recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gaspegio–Magdalena Insularo** (france *Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine*) estas administra regiono de la provinco Kebekio, Kanado, ĉe la golfo Sankt-Laŭrenco. Ĝi konsistas el du partoj, la duoninsulo Gaspegio, kaj la Magdalen-Insuloj fore en la golfo apud la Insulo de Princo Eduardo.

Gaspegio ampleksas 20 102,69 km² kaj la Magdalen-Insuloj ampleksas 205,4 km², por tuto de 20 308,09 km². La tuta loĝantaro estas 94 336 (2006). La ĉefloko kaj plej granda komunumo estas la urbo Gaspé, ĉe la pinto de la duoninsulo.

Geografio
---------

La peninsulo Gaspegio, inter la estuaro de la Sankt-Laŭrenco kaj la golfo Chaleurs, estas tre malebena, la montaro Ĉik-Ĉok pasante laŭ la peninsulo. La duoninsulo estas kovrita je 80 % de koniferarbaro: tajgo en la montoj kaj mezklimata en la bordo.

La Magdalen-Insuloj, kvankam varispecaj, estas tre dunaj; antaŭe arbaro-kovritaj, ili hodiaŭ revenintas al arbaro-kovro de 25% post rearbarigado. La insuloj grandparte konsistas el salaj kaj sablaj sedimentoj.

Ekonomio
--------

La regiona ekonomio koncentriĝas je ligno, fiŝado, kaj turismo, kaj emas esti fraĝila pro la manko de duaranga industrio, malkresko de rimedoj, kaj la sezoneco de la postenoj. La Magdalen-Insuloj estas aparte aprezataj de kebekianoj kiel turismejo, samkiel la gaspegia parko de l'Île-Bonaventure-et-du-Rocher-Percé. En Gaspegio oni ankaŭ ekspluatas minadon; ankaŭ, en lastaj jaroj, la regiono fariĝis mondskala centro de serĉo pri kaj generado de ventenergio.

Municipa organizo
-----------------

### Gaspegio

Gaspegio dividiĝas en kvin regionajn municipojn, plus du indianaj rezervejoj, por tuto de 52 municipoj.

#### Regionaj municipoj (*municipalités régionales de comté*, MRC)

* MRC d'Avignon
* MRC de Bonaventure
* MRC de la Côte-de-Gaspé
* MRC de la Haute-Gaspésie
* MRC du Rocher-Percé

#### Indianaj rezervejoj

* Gesgapegiag (mikmakoj)
* Listuguj (mikmakoj)

### Magdalen-Insuloj

La Magdalen-Insuloj konsistigas unu urban aglomeraĵon egalan al MRC, Les Îles-de-la-Madeleine, kiu enhavas du municipojn, Les Îles-de-la-Madeleine kaj Grosse-Île.

### Gravaj komunumoj

* Bonaventure
* Cap-Chat
* Carleton-sur-Mer
* Chandler
* Gaspé
* Grande-Rivière
* Les Îles-de-la-Madeleine
* New Richmond
* Paspébiac
* Percé
* Sainte-Anne-des-Monts

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rFlago de Kebekio Administraj regionoj de Kebekio |
| --- |
| 
1. Malsupra Sankt-Laŭrencio
2. Saganio–Sankt-Johan-Lagio
3. Kebeka regiono
4. Maŭricio
5. Estrio
6. Montrealo
7. Otavio
8. Abitibio-Temiskamingio
9. Nord-Bordio
10. Nord-Kebekio
11. Gaspegio–Magdalena Insularo
12. Ŝodierio-Apalaĉio
13. Lavalo
14. Lanodierio
15. Laŭrentidio
16. Montereĝio
17. Centro-de-Kebekio
 |

 |

* Kategorio Gaspegio - Magdalena Insularo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **Morgenthau-plano** estis propono malfortigi Germanion post la 2-a Mondmilito, eliminante ĝian armilan industrion kaj forigante aŭ detruante aliajn esencajn industriojn bazajn al armea forto. Tio inkludis la forigon aŭ detruon de ĉiuj industriaj fabrikoj kaj ekipaĵo en la Ruhr. Ĝi estis unue proponita fare de Usona Sekretario de la Financaj aferoj Henry Morgenthau (la juna) en memorando de 1944, titolita Proponita Post-Kapitulaca Programo por Germanio. Dum la Morgenthau-plano havis iom da influo ĝis la 10-an de julio 1947 (adopto de JCS 1779) je Alianca planado por la okupo de Germanio, ĝi ne estis adoptita. Usonaj okupadaj politikoj celis "industrian malarmadon", sed enhavis kelkajn intencajn kaŝpasejojn, limigante ajnan agadon al mallong-daŭraj armeaj iniciatoj kaj malhelpante grandskalan detruon de minoj kaj industriaj fabtrikoj, donante vastan diskretecon al la militista guberniestro kaj la kontraŭuloj de Morgenthau ĉe la Milita Ministerio. Esploro de Herbert Hoover konkludis, ke la plano estas nerealigebla kaj rezultigus ĝis 25 milionoj da germanoj mortantaj pro malsato. Ekde 1947, usonaj politikoj celis restarigi "stabilan kaj produktivan Germanion" kaj baldaŭ sekvis la Marshall-plano. 

Kiam la Morgenthau-plano estis publikigita fare de la usona gazetaro en septembro 1944, ĝi tuj estis kaptita fare de la germana registaro kaj utiligita, kiel parto de propagandaj klopodoj en la finaj sep monatoj de la milito en Eŭropo, celante konvinki germanojn batali plu.
La **ekzocitozo** (de la antikva greka ἔξω *ekzo*: ekstere kaj κύτος *cito*: ujo) estas formo de aktiva kaj solvotrejna transporto laŭ kiu ĉelo transportas molekulojn (por ekzemplo, neŭrotransmisiilojn kaj proteinojn) ekster la ĉelo (*exo-* + *citozo*). Kiel mekanismo de aktiva transporto, la ekzocitozo postulas la uzadon de energio por transporti materialon. Ĉiuj ĉeloj uzas la ekzocitozon kaj ties kontraŭparton, nome la endocitozon, ĉar la plimulto de la gravaj substancoj por tiuj estas grandaj polusmolekuloj, kiuj ne povas trairi la hidrofoban parton de la ĉelmembrano pere de la pasiva transporto. La ekzocitozo estas la procezo laŭ kiu oni liverigas grandan kvanton de diversaj molekuloj.

La ekzocitoso okazas tra portaloj en la ĉelmembrano nomitaj "porozomoj" kiuj estas strukturo de lipoproteino kun formo de pokalo en la ĉelmembrano, kie la sekreciaj veziketoj kongruiĝas kaj fuziiĝas provizore por liverigi sian intraveziketan enhavon.

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867788
 |
Ernst von Pachmann, tomboslabo en Zell am See
**Ernst Camillo Theodor von PACHMANN** (naskiĝinta la 3-an de majo 1877 en Frankenmarkt, mortinta la 19-an de novembro 1924) estis inter 1918 kaj 1924 distriktestro de Pinzgau.

Vivo
----

Estante filo de notaro kaj estrino de infanhejmo kaj nepo de la eklezihistoriisto Theodor von Pachmann li frekventis la gimnazion de la benediktanoj en Salcburgo kaj en Kremsmünster. Poste li studis jursciencojn ĉe la Universitato de Vieno. Lia frato Lothar von Pachmann estis distriktestro de Pongau. Li estis dufoje edzigita kaj havis kvin infanojn. 

