recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zsolt Frei** [ĵolt frej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frei Zsolt** estis hungara fizikisto, astronomo, altlerneja instruisto.

Zsolt Frei naskiĝis la 18-an de marto 1965 en Pécs.

Biografio
---------

Zsolt Frei maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1989. Samtempe li ekhavis tradukistan diplomon pri angla lingvo. En 1990 li esploris en Usono, krome inter 1990 kaj 1994 li plustudis en Universitato Princeton, eĉ li akiris Ph.D. en 1995. En la sekvaj jaroj li esploris en Munkeno kaj Tokio kaj inter 1996-1998 li instruis en Usono, fine li havis tempon por aranĝi la astrofizikan edukon en Universitato Loránd Eötvös. En tiu universitato li estis docento en 1998, profesoro ekde 2010. Lia habilitiĝo okazis en 2009, li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 2010, samtempe li gvidas la atomfizikan katedron. Ekde 2017 li gvidas la universitatan fizikan instituton. Pli frue en 2007 li aliĝis al kolegaro por percepti gravitajn ondojn. Tio sukcesis en 2015. Li okupiĝas ankaŭ pri la nigraj truoj. Li ricevis premiojn inter 1989-2018, stipendiojn inter 1995-2012.

Lia libro
---------

* *Inflációs kozmológia* (kunverkisto, 2005)

Elektitaj artikoloj (kun aliaj)
-------------------------------

* *A Parallel-Signal-Processing Approach to Signal Validation* (1987)
* *Semi-automatic removal of foreground stars from images of galaxies* (1996)
* *Detecting virialization shocks around galaxy clusters through the SZ effect* (2008)
* *Narrow-band search for gravitational waves from known pulsars using the second LIGO observing run* (2019)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Zsolt Frei en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 670616
* LCCN: nr94041373
* VIAF: 71277204
* ISNI: 0000 0000 4999 115X
 |
**Zoltán Székely** [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Zoltán** estis hungara violonisto, komponisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Székely  naskiĝis la 8-an de decembro 1903 en Kocs, li mortis la 5-an de oktobro 2001 en Kalgario aŭ Banff.

Biografio
---------

Zoltán Székely studis en Muzikarta Akademio/Altlernejo inter 1915-1921. Liaj plej gravaj instruistoj estis komence József Bloch, poste Jenő Hubay kaj Zoltán Kodály. En 1921 li konatiĝis kun Béla Bartók, baldaŭ ili ofte muzikadis duope. Li estis primara violonisto de hungara arĉkvarteto inter 1938 kaj 1972. Komence li muzikadis en Hungario, poste en Nederlando, fine ekde 1950 en Kanado, kie li ankaŭ instruis. Li ĉefe komponis ĉambromuzikon. Li estis nomumita Honora profesoro de la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1981. Li havis nederlandan edzinon.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Takács-Nagy

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Zoltán Székely (violonisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 639543
* GND: 119274213
* LCCN: n93093738
* VIAF: 86842293
* ISNI: 0000 0001 1507 1774
* SUDOC: 081222858
* BNF: 139277276
* MBA: 8032b528-26b8-41a5-83fa-b6808eceadc7
* NKC: jx20090608013
* BNE: XX1132336
 |
mallonga ĝardena paliseto
**Paliso** estas forta ligna stango, malsupre pintigita, kiun oni starigas, enigante ĝin en la teron. Puŝiĝinte en la teron, paliso ofte estas parto de barilo, aŭ el bretoj, aŭ el drata reto aŭ pikdrato. Palisoj kaj palisetoj interalie gravas en la flegado de ĝardenoj.

rekonstruo de mezepoka palisaro
Dum la antikva epoko kaj la mezepoko oni ofte konstruis barilojn el palisaro, multaj paralele starigitaj kaj plej ofte ankaŭ supre pintigitaj palisoj, kiuj konsistigis muron malhelpan al la malamiko.

Armeaj tranoktejoj, vilaĝoj kaj urboj estis protektitaj per remparoj el palisaro, la Romia Imperio konstruigis la Limeson, gigantan palisaron tra Britio kaj Ĝermanio, por defendi sian nordan limon, kaj multaj fruaj, lignaj fortikaĵoj konsistis ĉefe el palisaroj.

Laŭ Francisko Azorín **paliso** estas *Forta, malsupre pinta stangeto por fiksi ĝin en tero.* Li indikas etimologion el la latina *palicium*, el *palus* (stango). Kaj li aldonas la terminojn *palisaro*, por vico de palisoj starigitaj por bari, limigi, protekti, k. c.; *palisi*, por starigi palisaron; *paliseto*.

Kuriozaĵoj
----------

Laŭ la legendo pri grafo Drakulo eblas mortigi vampiron nur per tio, ke oni batas paliseton tra ĝia koro. La historia modelo por la legenda persono Drakulo, la rumana reganto Vlad la 3-a Drakulo mem mortis pro tio, ke oni fiksigis lin sur supre pinta paliso, kiu boriĝis en lian korpomezon.

Plie dum la frua mezepoko ekzistis la onidiro, ke paliseto pendigita je kolĉeno de kavaliro dum batalo savus lin en kazo de ebla morto kontraŭ satano.

Vidu ankaŭ
----------

* Barilo
* Fosto

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 157.
2. ↑  Azorín, samloke.
**August Ferdinand Hermann Kretzschmar** (\* 19-an de januaro 1848 en Olbernhau; † 10-an de majo 1924 en Berlino-Schlachtensee) estis germana muziksciencisto kaj -verkisto kaj validas kiel fondinto de la hermeneŭtiko en la muziko.

