recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zoltán Kaszab** [kasab], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaszab Zoltán** estis hungara entomologo, biologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1979).

Zoltán Kaszab  naskiĝis la 23-an de septembro 1915 en Farmos. Li mortis la 4-an de aprilo 1986 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zoltán Kaszab akiris diplomon en ELTE en 1937, poste li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo. En 1941 li studvojaĝis al Germana Regno. Hejmenveninta li ekinstruis en mezlernejo. En 1949 li ekhavis esploran postenon en muzeo en Budapeŝto, kie li estis ĉefdirektoro inter 1970-1985. Li okupiĝis ankaŭ pri Karpat-baseno kaj Oceanio. Resume li priskribis-trovis 3700 specojn. Inter 1963-1968 li plurfoje esplorvojaĝis al Mongolio, kie li kolektis precipe skarabojn. Li emeritiĝis en 1985. Li ricevis premiojn en 1961 kaj 1980.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Történelmi Magyarország* tenebrionidái *(1938)*
* *Monographie der Leiochrinen* (1946)
* *100 éves küzdelem a krumplibogár ellen* (1955)
* *Levélbogárfélék* (1962)
* *Legyezőszárnyúak* (1977)

Fontoj
------

* biografio kun foto

* Kategorio Zoltán Kaszab en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 445322
* GND: 1089861699
* LCCN: n81081958
* VIAF: 37042615
* ISNI: 0000 0001 0964 541X
* SUDOC: 220906750
* BNF: 12756235b
 |
Paro de Nordaj suloj.
En biologio, **parligo** estas la forta allogo kaj ligo kiu formiĝas en kelkaj specioj inter paro konsistanta el masklo kaj ino, aŭ en kelkaj kazoj kiel sam-seksa pariĝo, eble kondukante al produktado de idoj kaj/aŭ dumviva ligo. Parligo estas esprimo elpensita en la 1940-aj jaroj kiu estas ofte uzita en socibiologio kaj evolua psikologio. La esprimo ofte implicas aŭ dumvivan socie monogaman rilaton aŭ scenejon de sekspariĝa interagado en socie monogamaj specioj. Ĝi foje estas uzita en referenco al homaj rilatoj.

Monogamaj kampomusoj, ekzemple preriaj kampomusoj, havas signife pli grandan densecon kaj distribuadon de receptoroj de vazopresino en sia cerbo kiam komparite kun poligamiaj kampomusoj. Tiuj diferencoj situas en la ventra antaŭcerbo kaj la mediaciita per dopamino rekompenca sistemo.

Kaj vazopresino kaj dopamino agas en tiu regiono por kunordigi fruktodonajn agadojn kiel ekzemple sekspariĝo, kaj reguligi selekteman alligitecon. Tiuj specispecifaj diferencoj montris korelacion kun sociaj kondutoj, kaj en monogamaj preriaj kampomusoj estas gravaj por efektivigo de parligado.

Tipoj
-----

Ekzemploj
---------

Notoj
-----

1. ↑   (2005.) "Oxford English Dictionary.".
2. ↑  Lim MM, Wang Z, Olazábal DE, Ren X, Terwilliger EF, Young LJ (June 2004). "Enhanced partner preference in a promiscuous species by manipulating the expression of a single gene", *Nature* **429** (6993), p. 754–7. doi:10.1038/nature02539.

Eksteraj ligiloj
----------------

* "The neurobiology of pair bonding", el *Nature*
**Ferenc Hartai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hartai Ferenc** estis hungara flutisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Hochstrasser*.

Ferenc Hochstrasser  naskiĝis la 2-an de aprilo 1895 en Nagyzsám (Hungara reĝlando, nuntempa Jamu Mare en Rumanio), li mortis la 5-an de majo 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Hartai ekstudis en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio en 1912. Li membriĝis en orkestro de Reĝa Operejo de Budapeŝto en 1921. Inter 1949 kaj 1968 li instruis en la Muzikakademio, poste li pensiuliĝis. Krom tio jam post la diplomo li ofte koncertis, eĉ li daŭris tion post la pensiuliĝo. Li estis pioniro de la tiel nomata Böhm-fluto, li uzis ĝin jam en la 1910-aj jaroj. Li ricevis premiojn en 1952 kaj 1964.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* István Barth, Gyula Csetényi, Zoltán Fasang, Henrik Prőhle

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 635380
* VIAF: 167081990
* NKC: xx0152403
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Cholet (stacidomo). |

**Cholet** [ŝoLE] estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Maine-et-Loire kaj en la regiono Luarlandoj. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj do estras unu arondismenton. Ĉoleto havas proksimume 56 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *Choletais* [ŝolte] (Ĉoletanoj) en la franca lingvo.

Geografio
---------

Cholet estas la dua plej granda urbo de la departemento Maine-et-Loire post Anĝevo. Ĝi situas en la historia kaj natura regioneto Mauges.

Historio
--------

La nomo « Cholet » verŝajne devenas de la latina vorto *Coletum* (t.e. brasiko). Gravajn establojn de la romia periodo oni malkovris proksime al Cholet, en la vilaĝo Mazières-en-Mauges.

Cholet disvolviĝis ekde la 18-a jarcento per la produktado de siaj famaj teksaĵoj, kaj sekve per la produktado de ŝuoj. Ĝi estas plie rigardata kiel la ĉefurbo de poŝtukoj : la plej rimarkinda specialaĵo de Cholet estas la ruĝa poŝtuko, menciita en kanzono far Théodore Botrel.

Ekonomio
--------

La ekonomio de Cholet origine kaj plejparte baziĝis sur teksaĵoj. Tiu specialaĵo profunde stampis la lokan pejzaĝon ĝis hodiaŭ, kun ekzemple grandaj fabrikejoj, liceo pri modo kaj la ĉeesto de pluraj firmaoj kiel NewMan, Gaston Jaunet, ktp...

Ekzistas tamen en Cholet aliaj aktivecoj danke al mond- aŭ landfamaj firmaoj kiel Michelin, Bébé Confort, Nicoll, L'abeille, Thales, ktp...

Vidindaĵoj
----------

La **arta kaj historia muzeo** (*Musée d'art et d'histoire*) estas plejparte dediĉita al la militoj de Vendée, kiuj okazis dum la Franca Revolucio. La galerioj de la muzeo entenas la verkojn de la pentristo Pierre Charles Trémolières, naskiĝinta en Cholet. 

La **muzeo de teksaĵo** (*musée du textile*) prezentas la teknikojn rilate al la teksado kaj al la blankigo de la toloj.

