recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ortangula triangulo ĉe kiu *c1* kaj *c2* estas la katetoj kaj *h* estas la hipotenuzo.
En orta triangulo, la **kateto** estas ĉiu unu el la du lateroj kiuj estas najbaraj al la orta angulo. La cetera flanko, kontraŭa al la orto, estas la hipotenuzo.

Ĉiu el du katetoj koincidas kun alto al la alia kateto.

La rilatumo de longoj de la katetoj estas difinita per la trigonometriaj funkcioj tangento kaj kotangento de anguloj de la triangulo. Longo de kateto estas ankaŭ la geometria meznombro inter longo de segmento tranĉita per alto al la hipotenuzo kaj longo de la tuta hipotenuzo.

Se orta triangulo estas ne izocela (kio estas ke ĝi estas skalena), do ĝia katetoj havas malsamajn longojn.

En orta izocela triangulo, la katetoj nepre estas la du kongruaj lateroj de la triangulo.

Laŭ la teoremo de Pitagoro, sumo de kvadratoj de longoj de la katetoj estas egala al kvadrato de longo de la hipotenuzo.

Ĝenerale
--------

En pli larĝa senco, kateto estas linio falanta orte al la alia linio aŭ surfaco. Tia linio estas pli kutime sciata kiel surfaca normalo.

Vidu ankaŭ
----------

* Hipotenuzo
* Orta triangulo
* Teoremo de Pitagoro

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Kateto* en MathWorld.
**Dezső Magos** [deĵO magoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magos Dezső** estis hungara arkitekto. Lia origina familia nomo estis *Munk*.

Memortabulo pri Dezső Magos
Dezső Munk naskiĝis la 1-an de marto 1884 en Balassagyarmat, li mortis la 10-an de junio 1944 en Aszód.

Biografio
---------

Dezső Magos devenis el juda familio. Li diplomiĝis kiel arkitekto en 1913. En la 1920-aj jaroj li kristaniĝis pro la kontraŭjudaj leĝoj. Li fariĝis membro de la Ĉambro de Inĝenieroj en 1930. Tiutempe Magos projektis plurajn armeajn objektojn, krome plej ofte plurajn konstruaĵojn en sia naskiĝurbo. De la fruaj 1940-aj jaroj li havis escepton el la kontraŭjudaj leĝoj pro bonaj personaj kontaktoj en la urbo. Dum la nazia erao tamen li estis deportita kaj dumvoje li mortigis sin.

Elektitaj planitaj konstruaĵoj
------------------------------

* propra familia domo en Balassagyarmat (ĉirkaŭ 1910)
* ekspoziciejo en Balassagyarmat (1913)
* ĝandarmejo de Balassagyarmat (1928)
* monumento en Romhány (1932)
* kazerno de Rétság (1937)
* armeaj objektoj dum la 2-a mondmilito

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Balassagyarmat (2014)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 689437
 |
La termino **katenoteismo**, stampita de la filologo Max Müller, referencas al la adorado de unu dio por fojo. Tiu koncepto estas tre rilata al henoteismo, tio estas, la adorado al unusola dio sen nei la ekzistadon de aliaj. Müller kreis la koncepton reference al la Vedoj, en kiu ĉiu diaĵo estas traktita kvazaŭ la suprema dio en ĉiu himno.​

La katenoteismo estas formo pli specifa de henoteismo kaj referencas al la sinsekva adorado al diversaj supremaj dioj kaj al la fakto ke ĉiu el ili zorgas laŭ la koncerna kredo de difinita funkcio en la kosmo. La termino devenas de la greka καθ᾽ ἕνα, «po unu ĉiufoje» kaj θεός, «dio», aldone al la sufikso *-ismo*. En la Vedoj, la termino priskribas la ioma egaleco kiu ekzistas inter la dioj de la hinduisma diaro kaj la ebla monismo kiu estas nuligita en ĉiu alvoko. Laŭ vortoj de Wendy Doniger, tio permesas, ke ekzistas eklektika plurismo en tiu kulto, ĉar ĉiu kredanto povas uzi kaj koni pli ol unu himno.​ En tiuj komponoj, ofte la sama laŭdo povas esti reuzata por direkti sin al pli ol unu dio.​ Pro tio, ĉiu iĝas «la plej bona» samtempe al la aliuloj.​

Notoj
-----

1. ↑  «kathenotheism (n.)». Online Etymology Dictionary (en angla). Konsultita la 25an de julio 2018.
2. ↑   Heimann, Betty. «KATHENOTHEISM AND DĀNASTUTIS OR KATHENOTHEISM AND ISTA-DEVATĀS?». *Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute* (en angla) 28 (1/2). Bhandarkar Oriental Research Institute. pp. 26-33. Konsultita la 25an de julio 2018.
3. ↑   Liddell, H. kaj Scott, R. (1940). «κατά». A Greek-English Lexicon (en angla). Oxford: Clarendon Press. Konsultita la 25an de julio 2018.
4. ↑  «-theism». Online Etymology Dictionary (en inglés). Konsultita la 25an de julio 2018.
5. 1 2  ​ Doniger, Wendy (2006). «MANY GODS, MANY PATHS: HINDUISM AND RELIGIOUS DIVERSITY». Religion and Culture Web Forum (en angla). Arkivita el la originalo la 28an de marto 2018. Konsultita la 25an de julio 2018.
6. ↑   Doniger, Wendy. «The Uses and Misuses of Polytheism and Monotheism in Hinduism» (en angla). Arkivita el la originalo la 28an de marto 2018. Konsultita la 25an de julio 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 787523
 |
**Dezső Megyeri** [deĵO medjeri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Megyeri Dezső** estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro, dramisto, tradukisto. Lia origina familia nomo estis *Jámbor*.

