recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Akva skiinstalaĵo ĉe lago en Weimar (Lahn) iom sude de Marburgo, Germanio
Akva skilifto – akvoskiado sur la insulo Krk proksime de la samnoma urbo Krk, Kroatio
**Akvoskilifto** aŭ **akva skilifto** estas instalaĵo sur akvoareo kiu povas esti uzata por akva skiado. La termino estas derivita de tiu de la skilifto kaj teknike funkcias simile. Male al skilifto, la celo de akva skilifto estas ne akiri altecon, sed prefere movi la personon estantan tirita horizontale super la surfaco de la akvo kun la rapideco necesa por akvoskiado.

Historio
--------

La akvoskilifta instalaĵo estis inventita en la fruaj 1960-aj jaroj fare de germana inĝeniero Bruno Rixen (1931-2020) kaj evoluigita por matura surmerkatigo. Tiam jam 40 jarojn oni praktikis akvoskiadon, en kiu la skianto estis movita per ŝnuro de motorboato - tiun originan vojon inventis en la 1920-aj jaroj la usonano *Ralph Samuelson*. La inventaĵoj de Bruno Rixen inkluzivas la komencon je rekta angulo al la cirkulanta kablo, kiu milde akcelas la komencan kuriston, sen redukti la rapidecon de la cirkuladŝnuro, same kiel la duoblan cirkuladŝnuron. Ĉi tio estas la nura maniero renkonti la postulojn de akvoskiado, kiel ekzemple alta rapido kaj altaj flankaj fortoj kiam praktikiĝas slaloma skiado. La unua komerce funkciigita akvoskilifto estis konstruita en 1966 borde de la Mediteraneo ĉe Benidorm en Hispanio, Unu el la unuaj instalaĵoj estis la instalaĵo en Estavayer-le-Lac sur la lago de Neŭŝatelo en Svislando, kiu malfermiĝis en 1965. Hodiaŭ en 2024 estas tutmonde iom pli ol 360 akvoskiliftaj instalaĵoj.
​

Referencoj
----------

1. ↑  historio de akvoskiliftoj, arkivigita laŭ stato de septembro 2013 (angle)
2. ↑  historio de akvoskiado (tirita de motorboato), en la retejo *supraboats.com* (angle)
3. ↑  revolutionaere-idee-bruno-rixen-1310065.html La revolucia ideo de Bruno Rixen, Münchner Merkur, julio 5, 2011 (germane)
Metroo de Dnipro

 

La **Metroo de Dnipro** (ukraine *Дніпровський метрополітен*) estas la metrosistemo kiu priservas la urbon Dnipro, Ukrainio kaj estis la tria metroo kiu malfermiĝis en Ukrainio post Kievo kaj Ĥarkivo, la 29-an de decembro 1995.

Nuntempe, la metroo de Dnipro estas la plej mallonga en la mondo, kun nur 7,1 kilometroj da trakoj kaj ses stacioj. Tamen, ekzistas jam planoj de plilongigo kiuj pliigos nombron da stacioj al naŭ antaŭ 2014. La nura linio de la metroo komenciĝas ĉe Vokzalna stacio, proksime de la centra stacidomo de la urbo, kaj finiĝas ĉe Pokrovska stacio, okcidente de Dnipro. Horaro iras de la 5:30 a.m. ĝis la 11:00 p.m. kaj havas proksimume 22 200 ĉiutagajn pasaĝerojn.

Historio
--------

En 1979, la Konsilio de Ministroj de Sovetunio certigis ke la Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio permesis al Gosplan (registarplana agentejo) kaj ministroj pri komunikado kaj transporto, konstrui metrosistemon en Dnipropetrovsk.

Konstruo komenciĝis la 15-an de marto 1982 post dekreto de la Sovetunia Konsilio de Ministroj. Tiuj planoj realiĝis kiam la unua linio, Centralno-Zavodska, estis malfermita al publiko la 29-an de decembro 1995.

La metro-sistemo de Dnipro estis konstruita laŭ la tipa sovetia konstruformato. El la ses stacioj, kvin situis sub la grundo kaj unu el ili sur la surfaco. Kvar el la metrostacioj estas unikaj volboj konstruitaj uzante la teĥnologion de la Metroo de Sankt-Peterburgo kaj unu estas kun kolonoj. Pro la gravaj ekonomiaj problemoj de la fruaj 1990-aj jaroj, al la metrostacioj mankas grandaj ornamaj elementoj kaj la arĥitektura pureco de la stacioj konstruitaj en la sovetia tempo.

Referencoj
----------

1. 1 2  "In Dnipropetrovsk construction is restarted on the metro", *Korrespondent.net*, 28 de februaro 2011. Kontrolita 16 de majo 2011. (ruse)
2. ↑   Information about the metro system (angle). Dnipropetrovsk City Central Internet Portal. Arkivita el la originalo je 17 de julio 2011. Alirita 16 de majo 2011.
3. ↑  Platonov, Vladimir, "Metro as a secret object and symbol of the highest patronage", *Zerkalo Nedeli*, Decembro 30-Januaro 5, 1996. Kontrolita 21 de junio 2008. (ruse)

Vidu ankaŭ
----------

* Tramtransporto en Dnipro
* Transporto en Ukrainio
* Listo de metrooj en la mondo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Metroo de Dnipro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo
* Mapo de la Metroo de Dnipro en Urbanrail.net

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Metro de Dnipró en la hispana Vikipedio.*
Tiu ĉi Malgranda baziliko kun la ĉefabatejo apartenas al Monda Kulturheredaĵo
*Tiu ĉi artikolo temas precipe pri la baziliko, kaj ne pri la Ĉefabatejo!*

**Benediktana Baziliko Sankta Marteno en Pannonhalma** estas Malgranda baziliko, kiu troviĝas en Hungario, en Pannonhalma, kie la baziliko estas parto de Benediktana Ĉefabatejo, kiu estas Monda Heredaĵo ekde 1996. Pilgrimvojo pri Sankta Jakobo tuŝas la bazilikon kaj la ĉefabatejon.

Fotoj pri baziliko de PannonhalmaAerfoto pri la ĉefabatejo, post la kampanilo la bazilko etendiĝas
Fenestro pri Sankta Marteno en la baziliko
Supra kaj malsupra enirejoj de la baziliko

Historio
--------

Benediktanoj komencis konstrui sur montopinto romanikan kapelon ekde 996, kiu pretiĝis en 1001. En la 12-a jarcento incendio okazis, en 1137 la preĝejeto rekonstruiĝis, eĉ pligrandiĝis. Apude ankaŭ diversaj religiaj konstruaĵoj etendiĝis. En 1224 grava renoviĝo finiĝis. En 1242 la tataroj ne povis okupi ĝin. Baldaŭe oni konstruis ankaŭ defendan muron kontraŭ la konstruaĵoj. Inter 1594-1606 foje hungaroj, foje turkoj posedis ĝin. La loko perdis la religian vizaĝon kaj estis precipe fortikaĵo. Post la turka erao la preĝejo kaj la abatejo rekonstruiĝis, sed iom da partoj restis el la mezepoko. Inter 1786-1802 kaj 1950-1990 funkciado de benediktanoj estis malpermesitaj. En 1942 la preĝejo iĝis *malgranda baziliko*. En 1996 Johano Paŭlo la 2-a vizitis la bazilikon kune kun la ĉefabatejo.

