recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alopatio** (de la malnova greka ἄλλος *állos*, "malsama" kaj πάθος *páthos* 'sufero, malsano'), (origine) estis origine kreita termino de Samuel Hahnemann, la fondinto de homeopatio, por iuj ne-homeopatiaj kuracmetodoj. La esprimo unue estis eldonita en 1816 en la antaŭparolo al la dua volumo de *Reinen Arzneimittellehre* (*Pura Farmakologio)* de Hahnemann. Hahnemann poste etendis la esprimon al ĉiuj formoj de terapio establita en tiu tempo kaj instruita en medicinaj lernejoj, nuntempe ankaŭ uzata kiel alternativa nomo por la "konvencia medicino".

En la 20-a jarcento alopatio kaj naturopatio estis komprenitaj kiel kontraŭdiraj al homeopatio. La vorto alopatio estas ankoraŭ uzata hodiaŭ por ĝenerala medicino, kiu estas instruita laŭ sciencaj kaj bazitaj pruvoj, kaj foje por rekomendantoj de aliaj alternativaj terapiaj aliroj, kiuj ne baziĝas sur homeopatio.

Bibliografio
------------

Robert Jütte : *Historio de Alternativa Medicino.* *De popola medicino ĝis la nekonvenciaj terapioj de hodiaŭ.* CH Beck, Munkeno 1996, ISBN 3-406-40495-2, paĝoj  23-27, 32-35 kaj 238.

Rudolf Tischner : *Historio kaj signifo de la vorto "alopatio".* En: *Allgemeine Homeopathische Zeitung.* Vol.184, 1936, paĝoj 125-128.

Referencoj
----------

1. ↑  Robert Jütte (1996), paĝo 25.
2. ↑  Vgl. etwa: A. Müller (*Allopathie und Naturheilkunde*), R. W. Schlecht (*Homöopathie*) und Alexander Früh (*Biochemie*): *Der Weg zur Gesundheit: Ein getreuer und unentbehrlicher Ratgeber für Gesunde und Kranke.* 2 Bände, 31. bis 44. Auflage. C. A. Weller, Berlin 1929 bis 1931.
Koordinatoj: 49° 58′ 06″ N 12° 39′ 49″ O﻿ / ﻿49.96833 °N, 12.66361 °O﻿ / 49.96833; 12.66361 (mapo)

**Klimentov** (germane *Klemensdorf*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Velká Hleďsebe, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 1 km nordokcidente de Velká Hleďsebe. Estas ĉi tie registritaj 136 adresoj. En la jaro 2021 daŭre vivas ĉi tie 601 loĝantoj.

**Klimentov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,66 km².

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1788.

Kazerno
-------

Konsisto de la vilaĝo estas ampleksa areo de eksa kazerno Klimentov, konstruita en la 1950-aj jaroj kaj forlasita de soldatoj en la jaro 2004. Ĝia kapacito estis 2500 soldatoj, envicigitaj en infanteriajn, tankajn kaj raketaj grupiĝoj. Konsisto estis ankaŭ taĉmentoj de HTB kaj ekstere de la kazerno vico da loĝdomoj por soldatoj el profesio. Ministerio de defendo transdonis la areon al la vilaĝo.

Memorindaĵoj
------------

* Kamparana domo n-ro 18

Pluaj fotoj
-----------

* KlimentovKlimentov
* KlimentovKlimentov

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Velká Hleďsebe (3) |
| --- |
| Klimentov ~ Malá Hleďsebe ~ Velká Hleďsebe |

 |
En geometrio, la **granda durombo-dudek-dekduedro** estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U75.

Ĉi tiu estas la sola unuforma pluredro kun pli ol ses edroj kunigataj je vertico. Ĉiu vertico havas 4 kvadratojn kiuj trapasas la vertican centran akson (kaj tial trapasas la centron de la pluredro), alternantajn kun du trianguloj kaj du kvinlateroj.

Ĉi tiu estas ankaŭ la sola unuforma pluredro kiu ne povas esti farita per konstruado de Wythoff. Ĝi havas specialan simbolon de Wythoff | 3/2 5/3 3 5/2.

Ĝi havas kromnomon "monstro de Miller" (post J. C. P. Miller, kiu kun H. S. M. Coxeter kaj M. S. Longuet-Higgins nombris la unuformaj pluredroj en 1954).

Se la difino de unuforma pluredro estas malstreĉigita por permesi parajn kvantojn de edroj najbari al latero tiam ĉi tiu pluredro donas ankoraŭ unu pluan pluredron kiu estas nomata kiel granda duriproĉa durombo-dekduedro kiu havas la samaj verticojn kaj laterojn sed kun malsama ordigo de triangulaj edroj.

La verticoj kaj lateroj estas ankaŭ komunigita kun la unuformaj kombinaĵoj de 20 okedroj aŭ kvar-duon-sesedroj. 180 el la lateroj estas komunigita kun la granda riproĉa dekdu-dudek-dekduedro.

Karteziaj koordinatoj
---------------------

Karteziaj koordinatoj por la verticoj de granda durombo-dudek-dekduedro estas ĉiuj paraj permutoj de

(0, ±2/τ, ±2/√τ)
(±(−1+1/√τ3), ±(1/τ2−1/√τ), ±(1/τ+√τ))
(±(−1/τ+√τ), ±(−1−1/√τ3, ±(1/τ2+1/√τ))
kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio (iam skribata kiel φ). Ĉi tiuj verticoj donas la lateran longon de 2√2.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Granda durombo-dudek-dekduedro* en MathWorld.
* 
* Arkivigite je 2007-09-03 per la retarkivo Wayback Machine
**Granda Unuigita Teorio** (GUT) aŭ **Teorio de granda unuiĝo** estas modelo de partikla fiziko en kiu, je alta energio, la tri Gaŭĝaj interagoj de la Norma modelo , nome la elektromagneta, la malforta nuklea kaj la forta nuklea fortoj, estas kunigitaj en unusola forto. Kvankam tiu unuigita forto ne estis rekte observita, la multaj modeloj de GUT teoriigas pri ĝia ekzisto. Se la unuigo de tiuj tri interagadoj estas ebla, ĝi vekas la eblon ke estis granda unuiga epoko en la tre frua universo en kiu tiuj tri fundamentaj interagadoj ne estis distingaj. La alia el la kvar fundamentaj fortoj en la naturo, nome la forto de gravito ne estas konsiderita en la teorio de granda unuiĝo, sed ja en eventuala teorio de ĉio (*Theory of Everything*, ToE), kiu konsiderus la kvar fundamentajn interagojn. 

Post 1915, post sia eltrovo de relativeco, Albert Einstein esploris pri la Grandioza Unuigita Teorio (GUT), teorio kiu unuigus la fizikajn fortojn (la fortoj gravita, elektromagneta, nuklea kaj malforta), sed sen sukceso. 