Dezső Jámbor  naskiĝis la 5-an de marto 1857 en Pest (urbo), li mortis la 14-an de oktobro 1913 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Megyeri frekventis kalvinanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis 2 jarojn en Reĝa Universitato de Pest, samtempe li studis muzikon en Muzikakademio de Pest. Tamen li iĝis aktoro en 1877 en Nagykőrös en trupo de Károly Szuper. Baldaŭ li apartenis al pluraj migrantaj trupoj. Ekde 1884 li apartenis al Nacia Teatro (Kolozsvár), kie post jaroj li estis reĝisoro, inter 1896-1898 teatrestro. Li iris al Budapeŝto en 1898, kie li estis membro de kaj Gaja Teatro, poste ĉefreĝisoro de Népszínház. Li denove revenis al Kolozsvár por esti teatrestro (1901-1905), poste li estis ĉefreĝisoro de Teatro Magyar, fine ekde 1906 teatrestro de Népszínház. Li pensiuliĝis en 1910.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ede Szigligeti: *Liliomfi*
* Schönthan: *A szabin nők elrablása* - Rettegi Fridolin
* Hervé: *Mam'zelle Nitouche* - Celestin

Elektitaj originaj teatraĵoj
----------------------------

* *Katonás kisasszony* (opereto, Népszinház, 1891)
* *Az első per* (komedio, Nacia Teatro (Kolozsvár), 1892)
* *Az ötödik pont* (opereto, Népszinház, 1894)

Elektitaj tradukitaj teatraĵoj
------------------------------

* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron* (opereto, Kolozsvár, 1886)
* Wilbrandt: *Első szerelem* (komedio, Kolozsvár, 1887)
* Moser: *Hulló csillag* (komedio, Kolozsvár, 1888)

Elektitaj trupanoj
------------------

* Mihály Papp

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio

* Kategorio Dezső Megyeri en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 598542
* GND: 1021199532
* VIAF: 232987387
 |
**Dezső Pártos** [deĵO pArtoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pártos Dezső** estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis *Pollák*.

Dezső Pollák  naskiĝis la 5-an de decembro 1886 en Budapeŝto, la datenoj pri la morto estas nekonataj.

Biografio
---------

Dezső Pártos frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1907. Post siaj studoj li debutis en Miskolc, en la sekva jaro li ricevis rolojn en Temeŝvaro. Inter 1909 kaj 1925 li apartenis al Teatro Magyar, poste al pluraj ĉefurbaj teatroj (ekzemple Operetoteatro (Budapeŝto), Teatro Városi, Gaja Teatro). En 1944 li estis eksigita (tiam tio okazis kun la judoj). Lia plia sorto ne estas konata.

En 1910 li edziĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Mór Jókai-Sándor Hevesi: *Az új földesúr* - Garamvölgyi Aladár
* Lajos Bíró (verkisto): *Sárga liliom* - Rád János
* Johann Strauß (filo): *Kék Duna* - imperiestro

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Sárga liliom* (1914)
* *A kék bálvány* (1931) – loteriisto
* Sonĝoaŭto (1934) – bankisto
* *Akit elkap az ár* (1941) – pastro

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Neptuno-festo** (ruse *Праздник Нептуна*, prononciĝas [PrAznik NeptunA]) estas ruslingva sovetia komedia filmo, verkita de leningrada filmstudio Lenfilm en 1986. Ĝi temas pri malproksima rusia loĝloko, kiun neatendite ekvolis viziti gastoj el Svedio.

La filmo fariĝis la unua por ĝia reĝisoro Jurij Mamin kaj scenaristo Vladimir Vardunas, de kiu komenciĝis ilia kunlaborado. Ĝi daŭras nelonge — nur dum 57 minutoj, ĉar la filmad-vojaĝo estis finita malfrue pro manko de benzino por transporto. Ekzistas ankaŭ 44-minuta versio de la filmo.

Enhavo
------

En 1980-aj jaroj en Pskova provinco en malgranda kaj malproksima loĝloko *Malije Pjatki* ĉiujare la 1-an de januaro estas organizata vintra Neptuno-festo kun ege multaj partoprenantoj. Tiel oni raportas al la estroj, adnonante "bonan" statistikon. Reale neniu festado ekzistas: oni sciis, ke neniu venos tien por kontroli la situacion. Tamen unufoje el la centro venis telegramo pri tio, ke la 1-an de januaro venos grupo da vintronaĝantoj el Svedio por partopreni tiom amasan aranĝon. Reale en la loĝloko vivis neniu vintronaĝanto.

La gvidantaro strebas fari ĉion eblan kaj neeblan por pasigi la aranĝon je plej bonkvalita nivelo. Ĝustatempe en la forta frosto ĉiuj renkontas la gastojn. Dum la svedoj observas de sur lagobordo, la loĝantoj ĵetas sin en malvarmega akvo. La festado daŭras ankaŭ post forveturo de la eksterlandaj gastoj.

Filmintoj kaj aktoroj
---------------------

* **Reĝisoro:** Jurij Mamin
* **Aŭtoro de scenaro:** Vladimir Vardunas
* **Komponisto:** Viktor Kisin
* **Aktoroj:**

| **Rolo** | Aktoro |
| --- | --- |
| Vasilij Petroviĉ Ĥoĥlov | Viktor Miĥajlov |
| Klavdija Vasiljevna | Violetta Ĵuĥimoviĉ |
| Dubinkin | Robert Kurlandĉik |
| Miŝka | Jakov Stepanov |
| Gavrilov | Viktor Cepajev |
| Vasilij | Anatolij Bistrov |
| Poliŝĉuk | Ivan Krivoruĉko |

Historio
--------

La scenaro estis dekomence malaprobita kiel ne interesa. Nur helpo de fama reĝisoro Eldar Rjazanov ebligis lanĉi la filmon. Estis tamen problemoj pri financado de la projekto, pro tio oni malfrue devis fini la filmadon. Malgraŭ tio, la filmo tre sukcesis; en novjara nokto de 1987 ĝi eĉ estis senpage montrata en ĉiuj leningradaj kinejoj.

### Lokoj de filmado

Lokoj de filmado estis Pskovo kaj Izborsk (Pskova provinco).

Referencoj
----------

1. 1 2  Paĝo ĉe oficiala retejo de la reĝisoro Arkivigite je 2017-04-03 per la retarkivo Wayback Machine (ruse)
**Dezső Nagy** [deĵO nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Dezső** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia frato estis Gyula Nagy (aktoro).

Dezső Nagy naskiĝis la 11-an de novembro 1868 en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis depost 1914 en nekonata loko.

Biografio
---------

Dezső Nagy post la maturiĝo ekinstruis en lernejo en Debrecen. En 1885 li aliĝis al teatra koruso de Ignác Krecsányi en la sama urbo. Liaj ĉefaj sekvaj teatraj kompanioj estis Mihály Szegedi (teatrestro) kaj Sándor Csóka. En 1895 li establis propran aktorkompanion kaj li prezentis spektaklojn precipe en Supra Hungarujo dum 5 jaroj. Baldaŭ li revenis al Ignác Krecsányi kaj aktoradis en la tuta lando. En 1914 li pensiuliĝis, lia posta vivo ne estas konata. Li edziĝis dufoje pro vidviĝo en 1903, respektive 1908.

Liaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - Capulet
* Gergely Csiky: *A szép leányok* - Csikorszky
* Johann Strauß (filo): *La Cigana Barono* - Zsupán

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753388
 |



* Portalo pri Biografio
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri matematiko. Por aliaj signifoj vidu la artikolon socia egaleco.
**Egaleco** estas ekzemplo de la pli ĝenerala koncepto de ekvivalentrilato sur aro.

