recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Algarrobo** estas komunumo de la marbordo kaj banurbo de riĉuloj, situanta en la Provinco San Antonio, en la Regiono Valparaíso. Estas konata kiel "***Capital Náutica de Chile***" (jaĥta ĉilia ĉefurbo), ĉar tie oni praktikas ĉiajn akvajn sportojn, kiaj velŝipado, surfo kaj aliaj. Ties nomo rilatas al abundo de la arbo Ĉilia prozopo. Ĝi havas abundajn strandojn kaj belan arkitekturon, kun la plej granda naĝejo de la mondo en la turismejo San Alfonso del Mar, menciita en la Guinness-libro de rekordoj.

Historio
--------

Geografio
---------

Vidindaĵoj
----------

Demografio
----------

Notoj
-----

1. ↑   Guinness World Records 4a de februaro de 2008

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Algarrobo (Ĉilio) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Indicadores comunales de Algarrobo en la Biblioteca del Congreso Nacional de Chile[*rompita ligilo*]
* Turisma informo de Algarrobo (fotoj - klimato - mapoj)
* Turismo de Algarrobo
* Sporta klubo de Algarrobo
* Turismejo Cabañas Canemar en Algarrobo kun informaro pri strandoj kaj turismo

Koordinatoj: 33° 21′ 57″ S 71° 40′ 16″ U﻿ / ﻿33.36583 °S, 71.67111 °U﻿ / -33.36583; -71.67111 (mapo)
**HAJÓS Alfréd** [hajo’ŝ alfred (naskiĝis kiel *GUTTMANN Arnold*) (Budapest, 1-a de februaro 1878 - Budapeŝto, 12-a de novembro 1955) hungara arkitekto, la unua hungara olimpika ĉampiono. Lia pli juna frato estis Henrik Hajós.

Li devenis el juda familio de Budapeŝto. Post kiam li ricevis diplomon en la Teknikuniversitato, eklaboris en oficejo de Ignác Alpár, poste ĉe Ödön Lechner. En 1907 li malfermis sian oficejon. Li sukcese partoprenis en konkursoj, kiuj donis laboron al li ĉefe en la hungara provinco. En 1924, li akiris en la intelekta konkurso de la pariza olimpiko arĝentan medalon per stadiona plano (komune kun Lauber Dezső).
Liaj rememoraĵoj aperis en 1956 en Budapeŝto kun titolo *Igy lettem olimpiai bajnok* (Tiel mi iĝis olimpika ĉampiono).

Sporto
------

Li venkis en 1896, en Ateno, dum la unua novepoka olimpiko en la 100 m-a, poste en la 1200 m-a naĝado, tiel li akiris la unuan kaj duan olimpikan ormedalon de la hungara sporto.

Ekde 1899, kiam li sukcese diplomiĝis kiel arkitekto, li ĉesigis la aktivan sportadon, sed kiel sporta ĵurnalisto kaj ano de la Hungara Olimpika Komitato plu apogis la sportan movadon.

Ĉefaj arkitektaĵoj de Hajós
---------------------------

Li verkis komence laŭ secesio, poste eklektiko, konstruktiva, moderna, plej ofte en itala stilo.

* Aranybika szálló (Debrecen)
* Lőcsey Gimnázium (Debrecen)
* Református Egyház Zsinati Központja (Budapest)
* UTE Stadion (Újpest, Megyeri út)
* Nemzeti Sportuszoda (Budapest, Insulo Margareta)
* Leányiskola (Pozsony)
* Népkerti Vigadó (Miskolc)
* Szegedi Úszóegyesület Uszodája (SZÚE, hodiaŭ Ligetfürdő), 1930

Eksteraj ligiloj
----------------

* Alfréd Hajós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Alfréd Hajós en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* 
* Arkivigite je 2018-12-15 per la retarkivo Wayback Machine
* Hungara Biografia Leksikono
* Sportmuzeo Arkivigite je 2005-02-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 55697
* VIAF: 96585239
* ISNI: 0000 0000 7896 1769
* ULAN: 500122563
 |
**SCIB** aŭ **SCiB** (el la angla *Super Charge Ion Battery*) estas rapid-ŝargebla akumulatoro, planita por reŝargo al 90% ene de 10 minutoj. LA prototipo estis prezentita jam en marto de 2005, sed la evoluigo ĝis seria produktado daŭris ĝis marto de 2008.

La novan akumulatoron evoluigis la entrepreno Toshiba kaj tiu akumulatoro povas elteni 5-6.000 reŝargan ciklon kaj estas pli rapide reŝargebla ol klasika litia-jona baterio.

La SCiB-pilo havas la povuman denson (W/kg) de 67 Wh/kg, kiu situas inter povumo de tradicia Ni-MH- kaj Litia-jonaj akumulatoroj. Ĉe SCiB okazas nur eta kapacita perdo ĉe malalta temperaturo. Dum la kapacito de kutimaj Li-jonaj kaj Ni-MH-akumulatoroj rapide falas sub 0 °C kaj sub −20 °C havas la povumon de 30 %, SCiB rezervas kapaciton sub −30 °C en ĉ. 85 %.

La standarda SCiB-pilo havas la nomtension de 2,4 V kaj kapaciton de 4,2 Ah. Per iu materialo (nun komerca sekreto) Toshiba atingis kontrolon de temperaturo kaj tensio en ĉiu ĉelo kaj ili eltenas kurentoforton de ĝis 50 amperoj. 

La diametro de la pilo estas ĉ. 62×95×13 mm³ kaj pezas ĉ. 150 gramojn. La el tio muntita standarda SCiB-akumulatoro kun nomtensio de 24 V grandas 100×300×45 mm³ kaj pezas 2 kg. 

Oni volas uzi la akumulatoron en industrio.

SCiB estis publike prezentita komence de oktobro 2008.

Vidu ankaŭ
----------

* litia-polimera akumulatoro
**Dávid Gruby** [grubi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruby Dávid** estis hungara-franca kuracisto, mikrobiologo.

Busto pri Dávid Gruby en tombejo Montmartre
Dávid Gruby
Dávid Gruby  naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1810 en Hungara reĝlando en Kiskér (nuntempa Baĉko Dobro Polje en Serbio). Li mortis la 14-an de novembro 1898 en Parizo.

