La Urbo de Paco - Ronda urbo de Kalifo Al-Mansur de Bagdado, ĉ. la 8-a jarcento
setleja desegnaĵo de New Harmony, Indianio
Situo kaj komenca projecio de Braziljo.
**Ideala urbo** estas koncepto de plano por urbo kiu estis konceptita en konsento kun aparta racia aŭ morala objektivo. La ideo estas kreita jam en la antikveco kun la celo precizigi la trajtojn, kiujn la urbo devus renkonti por la evoluo de la homo, konsiderante lian fizikan bonfarton kaj sociajn bezonojn.

Historio disvolvo
-----------------

La ideala urbo estis ripetiĝanta temo dum la historio de arkitekturo : la ideoj de Platono kaj Aristotelo (ne nur iliaj politikaj konceptoj, sed ankaŭ la fizika priskribo de la mita *Atlantido* kaj la referencoj al Hipodamo de Mileto, kiu estas kreditita kun la ortogonala planado kiu estis fakte aranĝita en Pireo); en romiaj tempoj, la teknika koncepto de la arkitekto Vitruvio de kiel la grandurbo devus esti, kaj la fakta esprimo de spacoj por publika kaj politika uzo en Romo mem kaj en Konstantinopolo ("Nova Romo"), kaj en la romiaj grandurboj disigitaj tra la provincoj; la mezepokaj politik-teologiaj konceptoj de ĉiela urbo aŭ nova Jerusalemo kiel ideala modelo bazita sur bibliaj priskriboj (kaj de la tera Jerusalemo kaj de la ĉiela Jerusalemo - aŭgustena teorio de la du urboj - kaj de la urbo kiel kosmopolita spaco de miksaĵo, malĉasteco kaj korupto - turo de Babelo. Babilono- ekvivalento de la virto propra al la nomada vivmaniero de la patriarkoj); la utopioj ( *Utopia* de Thomas More, *La Urbo de la Suno* de Tommaso Campanella, La *Nova Atlantido* de Francis Bacon) kaj renesanca kaj baroka urboplanado projektoj en la moderna epoko; novklasika urboplanismo kaj viziaj arkitekturaj revadoj ekde la fino de la 18-a jarcento; la revoluciaj projektoj de utopia socialismo kaj higienismaj reformojekspansio de urboj kaj integriĝo en la kamparan medion dum la Industria Revolucio (kies efektivigo en la tiel nomata "ekspansio" kaj en la tiel nomataj "ĝardenurboj" estis malproksimaj de esti fidela al la teoriaj modeloj de Ildefonso Cerdá aŭ Arturo Soria); la proponoj de la Moderna Movado ( la utopia *Usonia* de Wright, *Ville Radieuse* de Le Corbusier, la planoj de Lúcio Costa por Braziljo), ktp.

Kritikoj de la koncepto de la ideala urbo estas nuntempaj kun siaj propraj formuliĝoj, kaj aperas tra la historio de literaturo: en klasika Grekio, Aristofano (*La Birdoj*, kie li proponas la utopian grandurbon de Néphéloccocygia, dezajnita fare de freneza geometro); en la 18-a jarcento, Jonathan Swift (*La Vojaĝoj de Gulivero*); en la  19-a jarcento, Charles Dickens (*Martin Chuzzlewit*) kaj Jules Verne (*Les Cinq cents millions de la Bégum*); Distopioj estas tre multaj en la 20-a jarcento.

Bildaro
-------

### Modeloj

* "Placa" de Chan Chan."Placa" de Chan Chan.
* Chichen ItzáChichen Itzá
* Angkor Tom kaj Angkor Wat.Angkor Tom kaj Angkor Wat.
* Malpermesita Urbo de Pekino.Malpermesita Urbo de Pekino.
* Tenochtitlán representita en el Codex Mendoza.Tenochtitlán representita en el *Codex Mendoza*.

