recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aloyzas Vala** (naskiĝis la 1-an de septembro 1943 en Kėdainiai, mortis 27-an de marto 2010 en Vilnius, Litovio) estis tre aktiva esperantisto, fizikisto, inĝeniero, tradukisto.

Vivo
----

Aloyzas Vala naskiĝis en familio de arbaristo la 1-an de septembro 1943 ĉe urbo Kėdainiai. Post kiam la familio translokiĝis al Vilno, li ĉi tie eminente finis mezlernejon kaj en 1961 studentiĝis en Vilna universitato. En 1967 li finis ties fizikan fakultaton kaj tuj eklaboris en Sektoro de teoria fiziko de Sciencakademia Fizika instituto. Pli poste li laboris kiel teknologia inĝeniero en uzino de televidaĵoj. Dum la lastaj jaroj A. Vala okupiĝis pri tradukado el raraj lingvoj (finna, hungara k. a.). Dum tuta sia vivo A. Vala manifestiĝis kiel vera patrioto de sia patrujo Litovio. Esperanton A. Vala eklernis en 1962 kaj tuj aliĝis al Vilna junulara E-klubo
"Juneco" (funkcianta ankaŭ nun). Dum kelkaj jaroj li estis estrarano de "Juneco" kaj dum 1964-1965 prezidanto de "Juneco". A. Vala partoprenis en diversaj turistaj agadoj de la klubo, partoprenis en kelkaj BET-oj, en 1967 estis unu el organizintoj de SEJT-9 (Sovetunia Esperantista Junulara Tendaro). En 1968 okazis lia E-nupto - li edziĝis al aktiva esperantistino Marija Vilaniškytė (nun Valienė, inĝenierino-tradukistino) kaj kune ekhavis geknaban paron, filinon Juratė (nun kemiistino) kaj Adolfas (fizikisto). Surfote A. Vala aperis kun sia nepo .....

La 30-an de marto 2010 en funebrejo de Matulaitis-preĝejo okazis sepultado de la forpasinta Aloyzas Vala. Samtage li estis forakompanita al Vilna Karveliškes tombejo.
**Cressat** estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 523 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Geografio
---------

Cressat etendiĝas sur 32,68 km², kaj havis 523 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.

La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Cressat situas je alteco de 546 metroj.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Historio
--------

Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Cressat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean Auclair, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Ekonomio
--------

En Cressat estas la sidejo de la firmao Créarts, kiu renovigas artajn vitralojn pere de modernaj teknikoj.

Administrado
------------

Cressat apartenas al la kantono de Ahun, kies ĉefurbo estas Ahun. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Creuse
* Kantono de Ahun
* Busseau-sur-Creuse (stacidomo)
La **norma dana lingvo** aŭ **regna dana lingvo** (dane *rigsdansk* aŭ *rigsmål*, por komparo norvege *riksdansk*, germane **Standarddänisch** aŭ **Reichsdänisch**) estas la norma variaĵo de la dana lingvo. La norma dana lingvo evoluis el la de la burĝaro parolata variaĵo de la dana dialekto de Malmö ĝis la jaro 1658 (ĝis tiam Skanio kaj ties ĉefurbo Malmö estis unu el tri partoj de la Regno Danio) kaj de la dana dialekto de Kopenhago (*københavnsk*) post tiu jaro. Tiuj dialektoj konsideriĝis lingva normo por la resto de la lando. Unuaj provoj pri normigo de la skriba dana lingvo okazis paralele al la disvastigo de la presarto dum la Reformacio. Kiel unu el la unuaj sukcesaj provoj normigi la ortografion konsideriĝas biblia traduko de la reĝo Kristiano la 3-a de Danio-Norvegio el la jaro 1550. Ekde tiam la norma dana iom post iom pli kaj pli anstataŭigis la regionajn variaĵojn de la dana lingvo.

Plej malfrue ekde la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj la plej granda parto de la danoj parolas la norman danan, eĉ se kun iom da malgrandaj regionaj nuancetoj. La klasikaj danaj dialektoj nun nur parolatas en aparte malurbaj partoj de la lando, ĉefe sur la insulo Bornholm kaj en la nordo, okcidento kaj sudo de Jutlando ("jutlande", dane *jysk*, pli malnova ortografio *jydsk*, aparte "sudjutlande", dane *sønderjysk*, germane *Südjütisch*, en la kaj german- kaj danlingva teritorio de la eksa duklando Ŝlesvigo norde kaj sude de la nuntempa ŝtata limo inter Danio kaj Germanio).

Referencoj
----------

1. ↑  Søren Sørensen: *Den danske litteratur begynder i Malmø* i Norden Nu, junio 2008 Arkivigite je 2012-01-11 per la retarkivo Wayback Machine (PDF; 2,6 MB)
2. ↑  [ artikolo *Sproghistorie* (dane: "lingva historio") en la retejo *dialekt.dk* de la Universitato de Kopenhago
3. ↑  DR P1: Ud med sproget
4. ↑  Peter Skautrup: *Det danske sprogs historie.* paĝo 259
5. 1 2  Bent Jul Nielsne und Karen Margrethe Pedersen: *Danske talesprog.* Kopenhago 1991, paĝo 12

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la "Societo pri la dana lingvo kaj literaturo", dane *Det Danske Sprog- og Litteraturselskab*
**Hibrida svarmo** estas populacio de hibridoj kiu estas postvivinta la komencan hibridan generacion, kun reproduktado en naturo inter la hibridaj individuoj kaj rekruciĝado kun la gepatraj tipoj. Tia populacio estas alte variebla, kun la genetikaj kaj fenotipaj karakterizaĵoj de individuoj larĝe intervalantaj inter la du gepatraj tipoj. Hibridaj svarmoj do malklarigas la limon inter parencaj taksonoj.

Hibridaj svarmoj okazas kiam la hibrido estas vivipova kaj almenaŭ tiel forta kiel siaj gepatraj tipoj; kaj ne estas bariero por kruciĝado inter la hibrido kaj la gepatraj tipoj. Svarmoj ne povas okazi kiam unu el tiuj kondiĉoj ne estas plenumita : se la hibrida tipo havas malaltan vivipovon, ĝi ne povas subteni sin mem escepte de plia hibridiĝo de la gepatraj tipoj, rezultante en hibridan populacion de malalta variebleco. Aliflanke, se hibridoj estas fortaj sed ne povas rekruciĝi kun gepatraj populacioj, la rezulto estas hibridospeciiĝo, kiu, krom la kontribuo de novaj hibridoj, disvolviĝas sendepende de ĝiaj gepatraj tipoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Palazzo Madama, sidejo del Senato della Repubblica.
La **Senato de la Respubliko** (en itala *Senato della Repubblica*) estas hejmo de la duĉambra Itala Parlamento. Ĝi estis establita en sia nuna formo en la 8a de majo de 1948, sed antaŭe ĝi ekzistis dum la Regno de Italio kiel *Senato del Regno* (Senato de la Regno), kiel pluaĵo de la *Senato Subalpino* (Subalpa Senato) de Sardinio-Piedemonto establita en la 8a de majo de 1848. Ĝi havas sidejon en la Palazzo Madama en Romo.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Italia Senato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo itale
* Oficiala retejo angle

