recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Béla Udvaros** [udvaroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Udvaros Béla** estis hungara reĝisoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Unger*, lia edzino estis Camilla Dévay, ilia filino estis Dorottya Udvaros.

Familio Udvaros en la 1960-aj jaroj
Béla Unger naskiĝis la 10-an de januaro 1925 en Budapeŝto, li mortis la 14-an de majo 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Udvaros studis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo inter 1947–1949. Li estis stipendia reĝisoro de Teatro de Armeo inter 1951–1953, poste de "vilaĝteatro". En 1954 li edziĝis, lia edzino estis deklarita politika malamiko, tial ankaŭ li povis esti reĝisoro nur ĉe amatoraj teatraj trupoj en fabrikoj. Inter 1957–1974 li estis reĝisoro de Teatro de Kecskemét, dum li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1967. Lia sekva reĝisora stacio estis Teatro Jókai (Békéscsaba) (1974-1985), poste li pensiuliĝis. Tamen li estis migranta solisto pri literaturaj spektakloj en la lando. En 1992 li fondis teatron, kiun li gvidis kaj estis reĝisoro. Li ricevis premiojn inter 1995-2019.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: La Ventego; Makbeto
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe*; Maria Stuart
* Imre Madách: La tragedio de l' homo
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj
* Ferenc Lehár: *Víg özvegy*; *A mosoly országa*; *Cigányszerelem*
* Sándor Bródy: *A tanítónő*
* Henrik Ibsen; Peer Gynt; *Nora*
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz*
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde*

Liaj libroj
-----------

* *Shakespeare breviárium* (2011)
* *Molière tragikuma. Bevezetés műveinek a világába* (2014)
* *Egy kis nemzeti színház. Az Evangélium Színház húsz éve a Duna palotában* (2015)
* *Főrendezőm az élet. Egy 20. századi rendező képes krónikája* (2017)

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Béla Udvaros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 734580
* LCCN: nb2018004734
* VIAF: 121510543
* ISNI: 0000 0000 7943 9147
 |
Francoficira glaveto, ĉ. 1815.
La **Glaveto** (ankaŭ **kortega glavo**, france: *épée de cour* aŭ **parada glavo**) estas malpeza unu-mana glavo dezajnita por trapiki kiu evoluis el la pli longa kaj peza rapiro de la fino de la Renesanco. La pinto de la populareco de la glaveto estis inter mezo de la 17a kaj fino de la 18a jarcentoj. Oni supozas, ke ĝi aperis en Francio kaj disvastiĝis rapide tra la resto de Eŭropo. La glaveto estis la tuja antaŭaĵo de la franca duelglavo (el kiu disvolviĝis la spado) kaj ties uzometodo — kiel tipigita en la verkoj de aŭtoroj kiaj Sieur de Liancour, Domenico Angelo, Monsieur J. Olivier, kaj Monsieur L'Abbat — disvolviĝis en la teknikojn de la franca klasika skolo de skermado. Glavetoj estis uzataj ankaŭ kiel statusaj simboloj kaj modaj akcesoraĵoj; dum plej el la 18a jarcento iu ajn, ĉu civila aŭ militista, kun intencoj al statuso de ĝentlemano estus portinta glaveton ĉiutage.

En moderna sporta skermado oni nomas la ilon spado (france: *épée).*

* Kategorio Glaveto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Juan Tizol** (\* 22-an de januaro 1900 en San-Juano, Puerto Rico; † 23-an de aprilo 1984 en Inglewood, Kalifornio) estis ĵazmuzikisto.

Vivo kaj aktivecoj
------------------

Juan Tizol, laŭ aliaj indikoj naskiĝinta en 1908, ludis valvotrombonon. Tizol iris en 1920 ekde San Juan al Usono, por labori tie kun Marie Lucas ĉe la vaŝingtona teatrejo *Howard*. Kiam ĉi tiu bando perdis sian regulan dungitecon, Tizol rapide trovis novan laboron ĉe Duke Ellington. Ĉe Ellington li ja ne tiom ofte elpaŝis kiel soloisto kiom liaj kolegoj, tamen lia valvotrombono helpis al Ellington atingi novan sonon de lia orkestro, ĉar pro ĝiaj teknikaj avantaĝoj kompare kun la pli malvigla glittuba trombono Tizol ofte ricevis la notmaterialon de la saksofonistoj. Ankaŭ Ellington fasonis ĝuste por Tizol pasaĵojn, kiuj por glittrombonoj estus ege malfacilaj. Lia sono estus priskribebla kiel milda kaj dolĉa, foje 'dolĉaĉa'.

Tizol mem preskaŭ neniam improvizis, anstataŭe liaj plej gravaj kontribuaĵoj estis tiuj de trombonsekciano kaj tiuj kiel komponisto kaj aranĝisto (ekz. *Caravan*, *Perdido*). Li estas aŭdebla sur latinamerik-stilaj diskoj de Ellington, kiun li verkis mem aŭ kune kun Ellington, ekz. *Moonlight Fiesta* 1935, *Caravan* 1937, *Pyramid* 1938, *Conga Brava* 1940, *Bakiff* kaj *Moon Over Cuba* en 1941.

En la jaro 1944 Tizol forlasis Ellingtonon kaj prezentis maloftege kun la bando de Woody Herman, ĝis kiam Harry James dungis lin, kie li ludis sep jarojn. En 1951 Tizol denove iris por mallonga tempo al Ellington. La restan tempon ĝis sia morto en 1984 je Losanĝeleso Tizol laboris por multaj diversaj bandestroj kaj ankaŭ por kantistoj kiel Frank Sinatra kaj Nat „King" Cole.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Juan Tizol en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Juan Tizol » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3518673 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 357671
* GND: 13461545X
* LCCN: no93032158
* VIAF: 367149294491480522907
* ISNI: 0000 0001 1079 4818
* SUDOC: 200542591
* BNF: 13900471r
* MBA: c1955c20-c693-4bb6-99f8-604251d2f01e
* NKC: mzk2010602196
* ICCU: DDSV005004
* BNE: XX888899
 |
**Béla Tormay** [tormai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tormay Béla** estis hungara agronomo, bestkuracisto, arkitekto, profesoro, membro (korespondanta en 1899) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina familia nomo estis *Krenmüller*. Lia patro estis Károly Tormay, lia filino estis Cécile Tormay.

