der griechischen Religion.* 2. Bd. Beck, München 1950. S. 484f.

Vidu ankaŭ
----------

* Karmo
* Providenco
* Antaŭdestino
* Destino
* Fatalismo
**Hamid Karzaj** (darie: **حامد كرزاي**; la 24-a de decembro 1957 en Karz proksime al Kandaharo) estas afgana politikisto, kiu servis prezidanto de Afganio de 2001 ĝis 2014. En 2004, li fariĝis la unua demokratie elektita prezidanto de sia lando.

Vivo
----

Li devenas el la popolo de paŝtunoj kaj estas ano de la potenchava Popalzai-klano, el kiu venis multaj afganaj reĝoj.

Inter la jaroj 1979 ĝis 1983 li studis politikon en la *Himachal-a Universitato* en Ŝimla, Barato, kaj revenis en Afganion nur fine de la 1980-aj jaroj, por subteni la kontraŭsovetajn fortojn.

Post la studado li ofte vizitis Usonon, kie multaj familianoj vivas. Ekde tiu tempo oni akuzis lin je kunlaborado kun CIA. Post la retiriĝo de la sovetaj trupoj, li estis ministro en la registaro de Burhanuddin Rabbani.

Kiam la talibanoj aperis fine de la 1990-aj jaroj sur la politika scenejo, li komence akceptis ilin. Li tamen poste rompis la rilaton kun la talibanoj, kiuj supoze murdis lian patron.

Li fuĝis en 1996 al la ambasadejo de UNO. En 1997 Karzaj venigis kelkajn familianojn al Quetta kaj de tie faris klopodojn por reinstalo de reĝo Zahir Shah. Karzaj vivis kelkajn jarojn en Usono, kie frato de li posedas sukcesan restoracio-ĉenon. Estis akuzoj ke li laboris en filio de usona nafto-firmao UNOCAL, kiu planas nun pasigi naftokondukilon tra la lando, sed li malagnoskis tiun fakton.

Post la teror-atakoj en Usono, Karzaj kunlaboris kun Usono, por forigi la taliban-reĝimon kaj enpotencigi alian registaron. Li nomumiĝis jam la 4-an de decembro 2001 en la Afgana Konferenco ĉe Bonn prezidanto de la provizora registaro. Li aperis ofte kun usonaj korpogardistoj, pro kio oni akre kritikis lin iĝi marioneto.

Prezidento Karzaj defilas antaŭ la unuaj soldatoj de la Afgana Nacia Armeo.
Li reelektiĝis en 2004 kiel Prezidento, danke al la paŝtuna plimulto. Dum lia regado, la opia produktado rekreskis de 100 tunoj (2001) al 3600 tunoj (2004).

En aŭgusto de 2009 okazis novaj prezidentaj elektoj. Laŭ la unuaj novaĵoj, Karzaj akiris la absolutan plimulton en la unua voĉdono. Tamen, gravaj akuzoj pri fraŭdo devigis la okazigon de novaj balotoj en novembro.

Retpaĝo
-------

* Retejo de la afgana prezidento Arkivigite je 2010-06-21 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Hamid Karzai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Hamid Karzai en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30723
* GND: 129554235
* LCCN: n2003060527
* VIAF: 77396798
* ISNI: 0000 0000 7871 7715
* SUDOC: 06112446X
* BIBSYS: 10021154
* NKC: js20020311008
 |
Glaceglacio kovranta ludejon post neĝoŝtormo.
**Glaceglacio** estas maldika tavolo, travidebla kaj homogena de glacio kiu kuŝiĝas sur la surfaco kiam precipitiĝas frostiĝanta pluvo sur la grundo. Tio okazas kiam la gutetoj de pluveto aŭ pluvo estas malvarmegaj kaj frostiĝas poste sur objektoj kies temperaturo estas de ĉirkaŭ 0°C. Kiam la pluvo aŭ frostiĝanta pluvo estas malpeza kaj mallonga, la glacio formata estas maldika. Ĝenerale ĝi okazigas malgrandajn damaĝojn, kio liberigas arbojn el mortintaj branĉoj ktp. Tamen, kiam grandaj kvantoj akumuliĝas, ĝi estas unu el la plej danĝeraj klimataj fenomenoj. Kiam la glacitavolo estas supra al 0,64 cm, la arbobranĉoj kovritaj de glacio povas rompiĝi, pro la enorma pezo, kaj povas fali sur personoj aŭ elektraj kabloj.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-07-21. Alirita 2016-10-12.
2. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2017-03-17. Alirita 2016-10-12.

* Glaceglacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Glaceglacio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Hejmloka patriotismo** (de la vorto patrioto, surbaze de la latina adjektivo *patrius* en la signifo "patreca, hejma") estas aparte forta ŝato kaj prefero por la propra loĝloko aŭ ties rekta ĉirkaŭaĵo. Tiu inklino ofte ligiĝas al senkonscia aŭ konscia malaprezo kaj malplivalorigo de aliaj lokoj, aparte de najbaraj aŭ laŭ socia signifo kompareblaj al la propra hejmloko. La vorto havas iom ironian tonon, ĉar patriotismo ja estas emocia sinteno de forta prefero de la propra "patrujo", do kutime celas la plivalorigon, preferon kaj idealigon de tuta nacio. Al tio la signifa limigo for de tuta nacio al nur la kompareble malgranda hejmloko ne vere korespondas, kaj eĉ iomete ridindigas la koncepton de patriotismo. Fortaj kaj rigidaj subtenantoj de hejmloka patriotismo havas psikajn karekterizaĵojn pri la idealigo de la propra grupo kaj la kontrasta malidealigo de la resto de la mondo, kiuj ankaŭ – eble pli forte – estas inter la ecoj de naciismo kaj de rasismo. En memironia kaj malforta formo tamen la hejmloka patriotismo konsideriĝas persona eco pardonebla kaj ne vere komparebla al ideologio – rivaleco inter simile grandaj, najbaraj komunumoj aŭ duoblaj urboj ekzemple pri la komparo de urbaj festoj, ekzemple dum karnavalo, aŭ de tipaj lokaj manĝaĵoj konsideriĝas pli amuza ol serioza konkuro, kaj same sporta rivaleco inter la teamoj de konkuraj urboj.

Disvastiĝo
----------

Hejmloka patriotismo kutime aparte fortas en regiono, kiuj dum la pasinteco estis organizitaj kiel sendependaj ŝtatetoj aŭ urboŝtatoj, aŭ ankaŭ en kazoj, en kiuj antaŭe sendependaj vilaĝoj aŭ urboj estas unuigitaj al komuna administra unuo, kaj la lokuloj emocie malaprezas tiun unuiĝon. En iuj urboj de Italio ankoraŭ nuntempe ekzistas ne nur forta rivaleco inter unuopaj urboj, ekzemple en Toskano, sed eĉ rita rivaleco inter la unuopaj urbaj kvartaloj (*contrade*), kiel ekzemple en Siena.

Hejmloka patriotismo povas forte bremsi la teorie utilan ekonomian aŭ kulturan kunlaboron inter najbaraj urboj aŭ neurbaj komunumoj. Ofte en tiaj kazoj la "lokaj patriotoj" nomas la timon pri perdo de la loka identeco kaŭzo de tia malkunlaboro.
Video pri la rolo de la hioido por la parolkapablo en moderna homo kaj la neandertala homo de la jutuba kanalo Scivolemo. 
La **hiohido** (latine: *os hyoideum*) estas osteto kiu situas en la areo de la kolo. La osteto havas la formon de hufofero.

Du specoj de muskoloj fiksiĝas al la hiohido:

* La supraj langomuskoloj
* La malsupraj langomuskoloj

La supraj langomuskoloj, fiksitaj al la hiohido kaj la mandiblo, havas la sekvajn kvar funkciojn:

* formado de buŝfundo
* platformo de la lango
* malfermado de la buŝo
* glutado

Iliaj latinaj nomoj estas m. geniohyoideus, m. hylohyoideus, m. stylohyoideus kaj m. digastricus.

La malsupraj langomuskoloj situas inter la hiohido kaj la klaviklo kaj riparo. Ili havas la sekvajn du funkciojn:

* Malfermado de la buŝo
* glutado

Iliaj latinaj nomoj estas: m. thyrohyoideus, m. sternothyroideus, m. sternohyoideus kaj m. omohyoideus.

