recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tia Surica** (*Onklino Surica*), naskonome **Iranette Ferreira BARCELLOS** (naskiĝis la  17-an de novembro 1940(nun 1940-11-17) en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila kantistino de sambo kaj aktorino.

Biografio
---------

Naskiĝinta en Madureira, kvartalo en la nordo de Rio-de-Ĵanejro en 1940, ŝi komencis aŭskulti la melodiojn de la *Portela Lernejo Sambo* kiam ŝi estis nur pli aĝa ol kvar jaroj; la kromnomo Surica estis donita de ŝia avino, kiam ŝi vidis ŝin danci.

Ŝia sukceso venis en 1966 kiam kantis kun Maninho kaj Catoni la karnavalsambon *Memorias de um Sargento de Milícias* (Memoraĵoj de serĝento de milicio) verkita de Paulinho da Viola.

En 1980, ŝi aliĝis al la grupo *Velha Guarda da Portela* (Malnova Gvardio de Portela).

Kiel aktorino, ŝi partoprenis en la serio *Cidade dos homens* kaj plurfoje en reklamado.

Hodiaŭ ŝi daŭre partoprenas en festivaloj kaj eventoj de Portela kaj ankoraŭ loĝas en la kvartalo kie ŝi naskiĝis, Madureira. Ŝia domo, nomita de la artistoj *Cafofo da Surica* (*Bona rifuĝo de la Surica*) estas centro por kunvenoj de artistoj de la *Velha Guarda*.

Referencoj
----------

1. ↑   *Feijoada da Tia Surica*. Arkivita el la originalo je 2013-09-27. Alirita 2013-09-17.
2. ↑   *Feijoada da Tia Surica no Teatro Rival*. Arkivita el la originalo je 2013-09-13. Alirita 2013-09-17.

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala TTT-ejo de Tia Surica Arkivigite je 2013-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
* portugale O Dia na Folia Arkivigite je 2007-02-28 per la retarkivo Wayback Machine
* portugale Tia Surica - Jump to discography
* angle Tia Surica en IMDB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 452503
 |
*Ne konfuzu kun la afrika ŝtato Ugando* .

---

**Ugandi** (latine *Ugaunia*, estone *Ugandi* aŭ Ugala, malnovgermane *Ugaunia*) estis unu el ok historiaj regionoj (*maakondov*)   sudoriente de la hodiaŭa Estonio ĝis 1224. 

La Ugandi-regiono supozeble inkluzivis la areojn de la hodiaŭaj provincoj Tartumaa, Põlvamaa, Võrumaa kaj parte Valgamaa en suda Estonio. Ugandi havis du centrojn: Tarbatu (nun Tartu) kaj Otepää. La nomo Ugandi estas menciita unuafoje en la kroniko de Henriko de Latvio (1225-1227).

### Administra divido

Ugandi estas nuntempe ankaŭ administra teritoria unuo (graflando, *maakonda*) de Estonio,

Kronikoj pri Ugandi
-------------------

Henriko el Latvio skribis en siaj kronikoj, kiel estis la batalema spirito de la ugandanoj kaj iliaj kontraŭuloj. En 1215, pluraj finnugraj triboj (Henriko nomas ilin kolektive "estoj") formis aliancon kun la celo detrui Livonion.

En moderna estona literaturo, la historia regiono nomiĝas Ugandi aŭ Ugala. En Latvio, tuta Estonio estas ankoraŭ nomata *Igaunija* laŭ la Uganianoj - iliaj antikvaj militemaj najbaroj. Samtempe, en estona folkloro, la loĝantoj de Ugandi (loknome *ugalased*) estas prezentitaj kiel malamikaj militistoj aŭ rabistoj. Ekzemple, unu el la popolkantoj de Viljandi vokas rapidi la rikolton - "alie la ugandianoj atakos."

Vidu ankaŭ
----------

Ĉi tiu termino havas aliajn signifojn: 

* Ugandi estas unu el la graflandoj de la Respubliko Estonio.
* Ugandi: nomo de minforiga ŝipo de Estonio

Referencoj
----------

1. ↑  *Toivo Miljan.* Historia Vortaro de Estonio. Lanham, Md.: Scarecrow Press, Inc. 2004. - p. 63. - 558 p. - ISBN 0-8108-4904-6 .
2. ↑  Ugaunia ĉe books.google.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 719174
 |
**Ugandaj sportistoj** unue en 1956 partoprenis **olimpikon** - ekde tiam oficiala uganda teamo partoprenas la somerajn olimpikojn, kaj ne maltrafis eventon ekde tiam, krom krom en la Somera Olimpiko 1976, kiam la teamo protestis kontraŭ nekompleta izoliĝo de sud-afrikaj sportistoj antaŭ la olimpiko, kvankam laŭplane sportistoj de tiu lando komplete bojkotiĝu, ĝis la socia sistemo de apartismo tie estos komplete forigita. 

la kuristo *Joshua Cheptegei* (jen en foto de 2014) en la somera Olimpiko 2020 kontribuis oran kaj arĝentan medalojn
En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis ugandaj partoprenantoj. Tamen en la someraj olimpikoj la teamoj ne estas senukcesaj: ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, la teamo sume atingis  4 orajn,  4 arĝentajn kaj  3 bronzajn medalojn. Fine ĝi havis la **73**-an rangon inter ĉiuj partoprenintaj teamoj.

La Uganda Nacia Olimpika Komitato kunordigas la teamojn - la organizaĵo estis kreita en 1950 kaj rekonita de la Internacia Olimpika Komitato en 1956, ĝustatempe antaŭ la unua apero de uganda teamo en la olimpiko de Melburno.

Eksteraj ligiloj
----------------

* malnova oficiala retejo, arkivigita laŭ la stato de marto 2012 (angle)

Vidu ankaŭ
----------

* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
**Trujillo** estas municipo situa en la centra zono de la Valo de Kaŭko, departemento de la sudokcidento de Kolombio. Laŭ la oficiala censo de 2005, ĝi enhavas 18.142 loĝantojn. Ĝia etendo estas de 221 km² kaj laĉefa domaro situas je 1.260 msm. Ĝi karakteriĝis pro la kvalito en ties produktado de kafo, banano, fruktoj kaj legomoj.

Historie ĝi suferis violenton kun gravaj negativaj efikoj en la populacio. Ĉefe dum la 1980-aj jaroj kaj 1990-aj jaroj kiam grupoj de drogokomercistoj aliancanoj de la polico torturis kaj murdis centojn de ĝiaj loĝantoj, provokante translokigon de granda procentaĵo de supervivantoj.

