recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ZABUĴKO Oksana** ukraine **Оксана Забужко** (naskiĝis la 19-an de septembro 1960 en Lucko) - ukraina poetino, prozisto, eseisto, literatur- kaj kulturologo.

Studis filozofion en Kijiva Universitato, doktoriĝis pri filozofio je la temo "Estetika naturo de liriko kiel speco de arto" (1987). Instruis ukrainologion en diversaj universitatoj de Usono (1992-1994); nun - supera kunlaboranto de akademia Skovoroda Instituto de Filozofio.

La unua poemaro "*La maja prujno*" (ukraine "Травневий іній") aperis en 1985. Ŝiaj poemoj estas tradukitaj en ĉ. 30 lingvojn.

La plej fama romano "*Kampesplorado de l'ukraina sekso*" (ukraine "Польові дослідження з українського сексу") nur en la ukraina lingvo de 1996 estis eldonita 8-foje kaj tradukita en 10 lingvojn. Novelaro "Fratino, mia fratino" (2003), romano "Muzeo de forlasitaj sekretoj" (2009).

Aŭtoris multajn kulturologiajn artikolojn kaj eseojn, eldonitajn en Ukrainio kaj eksterlande.

Ricevis multajn premiojn en Usono, Germanio, Aŭstrio, Rumanio, Ĉeĥio.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala paĝaro de O. Zabuĵko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162735
* GND: 128349832
* LCCN: n93088092
* VIAF: 8436275
* ISNI: 0000 0001 2098 9643
* LIBRIS: 272038
* SUDOC: 075938715
* NKC: jo20010087083
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Vidu ankaŭ la apartigan liston *Ocotepec*. |

**Ocotepec** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Ocotepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07060.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10543 loĝantojn. El tiuj estis 5240 viroj kaj 5303 virinoj. La komunumo havas surfacon de 60 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1450 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4910 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2490 scipovis legi kaj skribi kaj 2415 personoj estis analfabetoj. Do 51% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 49% estis analfabetoj.

9271 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 7427 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 80.11% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ocotepec Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Oleluktado** (turke *Yağlı güreş*) estas speco de sporto en Turkio. Ĝi komenciĝis kiel folklora sporto sed poste fariĝis nacia sporto. Oleluktado okazas en Turkio ekde almenaŭ la 14-a jarcento. Ĝi okazas la tutan jaron en Turkio. La plej granda evento estas la Kirkpinar-festivalo. Ĝi okazas en la grandurbo Edirne ĉiun someron. La Kirkpinar Festivalo okazis en Edirne ekde 1361. La juĝistoj estas normale viroj de la Ĥoraĥanaj romaoj - komunumo de Turkio. La unua festivalo okazis en 1346. Ĉe la festivalo, la plej bona "pehlivan" (luktisto) estas elektita. Antaŭ la matĉo, la luktistoj estas kovritaj per olivoleo. Ĉi tio malfacilas kapti unu la alian. Estas ofte por la luktistoj meti sian manon en la kispeton de la alia persono. La "kispeto" estas pantalono farita el la ledo de akvobubalo. La manumoj de la pantalono estas ĝuste sub la genuoj. La luktistoj metas siajn manojn en la pantalonon de la alia persono aŭ uzas la manumojn por akiri pli da levilforto. La celo de la luktado estas havi la alian personon kuŝantan sur la tero sur sia dorso. En la pasinteco, ekzistis neniu tempolimo por matĉoj. Luktistoj povis batali dum tagoj sen gajninto. Modernaj matĉoj havas tempolimon de 40 minutoj. Kaze de egaleco, estas plia 7-minuta periodo.
, ,

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2021-01-26. Alirita 2022-12-16.

* Kategorio Oleluktado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 805448
 |
**Paweł Frenkel** hebree: פאוול פרנקל (naskiĝis en 1920 en Varsovio, mortis la 11-an de junio 1943 samloke) – komandanto de Juda Militara Asocio, ĉefo de ties Militara kaj Informa Departamento. Aktivulo de la Nova Cionisma Organizaĵo kaj de ĝia junulara filio Betar.

Vivo
----

En la aĝo de 18 jaroj aliĝis al la movado Betar. Eblas, ke antaŭ la dua mondmilito organizis kibucon en Hrubieszów. Printempe 1942 iĝis kunfondinto de Żydowski Związek Wojskowy kaj ĝia komandanto. Li preparis sian organizaĵon al la ribelo en Varsovia geto, gvidis prepardefendon de la ĉefa kvartiro de Juda Militara Asocio ĉe la str. Muranowska 7/9 en Varsovio.

Post eksplodo de la Ribelo en varsovia geto (la 19-an de aprilo 1943) estis ĉefkomandanto de la defendo de Muranów-placo kaj komandanto de ŻZW en la batalo sur la Muranów-placo. Dum la batalo trarompis ĉirkaŭigon de la ribelantaj pozicioj, alpaŝante kun la alia komandanto Leon Rodal, al pozicioj de kunlaborismaj ukrainaj formacioj atakante ilin neatendite.

Post rompiĝo de la defendo de la Muranów-placo, Frenkel kun sia taĉmento eliris el la geto pere de subfosaĵo (la 25-an de aprilo 1943). La taĉmento restis en pli frue pretigita konspira loĝejo ĉe la str. Grzybowska 11/13. La loĝejo estis ligita kun bunkro, troviĝanta en la kelo. De tie subtaĉmentoj de ŻZW eliris al noktaj operacoj al la flamanta geto, provante savi tie malliberigitan civilan loĝantaron. En la unua semajno de aprilo 1943 la loĝejo estis denuncita al germanoj fare de membro de kunlaboranta kun ŻZW pola konspira organizaĵo "Miecz i Pług" (Glavo kaj Plugilo), kiu estis penetrita de la agentoj de Gestapo. La 11-an de junio la domo estis ĉirkaŭita de la germanaj fortoj. Frenkel kune kun sia taĉmento defendis sin tie dum pluraj horoj. Kiam la municio elĉerpiĝis, la judaj ribelantoj ne volante perei de la malamika mano, sinmortiĝis eksplodigante la bunkron.

Dawid Wdowiński, unu el restintaj komandantoj de ŻZW, skribis pri Paweł Frenkel: *li estis unu el la plej belaj, plej sinceraj kaj modestaj personoj, kiajn mi renkontis en mia longa vivo. Li estis personigo de "hadar" − digno*.

Bibliografio
------------

* Dawid Wdowiński, *And We Are Not Saved...* Allen, Londono 1964, p. 95

Eksteraj ligiloj
----------------

* Robert Trzaska: Tabulo omaĝe al Paweł Frenkel, komandanto de ŻZW - malkovrita Arkivigite je 2020-02-18 per la retarkivo Wayback Machine en: um.warszawa.pl, 2012


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 613295
* VIAF: 97593194
* ISNI: 0000 0000 6795 8687
 |
**Papatrigo** [papaTRIgo] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. 