Aldonaj bildoj
--------------

* Ostaj ligoj de la laringo.Ostaj ligoj de la laringo.
* HioidoHioido

* Kategorio Hioido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Asunción Ixtaltepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Asunción Ixtaltepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 005.

Geografio
---------

Asunción Ixtaltepec apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono *Istmo*), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14438 loĝantojn. El tiuj estis 7190 viroj kaj 7248 virinoj. La komunumo havas surfacon de 547.33 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 30 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7032 indiĝenoj. El tiuj 6297 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6297 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). Entute 49.35 % de la loĝantoj estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo Arkivigite je 2020-09-21 per la retarkivo Wayback Machine en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)
**Giĉin Funakoŝi** aŭ *Gichin Funakoshi* (船越 義珍 Funakoshi Gichin?, 10a de novembro 1868 – 26a de aprilo 1957) estis majstro de Okinavo pri karateo. Li estas konata kiel la "patro de la moderna karateo" aŭ karate-Do pro sia laboro disvastiga de tiu batalarto en la ĉefaj insuloj de Japanio kaj kiel la fondinto de la Karate-Do stilo Ŝotokan, kun sia filo Ĝoŝitaka (Gigo) Funakoŝi.

Li estis de nobela loka familio elpovigita de la invadantaj japanaj samurajoj. Kiel parto de sia edukado de nobelo, Funakoŝi lernis ne nur la klasikajn instruojn kaj filozofiojn kaj ĉinajn (konfuceismo) kaj japonajn (Budhismo zeno), ses ankaŭ la ĉinan kaj japanan lingvojn (ĉar en Okinavo oni parolis sian propran lingvo nome Uĉinanguĉi). Fine, li fortranĉis sian hararon kaj iĝis helpinstruisto de bazlernejo dum la venontaj 30 jaroj, kio hontigis sian familion en Okinavo. Dum tiu tempo liaj rilatoj kun la familio Azato pliiĝis; kaj kiam multaj kredis, ke Funakoŝi iris al trinkejo aŭ prostituejo, kiel faris siaj junaj samtempuloj, li iris nokte sekrete al la loĝejo de la familio Azato por ricevi trejnadon el la majstro Ankō Azato.

Giĉin Funakoŝi trejne ĉe la *Makiŭara*.
Giĉin Funakoŝi mem estis lernanto de Asato Ankō kaj Anko Itosu (kiuj estis laborintaj por enkonduko de la karateo en la eduksistemo de la prefekturo Okinavo ekde 1902).

La unua publika prezento de karateo en Japanio okazis en 1917 en la Butoku-den de Kioto, fare de Giĉin Funakoŝi. Tiu kaj postaj prezentoj ege impresis multajn japanojn, inter ili la princo heredonto Hirohito, kiu restis kortuŝita de la batalarto de Okinavo. En 1922, la Dro. Jigoro Kano, fondinto de la japana arto ĵudo, invitis la majstron Funakoŝi al Dojo Kodokan por fari montradon kaj resti en Japanio por instrui karateon. Tiu sponsorado ludis gravan rolon por la establado kaj posta disvolvigo de karateo en Japanio. Sen la helpo de la majstro Kano, la batalarto okinava, konsiderita ĝis tiam kvazaŭ "kamparana, provinca, subevoluinta arto", estus estinta malaprezata eĉ plie fare de la japanoj.

Notoj
-----

1. ↑   Funakoshi, Gichin (2006). Karate Jutsu: Las Enseñanzas Originales del Gran Maestro Funakoshi. Hispano Europea, S.A. ISBN 84-255-1687-0