Konataj lokanoj
---------------

* Alexandre Baudry

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Listo de urboj de Francio
* Cholet (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cholet en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala TTT-ejo
Salutanta leŭtenanto de la usona mararmeo
Salutanta franca generalo
**Armea saluto** estas saluto de armeanoj kaj ofte ankaŭ de aliaj uniformportantoj. Oni salutas per tuŝo de la mano al la ĉapo (aŭ alia kapvesto). Se oni ne portas kapveston (ekz, interne de konstruaĵo) la armeano salutas per abrupta turno de la kapo en la direkto de la superulo kvankam en Usono, kaj kelkaj aliaj landoj, la armeanoj ankaŭ salutas per la mano sen kapvesto.

Deveno
------

La armea saluto originas en la dum momenta depreno de la ĉapelo kiel signo de respekto al superulo. Ĉar grenadistoj ne portis ĉapelojn sed ĉapojn, ili rajtis ne depreni la ĉapon sed sufiĉas mallonge tuŝi ĝin per la dekstra mano. Tiu simpla formo de salutado sekve kutimiĝis por ĉiuj armeanoj.

Estas mencioj ke la salutado devenas el la mezepokoj. Kiam surĉevalaj kavaliroj en kompleta kiraso reciproke renkontiĝis (jes aŭ ne por turniro) ili malfermis la vizieron por montri la vizaĝon. Antaŭ ĉio kiel signo de reciproka respekto. Tiu mangesto ege similas je la hodiaŭa saluto sed tio ne estas pruvita interrilato.

* Kategorio Armea saluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Figuro de Armazio desegnita far moderna artisto
Laŭ la mezepokaj kartvelaj kronikoj, **Armazio** (en kartvela : არმაზი) estas la supera diaĵo de la antaŭ-kristana panteono de la kartveloj en la regiono Kartli (la Iberio de la klasikaj fontoj).

Scioj
-----

Laŭ la kartvela literatura tradicio, la unua reĝo de Kartli, Parnavazo la 1-a (299 - 234 a.k.), instalis la idolan kulton de Armazio - kiu estus nomita per la sama reĝo - sur monto de lia ĉefurbo kaj konstruigis samnoman citadelon. La *Vivo de Nino*, hagografia verko de la 9a-10a jarcento, priskribas la statuon de Armazio kiel iu "staranta bronza viro ; kun ora maŝkuto kaj sur lia kapo, forta kasko ; anstataŭe de la okuloj li havis smeraldojn, kaj berilojn en siaj manoj, li tenis brilan sabron kiel la fulmo turnante de mano al la alia". Laŭ la sama fonto, la evangeliistino de la kartveloj de la 4a jarcento, Sankta Nino, spektis la celebron de festego dediĉita al la idolo, dum kiu ŝi bruligis ĝin per la fulmo danke al siaj preĝoj.

Preter la kartvelaj mezepokaj analoj kaj de la loknomo Armazio, kiu postvivis ĝis nia epoko, mankas tiutempaj fontoj pri la pagana kartvela panteono. Tamen, la vorto armazio li mem sugestas konekton al la kulturoj persa kaj anatola. La modernaj specialistoj restas dividitaj sur la deveno de Armazio, ŝajne konektita al la supera dio de zaratuŝtrismo Ahura Mazda. La nuntempaj arkeologiaj pruvoj sugestas efektive penetradon de la zaratuŝtrismo en la Kartvelio antikva. De alia flanko, la kartvela historiisto Guiorgui Melikichvili elpensis teorion en kiu Armazio estas loka varianto de la dio de la Luno Arma en Anatolio, adorinta de la hititoj. Indas mencii ke la akademiisto Ivane Djavakhichvili demonstris pli frue ke la antikvaj kartveloj adoris la lunon kiel ilia ĉefa diaĵo, kaj tiu kulto fine kunfandiĝis kun tiu, kristana, de Sankta Georgo, konsiderata kiel la patrono de Kartvelio ekde la mezepoko. Tiel, Armazio povintus esti sinkretisma diaĵo kombinante kartvelajn lokajn elementojn, kun iranaj kaj anatolaj.

Vidi ankaŭ
----------

* Zadeno

Referencoj
----------

(eo) Ĉi tiu artikolo estas parte aŭ tute prenita el la Vikipedia artikolo en la franca titolita "Armazi (mythologie)"

1. 1 2  angle Stephen H. Rapp, *Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts*, Peeters Bvba, 2003, p. 27-278 (ISBN 90-429-1318-5).

Reta ligo
---------

* Mariam Gvelessiani. [*rompita ligilo*], New Alliance Foundation.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kartvelio (lando) |
| Portala ikono | Portalo pri Mitologio |

* Kategorio Armazio (mitologio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Barono Ferenc Hatvany** [hatvani], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hatvany Ferenc** estis hungara pentristo, kolektisto pri artaĵoj. Lia patro estis Sándor Hatvany Deutsch, lia frato estis Lajos Hatvany.

Ferenc Hatvany  Arkivigite je 2018-05-05 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 29-an de oktobro 1881 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de februaro 1958 en Lausanne.

Biografio
---------

Ferenc Hatvany devenis el riĉa juda familio. Li frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis pentradon de Adolf Fényes kaj Sándor Bihari (pentristo). Li plulernis en Artistkolonio (Nagybánya), poste en Parizo en akademio Julian. Ekde 1899 li ekspoziciis, sed li estis tre fama pri kolektado de gravaj pentraĵoj. Li longe vivis aŭ studvojaĝis al Germanio, Italio, Hispanio. Dum la nazia erao li (sub)aĉetis netuŝeblecon kaj li loĝis ĉe Béla Czóbel, sed lia kolektaĵo estis prirabita. En 1947 li translokiĝis al Parizo. Li ofte pentradis pejzaĝojn, nudajn virinojn kaj aĵpentraĵojn. Li ricevis ŝtatan premion en 1915.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Berlin, Parizo (1912)
* Budapeŝto (1914, 1918)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Kékkalapos nő
* Parkrészlet
* Alvó akt
* Fiatal nő
* Szalon
* Park
* Olvasmány

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj Arkivigite je 2018-05-05 per la retarkivo Wayback Machine
* anglalingva biografio
* 
* hungarlingva biografio

* Kategorio Ferenc Hatvany en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 610578
* GND: 123636159
* VIAF: 62459997
* ISNI: 0000 0000 6683 536X
* ULAN: 500093866
* RKD: 27680
 |
Kozakaj patroloj gardante la Bakuan naftokampon
La **Armena-tataraj masakroj** (ankaŭ konata kiel "Armena-tatara milito" kaj pli ĵuse la "Armena-azera milito") temas pri la sangoplena konfrontiĝo inter la etnaj grupoj kristanaj armenoj kaj islamaj azeroj (en tiu tempo komune konataj kiel "tataroj") en tuta Kaŭkazio, en 1905-1907.