Ekvacio estas simple aserto ke du esprimoj estas rilatantaj per egaleco.

Tamen la simbolo "=" estas iam uzata por la aliaj rilatoj. Ekzemple, la frazo *S(x)=O(x3)* signifas ke *S(x)* kreskas je la samo ordo kiel *x3*, kaj iuj propraĵoj de egaleco ĉi tie ne veras.
Ĉi tio estas nerigora notacio, vidu pli detale en granda O.

Logikaj formulaĵoj
------------------

La egaleca rilato estas ĉiam difinita tia ke aĵoj kiuj estas egala havi ĉiujn kaj nur la samajn propraĵojn. Iu popolo difini egaleco kiel kongrueco. Ofte egaleco estas difinita kiel idento.

Pli forta senso de egaleco estas ricevita se iu formo de leĝo de Leibniz estas alprenata kiel aksiomo. La aksiomo ŝtatas ke du aĵoj estas egalaj se ili havi ĉiujn kaj nur la samajn propraĵojn:

Por ĉiuj donitaj *x* kaj *y*, *x=y* se, por ĉiu donita predikato *P*, *P(x)* se kaj nur se *P(y)*.
En ĉi tiu leĝo, la ligilo "se kaj nur se" povas esti malfortigita al "se"; la modifita leĝo estas ekvivalenta al la originala.

Anstataŭ konsidero de leĝo de Leibniz kiel aksiomo, ĝi povas ankaŭ esti prenita kiel la difino de egaleco. La propraĵo de estante ekvivalentrilato, kaj ankaŭ la propraĵoj donita pli sube, povas tiam esti pruvita: ili iĝi (teoremoj, teoremas).

Propraĵoj
---------

La anstataŭiga propraĵo estas:

* Por ĉiuj *a* kaj *b* kaj ĉiu esprimo *F*(*x*), se *a=b*, do *F(a)=F(b)* (se ĉiu flanko havas senson).

La refleksiva propraĵo estas:

Por ĉiu *a*, *a=a*.
La simetria propraĵo estas:

* Por ĉiuj *a* kaj *b*, se *a=b*, do *b=a*.

La transitiva propraĵo estas:

* Por ĉiuj*a*, *b*, *c*, se *a=b* kaj *b=c*, do *a=c*.

Iuj ekzemploj de anstataŭiga propraĵo estas:

* Por ĉiuj reelaj nombroj *a*, *b*, *c*, se *a=b*, do *a+c=b+c* (ĉi tie *F(x)* estas *x+c*);
* Por ĉiuj reelaj nombroj *a*, *b*, *c*, se *a=b*, do *a-c=b-c* (ĉi tie *F(x)* estas *x-c*);
* Por ĉiuj reelaj nombroj *a*, *b*, *c*, se *a=b*, do *ac=bc* (ĉi tie *F(x)* estas *xc*);
* Por ĉiuj reelaj nombroj *a*, *b*, *c*, se *a=b* kaj *c* ne estas nulo, do *a/c=b/c* (ĉi tie *F(x)* estas *x/c*).

La duargumenta rilato "estas proksimume egala" inter reelaj nombroj aŭ aliaj aĵoj, eĉ se pli detale difinita, estas ne transitiva, ĉar multaj malgrandaj diferencoj povas adiciiĝi en ion grandan).
Tamen, egaleco preskaŭ ĉie *estas* transitiva.

Kvankam la simetria kaj transitiva propraĵoj estas ofte vidita kiel fundamentaj, ili povas esti pruvita, se la anstataŭa kaj refleksiva propraĵoj estas alprenitaj aksiome.

Egaleco estas antisimetria rilato.

Vidu ankaŭ
----------

* Egala signo
* Neegalaĵo
* Neegalaĵo (pli granda, malpli granda)
* Delto de Kronecker
* Diraka delta funkcio
**Dezső Novák** [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Novák Dezső** estis hungara futbalisto (defendisto), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, sekreta informisto.

Dezső Novák naskiĝis la 3-an de februaro 1939 en Ják, li mortis la 26-an de februaro 2014 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dezső Novák komencis futbali en vilaĝa teamo de Egyházasrádóc inter 1951-1954. Pli poste li ludis en prestiĝa klubo de Szombathely (1956-1961) kaj en la ĉefurbo en preatiĝa teamo de Ferencváros. En la lasta klubo li ludis en 405 matĉoj kun 96 goloj, eĉ li estis hungara ĉampiono kvarfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1959–1968 9-foje kun 3 goloj. En la hungara olimpika teamo li estis ĉampiono en 1964 kaj 1968. Intertempe li akiris trejnistan diplomon en 1972 kaj li estis trejnisto inter 1972-1997 precipe enlande. Li edziĝis en 1961 kaj li ricevis premiojn inter 1960-2014. Menciindas, ke li estis sekreta informisto inter 1967 kaj 1981.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Ják
* busto (vidu la foton!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Dezső Novák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798428
 |



* Portalo pri Biografio
**Adolfas Klimas** (naskiĝis la 16-an de junio 1889 en la vilaĝo Kušliškiai, komunumo Kalvarija, Litovio; mortis la 9-an de oktobro 1985 en Cleveland, Usono) estis litova ĵurnalisto kaj esperantisto. Li lernis Esperanton en 1910 kaj laboris ĉefe en la suda landparto, en la komunumoj Marijampolė kaj Kalvarija. Post restado en Moskvo kaj Sankt-Peterburgo inter la jaroj 1912 kaj 1918, li en Litovio estis redakciano de la gazetoj „Lietuvos aidas", „Lietuvos ūkininkas", „Darbas", „Saulėtekis", „Varpas", „Trimitas" kaj ekde 1937 de la ĉiutaga gazeto „Šiandien".

jen iuj volumoj de la "Enciklopedio de Litovoj" (*Lietuvių enciklopedija*), eldonita en Bostono inter 1953 kaj 1987, en kiu kunlaboris Adolfas Klimas
Li verkis lernolibron de Esperanto en 1921 kaj kunlaboris al *Litova Almanako.* Al la Enciklopedio de Esperanto de 1934 li kontribuis kiel redaktanto. Post la Dua Mondmilito li vivis kiel rifuĝinto en Kempten (Germanio), kaj poste plumigris al la usona urbo Cleveland, kie li kunlaboris en la litovlingva gazeto "Naujienos" (*"novaĵoj"*) de Ĉikago, en la "Enciklopedio de Litovoj" (*Lietuvių enciklopedija*, eldonita en Bostono), kaj mortis en 1985.