Biografio
---------

Dávid Gruby devenis el juda familio. Li frekventis piaristan mezlernejon en Pest (urbo), poste li plulernis en Reĝa Universitato de Pest, sed li akiris diplomon en Vieno en 1839. Post siaj studoj li esploris en bestkuracista altlernejo en Francio. Li muntis mikroskopon, helpe de tio li fotis fungetojn kaj similajn erojn. Dum Hungara revolucio de 1848 li hejmenvenis kaj li apartenis al stabo de Jozefo Bem, kie li eĉ vundiĝis. Post jaroj li revenis al Francio. En 1856 li instalis laboratorion kun astronomia instituto. Post jaroj li forlasis la esploradon kaj li komencis kuracadi kremon de Parizo (Heinrich Heine, Frédéric Chopin, George Sand, Charles Gounod, Honoré de Balzac, ambaŭ Alexandre Dumas, Franz Liszt, Mihály Munkácsy, Mihály Zichy), eĉ li estis en kortumoj de Francio kaj Britio. En 1859 li estis la unua, kiu uzis vaton dum kuracado. Dum sieĝo de Parizo en 1871 li instalis armean hospitalon kun ambulanco, kie li mem kuracadis sola. Li frue uzis eteron dum kuracado.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Observationes microscopicae ad morphologiam pathologicam* (1840)
* *Morphologia Fluidorum pathologicorum* (1840)
* *De l’homme et de la machine* (1866)
* *Societés matérial de secours pour les blessés militaires* (1884)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj G, GY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lastfoje)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

* Kategorio Dávid Gruby en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 526395
* GND: 116887435
* VIAF: 20443261
* ISNI: 0000 0001 1043 0707
* SUDOC: 130451215
* BNF: 10397290k
* NKC: nlk20000087232
 |
Busto de Ludwig Boltzmann
**Cerbo de Boltzmann** estas hipoteza memkonscia ento, kiu estiĝus pro hazardaj fluktuoj el kaosa stato. La koncepto ricevis nomon de fizikisto Ludwig Boltzmann (1844–1906), kiu proponis, ke la Universo estiĝis pro hazarda fluktuo, simile al kiel Boltzmannaj cerboj povus estiĝi.

Paradokso de la cerbo de Boltzmann
----------------------------------

Boltzmannaj cerboj estas ofte menciataj en kunteksto de paradokso aŭ problemo de Boltzmanna cerbo. La koncepto devenas de neceso klarigi, kial oni observas tiel grandan nivelon da organizo en la Universo. La dua leĝo de termodinamiko deklaras, ke entropio en la Universo neniam malkreskas. Oni povus pensi, ke la plej probabla stato de la Universo estas alta senorda entropio. Do kial observata entropio tiel malaltas?

Boltzmann proponis ke oni kaj observata mondo kun malalta entropio estas hazarda fluktuo en la Universo kun pli alta entropio. Eĉ dum preskaŭ ekvilibra stato estus stokastaj fluktuoj sur la nivelo de entropio. La plejmultaj fluktuoj estus rilate malgrandaj, rezultigante nur malgrandan kvanton da organizo, dum pligrandaj fluktuoj kaj iliaj plialtaj niveloj da organizo estus relative raraj. Grandaj fluktuoj estus preskaŭ netrafeble raraj, sed eblaj pro enorma grandeco de Universo kaj laŭ la ideo ke oni estas rezulto de fluktuo, estas "selekta eraro": oni observas onian tre malprobablan Universon ĉar oni bezonis malprobablajn kondiĉojn por estiĝi.

Se onia nuna nivelo de organizo, havanta multajn memkonsciajn entojn, estus rezulto de hazarda fluktuo, tio estus tre pli malprobabla ol nivelo de organizo, kiu kreas nur memkonsciajn entojn. En ĉiu universo kun nivelo de organizo, kiun oni vidas, devus esti grandmultoj da Boltzmannaj cerboj, kiuj flugas en senorganizaj medioj. En senfina universo, la nombro da memkonsciaj cerboj, kiuj spontanee formiĝas el la kaoso kun falsaj memoroj pri vivo simila al tiu onia, devus tre supernombri realajn cerbojn, evolvintajn de neimageble rara fluktuo grandece de observebla universo.

La paradokso de Boltzmanna cerbo estas ke iu ajn observantoj (memkonsciaj cerboj kun memoroj simile al tiuj kiujn oni havas, inkludante niajn cerbojn) estus tre probable pli Boltzmannaj cerboj ol realaj evolvintaj cerboj. Tio samtempe refutas argumenton de selekta eraro.

Referencoj
----------

* "Disturbing Implications of a Cosmological Constant", Lisa Dyson, Matthew Kleban, and Leonard Susskind, *Journal of High Energy Physics* 0210 (2002) 011 (ĉe arXiv)
* "Can the universe afford inflation?", Andreas Albrecht, Lorenzo Sorbo, *Physical Review D* 0 (2004) 063528 (ĉe arXiv)
* "Is Our Universe Likely to Decay within 20 Billion Years?", Don N. Page, (ĉe arXiv)
* "Sinks in the Landscape, Boltzmann Brains, and the Cosmological Constant Problem", Andrei Linde, *Journal of Cosmology and Astroparticle Physics*, 0701 (2007) 022 (ĉe arXiv)
* "Spooks in Space", Mason Inman, New Scientist, Volume 195, Issue 2617, 18-a de aŭgusto 2007, p. 26-29
* "Big Brain Theory: Have Cosmologists Lost Theirs?", Dennis Overbye, New York Times, 15-a de januaro 2008
**Dávid Ridley-Kohne,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ridley-Kohne Dávid** estis hungara violonisto, instruisto, komponisto.

Dávid Ridley-Kohne  Arkivigite je 2018-01-02 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 5-an de aprilo 1812 en Veszprém (urbo), li mortis en decembro de 1892 en Maglód.

Biografio
---------

Dávid Ridley-Kohne lernis violonadon de Ignác Ruzitska en sia naskiĝurbo. En la 1830-aj jaroj li violonadis en teatro en Vieno. En 1838 li muzikadis en Balatonfüred, post 2 jaroj en Pest (urbo). Inter 1850 kaj 1870 li instruis en Pest en muzika mezlernejo, samtempe li estis ĉefviolonisto en salono. Ekde 1871 li instruis kelkajn jarojn en Debrecen, eĉ en la jaro 1886 li instruis en Muzikakademio de Budapeŝto. Li instruis ekzemple Lipót Auer kaj Alajos Gobbi. Li komponadis melodiojn por violonoj.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Vilmos Grünfeld
* Ödön Singer

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 10-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Dávid Verrasztó** [verastO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Verrasztó Dávid** estas hungara naĝisto, olimpiano. Lia fratino estis Evelyn Verrasztó, ilia patro estis Zoltán Verrasztó.

Dávid Verrasztó naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1988 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dávid Verrasztó sekvis sian patron kaj iĝis naĝisto. Li ricevis la unuan medalon en junulara konkurso en 2003. Inter la plenkreskuloj li estis hungara ĉampiono sepfoje inter 2004-2020. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012, Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 sen medaloj, dum en monĉampionumoj li estis la dua en 2015 kaj 2017. Li estis eŭropa ĉampiono plurfoje.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

* intervjuo en video

Fontoj
------

* datenoj kun foto
* datenoj kun foto

Referencoj
----------


* Kategorio Dávid Verrasztó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807285
 |


* Portalo pri Biografio
**Kim J. HENRIKSEN** -  **Kimo** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1960 en Kopenhago) estas dana esperantisto. Denaskulo, legenda personeco de la junulara Esperanto-movado kaj de esperanta rokmuziko en la 80-aj kaj 90-aj jaroj, ĉefa etoso-kreanto de multaj IJK-oj kaj IS-oj. Li havas filon Villads Bugge Bang.

Muziko
------

En 1982 Kimo estis ano de la grupo Amplifiki kun Bertilo Wennergren kaj Micke Englund. Li verkis kaj kantis la plej faman kaj popularan kanton de esperanta rokmuziko: 'Sola'.

Li ankaŭ ludis en Hungara/Dana Amikec' Fortec' Grupo meze de la 80-aj jaroj.