Submunicipoj kaj ties domaroj
-----------------------------

* Andinápolis. La Sonora kaj Melenas.
* Cerro Azul. EL Chocho, La Bohemia, La Siria, La Soledad.
* Cristales. El Muñeco, Los Chacales, Magungo.
* Dos Quebradas. Cedrales, El Oso, La Floresta, la Luisa, La Marina, Tres Esquinas, Tres Heldas, Villa, Villa Clara.
* El Tabor. Alto Cáceres, Baja Cristalina, Bajo Cáceres, El Tanjer, Juntas, Los Ranchos, Palermo, Puente Blanco.
* Huasanó. Cascajal, Hato Viejo, Tierra Blanca.
* La Marina
* La Sonora. La Betulia, Riochiquito.
* Robledo. El Indio, La Herradura.
* Venecia. La Débora, Maracaibo, La Diamantina, Los Cristales, Alto Cristales.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Trujillo (Kolombio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Registaro de Trujillo[*rompita ligilo*]

Koordinatoj: 4° 15′ N 76° 20′ U﻿ / ﻿4.250 °N, 76.333 °U﻿ / 4.250; -76.333 (mapo)
**Timothy John EVANS** (20-an de novembro 1924 - 9-an de marto 1950) estis plej verŝajne suferinto de la plej konata brita juĝistara eraro. Li estis ekzekutita pro murdo, kiun faris plej verŝajne lia najbaro John Christie. Lia afero kondukis fine al ĉesigo de la mortpuno kaj leĝigo de la aborto en Britio. 

Evans ŝatis fabeli pri sia deveno, malregule vizitis la lernejon, kapablis legi kaj skribi nur sian nomon. Li laboris kiel ŝoforo post la lernado. Li edziĝis kun Beryl Susanna Thorley en 1947 kaj ili en 1948 translokiĝis en etaĝon de domo de 10 Rillington Place, North Kensington, Londono. En la teretaĝo loĝis John Christie kun sia edzino, en la meza etaĝo Mr. Kitchener, kiu dum la murdo estis en hospitalo. En la domo ekzistis nur po du ĉambroj por etaĝo.

La 10-an de oktobro 1948 naskiĝis filino de Timothy kaj Beryl (nome Geraldine Evans). Tio kaŭzis por ili financajn problemojn, post kiam Evans estis maldungita pro mensogoj. En tiu situacio konstatis Beryl Evans, ke ŝi estas denove graveda. Tio estis bazo por disputoj. La 10-an de novembro, Evans vizitis sian patrinon kaj asertis, ke la edzino kun la filino veturis al patro de Beryl al Brighton. Tion baldaŭ dubis parencoj de la edzino.

La krimkazo de Evans
--------------------

Posttagmeze de 30-an de novembro 1949, Evans en policejo konfesis murdon de la edzino per abortigaĵo. Li asertis kaŝi la kadavron en kanalon, sed la polico ne trovis tion kaj eĉ la fermilon de la kanalo povis forigi nur kelko de policoj kune. 

Evans tiem retiris la konfeson kaj deklaris, ke la abortigon faris Christie, kiun li volis nur vualigi. La kadavron kaŝis Christie. La denova dom-traserĉo trovis kadavron de Beryl kaj Geraldine, ambaŭ dronitaj. Evans konfesis la dronadon pro financaj problemoj.

La proceso okazis ekde la 11-a de januaro 1950 en Old Bailey. Tiam Evans retiris la konfesojn kaj asertis, ke Christie estis la droninto. Oni juĝis lin du tagojn poste je morto. La ekzekuto okazis la 9-an de marto 1950.

La krimkazo de Christie
-----------------------

Christie forlasis la luitan loĝejon la 20-an de marto 1953. La nova luanto (Beresford Brown) volis trakonstrui la kuirejon. Li trovis en la muro de alkovo kadavron de virino. Posta traserĉado de la domo trovis 4 virinajn kadavrojn kaj aliajn ostajn restaĵojn. Ili ĉiuj estis dronitaj. Pro la novaj faktoj, Evans estis pardonita postmorte en 1966 (1965?) kaj li estis deklarita senkulpa en 2004.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 217633
* GND: 1064189059
* LCCN: no2001072277
* VIAF: 43954138
* ISNI: 0000 0000 4117 5852
* SUDOC: 152015450
 |
La papo Inocento la 3-a (1198-1216) kun frutempa papa tiaro. Fresko en la klostro Sacro Speco, ĉ. la jaro 1219.
**Tiaro** (el la persa تاره *tara*, adaptita malnovgreke kiel τιάρα, de kie pruntita en Latinon kiel *tiara*) estas formo de krono. Fakte ekzistas du tipoj de kronoj, por kiuj taŭgas tiu vorto.

Tradicie, la vorto "tiaro" aludas al alta krono : ĝi ofte havis la formon de cilindro, kiu mallarĝiĝis je sia pinto. Ĝi cetere estis farita el teksaĵo aŭ ledo kaj kutime estis riĉe ornamita. Tia ĉapelo estis precipe uzita de la reĝoj kaj imperiestroj de kelkaj antikvaj popoloj de Mezopotamio. La asirianoj kutimis aldoni du virbovajn kornojn al la tiaro kiel dekoracio kaj simbolo de potenco. La persa tiaro iom pli similis al stumpigita konuso, sen kornoj aŭ plumoj sed kun pli multaj juveloj.

Ĝi poste famiĝis kiel la tradicia ĉapelo de la papoj. (*vidu Papa tiaro*)

Virinaj tiaroj
--------------

Reĝino Aleksandra, regantino angla, (kun la krono) kaj ŝiaj filinoj kun tiaroj: princino Viktoria Aleksandra (dekstre) kaj princino Luisa (maldekstre)
Nuntempe la tiaro ĉe virinoj estas solena diademo, ofte metala kaj ornamita per multekostaj ŝtonoj.

* Kategorio Tiaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Skemo de trumpo sub kupolo.
En arkitekturo, **trumpo** estas parto de volbo duonkonusforma de interkuniĝo elstare ekster muro. Temas ri konstrua sistemo kiu ebligas surmeti du strukturojn de diferenca geometria konsisto, kiel oklatera aŭ sfera volbo sur kvadrata bazo por mildigi la angulon.

**Trumpoj** en la preĝejo Martorana en Palermo.
Tiu **trumpoj**, estis uzataj ĉefe dum la Romaniko kaj Gotiko, kiam ili ebligis la konstruadon de kupoloj, tamburoj aŭ kupolbazoj.

Laŭ Francisko Azorín **trumpo** estas *Niĉoforma volbeto uzata en konstruado por multobligi la subtenontajn pariojn de kupolo.* Li indikas etimologion el la antikva germana *trumpa* (trumpo).

Notoj
-----

1. 1 2   Lajo Pérez, Rosina (1990). Léxico de arte. Madrid - España: Akal. p. 205. ISBN 978-84-460-0924-5.
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 205.
3. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Trumpo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Krucistaj ŝtatoj en Palestino
**Transjordanio** estas termino por teritorio oriente de rivero Jordano. Ĝi etendiĝas sudoriente trans Negevo ĝis Golfo de Akabo. Norde kaj oriente estas neniaj naturaj limoj, krom Morta Maro. Oriente kondukis kvanto de karavanaj vojoj, tra kie la varo vojaĝis el Egiptio kaj Arabio ĝis Sirio kaj muslimaj pilgrimoj ĝis Mekko.

