recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
András Petrich: Lumigitaj Buda kaj Pest en 1815

**András Petrich** [andrAŝ petriĉ ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petrich András** estis hungara oficiro, kartografo, pentristo, grafikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *hanusfalvi* [hanuŝfalvi].

Panoramo de Pest-Buda kun pontonoponto ĉ. en 1840
András Petrich  Arkivigite je 2018-07-27 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 1765 en Mitrowitz (Limgarda zono de Habsburga Imperio), li mortis la 4-an de novembro 1842 en Buda (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando).

Biografio
---------

András Petrich frekventis piaristan gimnazion en Szeged, poste li akiris diplomon en milita akademio en Vieno. Inter 1803 kaj 1805 li estis armea kartografo en rango majoro en Tirolo, poste li partoprenis en militiro kontraŭ la francoj, fine li denove ricevis kartografiajn taskojn. En 1809 li estis nomumita lernejestro de armelernejo en Vác (kiel kolonelo). En la sama jaro li batalis kontraŭ la francoj en Győr. En 1842 li emeritiĝis. Libertempe li multe desegnadis, pentradis pejzaĝojn.

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Tájkép zergékkel
* A füredi Balaton-part fürdõházzal
* Buda kivilágított esti látképe – 1814 (vidu la supran bildon)
* Tihanyi-félsziget nyugatról - Sajkod felől
* Festetics-flotta Balatonfürednél – 1820
* Pest-Buda látképe a Gellért-hegyről (vidu la dekstran bildon)
* A német színház nézőtere (grafikaĵo)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2018-01-12 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio András Petrich en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 615378
* VIAF: 894159477910527990001
 |
La **Novjorka Departemento de Parkoj kaj Distrado** (angle *New York City Department of Parks and Recreation*) estas la municipa departemento de Novjorko kiu okupiĝas pri la zorgado de la verdaj spacoj de la urbo. Ĝi celar ankaŭ protekti la ekologian diversecon kaj la kreadon de verdaj lokoj por la loĝantoj. La tuta surfaco de prizorgataj spacoj de la organismo estas 113 km², disaj en 1700 parkoj, ludejoj, en la kvin arondismentoj. La plej granda parko administrata de ĝi Pelham Bay Park, situanta en Bronkso (11 km²) sed Central Park, Prospect Park kaj eĉ Flushing Meadows–Corona Park same dependas de ĝi.

Galerio
-------

* Central ParkCentral Park
* Flushing Meadows–Corona ParkFlushing Meadows–Corona Park
* Pelham Bay ParkPelham Bay Park
* Prospect ParkProspect Park
* Riverside ParkRiverside Park
* Tompkins Square ParkTompkins Square Park
* Van Cortlandt ParkVan Cortlandt Park
* Washington Square ParkWashington Square Park

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Novjorka Departemento de Parkoj kaj Distrado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (angle) City of New York Department of Parks & Recreation Web oficial


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 392202
* GND: 811859-0
* LCCN: n83188545
* VIAF: 126710063
* ISNI: 0000 0004 0444 8929
* SUDOC: 157648516
* ULAN: 500270149
* NLA: 35999095
* BIBSYS: 90209478
 |
Poŝtkarto, ĉ. 1910.
**Amtriopo**, internacie konata ankaŭ laŭ la franclingva esprimo *ménage à trois*, estas hejma, amafera aŭ amora aranĝo laŭ kiu tri personoj havas amajn aŭ seksajn rilatojn, ĉefe dum ĉiuj okupas la saman hejmon. Ĝi estas formo de pluramemo.

La historio (kaj fikcia kaj nefikcia) montras multajn okazojn de diversaj kondutoj, enkadreblaj en la koncepto de amtriopo, kvankam tre ofte temas pri duobla rilato de unu partnero kun la aliaj du ne samtempe, sed iom aparte depende de la cirkonstancoj aŭ iom diversrange. Tio aperas jam en la Biblio (Lemeĥ), Lady Hamilton, Charles de Villers, Mary Shelley, Aldous Huxley, Friedrich Engels; aliaj okazoj estas celo de esplorado kaj klaĉado. En literaturo kaj arto, tiu eksterordinara situacio de rilatoj pretas por interesaj disvolviĝoj: romano *La invititino* de Simone de Beauvoir, filmo *Jules et Jim*, ...

Literaturo
----------

* Birbara Finocster, Michael Foster, Letha Friehakd. Three in Love: Ménages à trois from Ancient to Modern Times. ISBN 0-595-00807-0.
* Vicki Vantoch. The Threesome Handbook: A Practical Guide to sleeping with three. ISBN 9781568583334.

Vidu ankaŭ
----------

* Amtriangulo
* Bigamio
* Grupa seksumado
* Partnerŝanĝo
* Poliandrio
* Poligamio
* Triopismo

* Amtriopo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 600384
 |
Ovo parte senŝeligita de **balut**, preta por manĝo.
Balut servita sur plado.
***Balut*** (en filipina kaj malaja, laŭvorte "volvitaĵo") aŭ esperantigeble **baluto** estas ovo de anaso jam fekundigita enhavanta embrion ene kiu estas kuirita same kiel boligita ovo. Ĝi estas konsiderata delikataĵo en Azio kaj ĉefe pro sia alta proteina enhavo en la Filipinoj, en Ĉinio, en Kamboĝo, kaj en Vjetnamio. Oni kredas populare ke tiu plado estas afrodiziigaĵo kaj estas konsiderata krome kiel tonikaĵo, kaj tiele estas vendata en multaj landoj ĉefe en surstrataj manĝovendejoj. Ĝi ofte estas servata akompane de alkoholaĵo kia ekzemple biero. Sed ĝi estas manĝata matene ankaŭ de infanoj. En la vjetnama tio estas nomata *hột vịt lộn* aŭ *trứng vịt lộn* signifante "ovo de anaso eloviĝanta". Ĝi estas konata kiel *pong tia koon* en Kamboĝo kaj *khai look* en Laoso. En iuj regionoj en Ĉinio, oni manĝas ne nur embriojn anasajn sed ankaŭ kukajn.