En 1900 Pachmann ekdeĵoris en la salcburgia administrado ĉe pluraj oficejoj province kaj urbe. En 1918 li liberiĝis de soldatodevoj por gvidi la distriktan ĉefdomon je Zell am See. Ege ŝatis onin liajn afablecon, komunikemon, malfermitecon kaj ĝeneralan kleritecon..

Tuj post la distriktestra ekdeĵoro li komencis verki la regionhistoriaĵon *Pinzgauer Heimatbuch*; en tiu ĉi serio li redaktis la regionon inter Zell am See kaj Krimml. La verko aperis nur postmorte. Li ankaŭ engaĝiĝis por grandaj tutdistriktaj ekspozicioj. Okaze de la imperiestra surtronigjubileo de 1908 li ĉeestis kun historiaj pafistaj kompanioj el Pongau.

Honoroj
-------

* meritsigno *Goldenes Verdienstkreuz* de pluraj komunumoj
* honoraj civitanecoj de pluraj komunumoj (ekz. de Wald im Pinzgau kaj de Uttendorf).

Verkoj
------

* *Aus dem Pinzgau. Historische Wanderung vom Zeller See nach Krimml.* Zell am See, Selbstverlag des Bürgermeisteramtes, 1925.

Fontoj
------

* ANNO, Salzburger Chronik, 7.12.1924, p. 4
* Trauungsbuch der Pfarre Goldegg, TRBIV, p. 100
* Taufbuch der Pfarre Goldegg, TFBV, p. 116
* Taufbuch der Stadtpfarre Salzburg-St. Johannes am Landeskrankenhaus, TFB9, p. 87
* Taufbuch der Stadtpfarre Salzburg-St. Johannes am Landeskrankenhaus, TFB11, p. 104
* Taufbuch der Stadtpfarre Salzburg-St. Johannes am Landeskrankenhaus, TFB14, p. 69

Notoj
-----

1. ↑  Franz Martin: Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde, Nekrolog auf Ernst Ritter von Paĉmann tie ĉi interrete; nr. 65 (1925), p. 219-220 (nekrologo)
2. ↑  Josef Lahnsteiner: *Unterpinzgau – Zell am See, Taxenbach, Rauris*. Selbstverlag, Hollersbach 1960, p. 26; krome ĉe: Rainer Hochhold: *Cella in Bisontio - Zell im Pinzgau - Zell am See. Eine historische Zeitreise.* Zell am See 2013.
3. ↑  Salzburgischer Geschäfts-, Volks- und Amts-Kalender für das Jahr 1913. Wichtige gesetzliche Bestimmungen für den öffentlichen Verkehr. 41. Jg. Salzburg (Mayr) 1913.




Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Romãozinho** [rhomaŭn**zin**njŭ] estas ulo de brazila folkloro.

Li estas knabo, filo de terlaboranto kaj jam naskis malbona kaj perfida. Li ĉiam amis malflegi bestojn kaj detrui plantojn. Foje, lia patrino ordonis al li porti la tagmanĝon al patro, kiu laboris en plantejo. Li iris malbonvole, kompreneble. Mezvoje, li manĝis kokinon, enmetis ĝiajn ostojn en ujo kaj portis al la patro. Kiam la patro vidis la ostojn anstataŭ manĝaĵon, li demandis ĉu tio signifus. Romãozinho, perfide, diris:

- Tion oni donis al mi... Mi pensas ke mia patrino manĝis kokinon kun viro kiu ĉiam iras al nia hejmo kiam vi ne estis tie, kaj sendis al vi nur la ostojn.

Frenezegita per rabio, la patro reiris tuj hejmen, tiris ponardegon kaj mortigis la edzino. Antaŭ morti, la patrino malbenis la filon kiu ridas dirante:

- Vi neniam mortis! Vi ne konos ĉielon aŭ inferon, eĉ ne ripozu ĝis ekzistis unu vivanto sur la Tero!

Romãozinho ridis antaŭ la malbeno kaj foriris. De tiam, la knabo neniam kreskis, marŝas tra la stratoj kaj faras petolaĵojn: li rompas tegmentajn tegolojn per ŝtonoj, ektimigas homojn kaj torturas kokinojn.

Ĝi estas iom simila al Ahasvero, ĉar neniam mortos por malbeno.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Taco** [**ta**kŭ], estas brazila versio de kriketo, ankaŭ nomata **bétis** aŭ **bétia**. Ĝi ne estas rigardata kiel sporto, sed kiel simpla infanludo.

Estas du teamoj po du ludantoj, ĝenerale sur strato. Sur fino de ambaŭ pli longa flanko de la ludokampo troviĝas je 3 bastonoj tiu aro de bastonoj nomiĝas *casa* (domo).

Ĉe la kriket-maĉo vicostaras la teamoj alterne sur la bata flanko kaj la kapta flanko. La bata flanko provas akiri pli grandan nombron de kuroj, do fakte poentojn. Por tio troviĝas je unu batanto de la teamo je ambaŭ domoj. Unu ĵetanto de la kapta flanko ĵetas el la mezo de la ludokampo pilkojn al batanto. Poste la ĵetanto ŝanĝas kaj ĵetas al la alia batanto.

La batanto havas la celon, rebati la ĵetintan pilkon malproksimen, por li havi sufiĉe tempo por alkuri la alian domon. Lia partnero sur la alia flanko devas ŝanĝi la flankon. Ambaŭ devas atingi la respektivan alian lokon, antaŭ ol la kapta flanko ĵetas la pilkon sur domo tiel, ke faligu la bastonojn. La ĵetanto ankaŭ povas provi faligi la domon de kontraŭloj per pilko. 

La teamo kiu disfalos la tri bastonojn de kontraŭa domo, gajnas la maĉon.
**AKAMATSU Kaname** (japane 赤松 要, *Akamatsu Kaname*; 7-an de aŭgusto 1896 en Kurume - mortis la 20-an de decembro 1974) estis japana ekonomikisto. Li estas konata pro ellaboro de paradigmo de flugantaj anseroj, kiu montris la japanan gvidrolon en la teknologia evoluo en sudorienta Azio.

Biografio
---------

Li studis ekonomion kaj germanan filozofion en la *Tōkyō Shōka Daigaku* (Ekonomia Lernejo de Tokio) (hodiaŭ Universitato Hitotsubashi). Lia deveno el malriĉaj cirkonstancoj kondukis al forta interesiĝo je la marksismaj ideoj. Li veturis en 1924 al Germanio, kie li pasigis du jarojn en Berlino kaj Heidelberg kaj ekkonis ideojn de Friedrich List pri nacia ekonomio kaj filozofion de Hegel. Li vizitis en Londono tombon de Karl Marx, en Boston lernis en la nov-fondita *Harvard Bureau of Economic Statistics* la tie evoluigitajn metodojn de la matematika ekonomio. Ekde 1926, li instruis en Universitato de Nagojo. Li esploris empirie la ekonomian evoluon precipe laŭ ekzemplo de la regiona teksaĵa industrio. la esploroj donis bazon de sia teoria verko. En 1939, li eklaboris en *Ekonomia Lernejo de Tokio*. Ekde 1943, li laboris en Singapuro. Post fino de la dua mondmilito, li estis akuzita kiel militkrimulo kaj estis juĝprocesigita. La akuzoj falis en la proceso, ekde 1953 li iĝis dekano de la ekonomiscienca fakulto de Universitato Hitotsubashi.

