recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ROZSNYAY Kálmán** [pr. roĵnjai], *Hoschke* estis hungara verkisto, tradukisto, aktoro naskiĝinta en Arad la 22-an de junio 1872 kaj mortinta en Nógrádverőce la 14-an de novembro 1948.

Lia kariero
-----------

Kálmán Rozsnyay pristudis arton, sed li forlasis la lernejon kaj helpe de sia amiko Gergely Csiky li komencis studi en la aktorakademio, sed li ne finis eĉ tiun. Post mallonga tempo li dungiĝis en 1891 al la teatro de Ödön Láng. Li verkis, ilustris librojn, tradukis, redaktis gazetojn enlande kaj eksterlande. Li venis unua je ideo establi aktormuzeon. En 1905 li edziĝis kun maljuna aktorino Kornélia Prielle, kiu post kelkaj monatoj mortis.

El liaj verkoj
--------------

* *Emlékek*, I–II (en pseŭdnomo Sidney Carton, 1904, 1909);
* *Emlékkönyv* 1890–1920 (manuaskripto en la librarejo de MTA.

Fonto
-----

* Magyar Színházművészeti Lexikon

* Kategorio Kálmán Rozsnyay en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 314578
* VIAF: 317194229
 |
**Frédéric BASTIAT** (naskiĝis la 30-an de junio 1801 en Bayonne, Akvitanio, Francio, mortis la 24-an de decembro 1850 en Romo, Italio) estis franca klasika liberala verkisto kaj ekonomikisto.

Li estis ŝatata de multaj libertarianoj por kaj lia tre vigla, komprenebla stilo kaj lia profunda teoria kompreno.

Lia publika kariero kiel ekonomikisto komenciĝis nur je 1844, kaj finiĝis pro lia mistempa morto je 1850. Bastiat malsaniĝis de tuberkulozo, verŝajne dum siaj vojaĝoj tra Francio por antaŭenigi libertarianismajn ideojn, kaj tiu malsano finfine malebligis lin plue prelegi (precipe ĉe la leĝdona asembleo al kiu li estis elektita je 1848 kaj 1849) kaj mortigis lin.

Bastiat definitive enkorpigis la "Harmonian" skolon de libertarianoj, kiuj opinias ke utilismaj kaj naturaj juraj argumentoj estas du komplementaj flankoj de la sama mondo.

Bastiat ne partoprenis en la debato inter anarkiistoj kaj minarkiistoj (li mortis tro frue por tio); ŝajnas ke li rigardis la Ŝtaton kiel io neevitebla kiel tuja praktika afero, io kio devus esti konsiderata kiam ĝi ekzistis. Li ankaŭ eksplicite bedaŭris perfortan revolucion kiel rimedon por forigi registarojn. Finfine, lia amiko
Gustave de Molinari eldonis lian fundamentan verkon pri libermerkata anarkiismo je 1849, kaj Bastiat, konscia de tio, deklaris ĉe sia mortlito ke Molinari estas lia spirita heredonto.

Bastiat estis la verkisto de la satira dokumento plej bone konata kiel la *Pétition des fabricants de chandelles* ("Peto de kandelistoj") kiu mem prezentas ĝin kiel peto de kandelistoj al la franca registaro por forbloki la Sunon pro malebligi ĝian maljustan konkurencon kun iliaj produktaĵoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Liberalismo
* Lia debato kun Proudhon
* Lia parabolo pri la rompiĝinta fenestro

Eksteraj ligiloj
----------------

Frédéric BASTIAT 
* La Biblioteko de Ekonomiko kaj Libereco eldonas multajn anglajn tradukojn de liaj verkoj. *(angle)*
* Bastiat.org Arkivigite je 2011-04-30 per la retarkivo Wayback Machine eldonas aŭ indeksas ĉion pri Bastiat. *(angle kaj france)*
* Cercle Frédéric Bastiat ankaŭ eldonas verkojn pri Bastiat, kaj antaŭenigas la saman tradicion de libertarianismo. *(france, angle, germane kaj hispane)*
* *Pétition des fabricants de chandelles The Candlemakers' Petition - angla traduko*

  

* Frédéric Bastiat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Frédéric Bastiat en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 12245
* GND: 119430460
* LCCN: n50044383
* VIAF: 2466087
* ISNI: 0000 0001 2117 7954
* LIBRIS: 176905
* SUDOC: 026708701
* BNF: 118905060
* NLA: 35014986
* NDL: 00767456
* BIBSYS: 90653079
* NKC: jn20000700125
* ICCU: VEAV550992
* BNE: XX1199855
 |
'*TÓTH Kálmán* (1831-1881) estis hungara poeto, novelisto, gazeta redaktoro, parlamenta reprezentanto de urbo Baja.
Li estis komence pastra lernanto, poste li studis jursciencon. Aŭtune de 1848, li iĝis lernanto de peŝta Ludoviceum, komence de 1849 soldato de la liberecbatalo kiel leŭtenanto.

post la malvenko de la liberecbatalo, li veketis la nacian memscion, flegis la ideojn de la liberecbatalo, la memorojn de la herooj. Li eklaboris ĉe la *Hölgyfutár*, gazeto de Nagy Ignác kiel helpredaktoro. De 1856 ĝis 1861 li estis respondeca redaktoro.

En 1860 li ekaperigis la politikan satiran gazeton *Bolond Miska*. Ekde 1864, li redaktis la belliteraturan eldonaĵon *Fővárosi Lapok*. Liaj verkaĵoj - epikaj kaj liraj verkaĵoj - aperis daŭre, liaj dramoj estis ludataj en la hungara Nacia Teatro, kun granda sukceso. Li verkis en 1862 la grandsukcesan teatraĵon DOBÓ Katica.

Lia naskiĝurbo elektis lin en 1865 parlamentano. Li laboris en tiu ofico dum 4 periodoj ĝis 1878, por la interesoj de la urbo, por la ideoj de la liberecbatalo. Li helpis la evoluon de Baja (lernejoj, altlernejoj, fervojoj).

Post la balota malvenko antaŭhelpis sian spiritan kaj fizikan malboniĝon.

En la urbo oni starigis por li en 1894 statuon. Lian nomon portas placo, strato, mezlernejo (gimnazio).

Li estis korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1861), membro de Societo Kisfaludy.

foto Arkivigite je 2006-09-28 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Kálmán Tóth (poeto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 53643
* GND: 122116461
* LCCN: n87842458
* VIAF: 76349710
* ISNI: 0000 0001 0917 1453
* BNF: 12124135x
* NKC: xx0254252
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Jakob BÖHME** (1575, Alt-Seidenberg/Stary Zawidów – 1624, Görlitz): germana luterana mistikulo kaj naturfilozofo, ŝuisto, aŭtodidakta pensanto, kreinto de la sintezo de la mezepoka mistika tradicio kaj la luterana spirita vivrigardo.