Koordinatoj: 41° 53′ 57.09″ N 12° 28′ 27.4″ O﻿ / ﻿41.8991917 °N, 12.474278 °O﻿ / 41.8991917; 12.474278 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 499814
* GND: 10595-8
* LCCN: n79061227
* VIAF: 140254790
* ISNI: 0000 0001 2292 0244
* SUDOC: 026390035
* BNF: 11864664s
* NLA: 35735791
* NKC: kn20020322462
* ICCU: CFIV095121
 |
Idiotismoj > Italaj idiotismoj < Itala lingvo

**divoratore di libri** (laŭvorte : manĝanto de libroj)   

ege fervora legemulo

**edificare sulla rena** (laŭvorte : konstrui sursable)  

fari ion sensukcese

**far la corte a…** (laŭvorte : fari la korton al…)  

amindumi, flirti kun… 

**mettere le corna a…** (laŭvorte : meti kornojn al…)  

kokri...

**avere le gambe di ricotta** (laŭvorte : havi la krurojn je )  

**avere la luna storta** (laŭvorte : havi la lunon malrektan)  

esti splene

**acqua in bocca!** (laŭvorte : akvon en la buŝo!)  

ne parolu pri tio kun iu!

**dire pane al pane, vino al vino** (laŭvorte : diri panon al pano, vinon al vino)  

libere paroli pri malfacila, tabua temo aŭ paroli ofende sen mildigo

**rompere le uova nel paniere** (laŭvorte : rompi la ovojn en la korbo)  

supertedi, tedegi, ĝeni

**credere alla Befana** (laŭvorte : kredi je la Befana)  

iluziiĝi

**piove a catinelle** (laŭvorte : pluvas sitele)  

pluvegas

**fare un buco nell' acqua** (laŭvorte : fari truon en la akvo)  

malsukcesi, fiaski

**fare fiasco** (laŭvorte : fari fiaskon)  

malsukcesi

**prendere il toro per le corna** (laŭvorte : preni la virbovon per la kornoj)  

paroli pri tikla afero aŭ entrepreni malfacilan situacion anstataŭ eviti ĝin

**se non è vero, è bene trovato** (laŭvorte : se tio ne estas vera, tio estas bone trovata)  

io kiu ne estas eble vera estas malgraŭe bone imaga

**traduttore, traditore** (laŭvorte : tradukisto, perfidulo)  

estas malfacile bontraduki
Natalie Imbruglia, Italaŭstralia kantistino fama en la tuta mondo.
**Italaŭstraliano** estas aŭstrala civitano kun italaj originoj.

Karakterizoj
------------

Laŭ la popolnombrado de 2006 pli ol 800.000 personoj loĝantaj en Aŭstralio havas italajn originojn kaj simbolas la kvaran etnan grupon, post britoj, irlandanoj kaj skotoj.

Tamen, laŭ kelkaj gravaj italaŭstraliaj kulturaj asocioj, personoj, kiuj havas italan devenon en sia familio, estas proksimume unu miliono, ĉefe en Sidnejo kaj Melburno.

El tiuj, ĉirkaŭ 200.000 naskiĝis en Italio. En 2001 353.605 personoj en Aŭstralio parolis la italan en la hejma medio, igante ĝin la dua parolata lingvo post la angla.

Notoj
-----

1. ↑  Statistikoj pri italoj en Aŭstralio (angle)

Bibliografio
------------

* D'Aprano, C *From goldrush to federation: Italian pioneers in Victoria 1850-1900*, INT Press. Melbourne, 1985
* Pesman, R 1983, 'Australian visitors to Italy in the nineteenth century', in G Cresciani (ed.), *The Australians and Italian migration*, Franco Angeli, Milano, 1983
* Robert Pascoe *Buongiorno Australia. Our Italian Heritage* Greenhouse Publications, Richmond (Victoria), 1987

Ĉiu nigra rondeto prezentas 100 loĝantojn de Sidnejo naskitaj en Italio.
Ĉiu nigra rondeto prezentas 100 loĝantojn de Melburno naskitaj en Italio.

* Kategorio Italaŭstralianoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĝenerale, **difinebla nombro** estas nombro, kiun oni povas unike difini per iu matematika deklaro. Formale, reela nombro *a* estas difinebla en la lingvo de aro-teorio ZFC, se kaj nur se ekzistas logika formulo φ(*x*) en la sistemo, kun precize unu variablo *x*, por kiu *a* estas la sola nombro tia, ke validas φ(*a*).

La difineblaj nombroj inkluzivas la plejparton de nombroj, kiujn homoj konas; ekzemple, ĉiun algebran nombron kaj ĉiun gravan matematikan konstanton. La plejparto de reelaj nombroj, tamen, estas nedifineblaj: la difineblaj nombroj estas kalkuleblaj (ĉar la logikaj formuloj mem estas kalkuleblaj), kaj la reelaj nombroj estas nekalkuleblaj (Georg Cantor demonstris tion), do preskaŭ ĉiu reela nombro estas nedifinebla. (Oni povus diri, ke tiaj nombroj estas nedifineblaj, ĉar ili estas tute malinteresaj — ne ekzistas matematika demando, kies respondo estas nedifinebla nombro.)

Estas iuj "unike priskribeblaj" nombroj kiuj ne estas difineblaj. Ekzemple, la plejparto de *fizikaj* konstantoj verŝajne estas matematike nedifineblaj per la plejparto de sistemoj de unuoj, kvankam oni ne povus pruvi tiel. (La gravita konstanto, esprimata per la Sistemo Internacia de Unuoj, estas unu ekzemplo.)

Ĉiu komputebla nombro estas difinebla, sed iuj difineblaj nombroj estas nekomputeblaj, ekz. la konstanto de Chaitin.
**Kaduno** estas milionurbo kaj universitata urbo en Niĝerio. Ĝi estas ĉefurbo de Kaduno ŝtato kaj enhavas 1 512 000 loĝantojn.

La simbolo de Kaduno estas la krokodilo.

Geografio
---------

Kaduno situas en valo de rivero (same tiel nomata Kaduna) en nord-centra parto de la lando. Islamanoj vivas plejparte en la norda urboparto kaj kristanoj en la suda urboparto. Kano (urbo) troviĝas je 220 km-oj.

Historio
--------

Kaduno estis fondita fare de la britoj en 1913 kaj iĝis regiona ĉefurbo inter 1917-1967. En 2000 religia tumulto okazis, sekve almenaŭ mil homoj mortis. Post 2 jaroj denove okazis tumulto, tiam diversaj preĝejoj kaj hoteloj estis bruligitaj kaj ankaŭ tiam homoj mortis. En 2009 ankaŭ tiu urbo gastigis la futbalan mondĉampionecon.