La baziliko havas supran kaj malsupran preĝejojn. La malsupra preĝejo gardis konstrustilojn de la fruaj tempoj, la supra preĝejo prezentas barokon kaj klasikismon. Ĉe la enirejo kampanilo konstruita en 1832 altiĝas, 55 m-ojn alta de la malsupra preĝejo.

En la ĉefabateja komplekso ankaŭ biblioteko, gimnazio, kapelo kaj vinokelo, proksime arboreto funkcias. Ili estas viziteblaj.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare pri la plej gravaj hungaraj preĝejoj Arkivigite je 2010-10-09 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare pri hungaraj preĝejoj

* Kategorio Baziliko de Pannonhalma en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 374888
* LCCN: n85091292
* VIAF: 126296757
* ISNI: 0000 0001 2348 013X
* BNF: 15814505h
* NKC: mzk2011661697
 |
Enirejo en la Vilaon Haw Par sur la tereno de Ĝardeno Tigrabalzamo en Singapuro
**Ĝardeno Tigrabalzamo** (ĉine **虎豹別墅** aŭ **萬金油花園**, angle **Tiger Balm Garden** aŭ **Haw Par Villa**) estas la nomo de tri publikaj vizitaĵoj en orienta Azio. La unua, origina, fondiĝis en Honkongo en 1935; ĝi fariĝis neĝardena amuzejo en 1985, kaj ekde 1998 fariĝis tereno de loĝejoj. La dua ĝardeno fondiĝis en Singapuro en 1937 kaj daŭre restas turisma vidindaĵo tie. La tria estas en Fuĝjano, Ĉinio. Ĝi fondiĝis en 1946, fermiĝis en 1949, kaj remalfermiĝis kiel muzeo en 1994.

La ĝardenojn konstruis la familio *Aw* (fratoj *Aw Boon Haw* kaj *Aw Boon Par*) por reklami siajn produktaĵojn sub la marko "Tigra Balzamo" (angle "Tiger Balm", ĉine "虎标万金油".

La terenoj enhavas statuojn kaj dioramojn, kiuj bildigas scenojn el la ĉina folkloro, historio, mitologio kaj legendaro, kaj ilustraĵojn pri variaj aspektoj de konfuceismo. Malgraŭ la nomo "ĝardenoj", ili ne enhavas grandan kvanton de plantoj kaj ne konsidereblas parko.

Fontoj
------

Bazita sur informoj en la angla kaj ĉina vikipediaj artikoloj
**Ĵukovo,** ukraine, rutene kaj ruse **Жуково,** slovake **Žukovo,** hungare **Zsukó** [ĵukO] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 29′ 47″ N 22° 38′ 48″ O﻿ / ﻿48.49639 °N, 22.64667 °O﻿ / 48.49639; 22.64667 (mapo)Koordinatoj: 48° 29′ 47″ N 22° 38′ 48″ O﻿ / ﻿48.49639 °N, 22.64667 °O﻿ / 48.49639; 22.64667 (mapo)
* Areo: 1 km²
* Alto super marnivelo: 118 m
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 89634
* Telefonprefikso: +380 3131
* Aŭtokodo: AO

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1417. En 1910 vivis en Zsukó 511 loĝantoj, (474 rutenoj, 33 germanoj, 4 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Ilosva, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ĵukovo. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------

* Kategorio Ĵukovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Grek-katolika Pilgrima Baziliko omaĝe al Sankta Mikaelo en Máriapócs** estas Malgranda baziliko en Hungario, en urbo Máriapócs. La pilgrimvojo pri Maria (Mariazell-Csíksomlyó) 1400 km-ojn longa tuŝas ankaŭ tiu ĉi bazilikon.

Fotoj pri baziliko de MáriapócsAerfoto pri la baziliko
La origina sankta bildo
Vitralo fare de József Palka

Miraklo
-------

En 1696 en la ligna preĝejeto la preĝantoj ekvidis, ke bildo pri Maria ploras. Onidire tio daŭris 14 tagojn. Tiu famo atingis Leopoldon la 1-an kaj li ordonis, ke oni portu la bildon en Vienon. Dumvoje en Barca pentristo faris 3 kopiojn. Ili troviĝas en Košice, ie en Sáros kaj en Máriapócs. La lasta kopio denove *ploris* en 1715 kaj poste en 1905.

Historio
--------

Migrantoj komencis viziti la preĝejon, kiu por tiu celo estis tre malgranda. La nova baroka preĝejo konstruiĝis inter 1731-1756, tamen la turoj pretiĝis nur en 1856. En 1946 ĝi renoviĝis, poste la bildo tie trovis novan lokon. En 1948 Pio la 12-a donacis rangon "malgranda baziliko" al la preĝejo.

En kripto de la malgranda baziliko kuŝas Imre Timkó (episkopo) kaj Miklós Dudás.

Fontoj
------

* oficiala paĝo Arkivigite je 2011-06-30 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Baziliko de Máriapócs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĝardeno de parokestro de La Ferté-Loupière, Yonne
Ĝardeno de parokestro de la kataluna klostro en Ripoll
Origine « ĝardeno de parokestro » estas fermita ĝardeno apud preĝejo kaj parokestrejo, unue cele al utileco. Tiu ĝardeno de parokestro, de episkopo aŭ de religia kongregacio celis havigi vivrimedojn al kelkaj personoj provizante ilin per legomoj kaj fruktoj. Baze tio estas legomĝardeno, sed ankaŭ kun floroj, por ornami la altaron kaj laŭdire kun vito por la mesvino, kun ankaŭ kelkaj kuracaj plantoj.

Tio iĝis ĝardenstilo. La unua karakterizaĵo estas la miksaĵo de floroj kaj legomoj kaj due multa diverseco de tradiciaj nerafinaj simplaj plantoj inter kiuj estas plantoj, kiaj kondimentoj. La ebeno, pli malpli strikte kvadratita, estas stompita de la miksaĵo de staŭdoj kaj unujaraj plantoj. Ne estas herbotapiŝo, krom kelkfoje kiel aleoj limigitaj de vegetalaj randoj, ofte malaltaj vicoj de bukso, kies foliaron oni uzas je la palmodimanĉo. Ĝi kontraŭas al evoluo, kiu kondukas tute disigi la legomĝardenon de la plezurĝardeno, en tiu okaze ĝi estas forpuŝita en malproksima loko, ofte kaŝita malantaŭ heĝo.

Pro sia diverseco ĝi estas agrabla loko por ripozi aŭ pensadi. Ĝi ofte konsistas el kvar kvadrataj bedoj kun meze puto aŭ baseno alloganta la birdojn.