Papatrigo en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Urbodomo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 21,00 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 228 loĝantojn. Ĝi perdis 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 37 km de Avilo, provinca ĉefurbo.

Ĝi limas kun Constanzana, Cabizuela, Narros de Saldueña, Albornos, San Juan de la Encinilla kaj Riocabado.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761763
* VIAF: 111144648548848433921
 |
La **Oktobra Manifesto** (ruse *Октябрьский манифест, Манифест 17 октября*), oficiale **"Manifesto por Plibonigo de la Ŝtata Ordo"** (Манифест об усовершенствовании государственного порядка), estas dokumento kiu utilis kiel antaŭaĵo de la Konstitucio de 1906 de la Rusia Imperio, kiu estis adoptita la postan jaron. La Manifesto estis eldonita de la caro Nikolao la 2-a (1868–1918, reganta 1894–1917), sub la influo de Sergej Vitte (1849–1915), la 30-an de Oktobro [malnovstile 17-an de Oktobro] 1905 kiel reago al la Rusa Revolucio de 1905. Nikolao energie rezistis tiujn ideojn, sed kapitulacis post sia unua elekto estri militistan diktatorecon. La Granda Duko Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929) minacis pafigi sin al la kapo se la caro ne akceptas la sugeston de Witte. Nikolao nevole konsentis, kaj elsendis tion kio estas konata kiel Oktobra Manifesto, promesante bazajn civilajn rajtojn kaj elektitan parlamenton nome Dumao, sen kies aprobo neniu leĝo estus aprobita en Rusio en la estonteco. Laŭ siaj memoroj, Witte ne devigis la caron subskribi la Oktobran Manifeston, kiu fakte estis proklamita en ĉiuj preĝejoj.

*Manifestacio de la 17-a de Oktobro 1905* de Ilja Repin  
(Rusa Muzeo. Sankt-Peterburgo).

Notoj
-----

1. 1 2  *Scenarios of Power, From Alexander II to the Abdication of Nicholas II*, de Richard Wortman, p. 398
2. ↑  Memoirs of Count Witte, pp. 227–228
3. ↑  Memoirs of Count Witte, p. 239

Bibliografio
------------

* Kategorio Oktobra Manifesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Oktobra Manifesto en Vikifontaro (Universala biblioteko)

* *The Memoirs Of Count Witte* New York & Toronto (1921), rete.
* Fiehn, Terry. (1996). Russia & The USSR 1905-1941. Hodder Headline Group, London. (ISBN 0-7195-5255-9).
* Kropotkin, G. M. "The Ruling Bureaucracy and the 'New Order' of Russian Statehood After the Manifesto of 17 October 1905." *Russian Studies in History* 46.4 (2008): 6-33.

Eksteraj ligiloj
----------------

* The October Manifesto of 1905 Arkivigite je 2013-11-22 per la retarkivo Wayback Machine
* October Manifesto, kompleta teksto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 721098
 |
**Olga Haselbeck,** laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Haselbeck Olga Mária** estis hungara operkantisto (mezosoprano, soprano). Ŝia edzo estis Géza László, ŝia geedziĝa nomo estis *László Gézáné*.

Olga Haselbeck kiel Judit (Burgo de la Blubarbulo)
Olga Haselbeck  naskiĝis la 19-an de februaro 1884 en Budapeŝto, ŝi mortis la 16-an de oktobro 1961 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Olga Haselbeck lernis kantoteknikon en Budapeŝto, Milano kaj Bayreuth. Ŝi ricevis stipendion en 1908 en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la sekva jaro ŝi debutis en la Operejo kiel *Santuzza* (Pietro Mascagni: *Cavalleria rusticana*). En 1914 ŝi edziniĝis. En 1919 ŝi estis Judit en premiero de Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo. Ŝi ofte kantis ankaŭ en Berlino kaj en aliaj gravaj urboj. En 1932 ŝi retiriĝis, en 1948 ŝi estis nomumita eterna membro de la Operejo.

Elektitaj roloj
---------------

* Béla Bartók: *Burgo de la Blubarbulo* - Judit
* Pietro Mascagni: *Cavalleria rusticana* - Santuzza
* Giuseppe Verdi: *Aida* - Amneris
* Richard Wagner:
	+ Lohengrin – Ortrud
	+ Tristan und Isolde - virina ĉefrolo
	+ Der Ring des Nibelungen – Brünnhilda

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2014-09-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2014-09-11 per la retarkivo Wayback Machine germane
Ŝildo "Pazarkule Sini Kapisi"Ŝildo "Pazarkule Sini Kapisi"
**Pazarkule** (turke: *Pazarkule Sınır Kapısı* aŭ **Pazarkule Lima Pordo**) estas limpasejo inter Turkio kaj Grekio je 5km de Edirne, turka urbo je la kunfluo de la riveroj Tunĝa kaj ĝia alfluanto Marica (tr: **Meriç**). Pere de la limpasejo Pazarkule eblas laŭ rekta vojo atingi la grekan urbon Orestiada (greke:: Ορεστιάδα), la plej juna kaj plej norda urbo en Grekio kiu estis fondita de grekaj rifuĝintoj el *Adrianopolo* post la Traktato de Laŭzano kiam okazis interŝango de loĝantaroj inter Turkio kaj Grekio, en kiu la rivero Marica (gr: Evros) fariĝis la nova landlimo inter la du landoj.

Pazarkule estas ĉiutage uzata plejparte de la loka loĝantaro, sed ekde la eŭropa migra krizo ankaŭ de rifuĝintoj venantaj el Turkio, inter kiuj ankaŭ beboj kaj infanoj. Migrantoj atendantaj en la regiono nek povas eniri nek eliri el ambaŭ landoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Rifuĝintoj
* Eŭropa migra krizo

Referencoj
----------

1. ↑  (greka) Η Ορεστιάδα, ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, arĥivite de la originalo la 9-an de aŭgusto 2013
2. ↑  (tr) Mahmut Hamsici, Esra Yalçınalp, *Edirne'de Pazarkule Sınır Kapısı'nda bekleyiş: 'Artık geri dönüş yok*' (Atendante ĉe la limpasejo Pazarkule en Edirne Ni lasis ĉion malantaŭen kaj ne plu revenas - fotoj kaj filmeto), BBC turklingve, la 29-an de februao 2020.