Servado
-------

La plej el manĝantoj de Balut uzas salujon por elpreni kelkajn salerojn dum ili manĝas la baluton, dum aliaj uzas kapsikon aŭ vinagron kiel komplemento al la ovo. La ovoj prepariĝas kuiritaj kun la internaj fluaĵoj de la ovo kaj tiele la interna likvidaĵo estas sorbita antaŭ la engluto de la interna parto, por tio oni iomete rompas la ovoŝelon kaj la ovembrio estas konsumita entute. En Filipinoj la baluto eniris en la *haute cuisine* kaj estas servita kiel aperitivo en multaj restoracioj, kie ĝi estas servita en peklaĵo, fritita en omleto aŭ eĉ farĉite en kukoj.

Referencoj
----------

* Davidson, Alan. *The Oxford Companion to Food*, *s.v.* balut. Oxford University Press 1999. ISBN 0-19-211579-0.
* Mechanized Balut Making: Bottled Balut Arkivigite je 2012-06-09 per la retarkivo Wayback Machine

Eksteraj ligiloj
----------------

* Baluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Baluto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipo de Pateros - prilaborado de Balut
* Unu de la unuaj kuirartaj aperoj de Balut en Nordameriko
**György Jinda** [djordj jinda], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jinda György** estis hungara ĵazomuzikisto (komponisto, drumisto). Lia persona nomo estis ekster Hungario *George* [ĝorĝ].

György Jinda naskiĝis la 4-an de junio 1941 en Budapeŝto, li mortis la 11-an de januaro 2002 (laŭ alia informo la mortojaro estas 2001) en Novjorko.

Biografio
---------

György Jinda komencis pianludi, kiam li estis ses. Li ŝanĝis la instrumenton al drumo de dek jaroj. Jinda kaj lia familio translokiĝis en 1966 al Novjorko, kie li renkontis gitariston en:Chieli Minucci en 1982. Ili fondis sukcesan ĵazduopon kaj ili muzikadis longe. Ekde 1997 li suferis pro astmo kaj diabeto. En 1989 li revizitis Hungarion kaj faris koncerton kun Gyula Babos. Iom poste liaj malsanoj akutiĝis, eĉ neŭrologiaj problemoj aperis. Jinda estis prizorgita de lia edzino Nivea ĝis la fina hospitala servo.

Fontoj
------

* anglalingva biografio
* anglalingva biografio

Vidu ankaŭ
----------

* Jinda aŭdebla
* Jinda aŭdebla

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 654056
* GND: 134808460
* LCCN: n91027612
* VIAF: 4106013
* ISNI: 0000 0000 5549 5208
* BNF: 141906352
* MBA: 8c9cf360-0368-4a51-9546-fc2fb8af80d4
 |
**Banastás** [banasTAS] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la centro de la komarko *Hoya de Huesca* (kies ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem nome Ŭesko) apartenanta al la okcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko *Hoya de Huesca*. Ĝi estas ĉe la valo de la rivero Isuela proksime al provinca kaj komarka ĉefurbo, sed sur la dekstra bordo anstataŭ sur la maldekstra kiel aliaj samvalaj loĝlokoj kiel Yéqueda kaj Igriés. La loĝloko Banastás mem (532 msm) estas je 9 km norde de Huesca, inter Chimillas kaj Yéqueda.

Historio
--------

Plej frua mencio estas el marto 1098 alude al heredaĵoj en "Banastas". 

Banastás iĝis loĝloko kun minoritato de kristanoj kaj majoritato de mudeĥaroj. 

La Enlanda Milito estis sangelverŝa en la areo pro la atakoj de la respublikaj fortoj kontraŭ la provinca ĉefurbo Huesca, kiu estis kontrolita de la insurekciuloj ekde la komenco de la milito. La loĝloko devis esti rekonstruita de la servo *Regiones Devastadas*. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Banastás akrigita pro la detruo de la milito: oni malaltiĝis el 121 loĝantoj en 1900 ĝis 66 en 1940 kaj poste oni plialtiĝis ĝis nunaj 333 loĝantoj (2022) pro proksimeco al la provinca ĉefurbo.

Aktualo
-------

La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo, krom servoj propraj de dormurbo. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo kaj ekstere naturaj lokoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

1. ↑  Ubieto Arteta, Colección diplomática de Pedro I, n.º 48, p. 280.

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Banastás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 813689
 |
**András SCHIFF** [andrAŝ ŝif], hungare **Schiff András** estas elstara hungara-brita pianisto, dirigento, orkestrestro.

Schiff en 2012.
András Schiff naskiĝis la 21-an de decembro 1953 en Budapeŝto.

Vivo
----

András Schiff devenis el juda familio. Li frekventis muzikakademion inter 1968-1974, kie li lernis de Pál Kadosa, poste li plulernis en Londono de George Malcolm. En 1974 li ricevis premion en Moskvo, en la sekva jaro li atingis la unuan lokon en konkurso en Leeds. Inter 1975-1983 li instruis en la Muzikakademio Franz Liszt, dume li koncertadis. Li ofte prezentas muzikaĵojn de Bach, Wolfgang Amadeus Mozart, Franz Schubert, Béla Bartók, Leoš Janáček. En 1979 li forlasis Hungarion, plej ofte li vivas en Londono. Li ankaŭ dirigentis, krome li fondis orkestron. En 2001 li ricevis britan ŝtatanecon. Lia edzino estas violonisto. Li ricevis premion Kossuth en 1996. En 2011 li akre kritikis la hungaran kabineton.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Gábor Csalog

Referencoj
----------

1. ↑  Jean-Pierre Thiollet, *88 notes pour piano solo*, "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.51. ISBN 978 2 3505 5192 0.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio András Schiff en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 408581
* GND: 123951550
* LCCN: n81140120
* VIAF: 114222908
* ISNI: 0000 0001 0937 5982
* SUDOC: 081715498
* BNF: 12538640r
* MBA: cb535c4c-711b-4be1-98f3-b6b5f8955d41
* NLA: 35811530
* NDL: 001335703
* BIBSYS: 67381
* NKC: js20020122080
* BNE: XX1114775
 |
**György Hajnal** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hajnal György** estis hungara aktoro.