Ekzemploj de ĝardenoj de parokestro
-----------------------------------

* Flora legomĝardeno de la kastelo de Miromesnil (Seine-Maritime)
* Ĝardeno de parokestro de La Ferté-Loupière (Yonne). Tiu privata ĝardeno ricevis la unuan premion Parkoj kaj Ĝardenoj en 2006.

Vidu ankaŭ
----------

* ĝardeno
* legomĝardeno de la Reĝo
* utilĝardeno
* kuireja ĝardeno
* monaĥeja ĝardeno
La monaĥejo en la neĝo
fama fresko de Ŝota Rustaveli en la Monaĥejo de la Kruco en Jerusalemo.
La **Monaĥejo de la Kruco** (kartvele ჯვრის მონასტერი, hebree מנזר המצלבה‎‎ Minzar HaMatzlevah) estas monaĥejo proksime de la kvartalo Najoto de Jerusalemo, Israelo. Ĝi situas en la Valo de la Kruco, sub la Israela Muzeo kaj Kneset. La monaĥejo estis konstruita en la 11-a jarcento, dum la regado de reĝo Bagrato la 4-a, fare de la kartvela reganto de Ŝavŝeti. Oni kredas ke la ejo estis originale konsekrita en la 4-a jarcento sub la instrukcio de la romia imperiestro Konstantino la Granda, kiu poste donis la ejon al la kartvela reĝo Mirian la 3-a de Iberio post la konvertiĝo de lia lando al kristanismo en 327.

Legendo diras ke la monaĥejo estis konstruita en la entombigoloko de la kapo de Adamo, kvankam du aliaj lokoj en Jerusalemo ankaŭ postulas tiun honoron, de kiu kultivis la arbon kiu donis ĝian lignon por la kruco sur kiu Kristo estis krucumita. La monaĥejo estas nuntempe okupita de monaĥoj de la Ortodoksa Eklezio de Jerusalemo.

* Kategorio Monaĥejo de la Kruco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Baziliko Sankta Ana de Beaupré
La **Baziliko Sankta Ana de Beaupré** (france: *Sainte-Anne-de-Beaupré*) estas baziliko ĉirkaŭ la rivero Sankta Laŭrenco, je 30 km oriente de Kebeko. Ĝi estas akreditigita de la Katolika Eklezio kun pluraj mirakloj de sanigo de malsanuloj. Ĝi estas grava sanktejo de la Katolikismo, kun ĉirkaŭ duona miliono da pilgrimantoj kiuj ĝin vizitas ĉiujare. La periodo kun la plej granda nombro de vizitantoj estas la 26-a de julio, la tago de la festo de Sankta Anna, sanktulino patronino de Kebekio.

La baziliko situiĝas en Sainte-Anne-de-Beaupré kaj estas originale templo por honori Sanktan Anan. Ĝi estis konstruita pro du kaŭzoj: havi spacon por la kulto por la novaj loĝantoj de la regiono kaj gastigi statuon de Sankta Ana.

Dimensioj de la eklezio
-----------------------

Plano de la baziliko
* Longeco: 105 m
* Fasado: 48 m
* Transepto: 61 m
* Alteco de la spajro: 91 m

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Basílica de Santa Ana de Beaupré en la hispana Vikipedio.* 

* Kategorio Baziliko Sankta Ana de Beaupré en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527003
* LCCN: n85094413
* VIAF: 123852328
* ISNI: 0000 0001 2106 1003
* BNF: 16558273k
 |
**Őrhalom** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat. La nomo signifas: sentinelomonteto.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 18  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.076/19.406
* Loĝantaro: 1110
* Poŝtkodo: 2671
* Telefonprefikso: 35

Situo
-----

La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szécsény-Balassagyarmat. La lasta troviĝas 12, Szécsény 11 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1332 pri tue apuda iama vilaĝo, iom poste Őrhalom menciiĝis en formo *"Stras"* aŭ *"Zthras"*. La kampoj apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom, baldaŭe al fortikaĵo de Szécsény. La turkoj okupis la vilaĝon en 1579, kies nomo estis tiam *Istraj*. Post Traktato de Trianon Őrhalom trovis sin apud al nova landlimo.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1937
* kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1888

Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando
----------------------------------------------------

Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alőr | Alsóőr | Felsőőr | Őr | Őraljaboldogfalva | Őrbottyán | Őrdarma |
| Őregyház | Őrfalu | Őrhalom | Őrhegy | Őrimagyarósd | Őriszentpéter | Őrmező |
| Őrös | Rábaőr | Szamosőrmező | Temesőr |  |  |  |

* Kategorio Őrhalom en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
tipa bildo de la Virgulino de la Karitato: dum la plibonigo de la vetero, la virgulino aperas al la tri "Johanoj".
La **Virgulino de la Karitato de El Cobre** (en la hispana *Virgen de la Caridad del Cobre*) estas konsiderata kiel la Sankta Patronino kaj Reĝino de la kuba nacio.

Laŭ la historiaj raportoj, la bildo aperis en 1612 aŭ komence de 1613, en la Golfeto de Nipe, la plej granda de Kubo, situanta en la norda marbordo de la orienta regiono de la insulo. Ĝi estis vidata de tri sklavoj: 10jara nigrulo (Juan Moreno) kaj du fratoj (aborigenoj): (Juan kaj Rodrigo de Hoyos), kiuj laboris kiel sklavoj en la kuprominejoj de la regiono. La triopo restis en la kuba tradicio kiel "la tri Johanoj".

En rakonto kiu konserviĝas en la Ĝenerala Arkivo de Indioj (Sevilo), rakontata sub eklezia ĵurado 75 jarojn post la okazintaĵo, la sklavo Juan Moreno rakontis kiel aperis la bildo. La junuloj (sklavoj) iris je la serĉado de salo, kaj ekvidis la bildon de la Virgulino kun la Infano Jesuo en ŝiaj brakoj — la sama kiu hodiaŭ estas kultata de la kubanoj — kiu alproksimiĝis al ili flosante sur ligno kie legeblis la frazon "Yo soy la Virgen de la Caridad" (Mi estas la Virgulino de la Karitato).

La unua sanktejo estis improvize konstruita, el lignaĵo kaj arbfolioj. Post multaj misteraj okazintaĵoj ĉirkaŭ la virgulino, la bildo estis portita al tiu kiu estos ĝia definitiva sanktejo, proksime de la sanktejo estas la kuprominejoj (Cobre en la hispana, de tie ĝia longa nomo *del Cobre*).

