recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Red-eyed tree frog**Ruĝokula arborano** (*Agalychnis callidryas*) kun membroj kaj piedoj specializitaj por grimpado.
Arealo de *Agalychnis callidryas*
La **Ruĝokula arborano** (*Agalychnis callidryas*) estas arborema hiledo indiĝena de centr-sudamerikaj pluvarbaroj kie ĝi havas teritoriojn el Meksiko, tra Centrameriko, al Kolombio. Ĝi estas foje tenita en kaptiveco. La specia nomo de la Ruĝokula arborano, *A. callidryas*, venas el la grekaj vortoj *kallos* (bela) kaj *drjas* (arba aŭ arbara nimfo).

Kiel sia nomo sugestas, la ruĝokula arborano havas ruĝajn okulojn kun vertikale mallarĝajn pupilojn. Ĝi havas brilan verdan korpon kun flavaj kaj bluaj, vertikale flankajn striojn. Ties membranaj piedoj kaj fingroj estas oranĝaj aru ruĝaj. La haŭto de la ventro de la ruĝokula arborano estas milda kaj rompiĝema, dum la dorso estas pli dika kaj aspra. Ruĝokulaj arboranoj havas gluemajn kusenetojn en siaj fingroj. La filomedusenaj arboranoj estas arboremaj, kio signifas ke ili pasas majoritaton de siaj vivoj en arboj; ili estas tre lertaj saltantoj. Ruĝokulaj arboranoj ne estas venenaj kaj dependas el kamuflado por protekti sin. Dumtage, ili restas senmove, kovras siajn bluajn flankojn per siaj malantaŭaj kruroj, ŝovas siajn brilajn piedojn sub siaj ventroj, kaj fermas siajn ruĝajn okulojn. Tiele, ili ŝajnas preskaŭ komplete verdaj, kaj bone kaŝitaj inter la foliaro. La ruĝaj okuloj ne nur ebligas facilan identigon, sed ankaŭ utilas kiel defenda adaptado pere de minaca kutimaro. Kiam ruĝokula arborano detektas alproksimiĝantan predanton, ĝi subite malfermas siajn okulojn kaj rigardegas la predanton. La subita apero de la ruĝaj okuloj povas timigi la predanton, kio havigas al rano oportunon por fuĝi.

Referencoj
----------

1. ↑  Frank Solís; Roberto Ibáñez; Georgina Santos-Barrera; Karl-Heinz Jungfer; Juan Manuel Renjifo & Federico Bolaños (2008). "Agalychnis callidryas". IUCN Red List of Threatened Species. Versio 2013.1. Internacia Unio por la Konservo de Naturo.  Alirita la 6an de Februaro 2017.
2. ↑  Badger, David P..  (1995) *Frogs*. Stillwater (Minn.): Voyageur Press, p. 64. ISBN 9781610603911.
3. 1 2  Boman, Bonnie L. "Agalychnis callidryas, Rana-de árbol ojos rojos". Animal Diversity Web. University of Michigan.  Alirita la 6an de Februaro 2017.

* Agalychnis callidryas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Agalychnis callidryas en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Agalychnis callidryas en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Bálint Ökröss** [okroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ökröss Bálint** estis hungara juristo, notario, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1868).

Bálint Ökröss  naskiĝis la 13-an de februaro 1829 en Debrecen. Li mortis la 4-an de januaro 1889 en Vác.

Biografio
---------

Bálint Ökröss ekfrekventis universitaton en Pest (urbo), kiun li interrompis pro la revolucio en 1848. Post batalado li daŭris la lernadon kaj post la diplomo li havis diversajn jurajn postenojn. En 1867 Boldizsár Horvát invitis lin por labori en la ministerio. Li studvojaĝis al Bavario en 1868, baldaŭe al Germanio kaj Svislando. Ekde 1875 ĝismorte li estis privata notario. Li ricevis titolon "reĝa konsilanto" en 1875.

Memorigiloj
-----------

* premio "Ökröss Bálint"

Verkaro (elekto)
----------------

* *Magyar polgári magánjog: Az 1848-dik évi törvényhozás és az országbírói tanácskozmány módosításai nyomán kézikönyvül* (1861, la 4-a eldono en 1873)
* *Magyar közjegyzői törvény* (1875)
* *A törvénykezés reformja a szóbeliség, közvetlenség és nyilvánosság alapján, javaslatul a polgári perrendtartáshoz* (1880)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**Bálint Kuzsinszky** [kiĵinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuzsinszky Bálint** estis hungara arkeologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1926).

Bálint Kuzsinszky  naskiĝis la 6-an de novembro 1864 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la 23-an de aŭgusto 1938 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Bálint Kuzsinszky ricevis 2 diplomojn en universitaton en Budapeŝto. Li eklaboris en 1887 Hungara Nacia Muzeo, sed li ankaŭ plulernis. Li fondis 2 muzeojn en Budapeŝto, sed li ankaŭ instruis en la universitato, kie li estis katedrestro en 1914. En 1930 li pensiuliĝis. Li okupiĝis precipe pri Romia Imperio. Li faris arkeologiajn laborojn ankaŭ eksterlande: Aŭstrio, Italio, Bavario. Lia elstara laboro estis en Óbuda, kie li trovis riĉajn arkeologiaĵojn: tio estis iam Aquincum.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Aquincum és romjai* (Ruinoj de Aquincum), (1890)
* *Római kőemlékek az aquincumi múzeumban* (Romiaj ŝtommemoraĵoj en muzeo de Aquincum), (1901)
* *A balaton környékének archeológiája* (1920)
* *Aquincum: Ausgrabungen und Funde: Führer mit einer topografischen und geschichtlichen Einleitung* (1934)

Memorigilo
----------

Oni fondis memormedalon pri Bálint Kuzsinszky en 1941.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

* Kategorio Bálint Kuzsinszky en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 449598
* GND: 1017589275
* LCCN: nb2014021988
* VIAF: 22264812
* ISNI: 0000 0001 1044 5773
* SUDOC: 225724189
* BNF: 126895282
 |
*vidu ankaŭ amerikaj ŝpatokruraj ranoj*

siria ŝpatokrura rano
La familio **eŭropaj ŝpatokruraj ranoj** *(Pelobatidae)* apartenas al klaso amfibioj *(Amphibia)* kaj ordo anuro *(Anura)*. Ili estas indiĝenaj en Eŭropo, Mediteraneo, nordokcidenta Afriko kaj okcidenta Azio.

Videblaj malmolaj randoj de la kruro de la bruna ŝpatokrura rano
Ili grandas maks. 10 cm, ilia supra makzelo estas denta, la kruraj artikoj estas simplaj. La pupilo estas vertikala, fendoforma. Ili ŝatas la lozan grundon, kie ili povas rapide enfosi sin per la postaj kruroj, kies rando estas malmola.

Ili forlasas la grundon dum la pluva periodo kaj demetas la frajon en proviziajn flakojn. La ranidoj rapide evoluas, dum du semajnoj atingas plenkreskan formon. Tiu rapida ontogenezo estas adaptiĝo al rapida sekiĝo de la flakoj. Kelkaj el la ranidoj estas kanibalo, tiel rapidigante la kreskon, akirante la necesan proteinon.