En antikvaj tempoj tiu ĉi teritorio nomiĝis Edomo kaj Moabo. En tempoj antaŭ la unua krucmilito la regionon de Transjordanio priregis fatima kaliflando kun centrejo en Egiptio, sed la egipta ĉeesto ĉi tie estis prefere simbola, se ia estis. Kiam krucistoj konkeris Palestinon kaj fondis Jerusaleman reĝlandon, nelonge post tio reĝo Baldueno la 1-a Jerusalema, kie li konstruis burgon Krak de Montréal, Krak de Moab en Kerako kaj establis vasalan Senjorlandon de Transjordanio. La krucistoj ankaŭ priregis regionon ĉirkaŭ Petra, kie ili establis ĉefepiskoplandon subigita al latina patriarklando en Jerusalemo.

### Literaturo

* John L. La Monte, *Feudal Monarchy in the Latin Kingdom of Jerusalem, 1100-1291*. The Medieval Academy of America, 1932.
* Jonathan Riley-Smith, *The Feudal Nobility and the Kingdom of Jerusalem, 1174-1277*. The Macmillan Press, 1973.
* Steven Runciman, *A History of the Crusades, Vol. II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187*. Cambridge University Press, 1952.
* Steven Tibble, *Monarchy and Lordships in the Latin Kingdom of Jerusalem, 1099-1291*. Clarendon Press, 1989.

### Vidu ankaŭ

* Britia Transjordanio
* Outremer
* Levantenio
* Sankta Lando
* Galilea
* Mezopotamio
**Tiberio Julio Abdeso Pantero** (naskiĝis ĉirkaŭ 22 a.K. en Sidon, Libano; mortis ĉirkaŭ 40, ĉe la nuna Bingerbrück, Germanio) estis romia soldato, kiu foje estas ligita al la deveno de Jesuo de Nazaret.

Vivo
----

Ĉiuj certaj biografiaj informoj pri Pantero devenas de lia tombŝtono, malkovrita en 1859 dum konstruado de fervojo en Bingerbrück. Reliefo, kiu kovras la plej grandan parton de la tombsteleo, montras la mortinton preskaŭ realgranda, staranta vestita de uniformo. Tamen oni ne konas la vizaĝon, ĉar la supra parto de la reliefo mankas.

Sub la reliefo troviĝas jena surskribaĵo, kiu estas ĉio, kion oni konas pri lia biografio:

*Tib(erius) Iul(ius) Abdes Pantera*
*Sidonia ann(orum) LXII*
*stipen(diorum) XXXX miles exs*
*coh(orte) I sagittariorum*
*h(ic) s(itus) e(st)*
*Tiberius Iulius Abdes Pantera*
*el Sidon, 62-jara,*
*servis 40 jarojn kiel soldato*
*ĉe la 1-a kohorto de la arkpafistoj*
*kaj kuŝas entombigita ĉi tie.*
Laŭ la teksto, Pantero devenis de la fenica urbo Sidon kaj estis soldato en la *Cohors I Sagittariorum*, la 1-a kohorto de la arkpafistoj. Oni ne konas la devenon, nek la signifon de lia siria nomo *Abdes*; *Pantera* estas la latina vorto por pantero.

La aldonajn nomojn *Tiberius Iulius* Pantero verŝajne alprenis, kiam li ricevis la romian civitanecon post 25 jarojn en la armeo, dum la regado de la imperiestro Tiberio.

Oni scias, ke la *Cohors I Sagittariorum* estis ĝis la jaro 9 en Syria Palaestina kaj en la jaroj 40 ĝis 70 en Bingen.

La tombŝtono troviĝas en la romia halo en Bad Kreuznach.

Ligo al Jesuo
-------------

La supozita ligo al Jesuo devenas de interpretado de la verko de Celsus, kontraŭ-kristana greka filozofo citita de Origeno en *Contra Celsus*. Laŭ Origeno, Celsus skribis:

*kiam ŝi (Maria) gravedis ŝi estis forpelita de la ĉarpentisto al kiu ŝi estis konfidita, pro adulto kaj ĉar ŝi portis infanon de soldato nomita Pantero.*
Persono nomita Jeŝu ben Pandera estas menciita en la Tosefta, dua kolekto de judaj parolaj leĝoj. Jeŝu estas foje interpretita kiel referenco al Jesuo de Nazaret.

La ligo inter la Pantero de Celsus kaj Tiberio Julio Abdeso Pantero estis unue sugestita en la libro *La vita di Gesù* de Marcello Craveri, 1966. La ligo dependas de la supozo, ke la informo de Celsus pri la eksteredzeco de Jesuo pravas, kaj do soldato kun tiu nomo, vivanta dum la ĝusta epoko povintus esti la patro. Laŭ sia kariero Tiberio Julio Abdeso Pantero estis en Palestino kiam li estis junulo, ĉirkaŭ la epoko de la koncipo de Jesuo.

Bibliografio
------------

* P.Haupt/S.Hornung, "Ein Mitglied der Heiligen Familie? Zur Rezeption eines römischen Soldatengrabsteines aus Bingerbrück", Kr. Mainz-Bingen. In: *Archäologische Informationen* 27/1, 2004, S.133-140.

Referencoj
----------

1. ↑  Epigraphik-Datenbank Clauss / Slaby[*rompita ligilo*]
2. ↑   Pri la tombŝtontrovo en Bingerbrück (germane). Arkivita el la originalo je 2007-12-22. Alirita 2007-10-01.
3. ↑  Tabor, James D. The Jesus Dynasty: A New Historical Investigation of Jesus, His Royal Family, and the Birth of Christianity, Simon & Schuster, 2006, ISBN 0-7432-8723-1

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 215910
 |
En la helena mitologio,**Tindaro**, (greke: *Τυνδάρεως* :

Tundáreôs) estas legenda reĝo de Sparto, filo de Ebalo (aŭ, laŭ aliaj
rakontoj tiu, de Periereso) kaj Gorgofona.

Li estis senigita de la trono de sia patro far de sia frato Hipokoonto
kaj fuĝis en Etolion. Tie, li edziĝis kun Leda. Dank'al la helpo de
Heraklo, kiu mortigis Hipokoon, li reiĝis reĝo de Sparto.

Li estis patro (aŭ adopta patro) de Helena, Klitemnestro,
Kastoro, Polukso, Fojbo, Timandro, kaj Filonoo.

Li gastigis en Sparton du ekzilitajn princojn: Agamemno kaj Menelao kiuj fuĝis el
Mikeno, kie Tiesto ekprenis la potencon. Post kiam Helena edziniĝis kun Menelaso,
li transdonis al li la reĝecon de Sparto.

Laŭ la tragedio "*Oresto*" de Eŭripido, Tindaro estis ankoraŭ viva kiam Menelaso
revenis de la troja milito, kaj li petis mortpunon kontraŭ sia nepo Oresto por
la murdo de Klitemnestro; sed laŭ aliaj fontoj, li jam estis mortinta antaŭ la troja milito.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Mitologie, Helena kaj Polukso estas gefiloj de
Zeŭso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tindaro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* france Tindaro, filo de Ebalo (el "*Le grenier de Clio*")
* france (el "*Insecula*", surretaj vizitoj) Arkivigite je 2009-06-18 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Tindaro, Tyndareus, Τυνδάρεως (el "*Greek Mythology Link*")
En eŭklida geometrio, **translacio**, aŭ **mova operatoro**, estas afina transformo de eŭklida spaco, kiu movas ĉiun punkton per la fiksita distanco je la sama direkto. Ĝi povas ankaŭ esti interpretita kiel aldono de konstanta vektoro al ĉiu punkto, aŭ kiel ŝovo de la fonto de la koordinatsistemo. En aliaj vortoj, se **v** estas fiksita vektoro, tiam la movo *T***v** estas ŝanĝo de ĉiu punkto **p** kiel *T***v**(**p**) = **p** + **v**.