Vivo
----

Li lernis kiel metiisto kaj post la necesaj vagaj jaroj - dum kiuj li konatiĝis kun multaj teologiaj kaj filologiaj direktoj-, li setlis en 1599, en Görlitz. Li havis en la sekva jaro la unuaj vizioj, mistikaj travivaĵoj, je kies efiko li komencis serĉi la similpensantajn unuopulojn kaj komunumojn. En 1612 li unuafoje surnotis siajn religiajn pensojn. Tiel naskiĝis lia plej fama verkaĵo la **Aurora**, en kiu li meditis pri la ĉion-trapenetra Dia forto kaj la reira ebleco de la mondo al Dio. La lokaj pastroj kondamnis tiun verkaĵon kaj malpermesis por li priskribi siajn religiajn spertojn.

Spite al la malpermeso, li daŭre verkis fine de la 1610-aj jaroj pri Dio, la homoj kaj pri Diiĝo de la mondo. La baza penso de lia mistiko estas, ke la Genezo egalas al Dio. Dio kreas la mondon kaj la homon por realigi sin mem, sed en la mondo ankaŭ aperas la Malbono, kiel neado de la dia geneza faro. Tiel la lukto de la Bono kaj Malbono iĝas la antaŭenpela forto de monda funkciado, bazo de la interna lukto de homo.

La sava misio de Kristo kunportis la venkon super la Malbono, kiu ebligas la unuecon, unuiĝon de la dia kaj homa konscio, la revenon de la spirito al Dio. La instruojn de Böhme oni komence suspekte rigardis, sed la ideoj akceptiĝis pli poste en la luterana spiritualo per F. Oetinger. Pli poste Leibniz, Hegel, Schelling, F. v. Baader ĉerpis el la mistika panteismo de Böhme.

En Zgorzelec, apud riverbordo de Neiße, postrestis domo en kiu loĝis Böhme. Ĝi estis renovigita, nuntempe en la konstruaĵo troviĝas ekspozicio pri Jakob Böhme kaj Turisma Informejo gvidata de Turisma Organizaĵo de Malsupra Silezio.

Fascinita pri Boehme estas Nicolas Cage, kiu januare 2006 gastis en Zgorzelec kaj Görlitz.

Memorigado
----------

Junie 2016 aperis filmo de Łukasz Chwałko *Jakob Böhme. Vivo kaj kredao. Dio, Homo, Bono, Malbono* en kiu i.a. estas intervjuata Jerzy Prokopiuk. La filmo estis prezentita de la reĝisoro en pluraj polaj urboj kaj ankaŭ en Ostrava kaj Słubice kun ĉeĥlingvaj kaj germanlingvaj surskriboj. En Zgorzelec eblas ĝin rigardi ĉiusabate vespere.

Vidu ankaŭ
----------

* Jane Leade
* teodiceo
* mistikismo rejna-flandra
* sophia (filozofio)
* paradokso de Epikuro
* kvakerismo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jakob Böhme en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Życiorys Jakuba, O życiu nadzmysłowem Pri la vivo de Jakobo kaj supersensa vivo
* Fondaĵo dediĉita al Jakob Böhme
* Łukasz Chwałko, czas na kolejne wyzwanie? Łukasz Chwałko, tempo por laŭvica defio?


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 49378
* GND: 118512579
* LCCN: n78095710
* VIAF: 54144350
* ISNI: 0000 0001 2133 3582
* LIBRIS: 179940
* SUDOC: 026727129
* BNF: 11891910k
* BPN: 12473263
* MBA: e133dd56-2fc6-4568-a0db-2af200d946fc
* NLA: 35019916
* NDL: 00462599
* BIBSYS: 90149809
* NKC: jn19990009514
* ICCU: CFIV056398
* BNE: XX1187863
 |
**Joseph Michael STRACZYNSKI** (Esperantigite **Ĝozef Majkl Straĵinski**; naskiĝis la 17-an de julio de 1954 en Paterson (Nov-Ĵerzejo)) - usona verkisto poldevena, scenaristo kaj produktoro, plejparte de sciencfikcio. Li estas plej konata pro sia epopea televida serio "Babylon 5", de kiu li verkis pli ol duonon da la epizodtekstoj dum ĝia kvinjara daŭro. Nuntempe, li administre produktas kaj verkas tekstojn por lia plejlasta televidprojekto, "Jeremiah".

Vivo
----

Liaj gepatroj estis Evelyn (el domo Pate) kaj Charles Straczynski. Liaj avoj alvenis al Ameriko dum la bolŝevika puĉo.

Li finis psikologion kaj sociologion en San Diego State University. Lia biografio indikas, ke li verkis sian unuan spektaklon en la aĝo de 17 jaroj, la unuan situacian komedion en 21-a vivjaro lat, kaj vendis sian unuan scenaron, kiam estis 24-jara. En la aĝo de 28 jaroj havis pli ol 150 gazetajn artikolojn, teatraĵojn, scenarojn por radio kaj televido. Dum 5 jaroj estis kunkreanto de radia *talk show* en Los-Anĝeleso, dum kelkaj jaroj instruis ankaŭ verkadon.

Nun loĝas en Los-Anĝeleso.

Verkado
-------

Straczynski ankaŭ verkis tri hororromanojn: *Othersyde* ("Aliaflanko"), *Demon Knight* ("Demona Kavaliro"), kaj *Tribulations* ("Afliktoj"), kaj diversajn novelojn.

Li estas ŝatanto de komikso ekde sia infanaĝo, kaj nun verkas tri komiksseriojn: la proprajn kreaĵojn "Midnight Nation" ("Nacio de Noktomezo") kaj "Rising Stars" ("Leviĝantaj Steloj"), kaj la longdaŭran "Amazing Spider-Man" ("Miriga Araneo-Viro").

Honorigo
--------

Laŭreato de Premio Emmy kaj Premio Hugo.

La asteroido 8379 Straczynski,malkovrita en Nacia Observatorio de Kitt Peak, estis nomita al lia honoro.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Joseph Michael Straczynski en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* J. Michael Straczynski en Interreta filma datumbazo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2052
* GND: 120909820
* LCCN: n82012606
* VIAF: 111413170
* ISNI: 0000 0001 1032 8163
* SUDOC: 057588147
* BNF: 13341651q
* MBA: a01368c8-d462-4a40-8ab6-cc6b9336d7e0
* NDL: 00457876
* BIBSYS: 90603004
* NKC: mzk2005282313
* BNE: XX1667154
 |
Grafo (baldaŭ duko) **Károly József Batthyány** [kAroj jOĵef batjanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Batthyány Károly József** estis hungara oficiro, militestro, magnato, banuso. Lia nobela antaŭnomo estis *németújvári*, lia patro estis Ádám Batthyány (reĝa juĝisto).

Károly József Batthyány  naskiĝis la 28-an de aprilo 1698 en Hungara reĝlando en Rohonc (nuntempa Rechnitz en Aŭstrio), li mortis la 13-an de aprilo 1772 en Habsburga Imperio en Vieno.