Ekonomio
--------

Kaduno estas industria centro, kie oni produktas teksaĵojn, maŝinojn, ŝtalon, aluminion kaj kemiaĵojn.

Trafiko
-------

Kaduno havas 2 flughavenojn, ĉefvojon kaj en 2009 fervojo konstruiĝis inter Abuĝo-Kano, kiu trairas Kadunon.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo omaĝe al Sankta Jozefo
* moskeoj
* Stadiono Ahmadu Bello de 1964

Referencoj
----------

1. 1 2  Online Nigeria (29-a de januaro 2003).  People, Population and Settlement (angle). Arkivita el la originalo je 2009-05-21. Alirita 15-a de novembro 2009.
2. ↑  Encyclopædia Britannica.  Kaduna (angle). Alirita 15-a de novembro 2009.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de urboj de Niĝerio
* Listo de milionurboj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Kaduna universitato


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 302158
* GND: 4238942-2
* LCCN: n83052462
* VIAF: 131385651
 |
*Estas ankaŭ Kadolec.*

Koordinatoj: 49° 00′ 08″ N 15° 18′ 18″ O﻿ / ﻿49.00222 °N, 15.30500 °O﻿ / 49.00222; 15.30500 (mapo)

**Kadolec** (germane *Kadolz*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Slavonice en distrikto Jindřichův Hradec. Ĝi troviĝas proksimume 3,2 km okcidente de Slavonice sur ŝoseo kondukanta el Slavonice ĝis Staré Město pod Landštejnem. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 8 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 2 loĝantoj.

Kadolec situas en katastra teritorio **Kadolec u Slavonic** kun areo 2,32 km². Ĝia katastra teritorio etendiĝas en moravia flanko de historia bohemia-moravia limo.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1466.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 65 |
| 1880 | 61 |
| 1890 | 62 |
| 1900 | 64 |
| 1910 | 54 |
| 1921 | 43 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 47 |
| 1950 | 34 |
| 1961 | 0 |
| 1970 | 29 |
| 1980 | 16 |
| 1991 | 14 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 13 |
| 2021 | 2 |

Interesaĵoj
-----------

En arbara sektoro de ŝoseo n-ro 152 kondukanta ĝis vedoucí do Staré Město troviĝas historia limŝtono inter Moravio kaj Bohemio. Netuta 1,5 km sudokcidente de la viaĝo, apud sudokcidenta limo de najbara katastra teritorio Maříž, troviĝas ankaŭ trilanda limŝtono de Bohemio-Moravio-Aŭstrio.

Pluaj fotografioj
-----------------

* n-ro 578n-ro 578
* n-ro 579n-ro 579
* n-ro 580n-ro 580
* n-ro 581n-ro 581
* n-ro 582n-ro 582
* n-ro 583n-ro 583
* n-ro 584n-ro 584
* n-ro 585n-ro 585
* VilaĝplacoVilaĝplaco
* KapeletoKapeleto

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Slavonice (7) |
| --- |
| Kadolec ~ Maříž ~ Mutišov ~ Rubašov ~ Slavonice ~ Stálkov ~ Vlastkovec ~ pereinta mezepoka vilaĝo Pfaffenschlag |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|   | **Oni proponas alinomi la artikolon «Lineara dinamika sistemo» al «Lineara sistemo».****Atentu:** la celpaĝo «Lineara sistemo» jam ekzistas. Nur administrantoj povas forigi ĝin, por ke alinomado eblu.

---

Se vi konsentas aŭ kontraŭas la proponon, bonvolu skribi viajn argumentojn sur la diskutan paĝon. |

Sistemo estas lineara se por ĝi veras principo de kompono:

Se por du eniĝaj signaloj *u1(t)* kaj *u2(t)* eliĝaj signaloj estas *y1(t)* kaj *y2(t)* laŭe, do por eniĝa signalo *C1u1(t)+C2u2(t)* eliĝa signalo estas *C1y1(t)+C2y2(t)* por ĉiuj konstantoj *C1* kaj *C2*.

Ĉiuj linearaj sistemoj kun punktaj parametroj povas esti priskribitaj per diferencialaj ekvacioj:

En matrica formo:

*dx(t)/dt = A(t)x(t) + B(t)u(t)*

*y(t) = C(t)x(t) + D(t)u(t)*

En skalara formo:

*dxi(t)/dt = Σ (j=1 ... n) (aij(t)xj(t)) + Σ (j=1 ... r) (bij(t)uj(t))* por *i=1 ... n*

*yi(t) = Σ (j=1 ... n) (cij(t)xj(t)) + Σ (j=1 ... r) (dij(t)uj(t))* por *i=1 ... m*

kie

*u(t)=*|*ui(t)*| - vektoro de eniĝaj signaloj de amplekso *r* ;

*x(t)=*|*xi(t)*| - vektoro de ena stato de amplekso *n* ;

*y(t)=*|*yi(t)*| - vektoro de eliĝaj signaloj de amplekso *m* ;

*A(t)=*|*aij(t)*| - matrico de amplekso *n\*n* ,

*B(t)=*|*bij(t)*| - matrico de amplekso *n\*r* ,

*C(t)=*|*aij(t)*| - matrico de amplekso *m\*n* ,

*D(t)=*|*dij(t)*| - matrico de amplekso *m\*r* - parametroj de la sistemo.

Se *A(t), B(t), C(t), D(t)* ne dependas de *t*, do, simple *A, B, C, D* la sistemo estas maldependa de tempo.

Se la sistemo havas malpunktajn parametrojn, ekzemple, kun plimalfruigilo, ĝi ne povas esti priskribita per finia kvanto de diferencialaj ekvacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Lineara algebro
* Lineara funkcio
* Karakteriza ekvacio
**Péter ARATÓ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arató Péter** estis hungara prielektra inĝeniero, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio.

Péter Arató naskiĝis  la 3-an de februaro 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Péter Arató frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1960-1965, poste li eklaboris samloke en la universitato. Tie li atingis diversajn rangojn, dume li estris diversajn fakojn. En 1985 li doktoriĝis. Inter 1990–1991 li estis gastoprofesoro en Karlsruhe. Ĝis tiam li ricevis 6 premiojn inter 1988-2012.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A Combination Network Synthesis Method Based on Treshold Logic* (1976)
* *Számítógépek és alkalmazásuk* (Komputiloj kaj ties aplikadoj) (1980)
* *Specification and Realisation of Logic Control Procedures on the Basis of Prescribed Input Output Changes* (1987)
* *A High-Level Datapath Sythesis Method for Pipelined Structures* (1994)
* *High-Level Synthesis of Pipelined Datapaths* (2001)
* *Algorithmic Aspects of Hardware/Software Partitioning* (2005)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* foto kaj informoj hungare
Blazono de la Armeo de Hispanio enhavanta la oran aglon kun kruco de Santiago de la Ter-Armeo, ankron de la Mar-Armeo kaj flugilojn de la Aer-Armeo
La **Hispanaj Armitaj Fortoj** aŭ **Armeo de Hispanio** tradicie dividiĝas en tri branĉoj: Ter-Armeo de Hispanio, Mar-Armeo de Hispanio kaj Aer-Armeo de Hispanio. Al tiuj branĉo ankaŭ kuniĝas la Reĝa Gardistaro.