Se *T* estas mova operatoro, la rezulto de subaro *A* sub la funkcio *T* estas la **translacio** de *A* per *T*. La movo de *A* per *T***v** estas ofte skribita *A* + **v**.

Ĉiu translacio estas izometrio. La aro de ĉiuj translacioj formas la translacian grupon *T*, kiu estas izomorfia al la spaco mem, kaj estas normala subgrupo de eŭklida grupo *E*(*n* ). La kvocienta grupo de *E*(*n* ) per *T* estas izomorfia al la perpendikulara grupo *O*(*n* ):

*E*(*n* ) */ T* ≅ *O*(*n* )

Vidu ankaŭ
----------

* Movado (fiziko)
* Mova simetrio

  


|  |  |
| --- | --- |
|  <!-- --> | Ĉi tiu artikolo enhavas dume forkomentitajn partojn de la teksto, ĉar ili ankoraŭ ne estas sufiĉe bonaj. Vi povas redakti la paĝon kaj plibonigi kaj malkomenti la forkomentitajn partojn. |

* Kategorio Translacio (geometrio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eskişehir estas moderna urbo.
**Eskişehir** /eskiŝehir/ estas urbo en okcidenta-meza parto de Turkio, apud la rivero Porsuk, alfluanto de Sakarya. 

* Koordinatoj: 39° 46′ N 30° 32′ O﻿ / ﻿39.767 °N, 30.533 °O﻿ / 39.767; 30.533 (mapo)
* Loĝantaro: 515 155 (2005)

Ĝi situas 200 km okcidente de Ankara kaj havas ĉ. 413 000 loĝantojn (1990). La nomo Eskiŝehir signifas turke „malnova urbo", sed ĝi ne aspektas tia, ĉar oni rekonstruis ĝin post la detruadoj de la turka sendependiĝa milito (1919–22). 

La nuna Eskiŝehir elformiĝis en la bizanca tempo ĉirkaŭ termofontoj. En 1097, la krucmilitistoj tie venkis selĝukojn. La areo venis en la 13-a jarcento sub osmanan regadon. 

Nun ĝi estas grava industria centro de Turkio, kie oni produktas sukeron, tekstilaĵojn, brikojn, cementojn, kemiaĵojn kaj agrikulturajn kaj fervojajn maŝinojn. En la urbo agadas kotonesplora instituto, altlernejo, ekonomia kaj komerca akademio. Ĝi estas grava trafika punkto ĉe fervojlinio Istanbul–Ankara kaj Istanbul–Bagdad.

Eskiŝehir estas ĉefurbo de la samnoma provinco.

Esperanto en Eskişehir
----------------------

En aprilo 2010 okazis la Tria Mezorienta Esperanto-Kunveno en Eskişehir.

Kulturo kaj arto
----------------

Eskişehir havas multajn sociajn aktivecojn, ĉar ĝi estas universitato urbo, elstare pro Universitato Anadolu. La urbo havas tri kulturcentrojn.

### Eskişehirspor

Eskişehirspor estas sporta teamo de Eskişehir. La sporta teamo havas multaj subtenantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eskişehir Photo Gallery

* Kategorio Eskişehir en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Translima Parko Granda Limpopo** estas 35 000 km² pacoparko kiu estas en la procezo de formigo. Ĝi interligos la teritoriojn de la Nacia Parko Limpopo (antaŭe konata kiel Coutada 16) en Mozambiko, la Nacia Parko Kruger en Sudafriko, la Nacia Parko Gonarezhou, la Rezervejo Manjinji Pan kaj la Safari Areo Malipati en Zimbabvo, same kiel la areo inter Krüger kaj Gonarezhou, la komunuma tero Sengwe en Zimbabvo kaj la Makuleke-regiono en Sudafriko.

La memorando por la kreado de la pacoparko estis subskribita la 10-an de novembro 2000 kiel Translima Parko Gazao-Krüger-Gonarezhou. En oktobro 2001 la nomo estis ŝanĝita al la Translima Parko Granda Limpopo. Dum la 5-a *World Parks Congress* okazinta en Durbano, Sudafriko en 2003, la traktato ne estis ankoraŭ ratifita de Mozambiko kaj Zimbabvo.

Bariloj inter la parkoj komencis malaperi permesante al la bestoj supreniri ilin laŭ iliaj malnovaj migrantaj itineroj kiuj antaŭe estis baritaj pro politikaj limoj.

La 4an de oktobro 2001 la unuaj 40 (inkluzive de 3 reproduktaj gregoj) de laŭplane 1000 elefantoj estis translokitaj de la troloĝata Nacia Parko Kruger ĝis la militdetruita Nacia Parko Limpopo. Ĝi prenus 2½ jarojn por kompletigi la translokigon.

La nova Limejo Giriyondo inter Sudafriko kaj Mozambiko komenciĝis en marto 2004.

Ekzistas novaj planoj kiuj devus pliigi la grandecon de la parko al 99 800 km².
**Tibor Csík** [ĉIk], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csík Tibor** estis hungara boksisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, laboristo.

Tibor Csík naskiĝis la 2-an de septembro 1927 en Jászberény, li mortis la 22-an de junio 1976 en Sidnejo.

Biografio
---------

Tibor Csík estis unue laboristo en Budapeŝto, poste policano ĝis 1955. Li estis aktiva dum la hungara revolucio de 1956, poste li disidis al Londono. Depost kelkaj jaroj li vivis en Aŭstralio, kie li faris porokazajn fizikajn laborojn.

Li ricevis ŝtatajn premiojn en 1949 kaj 1949. Li edziĝis en 1950, lia edzino naskis unufoje.

### Sporta kariero

Tibor Csík inter 1944-1950 estis boksisto en sia naskiĝurbo, poste en Szolnok, fine en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono dufoje en 1946 kaj 1948, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1946-1949 trifoje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948 kun ora medalo. Li finis sian aktivan sportan karieron tre frue en sia aĝo 23.

Memorigiloj
-----------

* strato en Jászberény

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Tibor Csík en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817790
 |




* Portalo pri Biografio
**Tibor Farkas** [farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Farkas Tibor József Imre** estis hungara parlamenta deputito, oficiro, altlerneja instruisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *boldogfai*, lia patro estis József Farkas (politikisto), lia avo estis János Farkas (notario), lia frato estis Dénes Farkas.

