recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kudzu** |
| --- |
|  |
| Kudzu-florojKudzu-floroj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Magnoliopsida *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
| Subfamilio: | Faboideoj *Faboideae* |
|
| Tribo: | Fazeoleoj *Phaseoleae* |
|
|
| Genro: | *Pueraria* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *P. montana* |
|

 |
|
| Trinomo  |
| ***Pueraria montana* var. *lobata***(Willd.) Sanjappa & Pradeep |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Kudzu  |

 |
| v • d • r |

***Kudzuo*** aŭ *kudzu-planto* (latine *Pueraria montana* var. *lobata*, japane 葛 (くず), kuzu) estas plantospecio el la familio de fabacoj, kiu origine venas el Japanio kaj en 1876 estis kunportita en Usonon, kiam la japana registaro - okaze de la 100-jara ekzisto de Usono - aranĝis tie ĝardenon kun japanaj plantoj. Oni uzis la planton en la 1930-aj jaroj por plantizi voj-randojn, por eviti erozion. 

Bedaŭrinde, kudzuo trovis en sudorienta Usono elstarajn kreskajn kondiĉojn kaj disvastiĝis eksplode pro manko de la naturaj malamikoj kiuj ekzistas en Japanio. Hodiaŭ, la planto kovras ĉ. 30 000 km² kaj kreskas kelkfoje eĉ 30 cm en tago. 

La planto kovrokreskas dum mallonga tempo domojn, arbojn kaj ĉion. Ĝi povas dum kelkaj monatoj plene kovri domon.

Kudzuo mem estas tre utila planto, oni povas uzi ĉiujn ĝiajn partojn, kaj bestoj ŝatas ĝin manĝi. En Japanio, kudzuo estas ankaŭ kuracplanto.

Vidu ankaŭ
----------

* Centr-usonaj foliarbaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kudzu-fotoj Arkivigite je 2007-10-24 per la retarkivo Wayback Machine
**RÓZSA Anna** [pr. ro:ĵa], edzino de kuracisto *Titu Vasiliu* estis hungardevena rumana operkantistino (soprano) naskiĝinta en Buziaş la 10-an de februaro 1899 kaj mortinta en Kluĵo la 8-an de aprilo 1987.

Kariero
-------

Rózsa pasigis siajn infanjarojn grandparte en Usono. Post la morto de ŝia patro ŝia la familio revenis en Transsilvanujon. Ŝi studis kanton en Krajovo kaj inter 1923 kaj 1834 ŝi estis anino de la Operejo Rumana de Kluĵo. En 1928 ŝi plustudis en Italujo ĉe Tina Scognamilio. Ekde 1934 kaj 1944 ŝi estis membro de la Operejo de Bukareŝto. Post la dua mondmilito ŝi revenis en Kluĵon. Ŝia lasta apero estis en 1956 en la opero *Tosca* de Puccini.

Roloj
-----

* Musette (Puccini: La bohème);
* Lakme (Delibes);
* Mercedes(Bizet);
* Gilda (Verdi: Rigoletto);
* Siebel (Gounod: Faust);
* Suzuki (Puccini: Madame Butterfly).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 316887
* LCCN: no92004463
* VIAF: 6957964
* ISNI: 0000 0000 5549 7721
* MBA: 8a57095a-07f8-4df9-9fc6-c0c6e873a11d
 |
Károly Zágonyi
**Zágonyi Károly** [za'gojni ka'roj] (19-a de oktobro 1822 – post 1867) naskiĝis en Szinérváralja, Hungario, estis la bravulo de Springfield dum la Usona Enlanda Milito.

En 1848 li iĝis memvola patrujdefendanto kaj servis en la armeo de generalo Bem kiel husara kapitano.

Li estas modelo por ĉiu husaro, li kapablis entuziasmigi siajn homojn. Li vundiĝis en batalo kaj la aŭstroj kaptis, enprizonigis lin. Li liberiĝis post du jaroj kaj tuj vojaĝis al Usono en 1851. Tie generalo Frémont komisiis lin organizi malpezan husarregimenton, kion li eminente plenumis. Ĉar lia taĉmento aspektis husareske kaj eĉ la uniformo estis pli bela ol la aliaj soldatoj, la enviantoj komence mokis ilin *holiday soldiers* (festaj soldatoj). Tiu moka opinio ŝanĝiĝis kiam Zágonyi atakis en oktobro de 1861 kun 300 rajdistoj garnizonon de malamiko en Springfield (Misurio). La garnizonon defendis 1900 soldatoj, sed la regimento disbatis ilin. Tiutempe tio estis la plej elstara militbrava ago. La nomon de Zágonyi la gazetoj angligis "Seagoyne".

La evento pri liberigo de Springfield estas pentrita sur la kupolo de la kapitolo.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Károly Zágonyi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Anna Sabbat**, fraŭline **Sulik** (naskiĝis la 5-an de februaro 1924 en Grodno, mortis la 29-an de aprilo 2015 en Londono) – pola elmigrinta aktivulino en Britio, edzino de Kazimierz Sabbat, unua damo.

Vivo
----

Ŝiaj gepatroj estis Aniela Tarasiewicz (1895–1963) kaj Nikodem Sulik (1893–1954), brigada generalo. Kune kun fratinoj aktivis en la medio de pola elmigrantaro en Britio. Ilia frato Bolesław laboris kiel ĵurnalisto.

La 4-an de junio 1949 nuptis Kazimierz Sabbat, kun kiu ŝi havis kvar infanojn: Anna (n. 1950; kiu kun sia edzo Andrzej Świdlicki laboris en Disaŭdigejo de Pola Radio Libera Eŭropo en Munkeno), Jolanta (n. 1952), Alina (n. 1955) kaj Jana (1957). De 1976 ĝis 1986 lia edzo estis ĉefministro, kaj poste – ĝis subita morto en 1989 – prezidento.

Bibliografio
------------

* Polski Słownik Biograficzny (Pola Biografia Vortaro), volumo XLV, 2007–2008 p. 437
* Polski Słownik Biograficzny, volumo XXXIV, 1992, p. 240

Eksteraj ligiloj
----------------

* Informacja o śmierci Informo pri la morto
La esprimo **armea-industria komplekso** (aliaj formoj estas milita-, milit-, militara-, militista-..) estas uzata en socikritikaj analizoj por priskribo de la strikta kunlaboro inter politikistoj, reprezentantoj de la armeo kaj same reprezentantoj de la arme-ekipa industrio.