Verko
-----

La paradigmo de flugantaj anseroj estis ellaborita en la 1930-aj jaroj, por kio lin helpis ideoj de Friedrich List. Li preferis la impoton, se tio helpis elkonstruon de la hejma industrio. Liaj verkoj restis nekonataĵ ĝis la 1960-aj jaroj, kiam aperis artikoloj en la angla lingvo. Liaj libroj ne estas ĝis nun tradukitaj al alia lingvo.
Ekde 1870, la burĝa ekonomika penso transiris nebulan periodon antaŭ marksismo. La klasika skolo, bazita sur Adam Smith, kaj fiziokratio ne proponis sufiĉajn respondojn al kritikoj de Karl Marx. Tiam aperis, sub influo de Pozitivismo, la **Novklasika skolo**, kiu modifis la metodojn de ekonomikaj studoj, ĉefe per la uzo de statistiko.

Laŭ tiu teorio, homo estas racia, do ekvilibrigas siajn enspezojn kaj elspezojn. La novklasika skolo solidigis la liberalan penson. Ĝi postulas konkurencan ekonomian sistemon kiu emas, aŭtomate, al ekvilibro.

Subskoloj
---------

Alfred Marshall.
Oni povas dividi ĉi tiun skolon en kvar subskolojn:

* **Skolo de Vieno**, aŭ *Aŭstra Psikologia skolo*;
* **Skolo de Lausanne**, aŭ *Matematika Skolo*;
* **Skolo de Cambridge**;
* **Sveda Novklasika skolo**.

La unua formulis novan teorion pri valoro, bazitan sur uzebleco (teorio de subjektiva valoro), t. e. la valoro ne estas determinata nur de kvanto, sed ankaŭ de kvalito. Oni kreis tiun teorion por kontraŭi la teorion pri valoro de Marx. La teorio pri valoro estas samtempe la bazo kaj la plej malforta parto de marksisma teorio. Se oni akceptas la marksisman teorion pri valoro, ne eblas nei la tutan teorion, kiu estas tre logika disvolvo de teorio pri valoro. La novklasika skolo diris, ke la valoro de laboro dependas de la valoro de varo, ĉar akiranto povas akcepti la prezon aŭ ne.

La **Skolo de Lausane** ankaŭ nomata *teorio de ĝenerala ekvilibro*, emfazis la interdependeco de ĉiuj prezoj en ekonomia sistemo por konservi la ekvilibron. Tiukadre elstaris Léon Walras.

La *teorio de parta ekvilbro* aŭ **Skolo de Cambridge** konsideris ke ekonomiko estas studado pri homa agado en ekonomiaj aferoj, tiel ekonomiko estas scienco pri homa konduto, ne pri riĉeco.

Fine, la **Sveda novklasika skolo** kunigis la analizon de monsistemo kun analizo de reala sistemo, kion poste faris ankaŭ Keynes.

Sur bazo de tiuj novaj modeloj, la novklasikaj ekonomikistoj reviziis ĉiun klasikan ekonomian analizon celante fari ekonomikon "scienco" (Marx, ekzemple, konsideris ekonomikon "filozofio").

Vidu ankaŭ
----------

* Kvanta teorio de mono
* Aŭstria skolo de ekonomiko
* Vilfredo Pareto
**Tibor Maracskó** [maraĉkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maracskó Tibor** estas hungara moderna pentatlonisto, triatlonisto, olimpiano, mondĉampiono, trejnisto. Lia edzino estis Krisztina Peremartoni.

Tibor Maracskó naskiĝis la 8-an de septembro 1948 en Székesfehérvár.

Biografio
---------

Tibor Maracskó depost sia aktiva sporta kariero li fondis entrepreneton kun sia amiko kaj ili tie laboris. Lia edzino naskis filon.

### Sporta kariero

Tibor Maracskó ekde 1960 estis triatlonisto en sia naskiĝurbo, poste moderna pentatlonisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono trifoje inter 1973-1980 teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun arĝenta, respektive bronza medaloj, krome en mondĉampionumo li estis la unua en 1975 same teame. Inter 1982-1987 li estis trejnisto, poste li havis postenon en la hungara triatlona vivo.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj Arkivigite je 2023-03-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto
* hungarlingva biografio legebla pli malsupre

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 815287
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  Orfa | **Ĉi tiu artikolo estas orfa, ĉar malmultaj aŭ neniuj aliaj artikoloj ligas al ĝi**.

---

Bonvolu enmeti ligilojn al ĉi tiu paĝo el rilataj artikoloj; sugestoj estas troveblaj ĉi tie.Precizigu la daton: {{Orfa|temo|monato jaro}} |

La **Stueckelberg ago** (nomita laŭ Ernst Stueckelberg (1938), "Die Wechselwirkungskräfte in der Elektrodynamik und in der Feldtheorie der Kräfte", *Helv. Phys. Acta.* **11:** 225; Esperante "la interagaj fortoj en la elektrodinamiko kaj en la kampa teorio de la fortoj") priskribas en la kampa teorio masiva spin-1 kampo kiel **R** (la reelaj nombroj estas la Lie-algebro de U(1), la kompleksa unuocirklo) Yang–Mills teorio ligita al reela skalara kampo φ. Tiu skalara kampo alprenas valoroj en reela unudimensia afina prezento de **R** per *m* kiel la kupla forteco.

{\displaystyle {\mathcal {L}}=-{\frac {1}{4}}(\partial ^{\mu }A^{\nu }-\partial ^{\nu }A^{\mu })(\partial \_{\mu }A\_{\nu }-\partial \_{\nu }A\_{\mu })+{\frac {1}{2}}(\partial ^{\mu }\phi +mA^{\mu })(\partial \_{\mu }\phi +mA\_{\mu })}
Tio estas speciala kazo de la Higgs-meĥanismo, kie efektive la amaso de la Higgs-skalara ekscito estas kondukita al senfineco, do la Higgs-meĥanismo estas malkupla kaj estas ignorebla, rezultanta en nenlineara, afina prezento de la kampo, anstataŭ de lineara prezento — en nuntempa terminologio, *U(1)* nelineara σ-modelo.
**Pierre KARTNER** (naskiĝis la 11-an de aprilo 1935, mortis la 8-an de novembro 2022) estis nederlanda komponisto kaj kantisto.

Inter liaj plej famaj kantoj estas *Het Smurfenlied* 1977 (en Esperanto: *La kanto de la Smurfoj*), kiun li kantis sub la pseŭdonimo *Vader Abraham* (Patro Abrahamo), kaj *Het kleine café aan de haven* (La eta kafejo ĉe la haveno) kiun en la franca kantis Mireille Mathieu kiel *Le café de la rue d'Amérique* kaj Joe Dassin kiel *Le café des trois colombes*. En la germana, Peter Alexander konigis ĝin kiel *Die kleine Kneipe*; ekzistas ankaŭ versio de li en la Viena dialekto, *Das kleine Beiss'l*. Anglalingvaj versioj estas i.a. *The Little Cafe by the Harbour* de Engelbert Humperdinck, *My Favourite Cafe on the Harbour* de Audrey Landers kaj *The Red Rose Café* de Demis Roussos kaj The Fureys.