Klafisikado
-----------

La familio havas unu genron kaj 4 speciojn:

* ***Pelobates*** (Wagler, 1830) – 4 specioj
	+ verda ŝpatokrura rano *(Pelobates cultripes)*
	+ bruna ŝpatokrura rano *(Pelobates fuscus)*
	+ siria ŝpatokrura rano *(Pelobates syriacus)*
	+ maroka ŝpatokrura rano *Pelobates varaldii*

* Kategorio Eŭropaj ŝpatokruraj ranoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Eŭropaj ŝpatokruraj ranoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Armenaj studoj** aŭ **Armenologio** (en Armena: հայագիտություն, prononce [hɑjɑɡituˈtsʰjun]) estas fako de Homa scienco kiu kovras sciaron pri armenaj historio, lingvo kaj kulturo. La apero de modernaj Armenaj studoj estas asocia kun la fondo de la katolika Mekitarista kongregacio en la komenco de la 18a jarcento. Ĝis la komenco de la 20a jarcento, Armenaj studoj estis ĉefe kondukitaj de unuopaj fakuloj de Armenaj komunumoj de la Rusa Imperio (Moskvo, Sankt-Peterburgo, Nova Naĥiĉevan, Tbiliso), Eŭropo (Venecio, Vieno, Parizo, Londono, Berlino, Lepsiko), Konstantinopolo kaj Eĉmiadzin en Armenio. Post la establado de la Soveta regado, Armenaj studoj, kaj sciencoj ĝenerale, estis instituciigitaj en Armenio kaj metitaj sub rekta kontrolo de la Armenia Nacia Akademio de Sciencoj. Aktuale, nombraj publikaĵoj (ekzemple *Patma-Banasirakan Handes*), esploraj centroj specializitaj en Armenaj studoj ekzistas en multaj partoj de la mondo.

Notoj
-----

1. ↑   "Հայագիտություն". Soveta Armenia Enciklopedio, Volumo 6 (en armena). 1980. pp. 130–133.

* Kategorio Armenaj studoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eŭropa UnioEŭropa Unio
La **programo *Erasmus*** (***E**ŭropa **R**egiona **A**gada **S**kemo por **M**ovebleco de **U**niversitataj **S**tudentoj*), ĝenerale nomata ***Erasmus***, estas programo por la interŝanĝo de studentoj kaj instruistoj inter universitatoj kaj altnivelaj eŭropaj lernejoj, kaj kun edukaj institucioj en la tuta mondo.

moneroj de 2 Eŭroj okaze de la 35-jara jubileo de la programo en 2022
Ĉi tiu programo estas parto de la Eŭropa Spaco de Supera Eduko. Ĝi estis subaro de la Programo Sokrato-Leonardo, poste de la dumviva eduka kaj trejna programo 2007-2014, poste de la Programo Erasmus+.

La nomo de la programo estas retroakronimo bazita sur la nomo de la nederlanda humanisma kaj teologa monaĥo Erasmo (ĉ. 1466-1536).

Vidu ankaŭ
----------

* Programo Sokrato-Leonardo
* Programo Erasmus+

* Kategorio Erasmus (Eŭropunia programo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738424
* GND: 84976-5
* VIAF: 129815896
* ISNI: 0000 0001 2323 8095
* NKC: kn20061114005
 |
**Jindřich TOMÍŠEK** (naskiĝis en 1939) estas ĉeĥa esperantisto kaj aktivulo de fervojista sekcio de ĈEA, kiu ofte artikolas por *Starto.*
Honora membro de ĈEA.

Membro de Esperanto-klubo de Přerov. Esperantisto ekde la jaro 1952, de la jaro 1969 membro de ĈEA kaj ties fervojista sekcio. De la jaro 1970 membro de IKUE kaj de la jaro 1982 komitatano de IFEF. Li ofte publicas en diversaj medioj Esperante kaj ankaŭ ĉeĥe. Li kunlaboras kun radio-redakcioj de Esperanto-elsendoj (Varsovio, Vatikano, Pekino). En la jaro 1980 li estis premiita de Fundacion Esperanto por origina eseo "Nia popolo kaj popola kanto" Li ricevis ankaŭ premion de la redakcio de Ĉina Radio Internacia. Li prelegas dum kongresoj de IFEF pri fakaj temoj kaj verkas por ties bulteno. Li multe vojaĝas eksterlanden, kaj pri siaj travivaĵoj kaj impresoj prelegas en la loka klubo. Estas interese mencii, ke li apartenas al sukcesaj pliaĝaj maratono-kurantoj.

Artikoloj
---------

* 36-a IFEF-kongreso en Slanĉev Brjag (Starto 5/1985, p. 11-13)
* IFEF-kongreso en Skopje (Starto 1/1987, p. 8-11)
* 41-a IFEF-kongreso en Salou (Starto 6/1989, p. 24-26)
* 150-a datreveno de la fervoja trafiko sur la teritorio de Ĉeĥoslovakio (AEST 1989, Strážnice, kun Jiří Černý)
* IFEF-kongreso (Starto 6/1990, p. 17-20)
* Signaloj por sonorilo (Starto 3/1991, p. 13)
* Societa kantareto reeldonita (Starto 3/1991, p. 18)
**Kotakaĉi** aŭ en hispana origine kaj oficiale **Cotacachi** estas urbo kaj la plej etenda kantono de la provinco Imbabura, situanta ĉe la deklivaro de la vulkano samnoma. La urbo estis fondita en la kolonia epoko fare de la monaĥo Pedro de la Peña, kaj en 1824 ĝi estis altigita al la kategorio de kantono fare de Simón Bolívar. Estas la ĉefurbo muzika de la nordo de Ekvadoro kaj havas taŭgajn muziklernejojn. Inter ĉefaj dediĉoj de la loĝantaro de tiu kantono estas la manfarado (ĉefe de produktado el ledo), kuirarto kaj komerco.

La ekosistemaoj de la areo kaj la indiĝenaj flaŭro kaj faŭno estas tialoj ke tiu kantono estas unu de la zonoj ekologie plej allogaj por turistoj.

### Geografio

**Kotakaĉi** estas situanta en la norda zono de Ekvadoro. Nome je 80 km norde de Kito kaj 25 km sude de Ibarra. Ties klimato estas moderklimata sekaj kaj ties averaĝa temperaturo estas proksimume inter 14 kaj 19 gradoj. La alteco esats de 2.360 metroj. La etendo estas de 1,726 km² kaj la populacio estas (2001) 37,215 loĝantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de Cotacachi (hispane)
**Kota Sarang Semut** estas urbeto en Kedaho, Malajzio.

Etimologio
----------

La nomo de la urbo laŭlitere tradukiĝus al Grandurbo de Formikejoj. Rakonto estas ke kiam Reĝo Salomono preterpasis tiun lokon kun akompanantaro de viroj kaj elefantoj, formikoj, timante ke la amasfuĝo detruos sian hejmon, kriaĉis pro kompato kaj ĝi estis aŭdita fare de Salomono. Li tiam avertis al sia akompanantaro por ne paŝi sur la formikejojn.

Historio
--------

Geografio-Loko
--------------

La urbo situas proksime de la urbeto Pendang.

Hodiaŭ, la ĉefaj federaciaj vojotranĉoj iras tra la trankvila urbeto de Gurun ĝis Alor Setar. La Akvedukto Wan Mat Saman (Malforta Mat Saman), historia kanalo enkanaligas akvon al la irlandanokampoj en Kedah ekde koloniaj epokoj ankaŭ tra la urbocentro.

