recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **pasakaljo** (hisp *pasar una calle* „laŭiri straton") origine estas hispana popoldanco. En la 16-a jarcento la danco alvenis en Francio kaj Italio, kie li estis prezentata kiel baleto.
p
La muzika formo de la pasakaljo estas kontrapunkta variacio. La temo estas plejofte kvar- aŭ kvintakta ostinata basmelodio, sur kio evoluas la variacioj. Male al la parenca formo de la ĉakono la pasakaljo plejparte aperas en minortonaloj.
La verŝajne plej fama pasakaljo de la barokepoko estas la *pasakaljo en c-minoro por orgeno* (BWV 582) de Johann Sebastian Bach.

Ankaŭ la *Crucifixus* en la meso en b-minoro estas laŭforme pasakaljo sen finala fugo.

Ekde la epoko de la malfrua romantikismo komponistoj sub la influo de la orgenverkaro de Bach denove komponis orgenpasakaljojn (ofte kun finala fugo). Ankaŭ novklasikismaj komponistoj uzis ĉi tiun formon. Eminentaj ezemploj:

* Johann Nepomuk David: *Antaŭludo kaj pasakaljo pri „Wach auf, wach auf du deutsches Land"*
* Sigfrid Karg-Elert: *Pasakaljo kaj fugo pri B-A-C-H* op. 150
* Flor Peeters: *Pasakaljo kaj fugo* e-minoro op. 42
* Max Reger: *Antaŭludo, pasakaljo kaj fugo* e-minoro op. 127
* Georg Schumann:  *Pasakaljo kaj finalo pri B-A-C-H* op. 39, Verlag F. E. C. Leuckart, Leipzig 1905 (Erstdruck)
* Richard Wetz:  *Pasakaljo kaj fugo* d-minoro op. 55

Elstaraj pasakaljo-komponaĵoj de la 20-a jarcento devenas ankaŭ de Dmitrij Ŝostakoviĉ, kiu verkis kelkajn malrapidajn movimentoj de grandaj verkoj (2-a pianosonato, 8-a simfonio, 2-a pianotrio, 1-a violonkonĉerto) laŭ tiu ĉi formo. Al la plej famaj orkestropasakaljoj ankaŭ apartenas la *Pasakaljo d-Moll op. 1* de Anton Webern kaj la pasakaljo en la 4-a movimento de la 4-a simfonio de Johannes Brahms.

Interpretado
------------

Pri la interpretado de la pasakaljo informas historiaj fontoj. La francaj teoriistoj estas unuopinia. Rousseau difinas la tempon de la pasakaljo kiel „pli malrapida ol en kutimaj ĉakonoj". Brossard kaj Rameau/d'Alembert konsentas, tamen kun la aldono „pli mola". Precizajn indikojn liveras l'Affilard en siaj „Principoj". Laŭ li la tempo de la ĉakono estas ♩ = 156 MM. Liaj indikoj pri la pasakaljo estas klare pli malrapidaj kaj estas ♩ = 106 MM.

La germanaj teoriistoj ne samopinias pri la tempo. Walther rimarkas pri la pasakaljo, „ke ĝi kutime pasas pli malrapida ol la ĉakono". Quantz tamen postulas, ke la pasakaljon oni ludu „preskaŭ iomete pli rapide" ol la ĉakonon, kies tempon li indikas kiel ♩ = 160. Türk en 1789 jene kunigas la kontraŭajn opiniojn: „La pasakaljo estas iomete malrapide, aŭ kiel aliaj volas, preskaŭ iomete rapide ludata ol la ĉakono".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2008-05-05 per la retarkivo Wayback Machine J. S. Bachs Passacaglia c-Moll] beim Mutopia-Projekt
La londona gildohalo ĉirkaŭ la jaro 1860
La **Londona Gildohalo** estas komplekso de konstruaĵoj en la urbocentro de la ĉefurbo de Anglio. Ĝi situas en la strato *Basinghall* kaj dum pluraj jarcentoj havis la funkcion de urbodomo. Nuntempe ĝi ampleksas reprezentajn salonojn de la urba administrejo. Krome en la konstruaĵaro troviĝas arta muzeo, fondita dum la jaro 1999 sub la nomo *Guildhall Art Gallery*.

Historio
--------

Dum la antikva epoko en la loko, kie nun situas la gildohalo, troviĉis la plej granda amfiteatro de la romia provinco Britannia. La plej aĝaj partoj de la mezepoka gildohalo konstruiĝis dum 1411. La gildohalaj konstruaĵoj dum la granda urba brulo de la jaro 1666 forte difektiĝis, sed la mezepokaj eksteraj muroj restis kaj la interno dum la jaro 1670 rekonstruiĝis. Dum la fortaj bombadoj de la jaro 1940 kadre de la Dua Mondmilito denove tre damaĝis la konstruaĵaron. La rekonstruo okazis dum la jaroj 1953 kaj 1954 laŭ planoj de la arkitekto *Giles Gilbert Scott*.

La gildohalo en la historio de Esperanto
----------------------------------------

La interno de la londona gildohalo antaŭ la jaro 1900
Ludoviko Lazaro Zamenhof post la 3-a Universala Kongreso de Esperanto en Kembriĝo (Britio) (angle:Cambrigde) dum somero 1907 en la londona gildohalo faris faman paroladon. Eltranĉaĵo de ĝi videblas en la vikipedia paĝo pri "patriotismo".

En la parolado li unue rifuzas, ke li deziras esti la Papo de Esperanto. Li substrekas, ke li simple intencis krei ilon por interkompreniĝo. Alia lingva projekto povus esti pli bona, sed Esperanto funkcias sur *netuŝebla fundamento*.

Rilate patriotismo li rifuzas la ŝovinismon. Li indikas, ke lia naskiĝlando estas Litovio, kiun li forlasis kiel juna knabo, sed neniam povas forgesi.

Grupo de kongresanoj estis akceptita de Vezey Strong, kiu anstataŭis la tiaman urbestron, kaj mem estis Esperantisto.

  

* Jen legeblas la kompleta teksto de la Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono.

Anonco en "La Revuo" de 1907 por gvidlibro tra Londono

Eksteraj ligiloj
----------------

* Gildohalo (Londono) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Gildohalo (Londono) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* paĝoj pri la konstruaĵo (anglalingvaj)
Enirejo al la historiaj viandejoj de sur Kirch-placo; rekte je la maldekstra flanko de la fotinto troviĝas la muzeo. Neustadt estis la lulilo de karusel-farado en Germanio, pri kiu informas onin sekcio de la muzeo. La **Muzeo pri urba historio** (germane: *Museum für Stadtgeschicht, Heimatmuseum*) troviĝas en Neustadt an der Orla, Germanujo (Kirchplatz nr 7). Filio muzea estas ekde 2017 la Lutera domo.

Priskribo
---------

La muzeo troviĝas apud la historiaj viandejoj. Sur elmontrada surfaco de 370 kvadratmetroj prezentatas la historio de la urbo Neustadt, kies unua mencio estis en 1287. En kvin sekcioj la vizitantoj lernas pri ties graveco sub diversaj regantoj.

Kolektoj
--------

En historia libropresejo oni lernas pri la tekniko de la 19-a jarcento koncerne la faradon de presitaĵoj kaj pri la surloka graveco de Goeto kaj lia amiko, la presisto Johann Karl Gottfried Wagner.

