recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lajos Ejury** [lajoŝ ejuri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ejury Lajos** estis hungara apotekisto, kemiisto, altlerneja instruisto, naĝisto.

Lajos Ejury naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1870 en Kutas, li mortis la 8-an de decembro 1965 en Keszthely.

Biografio
---------

Lajos Ejury frekventis bazlernejon en Tarany, mezlernejojn en Csurgó kaj Debrecen, poste li akiris farmacian diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1893. Dum la studentaj jaroj li praktikadis en pluraj apotekoj de la lando. Li estis praktikanta farmaciisto en pluraj urboj de la lando inter 1894-1898, poste li estis asistanto de la ekonomia instituto en Debrecen tri jarojn, inter 1901-1907 en simila instituto en Kassa. Intertempe li doktoriĝis en 1904 en Universitato Francisko Jozefo de Kolozsvár. Ekde 1907 li instruis en Ekonomia Akademio (Magyaróvár), ekde 1912 jam kiel katedrestro, en 1926 li profesoriĝis. En 1933 li pensiuliĝis, tamen poste li laboris en apoteko en Keszthely. Depost la 2-a mondmilito li helpis la reorganizadon de la  Altlernejo de Keszthely. Li ricevis premion en 1934.

### Sporta kariero

Lajos Ejury vivis en pluraj lokoj, tamen somere li estis ĉe la Balatono, kie li naĝis. En 1896 li venkis en naĝkonkurso inter Balatonfüred-Tihany, en la sekva jaro li estis la unua ĉampiono en tranaĝo de Balatono (Balatonfüred-Siófok). En Magyaróvár li partoprenis en la skermista kaj remista vivo, li establis sportejon kaj boatejon, en 1914 li aranĝis sportan festivalon por altlernejaj studentoj.

Liaj kontribuoj
---------------

* *Tanulmányok a borok nitrogéntartalmáról* (1904)
* *Jegyzetek a mezőgazdaság természettanából* (1905)
* *Gazdasági éghajlattan* (1906)
* *Chemia. 1. köt. Szervetlen chemia.* (1907)
* *Természettani és vegytani alapismeretek* (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Lajos Ejury en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808232
 |



* Portalo pri Biografio
**La Eta Knabino** estas 6-minuta mallongfilmo de la svisa reĝisoro Samir originale produktita en Esperanto laŭ rakonto de Jürg Schubiger.

Enhavo de la filmo
------------------

La filmo rakontas historion de knabino kiu serĉas helpon. En la arbaro ŝi renkontiĝas kun la lupo kaj poste sur la herbejo kun la virbovo. Ambaŭ ne povas helpi ŝin. La tri migradas tra la mondo, ĝis ili renkontiĝas kun la granda ino sur la monto. Terura fulmotondro atakas ilin kaj ili nur kun peno postvivas. Nun ili decidas, ke ili restos kune por la resto de sia vivo.

Aktoroj
-------

En la filmo aktoris Tonia Maria Zindel (eta kanbino), Andrea Zogg (lupo), Werner Lüdi (virbovo), Alexandra Prusa (granda ino)

Farado de la filmo
------------------

La filmo estis realigita kun la plej simplaj rimedoj kaj malalta buĝedo pere de mana 16-milimetra kamerao kaj perlaborita sur simpla komputilo. La dialogoj en Esperantoj estis tradukitaj de Dietrich Michael Weidmann kaj Claude Piron kaj la akatoroj kaj la reĝisoro sekvis bazan Esperanto-kurson ĉe Esperanto-Societo Zuriko por kapabli paroli Esperanton en la filmo.

Sukceso de la filmo
-------------------

En 1997 okazis la unua prezentiĝo de la filmo dum la Filmfestivalo de Lokarno sur la Granda Placo kiel antaŭfilmo kune kun 7 mallongfilmoj de famaj filmistoj kadre de la 50-jara jubileo de la filmfestivalo.

La filmo gajnis 1998 la rigardantaran premion *Ora Fiŝo* de la festivalo *Subĉiela Kinejo Letten*.

La Eta Knabino estis prezentita dum la filmfestivaloj *Rencontres Tout Ecran* (Ĝenevo 1997), *Rencontres Int. de Cinéma à Paris* (Parizo 1997), Internacia Filmfestivalo de Tokio (Tokio 1997), *Fest. del Cinema Giovani* (Torino 1997), *Fest. Int. del Cinema* (Romo 1997), 25-a Internacia Festivalo de Burselo (Bruselo 1998), Internacia Filmfestivalo de Roterdamo (Roterdamo 1998).

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto:Prezento de la filmo *La Eta Knabino* en la retejo de la filmentrepreno *Dschoint Ventschr* Arkivigite je 2009-09-16 per la retarkivo Wayback Machine
**Lapšina,** hungare **Tündérlak** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Sveti Martin na Muri.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 40 313
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 46° 31′ 19″ N 16° 20′ 10″ O﻿ / ﻿46.52194 °N, 16.33611 °O﻿ / 46.52194; 16.33611 (mapo)Koordinatoj: 46° 31′ 19″ N 16° 20′ 10″ O﻿ / ﻿46.52194 °N, 16.33611 °O﻿ / 46.52194; 16.33611 (mapo)

Loknomo
-------

La historia hungara loknomo estis preskaŭ la sama, ol la kroata. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis tute novan, fantazian, hungarecan loknomon.