La konstruado de la Nord-Suda Ekspresvojo igis tiun urbon malpli konata kaj vizitata de tiuj kiuj daŭre preferas travojaĝi la malnovan manieron. Por kompensi por la perdo, aliflanke, la rapidvojo preteriras la urbon per ŝildo markanta la plej proksiman elirejon (175).

Demografio
----------

Esperanto kaj Kota Sarang Semut
-------------------------------

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------
Akvobaraĵo ĉe Kot AduDosiero:Taunsa Barrage view.jpgAkvobaraĵo ĉe Kot Adu

**Kot Adu** (urdue کوٹ ادو estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Muzafargaro, kie Kot Adu estas sidejo de la samnoma distrikto.

Elektrejo ĉe Kot Adu

Bazaj informoj
--------------

* loĝantaro: 129 703 (2017, )
* horzono: UTC+ 5
* poŝtkodo: 34050
* telefonkodo:
* Supermara alteco: 135 m

Geografio
---------

Kot Adu situas sur ebenaĵo oriente de Induso preskaŭ ĉe la ekzakta centro de Pakistano. La akvobaraĵo (sur la Induso) troviĝas 16, Muzafargaro 60, Dera Gazi Ĥano 80, Multano 100, Islamabado 600, Karaĉio 866 km-ojn.

Historio
--------

Post la sendependeco de Pakistano la minoritataj hinduoj kaj sikoj elmigris al Barato, dum islamaj rifuĝintoj el Barato ekloĝis en Kot Adu.

Ekonomio
--------

Bordo de la akvobaraĵo
Stacidomo de Kot Adu
Kot Adu allogas multajn turistojn ĉiujare pro la rivero Induso kaj publikaj ĝardenoj inter aliaj aferoj. La areo ĉirkaŭ la urbo estas ideala por agrikulturo. Ĉefaj kultivaĵoj estas maizoj, kotonoj, rizoj, sukerkanoj, tabakoj, tritikoj, legomoj, fruktoj. Kot Adu estas ankaŭ komerca kaj industria urbo (ekzemple naftorafinado kaj sukerproduktejo).

Loĝantaro
---------

Loĝantaro| 1972 | 1981 | 1998 | 2017 |
| --- | --- | --- | --- |
| 21 409 | 37 479 | 80 720 | 129 703 |

La populacio kreskis preskaŭ sesoble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 2,5%, simila al la nacia mezumo (2,4%).

Trafiko
-------

Al Kot Adu kuras 3 vojoj (el Dera Ismail Ĥan, Muzafargaro kaj el ponto tra Induso ). Kot Adu estas fervoja nodo kun ligoj al Multano, Ravalpindio kaj Ĝakobabad. La plej proksima (enlanda) flughaveno funkcias en Dera Gazi Ĥano, internacia flughaveno en Multano.

Fervojaj linioj en Pakistano, kie estas videbla ankaŭ Kot Adu

Klimato
-------

Kot Adu havas aridan klimaton kun tre varmaj someroj kaj mildaj vintroj. La meza temperaturo estas 24 °C. Averaĝa precipitaĵo estas 355 milimetroj jare. En ĉiuj monatoj pluvas (plej ofte nur simbole). La musono venas septembre kun 70 milimetroj da pluvoj. Polvoŝtormoj ofte okazas.

Fontoj
------

* WikiTrans
**Kotamobagu** estas senmara urbego en insulo Sulaveso, en provinco Norda Sulaveso en Indonezio. Kotamobagu estas centro de la suda parto de la provinco kaj konsistas el 4 distriktoj.

Geografio
---------

Kotamobagu situas en norda parto de la insulo. La distanco al ambaŭ marbordoj estas preskaŭ la sama - kaj norde kaj sude - iom pli ol 30 km. Tondano troviĝas 91, provinca ĉefurbo Manado 101, Bitung 124, Gorontalo (urbo) 176, Paluo 526, Makassar 849, Balikpapan 862, Denpasar 1451, Surabajo 1560, Semarang 1764, Jogjakarto 1814, Bandungo 2037, ĉefurbo Ĝakarto 2087, Palembang 2212, Bandar Lampung 2223, Pekanbaru 2542, Batam 2254, Medano 2865, Banda Aceh 3262 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

En la 8-a jarcentoj la areo jam estis loĝita. Vilaĝo Bolaang situas sur la norda marbordo, kiu en la 17-a ĝis la malfrua 19-a jarcento funkciis kiel la sidejo de la reĝa palaco. La terkultivado estis reguligita per la enkonduko de rizoj, maizoj kaj kokosoj alportitaj fare de la hispanoj dum la reĝlando. En 1832 Islamo disvastiĝis, en 1901 la nederlandanoj konkeris la areon. Kotamobagu en 1911 akiris signifan administracian statuson, en la 21-a jarcento aŭtonomian statuson. Intertempe japana dominado okazis inter 1942-1945.

Ekonomio
--------

En la areo oni rikoltas plej ofte rizojn kaj maizojn.

Religioj
--------

Islamo (84,25%) estas la ĉefa religio en Kotamobagu, krome ekzistas protestantismo (14,08%), katolikismo (1,14%), hinduismo (0,39%), budhismo (0,14%).

Trafiko
-------

Kotamobagu havas po 2 vojojn al la marbordoj kaj interno de la insulo.

Klimato
-------

Kotamobagu havas tropikan pluvarbaran klimaton (Af). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 2025 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C kaj varias inter 21-30 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Vididindaĵoj
------------

* moskeoj kaj aliaj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |
**Orienta Uusimaa** estis administra provinco de Finnlando en la jaroj 1997–2010. Ĝi estis malfondita la 1-an de januaro 2011 kaj ĝia tuta areo nun apartenas al la provinco Uusimaa. La ĉi-suba artikolo pritraktas la provincon tia, kia ĝi estis ĝis la jarfino 2010.

**Orienta Novlando** aŭ **Orienta Uusimaa**  (finne *Itä-Uusimaa* [ˈitæˌuːsimɑː], svede *Östra Nyland* [ˈœstra ˈnyːland]) estas unu el 20 provincoj de Finnlando. Ĝi apartenas al la gubernio Suda Finnlando. La areo de la provinco estas 2.800 km² kaj fine de la jaro 2008 ĝi havis 93.491 loĝantojn. La ĉefurbo estas Porvoo.

La provinco ekestis kadre de la novordigo de la finnlandaj gubernioj en la jaro 1997 kaj konsistas el la orienta parto de la eksa gubernio Uusimaa (svede *Nyland*, "Novlando"). La teritorio situas ĉe la suda marbordo de Finnlando, kiu riĉas je apudmarbordaj insuletoj. La regiono estas agrikulture strukturigita. Triono de la loĝantoj de Orienta Novlando estas svedlingvanoj. El la dek komunumo du estas dulingvaj kun la sveda kiel ĉefa lingvo, ses dulingvaj kun la finna kiel ĉefa lingvo kaj du unulingve finnaj.