La unua sukcesa paŝo okazis en 1967-1968, kiam Steven Weinberg kaj Abdus Salam ellaboris relativisman teorion de la kvantuma kampo, kiu ebligis esprimi la elektromagnetajn kaj malfortajn interagojn de maniero unuigitaj, kaj kiu antaŭdiris faktojn kiuj poste estis kontrolitaj eksperimente. Poste, Howard Georgi kaj Sheldon Lee Glashow disvolvis novan teorion, kiu alportis novajn ecojn kaj korektis iujn erarojn kaj mankojn de la antaŭa teorio. 

Dum tiuj teorioj de granda unuiĝo povus proponi simplecon super la komplikaĵoj de la Norma Modelo, realismaj modeloj restas komplikitaj ĉar ili devas enkonduki aldonajn kampojn kaj interagadojn aŭ suplementajn dimensiojn de spaco, por reprodukti la observitajn masojn de fermionoj. Ĉi tiu malfacilaĵo siavice povas esti rilatita al ekzisto de familiaj simetrioj preter la tradiciaj modeloj. Pro tio ĉi kaj pro la manko de ajna ĝisnuna observita efiko de granda unuigo, ne ekzistas ĝenerale akceptita modelo de Granda Unuiĝo.

Vidu ankaŭ
----------

* Elementa partiklo
* Energio

* Kategorio Granda Unuigita Teorio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Granda Wintersberg** (germane *Großer Wintersberg*, france *Grand Wintersberg*) estas kun la alteco de 581 m super marnivelo la plej alta monto de la biosfera rezervejo Palatinata Arbaro-Nordaj Vogezoj en la historia regiono Alzaco de okcidenta Francio.

La „granda vintra monto" situas ĉ. kvar kilometrojn nordokcidente de Niederbronn-les-Bains. La monta masivo estas ĉirkaŭata de la valoj de la riveretoj Falkensteinerbach kaj Schwarzbachs. Sur la pinto, kiu estas el bunta sabloŝtono, staras 25 m alta elrigardoturo, de kie oni havas belegan panoraman elrigardon trans la nordaj Vogezoj, Palatinata Arbaro kaj la malaltebenaĵo de Supra Rejno ĝis Nigra Arbaro. Dum klara vetero videblas la svisaj montpintoj Mönch kaj Altels.

En la 514 m alta montselo inter la granda kaj la malgranda Wintersberg (Col de la Liese) troviĝas *Liese*, gaŭlromia, sfinksosimila sabloŝtona reliefo. Ankaŭ keltaj restaĵoj troviĝas sur la südorienta monto *Ziegenberg*.

panorama elrigardo de la turo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Granda Wintersberg en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Großer Wintersberg im Pässelexikon von quaeldich.de (germane)
* Panorama bildo de la rejna ebenaĵo, vidata de la monto
**Oszkár Laubheimer** [oskAr laŭbhejmer], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Laubhaimer Oszkár István** estis hungara notario.

Oszkár Laubheimer naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1852 en Nagymarton (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Mattersburg en Aŭstrio), li mortis la 20-an de decembro 1918 en Alsólendva (Hungara Popola Respubliko (1918-1919), nuntempa Lendava en Slovenio).

Oszkár Laubheimer antaŭ sia domo
Oszkár Laubheimer (maldekstre la 2-a) hejme en familia kaj amika rondo

Biografio
---------

Oszkár Laubheimer akiris juran diplomon en 1880, poste li havis postenon en Sopron. Ekde 1885 li estis notario de Alsólendva ĝismorte. Li apartenis al kremo de la urbeto, lia vilao estis ofta kunvenejo de tiuj figuroj, kiuj strebis por evoluo de Alsólendva. Li edziĝis en 1887.

Memorigiloj
-----------

* lia vilao estas nun biblioteko kaj kulturcentro (*Knjižnica - Kulturni center Lendava*); sur la vilao estas memortabulo (2015)  Arkivigite je 2017-12-04 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 702253
 |
Bildo farita de aktivuloj en Ukrainio en kampanjo petanta ĉesigon de polica perforto kaj la reĝimo de polica ŝtato.
**Polica ŝtato** estas ŝtato, en kiu la registaro tenas striktan kontrolon de ĝiaj loĝantoj, ĉefe per abolicio de homaj rajtoj kaj ofte ankaŭ kun helpo de sekreta polico. La reĝimo en polica stato estas propre anti-demokratia, kaj ofte similas al armea reĝimo.

Ĝis la falo de la Berlina muro, klasika ekzemplo de moderna polica ŝtato estis Orienta Germanio. La sekreta polico "Stasi" atente kontrolis la civitanojn de Germana Demokratia Respubliko, ĝis la punkto, ke fakte en ĉiu loĝdomo, loko de laboro aŭ distro estis almenaŭ unu polica informanto.

Arto ankaŭ memorfestis multajn ekzemplojn de policaj ŝtatoj, la plej rimarkinda ekzemplo estas la romano de George Orwell 1984, priskribanta totalisman reĝimon kiu uzas la pretekston de la senĉesa milito por permesi policadon kaj ĉieajn sekretajn kameraojn por monitori la ĝeneralan loĝantaron.

Historio
--------

Historie la franca Joseph Fouché estas konsiderita la patro de moderna polico kaj la ideo de polica ŝtato.

Laŭ la Angla Vortaro de Oksfordo, la esprimo "Polica Ŝtato" estis uzita en 1851 kiam uzite rilate al la uzo de nacia polico por subteni ordon en la Aŭstra Imperio. La germana termino "polistireno" ekuziĝis en la angla en la 1930-aj jaroj rilate al totalismaj reĝimoj, kiuj ekaperis en Eŭropo.

Ĉar estas malsamaj politikaj perspektivoj pri taŭga ekvilibro inter individua libereco kaj nacia sekureco, ne ekzistas objektivaj normoj, kiuj difinas polican ŝtaton. Ĉi tiu koncepto videblas kiel ekvilibro aŭ skalo. Laŭ ĉi tiu spektro, iu ajn leĝo, kiu rajtas forigi liberecon, estas perceptata kiel moviĝanta al polica ŝtato, dum iu ajn leĝo limiganta registaran kontrolon al la loĝantaro estas perceptata kiel moviĝanta al libera ŝtato.

Elektronika polica ŝtato estas ŝtato, kie la registaro agreseme uzas elektronikajn teknologiojn por registri, organizi, serĉi kaj disvastigi leĝajn pruvojn kontraŭ siaj civitanoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 728079
* GND: 4128875-0
* LCCN: sh85104213
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | La mallongigo SG en Benken SG staras por la svisa Kantono Sankt-Galo. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub **Benken**. |



**Benken SG** estas komunumo en la elektodistrikto See-Gaster, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 2428 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

Geografio
---------

Benken situas en la Linth-Ebenaĵo kiel ununura komunumo ambaŭflanke de la Linth-Kanalo. La formo de la limo estiĝis, ĉar ĝi sekvis la historian bordon de la iama Tuggenlago, kiu antaŭ jarmilo ankoraŭ estis parto de la Lago de Zuriko kaj finfine komplete marĉiĝis kaj malaperis. La plej alta punkto de la komunumo estas la monteto *Benkner Büchel* kun alteco de 605 m s.m. dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 415 m s.m. ĉe la bordo de la Linth-Kanalo.