Biografio
---------

Károly József Batthyány jam frue lernis la militsciencon. Li partoprenis en la kontraŭturkaj militoj en 1717, 1734 kaj 1737 paŝo post paŝo havanta pli altajn rangojn. Li estis diplomato en Berlino en la jaroj 1739 kaj 1740. Dum la prihereda milito inter 1741-1748 li gvidis armeon en diversaj landoj. Inter 1742 kaj 1756 li estis banuso de Kroatio-Slavonio-Dalmatio. En 1745 li estis nomumita ĉefarmeestro, samtampe departementestro. Ekde la sekva jaro li estis ankaŭ la ĉefa respondeculo pri edukado de Habsburgidoj (baldaŭaj reĝoj). En 1755 li ricevis la rajton uzi la nomon **Batthyány-Strattmann.** En 1764 li ricevis la titolon duko. Li ricevis Ordenon de la Ora Ŝaffelo en 1756, alian premion en 1765.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly József Batthyány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 575758
* GND: 116082291
* VIAF: 27812548
* ISNI: 0000 0000 7987 9556
* BNF: 149591102
 |
**Friedrich Gustav Kardinal PIFFL** (naskiĝis la 15-an de oktobro 1864 en Landskron, mortis la 21-an de aprilo 1932 en Vieno) estis altranga aŭstria ekleziulo kaj favoranto de la Internacia Lingvo.

Piffl estis Viena ĉefepiskopo de 1913 ĝis sia morto en 1932 kaj estis nomumita kardinalo en 1914. Dum 1907-1913 li estis preposto de la konvento Klosterneuburg (Malsupra Aŭstrio), ĉe kies interna teologia altlernejo li oficis kiel profesoro. Li fondigis en 1910 la Akademion por Eklezia Muziko ("Akademie für kirchliche Musik") kaj dediĉis sin post 1918 intense al la agadoj de la karitata organizo "Caritas". Li zorgegis, ke 42 provizoraj diservejoj kiel ankaŭ 18 novaj kirkoj konstruiĝis en la Viena ĉefepiskopejo kaj 5 preĝejoj en antaŭ mallonge ankoraŭ al Hungario aparteninta Burgenlando.

Piffl fariĝis apostola administranto de Burgenlando, enkondukis la Katolikan Akcionon en Aŭstrion kaj populariĝis kiel ŝatata animzorga kaj populareca episkopo. Li estis membro de la kolorportanta katolika studenta klubo Norica (Österreichischer Cartellverband/CV).

* Kategorio Friedrich Gustav Piffl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 290180
* GND: 118846116
* LCCN: n89632851
* VIAF: 10643089
* ISNI: 0000 0000 5536 7417
* SUDOC: 154900664
* NKC: kpwa5432
 |
**Eugeniusz Rzewuski** (naskiĝis la 19-an de novembro 1944 en Lublin) – pola afrikisto kaj diplomato, spertulo pri svahila lingvo, bantuoj kaj soci-kultura temaro de portugallingva Afriko.

Vivo
----

Diplomito de afrikistiko de Varsovia Universitato, kie en 1967 engaĝiĝis en Fako de Lingvoj kaj Kulturoj de Afriko. Doktoriĝis en 1972. En la jaroj 1977–1983 laboris en Universitato Eduardo Mondlane en Maputo en Mozambiko, kie kreis esplorcentron pri lingvoj de tiu ĉi lando. Plurjara laboranto de Katedro de Lingvoj kaj Kulturoj de Afriko ĉe Orientalistika Fakultato de Varsovia Universitato kaj Ministerio pri Eksteraj Aferoj. Prezidanto de Pola Afrikistika Societo (2009–2012). Aŭtoro de pluraj libroj kaj artikoloj dediĉitaj al lingvoj kaj kulturoj de Afriko.

En la jaroj 2003–2006 estis ambasadoro de Pollando en Luando (Angolo), en la jaroj 1995–1999 plenumis funkcion de pola aferŝarĝito en Tanzanio.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Azania Zamani. Mity, legendy i tradycje ludów Afryki Wschodniej* (Azania Zamani. Mitoj, legendoj kaj tradicioj de la popoloj de Orientafriko), ISKRY, Varsovio 1978.
* *Wstęp do Afrykanistyki* (Enkonduko al afristiko), WUW, Varsovio 1994.

Vidu ankaŭ
----------

* Stanisław Piłaszewicz
* Roman Stopa
* Witold Tyloch

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bibliografio Arkivigite je 2018-08-23 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691902
* GND: 1255071478
* LCCN: n79008193
* VIAF: 248083028
* ISNI: 0000 0003 8591 8461
* SUDOC: 184193982
 |
**Karel Hynek MÁCHA** [KArel HInek MA:ĥa] (naskiĝis la 16-an de novembro 1810 en Prago, mortis la 6-an de novembro 1836 en Litoměřice) estis ĉeĥa poeto, la plej elstara reprezentanto de la ĉeĥa romantikismo en la unua duono de la 19-a jarcento. Lia poezia verko *Máj* apartenas al fundamentaj valoraĵoj de la ĉeĥa poezio. Karel Hynek Mácha mortis en la aĝo de nuraj 26 jaroj, baldaŭ post fino de siaj studoj, pro akuta pneŭmonio, kiu forprenis lin el la frontloko de la renaskiĝanta ĉeĥa literaturo.

Verkaro
-------

Postlasinte la revemon de la antaŭa sentimente patriotisma generacio li ĝisvenis al revolucia kontesto de malnovaj iluzioj kaj al konsciiĝo pri la profundaj konfliktoj en la vivo de la novtempa homo. Ĉi tiujn konfliktojn li travivas en sia poezio subjektive kiel individuan destinon de soligita ekstersociigito. Tiu ĉi lia mondrigardo reliefiĝas en pluraj prozaĵoj; en historiaj prozoj: rakonto *Křivoklad*, el nefinita ciklo *Ekzekutisto*; en kelkaj nefinitaj dramoj, lirikaj *Bildoj el mia vivo*, akravide observantaj la samtempan socian realecon, ekz. en la rakonto *Márinka*, kaj en lirike-epikaj poemrakontoj kaj en la prozaĵo *Ciganoj*. Lia ĉefverko fariĝis la poemo *Majo* (1836), omaĝo al beloj de la naturo kaj pozitivaj valoroj de la vivo, kiun li traplektis kun vivsorto de ribelulo pereanta tragike sen ajna ebleco ŝanĝi sian faton. Majstra poeta imagivo de Mácha kaj lia aparta sento por la sonbelo de la verso akcelis la impresivon kaj insiston de lia subjektiva klopodo pri vereca vido de homa sorto en la sufoka atmosfero de la Metterniĥa Aŭstrio. Lia poezio fariĝis simbolo, al kiu aniĝis la poetoj grupiĝintaj ĉirkaŭ la almanako *Máj* ("Majo") en la jaro 1858.

### Listo de verkoj

Dum lia vivo aperis:

* *Křivoklad* (1834, reĝa kastelo Křivoklát en suda Bohemio)
* *Máj* (1836, Majo)

Postmorte estis eldonitaj jenaj verkoj:

* *Rozbroj světů* (Malpaco de mondoj)
* *Pouť krkonošská* (Pilgrimo al la montaro Krkonoše)
* *Večer na Bezdězu* (Vespero en la kastelruino Bezděz)
* *Márinka* (Marinjo)
* *Cikáni* (Ciganoj)

### Tradukoj en Esperanto

En Esperanto aperis tradukoj de la poemo Máj:

* **Majo** (tradukis Tomáš Pumpr en 1946–1957, eldonis ĈEA 1998)
* **Majo** (tradukis Josef Rumler, propra eldono 1999)

Vidu ankaŭ
----------

* Máj
* Máj (almanaĥo)
* Májovci
* Lago de Mácha

* Karel Hynek Mácha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Karel Hynek Mácha en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 2254
* GND: 118575783
* LCCN: n50043911
* VIAF: 95263761
* ISNI: 0000 0001 2103 1971
* SUDOC: 031287980
* BNF: 122532708
* MBA: 94db5f86-a0ec-41ee-b3fb-a7dd205052c0
* NKC: jk01072915
* ICCU: SBLV178474
* BNE: XX1028143
 |
**Jan Kazimir Paŝkjeviĉ** - litova verkisto de unua duono de 17-a jarcento.