* Kategorio Pazarkule en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Tiu ĉi artikolo traktas la teroristajn forŝtelojn kaj la sekvan krizon kiu okazis en Kebekio en Oktobro 1970. Por legi pri la konfrontado inter Usono kaj Sovetunio pri nukleaj armiloj en Kubo, vidu Kuba Misila Krizo.*
Armita grupo, la Front de libération du Québec (FLQ) forrabis la komercan alfiksiston de Granda Britio, James Cross, la 5-an de oktobro 1970, kaj la kebekian ministron de laboro, Pierre Laporte, kvin tagoj poste. La Ĉefministro de Kebekio, Robert Bourassa kaj la Urbestro de Montrealo, Jean Drapeau, petis ke la Registaro de Kanado alvoku la Akton de mezuroj de milito - antaŭe, tiu mezuro estis rezervita nur por uzado dum la Unua mondmilito kaj la Dua. Pierre Trudeau, la tiama ĉefministro de Kanado, faris tion kaj tiel la polico ricevis grandajn povojn. La ĉefministro de Kebekio samtempe rekviziciis la armeon "por helpi la civilan povon". La civilaj liberecoj estis provizore forigitaj kaj centoj da sendependecistoj estis arestitaj kaj enprizonigitaj sen esti akuzitaj. Post la krizo, la polico devis liberigi preskaŭ ĉiujn. James Cross finfine estis liberigita, sed Pierre Laporte estis retrovita morta en aŭtomobilkofro en Montrealo.

Faktoroj al la origino de la krizo
----------------------------------

### Ekonomia konjunkturo

Al la fino de la sesdekaj jaroj Kebekio ne fartis bone ekonomie. Multaj homoj estas sen laboro, la inflacio altegas. La ekonomio de Kebekio malgrandiĝas ekde 1966. Tiuj faktoroj finfine kondukis al ĝenerala sento de malkontenteco en la loĝantaro.

### Etnika dimensio

Dum la Trankvila revolucio la kebekoj konsciigis pri sia ekzistado kaj sia valoro kiel popolo. Dominitaj ekde kelkaj jarcentoj fare de la katolikaj ekleziuloj kaj la angla-parolanta minoritato, ili fariĝas naciista movado, kiu ankaŭ esprimas sin en la kreado de la politika partio Parti québécois. La plej granda gvidanto de tiu movado estis René Lévesque. Li kaj la plejparto de la movado serĉis / serĉas la sendependecon per popolaj balotadoj. Tamen ekzistis ankaŭ fanatikuloj kiel la FLQ kiu pretis agi kiel teroristoj.

* Kategorio Oktobra krizo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Olga Szentpál** [sentpAl], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentpál Olga** estis hungara koreografo, altlerneja instruisto. Ŝia origina familia nomo estis *Stricker,* ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rabinovszky Máriuszné* [rabinovski mAriusnE].

Memortabulo pri Olga Szentpál
Olga Szentpál naskiĝis la 14-an de decembro 1985 en Budapeŝto, ŝi mortis la 31-an de oktobro 1968 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Olga Szentpál devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomojn en instituto en de:Hellerau kaj Muzikakademio de Budapeŝto dum la 1-a mondmilito. Inter 1919-1931 ŝi instruis laŭ metodo de Émile Jaques-Dalcroze, ŝi ankaŭ instruis en sia propra lernejo inter 1919–1924. Tiutempe ŝi estis ankaŭ koreografo. Inter 1924–1935 ŝi instruis dancteknikon en la Teatra Akademio, poste ŝi partoprenis en kontraŭnaziaj artaj movadoj. Inter 1946–1950 ŝi kolektis popoldancojn province, sed ŝi denove malfermis sian lernejon. Ŝi ankaŭ instruis en la menciitaj akademioj (intertempe levitaj altlernejoj) kaj Ŝtata Baleta Instituto ĝis la emeritiĝo en 1957. Ŝi ricevis premion en la sekvanta jaro. Ŝi edziniĝis en 1919 kaj naskis trifoje.

Ŝiaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *Tánc. A mozgásművészet könyve* (kun sia edzo, 1928)
* *Sióagárdi táncok tanulmánya, gyűjtése és tánc-feldolgozása* (1953)
* *A magyar néptánc formai elemzése* (1961)
* Émile Jaques-Dalcroze (1965)

Liaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Medvetánc (1923)
* Nagyvárosi szimfónia (1932)
* Mária lányok (1938)

Ŝiaj disĉiploj (elekto)
-----------------------

* Lucy Liebermann
* György Lőrincz (baletisto)
* Zsuzsa Merényi
* Ágnes Roboz

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Budapeŝto (vidu la bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796187
* GND: 1137563583
* VIAF: 121455840
* ISNI: 0000 0000 7937 6676
* NKC: xx0162615
 |



* Portalo pri Biografio
Ruĝa kanguruo (*Macropus rufus*) paŝtanta.
**Paŝtado** ĝenerale aludas tipon de nutrado per kiu herbovorulo manĝas plantojn (kiaj herboj), kaj ankaŭ aliajn multĉelajn aŭtotrofojn (kiaj algoj). Paŝtado diferenciĝas el predado ĉar la manĝota organismo ne estas mortigata kaj aliflanke diferenciĝas el parazitismo ĉar ambaŭ organismoj ne vivas kune, nek la paŝtanto necese estas tiom limigita en kio ĝi povas manĝi.

Paŝtado gravas por agrikulturo, ĉar hejma brutaro estas uzata por konverti herbon kaj alian furaĝon en viando, lakto kaj aliaj produktoj.

Paŝtosistemoj
-------------

En la 19-a jarcento, paŝtoteknikoj preskaŭ ne ekzistis. Paŝtejoj povis esti paŝtataj dum longa tempo, ĝis kiam ne restis herbo. Tia tropaŝtado damaĝas la teron, la naturon, la medion kaj la gregoproduktistojn. Nuntempe bienposedantoj disvolvigis paŝtosistemojn por plibonigi la furaĝoproduktadon por la brutaro, tiel ke ĝi estu pliboniga por la terriĉo.