Najbaraj komunumoj
------------------

En nordo la komunumo Benken limas al Uznach, en nordoriento al Kaltbrunn, en sudoriento al Schänis, en sudo al Bilten (GL), kiu ek de la 1-a de januaro 2010 estos parto de la nova komunumo Glaruso Nordo, en sudokcidento al Reichenburg (SZ), en okcidento al Schübelbach (SZ), kaj en nordokcidento al Tuggen (SZ).

Trafiko
-------

Benken situas ĉe la trajnlinio de Rapperswil-Jona tra Uznach kaj Schänis al Ziegelbrücke kaj proksime de la komunumo en Reichenburg ankaŭ troviĝas aliro al la svisa aŭtovojo A3 de Zuriko al Koiro kaj la svisa aŭtovojo A53 de Reichenburg al la Flughaveno Zuriko.

Historio
--------

La unuaj skribaj mencioj de Benken estis dokumentoj verkitaj en la tiama *Monaĥejo Babinchova* en la jaroj 741 kaj 744. La spuroj de la monaĥejo perdiĝis en la malhelo de la historio. Ĉiuj serĉadoj de ĝiaj ruinoj ĝis hodiaŭ restis sen rezulto. En la 10-a jarcento post Kristo la bienoj en Benken falis al la Monaĥinejo Schänis, kaj restis ties posedaĵo ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Dum la periodo de la Helveta Respubliko Benken apartenis al la Kantono Linth kaj ek de 1803 ĝi estas parto de la tiam fondita Kantono Sankt-Galo.

Vidu ankaŭ
----------

* Benken SG (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Benken SG en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Benken SG
* Benken en la Historia Leksikono de Svislando

Bildoj
------

* Gastejo zum RössliGastejo zum Rössli
* Komunuma domoKomunuma domo
* Katolika preĝejo Sankt-Petro kaj PaŭloKatolika preĝejo Sankt-Petro kaj Paŭlo
* Interno de la preĝejo Sankt-Petro kaj PaŭloInterno de la preĝejo Sankt-Petro kaj Paŭlo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la elektodistrikto See-Gaster |
| --- |
| maldekstraAmden - Benken SG - Ernetschwil - Eschenbach SG - Goldingen - Gommiswald - Kaltbrunn - Rapperswil-Jona - Rieden SG - Sankt-Gallenkappel - Schänis - Schmerikon - Uznach • Weesen |  |

 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blankokula muŝkaptulo** |
| --- |
|  |
| Blankokula muŝkaptuloBlankokula muŝkaptulo
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Melaenornis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. fischeri'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Melaenornis fischeri****(Reichenow, 1884) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blankokula muŝkaptulo  |

 |
| v • d • r |

La **Blankokula muŝkaptulo**, *Melaenornis fischeri*, estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas foje lokata en la genro *Dioptrornis* anstataŭ *Melaenornis*. Estas malhelbruna al nigreca birdo supre (ĉefe en flugiloj kaj vosto), pli sablokolora sube. En la malhela kapo elstaras la **hela okulringo** de kio devenas la komuna nomo de la specio.

Ĝi estas indiĝena de la altaj teroj de Afriko el Etiopio kaj Kenjo tra Orienta Afriko al orienta Kongo kaj Malavio. En Kenjo ĝi ne ĉeestas en la oriento kaj nordo de la lando. Ĝi estas birdo de altaj teroj kiu estas komuna en arbaraj habitatoj, inklude ĝardenoj.

Ĝi estas tre rimarkinda birdo kutime vidata ĉu sola ĉu laŭ paroj. La Blankokulaj muŝkaptuloj estas ofte vidataj ĉu kaptantaj insektojn dumfluge ĉu elgrunde. Ili ripoziĝas laŭ stara sinteno sur branĉoj, stumpoj, trafikindikiloj ktp.

La scienca nomo omaĝas la germanan esploriston Gustav Adolf Fischer.

Referencoj
----------

* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 51655, Dioptrornis fischeri, 5 Majo 2007. Malplej zorgiga.
* Arkivigite je 2007-04-15 per la retarkivo Wayback Machine

* Blankokula muŝkaptulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Blankokula muŝkaptulo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Blankokula muŝkaptulo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
En diferenciala geometrio, **difeomorfio** estas izomorfio inter glataj sternaĵoj: ĝi estas homeomorfio (izomorfio inter topologiaj spacoj) kiu plie konservas la glatan strukturon (t.e. etas glata, kaj havas glatan inverson).

Difino
------

Se {\displaystyle M} kaj {\displaystyle N} estas glataj sternaĵoj, **difeomorfio** de {\displaystyle M} al {\displaystyle N} estas glata bildigo {\displaystyle f\colon M\to N}, kiu estas bijekcio, kies inverso {\displaystyle f^{-1}\colon N\to M} estas ankaŭ glata bildigo.

Du glataj sternaĵoj estas **difeomorfaj** (aŭ, unu estas **difeomorfa al** la alia) se difeomorfio ekzistas de unu al la alia. Tio estas ekvivalentrilato, kaj tial oni povas difini **difeomorfklason** de glataj sternaĵoj.

Kvalitoj
--------

La inverso de difeomorfio estas difeomorfio. Ankaŭ, la komponaĵo de du (aŭ finia vico de) difeomorfioj estas difeomorfio. La identa bildigo sur glata sternaĵo estas triviale difeomorfio.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: difeomorfio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Difeomorfio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Eric W. Weisstein, *Diffeomorphism* en MathWorld.
* Diffeomorphism (angle). *Encyclopedia of Mathematics*. Springer-Verlag, Eŭropa Matematika Societo.
**Emil Fenyvesi** [fenjveŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyvesi Emil** estis hungara aktoro, bonvivanto. Lia origina familia nomo estis *Teidelbaum*, lia prenita familia nomo laŭ historieca skribmaniero estis *Fenyvessy* (la prononco ne ŝanĝiĝis).

Emil Fenyvesi kun Teréz Csillag
Emil Fenyvesi  naskiĝis la 31-an de majo 1859 en Hungara reĝlando en Ternye (nuntempa Terňa en Slovakio), li mortis la 20-an de marto 1924 en Budapeŝto (laŭ aliaj informoj la mortotago estas la 31-a).