Vidu ankaŭ
----------

* Oŝun

Eksteraj ligiloj
----------------

* Virgen de la Caridad del Cobre - Oficiala Hejmpaĝo de la Arkidiocezo de Santiago de Cuba Arkivigite je 2019-08-14 per la retarkivo Wayback Machine
* Dokumento de la *Archivos de Indias de Sevilla* Arkivigite je 2009-05-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Historiaj datoj pri la kultado kal la Virgulino de la Karitato en Kubo kaj ekster la insulo Arkivigite je 2007-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
* Stanislavo Belov (2017-09-17) El Cobre kaj Santa Ifigenia (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2017-09-17. Alirita 2017-09-17. *(raporto pri vizito al la katedralo El Cobre en 2016)*

* Kategorio Virgulino de la Karitato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ĝenerala Direkcio por Tradukado** (france *Direction générale de la Traduction*, angle *Directorate-General for Translation* (**DGT**)), kun sidejoj en Bruselo kaj Luksemburgo, havigas tradukon de verkitaj tekstoj al kaj el la dudek kvar oficialaj lingvoj de la Eŭropa Unio. Kun averaĝa produkto de ĉirkaŭ 1.5 milionoj da paĝoj, ĝi estas la plej granda tradukservo en la mondo, kiu havas ĉirkaŭ 1,750 lingvistojn kaj tradukistojn dungitajn. Tiuj ciferoj varias laŭ la uzataj kriterioj, nome oni indikas ankaŭ 2300 dungitojn el kiuj 1600 tradukistoj.

Pensfluo ekzistas (Piron 1994, Flochon 2000, Grin 2004) kiu konsideras, ke Esperanto povus esti *laborlingvo* kun aliaj lingvoj en la eŭropaj institucioj kaj poste lingvo internacia helpa *inter la civitanoj*. Tiu pensfluo nuntempe ne estas tre grava. La Grin informo komparas plurajn lingvmodalojn kaj konkludas, ke la adopto de Esperanto estus la plej bona solvo, kiu estas neŭtrala kaj el ekonomia vidpunkto (25 miliardoj € / jaro en ŝparado, 17 % de jara buĝeto).

Aliflanke ofte Esperanto-parolantoj parolas pri la multekosta lingva servo de EU. Tiujn kostojn redukti helpe de Esperanto eblus en la kadro de la EU-institucioj nur, se oni forigus la tradukadon de kaj al naciaj lingvoj. Krome la Esperanto-parolantoj multe aplaŭdis la raporton Grin, kie multpaĝe prezentiĝas modelo kun Esperanto kiel sola oficiala EU-lingvo.

Notoj
-----

1. ↑   Retejo de la DGT, «Qui sommes-nous? »
2. ↑   Commission Européenne, «La traduction à la Commission: 1958-2010», Étude sur la traduction et le multilinguisme, 17a de decembro 2009
3. ↑
4. ↑  Ekzemple sur  Dan Van Herpe komparas, ke EU elspezas 800 milionojn da eŭroj por tradukado, dum UK havas neniujn tradukajn kostojn; tradukis la paĝon Germain Pirlot.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de DGT
Ruth Dreifuss
**Ruth Dreifuss** naskiĝis la 9-an de januaro 1940 en Sankt-Galo, Svislando. Ŝi estas svisa politikstino de la Socialisma Partio de Svislando kaj eksa federacia konsilantino. Ŝi farĝis en la jaro 1999 kiel unua virino kaj unua judino federacia prezidantino de Svislando.

Biografio
---------

Ruth Dreifuss licenciĝis en ekonomiaj sciencoj ĉe la Universitato de Ĝenevo. Poste ŝi laboris kiel ĵurnalistiono por Coopération de 1961 ĝis 1964, pose kiel sociologia asistantino en la psikilogia centro de la Universitato de Ĝenevo de 1965 ĝis 1968 kaj universitata asistantino de 1970 ĝis 1972.

Ŝi tiam fariĝis scienca adjunktino ĉe la direkcio por kunlaboro kaj humanisma helpo de la Federacia Departamento por Eksteraj Rilatoj de 1972 ĝis 1981. La 1-an de novembro de 1981 ŝi fariĝis sekretario de la Unio Sindikata Svisa, postenon, kiun ŝi plenigis ĝis la 31-a de marto 1993, kiam ŝi komencis sian postenon en la Federacia Konsilio. Inter 1989 kaj 1992 ŝi estis membro de la urba parlamento de Berno. En 1991 ŝi malsukcesis en la elektiĝi al la Nacia Konsilio de Svislando. Ruth Dreifuss estis elektita la 10-an de marto 1993 al la Federacia Konsilio de Svislando. Antaŭ ŝia elekto la parlamento rifuzis elekti la oficialan kandidatinon de la Social-Demokrata Partio, s-ino Christiane Brunner, anstataŭ kiu estis elektita Francis Matthey. Sekvis granda protesto de la virinoj en la tuta lando. Matthey rifuzis sian elektiĝon pro premo de sia partio. Dreifuss estis prezidanto de la Federacia Konsilio en la jaro 1999. Ŝi forlasis la postenon de federacia konsilanto en la jaro 2002.

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ruth Dreifuss en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio de Ruth Dreifuss (Jewish Women Encyclopedia) angle


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 249356
* GND: 123969654
* LCCN: n96068938
* VIAF: 64927823
* ISNI: 0000000014659587
* SUDOC: 095790799
 |



1. ↑
***City of Westminster*** (Urbo Westminster, historie kaj esperante *Civito de Vestminstro*) estas interna urbo kaj "borough" de Londono, Britio. Ĝi estis la ĉefurbo *de facto* de multaj registaroj de Britio. Historie en Middlesex, ĝi estis tuj okcidente de la antikva Urbo Londono. La suda limo de la urbo kaj de la "borough" estas la rivero Tamizo. Ĝi okupas grandan areon de la centro de Granda Londono, inklude plej el la West End. Je ties okcidento estas la *Royal Borough of Kensington and Chelsea*, kaj je ties nordo estas Holborn en la *London Borough of Camden*.

La "borough" de Londono Westminster estis kreita en 1965 per establado de Granda Londono. Post la kreado, ĝi heredis la urban statuson kiu ĝis tiam havis la *Metropolitan Borough of Westminster* el 1900, kiu estis dekomence atribuita al Westminster en 1540.

Trafalgar Square, ĉefa vojkruco.
Spite la neloĝejojn de nombraj grandaj parkoj kaj malfermaj distrejoj, kiel Hyde Park kaj plej el la Regent's Park, la loĝdenso de la distrikto estas alta. Multaj lokoj ofte asociaj kun Londono estas fakte en la "borough", kiel la Palaco Buckingham, la Palaco de Westminster (*Houses of Parliament* aŭ Palamentejo), la Abatejo Westminster, Whitehall, 10 Downing Street, kaj Trafalgar Square. La "borough" estas dividita en nombraj lokoj kiel la antikva politika distrikto Westminster; la vendejaj areoj ĉe Oxford Street, Regent Street, Piccadilly kaj Bond Street; kaj la vesper-hora distrejo de la distrikto Soho. Multo de la "borough" estas loĝejo, kaj en 2008 oni ĉirkaŭkalklis 236 000 loĝantojn. La loka registara instanco estas la *Westminster City Council*, kie majoritatas la konservativuloj.