* Giĉin Funakoŝi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Giĉin Funakoŝi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 685304
* GND: 121014398
* LCCN: n85292526
* VIAF: 22205425
* ISNI: 0000 0001 1561 9832
* SUDOC: 031787800
* BNF: 12293851g
* NLA: 35099938
* NDL: 00385285 00014564, 00385285
* BIBSYS: 90876479
* NKC: jn20000700574
* BNE: XX934830
 |
**Pi-proksimeca tago** estas unu el du festotagoj (la alia estas Pi-tago), kiuj festas la nombron Pi. Oni festas ĝin plej ofte je la 22-a de julio, kiu skribiĝas laŭ la Usona normo kiel 22/7. Se oni komprenas tiun daton kiel frakcion, ĝi estas ofte uzata proksimumo (fakte sufiĉe preciza; por esti pli preciza necesas frakcio kun denominatoro de 106, nome 333/106) de Pi. Same kiel okaze de la Pi-tago (festata je la 14-a de marto), je tiu ĉi tago foje okazas festoj en la matematikaj fakoj de diversaj universitatoj kaj lernejoj tutmonde.

Aliaj datoj
-----------

Ekzistas pluraj datoj, je kiuj oni povas festi la Pi-proksimecan tagon, kvankam festado je la 22-a de julio estas konsiderata la plej ofta:

* 22-a de julio (22/7 estanta kutima proksimaĵo de Pi)
* 26-a de aprilo (kiam la distanco kiun la Tero dum jaro travojaĝas ĉirkaŭante la Sunon, dividita per la vojo kiun ĝi jam sukcesis travojaĝi en la koncerna jaro, egalas al Pi)
* 10-a de novembro (la 314-a tago de la jaro, kio similas al la proksimaĵo de Pi 3,14)
* 21-a de decembro (la 355-a tago de la jaro, festita je 1:13 pro la proksimaĵo 355/113 po Pi, unue malkovrita en Ĉinio)

Vidu ankaŭ
----------

* Daniel Tammet
**László Gyermek** [lAslo djermek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyermek László** (naskiĝis la 15-an de marto 1926 en Budapeŝto  Arkivigite je 2016-08-19 per la retarkivo Wayback Machine) estas hungara-usonana farmakologo, anestezologo, profesoro, membro (ekstera (2004)) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

László Gyermek frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon (MD) en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1950. Li multe lernis de Albert Szent-Györgyi. Pli frue jam inter 1948 kaj 1951 li estis asistanto de Béla Issekutz, poste li laboris en farmacia esplora instituto. En 1955 li akiris sciencan gradon Ph.D antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li forlasis la komunisman landon kaj li ricevis postenon en Universitato de Ĉikago. Inter 1962 - 1966 li esploris en laboratorio en Palo Alto, inter 1968-1972 li studis anestezologion en Universitato Stanford. Li instruis samloke kaj ankaŭ en Kalifornio, sed li vivis ankaŭ en Taif kaj Albuquerque. Inter 1986-2003 li esploris en Kalifornia Ŝtata Universitato en Losanĝeleso (Harbor), poste li emeritiĝis. Dum libertempo li pentras pentraĵojn, eĉ premiitajn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Pharmacology of Antimuscarinic Agents* (1997)
* *A tropán váz szerepe a gyógyszerkutatásban* (2005)

Fontoj
------

* biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 13-a paĝo) angle, hungare
* angle


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Mestes** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 297 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2005.

Geografio
---------

Mestes etendiĝas sur 11,45 km², kaj havis 297 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 26 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Mestes situas je alteco de 686 metroj.

Historio
--------

La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Mestes antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-François Vialle, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Mestes apartenas al la kantono Ussel-Est, kies ĉefurbo estas Ussel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Corrèze
* Kantono Ussel-Est
La **Cotton Club** estis fama noktoklubejoj en Novjorko, en kiu dum la epoko de la alkohol-malpermeso en Usono prezentis en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj multaj famaj nigrusonaj ĵazmuzikistoj kaj distroartistoj kiel Duke Ellington kaj Cab Calloway.

En 1920 boksoĉampiono Jack Johnson malfermis la klubejon kiel *Club Delux* en Harlemo je la angulo de 142-a Strato kaj Avenuo Lenox. Ĝin transprenis en 1923 la alkohol-kontrabandisto kaj bandokrimulo Owney Madden, kiu alinomis ĝin *Cotton Club*. La klubejo evoluis dum la tempo de la alkohol-malpermeso rapide al konata renkontejo, ankaŭ por la novjorka suproklaso. La internaĵo prezentis rasisman kliŝon pri la vivo de „sovaĝaj, primitivaj negrosklavoj" en la kamparecaj sudaj ŝtatoj de Usono. Kvankam la muzikistoj kaj dancistinoj dungitaj de la klubo fakte nur estis nigruloj, ĝi baris la eniron al ne-blankulaj gastoj.