En tri aliaj salonoj prezentatas la verkoj de la transregionen konataj pentristoj de la epoko post la Dua mondmilito, nome de Heinrich Kiefer, Heinrich Rudolf Ulbricht kaj Karl Herrmann, kiuj ankaŭ sub la pseŭdonimo *Die Arnshaugker* kreive agadis.

Unika estas la kolekto pri historiaj mapoj kun gravuraĵoj kupraj, ŝtalaj, ŝtonaj, kun vidoj al la urbo (16-a ĝis la 19-a jarcentoj). Interesiĝantoj pri historioj detale lernis pri la ŝanĝintaj landlimoj en la kuro de historio, pri eksaj kondukoj de stratoj kaj lokoj de jam ne ekzistantaj entreprenoj. Dum jarcentoj evoluis pluraj atelieroj de stan-gisistoj, kies produktoj estis ŝatataj en la tuta lando, ankaŭ pro la riĉeco de la ideoj de la gisistoj koncerne formojn kaj utiligon de siaj produktoj.

Neustadt estis krome la lulilo de la karusela industrio en Germanlando; tiu industria branĉo tre floris en la jaroj 1870-1915. Multaj urbanoj tiam laboris sur tiu ĉi kampo kaj fariĝis ege talentaj lignoskulptistoj. Oni faris karuselojn por la tuta mondo, el kiuj kelkaj funkcias eĉ hodiaŭ!

Daŭra ekspozicio informas pri la tanista metio, kiu jam ekde la urbofondo vigladis. Ĝis ses nedaŭraj ekspozicioj maksimume pojare kompletigas la tutan muzean komplekson.

Literaturo
----------

Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 122-123

Eksteraj ligiloj
----------------

etprezento



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
La **Preĝejo Sankta Ulriko** en la urbocentro de Halle, nuntempe koncertejo
La **Preĝejo Sankta Ulriko** (germane *Ulrichskirche*) estas eksa preĝejo en Halle (Saale), Germanio, Leipziger Straße. Ekde 1976 ĝi funkcias kiel koncertejo.

Historio
--------

La iama preĝejo de la Servistoj de Mario konstruitis inter 1370-1466. Temas pri dunava halo-preĝejo. Ĉe la alifunkciigo damaĝis valorajn partojn i.a. la galeriojn, la baptopelvon, la altaron, la altarejan seĝaron. En 1980 oni konstruis por la preĝejo fare de la firmao Sauer modernan orgenon.

Interne ĝis nun fascinas retvolbo kaj la baroka orgenfasado de la Förner-orgeno de ĉe la uesta emporo (kiu ne plu funkcias). La moderna portalo norda estas de Irmtraud Ohme, la reliefo por memori la pentriston Matthias Grünewald (mortinta en 1528 en Halle) estas de Gerhard Geyer. Ĉe la nordorienta pilastro de la flanka navo ankoraŭ videblas la gildosigno de la ĉarpentadaj lernoknaboj.

Gravuloj
--------

En tiu ĉi preĝejo baptitis Samuel Scheidt. Ĝis 1836 ĝi estis universitata preĝejo kaj pro tio ekzistas ankaŭ koneksoj kun la universitata predikisto Friedrich Schleiermacher.

Surloke estis la lasta deĵorloko pastora de August Hermann Francke, inter la orgenistoj menciindas Robert Franz. Franz, kiu vivis inter 1815-1892, fondis ankaŭ la ĝis hodiaŭ ekzistanta **Kantada akademio de Halle**; ekde 1859 li estis universitata muzikestro. Li engaĝiĝis pri la memoro de Baĉ kaj Händel; sur la universitata ringostrato troviĝas monumento de li. Antaŭulo lia sufiĉe fama estis Daniel Gottlob Türk (ĉirkaŭ la jaro 1774).

Ĉiujare la okazas ne tute 200 koncertoj en tiu ĉi koncertejo. Ekzemple okazas infana korusfestivalo, la Muzitagoj de Halle kaj la Händel-festivalo, kie la koncertejo ulrika ludas ĉiam gravegan rolon.

Puto antaŭ la preĝejo
---------------------

La puton antaŭ la preĝejo faris Gerhard Lichterfeld. Ĝi montras virinajn aktojn de la muzoj de muziko (Polyhymnia), de poezio (Kalliope), de danco (Terpsichore) kaj de la plastikaj artoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Preĝejo Sankta Ulriko (Halle) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Aktualaj koncertprogramoj
* Historio de la preĝejo Arkivigite je 2017-01-01 per la retarkivo Wayback Machine
|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Muzeo de Moderna Arto de Parizo. |

Centro Georges PompidouCentro Georges Pompidou
La **Nacia Muzeo de Moderna Arto** (france *Musée national d'Art moderne*) (MNAM), elpensita de la franca registaro en 1934, estas lokita ekde 1977 en Centro Georges Pompidou, en la 4-a arondismento de Parizo, kaj estas dediĉita al moderna kaj nuntempa arto, de la 20-a kaj 21-a jarcentoj. 

Ĝi okupas du etaĝojn, la 4-a estas dediĉita al nuntempa arto kaj la 5-a al moderna arto. 

La kolekto konsistas el pli ol 100 000 verkoj, el kiuj nur parto estas ekspoziciata.

Koncerne nuntempan arton, la verkoj estas ekspoziciitaj per rotacio kaj la elekto estas reviziita ĉiujn du jarojn.

Portempaj ekspozicioj ankaŭ estas organizitaj. 

Temas pri unu el la plej gravaj kolektoj de moderna kaj nuntempa arto en la mondo kune kun la Muzeo de Moderna Arto de Novjorko (MoMA) en Novjorko kaj la Tate Modern en Londono. Inter la artistoj reprezentitaj estas: Picasso, Joan Miró, Brancusi, Modigliani, Matisse, Francis Bacon kaj Jean Dubuffet, inter multaj aliaj.

Referencoj
----------

1. ↑  artikolo en la gazeto *le Figaro*

Vidu ankaŭ
----------

* Centro Georges Pompidou
* Muzeo de Moderna Arto de Parizo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Nacia Muzeo de Moderna Arto (Francio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Museo Nacional de Arte Moderno (Francia) en la hispana Vikipedio.* 

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 756063
* GND: 2019234-4
* LCCN: n82151094
* VIAF: 164406909, 136622436 168261253, 164406909, 136622436
* ISNI: 0000000121650916
* SUDOC: 026394561
* ULAN: 500310014
* NLA: 36558635
 |
La muelejo en Schillingstedt
La **Pivota muelejo Schillingstedt** (germane: *Bockwindmühle*) estas bela ventmuelejo situanta ĉe la federacia ŝoseo B 85 en la nordorienta vilaĝorando de Schillingstedt, Germanio. Laŭ interkonsento eblas ankaŭ vidi ĝian internon.

Fono historia
-------------

Inter la plej malnovaj tenkikaj monumentoj de la Distrikto Sömmerda nombriĝas muelejoj, el kiuj hodiaŭ ne multaj ankoraŭ funkcias. Ili servis precipe al la komunumoj diverscele, kelkfoje ankaŭ por fabrikado de oleo, fulaĵoj aŭ papero. Energiliveranto estis akvo kaj vento. Ne forgesindas ankaŭ multaj isatmulejoj kiujn formovis ĉevaloj. Dume en la regiono de Sömmerda oni jam mezepoka mencias akvomulelejojn, la ventmuelejoj ne datumas de antaŭ la mezo de la 17-a jc.