Urbodomo, kompletigita en 1965.
Multaj grandaj entreprenoj havas sidejojn en la areo, inter kiuj BBC, BP, Rio Tinto Group, Marks & Spencer, Rolls-Royce, Google, Gulf Oil International, AstraZeneca kaj multaj aliaj. Same ankaŭ la Universitato de Westminster havas siajn tri kampusojn en la "borough"; 309 Regent Street (kun 4–12 / 16 Little Titchfield Street kaj 32 / 38 Wells Street), 115 New Cavendish Street, kaj 25 Marylebone Road. Krome estas la konsulejoj (*high commissioner*) de la landoj de la Komunumo de Nacioj kaj multaj aliaj gravaj institucioj.

Bibliografio
------------

* Gray, Robert, A History of London, Hutchinson & Co, London, 1978, ISBN 0-09-133140-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio City of Westminster en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* City of Westminster
* Westminster, de Sir Walter Besant kaj Geraldine Edith Mitton kaj A. Murray Smith, 1902, el Project Gutenberg
* Westminster City Council YouTube channel
* West End Extra Gazeto pri City of Westminster


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724697
* GND: 4074339-1
* LCCN: n80153126
* VIAF: 139492016
 |
serĉkolektado de karbo dum la striko
Ministoj de Tyldesley ekster la Miners Hall, dum la striko
La **Ĝenerala striko de 1926 en la Unuiĝinta Reĝlando** estis ĝenerala striko kiu daŭris dek tagojn, de la 3-a ĝis la 13-a de majo de 1926. Alvokis por ĝi la Ĝenerala Konsilio de la Trades Union Congress (TUC), sensukcese esperante trudi la britan registaron kontraŭ la salajroreduktoj kaj malplibonigo de la laborkondiĉoj en la karbominejoj.

Historio
--------

### Kaŭzoj, vojo al la konflikto

* la unua mondmilito: la forta hejma uzo de karbo por la malpezmetala industrio signifis, ke Britio apenaŭ eksportis karbon. La neplenumitajn mendojn eksterlande plenumis Usono, Germanio, Pollando.
* La produkta nivelo estis malbona. La pohoma minata karbo falis al 199 tunoj (1920–4), de 247 tunoj (1910). La produktiveco pintis kun 310 tunoj po homo en la komenco de la 1880-aj jaroj.
* Falo de prezoj ekde 1925, pro la Dawes-plano, ekde kiam Germanio povis reiri en la internacian merkaton, ĉefe al Francio kaj Italio kiel reparaĵojn pro la unua mondmilito.
* La reenkonduko de la orbazo en 1925 fare de Winston Churchill, kio igis la britan pundon tro forta por la eksportaj branĉoj.
* Minej-posedantoj volis atingi la saman profiton kiel en ekonomie stabilaj jaroj.

La strikon rekte kaŭzis la anonco de la minejistoj por redukti la ministajn salajrojn (10-25%).

### La striko

La finaj interparoloj komenciĝis la 1-an de majo, baldaŭ 1 milionoj da ministoj atendis la rezultojn kaj ne volis eklabori sen interkonsento. La registaro baldaŭ akuzis la strikantojn je anarkiismo, la strikon revolucia (komprenu: komunisma, socialisma), la strikantoj ĉesigis la strikon, kiam oni ricevis garantiaĵon de la registaro (12-an de majo), ke oni ne punas la strikantojn.

### Post la striko

La ministoj ricevis nenion, ili devis akcepti la pli malbonajn salajrojn aŭ ili iĝis senlaboruloj. En 1927, la brita registaro akceptis leĝon, kiu kontraŭleĝigis la simpatian strikon.

Fine de la 1930-aj jaroj, la dungitoj en la minada branĉo reduktiĝis per triono de la antaŭstrika pinto de 1,2 milionoj da ministoj, sed la produktiveco kreskis de sub pohomaj 200 tunoj al pli ol 300 tunoj ĝis komenco de la dua mondmilito.

* Kategorio Ĝenerala striko de 1926 en Unuiĝinta Reĝlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ŝablono  *En ĉi tiu sekcio aŭ paĝo mankas ŝablono*. Bonvolu **aldoni** la ŝablonon, poste forigu ĉi tiun averton.
Se la artikolo havas pli ol unu mankon, bonvolu uzi la ŝablonon {{Pluraj problemoj}}. Krome aŭtomate aldoniĝas la kategorio Kategorio:Artikoloj sen ŝablono.

Lumturo de Ŝabla
**Ŝabla** (bulgare *Шабла*) estas urbo, ĉemara feriurbo en nordorienta Bulgario, administra centro de la samnoma municipa parto de la Dobriĉa Provinco. En decembro de 2009, la urbo havis 3.586 loĝantojn. Ĝi situas ĉe la Bulgara Nigra-mara bordo en la najbareco de la salakva Lago Ŝabla kaj la plej orienta punkto de Bulgario, Kabo Ŝabla.

Ŝabla havas ampleksan blanksablan strandon kaj estis populara celloko por la turismo en la Orienta Bloko, ĝis falo de la komunismo. La strando mem situas proksimume 5 km de la urbo (okazas pendolveturo en somero) tra vojo konstruita sub la EU-Programo Phare.

Sur ĉefa urba strando ekzistas granda parkejo kaj multaj malnovaj bangaloj plej proksime al granda restoracio, kiu servas hodiaŭ turistojn en la somermonatoj.

Alia itinero kondukas turistojn al la marborda vojo kaj al la iama lumturo de Ŝabla, kiu estas unu el la plej altaj, plej malnovaj kaj plej orientaj sur la bulgara marbordo. Situante inter la ruinoj de la 4-a jarcenta fortikaĵo, ĝi estis enkonstruita en ĝia moderna aspekto dum la Krimea Milito kaj malfermita la 15-an de julio 1856, kvankam ĝi estas fakte rekonstruita pli malnova lumturo konstruita inter 1756 kaj 1786. Ĝia turo estas 28,23 m alta.

La sekva vilaĝo estas sude Tjulenovo kaj la komenco de la klifa bordo kaj altaj klifoj etendiĝas tra Kamen Bryag al la malgranda golfo de Kavarna.

Ŝabla en antikvo estis Trakia setlejo fondita en la 6-a 5-a jarcento a.K. kaj konata sub la greka nomo de *Karon Limen* (Karia golfo), kiu evoluis al Nigra-mara haveno en romiaj tempoj. La urbo prosperis en la fruaj jaroj de tiu periodo de la Orientromia imperio, la fortikaĵo daŭre estis konservita de la periodo (4-a jarcento). Dum otomana preiodo ĝi estis konata kiel *Karamanly*.

* Kategorio Ŝabla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Égerszög** [Egersog] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. Éger signifas: alno.

Panoramo al Égerszög
Kamparanaj domoj en Égerszög

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 11  km²
* Alto super marnivelo: 247 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.4444/20.5863
* Loĝantaro: 70
* Poŝtkodo: 3757
* Telefonprefikso: 48

Kalvinana kirko en Égerszög

Situo
-----

Égerszög situas en valo de rojo sub monto 453 m-ojn alta, fine de sakovojo. Szendrő troviĝas 17, Miskolc 50 km-ojn.

Historio
--------

Ŝajnas, tie estis vilaĝo nomata Kovácsi [kovAĉi] en la 12-a jarcento. En 1954 oni malkovris groton 2717 m-ojn longan, kiu pro la striktaĵoj estas nevizitebla. En Égerszög migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo de 1791, en 1929 turo 24 m-ojn alta alkonstruiĝis
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito
* popolaj loĝdomoj el la 19-a jarcento

Fontoj
------

* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.gyaloglo.hu
Ŝafisto atentante pri sia ŝafaro (pentraĵo el la 19-a jarcento)
**Ŝafisto** estas paŝtisto, kiu gvidas ŝafaron kaj zorgas pri ĝi.

Historio
--------

La profesio de ŝafisto estas unu el la plej malnovaj de la tero. Unuaj ŝafistoj aperis antaŭ ĉirkaŭ 10.000 jaroj en Azio, ekde la malsovaĝigo de la kapro kaj la ŝafo komence de la neolitika periodo. Oni bredis ŝafojn por obteni lakton, viandon, ledon, sed ĉefe lanon. Dum la sekva jarmilo ŝafoj kaj ŝafistoj disvastiĝis tra la tuta Eŭropo kaj Azio.

La prizorado kaj kontrolo de la ŝafo, kutime kun la helpo de paŝtista ŝafhundo, okazas en la paŝtejo, en la malferma herbejo aŭ en montaj lokoj. La rolo de la paŝtisto estas trovi manĝaĵon, akvon kaj ŝirmejon por la grego, protekti ĝin kontraŭ predantoj, naturaj katastrofoj kaj banditoj, kaj konservi ĝian unuecon kaj integrecon.

Nuntempe
--------

En la moderna epoko ŝafado multe ŝanĝis. La abolo de komunaj grundoj en Eŭropo dum la 18-a kaj 19-a jarcentoj anstataŭis sendependajn nomadajn ŝafistojn per dungitoj de grandaj bienoj. Koloniismo disvastigis ŝafojn tra la tuta mondo, ĉefe en Aŭstralio kaj Novzelando ŝafaregoj de 4 000 aŭ pli da bestoj estis prizorgataj de nur unu ŝafisto. Post konstruo de bariloj kaj mortigo de la plej gravaj rabbestoj, ŝafistoj preskaŭ ne plu necesas nuntempe.

Salajroj estas pli altaj nun ol antaŭe. Dungi tutjare ŝafiston povas esti multekosta afero. En landoj kiel Britio ŝafaroj plej ofte paŝtiĝas sen ŝafisto. Ŝafistoj ĉeestas nur dum la naskoperiodo kaj tondoperiodo.

Fotogalerio
-----------

* Juna Ŝafistino, William Bouguereau, 19-a jarcento*Juna Ŝafistino*, William Bouguereau, 19-a jarcento
* Ŝafisto en la Făgăraş-montoj en Rumanio.Ŝafisto en la Făgăraş-montoj en Rumanio.
* ŜafaroŜafaro
* Ŝafisto en Montana, Usono, 1942Ŝafisto en Montana, Usono, 1942

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Ŝafisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* ŝafo
* ŝamanismo
* paŝtisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tradiciaj francaj kantoj: *Bonjour, Nanon*, *Rosette la bergère*, kaj *Rosette filait*.
**Ĝepeto** okupas, en la galerio de la personuloj kiuj gvidas la leganton al la "interna kontinento" de la fabelo, eminentan postenon en La Aventuroj de Pinokjo (1881-1883) de Carlo Collodi; kaj estas la emblemo de la patra senkondiĉa sindediĉo kiu amas la sendankan kaj false akuzantan filon Pinokjon kaj faras el li filon dankema kaj protektanta de la patro.

Ĝepeto ricevas la lignopecon de majstro Ĉerizo kiu sin liberigas je tiu embaraso kiu ĝenas ĉar parolas kaj strangas kaj rabas feliĉon; kaj faras el filo eliminita filo amata!
Ĝepeto modelas la lignon por religi marioneton kiu dancu kaj saltu, kaj kantu kaj lia patreemo kreas vivantan marioneton; 

Ĝepeto vidas la marioneto-filon senrespektema, sed afable lin epitetas "friponeta filo" kvankam je lia unua malĝentilaĵo li "viŝis el si larmon". La unua agado de Pinokjo estas enirigi la patron en karceron lin false akuzante. 

Ĝepeto revenas el karcero kaj trovas ke la filo jam mortigis la riproĉantan grilon kaj havanta la piedojn bruligitaj, kaj tuj refaras la piedetojn kaj donacas al li sian matenmanĝaĵon; ne nur, ĉar li pretigas vesteton el florumita papero kaj alkuras vendi sian jakon por aĉeti la lernolibron por la la filo. La filo, tamen, vendas la libron por aĉeti bileton por eniri marionetan teatraĵon. Pinokjo ricevas por la patro kvin elorajn zeĥinojn, kiujn Ĝepeto neniam vidos, kaj dum Pinokjo perdiĝas, sensperte kaj trompite, tramonde, la patro Ĝepeto daŭrigas lin serĉi eĉ tramare riskante perdiĝi traonde.

Fine, la marioneto vidas la patron ekdronanta en la maro, alkuras kaj lin savas kaj meritas, helpe de la blua fatino, fariĝas el marioneto vera knabo, studas, helpas la maljunecon de la Ĝepeto. La amo de patro Ĝepeto venkis savante perame la filon sendanke ruiniĝanta.

La figuro de Ĝepeto enkarnigas karitaton-amon kiu, superante la naturajn devojn, igas la rilaton patro-filan senĉesa vojo de donaco-konvertiĝo: oni sin donas por esti patro, oni sin konvertas por esti filo. Ili fariĝas luma alternativo al natura *bios*: kio igas homeca nian kunvivadon konsistas el doni zorgadon pri la aliulaj feblecoj kaj ricevi helpon por la propraj: "Apogu vin, senĝene, sur mia brako, kara patreto... ni marŝos kiel formiketoj kaj kiam ni estos lasaj ni ripozos laŭvoje" (ĉap 36).

Eksteraj ligiloj
----------------

"Religiaj verkoj", Kontraŭ Majstro Ĉerizo

 Kontraŭ Majstro Ĉerizo, kie estas montrate ke ĉiu fabela ĉapitro lauiras popolan kristanan senton, kiun sekvante verkisto, laŭsiadire tute nekristana, realigis vere kristanan ĉefverkon.

Vidu ankaŭ
----------

* Pinokjo
* Blua Feino
* Fajromanĝulo

Bibliografio
------------

* La aventuroj de Pinokjo, esperantigita de Mirza Marchesi
Valdivia, Ĉilio
**Valdivia** estas ĉilia municipo, kies ĉefurbo estas la urbo samnoma (fondita kiel *Santa María la Blanca de Valdivia* fare de la konkistadoro Pedro de Valdivia), kiu krome estas la ĉefurbo de la samnoma provinco kaj de la Regiono Riveroj.

