recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **preĝejo Sankta Antonio el Padovo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Juta.

Historio
--------

Tiu kirko jam troviĝis en eklezia listo el 1332. Dum dominado de turkoj la jezuita misio de Andocs zorgis pri la katolikoj inter 1643-1686. En 1782 oni trakonstruis la kirkon laŭ secesio. La orgeno estis farita en 1891, trakonstruita en 1947. La muroj ekstere estis renovigitaj en 2002, la tegmento en 2005, la internaj freskoj estis restaŭritaj ekde 2014.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en korto, sed en la korto troviĝas ankaŭ monumento pri falintoj dum la mondomilitoj. Kelkaj ŝtupoj kuras al la fasado, kiu estas simetria. Meze la kvadrata turo iomete reliefas. Meze situas la enirejo, super la pordo estas fenestro, apude po unu niĉoj. En la niĉoj statuoj estas videblaj.

Kermeso okazas en la 13-an de junio.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto Arkivigite je 2019-08-18 per la retarkivo Wayback Machine
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Friedrich Wilhelm Zachow** (baptita je la 14-a de novembro 1663 en Leipzig  † 7-a de aŭgusto 1712 en Halle) estis Germana komponisto de la baroko.

Al liaj lernantoj apartenas Georg Friedrich Händel, Gottfried Kirchhoff, Johann Krieger kaj Johann Gotthilf Ziegler.

Vivo
----

### Deveno

Zachow estas la unua filo de la Lepsika violonisto *Heinrich Zachow*, kiu origine venis el Cölln a.d. Spree kaj ekde 1676 estis urbofajfisto en Eilenburg, kaj kies dua edzino *Elisabeth* denaske Maune, filino de la urbofajfisto *Gottfried Maune* el Halle.

### Edukado

Laŭ la *Musicalisches Lexikon* [muzika lekikono] de Johann Gottfried Walther Zachow lernis *"krom la lerneja klerado kaj la orgenistan kaj la urbofajfistan artojn fundamente"* kaj vizitis unu el ambaŭ Lepsikaj latinlernejojn, verŝajne la Thomas-lernejon. Post kiam lia patro iĝis urbofajfisto en Eilenburg, Zachow ricevis orgeninstruon ĉe la tiea orgenisto *Johann Hildebrandt* kaj ricevis muzikajn inspirojn de la kantoroj de Eilenburg, Johann Schelle (ekde 1677 Thomas-kantoro en Lepsiko) kaj Basilius Petritz (ekde 1694-1713 kantoro de la Dresdena preĝejo Kreuzkirche).

### Profesiaj stacioj

Friedrich Wilhelm Zachow, postante la mortintan Samuel Ebart, estis elektita la 11-an de aŭgusto 1684 kiel orgenisto de la preĝejo Marienkriche en Halle. Krom la orgenista deĵoro ankaŭ la direktado de la preĝejaj koncertoj kun la urboĥoro de Halle kaj la urbomuzikantoj samkiel la direktado de la urba ĥoro *Chorus musicus* apartenis al lia taskaro.

### Privataĵoj

Ekde la 24-a de oktobro 1693 Zachow estis edzo de *Maria Dorothea Anschütz*, filino de la urbjuĝisto kaj urbestro *Georg Anschütz*, kaj ambaŭ havis tri filojn kaj du filinojn.

### Skribmaniero de la nomo

La skribmaniero de la nomo *Zachow* dokumentita plurfoje per porpramanaj subskriboj de Zachow kaj ankaŭ de sia patro. Tamen en la muzikliteraturo, arkivoj kaj parokaj libroj troviĝas preskaŭ ekskluzive la skribmaniero *Zachau*.

Verkoj (elekto)
---------------

* „Chorus ille coelitum", kantato (1698)
* „Confitebor tibi Domine", kantato (1701)
* „Danksaget dem Vater", kantato (1702)
* „Missa super Chorale *Christ lag in Todesbanden*" , meso (1701)
* Klavarverkoj:
	+ tokato C-maĵoro
	+ preludio C-maĵoro
	+ preludio F-maĵoro
	+ fugo C-maĵoro
	+ du fugoj en G-maĵoro
	+ fantazio D-maĵoro
	+ kapriĉo d-minoro
	+ Suito b-minoro
* kelkaj orgenĥoraloj
* Trio F-maĵoro por fluto transversa, fagoto kaj Basso continuo

Ligiloj
-------

* 

* Senkostaj muzikaĵoj fare de Friedrich Wilhelm Zachow en la *Werner Icking Music Archive* ("Muzika Arkivo de Werner Icking")

* Kategorio Friedrich Wilhelm Zachow en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 163597
* GND: 118772147
* LCCN: n82155096
* VIAF: 71579827
* ISNI: 0000 0001 0985 9119
* SUDOC: 142277266
* BNF: 14827179r
* MBA: 8fe37bfe-e3a7-4ca4-aae3-7c9af042c2df
* NLA: 35209254
* BIBSYS: 90388913
* NKC: jn19990009375
* ICCU: CFIV156502
 |
Ekstera flanko de ĉeĥa bebokesto
Germana bebokesto en Lübeck.
Historia fenestreto por trovitoj en malsanulejo de sankta Spirito en Romo
**Bebokesto** estas novepoka markigo por loko, kien la patrinoj povas anonime demeti sian kutime novnaskitan infanon. Temas pri speciale ekipita ujo plimulte proksime de sanitara objekto. Senpere post la demeto zorgos pri la infano la sanitara personaro kaj se la gepatroj jam ne plu anoncos pri ĝi, ĝi estadas proponita al adopto.

Tiu ĉi maniero de la demetado de infano estas ja sur leĝo aŭ prefere malantaŭ limo de leĝo, tamen en kelkaj landoj ĝi estas tolerata kiel pli akceptebla varianto kontraŭ kazoj, kiam senesperaj patrinoj demetas siajn infanojn sur malplimulte konvenaj lokoj aŭ eĉ ili mortigas ilin, do la savon de infano oni konsideras kiel pli alta rajto ol ekzemple la rajto esti edukata de la propraj gepatroj kaj koni ilin. Por tiu ĉi jura kaj etika disputebleco la bebokestoj estas objekto de diskutoj kaj ili ne estas tute ĝenerale akceptataj kiel laŭleĝa solvo.

Policio kaj sintenoj
--------------------

Post kiam la infano estas metita en la bebokeston, la kazo komencas esti solvita de la porinfana socia kaj jura protekta aŭtoritato, kiu elektas taŭgajn personojn el listo de vartgepatroj aŭ interesatoj pri adopto. Malofte okazas ke la patrino volis rericevi la infanon.

Opinioj pri bebokestoj varias. Laŭ iliaj subtenantoj, ili malhelpos novnaskitojn esti metitaj en rubujojn aŭ esti mortigitaj. Krome, paroj, kiuj ne povas havi infanon, havos ŝancon. Kritikantoj pri bebokestoj diras, ke la infano ne havas ŝancon scii sian devenon, ĉar la demetintoj restas anonimaj.

Praktikoj tra la tempoj
-----------------------

Estas registraĵoj pri demetado de infanoj en antikva historio. En antikva Romo, infanoj eĉ estis deponitaj en merkatoj. La demetado de infano, kiun la patrino ne kapablis vivtenigi, ekzemple apud portalo de monaĥejoj estis kutima ankaŭ en kelkaj periodoj kaj lokoj en mezepoko.

La novepoka ondo de establado de bebokestoj okazis en la mondo ĉirkaŭ la jaro 2000. Ekzemple en Germanio estis en periodo 2000-2005 estabiltaj 80 de tiaj ujoj.

* Kategorio Bebokesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Ivon Princino de Burgonjo** (pole **Iwona, księżniczka Burgunda**) estas nigra komedia teatraĵo verkita de la pola dramisto Witold Gombrowicz el 1938. Tio estas la unua teatraĵo de Gombrowicz, konsiderita unu el la patroj de la Teatro de la Absurdo. Ĉi tiu estas la plej montrita teatraĵo de Gombrowicz. "Princino Yvonne" unue estis publikigita en Varsovio en 1958. Ĝi unue estis publikigita en Francio en 1965.

 Daniel Chernish, "Princino Yvonne", Ponto
 Efrat Ben-Zur kiel la Reĝino de Oguzetta kaj Mickey Leon kiel Reĝo Ignaco, "Princino Yvonne", Gesher
 Dana Ivgi kiel Yvonne, en la teatraĵo "Princess Yvonne", Gesher Theatre, 2011

Historio de produktado
----------------------

La premiero de "Princino Yvonne" okazis en la Palaco de Kulturo kaj Scienco, prezentita en la Pola Armeo-Teatro, en novembro 1957, reĝisorita de Halina Mikołajska. Barbara Krafftówna ludis kiel Yvonne. La teatraĵo estis montrita dum nur du monatoj, ĝis februaro 1958. La venonta produktado de la teatraĵo estis ĉe la Reĝa Drameca Teatro en Stokholmo en 1965, reĝisorita fare de Alf Sjöberg. La teatraĵo unue estis enscenigita en Francio, reĝisorita fare de Jorge Lavelli, ĉe la Théâtre de Burgundy en aŭgusto 1965 kaj poste ĉe la Théâtre de France en Parizo en septembro de tiu jaro.

Intriga resumo
--------------

Juna kaj mallerta Iwona aperas en la parko kun du onklinoj, kiuj riproĉas al la knabino ĉiuj ŝiaj difektoj, ne nur en beleco. Ŝi estas silenta, malbela, kaj ĉiokaze ŝajnas virino de la malsupera klaso. Princo Filipo kun du amikoj ankaŭ estas tie: Cyril kaj Cyprian. Ankaŭ Iza, la kortega sinjorino, estas tie. Post mallonga pripensado kaj aŭskultado de la plendoj de la onklinoj, la princo, kiu estas enuigita de siaj sukcesoj en la mondo de amo, decidas fianĉiĝi kun Iwona (je malkontento de la ĉeestantoj, precipe Cyril, kaj al la ĝojo de la onklinoj). Ŝi ĝenas la princon tiel multe ke li ankoraŭ decidas, ke li devas geedziĝi kun ŝi por pruvi, ke li ne estas submetita al la akceptitaj sociaj kodoj. Li alportas ŝin al la reĝa kortego, kiu estas supere instituciigita. Post kortega tempeto, la Reĝo Ignaco kun Reĝino Margareta, la ĉambelano kaj kortegaj sinjorinoj aperas ĉe la palaco. La tuta reĝa familio kaj la korteganoj partoprenas en la misuzo de Yvonne: ili krias al ŝi, mokas, insultas kaj ŝi silentas. En la procezo, ĉiuj malbonaj kvalitoj, per kiuj la reĝa kortego estas infektita, estas elmontritaj: malvirteco, sadismo, ŝajnigo, humiligo kaj hipokriteco. La silentoj de Yvonne plue iritas la korteganojn, ĝis ili finfine decidas murdi ŝin.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 746260
* GND: 4510114-0
* LCCN: no98058958
* VIAF: 176302539
* SUDOC: 190454504
 |
Ekonomia kaj Mona Unio (Eŭropa Unio)
- ﻿ Membroj de la eŭrozono

- ﻿ Membroj de la EU kaj ERM-II

- ﻿ Membro de la EU kaj ERM-II sen eŭro (Danlando)

- ﻿ La resto de membroj de la EU

La **Ekonomia kaj Mona Unio de Eŭropa Unio** (aŭ "Eŭropa Mona Unio", EMU) estas termino nomanta ĉiujn politikojn de la membroŝtatoj de la Eŭropa Unio efektivigitaj de julio 1990 por akordigi siajn ekonomiojn. La efektivigo de ekonomiaj kaj monaj politikaj decidoj rezultigis tri-ŝtupan procezon. La ĉefa celo de EMU-regularoj estas kompletigi la ununuran eŭropan merkaton per ununura valuto kaj alta prezstabileco.

La rapida starigo de komuna valuto estis unu el la kondiĉoj starigitaj de franca prezidanto François Mitterrand en 1989 por lia akcepto de germana reunuiĝo.

La 27 EU-membroŝtatoj ĝis nun efektivigis la EMU-interkonsenton diversmaniere. Ĝis nun 19 el la 27 membroŝtatoj de la Unio adoptis la ununuran valuton, la eŭro, tiel formante la Eŭrozonon: Aŭstrio, Belgio, Estonio, Finnlando, Francio, Germanio, Grekio, Hispanio, Irlando, Italio, Kipro, Latvio, Litovio, Luksemburgio, Malto, Nederlando, Portugalio, Slovakio, kaj Slovenio en 2015. Ĉi tiuj 19 membro-Ŝtatoj kunordigas siajn ekonomiajn kaj financajn politikojn ene de la Eŭrogrupo. El la naŭ aliaj membroŝtatoj, ses ŝtatoj devas fari la samon tuj kiam ili plenumas la antaŭplanitajn kriteriojn pri konverĝo. La aliaj du EU-membroŝtatoj kiam la eŭro estis kreita - Danio kaj Svedio - havas, laŭjure aŭ fakte, malpermeson pri la devo adopti la eŭron. La aliaj sep EU-membroŝtatoj, kiuj ankoraŭ ne estas parto de la eŭrozono, efektivigas EMU-regularojn diversgrade kaj kunordigas specifajn areojn de siaj ekonomiaj kaj monaj politikoj kun la 19-ŝtatoj.

Ekde 2010 kaj la krizo de la greka publika ŝuldo, aperis la debato pri la ebla eliro de Grekio el EMU por limigi kontaĝon. Tamen la Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio (TFEU) ne donas indikojn pri la retiro de ŝtato de EMU. Retiro de EMU eblas nur kadre de la artikolo 50 de la Traktato pri Eŭropa Unio (TEU) aŭ per interkonsento en la formo de plia protokolo negocota kaj enmetota en la TFUE. Tamen tia protokolo devus esti ratifita de ĉiuj membroŝtatoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Susanne Mundschenk, Daniela Schwarzer et Stefan Collignon, *Die Währungsunion : Chance für Europa : Handbuch zur Europäischen Währungsunion*, Bonn, Friedrich-Ebert-Stiftung, Abteilung Internationaler Dialog, 1999, 219 p. (ISBN 3-86077-797-1, legi rete Arkivigite je 2016-03-03 per la retarkivo Wayback Machine arkivo)
2. ↑  « Mitterrand forderte Euro als Gegenleistung für die Einheit », *Der Spiegel*,‎ 26-a de septembro 2010 (legi rete Arkivigite je 2021-08-02 per la retarkivo Wayback Machine) (arkivo)

Vidu ankaŭ
----------

* Eŭrozono
* Pakto pri Stabileco kaj Kresko
La **disartrio** estas perturbo de la artikulado kaj de la kunordigo de la parolmovoj. Ĝiaj kialoj estas cerbaj traŭmoj, aŭ traŭmoj de iuj cerbaj nervoj, nome: nervus trigeminus, nervus facialis, nervus glosspharyngeus, nervus hypoglossus kaj la vago. 

La loko kaj la severeco de la lezo karakterigas la simptomojn. Ĝi povas kaŭzi la anomalio de la spirado, difekti la eldonadon de la voĉoj, la artikualadon kaj la melodion de la parolado. Ankaŭ la ritmo povas esti difektita, stakata, spirblovita, malklara, monotona aŭ neregulara.

Plejofte la disartriuloj povas eldiri parolvoĉojn kaj silabojn, sed ne povas ilin kunordigi en vortojn aŭ en frazojn. Plejofte ili povas ĝuste legi kaj skribi, ĉar nur la parolo estas difektita, ne la lingvo mem, malsame al la afazio. 

Ĝi plejofte povas esti korigita per la kuna laboro de kuracisto, de logopediisto, kaj de sangimnastikisto.

La *anartrio* estas la severa formo de la disartrio, kiu faras la paroladon neinteligebla, aŭ neeblas la artikuladon mem (muteco). Ankaŭ la melodio de la parolado, la regulado de la spirado estas difektita, kaj la subjekto povas malfacile gluti. La movado de la lipoj kaj de la lango estas perturbitaj. 

La anartrio estas kaŭzita de la lezio de la movadokrusto de la dominanta hemisfero, aŭ de la cerba trunko.

Fontoj
------

* Pedagógiai lexikon (ĉefredaktoroj: Báthory Zoltán – Falus Iván, I. kötet, Keraban Könyvkiadó, Budapest, 1997.)
* Kislexikon.hu pri la disartrio
* Anartrio
* Frint T. – Surján L.: Hangképzés és zavarai, beszédzavarok, Budapest, 1982.
* Unterstützte Kommunikation ...aus Marion Meyer(pdf) Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
La **Ekonomio de Azerbajĝano** estas relative industriigita. La ekonomio forte rilatiĝas al la nafta elfosado kaj eksportado, kaj al rilatantaj industrioj, kiel la konstruado de maŝinoj, nafta rafinado, teksa kaj kemia industrioj. La terkultivado reprezentas trionon de la MEP. La ŝprucejoj estas tre etendiĝitaj. En la plataj terenoj, proksime de la Kaspia Maro la klimato permesas la kultivadon de kotono, fruktoj, teo, tabako kaj aliaj tipaj kultivoj de la subtropikaj klimatoj. La silkraŭpo estas kultivata en la teksa industrio. En la nordaj kaj okcidentaj montaraj zonoj oni bredas bovojn, ŝafidojn kaj kaprinoj. En la Kaspia Maro la komerca fiŝkaptado estas tre grava por la ellaborado de la azera kuirarto.
Kaj la ekonomio kaj la socio suferas la tiel nomata *nederlandan malsanon*: la nafta ekspluatado kreskigis la eksportan sektoron damaĝe al aliaj ekonomiaj sektoroj, kiujn la inflacio pro la naftaj enspezoj malpliigas la eksportan konkurencon. La pliiĝo de la enspezoj de malplimulto provokadas la pliiĝon de socia malegaleco kaj la malriĉigo de ampleksaj sociaj sektoroj de la azera loĝantaro. Oni ankaŭ devas aldoni al tio la registaran koruptadon.

Turismo
-------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Turismo de Azerbajĝano.
Kaskadoj en Leriko
La sektoro turismo estas tre grava por la ekonomio de Azerbajĝano. La abundeco de naturaj kaj kulturaj allogaĵoj igas ĝin ekzota kaj altira turisma destino por multaj vizitantoj. La lando estis tre konata turisma celo en la jardeko 1980, tamen, la Milito en Montara Karabaĥo, dum la jardeko 1990 paralizis la turisman industrion kaj negative damaĝis la bildon de Azerbajĝano kiel turisma lando.

Ne estis ĝis la jaroj 2000-2009 kiam la turisma industrio denove komencis vigliĝi kaj repukeri sin. En tiuj ĉi jaroj la lando spertis altan kreskadon de la nombro de vizitoj kaj tranoktadoj de turistoj el multaj landoj kvankam ankoraŭ la plimulto de la turistoj venas de Rusio.

La Registaro de Azerbajĝano disvolvigas Azerbajĝanon kiel altkvalita turisma loko. Temas pri nacia strategio por igi la turismon unu el la ĉefaj kontribuantoj al la nacia ekonomio.

Vidu ankaŭ
----------

* Azerbajĝana manato

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Azərbaycan Qarabağın turizm imkanlarını təbliğ edir (azerbajĝane)
2. ↑  Ministry of Culture and Tourism of Azerbaijan: Goals (angle)
 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Kaŭkazio |

* Kategorio Ekonomio de Azerbajĝano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **preĝejo Sankta Triunuo** estas romkatolika monumento historia en Hungario, en urbo Hajdúnánás, en la urbocentro. Ĝi estas la unusola romkatolika preĝejo de la urbo.

Historio
--------

La unua mencio pri kirko okazis en 1361. Dum dominado de turkoj kalvinanaj hajdukoj alvenis kaj akiris la kirkon. Poste katolikoj vivis ĉi tie nur sporade. En 1863 ili konstruis kapelon, kiu post jaroj jam ne sufiĉis. Laŭ volo de József Samassa estis konstruita nova preĝejo en 1895. La orgeno estis kreita en 1896. La sanktejo iomete estis trakonstruita en 1965. La kirko estis deklarita historia monumento en 1992.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas sola en korto inter arboj. Antaŭ la kirko statuo pri Sankta Maria estas videbla. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. La navo finiĝas en plurlatera absido, sed apude etendiĝas la larĝa sakristio. Interne sur la muroj kaj plafono freskoj estas videblaj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* 


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Statuo pri Sankta MariaStatuo pri Sankta Maria
* Flanko de la kirkoFlanko de la kirko
* EnirejoEnirejo
**Michael Edwards** (5-an de decembro 1963 en Cheltenham), pli konata ol *Eddie la aglo*, estis iama brita skisaltisto. Li estis la saltisto, kiu reprezentis Brition dum Vintraj Olimpikoj.

Li sportis ĵudon, korbopilkon, ĉevalsportojn, sed ĉiujn sensukcese. Kiam li spektis en 1986 en la televido la kvar-redutan turneon, li pensis, ke li devontus skisalti. Skisaltado estis olimpia ludo, sed Britio neniam partoprenis tiun disciplinon. Edwards - sen financa apogo de la British Ski and Snowboard Federation - komencis partopreni en la 1980-aj jaroj en internaciaj skisaltaj konkursoj.

Li partoprenis en 1987 la Nordan skiĉampionadon en Oberstdorf, kie li atingis la 58-an lokon el inter 58 saltistoj. Lia salto de 73,5 m estis brita rekordo, kio permesis al li partoprenon en la sekvaj Olimpikoj. Li atingis sian celon en Calgary, en 1988. Li estis 9 kg pli peza ol la plej peza konkursanto el inter la saltistoj, li pezis 82 kg. Li atingis la lastajn lokojn sur la normala reduto kaj sur la granda reduto. En la medioj aperis la moknomo "Eddie la aglo".

Ĉar li akiris pli grandan atenton, konatecon ol la medalgajnintoj, la IOC modifis en 1990 la regulojn, tiel li ne akiris la kvalifikadon por la sekvaj Olimpikoj. Spite al ĉio, li iĝis por mallonga tempo media stelulo. Li aperigis libron *On the piste* (ISBN 0233994971) kaj kantojn. Oni kalkulas, ke li enspezis pli ol 400.000 £ en 2008.

Edwards deklaris en 1992 financan bankroton, sed enspezas plue monon per publikaj sursceniĝoj. Dumtempe li studis sukcese juron.

Edwards en 2010 portis la olimpikan torĉon en Winnipeg.

Medio
-----

En marto de 2002, usona producera firmao akiris ekskluzivajun film- kaj televidajn rajtojn pri la historieto.

Lia vivo estis filmigita de Dexter Fletcher sub la titolo *Eddie the Eagle*. La filmo aperis en 2016. Edwards estis rolita de Taron Egerton, en la filmo rolis ankaŭ Hugh Jackman, Iris Berben kaj Christopher Walken.

Pluaj olimpikaj stranguloj
--------------------------

* Philip Boit
* Eric Moussambani

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Michael Edwards en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo angle
* Michael Edwards ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 254734
* LCCN: nb2009007351
* VIAF: 83536006
* ISNI: 0000 0000 5626 0435
* MBA: 2a63e44c-4f51-4505-8467-7d9340ae19c9
* NKC: xx0210604
* ICCU: SBNV074533
 |
Matematiko
----------

En la matematiko, **discentreco** ((laŭ PIV) aŭ **fokusdiseco** (laŭ NPIV) estas la parametro asociita kun ĉiu ajn konika sekco; ĝi estas la konstanta rilato inter la distanco de ĉiu punkto de la koniko al ĝia fokuso (*F*) kaj la distanco de tiu punkto al la direktanto (*D*):

* La discentreco de cirklo estas nulo.
* La discentreco de elipso estas pli granda ol nulo sed malpli ol 1
* La discentreco de parabolo estas 1.
* La discentreco de hiperbolo estas pli granda ol 1.
* La discentreco de rekta linio estas malfinio.

Elementoj de elipso, ĉi tie: {\displaystyle \epsilon ={\frac {f}{a}}=0,8}
Ĉe iu ajn elipso, kie la longo de la granda duonakso estas *a*, kaj la malgranda duonakso estas *b*, discentreco estas:

{\displaystyle \epsilon ={\sqrt {1-{\frac {b^{2}}{a^{2}}}}}}
La sendimensia numera discentreco uzas la grekan literon ipsilono {\displaystyle {\boldsymbol {\epsilon }}} por eviti la konfuzon kun {\displaystyle {\boldsymbol {e}}} , kiu reprezentas la linearan discentrecon:

{\displaystyle e=\epsilon {a}=f}
, kiu estas la proporcio de la distanco de la du punktoj (F1 kaj F2) al la granda duonakso , *a*:

{\displaystyle \epsilon ={\frac {2e}{2a}}}
Ĉe iu ajn hiperbolo, domita en karteziaj koordinatoj kiel

{\displaystyle {\frac {x^{2}}{a^{2}}}-{\frac {y^{2}}{b^{2}}}=1}
kie la longo de la granda duonakso estas *a*, kaj la longo de malgranda duonakso estas *b*, discentreco de la hiperbolo estas:

{\displaystyle \epsilon ={\sqrt {1+{\frac {b^{2}}{a^{2}}}}}}

Astronomio
----------

En la astronomio, discentreco de orbito kalkuleblas per la supre menciitaj formuloj, se la formo de la orbito konatas.

Ekzemple, la discentreco de la Tera orbito estas 0,0167.

La orbita discentreco estas kalkulebla ankaŭ per metodoj, kiuj baziĝas sur la orbita energio kaj angula momanto.

* Kategorio Discentreco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **misio *sui iuris*** estas la plej embria formo de apartajura katolika eklezio en la Katolika Eklezio. Temas pri teritorio en misia zono kie kristanismo ankoraŭ malmulte enradikiĝis, ĉar la misia laboro ĵus komenciĝis, fazo dirita *implantatio Ecclesiae* (esprimo latina signifanta "starigo de la eklezio" en zono kie ĝi ne ĉeestas).

Karakterizoj
------------

En tiutipa misia teritorio ne jam ekzistas paroĥo, nur kapeloj kaj etaj komunumoj; ne ĉeestas presbiteroj, sed nur misiistoj alvenintaj de fore.

Kiam misio fariĝas *sui iuris* (nome: "proprajura"), ĝi apenaŭ komencas ĝui kelke da aŭtonomio kaj da strukturo: ĝia gvido estas konfidita al unu de la pastroj kiu estas nomata de la papo. Iom post iom, kun la kresko de la komunumo, ĝi povas fariĝi apostola prefektujo, apostola vikariujo kaj, fine, diocezo.
La misioj *sui iuris* estis enkondukitaj en eklezian jurisdikcion kun dekreto *Excelsum* de la 12-a de septembro 1896. Hodiaŭ tiaj misioj sui iuris estas ok (2015).

Notoj
-----

1. ↑  John P. Beal et al. op. cit. p. 508

Vidu ankaŭ
----------

* *sui iuris*

Bibliografio
------------

* Carlos Errázuriz Mackenna, *Corso fondamentale sul diritto nella Chiesa. Introduzione. I soggetti ecclesiali di diritto*, Giuffrè 2009, p. 415 e sgg. ISBN 9788814145896
* angle John P. Beal et al. *New commentary on the Code of Canon Law*, Paulist Press 2002, p. 508 ISBN 9780809140664

Eksteraj ligiloj
----------------

* Listo de misioj sui iuris el www.gcatholic.org
En aroteorio, **disa kunaĵo** estas kunaĵo de kolekto de aroj kies membroj estas poduope disaj.

Formale, se {\displaystyle C} estas kolekto de aroj, tiam

{\displaystyle \bigcup \_{A\in C}A}
estas disa kunaĵo se kaj nur se por ĉiuj *A* kaj *B* en *C*

{\displaystyle A\neq B\implies A\cap B=\varnothing }
La termino *disa kunaĵo* ankaŭ ofte signifas aliigitan kunaĵo-operacion kiu indeksigas la elementojn laŭ tio el kiuj aroj ili devenis, certiĝante, ke la rezulto estas disa kunaĵo en la pli supre priskribita senco. Tio ebligas preni la disan kunaĵon de kolekto de aroj kiuj estas ne fakte disaj.

Formale, estu {*A**i* : *i* ∈ *I*} familio de aroj indeksita per *i*. La **disa kunaĵo** de ĉi tiu familio estas la aro

{\displaystyle \coprod \_{i\in I}A\_{i}=\bigcup \_{i\in I}\{(x,i):x\in A\_{i}\}}
La eroj de la disa kunaĵo estas ordigitaj duopoj (*x*, *i*). Ĉi tie *i* servas kiel helpa indekso kiu indikas el kiu *A**i* la elemento *x* venis. Ĉiu el la aroj *A**i* estas kanone enigita en la disa kunaĵo kiel la aro

{\displaystyle A\_{i}^{\*}=\{(x,i):x\in A\_{i}\}}
Por *i* ≠ *j*, la aroj *A**i*\* kaj *A**j*\* estas disaj eĉ se la aroj *A**i* kaj *A**j* ne estas disaj.

Konsideru okazon kie ĉiuj *A**i* estas egala al iu fiksita aro *A* por ĉiu *i* ∈ *I*. En ĉi tiu okazo la disa unio de ĉi tiu familio estas la kartezia produto de *A* kaj *I*:

{\displaystyle \coprod \_{i\in I}A\_{i}=A\times I}
Oni povas foje vidi la skribmanieron

{\displaystyle \sum \_{i\in I}A\_{i}}
por la disa kunaĵo de familio de aroj, aŭ la skribmaniero *A* + *B* por la disa kunaĵo de du aroj. Ĉi tiu skribmaniero aludas al la fakto, ke la kvantonombro de la disa kunaĵo estas la sumo de kvantonombroj de la elementoj de la familio. Simile aludo estas ĉe la skribmaniero por la kartezia produto de familio de aroj.

En la lingvo de teorio de kategorioj, la disa kunaĵo estas la koproduto en la kategorio de aroj. Ĝi pro tio verigas la asociitan universalan propraĵon. Ĉi tio ankaŭ signifas, ke la disa kunaĵo estas la kategoria dualo de konstruado de la kartezia produto.

Vidu ankaŭ
----------

* Disa kunaĵo (topologio)
* Kunaĵo
* Disaj aroj
**Friedrich Wilhelm von JAGOW** (naskiĝinta la 8-an de septembro 1771 en Wolfshagen, mortinta la 2-an de decembro 1857 en Berlino) estis prusa oficiro, regimentestro kaj kapitulano de la katedralo de Brandenburg.

Soldata kariero
---------------

Li ege engaĝiĝis en la militiro de 1807 kaj ricevis prizorgota (en 1809, en la rango de majoro) la gvardian regimenton. En 1813 li iĝis brigadokomandanto de la Dua malsupra silezia brigado kaj gvidis ĝin ĉe Lützen kaj Bautzen. Nomumite baldaŭ subkolonelo kaj kolonelo, oni ŝargis al li - sen la ĉeesto de generalo Dobschütz - la komandon pri la blokada korpuso de Erfurto. Tie li iĝis generalmajoro kaj gvidis en januaro de 1814 kelkajn regimentojn de la Brandenburgia sindefenda batalgrupo al Franclando: tie li komandis en 1815 la 3-an brigadon apud Ligny kaj Belle-Alliance. Li estis la unua komandanto de la moderna Marteno-kazerno erfurta.

Post la milito li ekestris la division de Erfurto, fariĝis en 1817 generalleŭtenanto kaj ricevis post la morto de feldmarŝalo von Kleist la superan komandopovon en la prusa provinco Saksio; tamen li retiriĝis en 1836.

Honorigoj
---------

Li nomumitis honora civitano de Erfurto.

Literaturo
----------

* Hermann Hengst: *Die Ritter des Scharzen Adlerordens.* Alexander Duncker, Berlin 1901, p. 166.
* Gustaf Lehmann: *Die Ritter des Ordens pour le mérite.* Band 2, Mittler, Berlin 1913, p. 351–352.
* Detlef Wenzlik: *Waterloo III Der Feldzug von 1815 - Die Generäle.* VRZ Verlag, Hamburg 2008, p. 29–30.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Wilhelm von Jagow en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Portreto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469579
* GND: 136169163
* VIAF: 80559397
* ISNI: 0000 0000 5589 6925
 |
**Azaila** [aZAJla] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la nordo de la nordorienta komarko *Bajo Martín*, kies administracia ĉefurbo estas Híjar, dum la kultura ĉefurbo estas Albalate del Arzobispo. La loknomo *Azaila* estas etimologie komprenebla kiel *la ebenaĵo* el araba vorto, kaj fakte la teritorio estas ĉefe ebena.

Geografio
---------

Ĝi estas je 157 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, sur 276 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas okcidente de La Puebla de Híjar. La municipa teritorio estas trapasata de la rivero Aguasvivas. La altitudo gamas inter 310 m nordoriente (Tres Mojones) kaj 180 m borde de la rivero Aguasvivas.

La municipa teritorio de Azaila estas trapasata de la nacia ŝoseo N-232, inter la km 175 kaj 186, de la regionaj ŝoseoj A-1307, kun direkto al Belchite, kaj A-1404, kun direkto al Escatrón, kaj de loka ŝoseo kiu ebligas komunikadon kun Vinaceite. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Nordokcidente:* Belchite (Zaragoza) | *Norde:* Quinto (Zaragoza) kaj Zaragoza (eksklavo) | *Nordoriente:* La Zaida (Zaragoza) |
| *Okcidente:* Almochuel (Zaragoza) |  | *Oriente:* La Puebla de Híjar |
| *Sudokcidente:* Almochuel (Zaragoza) | *Sude:* La Puebla de Híjar | *Sudoriente:* La Puebla de Híjar |

Historio
--------

Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de Azaila. Plej frua setlejo estis tiu de Cabezo de Alcalá, en direkto al Vinaceite, ĉe la rivero Aguasvivas. La komplekso inkluzivas akropolon, plurajn apudajn konstruaĵojn kaj keltan nekropolon. En la akropolo origine loĝis keltoj el la kulturo de kampoj de urnoj ĉirkaŭ la 9-a jarcento a.K.. Tiu kelta urbo detruiĝis dum la Punikaj Militoj, ĉirkaŭ la 3-a jarcento a.K.. La iberoj rekonstruis la urbon. Tiu posta urbo estis pli granda ol la unua, kun konservita komerca kvartalo kaj, ekster la muroj, domoj de agrikulturistoj kaj de malriĉaj klasoj. Tute la loĝantaroj estis de ĉirkaŭ 3000 loĝantojn. La urbo romiiĝis post la Romia invado nur malrapide.

De islama epoko restas nur la loknomo, literumita mezepoke ankaŭ kiel Zaylla. Krome estis mezepoka kristana nekropolo de la 13-a ĝis 16-a jarcentoj. La konkero de la zono fare de kristanoj estis farita de Pedro la 2-a. Tiu donis la lokon en 1196 al Gastón de Castellote kaj ĝi restis en lia familio ĝis 1283. Fine de la 14-a jarcento ĝi apartenis al Gastón de Rueda kaj komence de 1610 al Pedro de Lanuza.​ 

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Azaila pro rura elmigrado oni malaltiĝis ĝis nunaj 100 loĝantoj.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas malmulta agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da vitejoj, legomoj), ĉasado kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj kaj kaproj). Nune gravas rura turismo. 

Estas altiraĵoj en la urbo, nome la baroka preĝejo kun kvinetaĝa sonorilturo kaj piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑  Fichas del M.A.N. conjunto 590, números de inventario 32644 y 32645.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801413
* VIAF: 138702663
 |
**Döme Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Döme** estis hungara prokuroro, juĝisto, parlamenta deputito. Lia frato estis Cirill József Horváth.

Busto pri Döme Horváth
Döme Horváth naskiĝis la 16-an de oktobro 1819 en Kecskemét, li mortis la 14-an de februaro 1899 en Kecskemét.

Biografio
---------

Döme Horváth frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo, Szeged kaj Buda, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1841. Inter 1842-1849 li estis prokuroro en Kecskemét. Li estis apoganto de la Hungara revolucio de 1848, post la fiasko li parte retiriĝis. Tamen li eldonis plurfoje ĉefverkon de József Katona. Inter 1861 kaj 1875 li estis parlamentano kaj ekde 1861 vicprokuroro de Pest, ekde 1867 ĉefprokuroro. Intertempe en 1869 li ricevis la titolon ministeria konsilisto. Inter 1875-1886 li estis juĝisto, poste li retiriĝis en Kecskemét. Dum sia vivo li estis agema ankaŭ en literatura tereno.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Hit- és hontagadó* (dramo, 1848)
* Victor Hugo: Lucrezia Borgia (tradukita dramo, 1850)
* Jean Racine: Fedra (tradukita dramo, 1851, 1894)
* *Országgyűlési beszéd* (parlamenta parolado, 1861)
* *Részvét lapjai* (variaj kontribuoj, 1865)
* *Shakspere a magyar irodalomban és szinművészetben* (1889)
* *Vegyes művek* (elektitaj verkoj, 1893)

Memorigiloj
-----------

* busto en Kecskemét

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo H, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 6-a punkto)

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Döme Horváth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 700421
 |
**Dóra Pédery-Hunt** [pEderi], laŭ simpla abozo **Dora Pedery-Hunt,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pédery-Hunt Dóra** estis hungardevena kanada medalisto.

Dóra Pédery-Hunt  naskiĝis la 16-an de novembro 1913 en Budapeŝto, ŝi mortis la 29-an de septembro 2008 en Toronto.

Biografio
---------

Dóra Pédery-Hunt studis inter 1937 kaj 1943 en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo akirinta diplomon en lasta jaro. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Béla Ohmann, Elek Lux kaj József Reményi. Ŝi migris al Kanado en 1948, kie ŝi estis pioniro de enkonduko de artaj medaloj. Ŝi laboris per argiloj, lignoj, bronzoj kaj plastoj. Ŝi instruis skulptadon en kolegio Ontario. Ŝi ricevis kanadajn premiojn kaj ŝi estis membro de la Kanada Reĝa Arta Akademio.

Elektitaj medaloj
-----------------

* Elizabeto la 2-a (Britio)
* György Faludy
* memportreto
* Francisko Rákóczi la 2-a

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto Arkivigite je 2018-11-23 per la retarkivo Wayback Machine
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 624115
* GND: 139287396
* LCCN: nr2006030543
* VIAF: 19642516
* ISNI: 0000 0001 0958 7037
* SUDOC: 175089663
* ULAN: 500195227
* NKC: jn20020129010
 |
**Friedrich WOLF** [fridriĥ volf] (naskiĝis la 23-an de decembro, 1888, mortis la 5-an de oktobro, 1953) estis germana kuracisto kaj verkisto.

Friedrich Wolf naskiĝis en Neuwied, Rejnlando-Palatinato, kiel filo de juda komercisto. En Munkeno, Tübingen, Bonn kaj Berlino li studis medicinon, filozofion kaj arthistorion. Dum la Unua mondmilito li servis kiel kuracisto ĉe la fronto – kaj fariĝis pacifisto. Unuajn prozaĵojn li publikigis en la jaro 1917.

Post la milito li laboris kiel kuracisto en Badeno-Vurtembergo, kie li ĉefe kuracis malriĉulojn. En 1928 Friedrich Wolf aliĝis al la Komunisma Partio de Germanio.

Post kiam liaj unuaj verkoj ĉefe reprezentis la ekspresionismon, li ekde la fino de la 1920-aj jaroj verkis pli kaj pli por la celo, ŝanĝi la socion. Lia dramo *Cyankali* (1929), kritikanta la leĝojn, kiuj malpermesis abortigojn al virinoj en socia mizero, elvokis grandajn diskutojn pri tiu ĉi tabua temo. Per la dramo *Professor Mamlock* li priskribis la persekuton de judoj.

En la jaro 1933 Friedrich Wolf fuĝis de la nazioj. Tra Aŭstrio, Svislando kaj Francio li fine venis al Sovetunio. Li provis atingi Hispanion en 1938, sed en Francio oni kaptis lin kaj portis lin al la koncentrejo de Le Vernet. Ekde 1941 li denove vivis en Sovetunio, partoprenis en la Nacia Komitato por Libera Germanio kaj en 1945 li revenis al Germanio.

Post la Dua mondmilito li dediĉis sin al la verkado kaj al kulturpolitikaj agadoj. De 1949 ĝis 1951 li agis kiel ambasadoro de GDR en Varsovio. Li mortis en sia laborĉambro en Lehnitz apud Berlino.

Famiĝis ankaŭ liaj filoj, Konrad Wolf (reĝisoro) kaj Markus Wolf (ĵurnalisto, kiu raportis pri la Nuremberga Militkrima Tribunalo, poste unu el la plej gravaj estroj de la GDRa sekreta servo).

Listo de verkoj
---------------

* *Langemark* (rakonto, 1917)
* *Das bist Du* (dramo, 1919)
* *Der arme Konrad* (dramo,1923)
* *Kreatur* (romano, 1925)
* *Cyankali* (dramo, 1929)
* *Die Matrosen von Cattaro* (dramo, 1930)
* *Professor Mamlock* (dramo, 1933)
* *Zwei an der Grenze* (romano, 1938)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Friedrich Wolf en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-06-19 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-12-11 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22420
* GND: 118634674
* LCCN: n/79/89398
* VIAF: 9855141
* ISNI: 0000 0001 1037 6616
* SUDOC: 027198944
* BNF: 119293399
* MBA: b6e598b8-97d6-4d50-9320-156be7873cd8
* NDL: 00527416
* NKC: jn20000605639
* Toolserver: viaf/9855141
 |
**Dóra Pásztory** [pAstori], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pásztory Dóra** estas hungara naĝisto, paralimpiano, dufoja paralimpika ĉampiono, trejnisto, ĵurnalisto.

Dóra Pásztory naskiĝis la 4-an de aprilo 1984 en Nagyatád.

Biografio
---------

Dóra Pásztory vivis ĝis sia aĝo 11 en Palotabozsok, poste en Pécs. Ŝi akiris diplomojn en altlernejo en 2011, en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2016, poste ŝi estis ĵurnalisto, pli poste trejnisto en Londono. Ŝi edziniĝis en 2013 kaj naskis en la sama jaro filon. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en 2000 kaj 2004.

### Sporta kariero

Dóra Pásztory naskiĝis kun parte mankhavaj kruroj. Ŝi naĝis pro medicina konsilo ekde sia aĝo 6, post kvin jaroj ŝi jam trejnadis. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2004 po unu ora medalo, ambaŭ en 200 m varia naĝo, krome ankaŭ aliajn medalojn. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2005.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre
* intervjuo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo
2. ↑   usona filma datenaro
3. ↑   facebook

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822717
 |



* Portalo pri Biografio
**Igrim** (ruse *Игрим*) estas urbotipa setlejo en okcident-siberia Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra (Rusio) kun 8.775 loĝantoj (2010).

Geografio
---------

La setlejo situas en la Okcident-Siberia Malaltebenaĵo, ĉ. 342 km aerlinie nordokcidente de administra centro de la aŭtonoma distrikto Ĥanti-Mansijsk. La subdistrikta centro Berjozovo troviĝas ĉ. 88 km sude de Igrim.

La setlejo situas ĉe dekstra bordo de Norda Sosva, maldekstra alfluanto de Ob. Rekte ĉe la setlejo alfluas Eta Sosva al la Norda Sosva.

Kvankam indeĝenaj popoloj loĝis sur tiu teritorio, la oficiala dato de la urbofondo estas 1902, en kiu jaro la aĉetisto Beŝkilzev fondis setlejon sur la maldekstra bordo de la Norda Sosvo, kun nomo *Igrim-Lugovoj*

La unuaj setlintoj vivtenis sin ĉefe el fiŝkaptado. Oni fondis tie en 1925 fiŝkaptan kooperatuivon. Ekde 1931 estiĝis sur la dektsra bordo la setlejo *Igrim-Lednik* (ruse *Игрим-Ледник*), en kiu vivis kulakoj, kiuj estis deportittaj el diversaj regionoj de la Sovetunio (vidu Senkulakigo). En *Igrim-Lednik* oni fondis fiŝ-fabrikon. Sur la dekstra riverbordo, sudoriente de *Igrim-Lednik* estiĝis la setlejo *Igrim-Gornij* (ruse *Игрим-Горный*) sur ebenaĵo. Pro la inundoj en 1941, *Igrim-Lugovoj* estis translokita al *Igrim-Gornij*. Ankaŭ *Igrim-Lednik* estis forlasita post ripetintaj inundoj fine de la 1950-aj jaroj kaj la fiŝfabriko nov-konstruita en *Igrim-Gornij*. 

En 1953, oni malkovris en distrikto de Berjozovo plurajn grandajn tergas-kampojn. Oni fondis en 1964 la entreprenon *Igrimgas* (ruse *Игримгаз*). La ekspluatado de tergasejo *Nord-Igrim* (ruse *Северо-Игримское месторождение*) komenciĝis en 1966. Kelkajn jarojn poste, oni malfermis la gasejon *Süd-Igrim* (ruse *Южно-Игримское месторождение*). Oni konstruis gas-tubojn al Punga kaj pli poste al Serov. Per alveno de la gas-industrio, la setlejo forte kreskis.

Igrim estas la urbotipa setlejo la 3-an de decembro 1964.
**Friedrich August von Heyden** (naskiĝinta la 3-an de septembro 1789 sur patra bieno en Nerwiki apud Lidzbark Warmiński, mortinta la 5-an de novembro 1851 en Vroclavo) estis germana verkisto kaj juristo.

Vivo kaj verkista agado
-----------------------

Heyden studis jursciencojn en Kenigsbergo, Berlino kaj Göttingen kaj ligis sin en 1813 al la ĉasisttaĉmento. En 1826 li iĝis konsilianto registrara kaj poste supera konsilianto registara. Sed baldaŭ aperis malkonsentoj inter li kaj la ministerio kiam li rifuzis iĝi cenzuristo en 1843. En la Revolucio de 1848 li tamen ne partoprenis.

Li provis verki diversĝenre per poemoj. Ĉie tiuĝenre li brilis. Tamen li ne sukcesis fascinigi la teatrospektantojn per siaj dramoj (»Theater«, Leipzig 1842, 3 vol.). Pli bonis la romano »Die Intriguanten« (Leipzig 1840, 2 vol.) kaj »Randzeiĉnungen« (1841, 2 vol.). Sed kiel plej bonaj verkoj taksatas liaj etaj poeziaĵoj plenaj de vidpunktoj de ĝentila animo, kiel: »Reginald« (Berlin 1831), »Der Schuster zu Ispahan« (Leipzig 1850), »Die Königsbraut« (1851) kaj aparte »Das Wort der Frau« (1843, 24-a eldono en 1900). La laste menciita verko famigis lin ankaŭ inter nespertuloj. Postmorte aperis »Gediĉte« (eldonite kun biografio fare de Th. Mundt, Leipzig 1852).

Lia filo estis la pentristo August von Heyden.

Literaturo
----------

Gabriel, *Friedrich von Heyden, mit besonderer Berücksichtigung der Hohenstaufendichtungen (Vroclavo 1900)*

Fonto
-----

Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 304, kio legeblas tie ĉi.

* Kategorio Friedrich von Heyden en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Daitoa troglodito** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Trogloditedoj *Troglodytidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Troglodytes* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***T. troglodytes orii*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Troglodytes troglodytes orii****(Yamashina, 1938) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Formortinta** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

La **Daitoa troglodito** (*Troglodytes troglodytes orii*) estas polemika subspecio de la Vintra troglodito. Ĝi estas konata nur pro la tipa specimeno, nome masklo kolektita en 1938 ĉe Minami Daitō-jima, la ĉefa insulo de la Daitoa Insularo oriente de Okinavo. Yamashina priskribis la birdon kiel novan subspecion post kompari ĝin kun 114 specimenoj el ĉirkaŭaj areoj kaj laŭ la impreso, ke la Vintra troglodito estas loĝanta birdo, ne kapabla foriri longajn distancojn. La scienca nomo honoras la kolektinton de la specimeno nome Hyojiri Orii.