La situo de la ĉ. 12 ventmuelejoj, kiuj ekfloris en la 18-a/19-a jarcentoj, koncentriĝas pro la geografiaj kondiĉoj sur la plej altaj ebenaĵoj oriente de la rivero Unstrut. Nur la ventmuelejo de Weißensee esceptas en tiu kunteksto.

Muelejkonstruo kaj -konservado en Schillingstedt
------------------------------------------------

La plejmulto de la ventmuelejoj en la citita distrikto estas turaj ventmuelejoj el ŝtono; en Schillingstedt troviĝas la ununura el ligno. La loĝantoj apartenis ekde 1816 al la administradujo de Eckartsberga ekprofitante sekve de la liberala prusa metileĝaro. Tial eblis en liberigi sin en 1845 de la devo uzi la muelejon en Sömmerda-Leubingen. La muelisto Karl Horn enĝiĝis konstrui propran muelejon kun du muelprocedoj ekde 1850, kaj jam unu jaron pli poste la tipo de pivota muelejo ekfunkciis. Ĝis la 1950-aj jaroj estis surloke produktado, la lastajn jarojn per motoro.

Poste la objekto kadukiĝis kaj intertempe oni pensis eĉ pri translokiĝo al Weißensee. Ekde 1985 kun sukceso kelkaj anoj de la vilaĝo Schillingstedt unuiĝis por la savo de tiu ĉi monumento teknika kaj vidindaĵo loka. En 1992 la ekstero kaj la interno denove belis. Ekde tiam la muelejo estas ŝatata ekskursocelo, antaŭ ĉio dum la ĉiujare festita Tago de la muelejoj germanaj.

Literaturo
----------

Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): *Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3*, 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 212-213

Eksteraj ligiloj
----------------

Pri la muelejo sur la vilaĝaj retpaĝoj Arkivigite je 2016-05-08 per la retarkivo Wayback Machine
Dittrichshütte, adreso: An der Windmühle 2
La **Tura ventmuelejo de Dittrichshütte** (germane: *Turmwindmühle*) troviĝas en Saalfelder Höhe, ekde januaro 2019 parto de la komunumo Saalfeld en Germanio. Ĝi estas la ekkonilo de la tiu ĉi komunumoparto.

Priskribo
---------

Ĉe la transiro de Turingia Arbaro al Turingia Skista Montaro, en la altebenaĵa regiono de Saalfeld, troviĝas la vilaĝo *Dittrichshütte*. Meze de ĝi staras la tura ventmuelejo. La turisma juvelaĵo konstruiĝis en la jaro 1865-a. La muelejo funkciis ĝis 1954. En 1972 vendis la ruinon la filino de la lasta muelisto. Inter la jaroj 1974-81 ĝi renoviĝis fare de amikara iniciativo, kiu savis ĝin de la kadukiĝo. En oktobro 1981 inaŭguriĝis la denove brilanta konstruaĵo.

Ene de la muelejo estas muzeo, kie oni informiĝas kaj pri la historio de la muelejo mem kaj pri la historio de farado de faruno kaj la regiona historio ĝenerale.

Fonto
-----

*mini-a-thür in Ruhla/Thüringen. Der Freizeitpark im Thüringer Wald*, broŝuro eldonita fare de la liberaera maketaĵparko de Ruhla, nr. 27

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ventmuelejo de Dittrichshütte en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Enlistigo ĉe DGM (germane)
* turismaj informoj, arkivigite en decembro 2015 (germane)
Fasada detalo.
La **Numismatika Muzeo de Ateno** (greke *Νομισματικό Μουσείο*) estas unu el la plej gravaj muzeoj de Ateno kaj de Grekio kaj ĝi estas hejmo de unu el la plej grandaj kolektoj de moneroj, kaj antikvaj kaj modernaj, en la mondo. La muzeo mem estas hejmigita en la domego de la arkeologo Heinrich Schliemann, formale konata kiel *Iliou Melathron* (en greka: Ιλίου Μέλαθρον, "Palaco de Ilion").

La muzeo estis fondita en 1838, ĉirkaŭ la sama epoko kiam la Nacia Arkeologia Muzeo sed ĝi nur post multaj jaroj kaj kelkaj dekretoj iĝis sendependa organizaĵo. Dekomence la kolekto estis parto de la Nacia Biblioteko de Grekio kaj estis hejmigita ĉe la ĉefa konstruaĵo de la Universitato de Ateno kaj poste ĉe la konstruaĵo de la Akademio de Ateno kie la kolekto estis unuafoje ekspoziciata.

La *Iliou Melathron* ricevis financon por esti hejmo de la kolekto en 1984 kaj post grava plinovigo ĝi finfine malfermiĝis en 1998.

Vidu ankaŭ
----------

* Numismatiko

Referencoj
----------

1. ↑  "THE ILIOU MELATHRON". Numismatika Muzeo, Ateno.  Arkivigite je 2014-03-03 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 15an de Marto 2013.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Numismatika Muzeo de Ateno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la Numismatika Muzeo de Ateno
* Greka Ministerio de Kulturo kaj Turismo Arkivigite je 2008-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
* www.athensinfoguide.com

37° 58′ 40.08″ N 23° 44′ 07.44″ O﻿ / ﻿37.9778000 °N, 23.7354000 °O﻿ / 37.9778000; 23.7354000 (mapo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 587034
* GND: 5063767-8
* LCCN: n86033983
* VIAF: 172375249
* ISNI: 0000 0001 2256 5625
* SUDOC: 02987100X 121310981, 02987100X
* BNF: 121390890
* ULAN: 500306503
* NLA: 35103356
 |
**Albert STECHE** [albert steĥe] (naskiĝis la 9-an de septembro 1862 en Plagwitz (ekde 1891 parto de la urbo Lepsiko, germane Leipzig), mortis la 28-an de septembro 1943 en Lepsiko) estis kemiisto kaj aktivulo de la germana Esperanto-Movado. Ekde 1920 ĝis 1925 li estis la 3-a prezidanto de Germana Esperanto-Asocio.

EdE-S

**Steche**, germano, doktoro de fil. kemiisto. Naskiĝis en la 9 sept. 1862 en Leipzig. Li fondis fabrikon por oleoj eteraj kaj parfumaĵoj en Gröba (ekde 1923 parto de la urbo Riesa, tiam en Saksio, provinco de Prusio), kaj por floroleoj naturaj kaj artefaritaj en Grasse (Francio). Deputito de la saksa parlamento 1909-18; vicprezidanto de la Unuiĝo de Saksaj Industriistoj 1905-20. Terenoj de propagando: parlamento, Teknologia universitato, komerca ĉambro k. a. Jam en majo 1914 pledis en la parlamento por Esperanto. Faris por Esperanto oficialajn vizitojn, subtenis finance la laboron de la (tiama) Saksa Esperanto-Instituto. Dum multaj jaroj estis prezidanto de GEA, ktp. Modesta homo, helpema amiko, fidela kunlaboranto. Jam en 1921 aperis listo de 39 gazetartikoloj, kiujn li skribis kaj de 7 oficialaj paroladoj, faritaj en eminentaj rondoj (Detalojn vidu en La Vendreda Klubo, eldonita de liaj amikoj en 1921.)