Fontoj
------

1. ↑  Enciklopedio de Esperanto, 1934 (jen rete)
2. ↑  *Kie estas kiu?* En: *Esperanto* novembro-decembro 1946, paĝo 6.

* Povilas Stašys, *Litova Stelo*, 1997, septembro-oktobro, n-ro 5, pĝ. 27.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 22629
* GND: 1214464211
* LCCN: nb2015008183
* VIAF: 303627350
* ISNI: 0000 0004 0973 2494
 |
Statuo de Egaleco, Parizo. *Alegorio de egaleco*
**Egaleco antaŭ la leĝo**, konata ankaŭ kiel **egaleco sub la leĝo**, **egaleco antaŭ la okuloj de la leĝo**, aŭ simple **laŭleĝa egaleco**, estas la principo sub kiu ĉiuj personoj estas subjektoj al la samaj leĝoj de la justico (deviga procezo). Tiukadre oni povas subkompreni ke leĝo, juro kaj justico estas sinonimoj. Juro ankaŭ vekas gravajn kaj kompleksajn temojn koncerne egalecon, justecon kaj justicon. Estas malnova diraĵo ke 'Ĉiuj estas egalaj antaŭ la leĝo.' La aŭtoro Anatole France diris en 1894, "en sia majesta egaleco, la leĝo malpermesas egalece al riĉuloj kaj al malriĉuloj dormi subponte, almozi surstrate, kaj ŝteli pantranĉojn." La kredo en egaleco antaŭ la leĝo estas nomata *leĝa egalismo*.

Artikolo 7a de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj asertas ke "Ĉiuj estas egalaj antaŭ la leĝo kaj estas rajtigitaj sen ajna diskriminacio al egala protektado fare de la leĝo."

Laŭ la Unuiĝintaj Nacioj, tiu principo estas tia por protekti la minoritatojn kaj la malriĉulojn.

Notoj
-----

1. 1 2 3  7. priskribo de la UN deklaro, artikolo 7, de Unuiĝintaj Nacioj
2. ↑  (France, *La ruĝa lilio*, Ĉapitro VII).

Vidu ankaŭ
----------

* Civila libereco

Bibliografio
------------

* Hudson, Adelbert Lathrop (1913). "Equality Before the Law," *The Atlantic Monthly*, Vol. ĈII, pp. 679–688.
* Shenfield, Arthur A. (1973). "Equality Before the Law," *Modern Age,* Vol. XVII, No. 2, pp. 114–124.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 547872
* GND: 4071878-5
* LCCN: sh85044505
* SUDOC: 027772101
* BNF: 135163703
 |
**Tlacotepec de Mejía** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlacotepec de Mejía. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 179.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3529 loĝantojn. El tiuj estis 1723 viroj kaj 1806 virinoj. La komunumo havas surfacon de 90.5 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 12 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 27 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 900 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2906 personoj. En la jaro 2000 temis pri 3624, do temis pri kresko / malkresko je 4.51 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 3187 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 17 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,5% de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Adolph STRAUBE** (naskiĝinta la 24-an de februaro 1810 en Vajmaro, mortinta samloke la 25-an de februaro 1839) estis germana skulptisto kaj modelkonstruanto aktivante en Vajmaro.

Vivo
----

Straube estis la filo de la latunartmetiisto Franz Heinrich Straube kaj trejniĝis en la patra ateliero. Li estis disĉiplo ĉe la Libera princa desegnadlernejo en Vajmaro antaŭ novorientiĝo skulptisteca. Li ankaŭ tre interesiĝis pri modelismo: Straube krome estis lernanto en Berlino artakademie ĉe Christian Daniel Rauch. Instruitis li ankaŭ en Vajmaro ĉe Friedrich Wilhelm Facius kaj Leonhard Posch. Krome li amikiĝis profesie kun Angelica Bellonata Facius kaj ĝuis la apogiĝon fare de Johann Wolfgang von Goethe. Ekde 1834 li troviĝis dungate por la daŭro de tri jaroj en Parizo en la laborejo de Pierre Jean David d'Angers. Straube hodiaŭ tamen apenaŭ konata estas. Ĉefe kreis li portetajn pastikojn, ekz pri grandduko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach), Johann Nepomuk Hummel aŭ Lucas Cranach la Maljuna. Malgraŭ mallongeco de lia artista vivo la verkolisto rimarkindas kaj admirindas. Vojaĝon al Italujo li ne plu povis entrepreni.

Ĉe Biblioteko Dukino Anna Amalia estas libro kun indiko de la civila stato kaj la genealogio de la Straube-oj. En Goeto-Ŝilero-Arkivo estas tri kartonoj kun diversaj postlasitaĵoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
*

Notoj
-----

1. ↑  Art. "Straube, Adolph", ĉe: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (eld.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte.* Hermann Böhlaus Nachfolger, Weimar 1998, p. 435.
2. ↑  Maja Brodrecht: *Angelica Facius (1806–1887): Leben und Werk einer Bildhauerin der Goethezeit und des Spätklassizismus*, Teil: 1, disertaĵo, Jena 2016, p. 346–368.
3. ↑  "Straube, Adolph", ĉe: Günther 1998, p. 435.
4. ↑  Adolf Schöll: *Weimars Merkwürdigkeiten einst und jetzt. Ein Führer für Fremde und Einheimische*, Landes-Industrie-Comptoir, Weimar 1857, p. 333.
5. ↑  Stammbuch Adolph Straubes
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753307
* GND: 117309397
* VIAF: 22915768
* ULAN: 500097082
 |
**Erzsi Balogh** [erĵi balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balogh Erzsi** estis hungara aktoro, komikisto. Ŝia edzo estis László Kazal.

Erzsi Balogh  naskiĝis la 26-an de februaro 1922 en Budapeŝto, ŝi mortis la 5-an de septembro 2008? en Budapeŝto.

Biografio
---------

Erzsi Balogh frekventis privatan aktorlernejon de Margit Makay en sia naskiĝurbo. Ŝi aliĝis al trupo de Gaja Teatro en 1944. Depost la 2-a mondmilito ŝi apartenis al pluraj ĉefurbaj teatroj (ekzemple Teatro Magyar, Teatro Belvárosi, *Gaja Scenejo* (1952-)). Ŝi kun sia edzo faris turneojn en 1967 kaj 1969 en Usono kaj Kanado. Ŝi neniam naskis. Post la vidviniĝo ŝi vivis en aktorhejmo.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* I. Zágon: *Az asszony és a szellem* - Magda
* Emil Kolozsvári Grandpierre: *Kalózkisasszony* - S-ino Ficek
* T. Bárány: *Többórás napsütés* - Tücsi

Elektitaj kinaj filmaj roloj
----------------------------

* *Tűz* (1948)
* *Egy ember tragédiája* (1949)
* *Semmelweis* (1952) - S-ino Hebra

Elektitaj televiziaj filmaj roloj
---------------------------------

* *Májusi körhinta* (1962)
* *A szüzek városa* (1973)

Voĉa rolo
---------

* *A Szabó család* (serio de Hungara Radio, 1959-2007 (de la komenco ĝis la fino!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Erzsi Balogh en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
G. Klapka
**KLAPKA György**, germane *Georg Klapka*, naskiĝis la 7-an de aprilo 1820 en Temesvár kaj mortis la 17-an de majo 1892 en Budapeŝto. Li estis hungara generalo dum la revolucio de 1848, kiu kondukis al la "egaligo" inter Hungario kaj Aŭstrio.