### En arto

* La ideala urbo nomata 'Berlino', sen atribuo, ĉ. 1477 (Gemäldegalerie, Berlino)*La ideala urbo* nomata 'Berlino', sen atribuo, ĉ. 1477 (*Gemäldegalerie*, Berlino)
* La Ideala Urbo nomata "de Baltimoro", Atribuite al Fra Carnevale, ĉ. 1480-1484 ( Walters Art Museum , Baltimoro)*La Ideala Urbo* nomata "de Baltimoro", Atribuite al Fra Carnevale, ĉ. 1480-1484 ( Walters Art Museum , Baltimoro)
* La ideala urbo nomita "de Urbino", atribuita al unu el la pentristoj de la urbina kortego de Federico de Montefeltro ( Piero della Francesca, Melozzo da Forlì, Luciano Laurana aŭ Francesco di Giorgio Martini ), aŭ al tiuj de la florentino de Lorenzo. cirklo la Grandioza (Giuliano da Sangallo aŭ lia laborejo, Botticelli aŭ Leon Battista Alberti -tiukaze, ĝi estus lia nura bilda verko-), ĉ. 1480-1490 ( Galleria Nazionale delle Marche , Urbino)*La ideala urbo* nomita "de Urbino", atribuita al unu el la pentristoj de la urbina kortego de Federico de Montefeltro ( Piero della Francesca, Melozzo da Forlì, Luciano Laurana aŭ Francesco di Giorgio Martini ), aŭ al tiuj de la florentino de Lorenzo. cirklo la Grandioza (Giuliano da Sangallo aŭ lia laborejo, Botticelli aŭ Leon Battista Alberti -tiukaze, ĝi estus lia nura bilda verko-), ĉ. 1480-1490 ( Galleria Nazionale delle Marche , Urbino)
* La utopía de Saint GallLa *utopía de Saint Gall*
* Jerusalén representada en un fresco de GiottoJerusalén representada en un fresco de Giotto
* Jerusalén en un grabado de Las Crónicas de NúrembergJerusalén en un grabado de *Las Crónicas de Núremberg*
* Vista y plano de Toledo, de El Greco*Vista y plano de Toledo*, de El Greco
* Planta de la Piazza de Pienza y sus edificios aledañosPlanta de la *Piazza* de Pienza y sus edificios aledaños
* Trazado de Sforzinda, de FilareteTrazado de *Sforzinda*, de Filarete
* La matanza de los inocentes en la Capilla Tornabuoni, de Domenico Ghirlandaio (1485-1490). El resto de las escenas tienen composiciones semejantes*La matanza de los inocentes* en la Capilla Tornabuoni, de Domenico Ghirlandaio (1485-1490). El resto de las escenas tienen composiciones semejantes
* Historia de Tobías, de Giuliano Bugiardini, ca. 1500*Historia de Tobías*, de Giuliano Bugiardini, ca. 1500
* Los desposorios de la Virgen, de Perugino, ca. 1501-1504*Los desposorios de la Virgen*, de Perugino, ca. 1501-1504
* Proyecto para la basílica de San Pedro de Miguel ÁngelProyecto para la basílica de San Pedro de Miguel Ángel
* Grabado de la piazza del CampidoglioGrabado de la *piazza del Campidoglio*
* Traslación del cuerpo de San Marcos, de Tintoretto, 1562-1566*Traslación del cuerpo de San Marcos*, de Tintoretto, 1562-1566
* Las masacres del Triunvirato, de Antoine Caron, 1566*Las masacres del Triunvirato*, de Antoine Caron, 1566
* la pentraĵo  Vespermanĝo ĉe la domo de Levi , del Veronés, 1573la pentraĵo  *Vespermanĝo ĉe la domo de Levi* , del Veronés, 1573
* Nineveo, laŭ la profetaĵo de Jona, de Hans Vredeman de Vries, 1577-1578*Nineveo, laŭ la profetaĵo de Jona*, de Hans Vredeman de Vries, 1577-1578

### Modernaj

* Vista aérea de esa zona de Lisboa.Vista aérea de esa zona de Lisboa.
* Proyecto para las Salinas Reales de Arc-et-Senans, Claude-Nicolas Ledoux, 1775–1779.Proyecto para las Salinas Reales de Arc-et-Senans, Claude-Nicolas Ledoux, 1775–1779.
* Plan d'une ville de cent mille ames ("plano de una ciudad de cien mil almas"), de Jean-Jacques Moll, 1801.*Plan d'une ville de cent mille ames* ("plano de una ciudad de cien mil almas"), de Jean-Jacques Moll, 1801.
* New Harmony, proyecto de Robert Owen.*New Harmony*, proyecto de Robert Owen.
* Proyecto de Icarie, de Étienne Cabet.Proyecto de *Icarie*, de Étienne Cabet.
* Vista interior del Familistère de Guise (1859-1880), de Charles Fourier. Véase también falansterio.Vista interior del *Familistère* de Guise (1859-1880), de Charles Fourier. Véase también falansterio.
* El barón Haussmann presenta a Napoleón III su plan para París.El barón Haussmann presenta a Napoleón III su plan para París.
* Plan Cerdá para Barcelona.Plan Cerdá para Barcelona.
* Proyecto de ciudad lineal de Arturo Soria.Proyecto de ciudad lineal de Arturo Soria.

Referencoj
----------

1. ↑  France, BNF, Cartes et plans, Ge FF 15 785. Fuente citada en fr:Jean Jacques Moll

Vidu ankaŭ
----------

* Utopio

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Ideala urbo** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)



* Kategorio Ideala urbo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 811548
* GND: 4161207-3
 |