Li ankaŭ estas la verkinto kaj komponisto de la kanto *De oude muzikant* (La maljuna muzikisto), kun kiu Ben Cramer reprezentis Nederlandon ĉe la Eŭrovido-Kantokonkurso 1973.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pierre Kartner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pierre Kartner ĉe Interreta filma datumbazo (angle)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803658
* GND: 134422929
* VIAF: 79616471
* ISNI: 0000000116790949
* MBA: eee12bbf-25b5-40ae-a713-39e336c6db0f a74bd336-7e59-4bdb-a33d-61073bdcfe44, eee12bbf-25b5-40ae-a713-39e336c6db0f
* BIBSYS: 4062041
* NKC: mzk2009544471 mzk2009544710, mzk2009544471
* BNE: XX4660475
 |
**Wilhelm von Biela** (naskiĝis la 19-an de marto 1782 en Roßla, mortis la 18-an de februaro 1856 en Venecio) estis aŭstra oficiro kaj astronomo, de protestantista familio devena de tio, kiu estas hodiaǔ Ĉeĥio, ekzilita en Germanion post, ke lia praulo Friedrich von Biela estis ekzekutita en Prago en 1621 dum tiama religia milito.

Post studo ĉe la milita lernejo de Dresdeno, li aliĝas al la aǔstro-hungara armeo en 1802 ; kiel kapitano li partoprenas al pluraj kampajnoj kontraǔ Napoleono. Li estis vundita dum la Batalo de Leipzig en 1813.

En 1815 li iris en Pragon kie li studis astronomion sub gvidado de Alois Martin David. Li fakiĝis en la observo kaj la kalkulo de orbitoj de kometoj, la sunmakulo kaj la kaŝadoj de steloj far de Luno.

Li sendepende malkovris plurajn kometojn, malkovritaj de aliaj, notinde C/1823 Y1 (aǔ Granda Kometo de 1823), kaj la periodan kometon 3D/Biela (nun diseriĝinta), kies orbiton la unua li difinis.

Li publikigis plurajn artikolojn pri astronomio kaj unu libron (*Die zweite grosse Weltenkraft, nebst Ideen über einige Geheimnisse der physischen Astronomie, oder Andeutungen zu einer Theorie der Tangentialkraft*) en Prago en 1836.

Krom la kometo Biela, du kosmaj objektoj estis nomitaj en lia honoro :

* la luna kratero Biela ;
* la asteroido 2281 Biela.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Historio de la kometo 3D/Biela ; el *Electronic supplement to Dissertatio cum Nuncio Sidereo, Series Tertia*, No. 7 – 22-a de Augǔsto 2006 (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Wilhelm von Biela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* angle Wilhelm von Biela, de W. T. Lynn ; el *The Observatory*, Vol. 21, p. 406-407 (1898)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 571602
* GND: 116164603
* VIAF: 42582363
* ISNI: 0000000055346552
* NKC: jx20070917004
 |
Norda akvoserpento (*Nerodia sipedon*) manĝante fiŝon.
**Fiŝomanĝanto** {ankaŭ *piscivoro* aŭ *piscivorulo*} estas karnomanĝa animalo kiu manĝas ĉefe fiŝojn. Fiŝomanĝanta estas la dieto de dekomence tetrapodoj (amfibioj); insektomanĝuloj venis poste, kaj poste al reptilioj aldoniĝis herbovoruloj.

Kelkaj animaloj, kiaj la marleono, aŭ la aligatoro, ne estas komplete piscivoraj, dum aliaj, kiaj la Fiŝomanĝa genoto, estas strikte dependaj el fiŝoj por manĝo. La teknika termino *piscivoro* devenas el la latinaj vortoj por fiŝo, nome "piscis", kaj por manĝi, nome "voro".

Piscivora estas ekvivalento al la grek-deveva termino, *iĥthiofago*.

Ekzemploj de nunaj piscivoroj
-----------------------------

* Fiŝomanĝa genoto
* Platkapa kato
* Gavialo
* Fiŝaglo
* Hundofiŝo
* Barakudo
* Noktilio
* Merĝoj kaj komplete aŭ parte multnombraj akvobirdoj, kiaj kormoranoj, pelikanoj ktp.
* Marleonoj
* Multaj sorikoj
* Eŭrazia lutro

Referencoj
----------

1. ↑  Sahney, S. Benton, M.J. & Falcon-Lang, H.J. (2010). "Rainforest collapse triggered Pennsylvanian tetrapod diversification in Euramerica", *Geology* (PDF) **38** (12), p. 1079–1082. doi:10.1130/G31182.1.

Divido de organismoj laŭ deveno de ilia nutraĵo

karnovorantoj (karno)   •  
herbovorantoj (herbo)   •  
ĉiovorantoj (ĉiomanĝanto)   •  
insektovorantoj (insekto)   •  
malkomponantovorantoj (malkomponiĝanta materialo)   •  
foliovorantoj (folioj)   •  
fruktovorantoj (fruktoj)   •  
semovorantoj (semoj)   •  
lokovorantoj (loka nutraĵo)   •  
nektarovorantoj (nektaro)   •  
fiŝovorantoj (fiŝoj)   •  
sangovorantoj (sango)   •  
kadavrovorantoj (bestkadavraĵoj)



* Kategorio Fiŝomanĝanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Mevo kaptanta fiŝon
Mevo kaptanta fiŝonMevo kaptanta fiŝon

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 424244
* LCCN: sh88001495
 |
medolo en tigo de sambuko.
**Medolo** estas mola substanco ene de la kerno de plantaj tigoj. Ĝi estas la plej centra histo de tigo kaj radiko.

Pro la ringforme ordigitaj vaskulaj faskoj la tigo estas distingita en du zonoj::

* la plantŝela zono kaj
* la medola zono.

medolo en la plej interna (0) kaj la medolstrioj (verdaj)
La medolo situas centre kaj estas ĉiam karakterizita de bone videblaj parenkimaj ĉeloj. Ĝi konsistas el plej vastaj ĉeloj de la tigo. La inter la vaskulaj faskoj situantaj medolo kaj ŝelo ligitaj strioj ankaŭ nomiĝas medolradioj.

En la tigoj de multaj herbaj plantoj kaj kelkaj lignaj plantoj (ekzemple de la sambuko) la ĉelaj membranoj estas iomete plidikiĝintaj, la ĉelenhavo ne plu ekzistas kaj la ĉelo estas morta. en tiaj ĉeloj estas aero. Ofte ankaŭ estas aerhavaj koridoroj inter laĉeloj, kiu estas la kialo de la malpezeco de la medolo.

En kelkaj tigoj de herbaj plantoj la medolĉeloj formortas en la unua vivperiodo, antaŭ la planto finis kreski. ili distiriĝas kaj malaperas kaj la tigo estas kava (medolkavo de la gresoj). Ĉe la lignoplantoj la medolo estas plej ofte daŭra, la ĉelmembranoj en la medolo estas dikaj, lignigitaj kaj dum vintro la planto stokas tie amelon. La diametro de medolo ne kreskas kun la planto. En pli aĝaj trunkoj ĝi plej ofte malaperas kaj komenciĝss la kavigado de la trunko.