Kretzschmar estis filo de Sohn de orgenisto kaj kantoro Karl Dankegott Kretzschmar. Ekde 1862 li estis lernanto de la Kreuz-Lernejo en Dresdeno, kie li estis ekde 1867 ĝis 1868 vicprefekto de la Kreuz-ĥoro. Poste li studis ĝis 1870 filologion ĉe la Universitato de Lepsiko same kiel muzikon ĉe la lepsika konservatorio kaj doktoriĝis tie. Ekde 1871 li laboris kiel instruisto pri teorio, kompozicio, piano kaj orgeno ĉe Konservatorio je Lepsiko kaj aktivis kiel dirigento por diversaj muzikasocioj. En 1876 li fariĝis teatra kapelmajstro en Metz kaj entreprenis muzikhistoriajn studvojaĝojn al Anglujo kaj Italujo, ekde 1877 ĝis 1887 li estis akademia kaj urba muzikdirektoro en Rostock. Ekde 1887 ĝis 1904 li laboris denove en Lepsiko universitata muzikdirektoro. Ekde 1888 ĝis 1898 li estis dirigento de la ĥoro *Riedelscher Gesangverein*. En la jaro 1890 li fariĝis eksterordinara profesoro, en 1890 li fondis la Lepsikajn Akademiajn Koncertojn, kiujn li direktis ĝis 1895. En 1904 li estis vokata kiel ordinara profesoro pri muziko al la berlina Frederiko-Vilhelmo-Universitato.

Ekde 1907 ĝis 1922 li estis direktoro de la Reĝa Instituto por Eklezia Muziko, kie lia lerninto Carl Thiel lin sukcedis. Hermann Kretzschmar siaflanke sukcedis ekde 1909 ĝis 1920 Joseph Joachim-on kiel direktoron de la Altlernejo por Muziko fondita en 1869.

Kretzschmar estis geedziĝinta ekde 1880 kun la brita pianistino Klara Meller.

Post sia morto li estis entombigita en honortombo sur la evangela tombejo *Nikolassee* en Berlino.

Verkoj
------

* *Führer durch den Konzertsaal*, Leipzig 1887-90
* *Anregungen zur Förderung der musikalischen Hermeneutik I*, Leipzig 1902
* *Neue Anregungen zur Förderung der musikalischen Hermeneutik*, Leipzig 1905
* *Geschichte des Neuen deutschen Liedes*, Leipzig 1911
* *Geschichte der Oper*, 1919
* *Einführung in die Musikgeschichte*, 1920

Eksteraj ligiloj
----------------

* Symposium: Hermann Kretzschmar - Gelehrter und Musikpraktiker in einer Person
* Gesine Schröder: *Hermann Kretzschmars Kompositionen. Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine*

* Kategorio Hermann Kretzschmar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 349127
* GND: 118715941
* LCCN: n86130418
* VIAF: 10030799
* ISNI: 0000 0001 0869 4009
* SUDOC: 066910498
* BNF: 137731425
* MBA: 3613a045-d432-403a-9e98-feb441f22503
* NLA: 35739657
* NKC: jx20070423009
* BNE: XX1334144
 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Hermann Kretzschmar » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3383202 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
**Zsigmond Tóth** [ĵigmond tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Zsigmond** estis hungara kuracisto, profesoro, anatomo, antropologo.

Zsigmond Tóth  naskiĝis la 6-an de septembro 1872 en Pécs. Li mortis la 20-an de junio 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Zsigmond Tóth akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1896. Post siaj studoj li laboris en la universitata anatomia instituto. Inter 1911 kaj 1920 li estis ĉefkuracisto pri la ĉefurba sanstato, poste vicinstitutestro, sed nature li instruis en la universitato. En 1922 li estis nomumita publika ordinara profesoro de Reĝa Universitato Erzsébet, kiu provizore funkciis en Budapeŝto. En la sekva jaro li sekvis la universitaton al Pécs, kie li estis dekano en la studjaro 1932, rektoro en 1940. Li havis meritojn pri la anatomia instituto en Pécs. Li instruis ĝismorte.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2017-05-31 per la retarkivo Wayback Machine


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zsolt Bohács** [ĵolt bohAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ plena nomo **Bohács Zsolt József** estis hungara kanuisto, advokato, parlamenta deputito, golfisto.

Zsolt Bohács naskiĝis la 22-an de marto 1964 en Szeged.

Biografio
---------

Zsolt Bohács iĝis aktiva sportisto en 1977 en sia naskiĝurbo, poste pro soldatiĝo en Budapeŝto ekde 1984. Baldaŭ li revenis al Szeged. Resume li estis kvinfoje monda ĉampiono, krome ĉampiono de Eŭropo kaj 16-foje hungara ĉampiono. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1997, poste li estas advokato. En 2010 li estis elektita parlamenta deputito, li politikadas laŭ Fidesz. Li tute ne forlasis la sporton, li estas ankaŭ amatora golfisto, eĉ monda ĉampiono. Li edziĝis en 1992, baldaŭ filino naskiĝis.

Fontoj
------

* oficiala paĝo
* hungarlingva sporta biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697452
 |
**Villadepera** [biljadePEra] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sayago en la sudokcidento de la provinco. *Villadepera* estas tradukebla al *Vilaĝo de la pirarbo*: pirarbo aperas en la blazono kaj arbonomoj estas oftaj en la areo por loknomoj. Ĝi apartenas al la Natura Parko Arribes del Duero.

Villadepera en la provinco Zamoro.
Ponto de Requejo.
Proksime de la Ponto de Requejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 30,11 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 189 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 45 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Salto de Castro, Pino del Oro, Carbajosa, Villardiegua de la Ribera, Carbajosa, Torregamones, Moralina kaj Salto de Villalcampo. 

Estas romiaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj, vitoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. En la 1970-aj jaroj (kaj antaŭe) estis minoj de kasiterito. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis; banlokoj, Ponto de Requejo [reKEĥo] kiel unu de la alirejoj al la Natura Parko Arribes del Duero, kverkaroj, specifa faŭno en kiu elstaras nigra cikonio.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 754506
* LCCN: n81001664
* VIAF: 129009784
* SUDOC: 028016289
* BNF: 11993659r
 |
**VAJDA Zsigmond** estis hungara pentristo naskita en Bukareŝto la 11-an de majo 1860 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de majo 1931.