Biografio
---------

Emil Fenyvesi devenis el juda familio. Ekde 1876 li estis korusano en diversaj trupoj, post 2 jaroj li ricevis prozan rolon en Sopron. En la sekvaj jaroj li estis videblaj en pluraj, ĉefe provincaj teatroj (ekzemple en 1884 en Miskolc, en 1892 en Debrecen). Inter 1896 kaj 1924 li apartenis al la ĵus fondita Gaja Teatro. En 1912 li debutis ankaŭ en muta filmo, sed li mem estis ankaŭ la scenaristo. En 1923 li estis jam filmorolanto en Berlino, li estis en fokuso de la eŭropa filma industrio.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Herczeg: *A dolovai nábob leánya* - Tarján Gida
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - ifj. Nagy István
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Ĉebutikin

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *A csikós* (1912) - ĉefrolanto, ankaŭ scenaristo laŭ verko de Ede Szigligeti
* *Féltestvérek* (1918) - unu el la ĉefrolantoj
* *Tragödie im Hause Habsburg* (1923)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo F)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio Arkivigite je 2007-07-06 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Emil Fenyvesi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Emil FREY** (naskiĝis la 24-an de oktobro 1838 en Arlesheim kaj mortis la 24-an de decembro 1922 samloke) estis svisa ĵurnalisto, oficiro, ambasadoro kaj politikisto. De la 1-a de januaro 1891 ĝis la 31-a de marto 1897 li estis membro de la Federacia Konsilio de Svislando kaj en la jaro 1895 li oficiis kiel federacia prezidanto.

Vivo kaj kariero
----------------

Sen profesia diplomo li elmigris en la jaro 1860 al Usono kaj aliĝis je la komenco de la Usona Enlanda Milito kiel volontulo al la armeo de la nordŝtatoj. Post la batalo apud Gettysburg li estis militkaptito de la Konfederaciitaj ŝtatoj de Ameriko dum unu kaj duona jaroj.

En la jaro 1865 li revenis kiel militheroo al Svislando kaj komencis sian karieron kiel politikisto. De 1866 ĝis 1872 li estis membro de la registara konsilio de Kantono Bazelo Kampara.

Emil Frey estis de 1872 ĝis 1882 kaj de 1889 ĝis 1890 membro de la Nacia Konsilio. Inter 1882 kaj 1889 li estis svisa ambasadoro en Vaŝingtono. Kiel reprezentanto de la Radikal-Demokrata Partio de Svislando li elektiĝis la 11-an de decembro 1890 kiel membro de la Federacia Konsilio, al kio oficio li 1879 kaj 1881 jam dufoje vane kandidatis. En 1895 li prezidis la konfederacion. Post kiam lia projekto de armereformo en 1896 malsukcesis en publika baloto, li demisiis en marto 1897. Post lia retiriĝio li estis ĝis 1921 direktoro de la Internacia Telekomunika Unio (ITU).

Esperanto
---------

Emil Frey estis alta protektanto de la 9-a Universsala Kongreso de Esperanto en Berno. En la ĉeesto de Ludoviko Lazaro Zamenhof li salutis la kongreson memorigante pri la meritoj de Ernest Naville pri Esperanto kaj esprimante sian admiron pri Zamenhof.

Frey estis honora prezidanto de la *Asocio por la kreo de mondlingva oficejo*, asocio, kiu fakte troviĝis sub la kontrolo de idistoj. Malgraŭ tio Frey tre favore pledis por Esperanto.

Fontoj
------

* Enciklopedio de Andreas Künzli "Universalaj Lingvoj en Svislando (p. 319-320).
* Historia Leksikono de Svislando

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Emil Frey en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Emil Frey en la Historia Leksikono de Svislando


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 270355
* GND: 11883505X
* LCCN: n86088464
* VIAF: 22938564
* ISNI: 0000 0000 8102 2615
* BNF: 121234047
 |
portalo de Emichsburg
La **Emichsburg** aŭ la ’’’burgo de Emich’’’ estis mezepoka montburgo en alteco de 174 m s.m. en la palatinata Leiningerland, „lando de Leiningen". Ĝi situas en la hodiaŭa komunumo Bockenheim an der Weinstraße en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato). Nur malmultaj restaĵo konserviĝis de la burgo.

Instalaĵo
---------

Konserviĝis la turo de la iama defendpreĝejo, kelkaj konstruaĵpartoj kaj la ringmuro. Parte ili estas integritaj en postaj kontruaĵojteilweise.

Historio
--------

Specialaĵoj
-----------

La fine de la 20a jarcento konstrita civitana domo de Bockenheim ricevis la nomon de la iama burgo „Emichsburg". Ĝi situas inter la komunumpartoj Groß- kaj Kleinbockenheim. Ĉi tie okazas ĉiujare en majo la „ Pfälzischer Mundartdichterwettstreit (esperante: „la palatinata poezia konkurso"). La poetoj, kiuj verkas en la palatinata dialekto prezentas sin ĉi tie.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Die Emichsburg auf burgenwelt.de (mit einigen Fehlern bei Grafennamen)
* Die Geschichte Bockenheims Arkivigite je 2012-07-23 per la retarkivo Wayback Machine
**Internacia tago de socia justeco** estas internacia tago agnoskata de UN. Ĝi estas markita ĉiujare la 20-a de februaro, kaj ties celo estas antaŭenigi konscion de socia justeco, inkluzive de socia egaleco, tra la mondo.

Fono
----

La termino "socia justeco" ekis en la mezo de la 19a jarcento, kaj signifas justan distribuadon de sociaj kaj ekonomiaj rimedoj fare de registaraj institucioj al civitanoj. La ideo estas, ke sociaj rajtoj kiel dungado, edukaj servoj, medicina prizorgo, loĝado, posedaĵo, kaj aliflanke sociaj devoj, kiel militservo, pagado de impostoj ktp. estas bazaj kondiĉoj por partoprenado en socio. Tiele ili devas esti dividitaj egale.

Ĉi tiun daton agnoskis Unuiĝintaj Nacioj en 2007; la tago estis markita por konsciigi pri socia justeco en la mondo. La percepto estas ke socia justeco estas unu el la fundamentaj principoj de justa socio, paco, prospero kaj la kunekzistado de homoj, popoloj kaj nacioj. Oni supozas, ke por antaŭenigi justan socion, la principoj de socia justeco devas esti levigita en la tagordo kaj aplikita en la socia ordo kaj realigita en la ĉiutaga vivo. Samekiel la lukto por la antaŭenigo de seksa egaleco. 

Unuiĝintaj Nacioj difinas la luktado por socia justeco kiel ĝia ĉefa tutmonda socia misio kun la celo antaŭenigi kaj konservi homan dignon. La deklaro pri internacia tago de socia justeco en la praktiko fokusas pri certigo de justa (viveltenebla) enspezo por ĉiuj laboristoj, sociala protektado (socialismo), kaj daŭra socia dialogo pri la bazaj principoj de moderne funkcianta kaj ŝanĝanta socio kaj rajtoj en la laboro.