Ankaŭ la prezentaj muzikistoj devis adapti sin en la deziratan bildon. Oni ekzemple atendis de Duke Ellington, ke li ludi „ĝangalmuzikon", el kio la bandestro evoluigis la pli malfrue famiĝintan ĝangalostilon, la etikedon de lia orkestro en la malfruaj 1920-aj jaroj. pro insisto de Ellington la enirregularo por ne-blankuloj estis malfirmigataj dumpase de la jaroj.

La Cotton Club grave rolis por la konateco kaj evoluo de multaj tiamaj ĵazbandoj. En 1923 tie prezentis la bando de Fletcher Henderson. En 1927 ĝis 1931 la orkestro de Duke Ellington estis la dombando de Cotton Clubs kaj konatiĝis per radioelsendoj el la klubejo en tuta Usono. Ekde 1931 la bando de Cab Calloway fariĝis la dombando, sekvota ekde 1934 de la orkestro de Jimmie Lunceford. krome steluloj kiel Louis Armstrong, Ethel Waters kaj Bill „Bojangles" Robinson prezentis en Cotton Club. Kantistino Lena Horne, komence membro de la dancensemblo, komencis en la klubejo sian solokarieron.

La Cotton Club plurfoje estis fermita mallongan tempon, unue en 1925 pro rompo de la alkohol-malpermeso kaj en 1936 sekve de la rastumultoj en Harlemo la antaŭan jaron. En 1937 la klubejo denove malfermiĝis aliloke en Manhatano (Broadway, stratangulo 48-a strado), devis tamen en 1940 finfine fermi la pordojn pro ekonomiaj kialoj. En 1978 nova samnoma klubejo malfermiĝis en la 125-a strato je Harlemo.

Literaturo
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* James Haskins: *The Cotton Club: A Pictorial and Social History of the most famous symbol of the Jazz Era*, Random House 1977, Hippocrene Books, New York, 1994. ISBN 0-7818-0248-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cotton Club en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Cotton Club of Harlem je www.blackpast.com (anglalingva)
* Cotton Club je www.pbs.org - jazz places (anglalingva)
* Pearl of the Harlem Renaissance Cotton Club je www.1920s-fashion-and-music.com (anglalingva)
* Germanlingva radioraporto de 1931 el la Cotton Club
La **biogeografio** estas geografia esplordirekto je la sekciareo kun la biologio. Ĝi okupiĝas pri la hodiaŭa disvastiteco, terhistoria evoluo kaj la medirilatoj de la besto- kaj plantospecioj kaj ankaŭ pri la disvastiteco kaj la spacaj modeloj de vivkomunumoj, ekosistemoj kaj biomoj. Vivaĵoj el ĝia vidpunkto estas

* geofaktoroj (flaŭro kaj faŭno)
* elementoj de la pejzaĝoj
* bioindikantoj

por marki la terspacojn kaj la tie ekzistantan interefikostrukturon.
La biogeografion oni povas dividi je du subdisciplinoj:

* La fitogeografio (plantogeografio) estas la scienco pri la spaca disvastiĝo de la plantoj kaj plantosocioj.
* La zoogeografio (bestogeografio) estas la scienco pri la spaca disvastiĝo de la bestoj. Analoge la flaŭroprovincoj ekzistas faŭnoprovincoj.

Krome la biogeografio proksime rilatas al la geobiologio (vidu ankaŭ geobotaniko, geozoologio), kiu estas subdisciplino de la biologio. La kompetencareoj de ambaŭ sciencoj estas tre similaj; ili distingiĝas per malsama ekkonobjekto.

Vidu ankaŭ
----------

* Biodiverseco-varmpunkto
* Biomo
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Ekozono
* Ekoprovinco
* Ekoregiono
* Fitosociologio
* Flaŭra regno
* Global 200

* Kategorio Biogeografio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Kastelo de Simaság** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Kastelo de Festetics* [feŝtetiĉ]) estas historia monumento, nun psikiatriejo en Hungario, en vilaĝo Simaság.