Biografiaj faktoj pri li mankas. Eble devenis de nobela familio. Estis konata nur unu lia versaro "Polujo abundas per latino, Litvo abundas per rusine..." (estis datita ĉirkaŭ la jaro 1621, eldonita en 1842). La poeto konstatis rolon de sia (rusina lingvo en ŝtata vivo de Litvo, honoras per internacia famo de sia popolo, kredas en ĝia senmorteco. kiel atestas enhavo, poezia formo kaj lingvo de versaro, la aŭtoro estis laika homo, altedukita, patriota belorusa nobelo aŭ urbano. La verko konservis en unu el ekzempleroj de litva leĝaro kompilita en la jaro 1529. En ĝi estis skribitaj 3 notoj de la poeto kaj enskriboj de aliaj personoj, kiuj atestas, ke leĝaro estis en Vilno, kie, eble, estis verkita la versaro.

Literaturo
----------

* Грынчык М. Шляхі беларускага вешаскладання. Мн. 1973.
* Кісялёў Г. Героі і музы. Мн. 1982


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388113
 |
**Fritz ECKHARDT** (naskiĝinta la 30-an de novembro 1907 en Linz, mortinta la 31-an de decembro 1995 en Klosterneuburg) estis aŭstra aktoro, reĝisoro, verkisto kaj kabaretisto.

Vivo
----

La filo de teatrestro trejnitis kiel aktoro en Vieno kaj havis sian unuan publikan surscenejan aperon en Stuttgart en 1924. Post engaĝiĝoj ĉe provincaj teatrejoj li venis en la aŭstrian ĉefurbon en 1935 ĉe "Lieber Augustin" kaj en 1936 ĉe "ABC". Tie li aktoris kaj moderigis distrigante, sed ankaŭ surscenejigadis. Inter 1939-44 li skribis anonime plurajn teatraĵojn por la aktoroj de "Wiener Werkel". En la 1.6.1945 li remalfermis la teatrejon "Lieber Augustin" kune kun Carl Merz, kiu ekestris, kaj Kurt Nachmann. Inter 1946-48 Eckhardt gvidis la vienan *Künstlertheater*. En 1947 li deĵoris ĉe "Kleines Brettl" kaj verkadis ankaŭ por aliaj kabaretoj de Germanlingvio.

Perfilma famiĝo
---------------

Ankaŭ filme li furoris kiel scenaristo kaj aktoro. Danke al roloj en la televidserioj *Hallo ... Hotel Sacher, Portier*, "Tatort *(li estis la nekonfuzebla inspektoro Marek) kaj* Wenn der Vater mit dem Sohne ... *(kun Peter Weck) li famiĝis ene kaj ekstere de sia patrujo. Krome li verkis pli ol 30 teatraĵojn kaj filmscenarojn, i.a.* Die Familie Leitner*.*

Honoroj
-------

* 1987: Ehrenring der Stadt Wien
* Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse
* 1973: Goldenes Ehrenzeichen des Landes Wien
* 1974: Goldene Kamera

Verkoj (elekto)
---------------

* Eckhardt, Fritz, Mit einem Lächeln durchs Leben. Erinnerungen. Aufgezeichnet von H. (Hademar) Bankhofer. Kremayr & Scheriau, Wien 1981
* Ich erinnere mich gern. 1989.
* Ein Schauspieler muß alles können. Mein Leben in Anekdoten. Mit 65 Fotos und 18 Textillustrationen. Herbig, München 1989

Fonto
-----

Biografio ĉe *kabarettarchiv.at* Arkivigite je 2016-01-11 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fritz Eckhardt en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmoj kun li
* Informoj pri Fritz Eckhardt en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Fritz Eckhardt Biografio ĉe Who's Who


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 538377
* GND: 118528815
* LCCN: n82011204
* VIAF: 37707837
* ISNI: 0000 0000 2675 6608
* MBA: af074a5a-ecaf-4c51-a91c-24458198c642
 |
**Janka Luĉina** beloruse — Янка Лучына, vera nomo estas Ivan Nesluhoŭski, beloruse — Іван Неслухоўскі (18-an de julio 1851, Minsko — 28-an de julio 1897, Minsko) - belorusa poeto.

Biografio
---------

devenis el nobela familio. Studis en matematika fakultato de Peterburga universitato (1870-1871). Finis studojn en Peterburga teknologia instituto (1877). Dum la jaroj 1877-1879 laboris en fervojaj metiejoj en Tbiliso poste, pro malsano revenis en Minsko. Laboris ĉi tie en teknika buroo de fervojo.

Debutis kiel poeto en unua numero de gazeto "Minska folieto" (1866). Verkis beloruse, ruse, pole. Versojn, verkitajn en diversaj ĝenroj presis en gazetaro. Kolektis belorusan folkloron. Unuaj beloruslingvaj versoj estis verkitaj en la jaro 1887 sub impreso de teatraĵo, farita en Minsko per ukrainiaj aktoroj. Versoj "Al trupo de bonfarulo Starickij belorusa vorto" kaj "Al bonfarulo artisto Manko" estis subskribita per plumnomo Janka Luĉina.

Verkoj
------

Aŭtoro de poemoj "Ĉasistaj akvareloj de Palesje", "Viajaleta", "Hanusja" "Andreo". Teme, lia poezio estis ligita kun vivo de belorusa vilaĝo, li arte konsciis belorusan realon tiatempan, instalis demokratian ideon. Li sekvis ideon de Władysław Syrokomla, koncentriĝis atenton sur bildoj de vilaĝa vivo, kaj persono de belorusa kamparulo, kiel ĉefa portanto de belorusa nacia karaktero, evoluis kunagadon de realismaj kaj romantismaj trajtoj en siaj verkoj, fondis belorusan filozofan lirikon. Tradukis el belorusa, rusa , pola, germana, antikvhelena lingvoj.

Ĝis nun konserviĝis nur parto de liaj beloruslingvaj kaj pollingvaj verkoj. Dum Unua mondmilito, manuskriptoj de Janka Luĉina trafis eksterlande.

Literaturo
----------

* Kategorio Janka Luĉina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Майхровіч С. Янка Лучынаю Мн. 1952;
* Лазарук М. Паэтычны вопыт Янкі Лучыны //Полымя. 1968. №2;
* Лойка А. Жальбы народнай і веры пясняр // Полымя. 1976. №8;
* Пачынальнікі. Мн. 1977. С. 463-476;
* Янка Лучына ў кантэксце самаідэнтыфікацыіі беларускай літаратуры: Матэрыялы рэспубліканскай канферэнцыі. МН. 2002.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 391017
* GND: 119378760
* LCCN: n93072508
* VIAF: 13116819
* ISNI: 0000 0001 2021 1583
* NKC: js2011639702
 |
**Gábor Kukovecz** [kukovec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kukovecz Gábor** estas hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto), instruisto. Li estas grava figuro de la hungara metalroko.