Literaturo
----------

* dtv-Atlas zur Biologie, 11. Aufl. 2001, ISBN 978-3423032216
* Meyers Enzyklopädie von 1889,
**Violonĉelo** estas korda muzika instrumento, multe pli granda ol la violono kaj aldviolono. Ĝi estas tipe unu el la instrumentoj en normala orkestro.
Violonĉelo
Oni uzas arĉon por ludi violonĉelon. Aŭ oni pinĉas la kvar kordojn por ludi ĝin. La kordojn oni kutime agordas en perfektaj kvintoj okto pli malalta ol la aldviolono: de malalto al alto, C2, G2, D3 kaj A3.

Violonĉelo estas pli granda ol aldviolono kaj malpli granda ol kontrabaso.

La violonĉelo estis kreita aplikante la formon de la violono al la malnova gambovjolo (*aldviolono da gamba*). La plej malnovaj konservitaj specimenoj devenas el la fino de la 16-a jarcento, faritaj de la familio Amati

Alexandra Lawn de Ra Ra Riot ludanta la elektran violonĉelon, kiu estas variaĵo kiu uzas elektronikan plifortigon por ludi.

* Violonĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Violonĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

En la tradicia orkestra aranĝo, la violonĉeloj sidas al la dekstra mano de la direktisto , kun la kontrabasoj malantaŭ ili. Klasika muziko estas ĉefe ludata per violonĉelo, sed ankaŭ en pop- kaj rok-muziko (kiel ekzemole la ensemblo *2Cellos*) oni foje trovas violonĉelon. La violonĉelo ofte ludas akompanan rolon. La ​​violonĉelo ankaŭ estis modifita por hinda klasika muziko fare de Nancy Lesh kaj Saskia Rao-de Haas.

La fina aserto de la violonĉelo kiel unu el la ĉefaj instrumentoj en muziko okazis en la 20-a jarcento per la klopodoj de la elstara muzikisto Pablo Casals.

Komponistoj
-----------

La plej gravaj violonĉelkomponistoj estis: Johann Sebastian Bach, Antonio Vivaldi, Luigi Boccherini, Joseph Haydn , Antonin Dvorak, Robert Schumann, Adrien-François Servais.

### Konataj komponaĵoj por violonĉelo

* La violonĉelo-serio de Johann Sebastian Bach
* La violonĉelkonĉertoj de Joseph Haydn
* La violonĉelkonĉerto de Robert Schumann
* Violonĉelokonĉerto de Antonín Dvořák
* "La Cigno" de Camille Saint-Saëns (el la verko *Karnavalo de Bestoj* ) kaj la violonĉelkonĉerto en a-minora
* La Adaĝo de Max Bruch por violonĉelo kaj orkestro "Kol Nidrei"
* Violonĉelokonĉerto de Edward Elgar
* La triobla konĉerto de Ludwig van Beethoven por violono, violonĉelo, piano kaj orkestro
* La duobla konĉerto por violono, violonĉelo kaj orkestro de Johannes Brahms
* "Rococo Variations" por violonĉelo kaj orkestro de Pjotr ​​Ĉajkovskij

Referencoj
----------

1. ↑   Datumbazo de kordinstrumentoj.

Vidu ankaŭ
----------

Filmo '*La nuda violonĉelo'*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Violonĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Violonĉelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

(angla) Interreta Violonĉela Societo

(video) 2Cellos, YouTube
**Grafo József Festetics** [jOĵef feŝtetiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Festetics József** estis hungara militestro, altranga oficiro. Lia nobela antaŭnomo estis *tolnai*.

József Festetics  naskiĝis la 19-an de marto 1691 en Hungara reĝlando en Ság (nuntempa Sasinkovo en Slovakio). Li mortis la 2-an de majo 1757 en Keszthely.

Biografio
---------

József Festetics lernis juron, poste li partoprenis en la ŝtata administrado, eĉ li helpis la parlamentan laboron inter 1712 kaj 1715. En la sekva jaro li soldatiĝis, inter 1716 kaj 1719 li estis militkaptito de la turkoj. Liberiĝinta li edziĝis baldaŭe havanta 3 gefilojn. En 1733 li forlasis la armeon kaj daŭris la juran lernadon, dume li partoprenis en la ŝtata administrado. En la sekva jaro li denove soldatiĝis, kiel majoro li batalis kontraŭ francoj inter 1733-1735, kontraŭ la turkoj inter 1737 kaj 1739, kontraŭ prusoj en 1741. En la sekva jaro li aĉetis grandan bienon en Tolna (urbo). En 1749 li grafiĝis kun la nobela titolo "tolnai". Li estis entombigita en kirko de Bérbaltavár.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
La **humanisma psikologio** komprenas sin kiel "tria forto" de psikoterapiaj skoloj, paralela al la skoloj de profunda psikologio (inkluzive de psikoanalizo) kaj de konduta terapio. Komuna bazo de la diversaj skoloj, kiuj grupiĝas en tiu kategorio, estas la konvinko ke sana kaj kreema personeco estas nepra antaŭkondiĉo por atingo de la celo sukcese realigi siajn konvinkojn kaj ideojn pri la propra vivo

Ekesto
------

Dum la jaro 1962 psikologoj kaj psikoterapiistoj de Usono fondis la "Usonan Asocion pri Humanisma Psikologio" (angle *American Association for Humanistic Psychology*, kiu iĝis motoro de tiu movado. Siajn ideologiajn bazojn la humanisma psikologio aparte havas en la humanismo kaj sekve de tio en la ekzistadismo de ekzemple Jean-Paul Sartre kaj Martin Heidegger, en la fenomenologio ekzemple de Edmund Husserl kaj en la "funkcia aŭtonomio" laŭ Gordon Allport.

Konceptoj
---------

La unua koncepto de humanisma psikologio estas de Abraham Maslov. Lian koncepton post aparte transprenis kaj por la praktika terapia uzo pluevoluis Carl Rogers en sia terapia metodo de personocentrigita psikoterapio. La kerna tezo de Carl Rogers rilate al la humanisma psikologio estas:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** La homa individuo havas nekredeblajn eblojn, kompreni sin mem kaj ŝanĝi siajn mem-konceptojn, siajn bazajn konvinkojn kaj sian konduton. Eblas aktivigi tiun potencialon, se oni sukcesa krei klare difinitan etoson de subtenaj psikologiaj sintenoj.***"*** |

 |

Ekzistas pluraj elstaraj personoj en la historio de psikologio, kiuj ne mem komprenis sin anoj de la humanisma psikologio, sed kies ideoj fakte relative proksimas al ĝi. Inter tiuj personoj oni ofte nomas la fondinton de la "logoterapio" Viktor E. Frankl, la nov-psikoanaliziston Erich Fromm kun sia humanisma psikoanalizo kaj la de la *Gestalt-psikologio* influita Fritz Perls kun la de li fondita Gestalt-terapio.

Bazaj tezoj de la humanisma psikologio estas:

* La homo estas pli ol la sumoj de siaj partoj.
* La homo vivas en interhomaj rilatoj.
* La homo vivas konscie kaj povas pliakrigi sian perceptadon.
* La homo povas decidi.