Vido al la kastelo en Simaság
Aerfoto pri la kastelo en Simaság

Historio
--------

Familio Festetics konstruis ĉi tie barokan kastelon en la 18-a jarcento. En 1755 en la kastelo naskiĝis György Festetics (agronomo). Baldaŭ estis konstruitaj la aloj, samtempe la konstruaĵo iom klasikismiĝis. Depost la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon. Ekde 1956 en la kastelo speciala hospitalo funkciis. Nuntempe ĝi estas psikiatriejo.

La parko kaj kastelo en Simaság

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa konstruaĵo situas en parko laŭ la ĉefvojo. La kastelo formas U-majusklon, sed la aloj estas teretaĝaj. En mezo de la fasado plej supre timpanoj estas videblaj ambaŭflanke. Interne la ĉefĉambro estas ornamita per kolonoj.

Parko
-----

Granda parko apartenas al la kestelo, sed la fontoj ne priskribas la parkon.

Enirejo de la kastelo en Simaság

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* Festetics-kastély hungare kun foto Arkivigite je 2016-11-25 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Szécsisziget** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj **Kastelo de Szapáry-Andrássy** [sapAri-andrAŝi]) estas historia monumento, interne turisma tranoktejo en Hungario, en vilaĝo Szécsisziget.

Aerfoto pri la kastelo de Szécsisziget

Historio
--------

La unua mencio pri fortikaĵo en tiu loko okazis en 1458. Dum la kontraŭturkaj bataladoj ĝia tasko estis grava. En 1636 la turkoj bruldetruis ĝin, poste la hungaroj rekonstruis la fortikaĵon. La posedanta familio ekde 1690 estis Szapáry. Tiu familio en la 18-a jarcento plene trakonstruis la fortikaĵon al U-forma baroka kastelo. En 1820 pro geedziĝo la nova posedanto estis familio Andrássy ĝis 1945. En 1871 la remparo estis enŝtopita, poste oni plantis arbojn. En 1933 la kastelo renoviĝis. Depost 1945 la staloj estis malkonstruitaj, la pli nova uzanto estis la loka kolĥozo, baldaŭ la vilaĝo mem. En 1999 la kastelo plene renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La unuetaĝa kastelo kun keloj situas sola sur malalta monteto ĉe la vilaĝfino. La konstruaĵo formas L-majusklon. La pli granda alo estis loĝejoj, la pli malgranda garbejo. Laŭ arkeologoj la garbejo estas pli malnova. En la ĉambroj la turistoj havas 8 ĉambrojn kun 32 litoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Kastelo de Sopronhorpács** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Széchenyi** [sEĉEnji]) estas historia monumento en vilaĝo Sopronhorpács (Hungario).

Aerfoto pri kastelo de Sopronhorpács

Historio
--------

György Széchényi akiris la bienojn ĉe la iama Horpács. Tiam sur la grundoj nur arboj kreskis. Inter 1771-1774 estis konstruita teretaĝa baroka kastelo. La arboj aŭtomate estis la parko. Ĉirkaŭ 1800 Ferenc Széchényi konstruis la etaĝan parton. La plej gravaj gastoj estis Ferenc Liszt kaj Vilhelmo la 2-a (Germana Regno). Dum la socialismo agrikultura instituto funkciis en la kastelo. Inter 1972 kaj 1976 ĝi estis trakonstruita kaj renovigita. Depost la socialismo la instituto foriris, poste la kastelo estas malplena kaj ne vizitebla.

Malnova bildkarto pri la kastelo
La ĉefĉambro iam

Konstruaĵo
----------

La kastelo situas en fino de la vilaĝo laŭ la ĉefvojo. La unuetaĝa konstruaĵo kaŝiĝas en la parko inter arboj. La kastelo iomete similas al E-majusklo, en la fasado la meza parto reliefas, en la malantaŭa fasado ankaŭ la finaj aloj. La tegmento havas mansardojn. Interne en la iama kapelo restis murpentraĵo el la 18-a jarcento.