Gresmanĝado kaj braŭzado
------------------------

Inter la sovaĝaj plantmanĝantoj oni povas diferencigi du diversajn tipojn:

* *Gresmanĝantoj* kapablas nutri sin plejgrandparte per greso. Ĉar la ĉelvandoj de la greso enhavas inkrustaĵojn el silikato kaj malfacile digesteblajn fibrojn, ili bezonas specife adaptitajn dentojn kaj intestojn. Rekompence ili havas je dipono grandegan kvanton de nutraĵo, kiun ili ne devas speciale serĉi.  
Ekzemploj: ekvedoj (kiel ĉevalo, azeno, zebro), bovo, bizono, muflono, larĝbuŝa rinocero (Ceratotherium simum)

* *Braŭzantoj* ne kapablas sufiĉe bone digesti greson kaj pro tio nepre bezonas pli bone digesteblajn nutraĵon, kiel molajn herbojn, ŝosojn, fruktojn, foliojn de arboj kaj arbustoj ktp. Por akiri tian nutraĵon ili devas *braŭzi*, t.s. zorge traserĉi sian habitaton. Se ili ricevas nur greson kiel manĝaĵon, ili malsatmortas.  
Ekzemploj: kapreoleonoj (kiel kapreolo kaj alko), apro, mallarĝbuŝa rinocero (Diceros bicornis)

Inter tiuj du tipoj ekzistas plantmanĝantoj, kiuj ja povas vivteni sin per greso, tamen bezonas iom da kromnutraĵo por resti sanaj.   
Ekzemplo: cervenoj (kiel elafo kaj damao)

* Kategorio Paŝtado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉambro de Bridewell el *Microcosm of London* de Ackermann, desegnita de Thomas Rowlandson kaj Augustus Pugin.
La **palaco Bridewell** (anglalingve *Bridewell Palace*), en Londono, estis origine loĝejo de la angla reĝo Henriko la 8-a, kaj poste fariĝis malriĉulejo kaj malliberejo. Ĝia nomo fariĝis sinonimo por policejo aŭ malliberejo tra Anglio kaj Irlando. 

La palaco estis konstruita por Henriko la 8-a inter 1515 kaj 1523, ĉe la bordoj de la rivero Fleet. Eduardo la 6-a donis la palacon al la City de Londono en 1553, por ke ĝi gastigu senhejmajn infanojn aŭ/kaj punu "malordemajn virinojn". La municipo de la City aliformigis la palacon en malliberejon, malsanulejon kaj lernejon. La nomo "Bridewell" estis poste elektita de aliaj malliberejoj en Londono, ekzemple Clerkenwell Bridewell kaj Tothill Fields Bridewell en Westminster.

Plejparto de la palaco estis detruita de la granda incendio de Londono en 1666, post kio ĝi estis rekonstruita. En 1700, ĝi fariĝis la unua malliberejo, kiu dungis kuraciston. La prizono fermis en 1855, kaj la konstruaĵoj estis detruitaj en 1863-1864. 

La eksa loko de la palaco estas hodiaŭ okupita de la konstruaĵo Unilever, konstruita en 1931. La lernejo transloĝiĝis al alia loko en Surrey, kaj alinomiĝis kiel *King Edward's School*.
**Olga Tass** [taŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tass Olga** estis hungara gimnastikisto, kvarfoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis Dezső Lemhényi (akvopilkisto), ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Lemhényi Dezsőné*.

Olga Tass naskiĝis la 28-an de marto 1929 en Pécs, ŝi mortis la 10-an de julio 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Olga Tass akiris pedagogian diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1951, trejnistan diplomon en 1978. Ŝi ricevis premiojn inter 1948-2011. 

### Sporta kariero

Olga Tass inter 1941-1947 estis atleto en sia naskiĝurbo, poste gimnastikisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj ĝis 1960. Ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1948-1960. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952, Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1960 kun ora medalo teame en 1956 kune kun Andrea Bodó, Ágnes Keleti, Margit Korondi, Erzsébet Köteles kaj Alíz Kertész, krome en mondĉampionumo ŝi estis la unua en 1954 same teame. Ŝia plej konata edzo estis Sára Berczik. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1960, poste ŝi estis trejnisto ĝis 1974 ankaŭ eksterlande, sed ŝi instruis ankaŭ en la menciita altlernejo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kaj intervjuo kun foto
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819414
* GND: 1188574388
* LCCN: no2019111599
* VIAF: 6353156133216158430004
 |




* Portalo pri Biografio
Nomada loĝotendo de Baĥtiaroj, provinco Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari, Irano.
Kojoj malmuntantaj siajn kabanojn, prepare al moviĝo al novaj paŝtejoj. Akvatinto de Samuel Daniell (1805). La Kojoj praktikis paŝtadon dum miloj da jaroj en suda Afriko.
**Paŝtistismo** aŭ **Paŝtistado** estas la branĉo de agrokulturo koncerna kun zorgado de gregoj. Temas pri animala bredado: nome zorgado, tenado kaj uzado de animaloj kiaj kameloj, kaproj, bovoj, gjakoj, lamoj, kaj ŝafoj. "Paŝtistismo" ĝenerale havas moveblan aspekto, movigante la gregojn serĉe de freŝa paŝtejo kaj akvo (kontraste al bestobreda farmado, en kiu ne-nomadaj farmistoj bredas gregojn kaj plibonigas la paŝtejojn por ties gregoj).

**Paŝtistismo** estas sukcesa strategio por elteni loĝaataron sur malpli produkta tero, kaj adaptiĝas bone al medio. Ekzemple, en savanoj, paŝtistoj kaj ties animaloj kuniĝas kiam pluvakvo estas abunda kaj la paŝtejo estas riĉa, poste disiĝas dum la sekiĝado de la savano.

Paŝtistoj ofte uzas siajn gregojn por agadi super sia medio. Paŝtogregoj sur savanoj povas certigi la biodiversecon de savanoj kaj evito ke ili evoluu al arbustejo. Paŝtistoj povas ankaŭ uzi incendiojn por fari ekosistemojn pli taŭgajn por siaj manĝanimaloj. Ekzemple, la Turkanaoj de nordokcidenta Kenjo uzas incendiojn por eviti la invadon de la savano fare de lignaj plantospecioj. Biomaso de aldomigitaj kaj naturaj animaloj pliiĝas danke al pli alta kvalito de herbo.

Paŝtistismo troviĝas en multaj varioj tra la tuta mondo. Kompono de gregoj, administraj praktikoj, socia organizado kaj ĉiuj aliaj aspektoj de paŝtistismo varias laŭ areoj kaj laŭ sociaj grupoj. Multaj tradiciaj praktikoj ankaŭ devis adaptiĝi al ŝanĝanta cirkonstancaro de la moderna mondo, inklude klimatajn kondiĉojn tuŝantajn la disponeblon de herbo. Ranĉoj de Usono kaj ŝafejoj kaj bovejoj de Aŭstralio estas rigardataj kiel kelkaj modernaj varioj.

Referencoj
----------

1. ↑  Moran, Emilio F..  (2006) *People and Nature: An Introduction to Human Ecological Relations*. Malden, Massachusetts: Blackwell Publishing, p. 52. ISBN 978-1-4051-0572-9.

Vidu ankaŭ
----------

* Paŝtismo
* Ŝafobredado
* Bestprotektado
* Abelbredado
* Genetiko
* Rajto de libera paŝto
* Bestoselektado

* Kategorio Paŝtistismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Palaco Gróf** estas impona palaco, la plej granda secesia konstruaĵo en Szeged.