La masakro ekiĝis dum la rusa revolucio de 1905, kaj centoj da homoj pereis. La konfrontoj plej akraj okazis en februaro 1905 en Bakuo, en majo en Naĥiĉevano, en aŭgusto en Ŝuŝa kaj en novembro en Elizavetopolo, damaĝante la urbojn kaj naftokampojn de Bakuo. Ia violento, sed malpli grava ankaŭ krevis en Tbiliso.

Laŭ la esploristo Firuz Kazemzadeh , "neeblas kulpigi je la masakroj nur unu flankon. Verŝajne en kelkaj kazoj (Bakuo, Elizavetpolo) la azeroj unue ekpafis, en aliaj (Ŝuŝa, Tbiliso) estis la armenoj". La konfrontiĝoj ne limiĝis al la urboj, kaj, laŭ Swietochowswki, citante armenajn fontojn: 128 azeraj vilaĝoj kaj 158 armenaj estis detruitaj aŭ disrabitaj, dum la kalkuloj pri la mortigado varias amplekse, ekde 3000 al 10.000, kie azeroj pli suferis la vivperdon.

* Kategorio Armena-tataraj masakroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ferenc Hallóssy** [halOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hallóssy Ferenc** estis hungara inĝeniero, hidrologo.

Ferenc Hallóssy  naskiĝis la 31-an de decembro 1880 en Budapeŝto. Li mortis la 17-an de januaro 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Hallóssy akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Universitato József en 1913. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li partoprenis en konstruado de internacia haveno en Csepel. Post la finkonstruo li havis postenon en ministerio pri agrikulturo. Post la 2-a mondmilito li okupiĝis ĉefe pri Sió. Ekde 1951 li laboris en diversaj hidrologiaj institutoj. Li okupiĝis ankaŭ fiŝado kaj bredado de fiŝoj.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Gondolatok és javaslatok az Alföld problémája és a Duna-Tisza csatorna megoldásához* (1932)
* *A különböző rendszerű és rendeltetésű csatornatervek műszaki szempontból való vizsgálata és összehasonlítása* (1947)
* *Mélyépítési műtárgyak építése öblítéses süllyesztéssel* (1969)
* *A magyar belvízi kikötők és hajózó csatornák* (La hungaraj havenoj kaj navigeblaj kanaloj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Diagramo de armela sfero.
La flago de Portugalio (1911- ) kun armela sfero sub la blazono.
**Armela sfero** (aŭ **sfera astrolabo**, aŭ simple *armelo*) estas modelo de objektoj en la ĉielo (en la ĉiela sfero), konsistanta el sfera kadro de ringoj, centrita al la Tero aŭ al la Suno, kio reprezentas liniojn de ĉielaj longitudo kaj latitudo kaj aliajn astronomie gravajn trajtojn, kiel la ekliptiko. Tiele, ĝi diferencas el ĉiela globuso, kiu estas simpla sfero kies ĉefa celo estas mapigi la konstelaciojn. Ĝi estis inventita aparte en antikva Grekio kaj en antikva Ĉinio, kaj ĝi poste estis uzata en la Islama mondo kaj en Mezepoka Eŭropo.

Kun la Tero kiel centro, armela sfero estas konata kiel *Ptolemea*. Kun la Suno kiel centro, ĝi estas konata kiel Kopernika.

La flago de Portugalio aperigas armelan sferon. Ĝi aperas ankaŭ en Portugalia heraldiko, asocie kun la Portugalaj malkovroj dum la Epoko de Esplorado. La armela sfero aperas ankaŭ en la flago de la Brazila Imperio.

La ellasa mekanismo de la horloĝo de Su Song estis inventita de la budhisma monako Ĝi Ksing kaj la registara funkciulo Liang Lingzan en la jaro 725 en Antikva Ĉinio por funckiigi specimenon de akvo-movita armela sfero, kvankam la armela sfero de Su estis la unua funkciigita de mekanika horloĝmekanismo.

Notoj
-----

1. ↑   El publikaĵo nune en la publika havaĵo: Huggins, Margaret Lindsay (1911). "Armilla". En Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica. 2 (11a eld.). Cambridge University Press. pp. 575–576.
2. ↑  Needham, Volume 3, 351.
3. ↑   Bowman, 105.

Bibliografio
------------

* Bowman, John S. (2000). Columbia Chronologies of Asian History and Culture. New York: Columbia University Press.
* Needham, Joseph, Wang Ling kaj Lu Gwei-Djen (1986) [1965], Science and Civilization in China, Taipei: Caves Books, Ltd. (reprint edition of Cambridge & New York: Cambridge University Press).

* Armela sfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Armela sfero en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624566
* GND: 4143035-9
* NDL: 00572836
* NKC: ph936064
 |
**Ferenc Gruzl,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruzl Ferenc** estis hungara kemiisto, profesoro.

Ferenc Gruzl  naskiĝis la 10-an de januaro 1897 en Budapeŝto. Li mortis la 30-an de novembro 1972 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Gruzl frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kemian diplomon en Teknikuniversitato József en 1919, sed li doktoriĝis en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li eklaboris en kemia instituto, ekde 1928 en instituto pri tritiko kaj faruno. Li estis nomumita institutestro en 1939, li ofte instruis en la universitato. En 1940 li havis patenton pri ekzamenado de pastoj. En 1944 li ne faris la devigan translokiĝon al Germana Regno. Depost la 2-a mondmilito li tuj faris funkciopova la instituton. Li pensiuliĝis en 1959.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Búza- és lisztismeret* (1936)
* *Új eljárás a búza és liszt minőségének megvizsgálására* (1942)
* *A malomipar és a mezőgazdaság kapcsolata* (1948)
* *Sütő- és tésztaipari technológia* (1952)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Győri** [djOri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Győri Ferenc** estas hungara geografo, altlerneja instruisto, ultradistanca kuristo, Eŭropa ĉampiono, trejnisto.

Ferenc Győri
Ferenc Győri naskiĝis la 15-an de septembro 1964 en Kiskunfélegyháza.