Je la tempo de Klapka lia naskiĝurbo Temesvár (nun Timișoara) apartenis al Hungario; li mem estis ano de la germanlingvanaro de Banato, sed havis ankaŭ ĉeĥajn prapatrojn.

Klapka lernis en la armea akademio en Karánsebes (nun Caransebeș) kaj en 1838 eniris la aŭstrian armeon. En 1848 li disponigis sin al la revolucia registaro hungara, estis nomumita stabestro de generalo Ernő Kiss kaj ellaboris operacan planon por la hungara armeo, sukcese realigitan en 1849. Post malvenko de Meszáros je la 4-a de januaro li ricevis ties postenon; defendante la transiron de Tiso li sekurigis urbon Debrecen.

Batalo de Isaszeg, pentraĵo de Than Mór
En la aprila kampanjo Klapka estis estro de la unua korpuso. La 6-an de aprilo li decidis la batalon de *Isaszeg*; revoluciestro Kossuth nomumis lin generalo. Ankaŭ post la proklamo de hungaria sendependeco li distingis sin, ekzemple en la batalo de Komárno (26-a de aprilo), kie li estris la maldekstran alon de la armeo. Post mallonga oficado kiel ministro pri milito li iĝis komandanto de la fortikaĵo de Komárno, kiun li defendis je la 2-a kaj 11-a de julio.

Post la kapitulaco de Artúr Görgey je la 13-a de aŭgusto ankaŭ Klapka devis kapitulaci je la 27-a de septembro. Li foriris el Hungario al Francio, Italio kaj Svislando. En 1866 li aniĝis en la prusa armeo.

Post amnestio en 1866 li reiris al Hungario kaj estis elektita parlamentano.

La centra placo de Komárno antaŭ la urbodomo estas nomita laŭ li.

* Kategorio György Klapka en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 108251
* GND: 119316048
* LCCN: nr2006011170
* VIAF: 15577602
* ISNI: 0000 0001 1021 7092
* SUDOC: 154403865
* BNF: 10587768x
* NLA: 35946368
* NKC: mzk2016932807
* BNE: XX1331349
 |
**György Klimó** [djordj klimO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klimó György** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, mecenato.

Blazono de György Klimó
György Klimó  naskiĝis la 4-an de aprilo 1710 en Hungara reĝlando en Lopassó (nuntempa Dolný Lopašov en Slovakio). Li mortis la 2-an de majo 1777 en Pécs.

Biografio
---------

György Klimó devenis el servutula familio. Li lernis en Pozsony, Buda, Nagyszombat. Li pastriĝis en 1733, poste li eklaboris en Vágújhely, post iom da tempo li estis ĉefepikopa sekretario en Kalocsa. Liaj baldaŭaj titoloj aŭ postenoj estis:

* en 1740 kanoniko en Pozsony, en la sekva jaro en Esztergom
* en 1747 eklezia posteno en Vieno
* en 1751 episkopo de Pécs, samtempe departementestro
* en 1755 titulara ĉefepiskopo de Pécs.

Li konstruis 70 vilaĝajn kirkojn, 15 mil volumojn li donacis al la episkopa biblioteko (krome li faris publika la bibliotekon), li establis presejon kaj observatorion, li pligrandigis la episkopan palacon.

Memorigiloj
-----------

* Biblioteko Klimo
* memortabulo en Pécs de 1977
* strato en Pécs

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

* Kategorio György Klimó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fabienne SINTES** (elparolita [sɛ̃tɛs]) naskiĝinta la 25an de aprilo 1969 en Parizo estas franca ĵurnalisto.

Ŝi prezentis radioelsendon France Info matene (7h-9h) de la 29an aŭgusto 2016 ĝis la 14a de julio 2017. Ŝi kuniĝis en France Inter en septembro de 2017, anstataŭante vespere (18h-20h) Nicolas Demorand.

Biografio
---------

Fabienne Sintes obtenis magistrecon de ĵurnalismo en Strasburgo. Ŝiaj profesoroj rekomendis al ŝi radioelsedojn pli bone ol gazetaron.

Ŝi eniris en Radio France en 1992 kie ŝi estis reportero kaj granda reportero. Post pluraj postenoj en Francio, ŝi estis korespondanto en Usono de septembro 2007 ĝis junio 2013.

En septembro 2013 ŝi eniris France info matene. Ekde septembro 2017 ŝi estras la elsendon inter la 18a kaj la 20 horo de France Inter anstataŭante Nicolas Demorand, kaj prezentas, kun Lea Salame, la matenojn de la publika radio. Fabienne Sintes gastigas la elsendojn *Un jour dans le monde* (unu tago en la mondo) kaj *Le Telephone sonne* (la telefono sonas).

Notoj kaj referencoj
--------------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 718528
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Seclin (stacidomo). |

la katolika kirko
**Seclin** - prononco laŭ sistemo IFA [səklɛ̃], jen france, origine nederlande **Sikelijn**, prononco [SIkelejn], respektive flandre **Sikelin** - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [nɔʁ], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [o d(ə)ˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* [nor pa d' kale'], nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de 2020 en la komunumo vivis 12 505 loĝantoj sur areo de 17,42 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 718 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono *Faches-Thumesnil*.

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *seclinois(es)*.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Seclin (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (france)

la eksa hospitalo *Margerita de Flandrio*

* Kategorio Seclin en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**György Korbuly** [djordj korbuj?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Korbuly György** estis hungara kuracisto, profesoro, akuŝisto.

György Korbuly  naskiĝis la 18-an de aprilo 1903 en Hungara reĝlando en Nemesócsa (nuntempa Zemianska Olča en Slovakio). Li mortis la 1-an de novembro 1981 en Ĉikago.