* Entwicklungsgang der Weltsprache, Leipzig : E. G. Weimann, 1922
* Der Siegeszug des EsperantoLeipzig ( : Meyer), [um 1914]
* Stand der Esperantobewegung in der Welt am Ende des Jahres 1923 - Berlin : Ellersieck & Borel, 1924
* Esperanto kein Hindernis, sondern eine zwingende Notwendigkeit für den jungen, deutschen Kaufmann
* Die Bedeutung der Welthilfssprache "Esperanto" für das deutsche Volk in Krieg und Frieden [s. l.] : [s. n.]Leipzig ( : Poppe), 1915

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 28403
* GND: 117652776
* VIAF: 42620681
* ISNI: 0000000010000953
* SUDOC: 254289215
 |
La Haeckel-domo en 2014. La **Ernst-Haeckel-domo** (germane: *Ernst-Haeckel-Haus*) estas muzeo en Jena, prizorgite fare de la Friedrich-Schiller-Universitato , Berggasse nr. 7.

Historio
--------

Ernst Haeckel, la siatempe plej grava evoluisma biologo, mem metis la fundamentan ŝtonon por tiu ĉi muzeo, kiam li vendis la loĝejon en la 1918-a jaro al la Fondaĵo *Carl Zeiß* kaj ordonis ties uzon muzean. Samtempe li transdonis al la universitato sian sciencan kaj artistan postlasaĵaron.

Malfermo de la muzeo estis en 1920, kiu apartenas nun al la alterneja Instituto pri historio de medicino, naturscienco kaj tekniko. Post la morto de Haeckel ĉefe responsis pri la domo la arkivisto Heinrich Schmidt.

Priskribo
---------

La ejo en stilo de norditala kampara biendomo (la t.n. *Vilao Medusa*) montras en 7 salonoj la vivon kaj la verkaron de la elstara zoologo kaj adepto de Charles Darwin per originalaj manuskriptoj, leteroj, desegnoj, portretoj, fotoj kaj presitaĵoj.

Meze de la ekspozicio estas la haeckel-aj kontribuoj al la venko de evoluismo, lian pioniran laboregon sur la kampo de mara zoologio kiel ankaŭ lian filozofian kaj artistan kreivecon. Laŭ deziro de Haeckel restis du ĉambroj en originala stato. En ili la vizitantoj povas enmergiĝi en la laborkondiĉoj de tiu tempo.

La rolo de Haeckel publike
--------------------------

Haeckel ne nur agadis hermetike kiel fakulo ĉeuniversitata sed socie ege influis la Secesio-stilon kaj la vivreforman movadon: tio ŝuldas al liaj sciencpopularaj kaj estetikaj laboroj. Per lia ideologia interpretado de evoluismo li ne nur influis scienculan pensadon sed gravas en publikaj debatoj eĉ ĝis hodiaŭ!

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernst-Haeckel-domo (Jena) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Hejmpaĝo de la muzeo.
Turka flano

Flanoj antaŭ la bakujo, supra Egiptujo
Bakejo en supra Egiptujo
**Flanpano** aŭ platpano estas simpla pano, kiu konsistas el faruno, akvo, salo kaj ofte sen gisto. Pro manko de la gisto, la flano ne sveliĝas, restas maldika de milimetroj ĝis kelkaj centimetroj. Kelkfoje oni uzas giston (pita).

Ĝi estis konsumata jam en la antikvaj Egiptio kaj Sumerio.

Religia signifo
---------------

La esprimo de *nefermentita pano*, kiu ne estas pretigita kun fermentiloj. Tiuj platpanoj donas specialan religian signifon al anoj de judismo kaj kristanismo. Judoj konsumas nefermentitajn panojn kiel ekzemple macon dum pesaĥo.

Nefermentita pano estas uzita en la okcidenta kristana liturgio dum festado de la Komunio. Aliflanke, la plej multaj orientaj eklezioj eksplicite malpermesas la uzon de nefermentita pano (greke: *azimes*) por Komunio, kiel apartenantan al la Malnova Testamento kaj aprobas nur panon kun gisto, kiel simbolon de la Nova. Efektive, tio estis unu el la tri punktoj de disputo kio kaŭzis la skismon inter orientaj kaj okcidentaj eklezioj en 1054.

Kanona juro de la Latina Rito de la Romkatolika Eklezio postulas la uzon de nefermentita pano por la hostioj, kaj nefermentitaj oblatoj por la komuneco de la fidela. La pli liturgiaj protestantaj eklezioj emas sekvi la latinan katolikan praktikon, dum aliaj uzas aŭ nefermentitajn oblatojn aŭ ordinaran panon, depende de la tradicioj de ilia speciala denominacio aŭ loka uzokutimo.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Flanpano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Flano
* Flaŭno
Longwood estis la loĝejo de Napoleon en Saint Helena Sankta Heleno de 1815 ĝis lia morto ses jarojn poste.
'***Longwood House'*** estis la loĝejo de Napoleono Bonaparte, dum lia ekzilo en la insulo Sankta Heleno, de la 10a de Decembro 1815 ĝis lia morto en la 5a de Majo 1821. Ĝi kuŝas sur ventobalaita ebenaĵo je ĉirkaŭ 6 km (3.7 mi) el Ĵamestaŭno.

Je lia alveno oni konstatis, ke ne estis taŭga loĝejo por eks-imperiestro kaj oni planis translokigi lin al pli komforta loko. Sed poste oni decidis ke estus pli sekura tiu nekomforta loko kaj tiam jam en 1818 oni decidis konstrui novan domon apude, sed tiu neniam estis okupita de Napoleono.

Bibliografio
------------

* Jean-Paul Kauffman, *The Dark Room at Longwood* (2000)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Longwood House en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo de Longwood House. Arkivigite je 2020-02-17 per la retarkivo Wayback Machine
* freace Arkivigite je 2015-05-10 per la retarkivo Wayback Machine

Koordinatoj: 15° 57′ 0.47″ S 5° 40′ 59.06″ U﻿ / ﻿15.9501306 °S, 5.6830722 °U﻿ / -15.9501306; -5.6830722 (mapo)
Stato en 1964
La lepsika kafejo **Zum Arabischen Coffe Baum** estas kultur- kaj arthistoria konstrumonumento (unuafoje menciita en 1556) kaj apartenas – krom Café Procope en Parizo – al la plej malnovaj kafejoj de Eŭropo. Ekde 1711 pruveble estas servata kafo. Multaj elstaruloj vizitas regule la ejon, ekz. ekde la jaro 1833 Robert Schumann kaj pluaj muzikkolegoj renkontiĝis ĉe kutimtablo en „Coffe Baum".

Nuna uzado
----------

Disdonite sur pluraj etaĝoj en la domo troviĝas nuntempe restoracio kaj pluraj kafejoĉambroj. Krom al la gastronomio la domo servas kiel muzeo. Kiel parto de la *Urbhistoria Muzeo je Lepsiko* ĝi montras ekspozicion pri la historio de la kafo en Lepsiko. En 16 ĉambroj la muzeo prezentas eksponaĵojn el 300 jaroj de saksa kafekultura historio, ekz. kafomuelilojn, kafeporcelanon el Meissen, kafotasojn, rostilojn kaj kafepreparilojn.