La ideo pri tiu rilato aperis en 1956 ĉe usona sociologo Charles Wright Mills en ties libro *The Power Elite*. Mills prezentis la striktan interesan ligon inter la armeo, ekonomio kaj politika elito de Usono post la dua mondmilito. Mills vidis en tio seriozan minacon je la demoktratio kaj riskon je militaj konfliktoj inter Usono kaj Sovetunio. En la kritiko pri la armea influo je scienco kaj esploro, Mills citas kiel ekzempleron la eks-generalon Eisenhower, kiu estis gvidanto de Universitato de Kolumbio. Eisenhower mem kaptis la kritikon de Mills kaj uzis la esprimon de la armea-industria komplekso.

Popularecon atingis la esprimo, post kiam la usona prezidento Dwight D. Eisenhower, uzis tion en la adiaŭa parolo la 17-an de januaro 1961, kiam li atentigis je influo kaj enretiĝo de la armea-industria komplekso en la Usono, kio minacas la demokration.

La armea-industria komplekso estas plej okulfrapa en Usono, kie lobiistoj varbas politikistojn por apogo de la armeaj elspezoj (evoluigo de novaj armiloj; atako je landoj, elspezoj en la okupitaj landoj) laŭ veraj aŭ troigitaj danĝeroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Ivan Bloch


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 350434
* GND: 4134127-2
* LCCN: sh88001569
* BNF: 119804896
 |
***Lucifer the Lightbearer*** (Lucifero la Lumportanto) estis individuisma anarkiisto gazeto publikigita de Moses Harman en la fino de la 19a kaj komenco de la 20a jarcentoj en Usono. Dekomence produktita de loka branĉo de la Nacia Liberala Ligo kiel *Valley Falls Liberal* (1880–1883), Harman ŝanĝis la titolon post li akceptis unupersonan editoradon en 1883.

La misio de *Lucifer* estis, laŭ Harman, "helpi virinon rompi la cxenojn kiuj dum epokoj ligis ŝin al la montrofenestro de homfaritaj juraj, spiritaj, ekonomiaj, industriaj, sociaj kaj speciale seksaj, kredoj ke ĝis virino leviĝu al sento de sia propra respondeco je ĉiuj linioj de homa konduto, kaj speciale je linioj de sia speciala kampo, tiu de la reproduktado de la specio, estos neniu aŭ malmulta reala progreso al pli alta kaj vera civilizo." La nomo estis elektita pro "Lucifero, nome antikva nomo de la Matena Stelo, nune nomata Venuso, ŝajne nesurpasata kiel nomo por gazeto kies misio estas alporti lumon al tiuj kiuj vivas en malhelo."

Eksteraj ligiloj
----------------

* A Taste of Lucifer Arkivigite je 2007-11-19 per la retarkivo Wayback Machine - nombraj numeroj de *Lucifer* disponeblaj kiel skanitaj pdf-oj
* Anarchy Archives - transkriboj el *Lucifer*
dekstra
Aferoj, kiuj ne estas antikvaj, sed estas aŭtentikaj kaj malnovaj, estas **bondataj** aferoj.

Ĉi tiuj aferoj estas el la pasinteco kaj memorigas personojn pri pasintaj tempoj. Ĉi tiuj aferoj estas aŭtentikaj aferoj el iu periodo de tempo kaj reprezentas la kulturon de difinita tempo. Ekzemple, en la foto estas bondataj ludilaj aŭtoj de la 1980-aj jaroj. Ofte, bondataj aferoj troviĝas en muzeoj aŭ aliaj lokoj, kie organizo laboras por protekti la historion da kulturoj. Tiuj organizoj ankaŭ edukadas la personojn pri la deveno de la stilo aŭ aferoj tiuj, kiuj estis gravaj al la personoj de difinita tempo.

Bondataj aferoj, tamen, ne estas tro malnovaj, kaj eble oni povas trovi aferojn, kiuj estas aŭ fakte de la periodo aŭ estas kreitaj en la stilo de la periodo. Ekzemple, oni povas nuntempe aŭdi muzikon, kiu estas kreita en la stilo de la 1970-aj jaroj. Oni ankaŭ povas aĉeti vestaĵojn, kiuj estas faritaj en la stilo de la 1970-aj jaroj.

Notoj
-----

1. ↑   "Difino de 'vintage'". Collins Free Online Dictionary.  Alirita la 18an de Aŭgusto, 2018.
**Chalchihuitán** estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Chalchihuitán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07022.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13295 loĝantojn. El tiuj estis 6652 viroj kaj 6643 virinoj. La komunumo havas surfacon de 75 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1460 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6066 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2938 scipovis legi kaj skribi kaj 3080 personoj estis analfabetoj. Do 48% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 51% estis analfabetoj.

12256 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9914 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 80.89% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Chalchihuitán Arkivigite je 2007-09-30 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
Koordinatoj: 48° 10′ 24″ N 3° 22′ 58″ O﻿ / ﻿48.17333 °N, 3.38278 °O﻿ / 48.17333; 3.38278 (mapo)

**Malay-le-Petit** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 346 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.

Geografio
---------

Malay-le-Petit etendiĝas sur 11.04 km², kaj havis 346 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 31 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. 

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Martine Charetie, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Administrado
------------

Malay-le-Petit apartenas al la kantono Sens-Sud-Est, kies ĉefurbo estas Sens. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono Sens-Sud-Est
**Victoria de los Ángeles LÓPEZ GARCÍA**, konata per sia duobla baptonomo **Victoria de los Ángeles** (naskiĝis en Barcelono la 1-an de novembro 1923, mortis la 15-an de januaro 2005), estis hispana soprano.

Antaŭ Teresa Berganza kaj Montserrat Caballé, Victoria de los Ángeles estis la unua hispana kantistino kun internacia kariero, post la intercivitana milito.

Filino de malriĉa laboristo, ŝi komencis sian karieron en la teatro Liceo de Barcelona, danke al amatora konkurso.
Tamen, ŝia internacia kariero vere komenciĝis en 1947, danke al la gajno de premio en la Internacia Konkurso de Ĝenevo.

En 1948 la BBC taskas ŝin kanti la operon *La mallonga vivo* (hispane: "La vida breve") de Manuel de Falla.
Inter ŝiaj plej ŝatataj roloj troviĝas la *Marguerite* de *Fausto* (de Charles Gounod), *Madame Butterfly* aŭ Mimi de *La Bohème*. Ŝi estis invitita partopreni la vagneran Festivalon de Bayreuth en 1961 kaj 1962, kie ŝi interpretis la rolon de Elisabeth de *Tannhäuser*.

En la lastaj jaroj ŝi dediĉis sin plejofte al la recitaloj de *Lieder* (germanaj kantoj), kun speciala pritrakto de la katalunaj komponistoj.