Li estis unu el la fondintoj de la muzika grupo *Esperanto Desperado* en 1996, kiu unue nomiĝis Brokantaĵoj. La nomon Esperanto Desperado li elpensis pro intervjuo kiun li faris kun fama dana kantisto, kiu diris ke ĉar Esperanto malsukcesis li verkis kanton en Desperado. Li estis kantisto kaj akordionisto en tiu grupo.

En aŭtuno 2005 li kunfondis la muzikensemblon *Hotel Desperado* kun Brian Laustsen, Nis Bramsen kaj Mark Dziwornu el Esperanto Desperado.

Postenoj en Esperanto-asocioj
-----------------------------

Li estis prezidanto de la Dana Esperanto-Asocio ekde 1995 ĝis 2002.
Li estis prezidanto de Kopenhaga Esperanto-Klubo ekde 2005 ĝis 2007.
Li estas estrarano de la Esperanto-Klubo de Malmö ekde 2007.

Vidu ankaŭ
----------

* Amplifiki
* Esperanto Desperado

Eksteraj ligiloj
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trovu **« Kim J. Henriksen »** inter la  **Vizaĝoj de homoj rilataj al la ideo «Internacia Lingvo»** |

* Ipernity-profilo
* Kim J. Henriksen ĉe Twitter
* "Ska-virino" ĉe youtube.com
* "Norwegian Wood / Norvega Ligno" ĉe youtube.com


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 46326
* MBA: 7140ff5f-bbe8-45c3-8271-99b3915a2f76
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Bulea logika konkluda sistemo** estas sistemo de logiko inventita de brita matematikisto de 19-a jarcento George Boole, kiu provis asimili la malplenan aron, kiu estas, klason de neekzistantaj aĵoj, kiel ekzemple rondaj kvadratoj, sen apero de necertaj verecoj.

En bulea logiko, la universalaj deklaroj "ĉiu S estas P" kaj "neniu S estas P" (kontrastoj en la tradicia aristotela skemo) estas kune eblaj kondiĉe ke la aro de S estas la malplena aro. "ĉiu S estas P" estas konstruita por signifi ke "ekzistas nenio kiu estas S kaj ne-P"; "neniu S estas P" estas konstruita por "ekzistas nenio kiu estas kaj S kaj P". Ekzemple, ĉar ekzistas nenio kiu estas ronda kvadrato, estas vere ambaŭ ke nenio estas ronda kvadrato kaj purpura, kaj ke nenio estas ronda kvadrato kaj ne-purpura. Tial, ambaŭ universalaj deklaroj, ke "ĉiuj rondaj kvadratoj estas purpuraj" kaj "neniuj rondaj kvadratoj estas purpuraj" estas vera.

Simile, la subkontrasta rilato estas dissolvita inter la ekzistecaj deklaroj "iu S estas P" kaj "iu S ne estas P". La unua estas interpretita kiel "ekzistas iu S tia ke S estas P" kaj la lasta "ekzistas iu S tia ke S ne estas P", kiuj ambaŭ estas klare falsaj se S estas neekzistanta.

Tiel, la subalternaj rilato inter universalaĵoj kaj ekzistecoj ankaŭ ne veras, ĉar por neekzistanta S, "ĉiu S estas P" estas vera sed ne implicas "iu S estas P", kio estas falsa. De la aristotela dua potenco de opozicio, nur la malkongruaj rilatoj restas sendifektaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Bulea logiko
* Aristotela logiko
* Bulea algebro
**Marc'Antonio Ingegneri** (ankaŭ prononcite **Ingegnieri**, **Ingignieri**, **Ingignero**, **Inzegneri**; naskiĝinta ĉ. 1547 mortinta je la 1-a de julio, 1592) estis itala komponisto de la malfrua renesanco. Li naskiĝis en Verona kaj mortis en Cremona. Kvankam li plejparton de sia vivo li pasigis laborante en norda Italio, oni konsideras lin kiel membro de la Roma Skolo de polifonia sakrala muziko pro sia stila simileco al Palestrina. Li ankaŭ famis kiel instruisto de Claudio Monteverdi.

Oni ne scias multe pri sia frua vivo, sed verŝajne li devenas el familio rezida en Venecio kaj ŝajnas, ke li studis ĉe Cipriano de Rore en Parmo kaj Vincenzo Ruffo en Verona. Iam ĉ. 1570 li translokiĝis al Cremona kaj perlaboris reputacion kiel komponisto kaj instrumentmuzikisto. Eble li estis orgenisto, kaj oni scias, ke li estis arĉinstrumentisto. En 1581 li iĝis *maestro di cappella* [kapelmajstro] de la tiea katedralo, kaj evidente restis en tiu ĉi posteno dum la resto de sia vivo. Estas certa, ke dum tiu ĉi periodo li instruis Claudio Monteverdi, kiu iĝis grava pro la transiro al la baroka epoko.

Ingegneri estis intima amiko de episkopo Nicolò Sfondrato, la posta papo Gregorio la 14-a, kiu estis ege okupita pri la reformoj de la kontraŭreformacio kaj la Koncilio de Trento, kaj tiu ĉi influo estas rimarkebla en sia muziko, kiu kutime montras plisimpligon kaj klarecon de la stilo de Palestrina. Tamen lian libron de 27 *Responsoria* oni longtempe misatribuis al Palestrina. Sed kelkaj el liaj muzikaĵoj malagnoskas la verdiktojn de la reformo ekigitaj de la koncilio; ege fifama estas kvarvoĉa moteto *Noe noe*, kiu estas duobla kanono kun invertado, kiu necesigas eksterordinare precizan aŭdkapablon por percepti la tekston: kaj komprenebleco de la teksto estis unu el la postuloj, kiujn starigis la Trenta Koncilio antaŭ ĉiuj komponistoj de sakrala polifonia muziko.

Liaj mesoj estas simplaj, mallongaj kaj relative homofoniaj, ofte superantaj Palestrina pro ilia klareco kaj simpleco. Liaj madrigaloj inklinas al konservemo, sincere malagnoskante la novigaĵojn de komponistoj kiel Luzzaschi kaj Marenzio, kiuj samtempe eksperimentis kun vigla kromatiko kaj vortelpentrado.

Li verkis du librojn de mesoj en 1573 kaj 1587, almenaŭ tri librojn de motetoj (kelkaj el ili malaperis) kaj ok librojn de madrigaloj ekde kvar ĝis ses voĉoj.

Fontoj
------

* "Marc Antonio Ingegneri", en *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, eld. Stanley Sadie. 20 vol. Londono, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*Novjorko, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4
* Denis Arnold, *Monteverdi.* Londono, J.M. Dent & Sons Ltd, 1975. ISBN 0-460-03155-4

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

* Senkostaj muzikaĵoj fare de Marc Antonio Ingegneri en la *Werner Icking Music Archive* ("Muzika Arkivo de Werner Icking")

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 205920
* GND: 119409542
* LCCN: n87127954
* VIAF: 100196245
* ISNI: 0000 0001 1804 5627
* SUDOC: 076138836
* BNF: 13337544d
* MBA: 847cd5d6-f392-487e-8845-5719ffcb1464
* BIBSYS: 24485
* NKC: jn20000700776
* ICCU: LO1V143836
* BNE: XX1569212
 |
**Karl HOLFELD** (naskiĝinta en la 7-a de majo 1921 en Jiříkov, mortinta en la 11-a de aprilo 2009 en Bad Sulza) estis germana pentristo kaj grafikisto.