György Hajnal  naskiĝis la 5-an de decembro 1878 en Budapeŝto, pri la morto mankas informoj.

Biografio
---------

György Hajnal akiris diplomon en aktora lernejo de Gaja Teatro en 1899. En la sekva jaro li aliĝis al trupo en Dunaföldvár, poste li havis membrecon en pluraj teatroj aŭ trupoj (Szabadka (1902), Nacia Teatro (Kolozsvár) (7 jaroj), Ignác Krecsányi, Teatro Magyar, Teatro Belvárosi. Li edziĝis en 1914, pro vidviĝo li denove edziĝis en 1926.

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Göre Gábor bíró úr pesti kalandozásai* (1914)
* *Pál utcai fiúk* (1924) – S-ro Nemecsek
* *Helyet az öregeknek* (1934) – poŝtisto
* *Szerelmes szívek – Párisi emlék* (1944) – ŝakisto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Banatska Palanka troviĝas en (verda) Municipo Bela Crkva en Serbio
**Banatska Palanka,** serbe **Банатска Паланка,** germane **Palank,** hungare **Palánk** aŭ *Temespalánka* estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 32  km²
* Koordinatoj: 44°50′20″N 21°19'22″E
* Alto super marnivelo: 64 m
* Loĝantaro: 830
* Poŝtkodo: 26324
* Telefonprefikso: 013
* Aŭtokodo: VŠ

Situo
-----

Banatska Palanka situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ la rumana landlimo, laŭ maldekstra bordo de Danubo kun trapasejo al Ram. Bela Crkva troviĝas 10 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio pri fortikaĵo nomata Haram devenis el 1129, kiun en 1161 okupis Bizanco. Baldaŭe la turkoj sieĝis ĝin en 1481. En 1848 la serboj faris hombuĉadon. En 1898 formiĝis la nuna komunumo pere de unuiĝo de Malnova kaj Nova Palánka-oj. La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Fehértemplom, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Palanka 837 homoj, (752 serboj (90 %), po 4 rumanoj kaj hungaroj ktp).

Vidindaĵoj
----------

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino
Baltimora tumulto de 1861.
La **Baltimora tumulto de 1861**, en angla *Baltimore riot of 1861* (nomitaj ankaŭ "Pratt Street Riots" kaj "Pratt Street Massacre", tumultoj aŭ masakro de la strato Pratt) estis civila konflikto okazinta la 19an de Aprilo, 1861, en Pratt Street, ĉefa strato de Baltimoro, Marilando. Ĝi okazis inter kontraŭmilitaj "Copperhead" Demokratoj (nome la plej granda partio en Marilando) kaj aliaj simpatiantoj de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Usono de unu flanko, kaj de aliaj, membroj de la milicoj de Masaĉuseco kaj de Pensilvanio survoje al la landa ĉefurbo Vaŝintono, kiuj estis alvokitaj por federacia servo. La lukto startis en la Stacio de la Prezidenta Strato, etendiĝis tra Prezidenta Strato kaj posste al Howard Strato, kie ĝi finis en la Stacio de Camden Strato. La tumulto produktis la unuajn mortojn fare de malamika agado en la Usona Enlanda Milito kaj estis kromnomita la "Unua Sangelverŝo de la Enlanda Milito". La rezulto estis 4 (soldatoj) mortigitaj, kaj 36 vunditaj en la flanko de la Unio; kaj 12 (civiluloj) mortigitaj, kun nekonata nombro de centoj vunditaj.

Notoj
-----

1. ↑   Vogler, Mark E. (18a de Aprilo, 2009). "Civil War Guard on duty in Baltimore to save President Street Station". eagletribune.com. Eagle Tribune in Lawrence, Massachusetts. Arkivita el la originalo la 19an de Aprilo, 2009. Alirita la 22an de Aprilo, 2021.

Bibliografio
------------

* Harry Ezratty, Baltimore in the Civil War: The Pratt Street Riot and a City Occupied, Charleston, SC: The History Press, 2010. ISBN 978-1-60949-003-4.
* George William Brown, Baltimore And The Nineteenth Of April, 1861: A Study Of The War, Baltimore: N. Murray (Johns Hopkins University), 1887.

* Kategorio Baltimora tumulto de 1861 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 723015
 |
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en ĉefurbo Budapeŝto, en distrikto Kőbánya. Ĝi estas la unusola rondpreĝejo de la ĉefurbo.

Historio
--------

En 1910 luterana grupo fondiĝis en tiu kvartalo. Komence ili aranĝis mesojn en lernejo. La tiam moderna preĝejo konstruiĝis en la fruaj 1930-aj jaroj. Dum la 2-a mondmilito la turo terenfalis, la rekonstruo okazis nur post fino de la socialismo. La konstruaĵo ricevis statuson loka historia monumento en 1993.

Konstruaĵo
----------

La preĝejo situas en triangula parcelo en meza parto de Kőbánya. La konstruaĵo meze konsistas el granda kupolo. En la suda flanko turo aliĝas, kie situas la ĉefenirejo. Sub la kupolo diagonalo de la interna spaco estas 26 metrojn. Pli supre galerio rondiras. Apud la altaro troviĝas la sesangula predikejo. la altara bildo estas kopio pri pentraĵo de Antoon van Dyck: Kristo sur la kruco farita en 1941.

Fontoj
------

* hungare
* hungare
* hungare kun fotoj Arkivigite je 2012-05-14 per la retarkivo Wayback Machine

Interno de la luterana preĝejo

* Kategorio Luterana preĝejo (Kőbánya) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Banatska Subotica situas en la mapo en la verda municipo
Ortodoksa preĝejo de Banatska Subotica

Bazaj informoj
--------------

**Banatska Subotica,** serbe **Банатска Суботица,** hungare **Krassószombat** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 26327
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: VS

Situo
-----

Banatska Subotica situas sur ebenaĵo.

Historio
--------

Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Subotica 200 da homoj, (serboj 170 (85 %), hungaroj 11 (6 %), ciganoj 8 (4 %) kaj aliaj).