Komunumoj
---------

Al la provinco apartenas 10 komunumoj, el kiuj 2 (en pli dika literaro) estas urboj. La nomo estas indikita en la lingvo de la urba plimulto, en la kazo de dulingvaj komunumoj la urbonomo en la malplimulta lingvo estas aldonata inter krampoj. La nombroj de loĝantoj estas laŭ la stato de la fino de la jaro 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| 1. Askola (4.761)
2. Lapinjärvi (Lappträsk) (2.934)
3. **Loviisa** (Lovisa) (7.381)
4. Myrskylä (Mörskom) (2.010)
5. **Porvoo** (Borgå) (48.227)
6. Pukkila (2.025)
7. Sipoo (Sibbo) (17.840)
 | la komunumoj de la provinco |

### Iamaj komunumoj

* Liljendal
* Pernå (Pernaja)
* Ruotsinpyhtää (Strömfors)

* Kategorio Orienta Uusimaa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Benedikto Biscop** (n. ĉ.628, m. la 12-an de januaro 690) estis anglosaksa sanktulo kaj abato de Wearmouth kaj Jarrow, Northumbria.

Frua vivo
---------

Li devenis de riĉa familio kaj dum iom da tempo servis en la sekvantaro de Oswiu, reĝo de Northumbria.

Li estis amiko de Sankta Wilfrid kaj, kiam li havis 25 jarojn, akompanis tiun al Romo. Kiam Wilfrid estis detenata ĉe Liono, Wilfrid plu veturis al Romo. Ĉirkaŭ 665 li faris duan pilgrimadon al Romo, akompanata de Alhfrith, filo de Oswiu. Survoje li renkontis Wilfrid kaj Acca. Post lasi Romon li iris al la Insuloj de Lerino, kie li pasis du jarojn (665-667) en studoj kaj iris monaĥo. Li reiris al Romo, kie, en 669, la papo komandis lin akompani Teodoron de Tarso al Canterbury, Anglio. Teodoro nomumis lin abato de Abatejo Sankta Aŭgesteno en Canterbury, kie li pasis du jarojn.

Abato de Wearmouth kaj Jarrow
-----------------------------

En 674 Ecgfrith, reĝo de Northumbria kaj filo de Oswiu, donis al Benedikto bienon en Wearmouth por monaĥejo. Benedikto iris al Romo kaj venigis masonistojn. En 679 li faris sian kvinan kaj lastan vojaĝon al Romo por akiri librojn, relikvojn, pli da masonistoj, aliajn metiistojn, kaj ĉarton provizitan de la papo.

La abatejo tiom sukcesis ke Ecgfrith donis al Ecgfrith pluan bienon ĉe Jarrow, kie Benedikto nomumis sian amikon Ceolfrith abato. La monaĥejo (fondita ĉirkaŭ 682) estis la unua en Anglio konstruita el ŝtono, kaj inter la unuaj konstruaĵoj en Anglio kun vitraj fenestroj. Plejparte la metiistoj venis el Francio. Kiel Benedikto esperis, dum la sekvantaj jarcentoj Jarrow estis centro de kulturo kaj klereco.

Benedikto mortis en 690 post grave malsani dum tri jaroj.

* Kategorio Benedikto Biscop en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 284909
* LCCN: n85289311
* VIAF: 65460562
* ISNI: 0000 0000 8040 1859
* NLA: 51888011
 |
**Augustin GROSSELIN** (1800 - 1878) estas la fondanto de la samtempa instruado de surduloj. Li naskiĝis en Sedan kaj estis stenografisto kaj ano de konsilo de elementa instruado. Li publikigis en 1922 la *Vocabulaire sténographique* inspirita en la sistemo de Samuel Taylor por faciligi la lekturon de stenografia teksto. Li kreis metodon por instrui la elementojn de stenografio en malpli ol 2 horoj.

En 1836 li publikigis sian Universalan lingvon (*Système de langue universelle*), pazigrafio kun stenografiaj elementoj. En 1864, li publikigis sian *Méthode phonomimique* por alfabetigo. Li fondis en 1866, la *Société pour l’instruction et la protection des sourds-muets par l’enseignement simultané des sourds-muets et des entendants parlants* (Societo por la instruado de surduloj-mutuloj per la instruado samtempa de surduloj-mutuloj kaj aŭdantoj-parolantoj". Por surduloj, li kreis fonetikan alfabeton de 32 gestoj, kiu estas la bazo de franca signolingvo. Li mortis en Parizo en la 5-a de januaro 1878. Unu lernejo por surduloj en Parizo havas sian nomon.

Bibliografio
------------

* *Notices nécrologiques des almanachs Matot-Braine*
* Bernard, Y, *Quelques traits de la pédagogie curative de l’enfant sourd*. Une approche des problématiques de l’Antiquité au début du XXe siècle.  Arkivigite je 2006-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* Presneau J.-R. 1998, *Signes et institutions des sourds XVIIe-XIXe siècle*, Seyssel, Champ Vallon.

Referencoj
----------

1. ↑  « Grosselin » biografio, sur inrp.fr.
|  |
| --- |
| **Klasifiko de entjeroj laŭ dividebleco** |
| Formoj de faktorado: |
| Primo |
| Komponita nombro |
| Pova nombro |
| Kvadrato-libera entjero |
| Aĥila nombro |
| Nombroj kun limigitaj sumoj de divizoroj: |
| Perfekta nombro |
| Preskaŭ perfekta nombro |
| Kvazaŭperfekta nombro |
| Multiplika perfekta nombro |
| Hiperperfekta nombro |
| Unuargumenta perfekta nombro |
| Duonperfekta nombro |
| Primitiva duonperfekta nombro |
| Praktika nombro |
| Nombroj kun multaj divizoroj: |
| Abunda nombro |
| Alte abunda nombro |
| Superabunda nombro |
| Kolose abunda nombro |
| Altkomponita nombro |
| Supera altkomponita nombro |
| Aliaj: |
| Manka nombro |
| Bizara nombro |
| Amikebla nombro |
| Kompleza nombro |
| Societema nombro |
| Nura nombro |
| Sublima nombro |
| Harmondivizora nombro |
| Malluksa nombro |
| Egalcifera nombro |
| Ekstravaganca nombro |
| Vidu ankaŭ: |
| Divizora funkcio |
| Divizoro |
| Prima faktoro |
| Faktorado |

En matematiko, **societemaj nombroj** estas ĝeneraligoj de konceptoj de amikeblaj nombroj kaj perfektaj nombroj. Aro de societemaj nombroj estas speco de obla vico, aŭ vico de nombroj ĉiu el kiuj estas sumo de propraj divizoroj de la antaŭvenanta nombro. Por ke la vico al estu societema, la vico devas esti cikla.

La periodo de la vico, aŭ ordo de la aro de societemaj nombroj, estas la kvanto de nombroj en ĉi tiu ciklo.

Se la periodo de la vico estas 1, la nombro estas societema nombro de ordo 1, aŭ perfekta nombro.
Paro de amikebla nombroj estas aro de societemaj nombroj de ordo 2.
Ne estas sciataj societemaj nombroj de ordo 3.

Estas malfermita demando ĉu ĉiu nombro estas aŭ societema aŭ finiĝas je primo (kaj de ĉi tie 1), aŭ ĉu male ekzistas nombro kies obla vico neniam finiĝas.