Vivo
----

Instruisto de li jam frue ekkonis lian talenton, tamen studon pri arto pro nesufiĉaj monrimedoj la familio ne povis permesi al si. Tial li fintrejnitis nur kiel dekoracia pentristo. Post la ekzameno submajstra li unue devis servi ĉe Regna Laborservo kaj poste kiel infanteristo ĉe Wehrmacht. En la jaro 1944-a li arestitis proksime de Düren fare de usonanoj kaj restis en internigejo de Thorée-les-Pins ĝis somero de 1946, kie li komencis artistan pritraktadon de siaj travivaĵoj.

Post la malaresto li iris unue al Dresdeno, en 1944 al Bad Sulza. De 1949-53 li studis ĉe la Bauhaus-fakaltlernejo de Weimar kaj ĉe la altlernejo pri artoj de Dresdeno: estis li la disĉiplo i.a. de Martin Domcke, Otto Herbig kaj Hans Grundig. Dum la studo li estis atesto de la t.n. formalisma kverelo en Weimar (en 1950).

Ekde 1953 li vivis en Bad Sulza kiel liberprofesia artisto kaj taksitis fare de la oficialuloj de GDR kiel *malfruburĝe dekadenta*. 

Studvojaĝioj venigis lin en 1959 en Tunizion, Sirion kaj Egiptujon; en 1964 al Novgorod kaj Peterburgo. 

Dum la 1950-aj jaroj li estis pentranta gasto en la domo Lucas en Ahrenshoop kaj ĝis la 1990-aj jaroj regulaj restadoj faritis en Fischland/Darß, kie li restaŭris en la someraj monatoj de 1985-89 la malfrubarokan altaron kaj la baptokapelon de la marista kirko de Prerow.

Verkaro
-------

La kreiva agado de Holfeld karakteriziĝas per granda varieco da temoj kaj stiloj. Li pentris farbozajn pejzaĝbildojn kiel ankaŭ abstraktaĵojn kaj faris impresajn lignogravuraĵojn pri religiaj temoj.

Literaturo
----------

* *Karl Holfeld, Ausstellung zum 75. Geburtstag*, ekspozicia katalogo eldonita fare de Landratsamt Weimarer Land. 1996
Malantaŭa flanko de la monbileto de unu "nova" bulgara levo el la jaro 1999
La **bulgara levo** (bulgare: *лев* [lev] = leono) estas la valuto de Bulgario.

Centono de levo nomiĝas *стотинка* [sto**tin**ka], de *сто* = cent. La nomo levo venas de la bulgara nacia besto, la leono, kiu estis stampita sur la unua moneroj.

Ĝis 1999 validis la (nun tiel nomata) malnova levo (kodo laŭ ISO 4217: BGL). La 5-an de julio 1999 ĝin anstataŭis nova levo (BGN), kies kurzo al la eŭro estas ŝtate garantiita laŭ tiu de la eksa germana marko (1 eŭro = 1,95583 levoj). Cirkulas moneroj de 1, 2, 5, 10, 20 kaj 50 centonoj kaj de 1 levo, kaj biletoj de 1, 2, 5, 10, 20, 50 kaj 100 levoj.

Bulgario celas al enkonduko de la komuna eŭropa valuto eŭro, kvankam la momento laŭ la stato de 2015 ankoraŭ ne precize fiksiĝis.

Ankaŭ la nomo de la najbarlanda rumana valuto, leŭo, deriviĝas de la vorto por leono.

Monbiletoj
----------

La monbiletoj montras jenajn portretojn:

* 1 levo: sanktulo *Ivan Rilski*
* 2 levoj: patrulo *Paisij Ĥilendarski*, bulgara historiografo
* 5 levoj: *Ivan Milev*, pentristo
* 10 levoj: *Petr Beron*, enciklopediisto
* 20 levoj: *Stefan Stambolov*, politikisto
* 50 levoj: *Penĉo Slavejkov*, poeto kaj verkisto
* 100 levoj: *Aleko Konstantinov*, verkisto

Historie
--------

En 1948 la valoro de unu levo povas esti ĉirkaŭkalkulata jene: ĵurnalo kostis 5 levojn, 1 kg da pano 25 levojn, 1 kg da terpomoj el 20 al 40 levojn, 1 l da lakto el 70 al 80, 1 paro da ŝuoj 2,200, poŝtkarto 3; taga salajro estis el 250 al 500 levoj.

Referenco
---------

Elin Pelin, Elektitaj rakontoj, Bulgara Esperantista Kooperativo, Sofio, 1948. paĝoj 93.

Vidu ankaŭ
----------

* la paĝon pri la jam pretaj bulgaraj eŭro-moneroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Bulgara Nacia Banko
* Catálogo y Galería de los billetes en Bulgaria

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rValutoj de Eŭropo |
| --- |
| Albana leko • Belorusa rublo • Brita pundo • Bulgara levo • Ĉeĥa krono • Ĉednestria rublo • Dana krono • Eŭro • Feroa krono • Ĝibraltara pundo • Hungara forinto • Islanda krono • Ĵerseja pundo • Konvertebla Marko de Bosnio kaj Hercegovino • Makedona denaro • Moldava leo • Norvega krono • Pola zloto • Rumana leo • Rusa rublo • Sveda krono • Svisa franko • Serba dinaro • Turka liro • Ukrainia hrivno | Situo de Eŭropo |

 |
La **Michaelis-lernejo**, kiu ekzistis ekde la 14-a jarcento ĝis 1819, estis komence la lernejo de la *Michaelis*-monaĥejo kaj poste de la Preĝejo Sankta Miĥaelo en Lüneburg. Ĝi estis la plej malnova lernejo de Lüneburg.

Historio
--------

Preĝejo kaj monaĥejo de Sankta Michaelis estis saksa fondaĵo de la 10-a jarcento. Post la ŝanĝiĝo al protestantismo la latinlernejo pluekzistis. En 1655 la monaĥejo estis transformita en kavalirakademio, en 1660 okazis la fondado de akademia gimnazio.

Michaelis-lernejo kaj Michaelispreĝejo estis fama pro sia tradicia muzikflegado. Precipe la lernejo disponis, kiel frukto de kolektado dum jardekoj, pri unu el la plej ampleksaj muzikbibliotekoj.

Je la fino de la 18-a Jarcento la ĥorkantado dekadencis. Ĝi estis finita en 1796. La Michaelis-lernejo estis fermita en 1849 per registara decido. La stoko de la muzikbiblioteko disiris.