Biografio
---------

Ferenc Győri maturiĝis en Szeged, poste li akiris pedagogian diplomon en Altlernejo Gyula Juhász en 1988. En la sama jaro li akiris plian trejnistan diplomon en instituto de Gimnastika Altlernejo en Budapeŝto. Fine li akiris geografian-pedagogian diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1991 (li ricevis stipendion en 1990). Pli frue li jam instruis en bazlernejo en Békéscsaba (1988-1992), poste en piarista gimnazio en Szeged (1992-2012), ekde 1995 ankaŭ en la Universitato Attila József. En 2010 li akiris sciencan gradon Ph.D. en Universitato de Pécs, lia instrua rango estas docento ekde 2011.

### Sporta kariero

Jam dum lernado li atingis signifajn rezultojn kiel kuristo ekde 1981. Li venkis en kuro inter Nyíregyháza-Budapeŝto en 1995. En la sekva jaro li estis Eŭropa ĉampiono en Courçon, poste li faris sportdiplomatiajn servojn. Ekde 1988 li estas ankaŭ trejnisto.

Li ricevis plurajn premiojn inter 1997-2010.

Lia disertaĵo
-------------

* *A tehetségföldrajz elméleti és gyakorlati kérdései – Magyarországi modellvizsgálatok* (2010, libroforme ankaŭ aperis iom tralaborita)

Elektitaj studoj
----------------

* *Egy tehetségföldrajzi modellvizsgálat módszeréről* (2010)
* *Open towngates – Szeged’s old-new options for renewal* (kunaŭtoro, 2015)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* WikiTrans

Referencoj
----------


* Kategorio Ferenc Győri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 677167
 |
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri urbo en Rusio. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Armaviro.

**Armavir** (ruse *Армавир*) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03405.
La urbo estis fondita en jaro 1839.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1914.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Armjanskij aul (Армянский аул) en 1839 ... 1848.

La interurba telefona kodo estas 86137, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 45°00' norde, longitudo 41°07' oriente.
La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Kubanj (Кубань) ĉe enenfluo en ĝin de rivero Urup (Уруп).

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis 111 mil loĝantojn, en la jaro 2002 estis is 194 mil loĝantoj.

Esperantistoj el Armavir
------------------------

* Georgo K. Davidov

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo
* portalo en la retejo *mojgorod.ru*

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk
**La Tradukisto** estas revuo kiu celas "aperigi tradukojn el la islanda lingvo en Esperanton kaj ankaŭ tradukojn el Esperanto en la islandan lingvon".

La unua numero estis eldonita la 12-an de marto en la jaro 1989 je la centjariĝo de la verkisto kaj esperantisto Þórbergur Þórðarson kaj la revuo estas dediĉita al li. Ĉiujare aperas tri numeroj de la revuo. En marto 2006 aperis la 52-a numero kiu estas la unua numero de la 18-a jarkolekto.
Iom post iom la revuo pligrandiĝis kaj post 28-a numero ĝi havas 24 paĝojn krom la kovrilo. La plej multaj abonantoj estas Islandanoj sed lastatempe ĝia eksterlandaj abonantoj plimultiĝis kaj nun La Tradukisto havas abonantojn en 24 landoj ekster Islando.
La Tradukisto estas dulingva revuo. Proksimume du trionoj enhavas islandan literaturon tradukitan en Esperanton kaj unu triono literaturon tradukitan el Esperanto en la islandan. La Tradukisto estas la unusola islanda revuo en kiu ekskluzive aperas tradukita literaturo. La revuo estas eldonita en Laugarvatn kaj Hilmar Bragason prizorgas ĝian distribuadon.

Vidu ankaŭ
----------

Tradukisto

Literatura tradukisto

Ekstera ligilo
--------------

(eo) La Tradukisto Arkivigite je 2009-05-26 per la retarkivo Wayback Machine
**Károly Zimányi** [kAroj zimAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zimányi Károly** estis hungara fizikisto, mineralogo, geologo, muzeestro, membro (korespondanta en 1904, ordinara en 1921, honora en 1940) de Hungara Scienca Akademio.

Károly Zimányi  naskiĝis la 2-an de marto 1862 en Buda. Li mortis la 24-an de septembro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Zimányi frekventis universitaton en Budapeŝto ricevinta 2 diplomojn (en 1884 kaj 1893). Inter 1884-1894 li estis vicprofesoro en la teknikuniversitato, en la studjaro 1894 li instruis en gimnazio. En la sekva jaro li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo, inter 1922-1932 li estis tie muzeestro. Li okupiĝis precipe pri la piritoj. En 1909 li malkovris novan mineralon. Li ricevis memormedalon en 1930.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Az alsósajói cinnabarit kristálytani vizsgálata…* (1905)
* *Kristálytani vizsgálatok Krassó-Szörény vármegye pyritjein* (1926)
* *Technikai chemiai vizsgálati módszerek* (1927)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 472059
* GND: 116992476
* VIAF: 121489168
* ISNI: 0000 0000 7967 4585
 |
***La Templo de l' Suno*** (france *Le Temple du Soleil*) estas la dek kvara el la *Aventuroj de Tinĉjo*, klasika bildrakontaro fare de la belga desegnisto Hergé.

Ĝi estis tradukita en Esperanton en 2013 fare de Espéranto-France.

Rakonto
-------

Tinĉjo kaj lia amiko kapitano Hadoko iris al Peruo serĉante profesoron Sungirul'. Tinĉjo trovas lin sur ŝipo Pachacamac, sed la kidnapintoj sukcesas eskapi lin. Tinĉjo ekscias, aliflanke, ke Sungirul' estis kidnapita ĉar li faris sakrilegion (li momente portis mumian braceleton) kaj ke li devos esti mortigita pro tio. Sekvante la spurojn de la kidnapintoj de Sungirul', Tinĉjo kaj Hadoko aŭdas pri la ekzisto de la Templo de l' Suno, la lasta retiriĝo de la inkaa civilizo. 

Ili do entreprenas la vojaĝon akompanataj de Zorrino, juna keĉua indiano. Post transiro de la Andoj kaj la Amazona pluvarbaro, ili finfine alvenas al la templo, sed estas siavice kaptitaj fare de la inkaoj. Kondamnitaj esti oferitaj kune kun Sungirul', la tri kunuloj estas hazarde savitaj de eklipso. 

Ili forlasas la templon promesante neniam riveli ĝian ekziston, post promeso de la inkaa ĉefo fini la malbenon kiu trafis la sep esploristojn en *La Sep Kristalgloboj*. Tiel, ĉiu el ili finfine eliras el sia letargio.