Tibor Farkas naskiĝis la 14-an de aprilo 1883 en Felsőbagod, li mortis la 26-an de marto 1940 en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

Tibor Farkas frekventis mezlernejon en Vieno, sed li maturiĝis en Sopron. Li studis en Universitato de Vieno kaj Reĝa Universitato de Budapeŝto, fine li akiris advokatan diplomon. Li profundigis siajn studojn en Universitato de Kembriĝo tri jarojn, poste li prelegis en London School of Economics, sed li ankaŭ studvojaĝis en Britio. En 1913 li hejmenvenis kaj estis juĝisto kaj li instruis en Jura Akademio (Pécs). Dum la 1-a mondmilito li batalis kaj ricevis du heroajn medalojn. Inter 1922–1935 li estis parlamentano. Li edziĝis en 1929, lia edzino naskis 2 gefilojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Tibor Farkas en uniformo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 699021
 |
**Ujĝonbu** (koree 의정부시, laŭ ĉinaj literoj **議 政 府 市**) estas universitata urbego kaj grava usona armea garnizono en Sud-Koreio.

Urbodomo en Ujĝonbu

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 81,59 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 436,527 (2016)
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +82 31
* Horzono: UTC+9
* 37° 44′ 35″ N 127° 02′ 04″ O﻿ / ﻿37.74306 °N, 127.03444 °O﻿ / 37.74306; 127.03444 (mapo)

Geografio
---------

Urbopanoramo en Ujĝonbu
Poŝtejo en Ujĝonbu
Ujĝonbu situas en la nordokcidenta parto de la lando laŭ rivero inter montoj norde de la ĉefurbo Seulo. La distanco estas inter la du urboj 20 km .

Historio
--------

Nomo de Ujĝonbu devenis el la historiaj epokoj, ĝi signifas, ke la ŝtata konsilanto de la lando estis sendita ĉi tien (komprenu: provizora loko de la kabineto). Tamen, sur mapoj, la loknomo aperis nur en 1912. La urba statuso estis ricevita en 1963.

Ekonomio
--------

Ujĝonbu antaŭe estis merkata centro por agrikulturaj produktoj kreskitaj en la ĉirkaŭa regiono. La urbo evoluis rapide post la Korea milito, kiel serva centro por proksimaj militaj instalaĵoj. Baldaŭ la urbego iĝis ankaŭ industria satelito de Seulo. En Ujĝonbu oni okupiĝas precipe pri kotonoj, paperoj.

Klimato
-------

Ujĝonbu havas musonan klimaton. La mezuma temperaturo de julio estas 27 °C, la averaĝa temperaturo de januaro estas -5 °C. La somero estas humida, pli ol duono de la jara pluvokvanto falas dum la pluva sezono de junio ĝis septembro. La vintro estas relative seka.

Universitato en Ujĝonbu

Vidindaĵoj
----------

* budhismaj temploj el la 7-a jarcento
* Kultura Festivalo ekde 1986
* Arta Centro (inkluzive du teatrojn, ekspoziciejon, konferencan halon kaj parkon)

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Ŝibata, Japanio
* Usono Richmond (Virginio), Usono (1995)

Vidu ankaŭ
----------

* Linio U (Metroo de Seulo)

Fontoj
------

* WikiTrans
*
Ŝafoj en someraj stoplejoj en Kastilio-Manĉo.
La **Transmigra brutobredado** difiniĝas kiel tipo de brutobredado aŭ paŝtigado en konstanta movado, adaptante la spacon al zonoj de ŝanĝanta produktiveco. Diferencas el nomada brutobredado ĉar havas fiksajn sezonajn setlejojn kaj fiksan ĉefan (kernon) el kiu devenas la homoj kiuj praktikas ĝin. Oni ĉirkaŭkalkulas ke tia agado, sumita al tiu de la nomada brutobredado, okupigas ĉirkaŭ 100-200 milionojn da personoj tutmonde; la terenoj espluatataj laŭ tiuj sistemoj reprezentas ĉirkaŭ 30 milionojn de km², aŭ nome duoble de la teroj dediĉataj al agrikulturo.

Plej tipa Transmigra brutobredado estas tiu kiu profitas somere la paŝtejojn de pli malvarmaj areoj, kiam ne estas neĝo, dum vintre la gregaroj translokiĝas al pli varmaj areoj, kie profitas la vintrajn paŝtejojn, ĉar tie somere ne estas sufiĉe da humideco aŭ pluvo por ke estu sufiĉa paŝtokvanto.

Vidu ankaŭ
----------

* Gregovojo
* Mesto

Notoj
-----

1. ↑   Harvard, Matley, 1968, pp=250-251.
2. ↑   Arkivigite je 2013-05-21 per la retarkivo Wayback Machine Pastoralism, konsultita la 12an de novembro 2008, World Initiative for Sustainable Pastoralism.
3. ↑  The agricultural systems of the world. An evolutionary approach Grigg, David B. Cambridge University Press, 1974, Cambridge, isbn = 0521098432, 9780521098434, paĝoj 112-122, Chapter 7. Pastoral nomadism..
4. ↑   Asner, Gregory P.; Elmore, Andrew J.; Olander, Lydia P.; Martin, Roberta E.; Harris, A. Thomas, Grazing systems, ecosystem responses, and global change, 2004, Annu. Rev. Environ. Resour. 29, paĝoj 261-299 .

* Kategorio Transmigra brutobredado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 400238
* GND: 4078389-3
* LCCN: sh85136922
* BNF: 11938338x
 |
**Tibor FÜZESSY** [fuzeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Füzessy Tibor** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, juristo.
Tibor Füzessy  naskiĝis la 14-an de septembro 1928 en Sashalom (nuntempa urboparto de Budapeŝto) kaj mortis la 19-an de julio 2023.

Biografio
---------

Tibor Füzessy frekventis gimnaziojn en Gödöllő kaj Budapeŝto, poste teologian altlernejon en Szeged en la jaroj 1946 kaj 1947, fine inter 1947 kaj 1951 en Universitato de Budapeŝto. Post la jura diplomo li eklaboris en juĝejo de Székesfehérvár, post 2 jaroj li laboris en karbomineja trusto kiel jura konsilisto. Li edziĝis en 1957. Post 2 jaroj li plulernis por esti prokuroro. Ekde 1962 li laboris en Budapeŝto en la prokurorejo ĝis la pensiuliĝo en 1989. Li aliĝis al nove fondita nekomunista partio en 1989. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1998, krome li havis diversajn partiajn postenojn. Inter 1992 kaj 1994 li estis senpostena ministro pri sekretaj servoj.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520874
 |
*Vidu ankaŭ kategorion Kategorio:Movadoj por trovi artikolojn pri diversaj sociaj kaj politikaj movadoj.*

---

En fiziko, **movado** signifas ŝanĝon de pozicio de korpo relate al referenca punkto, kiel mezurita de aparta observanto en aparta referenca kadro. Ĝis la fino de la 19-a jarcento , la leĝoj de Newton pri movado, kiuj li postulatis kiel aksiomoj en lia fama *Principia*, estis la bazo de tio, kio fariĝis de tiam sciata kiel klasika fiziko. Kalkuloj de trajektorioj kaj fortoj de korpoj en movado bazitaj de Neŭtona aŭ klasika fiziko estis tre sukcesaj ĝis fizikistoj komencis povi mezuri kaj observi tre rapidaj fizikaj fenomenoj.