Palaco Gróf

Historio
--------

Ĉefprokuroro de Szeged konstruis tiu ĉi palacon en 1913, kie havas loĝejojn la riĉaj oficistoj, krome sur la teretaĝo trovas lokon kontoroj de advokatoj. En 2006 oni deklaris la palacon historia monumento. En 2013 la tegmento estis riparita.

La konstruaĵo restis senŝanĝa dum preskaŭ cent jaroj kaj estas ankoraŭ uzita hodiaŭ kiel loĝejoj.

Konstruaĵo
----------

La palaco situas en trapeza parcelo, en 3 lateroj trotuaroj limas ĝin. La konstruaĵo estas trietaĝa kun keloj kaj tegmento. La fasado havas en ambaŭ flankoj turetojn, meze balkonojn. Menciindas la ornamaĵoj faritaj el ceramikaĵoj aŭ forĝitaj feroj. Interne multe da stukoj estas videblaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj Arkivigite je 2009-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2014-11-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare kun multe da fotoj

* Kategorio Palaco Gróf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Paŭlo TRETJAKOV** (ruse *Павел Михайлович Третьяков*) estas eminenta rusa mecenato, kune kun sia frato *Sergio* fondinto de Tretjakova galerio en Moskvo. Li naskiĝis la 27-an de decembro 1832 n.s. en Moskvo, mortis la 16-an de decembro 1898 en la naskiĝurbo.

Liaj gepatroj *Miĥail Zaĥaroviĉ Tretjakov* (1801- 1850) kaj *Aleksandra Danilovna Borisova* (1812–1899) apartenis al riĉaj moskvaj negocaj klanoj kaj estis geestroj de kelkaj fabrikoj produktintaj ĉefe linaĵojn. Ili havis entute naŭ gefilojn. En 1848 la familion trafis grava malfeliĉo - pro skarlatino mortis kvar infanoj kaj baldaŭ mortis la patro. Plu elvivis *Paŭlo*, *Sergio* (1834–1892), *Elizaveta* (1835–1870), *Sofia* (1839–1902) kaj *Nadeĵda* (1849–1939). Laŭ la patra testamento la tutan propraĵon heredis liaj filoj Paŭlo kaj Sergio, kiuj plu sukcese komercis.

Aŭguste de 1865 Paŭlo edziĝis al *Vera Nikolajevna Mamontova* (1844–1899), kuzino de Savo Ivanoviĉ Mamontov fama rusa entreprenisto kaj filantropo. En 1866 naskiĝis ties filino *Vera* (1866–1940), poste naskiĝis *Aleksandra* (1867–1959), *Ljubov* (1870–1928), *Miĥail* (1871–1912), *Maria* (1875–1952) kaj *Ivan* (1878–1887). *Ivan* mortis infanaĝe kaj *Miĥail* estis debila knabo, kiu ne taŭigis por esti daŭrigonto de la familia profesio. 

En 1854 aperis pasio de Paŭlo al kolektado de pentraĵoj prefere faritaj de rusaj majstroj. Baldaŭ ties granda kvanto bezonis apartan deponejon, por kio Tretjakov komence konstruis alojn al sia loĝejo en *Lavruŝinskij strateto* de Moskvo. Poste li kaj lia frato *Sergio*, kiu same kolektis bildojn de okcidenteŭropaj pentristoj, fondis la galerion.

Memortabulo omaĝe al fratoj Tretjakov
Ekde 1877 *Sergio Miĥajloviĉ* estis urboestro de Moskvo. Laŭ lia iniciato aperis grava pasejo kunliginta du stratojn encentre de Moskvo: *Nikolskaja* kaj *Teatralnaja*. Sur muro de unu konstruaĵo pendas memortabulo pri honoraj civitanoj de la urbo - fratoj Tretjakov. Omaĝe al ili same nomiĝas tiu pasejo.

Laŭ la testamento duonon de sia propraĵo Paŭlo Miĥajloviĉ heredis por filantropio: fondo de hospico por vidvinoj, junaj infanoj kaj fraŭlinoj de la mortintaj pentristoj. Li longtempe suferis pro ulcero de stomako, kio mortigis lin la 16-an de decembro 1898. Lin oni sepultis en moskva Danilova tombejo. Ekde 1948 restaĵoj de Paŭlo Miĥajloviĉ Tretjakov estas enterigitaj en Novodeviĉje tombejo de Moskvo.

Post tri monatoj pro neeltenebla malĝojo mortis lia amanta edzino *Vera Nikolajevna*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2013-06-05 per la retarkivo Wayback Machine ruse
* angle
* fragmento el filmo "Pentristo Vasilij Surikov" ruse


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 336886
* GND: 119163217
* LCCN: n82223210
* VIAF: 25406597
* ISNI: 0000 0001 2124 8919
* LIBRIS: 261574
* SUDOC: 121429318
* ULAN: 500327151
* NDL: 00621574
* NKC: jn20000701841
 |
**Paŭlo Yi Do-gi** (koree: 이도기 바오로; naskiĝis en 1743 en Cheongyang, Koreio; mortis la 24-an de julio 1798 en Jeongsan) – korea martiro, beatigita en Katolika Eklezio.

Yi Do-gi en sia familia loko renkontiĝis kun katolika kredo kaj iĝis kristano. Post kelka tempo translokiĝis kun la familio al Jeongsan, kie okupiĝis pri farado de ceramikaĵoj.

En 1797 en Koreio komenciĝis reprezalioj de katolikoj. Foje al Paŭlo Yi Do-gi alvenis najbaro, kiu minacis, ke denuncos lin al polico, ke li estas gvidanto de lokaj katolikoj. Timigita edzino de Paŭlo provis lin inklini al fuĝo, sed li rifuzis. La 8-an de julio estis arestita. En la hejmo persekutantoj trovis krucon kaj kelke da religiaj libroj. Plurfoje estis torturata, por ke li rezignu pri sia kredo kaj perfidu restadlokon de aliaj kristanoj. Oni ankaŭ proponis al li oficialan postenon. Malgraŭ ĉio li restis senfleksebla. Pereis kiel martiro.

Paŭlo Yi Do-gi estis beatigita de la papo Francisko la 16-an de aŭgusto 2014 en grupo de 124 koreaj martiroj.

Li estas rememorigata la 31-an de majo kun la grupo de 124 koreaj martiroj.

Bibliografio
------------

* Catholic Bishops’ Conference of Korea Newsletter No. 96 (Autumn 2016) Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine

Vidu ankaŭ
----------

* religia libereco
* Johano Baptisto Yi Kwang-nyŏl
* Magdalena Yi Yŏng-hŭi
La **Palaco Wellisch** [veliŝ] estis iama palaco-loĝdomego, nuntempa justicministrejo en Budapeŝto, en distrikto Belváros-Lipótváros laŭ Placo Kossuth Lajos.