Nomo
----

Eksterkutima domosigno el la jaro 1720 donis al la domo ĝian nomon *„Zum Arabischen Coffe Baum"* (Ĉe la araba kafoarbo): La baroka skulpturaĵo montras orientalulon, kiu donas al putto pladeton da kafo. Tiel ĝi simboligas la historion de kafo kiel kulturdonaco de la orientumo al la okcidentumo.

Famaj gastoj
------------

* Aŭgusto la forta (1670–1733), princo-elektisto de Saksio, reĝo de Pollando kaj grandduko de Litovio
* Johann Christoph Gottsched (1700–1766), germana verkisto
* Christian Fürchtegott Gellert (1715–1769), germana poeto kaj moralfilozofo
* Gotthold Ephraim Lessing (1729–1781), germana poeto
* Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832), germana poeto, teatrestro, natursciencisto kaj ŝtatisto
* Napoléon Bonaparte (1769–1821), franca imperiestro kaj militestro
* Robert Schumann (1810–1856), germana komponisto kaj pianisto
* Franz Liszt (1811–1886), germanhungara komponisto kaj pianisto
* Richard Wagner (1813–1883), germana komponisto
* Johann Sebastian Bach (1685–1750), germana komponisto

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Zum Arabischen Coffe Baum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retpaĝaro de „Coffe Baum"
La **Ĉefurba Muzeo de Pekino** (konata mallongigite **Ĉefurba Muzeo**, ĉine 首都博物馆, pinjine *Shŏudū Bówùguăn*) estas granda artmuzeo kun adreso de *16 Fuxingmenwai Dajie* en la urba distrikto Xicheng en Pekino. Ĝi malfermis siajn pordojn en 1981, kaj translokiĝis al ties nuna konstruaĵo fine de la 1990-aj jaroj.

La muzeo havas multajn specojn de objektoj de imperia Ĉinio kaj de aliaj aziaj kulturoj. La kolektoj de la muzeo inkluzivas objektojn kiuj antaŭe apartenis al la Konfucea Templo sur vojo Guozijian de Pekino.

Ĝi enhavas grandan kolekton de porcelano, bronzobjektoj, kaligrafio, pentraĵoj, jado, skulptaĵo, tradiciaj hejmaj objektoj kaj vestaĵoj de la loĝantoj de la malnova Pekino, kaj budhanaj statuoj de Imperia Ĉinio kaj aliaj aziaj kulturoj. Nuntempa ĉina kaj okcidenta arto ankaŭ estas ekspoziciita. 

Eniro estas senpaga post rendevuo telefone aŭ interrete. La kolekto de la muzeo enhavas pli ol 200,000 objektojn akiritajn en la unuaj linioj de lokaj arkeologiaj elfosadoj. Sed ne pli ol 10 000 eroj estas ekspoziciitaj samtempe.

Priskribo
---------

La Bronza Ekspozicia Halo
Blua kaj blanka porcelana vazo de la Ming Dinastio.
Kvankam la muzeo paliĝas kompare kun la vizitantoj ricevitaj de aliaj muzeoj en la urbo, kiel la Palaca Muzeo en la Malpermesita Urbo, la Nacia Muzeo de Ĉinio kaj la Nacia Arta Muzeo de Ĉinio; Ĝi fariĝis unu el la ĉefaj kulturaj institucioj de la grandurbo, kun pli ol 166,000 vizitantoj en la unuaj kvin monatoj de 2007.

La granda tegmento de la nuna konstruaĵo de la Kapitala Muzeo kaj la gradiento en la alirplaco havas influojn de tradicia ĉina arkitekturo. La ekstera ŝtonmuro estas celita simboli la murojn kaj turojn de antikva Ĉinio. Peco de danbi (granda ŝtono ĉizita kun bildoj de drakoj, feniksoj kaj imperiaj objektoj) estas enigita en la grundo antaŭ la norda pordego de la muzeo, dum ĉe la ricevo estas dekoracia arko de la Dinastio Ming, kiu montras la "centran akson" karakterizan de ĉina arkitekturo. La Bronza Ekspoziciejo, kiu havas ovalan formon, estas celita simboli la eltrovon de antikvaj objektoj tra sia klinita dezajno kiu etendiĝas de la planko ĝis la ekstero de la muzeo .

Referencoj
----------

1. ↑  Capital Museum (el Retarkivo {{{1}}}).
2. ↑   Beijing's 'New' Arts Centre: The Capital Museum. Studio International. Arkivita el la originalo je 2008-07-25.
3. ↑  Capital Museum (el Retarkivo 20131023101410), Beijing, China.

Vidu ankaŭ
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ĉefurba Muzea retejo (angle)
* Ĉefurba Muzeo ricevas modernan aspekton


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 852630
* ISNI: 0000000404516768
 |
La **Citadelo Laferrière**, ankaŭ konata kiel *La Citadelle*, estas granda fortikaĵo situanta en la nordo de Haitio, pli malpli je 17 mejloj sude de la urbo Haitia Kabo. Temas pri la plej granda fortikaĵo de la okcidenta hemisferio, la plej granda el tuta Ameriko kaj enlistigita kiel Monda heredaĵo de Unesko en 1982. Nuntempe ĝi estas unu el la plej popularaj turismaj vizitindaĵoj de la turistoj en Haitio.

La grandega ŝton-strukturo estis konstruita de 20.000 laboristoj inter la jaroj 1805 kaj 1820, sub ordonoj de la reĝo Henri Christophe, kiel parto de sistemo de fortikaĵoj elpensitaj por pluvivigi la novan sendependan nacion (Haitio) antaŭ la ebloj de ataktoj de Francio. Kelkaj anekdotoj diras ke Kubo videblas el ĝi se la tago estas luma. Ankoraŭ estas konservataj la kuglegoj de la kanjonoj amasigitaj en la fortikaĵo.

La miksaĵo por gluigi la ŝtonojn de ĉi majesta fortikaĵo enhavis diversajn elementojn (kalko, melaso kaj sango de bovinoj kaj kapridoj, kiuj estis oferitaj elverŝigante ilian sangon sur la muroj por ke la spiritoj kaj gedioj de vuduo donu potencon kaj protekton al la strukturo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Citadelo Laferrière en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La Jezuita Gvarania Misiejo **Trinidad del Paraná** estas la plej bone konservita kaj plej granda redukciono de Paragvajo. Ĝi situas sur monteto 28 km nordoriente de Encarnación, en la distrikto Trinidad en Departemento Itapúa; ĝi estas alirebla de la vojo VI.

Ĝi estis fondita en junio 1706, kaj en 1728 ĝi havis loĝantaron de 3 000 gvaraniaj indiĝenoj. Retrovita preskaŭ du jarcentojn poste, ĝi estis deklarita Monda heredaĵo fare de UNESKO en 1993.

Ĝi havas grandan placon, loko de kunveno de la vilaĝo kaj Jezuitan muzeon lokitan en la malnova sakristio kie oni povas vidi skulptaĵojn kaj maketon de la misiejo. Tiu redukciono havas la plej grandan konstruitan templon inter ĉiuj kiuj konsistigas la jezuitajn redukcionojn, kie elstaras la friso de anĝeloj muzikistoj kiuj ĝis la malkovro de muzikaj partituroj en Moxos (Bolivio) konsistigis la solan precedencon de muziko en la jezuitaj misiejoj. Tiu vilaĝo estas tiu kiu konservas en plej alta grado la strukturon de konforma vilaĝo.

Trinidad estas sub konstanta restaŭrado kaj plibonigo.