Situo
-----

Lapšina situas laŭ dekstra bordo de Muro (rivero). Sveti Martin na Muri troviĝas je 2, Čakovec je 20 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1448 en formo *"Lapschin"*. En la 16-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis, nun malaperinta. En 1910 vivis tie 205 homoj (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Tündérlak apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

Vidindaĵoj
----------
Palaco de Larischidoj en Vieno
Grafo Jan Larisch-Mönnich (1821-1884), aŭstria ministro de financoj kaj plej supera marŝaleto de imperiestra kortego
La familio **Larisch**, ekde 1791 ankaŭ **Larisch von Mönnich** aŭ **Larisch-Mönnich**, (ĉeĥe *Laryšové ze Lhoty*, germane *Larisch-Mönnich*, pole *Larischowie*) estas malnova nobela familio de la 16-a jarcento ekloĝinta en Silezio. En Teŝina princlando ekde duono de la 16-a jarcento aprtenis al ili senjorujo Karviná, kiun ili pli poste disvastigis per heredaĵoj kaj pluaj aĉetoj. Pro meritoj en administrado en Sileziaj princlandoj ili akiris titolon de ĉeĥaj baronoj (1654) kaj grafoj (1748), fine de la 18-a jarcento ili akceptis aliancan nomon *Larisch-Mönnich*. Longe ili apartenis al malmulte signifa regiona nobelaro de la norda Moravio kaj Silezio, nur fine de la 18-a jarcento dank' al minado de nigra karbo ili signife riĉiĝis kaj poste kreskis ankaŭ ilia prestiĝo. Jan Larisch-Mönnich (1821–1884) estis aŭstria ministro de financoj kaj plej supera marŝaleto de imperiestra kortego, lia filo Jindřich Larisch-Mönnich (1850–1918) estis longjara landa hetmano en Silezio. En la 19-a jarcento dank' al mineja entreprenado kaj pluaj aktivecoj en industrio apartenis la familio Larisch al la plej riĉa nobelaro en la Habsburga monarkio, ilia posteno reflektis ankaŭ en multnombraj alikonstruoj de familiaj sidejoj (Solca, Fryštát), ili proprumis palacojn en Opava, Teŝino kaj Vieno. En la jaro 1945 ilia posedaĵo en Ĉeĥoslovakio estis ŝtatigita, ties valoro estis tiam taksata al tri kaj duono de miliardoj da kronoj. La familio hodiaŭ vivas en Aŭstrio kaj Suda Ameriko.

Personecoj
----------

Marie Louisa, grafino Larisch-Wallersee (1858-1940)
* Jan Bedřich (†1685), landa hetmano en Teŝinio 1667-1685

* Jindřich Ferdinand (1653-1730), landa hetmano en Teŝinio 1696-1699

* Jindřich Larisch-Mönnich (1793-1859), c.k. ĉambelano, entreprenisto

* Jan Larisch-Mönnich (1821-1884), aŭstria ministro de financoj 1865-1867, plej supera kortega marŝaleto 1871-1884

* Jindřich Larisch-Mönnich II. (1850-1918), landa hetmano en Silezio 1886-1916

* Marie Louisa, grafino Larisch-Mönnich, fraŭline baronino Wallersee (1858-1940), kortega damo, nevino de imperiestrino Elizabeto

* Jan Larisch-Mönnich la 2-a (1872-1962), deputito de imperiestra konsilantaro, lasta posedanto de grandbienoj en Ĉeĥoslovakio

* Franziska von Starhemberg, naskiĝinta Larischová (1875-1943), deputito de supraaŭstria landa parlamento

Literaturo
----------

Blazono de familio Larisch-Mönnich
* Ottův slovník naučný, díl 15.; Praha, 1900 (reprint 1999) s. 671 ISBN 80-7185-226-0

* Kuča, Karel: Města a městečka v Čechách, na Moravě a ve Slezsku, díl II. s. 819-838; Praha, 1997 ISBN 80-85983-14-1

* Šopák, Pavel: Klasicistní architektura Opavy let 1780-1850; Opava, 2003 ISBN 80-903055-5-5

* Wallersee, Marie svobodná paní: Láska a krev. Skandál kolem Mayerlingu; Praha, 1993 ISBN 80-85785-11-0

* Kategorio Larisch en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**KOVÁCS Lajos** (pro. kova:ĉ) estis hungara politikisto, publicisto naskita en Sándorhomok la 25-an de februaro 1812 kaj mortinta en Satmaro la 19-an de decembro 1890.