Palaco Wellisch

Historio
--------

Origine estis tie 2 kontaktiĝintaj domegoj. La unua estis sidejo pri minado, la alia estis loĝdomego, kiu estis konstruita en 1911 laŭ plano de Alfréd Wellisch. La palaco estis riĉe ornamita, la pentritajn vitrojn faris Miksa Róth. Post la konstruo ankaŭ Wellisch loĝis en la palaco. En fino de la 2-a mondmilito ĉefe la supra kupola parto ruiniĝis, poste tiun nivelon oni malkonstruis kaj konstruis pli novan etaĝon. En 1945 ŝtatiĝo okazis, poste la palaco funkciis kiel ministerio. La palaco tiel pligrandiĝis, ke lima muro de la menciita najbara domego estis malkonstruita, ambaŭ domegoj estis unuigitaj. En la sekvaj jardekoj pluraj ministerioj aŭ similaj instancoj funkciis en la palaco. En 2013 la konstruaĵo rericevis sian originan vizaĝon kun la kupola parto, kies alto preskaŭ atingas alton de la najbara Parlamentejo (Budapeŝto).

Konstruaĵo
----------

La palaco situas inter 3 trotuaroj, la kvara latero aliĝas al aliaj domegoj. La fasado rigardas al flanko de la Parlamentejo. Skulptaĵoj, reliefoj ornamas la palacon. Interne origine estis luksaj loĝejoj kun 7-8 ĉambroj, el parto de la ĉambroj estas panorama rigardo al la Danubo kaj Buda.

Fontoj
------

* [*rompita ligilo*]
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun video
* hungare kun fotoj[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Palaco Wellisch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
200 gramoj da olibano
**Olibano** (arabe, **لبٌان**, **Lubban** = *lakto*) estas aroma rezino eligata el la blanka suko de la abisino (arbo el la genro *Boswellia*, aparte *Boswellia sacra* (syn. *B. carteri*, *B. thurifera*) (Burseracoj). Ĝi estas uzata kiel incenso aŭ medikamentero kaj por mumiigo.

Olibano estis malŝpare uzata en religiaj ritoj. Laŭ la Evangelio de Mateo 2:11, oro, olibano, kaj mirho estis la tri donacoj al Jesuo de la tri orientaj saĝuloj. La kresko de Kristanismo mallevis la merkaton por olibano dum la 4-a jarcento. Tamen, dezertigado de la karavanaj vojoj kaj atakoj de la nomadaj Partoj faris olibanon preskaŭ nehavebla post jaro 300.

Laŭ legendo, la Romia imperiestro Nerono bruligis jaran kvanton da olibano, kiu estis intencata por Romio, dum la funebra ceremonio de sia edzino Popaea.

Historie la regiono Dofaro, en Omano, estis la ĉefa fonto de olibano en la mondo.

* Olibano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Olibano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Volta Kinejo**, aŭ en angla **Volta Cinematograph** aŭ **Volta Electric Theatre** (poste renomigita **Lyceum Picture Theatre**) estis kinteatro en Dublino kaj la unua ejo dediĉita al kino en Irlando. La loko estis ĉe 45 Mary Street kaj poste estis malkonstruita kaj okupita nune de vendejaro.

Komence de la 1900-aj jaroj, la demndo por kino estis granda kaj aperis kinejoj tra la tuta mondo. Post viziti Trieston, la verkisto James Joyce decidis alporti kinon al Irlando, kaj danke al helpo de liaj slovenaj amikoj, li stablis la **Cinematograph Volta** ĉe Mary Street. Ĝi malfermixgis la 20an de Decembro 1909. La malfermiga vespero montris eklektisman programon, kun komedio *Devilled Crab*, misterfilmoj *Bewitched Castle*, *La Pourponièrre*, *The First Paris Orphanage*, kaj *The Tragedy of Beatrice Cency*.

Joyce tiuj seniluziiĝis pri la aventuro, ĉar la kinejo montris ĉefe filmojn el Eŭropo kaj Italio, ege malŝatataj de tiamaj dublinanoj. Post sep monatoj, Joyce retiriĝis kaj la kinejo estis vendita al la *British Provincial Cinema Company*. Ĝi restis malferme ĝis 1919. Postaj remalfermoj okazis sensukcese.

Referencoj
----------

1. ↑  Civitanoj de Auŝtro-Hungario, kvankam slovenaj naciece.
2. ↑  *Cinema and Ireland*, p 5
3. ↑  *James Joyce* de Richard Ellman. Oxford University Press, New York 1959, 1982. p. 303. ISBN 0-19-281465-6.

Literaturo
----------

* *The Cambridge History of Twentieth-Century English Literature* (New York: Cambridge University Press, 2004) (at 342-343)
* Kevin Rockett, Luke Gibbons and John Hill, *Cinema and Ireland* (Croom Helm, 1987) (at 5-6)
* Bruce Stewart, *James Joyce* (Oxford University Press, 2007) (at 48-49)
* The Jameson Dublin International Film Festival, "Volta Award"
Old Tjikko
**Old Tjikko** (esperante *Malnova Tjikko*) estas 9500-jara ordinara piceo, situanta en la nacia parko Fulufjället, en la provinco Dalarna. Ĝi estas unu el la plej aĝaj individuaj klonaj arboj tutmonde.

Old Tjikko
**Olda Tjikko** aŭ **Malnova Tjikko** estas 9550 jaraĝa ordinara piceo (*Picea abies*), kiu kreskas en la montoj de la nacia parko Fulufjället en la sveda provinco Dalekarlio. La regiono apartenas al la komunumo Älvdalen kaj situas kvin kilometrojn oriente de la norvega landlimo. „Old Tjikko" estas la plej maljuna vivanta individua klonarbo. Ekzistas ekzemploj por ankoraŭ pli maljunaj arboj, tiu estas pluraj arboj, kiuj estas ligitaj per komuna radika sistemo, ekzemple Pando, kies radika sistemo estas taksita pli ol 80.000 jaroj.

La aĝo de la arbo estis decidita per la radiokarbona datado de la radika sistemo, ne per dendroĥronologio aŭ la nombrtado de la kreskoringoj. La trunko estas taksita nur je aĝo de kelkaj cent jaroj, sed la arbo kiel tuto mem vivis multe pli longeĉo, ĉar branĉo, kiu tuŝis la grundon formis radikojn kaj nova trunko elkreskis el la radika sistemo.
5062 jaraĝa (bezogen auf 2012) longviva pino en la Blanka montaro. Vegeta reproduktado kutimas ĉe multaj plantoj, ekzemple ĉe Larrea tridentata-arbusto, kies ekzemplero „King Clone" estas taksata je ĉ. 12.000 jaroj.