Memortabulo pri Béla Tormay en Szekszárd
Béla Tormay  naskiĝis la 10-an de oktobro 1839 en Szekszárd. Li mortis la 29-an de decembro 1906 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Tormay lernis precipe agrarion en Pest (urbo), poste en 1855 li eklaboris en diversaj bienoj. Inter 1858-1860 li plulernis en la Veterinara Instituto de Budapeŝto, kie li ricevis diplomon. Unu jaron li plulernis en Bavario, poste li estis asistanto en la instituto, pli poste li instruis en Keszthely kaj Debrecen. En 1873 li estis katedrestro en la instituto, fine li estis inspektoro de ĉiuj bestkuracistaj lernejoj. Li pensiuliĝis en 1904.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Lófogtan* (1862)
* *A falusi lótenyésztő* (La vilaĝa ĉevalbredisto), (1873)
* *A háziállatok tenyésztése* (Bredado de besthomoj), (1896)
* *Lótenyésztésünket illető nézetek* (1904)

Memorigiloj
-----------

* 2 memortabuloj en Szekszárd
* medalo
* busto en Budapeŝto de 1966
* kolegio kaj strato en Debrecen

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2014-02-01 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Béla Tormay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 468037
* GND: 1126752347
* VIAF: 121465231
* ISNI: 0000 0000 7961 1939
 |
**Kaffa** aŭ **Kafa** (amhare ከፋ) estas historia regiono kaj estis dumtempa administra provinco de Etiopio. La historia regiono havas areon de 54 600 kvadrataj kilometroj kaj havas proksimume 2,5 milionojn da loĝantoj. Regiona centro estas la urbo Ĝima. Administre intertempe Kaffa estas parto de la etiopia regiono Oromio.

Geografio
---------

La areo estas plejparte montara kaj situas parte pli ol 3 500 metrojn super la marnivelo. Oriente ĝi limiĝas per la rivero *Omo*. La klimato mildas, kaj regas abunda tropika flaŭro.

Historio
--------

Ĉirkaŭ la jaro 1400 la regiono iĝis sendependa reĝlando. En 1897 ĝi konkeriĝis fare de la armeo de la etiopia imperiestro Meneliko la 2-a. La unua konata urbo, *Ŝada*, fondiĝis ĉirkaŭ la jaro 1500. En septembro 2021, la popolo de Kaffa okazigas referendumon por krei novan regionon, la 11-an de Etiopio, nomatan Sudokcidento kaj konsistantan el Kaffa kaj kvin aliaj proksimaj administraj regionoj.

Ekonomio
--------

Kaffa estas la origina hejmregiono de la kafarbo, kiu en la lokaj montaraj tropikaj arbaroj sovaĝe kreskas en vasta gamo da variaĵoj. Ĉiuj plantoj de la biologia genro *caffea arabica* tutmonde devenas de la lokaj kafarboj.

La produktado de kafo dumlonge estis la ĉefa enspezofonto de la loka loĝantaro, sed pro la tutmonde falantaj prezoj pri kafo en la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento pli kaj pli kultiviĝis aliaj produktoj. La kreo de novaj agrikulturaj areoj el antaŭe arbaraj areoj forte damaĝas la ekologian strukturon de la regiono. La regionaj arbaroj reduktiĝis al nur 3 procentaĵoj de la origina arbaraj areoj, nur inter la jaroj 1980 kaj 2010 malaperis 60 procentaĵoj de la arbaroj en la regiono. Ekde pluraj jaroj ekzistas ekologia projekto, kiu financiĝas per rikolto de kafo el sovaĝaj kafarboj kaj per sia agado klopodas konservi la lastajn sovaĝajn arbarojn: intertempe 30 kooperativoj donas enspezojn al pli ol 40 000 loĝantoj.
*Tiu ĉi artikolo temas pri pereinta mezepoka vilaĝo. Pri komunumo en Aŭstrio temas artikolo Pfaffenschlag bei Waidhofen an der Thaya.*

Koordinatoj: 49° 00′ 49″ N 15° 18′ 05″ O﻿ / ﻿49.01361 °N, 15.30139 °O﻿ / 49.01361; 15.30139 (mapo)

**Pfaffenschlag** estas pereinta mezepoka moravia vilaĝo situanta en arbaro okcidente de katastra teritorio Slavonice, sude de ŝoseo el Slavonice ĝis Stálkov. Restaĵoj de la vilaĝo estis malkovritaj somere de 1958, esploron ĉi tie sekve faris Moravia landa muzeo subgvide de Vladimír Nekuda. La restaĵoj de vilaĝo estas libere alireblaj laŭ ruĝa ruĝa turisma marko marko el Slavonice aŭ tra 200 metroj longa vojo el ŝoseo Slavonice – Stálkov, alireblaj ili estas eĉ por ekskursantaj biciklistoj.

Historio
--------

La loko estis verŝajne loĝigita jam fare de slavoj, sed la devena setlejo pereis iam pase de la 12-a jarcento. En la 13-a jarcento, pase de koloniigo de limregionoj fare de Přemysl Otakar la 2-a estis sur loko de la pereinta slava domaro konstruita nova kkoloniiga vilaĝo, kiun fondis paroĥestro el Slavonice. Tiu ĉi renovigita vilaĝo estas iam nomata *Vilaĝo de paroĥestro* aŭ *Bobovec*, sed konata ĝi estas sub nomo **Pfaffenschlag**.

Sed la domaro estis en la tempoj de husanaj militoj forbruligita kaj ĝi ne estis jam renovigita. Verŝajne ĝi estis forbruligita pro kialo, ke la vilaĝo apartenis al paroĥestroj el Slavonice kaj tiu kiel tia ne estis klinigita al la husanoj.

Proksima fiŝlago ne devenas el la tempo de la ekzistado de vilaĝo, sed nur el la jaro 1483, do kvindek jaroj post ĝia pereo.

Tra ĉirkaŭaĵo kondukis en la 1930-aj jaroj linio de limregionaj fortikaĵoj.

Arkitekturo
-----------

La vilaĝo konsistis el dekses kamparanaj domoj, muelejo, mastrumaj konstruaĵoj, keloj kaj subteraj koridoroj, kiuj servs kiel kaŝejoj (preskaŭ 30 metroj longaj). La domoj etendiĝis en du vicoj laŭlonge laŭ rojo, kiu kreis akson de la vilaĝplaco. La domoj estis el ŝtonoj kaj ligis al ili mastrumaj lignaj aŭ vergara konstruaĵoj kun keloj kaj subteraj spacoj. La unuopaj domoj konsistis el ĉambro kun forno aŭ fajrejo, antaŭĉambro kaj kamero; pli grandaj konstruaĵoj havis eĉ etaĝan grenejon, kiu estis enlasigita en la teron. Al la vilaĝo apartenis ankaŭ apude situantaj herbejoj kaj paŝtejoj.

La vizitanto ĉi tie havas eblecon trarigardi fundamentojn de ĉiuj konstruaĵoj kaj esplori disponon de mezepokaj loĝ-objektoj. Tia ĉi loko havas signifon ne nur por Ĉeĥio, sed ankaŭ por la tuta Eŭropo. Samtempe eblas trarigardi arkeologiajn trovojn de la vilaĝo en Urba muzeo Slavonice, kie estas ekspoziciataj modelo de la pereinta vilaĝo.

Pluaj fotoj
-----------

* Okcidenta parto de elfosaĵojOkcidenta parto de elfosaĵoj
* Domo en okcidenta partoDomo en okcidenta parto
* Fiŝlago en loko de devena vilaĝplacoFiŝlago en loko de devena vilaĝplaco
* PfaffenschlagPfaffenschlag

Rilataj artikoloj
-----------------

* Ĉeĥa Kanado
* Slavonice

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Slavonice (7) |
| --- |
| Kadolec ~ Maříž ~ Mutišov ~ Rubašov ~ Slavonice ~ Stálkov ~ Vlastkovec ~ pereinta mezepoka vilaĝo Pfaffenschlag |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

***La Vero pri Nankino*** estas propaganda filmo de Fundamentaj Japanaj Revizionalistoj. Ĝi intencas malhavigi Masakron de Nankingo.