Tamen, oni ĵus trovis disperditajn vintrajn trogloditojn en insuloj Yonaguni kaj Okinavo. Tiele oni starigis hipotezon, ke la Daitoa birdo estis ĝuste disperdita ekzemplero el la populacioj de la subspecio de Honŝu (*T. t. fumigatus*), de Yakuŝima/Tanegaŝima (*T. t. ogawae*) aŭ de insuloj Izuoj (*T. t. mosukei*) (Vaurie, 1955). Ĉar la specimeno ankoraŭ ekzistas (Kolekto de la Instituto de Ornitologio Yamashina No. 25476), eblus solvi ties statuson pere de analizoj de DNA. Certe multaj birdopopulacioj en insuloj sude de Japanio formortiĝis en la malfruaj 1930-aj jaroj kiam kaj civilaj kaj militistaj konstruaĵoj detruis grandajn kvantojn de habitato.

Referencoj
----------

* Vaurie, Charles (1955): Systematic notes on Palearctic birds. No. 16, Troglodytinae, Cinclidae, and Prunellidae. *American Museum novitates* **1751**: 1-25. PDF plena teksto Arkivigite je 2007-06-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Yamashina, Yoshimaro (1938): A New Subspecies of *Troglodytes troglodytes* from the Borodino Islands. *Tori* **10**: 227-228.
**Sándor Tarics** [ŝAndor tariĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarics Sándor** estis hungara arkitekto, akvopilkisto, olimpika ĉampiono, inventisto, centjarulo. Lia bofrato estis Oszkár Csuvik.

Sándor Tarics naskiĝis la 23-an de septembro 1913 en Budapeŝto, li mortis la 21-an de majo 2016 en Belvedere (Kalifornio, Usono).

Biografio
---------

Sándor Tarics estis akvopilkisto ekde 1929. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1932, poste li akiris arkitekturan diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1936. Post la diplomo li laboris ĉe Károly Oltay, sed en la sama jaro li iĝis olimpika ĉampiono en Somera Olimpiko 1936 en Berlino. En 1941 li studvojaĝis en Usono kelkajn monatojn, post 2 jaroj li doktoriĝis en la universitato. En 1948 helpe de stipendio li vojaĝis al Usono, ekde la sekva jaro li instruis en usonaj universitatoj. En 1950 li estis kunposedanto de ateliero, baldaŭ li jam estis sola posedanto. Li inventis tiajn konstruaĵojn, kiuj kontraŭstaras la sismojn. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1936-2011.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva inervjuo-biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691183
* VIAF: 4919156811377645390000
 |
**Nacia komunismo** estas termino kiu referencas al la diversaj formoj en kiuj komunismo estis adoptita kaj/aŭ plenumita fare de estroj en diversaj landoj. En ĉiu lando, la rilato inter klaso kaj lando havis siajn proprajn partikularecojn. La ukrainaj komunistoj nome Vasil Ŝaĥrai kaj Mazlaĥ kaj poste Sultan Galijev konsideris la interesojn de la bolŝevika ŝtato malkongrue kun tiuj de siaj landoj. Tio estis sekvita post 1945 de la prezidanto de Jugoslavio nome Josip Broz Tito, kiam li sekvis politikon tute sendependa de la tiama komunisma potenco, nome Sovetunio.

Komunismo, kiel imagita de Karl Marx kaj Friedrich Engels, estis destinita al internaciismo, ĉar oni esperis, ke la proletara internaciismo metos la klasbatalon tre multe antaŭ naciismo kiel prioritato por la laborista klaso. La naciismo estis konsiderita ilo uzata de la burĝaro por dividi kaj regi la proletaron (burĝa naciismo). Kvankam la influo de la internacia komunismo estis tre forta ekde finoj de la 19-a jarcento ĝis la 1920-aj jaroj, la postaj jardekoj, komence per la "socialismo en unu lando" kaj progrese al la Malvarma Milito kaj al la Movado de Nealiancitaj Landoj, faris la nacian komunismon politika realo pli ampleksa.

Vidu ankaŭ
----------

* Tutmonda komunismo
* Tutmonda revolucio

Referencoj
----------

1. ↑  HISMAT | INTERNACIONALISMO Arkivigite je 2021-07-18 per la retarkivo Wayback Machine webs.ucm.es. Konsultita la 18an de Julio 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 732779
 |
**Villanueva de Teba** [biljaNŬEba deTEba] estas loĝloko kaj municipo en la nordoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *La Bureba*. La loknomo *Villanueva de Teba* povas esti komprenebla etimologie kiel Nova Urbo (alude al reloĝado) de Teba.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 6,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 39 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 30 loĝantojn el 1991. 

Ĝi distas 64 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj la municipa teritorio enhavas la senhomejon Ventosa. Ĝi kuŝas el unuaj deklivoj de la Montoj Obarenes (*Sierra de Pancorbo*) ĝis la valo de la rivero Oroncillo kaj limas kun la municipoj Miraveche, Pancorbo kaj Santa María Ribarredonda.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi apartenis al la loka kvaropo *Cuadrilla de Santa María Ribarredonda*, unu el sep dividaĵoj de la *Merindad de Bureba* apartenanta al la *partido de Bureba*, nome reĝa jurisdikcio kun propra vicurbestro.

Plej frua mencio estas de la jaro 957, kiam la abato Adolfo venas kun siaj havaĵoj al la Monaĥejo de Sankta Mameso, en la montoj Obarenes, en la teritorio de Pancorbo, kaj inter ili estas kelkaj de Villanueva. Sekvas aliaj mencioj en dokumentoj de la plej gravaj monaĥejoj, nome tiuj de San Salvador de Oña kaj de San Millán de la Cogolla. Tiel en 1037 estas aligo fare de Diego Muñoz al la monaĥejo de San Millán de tiu de Sankta Klemente de Ribarredonda kaj oni mencias tiukadre vitejon de Villanueva. En dokumento de 1058 aperas la *villa* kun la aldono *Del Conde* (de la grafo), necesa por eviti konfuzon, kaj ekde tiam kaj ĝis la 20-a jarcento tiu estos la kompleta nomo de Villanueva

Proksima estis Ventosa, ampleksa domaro kun palaco kaj propra municipo, sed integrita en Villanueva del Conde en la 19-a jarcento. 

Villanueva del Conde en 1916 ŝanĝis sian nomon al Villanueva de Teba por eviti konfuzon kun municipo Villanueva del Conde de la provinco Salamanko. Oni adoptis tiun nomon, sen kono pri la grafo de la iama nomo, pro la grafo de Teba, kiu estis grava en la komarko, dum la familio Teba investis en Villanueva, instalis domon, havis administriston kaj havis bonajn rilatojn en la loko.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Petro.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 774181
 |