Kariero
-------

Vajda estis disĉiplo de 1878 en Modeldesegna Lernejo de Bertalan Székely kaj Károly Lotz, poste post studoj en Munkeno li prezentis ĝenrojn (*Bál után* (Post balo), *Rabszolganő* (Sklavino) katp.) kaj historitemajn pentraĵojn (*Erzsébet Szilágyi*  ktp.). Li famiĝis ĉefe pro siaj murpentaĵoj (freskoj por Parlamentejo (Budapeŝto) en stilo de Bertalan Székely). Li dekoraciis plurajn ĉefurbajn kaj provincajn publikajn konstruaĵojn kaj privatajn domojn (Kuracbanejo Széchenyi, Urbodomo de Szeged, ktp.). En 1907 li organizis retrospektivan ekspozicion en salono *Kálmán Könyves*, en 1921 en Nemzeti Szalon. Li gajnis plurajn premiojn (1898: Lotz-premio).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Zsigmond Vajda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334506
* GND: 1148797238
* VIAF: 5557151353535552720005
* RKD: 461012
 |
**Miklós Fejérváry** [miklOŝ fejérvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fejérváry Miklós** estis hungara, poste usonana bienulo, juristo, politikisto, parlamentano, negocisto. Lia nobela antaŭnomo estis *románfalvi*.

Miklós Fejérváry  Arkivigite je 2014-12-07 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 27-an de majo 1811 en Pest (urbo), li mortis la 19-an de septembro 1895 en Usono, en Davenport (Iovao).

Biografio
---------

Miklós Fejérváry studis juron komence en Pozsony, poste en sia naskiĝurbo en Reĝa Universitato de Pest. En 1831 li laboris en juĝejo, en la sekva jaro li advokatiĝis. En 1834 li esploris en biblioteko en Munkeno, kie li trovis altvaloran hungarlingvan kodekson. Li estis gvidanto de la reformuloj en Hont, krome en tiu departemento li kolektis geologiaĵojn, historiaĵojn al la Hungara Nacia Muzeo. En 1843 li estis elektita parlamenta deputito. En 1845 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 gefilojn. Dum la Hungara revolucio de 1848 li apogis politikon de Lajos Kossuth. En 1851 li migris al okcidenta Eŭropo, en Bruselo li konatiĝis kun Miklós Jósika. Ekde la sekva jaro li vivis plu ĝismorte en Davenport, kie li okupiĝis pri
aĉetado-vendedo de bienoj kaj domoj. Li estis ankaŭ mecenato de Davenport.

Memorigiloj
-----------

* parko kaj kuracejo portas la nomon Fejérváry en Davenport.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 47-a paĝo)

* Kategorio Miklós Fejérváry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 574584
* GND: 128423846
* VIAF: 47813325
* ISNI: 0000 0000 2699 7225
 |
**Miklós Göllner** [miklOŝ golner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Göllner Miklós** estis hungara pentristo, instruisto.

Murpentraĵo de Miklós Göllner en Budapeŝto
Miklós Göllner  Arkivigite je 2018-04-30 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 22-an de februaro 1902 en Besztercebánya (Hungara reĝlando, nuntempa Banská Bystrica en Slovakio), li mortis la 17-an de marto 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Göllner akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1925. Liaj plej gravaj instruistoj estis Oszkár Glatz kaj István Csók. Post la diplomo li instruis desegnadon en industria lernejo, inter 1946 kaj 1964 en belarta gimnazio. En tiu pedagogia periodo li ankaŭ pentradis en la 1930-aj jaroj en Tihany, ekde 1942 ĝismorte en Artistkolonio (Szentendre). Dum la 2-a mondmilito lia loĝejo kun la kreaĵoj detruiĝis. Li pentradis pejzaĝojn, aĵpentraĵojn, pli malofte murpentraĵojn, grafikaĵojn, gobelinojn. Li ricevis premiojn en 1968 kaj 1972.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Szentendre (1956, 1966, 1978)
* Budapeŝto (1958, 1965, 1973)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Vác (1926)
* Budapeŝto (1926, 1934, 1954)
* Arthalo Budapeŝto (1933, 1940, 1947, 1953, 1956, 1960, 1962)
* Szentendre (1966)
* Debrecen (1969)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Szentendre
* Szentendrei művésztelep
* Balatoni táj
* Tájkép
* Napraforgós táj
* Csendélet
* Tél a Gellért-hegyen (1948)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* anglalingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 609986
* RKD: 313094
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Puraj spiritoj** estas ordo de spiritoj laŭ la spirita hierarkio ellaborita de Allan Kardec en La Libro de la Spiritoj. Karakterizas ilin i.a. "nenia influo de la materio sur la spiriton; intelekta supereco, kun absoluta moraleco, kompare kun la spiritoj de la ceteraj ordoj."

Unika klaso
-----------

Laǔ La Libro de la Spiritoj tiaj spiritoj "iris ĉiujn ŝtupojn de la hierarkio kaj seniĝis je ĉiuj nepuraĵoj de la materio. Atinginte la perfektecon eblan al iu kreito, ili jam ne devas sperti provojn kaj suferojn, kaj ne devas reenkarniĝi en pereemajn korpojn."

Vidu ankaŭ
----------

* Bonaj spiritoj
* Neperfektaj spiritoj
* Monda Spiritisma Asocio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Spiritismaj libroj senpage elŝuteblaj el la retejo de Arkivigite je 2016-08-25 per la retarkivo Wayback Machine Brazila Spiritisma Federacio

Referencoj
----------

1. ↑  Laǔ La Libro de la Spiritoj, 2a parto, ĉap. 1
**Miklós Hosszú** [miklOŝ hosU], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hosszú Miklós** estis hungara matematikisto, profesoro.