Konataj lernantoj
-----------------

* Christian Hoburg (1607–1675), teologo
* Johann Sebastian Bach (1685–1750), komponisto
* Johann Daniel Overbeck (1715–1802), rektoro
* Johann Abraham Peter Schulz (1747–1800), komponisto

Konataj instruistoj
-------------------

* Johann Michael Heinze (1717–1790), filologo, rektoro 1749–1753 (ADB Bd. 11, p. 664)
* Nicolaus Niclas (1733–1808), rektoro, filologo (ADB Bd. 23, p. 574-575)
* Johann Georg Conrad Oberdieck (1794–1880), pomologo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Michaelis-lernejo (Lüneburg) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Pri Miĥaelo-kirko
La ***Bulgara Imperio*** (bulgare *Българско царство*, latinlitere *balgarsko carstvo*) estas vorto kutima por priskribi la du periodojn dum la mezepoka historio de Bulgario, dum kiam la ŝtato estis ŝlosila regiona potenco en Eŭropo ĝenerale kaj en Sudorienta Eŭropo aparte - grandparte rivalante kun la Bizanca Imperio. La "du Bulgaraj Imperioj" ne konsideriĝas du apartaj ŝtatoj, sed unu imperio, kiu nur dum interperiodo estis okupita de la Bizanca Imperio.

La "unua Bulgara Imperio" establiĝis, kiam la bulgaroj ampleksigis sian vivoteritorion al la regiono sude de la rivero Danubo kaj okcidente de la Nigra Maro: dum la 1-a jarcento antaŭ Kristo ĝis la 5-a jarcento post Kristo tiu regiono estis la provincoj Moesia Superior kaj Moesia Inferior de la Romia Imperio. La vivodaŭro de la "unua Bulgara Imperio" ĝenerale estas difinita inter la jaro 681, kiam la Bizanca imperio en pripaca kontrakto skribe agnoskis la ekziston de Bulgara Imperio, ĝis 1081, kiam la armeo de Bizanco konkeris ĝin. La regno laŭgrade ekfloris laŭ politika stabileco kaj kulturo dum la fino de la 9-a kaj komenco de la 10-a jarcento, sub la imperiestroj *Boris la 1-a* kaj *Simeon la 1-a*. Tiuepoke ĝi iĝis la kultura kaj literatura centro de la slavaj nacioj de Eŭropo, kaj iĝis unu el la teritorie plej grandaj eŭropaj ŝtatoj.

La mezepoka Bulgara Imperio estis restarigita post sukcesa ribelo sub gvido de du nobeloj de la historia urbo Tarnovo, *Ivan Asen la 1-a* kaj *Teodoro Petro de Bulgario*, dum la jaro 1185. Tiu "dua Bulgara Imperio" ekzistis, ĝis la islama Osmanida Imperio konkeris la tutan balkanan regionon fine de la 14-a jarcento - la dato de la konkeriĝo de Bulgario ĝenerale konsideriĝas la jaro 1396, kvankam la lasta parto de Bulgario, la regiono de Sozopol, nur konkeriĝis dum 1453. Sub la imperiestro *Ivan Asen la 2-a de Bulgario* ĝi dum la unua duono de la 13-a jarcento reakiris multon de la pocento el la 10-a kaj 11-a jarcentoj, kvankam internaj politikaj problemoj kaj invadoj de najbaraj regnoj rabis multe de forto.

* Kategorio Bulgara Imperio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
principo de arteza fonto
arteza fonto en Italio
**Arteza fonto** estas natura akvofonto en valo sub la grundakva nivelo, en kiu la akvo staras sub premo. La hidraŭlika potencialo estas tiel alta, ke la akvo mem, do sen pumpilo, konstante altiĝas ĝis la tersurfaco. Kontraste al artefarita arteza puto, kreita tra per homoj borita truo aŭ fendo, arteza fonto estas ĉiam natura fenomeno.

La nomoj kaj de arteza fonto kaj de arteza puto devenas de la pejzaĝo Artezo (france *Artois*) en norda Francio, kie en 1126 unuafoje arteza puto estis kreita. La franca fizikisto François Arago klarigis la fenomenon

Postulo kaj por arteza fonto kaj por artefarita arteza puto estas "premita grundakvo". Tiu ĉeestas kiam grundakvo estas sigelita per tavolo de roko aŭ argilo ne tralasanta akvon, dum la geologiaj strukturoj permesas ekeston de alta hidraŭlika premo (ekzemple, en bovloforma valo aŭ inter deklivaj rokaj tavoloj). Se oni boras aŭ fosas truon al la subtera stokejo de premita grundakvo, la akvo laŭ la fizikaj reguloj altiĝas ĝis la pli alta grundakva nivelo. Se tiu nivelo estas pli alta ol la tersurfaco ĉe la puto, la grundakvo kvazaŭ el gejsero sub premo suprenĵetiĝas el la tero (gejseroj mem *ne* estas artezaj fontoj, ĉar el ili la akvo ne elspruĉiĝas pro hidraŭlika premo, sed pro ŝanĝo de volumeno sekve de varmiĝo). Artezaj fontoj kaj putoj tial nur eblas en pejzaĝaj valoj.

Se la grundakva nivelo malaltiĝas pro tro forta elprenado de grundakvo en la regiono, sekve malpliiĝas la premo de la arteza fonto.

Referencoj
----------

1. ↑  François Arago: 

	* france *Sur les Puits Forés, Connus Sous Le Nom de Puits Artésiennes, De Fontaines Artésiennes, Ou de Fontaines Jaillissantes*. Serio *Notices Scientifiques*, eldonejo *Le Bureau des Longitudes*, Parizo, 1835;
	* germane *Die artesischen oder gebohrten Brunnen.* En: *Franz Arago’s säm[m]tliche Werke. Mit einer Einleitung von Alexander von Humboldt. Herausgegeben von W. G. Hankel.* 6-a volumo, Lepsiko 1857, paĝoj 213–380.
Eŭfrozino de Polack
**Eŭfrozino de Polack** (ruse *Ефросинья Полоцкая*, beloruse *Еўфрасіння Полацкая*) estis belorusa sanktulino. Ŝia laika nomo estis Predslava. Ŝi naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1101 kaj mortis la 23-an aŭ 25-an de majo 1167.

Eŭfrozino estis nepino de polocka princo Vseslav Braĉislavoviĉ (de lia filo Svjatoslav-Georgij), kaj kieva princo Vladimir Monomaĥ (de lia filino Sofia). En 1113 ŝi fariĝis monaĥino, poste (post 1116) ekloĝis en monaĥa ĉambro en Polocka Sofia Katedralo, kie ŝi komencis en templa libroreskribejo reskribi kaj eble traduki librojn. Ĉirkaŭ 1124 ŝi ricevis de episkopo terenon ĉe Polocko (propraĵo de la katedralo), kie ŝi fondis virinan monaĥejon (Polocka Spaso-Eufrozina monaĥejo), kie ĉirkaŭ 1132 jaro estis konstruita preĝejo. En 1158 jaro mendis en Konstantinopolo kopio de ikono de Dipatrino Odigitrio Efesa por najbara monaĥejo, laŭ ŝia mendo estis farita relikvujo en formo de kruco - Kruco de Eŭfrozino de Polack. Ĉe fonditaj de ŝi monaĥejoj funkciis lernejoj (por lernado de legado, skribado, notlegoscio, eble helena lingvo), librejoj, libroreskribejoj, ikonpentrejoj, hospico. Ŝi mem verkis kaj verkis preĝojn kaj predikojn. En maljuna aĝo ŝi veturis en pilgrimado al Jerusalemo, kie ŝi havis aŭdiencon ĉe la Patriarko de Jerusalemo Luko. Laca pro vojaĝo ŝi malsanis kaj mortis. Estis entombigita en monaĥejo de Sankta Feodosio (ĉe Jerusalemo), En 1187 ŝia relikvo estis transportita al Kievo, en 1910 al Polock. Ŝia honorado komenciĝis en la fino de la 12-a jarcento.