Vidu ankaŭ
----------

* Malriĉeco
* Malkapablo
* Diskriminacio

Referencoj
----------

1. ↑
**Flustroj kaj krioj** (svede *Viskningar och rop*, laŭvorte "Flustroj kaj krioj") estas sveda historidrama filmo de 1972 verkita kaj reĝisorita de Ingmar Bergman kun steluloj Harriet Andersson, Kari Sylwan, Ingrid Thulin kaj Liv Ullmann. La filmo, kies agado okazas en domo de la fino de la 19a jarcento, temas pri tri fratinoj kaj servistino kiu luktas pro la mortigonta kancero de unu el la fratinoj (Andersson). La servistino (Sylwan) estas tre proksima al ŝi, dum la aliaj du fratinoj (Ullmann kaj Thulin) frontas sian emocian apartiĝon unu el la alia.

Inspirita en la patrino de Bergman, Karin Åkerblom, kaj lia vido de kvar virinoj en ruĝa ĉambro, *Flustroj kaj krioj* estis filmita ĉe la Kastelo Taxinge-Näsby en 1971. Ties temoj estas fido, la ina psiko kaj la serĉo de signifo al sufero, kaj fakuloj trovis bibliajn aludojn. Malkiel antaŭaj filmoj de Bergman, ĝi uzas saturitan koloron, karmezino partikulare.

Post sia premiero en Usono, distribuita de Roger Corman kaj New World Pictures, la filmo estis publikigita en Svedio kaj projekciita ekster konkurenco ĉe la Festivalo de Cannes de 1973. Post du nesukcesaj filmoj de Bergman, *Flustroj kaj krioj* estis kritikistara kaj komerca sukceso. Ĝi ricevis kvin nomumojn al Oskar-premioj, inklude unu por Plejbonkvalita Filmo (rare por neangla-lingva filmo). Kinisto Sven Nykvist ricevis la Oskar-premio por Plejbonkvalita Kinarto, kaj *Flustroj kaj krioj* ricevis la premion Guldbagge por Plejbonkvalita Filmo kaj aliajn premiojn.

* Kategorio Flustroj kaj krioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mistikismo** (el la greka μυστικός / mustikos, t.e. inicio) estas religia aŭ filozofia doktrino kaj metodo kontraŭa al raciismo kaj ekkonanta per sento kaj imago - pli ol per intelekto - la veron. Ĝi kaŭzas en homo animtrankvilon, sed ankaŭ fervoron, ekstazon. Ĝi estiĝas spontane aŭ estas kulturata per meditado aŭ asketismo.

Historio
--------

Mistikismo estas la religia-filozofia variaĵo de idealismo, kiu ofte akceptas la ekziston de supernaturaj estaĵoj (dioj, anĝeloj, spiritoj ktp.) kaj kiu peras kontakton kun tiuj estaĵoj. Ĝi troviĝas en ĉiu religio: taoismo, kabalo, gnozismo, sufiismo, pietismo... Pluraj idealismaj filozofioj entenas el ĝi elementojn ekzemple la nombromistiko de pitagorismo, instruoj de Platono, Plotino. Ankaŭ la Rozkruca Ordeno emfazas mistikecon.

Kelkaj gravaj mistikuloj el la eŭropa mezepoko: Guillaume de Saint-Thierry, majstro Eckhart, Jakob Böhme.
La 18a-19a-jarcenta idealisma germana filozofio enhavis mistikajn elementojn: spiritismo, teozofio.

Proprecoj de la religia mistikismo
----------------------------------

* *Proksime al dio*.
* *Vojo al Dio* (meditado, asketismo, kontemplado k.a.).
* *Nekonformeco*.
* *Individualismo*. Propraj spertoj

Vidu ankaŭ
----------

* Esoterismo
* Jogo
* Sufiismo
* Baŭloj

* Kategorio Mistikismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Mistikismo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Aborta Rimo** estas rimiĝantaj radikoj kun diversaj finaĵoj (kor-a / for-e, send-u / fend-o), kiajn komence uzis en la Esperanta poezio la rusaj esperantistoj sub influo de sia gepatra lingvo. Sed dum en la rusa estas la finaĵoj preskaŭ englutataj, Esperanto ilin klare elparolas kaj tial tiu rimkutimo estas por Esperanto maltaŭga.

Parnasa Gvidlibro klarigas:

  

Bedaŭrinde, influate de la rusa poezio, kie la postakcentaj vokaloj estas ofte pli-malpli konfuze prononcataj, Zamenhof en siaj tradukoj allasis je la fino de du versoj vortoparojn kiel **nia - akademio** (FK 309) aŭ **vundo - profunda** (Rabistoj 112) ktp. ĉe kiuj la malsameco de la fina vokalo mortigas la komenciĝantan kunsonoron: tial tiajn misrimojn oni nomas **abortaj**. Liaj rusaj disĉiploj iris pluen, kaj uzis eĉ parojn, kiuj finiĝas per malsamaj konsonantoj, aŭ eĉ en kiuj unu vorto finiĝas per vokalo kaj la dua per konsonanto (ekz-e **profanas - malsanon** ĉe Miĥalski, A 299, aŭ **bluzeto - karnon - peton - varman** ĉe Ljubin, A 245). Tiaj finaĵoj ne estas rimoj, kaj zorga poeto devas ilin eviti.

Sed „nun alvenas mi al la plej forta",  

al rimo, kiun nomas mi **aborta**.   

Kaj kiun uzas ĉefe niaj rusoj.   

Ĝi sonas, kiel dum kantad‘ la tusoj.   

En ĝi ja rimas la radikoj, nude,   

sed la finaĵoj jam diverĝas krude.   

Jen kontraŭ kio ĉiam mi **ribelis**.   

Ĉu ĝi ne ŝiras al vi en **orelojn**?   

Nek kunsonor‘, nek oreltikla ĉarmo:   

ĝi estas tute superflua garno  

de l‘ versoj. Ĉu do tial rompi kapon,   

ke oni donu malagrablan frapon  

al la oreloj tiel malĝentile?   

Tute ne rimi estus pli facile,   

kaj pli utile. Estas ja pli kara  

la senrimeco, ol ĉi rimo knara!

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

  



| Enciklopedio de Esperanto | Enciklopedio de Esperanto | Flago de Esperanto
Ĉi tiu teksto estas prenita el la Enciklopedio de Esperanto 1934. Vi povas plibonigi ĝin per vikiigo kaj aktualigo de la enhavo. Kiam la origina teksto estos sufiĉe vikiigita kaj aktualigita, forigu ĉi tiun kadron, kaj anstataŭe enmetu la ŝablonon *EdE* en la artikolon. | Enciklopedio de Esperanto | Enciklopedio de Esperanto |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Aborta rimo** v. **Rimo**
Precipe ĉe rusoj oni trovas krome radikrimojn (abortajn rimojn), tio estas: rimantaj radikoj kun diversaj finaĵoj (anĝelo-peli, grandaj-lando); ĉi tiu rimkutimo ŝajnas tute maltaŭga por E, kie la finaĵoj estas klare elparolataj kaj devas ne esti englutitaj. |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Blukapa ruĝvostulo** |
| --- |
|  |
| Blukapa ruĝvostulo, maskloBlukapa ruĝvostulo, masklo
Blukapa ruĝvostulo, inoBlukapa ruĝvostulo, ino |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Phoenicurus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***Ph. caeruleocephala*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Phoenicurus caeruleocephala****(Vigors, 1831) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Blukapa ruĝvostulo  |

 |
| v • d • r |

La Blukapa fenikuro aŭ **Blukapa ruĝvostulo** (***Phoenicurus caeruleocephala***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj la genro de *Phoenicurus*, Ruĝvostuloj laŭ popola nomigo aŭ Fenikuroj laŭ adapto de la scienca nomo. 