Miklós Hosszú  naskiĝis la 7-an de marto 1929 en Somogyszob. Li mortis la 4-an de junio 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Hosszú frekventis kalvinanan gimnazion en Csurgó, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1951. Ekde 1950 li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Post siaj studoj li instruis en Universitato de Miskolc (ankaŭ universitata institutestro), kie en 1963 li estis nomumita docento, en 1965 universitata profesoro. En 1957 li kandidatiĝis, en 1958 li doktoriĝis en Universitato Kossuth Lajos, en 1964 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Inter 1972 kaj 1980 li instruis en kampuso de agrara universitato en Gödöllő. Li multe okupiĝis pri funkcio (matematiko) kaj komputilaj programoj. En 1954 li ricevis premion.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A biszimmetria függvényegyenletéhez* (1952)
* *A Generalization of the Functional Equation of Distributivity* (1959)
* *Lineáris programozás* (1964) - lernolibro
* *Műszaki-gazdasági szélsőérték-feladatok* (1974) - studenta lernolibro
* *Matematika. 2. Függvénytan* (1980) - studenta lernolibro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Balázs Horváth** [balAĵ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Balázs** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, advokato. Lia edzino estis Judit Meszléry.

Balázs Horváth (barbulo, maldekstre)
Balázs Horváth  Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1942 en Budapeŝto. Li mortis la 2-an de julio 2006 en Veszprém (urbo).

Biografio
---------

Balázs Horváth frekventis gimnazion en Balatonfüred, poste li lernis juron en Universitato de Budapeŝto. Li ricevis diplomon en 1965, poste li estis vicadvokato en Pápa, poste en sia naskiĝurbo. Li aliĝis al nova naskiĝinta partio en 1988. Post 2 jaroj li estis ministro pri enlandaj aferoj en Kabineto Antall malpli ol jaron, ĉar blokadon de la taksiistoj li ne povis solvi. Post la abdiko li estis senpostena ministro. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1994, same ekde 1998.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520041
* VIAF: 121470077
* ISNI: 0000 0000 7961 2157
 |
*Tiu ĉi artikolo temas pri parto de municipo Jetětice. Pri pereinta municipo temas artikolo Červená nad Vltavou (pereinta vilaĝo).*

Koordinatoj: 49° 22′ 20″ N 14° 16′ 03″ O﻿ / ﻿49.37222 °N, 14.26750 °O﻿ / 49.37222; 14.26750 (mapo)

**Červená** (antaŭe ankaŭ *Červená nad Vltavou*) estas konata kabana ripozloko en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek, en alteco 346 m s.m. apud origina samnoma vilaĝo, subakvigita post konstruo de valbaraĵo Orlík sur la rivero Vltava. Vivas ĉi tie 101 loĝantoj (2021).

La origina vilaĝo apartenis ekde sia fondo al monaĥejo en Milevsko, ekde 1420 al la burgo Zvíkov. Valora romanika preĝejo de Sankta Bartolomeo (nomita **„Ruĝa preĝejo"**, laŭ koloro de uzita konstruŝtono) estis antaŭ subakvigo transportita kaj rekonstruita en kabanaro Červená II (ĉ. 4 km for laŭlonge de la riverfluo).
Nemalproksime al Červená transigas la riveron Vltava **fervoja ponto** el 1889, siatempe la dua plej granda tiuspeca ponto en Aŭstrio-Hungario.

En Červená okazigis **somerajn Esperanto-tendarojn** Esperanto-klubo La Ponto el proksima urbo Písek.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 218 |
| 1880 | 176 |
| 1890 | 159 |
| 1900 | 140 |
| 1910 | 134 |
| 1921 | 140 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 127 |
| 1950 | 95 |
| 1961 | 32 |
| 1970 | 21 |
| 1980 | 0 |
| 1991 | 94 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 101 |
| 2011 | 34 |
| 2021 | 101 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Jetětice (2) |
| --- |
| Jetětice ~ Červená |

 |


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Grafo Miklós Forgách** [miklOŝ forgAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Forgách Miklós** estis hungara mecenato, ĉambelano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *ghymesi* kaj *gácsi*.

Miklós Forgách  naskiĝis en 1731 (?) en Hungara reĝlando en Gímes (nuntempa Jelenec en Slovakio. Li mortis la 20-an de septembro 1795.

Biografio
---------

Miklós Forgách iĝis departementestro de Nyitra en 1777, Li kontraŭis liston pri la soldatiĝo, tial Jozefo la 2-a deklaris lin stultulo, samtempe li forprenis postenojn kaj titolojn de Forgách. Spite tion li restis grava mecenato de la hubgaraj arto kaj scienco. Ferenc Kazinczy taksis lin patrioto kaj verkis poemon al Forgách. János Batsányi verkis al li instigan gazetan leteron en 1792.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Patriotische Vorstellung an den Monarchen in Betreff der Wiederherstellung der vormaligen Regierungsform in Ungarn* (1788)
* *Ab optimo principe candida postulata* (1790)
* *Ajánló-beszéd, mely ...* (1791)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
**Balázs Havasi** [balAĵ havaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Havasi Balázs** estis hungara pianisto, komponisto, instruisto.

Balázs Havasi kun Leslie Mándoki en 2015
Balázs Havasi  naskiĝis la 18-an de septembro 1975 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Balázs Havasi konatiĝis kun piano jam en aĝo 4. Li frekventis muziklernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 2003. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Falvai kaj Jenő Jandó. Dum la studentaj jaroj en 1999 li atingis la unuan lokon en pianistokonkurso, eĉ li komencis instrui en konservatorio jam en 1996. Post la diplomo li faris koncertojn sola, krome ekde 2005 li ankaŭ komponadas. En 2007 li establis muzikistan triopon. Li ofte faras muzikajn parafrazojn. En 2009 li estis ĉampiono de Guinness, dum minuto li prenis pianklavojn 498-foje.

Elektitaj koncertoj
-------------------

* Budapeŝto, koncerthalo de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt (2009)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Balázs Havasi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 633100
* GND: 1180404548
* VIAF: 4163155286674687180004
* MBA: eedf941a-4d8e-4391-be32-d6e45621a07c
 |
**Sekperiodo 1877** estis la plej grava malsatega krizo en historio de Brazilo. 