Ĉe tre altaj rapidoj, la ekvacioj de klasika fiziko ne povis kalkuli akuratajn valorojn. Por pritrakti tiujn ĉi problemojn, la ideoj de Henri Poincaré kaj Albert EINSTEIN pri la fundamenta fenomeno de movado adoptiĝis anstataŭ tiuj de Newton. Konsidere ke la leĝoj de Newton pri movado premisas absolutajn valorojn de spaco kaj tempo en la ekvacioj de movado, la modelo de EINSTEIN kaj POINCARÉ, nun nomita la speciala teorio de relativeco, premisas valorojn por tiuj konceptojn kun arbitraraj nulaj punktoj. Ĉar la ekvacioj de speciala relativeco donis akuratajn rezultojn ĉe altaj rapidoj, kaj tiuj de Newton ne faris tion, la speciala teorio de relativeco nun akceptiĝis (kiam oni malagnoskas gravito). Tamen, kiel praktika afero, la leĝoj de Newton pri movado estas multe pli facile trakteblaj ol tiuj de speciala relativeco kaj tial estas pli ofte uzata en aplikita fiziko kaj inĝenierarto.

En la neŭtona modelo, ĉar movado estas difinita kiel proporcio de longo al tempo, tiuj ĉi konceptoj antaŭas la koncepton de movado, samkiel la koncepto de movado aŭ rapido antaŭas tiun de forto. Alivorte, la ecoj de longo aŭ spaco kaj tempo determinas la naturon de movado kaj la ecoj de movado, laŭvice, determinas la naturon de forto.

En la specialrelativeca modelo, movado aŭ rapido povas esti pripensita iel kiel angulo inter spaca direkto kaj tempa direkto.

Kaj en la spaco de speciala relativeco kaj en la eŭklida spaco de neŭtona fiziko, relativa movado povas esti mezurita, kaj absoluta movado estas sensignifa.

Vidu ankaŭ
----------

* Brown-a movado
* ekvacio de movado
* molekula movado
* leĝoj de Newton pri movado
* fiziko
* trajektorio de ĵetaĵo

* Kategorio Movado (fiziko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Movado (fiziko) en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Tinnye** (tinje) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest (departemento), en subregiono Pilisvörösvár.

* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 1380
* Poŝtkodo: 2086
* Telefonprefikso: 26

La vilaĝo situas sur malebenaĵo, for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero, laŭ flankovojoj.

Laŭ la hungara lingvisto Lajos KISS [kiŝ] la vilaĝnomo estas slavdevena, samorigina kun la bulgara tinja 'marcho, ŝlimo'. La unua konata okazo de la vilaĝnomo estas el la jaro 1274.

Pli frue romianoj loĝis tie. Oni trovis terfortikaĵon, ŝajnas, el la mezepoko. En 1541 la turkoj okupis ĝin, sed neniam senhomiĝis. La katolika preĝejo konstruiĝis en 1797, la kalvinana havas romanikan originon. Dum la reĝlando la komunumo estis distriktejo.

Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

En Tinnye pasigis siajn lastajn vivojarojn Adalberto Huleŝ, beletristo, poeto kun la verkolingvoj Hungara kaj Esperanta.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Tinnye en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Universitato de Kalifornio en Berkeley
La termino **altnivela studado**, **altnivela instruado** aŭ **altnivela edukado**, ĝenerale nomumas la klerigadon disponigitan de universitatoj, kolegioj, lernejoj, institutoj kaj aliaj institucioj diplom-donantaj. Ĉi tiuj studoj celas akiri "pli altan" nivelon de kapabloj, ĝenerale per registriĝo aŭ aliĝaj ekzamenoj, poste kursaro punktita de ekzamenoj.

Ĉi tiuj studoj ofte okazas ĉirkaŭ kampuso, laŭ publika aŭ privata sistemo.

La specoj de diplomoj evoluas laŭlonge de la tempo, sed emas fariĝi homogenaj ĉe eŭropaj kaj internaciaj niveloj kun licencioj, magistroj kaj doktorecoj por faciligi sistemojn de ekvivalenteco aŭ reciproka agnosko de diplomoj. Ĉi tiu trejnado inkluzivas kursojn kaj staĝojn, kaj povas ankaŭ inkluzivi partoprenon en scienca esplorado (precipe ĉe la doktora nivelo) kaj integri profesian edukadon, sed ofte ankaŭ akceptas "liberajn lernantojn", kiuj simple venas por pligrandigi siajn ĝeneralajn aŭ fakajn sciojn. La atribuo de la plej alta eduknivelo okazis en la landoj de La Antikva Oriento pli ol mil jarojn antaŭ nia epoko. Tiam, en ĉi tiu etapo, junuloj studis filozofion kaj poezion.

Vidu ankaŭ
----------

* Eduko
* Instruo
* Universitato
* Altlernejoj

* Kategorio Altnivela instruado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

1. Strukturo kaj formo de trejnado


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738401
* LCCN: sh85041065
* NDL: 00566809
* NKC: ph127279
 |
**Trévago** [TREbago] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, norde de la provinco Sorio kaj komarko *Tierras Altas* (Altaj Teroj) en la nordo de la provinco, kaj en la subkomarko Moncayo aŭ *Tierra de Ágreda*.

Geografio
---------

*Tierras Altas* en la nordo de la provinco Sorio.
Loko de Trévago en la provinco Sorio.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,51 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 43 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 400 loĝantojn el la 1930-aj jaroj.

Ĝi distas 42 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Oriente estas Fuentestrún kaj Castilruiz, dum norde estas Valdelagua del Cerro kaj nordokcidente Magaña.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado en la 10-a jarcento. En la jaro 915 oni menciis Trévago, kiam al reĝo de Navaro, García Sánchez, konkeris Ágreda kaj ties komarkon el la islamanoj. En la 11-a jarcento, Trévago estas limo inter Kastilio, Navaro kaj Aragono.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo la ermitejo kaj turo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de provinco Sorio

Notoj
-----

Bibliografio
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rTierras Altas |
| --- |
| Aldealices• Almarza• Arévalo de la Sierra• Ausejo de la Sierra• Carrascosa de la Sierra• Castilfrío de la Sierra• Castilruiz• Cerbón• Cigudosa• El Royo• Estepa de San Juan• Fuentes de Magaña• Fuentestrún• La Póveda de Soria• Las Aldehuelas• Magaña• Oncala• Rebollar• Rollamienta• San Felices• San Pedro Manrique• Santa Cruz de Yanguas• Sotillo del Rincón• Suellacabras• Trévago• Valdeavellano de Tera• Valdegeña• Valdelagua del Cerro• Valdeprado• Valtajeros• Villar del Ala• Villar del Río• Vizmanos• Yanguas |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 351606
* VIAF: 316735894
 |
**Tibor Komáromi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komáromi Tibor** estis hungara luktisto, dufoja olimpiano, trifoja mondĉampiono, trejnisto.