Ĝi estis la unua urbo fondita en suda Ĉilio, en 1552, kaj la kvara de la gubernio, post Santiago, La Serena kaj Concepción. Ĝi estis konsiderata *«la ŝlosilo de la maro suda»* en la epoko kolonia, ĉar ĝi estis strategia enklavo por la aliro al la Pacifika Oceano. Pro tio oni konstruis sistemon de fortikaĵoj kiuj protektis ĝin el malamikaj atakoj.

La urbo de Valdivia troviĝas en la suda hemisfero de Ameriko, je 39°48’30" S de latitudo kaj 73°14’30" Ok de longitudo, je 841,24 km de Santiago, ĉefurbo de Ĉilio. Ĝi estas situanta ĉe la kunfluo de la riveroj Calle-Calle, Valdivia - Cau-Cau kaj Rivero Cruces, kaj troviĝas je 15 km de la golfo Corral.

Laŭ la censo de 2002, Valdivia estas la 18a urbo plej loĝata el la lasno kun 127,750 loĝantoj. En 1960, la urbo kaj ties ĉirkaŭoj estis plej tuŝitaj de la plej terura tertremo de la historio de la homaro, kiu atingis ĝis 9,5 en la skalo de Richter, konata en Ĉilio «tertremo de Valdivia».

Servoj
------

* Suda Universitato de Ĉilio

Notoj
-----

1. ↑  Dirección museológica UACh Museo de Sitio Castillo San Pedro de Alcántara, Isla Mancera  Arkivigite je 2012-06-10 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 15an de marto de 2012
2. ↑  Dirección Nacional de Vialidad del Ministerio de Obras Públicas de Chile 2009  Arkivigite je 2010-05-05 per la retarkivo Wayback Machine Distancia entre ciudades Konsultita la 16an de julio de 2009

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Valdivia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Internacia Filmfestivalo de Valdivia
Floreroj: 1. stiluso, 2. ovolujo, 3. florbazo, 4. stameno, 5. petalo, 6. stigmo, 7. karpelaro, **8. sepalo**, 9. flortigo
**Sepalo** estas ĉiu el la florfolioj, ordinare verdaj, kiuj estas eroj de kaliko (el la latina *calyx*), la ekstera parto de floro protektanta la internajn partojn, ĉefe dum la florkreskado.

La sepaloj similas al folietoj, kaj estas plejofte verdaj. Kelkfoje, ili similas al la pateloj, forme kaj kolore, oni tiam nomas ilin *petalformaj sepaloj*. Tio ofte okazas ĉe la dukotiledonaj angiospermoj.

La sepaloj povas esti apartaj (kiel ĉe la ranunkolo) aŭ pli malpli kunaj (kiel ĉe la primolo).

La vivtempo de la sepalaro estas varia. Ĝenerale, ĝi falas tuj post la floriĝfino. Sed ĝi povas stari baze de la frukto, aŭ eĉ grandiĝi post la fekundiĝo.

Kelkfoje, estas krome sepaletaro, kies sepaletoj alternas kun la sepaloj. Tio okazas ekzemple ĉe la frago.

*Pseŭdosepalaro* estas foliaro, kiu similas al ekstera kaliko ĉe kelkaj familioj kiel, ekzemple, la apiacoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Plena Ilustrita vortaro 2002, p. 514

* Kategorio Sepalo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Károly Neumann** [kAroj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Neumann Károly Lipót** estis hungara juristo, ŝtatoficisto, ekonomikisto, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *gárdonyi* [gArdonji].

Károly Neumann naskiĝis la  18-an de marto 1865(nun 1865-03-18) en Pest (urbo), li mortis la 15-an de aprilo 1952 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Neumann devenis el riĉa juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Humboldt-Universitato en Berlino. Post la jura doktoriĝo li estis advokato-kandidato, poste inter 1887 – 1917 li havis postenojn en pluraj ministerioj. Plej ofte li okupiĝis pri fervojaj temoj. Ekde 1910 li instruis en Komerca Akademio, inter 1922 - 1944 en Teknikuniversitato József. Li edziĝis en 1892, 2 filinoj naskiĝis en 1893 kaj 1895.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A határidő üzlet perelhetőségének kérdéséhez* (1889)
* *A berni egyezmény és az új vasúti üzletszabályzat* (1893)
* *Vámtarifa és vasúti díjszabás* (1918)
* *Az új berni egyezmény* (1928)
* *A közlekedés problémái* (1938)

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 9-a punkto)
* biografio germane
* datenoj hungare

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 851092
 |



* Portalo pri Biografio
Ŝajkaŝ situas en la mapo en la verda munucipo
Ortodoksa preĝejo de Ŝajkaŝ

Bazaj informoj
--------------

**Ŝajkaŝ,** slave **Šajkaš,** serbe **Шајкаш,** hungare **Sajkásszentiván,** germane **Schajkasch-Sentiwan** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Titel.

* Areo: 39  km²
* Loĝantaro: 4850
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso:

Situo
-----

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Ĵabalj troviĝas je distanco de 12 km, Titel de 22km, Novi Sad de 23 km.

Historio
--------

Ĝis fine de la 1-a mondmilito Sajkásszentiván apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon ĝis 1944.

Demografio
----------

En 1910 loĝis en Sajkásszentiván 3061 da homoj (1249 germanoj). Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj. En 1991 loĝis en Ŝajkaŝ 3828 da homoj (serboj 3641 95%, jugoslavianoj 79, ciganoj 37, hungaroj 21, kroatoj 17 kaj ceteraj). En 2002 loĝis en Ŝajkaŝ 4550 da homoj (serboj 4362 96%, ciganoj 64, kroatoj 21, hungaroj 18 kaj ceteraj).

Vidindaĵoj
----------

* ortodoksa preĝejo
* luterana preĝejo

Komunumoj *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsószentiván | Bakonyszentiván | Bácsszentiván | Cserhátszentiván | Csittszentiván |
| Felsőszentiván | Győrszentiván | Pilisszentiván | Sajkásszentiván | Sajószentiván |
| Szászszentiván | Szentiván | Szentivánboca | Szentivánlaborfalva | Újszentiván |
| Úrszentiván | Vajdaszentivány | Vasasszentivány | Zalaszentiván |  |
|

* Kategorio Ŝajkaŝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Koro de Jesuo** estas romkatolika konstruaĵo en urbo Gyömrő (Hungario). Ĝi estas la dua (pli nova) katolika preĝejo.

Historio
--------

Gyömrő havis jam kirkon dum la mezepoko. La baldaŭa urbo Gyömrő evoluis precipe ekde fino de la 19-a jarcento pro la fervoja linio. Necesis konstrui plian katolikan kirkon. Ĝi estis preta en 1938. La orgeno estis kreita en 1954.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, kie ankaŭ ŝtona kruco estas videbla. La fasado estis origine simetria, sed la kampanilo dekstre ekde 1978 rompis la simetrion. 3 grandaj enirejoj troviĝas sur la fasado. pli supre unu ronda fenestro situas. La ĉefnavo estas alta, paralele ambaŭflanke aliĝas po unu malaltaj flankonavoj. Same ĉe la duonronda absido 2 sakristioj estas videblaj. Interne la freskoj estis pentritaj de Béla Kontuly, Vilmos Aba Novák, Ernő Jeges. En la sanktejo la sekpentraĵoj estis pentritaj en 1955. József Palka kreis la vitralojn.