Ekzemplo kun periodo 4:

Sumo de propraj divizoroj de 1264460 (22 \* 5 \* 17 \* 3719) estas:
1 + 2 + 4 + 5 + 10 + 17 + 20 + 34 + 68 + 85 + 170 + 340 + 3719 + 7438 + 14876 + 18595 + 37190 + 63223 + 74380 + 126446 + 252892 + 316115 + 632230 = 1547860
Sumo de propraj divizoroj de 1547860 (22 \* 5 \* 193 \* 401) estas:
1 + 2 + 4 + 5 + 10 + 20 + 193 + 386 + 401 + 772 + 802 + 965 + 1604 + 1930 + 2005 + 3860 + 4010 + 8020 + 77393 + 154786 + 309572 + 386965 + 773930 = 1727636
Sumo de propraj divizoroj de 1727636 (22 \* 521 \* 829) estas:
1 + 2 + 4 + 521 + 829 + 1042 + 1658 + 2084 + 3316 + 431909 + 863818 = 1305184
Sumo de propraj divizoroj de 1305184 (25 \* 40787) estas:
1 + 2 + 4 + 8 + 16 + 32 + 40787 + 81574 + 163148 + 326296 + 652592 = 1264460.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Listo de sciataj societemaj nombroj
* (mult)ampleksaj tabeloj de perfektaj, amikeblaj kaj societemaj nombroj Arkivigite je 2014-05-02 per la retarkivo Wayback Machine
* Eric W. Weisstein, *Societemaj nombroj* en MathWorld.
Romia monero aperiganta la imperiestron Dioklecianon kaj la titolon *Augustus* dekstre
***Augustus*** (plurale ***augusti***) estas latina vorto por "majesta," "la pliiganta," aŭ "venerenda", kaj estis antikvromia titolo uzita kiel kaj nomo kaj titolo por Gaio Julio Cezaro Aŭgusto (ofte aludita simple kiel Aŭgusto), nome la unua Romia Imperiestro. Post lia morto, ĝi iĝis oficiala titolo de lia sukcedanto, kaj estis poste uzita ankaŭ de postaj romiaj imperiestroj. La ina formo, ***Augusta*** estis uzita por romiaj imperiestrinoj kaj aliaj virinoj de la imperia familio. Ambaŭ formoj originiĝis fakte en la epoko de la Romia Respubliko, en konekto kun aferoj konsideritaj diecaj aŭ sanktaj en tradicia romia religio. Ties uzado kiel titoloj por ĉefaj aŭ neĉefaj romia diaĵoj de la Imperio asociigis la imperian sistemon kaj la imperian familion kun la tradiciaj romiaj virtoj kaj kun la dia volo, kaj povas esti konsideritaj aspekto de la romimperia kulto.

Vidu ankaŭ
----------

* Romulo Aŭgustulo
**Augustin MOUCHOT** (n. 7-an de aprilo 1825 en Semur-en-Auxois (Bourgogne); m. 4-an de oktobro 1912 en Parizo) estis franca gimnazia instruisto pri matematiko.

Li komencis en 1860 eksperimentojn kun sunkaldrono, kiam li bazis je esploroj de Horace-Bénédict de Saussure. Li ellaboris en 1866 la unuan sun-vapormaŝinon, kiun li pluevoluigis kaj ekspoziciis dum la Pariza Mondekspozicio (1878) kaj ricevis oran medalon (tiu aparato funkciigis vapormaŝinon kaj pumpilon (2000 l/h), ĝi povis distiladi alkoholaĵon, kuiri manĝaĵojn, produkti glacikubetojn). En 1869 aperis lia sunteknika libro, la dua eldono en 1879 entenis ankaŭ historion pri la sunaparatoj kaj priskribon de sun-vapormaŝino.

Kvankam li proponis sunenergiajn aparatojn por la novkoloniigita nord-afriko, la franca registaro vidis lian laboron neekonomia. Li laboris tiam en Alĝerio kaj malkovris la energiorezervigan metodon: li malkombinis la akvon kaj deponis la hidrogenon, per kiu li funkciigis aparatojn eĉ nokte. Li eksperimentis ankaŭ per termopiloj.

Pro moderniĝo de la franca minado malmultekostiĝis la karbo kaj liaj laboroj iĝis neekonomiaj. Li retiriĝis al instruado (1880) kaj mortis forgesite (1912).

* Kategorio Augustin Mouchot en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 128754
* GND: 105150211X
* LCCN: nr2004024394
* VIAF: 69552240
* ISNI: 0000 0004 2339 4815
* SUDOC: 140777148
* BNF: 12627187r
 |
dekstra
**Augusto César SANDINO** (18-a de majo 1895 – 21-a de februaro 1934) estis la ĉefo de nacia movado en Nikaragvo kontraŭ la interveno de Usono inter la jaroj 1927 ĝis 1933. Inter nikaragvanoj li estas konata kiel la "Generalo de la liberaj homoj" (hispane: "General de hombres libres"). La revolucia nikaragva movado "Sandinista Fronto de Nacia Liberiĝo" (FSLN) kaj ĝis ideologio sandinismo estas nomataj honore kaj memore al li.

Biografio
---------

Li naskiĝis, kun la origina nomo *Augusto Nicolás Calderón Sandino*, en la vilaĝo de Niquinohomo (departemento de Masaya), kiel filo nelegitma de kultivisto de kafo kaj unu el liaj salajrulinoj.

En julio de 1912, 17-jara, li ĉeestas la sangan intervenon de la usonaj trupoj en Nikaragvo, por favori prezidenton Adolfo Díaz.

En 1921 li vundas la filon de konservativa gvidanto, kaj devas forlasi la landon. Li laboras en Honduraso, Gvatemalo kaj Meksiko.

En tiu ĉi lando li prenas kontakton kun diversaj grupoj revoluciaj, kaj fariĝas arda batalanto kontraŭ la imperiismo kaj la usona okupado de lia lando.´

Sandino revenas al Nikaragvo je la 10-a de junio de 1926. Li partoprenas la civilan militon inter konservativaj kaj liberaluloj, kaj prenas partion favore al tiuj ĉi lastaj. En 1927 lia lukto prenas kontraŭimperiisman profilon, kaj kun grupo da sekvantoj, li komencas la batalon en la montaroj de la nordo de Nikaragvo. kontraŭ la usonaj trupoj.

Kiam tiuj ĉi lastaj forlasis Nikaragvon, li komencis interkonsenti por reveni al paca kunvivado. Tamen, la 21-an de februaro de 1934, li estas embuskita kaj perfide murdita fare de trupoj de la ĵus kreita Nacia Gvardio, trejnita de Usono, kiu estis sub la komando de la generalo Anastasio Somoza García.

Somoza baldaŭ fariĝos la ĉefa gvidanto de la lando, kaj kreos dinastion de prezidentoj. Lian filon, Anastasio Somoza Debayle, estis elpelita el la lando en 1979 per la revolucia movado kiu nomiĝas "Sandinista Fronto de Nacia Liberiĝo".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Augusto César Sandino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Augusto César Sandino en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Arkivigite je 2004-06-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Retejo de la Frente Sandinista de Liberación Nacional.
* ¡Sandino vive!
* Fondaĵo Augusto César Sandino. Arkivigite je 2005-11-25 per la retarkivo Wayback Machine



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 64544
* GND: 118605399
* LCCN: n80104792
* VIAF: 100258961
* ISNI: 0000 0001 1478 6276
* LIBRIS: 330032
* SUDOC: 027121739
* BNF: 11923617c
* NLA: 35960633
* NDL: 00621428
* BIBSYS: 90116563
* NKC: xx0079264
* BNE: XX950627
 |
La centra moskeo de urbo Osmanije.
**Osmanije** aŭ en turka **Osmaniye** estas urbo en la regiono Çukurova de Turkio, nome ĉefurbo de la Provinco Osmanije. Ties areo estas 3,767 km². La urbo mem havas 219,339 loĝantojn, dum la provinco 512,804 (2014). Osmanije estas je alto de 125 metroj (410.1 futojn) super marnivelo.