Vidu ankaŭ
----------

* Hergé
* Tinĉjo
* *La Krabo kun oraj pinĉiloj*
* *La Nigra Insulo*
* *Tinĉjo en Tibeto*

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Bildliteraturo |

* Tintin (en langues étrangères) -14Espéranto- La templo de l'suno
**Urbo-Heroo de Ukrainio** (ukraine *Мі́сто-геро́й Украї́ни*) estas la honora titolo de la Urbo-Heroo estis dekretita la 6-an de marto 2022 de la prezidento de Ukrainio Volodimir Zelenskij por la memorigo de faroj, kolektiva heroeco kaj persisto de civitanoj, kiuj defendis siajn urbojn dum la invado de Rusio en Ukrainion.

Listo de distingitaj lokoj
--------------------------

La 6-an de marto:

* Volnovaĥa
* Hostomel
* Mariupolo
* Ĥarkivo
* Ĥersono
* Ĉernihivo

La 24-an de marto:

* Buĉa
* Irpin
* Mikolajiv
* Oĥtirka

En Ukrainio la titolon de Urbo-Heroo ankaŭ posedas urboj, distingitaj dum la sovetaj tempoj, al kiuj apartenas Kievo, Sebastopolo, Odeso kaj Kerĉo.

Malrusigo de la urboj-herooj en Ukrainio
----------------------------------------

La 10-an de aprilo 2022 el steleo de urboj-herooj en Kievo, troviĝanta apud la Monumento de sovetaj tankistoj – liberigintoj de Kievo, estis forigitaj nomoj de rusaj kaj belorusaj urboj-herooj el la tempo de la dua mondmilito. Sociaj agantoj kaj soldatoj de la Teritoria Defendo de Ukrainio forigis la nomojn Moskvo, Leningrado, Stalingrado, Tula, Murmansko, Smolensk, Novorossijsk kune kun Minsko kaj Bresto. Ilian lokon okupis la novaj dek urboj-herooj de Ukrainio – Buĉa, Ĉernihivo, Ĥarkivo, Ĥersono, Hostomel, Irpin, Mariupolo, Mikolajiv, Oĥtirka kaj Volnovaĥa. Inter la ĝisnunaj steleoj oni konservis nomojn de la urboj-herooj, kiuj nuntempe estas sur la teritorio de Ukrainio – Kievo, Sebastopolo, Odeso kaj Kerĉo.

Vidu ankaŭ
----------

* Masakro de Buĉa


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 766933
 |
**Károly Vályi** [kAroj vAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vályi Károly** estis hungara poŝtisto, juĝisto, kalvinana kuratoro (zorganto). Liaj konataj filoj estis Gábor Vályi kaj Gyula Vályi.

Károly Vályi naskiĝis en 1809 en Neumarkt (vaste konata Marosvásárhely) (nuntempa Târgu Mureș en Rumanio), li mortis la 24-an de marto 1891 en Marosvásárhely (nuntempa Târgu Mureș en Rumanio).

Biografio
---------

Károly Vályi maturiĝis en kalvinana liceo en sia naskiĝurbo, lia plej grava instruisto estis Farkas Bolyai. Post la abituriento li estis poŝtisto (majstro) de la urbo. Baldaŭ li akiris juran diplomon, poste li estis juĝisto. Li longe estis kuratoro de la urba kalvinana grupo. Li agis multe por la urbo, ekzemple li establis ŝparkason aŭ patriotan gvardion.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 10-a gazetpaĝo)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679066
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Kesto | Ĉi tiu artikolo pri ***"Armando Pierucci"*** estas konfuza, sen klara strukturo. Necesas ĝia tralaboro. |

**Armando Pierucci** famiĝas pro socia agado en la urbo Jerusalemo kie li kreis, interalie, la lernejon "Magnificat" 
kaj ĵus ricevis (la duan de junio 2009) rekonon ankaŭ pri siaj meritoj de kreinto de tia lernejo kaj estis ordenita kiel "Kavaliro de la Ordeno de la Stelo pro Solidareco". Tion volis la Itala Respubliko pro lia plurdeka agado por pratike kunmeti studentojn de diversaj religioj kaj etnoj kaj lingvoj en Jerusalemo.

La lernejo nomiĝas "Magnificat" (Magnifikato) ĉar trovis sian originan inspiron el nukleo de kantistoj el etnoj diversaj kaj foje malakikantaj kaj ekde dudek jaroj situas la antikva parto de la urbo Jerusalemo. Lia laboro kontinue daŭras ekde tri generacioj de lernantoj kaj ĉiam estis objekto de admiro eĉ ekstere de Israelo pro sia karisma sukceso: lernejo kun instruistoj sen religia aŭ etna fizionomio, lernantoj sen rasaj konotacioj.

La ceremonio disvolviĝis ĉe *Centre for Lerusalem Studies* de la Universitato Al Quds.

Armando Pierucci naskiĝis en 1935 en la Markioj (Italio); diplomiĝis je gregoria ĉanto ĉe la Papa Instituto pri liturgia muziko en Romo, diplomiĝis ankaŭ pri piano ĉe konvervatorio de Napolo kaj pri orgeno en Pesaro kie poste li instruis muzikon. Nun li estas orgenisto de la baziliko Sankta Tombo en Jerusalemo kaj estras sian kreaĵon, nome la lernejo "Magnficat".

Lia inspiro devenas, kiel li deklaris, el sia konformiĝo al la idealoj de Sankta Francisko, en kies ordeno li estas pastra ano.

Notoj
-----

1. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Armando Pierucci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Armando Pierucci en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* itale
* Diverslingvaj pliaj informoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 288458
* GND: 1147098123
* LCCN: n2003072023
* VIAF: 73231989
* ISNI: 0000 0000 3442 1082
* SUDOC: 110216563
* MBA: c09b1d17-ba4f-48eb-b381-96d4fbf66be4
 |
**Ferenc Györgyei** [djordjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györgyei Ferenc** estis hungara luktisto, olimpiano, trejnisto, ŝoforo.

Ferenc Györgyei naskiĝis la 29-an de novembro 1900 en Újpest, li mortis la 26-an de aŭgusto 1970 en Dorog.

Biografio
---------

Ferenc Györgyei estis luktisto en sia naskiĝurbo, kie li pasigis la plej grandan parton de sia kariero. En 1924 li estis la dua en la hungara ĉampionumo, en la sama jaro li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1924 sen medalo. En 1926 li gajnis nacian ĉampionecan titolon. En la fruaj 1930-aj jaroj li moviĝis al Dorog, kie li estis luktisto, iom poste li iĝis klubestro, ankaŭ la trejnisto. Post la 2-a mondmilito li laboris kiel ambulancista ŝoforo en la loka hospitalo ĝis la pensiuliĝo. Lia edzino naskis filon.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Imre Beke

Fontoj
------

* datenoj hungare kun foto
* datenoj angle
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816252
 |



* Portalo pri Biografio
**Margita,** serbe **Маргита,** rumane **Mărghita,** hungare **Nagymargita** [nadjmargita] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Plandiŝte.