Parko
-----

La parko estas protektata. La plej aĝa arbo (karpeno) kun ĉirkaŭaĵo 3 metrojn devenas el la origina arbaro. Dum konstruado de la kastelo oni plantis kverkojn, fraksenojn, ulmojn, platanojn, kaŝtanojn, taksusacojn kaj tiliojn. Ekde 1850 oni plantis ankaŭ eksterlandajn arbojn. Menciindas arbo de Ferenc Széchényi, kiu plantis ĝin tiam, kiam li donacis sian bibliotekon al la Nacia Muzeo. Kelkaj branĉoj atingis la teron, kie radikoj kreskiĝis. Alia grafo en 1849 plantis 13 platanojn memore al La 13 martiroj de Arad. Tamen estas la plej menciinda sugio 30 metrojn alta, la plej granda tia arbo en Hungario.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto Arkivigite je 2020-07-16 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Grand-Akrao** estas unu el la dek administraj regionoj de Ganao. Temas pri la plej malgranda regiono de Ganao laŭ areo, kaj ĝi enhavas la landan ĉefurbon, Akrao, kiu ankaŭ estas la regiona ĉefurbo. Ĝi limas norde kun la Orienta Regiono; oriente kun Voltao; sude kun la Atlantiko; kaj okcidente kun la Centra Regiono.

En 1960, Grand-Akrao, tiam konata kiel Ĉefurba Distrikto de Akrao, estis kaj geografie kaj leĝe parto de la Orienta Regiono. Ĝi estis tamen, administrita disigita fare de la ministro respondeca pri la loka administrado. Ekde la 23a de julio 1982, Grand-Akrao estis kreita kiel alia memstara regiono.

Grand-Akrao havas 2.905.726 loĝantojn (2000) pro kio ĝi estas la dua plej loĝata regiono en la lando, post la regiono Aŝantujo kaj entute estas 15,4% el la tuta enlanda loĝantaro.

La etnaj grupoj plej reprezentitaj en Grand-Akrao estas: la akanoj (39,8%), la gao-adangbeoj (29,7%) kaj la eveoj (18%). La akanaj grupoj kun pli da homoj estas la gaoj (18,9%), la fanteoj (10,6%), la aŝantioj (8,3%) kaj la akvapimoj (4,9%).

La akvapimoj, kiuj parolas la dialekton de la akana lingvo, akvapima, vivas norde de la regiono, ĉe la limoj kun la Orienta Regiono.

* Kategorio Grand-Akrao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Cosío** estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Aguascalientes, kiu situas en la centra parto de Meksiko, ĉirkaŭ 500 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko (aere). La ĉefurbo de la komunumo estas Cosío. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 21004.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13.687 loĝantojn. El tiuj estis 6.540 viroj kaj 7.147 virinoj. La komunumo havas surfacon de 128,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2000 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2005 en la komunumo vivis 11894 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 21 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,18 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Cosío[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Adam František Kollár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio **Kollár Ádám Ferenc,** konata ankaŭ latine **Adamus Franciscus Kollarius** estis hungaria slovaka bibliotekestro, imperiestra kaj reĝa konsilisto. Lia nobela antaŭnomo estis *kereszténi* [kerestEni] ekde 1777. Lia kromnomo estis "la slovaka Sokrato".

Adam František Kollár naskiĝis la 15-an de aprilo 1718 en Tyerhova (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Terchová en Slovakio), li mortis la 15-an de julio 1783 en Vieno (Habsburga Imperio).