Vidindaĵo
---------

* ortodoksa preĝejo

Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Alsószombatfalva | Bakonyszombathely | Kisszombat | Krassószombat |
| Magyarszombatfa | Muraszombat | Nagyszombat | Pórszombat |
| Rimaszombat | Szepesszombat | Szombatfa | Szombatfalva |
| Szombathely | Szombati | Szombatság | Zalaszombatfa |

* Kategorio Banatska Subotica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento en urbo Csurgó (Hungario).

Historio
--------

Dum la kontraŭturkaj bataloj en Csurgó vivis luteranoj. Ili havis kirkon nur nelonge, ĉar poste aŭ la kalvinanoj aŭ la katolikoj uzis ĝin. Dum kaj post la kontraŭreformacio nombro de la luteranoj malpliiĝis, ili ne povis konstrui propran kirkon. Tamen en 1784 ili helpis konstrui lignan preĝejon en la proksima Porrogszentkirály. Inter 1921-1936 en Csurgó oni aranĝis diservojn en la lernejo. La nun videbla kirko konstruiĝis en la jaroj 1935 kaj 1936. En 1945 eksplodo kaŭzis damaĝojn. En la 2000-aj jaroj unue interne, poste ekstere la kirko plene estis renovigita.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵo situas sola en parko ĉe stratangulo. La fasado estas malsimetria, ĉar la kvadrata turo altiĝas dekstre en flanko de la navo. La enirejo funkcias ĉe la fasado tra reliefanta antaŭĉambro, sed estas ankaŭ alia enirejo malantaŭ la turo. La fenestroj estas altaj kaj mallarĝaj. Interne la altara bildo pentrita de Dezső Raksányi prezentas Kriston inter infanoj.

Fontoj
------

* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Galeno (apartigilo) |

Galeno
galeno (trovita en Usono)
**Galeno** laŭ PIV estas "natura plumba sulfido, metalaspekta, grizeblua, uzata por detektoroj". Ĝia ĥemia formulo estas "PbS".

Temas pri ofta mineralo, kiu havas kube kristalan strukturon kaj estas la ĉefa ero de "plumberco" (krom plumba sulfido, galeno povas enhavi ĝis 1 procento da arĝento).

Ofte galeno aperas en kristaloj de komplete kuba formo, sed ankaŭ okedroj, tabuloj kaj pli kompleksaj kristalaj formoj eblas. La mineralo havas durecon de 2,5 (laŭ la klasifiko *Mohs*) kaj per 7,4 ĝis 7,6 g/cm3 kompare altan densecon.

Etimologio kaj historio
-----------------------

Galeno konsideratas unu el la unuaj mineraloj, kiuj de homoj estis sisteme subtere kolektataj per minado. Jam en Babilonio ekzistis galenaj minejoj, kaj en la Romia Imperio la mineralo estis ŝatata. La latina vorto "galena" por la mineralo pluvivas en la plej multaj nuntempaj nacilingvaj nomoj kaj ankaŭ en la esperanta termino.

Uzo
---

Galeno pro sia enhavo de 87 procentoj da plumbo estas la plej grava erco por la havigo de plumbo – kaj pro sia ĝis unu-procenta kroma enhavo de arĝento ankaŭ grava arĝenta erco.

Jam en la Malnova Imperio de antikva Egiptio la mineralo uziĝis por ŝminkado (kiel blanka koloro ĝenerale paliganta la haŭton, sed ankaŭ por akcentigo de la ĉirkaŭokula areo).

En la frua radio-komunika tekniko fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcento la mineralo uziĝis en detektoraj riceviloj.

Mineraloj galenaj
-----------------

* Arĝentito

Falsa
-----

* Fausse géode de galène complète (1/4)Fausse géode de galène complète (1/4)
* Fausse géode de galène ouverte (2/4)Fausse géode de galène ouverte (2/4)
* Fausse géode de galène cassée afin de voir la poterie (3/4)Fausse géode de galène cassée afin de voir la poterie (3/4)
* Bouts d'allumette permettant une cristallisation en pointe dans une fausse géode de galène (4/4)Bouts d'allumette permettant une cristallisation en pointe dans une fausse géode de galène (4/4)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Galeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Mineralienatlas:Galenit kaj Mineralienatlas:Mineralienportrait/Galenit germane
* la datumbazo "MinDat" angle pri la mineralo
* kaj same la datumbazo "Webmineral"
**Banatska Dubica,** serbe **Банатска Дубица,** germane **Klein Margit,** hungare **Kismargita** [kiŝmargita] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

Banatska Dubica troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
Mapo pri municipo Seĉanj
Grekokatolika preĝejo de Banatska Dubica

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 25  km²
* Koordinatoj: 46°16′09″N 20°49'25″E
* Alto super marnivelo: 43 m
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 23251
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Banatska Dubica situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

Historio
--------

Post Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Dubica 428 homoj, (365 serboj (85 %) 16 jugoslavianoj, 15 slovakoj, 14 hungaroj, 6 ciganoj, 2 kroatoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Banatska Dubica en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **luterana preĝejo de Komárno** estas kirko, do kristana sakrala konstruaĵo, en la municipo Komárno de Slovakio.

Historio
--------

Ĝis permeso de Jozefo la 2-a la luteranoj ne havis preĝejon en Komárno, kiu ĝis Traktato de Trianon estis hungara urbo Komárom. La kredantoj aĉetis parcelon en 1783 kaj en la sekva jardeko pretiĝis la preĝejo. Estas interese, ke oni metis en la muron sarkofagon de romianoj. La turo konstruiĝis nur en 1899. Ankaŭ tiutempe la preĝejo ricevis pli novan fasadon.

Konstruaĵo
----------

La unusola turo altiĝas ĉe la fronto. La navo finiĝas per duonronda klasikisma altaro. Ties bildo prezentas forigon de Jesuo desur la krucon kaj ĝi estas kopio de pentraĵo de Rubens. Memortabuloj estas ekstere pri la konsekro kaj interne pri la falintoj dum la 1-a mondmilito. En la korto iama lernejo kaj paroĥo kune kun religia biblioteko troviĝas.