* Victoria de los Ángeles en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Victoria de los Ángeles en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 33243
* GND: 120549832
* LCCN: n81035943
* VIAF: 130146998424318940941 113395932, 130146998424318940941
* ISNI: 0000 0001 2148 193X, 0000 0003 6864 725X
* LIBRIS: 208628
* SUDOC: 083984194
* BNF: 13896801t
* MBA: 6f10f924-50bd-4492-ba08-5777ffa51ca6
* NLA: 36050090
* BIBSYS: 38235
* NKC: js20030526001
* BNE: XX1074622 XX873249, XX1074622
 |
**Nemescsó** [nemeŝĉo] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg. Nemes signifas hungare: nobelo, csó estas praa hungara nomo. La komunumo germane nomiĝas **Tschobing**.

Katolika preĝejo de Nemescsó

Bazaj informoj
--------------

* Poŝtkodo: 9739
* Telefonkodo: 94
* Areo: 7  km²
* Loĝantaro: 310

Geografio
---------

Nemescsó situas laŭ flankovojo. *Kőszeg* estas atingebla.

Historio
--------

La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj dum la **romia epoko**. Longe nur nobeloj vivis tie. En 1681 en Nemescsó la luteranoj havis la rajton konstrui preĝejon.

En Nemescsó migra poŝto servas.

Vidindaĵoj
----------

La romkatolika preĝejo konstruiĝis en 1876. La vilaĝo estis grava luterana centro, krome funkciis ankaŭ kalvinana religio. La luterana baroka preĝejo konstruiĝis en 1784. Alispeca vidindaĵo estas kastelo de **Weöres** (voroŝ).

Famuloj
-------

* En Nemescsó naskiĝis János Asbóth (agronomo).
* En Nemescsó mortis luteranaj pastroj Mihály Ács (pli aĝa) kaj Mihály Szever Vanecsai.

Vidu ankaŭ
----------

* Luterana preĝejo (Nemescsó)
|  |
| --- |
| ***ecoj de la spektrokoloroj*** |
| koloro | ondolongo-intervalo | frekvenco-intervalo |
| ruĝa | ~ 625-740 nm | ~ 480-405 THz |
| oranĝa | ~ 590-625 nm | ~ 510-480 THz |
| flava | ~ 565-590 nm | ~ 530-510 THz |
| verda | ~ 500-565 nm | ~ 600-530 THz |
| cejano | ~ 485-500 nm | ~ 620-600 THz |
| blua | ~ 440-485 nm | ~ 680-620 THz |
| viola | ~ 380-440 nm | ~ 790-680 THz |
| 
**kontinua spektro**
 |

**Spektrokoloro** estas koloro, kiu prezentas parton de la spektro de la videbla lumo.
Elektromagneta radiado estas miksaĵo el radiadoj de diversaj ondolongoj kaj intensecoj. Se tiu radiado havas ondolongon ene de la vidkampo de la homo (proksimume inter 380 kaj 740 nanometroj), tiam oni nomas ĝin (videbla) lumo. La lumspektro registras la intensecon de ĉiu ondolongo. La plena spektro de la radiado alvenanta de certa objekto determinas la (vidatan) aperon de tiu ĉi objekto, interalie la perceptatan koloron. La apuda tabelo donas la limojn inter kiuj varias ondolongo kaj frekvenco de la spektrokoloroj. La bildo montras, ke tiuj koloroj estas sufiĉe subjektiva provo, ordigi multe pli abundan kolorpaletron kun kontinuaj transiroj. Krom la koloroj de la apuda bildo, la cejana kaj la fuksina (iufoje nomata *magenta*) povas esti primitivaj koloroj por apartaj kolorsistemoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* OPTIKO Arkivigite je 2006-06-20 per la retarkivo Wayback Machine: Ĉapitro el lernolibro far SÁRKÖZI János. Subĉapitroj: optiko ĝenerale, fotometrado, ekesto, propagiĝo, refrakto de la lumo, ondooptiko, polarigo, lumo kaj materialo, la okuloj, optikaj instrumentoj. 129 paĝoj, formo PDF, 882 KB.
**Spektaklo** estas publika aŭ privata prezentaĵo, ekz. en teatro, kinejo, cirko, varieteo aŭ metafore ĉia vidaĵo, kiu altiras atenton kaj intereson.

Por vidi la publike aranĝatajn spektaklojn, kiuj okazas en specialaj **spektaklejoj**, oni aĉetas biletojn, sur kiuj estas kutime indikita preciza sidloko.

**Spektakloriĉaj** programoj enhavas multajn spektindaĵojn, kiuj kapablas teni la atenton de la spektantoj de la komenco ĝis la fino de la spektaklo.

**Solspektaklo** estas prezentata de unu sola kantisto, rakontisto, amuzisto, aktoro, muzikisto k.s.

Spektaklo povas okazi ankaŭ senintence, ekzemple ĉe karambolo de aŭtomobiloj surstrate aŭ ĉe interbatiĝo de kolerantaj homoj. Male belan spektaklon povas doni grupo de belaj knabinoj aŭ bone ludata futbalo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Spektaklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Spektaklo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)

* Amuzekonomio
* Distrindustrio
* Baleto
* Cirko
* Ĥoro
* Kabaredo
* Koncerto
* Opero
* Scenejo
* Stadiono

Piednotoj
---------

1. ↑  Plena Ilustrita Vortaro
La familio **Lusignan** (armene Լուսինյան, france *de Lusignan*) havis sian originon en Poitou, en okcidenta Francio. Fine de la 12-a jarcento Guy de Lusignan kaj liaj heredantoj fariĝis reĝoj de Jerusalemo kaj de Kipro.

Originoj
--------

La familio venas de la kastelo Lusignan, proksime de Poitiers, fortikaĵo kiu ankoraŭ estas unu el la plej grandaj de Francio. Laŭ la legendo, la unua kastelo estis konstruita de la feino Meluzino. La senjoroj de la kastelo estis la grafoj de Marĉo.

Krucmilitaj reĝoj
-----------------

La Lusignananoj estis kelkaj el la francaj nobeloj kiuj amplekse partoprenis la krucmilitojn. En la 1170-a jardeko, la fratoj Guy kaj Amalriko atingis Jerusalemon, forpelitaj de iliaj posedaĵoj far Rikardo Leonkoro. En Sankta Lando ili alianciĝis kun Renaud de Châtillon, estro de unu el la branĉoj de la reĝlando, konsistanta ĉefe el ĵusalvenintoj, kompare al tiu de Rajmondo la 3-a de Tripolo, formita el familioj establitaj ekde antaŭ Outremer. En 1179 Amalriko fariĝis grafo en la reĝlando, kun la helpo de Ines de Courtenay, patrino de la reĝo. Guy fariĝis reĝo en 1186 kiel edzo de la nova reĝino Sibila de Jerusalemo.

La regado de Guy ĉiam estas konsiderita kiel kaosa: li estis venkita de Saladino en la batalo apud Hattin (1187) kaj devis forfuĝi al Kipro perdinte preskaŭ la tutan reĝlandon. En la insulo, Rikardo Leonkoro, kiel estro de la Tria Krucmilito, vendis Kipron al Guy, kaj li fariĝis la unua latina reĝo de Kipro. Sukcedis lin Amlariko, kiu ankaŭ estis reĝo de Jerusalemo en 1197.

La virseksa linio en Oriento malaperis en 1267, per Hugo la 2-a de Kipro, pranepo de Amlariko. Sed Hugo de Antioĥio, kies patrina avo estis Hugo la 1-a de Kipro, prenis la nomon Lusignan, kreante duan linion de la nobela domo, kiu pluvivigis la reĝlandon Kipro ĝis 1489 kaj la Jerusaleman reĝlandon, en Akko, ĝis la forperdo en 1291. En la 13-a jarcento geedziĝis al la familioj de Antioĥia princlando kaj armena reĝlando en Kilikio.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio:Dinastio Lusignan
* Maria de Kipro

* Kategorio Dinastio Lusignan en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 343679
* LCCN: sh2004006877
* VIAF: 84436854
* SUDOC: 077082834
* BNF: 13188996p
* NKC: jx20081125065
 |
Abu'l-Fazl, unu el la disĉiploj de Din-i-Ilahi, prezentante *Akbarnama* al Akbar, Mogola miniaturo.
**Dīn-i Ilāhī** ("Religio de Dio") estis sinkretisma religio proponita de la Mogola imperiestro Akbar en la jaro 1582, kun la intenco kunigi kelkajn el la elementoj de la religioj el sia imperio, kaj tiel reamikigi la diferencojn kiuj estis dividintaj liajn subulojn. La elementoj estis ĉefe prenitaj el Islamo kaj Hinduismo, sed kelkaj aliaj estis prenitaj ankaŭ el Kristanismo, Ĝainismo kaj el Zoroastrismo.

Akbar defendis toleremon al aliaj religioj. Fakte, ne nur li toleris ilin, sed kuraĝigis debaton pri filozofiaj kaj religiaj temoj. Tio kondukis al la kreado de Ibādat Ĥāna ("Domo de Adorado") en Fatehpur Sikri en 1575.

*Dīn-i Ilāhī* estis simpla, unudeisma kulto, tolerema laŭaspekte, kaj centriĝis sur la figuro de Akbar mem kiel profeto, pro kio li altiris la koleron de la ulemo kaj de la ortodoksaj islamanoj.

Notoj
-----

1. ↑  Din-i Ilahi - Britannica Online Encyclopedia Alirita la 1an de oktobro 2019.
2. 1 2   Roy Choudhury, Makhan Lal (1997) [unue 1941], The Din-i-Ilahi, or, The religion of Akbar (4a eld.), New Delhi: Oriental Reprint, ISBN 978-81-215-0777-6

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 663993
 |
**István Barabás** [iŝtvAn barabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barabás István** estis hungara ĉefbestokuracisto.

István Barabás naskiĝis la 27-an de julio 1908 en Bonyhád, li mortis la 11-an de marto 1980 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Barabás maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1926, poste li akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1930, en la sekva jaro li doktoriĝis el epidemiaj sciencoj, en 1933 diplomon pri magistrata posteno. Post la unua diplomo li estis bestokuracisto en Tolna (urbo), en Sióagárd (1932–1937), en Szekszárd (1937–1951), poste li havis postenojn en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario). Li longe estis respondeculo pri ĉiuj ŝtataj bienoj en branĉo de bestoj. Intertempe li kandidatiĝis en 1964 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Pli malofte li instruis en Gödöllő kaj Mosonmagyaróvár. Plej ofte li okupiĝis pri malsanoj de porkoj. Li pensiuliĝis en 1970. Li ricevis unusolan premion. Li edziĝis dufoje pro divorco.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Cystologiai és serologiai vizsgálatok a baromfityphus ellen vaccinával oltott tyúkoknál* (disertaĵo, 1931)
* *Parallergiás jelenség észlelése és magyarázata üszőállomány tuberkulinozásával kapcsolatban* (1950)
* *A természetszerű állattartás* (1954)
* *Új irányelvek a szarvasmarha-gümőkór elleni küzdelemben* (1960)
* *Brucellózissal fertőzött sertéstenyészetek brucellózismentesítése* (disertaĵo, 1963)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 713271
* VIAF: 121390618
* ISNI: 0000 0000 7925 5997
 |
**Emese Hunyady** [emeŝe hunjadi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hunyady Emese** estas hungara-aŭstra rapidsketisto, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto. Ŝia geedziĝa nomo estis *Némethné*.

Emese Hunyady
Emese Hunyady naskiĝis la 4-an de marto 1966 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emese Hunyady maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo. En 2010 ŝi akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Universitato de Budapeŝto. Ŝi edziniĝis dufoje, unue en 1985, pere de tio ŝi akiris aŭstran ŝtatanecon. La dua edzo estis Timo Järvinen, ili vivis en Svislando kaj ŝi naskis filon. Ŝi ricevis aŭstrajn premiojn en 1992 kaj 1994.

### Sporta kariero

Emese Hunyady en sia aĝo 5 konatiĝis pri la sketado, sed somere precipe ŝi gimnastikadis kun gvidado de Alíz Kertész. Inter 1978 kaj 1983 ŝi estis sketisto en sia naskiĝurbo, ekde sia aĝo 12 ŝi plejparte venkis en konkursoj. Ŝi estis hungara olimpiano en Hungario en la Vintra Olimpiko 1984, poste jam kiel aŭstriano en la sekvaj 5 Olimpikoj. En 1994 ŝi akiris oran medalon en distanco 1500 m, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua en 1994 kaj 1999. En Aŭstrio en la Vintra Olimpiko 1998 ŝi estis flagtenanto de la aŭstra teamo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* biografio angle
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Emese Hunyady en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822500
 |



* Portalo pri Biografio
Ŝelakdisko de Coleman Hawkins kun Buck Washington - „I Ain't Got Nobody", Sonregistraĵo de la 8-a de marto 1934, aperinta en Eŭropo
**Buck Washington** (\* 16-an de oktobro 1903 en Louisville (Kentukio) kiel *Ford Lee Washington*; † 31-an de januaro 1955 en Novjorko) estis usona ĵaz- pianisto, kantisto kaj dancisto.

Vivovojo
--------

Buck Washington jam infanaĝe staris sursceneje kaj komencis sian karieron en 1917 kiel kunulo de la dancisto John W. Sublett („Bubbles"), kiuj kune formis la duopon *Buck & Bubbles* kaj prezentis en teatrejoj kaj en vodeviloj. La du vojaĝis dum la 1930-aj jaroj kune tra Eŭropo kaj prezentis en diversaj filmoj kiel *Cabin in the Sky* kaj *A Song Is Born*. En la 1930-aj jaroj Washington akiris renomon de pianisto influita de Earl Hines kaj surdiskigis kun Louis Armstrong, Ekz. en 1930 dueton por trumpeto kaj piano pri „Dear Old Southland" kaj kun la orkestro de Armstrong „My Sweet". En 1933 li kunlaboris je la lasta registradkunsido de bluskantistino Bessie Smith kaj faris en 1934 sonregistraĵojn kun Coleman Hawkins („I Ain't Got Nobody", „It Sends Me" kaj „On the Sunny Side of the Street"). Tiun ĉi jaron li ankaŭ surdiskigis pianosoloon („Old Fashioned Love"). *Buck & Bubbles* faris en 1933 kaj 1936 plurajn sonregistraĵojn duope; en 1936 ili surdiskigis kvar kantojn kun banda akompano. En 1953 apartiĝis John Sublett kaj Buck Washington; ĉi tiu ankoraŭ kunlaboris kelktempon kun Jonah Jones, kiam ili akompanis komikiston Timmie Rogers.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Fontoj
------

* John Jörgensen und Erik Wiedemann: *Jazzlexikon*, Munkeno, Mosaik, 196719671967
* Leonard Feather and Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oxford/New York, 1999, ISBN 978-0-19-532000-8


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 366036
* LCCN: n93078810
* VIAF: 61733395
* ISNI: 0000 0000 3175 3751
* SUDOC: 088780066
* BNF: 139010200
* MBA: 3f66b0fc-744f-492a-869a-ea39d7654fe9 05ecc00b-ae9e-4155-8b3a-eccd2eb826a8, 3f66b0fc-744f-492a-869a-ea39d7654fe9
 |
**István Ballér** [iŝtvAn balEr], slovene **Števan Baler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ballér István** estis hungaria slovena luterana pastro, kantoro. Lia familia nomvarianto estis *Balliér*.

István Ballér naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1760 en Gerencseróc (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Lončarovci en Slovenio), li mortis la 2-an de aprilo 1835 en Porrog (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio).

Biografio
---------

István Ballér apartenis al la slovena minoritato en la tiutempa Hungarlando. Li frekventis la kutimajn lernejojn en Szentgyörgyvölgy, poste en Nemescsó, fine en luterana liceo de Sopron. Post la abituriento li iĝis kantoro en Kissomlyó. Ekde 1784 li instruis kaj kantis en Porrog, kie vivis ankaŭ slovenoj. Tiutempe la ŝtato malpermesis la slovenan lingvon sed Ballér kontraŭbatalis la dekreton kaj verkis plurajn himnojn slovene. En 1805 li estis nomumita eklezia dekano, samtempe ĝismorte li estis inspektoro de Somogy (reĝa departemento).

Fontoj
------

* anglalingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679129
 |
**Emese Szász** [emeŝe sAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Szász Emese Judit** estas hungara skermisto (spadisto), olimpiano, olimpika ĉampiono. Ŝia familia nomvarianto estis *Szász-Kovács*.

Emese Szász naskiĝis la 7-an de septembro 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Emese Szász aĝis 10, kiam ŝi komencis skermi. Ŝi estis hungara ĉampiono dekfoje individue aŭ teame inter 2000-2013. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 2016 kun ora medalo individue, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la dua dufoje. En 2021 ŝi finis la aktivan sporton. Ŝi studis en Universitato Reĝo Sankta Stefano. Ŝi edziĝniis kaj naskis ĝemelojn. Ŝi ricevis kelkajn premiojn.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2022-11-30 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva teksto kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

Emese Szász en 2013

* Kategorio Emese Szász en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803236
 |



* Portalo pri Biografio
**István Balázs** [iŝtvAn balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balázs István** estis hungara instruisto.

István Balázs naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1873 en Alsójára (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Iara (Cluj) en Rumanio), li mortis la 9-an de januaro 1932 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Balázs akiris diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1896. Jam dum la studentaj jaroj li faris ordon en fungokolektaĵo de muzeo en Kolozsvár. Post la diplomo li instruis laŭvice en gimnazioj de Kecskemét (1896–1902), Nagykikinda, Szeged, fine Budapeŝto (1902–1932). Plej multe li okupiĝis pri fungoj, estis li pioniro de la hungara polenoesploro. Antaŭ la 1-a mondmilito li kreis reforman planon pri la mezgrada instruado.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A pollenről, különös tekintettel a honi agiosperm fajokra* (disertaĵo, 1896)
* *A kecskeméti ref. főgimnázium gyűjteményeinek leírása* (1902)
* *A bakteriumok, a dezinficiáló módszerek és a szérumtherapia* (1908)
* *A magyar középiskolai oktatás reformja, különös tekintettel a természettudományi és nemzeti tárgyakra* (1913)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 726391
 |
**István Bernát** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bernát István** (malofte Bernáth István) estis hungara politikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1906, ordinara en 1927) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *korláti* ekde 1908.

István Bernát  naskiĝis la 3-an de julio 1854 en Hungario en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio). Li mortis la 19-an de januaro 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Bernát frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Vieno, krome li plulernis en Okcidenta Eŭropo kaj Usono inter 1882–1884. Inter 1887-1892 li laboris en ministerio, poste li fondis kaj redaktis agraran gazeton, sed li partoprenis ankaŭ en redaktorado de aliaj gazetoj. Baldaŭe li partoprenis en fondo de tutlanda agrara kooperativo (ekde 1939 ĝismorte li estis ties prezidanto). Ekde 1906 li estis parlamenta deputito, inter 1927-1933 senatano. Inter 1920-1925 li instruis en universitato. Li estis elektita prezidento de la Hungara Nacia Banko en 1924.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Búzánk és lisztünk kivitele szemben a külföld versenyével* (Eksportado de niaj tritikoj kaj farunoj kontraŭ la eksterlandaj rivaloj), (1884)
* *Zálogba tett Magyarország* (1895)
* *Agrárpolitika* (Agrarpolitiko), (1903)
* *A szocialisták agrárpolitikája* (Agrarpolitiko de la socialistoj), (1911)
* *A földkérdés megoldása* (1922)
* *Küzdelmek és eredmények* (1936)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Zadeno** (en kartvela : ზადენი) estas, laŭ la kartvelaj mezepokaj kronikoj, la dio de la fekundeco en la pagana panteono de la antaŭ-kristana Kartli (la Ibério de la klasikaj fontoj). Li estis konsiderata sampovema ol Armazio, la ĉefa diaĵo. La reĝo Parnadjomo (109 - 90 a.k.), laŭ la kronikoj, konstruigis fortreson en la Monto Zedazeni apud la tiutempa ĉefurbo Mcĥeta por starigi tie koloson de Zadeno. Kun la aliaj paganaj idolaj statuoj de Kartvelio, ĝi estus detruinta per la preĝoj de Sankta Nino, la evangeliistino de la kartveloj en la 4a jarcento.

Preter fragmentoj ene de la mezepokaj analoj kaj de la loknomo Zedazeni (devenante el *Zeda-Zeni*, signifante « Alta Zadeno »), ni ne havas nuntempajn fontojn aŭ arkeologiajn pruvojn pri tiu kulto. Zadeno estas konsiderita de pluraj specialistoj kiel kartvela versio de la Santas de la luva lingvo aŭ Sandon de la Hititoj, sed ankaŭ proksimeco kun la Yazata en zaratuŝtrismo estis sugestita.

Referencoj
----------

(eo) Ĉi tiu artikolo estas parte aŭ tute prenita el la Vikipedia artikolo en la franca titolita "Zaden"

1. ↑  angle Stephen H. Rapp, *Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts*, Peeters Bvba, 2003, (ISBN 90-429-1318-5).

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783331
 |
**István Barta** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barta István** estis hungara inĝeniero pri elektro, profesoro, membro (korespondanta en 1949, ordinara en 1976) de Hungara Scienca Akademio, membro (ekstera en 1968) de Pola Scienca Akademio.

István Barta  naskiĝis la 22-an de majo 1910 en Budapeŝto. Li mortis la 10-an de aprilo 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Barta frekventis universitatojn en Vieno, Brno, Karlsruhe ricevinta diplomon en 1933. Li eklaboris en sia naskiĝurbo en firmao Ericsson, kie li faris novajn radioricevilojn, baldaŭe li laboris en alia elstara firmao Tungsram. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en eksperimento pri radiado de Luno, post jaroj li fondis telekomunikadan instituton. Ekde 1949 li estis katedrestro en la teknika universitato, inter 1957-1960 li estis dekano, inter 1960-1963 vicrektoro. Li okupiĝis precipe pri radioj, televizioj, elektronikaj mezuriloj. Li ricevis premion Kossuth en 1957, poste ankaŭ aliajn premiojn.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Die Ausgleichsvorgänge bei Mikrophonen* (1934)
* *Mikrohullámok gerjesztése. 1–3* (1947)
* *Akusztikai kiegyenlítődési folyamatok* (1953)
* *Rádióvételtechnika* (1962)
* *Híradástechnika* (1964)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero B kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

* Kategorio István Barta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 473273
* VIAF: 161071463
* ISNI: 0000 0001 0853 8356
* SUDOC: 227142586
* BNF: 114540976
 |
**Éric PIOLLE**, naskiĝinta la 6-an de januaro 1973 en Paŭo, estas inĝeniero kaj franca politikisto, kiu iĝis urbestro de Grenoblo la 4-an de aprilo 2014.

Vivo
----

Li diras sin el « *katolik-humanista* » pensfluo. Li agadis en asocioj lernsubtenantaj kaj defendantaj infanojn el nelaŭleĝe enmigrintaj familioj, kaj ankaŭ kun Pierre Larrouturou, kunfondinto de la Kolektivo Roosevelt.

En 2001, li eklaboris en la firmao Hewlett-Packard  kaj en ĝi iĝas kadro en Grenoble. En februaro 2011, lin oni maldungis pro tio, ke li rifuzis starigi labor-translokan planon.

En 2010 li estis elektita en Regiona Konsilio de Isère. Okaze de la municipa baloto de 2014 li venkis en la komunumo Grenoblo, kaj tiel fariĝis la loka urbestro.

Dezirante ne kumuli mandatojn, li anoncis, ke li ne celos la prezidantecon de Grenoble Alpes Métropole, estonta franca teritoria unuo la 1-an de januaro 2015.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Éric Piolle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Éric Piolle en la retejo de la Regiona Konsilio[*rompita ligilo*]

Referenco
---------

1. ↑  france Éric Piolle, l’écolo qui peut devenir maire de Grenoble, *Politis*, 24-an de marto 2014. (konsultita je 2014-04-26)
**István Bencsik** [iŝtvAn benĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bencsik István** estis hungara profesoro, parlamentano.

István Bencsik [*rompita ligilo*] naskiĝis la 6-an de oktobro 1910 en Hungara reĝlando en Fülekpilis (nuntempa Pleš en Slovakio). Li mortis la 10-an de julio 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Bencsik frekventis kalvinanan gimnazion en Sárospatak, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Scienca Universitato Pázmány Péter en 1933. En la sekva jaro li instruis en luteranaj gimnazioj en Nyíregyháza, ekde 1937 en Orosháza, ekde 1943 en agrara mezlernejo de Szarvas. Post la 2-a mondmilito li estis lernejestro en Szarvas, inter 1953 kaj 1956 li estis agrara akademiestro en Debrecen. En 1962 oni kreis el la akademio altlernejon, poste agraran universitaton. Li estis en ambaŭ lernejoj rektoro ĝis 1970.

Post la 2-a mondomilito li havis ankaŭ politikan karieron. Jam en 1944 li aliĝis al la Nacia Kamparana Partio, kie post jaroj li ricevis signifajn postenojn, krome li estis departementestro unu jaron, fine li havis postenon en la agrikultura ministerio. En 1948 li aliĝis al la komunistoj, en 1957 al Hungara Socialista Laborista Partio. inter 1948-1952 kaj 1963-1975 li estis parlamenta deputito. En 1974 li pensiuliĝis.

Memorigiloj
-----------

* busto en la universitata ĝardeno en Debrecen ekde 2010

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

 
**Sesdek ok** estas romano, verkita de la sveda verkisto Sten Johansson kaj eldonita de Mondial en Novjorko en 2021. 

Tra la okuloj de juna sveda esperantisto studanta la francan literaturon en Parizo, la aŭtoro prezentas la tiutempan socian situacion en Francio. Li intermiksas siajn priskribojn kun aferoj de interhomaj rilatoj, de amo kaj amoro, kiujn li lerte uzas por ilustri diversajn politikajn movadojn kaj individuajn konvinkiĝojn.

La jaro 1968 estis grava okazo, kiam populariĝis novaj ideoj kontraŭaj al tiuj de la "reganta klaso". La ĉefrolulo de la romano estas esperantisto, sed ĝia plej interesa aspekto estas la priskribo de la etoso de tiu jaro sesdek ok. 

La premio Laŭro de la Akademio por 2022 estis aljuĝita al la verkisto por tiu ĉi verko.

Recenzoj
--------

Referencoj
----------

1. ↑  uea.facila Premio por libro de Sten Johansson la 31-an de decembro 2022.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Literaturo |

* *Sesdek ok*, Mondial, Novjorko, 2021, ISBN 9781595694126
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806980
 |
Madrepora plato de marstelo (Asterias)Madrepora plato de marstelo (*Asterias*)
Ambulakralaj piedetoj de marsteloAmbulakralaj piedetoj de marstelo
La **ambulakra aparato** estas specialigita anatomia strukturo unika al ekinodermoj (krinoidoj, marsteloj, eĥinoj, markukumoj) derivitaj de la celomo. Temas pri kompleksa sistemo de duktoj kaj rezervujoj plenigitaj per likvaĵo, kiu partoprenas en interna transporto, kaj kiuj hidraŭlikle aktivigas karnoplenajn elstaraĵojn nomatajn ambulakrajn piedetojn, kies eksteraj partoj povas plenumi diversajn funkciojn, kiel movado, gasinterŝanĝo, nutrado, alligiteco al la substrato kaj sensperceptado. La ambulakra aparato malfermiĝas al la ekstero tra la madrepora plato (krom en krinoidoj kaj holoturioj). La likvaĵo de la ambulakra aparato similas al marakvo, krom la ĉeesto de celomocitoj, proteinoj kaj pli alta koncentriĝo de kaliojonoj. En asteroidoj, la madrepora plato estigas la petran kondukon, kiu ligas al ringoforma kanalo, kiu etendiĝas ĉirkaŭ la tuta buŝo de la besto. Polivezikoj kaj Tiedemann-korpoj povas aperi apud la ringoforma kanalo.

Referencoj
----------

1. ↑  Altaba, C. R. 1991. *Invertebrats no artròpodes*. Història Natural dels Països Catalans, 8. Fundació Enciclopèdia Catalana, Barcelona.
La **Paj-Ĉoj-Montaro** estas mezalta montaro en la pleja nordo de Rusio. Ĝi situas sude de la Karska Maro, kiu konsideriĝas parto de la limo inter Eŭropo kaj Azio; laŭ tiu limo la montaro samkiel la duobla insulo Nova Zemlo de la Arkta Oceano estas parto de Eŭropo.

Geografio
---------

La Paj-Ĉoj-Montaro, kiu apartenas al la aŭtonoma regiono Nenecio, estas la nordokcidenta daŭrigo de la montaro Uralo. Ĝiaj montoj tuŝas la marbordojn de la jam menciita Karska Maro en la nordo kaj la sudorienta parto de la Barenca Maro en la okcidento. En la nordokcidento situas la tre malvasta Jugora Markolo, kaj aliflanke de ĝi la insulo Vajgaĉ. En la sudokcidento etendigas la nordo de la vasta orienteŭropa ebenaĵo.

En la sudoriento la Paj-Ĉoj-Montaro sen interrompo kaj nur iom plialtiĝantaj montoj tuŝas la montaron Uralo. Proksime de la tuŝoregiono de ambaŭ montaroj fontas la rivero Uso. Relative proksime - laŭ rusiaj dimensioj - de la riverofonto situas la urbo Vorkuta, kiu apartenas al la respubliko Komiio kaj estas la sola granda urbo de la regiono.
En matematiko, la **kalkula mezuro** estas intuicia vojo por fari mezuron sur iu aro: la "amplekso" de subaro estas prenita kiel kvanto de la subaraj eroj se ĝi finia, kaj ∞ se la subaro estas malfinia.

Formale, oni startu kun aro Ω kaj konsideru la σ algebron *X* sur Ω konsistantan de ĉiuj subaroj de Ω. Oni difinu mezuron μ sur ĉi tiu σ algebro per opcio μ(*A*) = |*A*| se *A* estas finia subaro de Ω kaj μ(*A*) = ∞ se *A* estas malfinia subaro de Ω. Tiam (Ω, *X*, μ) estas mezurhava spaco.

La kalkula mezuro permesas traduki multajn propoziciojn pri L*p*-aj spacoj en pli kutimajn. Se Ω = {1,...*n*} kaj *S* estas la mezurhava spaco kun la kalkula mezuro sur Ω, tiam L*p*(*S*) estas la sama kiel **R***n* (aŭ **C***n*), kun normo difinita per

{\displaystyle \|x\|\_{p}=\left(\sum \_{i=1}^{n}|x\_{i}|^{p}\right)^{1/p}}
por *x* = (*x*1,...*x**n*).

Simile, se Ω estas estas la naturaj nombroj kaj *S* estas la mezurhava spaco kun la kalkula mezuro sur Ω, tiam L*p*(*S*) konsistas de tiuj vicoj *x* = (*x**n*) por kiu

{\displaystyle \|x\|\_{p}=\left(\sum \_{i=1}^{\infty }|x\_{i}|^{p}\right)^{1/p}}
estas finia. Ĉi tiu spaco estas ofte skribita kiel {\displaystyle \ell ^{p}}.
**Pajarejos** [paĥaREĥos] estas municipo en la oriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la distrikto *Partido Judicial de Sepúlveda*. 

Pajarejos en la provinco Segovio.
Absido de la preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia ebeneca municipa teritorio okupas totalan areon de 8,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 21 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 16 nur el jaro 1991. 

Ĝi distas 82 km de Segovio, provinca ĉefurbo; ĝi limas kun municipoj Cedillo de la Torre, Bercimuel, Fresno de la Fuente, Grajera kaj Sequera de Fresno.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Ĝi apartenis al la *Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda*, ene de la *Ochavo de Bercimuel*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Dominiko.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Segovio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 768255
 |
**Ambrus Nagy** [ambruŝ nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Nagy Ambrus István** estis hungara skermisto (spadisto), olimpiano, kirurgo.

Ambrus Nagy naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1927 en Budapeŝto, li mortis la 18-an de julio 1991 en Hago.

Biografio
---------

Ambrus Nagy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1945, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1951, kirurgian diplomon en 1955. Post la lasta diplomo li laboris en hospitalo en Budapeŝto ĝis la Somera Olimpiko 1956, poste li restis eksterlande. Li vivis en Johanesburgo kaj Vieno, ekde 1958 en Hago, kie li estis kuracisto. Li mortis pro aŭtoakcidento. Li ricevis premiojn inter 1951 kaj 1954.

### Sporta kariero

Ambrus Nagy skermis en pluraj sportkluboj en sia naskiĝurbo inter 1945–1956. Li estis hungara ĉampiono trifoje. Li estis olimpiano en la menciita Olimpiko en 1956 kun arĝenta medalo teame, krome en mondĉampionumo en 1955 li estis la tria teame. Depost 1956 li ne skermis.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803604
 |



* Portalo pri Biografio
Pajlohomo
**Pajlohomo** estas homo, kiu nur ŝajne funkcias, malantaŭ kiu reale decidas aliaj homoj kaŝataj *(difino de ReVo)*. La **pajlohoma argumento** estas tia paralogismo, kiu misformas vidpunkton de la diskuta partnero, por ke ŝi/li povu facile kontraŭargumenti tion. La tiel estiĝanta, facile venkebla „pajlohomo" "ombro" baziĝas sur troigita, priridigita vidpunkto de la diskutanto.

Kvankam ĝi estas logike erara, retorike ĝi tamen povas helpi venkon en debato.

Apliko
------

Jenaj misformoj de la argumentoj povas okazi:

1. Oni prezentas vidpunkton de la diskutanto misforme kaj kontraŭargumentas tion, kiel veran vidpunkton.
2. Oni eltiras vortojn de la alia diskutanto el la kunteksto kaj mise prezentas ilin.
3. Oni serĉas diskutpartneron, kiu uzas malfortajn argumentojn por la sama vidpunkto. Oni kontraŭargumentas ties argumentojn kaj asertas tiel kontraŭargumenti ĉiujn reprezentantojn de la vidpunkto kaj eĉ mem la vidpunkton.
4. Oni kritikas agojn, opinion de fikcia diskutpartnero kaj oni ŝajnigas lin/ŝin estis membro de la prikritikita grupo.
5. Oni transformas la neplaĉajn argumentojn al simplaj venkeblaj komparoj.

Ekzemplo
--------

* A: *Laŭ mia opinio ne bonas, se la infanoj ludas sur la trafikplena aŭtovojo.*
* B: *Mi pensas, ke estus stultaĵo teni la infanojn en la domo tutan tagon .*

B sugestas, ke A havas ekstreman vidpunkton - male al la vero - kaj tiel B evitas la originalan problemon. La pajlohomo estas la sekva premiso: *„Se ni volas malebligi, ke la infanoj ludu sur la trafikplena aŭtovojo, la sola alternativo estas teni ilin en la domo la tutan tagon "*, kio tute ne estas vidpunkto de A.

Vidu ankaŭ
----------

* Pajlofeminismo
Tabulo ĉe la enirejo.La kadavrejo. Malnova juda tombejo, Cyriak-strato. Holokaŭsto-memorigilo.
La **Nova juda tombejo** (germane: *Neuer jüdischer Friedhof Erfurt*) troviĝas rekte apud Turingio-halo ĉe la Steigerwald-arbaro sude de la urbokerno de Erfurto, Germanujo (Werner-Seelenbinder-Straße nr. 3).

Malnova tombejo
---------------

La dum la 19-a jc grupiĝinta moderna juda komunumo estis enterigintaj la mortintojn sur la Malnova juda tombejo (germane: *Alter jüdischer Friedhof*) en la Cyriak-strato (aranĝita en 1811, sub la Citadelo Cyriaksburg; ankoraŭ pli malnova tombejo troviĝis sur la loko, kie estis la Grenejo de Erfurto.). Pro bezono je granda grundo (laŭ juda tradicio - diference al la kristana - la tomboj neniam foriĝis) kaj pro ĝenerala pligrandiĝo de la komunumo necesis serĉi novan areon. En la jaro 1951 la grundo estis (nevole) cedita al la urbo post la rekupero post la Dua mondmilito. Dum la 1960-aj jaroj konstruitis garaĝoj tie ĉi. Ekde 2007 staras denove tomboŝtonoj sur la eksa tombejo; la originalaj ŝtonoj estis formetitaj en la jaro 1944.

Je la serĉo de nova teritorio
-----------------------------

Propono fare de la urba administrado uzi parton de la (nun jam ne ekzistanta) Suda tombejo, estis pruvita - kaj rifuzita. Sude de la urbocentro oni anstataŭe trovis tre taŭgan teritorion en 1871. Tamen oni trafis neantaŭvideblajn protestojn de la najbaroj. Ili, membroj de la *Bürgerschützenkorps* (korpuso civitanarprotekta), oficiale plendis pri supozitaj damaĝoj por la sano pro apuda tombejo. Kialis verŝajne por tio ankaŭ ĝeneralaj kontraŭjudismaj sentoj, tiam ne malofta fenomeno en Erfurto. Finfine ekspertizo faritis, kiu pruvis la senbazitecon de tiaj strangaj timoj.

Malfermo
--------

La 10-an de septembro 1878 estis la solena inaŭguro, kie ĉeestis ankaŭ magistratano. Ĵus antaŭe mortis komunumano. Por ke oni povu entombigi la personon, oni anticipis la malferman ceremonion.

Ĉi tiu tombejo estas hodiaŭ la ununura aktiva en tuta Turingio.

Vidindaj aferoj
---------------

Videblas tomboŝtonoj de la 19-a jc ĝis nun. En 1894 oni starigis kadavrodeponejon, kiu ekzistas ankoraŭ nun. Ties arĥiteko estis Hugo Hirsch, kiu realigis funkcian konstruaĵon en orientisma stilo kun elementoj novklasicismaj.

Tie ĉi fariĝas la rita lavo de la kadavroj, nomita "tahara". Oni verŝas plurfoje akvon sur la mortinton dume estas recitataj partoj de psalmoj kaj versoj el la Himno al la Karitato. Poste oni vestas la kadavron per blankaj tolaĵoj.

Antaŭ la kadavrejo estas memorigilo por la dum la holokaŭsto murditaj judoj de Erfurto. Menciindas ankaŭ kelkaj belegaj tomboŝtonoj faritaj de la fama artisto Hans Walther.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nova juda tombejo de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la tombejo ĉe *Juda vivo en Erfurto*.
* Informoj ĉe *Alemannia Judaica*.