En interna parto de nordoriento de Brazilo la sekperiodoj estas tre oftaj, ĝenerale oni atendas du sekperiodon en ĉiu jardeko. Foje okazas longaj sekperiodoj dum 4 aŭ 5 jaroj en la regiono, la lasta granda sekperiodo okazis en 1993-1996.

Antaŭ 19-a jarcento, la ofteco de sekperiodoj estas similaj al hodiaŭ, sed ĉar la regiono havis tre malmultajn loĝantojn, tio ne estis grava problemo kaj nun, post la konstruo de akva sistemo kaj kreon de helpsistemojn, oni evitas la grandajn malsatojn dum sekperiodoj. Sed dum 19-a jarcento kaj plejparto de 20-a jarcento, sekperiodoj kaŭzis multajn mortojn kaj detruon de bienojn.

Antaŭ 1877, estis longa tempo sen sekperiodoj, pro tio, multaj homoj eniris internlando de brazila nordoriento kaj kreis bienojn, vilaĝojn kaj eĉ urbojn. En 1876 la pluvoj estis malsufiĉaj por agrikulturado, kaj neniigis tutan rikolton, sed oni esperis pluvon en sekva jaro. En 1877 ne estis pluvoj en la regiono kaj oni ne ŝirmis sin kontraŭ mankon de akvo kaj manĝaĵo. Vere la kolonoj estis tre malriĉaj kaj eĉ ne havis monon por aĉeti manĝaĵojn de aliaj regiono. Preskaŭ duono de la loĝantaro fuĝis aŭ mortis per malsato kaj malsanoj, kaj, kvankam la sekperiodo ne estis la plej longa kiun oni konas, ĝi estis la plej terura.
**Pako** estas la vilaĝo, kiu situas en la komunumo de Borovnica, Slovenujo. Ĝi okupas areon de 2,5 km², kaj en la komenco de 2018 tie loĝis 156 loĝantoj.

Loko, priskribo
---------------

Ĝi situas en centran slovakan regionon, proksimume 2 km norde de Borovnice, ĉe la rando de la Lubljanaj humidaj teroj.

La areo etendiĝas de la nordokcidento al la sudoriento, kun alteco en la nordo de proksimume 300 m ĝis 786m (Mount Srebotnik) en la sudo. En plej multaj partoj de la areo estas arbaroj.

La vilaĝo situas ĉe la nordokcidenta rando. Ĉi tiu estas la itinero de Borovnice al Ljubljana. En la fervoja linio ne ĉesas.

Pako estas proksima al la vilaĝoj: Goričica pod Krimom en la nordoriento, Kamnik pod Krimom en la sudoriento, Zabochevo en la sudo, Breg proksime de Borovnik en la okcidento.


Ĉirkaŭ **Pako**|  |  | Goričica pod Krimom |
| Breg proksime de Borovnik | Pako |  |
|  | Zabochevo | Kamnik pod Krimom |

Interesa
--------

* Preĝejo de St. Nikolao en la vilaĝo estis unue menciita en 1521

Preĝejo de St. Miklavja - Pako
Pako - Občina Borovnica
Pako

Referencoj
----------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pako en la slovena Vikipedio.*
En la **stratostrukturo** respektive la strukturo de trafikareo oni distingas tri sferojn:

* strata surkonstruaĵo
* stratbazo (se ekzistas)
* subgrundo.

Strata surkonstruaĵo
--------------------

La surkonstruaĵo ampleksas ĉiujn tavolojn, kiuj konstruteknike necesas por porti la trafikareon. Ordinare oni de la surkonstruaĵo vidas nur la kovrotavolon (asfalton, betonon, pavimon, platojn). Sed la tuta surkonstruaĵo konsistas el diversaj tavoloj de diversaj materialoj. La surkonstruaĵo de veturejo normale havas tutdikecon de 40 – 90 cm. Por irejoj kaj biciklejoj la tutdikeco ordinare mezuras 20 – 40 cm. La sinsekvo kaj dikeco de la unuopaj tavoloj de la surkonstruaĵo estas en Germanio regulita per "Direktivo por Normigo de la Surkonstruaĵo de trafikareoj, 2001" aŭ per normigoj de la lokaj oficejoj por subterkonstruado.

Stratbazo
---------

Stratbazo nomiĝas la artefarita terkorpo inter surkonstruaĵo kaj subgrundo, kiu unuavice nesesas por atingi la altnivelon de la strato (stratotaluso). Por la bazo validas la samaj postuloj pri portkapablo kiel por la subgrundo.

Subgrundo
---------

La subgrundo estas la grundo aŭ roko subkuŝanta sub la surkonstruaĵo aŭ stratbazo. Al la subgrundo en la stratkonstruado ekzistas certaj postuloj koncerne la portkapablon. Ordinare atingendas deformiĝmodulo (Ev2-valoro) de minimume 45 MN/m2. Se tiu valoro ne estas atingita, oni povas plibonigi la portokapablon per grundanstataŭo, grundplisolidigo aŭ la enmeto de geokradoj kaj teksumaĵoj (angle: nonwovens, germane: Vliese).
**Fuentebureba** [fŭentebuREba] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Fuentebureba* povas esti komprenebla etimologie kiel Fonto de Bureba, alude al la komarkonomo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 40 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 60 loĝantojn el la jaro 1991. 

Ĝi distas 54 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj limas kun Busto de Bureba, Cubo de Bureba, Berzosa de Bureba, Grisaleña kaj Zuñeda. La loĝloko Fuentebureba​ estas la ĉefurbo de la municipo, kiu enhavas ankaŭ la loĝlokon Calzada de Bureba kaj ties kvartalon de la Stacio.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi apartenis al la kvaropo *Cuadrilla de Santa María de Ribarredonda*, unu de sep dividaĵoj de la *Merindad de Bureba* apartenanta al *partido de Bureba*, kun reĝa jurisdikcio kun propra vicurbestro.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Mikaelo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 773986
 |
**Fuentelapeña** estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al La Guareña en la plej sudoriento de la provinco. *Fuentelapeña* estas tradukebla etimologie al *Fonto de la Roko*. Ambaŭ konceptoj aperas en la dekstra duono de la blazono, dum en la maldekstra videblas la kruco de la Ordeno de Sankta Johano.