Blue-capped Redstart (Phoenicurus caeruleocephala) (34973436263).jpgBlue-capped Redstart (Phoenicurus caeruleocephala) (34973436263)
La latina scienca nomo de la genro devenas el latinigitaj vortoj de la antikva greka kiuj signifas "purpura" aŭ "ruĝa" (*feniko*) kaj "vosto" (*uros*) kaj fakte la plej karaktera eco de la genro estas longa ruĝeca vosto el la nuanco de brikopulvoro pli malpli. La specifa parto de la scienca nomo aludas al la plej karaktera eco de la specio nome "blua kapo", el la radikoj "caeruleus" (ĉielkolora, blua) kaj "kefalos" (kapo), entute *caeruleocephala*.

Ĝi troviĝas en Afganio, Butano, Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio, Turkmenio kaj Uzbekio.

Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.
La ŝildo de **BlueGene**
**BlueGene/L** estas komputilego far IBM.
La unua modelo de la komputilego (en decembro de 2004) havis 16 muntujojn kaj en testaro Linpack prezentis 70,72 TFLOPS. Ĉiu muntujo havas po 1024 procesorojn kaj en testaro Linpack prezentis kalkulpovon de 6 TFLOPS. La duma modelo (por aprilo de 2005) de la komputilego duobligis kvanton de muntujoj (32 muntujoj), havas 32768 procesorojn kaj prezentis 135,3 TFLOPS en testaro Linpack kaj pintan de eĉ 183,5 TFLOPS. Estas planata duobligo de kvanto de muntujoj kaj atingo de 270 TFLOPS. **BlueGene/L** en formo de dua modelo devas uzi nur 1,6 MW (kio estas tre malmulte por tia forta komputilego). La komputilego estas tre kompakta: ĉiuj 32 blokoj okupas halon kompareblan kun teniskorto. Ankaŭ estas vendata komerca speco de la komputilego. **eServer BlueGene Solution** havas 5,7 % de la kalkulpovo de sia pliforta frato. Kostas la komputilegero nur 2 milionojn da dolaroj.

La nomo de la maŝino estas vortludo; anglalingve ĝi prononcatas kiel bluĝino. La blua koloro estas la koloro de IBM, kaj la silabo "gene" memorigas pri "genia".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio BlueGene en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* IBM: Blue Gene (angla)
**Blue Peacock** (angle blua pavo) estis projekto de la brita ministerio pri defendo en la 1950-aj jaroj. Ĝi planis distribui nukleajn minojn tra Okcidenta Germanio kaj eksplodigi ilin en la okazo de sovetia invado. La projekto estis ĉesigita en 1958.

La plano antaŭvidis, ke dek nukleaj minoj kun eksplodkapablo de 10 kilotunoj da TNT-ekvivalento estu distribuitaj tra la Nordgermana Ebenaĵo, kiu estis ebla invado-vojo al okcidenta Eŭropo. Tiuj minoj estu eksplodigeblaj el granda distanco per dratoj aŭ per horloĝoj post ok tagoj. Je provo malfermi, manipuli aŭ malaktivigi la bombojn ili devis eksplodi post dek sekundoj. Ilia celo estis duobla:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **„** A skilfully sited atomic mine would not only destroy facilities and installations over a large area, but would deny occupation of the area to an enemy for an appreciable time due to contamination. **"** |   | **„** Lerte metita nuklea mino ne nur detruus helpilojn kaj instalaĵojn tra granda areo, sed malebligus al malamiko la okupadon de la areo dum konsiderinda tempo pro radioaktivigo. **"** |
| — Brita armea ĉefinĝeniero |

 |

Ebla problemo de la minoj estis, ke en vintro malvarmo povus malfunkciigi ilin. Tial oni planis enmeti kokojn, kiuj varmigu ilin per sia korpa varmo.

En 1957 ekestis obĵetoj, ke la danĝero de disvastiĝanta radioaktiveco estas tro granda kaj ke la Federacia Respubliko Germanio tamen estas alianca lando. En februaro 1958 la ministerio nuligis la projekton.

Notoj
-----

1. 1 2  Rob Edwards (2003-07-16).  British army planned nuclear landmines (angle) (HTML). NewScientist. Alirita 2013-03-23.
2. ↑  Jamie Wilson (2003-07-17). "Nuclear mines 'to stop Soviets'", *The Guardian* (la angla).  Alirita 2013-03-23..
3. ↑  David Hawkings. "Blue Peacock, the british army's forgotten weapon", *The Science & Technology Journal of AWE* (la angla) (PDF).  Alirita 2013-03-23..
La **Blue Devil** (Blua Diablo) estas planata spiona nerigida aerŝipo, kiun oni estos konstruitaj por la Usona Aerarmeo kaj uzitaj en la milito en Afganio. Oni dizajnas ĝin por kapti kaj pretigi datumojn de enkonstruitaj sensiloj antaŭ liveri ĝin al grundtrupoj.

La aerŝipo estos ekipita ĝis dekduo da sensiloj, inkluzive de aŭskultantaj aparatoj, vidbendaj kameraoj por uzo kaj dum la tago kaj dum la nokto, komunika ekipaĵo kaj sistemo konata kiel la "larĝ-area aera gvatsistemo," kiu uzas plurajn fotilojn por filmi areojn grandajn pluraj kvadrataj mejloj, simila al la sistemo Gorgon Stare. La sensilekipaĵo estas liverota fare de Mav6 LLC. Pretigi la kolektitajn datumojn, kiuj ordinare estus elsenditaj al analizistoj sur la tero, la aerŝipo uzos enkonstruitan komputilon por analizi kaj stoki la datumojn, kiu estos havebla por aliro de trupoj. Tio postulos pli malmultan personaron analizi la datumojn, kaj kaŭzos malpli streĉon por batalkampaj retoj pro elsendado de nur postulataj informoj, prefere al konstanta fluo de datumoj. 

La konstruado kostas 211 milionojn per TCOM LP, la aerŝipo longos 110 m, havos la volumenon de 1,4 milionoj kubaj piedoj. Oni planis ĝin por povi atingi altecon de 6,4 km kaj resti ĉe alteco por ĝis semajno. La unua flugo de la aviadilo estas planita por 15-a de oktobro 2011.
**Crémenes** [KREmenes] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Montaña de Riaño*, en la nordoriento de la provinco. En ties montara teritorio fluas la rivero Esla.