Gábor Kukovecz naskiĝis la 2-an de majo 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Gábor Kukovecz en la fruaj jaroj estis luktisto, sed pro sportakcidento en la aĝo 16 li finis ĝin, dum resaniĝo li estis memlernanto de gitaro. Li komencis gitaradi en la lerneja orkestro. Post la soldatiĝo en 1980 li partoprenis en fondo de ŝlagrorkestro en:Pokolgép. Ĝi estis la unua metalroka hungara orkestro kaj havis ĝin popularecon. Estis interrompo inter 1994-1999, sed poste la orkestro reviviĝis. Por vivteni sin pli bone, li instruas muzikon en bazlernejo. Li havas edzinon, kiu naskis kvinfoje.

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* A jel
* Dolgozik a vér
* Nézz rám
* Végtelen úton

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2019-08-16. Alirita 2019-08-16.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654190
* MBA: cefc523c-9ea1-4967-b05d-89a3913dc32c
 |
**Janka Maŭr**, vera nomo estas Ivan Fjodaraŭ (beloruse- Янка Маур, Іван Фёдараў, (naskiĝis 10-an de majo 1883 en Libava (nuntempe Lijepaja, Latvio - mortis 3-an de aŭgusto 1973) estis belorusa verkisto, aŭtoro de rakontoj, noveloj, romanoj por infanoj kaj junularo.

Biografio
---------

Naskiĝis en familio de meblisto. Infanaĝe vivis en hejmlando de patrino - vilaĝo Lebjaniŝki de Kovna gubernio (nuntempe situas en Litovio). En la jaro 1899 ekstudis en instruista lernejo en la urbo Panjaveĵis, sed estis eliminita pro partopreno en rondeto de revoluciema junularo. En 1903 estis ekzamenita kiel eksterulo je ofico de instruisto de komenca lernejo.

Laboris kiel asistanto de instruisto en vilaĝaj lernejoj je teritorio de nuntempaj Litovio kaj Belorusio. En la jaro 1906 partoprenis en konspira kongreso de revoluciemaj instruistoj, en vilaĝo Mikalajeŭŝĉina. Kune kun Jakub Kolas kaj aliaj aktivaj partoprenintaj de kongreso estis juĝita, kaj al li estis malpermesite labori kiel instruisto. Nur en 1911 li povis eklabori kiel instruisto de geografio kaj historio en Minska privata komerca lernejo. Post Oktobra revolucio li laboris en lernejo, en respublika unio de klerigadistoj, en popolkomisariejo pri edukado de Belorusa SSR, en Belorusia ŝtata eldonejo. De 1930 agadis nur kiel verkisto.

Verko
-----

Komencis verki en 1923 - felietonojn en gazetoj, unua rakonto estis eldonita en 1926.
En la libro "La homo iras" (1927) priverkis sciencan teorion pri evolucio de homo, en libroj "En lando de paradizo" (1928), "Filo de akvo" (1928), "Amok" (1930), "Larmoj de Tubi" (1930) li priskribis vivon en foraj landoj. En noveloj "Palesjeaj robinzonoj" (1930, filmigita en 1935), "Kolegaro de batalemaj teknikistoj" (1934) estis priskribita tiatempa junularo, iliaj bonaj trajtoj. Noveloj "Novelo de futuraj tagoj" (1932), "Fantastika aŭtomobilo de profesoro Ciljakovskij" (1954-1955) komencis fantazian ĝenron en nacia literaturo.

Tradukis en belorusa lingvo apartajn verkojn de Andersen, Anton Ĉeĥov, Rudyard Kipling, Mark Twain, Victor Hugo. Scipovis Esperanton, multe korespondadis kun alilandaj esperantistoj, interesaj faktoj, ricevitaj per korespondado li uzis en siaj verkoj pri foraj landoj, ekzemple en romano "Amok", dum la 20-a jardeko partoprenis en esperantlingvaj radioelsendoj, ekzistantaj je belorusa radio, instruante tiamanere lingvon.

* Kategorio Janka Maŭr en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 359909
* GND: 142681598
* LCCN: n85206445
* VIAF: 77757676
* ISNI: 0000 0001 1072 1440, 0000 0003 6858 0841
* LIBRIS: 315782
* SUDOC: 115303537
* NKC: js2007397172
 |
**Barono Gábor PATACHICH** [pataĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Patachich Gábor** estis kroata-hungara katolika pastro, ĉefepiskopo, episkopo, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *zajezdai*. Lia plena nomo estis *Gábor Hermann Antal Patacsics*. Lia frato estis Ádám Patachich.

Gábor Patachich  naskiĝis la 3-an de majo 1699 en Hungara reĝlando, en Kroatio en Varasd (nuntempa Varaždin en Kroatio). Li mortis la 5-an de decembro 1745 en Vieno.

Biografio
---------

Gábor Patachich frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Nagyszombat kaj Romo. En 1722 li hejmenvenis jam kiel pastrokaj komence li estis pastro en sia naskiĝurbo. En la sekva jaro li estis kanoniko en Zagrebo. Inter 1729-1733 li estis episkopo de Szerém, poste ĉefepiskopo en Kalocsa. En 1735 li komencis konstrui la katedralon, krome li establis 17 novajn paroĥojn kaj li konstruis kastelon en Hajós.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* ’’Rituale Romano Colocense...’’ (1738)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Gábor Patachich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Karl Friedrich August NOBBE** (naskiĝinta la 7-an de majo 1791 en Bad Kösen, mortinta la 15-an de julio 1878 en Leipzig) estis germana pedagogo kaj filologo.

Vivo
----

Frekventante la gimnazion en Schulpforta ekde 1804 (sub la gvido de Ilgen) li studis ekde pasko 1810 en Leipzig teologion kaj filologion. Liaj apogintoj estis ĉefe G. Hermann kaj Christian Daniel Beck. Beck akceptis lin je la fino de 1810 en sia filologia seminario kaj dungis lin. Ankaŭ al la teologia klubo sub Tittmann oni invitis Nobbe. En majo 1814 li ekzamenitis en Dresdeno kaj iĝis samjare en oktobro kunlaboranto ĉe la Thomas-lernejo Lepsiko. Profesoro samloke li iĝis en 1815 kaj pluse membro de la libroŝatanta kolegiaro *(Collegium philobiblicum)* sub la gvido de Keil. En aŭtuno 1816 la konsilantaro urba nomumis lin Tertius ĉe la Nikolao-lernejo en Lepsiko. Tie li restis ĝis la emeritiĝo.

Multajn vokojn sur alilokajn postenojn Nobbe ne sekvis. En septembro 1817 li habilitiĝis ĉeuniversitate per la skribitaĵo *Observationum in Propertii carmina specimen*. Prelegojn privatajn li ankaŭ faris. En 1826 li iĝis neorda profesoro kaj rekomencis publikajn prelegojn. Ekde 1820 li estis vicestro ekde 1828 estro de la Nikolao-lernejo. Al li ŝuldiĝas i.a. instalo de biblioteko lerneja (1829) kaj apogkaso porvidvina (1832).