Arĥitekturaj ecoj
-----------------

La arĥitekto de la ĉefa preĝejo estis Juan Bautista Prímoli, kiu ankaŭ estis respondeca pri la dezajno de la tuta redukciono.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Santísima Trinidad del Paraná en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Jezuitaj Gvaraniaj Misiejoj
* Jezuitaj redukcionoj
* Jesús de Tavarangue
* Listo de mondaj heredaĵoj en Ameriko

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Misión jesuítica de Santísima Trinidad del Paraná en la hispana Vikipedio.*
La **Universitato de Hartford** (angle ***University of Hartford***, mallongigite **UHart**) estas privata universitato en West Hartford en la ŝtato Konektikuto, Usono. Ĝia ĉefa kampuso etendiĝas tra la municipa areo Hartford kaj atingas najbaran Bloomfield. La universitato altiras studentojn de 48 ŝtatoj kaj 43 landoj kaj havas studprogramojn akredititaj de la EAC/ABET, AACSB kaj NEASC-CIHE) .

Historio
--------

Ĝi estis establita en 1877 fare de konektikutaj virinoj, inkluzive de la edzino de Mark Twain, sinjorino Samuel Clemens, Olivia Langdon Clemens, kaj kontraŭsklavecisma Harriet Beecher Stowe. La ejo estis elektita proksime de la *Wadsworth Atheneum* - la unua artmuzeo de Usono.

Organizo
--------

La lernejo estas precipe specialigita pri muziko, dancado, aktorado kaj aliaj kulturaj temoj. En 1991, *Hartford College for Women* eniris kiel malĉefa parto de la universitato tra fuzio.

La altlernejoj estas:

* Barney Lernejo de Komerco
* Kolegio de Arto kaj Sciencoj
* Hartford Art School
* Kolegio de Inĝenierio, Teknologio kaj Arkitekturo
* Kolegio de Edukado, Flegado kaj Sanaj Profesioj
* La Hart Lernejo
* Hillyer College

En la universitato estis 7,308 studentoj kaj 787 akademia kunlaborantaro en 2006, kaj en la sama jaro instrukotizoj estis US$ 26,996 por studentoj registritaj en Usono. La studoj estas ofertitaj ĝis doktora nivelo.

Esperanto
---------

La Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj (CED) kreiĝis en 1952 kadre de Universala Esperanto-Asocio. La eŭropa precipa oficejo estas en Roterdamo, Nederlando, kie troviĝas Biblioteko Hector Hodler. CED ankaŭ funkciis kiel ero de la Universitato de Hartford.

Referencoj
----------

1. ↑  U.S. News & World Report, Best National Universities 2011  (el Retarkivo {{{1}}})
2. ↑  University of Hartford Accreditation  (el Retarkivo {{{1}}})

Vidu ankaŭ
----------

* Prof. Humphrey Tonkin – eksprezidanto kaj universitata profesoro pri humanistiko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo
* Hartford Atletika retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 849198
* LCCN: n50003423
* VIAF: 154723919
* ISNI: 0000000103529100
* BNF: 12547390f
 |
La **Frietmuseum** (**Fritomuzeo**) estas muzeo en Bruĝo, Belgio, kiu estas dediĉita al la historio de terpomoj kaj la produktado de belgaj fritoj. Ĝi priskribas sin kiel *la unuan kaj nuran muzeon dediĉitan al terpomfritoj*.

Historio
--------

La muzeo estis fondita en 2008 fare de Eddy Van Belle, kiu antaŭe malfermis du aliajn muzeojn, kiuj kune troviĝas en alia bruĝa konstruaĵo: Choco-Story (Ĉokolado-rakonto), kiu estas dediĉita al la ĉokoladindustrio de Belgio, kaj Lumina Domestica, kiu gastigas la 6500-pecan kolekton de lampoj de Van Belle. Inspirite de la populareco de *Choco-Story*, Van Belle priesploris la eblecon de muzeo dediĉita al fritaj terpomfingroj, ĉar neniu simila muzeo ekzistis aliloke.

Priskribo
---------

La Fritomuzeo troviĝas en la gotika Saaihalle (iama lanohalo) je Vlamingstraat 33. Tio estas unu el la plej malnovaj konstruaĵoj en la Mondheredaĵo-listigita historia centro de Bruĝo kaj originas el 1399, kun alkonstruaĵo aldonita iom poste. Dum la dekkvina jarcento, ĝin uzis ĝenovaj komercistoj. Antaŭ la malfermo de la muzeo, okazis restaŭrolaboroj, inkluzive de renovigo de la fasado. Dum tiu laboro, neniuj strukturaj ŝanĝoj estis faritaj al la interno de la konstruaĵo.

Frietmuseum (Fritomuzeo) situanta en la Gotika Saaihalle (iama lanostokejo) en Vlamingstraat 33, Bruĝo, Belgio
La muzeo etendiĝas sur tri etaĝoj. Ekspoziciaĵoj sur la teretaĝo montras la historion de terpomoj, komenciĝante en Peruo ĉ. 8000 a.K. La unua etaĝo estas dediĉita al la historio de frititaj terpomoj kaj ilia origino en Belgio. En la kelo estas trinkejo. Ekspoziciaĵoj inkludas fotojn, artaĵojn, historiajn terpomsenŝeligajn kaj tranĉilajn maŝinojn, kaj filmo kiu montras kiel fari perfektajn *fritojn*.

Konstruaĵo
----------

La konstruaĵoj el 1399 estis la rezidejo de la Konsulo de Ĝenovo in 1441, estis uzata de teksistoj inter 1578-1750, kaj poste funkciis kiel gastejo, trinkejo, kinejo, dancejo, kaj ekde 1978 kiel banko kaj ekspoziciejo.

Referencoj
----------

1. ↑  "Bruges", 2a Novembro 2008.
2. 1 2  Barkham, Patrick, "Land of the friet", 3a Majo 2008. Kontrolita 8a Majo 2012.
3. 1 2   Genuese Loge, hoekpand, deel van bank (ID: 29895). Onroerend Erfgoed. Alirita 12a Majo 2012.
4. ↑   Historic Centre of Brugge. UNESCO. Alirita 12a Majo 2012.
5. ↑  Dorling Kindersley.  (2011) *DK Eyewitness Travel Guide: Belgium & Luxembourg*. Dorling Kindersley Limited. ISBN 978-1-4053-6065-4.
6. ↑  Boyd, Brian, "Out of Belgium's frying pan", 1-a de majo 2010.

*En tiu ĉi artikolo estas uzita maŝina traduko de WikiTrans de teksto el la artikolo Frietmuseum en la angla Vikipedio.* 

* Kategorio Fritomuzeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Markas Robinzonas** (naskiĝis la 25-an de decembro 1897 en Lazdijai; mortis 13-an de oktobro 1971 en Vilno kaj estas sepultita en juda tombejo en la urbokvartalo Žvėrynas) estis merita medicinisto, kuracisto-venerologo kaj esperantisto.