Komarkoj de la provinco Leono; *Montaña de Riaño* nordoriente, helverde.
Vintre.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Aleje, Argovejo, Ciguera, Corniero, Crémenes, Lois, Remolina, Salamón, Las Salas (en la foto de la tabelo), Valbuena del Roblo, Valdoré, La Velilla de Valdoré, Verdiago kaj Villayandre, okupas totalan areon de 153,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 522 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 80 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Valbuena del Roblo norde, Las Salas nordoriente, Argovejo oriente, Villayandre sude, Pico Relance okcidente kaj Corniero nordokcidente.

Parto de la municipa teritorio apartenas al la Regiona Parko Picos de Europa.

Historio
--------

Plej verŝajne estis loĝado en antaŭromia kaj romia epokoj. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Bildoj
------

* Aleje nokte.Aleje nokte.
* Argovejo.Argovejo.
* Lois.Lois.
* Domego de Lois.Domego de Lois.
* Remolina.Remolina.
* Las Salas.Las Salas.
* Preĝejo de Las Salas.Preĝejo de Las Salas.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 760268
 |
**Aŭstrio-Hungario**
  
| Reĝlando Bohemio (1), Bukovino (2), Duklando Karintio (3), Karniolo (4), Dalmatia  (5), Reĝlando Galicio kaj Lodomerio (Galegio) (6), Aŭstria Marbordo (Küstenland) (7), Malsupra Aŭstrio (8), Moravio (9), Duklando Salcburgo (10), Silesia  (11), Duklando Stirio (12), Tirolo (13), Supra Aŭstrio (14), Vorarlbergo (15), Hungario (16), Kroatio-Slavonia  (17) kaj Bosnio  (18). |

La disrompo de la Socialisma federacia respubliko Jugoslavio.
Bosnio kaj Herzegovina konsistas de la Federacio de Bosnio kaj Herzegovina (FBiH), la Republika Srpsko (RS) kaj la Brčko Distrikto (BD).
Mapo montranta la dominan etnan grupon en ĉiu urbo de Montenegro en 2011.
**Multetna socio** estas socio kiu konsistas el pluraj grupoj de etneco, kontraste al etna homogeneco. Praktike hodiaŭ la plej multaj socioj en la mondo estas multetnaj socioj kaj nur kelkaj landoj estas konsiderataj homogenaj etnaj socioj (inkluzive Japanion, Koreion kaj Somalion).

En multetnaj socioj estas pli granda ŝanco formi etnajn konfliktojn. Faktoroj kiel lingvaj diferencoj, kulturaj diferencoj, religiaj konfliktoj, diskriminacio kaj ekonomiaj malegalecoj povas konduki al etnaj konfliktoj. En la plej malbonaj kazoj, etnaj konfliktoj povas konduki al kolapso de la socio. Ekzemploj de la nuntempo inkluzivas Ĉeĥoslovakion, kiu disfalis en du ŝtatojn. En iuj kazoj, ĉi tiu speco de disrompiĝo povas esti multe pli perforta, kiel en Jugoslavio. En aliaj kazoj tia disfalo povas konduki al stato de perforta kaj daŭra civita milito, kiel en Ruando.

Necesaj kondiĉoj por la kapablo de multetnaj socioj plu ekzisti tra la tempo inkluzivas, interalie, la ekziston de komuna lingvo inter la membroj de la diversaj etnoj kaj edukon por toleremo.

Elstaraj ekzemploj
------------------

* Rusio
* Israelo
* Usono
* Kanado
* Barato
* Ĉinio
* Brazilo

Amaskomunikiloj en multetna socio
---------------------------------

La amaskomunikiloj estas speco de sociaj agentoj por la publiko, kaj funkcias kiel ĉefaj perantoj de la ŝtato kaj la naciismo. La potenco de la amaskomunikiloj reflektas en ilia kapablo determini la temojn de priraportado kaj la sociajn grupojn reprezentitajn en ĝi. Tiel, situacio kreiĝas, en kiu iuj grupoj en socio batalas por sia loko en la amaskomunikiloj. Iuj argumentas, ke la priraportado, kiu determinas la aron de fortoj en la socio, emas prezenti en negativa lumo aŭ nur specifa mencias la loĝantojn de la periferio kaj aliflanke emas enketi pli pozitive la loĝantojn de la centro, kie la elitoj estas koncentritaj. En la neegala maniero kovri la novaĵojn, la amaskomunikiloj plifortigas la legitimecon de la socia kaj politika centro, kaj subtenas la potenc-ekvilibron en la socio. Unu el la kialoj de la prefero de la centro en la amaskomunikiloj estas, ke la elito, kiu regas la amaskomunikilaron, estas kulture, socie kaj geografie pli proksima al la elito en la centro.

Vidu ankaŭ
----------

* multkulturismo
* miksrasulo
* nacio-ŝtato
* senŝtata nacio
* pluretneco
**Nikolai Lozgaĉev** (naskiĝis en 1957, mortis la 4-an de aŭgusto 1998 post unusemajna komato, kaŭzita de river-akcidento) estis rusa esperantisto, poeto, tradukanto kaj kanzonisto. Nikolai Lozgaĉev aperis en la esperantista medio unue kiel gasto al OkSEJT-23 en 1981 por... ludi goon. Sed post la unua sperto de nekomunikiĝeblo en la drakona kontraŭ-krokodila atmosfero li neofitiĝis kaj reaperis post du jaroj de intensa laboro kun tuta programo de kantoj de Vladimir Visockij de propra traduko en la *Unua kultura forumo* (Sverdlovsk, aŭgusto 1983) (eldono, iuj kantoj tradukitaj komune kun Aĥill Averbuĥ en 1989 sub la titolo *La birdo Gamajun*). Kaj en la sekva jaro li jam partoprenis en la Urala konferenco pri planlingvoj (Tjumena universitato, aprilo 1984) kun interesa temo pri esperanta slango kaj baldaŭ iĝis prezidanto de la *Esperanto-rondo Kulturo*, kiu formiĝis ĉirkaŭ la samizdata kultura almanako Sezonoj, lanĉita samjare. Nikolai Lozgaĉev redaktis ĝin ekde 1990.

Lia aktiva partopreno en Sezonoj kaj Belartaj konkursoj de la *Esperanto-rondo Kulturo* havigis al li reputacion de talenta esperanta poeto, literaturisto kaj tradukisto. Ĉi tie aperis liaj artikoloj pri la rusa poezio, tradukoj el Vysockij, Vladimir Majakovskij, Vasilij Kamenskij, Velimir Ĥlebnikov, Igor Severjanin, Konstantin Baljmont, Valerij Brjusov, Aleksandr Puŝkin, Afanasij Fet kaj aliaj. 