Nobbe edziĝis en 1836 al Antonie Franziska Nobbe (fraŭline König). Ilia filo estis la pastoro Heinrich Friedrich August Nobbe (1843–1925).

Graveco
-------

Nobbe estis fruktoza verkisto: sume li skribis 68 verkojn. Li redaktis mem kvazaŭ ĉiujn artikolojn por la Nikolao-lernejo inter 1828-66. Tie li traktis buntan gamon da filologiaj kampoj. Tamen, pro manko de sciencista singardemo kritika, valoro longa al multaj liaj verkoj ne vere restis. Eĉ komentoj liaj je la verkoj de Cicerono - kiuj longe uzatis en lernejoj (kadre de la Kolektoj Tauchnitz) - fine anstataŭitis per pli bonaj. Inter la aliaj verkoj menciindas biografio pri lia instruisto Chr. D. Beck el la 1837-a jaro kiel ankaŭ verkoj pri la familio de Marteno Lutero al kiu apartenis ankaŭ la patrino de Nobbe (*Genealogisches Hausbuch der Nachkommen Luthers*, 1871). Inter 1831–33 li eldonis kun Döhner, Goldhorn kaj Rüdiger la gazeton *Der Lichtfreund*.

Fonto
-----

Artikolo *Nobbe, Karl Friedrich August* de Richard Hoche en: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 23 (1886), p. 749–750, kio legeblas tie ĉi interrete.

* Kategorio Karl Friedrich August Nobbe en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Janko ALEXY** (naskiĝinta la 25-an de januaro, 1894 en Liptovský Mikuláš - mortinta la 22-an de septembro, 1970 en Bratislavo) estis pentristo, verkisto, kaj eldonisto denaske slovaka. Li estas ĝenerale rekonata (kune kun Martin Benka kaj Ľudovít Fulla) kiel unu el la ĉefaj rolantoj en la komenciĝo de moderna slovaka arto.

Li studis ĉe la Akademio de Vidaj Artoj en Prago kun Blaho Bukovac, Maximilián Pirner kaj Max Švabinský. Li loĝis en Liptovský Mikuláš, Martin kaj de 1937 en Bratislavo.

Li komencis sian kreeman artistan karieron kun socie motivaj espresimaj artaĵoj el la ĉirkaŭaĵo de la urba periferio, kiel li nomis ĝin. Li evoluigis ĝenron de pentrado per originala maniero, inspirita per baladoj, popolkantoj, kaj legendoj (*Hôrni chlapci* - *Montaj Ŝtelistoj*). Li ankaŭ dediĉis atenton al vitralo kaj murtapiŝoj. Paŝtelo estis lia tipa arta tekniko. La dekora ĝenro de paŝteloj de Alexy estas ofta en liaj kamparaj atratĵoj (*Kúria Baanovcov v Trstenom*). Alexy estis precipe lerta je pentrado de urboscenoj, kvankam strange, ĉar kutime ŝajno de abstrakta ekspresionismo rezidis en la artaĵoj.

Li ankaŭ kreis kelkajn skemojn por arkitekturaj projektoj, ekzemple la fenestro-gaco ĉe la Teatro P.O. Hviezdoslav en Bratislavo.

En siaj literaturaj verkoj, Alexy preferis temojn el la vivo de slovaka Bohemio kaj sinbiografiaj temoj: *Život nie je majáles* (1956, *Vivo Ne Estas Maja Festivalo*), Osudy slovenských výtvarníkov (1948, *Destinoj de Slovakaj Grafikaj kaj Plastikaj Artistoj*).

* Kategorio Janko Alexy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 138684
* GND: 1013121325
* LCCN: n84068832
* VIAF: 55546822
* ISNI: 0000 0001 2039 8739
* ULAN: 500128238
* RKD: 1092
* NKC: jn20000600128
 |
Juliane Koepcke (2019).
**Juliane DILLER** (10-a de oktobro 1954 en Lima kiel **Juliane Margaret KOEPCKE**) estas germana biologino, naskiĝinta en Peruo al germanaj elmigrintoj kiu estis konata ĉefe ĉar estis la nura survivanto de 93 pasaĝeroj kaj stabanaro la 24-an de decembro 1971, kiuj flugis per LANSA Flugo 508 super la Perua Amazonio. Koepcke veturis kun sia patrino Maria Koepcke el Lima al Pukalpa por kuniĝi al patro por ferio. La aviadilo trafis akran ŝtormon, estis frapita de fulmo, kaj diseriĝis super la Amazona Pluvarbaro. Sidinte apude la patrino kaj la filino, ili estis separitaj dum falo de 3 km (Juliane restis zonita al la seĝaro), kaj ambaŭ survivis la falon. Falintaj al diferencaj areoj de la ĝangalo, Maria estis ege vundita kaj mortiĝis post kelkaj tagoj. Juliane, spite havi rompitan klaviklon kaj okulvundon, kapablis veturi sufiĉe tra la densa ĝangalo dum dekunu tagoj, antaŭ atingi lignoproduktan kampadejon kaj esti sekve savita la 3-an de januaro 1972.

Juliane revenis en Germanion marte de 1972, kie ŝi rekuperiĝis el vundaro, plustudis, kaj iĝis PhD pri zoologio kiel siaj gepatroj. Juliane revenis en Panguana, la natura rezervejo fondita de iaj gepatroj, por studi papiliojn por sia studado, kaj denove por studi la kutimaron de vespertoj por ŝia PhD. Juliane plurevenas al Peruo ofte, akompanata de sia edzo, kaj ili kune pluzorgas la konservadan heredon de ŝiaj gepatroj.

Verkoj
------

* Koepcke, Juliane (2011). *Als ich vom Himmel fiel*. Munich: Piper Malik. ISBN 978-3-89029-389-9.

Notoj
-----

1. ↑   The Top Wilderness Survival Stories. Outside Online. Alirita 26-a de majo 2013.

* Kategorio Juliane Koepcke en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 456238
* GND: 111408970
* LCCN: n79101583
* VIAF: 32621653
* ISNI: 0000 0001 0963 4200
* SUDOC: 166406279
* BNF: 166101773
* NKC: ola2002105162 xx0170813, ola2002105162
 |
Géza la 2-a (Hungario)
**Géza la 2-a** (n. 1130 – m. 13-a de majo 1162) estis reĝo de Hungario (regis 1141–62). Lia patro estis (blinda) Béla la 2-a, dum lia patrino estis serba princino Ilona. Dum lia regado setlis la saksoj en Transsilvanion kaj la Szepesség.

Li surtroniĝis kiel infano, anstataŭ li regis lia patrino kaj onklo Belus (filoj de Uroš la 1-a, serba grandĵupano). Dum lia regado, lin defiis pluraj tron-avidantoj, kiel Boris (Boriĉ; vivis ĉirkaŭ 1114 – ĉirkaŭ 1154), onidira filo de Kolomano, kiu dufoje militiris sensukcese - kun germana helpo - kontraŭ Hungario (1146, 1147). Fratoj de Géza, Stafano (1157) kaj Ladislao (ĉ. 1160) provis komploton kontraŭ li, sed fine ili ambaŭ fuĝis en Bizancon.