Situanta sur la orienta bordo de la ebenaĵo Çukurova ĉe la montokomenco de Nur-Montaro, Ĝi estas ĉe la pasejo inter Anatolio kaj la Mezoriento, nome sur la Silka Vojo, loko de strategia gravo kiu estis delonge setlejo por variaj civilizoj kiaj la Hititoj, la Persoj kaj la Romianoj. La Islamo venis en la areon establita de la abasida ĥalifo Harun ar-Raŝid, kiam helpantoj en lia armeo iĝis la unuaj turkoj kiuj luktis en Anatolio. La Nur-Montaro estis setlitaj de la tribo Ulaşlı de Turkmenoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* turke Oficiala retejo de la gubernio
* turke Oficiala retejo de la municipo
* angle Osmaniye veterprognozo Arkivigite je 2011-08-24 per la retarkivo Wayback Machine
* turke Osmaniye fm radio retejo Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri iama esperantlingva eldonejo. Koncerne aliajn signifojn aliru la apartigilon Sonorilo (apartigilo).* |

*Katalogo de Eldonejo-librejo Sonorilo*, proksimume en 1990.
**Sonorilo** estis Esperanto-eldonejo kaj -librejo fondita la 30-an de junio 1962. Ĝi estis registrita kiel "asocio sen profitdona celo" en la Belga Ŝtatgazeto de la 5-a de julio 1962 (akto 3229, paĝo 1180).

Historio
--------

La historio de la eldonejo kaj librejo Sonorilo estas forte ligita kun la historio de Belga Esperanto-Federacio, kiu estis fondita en la sama jaro 1962, kiel kupola organizaĵo de la tutŝtata Belga Ligo Esperantista kaj la flandra Flandra Ligo Esperantista. Tiuj asocioj ambaŭ havis sian propran eldonejon kaj librejon, nome respektive la asociojn Belga Esperanto-Instituto kaj Flandra Esperanto-Instituto. En tiu spirito de unuiĝo oni decidis kvazaŭ kunfandi tiujn ĉi institutojn al unu nova. Ĝi ricevis la nomon *Eldonejo-librejo Sonorilo*, kiel memorigon al la unua Esperanto-revuo en Belgio: *Belga Sonorilo*.

Starigintoj de la asocio estis Maurice Jaumotte (prezidanto de Belga Esperanto-Instituto), Gerard Debrouwere (prezidanto de Flandra Esperanto-Instituto), Roger Iserentant kaj Jules Verstraeten. La sidejo estis en Blankenbergsesteenweg 72 en Bruĝo. La malnovaj, sed plu silente ekzistantaj institutoj pruntedonis al la asocio *Eldonejo-librejo Sonorilo* librojn en valoro de po 50 000 belgaj frankoj.

Eldonoj
-------

La asocio eldonis i.a.:

* Halvelik, Manuel : *Popido, la verda dialekto*, 1973.
* Denoël, Pol : *L'Esperanto dans l'Enseignement*, 2-a eldono, 1982
* Deck Dorval : *De Dood aan boord*, 1987.

Referencoj
----------

1. ↑  Revuo Sonorilo, 54-a jaro, n-ro 5, septembro-oktobro 1962, p. 75.
Giuseppe Sarto - papo, sanktulo kaj nomdoninto de la Sarto-eldonejo
**Eldoneja librovendejo Sarto** (germane *Sarto Verlagsbuchhandlung*) estas germana entrepreno por emuloj de edifa literaturo kun sidejo en Bobingen. Ĝi estas en direkta kontakto kun la Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a en Germanlingvio. Celo ĝia estas laŭ propra deklaro *ilumini homojn pri la vero danke al katolika literaturo*. Krome oni intencas forigi ĝeneralan prireligian malscion en la hodiaŭa socio kaj batali, laŭ la ideoj de la sankta papo Pio la 10-a, kontraŭ modernismaj tendencoj enekleziaj. La menciita papo nomiĝis burĝe *Giuseppe Sarto* - sekve iĝis lia papa moŝto mem nomdonanto por la eldoneja librovendejo en Germanlando.

Disponigoj diversaj
-------------------

Publikigas la eldonejo i.a. verkojn de la fondinto de la fratio Marcel Lefebvre en germana traduko. Krom la publikigo de novaj libroj Sarto ankaŭ laboregis disponi noveldonadon de pli malnovaj katolikaj fundamentaj verkoj. Memkompreneble ofertatas ankaŭ aĵoj de aliaj katolikaj eldonejoj.

La instituto *Civitas Institut* el Neunkirchen-Seelscheid perigas pri la vendado de la periodaĵo *Civitas. Zeitschrift für das christliche Gemeinwesen* la Sarto-eldonejon.

Publikigitaj aferoj
-------------------

Eldonis Sarto-eldonejo verkojn i.a. de Marcel Lefebvre, Roberto de Mattei, Matthias Gaudron, Heinz-Lothar Barth, Romano Amerio, Johannes Dörmann, Wolfgang Schüler, Georg May, Franz Schmidberger, Wolfgang Waldstein, Erik M. Mörstad kaj Gabriele Marx.

Jenas aliaj aŭtoroj en al fako teologio: Leo J. Elders, Josef Kleutgen, Johannes Hirschberger, Bernard Kälin, Reginald Garrigou-Lagrange, Marianne Schlosser kaj Johannes Stöhr.

Pri filozofiaĵoj verkis i.a.:
Ludwig Schütz, Reinhard Löw, Otfried Höffe, Christian Gnilka, Walter Hoeres, Sylvain Gouguenheim, Walter Schweidler, Roland Baader kaj Rafael Hüntelmann.

Noveldonitis verkoj de Joseph Franz von Allioli, Dom Jean de Monléon, Alfredo Ottaviani, Antonio Bacci, Alfons Maria Stickler, Alphons Maria Rathgeber kaj Fulton Sheen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo eldoneja

Notoj
-----

1. ↑  eldoninformoj
2. ↑   Naturrecht und Menschenrecht. Arkivita el la originalo je 2019-02-12. Alirita 2019-02-11.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Sarto Verlag en la germana Vikipedio.*
**Eldonejo TK** estis fondita kaj gvidata de Torben Kehlet en Kopenhago. Ĝi produktis librojn en Esperanto finde de la 1960-aj kaj en la unua duono de la 1970-aj jaroj, kiam Torben Kehlet kun sia familio translokiĝis al Belgio kaj tie ekde 1975 daŭrigis la eldonejon TK/Stafeto.

Torben Kehlet nomis la plej gravan de ĉiuj de li eldonitaj libroj la libron "La Nobla Korano" eldonita en eldonejo TK en 1969 kaj 1970. La libro estas presita dulingve en la araba kaj Esperanto. 