La ĉefa celo estas teorie la defendo de la teritorio de Hispanio, sed fakte dum pli da unu jarcento neniu najbaro atakis ties teritorion: Tiele la armeo dediĉas sin aliaj taskoj.

La ĉefa estreco korespondas al la reĝo de Hispanio, Johano Karlo la 1-a, laŭ la artikolo 62 de la Konstitucio. La Ministrino de Defendo de Hispanio estas Carme Chacón (PSOE).

La Armeo de Hispanio estas aktivaj membroj de la NATO, de la Eŭrokorpo kaj de la Militaj Grupoj de la Eŭropa Unio.

La Armeo de Hispanio havis komence de 2010 ĉirkaŭ 135.000 militistoj aktive (47.500 karieraj militistoj, 1.500 komplemente kaj ĉirkaŭ 86.000 soldatojn aŭ marsoldatojn), krom 10.000 rezervistoj volontulaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana Legio

Notoj
-----


* Kategorio Armeo de Hispanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Naligonda** (telugue **నల్గొండ**) Pri tiu ĉi sono aŭdu, estas urbego, municipo en meza-orienta Barato, en subŝtato Telangano, en la samnoma distrikto, kies sidejo ĝi estas. La historiaj loknomoj estis "Nilagiri" kaj "Nalgunda". 

Urbodomo de Naligonda

Geografio
---------

Naligonda situas sur montetaro en averaĝa alteco de 421 metrojn de la marnivelo. Suriapet troviĝas 38, subŝtata ĉefurbo Hajderabado 92, Varangal 106, Mumbajo 715, Kolkato 1130, tutlanda ĉefurbo Delhio 1303 kilometrojn (aere) .

Demografio
----------

Laŭ la censo en 2011 Naligonda havis populacion de 135 744, kun la aglomeraĵo (en 2011) 154 326. La legopovo estas 86,8 %, signife pli alta, ol la ŝtata mezumo.

Historio
--------

Paleolitikaj restaĵoj estis trovitaj ĉirkaŭ Naligonda. Dum la konata historio la areo apartenis al imperio de Aŝoko. Dum tiu periodo la regiono establis komercajn kontaktojn kun la Romia Imperio. En la 3-a jarcento la Budhismo prosperis. En la sekvaj jarcentoj pluraj dinastioj regis. Naligonda akiris triagradan municipan statuson en 1941, la nuntempa statusa grado estas "speciala".

Lingvoj
-------

La plej grava kaj oficiala lingvo en Naligonda estas la telugua, sed la instruaj lingvoj estas ankaŭ la urdua kaj la angla.

Religioj
--------

En Naligonda vivas hinduoj preskaŭ (77%), muslimoj (19%) kaj aliaj.

Municipa oficejo de Naligonda

Edukado
-------

En la distrikto Naligonda universitato kaj kelkaj altlernejoj funkcias.

Klimato
-------

En Naligonda jare pluvas averaĝe po 751 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter julio-oktobro pli ofte pluvas, inter decembro-marto apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 23-35 °C.

Trafiko
-------

Naligonda havas trairan fervojn linion kaj 4 alvenantajn ĉefvojojn.

Vidindaĵoj
----------

* ĉefe hinduaj temploj kaj aliaj preĝejoj
* muzeo pri Budho
* fortikaĵo proksime

* 
* StatuoStatuo
* TemploTemplo
* VendejegoVendejego
* InstitutoInstituto
* KatedraloKatedralo
*
**Nikolaj Ivanoviĉ KIBALJĈIĈ** (ruse *Николай Иванович КИБАЛЬЧИЧ*) (1853-1881) estis rusia revoluciisto, membro de organizo "Popola libero", inventisto, aŭtoro de la unua en Rusio projekto de raketa flugaparato por flugo de homo. Ekde jaro 1871 li lernis en Peterburga instituto de fervojaj inĝenieroj, ekde jaro 1873 - en Medicinokirurgia akademio. Ekde oktobro de jaro 1875 ĝis junio de jaro 1878 li estis en malliberejo pro akuzo pri revolucia agado. Post liberigo li transiris al konspira stato kaj komencis aktive partopreni en revolucia movado. Li administris laboratorion de eksplodaĵoj de Plenumkomitato de "Popola libero". Estante ĉefa teknikisto de la organizo, li partoprenis en preparo de atencoj al caro Aleksandro II. En 7 de marto de jaro 1881 li estis arestita laŭ proceso de 1 de marto de 1881 pri murdo de la caro per membroj de "Popola libero", estis kondamnita al ekzekuto kaj pendumita kune kun aliaj partoprenantoj de la murdo. Troviĝante en malliberejo, kelkaj tagoj antaŭ la ekzekuto li ellaboris originalan projekton de pilotata raketa flugaparato (publikigita unufoje en jaro 1918 en gazeto "Biloe", kajeroj 4-5). En la projekto li esploris konstrukcion de pulva raketa movilo, direktadon de flugo per ŝanĝo de angulo de obkliveco de la movilo, reĝimon de brulaĵbrulado, garantadon de stabileco de la aparato ktp. Per la nomo de Kibalĉiĉ estis nomita kratero sur luno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nikolaj Ivanoviĉ Kibaljĉiĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nikolaj Ivanoviĉ Kibaljĉiĉ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Originala artikolo en E-o[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 46763
* GND: 1253498016
* LCCN: n96067192
* VIAF: 97113414
* ISNI: 0000 0000 7036 9568
* NKC: js2006312264
 |
Tombo de Friedrich Wieck sur la Trinitato-Tombejo en Dresdeno.
**Johann Gottlob Friedrich Wieck** (n. 18-an de aŭgusto 1785 en Pretzsch (Elbo) ĉe Wittenberg; m. 6-an de oktobro 1873 en Loschwitz ĉe Dresdeno) estis germana muzikisto kaj muzikpedagogo.

Vivo
----

La pasio de Friedrich Wieck pro muziko evoluis preskaŭ sen subteno flanke de la gepatroj, jam kiel gimnaziano ĉe Thomas-Lernejo en Lepsiko li sekvis pianolecionojn sen scio de la gepatroj. Laŭ ties deziro li studis tamen teologion. Post finado de la studo li komence laboris kiel dominstruisto, sed poste li fondis pianofabrikon same kiel pruntejon por muzikaĵoj. En 1817 li geedziĝis kun kantistino Marianne Tromlitz, kun kiu li havis kvin gefilojn: Adelheid (kiu mortis jam infanaĝe), Clara (\* 1819, posta edzino de Robert Schumann), Alwin (\* 1822), Gustav (\* 1823) kaj Viktor (\* 1824), je kies momento de naskiĝo la gepatroj jam estis separitaj. En 1828 Wieck geedziĝis kun la dudek jarojn pli juna Clementine Fechner.