Biografio
---------

György Korbuly frekventis katolikajn gimnaziojn laŭvice en Nagyszombat kaj Komárom, poste universitatojn en Halle, Berlino, Zuriko kaj Budapeŝto. Li akiris medicinan diplomon en 1932. Post siaj studoj li laboris en diversaj hospitaloj aŭ klinikoj en Budapeŝto, dume li akiris plian fakdiplomon pri akuŝo. En 1936 li estis nomumita privata profesoro en Scienca Universitato Pázmány Péter, en 1941 ankaŭ direktoro de centra akuŝejo. Li okupiĝis ankaŭ pri historio de la hungara akuŝo. En 1944 li estis nomumita titulara profesoro. En la sama jaro li akompanis la plenan akuŝejon al Germana Regno, poste li jam ne hejmenvenis. Post la 2-a mondmilito li vivis en Usono, kie li estis ĉefkuracisto en diversaj hospitaloj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Aquincum orvosi emlékei* (Medicinaj memoraĵoj en Aquincum), (1934)
* *A m. szülészet bölcsőkora* (1936)
* *Semmelweis a kortársak feljegyzéseiben* (1940)
* *Heti krónika* (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 547994
* GND: 1155541235
* VIAF: 121443876
* ISNI: 0000 0000 8014 0804
* SUDOC: 138510113
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri Sankta Kateri Tekakvida. Por aliaj signifoj vidu la artikolon Sankta Katarina.

La plej frua pentraĵo pri Kateri Tekakvida, ĉ. 1690
**Kateri (Katerina) TEKAKVIDA** (naskiĝis en 1656, mortis la 17-an de aprilo 1680) estis indiĝena monaĥino, kiu fariĝis la unua oficiala sankta indiĝena amerikanino en la historio de Romkatolikismo. Ŝi naskiĝis en Ossernenon, mohoka vilaĝo proksime de la nuna Auriesville, Novjorkio. Ŝia patro estis mohoka tribestro; la patrino estis abnakia katolika militkaptito. Kateri Tekakvida suferis variolon kiam ŝi estis tre juna (ĉ. 5-jara) kaj la malsano lasis malbelegajn makulojn sur ŝia vizaĝo. La epidemio ankaŭ mortigis ŝiajn gepatrojn, sed ŝin adoptis la onklo, kiu mem estis klanestro de la testuda klano. Tamen, ĉar la patroj (kaj la genera kaj la adopta) estis tribestroj, multaj junuloj laŭdire sopiris edzinigi ŝin, sed ŝi ĉiujn rifuzis pro deziro resti virga. Ŝi interesiĝis pri katolikismo, kaj konvertiĝis, kio kaŭzis malakcepton pri ŝi flanke de la mohoka popolo, kiuj restis en la propra triba religio. En 1666 franca armeo sub Alexandre de Prouville detruis ŝian hejman vilaĝon, kaj la klano transloĝiĝis al loko apud nuna Fonda (Novjorkio) ĉeborde de la Mohokrivero. Tie ŝin baptis jezuita pastro Jacques de Lamberville.

Ŝi poste fuĝis al Kebekio, kie ŝi loĝis en religia komunumo en Kahnawake. Ŝi mortis en 1680.

Oni komencis la procezon de kanonigado en 1884, kaj en 1980, la 300-jara datreveno de ŝia morto, papo Johano Paŭlo la 2-a oficiale beatigis ŝin. En 2006 en Vaŝingtonio laŭdire okazis la miraklo bezonata por ŝia sanktuliĝo. La 21-an de oktobro 2012 papo Benedikto la 16-a deklaris ŝin sankta.

Ŝi estas la patronino de indianoj kaj ekologiistoj. Ŝia festotago estas la 14-a de julio en Kanado kaj la 17-a de aprilo en la cetera parto de mondo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  La unua sankta amerikano (viro) estas Johano Diego Cuauhtlatoatzin.
2. ↑   Homily of His Holiness Pope Benedict XVI (angle). Vatikano (2012-10-21). Alirita 2016-04-17. (Ankaŭ germane, hispane, france, itale, pole, portugale).

* Kategorio Kateri Tekakvida en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 389811
* GND: 118836625
* LCCN: n80094166
* VIAF: 74650304
* ISNI: 0000 0001 0792 3041
* SUDOC: 027398145
* BNF: 119449004
* NKC: jx20120629006
* BNE: XX1271508
 |
Ĵipo
**Ĵipo** (Jeep [ʤi:p]) estas malgranda ajngrunda aŭtomobilo (origine milita), destinita por veturi sur plej malebenaj grundoj. En ĉiutaga parolo, oni aludas per la formo ĵipo ankaŭ aliajn aŭtotipojn el terenaj aŭtomobiloj, kiuj similas iugrade al la unua terena aŭtomobilo de la dua mondmilito. La angla formo estas Jeep, kiu estas registrita varomarko por aŭtomobiloj de DaimlerChrysler. 

La dummilita ĵipo estis elstara, malpeza livera veturilo de la dua mondmilito. Ĝin evoluigis la usona armeo kaj gravis inter la liveritaj varoj en *lend-lease*

Ĝi pezis 1,25 tunojn kaj havis kvarcilindran motoron. La ĵipo havis fortan, altan ĉasion kaj ĉiu-radmovon. Ĝi venkis deklivojn de 60% kaj malprofundajn akvojn. 

Sur konstruita vojo, ĝi povis veturi per maksimuma rapido de 105 km/h. Oni konstruis el ĝi diversajn tipojn. 

La nomo venas el la angla militistara nomumo: *vehicle, G. P.* (mallongigo de G. P. [ĝí pí] *general purpose*; ĝeneralcela veturilo).

* Ĵipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ĵipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***Katerina*** estas pentraĵo de Taras Hrihoroviĉ Ŝevĉenko, farita de li sur la temo de la samnoma poemo en la somero de 1842 en Sankt-Peterburgo.

T. H. Ŝevĉenko raportis pri la kreado de ĉi tiu pentraĵo en letero datita de la 25-a de januaro 1843 al H. S. Tarnovskij:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** ...Mi desegnis Katerina-n en la tempo, kiam ŝi adiaŭis sian moskvanon kaj estis revenanta al la vilaĝo, avo sidas en la ĝardeno sub la kamentubo, ĉizante siajn kulerojn kaj malgaje rigardante Katerina-n, kaj ŝi, estante afabla, ne ploris... kaj la moskvano trabatas sin, nur la polvo kuŝas; la hundo atingas lin iomete kaj ŝajnigas boji. Unuflanke estas tombo, sur la tombo estas ventomuelejo, kaj tie nur la stepo sonĝas. Ĉi tio estas mia bildo. **"** |

 |

Malsupre dekstre, la dato kaj subskribo de la aŭtoro per nigra inko: 1842. T. Ŝevĉenko. Sub ili estas la subskribo de la dua aŭtoro en ruĝa farbo: 1842. T. Ŝevĉenko.