Dum la milito 1941-1945 li estis doktoro en la Ruĝa armeo. Al Esperanto aliĝis en 1924. Aktiva ano de la Esperanto-societo en Kaŭno (Kaunas) sub gvidado de Paŭlo Medem. Organizinto de Esperanto-grupo kaj samtempe UEA delegito en Plungė, ĉeestis Baltian E-kongreson en Talino (1940). Dum stalinisma epoko li estis unu el nemultaj, kiu kuraĝis publike nomi sin esperantisto. Post la renaskiĝo de Esperanto en Sovetunio (1956) M. Robinzonas plej aktive sindonis al reorganiza laboro de Esperanto en Vilno kaj en tuta Litovio. Li estis estrarano de Vilna Esperanto-klubo, aktiva kaj objektiva komisiano de eldonataj Esperanto-lernolibroj. En BET-oj li ĉiam gvidis matenan gimnastikon. Li ŝatis vojaĝi kaj poste rakonti siajn impresojn al esperantistoj.

Literaturo
----------

* Sidorov, Anatolo.  (2022) *Esperantistoj de Sovetunio, kiuj batalis kontraŭ nazioj en la 2-a mondmilito* (pdf), Redaktis kaj aranĝis Nikolao Gudskov, provlegis Svetlana Smetanina (esperante), Moskvo–Sankt-Peterburgo: Rusia Esperantista Unio, p. 49. "Sidorov, 2022".

Fonto
-----

* Povilas Stašys, *Litova Stelo*, 1998, januaro-februaro, n-ro 1, pĝ. 21.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Elsbeth BORMANN** (naskiĝis en 1930, mortis la 26-an de oktobro 1996 en Hamburgo) estis germana esperantisto, kiu dum la plejparto de sia vivo vivis en la hamburga urbodistrikto Bergedorf. Ŝi lernis Esperanton en 1950 kaj agadis je ĉiuj niveloj de la movado, precipe en la kampoj de informado, eŭropa kaj virina agado.

Elsbeth Bormann estis interalie estrarano de Hamburga Esperanto-Societo (1967-1970, 1976-1978); afergvidanto de Nordgermana Esperanto-Ligo (1969-72); estrarano (1973-77), prezidanto (1977-83 kaj 1994-95) kaj honora prezidanto (1983) de Germana Esperanto-Asocio; kunfondanto (1977) kaj prezidanto de Eŭropa Esperanto-Unio (1980-81 kaj 1995-).

Ŝi membris en la Loka Kongresa Komitato (LKK) de la Hamburga UK (1974), laboris en la gazetaraj servoj de pluraj UK-oj en germanlingvaj landoj (1974, 1979, 1985), kaj estis la ĉefa organizanto de la germanaj landaj kongresoj en 1980 kaj 1981. UEA-membro dum 30 jaroj, ŝi funkciis kiel loka delegito (1969-1982), vic- kaj fakdelegito pri eŭropa agado (1983-) kaj komisiito de UEA pri Virina Agado (1975-1977, 1989-1992), temo pri kiu ŝi aperigis Esperanto-dokumenton en 1976 kaj organizis UEA-seminariojn en 1981, 1982 kaj 1988.

Pro sia Esperanto-aktivado ŝi ricevis en 1981 Federacian Meritkrucon de la ŝtatprezidanto. Esperanto kaj familio por Elsbeth Bormann sinonimis: ŝi estis la edzino de Werner Bormann kaj la patrino de Thomas Bormann kaj Judith Jackson, ĉiuj konataj movadaj aktivuloj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Libroj kaj aliaj dokumentoj[*rompita ligilo*] de kaj pri Elsbeth Bormann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo Arkivigite je 2007-12-21 per la retarkivo Wayback Machine

  


| Antaŭe: | prezidanto de Germana Esperanto-Asocio | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Werner Bormann | 1977 - 1983 | Helmut Klünder |

| Antaŭe: | prezidanto de Germana Esperanto-Asocio | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Wolfgang Schwanzer | 1994 - 1995 | Frank Stocker |
Pola domo en Ostrava
Pola domo en Ostrava
**Pola domo** estas hotelo, restoracia ekipaĵo, sed ankaŭ centrejo de multnombraj kulturaj kaj komunaj eventoj. La konstruaĵo apartenas hodiaŭ al la plej admirataj konstruaĵoj de malfrua historiismo en Ostrava, eĉ kiam laŭtempa presaro markis ĝin kiel "polan secesion". La Polan domon konstruis por si en la jaro 1900 ostrava pola minoritato kiel sidejon de klerigaj kaj sociaj institutoj.

Historio
--------

Moravia Ostrava fine de la 19-a jarcento fariĝis industria centro de la aŭstria-hungara monarkio, kiu interesis pri la evoluo de la urbo. Estis venantaj ĉi tien multaj homoj pro laboro. Estis venantaj ĉi tien ankaŭ poloj, kiuj venis en Moravian Ostravan precipe el Galicio.

Fortiĝis voĉoj de la polaj almigrintoj pri pli bona validiĝo en urba aŭtonomio kaj ebleco kleriĝi en la naskolingvo. En Moravia Ostrava estiĝis filio de *Towarzystwo Szkoly Ludowej* en Krakovo. Iniciaton al la konstruado de la kleriga centro donis el vicoj de la pola inteligentularo kaj vivtenistaro, el kiuj plej multe eminentiĝis d-ro Waclaw Seidl. En la jaro 1899 estiĝis Kompanio por konstruado de Pola domo en Moravia Ostrava. Ankoraŭ la saman jaron estis akirita konstrupermesilo kaj elektita prezidantaro. La unua financa helpo venis el Krakovo, en kiu partoprenis precipe grafo Zamojski kaj grafo Tarnowski, parto de kontribuoj estis el kolektoj de krakova loĝantaro. La konstruado estis komisiita en la manojn de arkitekto Stanislaw Bandrowski, agadanta tiutempe en Ostrava-regono. Kuniĝo kun Pollando havis sian simbolikon - ĝis Moravia Ostrava estis alveturigitaj du vagonoj el detruitaj urbaj remparoj en Krakovo (ili estas ĝis hodiaŭ videblaj en ekstera ornamaĵo).

La 31-an de aŭgusto 1900 loka polica komisarejo estis petita pri permeso malfermi la Polan domon. Solena agado okazis en preĝejo de sankta Venceslao kaj solena marŝantaro trairis silente kaj sen muziko al la novkonstruaĵo. La malfermon de la Pola domo partoprenis ankaŭ urbestro de Moravia Ostrava d-ro Vojtěch Johanny.

Arkitekturo de la domo estas frue secesia, ĝis preskaŭ historiiganta al bizara naturalismo, simbolismo kaj dekoraciismo.

Mallongtempe post la finiĝo de la konstruado la Pola domo venis en gravajn financajn problemojn kaj minacis, ke ĝi estos fermita. Pro merito de multaj prunteprenoj kaj kolektoj tiel ne okazis.

La Pola domo fariĝis centrejo de kulturo kaj klerigado. Estis ĉi tie lokigita pola municipa, pli poste ankaŭ urba lernejo, okazis kursoj por analfabetaj almigrintoj el Galicio. Teatrajn prezentojn ĉi tie prezentis migranta kompanio de L. Czytogórski, prezentiĝis ĉi tie ankaŭ itala kantisto Luigi Cavanna. Estis ĉi tie lokigita biblioteko, legejo, pola ŝparejo, asociiĝo Forto kaj aliaj organizoj.

En duono de la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento la Pola domo estis rekonstruita kaj ŝanĝita en hotelon, kiu ĝi estas ĝis hodiaŭ.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

* Kategorio Pola domo (Ostrava) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĉeĥa domo
**Ĉeĥa domo** en ostrava urboparto Vítkovice estas memorigaĵe ŝirmata novrenesanca konstruaĵo servanta kiel sidejo de lokaj sokolanoj.