Preĝejo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 58,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 667 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 600 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 47 km de Zamoro, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Guarrate, Fuentesaúco, La Bóveda de Toro, Vadillo de la Guareña, Castrillo de la Guareña kaj Cañizal. Ĝi estas Protektita birda areo ZEPA.

Estas prahistoriaj restaĵoj, sed la setlejo mem fondiĝis en la 12-a jarcento. Ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano kun konfliktoj kontraŭ la episkopo de Zamoro kaj kun Toro. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo kiam okazis proksimaj bataloj. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, legomoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas kaj ĉefe produktado de vino. Lastatempe rura turismo ekgravis.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753912
 |
**Cordovilla** [kordoBIlja] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia partio de Peñaranda de Bracamonte en la nordoriento de la provinco kaj al la Municiparo Zona de Cantalapiedra y Las Villas. *Cordovilla* estus tradukebla al *Kordoveto*, nome eta Kordovo.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cordovilla kaj la nun senhoma Quinta Florentina, okupas totalan areon de 15,84 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 134 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 250 loĝantojn ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Apenaŭ estas servoj kaj oni devas iri al apudaj vilaĝoj por la plej bezonataj, aĉetado eblas nur el vagantaj komercistoj. Ĝi distas 28 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj: maiz, tritiko; kaj terpomoj kaj betoj) kaj brutobredado lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753564
 |
**Coreses** [koREses] estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra del Pan, en la centro de la provinco. *Coreses* estas etimologie rilata al mozarabaj reloĝantoj devenaj el Coria.

Municipoj de la komarko Tierra de Alba en la centro de la provinco Zamoro.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 43,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 059 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 15 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kaj 23 de Toro. Ĝi limas norde kun Molacillos, Algodre kaj Villalube, sude kun la rivero Doŭro, oriente kun Toro kaj Fresno de la Ribera, kaj okcidente kun Zamora kaj Monfarracinos.

Estas atestaĵoj de prahistoria kaj romia loĝado; en Mezepoko okazis reloĝado. Plej frua mencio estas de 1301. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, vinkeloj, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Zamoro

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756408
* VIAF: 316734605
 |
**Corera** [koREra] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la norda Komarko de Logronjo kun ĉefurbo en la provinca kaj regiona ĉefurbo Logronjo. 

La municipa teritorio de Corera, en la nordoriento de la regiono.

Geografio
---------

Ĝi estas en la malsupra parto de la nomita Valo de Ocón je 28 km de la rioĥa ĉefurbo. 

La municipa teritorio estas atingebla de la regiona ŝoseo LR-259. Laŭ tiu, Galilea estas inter Murillo de Río Leza nordokcidente kaj Galilea apude okcidente, kaj El Redal kaj Ausejo oriente.

Historio
--------

Sonorilturo de la preĝejo.
Krucmonumento.
Corera, ĝis la 19a de Majo 1865 apartenis al la komunumaro nomita *Tierra de Ocón*, kiu havis komunajn organizadon kaj regularon. La Tierra de Ocón enhavis dek domarojn: nome Aldealobos, Los Molinos, Oteruelo, Pipaona, Las Ruedas, San Julián, Santa Lucía, Corera, El Redal kaj Galilea krom la ĉefurbo Ocón. Inter 1842 kaj 1865, tri el tiuj loĝlokoj, - nome Corera, El Redal kaj Galilea, lau tiu ordo - sendependiĝis kiel apartaj municipoj.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same en Corera, kie oni malaltiĝis el 757 loĝantoj ĝis nunaj 262. 

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo kaj turismo. Krome estas produktado de olivoleo kaj ceramiko. Vizitindaĵoj estas la preĝejo, la krucmonumento kaj palac-domo de markizo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796841
 |
**Paŭso** (aŭ **tradukprunto** aŭ **prunta traduko** aŭ **kalkeo**) estas esprimo kreita en unu lingvo per traduko de esprimo el alia lingvo, tiel ke oni tradukis la unuopajn partojn. Kiel ekzemplo, la anglalingva kunmetita vorto *skyscraper* ("ĉielskrapilo"), kies signifo estas "altega konstruaĵo", estas paŭsita en multajn lingvojn, inkluzive de la franca (*gratte-ciel*) kaj Esperanto (nubskrapulo). La esprimo *prunta traduko* ankaŭ estas paŭso de la germana vorto *Lehnübersetzung* (*Lehn-* prunt-, *Übersetzung* traduko). 

Paŭsado estas unu speco de vortkreado en la komuna lingvo aŭ en terminologio.

Por pruvi, ke vorto aŭ vortumo estas vera paŭso, ne sufiĉas montri paralelajn esprimojn en du lingvoj, ĉar simila esprimo povas aperi en la lingvoj sendepende. Tio estas malpli probabla, kiam la pruntedona esprimo gramatike malsimilas la prunteprenan lingvon aŭ la paŭso enhavas malevidentan aŭ senlogikan metaforon.

Repruntado (el prunto aŭ preno) en lingvoscienco estas la procezo en kiu unu vorto veturas el unu lingvo al alia kaj poste reen al la origina lingvo en diferenca formo aŭ kun diferenca signifo. Tiu vojo estas indikata kiel A→B→A, kie A estas la origina lingvo, kaj povas sekvi multajn diversajn formojn.