* Kategorio Eŭfrozino de Polack en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 255394
* LCCN: n92000766
* VIAF: 300547485
* NKC: jn20030710001
* BNE: XX1315127
 |
Tombo en Vajmaro
**Karl Friedrich Anton von CONTA** (naskiĝinta en la 13-a de decembro 1778 en Erfurto, mortinta en la 27-a de decembro 1850 en Vajmaro) estis germana politikisto.

Vivo
----

Contra frekventis de 1793-97 la Konsilantargimnazion erfurtan kaj poste la Universitaton de Erfurto.

Ekde 1805 li estis diplomato, ekde 1806 vajmara senditarsektretario en Varsovio, poste samfunkcie en Vieno kaj Parizo. Li iĝis en 1815 Legatarkonsilisto, en 1841 vicsekretario kaj en 1845 prezidanto de la Landa direkcio. Li partoprenis ankaŭ la interparolojn pri la kreado de la Germana Doganunio.

Okaze de la 50-a datreveno rega de Carl August malfruaj socialaj rajtoj italaj kaj hugenotaj renovigitis, per kio koncernitis ankaŭ Conta. Vajmare li estis amiko de Johann Wolfgang von Goethe, ekde 1805 membro de la erfurta Akademie gemeinnütziger Wissenschaften. Lia tombo troviĝas sur la Malnova tombejo en Vajmaro. Li posedis Kastelon Denstedt.

Familio
-------

En la 18.5.1809 li edzinigis Victoria Antonia Friederike Weiß el Bad Langensalza. Ŝi estis la filino de loka tolfabrikanto. Gefiloj estis i.a.:

* Carl Bernhard (1816–1899), prusia generalleŭtenanto
* Karl Richard (1821–1895), prusia generalmajoro

Verkoj
------

* *Grundlinien der bürgerlichen Baukunst für teutsche Bau- und Werkschulen.* Halle 1806.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Karl Friedrich Anton von Conta en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografieto ĉe erfurt-web.de
* Citaĵo pri la rilato kun Goethe Arkivigite je 2014-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Kontaktoj al Christoph Martin Wieland[*rompita ligilo*]
**Artezo** (france *Artois*) estis malnovtempe graflando kaj provinco de la franca reĝlando. Ĝiaj limoj multe ŝanĝis dum Mezepoko, okaze de la diversaj historiaj okazaĵoj aŭ de la kunigoj kaj disigoj kun la proksimaj graflandoj, ekzemple Flandrio. Post regado de la dukoj de Burgonjo, Artezo estis heredita de la hispanaj Habsburgoj kaj nur kunigis Francion en 1659, laŭ la traktato de la Pireneoj ĉesiginta la longedaŭrajn konfliktojn inter Francio kaj Hispanio.

Dum pli ol unu jarcento, la ĉiutago en Artezo ĉefe rilatis al karbo.

En hodiaŭa Francio, Artezo kongruas kun la teritorioj ĉirkaŭ Arras, la prefektejo de la departemento Pas-de-Calais. Nun ekzistas « Universitato de Artezo » (*Université d’Artois*), kun pluraj establoj en Arras, Béthune, Douai, Lens kaj Liévin.

Vidu ankaŭ
----------

* Arteza fonto
* Arteza puto

* Kategorio Artezo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101195
* GND: 4085990-3
* LCCN: n83014788
* VIAF: 134901292
* NKC: ge128681
 |
**Aritz Aduriz** (per plena nomo *Aritz Aduriz Zubeldia*, laŭ la nomo rekonebla kiel eŭsko; naskiĝis la  11-an de februaro 1981(nun 1981-02-11) en San Sebastián, Eŭskio, Hispanio, do nun 42-jara) estas eŭska kaj hispania profesia futbalisto.

Aritz Aduriz en 2011
Ekde la jaro 2010 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo, kaj aldone ekde 2006 membras en la eŭska nacia teamo de futbalo. Post jaro en la junulara teamo de la klubo *Antiguoko*, li inter la jaroj 1999 kaj 2000 estis profesia futbalisto en la klubo *Aurrerá* de Vitoria-Gasteiz, de 2000 ĝis 2004 en la klubo *Athletic Bilbao*, en 2004–2005 en la teamo de la klubo *Real Valladolid*, de 2006 ĝis 2008 denove ĉe *Athletic Bilbao*, sekve de 2008 ĝis 2010 en la klubo *RCD Mallorca*, de 2010 ĝis 2012 en la teamo de *Valencia CF* kaj ekde tiam denove ĉe  *Athletic Bilbao*.

Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "20". 

* Kategorio Aritz Aduriz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rHispana nacia teamo    Flago de Hispanio    Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 |
| --- |
| 
* 1 Casillas (teamestro)
* 2 Azpilicueta
* 3 Piqué
* 4 Bartra
* 5 Busquets
* 6 Iniesta
* 7 Morata
* 8 Koke
* 9 Vázquez
* 10 Fàbregas
* 11 Pedro
* 12 Bellerín
* 13 De Gea
* 14 Thiago
* 15 Ramos
* 16 Juanfran
* 17 San José
* 18 Jordi Alba
* 19 Bruno
* 20 Aduriz
* 21 Silva
* 22 Nolito
* 23 Rico
* Trejnisto Del Bosque
 | Flago de Hispanio |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 560910
* VIAF: 638151535356602890004
 |
La ĉefsidejo en Vieno
**Erste Bank** (ankaŭ konata kiel **Erste Bank der österreichischen Sparkassen AG**) estas la plej malnova banko de la financa grupo Erste Group Bank AG.

Post la detruaj Napoleonaj militoj imperiestro Francisko la 1-a proponis establi ŝparkasojn similajn al tiuj en Skotlando. Al la alvoko reagis la tiama prezidanto de la Nacia Banko Bernhard Ritter von Eskeles kaj la 4-an de oktobro 1819 komercisto Unternehmer Ignaz Ritter von Schönfeld establis tiun ĉi ŝparkason. Kiel la ĉefan ideologon de la afero oni nomas pastron de la apuda Leopoldskirche Johann Baptist Weber.

La banko, sur kies blazono oni bildigis simbolon de la ŝparemo — abelojn ĉe abelujo — sukcese travivis ĉiujn ekonomiajn kaj politikajn perturbojn kaj nun havas pli ol 55 mil kunlaborantojn en pli ol 3200 filioj en ok landoj de Centra kaj Orienta Eŭropo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Stanislavo Belov (2018-06-17) Vieno: morna preĝejo kaj bela promenejo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-16. Alirita 2019-02-16. *(raporto pri vizito en 2016)*

Referencoj
----------

1. 1 2  Stanislavo Belov (2018-06-17) Vieno: morna preĝejo kaj bela promenejo (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2019-02-16. Alirita 2019-02-16.