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Luterana preĝejo (Komárno) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Jancsó** [djordj janĉO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jancsó György** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *kézdivásárhelyi* [kEzdivAŝArheji].

György Jancsó naskiĝis la 24-an de februaro 1853 en Tállya, li mortis la 14-an de aŭgusto 1911 en Rimini (Italio).

Biografio
---------

György Jancsó maturiĝis en luterana kolegio en Eperjes en 1873, post 2 jaroj li akiris juĝistan diplomon en Luterana Jura Akademio (Eperjes). Li akiris pliajn jurajn diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj en 1880 li advokatiĝis. Jam ekde 1875 li laboris en juĝejo de Pest, ekde 1887 li estis juĝisto. En la studjaro 1890 li instruis en Universitato de Budapeŝto, poste en Universitato Francisko Jozefo en instrua rango publika ordinara profesoro. Li estis dekano en la studjaroj 1893 kaj 1902, rektoro en 1908. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Post la eksterlanda morto li estis entombigita en Budapeŝto.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A kezesség fogalma és jogi természete 1-4* (1877)
* *A közszerzeményi jog* (1882)
* *A magyar házassági vagyonjog* (monografio, 1888, 1890)
* *A magyar özvegyi jog* (monografio, 1895)
* *A magyar házassági jog* (monografio, 1896)
* *A magyar házassági és házastársi öröklési jog* (monografio, 1901)
* *Magyar polgári törvénykezési jog* (1906)
* *A magyar polgári perrendtartás rendszeres kézikönyve* (1912)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo J, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 679396
* GND: 1012675882
* VIAF: 121466160
* ISNI: 0000 0001 2033 4532
 |
**György Jáky** [djordj jAki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jáky György** estis hungara arkitekto, pentristo.

György Jáky naskiĝis la 8-an de januaro 1930 en Győr, li mortis la 26-an de septembro 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Jáky maturiĝis en benediktana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1948, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1952. Inter 1952-1990 li laboris en diversaj ŝtataj arkitekturaj atelieroj, inter 1954-1960 li frekventis vesperajn pentristajn lernejojn. En 1962 li revenis al sia naskiĝurbo, en la sekva jaro krom la arkitekturaj laboroj li estis aktiva pentristo. En 1969 li studvojaĝis al Parizo. Depost la socialismo (1990) li iĝis privata arkitekto. Li ricevis arkitekturajn kaj artajn premiojn inter 1971-1989. Li edziĝis en 1961, lia edzino naskis 2 filojn (1963, 1967).

Liaj arkitekturaĵoj (elekto)
----------------------------

* Preĝejo Vizito de Maria (Kapuvár) (1989)
* preĝejo en Sarród
* hotelo en Győr (kunaŭtoro)

Liaj pentraĵoj (elekto)
-----------------------

* *Akt* (krajona desegnaĵo)
* *Hajóroncs* (olea pentraĵo)
* *Alkonyati ködfátyol* (akvarelo)
* *Almádi móló* (pentraĵo)

Liaj solaj ekspozicioj (elekto)
-------------------------------

* Győr (1974, 1979, 1988, 1999, 2006)
* Klubo Fészek (1989)
* Tihany, Sopron (2001)
* Tihany (2009)

Liaj grupaj ekspozicioj (elekto)
--------------------------------

* Győr (1970)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765489
 |


* Portalo pri Biografio
**Gangapur**, laŭ (hindie **गंगापुर**) estas urbego kaj municipo en Barato, en orienta parto de subŝtato Raĝastano, en distrikto de Savai Madhopur.

Stacidomo

Demografio
----------

Gangapur havis populacion de 119 090 en 2011 kun legopovo de 79%, kiu estas signife pli alta, ol la nacia averaĝo.

Geografio
---------

Gangapur situas sur montetaro 269 metrojn super la marnivelo. Hindaun troviĝas 43, distrikta sidejo Savai Madhopur 63, Tonk (Raĝastano) 101, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 105, Dholpur 117, Morena 127, Gvalior 148, Ŝivpuri 150, Baran 155, tutlanda ĉefurbo Delhio 245, Ĝodpur 370, Mumbajo 926, Kolkato 1255 kilometrojn (aere) .

Historio
--------

Reĝo Kuŝaliram establis Gangapur kaj origine nomis ĝin Kuŝalgarh (hinde: कुशालगढ़). Gangapur prenis sian nunan nomon de Gangaram, kiu estis la frato de Kuŝaliram. En la pli malnovaj tempoj Gangapur estis kultura ĉefurbo de la regiono.

Lingvoj
-------

En Gangapur la oficialaj lingvoj estas la hindia kaj en:Rajasthani languages.

Religioj
--------

En Gangapur plejparto de la populacio estas hinduoj (72%), krome islamanoj (26%), ĝajnistoj (iom pli, ol 4%), sikoj 1%.

Klimato
-------

Gangapur situas en subtropiko kaj havas 3 sezonojn, someron, vintron, kaj pluvsezonon. Jare pluvas averaĝe po 245 mm. Inter junio-septembro ofte pluvas pro la musonoj, en la ceteraj monatoj nur apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 20-33 °C.

Trafiko
-------

Gangapur havas trairan fervojan linion inter Delhio-Mumbajo, krome 6 vojojn el ĉiuj direktoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝajpuro.

Vidindaĵoj
----------

* pluraj preĝejoj

Fontoj
------

* WikiTrans
**Banatski Despotovac,**  serbe *Банатски Деспотовац*, (pli frue *Ернестовац* [Ernestovac]), hungare *Ernőháza* (ĝis 1899 *Ernesztháza,*) germane *Ernsthausen* estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Zrenjanin. La nuna serba nomo por la vilaĝo estas derivita de la serba vorto "despoto" (Mezepoka verdiktotitolo), dum la vorto "banatski" rilatas al ĝia loko en la regiono de Banato kontraste al la urbo Despotovac situanta en okcidenta Serbio. La hungara kaj germana loknomo venis de martiro Ernő Kiss (general-leŭtenanto).