Ekzemploj el Esperanto
----------------------

* *Eldoni*, paŭso de similstrukturaj vortoj en la germana *herausgeben*, pola *wydawać* kaj la rusa *издать* (izdatj), *издавать* (izdavatj)
* *Elturni sin*, paŭso de la rusa *вывернуться* (vivernutjsja)
* *Eltrovi*, paŭso de la angla *find out* kaj de la germana *herausfinden*
* *Gruntbovo*, paŭso de la latina scienca nomo *Bos grunniens*

* *Interreto*, paŭso de la angla nomo *Internet*

* *Okulvitro*, esprimata paralele en kelkaj lingvoj
* *Terpomo*, paŭso de la franca nomo *pomme de terre*
* *Papera tigro* (falsa minacanto) fontas el la ĉina 紙老虎 (zhǐ lǎohǔ, papero + tigro).

Vidu ankaŭ
----------

* Leksikologio
	+
*Instrumenta panelo*

*Instrumenta panelo-meza*
*Instrumenta panelo de motociklo*
Instrumenta panelo: *Mercedes 170 DS*
*Cifereca Instrumenta panelo* 
**Instrumenta panelo** estas la panelo en veturilo sub la antaŭa glaco. Ĝi plejofte enhavas ventoladokradojn, diversajn funkciigajn elelmentojn kaj instrumentojn. La plimulto tamen estas surfacoj kun ŝokabsorbaj paneloj. En la indikilaro troviĝas diversaj instrumentoj kaj indiklampetoj kiuj donas informojn pri la faritaĵoj kaj funkcio de la motoro de la aŭtomobilo. Ruĝa koloro avertas pri aferoj kiuj bezonas tujan agon kaj/aŭ ke la aŭto devas halti aŭ resti senmova, dum flava koloro informas pri neperfektaĵoj aŭ problemoj kiuj ne bezonas tujan agadon aŭ riparon.

Komunuzaj mezuriloj kaj montriloj estas:

* Rapidmezurilo
* Hodometro
* Turnometro
* Fuelmezurilo
* Termometro

Indikiloj
---------

* Malalta olepremo.
* Difekta ABS-sistemo.
* Neperfekta aerkuseno-sistemo.
* Akumulatoro ne ŝarĝiĝas.
* Tro alta motortemperaturo.
* Malalta lavakva nivelo.
* Enŝaltita parkbremso aŭ malata bremslikva nivelo.
* Nur iom da fuelo restas.
* Nebullumo enŝaltita.
* ESP eble neĝusta.
* Elasgaso ne pura (ankaŭ nomiĝas motorlampo).

* Kategorio Instrumenta panelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fuentes Calientes** [FŬENtes kaLJENtes] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo *Fuentes Calientes* estas komprenebla kiel *Varmaj Fontoj*, aludo al mineralaj akvoj.

Geografio
---------

Ĝi estas je 46 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri nordaj, tiu centra nome N-420 venas laŭ la valo de la rivero Alfambra. Laŭ tiu, Fuentes Calientes estas la sesa plej proksima municipo al la ĉefurbo inter Perales del Alfambra kaj Rillo. La municipa teritorio estas trapasata de la nacia ŝoseo N-420, inter la km 623 kaj 625. Krome laŭ la nacia ŝoseo N-420 oni povas alveni ĝis Cañada Vellida kaj Mezquita de Jarque.

La orografio de la municipo estas markita de la valo de la rivero Alfambra kaj la neregula tereno kiu ĉirkaŭas ĝin, pere de nombraj ravinoj kiuj enfluas en la riveron. La altitudo gamas inter 1420 msm en la nordorienta pinto kaj 1160 msm borde de rojo. La loĝloko mem kuŝas je 1209 msm.​ 

La municipa teritorio limas jene:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Rillo | *Norde:* Rillo | *Nordoriente:* Rillo kaj Cañada Vellida |
| *Okcidente:* Rillo |  | *Oriente:* Cañada Vellida |
| *Sudokcidente:* Perales del Alfambra | *Sude:* Perales del Alfambra | *Sudoriente:* Perales del Alfambra |

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. Frua mencio de la loko aperis en la Foruo de Alfambra.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj), brutobredado (ŝafoj) kaj turismo; lastatempe ekologia agrikulturo. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Fuentes Calientes oni malaltiĝis ĝis nunaj 251 loĝantoj.

Vizitindaĵoj estas preĝejo, muelejo kaj interpretejo de muelejoj, naturaj lokoj, mineralaj akvoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑   «Instituto Geográfico Nacional».. Arkivita el la originalo je 2021-04-18. Alirita 2022-10-05.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797553
 |
**Zsolt Daczi** [ĵolt daci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Daczi Zsolt** estis hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, tekstopoeto, orkestrestro).

Zsolt Daczi naskiĝis la 12-an de junio 1969 en Kiskunhalas, li mortis la 6-an de aŭgusto 2007 en Tahitótfalu.

Biografio
---------

Zsolt Daczi maturiĝis en sia naskiĝurbo, sed jam dum la lernejaj jaroj li aliĝis al lokaj amatoraj ŝlagrorkestroj. Inter 1989-1992 kaj 1997-2004 li apartenis al konata ŝlagrorkestro *Bikini*. En 1992 li fondis propran orkestron. Li mortis pro kancero. Li ricevis 2 premiojn en 2005.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Temesvári vasárnap*

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* (N)agymosás
* Boldog vagyok
* Szabad élet
* Úgy hiányzik pár dolog

Daczi aŭdebla
-------------

* 
*

Fontoj
------

* Arkivigite je 2019-08-11 per la retarkivo Wayback Machine hungarlingva biografio kun foto kaj video

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653560
* VIAF: 121519947
* ISNI: 0000 0001 2963 7492
* MBA: 874473bf-dbd7-4420-a335-b99122279dec
 |
Bastonoj de kano
**Vergo** estas aparta speco de perkutilo, per kiu oni ekfrapas frapinstrumentojn kiel ekz. la grandan tamburon. Ĝi devenas de la janiĉara muziko kaj origine estis farita el branĉetoj, kiuj estis kunligitaj ĉe la malsupra finaĵo; la sonefekto similas al tiu de ŝtalbalailo. Ĝi eniris en la 18-a jarcento en la orkestron, kie ĝi i.a. en la komika opero de Mozart *Die Entführung aus dem Serail* (1782) devis krei „turkan" sonetoson. La vergo ankaŭ estis uzata dum aliaj epokoj en la muziko de la balkanaj popoloj, ankaŭ kombinite kun normala tamburperkutilo.