Opinioj de la Farintoj
----------------------

La farintoj de ĉi tiu filmo opinias, ke "Filmo Nanking" estis la propagando farita de Ĉina Komunista Partio, kaj ke oni devas rekorekti tian malfakton, tia **Masakro de Nankino**.

Opinioj en la *niĉanneru*
-------------------------

Ĉi tiu filmo ĝenerale estas sufiĉe dubinda pri ĝia enhav-vereco, sed ankaŭ estas iom-grade akceptata precipe en la Japana debatebla opini-retejo(niĉanneru), pri kiu multaj homoj estas kritikemaj pro ĝia enhavo kontraŭ-koreismeca, kontraŭ-ĉinismeca, kaj revizionisma tendenco kontraŭ nuna japana soci-sistemo post la dua mondomilito.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Vero pri Nankino (en Japana Lingvo)
* Sinemo「La Vero pri Nankino」fana sito (en Japana Lingvo)
**Kafo kaj cigaredo** ("Cafè i cigarro" en kataluna lingvo) estas semajna humura radio-programo kiu estas elsendita pere de la interreta radio-stacio Scanner FM, kaj ricevebla per la platformo de podkasto iVoox. Ĝi mem estas difinita kiel "kulture konfuzita magazino".

Historio
--------

Ĝi naskiĝis en la 2011-a kiel semajna radio-programo ĉe Radio Ateneu del Clot, loka radio-stacio en Barcelono. Alex Santalo, David Guerra kaj Juli Gandara konsistigis la unuan teamon. Kvankam la unuaj programoj ne havis firmigitan strukturon, certa nombro da sekcioj kutime aperis.

Teamo
-----

La programo estas prezentita kaj direktita de David Guerra, Alex Santalo kaj Amadeu Brugues. Dum la unuaj sezonoj Juli Gandara ankaŭ aperis.

Strukturo
---------

La programoj kutime havas konstantan strukturon, dividita en diversaj sekcioj:

* "Lu d'aquí" (Tiuj de tie ĉi): novaĵoj de Katalunio
* "Lu d'allà" (Tiuj de tie): novaĵoj de Hispanio
* "Lu de més enllà" (Tiuj de tie for): internaciaj novaĵoj
* "Coses de llestos" (Aferoj de sciuloj): kulturaj novaĵoj
* "Deports" (Sportoj): novaĵoj pri sportoj.

Vidu pli
--------

* Blogo de lo programo (ne ĝisdatigita)
* Podkasto de la programo ĉe iVoox
**Béla Tarcsay** [tarĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarcsay Béla** estas hungara fervojisto, amatora pentristo, grafikisto.

Preĝejturo de Torja
Béla Tarcsay  naskiĝis la 13-an de oktobro 1952 en Nagykanizsa.

Biografio
---------

Béla Tarcsay post lernado iĝis aŭtomuntisto kaj li profitis la tiaman eblecon kaj li iris labori al Orienta Germanio. Baldaŭ li hejmenvenis sed jam kun germana edzino. Li laboris kiel lokomotivisto, la geedziĝo fiaskis, la germanino hejmenvenis. Li denove edziĝis kaj eksedziĝis. Ekde 1994 li okupiĝis pri pentrado. En la sekva jaro li sukcese debutis en ekspozicio en sia naskiĝurbo. Li lernis libertempe ankaŭ en artistkolonio en Tokaj. Ekde 2000 li vivas en Szeged, li same pentradas kaj estas fervojisto, krome li studas en la loka artista klubo. Li lernis ankaŭ la grafikan teknikon, li kreas per tuĉo kaj karbo. En 2009 li pensiuliĝis, tial poste li havas pli da libertempoj.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Nagykanizsa (1995, 1999, 2008, 2011)
* Budapeŝto (1996)
* Szeged (2002, 2008)

El kolektivaj ekspozicioj
-------------------------

* Szeged (1999
* Parizo (2008)
* Sarnen, Landenberg (2012)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Torjai templomtorony (vidu la bildon!)
* Indián nyár
* Napfelkelte
* Tavaszi csokor
* Őszi fények
* Szeged

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-09-07. Alirita 2018-09-07.

* Kategorio Béla Tarcsay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 618162
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

Aspekto nuna de Kafejo Arco
**Kafejo Arco** (ĉeĥe *Kavárna Arco*) estas tradiciriĉa kafejo en Nova Urbo (Prago) en la centro de la ĉefurbo de Ĉeĥio, stratoj Dlážděná 6/Hybernská 16, situante apud la Masaryk-stacidomo. Ĉirkaŭ la jaro 1900 ĝi estis ŝatata centro de verkistoj germanlingvaj, tipa ekzemplo de fruktodona loko por la faro de literaturo kafeja.

Historio
--------

Vido en la kafejon en la jaro 1907-a
La literatura kafejo havis sian kulminon kiam renkontiĝis surloke anoj de la t.n. *Praga rondo* (Pražský kruh, Prager Kreis). Inter la vizitintoj menciindas Franz Kafka, Felix Weltsch, Oskar Baum, Willy Haas, Egon Erwin Kisch, Franz Werfel, Ernst Polak, Paul Kornfeld kaj František Langer, kiujn la kritikisto Karl Kraus titolis ŝerce *arkonaŭtoj*. Johannes Urzidil porĉiamigis la kafejon en sia rakonto *Nacht des Schreckens*. Poste alvenis ankoraŭ la verkistoj Max Brod, Anton Kuh, Else Lasker-Schüler, Kurt Tucholsky kaj Ernst Weiß. Sed ne nur aŭtoroj gastis. Dume preferis la intelektuloj ekskluzive ĉeĥlingvaj la kafejon *Café Union*, kunvenis en Arco-kafejo la germanoj kaj la judoj kiuj tamen ne estis malinteresighantaj je ĉeĥaj aferoj; memkompreneble estis multaj el ili dulingvaj. 

La pentristo Egon Adler, la desegnisto Alfred Kubin kiel ankaŭ la psikanalizisto Otto Gross, kies kontroloj disde la patro furoris, ofte ĉeestis surloke. Vizitoj de Franz Kafka ekde 1908 atestitis, tamen li ne estis ofta gasto. Sed foje li konatiĝis tie ĉi kun la ĵurnalistino Milena Jesenská kiu estis ekde 1918 edzino de Ernst Polak kaj volis traduki la verkojn de Kafka en la ĉeĥan lingvon. Jesenská: *En la kafejo skribatas, korektatas, parolatas. En la kafejo okazas familiaj tragedietoj, en la kafejo ploratas kaj pri la vivo insultatas. En la kafejo oni manĝas sen devi tuj pagi. en la kafejo vivatas kaj nenifaratas kaj la tempo pasigatas.*

Post la fino de Dua mondmilito (forpelo de la germanlingvanoj), holokaŭsto (mortigo de judoj) kaj la komunismaj jaroj la kafejo perdis tute sian karakteron. Post multjara fermiĝo kaj nedaŭra utiliĝo oficirkazina ĝi estas hodiaŭ modesta restoracio.