Referencoj
----------

1. ↑  Jürg Stadelmann (1998), "Führung unter Belastung" (germane: "gvido sub premo"), eldonejo Huber, Frauenfeld, Svislando, ISBN 3-7193-1165-1
2. ↑  H.-J. Möller kaj aliaj (2003), "Psychiatrie und Psychotherapie" (germane: "psikiatrio kaj psikoterapio"), eldonejo Springer, Berlino, ISBN 3-540-25074-3

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de la Asocio por Humanisma Psikologio (angle)
**Rudolph „Rudy" JACKSON** (naskiĝis en 1901 je Fort Wayne en Indianao; mortis proksimume 1968 en Ĉikago) estis usona klarnetisto kaj tenorsaksofonisto de tradicia ĵazo kaj de svingo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

Vivo kaj verkado
----------------

Rudy Jackson alkreskis kiel filo de du muzikistoj en Ĉikago. Ekde sia 17-a vivojaro li muzikis en lokaj bandoj, ekde 1920 ĉe Carroll Dickerson, en 1923/24 ĉe King Oliver. Post tio li laboris en migrorevuoj kaj iris kun la bando de Billy Butler en 1925 al Novjorko. Tie li ankaŭ muzikis en la orkestro de la komplete nigrula muzika komedio *Lucky Sambo* (kun interrompoj ĝis 1927). En 1926/27 li laboris en la Orkestro Duke Ellington. Ekde 1929 ĝis 1933 li laboris pretertempe en la orkestro de Noble Sissle, kun kiu li vojaĝis tra Eŭropo, poste ĉe Leon Abbey kaj Teddy Weatherford tra Barato. Tie restis Jackson ankaŭ la plej multan tempon dum la Dua Mondmilito, post kies fino li revenis al Ĉikago, por retiriĝi el la muziknegoco kaj labori ĉe telekomunikada entrepreno.

Jackson kunverkis surdiskigojn en orkestroj de Ellington kaj Sissle, krome kun Sidney Bechet kaj kun Sippie Wallace.

Literaturo
----------

* Carlo Bohländer, Karl Heinz Holler: *Jazzführer, Personenteil*. Eldonejo Peters, Lesiko 1980
* Leonard Feather kaj Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo/Novjorko 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
* A. H. Lawrence: *Duke Ellington and His World*. Routledge, 2001. ISBN 0-41-593012-X, paĝo 88
* Mark Tucker: *Ellington: The Early Years*. University of Illinois Press, 1995. ISBN 0-25-206509-3, paĝo 202

Rimarko
-------

1. ↑  Al Ellington Jackson pretendis la bluson, el kiu ekestis la komuna peco „Creole Love Call", kiel sia propra komponaĵo. Post kiam aperis „Creole Love Call" kaj King Oliver jure pretendis siajn rajtojn, tamen ne povis venki, Ellington Rudy Jackson maldungis pro ĉi tiu okazintaĵo, anstataŭante lin per Barney Bigard. Komparu A. H. Lawrence: *Duke Ellington and His World*, p 112
"**Servu la Popolon**" (ĉine **为人民服务**) estas politika slogano kaj la moto de la Komunista Partio de Ĉinio (KPĈ). Ĝi devenas de titolo de parolado de Maŭ Zedong, prezentita en septembro 1944.

Ankaŭ la slogano popoliĝis Usone pro la forta maoista influo inter la Nova Maldekstro, la Ruĝa Gvardio-Partio (en), la Nigraj Panteroj, kaj la Flava Frateco de Okcidenta Los-Anĝeleso.

Evoluo
------

Maŭ Zedong verkis ĉi tiun paroladon por memori la morton de soldato de la Popola Liberiga Armeo (PLA), Zhang Side, partopreninto de la Longa Marŝado kiu mortis kiam kolapsis fornon dum li laboris en provinco Ŝenŝjio. En la parolado, Mao citis frazon verkitan de la fama historiisto de la dinastio Han, Sima Ĉjan: "Kvankam morto trafas ĉiujn homojn same, ĝi povas esti peza kiel Monto Tai aŭ malpeza kiel plumo" (ĉine 人固有一死，或轻于鸿毛，或重于泰山). Mao daŭrigis: "Morti por la popolo estas pli peza ol Monto Tai, sed labori por la faŝistoj kaj morti por ekspluatantoj kaj subpremantoj estas pli malpeza ol plumo. Kamarado Zhang Side mortis por la popolo, kaj lia morto ja estas pli peza ol Monto Tai".

La parolado, prezentita je la 8-a de septembro 1944, diras ke la KPĈ kaj la PLA havas neniun alian celon ol **servi la popolon**. Ĝi deklaras ke la KPĈ kaj ĝiaj kadruloj ne timu kritikon, kaj se iu ajn kritiko pravas, ili akceptu ĝin kaj revizii ilian konduton laŭe. Ĝi ankaŭ diras ke ĉiuj en la revoluciaj vicoj egalas sendepende de titolo aŭ pozicio.

La frazo "servu la popolon" iĝis retorike grava kaj poste aperis en gravaj tekstoj de la ĉina marksismo inkluzive de "Pri la Ĝusta Traktado de Kontraŭdiroj inter la Popolo".

Nunaj uzoj
----------

La slogano reflektas la influon de la maŭista principo, la *amasa linio*.

### Ceremoniaj

Ĝi estas surskribita sur la barilo fronte al la ĉefenirejo de la komplekso Zhongnanhai (en), kiu gastigas la ĉefsidejon de la Centra Popola Registaro kaj la KPĈ.

Ekde 1984, dum inspektoj de trupoj en la PLA, la jena ceremonia interŝanĝo estas farata:

Inspektanta oficialulo"Saluton, Kamaradoj!" (ĉine 同志们好)
Trupoj"Saluton, Estro [aŭ Prezidanto]!" (ĉine 首长好)
Inspektanta oficialulo"Kamaradoj, vi laboris forte!" (ĉine 同志们辛苦了)
Trupoj"[Ni] Servas la Popolon!" (ĉine 为人民服务)
### Kulturaj

En 2007, aktorino Cameron Diaz kaŭzis etan skandalon portante sakon kun la slogano "Servu la Popolon" ĉinlingve dum turnedo en Peruo. Multaj peruanoj sentis la sakon montro de subteno por la maŭista movado Luma Vojo.

En 2005, aŭtoro Yan Lianke (ĉine 阎连科) verkis satiran romanon okazantan dum la Kultura Revolucio titolita *Servu la Popolon!* pri amrilato inter la edzino de milita oficiro kaj kamparana soldato.

La fondinto de Huawei, kaj KPĈ-ano, Ren Zhengfei diras ke la kulturo de Huawei samas kiel tiu de la KPĈ, "kaj servi la popolon tutkore signifas esti klientocentra kaj respondeca al la socio."

Ankaŭ la firmao Hengtong Group karakterizas sian entreprenan mision kiel "Servi la popolon kaj sin dediĉi al la socio".

Vidu ankaŭ
----------

* Povo politika kreskas el tubo pafila, alia slogano maŭista
**Szabadszállás** [sabadsAlAŝ] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kunszentmiklós. La loknomo signifas: libera-tranoktejo.

Vido el la aero en Szabadszállás

Situo
-----

Szabadszállás situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Beogrado. Kunszentmiklós troviĝas 20, Kecskemét 39, Budapeŝto 81 km.

Preĝejo en Szabadszállás

Historio
--------

Reĝo Adalberto la 4-a donacis terojn al kumanoj inter riveroj Danubo kaj Tiso. Ili fondis la urbon. La unua skriba mencio devenis el 1279. Dum la turkoj la komunumo restis viva. Poste la Habsburgoj senrajte forprenis aŭtonomion de la kumanoj. Tial ili aliĝis al liberecbatalo de Rákóczi. Por venĝi tion la aŭstroj en 1703 komisiis la serbojn por forrabi la komunumon. Post la bataloj la kumanoj aĉetis sian aŭtonomion, kiu validis ĝis 1876. La komunumo iĝis kampurbo en 1819. En Hungario unuafoje etaĝa urbodomo en 1826 poste katolika preĝejo en 1929 konstruiĝis.