Moderna vergo konsistas el maldikaj bastonoj el betuloligno aŭ plasto, enigita en mantenilo; entute ĝi estas ĉ. 40 cm longa. La unuopaj bastonoj estas ĉirkaŭata de plastoringo, kiujn la frapinstrumentisto povas forŝovi laŭlonge, por influi la sonon. Ĉi tiun specon de vergo oni uzas ankaŭ ĉe la frapinstrumentaro anstataŭ la ŝtalbalailo kaj frapas per ĝi la malgrandan tamburon.

Pli malofte oni uzas la vergon kiel idiofono, batante ĝin en la platan manon. Laŭ ĉi tiu principo estas konstruita surbataj idiofonoj kiel la polinezaj *Puili*, kiuj konsistas el plurfoje laŭlonge fenditaj bambuotuboj, kiu tiel rezultigas iuspecan faskon. Ili generas raspan sonon.
Havaja ansero (Nene), Havajo
**Insula malsovaĝeco** estas la tendenco de multaj populacioj kaj specioj de bestoj vivantaj sur izolaj insuloj al perdo de ilia singardo kontraŭ potencialaj predantoj, precipe de grandaj bestoj. La esprimo estas parte sinonima kun ekologia naivo, kiu ankaŭ havas pli larĝan signifon plusendantan al la perdo de defendaj kondutoj kaj tiele ties adaptado devas okupiĝi pri tiuj "novaj" predantoj. Specioj retenas tian singardon kontraŭ predantoj kiuj ekzistas en ilia medio, ekzemple Havaja ansero retenas ĝian singardon kontraŭ akcipitroj, sed perdas tiajn kondutojn asociitajn kun mamuloj aŭ aliaj predantoj ne trovitajn en ilia historia teritorio.

Insula malsovaĝeco povas esti tre maltaŭga en situacioj kie homoj prezentis predantojn, intencite aŭ hazarde, kiel ekzemple porkoj, hundoj, ratoj aŭ katoj, al insuloj kie loĝas ekologie naiva faŭno. Homoj ankaŭ faris multajn insulajn speciojn, kiaj ekzemple la long-formortinta dido aŭ la Mallongvosta albatroso, minacata pro homa ĉasado. En multaj kazoj la indiĝena specio estas nekapabla lerni eviti novajn predantojn, aŭ ŝanĝi sian konduton por minimumigi ilian riskon. Tiu malsovaĝeco estas poste perdita aŭ reduktita en kelkaj specioj sed multaj insulaj populacioj estas tro malgrandaj aŭ multobliĝas tro malrapide por ke afekta specio adaptiĝu rapide sufiĉe. Se kombinite kun aliaj minacoj, kiel ekzemple habitatoperdo, tio kondukis al la formorto de pluraj specioj (kiaj ekzemple la Lajsana relo kaj la Stifensinsula troglodito) kaj daŭre minacas plurajn aliajn. La nuraj konservado-teknikoj kiuj povas helpi endanĝerigitajn speciojn minacitajn per novaj enkondukitaj specioj kreas barojn por ekskludi predantojn aŭ ekstermi tiujn speciojn. Nov-Zelando iniciatis la uzon de enmaraj insuloj liberaj de enkondukitaj specioj por funkcii kiel bestrezervejoj por ekologie naivaj specioj.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Quammen, D. 1996. *The Song of the Dodo*. New York: Touchstone
* Blazquez M. C. Rodriguez-Estrella R. Delibes M (1997) "Escape behavior and predation risk of mainland and island spiny-tailed iguanas *(Ctenosaura hemilopha*)" *Ethology* **103**(12): 990-998
* Rodda, G. *et al.* (2002) "Practical concerns with the eradication of island snakes" *Turning the tide: the eradication of invasive species (proceedings of the international conference on eradication of island invasives) (Occasional Paper of the IUCN Species Survival Commission No. 27. Veitch, C. R. and Clout, M.N. eds) Arkivigite je 2008-03-07 per la retarkivo Wayback Machine*
* Delibes. M.& Blázquez, M.C. (1998) "Tameness of Insular Lizards and Loss of Biological Diversity" *Conservation Biology* **12**(5) 1142-1143
* Bunin, J. & Jamieson, I. (1995) "New Approaches Toward a Better Understanding of the Decline of Takahe (*Porphyrio mantelli*) in New Zealand" *Conservation Biology* **9**(1):100-106

Vidu ankaŭ
----------

* Insula gigantismo
**Zsigmond Szécsi** [ĵigmond sEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szécsi Zsigmond** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia origina familia nomo estis **Nickel** ĝis 1881.

Zsigmond Szécsi  naskiĝis la 6-an de oktobro 1841 en Hungara reĝlando en Rónic (nuntempa Hronec en Slovakio). Li mortis la 8-an de oktobro 1895 en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

Biografio
---------

Zsigmond Szécsi frekventis germanan gimnazion en Besztercebánya, poste li akiris diplomon en akademio de Selmecbánya en 1862. Post siaj studoj li instruis en la sama loko. Depost 1867 li multe strebis por la hungarlingva vortotrezoro pri arbarkulturo. Li estis nomumita eksterordinara profesoro en 1871, ordinara profesoro post sep jaroj. Inter 1887 kaj 1895 li estis katedrestro. En 1893 li ricevis la titolon ĉefkonsilisto pri arbaroj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Az emberi trágya a mezőgazdaságban* (1881) - premiita verko
* *Az erdőhasználattan kézikönyve* (1884, tralaborita en 1899) - premiita manlibro
* *A hazai vadak természetrajza* (1892)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto