recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Duko Johano Vilhelmo de Jülich-Kleve-Berg*, jam signita de la malsano, pentraĵo de Johan Malthain el 1605
La **heredoordokonflikto pri Jülich-Kleve** eksplodis en 1609 post la morto de Johano Vilhelmo – la lasta duko de la Jülich-Kleve-Berg – inter Johano Sigismundo de Brandenburgio kaj Filipo Ludoviko de duklando Palatinato-Neuburg. Ambaŭ pretendis por si la heredosekvoordon de la regna princo, kiu sen-ide estis mortinta. Krom ĉi tiuj ĉefkonkurantoj ankaŭ la elektoprinco de Saksujo kaj Duko Johano la 2-a de Palatinato-Zweibrücken anoncis heredorajtojn. La 12-an de novembro 1614 la konflikto estis duflanke kaj supraĵe glatigata per dispartigo de la disputataj teritorioj inter Palatinato-Neuburg kaj Brandenburgio en la Kontrakto de Ksanteno. La konflikto tamen daŭris ankoraŭ longan tempon. Nur en la Kontraktoj de Kleve de la 9-a de Septembro 1666 kaj Kolonjo de la 6-a de majo 1672 la dinastioj Palatinato-Neuburg kaj Brandenburgio-Prusujo povis reguligi definitive lastajn disputojn.

La konflikto, kiu en la antaŭo de la Tridekjara Milito jam preskaŭ estus eksplodiginta grandan tuteŭropan militon, respegulas la militemon, kiun konfesiaj kaj dinastiaj konfliktoj estis kreintaj en Eŭropo de la epoko de la kontraŭreformacio. La konfliktobjekto – la heredotaĵo konsista el la duklandoj Jülich, Kleve, Berg, la graflandoj Mark kaj Ravensberg same kiel de reglando Ravenstein – kaŭzis pro la teritoria grandeco, strategia graveco kaj aparteneco al malsamaj kristanaj konfesioj fortan intereson de la eŭropaj potencoj.

En la Dortmunda Kompromiso de 1609 Palatinato-Neuburg kaj Brandenburgio estis interkonsentinta komunan regadon. Tio alarmis Imperiestron Rudolfon la 2-an, kiu ne agnoskis la aranĝon. Li igis ĉefdukon Leopoldon enmarŝi per liaj dungosoldatoj. Johano Sigismundo kaj Volfgango Vilhelmo trovis subtenon je Francujo, Anglujo kaj Nederlando. La minaca eŭropo milito provizore deturniĝis pro la murdado de Henriko la 4-a de Francujo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Dortmunder Rezess zwischen Brandenburg und Pfalz-Neuburg u.a. in der Jülicher Erbschaftsfrage: Fontoteksto de la Dortmunda Kompromiso el 1609 ĉe la Portalo Vestfala Historio Arkivigite je 2012-12-04 per Archive.today de Regiona ligo Vestfalio-Lipo
* Christoph Kaltscheuer: *Der Jülich-klevische Erbfolgestreit im Spiegel zeitgenössischer Flugschriften* Arkivigite je 2017-10-06 per la retarkivo Wayback Machine, Retpaĝo de la Regiona Ligo Rejnlando

Referencoj
----------

1. ↑  Roggendorf, pj. 79–82
**Tombejo de la Defendintoj de Lvovo** (populara nomo: Tombejo de Lvovaj Agletoj) – aŭtonomeca parto de Liĉakiva tombejo en Lvovo. Ĝi okupas apartan lokon - montajn deklivojn sud-oriente de la mezurbo. En ĝi troviĝas tomboj de partoprenantoj de la defendo de Lvovo kaj Orienta Malgrandpolio, mortfalintaj en la jaroj 1918–1920 aŭ mortintaj pli poste.

Ofte oni nomas ĝin Tombejo de Agletoj, ĉar inter enterigitaj tie preskaŭ 3 000 soldatoj, plimulton konsistigas Lvovaj Agletoj, alinome junularo de mezlernejoj kaj altlernejoj kune kun intelektularo. Nomata de poloj sankta loko (Campo Santo).

Postmilita periodo
------------------

**Detruado**

Post anekso de Lvovo de la Ruĝa Armeo la tombejo estis regule rabita kaj detruata, oni frakasis monumentojn al usonaj kaj francaj soldatoj, kiuj batalis kune kun poloj. En katakomboj, super kiuj oni konstruis etaĝon, estis lokigitaj garaĝoj kaj ŝtonlaborejo. Parton de la tombejo surkovris vojo. Fina detruo okazis en la 70-aj jaroj. La 25-an de aŭgusto 1971, laŭ ordono de Leonid Breĵnev, helpe de tankoj kaj konstrumaŝinoj oni neniigis kolonaron, eĉ oni provis frakasi grandajn pilonojn de la Triumfa Arko, kiuj tamen rezistis kontraŭ tiuj ĉi provoj. Oni pripafis surskribojn sur la pilonoj, niveligis kun la tero duonronde aranĝitaj tomboj sur la terasoj. Ŝtonajn leonojn, kiuj staris antaŭ la Triumfa Arko, estis forveturigitaj urboranden. Tiel ĉesis ekzisti la plej fama nekropolo de la Dua Pola Respubliko.

**Renovigo**

La situacio ŝanĝiĝis en 1989 danke al laboristoj de la pola firmao Energopol, konstruanta nuklean centralon en la urbo Ĥmelnicko, kiuj dum sia libera tempo komencis ordigi la terenon de detruiĝinta tombejo. La laboroj estis entreprenitaj laŭ iniciato de inĝeniero Józef Bobrowski. La laboristoj de Energopol duonleĝe sekurigis kaj parte renovigis la Tombejon de la Defendintoj de Lvovo.

Vidu ankaŭ
----------

* Antoś Petrykiewicz
* Tadeusz Rozwadowski
* Józef Teodorowicz

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gvidlibro pri la Tombejo de la Defendintoj de Lvovo de 1939
* Fotoj de la Tombejo de Agletoj

* Tombejo de la Defendintoj de Lvovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tombejo de la Defendintoj de Lvovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tobed** [toBED] estas municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudoriento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Tobed estas municipa teritorio en la oriento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas norde de Codos.

La loĝloko Tobed mem estas je 71 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 638 msm en la Iberia Sistemo, sur la valo de la rivero Gríos kiu fakte trafluas la municipan teritorion, kaj ĉe la montaro Vikor.

Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-1505. Laŭ la valo de la rivero ĝi estas inter Santa Cruz de Grío norde kaj Codos sude.

Historio
--------

Mudeĥara preĝejo de Sankta Maria.
Preĝejo de Sankta Petro.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1120 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud. En la 12-a jarcento la loko ekdependis de la senjorlando de la Ordeno de la Sankta Tombo. Tobed kun la aliaj lokoj, dependis de la prioreco de Calatayud, ĝis la *desamortización* de la ekleziaj havaĵoj en 1837. En 1780 oni konstruis rezidejon por la komandoro konata nun kiel Dom-palaco.

Iam estis tradicia okupo por ceramiko, el kio pluas restaĵoj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Tobed kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 225 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (iam juglandarboj kaj nun persikarboj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado kaj mielo). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Ĉefaj altiraĵoj estas la bela gotik-mudeĥara preĝejo de Sankta Maria konstruita de la Ordeno de la Sankta Tombo, nun uzata nur por eventoj, la uzata preĝejo de Sankta Petro kun mudeĥara sonorilturo, restaĵoj de la kastelo, kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tobed en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803340
* GND: 7757603-2
 |
Iama tombejo; dekstre restoj de la t.n. *Fürstengruft*. La **Tombejo malnova** (germane: *Alter Friedhof*) estas historiplena parko situanta inter urbokerno kaj stacidomo en Arnstadt, Germanujo.

Historio
--------

Post fermo de la urbokernaj tombejoj de ĉirkaŭ la preĝejoj (ilia nomoj ofte ĝis la 19-a jc konserviĝis!) oni ekaranĝis en 1537 antaŭ la Erfurta pordego unu novan grandan. En 1567 kaj aparte en 1582 (kun 1762 pestuloj mortintoj) kiel ankoraŭfoje en 1832 necesis pligrandigi la tombejon. 

Inter 1738-43 oni konstruis la Tombejan kirkon. Fermitis la tombejo en 1894 kun ĉ. 8000 tomboj kaj modifitis je parko en la 1924-a jaro. Sume ĉ. 57000 personoj estis tie ĉi entombigitaj. 

Laŭlonge de la tombejaj muroj (sude) staris ostejetoj por la nobeloj kaj altranguloj: ilin oni forigis en 1923 por plilarĝigi la Krappgarten-straton.

Spuroj de iama uzo
------------------

Surtombeje enterigitis ankaŭ 25 anoj de la Bach-klano, por kiuj oni metis memorigsteleon en la jaro 2002. La solaj restintaj tomboŝtonoj estas de Willibald Alexis, E. Marlitt, Ernst John kaj Emilie von Linsky. Krome restis modestaj eroj de la t.n. Princa maŭzoleo *(Fürstengruft)*.

Apude troviĝas pordego de Augustenburg; post ties kompleta malkonstruo (1765) ĝi uzitis kiel pordego tombeja kaj translokitis al sia nuna loko en 1923. Kelkaj belaj tomboŝtonoj elmontratas ĝis hodiaŭ en la Kastela muzeo.

Aliaj vidindaĵoj
----------------

En 1965 estis metita ĉe la nordokcidenta parto de la parko la bronza plastiko *La vokanto* el la plastikaro de Fritz Cremer de Buchenwald. Ĉe Bahnhof-strato estis denove de 1992 monumento omaĝe al la verkistino Marlitt, dume en 1988 jam faritis monumento memoranta la forbrulon de la najbara sinagogo en 1938.

La eta domo el la 1841-a jaro apud la kirko estis la loĝejo de la tombeja ĝardinisto kaj uzitis kelkajn jarojn kiel Bach-memorigejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Bach en Arnstadt
* Nova tombejo

Fonto
-----

Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): *Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt* (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), 
eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 181-182.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tombejo malnova de Arnstadt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri la loko sur privata retpaĝaro de regionŝatantulino.[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Vagina Muzeo** (angle *Vagina Museum*) estas la unua, kaj ĝis nun la sola, muzeo dediĉita specife al vagino kaj vulvo, kaj pli ĝenerale al ginekologia anatomio. Ĝi estas bazita en Britio kaj translokita al sia unua fiksa loko en Camden Market, Londono, en oktobro 2019. Ĝi estas malfermita ekde novembro 2019.

Priskribo
---------

La Vagina Muzeo estis fondita en respondo al la manko de ginekologia reprezentantado ene de la kulturo kaj heredaĵsektoro ĉirkaŭ la mondo.

Ĝia misio estas: 

* Disvastigi scion kaj altigi konscion pri anatomio kaj ginekologia sano.
* Doni al virinoj konfidon por paroli pri aferoj ligitaj al ginekologia anatomio.
* Forigi la stigmon ĉirkaŭ la virina korpo kaj ginekologia anatomio.
* Agi kiel forumo por feminismo, virinaj rajtoj, la GLAT+-komunumo kaj la interseksa komunumo.
* Pridubi heteronormativajn kaj cisnormativajn kondutojn.
* Antaŭenigi interseksajn, feminismajn kaj transinkluzivajn valorojn.

La muzeo aranĝas du provizorajn ekspoziciojn jare kiuj esploras amason da temoj ligitaj al ginekologia sano, socihistorio, aktivismo kaj diskurso, same kiel programon de agadoj kun babiladoj, laborrenkontiĝoj, komedio, teatro kaj prezentartoj.

Historio
--------

La projekto krei la Vagino-Muzeon estis lanĉita kiam ĝia fondinto, Florence Schechter, malkovris, ke ekzistis penismuzeo en Islando, nome *Islanda Falusteko*, sed neniu ekvivalento por la vagino aŭ la vulvo. 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 783398
 |
**Twitch** (ankaŭ konata sub la nomo **Twitch.tv)** estas elsendflua portalo por rekte spekti privatajn filmetajn kanalojn, en kiuj ludoj ludas plej grandan rolon, inkluzivde de ludoj de konzoloj, poŝtelefonoj, emuliloj kaj tabulludoj. Tamen nuntempe ankaŭ diversaj temoj ne rilate al videoludoj estas troveblaj en la retejo: ekzistas ankaŭ speciala IRL-kategorio, kie membroj elsendas ĉion de muziko ĝis vlogoj.

Trajtoj
-------

Ĝi ĉefe disvastiĝis inter ludantoj kiuj ludas interrete, kaj inter muzikistoj, kiuj organizas vivajn koncertojn, ankaŭ laŭpete. Ĝiaj trajtoj, tamen, faras ĝin tre potenciala por aliaj uzoj, kiel kreivo, trejnado, viva interago kun publiko.

Twitch fariĝis kunvenejo por ludantoj de komputilaj ludoj, kie uzantoj povas interalie krei sian propran kanalon kaj afiŝi filmetojn kiam ili ludas kaj komentas vive. Uzantoj ankaŭ povas babili kun spektantoj. Twitch ankaŭ ofertas elsendojn de multaj elektronikaj sportaj konkursoj.

Homoj povas spekti elsendfluan elsendon je preciza horo, aŭ spekti ĝin poste iam ajn per petpreta filmeto.

Twitch ankaŭ subtenas vivan elsendadon de iuj konzoloj. Twitch havas specialan programon por Xbox 360, Ouya, PlayStation 4 kaj Xbox One.

Historio
--------

Twitch apartenas al Twitch Interactive, kiu estas branĉo de Amazon.com. Ĝi ekaperis en junio 2011 kiel parto de la elsendflua platformo Justin.tv.

Justin.tv estis ĝenerala rekta video-elsendejo, dum Twitch origine estis por videoludoj. Homoj uzis Twitch por rekte elsendi *Let's Play*, eventojn kaj turnirojn pri videoludoj.

La 5-an de aŭgusto 2014, Justin.tv estis fermita, ĉar la kompanio pli fokusus al Twitch.

Referencoj
----------

1. ↑  (it) Andrea Maulini, *Quali social per la comunicazione degli enti culturali?*, Profili, la 28-an de julio 2022.
2. ↑  (en) Wawro, Alex, "*Amazon to acquire Twitch*", la 25-an de aŭgusto 2014, Gamasutra. UBM plc. Arĥivita de la originalo, la 26-an de aŭgusto 2014..

* Kategorio Twitch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Twitch en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)

Ekstera ligilo
--------------

Oficiala retejo de Twitch
**Toamasina** estas grandurbo kaj diocezo de Madagaskaro. Ĝi estas la dua plej granda urbo de la lando, la plej granda havenurbo de la lando, universitata urbo, fine administra centro de Toamasina (provinco). La loknomo signifas: sala.

Mapo pri Madagaskaro, kie ruĝa punkto montras lokon de Toamasina

Bazaj informoj
--------------

* koordinatoj: 18° 09′ S 49° 25′ O﻿ / ﻿18.150 °S, 49.417 °O﻿ / -18.150; 49.417 (mapo)
* loĝantaro: 225 116 en 2010
* Telefonkodo:
* Supermara alteco: 0-6 m
* Horzono: UTC + 3

Situo
-----

Toamasina situas sur ebenaĵo laŭ la Hinda Oceano en orienta parto de la lando. Antananarivo troviĝas 215 km.

Historio
--------

Haveno de Toamasina
Toamasina estis grava haveno por komercado de sklavoj. Baldaŭe francoj alvenis por koloniado. Epidemioj pri pesto okazis en 1898 kaj 1900. En 1927 ŝtormo preskaŭ detruis la tutan urbon.

Trafiko
-------

Toamasina havas flughavenon, havenon, fervojan kontakton al la ĉefurbo kaj laŭbordajn vojojn.

Klimato
-------

Toamasina havas tropikan klimaton. Jare pluvas po 3254 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, nur inter februaro-aprilo estas malpli da pluvoj. La temperaturo varias inter 18-30 °C.

Ĝemelurboj
----------

* Francio Saint-Étienne, Francio, 1967

Fontoj
------

* Angla kaj franca Vikipedioj

Plaĝo de Toamasina
**Twitch Plays *Pokémon*** (**TPP**) estas socia eksperimento kaj kanalo en la reta video-elsendejo Twitch. En tiu eksperimento, multege da ludantoj penas ludi kune la ludon Pokémon de la firmao Game Freak. Ili faras tion sendante simplajn komandojn al la babilejo de Twitch.

Tiu koncepto estis elpensita de aŭstralia programisto, kies nomo ne estas konata. La projekto ekis en la 12a de februaro 2014 per la ludo Pokémon Red. Tiu rekta video-elsendo iĝis surprize tre populara. La averaĝa nombro de samtempaj spektantoj estis de 80 000, kaj almenaŭ 10% de ili partoprenis. En la 1a de marto 2014, la ludo estis finita post pli ol 16 tagoj de daŭra kunludado. Twitch taksas, ke pli ol 1,16 milionoj da homoj partoprenis, kun pinto de partoprenado je 121 000 homoj samtempaj. La eksperimento akumulis pli ol 55 milionoj da vidoj. En la 5a de decembro 2014, Twitch Plays *Pokémon* ricevis la premion Game Award en la kategorio *"Best Fan Creation"* (plej bona fana kreaĵo).

La eksperimento kaptis la atenton de videoludaj gazetoj kaj de la teamo de Twitch pro ĝia tipo de interagado, ĝia senorda kaj kaosa naturo, kaj la unikaj defioj kiujn la ludantoj devas trapasi kune. Granda komunumo kreskis ĉirkaŭ tiu eksperimento, kaj homoj provis kunordigi sin. Memeoj estis kreitaj ĉirkaŭ la okazaĵoj en la ludado. Post la kompletigo de la unua ludo (Pokémon Red), la eksperimento daŭrigis kun aliaj ludoj de la serio Pokémon: *Pokémon Crystal*, *Pokémon Emerald*, *Pokémon FireRed*, *Pokémon Platinum*, *Pokémon HeartGold*, *Pokémon Black*, *Pokémon Black Version 2*, *Pokémon X*, *Pokémon Omega Ruby*, *Pokémon Sun*, *Pokémon Colosseum*, *Pokémon XD*, kaj diversaj neoficialaj modifaĵoj. La elsendanto planas daŭrigi per aliaj Pokémon-aj ludoj, se intereso por tiu kanalo daŭre restas. Pro la populareco de tiu kanalo, Twitch kreis propran kategorion por la elsendoj, kiuj celas partoprenigi la spektantojn per la babilejo. Ili nomiĝas *Twitch Plays*, kaj tiu formulo jam estis provita per multaj ludoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Chase (1a de Marto 2014) Victory! The Thundershock Heard Around the World. Twitch. Arkivita el la originalo je 2014-03-05. Alirita 1a de Marto 2014.

  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2014-03-05. Alirita 2017-04-20.
2. ↑   The Game Awards Nominees 2014. Alirita 7a de Decembro 2014.
Sonorilaro *Bianzhong* de la Markizo Ji de Zeng.
Bronza statuo de "kornohava gruo" el la tombo.
La **Tombo de Markizo Ji de Zeng** (ĉine 曾侯乙 Zēng Hóu Yǐ) estas grava arkeologia loko en Suizhou, Hubejo, Ĉinio, datita el iam post 433 a.K. Tiu tombo enhavis la restojn de la Markizo Ji de Zeng (foje "Duko Ji"), kaj estas unu el areto da antikvaj ĉinaj reĝaj tomboj kiuj estis malkovritaj sentuŝaj kaj poste elfositaj uzante modernajn arkeologiajn metodojn. Zeng estis minora ŝtato subigita al sia pova najbaro, nome Ĉu. La tombo estis farita ĉirkaŭ 433 a.K. ĉu fine de la Periodo de Printempo kaj Aŭtuno aŭ komence de la Militŝtata periodo. La tombo devenas el fino de miljardaŭra periodo de enterigoj de grandaj serioj de ĉinaj ceremoniaj bronzaĵoj en elitaj tombejoj, kaj estas ankaŭ malkutima pro la fakto ke ĝi enhavas grandajn nombrojn de muzikaj instrumentoj, kiaj la granda serio de sonoriloj pro kio ĝi estas plej fama.

Referencoj
----------

Literaturo
----------

* Rawson, Jessica (eld). *The British Museum Book of Chinese Art*, 2007 (2nd edn), British Museum Press, ISBN 9780714124469
* So, Jenny F. (2000), *Music in the Age of Confucius*, Washington, Smithsonian, ISBN 0-295-97953-4
* Kwan, Simon, *Early Chinese Glass.*
* von Falkenhausen, Lothar. (1993). *Suspended Music: Chime Bells in the Culture of Bronze Age China.* Berkeley, University of California Press.
**Vaisala Oyj** estas granda finndevena firmao kiu nun okupas la unuan pozicion en la monda merkato pri radiosondiloj. Ĝi estis fondita en 1936 de la meteologo kaj esperantisto Vilho Väisälä (1889-1969).

Historio
--------

Post siaj studoj Vilho Väisälä fariĝis meteorologo kaj kreis diversajn mezurilojn. En 1931 Vilho,
tiam departementestro de la Finna Meteorologia Instituto, vidis rusan sondilon falintan ĉe karelia landlimo inter Sovetunio kaj Finnlando. La aparato uzis radioteĥnologion kiu ĵus estis ekuzata en meteorologio. Vilho konsideris ke estis bonega ideo sed mizere ekspluatita. Li decidis plibonigi la ideon kaj post kvinjara penado finpretigis radiosondilon kiun li proklamis la plej bona en la mondo. Por produkti kaj disvendi ĝin li fondis firmaon en 1936 kiu kreskis — kaj eĉ forte plukreskadis post lia forpaso — ĝis fariĝi la plej grava provizanto de radiosondiloj en la mondo: grupo Vaisala.

Post forpaso de Vilho, lia bofilo Hannu Voipio estis elektita prezidanto de la estraro de la firmao Vaisala, dum Yrjö kiu daŭrigis la scienckulturon de la firmao estis elektita kiel honorprezidanto. La kapitalo de la firmao estis 800 milionoj da finnaj markoj en 1994. De tiam ĝi plu rapide kreskadis pro la forteco de ĝia pozicio sur la monda merkato. La kapitalo 3,5-obliĝis inter 1988 kaj 2000.

La originaj fakoj de la firmao konservis sian gravecon. Kvankam la radiosondsistemoj progresis samtempe kiel la teĥnologiaj antaŭensaltoj, la influo de la firmao restas la kapacitancomezurmetodo uzita en la sensilo. La firmao Vaisala provizas 66% de la monda merkato de altatmosferaj mezuriloj. Tiom longe kiom vivis Vilho Väisälä la merkatparto estis proksimume unu kvinono, kvankam la firmao estis la monda plej granda eksportanto de sondiloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Väisälä facte spreadPDF (587 KiB), F.G. Lönnberg, The Finnish Academies of Technology, 2006, (ISBN 951-666-631-0) angle
* Oficiala retejo
* 70jara historio de Vaisala angle
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Tobel-Affeltrangen (stacidomo) kaj Tägerschen (stacidomo). |



**Tobel-Tägerschen** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1 351 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Tobel situas en flanka valo sude de la Lauchevalo inter Wil SG kaj Weinfelden. La nomo *Tobel* (kies signifo en la germana lingvo estas ravino) jam indikas la ekziston de ravino, kiun fosis la *Hartenauerbach*, alfluanto de Lauche, siavice alfluanto de Turo antaŭ ĝi trafluas la vilaĝon Tobel.

Tobel-Tägerschen konsistas el la municipoj kaj setlejoj Tobel, Tägerschen, Erikon (alemane *Eerike*), Karlishub kaj Thürn.

Najbaraj komunumoj
------------------

Tobel limas en nordo al Affeltrangen, en okcidento al Braunau, en sia plej suda pinto al Bronschhofen (Kantono Sankt-Galo), en sudoriento al Bettwiesen, kaj en oriento al Lommis.

Trafiko
-------

La komunumo Tobel-Tägerschen disponas kun la haltejoj *Tobel-Affeltrangen* kaj *Tägerschen* pri du stacioj ĉe la trajnlinio de Wil al Weinfelden (la iama bankrotiĝinta Mezturgovia Fervojo), kiujn servas la turgovia fervojkompanio THURBO AG per regionaj trajnoj en duonhora kadenco.

La plej proksima aliro al la aŭtoŝoseo A1 de Sankt-Galo tra Zuriko al Berno situas en distanco de 3km apud Münchwilen kaj atingeblas do en malmultaj minutoj.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Tägerschen datiĝas el la jaro 762 kiel *Tegarascha*. En mezepoko la plej multaj bienoj en Tobel kaj Tägerschen apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. La jurisdikcio falis en la 15-a jarcento de la Grafoj de Togenburgo al la johanita komandejo Tobel.

La hodiaŭa politika komunumo Tobel-Tägerschen kreiiĝis la 1-an de januaro 1999 kadre de la turgovia komunumreformo per kunigo de la lokkomunumoj Tobel kaj Tägerschen. Antaŭ tiu dato la tri lokkomunumoj Tobel, Tägerschen kaj Braunau formis kune la municipkomunumon Tobel. Braunau nun estas memstara komunumo.

Vidu ankaŭ
----------

* Tobel-Affeltrangen (stacidomo)
* Tägerschen (stacidomo)

* Kategorio Tobel-Tägerschen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Tobel-Tägerschen
* Tägerschen en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* Katolika preĝejo Sankta JohanoKatolika preĝejo Sankta Johano
* Preĝejo Sankta Johano de internePreĝejo Sankta Johano de interne
* Plafona pentraĵo en la preĝejoPlafona pentraĵo en la preĝejo
* Faktrabdomo en TobelFaktrabdomo en Tobel
* StacidomoStacidomo
* Vilaĝocentro de TägerschenVilaĝocentro de Tägerschen
* Tägerschen vidita de la vojo al KarlishubTägerschen vidita de la vojo al Karlishub
* KarlishubKarlishub

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Münchwilen |
| --- |
| Aadorf • Bettwiesen • Bichelsee-Balterswil • Braunau • Eschlikon • Fischingen • Lommis • **Münchwilen** • Rickenbach • Sirnach • Tobel-Tägerschen • Wängi • Wilen |  |

 |
Pri la komunumo
---------------

**Unterägeri** estas komunumo en Kantono Zugo, Svislando. Ĝi havis 7835 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Unterägeri situas ĉe la nordokcidenta fino de la Lago de Ägeri sudokcidente de la urbo Zugo. En Unterägeri fontas la rivereto Hüribach, kiu estas unu el la ĉefaj alfluantoj de Lago de Ägeri, kaj je la nordokcidenta pinto de la lago elfluas la rivero Lorze.

### Limoj

La komunumo limas en okcidento al la Lago de Ägeri, en nordokcidento al la komunumo Oberägeri, en nordo al Menzingen kaj Baar, en nordoriento al la urbo Zugo, en oriento al Walchwil, en sudoriento al la alppaŝtejo *Alpli*, kiu estas eksklavo de la urbo Zugo sub la monto Rossberg, kaj fine en sudo al la komunumo Sattel en Kantono Ŝvico.

Trafiko
-------

Unterägeri atingeblas ek de la urbo Zugo per aŭtobuslinio 1 de Verkehrsbetriebe Zugerland. Inter la jaroj 1912 ĝis 1954 ekzistis tramlinio de Zugo tra Unterägeri al Oberägeri.

Historio
--------

En la 6-a jarcento alemanoj eksetlis en la valo de Ägeri. La posedantoj de la bienoj en la valo plurfoje ŝanĝiĝis. Partoj apartenis dum mezepoko al la Virina Abatejo Zuriko, al la Monaĥejo Einsiedeln kaj al la Habsburgoj.

La 15-an de novembro 1315 de Zugo marŝis habsburgaj trupoj tra la valo de Ägeri kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo. Apud Morgarten okazis tiam la batolo, kiu finiĝis per neniiga malvenko de la Habsburgoj.

En 1352 la Zugo aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo kaj kun ĝi ankaŭ la valo de Ägeri, tamen la valo liberiĝis nur finde de la 17-a jarcento de ĉiuj servutoj de Habsburgoj kaj monaĥejoj.

La du politikaj komunumoj Oberägeri kaj Unterägeri estiĝis en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio el la du malfrumezepokaj kamparankooperativoj, kiuj kultivis la komunajn bienojn de la valo de Ägeri, nome la supra kooperativo kaj la suba kooperativo. Post la politika sendependiĝo de Oberägeri sekvis ankaŭ la eklezijura per la konstruo de propra preĝejo en Unterägeri laŭ la planoj de Ferdinand Stadler en la jaro 1856.

Ekonomio
--------

Im 19. Jahrhundert begann in Unterägeri die Industrialisierung, welche die Wasserkraft der Lorze nutzte. Mit der Industrialisierung stieg die Bevölkerungszahl stark an. Die Entwicklung von Unterägeri zu einem Kurort gegen Ende des 19. Jahrhunderts kompensierte den einsetzenden langsamen Niedergang der Industrie.

Vidu ankaŭ
----------

* Lago de Ägeri
* Oberägeri

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Unterägeri

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Zugo |
| --- |
| Baar  •  Ĥamo  •  Hünenberg  •  Menzingen  •  Neuheim  •  Oberägeri  •  Risch Rotkreuz  •  Steinhausen  •  Unterägeri  •  Walchwil  •  Zugo | Komunumoj de Kantono ZugoKomunumoj de Kantono Zugo |

 |
**Unu kordo** (mall.: *u. c.*, laŭ la itala "una corda") estas teknika ludinstrukcio por la piano, kiu postulas piedpuŝi la maldekstran pedalon, per kiu oni povas generi pli mallaŭtajn tonojn per mekanika poziciŝanĝo de teknikaĵoj (vd. ankaŭ dinamiko (muziko)). La ludinstrukcio *tri kordoj* (Abk.: *t. c.*) postulas la maltenadon de la pedalo.

La mekanika ŝanĝiĝo, kiu sekvas la piedpuŝadon de la maldekstra pedalo ĉe pianego, kaŭzas la nocion *unu kordo*.

Unukordopedalo ĉe pianego
-------------------------

Ĉe pianego la maldekstra pedalo movas la mekanikon kune kun klavaro kaj marteloj kelkajn milimetrojn dekstren. Tio ĉi kaŭzas, ke la marteloj ekfrapas de la kordoj en la diskanta kaj meza pozicioj anstataŭ tri nur ankoraŭ du, en la meza baspozicio ankoraŭ nur *unu kordon*. Tiu ĉi mekanika ŝanĝo reduktas la sonoplenon pro la malpli granda kordonombro ekfrapata, kio generas pli mallaŭtan tonon. Krome je la forŝovado pli molaj lokoj de la martelkapa felto trafas sur la kordojn. Tio faras pli mallaŭtaj kaj molaj la tonojn ankaŭ en la kontrabaspoziciokiu estas unukorde prikordigita. Ĉar agado per maldekstra pedalo de pianego ankaŭ forŝovas la klavojn, oni nomas tion ĉi ankaŭ *forŝovado* anstataŭ *unu corda*. (Pro la enkonduko de trikorda prikordigo ekde la mezpozicio oni devus pli precize diri *du kordoj, unu kordo*. Pli frue ĉiuj marteloj agis sur du kordoj, pro tio la nocio *unu kordo*.).

Unukordopedalo ĉe pianeto
-------------------------

Ĉe pianeto la piedpuŝado de la maldekstra pedalo kondukas la marteloj entute pli proksimen al la kordoj, kio mallongigas ties akcelovojon. *Unu kordo* do ankaŭ por pianeto estas nocio, sed ĝi ne tradukatas teknike en la vortosenco.

Ludsentado kaj sonkoloro
------------------------

Dum kiam la mekaniko je la agado per maldekstra pedalo je pianego sentiĝas neŝanĝita, la pianetomekaniko fariĝas pli facilira kaj malpreciza, ĉar dum la unua parto de la klaviro ne okazas fortotransmisio. Krome je la pianego ŝanĝiĝas la sonkoloro pro la forŝovado de la martelkapoj kaj la resonanco de la ne rekte frapitaj kordoj, kiu ne estas kazo je pianeto.
**Evans Tyree Glenn** (naskiĝis la 23-an de novembro 1912 je Corsicana je Teksaso; mortis la 18-an de majo 1974 je Englewood en Nov-Ĵerzejo) estis usona Jazz-trombonisto de svingo. Li laboris kiel muzikisto en la Orkestro Duke Ellington.

Tyree Glenn  
 Foto de William P. Gottlieb.

Kariero
-------

Tyree Glenn ludis ekde 1929 en lokaj orkestroj, post tio kun Tommy Mills en Vaŝingtono 1934–36 kaj en Novjorko kun Eddie Barefield 1936/37, en la studiobando de „ĵazbarono" Timme Rosenkrantz 1938, ĉe Benny Carter 1939/40 kaj ĉe Cab Calloway 1940–46. Glenn vizitis en 1946 Eŭropon kun la orkestro de Don Redman kaj estis post sia reveno en Usonon dungita de Duke Ellington, je kiu li restis ĝis printempo de 1951. Ekde 1952 li laboris kiel studiomuzikisto por televidaj kaj radiaj stacioj en Novjorko kaj laboris kiel liberprofesia muzikisto por diversaj svingaj kaj diksilandaj ensembloj. Per propra kvaropo li prezentis en la dua duono de la 1950-aj jaroj en Novjorko, krome ekde 1952 ĝis 1963 en ĉiutaga radiospektaklo. Ekde 1965 ĝis 1968 Glenn vojaĝis kun la ĉiustelularo *All Stars* de Louis Armstrong; kun Armstrong li muzikis ĝis ties morto en 1971. En siaj lastaj jaroj li denove direktis propran bandon.

Glenn enkondukis en la elingtonan orkestron la grumblego-stilon (ŭa-ŭa-efekto), konatan de Joe Tricky Sam Nanton, ludis tamen ankaŭ bonege svingo-trombonon. Foje li ankaŭ prezentis kiel vibrafonisto. Li estas aŭdebla en „*Melancholy Lullaby*" de Benny Carter el 1939, „*Three Horn Parlay*" de Rex Stewart el 1945, „*Hy’a Sue*", „*Three Cent Stomp*", „*Sultry Serenade*" de Duke Ellington el 1947 kaj je sonregistraĵoj kun Don Byas, Cab Calloway, Sid Catlett, Milt Hinton, Billie Holiday, Hot Lips Page kaj Billy Taylor .

Konsultlibraj notoj
-------------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*. 6-a eldono, Penguin, Londono 2002. ISBN 0-14-017949-6
* Carlo Bohländer kaj aliaj: *Reclams Jazzführer*. Reclam, Stutgarto 1989
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*. Rowohlt, Reinbek 1988
* Bielefelder Katalog Jazz, 2001


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408593
* GND: 134386256
* LCCN: n89614128
* VIAF: 19865355
* ISNI: 0000 0001 1488 4669
* SUDOC: 159682444
* BNF: 13894537h
* MBA: 1c7ccaba-c2d7-4b89-a6ae-c7f81e8d291f
* NLA: 57548765
* BIBSYS: 4110305
* NKC: xx0132351
* ICCU: UBOV863749
* BNE: XX949602
 |
**Unua Direktivo** aŭ **Ĉefa Direktivo** (ankaŭ konata kiel "Ĝenerala Ordo 1", kaj "ne-enmiksiĝa direktivo") en fikcia universo de Star Trek estas gvidanta principo de Stelfloto, malpermesante ĝiajn membrojn interveni en la interna kaj natura disvolviĝo de fremdaj civilizoj. La Ĉefa Direktivo estas aparte aplikebla al civilizoj, kiuj estas sub iu sojlo de scienca, scienca kaj kultura evoluo; malebligas, ke stelŝipoj uzas ilian superan teknologion por trudi al ili siajn proprajn valorojn aŭ idealojn. Ekde ĝia enkonduko en la unua sezono de la origina serio de Star Trek, ĝi funkciis kiel la fokuso de multaj epizodoj.

Kreo de la Unua Direktivo estas de la produktoro de la origina serio Gene L. Coon. Ĝi reflektis la tiutempa politika vidpunkto, ke enmiksiĝo de Usono en la Vjetnama milito estis ekzemplo de superpotenco enmiksiĝante en la natura disvolviĝo de la sudorienta azia socio; la kreado de la direktilo estis perceptita kiel malakceptado de tiu enmiksiĝo.

La Unua Direktivo estas tro flekseble aplikata en Star Trek. En multaj epizodoj, ĉefe en origina serio, ĝi estis klare malobeata senpune.

Referencoj
----------

1. ↑  A quote from David Gerrold on page 129 of "The Fifty Year Mission"
2. ↑  Collura, Scott.  Shatner: Creator Gene Roddenberry 'Had Little to Do with Star Trek' After First 13 Episodes (2017-08-21).
3. ↑ .  Star Trek in the Vietnam Era. Arkivita el la originalo je 2013-07-28. Alirita 2014-02-21.
4. ↑   (March 1996) "Final frontier covers old ground", *U.S. Catholic* **61, 3**, p. 46, 48.
**Táborfalva** estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono de Dabas. La loknomo signifas: tendaro-vilaĝo.

Blazono de Táborfalva
Katolika preĝejo de Táborfalva
Kalvinana preĝejo de Táborfalva

Bazaj informoj
--------------

* 47° 06′ 11″ N 19° 29′ 00″ O﻿ / ﻿47.10306 °N, 19.48333 °O﻿ / 47.10306; 19.48333 (mapo)Koordinatoj: 47° 06′ 11″ N 19° 29′ 00″ O﻿ / ﻿47.10306 °N, 19.48333 °O﻿ / 47.10306; 19.48333 (mapo)
* Areo:42 km²
* Loĝantaro: 3420
* Poŝtkodo: 2381
* Telefonprefikso: 29

Situo
-----

Táborfalva situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo inter Budapeŝto- Kecskemét, laŭ fervojo Budapeŝto-Lajosmizse-Kecskemét. La ĉefurbo troviĝas je 60 km-oj.

Historio
--------

Post la turka erao sporadaj farmoj troviĝis tie. En 1875 la ŝtato aĉetis tie aĉajn kampojn kaj formis ekzercejon por soldataro kaj formis ankaŭ tendaron. En 1889 preteriris la fervojo, kie fondiĝis ĝermo de vilaĝo. Krome estis dise ankaŭ farmoj. En 1949 formiĝis memstara vilaĝo.

* Kategorio Táborfalva en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Unua Filipina Respubliko**, oficiale **Filipina Respubliko** konata ankaŭ kiel la *Respubliko de Malolos*, estis mallonga registaro de Filipinoj, kiu estis formale establita per la proklamo de la Konstitucio de Malolos la 23an de Januaro 1899 en Malolos, Bulakano. La Respubliko estis oficiale aktiva ĝis la kapto kaj aresto de Emilio Aguinaldo fare de la Armitaj Fortoj de Usono la 23an de Marto 1901 en Palanan, Isabela, kaj tiel dissolviĝis efektive la Unua Respubliko, knankam Macario Sakay proklamiĝis prezidento kaj pluigis la rezistadon kontraŭ Usono ĝis 1907, kiam ĝi estis kaptita kaj ekzekutita.

El establado de la Filipina Respubliko estis la pinto de la Filipina Revolucio kontraŭ la Hispana Imperio, sukcedante la antaŭajn kaj efemerajn Respubliko de Kakarong proklamita en 1896 kaj Filipina Respubliko (aŭ Respubliko de Biak-na-Bató) proklamita en 1897 kaj nuligita post la Pakto de Biak-na-Bato. La sendependigo estis deklarita la 12an de Junio 1898 kaj la ĝistiama diktatora registaro estis anstataŭita per revolucio de kiu eliris nova registaro estrita de Emilio Aguinaldo kiel prezidanto la 23an de Junio 1898. La 5an de Novembro 1898 konstituiĝis la Respubliko de Negros, subigita al la aŭtoritato de la Filipina Respubliko. La 18an de Majo 1899 sekvis la Respubliko de Zamboanga, kiu tamen estis tuj okupaciita de la usona armeo.

La Filipina Respubliko estis la unua konstitucia respubliko en Azio.​ Kvankam jam estis kelkaj aziaj respublikoj antaŭ la Unua Filipina Respubliko, por ekzemplo, la Respubliko Tajvano kaj la Respubliko de Ezo, la Respubliko de Malolos estis la unua kiu formulis formalan konstitucion laŭregule aprobita de kongreso almenaŭ parte elektita.​

Notoj
-----

1. ↑   Guevara, Sulpico (2005). The Laws of the First Philippine Republic (the laws of Malolos) 1898–1899. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Library (publikigita en 1972). pp. 104–119. Konsultita la 26an de Marto 2008.
2. ↑   Tucker, Spencer C. (2009). The Encyclopedia of the Spanish–American and Philippine–American Wars: A Political, Social, and Military History. ABC-CLIO. p. 364. ISBN 978-1-85109-951-1.

Bibliografio
------------

* Custodio, Teresa Ma; Dalisay, Jose Y. (1998), "Reform and Revolution", Kasaysayan: The History of the Filipino People, 5, Asia Publishing Company Limited, ISBN 962-258-228-1
* Halstead, Murat (1898), "XII. The American Army in Manila", Arkivigite je 2020-06-24 per la retarkivo Wayback Machine The Story of the Philippines and Our New Possessions, Including the Ladrones, Hawaii, Cuba and Porto Rico
* Kalaw, Maximo Manguiat (1927), The Development of Philippine Politics, Oriental commercial, alirita la 21an de junio 2020.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Unua Filipina Respubliko
* Unua Filipina Respubliko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 804539
 |
Aksonometria skizo de la Maison La Roche en sia urba kunteksto.
**Fondaĵo Le Corbusier** (france *Fondation Le Corbusier*) estas privata fondaĵo kaj arkivo honore al la verkaro de sivs-franca arkitekto Le Corbusier (1887–1965). Ĝi funkcias en Maison La Roche, nome muzeo situa en la 16-a arondismento de Parizo en 8-10, placo de Dro. Blanche, Francio, kiu estas malferma ĉiutage escepte dimanĉe. La Maison La Roche estis provizore fermita por plinovigo en 2008-2009.

Historio
--------

La Fondaĵo Le Corbusier estis establita en 1968. Ĝi nuntempe posedas la konstruaĵojn de Vilao La Roche kaj de Vilao Jeanneret (kiuj formas la sidejojn de la fondaĵo), same kiel la apartamenton okupitan de Le Corbusier el 1933 al 1965 ĉe strato Nungesser kaj Coli en la 16-a arondismento de Parizo, kaj la "Vilaon Le Lac" kiun li konstruis por siaj gepatroj en Corseaux borde de la Lago Lemano (1924).

Konstruaĵo
----------

Maison La Roche kaj Maison Jeanneret (1923–24), ambaŭ konataj kiel domo **La Roche-Jeanneret**, estas paro de duonligitaj domoj kiuj estis la tria mendo por Le Corbusier en Parizo. Ili situas je ortaj anguloj unu ĉe la alia, kaj havas fer-betonan blanke puran fasadojn kiuj pluas al kurba duetaĝa koridora areo. Maison La Roche estas nune muzeo kiu eihavas ĉirkaŭ 8,000 originajn desegnojn, studojn kaj planojn de Le Corbusier (kunlabore kun Pierre Jeanneret el 1922 al 1940), same kiel ĉirkaŭ 450 el liaj pentraĵoj, ĉirkaŭ 30 emajlojn, ĉirkaŭ 200 aliajn verkojn sur papero, kaj konsiderindan kolekton de verkitaj kaj fotitaj arkivoj. Ĝi estas konsiderita kiel la plej granda kolekto en la mondo de desegnoj, studoj kaj planoj de Le Corbusier.

Notoj
-----

1. ↑  "Restauration de la Maison La Roche". Arkivigite je 2014-01-03 per la retarkivo Wayback Machine Fondation Le Corbusier. Alirita la 1an de Novembro 2018.
2. ↑   Fondation Le corbusier. Arkivita el la originalo je 2010-02-26. Alirita 2018-11-01.
3. ↑   Fondation Le Corbusier. Arkivita el la originalo je 2005-02-04.

 Arkivigite je 2008-05-17 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2005-02-04. Alirita 2018-11-01.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fondaĵo Le Corbusier en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Fondaĵo Le Corbusier
* 3d modelaj vidoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622436
* LCCN: n81007021
* VIAF: 132070569
* ISNI: 0000 0001 2159 8345
* SUDOC: 026449153
* NKC: kn20100127018
 |
La **Unua Hispana Respubliko** estis etapo de la hispana historio kiu daŭris nur iom pli ol unu jaron, inter 1873 kaj 1874.

Ĝi komencis per la abdiko de reĝo Amadeo de Savojo, en Februaro 1873, post tre mallonga regado. La monarkia solvo estis malkreditigita tiam en la okuloj de la radikaluloj kaj demokratoj kiuj estis forpelintaj la burbonan reĝinon Izabela la 2-a. 

La respublikanoj estis tamen dividitaj rilate la formon de la reĝimo, inter la federalistoj kaj la unuigemaj. La lukto inter ambaŭ branĉoj kondukis al la rapida sinsekvo de regantoj kaj eĉ de la prezidentoj. Insurekcioj en diversaj lokoj, pluraj el ili fare de la plej ekstremaj el la federalistoj (la fenomeno estis konita kiel *kantonalismo*), ankaŭ kontribuis al la malstabileco.

Dum tiu tempo ĝi havis kvar prezidentojn: 

* Estanislao Figueras (februaro -junio 1873).
* Francisco Pi y Margall (junio-julio 1873). Pi y Margall estis la ĉefa ideologo de la federalistoj, kaj estas konata en esperantaj medioj ĉar lia estis unu el la unuaj propagandantoj al Esperanto en ĝenerala medio.
* Nicolás Salmerón (julio-septembro 1873). Li demisiis por ne esti devigata subskribi mortpunon.
* Emilio Castelar (septembro 1873 - januaro 1874). Li estas unu el la ĉefaj retorikuloj de la hispana politiko.

Krome, la Respubliko estis kontraŭbatalita de la monarkistoj, siavice dividitaj inter partianoj de la tradicia reĝimo (karlistoj) kaj pli moderaj sekvantoj de la filo de la eksa reĝino, Alfonso. Dum pluraj monatoj en 1874 regis generalo Francisco Serrano, kun apogo de la monarkistoj. Fine, tiuj ĉi trovis la necesan apogon en la armeo, kaj sukcesis triumfigi puĉon kiu revenigis novan reĝon Alfonso al la povo fine de 1874.

Vidu ankaŭ
----------

* Hispana Respubliko
* Dua Hispana Respubliko
**Tägerig** estas urbo

komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1359 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

Tägerig situas sur ebenaĵo, kiu etendiĝas de la okcidenta bordo de la rivero Reuss ĝis la nordorienta deklivo de la montoĉeno *Wagenrain* en la nordo de la distrikto. La centro de la komunumo troviĝas proksimume duona kilometro okcidente de la rivero. Al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejo Büschikon sur altebenaĵo sur la montoĉeno sur alteco de 485 m s.m.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Tägerig lima en nordo al Mellingen, en oriento al Stetten, en sudoriento al Niederwil, en sudo al Hägglingen, kaj en nordokcidento al Wohlenschwil.

Trafiko
-------

La kantona ĉefvojo de Baden (Argovio) al Bremgarten pasas kelkcent metroj oriente de la vilaĝo inter la vilaĝocentro kaj la rivero Reuss, tiel ke la vilaĝokerno situas flanke de la trafiko kaj tamen bone atingeblas. De Baden kaj Melligen tra la vilaĝo cirkulas poŝtaŭtolinio al Bremgarten.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas proksimume 6 kilometrojn norde en Dättwil.

Vidindaĵoj
----------

Vidinda estas la tegmento- kaj murfreskoj el la laŭretana litanio en la preĝejo Sankt-Antonio kaj Vendelino.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Tägerig datiĝas el la jaro 1189 kiel *Tegeranc*.

En mezepoko Tägerig troviĝis sub habsburga regado.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion. Tägerig apartenis ek de tiam al la voktejo Niederwil en la Libera Distrikto, kiu estis komuna regejo de la tiamaj membroj de la Ĵurkomunumo. La administrado kaj jurisdikcio pri la komunumo apartenis en tiu epoko al la urbo Mellingen. En la jaro 1627 granda parto de la loĝantaro pereis dum pestoepidemio. Dum la du militoj de Villmergen en la jaroj 1656 kaj 1712 la vilaĝo estis rabita ambaŭfoje.

Murfresko en la preghejo
Kiam en la jaro 1798 Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco, Tägerig fariĝis parto de la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la nova Kantono Argovio, Tägerig farigixs komunumo de la argovia distrikto Bremgarten.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tägerig en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Tägerig
* Tägerig en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Bremgarten |
| --- |
| Arni • Berikon • **Bremgarten** • Büttikon • Dottikon • Eggenwil • Fischbach-Göslikon • Hägglingen • Hermetschwil-Staffeln • Islisberg • Jonen • Niederwil • Oberlunkhofen • Oberwil-Lieli • Rudolfstetten-Friedlisberg • Sarmenstorf • Tägerig • Uezwil • Unterlunkhofen • Villmergen (Hilfikon) • Widen • Wohlen • Zufikon |  |

 |
**Truda Grosslichtová** (23-an de februaro 1912 en Prago, Aŭstrio-Hungario – 8-an de junio 1995 en Nieuw Vennep, Nederlando) estis ĉeĥa aktorino kaj kantistino, sukcese rolanta eĉ en Francio, Germanio kaj pluaj landoj. En la 30-aj jaroj ŝi estis tre populara kaj ŝi estis vicigata al tiaj filmsteloj kiel Lída Baarová, Adina Mandlová, Nataša Gollová, Věra Ferbasová aŭ Jiřina Štěpničková kaj pluaj.

Vivo
----

Unu el la plej misteraj ĉeĥaj aktorinoj Truda Grosslichtová naskiĝis la 23-an de februaro 1912 en Prago kiel Gertruda Marie Grosslichtová. Ŝia patrino Marie (Mizzi) Grosslichtová estis konata aktorino kaj opereta kantistino. Sed arkivaj materialoj pri ŝia vivo estas tre malriĉaj. Oni neniam tro parolis pri ŝia privateco kaj ŝi mem tre gardis ĝin. Eĉ artikolo en magazeno *Kinorevue* el la 2-a de septembro 1936 kun titolo "Truda Grosslichtová pri si" estas tre mallonga kaj la aktorino tie diras pri si propre nenion. Grosslichtová estis inteligenta kaj fajna, ŝi havis apartan sorĉon kaj menson por humoro, enreviĝintan vizaĝon kaj bele agrablan voĉon. Ŝi estis brunharulino, sed ŝi lasis kolorigi siajn harojn al blondkoloro.

En la jaroj 1931 ĝis 1937 ŝi filmis nekredeblaj dudeknaŭ filmoj. Ŝi estis unu el la plej konataj, la plej okupigataj kaj la plej ŝatataj aktorinoj.

En la jaro 1945 ŝi interkonatiĝis en Prago kun nederlanda soldato kaj borsa negocisto Hans de Vries, kiu venis Bohemion kun usona armeo. Ambaŭ forveturis Nederlandon, kie ili geedziĝis la 7-an de novembro 1946. Plu ŝi prezentiĝis kiel **Trude de Vries**. Kun la edzo ŝi havis filinon Evelyn de Vries - Elshout (n. 1947). Ŝi estis ankaŭ avino de du nepoj (Frank kaj Rob). Post la geedziĝo ŝi vivis kun la edzo en la jaroj 1946 - 1985 en Amsterdamo. Post la morto de edzo Truda translokiĝis ĝis Nieuw Vennep, kie ŝi ankaŭ mortis. En Nederlando ŝi ne plu renovigis la aktorsan karieron kaj ŝi dediĉis sin al hejmo kaj la familio. Ĝis la morto ŝi estis senĉese damo, ŝi zorgis pri siaj haroj kaj ungoj. Ŝi senĉese estis optimista, modesta, gaja kaj havis grandan apartan sencon por humoro, kiun ŝi disdonis ĉiuflanken. La vera damo kaj esperema ĉeĥa aktorino el la 30-aj jaroj Truda Grosslichtová mortis la 8-an de junio 1995 en Nieuw Vennep en Nederlando en aĝo de altaj okdek tri jaroj. Ŝia patrino Marie (ŝi devenis el Postoloprty) kaj la frato Otto mortis elmigriĝintaj en Anglio (la patro, naskdevena pragano, mortis ankoraŭ en Prago en la 1930-aj jaroj).

* Kategorio Truda Grosslichtová en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 274764
* LCCN: no2006040063
* VIAF: 46513336
* ISNI: 0000 0000 4923 5864
* NKC: xx0175250
 |
La Sileziaj Ribeloj (estis tri armitaj konfliktoj en Supra Silezio, kiuj okazis en la jaroj 1919-1921 inter pola kaj germana loĝantaro, sed antaŭ ĉio inter polaj aŭ germanaj silezianoj. Ili okazis dum limfiksado de la pola ŝtato post fino de la unua mondmilito), malhela verda koloro: la Unua Silezia Ribelo, mezhela: la Dua Silezia Ribelo, hela verda koloro: la Tria Silezia Ribelo
**Unua Silezia Ribelo** estis armita ribelo organizita de Pola Armea Organizaĵo de Supra Silezio por alligi la Supran Silezion al Pollando. Ĝi komenciĝis nokte 16/17 de aŭgusto kaj daŭris ĝis la 24-a de aŭgusto 1919. Ribelantoj ne kontentaj pri gemanaj teroro kaj reprezalioj estis komandataj de Alfons Zgrzebniok. La ribelo ampleksis distriktojn de: Katowice, Lubliniec, Pszczyna, Rybnik, Tarnowskie Góry kaj parton de Racibórz. Armea engaĝo de Pollando ekde la 14-a de februaro 1919 en la militon kun bolŝevika Rusio oriente, malebligis helpon por tiu ĉi ribelo. Ĝi finiĝis malvenke kaj insurekcianoj devis fuĝi de persekutado al la teritorio de Pollando. En 1920 eksplodis la Dua Silezia Ribelo.

Partoprenantoj
--------------

* Jan Kiepura

Literaturo
----------

* M. Wrzosek, *Wojny o granice Polski Odrodzonej 1918-1921* (Militoj pri la limoj de Pollando Renaskiĝinta 1918-1921), Wiedza Powszechna, Warszawa 1992 ISBN 83-214-0752-8
* *Encyklopedia Powstań Śląskich* (Enciklopedio de Sileziaj Ribeloj), redaktis Franciszek Hawranek kaj aliaj, Opole 1982.
* Jan Ludyga-Laskowski, *Zarys historii trzech powstań śląskich 1919–1920–1921* (Historia skizo pri la tri sileziaj ribeloj 1919-1920-1921), Warszawa–Wrocław 1973.
* Józef Grzegorzek, *Pierwsze powstanie śląskie 1919 roku w zarysie* (La unua silezia ribelo 1919 skize), Katowice 1935.
*Ambaŭ du administraj unuoj 府 [-fu] kaj 都 [-to] estas tradukebla kiel "gubernio" aŭ alternative "prefektujo". Tiu ĉi artikolo estas pri estinta administra unuo 東京府 [tōkjō-fu].*
*Pri estanta administra unuo 東京都 [tōkjō-to], vidu la paĝon Tokio.*
**Tokjo-fu** (東京府 [tō-kjō-fu]), Esperante **Tokia Gubernio** aŭ alternative *Tokia Prefektujo* estis administra unuo en Japanio ekde 1868 ĝis 1943, ĝi estas reformita en Tokion (東京都 [Tōkjō-to]).

En julio de la 1-a jaro de Mejĝi, t.e. en septembro de 1868, Edo estis renomita al Tokio, kaj Tokia Gubernio malfermiĝis, ĝin administris centro de estinta Edo.

En 1872, ĝi inkludiĝis parton de la provinco Musaŝi.
En 1878, ĝi inkludiĝis insulojn de Izu kaj en 1889 Ogasaŭarojn.
La 1-a de majo 1889, Tokia Urbo (東京市 [tōkjō-ŝi]) estis fondita el 15 kvartaloj en Tokia Gubernio.
En 1893, ĝi inkludis na Tama el Gubernio Kanagaŭa, ĝia areo estis komparebla al nuntempa Tokio.

Dum la dua mondmilito, la 1-an de julio 1943, la Tokia Gubernio kaj Tokia Urbo kunfandiĝis en Tokion (東京都 [tōkjō-to]) por bonigi administran efikecon de ĉefurbo.

* Kategorio Tokia Gubernio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)