Memortabulo en Vieno pri Adam František Kollár
Titolpaĝo de verko de Adam František Kollár

Biografio
---------

Adam František Kollár apartenis al la slovaka minoritato de la lando. Li frekventis diversajn lernejojn en Supra Hungarujo kaj aliĝis al la jezuitoj. Li akiris diplomon en Universitato de Vieno, poste li instruis 3 jarojn en gimnazio, poste li revenis al Vieno, kie li okupiĝis pri diversaj sciencoj. En 1744 li notis Patro Nia laŭ polova lingvo. En 1748 li forlasis la juzuitojn kaj okupiĝis nur pri la sciencoj, krome li estis adepto de panslavismo. En la sama jaro li akiris postenon en la reĝa biblioteko, ekde 1773 li estis bibliotekestro. Inter 1748-1751 li instruis en la menciita universitato. En liaj verkoj li akre atakis la hungaran nobelaron kun la pastroj, tial estiĝis konfliktoj, eĉ kelkaj libroj estis malpermesitaj en Hungarlando.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Musae Francisco et Mariae Theresiae* (1756)
* *Historiae diplomaticae iuris patronatus apostolicorum Hungariae regum libri tres* (1762)
* *Nicolai Olahi… Hungaria et Attila…* (1763)
* *De originibus et usu perpetuo potestatis legislatoriae circa sacra apostolicorum regum Ungariae libellus singularis* (1764, vidu la kovrilpaĝon!)
* *Jurium Hungariae in Russiam minorem et Podoliam, Bohemiaeque in Osvicensem et Zatoriensem ducatus explicatio* (1772, premiita per vilaĝo kaj nobeleco)
* *Anfangsgründe der lateinischen Sprache* (1775)
* *Ad Petri Lambecii commentariorum de augusta bibliotheca caes. Vindobonensi libros VIII supplementum liber primus posthumus* (1790)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Vieno

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Adam František Kollár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701557
* GND: 118564846
* LCCN: n84154822
* VIAF: 18014167
* ISNI: 0000 0001 1873 5601
* NKC: mzk2002142121
* BNE: XX1672282
 |
**Eugen RYTENBERG**, pole Eugenjus Rytenberg, (n. en 1906- m. la 21-an de januaro 1997 en Upsalo, Svedio) estis sveda esperantisto.

Vivo
----

Li naskiĝis en Varsovio, kie li estis ekde 1932 vicdelegito, poste delegito de UEA. Ekde 1930 li gvidis kursojn por blinduloj. En 1932 aperis lia Elecionaro en brajlo. En 1939 li fuĝis antaŭ la germana invado al Rumanio, kaj fine, en 1947, ekloĝis en Svedio. Tie li aktivis en E-Societo de Uppsala, kiel vicprezidanto (1961-1968, 1975-1977) kaj prezidanto (1978-1979). Ekde 1948 li denove servis kiel delegito tridekon da jaroj. Rytenberg de fore parencis kun Zamenhof: lia patro Felikso Rittenberg estis frato de Helena Rittenberg, la edzino de Felikso Zamenhof. Kiel tre juna knabo, li ĉeestis konversacion inter Zamenhof kaj Grabowski, dum kiu Grabowski diris al la knabo la frazon "Nigraj literoj sur blanka papero", montrante gazeton. Pro sia parenca ligo kun Zamenhof, li kun sia familio estis invitita de la pola ŝtato al la jubilea Universala Kongreso en Varsovio (1987).

Verkoj
------

* *1932*: Uniwersalny Słownik. Universala Vortaro. En: Podstawy Języka Międzynarodowego Esperanto (Fundamento de Internacia Lingvo Esperanto). Warszawa: Wydawnictwo Państwowego Instytutu Gluchoniemych i Ociemnialych (Ŝtata Blindul-Instituto), 1932. 48 p. — En brajlo. vortareto de ĉ. 2.630 radikoj.
**Fontaine-Notre-Dame**, prononco [fɔ̃tˈɛn-notʁ-dˈam], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 633 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Fontaine-Notre-Dame estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Cambrai. Ĝi do situas kerne de la natura regiono Cambrésis, kiu ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente. 

Fontaine-Notre-Dame etendiĝas sur 10,52 km².

Britaj tankoj en Fontaine-Notre-Dame, novembro 1917

Historio
--------

Fontaine-Notre-Dame estis preskaŭ tute detruita dum la Unua mondmilito.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Serge Fovez, kiu do fariĝis la loka urbestro. Li reelektiĝis en 2014-2020, kaj en 2020-2026 elektiĝis Bruno Ivanec.

Administrado
------------

Fontaine-Notre-Dame apartenas al la kantono Cambrai-Ouest, kies ĉefurbo estas Cambrai. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono Cambrai-Ouest