Notoj
-----

1. ↑  Citite laŭ:

Literaturo
----------

* Hartmut Binder: *Ernst Polak – Literat ohne Werk. Zu den Kaffeehauszirkeln in Prag und Wien*. En: Fritz Martini, Walter Müller-Seidel, Bernhard Zeller (eld.): Jahrbuch der Deutsche Schillergesellschaft. 23. Jahrgang, Kröner, Stuttgart 1979, S. 366–415.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Café Arco en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kafejo Arco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri pragaj kafejoj kaj kafeja kulturo
* Kafoklaĉo kun Franz Kafka


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634889
 |
**Béla Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Béla** estis hungara politikisto, parlamentano, pastro, kanoniko.

Béla Varga [*rompita ligilo*] naskiĝis la 18-an de februaro 1903 en Börcs, li mortis la 13-an de oktobro 1995 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Béla Varga frekventis benediktanan gimnazion en Győr, poste li akiris diplomon en seminario en Veszprém (urbo). li pastriĝis en 1926, poste li estis pastro en Somlóvásárhely, ekde 1929 en Balatonboglár. En 1937 li komencis politikadi, post 2 jaroj li ricevis la taskon okupiĝis pri la polaj rifuĝintoj. En 1939 li estis elektita parlamenta deputito. En la sekva jaro li establis la tiam solan pollingvan gimnazion de Eŭropo. Li helpis ankaŭ al judoj kaj francaj militkaptitoj. En 1945 li estis nomumita kanoniko, en la sekva jaro parlamentestro. En 1947 li rifuĝis al Novjorko, ĉar la sekreta polico volis lin aresti. Ĝis falo de la socialismo li gvidis la hungarajn rifuĝintojn, poste li hejmenvenis. Li ricevis premiojn en 1991, postmortan en 1999. Li estis entombigita en Balatonboglár.

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en Balatonboglár
* memortabulo en Veszprém  Arkivigite je 2015-04-02 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto[*rompita ligilo*]
* 

* Kategorio Béla Varga (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 572045
* GND: 121927199
* LCCN: n96073364
* VIAF: 57482106
* ISNI: 0000 0000 7820 5226
* BNF: 16969630j
 |
**Jezo** (japane 蝦夷) estas historia nomo de la landoj kaj gentoj nordaj de la Japania ĉefinsulo Honŝuo, konsistanta el la insuloj Hokajdo, Saĥaleno ktp.

Etimologio
----------

La nomo *Jezo* (えぞ) devenas de la ajnua vorto エンジュ *Enzyu* "homo". La ĉinaj skribsignoj uzataj por tiu nomo estas 蝦 "salikoko" + 夷 "barbaro". En la moderna japana lingvo, la unua konsonanto *j* foriĝis kaj la nomo estas nuntempe prononcata kiel *Ezo*, sed erudicia literaturo ankoraŭ ofte uzas la arkaikan prononcon, ekzemple en specinomoj *Fragaria yezoensis*, *Porphyra yezoensis*, *Mizuhopecten yessoensis*.

Historio
--------

En la landoj de Jezo origine setlis la ajnuoj. En la 15-a jarcento, la ŝoguno Tokugaŭa Iejasu permesis la nobelan familion Macumae (松前) regi la nordajn Jezoajn landojn; tiel eksetlis japanoj en Jezo. La japanaj setlejoj nomiĝis *Ŭajinĉi* (和人地, "japanlando"), distinge de la *Jezoĉi* (蝦夷地, "Jezolando").

Eŭropanoj ekkonis Jezon per la libro *Ilustrita Priskribo de la Tri Landoj* (三国通覧図説, Sangoku Cūran Zusecu), eldonita en Japanio en 1785, enportita en Eŭropon de Isaac Titsingh en 1796.

Registarejo de Respubliko Jezo
En 1869, la Japania registaro oficiale anstataŭigis la nomon *Jezo* per la ankoraŭ uzata *Hokajdo*. Responde al tiu, kelkaj Jezoanoj provis fondi la demokratian *Respublikon Jezon* (蝦夷共和国), sed ilia provo fiaskis. Nun la nomo estas nur historie uzata.

Piednotoj
---------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: Jezo
**Takeo Doi** (土居健郎, naskiĝita en 1920 en Tokio, Japanujo) estas fama japana psikologo kaj psikoanalizisto. Doi faris gravan kritikon de la moderna japana socio en sia verko "La anatomio de la dependeco", kiu pritraktis amplekse la kialon kaj la efektojn de japana kultura konduto, amae.

En 1986 Takeo Doi publikigis alian libron, "La anatomio de Memo", kiu pligrandigas lian antaŭan analizon de la koncepto de amae per pli profunda ekzameno de la tradicia distingo inter honne kaj tatemae.

Doi estas diplomito de la Universitato de Tokio.

Por ampleksa kritiko de lia verko, kiu konsideras la teorion de Doi simple kiel alia vario de nihonjinron, vidu Dale, Peter N. 1986. La mito de la japana unikeco (The Myth of Japanese Uniqueness) Oksfordo, Londono. Nissan Instituto, Croom Helm.pp.116-175


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 235912
* GND: 110431715
* LCCN: n85095616
* VIAF: 79040579
* ISNI: 0000 0001 1475 5840
* SUDOC: 028176790
* BNF: 12006437b
* NDL: 00004863
* NKC: mzk2012676635
 |
**Glaĉer-kreskigo** aŭ glaĉer-greftado estas metodo en nordokcidenta Pakistano, por rezervi akvon. La tekniko konsistas el sistemo de tuboj kaj baraĵoj kaj estis evoluigita fare de Chewang Norphel en 1987. Li estas iama inĝeniero kaj kunlaboranto de *Leh Nutrition Project* en Ladakh. Pro ellaboro de tiu tekniko, Norphel estis distingita en 1999 per *Asian Innovation Award* de la ĵurnalo *Far Eastern Economic Review* kaj en 2007 per *Silver Award* de *Harmony for Silvers Foundation*.

Loĝantoj de altmontaraj valoj pli kaj pli ofte konfrontas kun la problemo, ke la precipitaĵo falas vintre kaj en la valoj apenaŭ restas akvo por akvumado, kultivado de agroj. En tiu problemo celas ehlpi tiu metodo de la glaĉer-kreskigo.

Oni povas kreskigi glaĉerojn en alto de pli ol 4.500 m, per kunkolekto de la degelakvoj per tuboj en etaj akvobaraĵoj.

La plej granda tiel kreskiginta glaĉero servas akvumon de komunumo *Phuktsey* (700 loĝantoj) kaj ĝi longas 300 m, larĝas 50 m, dikas 1,2 m. La efektivigo de la projekto kostis ĉ. 7.000 USD.

* Kategorio Glaĉer-kreskigo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***"Naprej zastava slave"*** ("Antaŭiru, Flago de Gloro") estas poemo en la slovena lingvo, estas la malnova slovenia nacia himno. Ĝi estis verkita de *Simon Jenko* kaj muzikigita de *Davorin Jenko* 16-an de majo 1860.

Kiam Slovenio alliĝis de parto de la Reĝlando de Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj (poste Reĝlando de Jugoslavio), ĉi tiu poemo estis unue uzata kiel parto de la ŝtata himno. Poste ĝi estis anstataŭigita de *Hej Sloveni*. Naprej zastava slave daŭras kiel la oficiala himno de la slovena soldataro.

Poemo en la slovena lingvo
--------------------------

Naprej zastava Slave,  

na boj junaška kri  

za blagor očetnjave  

naj puška govori!

Z orožjem in desnico,  

nesimo vragu grom,  

zapisat v kri pravico,  

ki terja jo naš dom.

Naprej zastava Slave,  

na boj junaška kri,  

za blagor očetnjave  

naj puška govori!

Draga mati je prosila,  

roke okol vrata vila,  

je plakala moja mila,  

tu ostani ljubi moj!

Zbogom mati, ljuba zdrava,  

mati mi je očetnjava,  

ljuba moja čast in slava,  

hajdmo, hajdmo, zanjo v boj!  

Naprej zastava Slave,  

na boj junaška kri,  

za blagor očetnjave  

naj puška govori!

Naprej! Naprej!
Gomuĥ, glaĉerlango de la Glaĉero Gangotri. La montopinto Bhagirathi staras fone.
**Glaĉero Gangotri** (en sanskrita kaj en hinda lingvoj: गंगोत्री) estas en distrikto Utarkaŝi, Utarakando, Barato, en regiono kiu limas al Tibeto. Tiu glaĉero, kiu estas unu el la ĉefaj fontoj de la granda rivero Gango, estas unu el la plej grandaj en Himalajo kun ĉirkaŭkalkulita volumo de 27 kubaj kilometroj. La glaĉero estas ĉirkaŭ 30 kilometrojn longa kaj 2 ĝis 4 km larĝa. Ĉirkaŭ la glaĉero estas la montopintoj de la Grupo Gangotri, kiel kelkaj pintoj famaj pro siaj tre defiaj grimpovojoj, kiel Ŝivling, Talaj Sagar, Meru, kaj Bhagirathi la 3-a. Ĝi fluas ion nordokcidenten, origininte en cirko ĉe Ĉauĥamba, nome la plej alta pinto de la grupo.

Oni diras, ke la glaĉerlango de la Glaĉero Gangotri similas al buŝo de bovino, kaj la loko estas nomata Gomuĥ aŭ Gaumuĥ (gou, bovino + muĥ, vizaĝo). Gomuĥ, kiu estas ĉirkaŭ 19 km el la urbo Gangotri, estas la preciza fonto de la rivero Bhagirathi, grava alfluanto de Gango. Gomuĥ estas apud la bazo de Ŝivling; intere kuŝas la herbejo Tapovan.

La Glaĉero Gangotri estas tradicia loko de pilgrimado por Hinduismo. Devotaj Hinduistoj konsideras banadon en la glacifrostaj akvoj apud Gangotri kiel sankta rito, kaj multaj faras piediradan padoveturon ĝis Gomuĥ, kaj kelkaj pluas ĝis Tapovan. Oni bezonas padiri el Gangotri ĝis Gaumuĥ, pasante Devgadh, Ĉirbhasa, Bhojŭasa survoje. Gastado disponeblas nur en Bhojŭasa, kvankam estas arbaraj stacioj kaj en Ĉirbhasa kaj en Bhojŭasa.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia Parko Gangotri

Notoj
-----

1. ↑   Gyan Marwah. "Ganges - A River of No Return?". the-south-asian.com. Alirita la 23an de majo 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Glaĉero Gangotri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retreat of the Gangotri Glacier Arkivigite je 2008-09-24 per la retarkivo Wayback Machine, artikolo de la Terobservatorio de la NASA
* Gaumukh and Gangotri Art Photos
* Save Gangotri Arkivigite je 2020-08-13 per la retarkivo Wayback Machine, ekologia damaĝo kaj konservadaj klopodoj en la regiono
* Geomorfologia pruvaro de la retiriĝo de la Glaĉero Gangotri, Studo de la Departemento de Geologio, HNB Garhŭal Universitato

Koordinatoj: 30° 50′ N 79° 10′ O﻿ / ﻿30.833 °N, 79.167 °O﻿ / 30.833; 79.167 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 692352
* LCCN: n2006208256
* VIAF: 247382981
 |
La **Korea Artista Proleta Federacio** (aŭ kelkfoje Korea Artista Proletaria Federacio) estis grupo da Koreaj artistoj, kiu fondiĝis en 1925 kiam la lando estis okupita de Japana Imperio.

Ĝi aperis reage al la oficiala arto, kontrolita de la imperiista cenzuro.

Tiu Korea maldekstra artista organizo havis Esperantan nomon, verŝajne laŭ modelo de aliaj Sovetaj artistaj grupoj (kie Esperanto estis unue favore akceptita). Ne multaj informoj troveblas pri ĝiaj ligiloj kun Esperanto, sed estas kredebla, ke kvankam ili ne uzis la lingvon, kelkaj el ili scipovis ĝin. Laŭ la sama modelo aperis pli poste en Japanio la Nippona Artista Proleta Federacio (1928).

La artistoj de KAPF ludis gravan rolon por literaturo, kaj ĉefe por la naskiĝo de sendependa korea kino. KAPF estas vidita kiel la origino de la Nord-Korea kino. La plej konata kontribuo de KAPF al la Korea arto estas la filmo *Arirang*, de NA Un-gyu, nun vidita kiel la patro de la Korea kino, kaj unua Korea stelulo.

Aliaj famaj verkistoj de KAPF estis: Im Hwa, Han So-rya, Choe So-hae kaj Kim Tong-hwan.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle A Short History of Modern Korean Literature
**Imre Prettenhoffer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Prettenhoffer Imre** estis hungara kemiisto pri grundoj.

Imre Prettenhoffer naskiĝis la 16-an de oktobro 1900 en Csurgó. Li mortis la 5-an de novembro 1980 en Szeged.

Biografio
---------

Imre Prettenhoffer akiris kemian diplomon en Reĝa Teknika Universitato József. En 1926 li eklaboris en agrikultura instituto en Szeged, kie li esploris la grundosaliĝon. En 1944 li estis nomumita institutestro. En 1952 li kandidatiĝis, post 5 jaroj li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Li trovis novan metodon pri plibonigado de la salaj grundoj helpe de kalciaj karbonatoj, gipsoj, lignitoj.

Elektitaj libroj
----------------

* *Hazai szikesek javítása és hasznosítása* (1969)
* *A mésztelen szikesek javítása gépierővel*
* *Útmutató a mésztelen szikesek megjavítására*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**RÉTY Imre** (re:ti) estis hungara juristo, redaktoro, politikisto naskita en Kiskirályhegyes la 5-an de novembro 1892 kaj mortinta en Odorheiu Secuiesc la 17-an de marto 1976.

Kariero
-------

Réty Imre fariĝis pastro en Budapeŝto (1915) kaj ŝi doktoriĝis (1917). Li estis respondecredaktoro de Temesvári Újság. En 1926 li elpaŝis kaj li loksidiĝis en Odorheiu Secuiesc kaj ekigis gazeton, hungarlingvan version de liberala partia gazeto de M. Oct. Dobrotă Harghita, kies li estis en 1926 respondecredaktoro, poste ĉefredaktoro. Inter 1929-1933 li estis urbestro de Odorheiu Secuiesc. En 1936-1937 li akiris diplomon de advokato, kaj li malfermis oficejon en la urbo. En 1932-33 li estis deputito en la ruman parlamento (en listo de Magyar Kisgazda Párt, fondita de li), kaj li ĉefredaktis la gazeton de la partio (1936, A Nép. Inter 1945-1948 li estis vicurbestro, ĉefredaktoro de samajngazeto Szabadság (ĝis 1-a de majo 1946).

Verkoj
------

* Mit tudjunk a baptistákról? (Bp. 1917)
* Lourdes csodái (Bp. 1918)
* Az erdélyi katolicizmus múltja és jelene (Dicsőszentmárton 1925)

Fontoj
------

* Romániai magyar irodalmi lexikon
Morteratsch- kaj Pers-Glaĉeroj kun tipaj glaĉerlangoj
**Glaĉerlango** estas langoforma fino de glaĉero. Glaĉerlangoj estas tipaj por valglaĉeroj, kiuj kutime elfluas el la firnkampoj en granda alteco, kie la glaĉero estas nutrata. Dum en la altmontaraj firmkampo la glaĉero estas nutrita, la lango, kiu precipe kiam ĝi malsuprenfluas krutan deklivon, estas ofte plene de profundaj fendoj, estas la areo, kie la glacio degelas. Kiam la nutroareo estas granda, glaĉerlangoj povas atingi altecojn, kies nivelo super maro troviĝas konsiderinde sub la klimata glaĉerlimo, kiel ni tion povas observi ĉe Aleĉ-Glaĉero aŭ Supra Grindelwald-Glaĉero.

En montaroj kiel la ekzemple la Alpoj tio estas la plej tipa glaĉerformo. Glaĉerlangoj povas ankaŭ ekzisti ĉe ebenaĵglaĉeroj, sed tiam tiuj langoj estas kompare kun la glaĉeramaso relative sensignifaj, kaj ofte tiaj ebenaĵglaĉeroj posedas eĉ multajn diversajn glaĉerlangojn, kiuj en diversaj flankoj elfluas el la granda ebenaĵo. Ĉe la tipa valglaĉero la lango kutime enhavas esencan parton de la tuta glacimaso. Ekzistas ankaŭ valglaĉeroj kun flanklangoj, kiuj tiam kutime ricevas propran nomon. Ekzemplo en la Svisaj Alpoj estas Stein-Glaĉero kun la flanka Steinlimi-Glaĉero.

Retiriĝantaj glaĉeroj postlasas frunt- aŭ finmorenojn, kiuj estasn kutime serpformaj. De glaĉerlango, kiu fluas al lago aŭ maro bovas deidiĝi glaciblokoj (tiel nomatajn glaĉeridoj), kiuj poste drivas kiel glacimontoj sur la akvo. Kiam glaĉerlango finiĝas sur tero elfluas el ĝia frunto la laktokolora glaĉerakvo, kiu kolektiĝis sub kaj en la glaĉero, kiel fonto de rivero. Ofte tia elfluo okazas el tiel nomita glaĉerpordego.

Glaĉerlangoj
------------

* Gomuĥ

Vidu ankaŭ
----------

* Glaĉero
* Valglaĉero

* Kategorio Glaĉerlango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La konferenco de la bestoj** (germane *Die Konferenz der Tiere*) estas infanlibro de la Erich Kästner, kiu estis verkita en 1949 kaj ilustrita fare de Walter Trier.

Ĝi estas la unua romano de Kästner post la Dua Mondmilito kaj temas pri la reprezentantoj de ĉiuj bestospecioj sur la tero, kiuj kunvokas internacian konferencon por atingi mondan pacon pro la politika fiasko de homoj.

La romano priskribas kiel la bestoj, elĉerpitaj de homaj militoj, kunvokas asembleon, kiu alportos pacon kaj fratecon inter la nacioj, sub la devizo: "Por la infanoj". La romano priskribas la organizon kaj organizadon de la besta asembleo, kiu okazas samtempe kun la "porpaca" asembleo de la homoj, kies tuta celo estas intrigo kaj militoj.

La romano estis verkita proksimume kvar jarojn post la fino la Dua Mondmilito, kaj reflektas la sentojn de Kästner pri tiu sperto. La plenkreskuloj estas priskribitaj en la romano kiel la fonto de malbono kaj malsaĝeco en la mondo, kaj la infanoj estas iliaj viktimoj, kaj nur la bestoj, kiuj estas priskribitaj kiel plenkreskuloj devus estinti, povas savi ilin. Malgraŭ la ŝarĝita temo, la romano estas plena de amuzaj rakontoj kaj apogaj roluloj. La maniero kiel la bestoj konvinkas la plenkreskulojn ĉesi batali estas per serio de petoloj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813544
* GND: 4745386-2
 |
**István Zadravecz** [iŝtvAn zadravec], (konata ekde 1935 *István János Uzdóczy-Zadravecz*) [jAnoŝ uzdOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **(Uzdóczy)-Zadravecz István** estis hungara pastro, episkopo, monaĥo.

István Zadravecz  naskiĝis la 20-an de junio 1884 en Hungara reĝlando en Csáktornya (nuntempa Čakovec en Kroatio). Li mortis la 13-an de novembro 1965 en Zsámbék.

Biografio
---------

István Zadravecz aliĝis al ordeno jam en 1898. Li doktoriĝis en Romo, en 1907 li pastriĝis (same en Romo). Ekde 1908 li instruis teologion en Baja, ekde 1911 en Gyöngyös. Inter 1914 kaj 1920 li estis monaĥestro en Szeged. Post falo de Aŭstrio-Hungario li apogis politikan movadon de Miklós Horthy, samtempe li akre kritikis la Hungaran Sovetrespublikon. En 1920 li estis nomumita titulara episkopo. En la sekvaj jaroj li vizitis la hungarajn migrantojn en Usono. En 1925 li estis akuzita en partopreno de produktado de falsaj monoj, sed la juĝejo ne trovis pruvojn. Spite tion en 1927 li abdikis pri la episkopeco, li vivis en monaĥejo en Budapeŝto, foje li gvidis pilgrimvojaĝon al la Sankta Tero. En 1939 li rifuzis esti denove episkopo. Dum la nazia erao li partoprenis en savado de judoj, tamen post la 2-a mondmilito li estis kondamnita je malliberejo 2 jarojn. Ekde 1951 li estis deportita al malgrandaj vilaĝoj. Lia tombo troviĝas en Franciskana preĝejo Sankta Anna (Esztergom).

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Egyházi szónoklattan* (1913) - retorika lernolibro
* *Kapisztrán* (1920) - teatraĵo (prezentita en la sekva jaro)
* *A Szentföld* (La Sankta Tero), (1931)
* *Az istenjárta város* (1944)
* *Páter Z. titkos naplója* (1967)

Fontoj
------

* hungarlingva teksto (la koncerna teksto estas legebla post la 2-a bildo)
* hungarlingva biografio

* Kategorio István Zadravecz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 559321
* GND: 1117115801
* LCCN: no2016112748
* VIAF: 89441524
* ISNI: 0000 0000 7820 8312
 |
piĵamo kun strioj
***La knabo en striita piĵamo*** angle *The Boy in the Striped Pyjamas* estas romano de la jaro 2006 de la irlanda verkisto John Boyne. Diference de la aliaj antaŭaj libroj kiujn li verkis, Boyne diris ke li komplete verkis la unuan skizon de "La infano de la piĵamo kun strioj" en du tagojn kaj duono, sen apenaŭ dormi ĝis la fino. Komence de 2009, vendiĝis pli ol kvar milionoj da ekzempleroj de la verkaĵo tra la tuta mondo kaj ĝi estis tradukita en pli ol 30 lingvoj. En 2007 kaj 2008 ĝi estis la plej vendata libro en Hispanio. Ĝi atingis la numeron 1 en la vendolistoj de New York Times kaj ankaŭ ĝi regis la unuan pozicion en Britio, Irlando, Aŭstralio kaj aliaj landoj.

La temo estas rakontata laŭ la naiva vidpunkto de Bruno, filo de oficiro de la nazia Schutzstaffel kiu translokiĝas kun sia familio al loko nomata *Out-With*, kio estas la ekstermejo Aŭŝvico. Bruno amikiĝas al juda infano nomata Ŝmuel kiu loĝas trans kadro, kiu, simile al aliaj personoj loĝantaj tie, vestiĝas per "piĵamo kun strioj".

Malgraŭ la ŝajnigo de infanliteraturo, la terura fono kie disvolviĝas la historio dubigis kelkajn fakulojn pri la konveno ke tiu libro estu legata de la plej junaj legantoj. 
Post la sukceso de "La knabo en striita piĵamo" estis filmita adaptita versio de la libro. La filmo premieris en 2008.

### Kritiko

La romano estis kritikata de historiistoj pro historiaj malkongruaĵoj.



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 301881
* GND: 7719172-9
* LCCN: no2009181923
* VIAF: 182554061
 |
**István Vedres** [iŝtvAn vedreŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vedres István** estis hungara inĝeniero (arkitekto, hidrologo), poeto. Lia nobeliĝis en 1826 kun la antaŭnomo *varasányi*.

István Vedres  naskiĝis la 22-an de septembro 1765 en Szeged, li mortis la 4-an de novembro 1830 en Szeged.

Biografio
---------

István Vedres frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato de Pest, fine li akiris diplomon en Institutum Geometricum en 1786. Post siaj studoj li estis nomumita inĝeniero de Szeged. En kampoj de Csengele en 1789 li gvidis la arboplantadon, sekve li solvis la unua problemon pri la ventomovata sablo. Baldaŭ li projektis sekigojn de marĉoj, en 1805 li kampanjis por kanalo Danubo-Tiso inter Soroksár kaj Szeged tra Kecskemét kaj Kiskunfélegyháza. Tiutempe li rekomendis diversajn hidrologiajn konstruaĵojn, eĉ István Széchenyi ĉerpis el tiuj planoj, Vedres ofte estis menciita kiel "Széchenyi de Szeged". En 1808 li kreis tutlande faman modelan bienon. En la 1810-aj jaroj li plantis kotonojn, sed tio ne sukcesis pro la neatenditaj frostoj. Li estis arkitekto de la tiama Urbodomo de Szeged. Li verkis ankaŭ [poemo]]jn, en 1803 lia teatraĵo estis prezentita en Szeged. Li apartenis literature al András Dugonics. Li pensiuliĝis en 1821 kiel ĉefinĝeniero de Szeged. Li partoprenis en fondo de Hungara Scienca Akademio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A magyar nyelvnek a magyar hazában való szükséges voltát tárgyazó hazafiúi elmélkedések* (1790)
* *A Tiszát a Dunával összvekaptsoló ujj hajókázható tsatarna…* (1805; germane post 2 jaroj)
* *Egygy NEMZETI JÓSZÁG, mellyet…* (1807)
* *A sivány homokság használhatása* (1825)
* *A tul a tiszai nagyobb árvizek eltéríthetésérül egy két szó* (1830)

Memorigiloj
-----------

* busto en Szeged (1950)
* strato, faklernejo kaj skulptaĵo en Szeged
* premio Vedres István fondita en 2015

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* kun bildoj

* Kategorio István Vedres en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 564053
* GND: 102988045X
* VIAF: 89450858
* ISNI: 0000 0000 8162 9337
 |
Multaj supernaturaj donacoj historie atribuis al Jesuo Kristo, kiel marŝi sur akvo.
**Supernaturo** (supernatura) estas kategorio de tiu, kiu ekzistas super la materia mondo kaj ne obeas leĝojn de la naturo. Supernaturaj objektoj kaj subjektoj povas rompi kaŭzecan principon. Spiritualistoj ofte konsideras supernaturon aŭ ĝian parton kiel primaran por la realeco kaj eĉ kiel influantan al realeco.

En la religia kunteksto la supernaturo rilatas al tiaj konceptoj kiel supersenseca, senkorpeca, senspaca. La supernaturo povas esti komprenata kiel dimension de metafizika spaco aŭ postmorta mondo, kie animo povas loĝi sen materia korpo.

La koncepto de supernaturo aŭ ĝiaj elementoj povas esti uzata en literaturo aŭ kino. Nun multaj verkoj povas esti determinataj kiel verkoj en la ĝenro "supernaturo". Tio povas esti romano, filmo, televida serio, animeo, mangao ktp. Tiu ĝenro estas karakterizata per supernormalaj (magiaj) kapabloj de herooj aŭ per ĉeesto de supernaturaj objektoj, estaĵoj, fenomenoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Esoterismo
* Magio
* Mistikismo
* Spiritualismo
* Miliondolara Paranormala Defio

* Kategorio Supernaturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Vincze** [iŝtvAn vince], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vincze István** estis hungara matematikisto, profesoro.

István Vincze  naskiĝis la 26-an de februaro 1912 en Szeged, li mortis la 18-an de aprilo 1999 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Vincze frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1935. Post siaj studoj li laboris en asekura firmao. Post la 2-a mondmilito li havis postenon en la ministerio pri religio kaj eduko. En 1949 li estis unu el la fondintoj de akademia matematika instituto en Budapeŝto, kie poste li laboris ĝis la emeritiĝo en 1980. Li instruis ankaŭ statistikon en Scienca Universitato Loránd Eötvös kaj Teknikuniversitato de Budapeŝto. Li ricevis premion en 1997, memormedalojn en 1966 kaj 1978. Komence li okupiĝis pri geometrio, poste pri empiria distribua funkcio kaj matematika statistiko.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Studies in mathematical statistics. Theory and applications.* (1968 kun iu alia) - libro
* *Matematikai statisztika* (1975) - libro
* *Nemparaméteres matematikai statisztika* (1993 kun iu alia) - libro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
**Punto Fijo** estas urbego, diocezo kaj universitata urbo en nordokcidenta Venezuelo en subŝtato Falcón. Ĝi estas la plej norda urbego de Venezuelo.

Urbomezo de Punto Fijo
Banado en la maro ĉe Punto Fijo

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 277,017 (en 2011)
* Supermara alteco: 6 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: 0269
* Poŝtkodo: 4102
* Horzono: UTC -4:30 (ankaŭ somere)
* 11° 43′ 00″ N 70° 11′ 00″ U﻿ / ﻿11.71667 °N, 70.18333 °U﻿ / 11.71667; -70.18333 (mapo)

Geografio
---------

Placo en Punto Fijo
Punto Fijo situas sur la sudokcidenta marbordo de la Duoninsulo Paraguaná. Coro (Venezuelo) troviĝas 66, Marakajbo 197, Cabimas 198, Barquisimeto 205, Valencio (Venezuelo) 293, Marakajo 327, Turmero 338, **Karakaso** 382, Cúa 400, Barcelono (Venezuelo) 625, Cumaná 673, Maturín 797, Bolívar (urbo) 830, Guayana (urbo) 906 km.

Historio
--------

Punto Fijo estis fondita en la fruaj 1940-aj jaroj fare de la plej grandaj naftokompanioj. La loko estis konvena por finstacio de oleoduktoj.

Kulturdomo en Punto Fijo
Aerfoto al kirko de Punto Fijo
Vido en Punto Fijo

Ekonomio
--------

La ĉefa industrio ligiĝas al la nafto, krome estas menciinda la fiŝkaptado en la maro. En la industria zono oni produktas elektronikaĵojn kaj teksaĵojn.

Klimato
-------

En Punto Fijo pluvas jare nur po 183 mm. Inter februaro kaj julio ne pluvas (aŭ apenaŭ pluvas). La averaĝa jara temperaturo estas 27 °C.

Trafiko
-------

El Punto Fijo kuras ĉefvojo al la subŝtata ĉefurbo Coro, krome internacia flughaveno funkcias ĉe la urbego. La havenon profitas la ŝipoj liverantaj naftojn, krome fiŝkaptistaj ŝipoj.

Vidindaĵoj
----------

* katedralo
* plaĝo
* moderna kulturdomo

Ĝemelurboj
----------

* Venezuelo La Asunción, Venezuelo
* Venezuelo Porlamar, Venezuelo
* Panamo Colón, Panamo
* Venezuelo Puerto la Cruz, Venezuelo
* Venezuelo Cabimas, Venezuelo

Fontoj
------

* Angla Vikipedio helpe WikiTrans
* mapo, distancoj Arkivigite je 2015-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
* angle
**Márton NAGY** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Márton** estis hungara piarista pastro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1844).

Márton Nagy  naskiĝis la 5-an de oktobro 1804 en Hungara reĝlando en Muzsla, (nuntempa Mužla en Slovakio). Li mortis la 5-an de aprilo 1873 en Szentgyörgy (nuntempa Svätý Jur en Slovakio).

Biografio
---------

Márton Nagy frekventis gimnazion en Esztergom, poste li lernis filozofion en Győr kaj Eger. En 1824 li aliĝis al piaristoj. Li ekinstruis en Kalocsa en 1827. En la sekva jaro li lernis teologion en Nyitra kaj Szentgyörgy, kie li pastriĝis, poste li revenis al Kalocsa por instrui plu. Baldaŭe li instruis en Szeged, Pest (urbo), Vieno, Tata (Hungario). Fine li estis lernejestro, li retiriĝis en 1870. Liaj artikoloj aperis ekzemple en Athenaeum (revuo).

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az erény ösvénye* (1840) - tradukaĵo el la germana por infanoj
* *Szent mise áldozati énekek a tatai gymnasiumi ifjuság használatára* (1845)
* *Második nyelvgyakorló és olvasókönyv. Az ausztriai birodalombeli kath. elemi iskolák számára* (1857)
* *A gyermek fokozatos fejlődése* (1868)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj N, NY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Villers-Cotterêts (stacidomo). |

**Villers-Cotterêts** [vilerkotre'] estas malgranda urbo en norda parto de Francio en la departemento Aisne: 8 000 loĝantoj. Ĝi havas grandan kastelon, sed estas aparte fama en Francio, pro tio ke la reĝo Francisko la 1-a tie subskribis gravan ordonon en la jaro 1539 imponante la "reĝan lingvon", do la francan, kiel solan oficialan lingvon en la tuta reĝlando. Tio forigis la latinan lingvon el ĉiuj oficialaj tekstoj, sed samtempe ankaŭ ĉiujn regionajn lingvojn kiel la bretona, okcitana, eŭska, ktp...

La teksto de la reĝa ordono estas konata sub la nomo *Ordonnance de Villers-Cotterêts*, esperante "Edikto de Villers-Cotterêts".

Villers-Cotterêts estas la naskiĝloko de la fama franca verkisto Alexandre Dumas.

  

La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Franclingvio
------------

La 20-an de marto 2018, la prezidento de la Respubliko, Emmanuel Macron, anoncis ke la estonta "Cité de La Francophonie" estos instalita en la kastelo de Villers-Cotterêts. Ĉi tiu projekto interalie per la malfermo de "Muzeo de la franclingvio" estis anoncita por 2022, estas parto de internacia strategio por antaŭenigi la francan lingvon eksterlande.

Referencoj
----------

1. ↑  (franca) *Macron a choisi le château de Villers-Cotterêts pour la future «Cité de la Francophonie*», leparisien.fr, la 19-an de marto 2018

Vidu ankaŭ
----------

* Villers-Cotterêts (stacidomo)
**Tihamér VUJICSICS** [vujiĉiĉ], hungare **Vujicsics Tihamér,** serbe **Тихомир Вујичић** estis hungarlandana serba komponisto.

Tihamér Vujicsics naskiĝis la 23-an de februaro 1929 en Pomáz, li mortis la 19-an de aŭgusto 1975 en Damasko.

Biografio
---------

Patro de Tihamér Vujicsics gvidis la serban ortodoksan eklezion. La juna Tihamér studis en la nacia muziklernejo en Budapeŝto, poste en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1948. Baldaŭe la politikaj rilatoj malboniĝis inter Hungario kaj Jugoslavio, tial li devis plulerni nur en muzika mezlernejo. Tiel li konatiĝis kun kolektado de popolmuziko kaj studis la muzikojn de Balkano. Baldaŭe li komponis akompanajn muzikojn por televiziaj filmoj. Li abrupte mortis pro akcidento de flugmaŝino.

Verkoj (elekto)
---------------

* 137 akompanaj melodioj por filmoj
* *Koncert 1961* (Koncerto en 1961), filmo

Memorigiloj
-----------

* muzika lernejo en Szentendre
* placo en Szentendre
* *Vujicsics együttes* muzika orkestro

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Tihamér Vujicsics en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388956
* LCCN: n81037683
* VIAF: 74274457
* ISNI: 0000 0000 8003 0947
* SUDOC: 238260844
 |