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento Vítkovice estis la plej multe germanigita municipo en norda moravio. Ĉeĥaj patriotoj tial venis kun ideo de la fondo de centro de la subteno de la ĉeĥa societa vivo, kulturo, klerigado kaj sporto. Ili fondis do *Kooperativon de Ĉeĥa domo* kaj komencis la konstruadon. Sed la devenaj planoj montriĝis pli ol grandiozaj kaj tiel minacis, ke tuj post finkonstruo en la jaro 1899 la ŝuldigita konstruaĵo devos esti vendita. Ke tiel ne okazis, por tio apartenas dankoj parte al membroj de la kooperativo, kiuj aktive serĉis financajn rimedojn, parte al loĝantoj de Moravia Ostrava, kiuj sendis al vítkovicanoj profitojn de kelkaj teatraj prezentoj.

La objekto de domo estas unuetaĝa frunta konstruaĵo paralela kun la hodiaŭa strato *Výstavní*. En teretaĝo troviĝis restoracio, hotelaj servoj kaj komuna ĉambro destinita por kunsidoj de la asociiĝoj. Parto de la spaca ĉambrego, kiu apartenis al la plej reprezentigaj ĉambroj en la tuta Moravio, estis ankaŭ scenejo destinita por volontula teatro.

En la konstruaĵo havis sidejon tuj kelke da societoj. Kiel la unua (ekde la jaro 1899) tio estis klubo de biciklistoj. En la sama jaro ĉi tie okazis prezentiĝo de sokolanoj. Tre aktivaj estis volontuloj el teatra societo Tyl - ilian unuan prezentiĝon partoprenis tiom da spektantoj, ke triono el ili devis rigardi la spektaklon starantaj. Inter honoraj membroj de la societo apartenis ekz. Alois Jirásek, Jaroslav Kvapil aŭ Svatopluk Machar. Krom societoj ĉi tie havis ŝtormajn kunsidojn politikaj partioj. Estas ankaŭ menciinde, ke en Ĉeĥa domo troviĝis kiel unu el la unuaj la plej granda biblioteko kun legejo en Ostrava-regiono kun la plej riĉa fonduso de la ĉeĥa literaturo.

Nuntempo
--------

En la jaro 1991 akiris la konstruaĵon en proprumadon *Gimnastika unueco Sokol Vítkovice*. Tiu por rimedoj de Ĉeĥa komunumo sokola, Magistrato de urbo ostrava, ostravaj memorigzorgantoj kaj Oficejo de urba parto Vítkovice faris rekonstruon de la konstruaĵo. Estis riparita tegmento kaj la internojn. La beleco de Ĉeĥa domo poste devus ankoraŭ pli elstariĝi post finigo de ampleksa rekonstruo de strato *Výstavní*.

Ligiloj
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Ostrava |

### Literaturo

* NAVRÁTIL, Boleslav. Ĉeĥa domo en Vítkovice havos ĉijare 110 jarojn. *Moravskoslezský deník*, 11-a de julio 2009, p. 21. ISSN 1213-5577

### Eksteraj ligiloj

* Ĉeĥa domo Arkivigite je 2009-04-14 per la retarkivo Wayback Machine
Kunstkamera fotita dum la Blankaj noktoj
**Kunstkamera** (ruse *Кунсткамера*; germane *Kunstkammer*} estas la unua rusia muzeo establita de la imperiestro Petro la Granda en Sankt-Peterburgo en 1714.
Ĝi havas unikan kolekton de antikvaĵoj kaj raraĵoj prezentantan historion kaj vivmanieron de multaj popoloj. La muzeo estas fame konata ankaŭ pro ĝia deponejo de anatomiaj vidindaĵoj kaj anomaloj.

Nuntempe en la konstruaĵo funkcias "Petro la Granda muzeo de Antropologio kaj Etnografio de la Rusia Akademio de Sciencoj".

Historio
--------

Petro la Granda inkognite vojaĝinta al Nederlando kaj Anglio en 1697 - 1698 diligente ekzamenis tieajn atingojn inkluzive anatomion. Li tre interesiĝis pri ĉiuj novaĵoj kaj do estis aĉetitaj tutaj kolektoj de libroj, instrumentoj, armiloj, naturaj raraĵoj ktp. Ili poste formis bazon de Kunstkamera.

Dum sia dua vizito al Nederlando en 1715- 1717 la imperiestro observis muzeon de apotekisto Albertus Seba en Amsterdamo, kiu intencis vendi sian kolekton al la rusa reĝo. Persona inspekto de la kolekto estis pozitiva kaj ĝi estis aĉetita kaj transportita al Peterburgo por la muzeo.

Projekton kaj komencon de konstruado en 1718 efektivigis germana arkitekto Georg Mattarnovi mortinta en 1719. Poste aliaj arkitektoj kaj konstruistoj realigis la projekton en 1735.

La konstruaĵo konsistas el du trietaĝaj blokoj kun turo enmeze, kiun kronas kompleksa kupola finaĵo. La ĉefa fasado najbaras kun Neva rivero, trans kiu videblas Vintra Palaco - rezidejo de la rusaj regantoj.

La muzeaj kolektoj okupis la orientan alon de la konstruaĵo, en la mezo lokiĝis la Anatomia Teatro, en la turo - Gottorpa globo (forbrulinta en 1747) kaj la observatorio, en la okcidenta alo estis oficejoj de la Akademio de Sciencoj.

* Kategorio Kunstkamera (Sankt-Peterburgo, Rusio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo ruse angle
* teksto kaj fotoj
grafo Nikolaj Rumjancev (pentris *Borel* komence de la 19-a j.c.)
Muzeo en Paŝkov palaco
**Rumjancev-muzeo** (ruse *Румя́нцевский музе́й*) estas plej abunda kolekto de libroj, manuskriptoj, pentraĵoj, moneroj, etnaj kaj historiaj materialoj en Rusujo.

Ĝi aperis en 1826 surbaze de heredaĵo, kiun testamentis fama rusa diplomato kaj grafo Nikolaj Rumjancev al sia popolo. En 1831-1861 la eksponaĵoj estis prezentitaj por publika revuo en Sankt-Peterburga Rumjancev palaco.

Ekde 1861 la muzeo funkcias en Moskvo en belega Paŝkov palaco situanta vidalvide de Kremlo sur alta monteto. La konstruaĵon projektis kaj aperigis en la 18-a jarcento fama rusa arkitekto Vasilij Baĵenov.

* Kategorio Rumjancev-muzeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Julie de 1862 libraro de la muzeo iĝis aperta por vizitantoj kaj poiome danke al multaj donacoj de mecenatoj akiris statuson de plej riĉa biblioteko en la lando.

En 1924 dum la sovetia reĝimo la biblioteko de la muzeo estis transformita al la Ŝtata Lenin Biblioteko, kiu tiel nomiĝis ĝis 1992. En ĝi oni kolektis libraron en 367 mondaj lingvoj. Ankaŭ ĝi entenas nepran unu ekzempleron de ĉiu libro eldonita en Rusujo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala ttt-ejo ruse angle
* [*rompita ligilo*] evoluado de la muzeo ruse
* [*rompita ligilo*] historio de la biblioteko kaj ĝia loko sur mapo de Moskvo angle