La pentraĵo estas konservita en la Nacia Muzeo Taras Ŝevĉenko (inv. n-ro 100). Antaŭaj lokoj de konservado: H.S. Tarnovskij -kolekto , V.V. Tarnovskij Muzeo de Ukrainaj Antikvaĵoj en Ĉernihivo (n-ro 427), Ĉernihiva Regiona Historia Muzeo, T.H. Ŝevĉenko Bildgalerio, (Ĥarkivo), T.H. Ŝevĉenko Centra Muzeo, (Kievo).

En 1939, la pentraĵo estis ekspoziciita ĉe la Respublikana Jubilea Ŝevĉenko-Ekspozicio en Kievo; 1951 - ĉe la ekspozicio de belartoj de la Ukraina SSR en Moskvo.

La kapo de Katerina estis prezentita sur la antaŭa flanko de la 100-hrivan monbileto de la modelo de 2005..

Referencoj
----------

1. ↑   Украинская правда:  Політбоністика-2, або похвала невідомим героям (ruse). Alirita 2022-11-04.

Eksteraj ligiloj
----------------

* litopys.org.ua

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Катерина (картина Шевченка) en la ukraina Vikipedio.*
Koordinatoj: 47° 43′ 20″ N 3° 32′ 57″ O﻿ / ﻿47.72222 °N, 3.54917 °O﻿ / 47.72222; 3.54917 (mapo)

**Gy-l'Évêque** estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 461 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.

Geografio
---------

Gy-l'Évêque etendiĝas sur 15.02 km², kaj havis 461 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.

Historio
--------

La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Charles Guillaume, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Lokaj famuloj
-------------

Paul Nicolas, trejnisto de la piedpilka teamo de Francio, mortis tie okaze de aŭtomobila akcidento la 3-an de marto 1959.

Administrado
------------

Gy-l'Évêque apartenas al la kantono de Coulanges-la-Vineuse, kies ĉefurbo estas Coulanges-la-Vineuse. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Yonne
* Kantono de Coulanges-la-Vineuse
Fernando la 7-a pentrita de Goya
Oni konas per la esprimo **Abomeninda jardeko** (en hispana Década Ominosa) (1823-1833) la periodon de la historio de Hispanio kiu korespondas al la lasta fazo de la reĝado de Fernando la 7-a (Hispanio) kaj al la restarigo de la absolutismo post la Liberala jartrio (1820-1823) kiam regis la Hispana konstitucio de 1812 aprobita en 1812.

Disvolvigo
----------

La periodo malfermiĝas per la invado de la Centmil Filoj de Sankta Ludoviko, la 7-a de aprilo de 1823, franca armeo estrata de Ludoviko Antonio de Burbono, duko de Angulemo kiu submetis la liberalan Hispanion laŭ ordo de la Sankta Alianco, maltrankvila pro la disvolviĝo de la liberalismo en Hispanio kaj instigita de la sekretaj spionoj kiujn la hispana reĝo sendis al la potencoj kunaliancaj por ke ili al li evitu la neceson devi regi submetinte al konstitucio.

En ĉi tiu periodo okazis unu el la grandaj subpremoj faritaj kontraŭ la liberaluloj kiuj povis resti en la Duoninsulo, ĉar la plej signifaj devis elmigri en maso ĉefe al Londono, al la kvartalo de Somerstown, sed ankaŭ al Malto, Parizo, Usono kaj la ĵus naskitaj hispan-amerikaj respublikoj por eviti la morton. Rafael del Riego estis ekzekutita sur la placo de la Hordeo de Madrido la 7-a de novembro de 1823 kiel mezuro ekzempliga.

* Kategorio Abomeninda jardeko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Hastings Kamuzu Banda
**Hastings Kamuzu BANDA** (n. ĉ. 1902, Kasungu, nun Malavio – m. 25-an de novembro 1997, hospitalo de Johannesburg) estis la unua ŝtatprezidanto de Malavio kaj gvidanto de la malavia nacia movado.

Banda lernis en misiista lernejo, studis en Usono, kie li doktoriĝis en 1927 pri medicino. Poste plu studis en Edinburgh kaj akiris novan doktoran gradon (1941). Li praktikis inter 1945–1953 en Londono.

Li komencis politikumi en 1949, kiam la blankulaj bienuloj de la regiono deziris federacion de Rodezio kaj Njasalando (posta Malavio). Banda kaj aliaj forte kontraŭis en Njasalando la disvastixgon de la blankula dominado, sed en 1953 la federacio realiĝis.

Banda praktikis en 1953–58 en Ganao, en 1958 iris al Njasalando, kie oni atendis lin kun ĝojo. Li rondiris la landon kaj parolis kontraŭ la federacio, kiel prezidanto de la Njasalanda Afrika Kongreso. La kolonia registaro lin kulpigis pro la akriĝantaj enlandaj cirkonstancoj.

La registaro deklaris en 1959 eksterordinaran staton kaj lin arestis la brita registaro. Banda liberiĝis en 1960 kaj li akceptis post kelkaj monatoj konstitucian planon de la brita registaro, kiu certigis plimulton por la njasalandanoj en la leĝfara konsilio. Li estis en 1962–63 ministro pri la naturaj resursoj kaj lokaj registaroj, ekde 1963 - post disiĝo de la federacio - ĉefministro.

La lando sendependiĝis en 1964 kiel Malavio kaj iĝis en 1966 Respubliko (ĝis tiam agadis eĉ arbitra guberniestro). La prezidento Banda elformis unuapartian, aŭtokratan sistemon, la malamikoj iris en prizonon aŭ estis murditaj. Oni elkriis lin en 1971 eterna prezidento.

Banda en 1994 permesis demokratiajn elektojn, kiujn li malvenkis al Bakili Muluzi.

Banda koncentris je evoluigo de la infrastrukturo, agrikulturo, havis amikajn rilatojn al la kapitalismaj landoj kaj havis eĉ diplomatiajn kontaktojn kun la apartisma reĝimo de Sud-Afriko.

| Antaŭe: | 1-aPrezidanto de Malavio | Poste: |
| --- | --- | --- |
| neniu | 1966–1994 | Bakili Muluzi |

* Kategorio Hastings Kamuzu Banda en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 162166
* GND: 118657003
* LCCN: n50082034
* VIAF: 28320128
* ISNI: 0000 0000 6328 3555
* SUDOC: 079860575
* BNF: 144372546
* NLA: 35974981
* NKC: jo2017965520
 |
**Dezső Pálffy** [deĵO pAlfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pálffy Dezső** estas hungara agronomo.

Dezső Pálffy naskiĝis la 15-an de junio 1930 en Pecöl.