Malkovrado kaj detaloj
----------------------

ekzemplo de formacio de kriplaj arboj
La aĝo de Old Tjikko estas taksata de minimume 9550 jaroj, kion ĝi faras la plej maljuna individua klonarbo. Ĝi altas 5 m.
Eventuale la arbo kreskis junaĝe kiel kripla arbo, por kontraŭstari la ekstrremaj klimataj cirkonnstancoj. Por la plivarmigo dum lasta jarcento ĝi ŝanĝis kreski kiel normala arbo. La nomon ĝi ricevis de Leif Kullmam, profesoro pri fizika geografio ĉe la Universitato Umeå, malkovris la arbon kaj nomis ĝin laŭ sia mortinta hundo „Old Tjikko".

Aliaj arboj, kiel la sekvojo kaj la und der giganta tujo estas ili ankaŭ konata pro tio, ke ili reproduktiĝas per markotoj. 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de rimarkeblaj maljunaj arboekzempleroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Old Tjikko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Referencoj
----------

1. ↑   Schwedische Fichte stellt Alters-Weltrekord auf. *spiegel.de*. Alirita 7-a de Januaro 2012.
2. ↑   la plej maljuna arbo de la mondo. *scienceticker.info*. Arkivita el la originalo je 2012-01-02. Alirita 17a oktobro 2009.
3. ↑   World’s oldest living tree discovered in Sweden. *Universität Umea*. Arkivita el la originalo je 2008-04-20. Alirita 17-a de Aprilo 2008.
4. ↑  Rocky Mountain Tree Ring Research: Database of ancient trees (Stand: Januar 2013)
5. ↑  Landau, Elizabeth. "World’s oldest tree points to global warming impact", *CNN*. Kontrolita 2008-05-06.

* Old Tjikko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Old Tjikko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Oencia** [oENzja] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, kaj ĉefe la galegan.

Komarkoj de la provinco Leono; El Bierzo plej okcidente, oranĝece.
Sonorilturo de la preĝejo de Oencia.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arnadelo, Arnado, Castropetre, Gestoso, Leiroso, Lusio, Oencia, Sanvitul kaj Villarrubín, okupas totalan areon de 98,33 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 273 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 2 300 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 169 km de Leono, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. Dum la Dua Mondmilito okazis minimpeto de volframo necesega por la batalantaj landoj.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo, brutobredado kaj minado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 757371
 |
la emblemo (valida ekde 2014)
La **Olimpika Komitato de Ĉilio** aŭ *Ĉilia Olimpika Komitato* (germane *Comité Olímpico de Chile, COCh*) estas neprofitdona organizaĵo, kiu funkcias kiel la Nacia Olimpika Komitato (NOK) de Ĉilio. Ĝi kreiĝis en 1934 kaj estis internacie agnoskita samjare. Antaŭ la komitato estis formita, tiun taskon plenumis la *Liga Deportiva de Chile* (Sporta Ligo de Ĉilio) por Atletiko, kaj en 1928 ankaŭ la *Federación Sportiva Nacional de Chile* (Nacia Sporta Federacio de Ĉilio), fondita jam en 1909, por Futbalo.

antaŭa emblemo
Kiel NOK, la Ĉilia Olimpika Komitato celas subteni ĉiliajn atletojn en partopreno de la olimpikoj kaj ankaŭ ĝenerale subtenis sporton en Ĉilio. Teorie la tasko ankaŭ estus organizi tiujn Olimpikajn Ludojn, kiuj okazas en Ĉilio, sed ĝis la jaro 2023 tia okazo ne estis.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Olimpika Komitato de Ĉilio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (hispane)
* paĝo en la retejo de Internacia Olimpika Komitato (angle kaj france)
Patrino kun ursido surdorse (Daroji Lipursa Rifuĝejo, Barato)
Sloth Bear area.pngArealo
La **Longlipa urso** (*Melursus ursinus*), konata ankaŭ kiel **Lipurso**, estas noktema insektovora specio de urso troviĝanta en naturo ene de la Hindia Subkontinento. La **Lipurso** evoluis el praula Bruna urso dum la Pleistoceno kaj kunhavas karakterojn troviĝantaj en insektomanĝaj mamuloj tra konverĝa evoluo. La populacio izolata en Sri-Lanko estas konsiderata subspecio. Malkiel bruna kaj nigra ursoj, lipursoj havas pli nesveltajn konstruojn, longajn, harecajn mantelojn kiuj formas leonecan hararon ĉirkaŭ la vizaĝo, longajn, falĉilformajn ungojn, kaj speciale adaptitajn malsupran lipon kaj palaton uzitajn por suĉi insektojn.

La **Longlipa urso** reproduktiĝas dum printempo kaj komenco de la somero kaj naskas ĉe la komenco de la vintro. Ili manĝas koloniojn de termitoj, mielabeloj kaj fruktojn. La **Longlipa urso** foje atakas homojn kiuj entrudiĝas en ties teritorioj. Historie, homoj draste malpliigis ties habitaton kaj tiele malpliiĝis ties populacion per ĉasado ilin por manĝo kaj produktoj kiaj ties penisosto kaj ungoj. Tiuj ursoj estis uzataj kiel cirkecaj maskotoj pro ties hejmigebla naturo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Longlipa urso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Longlipa urso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Longlipa urso en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Field Trip Earth Arkivigite je 2007-04-05 per la retarkivo Wayback Machine – Field Trip Earth is a conservation education website operated by the North Carolina Zoological Society.
* Sloth Bear ĉe *Animal Diversity Web*
La **palaco de Aszód** estas historia monumento en urbo Aszód.

Aerfoto pri la palaco

Historio
--------

La baroka palaco estis konstruita ekde 1727, poste ĝi estis biena centro de nobela familio Podmaniczky [podmanicki] dum 250 jarojn. Pli precize tiam konstruiĝis nur la teretaĝa parto en la centra parto. Baldaŭ la palaco plurfoje estis pligrandigita, ekzemple la meza etaĝo en 1738. La aloj estis konstruitaj inter 1767-1773. La plej fama posedanto estis Frigyes Podmaniczky. La palaco estis vendita en 1869, inter 1891-1948 ina kolegio funkciis en la palaco. Dum la socialismo ĝi estis ŝtata posedaĵo, kie lernejo funkciis, poste la palaco estas daŭre malplena, neuzita, eĉ nevizitebla.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sur deklivo de monteto. La palaco mem estas komplika, la ĉefa parto estas U-forma kun du aloj. La aloj finiĝas en mansardaj pavilonoj. Brikoforma, preskaŭ aparta palaco estis konstruita en fino de la 18-a jarcento, sed la stilo kaj aspekto diferencas.