* Kategorio Erste Bank en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
turo de la eksa monaĥejo
**Monaĥejo Göllingen** (germane: *Kloster Göllingen*) estis benediktana monaĥejo en Göllingen en norda Turingio, Germanio, situante ĉe la bordo de la rivereto *Wipper* inter pli okcidenta Sondershausen kaj pli orienta Bad Frankenhausen. Ĝi funkciis inter 992 kaj 1606. La romanika monaĥeja ruino apartenas ekde 1995 al Fondaĵo Turingiaj Kasteloj kaj Ĝardenoj.

la tuta komplekso, fone la loka kirko
printempa impreso

Historio
--------

Dendrokronologie oni sukcesis dum la 1990-aj jaroj datumigi la ekkonstruon de la monaĥejo ĝis la tempo ĉirkaŭ 992. La unua dokumenta mencio (temas pri unu el la plej malnovaj monaĥejoj de tuta Turingio) estis de ĉirkaŭ 1005/1006. En la koncerna dokumento ĝi nomatas filio de la gravega Abatejo Hersfeld. Sankta Guntero de Schwarzburg donacis al la monaĥejo multon teritorian kio signifis signifan influpligrandigon. En la 13-a jarcento la preĝejo alikonstruiĝis kaj ricevis sian nunan aspekton. Kaj Reformacio kaj kamparanaj ribeloj okazis surloke (ekz. la fama Batalo en Frankenhausen - tamen la monaĥejo daŭris. Nur en 1606 ĝi neniiĝis kaj ŝanĝiĝis en ĉambran bienon de la Landgraflando Hesio. La Vestfalia Paco konfirmis la apartenon al la Landgraflando Hesio en 1648 per oficiala ŝanĝo de la Hersfeld-abatejo inter imperiestro kaj landgrafo. Sekve kaj abatejo Hersfeld kaj monaĥejo Göllingen iĝis hesiaj. En la jaro 1818 la monaĥejo Göllingen iĝis posedaĵo de la Duklando Schwarzburg-Rudolstadt, al kiu la vilaĝo Göllingen mem jam estis aparteninta antaŭe. Ekde 1920 la tuto estas parto de Turingio.

En 1946 la sovetiaj okupantoj ĉesigis la funkcion de monaĥejo kaj la eksa kirko iĝis fabriko de ladskatoloj kiu ekzistis ĝis 1995. Intertempe la kirko iĝis tute ruino. Poste ĝi iĝis muzeo kie okazas diversaj (internaciaj) aranĝoj, interalie por junuloj.

Komplekso
---------

Konserviĝis la okcidenta turo, la kripto, partoj de la apsido kaj de la ĥoreja suda muro de la eksa kirko. Ĉio zorge restaŭriĝis intertempe kaj povas esti vizitata.

Literaturo
----------

* Stiftung Thüringer Schlösser und Gärten (eld.): *Das Benediktinerkloster zu Göllingen: Ergebnisse der Forschung 2005 bis 2009* (germane: "La benediktana monaĥejo en Göllingen: esploraj rezultoj de 2005 ĝis 2009"), eldonejo *E. Reinhold*, Altenburg 2010, ISBN 3-937940-68-5.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Monaĥejo Göllingen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Paĝoj de la amikaro de la monaĥejo

Notoj
-----

1. ↑  Udo Sareik: *Das Benediktinerkloster zu Göllingen. Zur Bauforschung in den Jahren 1991 bis 1997* (germane: "La benediktana monaĥejo en Göllingen. Pri la esplorado de konstruado en la jaroj 1991 ĝis 1997"), eldonejo *E. Reinhold*, Altenburg 2002, ISBN 978-3-910166-56-1.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622410
* GND: 4677862-7
* VIAF: 241223320
 |
**Neko no ongaeŝi** (japane: 猫の恩返し [neko no ongaeŝi], laŭvorte: **La rekompenco de la katoj**) estas japana animacia filmo de Studio Ghibli publikigita en 2002.

La reĝisoro estis Morita Hirojuki. La muzikon por tiu filmo komponis Nomi Juĝi. La originala rakonto estis skribata kaj desegnita de Hiiragi Aoj.

Intrigo
-------

Iutage la junulino Haru savas la vivon al kato, kiu estas en vereco la princo de la kata reĝlando. Poste ŝi ricevas prezentojn kaj la proponon edziĝi kun la princo. Ŝia neklara respondo estas komprenita kiel "jes", sed ŝi ne scias certe, kion ŝi volas. Ŝi aŭdas misteran voĉon dirantan, ke ŝi iru al Kata Oficejo kaj serĉu ĝin. Mistera kato Muta (similante al la kato Mun el la filmo *Mimi o sumaseba*) gvidas ŝin ĝis ŝi renkontas la katan figuron "Barono" (ankaŭ el la filmo "Mimi o sumaseba") kaj la korvan figuron "Toto", kaj ambaŭ transformiĝas en vivantaj estaĵoj. Kune ili eniras la Katan Oficejon kaj konsiliĝas. Tuje katoj venas kaj portas Haru perforte al kata reĝlando. Muta sukcesas iri kun Haru, kaj la Barono kaj Toto sekvas ilin. En la kata reĝlando Haru renkontas la despotan kat-reĝon kaj komencas transformiĝi iom post iom en katon cele de esti preparita por la geedziĝo kun la princo...

Ĉefaj roluloj
-------------

* **Haru** (ハル [haru])

17-jara junulino kiu savas la vivon al kato, kiu montriĝas poste esti la princo de la kata reĝlando.
* **Patrino** (お母さん [okāsan])

patrino de Haru.
* **Hiromi'** (ヒロミ [hiromi])

17-jara samklasanino kaj amikino de Haru.
* **Rūn** (ルーン [Rūn])

la princo de la kata reĝlando.
* **Muta**/ **Renaldo Mun** (ムタ [muta]/ レナルド・ムーン [renarudo mūn])

mistera dika kato
* **Barono** (バロン [baron])

mistera kata figuro kaj vivanta kato, kiu provas helpi al Haru.
* **Toto** (トト [toto])

mistera korva figuro kaj vivanta korvo, la amiko de Barono.
* **Juki** (ユキ [juki], laŭvorte: "neĝo")

bela blanka kato kiu laboras kiel servisto en la kata reĝa palaco.
* **Katreĝo** (猫王 [neko-ō])

la despota reĝo de la kata reĝlando.
* **Natori** (ナトリ [natori])

la unua reĝa sekretario
* **Natoru** (ナトル [natoru])

la dua reĝa sekretariino.

Filmo
-----

La filmo "Neko no ongaeŝi" aperis en 2002 en la kinoj en Japanio, kaj je la jarfino de 2002 ankaŭ sur DVD.

Titolo en aliaj lingvoj
-----------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **lingvo** | **titolo** | **signifo** |  |
| angla | The Cat Returns | la kato revenas/redonas |  |
| ĉeĥa | Kočičí oplátka | la kata rekompenco |  |
| finna | Kissojen valtakunta | la reĝlando de la katoj |  |
| franca | Le Royaume des chats | la reĝlando de la katoj |  |
| germana | Das Königreich der Katzen | la reĝlando de la katoj |  |
| hebrea | ממלכת החתולים | de la reĝlando de la katoj |  |
| japana | 猫の恩返し | la rekompenco de la katoj |  |
| normĉina | 猫的报恩 | la rekompenco de la katoj |  |
| rusa | Возвращение кота | la reveno/redono de la virkato |  |

Libroj
------

En 2002 la filmo *Neko no ongaeŝi* aperis ankaŭ kiel kolorplena kvar-voluma filmkomikso eldonita de Tokuma Shoten.