Margita troviĝas en (verda) Municipo Plandiŝte en Serbio
Mapo pri municipo de Plandiŝte
 Serba preĝejo de Margita

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 38  km²
* Koordinatoj: 45°13′03″N 21°10'19″E
* Alto super marnivelo: 79 m
* Loĝantaro: 1040
* Poŝtkodo: 26364
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

Situo
-----

Margita situas sur ebenaĵo ĉe la rumana landlimo, laŭ ĉefvojo Plandiŝte-Versec.

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Margita 1047 homoj, (462 serboj (44 %), 303 rumanoj (29 %), 107 ciganoj, 100 hungaroj, 37 jugoslavianoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* serba ortodoksa preĝejo
* rumana ortodoksa preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Rumana preĝejo de Margita

* Kategorio Margita en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Armanjakoj**, en franca *Armagnacs*, estis la partio kiu opoziciis en la 15-a jarcento, en Francio, en enlanda milito, kontraŭ la «Bourguignons» (Burgonjanoj). 

Blazono de la domo Armagnac.Filipo la 2-a de Burgonjo mortis en 1404, kaj lia filo Johano Sentima havis multe malpli da influo. Male, la frato de la reĝo, Ludoviko de Orleano, akiris povon. Kelkaj burgonjaj «komplotoj» havigis ligon kun Isabela de Bavario. La streĉiteco pliiĝis inter la partioj de Orleano kaj Burgonjo. Dekomence, Ludoviko de Orleano malhelpis la dukon de Burgonjo realigi teritorian kontinuecon inter Flandrio kaj Burgonjo, aĉetante Luksemburgion. Poste, li forigis la partianojn de la duko de Burgonjo el la regenteca konsilantaro. Siaflanke, Johano Sentima minacis Parizon en 1405. Tiu timigo ne sufiĉis kaj li decidis murdigi sian rivalon en 1407. Post tiu murdo, la partianoj de la duko de Orleano realianciĝis al Bernardo la 7-a de Armagnac, grafo de Armagnac, bopatro de sia sukcedanto Karlo de Orleano.

Vidu ankaŭ
----------

* Centjara milito
* Enlanda milito inter armanjakanoj kaj burgonjanoj
La fabriko de Cadbury en Bournville, ĉ. 1903, kie laboristoj laŭdire laboris en kondiĉoj kiuj estis tre favoraj por tiu tempo.
**Bonfara kapitalismo** estas kapitalismo kiu inkludas politikojn de sociala bonfaro. Bonfara kapitalismo estas ankaŭ la praktikon de negocoj kiu havigas bonfarajn servojn al siaj dungitoj. Bonfara kapitalismo en tiu dua senco, aŭ alivorte "industria paternalismo", estis centrita en industrioj kiuj dungis kapablan laboron kaj pintis meze de la 20a jarcento.

Nuntempe, bonfara kapitalismo estas plej ofte asocia kun la modeloj de kapitalismo de Centra kaj Norda Eŭropo, kiel la skandinava modelo, la sociala merkatekonomio kaj la Rejna kapitalismo. En kelkaj okazoj bonfara kapitalismo ekzistas ene de miksa ekonomio, sed bonfaraj ŝtatoj povas ekzisti kaj fakte ekzistas sendepende el politikoj komune same al miksitaj ekonomioj kiel al ŝtatintervenismo kaj etenda regularo.

Notoj
-----

1. ↑  "Welfare capitalism – Definition". Merriam-webster.com. Merriam-Webster Dictionary. Alirita la 12an de januaro 2020.
2. ↑  "The surprising ingredients of Swedish success – free markets and social cohesion" (PDF). International Economic Association. 25a de junio, 2013. Alirita la 15an de januaro, 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 676802
 |
**Ferenc Harrer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harrer Ferenc** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, profesoro.

Ferenc Harrer  naskiĝis la 2-an de junio 1874 en Budapeŝto. Li mortis la 21-an de novembro 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Harrer akiris juran diplomon en 1896, poste li eklaboris en administrado de Budapeŝto. Ekde 1914 li ankaŭ instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En 1917 li gvidis la rekonstruon de Gyöngyös ĵus forbruliĝinta. Dum la Kalistefa revolucio komence li estis diplomato en Vieno, poste li estis ministro pri eksteraj aferoj en Kabineto Berinkey, poste li retiriĝis. Inter 1925-1942 li politikadis en la ĉefurba municipo, ekde 1934 ankaŭ en la senato. En 1945 li ricevis la instruan rangon titulara profesoro. Inter 1949–1969 li estis parlamenta deputito. En 1968 li ricevis premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A kisajátítási jog* (1896)
* *Tanulmány a szomszédos községek Budapesthez való kapcsolásáról* (1908)
* *A Fővárosi Közmunkák Tanácsa 1930-1940* (1941)
* *Egy magyar polgár élete* (Vivo de hungara burĝo), (1968) - memuaro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero H, poste serĉu la nomon)

* Kategorio Ferenc Harrer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 508282
* VIAF: 121474867
* ISNI: 0000 0000 7961 2501
 |
**Kirko Reĝino de Rozario** estas romkatolika impona konstruaĵo en Budapeŝto, en distrikto Zugló.

Historio
--------

Dominikanoj alvenis en 1903, kiuj konstruis kapelon post 2 jaroj en tiu ĉi loko. En la fruaj 1910-aj jaroj ili konstruis la nun videblan preĝejon kun monaĥejo. La paroĥo estis establita en 1919. La dominikanoj estis forigitaj en 1951, ili rajtis reveni en 1989, fine ili transdonis la kirkon al la diocezo en 2007. En 1977 incendio okazis, eĉ la orgeno cindriĝis, poste la interna parto estis rekonstruita. En 2009 la plena kirko renoviĝis.

Konstruaĵo
----------

La kirko situas laŭ stratangulo laŭ la trotuaroj. Laŭ la ĉefvojo estas videbla la fasado kun du turoj kaj ĉefenirejo. La maldekstra turo estas pli alta, ol la alia. La navo formas latinan krucon, la absido estas duonronda. Interne post la enirejo granda ligna kruco etendiĝas, kion oni portis perpiede de Tirolo 
en 1930. 
La ĉefaltaro estis skulptita el marmoro, kie estas videbla Reĝino de Rozario kun Jesuo kaj Domingo de Guzmán. La flankaj altaroj estas dediĉitaj al Domingo de Guzmán kaj Margareta de Hungario. Super la flankaltaroj grandaj freskoj estas videblaj el la 1940-aj jaroj.