Géza faris aktivan eksteraferan politikon, li intervenis en la rusaj konfliktoj (1144, 1148–52), apogante lian bofraton, volhinian (poste kievan) dukon Izjaslav-on. Ekde 1149, li venis en konflikton kun Bizanco, li apogis la serbojn, batalantajn por la sendependeco. Li kontraktis fine en 1155 pri paco, kiun oni plilongigis en 1161 je plua 5 jaroj.

la hungara armeo militiris okcidente jam en 1146 kaj apud la rivero Fischa venkis la aŭstran limgrafon Jasomirgott Henrik (11-an de septembro 1146).

Géza apogis en la konflikto inter la papo kaj la imperiestro komence la imperiestron, poste la papon kaj eĉ abdikis pri rajto de la investituro (1161).

Lia edzino, Eŭfrozina estis filino de la kieva grandduko kaj ili havis 7 infanojn. Inter ili estis postaj reĝoj Stefano la 3-a kaj Béla la 3-a.

| Antaŭe: | Reĝo de Hungario kaj Kroatio | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Béla la 2-a la Blindulo | 1141–1162 | Stefano la 3-a |

* Kategorio Géza la 2-a (Hungario) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 166098
* GND: 136974570
* VIAF: 81692112 81230325, 81692112
 |
**Karlo ŠTAJNER** (naskiĝinta kiel *Karl Steiner* la 15-an de januaro 1902 en Vieno, mortinta la 1-an de aprilo 1992 en Zagrebo) estis jugoslavia komunisto de aŭstra origino kaj viktimo de la sovetia diktatoro Stalino.

Vivo
----

Estante juna libropresad-lernoknabo Štajner aliĝis en 1919 al la komunisma movado (li iĝis membro de la Komunisma junularo aŭstria kaj poste membro de la centra komitato de tiu ĉi organizaĵo); du jarojn poste li iris al Jugoslavio por kunlabori kontraŭleĝe en la Ligo de Komunistoj de Jugoslavio sendite tien fare de la aŭstraj kamerado kiel teknika helpisto. Persekutitie far la policanoj li devis en 1931 fuĝi el Jugoslavio kiu estis iĝinta lia dua patrujo.

Sekvis restadoj en Parizo (iri en la francan ĉefurbon estis estinta ideo de Anton Mavrak, la tiama organizsekretario de la Komunisma partio jugoslavia), Vieno (tie li volis krei kaŝan presejon por prepari propagandmaterialon por la balkanaj regionoj) kaj Berlino (tien li venis helpe de Georgij Dimitrov kaj evitis tiel la transdoniĝon al la jugoslavaj aŭtoritatoj). Sed pro sia nebridebla revolucia agademo li ĉie ajn ekkonfliktis kun la polico. En 1932 li finfine ekziliĝis al Sovetunio, en landon kie li volis obstini ekkoni la plenumon perfektan de ĉiuj siaj idealoj. La Komunista Internacio komisiis al li la gvidadon de granda presa kaj eldona entrepreno en Moskvo. Tie li ankaŭ konatiĝis kun sia edzino Sonja kiun li baldaŭ poste edzinigis kaj kiu dum longaj jaroj da malliberiĝo restis fidela al li.

Kiam en 1936 la Granda Teroro de Stalino ekis kaptitis la 4an de novembro nokte ankaŭ Štajner. Unue lia prizono estis la fifamega Lubjanka en la rusa chefurbo antaŭ ol esti transportita tra la Solovecaj insuloj en la Blanka maro al Norilsk de malantaŭ la Polusa cirklo; tie li restis dekon da jaroj apenaŭ postvivonte. De tie li venis en la internigejon Tajŝet en eostan Siberion. Post la liberiĝo post 17 jaroj li ekziligitis je vilaĝo ĉe la malsupran fluejon de Jenisejo kie li laboris kiel masonisto. Nur en 1956 li rehabilititis kaj povis reveni Jugoslavion danke al la helpo de la jugoslavia ambasadejo en Moskvo. Oferton de 1949 rompi kun la politiko de Tito kontraŭ privilegioj li refuzis. Dumkaptitece li laboris i.a. ankaŭ ĉe fervojlinioj.

Tuj post la reveno patrujen li verkis la furorlibron *7000 tagoj en Siberio*.

Verkoj
------

* *7000 tagoj en Siberio* (traduko en Esperanton) SAT, Parizo 1983
* "*7000 dana u Sibiru*", Globus, Zagrebo (1971)
* "*Povratak iz Gulaga*", Naprijed, Zagrebo (1981)
* "*Ruka iz groba*", Globus, Zagreboo (1985)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Barono **Imre (Emeriko) SZAPOLYAI** [sapojai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szapolyai Imre** (pri naskiĝo ĉiuj informoj mankas; mortis la 12-an de septembro 1487) estis hungara magnato, palatino, banuso. Liaj fratoj estis Miklós Szapolyai kaj István Szapolyai.

Biografio
---------

Imre Szapolyai komence estis sekretario de János Hunyadi. Tiu posteno estis bona starto al la baldaŭa kariero. En 1458 li ricevis signifan postenon en komercado de saloj. En la sekva jaro li jam apartenis al kortumo de Matiaso la 1-a (Hungario), samtempe li ricevis bienon en Tokaj. En 1464 li iĝis banuso de Kroatio kaj Slavonio, krome guberniestro de Bosnio. En la sekva jaro tiuj postenoj ŝanĝiĝis al departementestro de Szepes. En 1467 li partoprenis en ribelo en Transilvanio. en 1471 li aliĝis al komploto de János Vitéz, tamen li ĉiam ricevis amnestiojn. En 1486 li estis elektita palatino.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* sigelo de Imre Szapolyai

* Kategorio Imre Szapolyai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Julius Eduard HITZIG** [hicik] (naskiĝinta la 26-an de marto 1780 en Berlino, mortinta la 26-an de novembro 1849 samloke) estis germana verkisto de krimistikaĵoj.

Vivo
----

Hitzig iĝis en 1799 aŭskultatoro ĉe la registaro de Varsovio kaj en 1804 asesoro. Kiam la regado de la Prusoj finiĝis en Varsovio (1806) li iĝis privatulo en Potsdam kaj Berlino verkadante. Li tradukis la verkon »Chimie appliquée aux arts« (1808) de Jean-Antoine Chaptal kaj fondis en 1808 en la prusia ĉefurbo magazenon eldonistan. Poste li malfermis specialan librovendejon kaj - en 1810 - legadoĉambron en kunlaboro kun universitatanoj.

En 1815 li iĝis krima konsilisto ĉe la Ĉambra tribunalo, en 1827 direktoro de ties esplorejo sed retiriĝis en 1835.

Sian famon literaturan li komencis per la verkado de la rememoroj de Zacharias Werner (1823) kaj de E. T. A. Hoffmann (1823). En 1825 li fondis la fakgazeton »Zeitschrift für die Kriminalrechtspflege in den preußischen Staaten« kaj en 1828 la gazeton »Annalen der deutschen und ausländischen Kriminalrechtspflege«, kies kontinuigon sekurigis ekde 1837 von Demme kaj post 1845 von Schletter. Krome li eldonis »Gelehrtes Berlin« (1826; nova serio en 1834 fare de Büchner). Ekde 1842 Hitzig ĉefredaktistis ĉe la en Lepsiko eldonata gazeto »Preßzeitung«. Kune kun Willibald Alexis li eldonis plurvolumaĵon pri historiaj krimaj kazoj nomita »Neuer Pitaval«. Laŭ komisio de la amiko Adalbert von Chamisso li verkis ties biografion sub la titolo »Leben und Briefe von A. v. Chamisso« (1839–40). La individuecon de Hitzig karakterizis laŭdire la templa kavaliro Robert d'Heredon en la verko »Söhne des Tals« de Werner.

Fonto
-----

* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 9. Leipzig 1907, p. 386-387, kion oni legu interrete tie ĉi.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Julius Eduard Hitzig en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe NDB
* Verkoj interrete


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 558461
* GND: 119209349
* LCCN: n88255674
* VIAF: 27876348
* ISNI: 0000 0000 6676 0652
* SUDOC: 087252538
* BNF: 10549141w
* BIBSYS: 3111911
* NKC: xx0075487
 |
**Karlo la 1-a Malatesta**, itale *Carlo I Malatesta*, (n. en junio 1368 - m. la 13-an de septembro 1429) estis itala *condottiero* kaj dungosoldato dum la militoj de Lombardio, kaj landsinjoro de Rimini, Fano, Cesena kaj Pesaro. Li estis membro de la potenca familio Malatesta.

Karlo estis la frato de Pandolfo la 3-a Malatesta kaj de Andrea Malatesta, kun kiuj li oftfoje batalis. En 1385, li estis nomumita vikario por Romagna de la papo Urbano la 6-a, kaj fariĝis du jarojn poste *gonfaloniere*.

En 1397, Malatesta fariĝis la ĉefmajoro de la ligo kontraŭ la familio Visconti, al kiu cetere aniĝis Florenco kaj Venecio, sed ankaŭ lia tradicia alianculo la papa ŝtato. Karlo fariĝis en 1406 la guberniestro de Milano, sed restis lojala nur dum unu jaro. Dum la granda okcidenta skismo, pro la samtempa ekzisto de tri rivalaj papoj, Malatesta unue subtenis Gregorion la 12-an, antaŭ ties abdiko dum la koncilio de Konstanco. La demisio-letero estis laŭtvoĉe legita de Malatesta mem.

Fontoj
------

* Rendina, Claudio (1992). *I capitani di ventura.* Newton Compton.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 264802
* GND: 123551757
* LCCN: no2003111761
* VIAF: 40289260
* ISNI: 0000 0000 4372 6144
* BNF: 14569796s
 |
**Inocențiu MICU-KLEIN** [inoĉenciŭ miku klajn], (naskiĝis kiel **Ioan MICU** en 1692 en Sadu, Rumanio, mortis la 22-an de septembro 1768 en Romo, Italio), estis grek-katolika episkopo.

Imperiestro Karolo la 6-a per dokumento de la 25-an de februaro 1729 igis Micu episkopo de Alba Iulia kaj Făgăraș, per tio ankaŭ imperia konsilisto. Li okupis tiun ĉi postenon ekde 1730. Je la 5-a de septembro 1729 li iĝis barono kaj alprenis la germanan tradukon de sia nomo ("Klein" — malgranda) kiel nobelecan nomon. Kiel unua rumano li iĝis membro de la parlamento *Dieta Transilvaniei*.

En 1733 li organizis censon en Transilvanio, kies rezultoj enhavas gravajn historiajn informojn.

En 1737 li transloĝiĝis de Făgăraș al Blaj por havi sidejon pli centran en sia episkopujo. Ekde 1747 li vivis en ekzilo en Romo; tie li mortis en 1768. Li tie estis entombigita en la kirko de *Madonna del Pascolo*. Ĉar li skribe esprimis la deziron havi tombon en la katedralo de Blaj, en 1997 liaj restaĵoj estis eltombigitaj kaj transportitaj tien.

* Inocențiu Micu-Klein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Inocențiu Micu-Klein en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 345841
* GND: 118582208
* LCCN: n82257122
* VIAF: 59876577
* ISNI: 0000 0001 0598 1010
* BNF: 124333260
 |
**Jean DECOUX** (5a de majo 1884 – 21a de oktobro 1963) estis franca Admiralo de la Ŝiparmeo, kiu estis Ĝenerala Guberniestro de Franca Hindoĉinio el julio 1940 al 9a de marto 1945, reprezentante la registaron de la Reĝimo de Vichy.
Kiel sia antaŭulo Georges Catroux, Decoux dekomence deziris lukti kontraŭ la potencoj de la Akso Romo-Berlino-Tokio, sed li estis ĵurante fidelon al la reĝimo de Pétain post konstati ke liaj armitaj fortoj ne estis rivalo por la japanoj.

Decoux ricevis petojn el la japanoj komence de aŭgusto por permeso movi trupojn tra Tonkino (poste Vjetnamo), por konstrui aerbazojn kaj blokadi la livervojojn de la Aliancanoj al Ĉinio. Decoux petis helpon al siaj superuloj de Vichy, sed helpo ne venis kaj li subskribis traktaton kun la japanoj la 20an de septembro 1940 malfermante la havenon de Hajfongo al la japanoj kaj donante al ili LA rajton staciigi trupojn en la regiono.

Decoux laboris por plibonigi rilatojn inter francaj kolonoj kaj vjetnamanoj. Li establis grandan federacian konsilantaron enhavantan duoble da vjetnamanoj kiel francoj kaj instalis vjetnamanojn en civil-servaj postenoj kun sama pago kiel tiu de francaj funkciuloj.

* Kategorio Jean Decoux en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 631869
* GND: 123487161
* LCCN: n89646974
* VIAF: 79213807
* ISNI: 0000 0000 8159 3231
* SUDOC: 060405775
* BNF: 15597651t
* NKC: xx0302399
 |
**TARNAVSKIJ Jurij** ukraine **Юрій Тарнавський** (naskiĝis en 1934 en Turko, nun - Lviva provinco) - poeto kaj prozisto, kunfondinto de Novjorka Grupo (poezia), kunfondinto kaj kunredaktoro de la almanako "Novaj poeziaĵoj".

En 1944 kun la familio elmigris al Germanio, poste - al Usono. Studis elektronikan inĝenieradon, ĝis 1992 laboris por kompanio IBM, okupiĝis pri maŝina tradukado el la rusa en la anglan. En 1982 doktoriĝis en la Universitato de Novjorko pri semantiko.

Ekverkis ukraine, poste (en 1960-aj) transiris al la angla, denove revenis al la ukraina. Aŭtoro de multaj poemoj, dramoj, kelkaj proz-libroj. Tradukis anglen verkojn de la ukraina klasika literaturo.

Liaj verkoj estis tradukitaj en multajn lingvojn, esperantigis ilin Kris Long.

* Kategorio Jurij Tarnavskij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 132228
* GND: 109894669
* LCCN: nr88001484
* VIAF: 116869211
* ISNI: 0000 0001 1497 3397
* SUDOC: 176707352
* NKC: js2011618867
 |