Wieck validas kiel unu el la plej gravaj muzikpedagogoj de la komencanta 19-a jarcento en la germanlingva spaco. Plej sukcesa lernanto estis lia filino Clara. Li edukis ŝin, organizis por ŝi la tiutempe ofte nur per peno fareblajn koncertturneojn tra Eŭropo kaj helpis al ŝi per siaj aktivecoj al frua famo. Pliaj lernantoj de Wieck estis Hans von Bülow samkiel la komponisto Robert Schumann, kun kiu Clara poste geedziĝis kontraŭ la volo de la patro en 1840. Pri la geedziĝpermeso Schumann devis procesi. Tio siaflanke rezultigis la rompon de la amikaj rilatoj inter la du, kiu malgraŭ la klopodo de Wieck jam ne revenis. Peter Schamoni produktis en 1983 filmon kun la titolo Frühlingssinfonie pri la komplika rilato inter patro kaj filino lige kun la geeziĝo de Clara Wieck kaj Robert Schumann. En ĉi tiu filmo Rolf Hoppe rolis Friedrich-on Wieck.

Friedrich Wieck renkontiĝis en decembro 1844 en Dresdeno kun pianinstruisto kaj komponisto Karl Krägen kaj aliaj personoj por organizi serion de ĉambromuzikaj koncertoj.

Literaturo
----------

* Heinrich Kühne: *Der Musikpädagoge von Pretzsch: Friedrich Wieck*, en: Sächsische Heimatblätter, Heft 2/1987, S. 66–67

Eksteraj ligiloj
----------------

Informoj pri Friedrich Wieck en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)

* Biografio ĉe MDR

* Friedrich Wieck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Friedrich Wieck en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 312721
* GND: 118767755
* LCCN: n81089310
* VIAF: 54189504
* ISNI: 0000 0000 8132 5915
* LIBRIS: 296464
* SUDOC: 085902322
* BNF: 12171514c
* MBA: ae8006cf-fca9-47b2-95ec-414b67099bb5
* NLA: 35726492
* BIBSYS: 1019240
* NKC: mzk2014801744
 |
**Friedrich Theodor Vischer** (prononco [FRI:dri*h* FERdinant FIŝa], naskiĝis la 30-an de junio 1807 en Ludwigsburg; mortis la 14-an de septembro 1887 en Gmunden en Supra Aŭstrio) estis germana protestanta teologo, verkisto, politikisto kaj profesoro pri filozofio kaj estetiko.

Biografio
---------

Naskita en Ludwigsburg kiel filo de kleriko, Vischer estis edukita en la klerika seminariejo de Maulbronn, poste de 1825 ĝis 1832 studis en la Universitato de Tubingeno, vivante en la tiuurba klerika seminariejo, kaj post tio komencis vivon en la profesio de sia patro. Li iĝis privata docento pri estetiko kaj germana literaturo en la klerika seminariejo de Tubingeno en 1835, estis progresinta al eksterordinara profesoro du jarojn poste, kaj estis nomumita al plena profesoro en 1844. Pro al lia sincera inaŭgura parolado li estis suspendita dum du jaroj fare de la Virtemberga registaro. En ĉi tiu deviga libertempo li skribis la unuajn du volumojn de sia verkaĵo *Aesthetik, oder Wissenschaft des Schönen* (1846), kies kvara kaj lasta volumo aperis nur en 1857.

Vischer ĵetis sin plenpasie en la grandan germanan politikan movadon de 1848-49, kaj dividis la seniluziiĝon de patriotaj demokratoj pro ĝia fiasko. En 1855 li iĝis profesoro de Zuriko. En 1866, lia famo estante nun establita, li estis invitita reen al Germanio kun profesoreco ĉe universitato de Tubingeno kombinita kun posteno ĉe la politeĥnikumo de Ŝtutgarto. Li mortis en Gmunden la 14-an de septembro 1887, survoje al Venecio.

* Friedrich Theodor Vischer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Friedrich Theodor Vischer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746204
* GND: 11862721X
* LCCN: n81133417
* VIAF: 19748916
* ISNI: 0000 0001 0876 5276
* LIBRIS: 294740
* SUDOC: 032229704
* BNF: 12330081d
* MBA: c8cb03dc-2c3a-43d1-bca8-a85108cd9238
* NLA: 35801288
* BIBSYS: 90229804
* NKC: mzk2004252155
* ICCU: CUBV089821
* BNE: XX1267203
 |
**Murrieta** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono Riverside. 

Situo de Murrieta en Kalifornio kaj en la kantono

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 87 km²
* Loĝantaro: 103.466 (en 2010)
* Supermara alteco: 334 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h)
* Poŝtkodoj: 92562-92564
* Telefonkodo: 951

Geografio
---------

Panoramo de Murrieta
Murrieta situas sur montetaro en la sudokcidenta landparto de Usono, en suda parto de la subŝtato. Temecula troviĝas nur 10 km.

Historio
--------

*Esequial Murrieta* havis tie bienon, lia frato bredadis tie ŝafojn en 1873. La trajno ekfunkciis en 1882. En la 1980-aj jaroj en Murrieta multaj alvenis kaj konstruis loĝdomojn. La urbo iĝis antaŭurbo de San-Diego, Riverside.

Klimato
-------

Murrieta situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 10-25 °C. La varmo kulminas inter julio-aŭgusto averaĝe 33 °C, la malvarmo kulminas en decembro averaĝe 4 °C. Jare pluvas po 395 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en junio. Neĝado estas malofta en la urbego.

Famaj nomportantoj
------------------

* Joaquin Murrieta

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Juan Eduardo BACHRICH** (naskiĝis la 30-an de aprilo 1921 en Vieno, Aŭstrio - mortis la 28-an de februaro 2005 en Karakaso, Venezuelo) estis elstara venezuela esperantisto. Kiel aŭstro li nomiĝis Johann Eduard Bachrich, en Esperantio Johano Bachrich.

En 1937 li 
konatiĝis en Zagrebo kun Ivo Lapenna kaj eklernis Esperanton en 1938 en Zemun, Jugoslavio. Ekde 1940 li studis en Budapeŝto kaj mallongan tempon kunlaboris kun tieaj esperantistoj.

En 1948 Bachrich elmigris al Venezuelo, kie li tuj komencis informi pri Esperanto per publikaj prelegoj kaj gazetartikoloj. Li fariĝis motoro de Venezuela Esperanto-Asocio. En la jaro 1952 li fariĝis loka delegito de UEA kaj fakdelegito pri plantkulturado. De 1974 ĝis 2001 li funkciis kiel peranto de UEA. Kiam en 1975 VEA estis leĝe registrita Johano Bachrich fariĝis ĝia ĝenerala sekretario. De 1978 ĝis 1982 kaj denove ekde 1998 ĝis lia morto li estis observanto, de 1992 ĝis 1998 membro de la Komitato de UEA. 