Antaŭnoto pri la dua eldono:
"La unua eldono (1969) de 'La Nobla Korano' vekis - ne nur en la Esperantomovado - vastan eĥon kaj grandegan intereson. Ŝtatestroj kaj eminentuloj el la islama mondo pruvis, per siaj leteroj al la eldonisto kaj al la tradukinto, ke la publikigo de tiu verko povus liveri la bazon por estigi intensajn rilatojn inter Islamo kaj Esperantaj rondoj."

Post kvin monatoj ekde la apero la unua eldono de la "Nobla Korano" tute elĉerpiĝis.

* La Nobla Korano en Esperanto (librokovrilo) La Nobla Korano en Esperanto (librokovrilo)
* La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo) La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo)
* La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo) La Nobla Korano en Esperanto (titolpaĝo)
Eldey situantas ĉe la sudokcidenta pinto de la Duoninsulo Reykjanes.
**Eldey** estas malgranda insulo ĉe ĉirkaŭ 16 km ĉe la marbordo de la duoninsulo Reykjanes, de sudokcidenta Islando. Situanta okcidente-sudokcidente de Rejkjaviko, la insulo Eldey kovras areon de malpli ol 2 ha, kaj staras je alto de 77 m. Ties krutaj klifoj estas hejmo al grandaj nombroj de birdoj, inklude unu el plej grandaj kolonioij de Norda sulo en la mondo, kun ĉirkaŭ 16 000 paroj. Tiu kolonio povas esti nun rigardata pere de du retkameraoj kiuj situantas ĉe la pinto de la insulo.

La insulo iam eltenis grandan populacion de Granda aŭko el kiam ili moviĝis tien el Geirfuglasker sekve de vulkana erupcio en 1830. Kiam la kolonio estis malkovrata en 1835, oni ĉirkaŭkalkulis 50 birdojn. Muzeoj, dezirinte haŭtaĵojn de la aŭko por konservado kaj montrado, rapide ekkolektis birdojn el la kolonio. La lasta paro, kovanta ovon, estis mortigitaj tie en Julio 1844, kaj Jón Brandsson kaj Sigurður Ísleifsson mortigis la plenkreskulojn kaj Ketill Ketilsson rompis la ovon per sia buto.

Referencoj
----------

1. ↑  Bryan Nelson.  (2010) "Numbers and distribution", *The Gannet*, Poyser Monographs. A & C Black, p. 42–90. ISBN 978-1-4081-3858-8.
2. ↑
3. ↑  Emily Crofford.  (1989) *Gone Forever: The Great Auk*. Nov-Jorko: Crestwood House, p. 43. ISBN 978-0-89686-459-7.
4. ↑  Ellis, Richard.  (2004) *No Turning Back: The Life and Death of Animal Species*. Nov-Jorko: Harper Perennial, p. 160. ISBN 0-06-055804-0.

63° 44′ 27″ N 22° 57′ 26.6″ U﻿ / ﻿63.74083 °N, 22.957389 °U﻿ / 63.74083; -22.957389 (mapo)

* Kategorio Eldey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fedono**, literumita latinigite ankaŭ kiel *Phædo* aŭ *Phaedo*; en antikva greka: Φαίδων, Phaidōn [pʰaídɔːn]), konata ankaŭ de antikvaj legantoj kiel "Pri animo", estas unu el la plej bone konataj dialogoj de la meza periodo de Platono, kun *Respubliko* kaj *Simpozio* (La bankedo). La filozofia temo de la dialogo estas la senmorteco de la animo. Ĝia agado okazas en la lastaj horoj antaŭ la morto de Sokrato, kaj estis la kvara kaj lasta dialogo de Platono, kiu detaligas la finajn tagojn de la filozofo, post la dialogoj *Eŭtifro*, *Apologio*, kaj *Kritono*.

Manuskripto de *Fedono*; *Codex Clarkianus* (Oxford, Biblioteko Bodleian, Clarke 39).Unu el la ĉefaj temoj en *Fedono* estas la ideo ke la animo esta senmorta. En la dialogo, Sokrato studas la naturon de la postmorto en sia lasta tago antaŭ esti ekzekutita per trinkado de cikuto. Sokrato estis enprizonigita kaj mortokondamnita fare de atena tribunalo pro manko de kredo en la dioj de la ŝtato (kvankam kelkaj fakuloj pensas, ke plie temas pri lia apogo al la "filozofiaj reĝoj" anstataŭ al demokratio) kaj pri koruptado al la junularo de la urbo.

Engaĝiĝante en dialektiko kun grupo de amikoj de Sokrato, kiel la du Tebanoj, Cebes, kaj Simmias, Sokrato esploras kelkajn argumentojn por konfirmi la senmortecon de la animo por montri, ke estas postmorto en kiu la animo falos post la morto. Fedo rakontas la historion, ke post la diskuto, li kaj la aliuloj estis tie atestante la morton de Sokrato.

La *Fedono* estis por la unua fojo tradukita en Latinon el greka fare de Henriko Aristipo en 1160.

Notoj
-----

1. ↑   Lorenz, Hendrik (22a de Aprilo 2009). "Ancient Theories of Soul". Stanford Encyclopedia of Philosophy. Alirita en 2013-12-10.
2. ↑   I. F. Stone estas inter tiuj kiuj adoptas politikan vidon de la juĝo. Vidu la transkribon de intervjuo farita al Stone tie:  Por antikva aŭtoritato, Stone citas Esĥines (Kontraŭ Timarĥo, 173).

* Kategorio Fedono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 786761
* GND: 4006824-9
* LCCN: n83035293
* VIAF: 158149105999268490291, 456158790735738852266, 1030154380903530290134 9651152140012611100005, 158149105999268490291, 456158790735738852266, 1030154380903530290134
* SUDOC: 030706726 027544672, 030706726
* BNF: 122068938
* NLA: 56963789
* BIBSYS: 90886359
* BNE: XX3383569
 |
**Fuvahmulah** (mahle ފުވައްމުލައް) estas atolo en la Maldivoj. Ĝi estas parto de la landa administra unuo atolo *Gnaviyani*. La loĝantoj parolas karakterizan formon de la maldiva lingvo, konata kiel *Mulaku bas*. La atoloj Fuvahmulah kaj Addu, lokita 52 kilometrojn sude de Fuvahmulah, konsistigas la parton de la Maldivoj en la Suda Hemisfero. 

infanoj baniĝas en la tradicia festivalo *Maahefun*, kiu okazas ĉiujare fine de julio
knabo sabloglitas kvazaŭ ondorajdante
Fuvahmulah signifas "Insulo de la betelaĵo-nuksaj palmoj", Fuvah (aŭ "Fua") en la loka lingvo. Aliaj lokoj en la mondo kiel Penango en Malajzio kaj Guvahati en Asamo, Barato, ankaŭ ricevis sian nomon laŭ tiu nukso. La originala nomo de la insulo eble estis simple *Mulah* ("insulo"), sed estis nomita Fuvahmulah ("la Mulah kun la betelaĵo-palmoj") por distingi ĝin de Boli Mulah - alia insulo en la antikva insularo Maldivoj.