* Kategorio Neko no ongaeŝi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Nekonvencia milito** estas la malo de konvencia milito, nome estas klopodo atingi militan venkon pere de akcepto, kapitulaco, aŭ eksterleĝa elteno fare de unu flanko de jam ekzistanta konflikto. Dume konvencia milito estas klopodo por pligrandigi la kapablon de la malamiko pere de malferma batalado. Ĝi estas deklarita milito inter ekzistantaj ŝtatoj en kiuj atomaj, biologiaj, aŭ kemiaj armiloj ne estas uzataj aŭ vidas nur limigitan ties montron en apogo de konvenciaj militaj celoj kaj manovroj.

Dum oni uzas konvencian militon por limigi la militkapablon de la kontraŭulo, nekonvencia milito estas klopodo atingi militan venkon pere de akcepton, kapitulacon, aŭ sekreta elteno por unu flanko de ekzistanta konflikto. Supraĵe, la nekonvencia milito kontrastas kun la konvencia milito en tio ke la militfortoj aŭ celoj estas kovritaj aŭ nebone difinitaj, taktikoj kaj armiloj intensigas rimedojn de subverto aŭ timigo, kaj la ĝeneralaj aŭ longdaŭraj celoj estas devigaj aŭ subvertaj por politika korpuso.

Referencoj
----------

* "U.S. Army Special Forces Unconventional Warfare Training Manual November 2010". U.S. ARMY.  23a de oktobro 2015.
**Turkiso** estas relative malofta mineralo el akvo, aluminio, fosfato kaj kupro. Havante karakterizan bluverdan koloron, ĝia nomo estas uzata por difini la turkisan koloron. La mineralo konsideriĝas gemo, do valora ornama ŝtono, kaj havas la ĥemian strukturon CuAl6(PO4)4(OH)8 · 4 H2O. Anstataŭ aluminio, ankaŭ fero en la formo Fe3+ povas esti parto de la kristala strukturo, tial la ĥemia formulo ofte skribiĝas Cu(Al,Fe)6(PO4)4(OH)8 · 4 H2O.

Etimologio
----------

La mineralo en antikva Grekio nomiĝis *Kalláïnos* ("blue kaj verde briletanta"). Variaĵo de tio estas la latina vorto *Callaina*. La germana sciencisto *Fischer von Waldheim* ankoraŭ dum la jaro 1806 uzis la germanan vorton *Kallait*, kiu tamen dum la 19-a jarcento malkutimiĝis.

Komence de la 13-a jarcento en la mezepoka franca lingvo ekaperis la vorto *tukoys*, kiu dum la 15-a jarcento ŝanĝiĝis al *pierre turquoise*, laŭ traduko "turkeca ŝtono". Tiu vortokreo tamen rezultis al miskompreno, ĉar la turkisaj gemoj tiuepoke nur eksportiĝis de Persio al Turkio kaj de tie pluvendiĝis al Eŭropo.

Sinonimo por turkiso estas la nomo "ĥalĥito".

Historio
--------

Turkiso estis inter la unuaj mineraloj, kiuj troviĝis per minado, sed de la antikvaj minejoj nuntempe apenaŭ iuj funkcias. En plejparto el la ankoraŭ funkciaj minejoj ministoj laboras nur laŭsezone kaj ne intense, ĉar turkiso kiel menciite estas relative malofta materialo kaj sistema minado en serĉo de ĝi apenaŭ indas. En grandaj kuprominejoj, aparte en Usono, turkisoj tamen ofte troviĝas kiel kromprodukto de la kuproserĉado.

La plej signifaj trovejoj el historia kaj nuntempa vidpunktoj situas en la sudokcidento de Usono, en Meksiko, Sinajo, Irano (la antikva Persio), Ĉinio kaj la sudoriento de Aŭstralio. En Eŭropo kaj Afriko nur troveblas en malgrandaj kvantoj.

#### Persio

Jam antaŭ pli ol 2000 jaroj la tiama Persa Imperio estis inter la plej gravaj liverantoj de turkisoj. Tie ĝis la nuntempo troveblas la probable plej belaj ŝtonoj. La turkiso en Persio ekde jarmiloj estis la nacia gemo. Ĝi uziĝis por la dekoro de plej diversaj objektoj - ekzemple de turbanoj kaj moskeoj. Pli poste la gemo de Persio ankaŭ eksportiĝis al Barato, kie ĝi kun rubenoj kaj diamantoj uziĝis en valoraj oraj dekoraĵoj kaj en konstruaĵoj kiel la Taĝ-Mahalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Turkiso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Turkiso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio
La **enlanda milito en Suda Sudano** estis enlanda milito batalita en Sud-Sudano inter registartrupoj kaj opozicifortoj.

Fono
----

En decembro 2013, prezidanto Salva Kiir Mayardit akuzis sian iaman deputiton, Riek Machar, kaj dek aliajn je provi puĉon. La sekvan tagon ĉi-lasta neis ĝin, kaj fuĝis por gvidi la opozicion en la bataloj kiuj eksplodis inter ili kaj la popolliberiga movado de Sudano, kio ekbruligis la komencon de la civita milito. Ugandaj trupoj estis deplojitaj por batali kune kun la sudsudana registaro. Kadre de la ĉeesto de Unuiĝintaj Nacioj en Suda Sudano, estis soldatoj apartenantaj al la Pactrupo.

Interkonsentoj pri batalhalto
-----------------------------

En januaro 2014, la unua batalhalta interkonsento estis atingita. La batalado daŭris, kaj post tio pliaj batalhalinterkonsentoj estis atingitaj. Intertraktadoj estis mediaciitaj fare de la ok regionaj ŝtatoj (Ĝibutio, Eritreo, Somalio, Sudano, Sud-Sudano, kaj landoj en la regiono de la Grandaj Lagoj, kiel ekzemple Kenjo kaj Ugando), kolektive nomitaj la Interregistara Aŭtoritato pri Disvolviĝo (IGAD) kaj mediaciitaj fare de la Afrika Unio, de la Ĉina Popola Respubliko, Eŭropa Unio, Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Norvegio. La paca interkonsento estis nomita "kompromiso por paca interkonsento" subskribita en aŭgusto 2015, sed batalado daŭris je pli malalta pafado ĝis februaro 2020.

La rezultoj de la milito
------------------------

* Mortoj: ĉirkaŭ 400 000 homoj estis mortigitaj en la batalado ĝis aprilo 2018.
* Interne dislokita persono : Pli ol 4 milionoj da DP-oj. Proksimume 1.8 milionoj da dislokitoj restis en sia lando, kaj proksimume 2.5 milionoj fuĝis al najbaraj landoj, precipe Ugando kaj Sudano.
* Malsato : La bataloj en la agrikultura koro de la sudo de la lando igis la nombron da homoj malsataj por manĝaĵoj altiĝi al 6 milionoj.
* Kraŝo de la landa ekonomio: Laŭ Internacia Monunua Fonduso en oktobro 2017, reala enspezo duoniĝis ekde 2013 kaj enfiltriĝo estis pli ol 300% jare.

Eksteraj ligiloj
----------------

 **Sud-Sudana Enlanda Milito** en Vikimedia Komunejo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747445
 |