Tibor Komáromi naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1964 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Komáromi edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis po unu filojn. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

### Sporta kariero

Tibor Komáromi inter 1974-1990 estis luktisto en signifa ĉefurba sportklubo, poste 3 jarojn en Germanio. Li estis hungara ĉampiono dekfoje inter 1983-1994. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1992 (kie li estis flagtenanto de la hungara teamo) kun arĝenta medalo (1988), krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje en 1986, 1987 kaj 1989. Li akiris la bonajn rezultojn en klasik-stila luktado. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1993, poste li estis trejnisto, se ne paroli pri postenoj en la luktosporta vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* intervjuo
* biografio angle

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 816673
* GND: 1251579787
* VIAF: 5315164479560726210004
 |



* Portalo pri Biografio
**Tipo 59** (ĉine 59式, angle Type 59) estas ĉina meza tanko de la 1950-aj jaroj, kreita sur la bazo de la soveta T-54A.

Historio de kreado
------------------

Post fino de la enlanda milito en 1949 Popola Liberiga Armeo estis regula, tamen la armilaro estis pleje arkaika aŭ bezonis urĝan riparon. Tio koncernis ankaŭ usonajn kaj japanajn tankojn, kiuj estis produktitaj dum Dua mondmilito kaj situis en Ĉinio. Baldaŭ oni liveris en Ĉinion el Sovetunio multon da bataltekniko, inkluzive T-34-85, 100-mm memmova kanono SU-100 kaj kirasitaj transportiloj BTR-40 kaj BTR-152.

En komenco de 1950-aj jaroj oni liveris ree multon da bataltekniko, pleje tankojn T-54, kaj Ĉinio komencis poste fabriki ilin sub titolo Tipo 59. La unuaj fabrikitaj en Ĉinio tankoj estis ekipitaj malbone – mankis la sistemo de stabiligo de la 100-mm kanono, samkiel la noktovidilo. Tamen poste oni provizis ilin per infraruĝaj noktovidiloj por komandanto, celisto kaj ŝoforo, kaj per sistemo de stabiligo de la kanono. La 7.62-mm maŝinpafilo, instalita en pruo de la tanko kaj parigita kun la kanono, havis titolon Tipo 59T; la 12.7-mm soveta maŝinpafilo DŜKM, instalita apud la luko, nomiĝis Tipo 54. La brita kompanio MEL liveris malmulton da noktovidiloj por la tanko Tipo 59, inkluzive periskopo por la ŝoforo kaj celiloj por la komandanto kaj la celisto. Multaj tiuj tankoj havis poste laseran telemezurilon, sed ĝia situo estis tre atakebla per pafiloj kaj splitoj.

Plua evoluo de la tanko
-----------------------

La tankon Tipo 59 sekvis la Tipo 69, konstruita sur la sama bazo. Ĝia ĉefa diferenco estis 100-mm glattuba kanono anstataŭ 100-mm helictuba kanono. Poste oni produktis en 1980-aj la Tipon 79, sed ne multe. Ĝi estis fakte Tipo 69 kun 105-mm helictuba kanono kaj etaj ŝanĝoj de transmisio kaj motoro. Sed ĉi tiu tanko iĝis jam malaktuala, kaj en 1988 oni ellasis la tankon Tipo 80.

Uzantoj
-------

* Afganio Afganio – 100
* Bangladeŝo Bangladeŝo – 80 (inkluzive de Tipo 69)
* Vjetnamio Vjetnamio – 350
* Zambio Zambio – 20
* Zimbabvo Zimbabvo – 30
* Irano Irano – 220 (inkluzive de lokaj variantoj)
* Kamboĝo Kamboĝo – 200
* Ĉina Popola Respubliko Ĉina Popola Respubliko – 5 500 (laŭ aliaj fontoj ĉirkaŭ 6000)
* Nord-Koreio Nord-Koreio – 175 (+ 20 kanonoj Koksan)
* Demokratia Respubliko Kongo Demokratia Respubliko Kongo – 20
* Respubliko Kongo Respubliko Kongo – 15
* Pakistano Pakistano – 1 200 (inkluzive de ĉirkaŭ 350 tankoj Al-Zarrar sur bazo de la Tipo 59)
* Sudano Sudano – 10 (+ iom da lokaj variantoj)
* Tajlando Tajlando – 158
* Tanzanio Tanzanio – 30
* Srilanko Srilanko – ĉirkaŭ 100

### Eksaj uzantoj

* Albanio Albanio – entute 721; oni forigis ĉiujn el ekspluato aŭ utiligis kiel ferrubon
* Irako Irako – en 1990 ĉirkaŭ 1500 tankoj de kelkaj variantoj; oni forigis ĉiujn el ekspluato aŭ utiligis kiel ferrubon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Tipo 59 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tipo 59 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tibor Lubinszky** [lubinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lubinszky Tibor** estis hungara infana aktoro en mutaj filmoj, vendisto. Lia nomo eksterlande kelkfoje estis *Tibi Lubinsky*. Liaj geavoj estis Ödön Lubinszky kaj Hermin Boér, lia onklo estis János Rajz.

Tibor Lubinszky naskiĝis la 26-an de novembro 1909 en Budapeŝto, li mortis la 1-an de aprilo 1956 en Budapeŝto.

Tibor Lubinszky kiel Oliver Twist
Tibor Lubinszky kiel vendisto

Biografio
---------

Tibor Lubinszky famiĝis kiel infanaktoro ĉefrolanta en mutaj filmoj dum la 1910-aj kaj 1920-aj jaroj. Lia filma kariero komenciĝis en 1913, iom poste li havis rolojn en Aŭstrio kaj Germanio. Li ricevis filman premion unufoje en 1913. Plenkreske lia filma kariero ĉesis, tial li estis vendisto en sia naskiĝurbo. Li edziĝis en 1934, lia edzino unufoje naskis, sed la bebo mortis. Li batalis dum la 2-a mondmilito, kie li malsaniĝis. Lubinsky mortis en malriĉeco kaj forgeso en la aĝo de 47.

Mutaj filmoj, kie li havis rolojn (elekto)
------------------------------------------

* *Drágfy Veron* (1913)
* *A tűz* (1918) - filo
* *Oliver Twist* (1919) - titolrolo
* *The Prince and the Pauper* (1920)
* *Lucrezia Borgia* (1922)
* *Masters of the Sea* (1922) - Robby
* *en:A Vanished World* (1922)
* *Az egyhuszasos lány* (1923)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 759171
* GND: 1061699951
* VIAF: 311647985
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tipoledoj** |
| --- |
|  |
| Tipula oleracea © Entomart.ins*Tipula oleracea* © Entomart.ins |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda* |
|
| Subfilumo: | Hexapoda |
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Insektoj *Insecta* |
| Subklaso: | Flugilaj insektoj *Pterygota* |
| Infraklaso: | *Neoptera* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Superordo: | *Endopterygota* |
|
|
| Ordo: | Dipteroj *Diptera* |
| Subordo: | *Nematocera* |
| Infraordo: | *Tipulomorpha* |
|
|
|
|
| Familio: | ***Tipulidae*** Latreille, 1802 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tipoledoj  |

 |
| v • d • r |

**Tipoledoj**, komunlingve **tipoloj**, estas membroj de familio de muŝoj (dipteroj) kun longegaj, maldikegaj kruroj. La latina nomo de la familio estas *Tipulidae*. 

Tipolo de necerta specio Oni nomas ilin ankaŭ "longkruruloj", sed tiu nomo estas uzata ankaŭ pri kelkaj araneecaj bestetoj. Ilia aspekto similas al moskitoj, kvankam ili estas multege pli grandaj kaj malpli lerte flugas. Ili vivas nur kelkajn tagojn en la adolta etapo de la vivo, nur sufiĉe longe por fekundigi la ovojn de la posta generacio. Iuj tropikaj specioj atingas longon de 100 mm. La adoltoj ne manĝas, nur trinketas akvon, sed la larvoj ja povas difekti la radikojn de plantoj. Tamen tipoledoj estas plejpart, "ekonomie marĝenaj" specioj. Kaj malgraŭ ilia moskitsimila aspekto, ili ne mordas homojn aŭ aliajn bestojn. Ilin forte logas lumo.

  

* Kategorio Tipoledoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Tipoledoj en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
Tranĉeo kiel parto de la Hindenburg-linio en la unua mondmilito
**Tranĉeo** estas formo de kampara fortikaĵo, plej ofte en formo de simpla terfosaĵo, kiu servas ambaŭflankan defendon kontraŭ pafoj, splitaĵoj de bomboj, grenadoj. Oni povis en ĝi stari aŭ genui. Multaj tranĉeoj karakterizis la usonan enlandan militon kaj la unuan mondmiliton (tranĉea milito). Por atingi pli bonan protekton kontraŭ enpenetranta malamiko kaj grenada atako, oni elformis la tranĉeojn zigzagforme. Oni konstruis diversajn tranĉeojn en la diversaj armeoj laŭ propraj militistaj antaŭskriboj. Oni ofte uzis pikdratojn kaj sabloplenigitajn sakojn por igi la tranĉan sistemon pli efika.

Tamen la sama konstruaĵo tranĉeo povas celi diversajn atingojn, krom la militajn, ekzemple en konstruado. Laŭ Francisko Azorín **tranĉeo** estas *Longa elfosaĵo farita en tereno por pasigi pli malpli nivele vojon, por formi defluotan kanalon, por serĉi fundamentotan terenon, por militaj celoj, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *transcindere*, de *trans + scindere* (tra tranĉi).

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 202.
2. ↑  Azorín, samloke.

* Kategorio Tranĉeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tibor Pézsa** [pEĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pézsa Tibor** estis hungara skermisto (sabristo), trifoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto, oficiro.

Sporthalo Tibor Pézsa en Esztergom
Tibor Pézsa naskiĝis la 15-an de novembro 1935 en Esztergom.

Biografio
---------

Tibor Pézsa maturiĝis en gimnazio loke, kie nur en la lasta jaro li konatiĝis kun la skermado. En Budapeŝto li jam skermis en sportklubo, dum en 1959 li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto kaj en 1964 li levis al majstra nivelo. Tiutempe en universiadoj li estis la unua kvinfoje teame aŭ individue (1957-1963) kaj hungara ĉampiono sesfoje inter 1959-1970. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964, Somera Olimpiko 1968 kaj Somera Olimpiko 1972 kun 1 ora kaj tri bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje (1966, 1970). En 1973 li forlasis la aktivan sporton kaj li estis trejnisto (inter 1985-1989 en Germanio). Li edziĝis en 1976 kaj vidviĝis en 2020. Li ricevis kelkajn premiojn.

Memorigiloj
-----------

* sporthalo en Esztergom prenis la nomon "Pézsa Tibor"

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802759
 |




* Portalo pri Biografio
**Tseung Kvan O,** ĉine **將軍澳** / **将军澳** estas metropolo en Ĉinio. La loknomo signifas: generalo-golfo.

Geografio
---------

Tseung Kvan O etendiĝas en duoninsulo de Honkongo, parte sur reakirita tero de la golfo.

Historio
--------

Ĉe la fino de la 2-a Opia milito la duoninsulo de Kaŭluno ankaŭ estis cedita en konstanteco al Britio. En 1898 kongreso kunvenis en Pekino kaj interkonsentis luigi la ceteran aktualan Honkongon (konata, kiel Nova Teritorio) Britio por 99 jaroj (sekve redono de la kolonio okazis en 1997). Longe nur fiŝkaptistaj vilaĝo estis laŭ la golfo. Dum la 2-a mondmilito la japanoj kontrolis la tutan Honkongon.

Ekonomio
--------

Panoramo en Tseung Kvan O
Tseung Kvan O partoprenas en ekonomio de Honkongo.

Klimato
-------

Tseung Kvan O troviĝas en tropika klimato kun influo de musono. En vintro la temperaturo falas ĝis 15 °C (foje eĉ 10 °C). La someroj estas varmaj, humidaj kaj malstabilaj. Fulmotondroj kaj mallongaj pluvperiodoj estas oftaj. Aŭgusto portas la plej altan pluvokvanton. Tiam oni mezuras 30 °C.

Industria zono en Tseung Kvan O

Vidindaĵoj
----------

Fontoj
------

* Angla Vikipedio

Nubskrapuloj en Tseung Kvan O
Koordinatoj: 32° 13′ 56″ N 34° 56′ 54″ O﻿ / ﻿32.23222 °N, 34.94833 °O﻿ / 32.23222; 34.94833 (mapo)

**Tira** (arabe الطـّيرة *al-Tira*, {en hebrea טִירָה), estas urbo en Israelo. Ĝi situas ĉ. 12 km sudoriente de Netanja kaj 8 km nordoriente de Kfar Saba. En septembro 2003 Tira havis 19.600 loĝantojn. La loĝantaro konsistas preskaŭ tute el muslimaj araboj. La statuson de urbo Tira ricevis en Den 1991.

Ĝemeliĝo ekzistas kun Burg ĉe Magdeburg en Germanio.

Edukado
-------

Laŭ CBS ekzistas 10 lernejoj kun 4,735 lernantoj en la urbo. En 7 bazaj lernejoj estas 2,896 lernantoj, en 3 gimnazioj estas 1,839 lernantoj. 64.8% de la lernantoj en la 12a jaro ricevis diplomon de matureco en 2001.

En 2004 17.1% de la loĝantaro havis ĝis 8 jarojn de edukado, 55% havis 9 ĝis 12 jarojn, 11.8% havis 13 ĝis 15 jarojn, kaj 9.7% havis 16 aŭ pli jarojn. 10% havis akademian diplomon.

### Lernejoj

1. Al-Zahraa.
2. Al-Najah.
3. Al-G'azali.
4. Al-Majd.
5. Al-Aomareya.
6. Junior High A.
7. Junior High B.
8. *Amal 1*- Ibrahim Qsaem High School.
9. Technological High School.
10. Tira's Science High School

* Multaj

* La studentoj de Tira estas inter la plej bonaj el la araba parto de Israelo. Multaj ricevis stipendiojn de Israelaj universitatoj kaj partoprenas en interŝanĝaj programoj kiel Y.E.S (Bureau of Educational and Cultural Affairs), Seeds of Peace kaj CISV.

Personoj
--------

* Sajed Kaŝua, aŭtoro

32.21666666666734.966666666667Koordinatoj: 32° 13′ N, 34° 58′ O (mapo)