La admiralaj mapoj de la brita mararmeo kaj iuj geografoj nomis la insulon *Fua Mulaku*. En malnovaj francaj mapoj la insulo aperis sub la nomo *Pogue Mollusque*. 

* Kategorio Fuvahmulah en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **brankiostomo** (*Branchiostoma belcheri*) el la ordo de ĥorduloj kaj familio de brankiostomedoj vivas en Ŝjamen, Ĉingdaŭ, Jantaj kaj alfaj lokoj de Ĉinio. Ĝi, diafana kun longo de 3-6 centimetroj, apartenas al la senkraniuloj. Ĝia karno estas ruĝa, ĝia korpo malpli larĝa ol dika kaj la du ekstremoj de la korpo pintaj. Ĉe la supro de la kapo estas okulpunktoj, malsupre de kiuj estas vestiblo kaj buŝo. Ce la ekstera vestiblo moviĝas pluraj antenoj. La fiŝoj kun dorsa, vosta kaj koksa naĝiloj havas haütajn faldojn simetriajn ĉe ambaŭ flankoj de la ventro.

La brankiostomoj vivas en la malprofunda kaj klara maro antaü bordo. Ili, ne naĝemaj, povas naĝi 60 cm. sekunde kaj post 50-sekunda naĝado ili subite haltas. Ĝenerale ili sin kaŝas en sablo, nur kun kapo ekstere. Kun akvofluo manĝaĵoj, ĉefe diversspecaj algoj, enfluas en ilian buŝon. Dum sia tuta vivo la brankiostomoj frajas tri fojojn, kaj la frajado okazas en junio kaj julio. En la tria fojo ili frajas plej multe. La junaj brankiostomoj maturiĝas post unu jaro. Ilia vivo daŭras 3-4 jarojn.

La brankiostomoj estas tipaj ĥorduloj. El la vidpunkto de anatomio kaj rigardate de la embria kresko, ili troviĝas en la periodo transira de la senvertebruloj al la vertebruloj, pro tio ili havas gravan signifon kaj en la biologia instruado kaj studado kaj en la akademia esplorado. Nun la brankiostomoj jam evoluas en la tropikaj kaj subtropikaj zonoj, dum tiuj en Ŝjamen ankoraŭ restas tiaj, kiaj ili estis antaü 500 milionoj da jaroj, tial multaj alilandaj zoologoj veturas tien por ilin esplori.
Ŝjamen de Ĉinio estas koncentra produktejo de brankiostomoj. Antaŭe tie produktiĝis multege da tiaj fiŝoj, kiuj vendiĝis eksteriande, sed ekde la lasta periodo de la 50-aj jaroj, ilia produktokvanto draste malpligrandiĝis. Nun Ĉinio difinis Ŝjamen kiel naturan rezervejon por la brankiostomoj.

maldekstra

  

  

* Kategorio Brankiostomo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Brankiostomo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Brandon Bruce Lee** (1-an de februaro 1965 en Oakland, Kalifornio - 31-an de marto 1993 en Wilmington, North Carolina) estis usona aktoro.

Biografio
---------

Brandon Lee estis filo de Bruce Lee kaj ties edzino **Linda Lee Cadwell**, naskiĝinta *Emery*. Post morto de sia patro- kiam Lee aĝis 8 jarojn-, lia patrino translokiĝis kun li kaj la pli juna fratino Shannon al Los Angeles.

Post mezlernejo, li studis aktoradon ĉe Emerson College en Boston kaj ekaktoris ĉe la Eric Morris' American New Theater Company en Novjorko. Lia unua rolo estis en 1986en aĝo de 20 jaroj en la televida filmo *Kung Fu: The Movie*, en kiu li ludis filon de karaktro de David Carradine, Caine.

Post lia unua ĉefrolo en *Showdown in little Tokio* (1991) sekvis *The Crow*, kies finpretigon li ne travivis. Brandon Lee mortis pro akcidento la 31-an de marto 1993 dum la scenlaboro por *The Crow*. Lin trafis fragmento de pistola kuglo, spite al tuja medicina traktado, Brandon Lee mortis 12 horojn poste en *Hanover Regional Medical Centre* en Wilmington, North Carolina. Li estis entombigita apud lian patron en *Lake View Cemetery* en Seattle.

La filmo estis finpretigita je peto de la familio. Anstataŭ Brandon, ludis duoblulo kaj oni faris komputadan animadon.

Filmografio (elekto)
--------------------

* 1986: *Kung Fu* (USA)
* 1986: *Legacy of Race (Born Hero 1)* (Hongkongo)
* 1989: *Laser Mission* (Usono/Germanio/Sud-Afriko)
* 1991: *Showdown In Little Tokyo* (Usono)
* 1992: *Rapid Fire* (USA)
* 1993: *Death By Misadventure – The mysterious life of Bruce Lee*
* 1994: *The Crow* (Usono)

* Kategorio Brandon Lee en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 394777
* GND: 104419975X
* LCCN: n92078449
* VIAF: 64203719
* ISNI: 0000 0000 8388 960X
* BNF: 14013423d
* BIBSYS: 98041179
* NKC: xx0164834
* BNE: XX1104717
 |
Koordinatoj: 48° 01′ 53″ N 3° 37′ 52″ O﻿ / ﻿48.03139 °N, 3.63111 °O﻿ / 48.03139; 3.63111 (mapo)

**Mercy** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 74 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Mercy etendiĝas sur 2.66 km² (ĝi viciĝas inter la plej malvastaj komunumoj de Francio), kaj havis 74 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 28 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Louis Leprun, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Mercy apartenas al la kantono de Brienon-sur-Armançon, kies ĉefurbo estas Brienon-sur-Armançon. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Brienon-sur-Armançon
**Gyula Szentiványi** [djula sentivAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentiványi Gyula** estis hungara arthistoriisto, ĵurnalisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Schmidt* [ŝmit], lia pseŭdonimo estis *Pálmai Gyula*.

Gyula Szentiványi naskiĝis la 7-an de januaro 1881 en Budapeŝto, li mortis la 17-an de majo 1956 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gyula Szentiványi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis juron en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Universitato Francisko Jozefo de Koloĵvaro. Inter 1897-1903 li estis ĵurnalisto, poste li havis postenon en ministerio pri Religio kaj Eduko. Inter 1907-1910 li esploris arthistorion, poste inter 1910-1915 li denove estis ĵurnalisto en Szeged. Inter 1916–1934 li estis sekretario, ĉefsekretario de Belarta Muzeo (Budapeŝto), poste li laboris en komisiono pri historiaj monumentoj ĝis la emeritiĝo. Li ankaŭ restaŭris, ilustris librojn kaj instruis en Hungara Reĝa Desegnista Edukejo.

Liaj kontribuoj (elekto)
------------------------

* *A magyar képzőművészek lexikona* (kune kun János Szendrei, 1-a volumo, 1915), lia ĉefverko, li kolektis ĝismorte materialojn por la leksikono
* *Perger János, festő* (artikolo, 1905)
* *A két Szále* (artikolo, 1921)
* *Barabás Miklós művészete* (monografio, 1927)
* *Székely Bertalan és művészete* (artikolo, 1935)
* *Egy pesti festő a párizsi kommünben* (artikolo, 1945)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* László Benke

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2021-12-25 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 749316
* GND: 1103053531
* VIAF: 11146574844038151330
 |



* Portalo pri Biografio