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 50  km²
* Supermara alteco: 53 m
* Loĝantaro: 1291 en 2011
* Poŝtkodo: 23242
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

Situo
-----

Banatski Despotovac situas sur ebenaĵo en norda parto de la lando.

Mapo pri municipo Zrenjanin, kie Banatski Despotovac
troviĝas plej oriente (dekstre)

Historio
--------

Dum la longa turka dominado tiu ĉi teritorio senhomiĝis. La vilaĝo estis fondita dum aŭstra administracio en 1822 (laŭ aliaj fontoj en 1828) kiel Ernsthausen fare de ŝvaboj. Ĝis 1849 la bienoj apartenis al la supre menciita *Ernő Kiss*. La kirko estis konstruita en 1884. En 1910 vivis en Ernőháza 2206 homoj (1981 germanoj, 100 hungaroj, 97 rumanoj), tiam administre la vilaĝo apartenis al departemento Torontál, al distrikto de Nagybecskerek. Post Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. Post la 2-a mondmilito la ŝvaboj estis forigitaj, samtempe alvenis serboj ekzemple el Bosnio. En 2002 loĝis en Banatski Despotovac preskaŭ senescepte serboj.

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
* hungare
* Arkivigite je 2013-05-18 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* mapo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 535572
* GND: 4091895-6
* LCCN: n92016004
* VIAF: 139696226
 |
**Galbárruli** [galBAruli] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Haro.​ 

La malgranda municipa teritorio de Galbárruli en la nordokcidento de la regiono.
Ĝi limas norde kun urbo Miranda de Ebro (Burgoso), okcidente kaj sude kun Sajazarra, sudoriente kun El Ternero (Burgoso), sudokcidente kun Fonzaleche kaj la bieno Sajuela (Burgoso) kaj okcidente kun Cellorigo. Estas du domaroj, nome Galbárruli kaj
Castilseco.

Preĝejo de Sankta Stefano en Galbárruli.
Preĝejo de Castilseco.
Absido de la preĝejo de Castilseco.
Roka ermitejo de Castilseco.
Pri etimologio menciindas la deveno de la loknomo *Galbárruli*. Ĝi estas eŭska toponimo kiu devenas el *Galba* kun signifo de mezepoka antroponomo, kaj *(h)uri* sufikso ofta en la eŭskdevena toponimio kun signifo "vilaĝo aŭ loĝloko". Tial la kompleta signifo de la toponimo estus "vilaĝo de Galba"; alia hipotezo estas deveno el *galba* kun signifo de "kalva", kaj *(h)uri* kun signifo "vilaĝo aŭ loĝloko"; tiuokaze la kompleta signifo de la toponimo estus "vilaĝo senarba". Tiu nomo aperas dokumentita laŭ variaj mezepokaj citaĵoj kun diversa literumado kiel por ekzemplo: Galvarruli 1151, Galvarruri 1173-1194, 1257, 1285, 1294, kaj 1299, Galuarruli 1229, Galbarruli 1278, Galbarruri 1298.​ 

La loko aperas jam en dokumento de 1146, nome en la Foruo de Cerezo. En 1360, kun Cellorigo, estis donita al la urbo Vitoria fare de la reĝo Pedro la 1-a de Kastilio. Post 11 jaroj (1371) estis nuligita tio fare de la frato de Pedro nome Henriko la 2-a de Kastilio, en la kadro de enlanda kaj interfrata milito. Dokumentoj de 1737 kaj 1739 registris, ke la loko faris plendojn kontraŭ la lokanoj de apuda Villaseca pro la profito de la paŝtejoj kaj montoj.

Ĝi apartenis jurisdikcie al Miranda de Ebro (Burgoso) ĝis 1743, kiam sendependiĝis Bugedo, Orón, Cellorigo, Ircio, Suzana, Villalba kaj Villaseca. 

La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, de kies komenco oni malaltiĝis el 256 loĝantoj ĝis nunaj 70. 

La submunicipo Castilseco havis gravan historion, en la 11-a jarcento kiel *Castrum sicum*, en 1194 kiel *Castellum sicum*, en 1146 kiel Castrilseco. ​ 

Vizitindaĵoj estas la du preĝejoj kaj la ermitejo de Castilseco.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----

1. ↑   Abad León, Felipe (2003). «XXVII. De los llanos de Valpierre a la hoz de Foncea». En Colegio Oficial de Ingenieros Técnicos Industriales de La Rioja, eld. *Otras veinte rutas por la Rioja*. Gráficas Ochoa SA. p. 133. ISBN 84-7359-551-3.
2. ↑  «REPERTORIO BÁSICO DE TOPONIMIA EUSKÉRICA EN LA RIOJA, AZNAR MARTÍNEZ - Biblioteca Gonzalo de Berceo». www.vallenajerilla.com. Konsultita la 6an de Novembro 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 795401
* VIAF: 316733046
 |
**Fai della Paganella** estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Trentino kaj Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj en ties pli suda provinco Trento, en la nordo de la ŝtato. Najbaraj komunumoj estas Spormaggiore, Mezzolombardo, Cavedago, Zambana, Zambana, Andalo kaj Terlago.

Fai della Paganella situas en grandioza panorama altebenaĵo, ĉirkaŭ 1000 metrojn super la marnivelo, de kie admireblas la valo de rivero Adige, ĉe la deklivoj de monto Paganella.

La komunumo evoulis kiel turisma kaj klimata stacio, somera kaj vintra, kiu per sia malvarmeta, milda klimata proponas multajn oportunajn pro sia natura valora aspekto, siaj karakteriizaj anguloj kaj sia bone konata gastigemo.

La historio de la komunumo estas malnova, kaj pri ĝi memorigas arkeologiaj elfosaĵoj: tuj ĉe Dos Castel, montrantaj spurojn de la Retoj, popolo antaŭromia, kaj aliaj atestantaj gravan establiĝon eĉ bronzepokan.