Biografio
---------

Dezső Pálffy maturiĝis en gimnazio de Szombathely en 1949, iom poste li akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Debrecen) en 1956. Post la diplomo li laboris en sukeruzino de Sárvár kaj en aliaj agraraj laborejoj. En 1961 li akiris plian agronomian diplomon en Agronomia Universitato de Gödöllő, poste li laboris en pluraj agraraj laborejoj, ofte li estis vickolĥozestro aŭ kolĥozestro. Li fondis bierfarejon en Martfű. Li ricevis premiojn inter 1983-2012. Li havas edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A tojás feldolgozása és tartósítása* (1966)
* *A baromfihúsfeldolgozás technológiája* (1969)
* *Lúdárutermelés* (libro, 1980)

Filmo
-----

En 2015 estis prezentita biografio filmo pri Dezső Pálffy.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* Arkivigite je 2021-05-10 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724431
 |
**György Telepi** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Telepi György** estis hungara aktoro, pentristo, dekoraciisto, dramisto, tradukisto. Lia origina familia nomo estis *Telepianovics* [telepianoviĉ], lia ofta familia nomvarianto estis **Telepy**, lia filo estis Károly Telepy. Oni aprezas lin la unua hungara dekoraciisto.

György Telepianovics  naskiĝis la 7-an de oktobro 1800 en Kisléta, li mortis la 12-an de aŭgusto 1885 en Tard.

György Telepi
György Telepi

Biografio
---------

György Telepi frekventis gimnazion, poste li eklaboris en notaria oficejo. En 1818 li aliĝis al teatra trupo de Károly Megyeri. Post 2 jaroj li estis ankaŭ dekoraciisto. Li havis ĉefe komikajn rolojn ekzemple en la parlamenteja teatro en Pozsony (1825), en Hungara Teatro en Kassa (1829–1833), en Buda (1833–1837). Li estis unu el la establintoj de Teatro Magyar en Pest (urbo) (li estis aktoro kaj respondeculo pri kulisoj. Inter 1839 kaj 1841 li ludis en provinco, sed poste li revenis al Teatro Magyar, kiu jam prenis novan nomon *Nacia Teatro*. Li pensiuliĝis en 1855 kaj li vivis plu en Miskolc, post 2 jaroj li kreis la dekoraciojn por malfermo de Teatro de Miskolc, eĉ li pentris la teatran kurtenon.

Li verkis resume 6 teatraĵojn kaj tradukis 21 teatraĵojn, krome li pentradis.

Telepi havis laŭvice 4 edzinojn, la unua naskis filon (Károly Telepy-n), la 2-a filinon, la 4-a 2 filinojn.

Liaj elektitaj roloj
--------------------

* Ŝekspiro:
	+ Reĝo Lear - stultulo
	+ Hamleto - Gildenstern
* Károly Kisfaludy: *Pártütők* - vicjuĝisto
* Carlo Goldoni *Két úr szolgája* - Korlát
* György Telepi: *Borsszem Jankó* - Ruskó
* Ede Szigligeti: *Két pisztoly* - barbiro

Elektitaj teatraĵoj
-------------------

* A tankóczi pusztavár, vagy a földalattik kísértetek (komedio)
* Hívatlan képíró (komedio)
* Borsszem Jankó (muzika teatraĵo)

Elektitaj similaj kontribuoj
----------------------------

* poemaro
* pluraj teatraj tradukaĵoj

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Szélmalom
* Szvatopluk (1839)
* Hegyvidéki táj kirándulókkal (1875)
* Miskolc a nagy árvíz idején (1878)

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Tard

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a paĝo)

* Kategorio György Telepi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 608645
* GND: 1052926169
* VIAF: 309610456
 |
**Abinsk** (ruse *Абинск*) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03201501.

La urbo estis fondita en jaro 1836.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1963.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:

* Abinskij (Абинский) ĝis 1963.

La interurba telefona kodo estas 86150, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 44°52' norde, longitudo 38°10' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Abin (Абин), kiu enfluas en riveron Kubanj (Кубань).

En la urbo estas fervoja stacio Abinskaja (Абинская).

En la jaro 1959 la urbo havis 11.8 mil loĝantojn, en la jaro 2002 la urbo estis 33.7 mil loĝantoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo

Flago de Krasnodara regiono
Urboj de Krasnodara regiono

**Ĉefurbo**: Krasnodar

Abinsk |
Anapa |
Apŝeronsk |
Armavir |
Beloreĉensk |
Gelendĵik |
Gorjaĉij Kluĉ |
Gulkeviĉi |
Ĥadiĵensk |
Jejsk |
Korenovsk |
Krimsk |
Kropotkin |
Kurganinsk |
Labinsk |
Novokubansk 
Novorossijsk |
Primorsko-Aĥtarsk |
Slavjansk-na-Kubani |
Soĉi |
Temrjuk |
Timaŝjovsk |
Tiĥoreck |
Tuapse |
Ustj-Labinsk
**József Bártfay** [jOĵef bártfai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bártfay József** estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *Baubach* [baŭbaĥ].

József Baubach naskiĝis la 6-an de majo 1905 en Rákospalota (iama urbo), li mortis la 18-an de januaro 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

József Bártfay maturiĝis en gimnazio en 1923 en Újpest, poste li akiris kemiistan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1928. Jam dum la studentaj jaroj li estis helpanto de Géza Zemplén, inter 1928–1930 jam asistanto. Li estis kemiisto en instituto en Budapeŝto inter 1930–1939, poste li soldatiĝis. Intertempe li akiris plian diplomon en Universitato István Tisza en 1933. Li laboris en alia instituto inter 1941-1949, poste en tria instituto, kie li okupiĝis pri fermentadoj. En 1967 li pensiuliĝis kiel vicinstitutestro, tamen li instruis en universitato pri hortikulturo inter 1973–1976. En 1959 li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio. Li okupiĝis pri fermentadoj kaj enzimoj.

Disertaĵoj
----------

* *Vizsgálatok a zsírszövet katalázáról* (1933)
* *A keményítő enzimes cukrosításának szerepe a szesziparban* (1958)

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Különböző tápanyagok befolyása a kozmaolaj minőségére a szeszes erjedésnél* (kunaŭtoro, 1950)
* *Erjedésipari laboratóriumi gyakorlatok az ipari technikumok számára. I–II.* (kunaŭtoro, mezlerneja lernolibro, 1951; 1954)
* *Burgonyakeményítő és annak meghatározási módjai* (1956, 1957)
* *A foszfor szerepe az erjedés biokémiájában* (kunaŭtoro, 1965)
* *Szeszgyártás keményítőtartalmú és egyéb nyersanyagból* (1974)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697171
 |