En 1992 Bachrich lanĉis la ideon pri amasa instruado de Esperanto per televido. Por atingi tiun celon li kontribuis al la realigo de la projektoj "Mazi en Gondolando" kaj "Esperanto: Pasporto al la tuta mondo". En la 85-a UK 2000 en Tel-Avivo la Komitato de UEA distingis lin per honora membreco de la Asocio.

Li estis ankaŭ komitatano de ILEI.
**Juan Gabriel** (7an de januaro 1950 en Parácuaro, Michoacán, Meksiko - 28an de Aŭgusto 2016, Santa Mónica, Kalifornio, Usono) estas la artista nomo de la meksika muzikisto, tekstisto, kantisto kaj aktoro Alberto AGUILERA VALADEZ. Li estis konsiderata kiel unu el la plej bonaj meksikaj tekstistoj el ĉiuj epokoj, eble nur post José Alfredo Jiménez kaj Agustín Lara. Estis famega ĉefe en Latinameriko kie estas konata kiel "**El Divo de Juárez**" (La Divulo de Juárez). Estis unu el la tekstistoj plej bonegaj kaj tre amata en la hispanlingvaj landoj kaj unu el la personecoj plej konataj en la muzika vivo de Meksiko je la fino de la 20-a jarcento.

Biografio
---------

Juan Gabriel estis la malplej aĝa el dek gefratoj: Rosa (kiu mortis ĵusnaskita), Virginia, José Guadalupe, Gabriel, Pablo, Miguel(forpasita), kaj tri Rafael-oj kiuj jam forpasis ankaŭ.
Post mensa malsano lia patro forpasis en hospitalo kaj ŝia patrino, Victoria Valadez, devige foriris de Pácuaro kaj translokiĝis al Apatzingán, Morelio kaj fine en Urbo Juárez (Chihuahua) kie Juan Gabriel kreskis.

Post la morto de la patrino kaj malfeliĉa infanaĝo translokiĝis al Meksikurbo cele al surbendigado de disko sed pro rimedmankoj, netoleremo kaj falsa akuzado pro ŝtelado estis enkarcerigita dum umu jaro en 1968. En tiu epoko li konatiĝis kun "**La Prieta Linda**" (La Bela Brunulino) kiu helpis lin kontakti kun **RCA**(diskeldonejo) kie eksurbendigis. Alvenis la sukcesrikolto kaj decidis ŝanĝi sian nomon.

En 1971 surbendigis lian unuan sukceson "No tengo dinero" (Mi ne havas monon), kun granda sukceso vendis milionojn da diskoj kaj surbendigis ĉi tiun kanzonon en la japanan kaj portugalan, kiu estis kantita de aliaj artistoj.

Atingis la famon tre rapide vendante pli ol 20 milionojn da diskoj dum 15 jaroj. Nuntempe lia diskeldonejo vendis pli ol 100 milionojn da KD-oj tutmonde.
Juan Gabriel realigis kaj aktoris en kvin filmoj inter 1974 kaj 1981.

Juan Gabriel estis nominata 11foje al Premio Grammy kaj havas premiojn tiel gravaj kiel Billboard, Aplauso, ASCAP, Lo Nuestro, El Heraldo, kaj diversaj diskoj el platino kaj oro.

Li mortis en Usono kie li estis farante koncertojn el kiuj la lasta okazis en Los Anĝeleso vendrede la 26an de Aŭgusto, do malpli ol du tagojn antaŭ lia morto, pro korinfarkto.

* Kategorio Juan Gabriel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253179
* GND: 134925939
* LCCN: nr91004147
* VIAF: 308779351 100232076, 308779351
* ISNI: 0000 0000 7358 4562, 0000 0003 6845 1732
* SUDOC: 243011296
* BNF: 14179572r
* MBA: bc9b7500-0afc-41ba-a056-b0bc81669702
* BNE: XX1051984
 |
**Hedrehely** [hedrehej] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 26 km²
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 7533
* Telefonprefikso: 82

Situo
-----

Hedrehely situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, meze de sakovojo. Kadarkút troviĝas 6, Szigetvár 24, Kaposvár 27, Nagyatád 28 km-ojn.

Historio
--------

Pli frue romianoj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332, kiu ricevis la titolon kampurbo en 1443. Poste abatejo kaj aliaj domoj konstruiĝis, kiujn la turkoj okupis en 1552. Vilaĝservo estas migra poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino (Maria)
* kalvinana preĝejo
* ruinoj de abatejo kaj preĝejo

Famuloj
-------

En Hedrehely naskiĝis aktoro Ernő Hidvéghy.

Fontoj
------

* 
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.vendegvaro.hu

* Kategorio Hedrehely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Béla Katona,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Katona Béla** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, inĝeniero.

Béla Katona en 2009
Béla Katona  naskiĝis la 9-an de februaro 1944 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Katona abiturientis en sia naskiĝurbo en 1962, poste li akiris 2 diplomojn en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝton en 1967 kaj 1973, fine li akiris plian diplomon en 1984 en Ekonomia Universitato pri Marx Károly, krome li ankaŭ doktoriĝis. Li laboris en fabriko ekde 1967, kie li estis direktoro en 1980. Li ricevis partiajn taskojn kun postenoj ekde 1984. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 2010, dume li estis senpostena ministro pri sekretaj servoj en la jaroj 1994 kaj 1995. En la frua 21-a jarcento li ricevis ĉefe partiajn kaj parlamentajn postenojn, ekzemple li estis parlamentestro en la jaroj 2009 kaj 2010.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio kun foto

* Kategorio Béla Katona (ministro) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 521474
 |
**Hedonismo** (el la greka *ηδονή* [hedone], "plezuro") estas filozofia ismo, kiu prezentas la plezuron kiel la celo de la ekzistado. Tamen, ne ĉiaj plezuroj estas hedonismaj, iaj devas esti forpuŝataj por eviti pli egan malplezuron al si mem aŭ al aliulo.

Maksimo de Nicolas de Chamfort resumas la hedonisman idealon:

*Ĝui kaj ĝuigi, vundante nek vin mem, nek aliulon, jen, mi pensas, la fundamento de ĉia moralo.*

Hedonismo ne estas filozofio centrata je la celeco de sia propra ekzistado. Multe da hedonistaj filozofoj defendis poziciojn : ateismajn aŭ agnostikajn (Epikuro), materialismajn (Demokrito), liberecajn, anarkiismajn (Michel Onfray depostulas la anarkion, kiel politika maniero de hedonismo).

Historio
--------

La ismo estas asociata, ĉefe dum la antikveco, al Aristipo el Cireno kaj al la cirenismo, sed ankaŭ al Epikuro, kvankam la difino de la plezuro estas malsama inter tiuj du filozofoj.

Epikuro diris, ke nuntempa ekscesa plezuro devas esti evitata, se ĝi kondukas al estonta doloro. La cirenistoj diris, ke la plezuro ĉiam estas la nuntempa celo de la ago, eĉ se tiu fino estas relativigata kaj tempe ŝanĝas.

Jeremy Bentham, fondinto de la utilismo, komprenis ĝin kiel "hedonisma kalkulo", kiu devis sistemigi la ideon de plezurdozo en la *Filebo* de Platono. Tiu kalkulo estas unu el la bazoj de la modeladoj en la decidteorio.

John Stuart Mill, kiu adis la utilismo, poste riproĉis al Bentham de ne doni kvalitan hierarkion de la ecoj de la plezuroj. Sed tia hierarkio irigas el la hedonismo por penetrigi aliajn valorigadojn kaj aliajn finojn (kiel la "vivo bona pri la homo", kiu serĉas valoron de feliĉo pli ol la plezurojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Asketismo
* Deziro
* Epikuranismo
* Eŭdemonismo
* Plezuro
* Michel Onfray
**Samu IMRE** [ŝamu], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Imre Samu** estis hungara lingvisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985).

Samu Imre  naskiĝis la 31-an de oktobro 1917 en Hungara reĝlando, en Felsőőr (nutempa Oberwart en Aŭstrio). Li mortis la 6-an de novembro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Samu Imre frekventis universitatojn en Debrecen kaj Kolozsvár inter 1937-1942, poste li ekinstruis en Kolozsvár (tiam apartenanta al Hungarlando). Baldaŭe li soldatiĝis kaj iĝis militkaptito en Sovetunio, kie li povis hejmenveni nue en 1948. En 1950 li ekinstruis en Kartal. En la sekva jaro li ekhavis postenon en lingva instituto de MTA, kie fine li estis direktoro. En 1971 li fondis lingvistan revuon *Őrség* en Budapeŝto.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Felsőőr helynevei,* (1940)
* *Szabács viadala hitelességének kérdéséhez,* (1956)
* *A magyar nyelvjárások atlasza,* (1968–1978)
* *A felsőőri nyelvjárás,* (1971)
* *Nyelvjárási szókészletünk néhány szerkezeti kérdése a magyar nyelvatlasz anyaga alapján,* (1987)

Memorigilo
----------

En Oberwart regiona lingvista instituto prenis la nomon *Imre Samu Sprachkompetenzzentrum*.

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio Samu Imre en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 443082
* GND: 126952515
* LCCN: n81132368
* VIAF: 91807624
* ISNI: 0000 0001 0924 4421
* LIBRIS: 345791
* SUDOC: 134198107
* BNF: 126750302
 |
**Béla Kelen,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kelen Béla** estis hungara kuracisto, profesoro, radiologo.

Béla Kelen  naskiĝis la 12-an de decembro 1870 en Tamási. Li mortis la 2-an de aprilo 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Kelen akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1893. Post siaj studoj li laboris-instruis en la patologia instituto, dume li studvojaĝis 2 jarojn en Berlino kaj Parizo. En 1909 en la universitata kliniko li establis radiologian laboratorion. En 1915 li estis nomumita privata profesoro, en la sekva jaro ankaŭ institutestro, krome li okupiĝis ankaŭ pri la soldatoj dum la 1-a mondmilito. En 1922 li atingis la instruan rangon eksterordinara profesoro, en 1929 publika ordinara profesoro. En 1941 li pensiuliĝis. Li strebis multe pri la memstara hungara radiologio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gyógyítás Röntgen-, Rádium- és ibolyántúli sugarakkal* (1923)
* *Röntgenológia orvostanhallgatók és gyakorló orvosok számára* (1928)
* *A röntgenológia alapvonalai* (1934)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
*Artemisia annua*
La **artemisinino** — konata ankaŭ kiel kinghaosu — kaj ties derivaĵoj estas familio de kuraciloj kiuj posedas la plej rapidan agadon el ĉiuj oftaj medikamentoj kontraŭ la malario okazigita de la parazita protzoo *Plasmodium falciparum*.​ La traktadoj kiuj enhavas derivaĵojn el la artemisinino (terapioj kombinantaj artemisininon, ACT-ojn) estas aktuale la normiga traktado je tutmonda nivelo kontraŭ la malario. La ĉefa komponanto de la artemisinino estas izolata el la planto *Artemisia annua*, fakte herbo jam priskribita en la Ĉina tradicia medicino.

La uzado de tiu medikamento kiel nura terapio estas eskplicite malkonsilita fare de la Monda Organizaĵo pri Sano, ĉar oni trovis pruvojn ke parazitoj de malario disvolvigis reziston al la kuracilo. La terapioj kiuj kombinas la artemisininon kun alia medikamento kontraŭ-malaria estas la preferata traktado ne nur pro ties efektiveco, sed ankaŭ pro ties tolero fare de la pacientoj.

Notoj
-----

1. ↑   White NJ (julio 1997). «Assessment of the pharmacodynamic properties of antimalarial drugs in vivo». Antimicrob. Agents Chemother. 41 (7): 1413-22. PMC 163932. PMID 9210658.

Vidu ankaŭ
----------

* Malario

* Kategorio Artemisinino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726838
 |
**Joe PENNER** [ĝo PEN'r] (naskiĝis la 11-an de novembro 1904, en Nagybecskerek [tiam Hungario], mortis la 10-an de januaro 1941 en Filadelfio, Pensilvanio) estis en la 1930-aj jaroj usona radia komediisto kaj vodevilisto rimarkinda pro sia ekfrazo "*Wanna buy a duck?*" (ĉu vi deziras aĉeti anason?) kaj sia malalta rido (*hjuk-hjuk*).

Penner naskiĝis kiel **Pintér József** kaj elvenis de Hungario kiel infano. Rudy Vallee unue prezentis lin al naciaj radiaj aŭskultantoj kaj li estis granda sukceso. Penner havis sian propran radioprogramon (*The Baker's Broadcast*) ekde 1933, kiun estis tre populara, sed post disputo kun la mecenato de la programo en 1935, Penner forlasis la programon. Li revenis al radio kun alia programo (*The Joe Penner Show*, ankaŭ nomiĝas *The Park Avenue Penners* (La Penner-oj de Park-Avenuo)) en 1936.

Penner mortis pro korhalto dum rondvojaĝo en muzika teatraĵo.

Tex Avery kaj Friz Freleng karikaturis Penner-n en la muzika desegnita filmo *My Green Fedora* (Mia verda ĉapelo), kaj li ankaŭ estis inspiraĵo de la komiksa rolulo de Egghead, kiu inspiris la kreadon de *Elmer Fudd*.

* Kategorio Joe Penner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Joel AMIS** [ĝoel ejmis] naskiĝis la 5-an de majo 1978 en Atlanto, ŝtato Georgio, Usono. En 2010 li enmigris en Kanadon kaj nun loĝas en Montrealo, Kebekio kun sia edzino Ĵenja.