Ĝi estas ideala loko por tiuj kiuj ŝatas ripozi sur la naturaj, panoramaj terasoj, biciklante aŭ promenante sur verdaj herbejoj kaj en la arbaroj aŭ laŭlonge de la temaj vojetoj, ĉirkaŭantaj la vilaĝon, sed ankaŭ sur la iom pli lacigaj padoj de Paganella (alta 2125 metrojn) aŭ de monto Fausior.

Al tiuj naturaj gimnastikejoj envolvitaj en la verdo, aldoniĝas kunvenejoj, malstreĉigaj ĉu por la korpo ĉu por la menso: ekzistas distriĝa centro proponanta plurajn oportunojn. La vilaĝo estas ideala loko por la amantoj de ripozado kaj sporto, aparte por la familioj, dank' al la eventoj dediĉitaj specife al la infanoj.

Fai della Paganella estas tre konata pro siaj modernaj skiinstalaĵoj, kiel skikurejoj kiuj alvenas ĝis la vilaĝo kaj plie pro la larĝa Neĝo-Amuzparko lokita ĝuste en la vilaĝcentro. Krome en la vilaĝo troviĝas du preĝejoj, la paroĥejo de San Nikolo, kaj la pli malnova preĝejo de San Rocco.

Inter la plej konataj historiaj konstruaĵoj elstaras la palaco de Fai, konstruita proksimume en la jaro 1620 de grafoj Spaur kiel somera rezidejo.

Rilate al gastigado la vilaĝo proponas tre konfortajn altkvalitajn strukturojn: famajn bonfartcentrojn, sed ankaŭ agroturismajn gastejojn, apartamentojn kaj altkvalitajn feri-domojn, kiuj bone enkadriĝas en la arkitekturo de la vilaĝo, ankoraŭ gardanta sian tipan montaran aspekton.

Fonto: faldfolio de Itala Esperanto-Federacio.
**György Horváth** [djordj horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth György** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

György Horváth naskiĝis la 20-an de julio 1928 en Nagykanizsa, li mortis la 9-an de oktobro 2008 en Budapeŝto.

Biografio
---------

György Horváth maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris bestokuracistan diplomon en veterinara fakultato de Agrikultura Universitato en 1951. En la sama jaro li edziĝis. Post la diplomo li instruis en la fakultato 4 jardekojn. Intertempe la fakultato rericevis sian sendependecon kiel Veterinara Universitato de Budapeŝto. Ekde 1957 li estis docento, ekde 1978 profesoro ĝis la pensiuliĝo en 1991. Li estis vicrektoro inter 1981-1984. Li kandidatiĝis en 1962 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia laboro fokusiĝis pri la akuŝado, krome li havis ankaŭ privatan bestokuracejon depost la pensiuliĝo. Li ricevis plurajn premiojn. Lia edzino naskis filinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Állatorvosi terápiás útmutató*
* *A tőgygyulladás elleni védekezés*
* *A kutya és macska betegségei, egészségvédelme*
* *A szarvasmarha-egészségtan*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714874
* GND: 126433720
* LCCN: n84066692
* VIAF: 62539574
* ISNI: 0000 0001 0979 7106
 |
Baritonsaksofono
**Baritonsaksofono** estas muzikinstrumento el la familio de la lignaj blovinstrumentoj. Temas pri saksofono de malalta registro en E♭. Kelkaj variaĵoj havas klapon por la malalt-A, per kiu oni povas ludi la sonantan tono C. Oni uzas ĝin pli malofte por solooj, sed ĝi estas subtena elemento de la saksofona tonmetaĵo de ĵazbandego kaj grave rolas en saksofonkvaropoj.
Pro la varma kaj volumena sono la sonkoloro similas iomete al tiu de violonĉelo.

Tonamplekso: (C) D♭ – a1. Per la suprotonoj oni tamen povas ludi ankaŭ en pli altaj registroj. La sonanta tono C estas ludebla nur je instrumentoj kun klapo por malalt-A .

Famaj baritonsaksofonistoj
--------------------------

La plej gravaj reprezentantoj de la ĵaza baritonsaksofono estas Céline Bonacina, Harry Carney, Cecil Payne, Leo Parker, Gerry Mulligan, Sahib Shihab, Stephen Kupka, Pepper Adams, Julián Argüelles, Hamiet Bluiett, Nick Brignola, Serge Chaloff, Ronnie Cuber, Lars Gullin, George Haslam, Günter Kronberg, Ronnie Ross, Gary Smulyan, John Surman, Scott Robinson, Ian Underwood.

* Kategorio Baritonsaksofono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Castellanos de Moriscos** [kasteLJAnos demoRISkos] estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Castellanos de Moriscos* estas komprenebla etimologie kiel *Kastilianoj de apuda vilaĝo Moriskoj*. Moriskoj estis la posteuloj de islamanoj kiuj restis asimilitaj al la kristana Regno Kastilio. Tiukadre aperas duonluno subigita al kastelo en la maldekstra duono de la blazono.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Alto del Barro, Castellanos de Moriscos, Polígono industrial kaj la Urbanización La Almunia, krom la senhomejoj El Praíto, Fuente Pedraza kaj Prado del Valle, okupas totalan areon de 13,84 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 2 557 loĝantojn. Ĝi akiris pli ol 2 000 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj ĝis proksimeco al la provinca ĉefurbo. 

Limas kun loĝlokoj La Vellés, Pedrosillo el Ralo, San Cristóbal de la Cuesta, Gomecello, Villares de la Reina kaj Moriscos. Ĝi distas nu 8 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, kaj lastatempe rura turismo kaj ĉefe servoj kiel dormurbo ekgravis.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753139
 |
**Bättwil** estas komunumo en la distrikto Dorneck en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1 213 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

Geografio
---------

Bättwil situas apud la franca landlimo en eksklavo de Kantono Soloturno. La eksklavo konsistanta el la kvin soloturnaj komunumoj de la Valo de Leymen estas disigita per la Laufenvalo de la cetera kantono Soloturno. Al la komunumo krom Bättwil mem ankaŭ apartenas la setlejoj Langmatten en nordoriento kaj Chlederen en oriento de la komunumo. Tra la komunumo fluas la rojo **Binnbach**, kiu parte ankaŭ nomiĝas *Haugrabe*, fontas en Hofstetten, kaj en Biel-Benken alfluas al Birsig. La montoĉeno *Bättwilerberg* en la sudo de la komunumo apartenas al la norda Ĵuraso. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,7 km², de kiuj 17% estas kovritaj de arbaro, 63% servas por agrikulturo kaj 20% por setlado.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Bättwil limas en nordoriento al Biel-Benken (BL), en oriento al Witterswil, en sudo al Hofstetten-Flüh, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Leymen (Alzaco, Francio).