En 1922 parto el la urbo disiĝis kaj fondiĝis memstara vilaĝo Jakabszállás. La komunumo ricevis la rangojn grandvilaĝo en 1970, urbo en 1995.

Vidindaĵoj
----------

La Kalvinana preĝejo (Szabadszállás) konstruiĝis en 1759, la pastrejo en 1803. La Preĝejo Terezo el Lisieux (Szabadszállás) estas kuntirita konstruaĵo el la 20-a jarcento.

Famuloj
-------

En Szabadszállás naskiĝis:

* arkivisto Gábor Herpay
* operkantisto Etelka Benkő
* poeto István Petőfi
* Károly Szász (literaturhistoriisto).

Ĝemelurbo
---------

* Schönenberg, Germanio

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* distancoj[*rompita ligilo*]
**Izsák** [iĵAk] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kiskőrös. La loknomo estas hungare biblia nomo de Isaak.

Preĝejo de Izsák

Situo
-----

Izsák situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kecskemét-Fülöpszállás. Tiu lasta troviĝas 13, Szabadszállás 14, Kiskőrös 24, Kecskemét 29, Nagykőrös 46, Budapeŝto 95 km.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1279 en formo *Isak*, en 1426 ĝi jam havis preĝejon. Dum dominado de turkoj oni menciis ĉi tie 4 domojn. La urbo famas pri vinkulturo, la produktado estas impona. Aparta muzeo prezentas alkoholaĵojn. Apud la urbo lago troviĝas kun maloftaj kreskaĵoj.

Vidindaĵoj
----------

* Preĝejo de Sankta Mikaelo (Izsák)
* Kalvinana preĝejo (Izsák)

Famuloj
-------

En Izsák naskiĝis:

* Kálmán Szily (lingvisto)
* János Gerecs, operkantisto.

Famaj nomportantoj
------------------

* Margit Izsáky

Ĝemelurboj
----------

Germanio Strullendorf, Germanio

Referencoj
----------

Fontoj
------

* distancoj Arkivigite je 2015-11-18 per la retarkivo Wayback Machine
**Giric mac Dúngail** (skotgaele: *Griogair mac Dhunghail*; naskiĝis ĉirkaŭ 832 en Skotlando kaj mortis en 889), konata en la angla lingvo simple kiel **Giric** estis reĝo de la Piktoj aŭ de Alba de 878 ĝis 889. La irlandaj analoj registras nenion pri la regado de Giric nek anglosaksaj skriboj aldonas ion ajn kaj la malmulta informo kiu supervivas estas kontraŭdira. Modernaj historiistoj malkonsentas pri se Giric estis la sola reĝo aŭ regis kune kun Eochaid kaj se li devus esti konsiderita pikta reĝo aŭ la unua reĝo de Alba.

Kvankam oni scias malmulte pri Giric, li ŝajnas esti konsiderita kiel grava cifero en Skotlando dum la alta mezepoko kaj la malfrua mezepoko. Scotoj kronikistoj kiel Johano de Fordun, Andrew de Wyntoun, Hector Boece kaj la humanista scienculo Georgo Buchanan priskribis Giric kiel la "Reĝo Gregorio la Granda" kaj diris ke li konkeris duonon de Anglio kaj Irlando ankaŭ.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Giric en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Giric en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526437
 |
**Ksokish** [ĥokiŝ] estas malmulte konata arta lingvo kreita de anonimulo. Oni ne konas detalojn pri ĝi. Tre eble ĝia vortprovizo estas apriora.

  

Specimeno (Babela Turo, Gen. 11:1-9)

1. *Faskhup waji on dam marok juirama.*

2. *Wal nogo suumo jol hi, cim fasdfu fos Sonar ler, wal cim dapo bwbanista.*

3. *Waino sefito ye khanifas, Jik yatil dhabyibel, wal sim jik cim jabyisal. Cim yatil telu wu dhabyibel, wal cim calik yacilik juirama.*

4. *Cim khanifas, Jik tsats wal farino fabyisdhubel, mir daso henza ye cepim. Waal jik ei fyimcu, tim jik feskhup weji nim kerbwbabyiso yak.*

5. *Okiksook tsats wal farino cu doki ksook funisdhubel yak etnuig sayud.*

6. *Okiksook naar, Nosayud! Ksooki dam yekaar, wal cim on dam marok jyaarama. Wal diso kyaakakim; wal tudiro, cim etso cu cim fasdhanibel nu et hyaakakim yak.*

7. *Jek faskhup nuug waal marok cim asoi, waal cim safito et itamabyada.*

8. *Okiksook cim dapo jol faskhup nim kairbwbasto waal tsauts et faisdhubel yak.*

9. *Dam kumekmuleti foomcu Babel; Okiksook marok fooskhup asoi; Waal Okiksook cim dapo jol faskhup nim kairbwbasto.*

Eksteraj ligiloj
----------------

 Arkivigite je 2006-02-17 per la retarkivo Wayback Machine
**Francaj tradiciaj dancoj** estas la dancoj kiuj tradicie dancatas en la diversaj regionoj de Francio.

Kiel dancas homgrupo rivelas la rilatojn inter la grupanoj kaj la valorojn, kiuj animas ilin.

La evoluo de la dancarto forte interligiĝas kun la evoluo de la socio.

Dancarto, historiaj elementoj
-----------------------------

La plej malnova formo de danco, kiun oni konas, estas rondodanco akompanata per kantoj. Tiu formo evoluis de la 12-a jarcento diversrapide laŭ la regionoj kaj la sociaj grupoj (multe pli rapide ĉe la regantaj klasoj ol ĉe la popolaj klasoj).
Tamen, oni ĉiam rimarkas la samajn etapojn :

* 1-e - muzikiloj anstataŭas voĉon,
* 2-e - paŝoj kompleksiĝas,
* 3-e - la rondo malfermiĝas por iĝi ĉeno,
* 4-e - la ĉeno disiĝas kaj mallongiĝas ĝis procesio de duopuloj,
* 5-e - la roloj de la dancistoj kaj la figuroj diversiĝas,
* 6-e - la paro graviĝas.

Ĝis la 18-a jarcento, danco ege rolis dum la vivo de homoj. En la reganta societo, ĝi iĝis rafinita arto, kiun oni lernas de majstro, ĝi ebligis la ulojn admirigi sin. En la kamparoj, ĝi kontraŭe ebligis plifortigi grupan senton, kaj oni laŭvole praktikis ĝin dum labortempoj kaj dum festoj. Multaj vilaĝoj havis specifan dancon, franclingve nomatan
«branle» (svingo, esperante), kiu estis rond-danco aŭ ĉen-danco, kiun kundancantoj transdonis de generacio al la sekvanta.

Dum la 18-a jarcento, la ŝanĝoj pli ofte okazis. Novaj dancoj konkeris la parizan bonhavan societon: unue «la contredanse» el Anglio, kaj post unu jarcento, la pardancoj el Germanio, aŭ el la najbaraj landoj (polko, valso, mazurko, skota danco…). Tiuj novaj dancoj ankaŭ disvastiĝis en la kamparana klaso, en kiu ili estis alprenitaj kaj simpligitaj diversmaniere. La balo aperis en la kamparoj, kaj oni ne plu dancis dum la ceteraj momentoj.