Joel AMIS eklernis Esperanton en decembro 1994. En 1997 li kunfondis la Esperanto-Societon de Metropola Atlanto, kaj estis membro de la loka kongresa komitato por la Landa Kongreso de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko en 2000. Li krome estas delegito de UEA.

De 2000 ĝis 2002 Joel loĝis kaj laboris kiel asista instruisto de la angla en Japanio. De 2005 ĝis 2010 Joel laboris en la ŝtata registaro de Georgio. Ekde aŭtuno 2010 Joel laboras kiel administranto por Esperantic Studies Foundation.

Ekde 2002 Joel kunlaboris pri la revuo Kontakto kiel ĉef-korektisto, kaj de somero 2003 ĝis somero 2007 - kiel vic-redaktoro kaj ĉefa asistanto al redaktorino Eugenia Amis. De 2004 ĝis 2006 li estis redaktoro de TEJO Tutmonde, kaj de 2005 al 2007 li estis redaktoro de Esperanto USA.

En majo 2005 li edziĝis al Eugenia (Ĵenja) Zvereva en rozkruca geedziĝceremonio en la Atlanta Loĝio de la Rozkruca Ordeno, AMORC.

En 2000 Joel diplomiĝis de la Ŝtata Universitato de Georgio kun bakalaŭra diplomo pri Religiaj Studoj.

Krom pri Esperanto, Joel ankaŭ interesiĝas pri mistikismo/esoterismo, rozkrucismo [AMORC], martinismo, framasonismo, esotera kristanismo, k.a.) politiko (demokrata socialismo, NDP), teologio, historio, religioscienco, filozofio, lingvoj, ekologio, senaŭtomobila vivstilo/publika transporto, kaj diversaj intelektaj temoj.
**Megyeri-ponto** (hungare *Megyeri-híd*) estas du-parta ponto sur Danubo, iom norde de Budapeŝto. Sur ĝi iras la nacia aŭtovojo M0, kiu duonringe ĉirkaŭiras la urbon. La du partoj ligas la Szentendre-insulon al la bordoj de Danubo. La orienta parto estas staja ponto kun du A-formaj pilieroj, la cetera parto estas traba ponto.

La ponto estis malfermita la 30-an de septembro 2008. La elekto de ĝia nomo kaŭzis iom da ekscito, ĉar en publika enketo gajnis la nomoj de la usonaj komikistoj Stephen Colbert kaj Jon Stewart. Ĉar ambaŭ ne havas fortajn rilatojn al Hungario, oni fine elektis la nomon de la hungara pra-gento *Megyer*, al kiu rilatas ankaŭ la nomoj de la proksimaj lokoj *Káposztásmegyer* kaj *Békásmegyer* maldekstre resp. dekstre de Danubo.

La orienta fino de la ponto situas en Budapeŝto, la okcidenta en Budakalász; la mezo apartenas al Szigetmonostor. La ponton uzas pluraj publikaj buslinioj. La oficiala longo de 1862 metroj inkluzivas la parton sur la insulo. La alteco de 100 metroj rilatas al la pilieroj.

* Skiza vido de sudoSkiza vido de sudo
* Vido de rivera niveloVido de rivera nivelo


  

* Kategorio Megyeri-ponto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Merkata kapitaligo** estas la taksado je merkata prezo de ĉiuj cirkulantaj akcioj de akcia kompanio.

Merkata kapitaligo estas la prezo pagenda se eblus reaĉeti ĉiujn akciojn de kompanio laŭ ilia nuna merkata prezo. Tamen ĉi tiu prezo dependas de la postulo de ĉi tiu ago. Tiel, kiam investanto deziras akiri grandan kvanton de akcioj en kompanio, kaj plie kiam 100% el ili, ĝi devas ĝenerale pagi pli ol la merkata prezo por kuraĝigi nunajn akciulojn vendi siajn akciojn al ĝi.

Financa teorio ebligas rilatigi merkatan kapitaligon kaj estontajn profitojn de la kompanio. Se oni supozas, ke akciuloj serĉas nur financan profiton kaj ke merkatoj funkcias efike, tiam merkata kapitaligo dependas de nur du faktoroj: la atendataj estontaj profitoj por akciuloj kaj la financa risko kun ili. Por donita nivelo de risko, la merkata kapitaligo estos ju pli alta, des pli altaj estos la atendataj profitoj. Male, por donita profita atendo, ju pli necertaj estas la antaŭvidoj, des pli malalta estos la merkata kapitaligo.

Merkata kapitaligo ne devas esti konfuzita kun kompania valoro, kiu mezuras la merkatan valoron de ĉiuj kapitaloj investitaj en la kompanio. Ĉi tio inkluzivas ne nur merkatan kapitaligon, sed ankaŭ financan ŝuldon. Ŝuldo efektive estas rigardata kiel mono investita de pruntedonantoj, same kiel kapitaligo estas mono investita de akciuloj. Do kiam kompanio ŝuldas, ĝia totala valoro estas pli granda ol ĝia merkata kapitaligo.

En januaro 2012, la du kompanioj kun la plej granda merkata kapitaligo en la mondo estis Apple kaj ExxonMobil, respektive 471 miliardoj da dolaroj kaj 410 miliardoj da dolaroj1.

Kun merkata kapitaligo de 1 biliono da dolaroj je la fino de merkatoj en 2018, Apple fariĝis la kompanio kun la plej granda merkata kapitaligo en la historio en nunaj dolaroj. Apple tiel superas la antaŭan rekordon de 620,58 miliardoj da dolaroj posedata de Microsoft ĉe la plej alta interreta veziko en 1999. Dirite, en inflaciaj dolaroj, Microsoft restas antaŭe.

Laŭ *Le Figaro*, rango atribuas al la grupo Alibaba la plej grandan enborsiĝon en la historio kun sume 25 miliardoj da dolaroj, la plej granda merkata kapitaligo en la historio.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Dubrivka |

**Dubrivka** estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Irŝava, en municipo de Mala Roztoka. Ĝis 2001 la rusa loknomo estis Дибровка [dibrovka].

48° 18′ 23″ N 23° 5′ 0″ O﻿ / ﻿48.30639 °N, 23.08333 °O﻿ / 48.30639; 23.08333 (mapo)Koordinatoj: 48° 18′ 23″ N 23° 5′ 0″ O﻿ / ﻿48.30639 °N, 23.08333 °O﻿ / 48.30639; 23.08333 (mapo)

Situo
-----

Dubrivka situas laŭ flankovojoj, ĉefvojo kaj fervoja linio preteriras.

Historio
--------

La vilaĝo fondiĝis en 1447. Ĝis Traktato de Trianon Cserhalom apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Dubrivka. Ekde 1945 Dubrivka apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

Fontoj
------

* ukraina paĝo
* Wikimapia

* Kategorio Dubrivka (Irŝava) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)