Vidu ankaŭ: Dumetilbenzeno, o-Ksileno, kaj p-Ksileno

|  |
| --- |
| 1,3-ksileno|1,3-Dumetilbenzeno |
| Kemia formulo |  **C8H10** |
| m-Ksileno |
| **Bastona kemia strukturo de la 1,3-ksileno|1,3-Dumetilbenzeno** |
| m-Ksileno |
| **Tridimensia kemia strukturo de la 1,3-ksileno|1,3-Dumetilbenzeno** |
| Alternativa(j) nomo(j) |
| * Metaksilolo
* 1,3-Dumetilbenzeno
* m-Ksilolo
* 1,3-Ksileno
 |
| CAS-numero-kodo | 108-38-3 |
| ChemSpider kodo | 7641 |
| PubChem-kodo | 7929 |
| **Fizikaj proprecoj** |
| Aspekto | senkolora likvaĵo |
| Molmaso | 106,1674 g mol−1 |
| Denseco | 0,864 g/cm−3 |
| Fandpunkto | -47,5°C  |
| Bolpunkto | 139°C  |
| Refrakta indico | n\_{{761}}^{{20}} 1,4967 |
| Ekflama temperaturo | 25°C  |
| Solvebleco | Akvo:1,61 x 10-3 g/LSolvebla en etanolo kaj etero. |
| Mortiga dozo (LD50) | 4988 mg/kg (buŝe)  |
| **GHS etikedigo de kemiaĵoj** |
| GHS Damaĝo Piktogramo | 

|  |  |
| --- | --- |
| 02 – Treege brulema | 07 – Toksa substanco |

|  |
| --- |
| 08 – Risko al sano |

 |
| GHS Signalvorto | Averto |
| GHS Deklaroj pri damaĝoj | H226, H312, H315, H332 |
| GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P210, P233, P240, P241, P242, P243, P261, P264, P271, P280, P302+352, P303+361+353, P304+340, P317, P321, P332+317, P362+364, P370+378, P403+235, P501 |
| Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa) |

**m-Ksileno** aŭ **1,3-dumetilbenzeno** estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado per traktado de **1,3-dukloro-benzeno** kaj **metano**. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj orgnaikaj solvantoj. m-Ksileno posedas 8 karbonatomojn kaj 10 hidrogenatomojn.

m-Ksileno (aŭ meta-Ksilolo) estas aromata hidrokarbonido ofte uzata en la kemia industrio. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun dolĉa odoro kaj bolpunkto de 139 °C. m-Ksileno estas produkto de nafto-rafinado kaj ankaŭ estas komponanto de la benzino. Ĝi estas uzata kiel solvanto en multaj industriaj procezoj, kaj kiel krudmaterialo en la produktado de aliaj kemiaĵoj. m-Ksileno ankaŭ estas utiligata kiel brulaĵo en kelkaj motoroj.

m-Ksileno estas vaste uzata en scienca esplorado. Ĝi estas uzata en la sintezo de polimeroj, en la studo de la proprecoj de organikaj kombinaĵoj kaj en la studo de la metabolo de drogoj. Ĝi ankaŭ estas uzata en la studo de la efikoj de mediaj malpurigaĵoj sur la homa korpo. m-Ksileno ankaŭ estas uzata en la studo de la efikoj de radiado sur ĉeloj kaj histoj.

m-Ksileno estas aromata hidrokarbonido, kio signifas, ke ĝi enhavas benzenringon. Ĉi tiu ringo estas kunmetata de ses karbonatomoj kaj ses hidrogenatomoj, kaj respondecas pri la kemiaj trajtoj de la kunmetaĵo. La benzena ringo ankaŭ respondecas pri la toksaj efikoj de m-Ksileno, ĉar ĝi povas interagi kun proteinoj kaj enzimoj en la korpo. m-Ksileno ankaŭ povas influi sur la nerva sistemo, ĉar ĝi povas interagi kun neŭrotransmisiiloj, rezultante ŝanĝojn en konduto kaj humoro.

m-Ksileno estas toksa al homoj, kaj povas kaŭzi gamon da simptomoj inkluzive de kapturno, kapdoloro, naŭzo, vomado kaj mensokonfuzo. Ĝi ankaŭ povas kaŭzi iriton de la okuloj, haŭto kaj spira sistemo. Longdaŭra eksponiĝo al m-Ksileno povas konduki al hepata kaj rena damaĝo, kaj povas kaŭzi kanceron.

m-Ksileno estas utila kunmetaĵo por laboratoriaj eksperimentoj, ĉar ĝi estas relative sekura manipuli en malgrandaj kvantoj. Ĝi ankaŭ estas relative malmultekosta, kaj estas facile havebla. Tamen, m-Ksileno estas toksa, kaj oni devas zorgi ĉiam kiam oni manipulas ĝin en la laboratorio.

Sintezoj
--------

### Sintezo 1

* Preparado de la **o-ksileno** per traktado de **1,3-dukloro-benzeno** kaj **metano**:

|  |
| --- |
| 1,3-Dukloro-benzeno +numero 2metano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}o-Ksileno +numero 2klorida acido |
|

  

### Sintezo 2

* Preparado de la **o-ksileno** per traktado de **benzeno** kaj **klorometano**:

|  |
| --- |
| benzeno +numero 2klorometano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}o-Ksileno +numero 2klorida acido |
|

  

### Sintezo 3

* Preparado de la **o-ksileno** per traktado de **1,3-duamino-benzeno** kaj **klorometano**:

|  |
| --- |
| 1,3-Duamino-benzeno +numero 2klorometano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}o-Ksileno +numero 2kloramino |
|

  

### Sintezo 4

* Preparado de la **o-ksileno** per traktado de **1,3-dunitro-benzeno** kaj **klorometano**:

|  |
| --- |
| 1,3-Dunitro-benzeno +numero 2klorometano {\displaystyle {\mathsf {{\xrightarrow[{}]{}}\,}}}o-Ksileno +numero 2nitrila klorido |
|

Vidu ankaŭ
----------

* Hidrokarbonido

Referencoj
----------

1. ↑  Chemical Book
2. ↑  GuideChem
3. ↑  EPA United States Environmental Protection Agency
4. ↑  Chemsrc
5. ↑  Chemnet
6. ↑  Chembk
7. ↑  Fisher Scientific
8. ↑  BenchChem