La originalaj poemoj de Lozgaĉev aperis en *La tago de l'eterno* (1987) kaj en la kolektiva volumo *Kvarteto* (1996), kies eldonon li parte subvenciis. En poezio lin ofte gvidis la inĝenia eksperimentado semantika, morfologia kaj metrika. Tion akcentas William Auld, rimarkinte, ke "lia atuto estas ligateco al lerta lingva ĵonglado". 

Li mem muzikigis poemojn proprajn kaj de aliaj aŭtoroj de Sezonoj: Gafur Gazizi, Viktor Ĉaldajev kaj plu — Tino Rossi, Johán Valano, Kálmán Kalocsay. Tiuj kantoj sonis en lia plenumo komence en Sovetunio kaj poste en Universalaj kongresoj en Havano, Vieno. Liaj verkoj, recenzoj, artikoloj aperis en diversaj periodaĵoj de la Orienta Eŭropo. Kaj la superan agnoskon li ricevis kiel aŭtoro kaj kunlaboranto de Literatura foiro.

Li regule kontribuis al Esperanto-periodaĵoj, precipe al Literatura Foiro kaj al La Ondo de Esperanto, kies grafikan koncepton li aŭtoris. Kiam post la falo de Sovetunio fondiĝis Ruslanda Esperanto-Asocio (REA), Lozgaĉev agadis kiel ĝia unua prezidanto ĝis la unuiĝo de Rusia Esperantista Unio kaj REA en 1994, kiun unuiĝon li mem proponis. Lia lasta aldono al Esperanto-kulturo estis traduko de du el la *Malgrandaj tragedioj* de Puŝkin.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 43127
 |
**Nikolaj Aleksandroviĉ Gromadskij**, ruse *Николай Александрович Громадский* (naskiĝis la 1-an de oktobro 1920, mortis en 1970 en Obninsk, Kaluga provinco) estis sovetia pentristo kaj pedagogo. En 1964 li fondis kaj gvidis Pentrartan lernejon por infanoj en Obninsk.

Li studis en Moskvo. Dum nelonga tempo li laboris kiel pentristo en teatro de Taŝkento. Ekde januaro de 1954 li komencis pasigi lecionojn pri pentrarto en Obninsk. Li ankaŭ partoprenis dekoradon de unuaj urbaj aranĝoj en historio de Obninsk: solenaj manifestacioj kaj aliaj.

En 1964 Gromadskij organizis en Obninsk novan lernejon pri pentrarto por infanoj kaj dum 1964 - 1968 estis ĝia direktoro.

Li havis konfliktojn kun tiama burokratisma gvidantaro de la loka organizaĵo de KPSU; post la lasta, kiam (en 1968) li publike rezignis de uzado de siaj lernantoj por politika agitado, oni fakte forpelis lin de la direktora posteno. En la sama jaro li eklaboris en pentrarta fonduso en Kaluga, kio igis lin ĉiutage atingi labor lokon per elektrotrajno.

En 1970 Gromadskij ekmalsanis je pneŭmonio, pro kio post nelonge pereis.

Notoj
-----

1. ↑  Tiam Obninsk ankoraŭ ne havis statuson de urbo.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 469634
 |
**Friedrich Wilhelm THIERSCH** (naskiĝinta la 17-an de junio 1784 en Kirchscheidungen, mortinta la 25-an de februaro 1860 en Munkeno) estis germana filologo. Li kromnomitis *praeceptor Bavariae*, do *instruanto de Bavario*. 

Friedrich Thiersch, filologo, kromnomita "Instruanto de Bavario"

Vivo
----

Ekde 1804 li studis en Leipzig kaj Göttingen kaj iĝis en 1807 kunlaboristo ĉe la Gimnazio de Göttingen. En 1808 li estis privata docento ĉeŭniversitata kaj venis en 1809 al Munkeno kiel gimnaziinstruisto. En 1811 li ekdeĵoris ĉe la Liceo samloka. En 1812 li fondis la kun la Akademio kunligita "Instituto filologia" kaj, por havi kontaktojn kun pli junaj esploristoj, la gazeton »Acta philologorum Monacensium« (1811–29, 4 vol.). Kiam en 1826 la universitato de Landshut translokitis munkenen li iĝis ordinara profesoro tie. Inter 1831-32 li restadis en Grekujo, kie li engaĝiĝis, post la morto de Ioanis Kapodistrias por la elekto de la vitelsbaĥa princo Oto je reĝo de Greklando.
En 1837 Thiersch fondis en Göttingen kune kun Rost la tradicion de filologaj kunvenoj; en 1848 li iĝis prezidanto de la Bavaria akademio pri sciencoj.

Graveco
-------

Al Thiersch ŝuldiĝas la revivigo de filologiaj studoj den Bavario. Inter liaj skribitaĵoj menciindas: »Griechische Grammatik, vorzüglich des Homerischen Dialekts« (Leipzig 1812); »Griechische Grammatik für Schulen« (1812); »Über die Epochen der bildenden Kunst unter den Griechen« (München 1816–25, 3 studoj; kolektite en 1829); la prilaboro de Pindaro (Leipzig 1820, 2 Bde.); »Allgemeine Ästhetik in akademischen Lehrvorträgen« (Berlin 1846). Li ankaŭ ĝenerale pri instruado skribis: »Über gelehrte Schulen, mit besonderer Rücksicht auf Bayern« (Stuttgart 1826–29), »Über den Zustand der Universität Tübingen« (München 1830), »Über die neuesten Angriffe auf die Universitäten« (Stuttgart 1837) kaj »Über den gegenwärtigen Zustand des öffentlichen Unterrichts in den westlichen Staaten von Deutschland, in Holland, Frankreich und Belgien« (1838). Li favoris libere elektotajn vivkonceptojn, kiel videblas ĉe: »Über den angenommenen Unterschied zwischen Nord- und Süddeutschland« (München 1809) kaj »Über Protestantismus und Kniebeugung in Bayern« (tri skribaĵoj al Ignaz Döllinger, Marburg 1844). Reveninte el Grekujo li skribis en franca lingvo la jenon: »De l'état actuel de la Grèce et des moyens d'arriver á sa restauration« (Leipzig 1833). Pri lia vivo verkis la filo Heinrich Thiersch en 1866.

Lia frato Bernhard Heinrich Thiersch (1793-1855), lernejestro en Dortmund, kiu esploradis pri Homero, Aristofano kaj la vestfaliaj sekretaj tribunaloj, verkis en 1830 en Halberstadt la t.n. *Kanton de la prusoj* (Preußenlied).

Fonto
-----

*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 19. Leipzig 1909, p. 488-489 (tie ĉi interrete)

* Kategorio Friedrich Thiersch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 576734
* GND: 118837877
* LCCN: n92104809
* VIAF: 62345630
* ISNI: 0000 0001 2136 0724
* SUDOC: 050777076
* BNF: 135545584
* NKC: mzk2009510696
 |