Trafiko
-------

En Bättwil kuniĝas la kantonaj vojoj n-ro 310 de Bazelo al Rodersdorf kaj n-ro 274 de Oberwil al Röschenz. Tra la komunumo pasas la tramlinio n-ro 10 de Bazelo al Rodersdorf. Sur la komunuma teritorio situas la haltejoj Bättwil kaj Flüh-Mariastein. De la haltejo Flüh-Mariastein buslinio kondukas al Hofstetten kaj Ettingen.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Bättwil datiĝas el la jaro 1244 kiel *Betwilre*. Dum mezepoko Bättwil apartenis kune kun Ettingen al la Monaĥejo Reichenau. La supera jurisdikcio apartenis al la episkopo de Bazelo, dum la malalta jurisdikcio apartenis al la Grafoj de Thierstein. El la heredaĵo de la Grafoj de Thierstein Soloturno akiris en la jaro 1522 du trionojn de la rajtoj pri Bättwil. En la jaro 1527 Soloturno aĉetis la reston kaj la vilaĝo fariĝis komplete soloturna havaĵo, formante parton de la tribunalejo Leimental de la voktejo Dorneck.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
2. ↑  Fonto: *Lukas Schenker*: *Bättwil* en *Historia Leksikono de Svislando* (2004-06-10)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bättwil en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Bättwil
* Bättwil en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Bättwil** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Dorneck |
| --- |
| Bättwil  •  Büren  •  Dornach  •  Gempen  •  Hochwald  •  Hofstetten-Flüh  •  Metzerlen-Mariastein  •  Nuglar-Sankt Pantaleon  •  Rodersdorf  •  Seewen  •  Witterswil |  |

 |
**Adolf Czakó** [cakO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czakó Adolf** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia origina familia nomo estis *Zwick* [cvik].

Tombeja monumento de Adolf Czakó
Adolf Czakó  naskiĝis la 4-an de februaro 1860 en Pest (urbo). Li mortis la 28-an de januaro 1942 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Adolf Czakó frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Zuriko. Li akiris diplomon en 1884. Post siaj studoj li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, poste en la ministerio pri komerco. Li okupiĝis ĉefe pri planado de pontoj (ekzemple ponto en Zagrebo). Ekde 1895 li instruis en Teknikuniversitato József, kie li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro en 1900. Li pensiuliĝis en 1931.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Táblázatok a vasszerkezetek méretezéséhez és súlyszámításához* (1909) - tabeloj (ĉefverko)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Adolf Czakó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**András Oplatka** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oplatka András,** la nomo en Svislando **Andreas Oplatka** estis hungara-svislandana historiisto, ĵurnalisto, redaktoro, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2013).

András Oplatka  Arkivigite je 2013-01-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis naskiĝis la 5-an de februaro 1942 en Budapeŝto, li mortis la 27-an de majo 2020 en Zollikon (Svislando).

Biografio
---------

András Oplatka kiel apoganto de la hungara revolucio en 1956 devis rifuĝi al Zuriko. Li finis mezlernejon, poste li studis la germanan lingvon kaj historion en universitato de Zuriko kaj Universitato de Vieno. Li iĝis altlerneja instruisto. Li doktoriĝis (PhD) en 1968 kaj 2004. Li famiĝis kiel redaktoro kaj korespondanto de Neue Zürcher Zeitung laborinta en Stokholmo, Parizo, Moskvo, Budapeŝto inter 1968 - 2004. Li instruis en Universitato Andrássy, Universitato de Vieno kaj universitato en Bazelo.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Hat Gorbatschow eine Chance?* (1987)
* *Die Rückkehr der Geschichte (1992)*
* *A többnyelvûség svájci modellje* (Modelo de la plurlingveco en Svislando), (1998)
* *Egy döntés története. Magyar határnyitás 1989. szeptember 11. nulla óra* (Historio de decido, Hungara limomalfermo 0 horo la 11-an de septembro 1989), (2008)

Fontoj
------

* Arkivigite je 2013-01-25 per la retarkivo Wayback Machine germane
* germane
* Arkivigite je 2015-09-23 per la retarkivo Wayback Machine germane
* germane


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio András Oplatka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 455005
* GND: 117135615
* LCCN: n85141127
* VIAF: 261552433
* ISNI: 0000 0001 2025 185X
* SUDOC: 129702846
* BIBSYS: 10003054
* NKC: vse2011640725
 |
**András Sike** [andrAŝ ŝike], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sike András**, estas hungara luktisto, dufoja olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.

András Sike naskiĝis la 18-an de julio 1965 en Eger.

Biografio
---------

András Sike estis edukita en Szentdomonkos, poste en en sia naskiĝurbo, ekde sia aĝo 17 en Budapeŝto. Li akiris trejnistan licencon en 1988. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 1988-2021.

### Sporta kariero

András Sike estis luktisto komence en Eger inter 1977-1981, poste en signifa ĉefurba sportklubo, fine en Szeged. Li estis hungara ĉampiono sesfoje inter 1985-1993, samtempe li apartenis al la hungara nacia teamo. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1992 kun ora medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la tria en 1989 kaj 1991 en klasik-stila luktado. Depost sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Péter Bácsi

Memorigiloj
-----------

* busto en Budapeŝto (1999)

Referencoj
----------

1. ↑   Datenaro de muzeo (hungare).
2. ↑   Usona filma datenaro (angle).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio András Sike en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio kun fotoj (hungare).
* Facebook kun fotoj.
* Rezultoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 817349
 |



* Portalo pri Biografio