Interne la freskoj estis pentritaj en la 1770-aj jaroj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* 

* PordoPordo
* Dosiero:Címertartó ló szobra, Zöld kastély, 2019 Podmaniczky Mansion, aerial photo, Aszód.jpgOrnamaĵo sur la pordo
* Centra partoCentra parto
* Flanka partoFlanka parto
* Flanka partoFlanka parto
* KoridoroKoridoro
* Dosiero:Podmaniczky-Széchenyi Mansion and Lutheran church, 2019 Podmaniczky Mansion, aerial photo, Aszód.jpgBrikoforma kastelparto
* Dosiero:Podmaniczky-Széchenyi-kastély Mély út felől nézve, 2019 Podmaniczky Mansion, aerial photo, Aszód.jpgBrikoforma kastelparto
* Dosiero:Zöld kastély és a Sándor-szárny, 2019 Podmaniczky Mansion, aerial photo, Aszód.jpg
**Per la Pau / Por la Paz / Peace in Progress** estas kataluna cifereca revuo pri temoj, kiuj rilatas al paco kaj al internaciaj rilatoj. Ĝi aperas kvar fojon jare en tri eldonoj: katalune, hispane kaj angle. Ĝi estas eldonita de Kataluna Internacia Instituto por Paco (ICIP laŭ la katalunaj vortoj) kaj alireblas senpage.

Peace in Progress kaj Esperanto
-------------------------------

Malofte tiu revuo enhavas tekstojn kiuj rilatas al Esperanto, sed kelkaj ekzemploj ja ekzistas, inkluzive de teksto pri Esperanto dum la unua mondmilito. ICIP ankaŭ eldonis (kaj angle, kaj katalune) detalan studon pri la katalunaj esperantistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo Arkivigite je 2018-06-16 per la retarkivo Wayback Machine

Notoj
-----

1. ↑  "The practical internationalism of Esperanto Arkivigite je 2018-06-16 per la retarkivo Wayback Machine", Peace in Progress 24, 2015.
2. ↑  Hèctor Alòs, "Pacifists in a globalised world[*rompita ligilo*]". *ICIP Working Papers* 2012/3.
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion***Protopelicanus cuvierii*** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pelikanoformaj *Pelecaniformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pelikanedoj *Pelecanidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Protopelicanus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ****Protopelicanus cuvierii****(Reichenbach, 1852) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| Fosilio |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

***Protopelicanus cuvierii*** estas fosilio de akvobirdo de necerta atribuo. Ĝi estis mallonge priskribita kaj pentrita de Georges Cuvier en 1822 el materialo de fina Eoceno el Montmartre, Francio, kvankam ne formale priskribita kaj nomita ĝis 1852 fare de la germana botanikisto kaj ornitologo Ludwig Reichenbach kiel frua pelikano. La origina materialo enhavis kranian parton de maldekstra skapolo kaj preskaŭ kompletan maldekstran femuron. La lektotipa femuro estis supozata fare de Michel Brunet en 1970 kiel tipa de pelikano. Tamen, Colin Harrison en 1979 konsideris ke ĝi estis aparteninta al specio de Suledoj, kaj Storrs Olson en 1995 supozis, ke ĝi eble estis pelagornitedo. La femuro estas ĉe la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo (No.7978); la loko de la skapola fragmento estas nekonata.

Referencoj
----------
**Peachtree City** (Persikarba urbo) estas urbo en la usona ŝtato Georgio, kaj administracie apartenas al kantono Fayette (Georgio). Ĝi estas relative nova loĝloko. La unua policejo kaj elementa lernejo malfermiĝis en 1965.

Demografio
----------

Dum la popolnombrado en 2000 la nombro da loĝantoj estis fiksita je 31.580
En 2006 la nombro da loĝantoj estis taksita de la Usona censo-buroo (*United States Census Bureau*) je 34.947

Geografio
---------

Laŭ la Usona censo-buroo la urbo havas areon 61,9 km², de kiu 60,3 km² tero kaj 1,6 km² plenaera akvo.

Golfĉara komunumo
-----------------

Peachtree City havas reton da padoj speciale taŭga por golfĉaroj. Tiu reto estis establita kiel alternativa transportsistemo kaj havas ligojn kun preskaŭ ĉiuj gravaj aranĝoj en la urbo. Pro tio pli ol 9000 mastrumaj unuoj posedas golfĉaron. La plejmulto de la aranĝoj havas specialajn parkadejojn por tiuj veturiloj kaj la loka polico uzas ilin por kontrolgardi. La padoj ankaŭ estas uzataj de biciklantoj, kurantoj kaj promenantoj kiel sekura alternativo por la vojrando.

Naskiĝis tie
------------

* Reed Sorenson (5-an de februaro 1986), Usona aŭtovetkuristo

Referencoj
----------

1. ↑  www.associatedcontent.com - the growing trend of golf cart communities

Oficiala flago
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Vulpovito** |
| --- |
|  |
| Vitis vulpina*Vitis vulpina* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Vitaloj *Vitales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Vitacoj *Vitaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | **Vito** *Vitis*L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | Vulpovito *Vitis vulpina*L. |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Vulpovito  |

 |
| v • d • r |

***Vitis vulpina*** (komune konata kiel **frostovito**, **vintrovito** aŭ **vulpovito**) estas herbeca staŭda vito de la familio Vitacoj. La genronomo *Vitis* devenas el la latina vorto por "vito" kaj la specinomo *vulpina* devenas el la latina vorto por "vulpeca" aŭ apartena al vulpo. Oni kredis ke la vulpoj estas allogitaj al tiu tipo de vitoj kaj Linnaeus mem uzis la terminon *vulpina* por diferencigi tiujn pli malgrandajn naturajn vinberojn el la aliaj nordamerikaj konataj vinberoj. La alia komuna nomo, frostovito, aludas al la fakto ke tiu aliflanke acid/tart-gusta vinbero iĝas pli dezirebla kaj dolĉa kiom ĝi eksponiĝas al frosto. Tiu frostovitotroviĝas en multe de la orienta duono de Usono el Novjorkio al Minesoto. Tradicie *V. vulpina* estas altegrimpa ligneca vito kun dika trunko kaj ruĝaj ĉiroj. La vinberoj kaj la vitoj mem havas multajn uzojn game el herbaj (medicinaj) rimedoj al manĝeblaj delikataĵoj.

Priskribo
---------

Vitoj estas grimpaj arbedoj kun ĉiroj. La malgrandaj verdetaj floroj grupiĝas en grapolo piramidforma (tirso). La fruktoj estas beroj.

Referencoj
----------

Eksteraj ligilopj
-----------------

* Photos of *V. vulpina* Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine el *Bioimiges* ĉe Universitato Vanderbilt
* 
* 
*