Depost la unua mondmilito, danco malgraviĝis. Ĝi iĝas neelstara okupiĝo, kiun nur parto de la popolo praktikas.

Tradiciaj dancoj nun
--------------------

La remalkovro de la tradiciaj dancoj ĉefe okazas dumaniere: la folklora danco kaj la folk-movado.

La folkloraj grupoj ĉefe multnombriĝis inter la du mondmilitoj kaj enscenigis kamparanajn dancojn. Oni ofte malmulte konas tiujn repertuarojn, do parto de la koregrafioj oni reinventis. La folk-movado disvolviĝis dum la 1970-aj jaroj surbaze de kolektadoj pri muzikoj kaj dancoj ĉe la plejaĝuloj. Ĝi celas danc-praktikadon en spirito, kiu pli proksimiĝas al la origina: nenia spektaklo sed baloj kaj regulaj staĝoj kaj labor-renkontoj.

La nuna kunteksto tute malsamas ol tiu de la tradiciaj socioj. Konsekvence, la folk-medio ankaŭ transformas la dancojn por adapti ilin al sia realaĵo kaj al siaj bezonoj. En muziko kiel en danc-arto, oni vidas kreojn kaj ĉiajn miksaĵojn. Sed, kvankam la formo ŝanĝiĝas, la volo krei aŭtentajn ligojn inter la personoj ŝajnas plu esti.

Kelkaj tradiciaj dancoj
-----------------------

* Rondodanco de Argenton (Limoĝio, Centro-Valo de Luaro kaj okcidenta parto de Francio)
* Marŝo de la reĝo Malbruko (Alzaco kaj Loreno)
* La Panistino de la ebenaĵanoj (Vendeo)
La **rondelo** (itale *rondò* [rondɔ]) estas Eŭropa klasika muzika formo, en kiu ĉeftemo ripetiĝas multfoje.

La vorto "rondelo" estas en muziko uzata plursence — ekzemple, por certaj tipoj de voĉa muziko, por franca baroka danco ofte enmetigata en suiton; ĉi tiu artikolo temas pri la klasika instrumenta muzika formo. La vorto povas simple sugesti ian muzikan karakteron — por muziko, kiu estas rapida kaj vigla — kutime alegra. Muziko, kiu estas indikita "rondelo", ordinare apartenas kaj al la formo kaj al la karaktero. Aliflanke, estas multaj ekzemploj de malrapidaj kaj pensemaj verkoj, kiuj estas rondaŭoj laŭ formo sed ne laŭ karaktero. Komponistoj kutime ne nomas tiajn verkojn "rondeloj".

Priskribo
---------

En la rondelo, la **ĉeftemo** (aŭ **refreno**) alternas kun unu aŭ pluraj kontrastaj temoj, nomataj **epizodoj**.
La formo entute povas esti reprezentita skeme jene:

ABACADA…
La nombro da temoj povas varii inter pecoj, kaj la revenanta elemento estas iafoje ornamita aŭ mallongigita por provizi variecon.

Unu ofta etendo de la rondela formo estas kombino kun sonata formo, kio kreas *sonatrondelon*. Tiel, la dua temo agas en maniero simila al la dua temaro en sonata formo, aperante unue en tonalo alia ol la toniko kaj poste ripetiĝante en la tonika tonalo. Malsimile al sonata formo, estas nenia tema disvolvo krom eble en la finaĵo.

Historio
--------

La rondelo disvolviĝis el la pli frua formo ritornelo.

La formo komencis esti ofte uzata ekde la klasika epoko, kvankam ĝi troviĝas en pli fruaj verkoj. En la klasika kaj romantika periodoj ĝi estis ofte uzata por la lasta movimento de sonato, simfonio, konĉerto, aŭ peco de ĉambra muziko.

Ekzemploj
---------

La plej bone konata ekzemplo de rondelo estas *Por Elise* far Betoveno; tiu havas la formon ABACA.

* La ĉeftemo A estas markita "malmulte da movo" (itale *Poco moto*), kaj estas en A-minoro.
* La unua epizodo B estas en F-maĵoro.
* La dua epizodo C estas en B♭-maĵoro (kun partoj en B-maĵoro).

Jen kelkaj aliaj ekzemploj:

* Baĥo: Violona konĉerto, E-maĵoro, BWV 1042, lasta movimento (*Allegro assai*)
* Mozarto: Konĉerto n-ro 4, E♭-maĵoro, lasta movimento
* Betoveno:
	+ Hungara rondelo, kvazaŭ kapriĉo (itale *Rondo alla ingharese quasi un capriccio*), G-maĵoro, Op. 129
	+ Rondelo por piano kaj orkestro, WoO 6
	+ Piana sonato, Op. 53, lasta movimento
	+ Piana konĉerto n-ro 5, lasta movimento
* Antonín Dvořák
	+ Violonĉela konĉerto en B-minoro, tria movimento
	+ Simfonio n-ro 6, dua movimento
* Aram Ĥaĉaturjan: Violona konĉerto, dua movimento
* Sergej Prokofjev: Simfonio n-ro 5, kvara movimento

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: rondel/o
**Okcidenta Algovio** (germane *Westallgäu*) estas subregiono de Algovio. Ĝi konsistas el grandaj partoj de la distriktoj Lindau (sud-okcidente en Bavario) kaj Ravensburg (sud-oriente en Badenio-Vurtembergo). Norde ĝi atingas la urbojn Leutkirch, Wangen kaj Isny.

Okcidenta Algovio oriente limas al distrikto Oberallgäu, sude al la aŭstra provinco Vorarlberg. Sud-okcidente ĝi limas al la Konstanca Lago, ĉe urbo Lindau. Al Okcidenta Algovio apartenas ankaŭ la montoĉeno Adelegg, branĉo de la Alpoj; plej alta loko estas Schwarzer Grat, 1.118 metrojn alta.

Okcidenta Algovio enhavas la lokojn kun plej da jaraj sunhoroj en 2006 kaj 2007, Scheidegg resp. Lindenberg im Allgäu.

Urboj kaj aliaj komunumoj
-------------------------

### Bavaria parto

Distrikto Lindau:

* Gestratz
* Grünenbach
* Hergensweiler
* Heimenkirch
* Hergatz
* Hergensweiler
* Lindenberg
* Maierhöfen
* Oberreute
* Opfenbach
* Röthenbach
* Scheidegg-Scheffau
* Sigmarszell
* Stiefenhofen
* Weiler-Simmerberg
* Wohmbrechts heute Ortsteil von Hergatz
* ...

### Vurtemberga parto

Ne estas perfekte klare, kiuj lokoj apartenas al Okcidenta Algovio, kiu ja ne estas administra unuo. Laŭ la lingvouzo eblas konsideri:

Pejzaĝo ĉe Amtzell
* Amtzell
* Argenbühl
* Bad Wurzach
* Isny im Allgäu
* Kißlegg
* Leutkirch im Allgäu
* Wangen im Allgäu
* Vogt

Vidu ankaŭ
----------

* Eistobel

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Okcidenta Algovio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Okcidenta Algovio
* Turisma asocio Lindau – Okcidenta Algovio
* Civitana asocio[*rompita ligilo*]
* Konsideroj pri la du-provinceco