Kermeso okazas en la unua dimanĉo depost 14-an de septembro.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* 
* Arkivigite je 2021-12-05 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2021-12-05 per la retarkivo Wayback Machine

Flankonavo
Sakristio

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Preĝejo Koro de Jesuo (Gyömrő) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Marianna Cel**, pseŭdonomo "Tereska" (naskiĝis la 14-an de januaro 1918 en Budy (distrikto Konecki)) – unusola virino-soldato en la taĉmento de majoro Henryk Dobrzański.

Vivo
----

Ŝiaj gepatroj estis: Franciszek Cel kaj Bronisława Cel fraŭlinnome Łuczyńska (26 jara). Ŝiaj gefratoj: fratinoj Zofia kaj Janina kaj frato Jan. Kiam estis 3-jara mortis ŝia patro, kaj en la aĝo de 6 jaroj perdis la patrinon. Ŝi gvidis soldatojn septembre 1939 laŭ sekuraj vojoj tra apudaj arbaroj, kaj poste proprainiciate tranĉis germanajn telefonliniojn. Post ekvido de la patrolo de kavalerianojn deziris eniri la taĉmenon. Ŝi restis en Cisownik post eniro de germanoj al la vilaĝo. Oni ŝin ekzamenis, de neniu estis perfidita. Ŝi forveturis de la vilaĝo alveninte al Bielawy dum Kristnaska vespermanĝo. Restis en la taĉmento post ties demobilizo. Akompanis patrolon al gardejo de polico en Chlewiska, kaj dum batalo de Hucisko (apud Przysucha) bandaĝis vunditojn. Pro kuraĝo montrita dum la lasta kunpuŝiĝo estis avancita ĝis rango de pli maljuna ulano. Ŝi forveturis kun tasko komisiita de "Hubal" antaŭ la lasta batalo de la taĉmento apud Anielin. Post morto de la majoro Dobrzański loĝis en Rzeczyca, kaj poste forveturis al Varsovio. Estis serĉata de germanoj. Dum certa tempo vojaĝis kiel kurierino inter Varsovio kaj Lvovo, poste (en 1942) ĉia spuro post ŝi malaperis. Dato de la morto kaj enterigejo ne estas konataj. Monumento memoriganta Marianna Cel troviĝas apud tombejo en Cis. Ekzistas multaj rakontoj pri cirkonstancoj de ŝia morto aŭ plua historio, interalie pri restado inter elmigrantaro, travivo de la milito kaj restado apud Radoszyce sub ŝanĝita nomo.

Bibliografio
------------

* Mirosław Derecki, *Tropem majora „Hubala"* (Laŭspure de majoro "Hubal"), Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1982, p. 144-156, ISBN 83-222-0149-4
* Zygmunt Kosztyła, *Oddział Wydzielony Wojska Polskiego Majora „Hubala"* (Apartigita Taĉmento de la Pola Soldataro de Majoro "Hubal"), Wydawnictwo MON, Varsovio 1987, ISBN 83-11-07345-7
* Marek Szymański, *Oddział majora Hubala* (Taĉmento de majoro Hubal), Książka i Wiedza, Varsovio 1986, p. 162-164, ISBN 83-05-11561-5

Eksteraj ligiloj
----------------

* Radosław Nowek: Tereska od Hubala[*rompita ligilo*] konskie.org.pl
* SemiColonWeb, major Hubal - Henryk Dobrzański www.majorhubal.pl
**Ĝimkano** (devenas de hinda vorto kiu signifas "sportejo") estas hinda termino por loko kie sporta konkurso okazas kaj temas pri plej diversaj konkursoj por elprovi la lertaĵojn de la konkursantoj.

Pli ĝenerale, ĝimkano rilatis (kaj ankoraŭ rilatas) al socia kaj sporta klubo en la hinda subkontinento, kaj en aliaj aziaj landoj interalie Malajzio, Tajlando, Birmo kaj Singapuro, kaj ankaŭ Orienta Afriko.

En Britio, la termino ĝimkano nun preskaŭ ĉiam temas pri ĉevalrajdada evento, ofte kun la emfazo pri infana partopreno (tiuj organizitaj de la Poneo Klubo), kvankam en la pasinteco la vorto estis foje uzita por motorsportaj eventoj.

En ĉevalrajdadaj konkursoj, ĝimkanaj klasoj estas rapid-tempomezuritaj eventoj kiel barela kurado, ŝlosiltruo, bareleta vetkuro (ankaŭ konita kiel "malsupren kaj reen"), kaj slalomo. En la okcidenta Usono, ĉi tiuj konkursoj estas kutime nomitaj "O-Mok-See" (ankaŭ literumita O Mok See aŭ "Omoksee") konkurso, termino devena de indiĝena amerikana frazo kun signifo "ĉevalrajdaj ludoj."

* Kategorio Ĝimkano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Ĝirbala lingvo**, en angla *Dyirbal* en anglalingva prononco [|ˈ|dʒ|ɜr|b|əl] (ankaŭ *Djirubal*) estas Aŭstralia indiĝena lingvo parolata en nordorienta Kvinslando fare de ĉirkaŭ 29 parolantoj de la popolo Ĝirbalo. Ĝi estas membro de malgranda ĝirbala branĉo de la Pama-nunga familio. Ĝi posedas multajn elstarajn trajtojn tre bone konatajn de lingvistoj.

En la jaroj ekde la ĝirbala gramatiko de Robert Dixon estis publikigitaj en 1972, la Ĝirbala lingvo iris pli proksime al la formorto ĉar la plej junaj komunumanoj malsukcesis lerni ĝin.

Dialektoj
---------

Ĝirbalaj dialektoj de la popolo Mamu estas Waɽibara, Dulgubara, Bagiɽgabara, Dyiɽibara, Mandubara.

Fonologio
---------

Nur la ĝirbala lingvo kaj kelkaj dialektoj de la norvega lingvo uzas ses fonemajn artikulacilokojn; ĉiu alia konata natura lingvo uzas malpli. La eblaj artikulacilokoj estas la bilabiala (dulipa), labialdentala (lip-denta), dentala, alveola, alveolpalatala, palatala, retrofleksa, velara, uvula, faringa kaj glota.

Notoj
-----

1. ↑  Laurie Bauer, 2007, *The Linguistics Student’s Handbook*, Edinburgh
2. ↑  Schmidt, A: "Young People's Dyirbal: An Example of Language Death from Australia" (Cambridge University Press, 1985)
3. ↑  Jo Verhoeven.  The Sound System of Dutch in a General Phonetic Perspective (angle). Arkivita el la originalo je 2005-10-31. Alirita 2012-12-29.

Bibliografio
------------

* Dixon, Robert M. W. (1972). The Dyirbal Language of North Queensland. CUP Archive. ISBN 978-0-521-08510-6.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 677324
 |