Kermeso okazas en la unua sabato de oktobro. Foje okazas koncertoj en la kirko pro la altnivela orgeno kaj akustiko.

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare Arkivigite je 2019-01-26 per la retarkivo Wayback Machine
* hungare[*rompita ligilo*]
* hungare
* video

Interna parto de Preĝejo Reĝino de Rozario (Zugló)

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Hajós** [hajOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajós Ferenc** estis slovenia hungara juĝisto, diplomato, ambasadoro. Lia avo estis Mihály Hajós.

Ferenc Hajós naskiĝis la 17-an de junio 1935 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Hajós devenis el varia hungara-slovena familio apartenanta al la hungara minoritato en Jugoslavio. Li lernis en Lendava, pli poste en Murska Sobota (li lernis ankaŭ muzikon), fine li akiris juran diplomon en Zagreba universitato en 1958. Dum la studentaj jaroj li estis ankaŭ pianisto por helpi sian buĝeton. Post siaj studoj li estis dirigento en Murska Sobota, poste juĝisto en Lendava. Ekde 1963 li partoprenis en laboroj pri minoritataj aferoj. Inter 1992-1998 li estis la unua ambasadoro de la ĵus sendependa Slovenio al Hungario kaj Ukrainio kun rezidejo en Budapeŝto. Ekde 1999 li estas membro de la Komitato por la Protekto de Naciaj Minoritatoj de la Konsilio de Eŭropo. Li ricevis hungaran premion en 1991. Lia edzino estas slovenino, kiu naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Egyenjogúság és alkotó jellegű együttélés* (1982)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699814
* VIAF: 121372172
* ISNI: 0000 0000 7931 2752
 |
Insulo Filfla
**Filfla** (aŭ en Esperanto **Filflo**) estas malgranda, kruta, neloĝata insuleto je 5 km sude de Malto, kaj estas la plej suda punkto de la Malta Insularo kune kun *Filfoletta*, nome multe pli malgranda roka insuleto je 100 m sudokcidente de Filfla, fakte la plej suda punkto de Malto.

La nomo ŝajne devenas el *filfel*, araba vorto por nigra pipro.

Filflo havas areon de nur 6 ha kaj estas nestabila ebenpinta altebenaĵo el kalkoŝtono ĉirkaŭata de 60 metrojn altaj klifoj. La ununura konata konstanta strukturo dur ĝi estis kapelo konstruita ene de kavo en 1343, kiu estis detruita de tertremo en 1856, kiu daligis ankaŭ parton de la insulo.

Ĝis 1971 the Reĝa Mararmeo kaj la Reĝa Aerarmeo uzis tiun insulon por celpafa praktiko.

Ĝi iĝis birdorezervejo en 1980. Tri gravaj specioj de marbirdoj reproduktiĝas sur tiu insuleto: nome la Malgranda petrelo (ĉ. 5,000 paroj, nome plej granda kolonio en Mediteraneo), la Flavbeka pufino (ĉ. 200 paroj) kaj la Flavkrura mevo (ĉ. 130 paroj). Tipo de lacerto (nome *Podarcis filfolensis* ssp. *filfolensis*) kaj de heliko (*Lampedusa imitatrix gattoi*) estas endemiaj de Filflo. Estas ankaŭ granda natura tipo de poreo, kiu kreskiĝas ĝis 2 m alte.

Koordinatoj: 35° 47′ 15″ N 14° 24′ 37″ O﻿ / ﻿35.78750 °N, 14.41028 °O﻿ / 35.78750; 14.41028 (mapo)

* Kategorio Filfla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Adalberto** estas romkatolika historia monumento en Bajna (Hungario).

Historio
--------

Tiu gotika kirko estis konstruita en 1481. Dum dominado de turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis, la kirko estis uzata. La loka bienulo trakonstruigis ĝin en la jaroj 1698, 1751 kaj 1851. Intertempe en 1706 aŭstra-serba taĉmento prirabis la vilaĝon, same la preĝejon. Inter 1885–1891 oni konstruis pliajn navojn. Dum la 2-a mondmilito la kirko difektiĝis, poste ĝi renoviĝis. La orgeno estis farita en 1970, trakonstruita en 1987.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto en mezo de la vilaĝo. En la korto estas videbla ankaŭ baroka ŝtona kruco - same historia monomento el 1778. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas. La turopinto estas piramida. La enirejo funkcias tra la turo. La navo havas krucnavon. La ĉefnavo finiĝas en plurlatera absido, kiun pilieroj apogas. Unuflanke kapelo, aliflanke sakristio aliĝas al la absido. Ĉe la navo estas videbla enmurita gotika pordo. Interne 4 altaroj troviĝas. Krom la ĉefaltaro estas altaro pri sankta koro de Jesuo (1918), pri Dipatrino (1921), pri helpema Sankta Maria ĉe la turo. Sub tiu lasta altaro estas kripto.

Kermeso okazas en la 23-an de aprilo.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare
*

Aŭdu ankaŭ
----------

* aŭdebla sonorado


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Preĝejo de Bajna
**Filemono kaj Baŭciso** (helene *Φιλήμων και Βαυκίς*, latine *Philemon a Baucis*) estis en la helena mitologio paro de gemaljunuloj el Frigio.

Filemono kaj Baŭciso, Johann Carl Loth, antaŭ la jaro 1659
Ilia historieto estas prefere legendo aŭ fabelo ol mito. Ĝi estas el tempoj, kiam olimpiaj dioj diversfoje vagadis sur la tero, por ke ili eksciu kiel vivas kaj kondutas la homoj.

Okazis, ke tian promenon efektivigis la plej alta dio Zeŭso akompanata de la dia heroldo Hermeso. Estis jam malfrue antaŭvespere, kiam ili en iu frigia vilaĝo serĉis tranoktejon kaj manĝon por refortiĝi. Sed vane ili iradis de domo al domo, loĝantoj de grandaj domoj ne aŭdis la petojn, eĉ ne malfermis la pordojn. Ĝis kiam ili venis al povra malalta dometo riparita per pajlo, trovis malfermitajn pordon kaj koron.

En la dometo loĝis maljunaj geedzoj, kiuj nekonatajn pilgrimantojn elkore bonvenigis kaj proponis al ili el siaj negrandaj provizoj kion povis, preparis al ili modestajn kuŝejojn kaj eĉ verŝis glasojn da vino. La maljunuloj, kiuj nomiĝis Filemono kaj lia edzino Baŭciso ekmiregis, kiam vidis, ke la vino en la kruĉeto ne malmultiĝas, kaj ke ĝi mem aldoniĝas. Nur poste ili ekkomprenis kiajn noblajn vizitantojn ili havas sub la tegmento. Ili volis ankoraŭ pli gastigi ilin kaj rosti por ili sian ununuran lastan anseron. Sed tion Zeŭso ne permesis, por ĉio tre dankis kaj petis, ke la geedzoj iru kun ili sur proksiman monteton. Kiam ili venis tien kaj rerigardis vilaĝon, vidis, ke ĉiuj domoj estas subakvigitaj. Ununura ilia dometo situis sur la seka tero. Antaŭ iliaj okuloj ĝi eĉ transformiĝis en belegan templon kun la ora tegmento.

Zeŭso laŭdis ilin pro ilia bonkoreco kaj afableco kaj proponis al ili plenumon de ia ajn ilia deziro. Filemono kaj Baŭciso interkonsiliĝis momenton kaj poste surgenuiĝis kaj petis, ke ili povu esti gardantoj de la nova templo kaj servantoj de dioj. Kaj ankoraŭ ili petis, kiam venos ilia tempo, ke ili povu foriri kune el tiu ĉi mondo, por ke ili ne devu priploradi unu la alian. La dioj promesis tion al ili.

La maljunuloj vivis ankoraŭ longe kaj kiam fakte venis ilia tempo, rememoris longan komunan vivon kaj vidis kiel ili ĉirkaŭkreskas per branĉoj kaj foliaro. Ili ŝanĝiĝis en arbojn, la maljunulo Filemono en kverkon kaj lia edzino Baŭciso en tilion.

Ilian historieton prilaboris Ovidio en siaj Metamorfozoj, en la oka libro. En la romiaj mitoj oni rakontas pri Jupitero kaj Merkuro, la romiaj analogioj de nomoj de la grekaj dioj.

Rebrilo en arto
---------------

Pejzaĝo ku ĉasado, Merkuro, Filemono kaj Baŭciso, Rubens
Krom Ovidio tiun ĉi historieton prilaboris ankaŭ pliaj artistoj, ekzemple:

* Petro Paŭlo Rubens sur la bildo  *Pejzaĝo kun ĉasado, Merkuro, Filemono kaj Baŭciso*  (ĝi estas el la jaro 1618 kaj estas videbla en Vieno en la Arthistoria muzeo)
* Bildo de nekonata flandra majstro el la 17-a jarcento *Jupitero kaj Merkuro vizitas Filemonon kaj Baŭcison*

* Kategorio Filemono kaj Baŭciso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de*   

cs: Filémón a Baukis
Dress forms of 1893
**Kudrista pupo** aŭ **kudrista torso** aŭ **manekeno** estas homgranda kaj homsimila pupo aŭ formo, kiu ebligas al kudristoj krei vestaĵojn laŭ la mezuroj de la kliento. Temas kutime pri torso, sen brakoj nek kruroj, kiun oni povas facile vesti.

Tradicie kudristaj pupoj estis faritaj el ligno, sed nuntempe ili estas plej ofte el plasto. Kutime ili estas mekanike modifeblaj por adapti ilin al la specifaj mezuroj de la kliento. La torso estas kovrita de dika tolaĵo aŭ ŝaŭmaĵo, kiu ebligas fiksadon de vestaĵoj per pingloj.

Nemodifebla kudrista pupo estas aŭ kreita laŭ specifaj mezuroj de unu kliento aŭ laŭ standardaj vestaĵgrandecoj.

Laŭ la vestaĵoj kudrotaj, ekzistas ankaŭ kudristaj pupoj kun brakoj aŭ kruroj. Aĉeteblas kudristaj pupoj por virinoj, viroj kaj infanoj en diversaj grandecoj kaj diverse modifeblaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Montrofenestra pupo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kudrista pupo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* TTT-ejo kun priskribo kaj bildoj de kudristaj pupoj (angle)
* Schneiderpuppen-fachhandel.com kun detalaj priskriboj
* Klarigoj por mem konstrui kudristajn pupojn
*Filatelisto*, pentraĵo de François Barraud, 1929)
**Filatelisto** aŭ **filateliisto** okupiĝas pri filatelo, do poŝtmarkoj aŭ poŝtaj tutaĵoj kaj la fako mem.

Tio povas kontentiĝi pri nura kolektado aŭ iĝi kvazaŭ scienca traktado de filatelo aŭ esti engaĝiĝo (honorofica) ĉe tiaj eventoj aŭ kluboj. Plejofte temas certe pri ŝatokupo. Sed profesiuloj komercas per altvaloraj kaj de kolektistoj ŝatataj aferoj havante almenaŭ sufiĉajn konojn ankaŭ pri historiaj faktoj ktp. Fakverkistoj kutime havas aliron al propraj aŭ publikaj fakliteraturkolektoj.

La plejparto de la filatelistoj estas malina. Ili ekzistas en kvazaŭ ĉiu aĝogrupo kaj socia klaso, tamen senteblas malkresko de intereso prifilatela ĉe junuloj. Tio ŝuldiĝas memkomprenebla ankaŭ al la perdiĝinta signifo de klasikaj, paperaj leteroj private kaj neprivate. Sekve ŝajnas filatelo hodiaŭ esti hobio de grandaĝuloj.

Laŭ taksoj ekzistas en Germanujo ĉ. inter unu kaj tri milionoj da kolektantoj el kiuj nur malmulto estas organizata en filatelistaj kluboj kies plua ekzisto eble baldaŭ minacatas pro mankantaj novaj membroj.

Literaturo
----------

* "Beruf Philatelie – Berufsphilatelisten." Ĉe: Wolfgang Jakubek: *Knaurs Briefmarkenbuch. Die ganze Welt der Philatelie.* Droemer Knaur, München / Zürich 1976, ISBN 3-426-02244-3, p. 263-264
* "Der Philatelist in den Augen von Nichtsammlern." Ĉe: *Briefmarkenspiegel.* Aŭgusto 2008, p. 32.
* Wolfgang Maassen: "Handel im Wandel." Ĉe: *Phila Historica* nr. 2/2018, p. 36-47; ĉi tie priskribatas la profesia filatela agado kaj la ŝanĝoj dum la lastpasintaj jardekoj.

Referencoj
----------

1. ↑  laŭ PIV

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Filatelisto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 142053
* GND: 4291370-6
* LCCN: sh93003120
* SUDOC: 031055818
* BNF: 12234773h
 |