Biografio
---------

Lajos Kovács studis juron en Pozsony, poste minadon en Selmecbánya. En Koloĵvaro li apartenis al rondo de Miklós Wesselényi. De 1842 li estis kune kun Zsigmond Kemény ĉefartikolisto de la opozicia gazeto *Erdélyi Híradó*. Li estis sendito de departemento Szatmár en landkunveno, kiam li paŝis rilaton kun István Széchenyi kaj li kunmetis grandparte trafikprojekton de Széchenyi. En 1848 li estis sekretario pri publiktrafiko. En 1849 kiel unu el gvidantoj de Békepárt en Debreceno li atakis la radikalan maldekstron en gazeto *Esti Lapok* kaj ties forumon la gazeton *Március Tizenötödike*. Post la falo de la Hungara revolucio de 1848 li retiriĝis al sia bieno en Dabas.

Verkoj
------

* *A békepárt a magyar forradalomban* (Bp. 1883);
* *Gróf Széchenyi István közéletének három utolsó éve, 1846–48* (I–II. Bp. 1889).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Lajos Kovács (politikisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**La Gallega** [lagaLJEega] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Sierra de la Demanda*, lime kun la provinco Sorio. La loknomo *La Gallega* signifas *La Galegino*.

Geografio
---------

Mapo de la komarkoj de Burgoso. Sierra de la Demanda, ruĝe, sudoriente.
La preĝejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,35 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 44 loĝantojn. Ĝi perdis 400 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.

Ĝi distas 70 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio limas norde kun Cabezón de la Sierra, oriente kun Rabanera del Pinar, sude kun Espejón kaj okcidente kun Pinilla de los Barruecos.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Plej fruaj mencioj estas de 1211 (gastejo *El Galego*, 1217 (hospitalo *Sancti Micaelis de Galleco*), kaj 1225 (limigo de teritorioj fare de abatoj) kaj denove en 1388. En 1352 aperas kiel *La Galega*.

En la 19-a jarcento multaj lokanoj dediĉis sin al fabrikado de ĉaroj.

En 1971 oni filmis tie parton de *Les pétroleuses*, reĝisorita de Christian-Jaque, kun Brigitte Bardot kaj Claudia Cardinale en ĉefaj roloj.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis malmulte da agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj (Jakoba Vojo). Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 779580
 |
**Károly Alexa** [kAroj aleksa], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Alexa Károly** estis hungara literaturhistoriisto, redaktoro, altlerneja instruisto.

Károly Alexa naskiĝis la 16-an de junio 1945 en Radstadt (Aŭstrio).

Biografio
---------

Károly Alexa maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1963, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968. Post la diplomo li instruis 2 jarojn en metilernejo, poste li revenis instrui al la universitato ĝis 1993, kie li estis asistanto, ekde 1978 lektoro. Li estis tiutempe redaktoro en pluraj revuoj, li kliniĝis al la opozicio. Ĉirkaŭ fino de la socialismo li estis opoziciulo. Inter 2000-2004 li instruis en Katolika Universitato Péter Pázmány. Li edziĝis en 1968. Li ricevis premiojn inter 1999-2019.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Isten tenyerén ülünk. Fiatal költők antológiája* (kompilaĵo, 1980)
* *Tagjai vagyunk egymásnak* (redaktoro, 1992)
* *Életünk és irodalmunk* (kritiko, 2006)
* *Koldusállás. Esszék, tárcák, beszélyek* (eseoj, 2018)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto
* datenoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Károly Alexa en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 825027
* LCCN: n85125444
* VIAF: 22320200
* ISNI: 0000 0001 1439 482X
* SUDOC: 250776596
* BNF: 13738861r
 |


* Portalo pri Biografio
**Lajos Bakay** [lajoŝ bakai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakay Lajos** estis hungara kuracisto, kirurgo, profesoro. Lia frato estis György Bakay.

Lajos Bakay  naskiĝis la 5-an de junio 1880 en Hódmezővásárhely. Li mortis la 26-an de novembro 1959 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Bakay abiturientis en sia naskiĝurbo, poste li estis soldato en Innsbruck, fine li akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1903. Post siaj studoj li laboris en la universitata kirurgia kliniko, foje li studvojaĝis al eksterlandaj klinikoj. Li instruis ankaŭ en la menciita universitato, kie li atingis la instruan rangon privata profesoro en 1908. En la sama jaro li eklaboris en hospitalo pri infanoj. En 1914 li translokiĝis al Pozsony, ĉar li havis postenojn en la loka hospitalo kaj universitato. En 1919 Ĉeĥoslovakio malpermesis la restadon, tial li sekvis la universitaton al Pécs, kie li estis rektoro en 1925. Ekde la sekva jaro li instruis plu en Universitato de Pázmány Péter en rango publika eksterordinara profesoro, krome li gvidis la klinikon. En 1939 li membriĝis en la senato. En 1942 li estis elektita rektoro. Post la 2-a mondmilito li estis false akuzita, li perdis la signifajn postenojn, sed li rajtis plu kuracadi.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A gáttáji sérvről* (1906)
* *Sérülés utáni koponyaüregbeli vérzésekről* (1913)
* *A nyelőcső pótlásáról (1924)*
* *A tetanusos fertőzés jelentőségéről hazánkban* (1933)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2015-07-22 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Lajos Bakay (kirurgo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Kápolna** (kapolna), germane **Kompolt** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Heves, en subregiono de Füzesabony. Kápolna signifas: kapelo.

Monumento pri batalo en Kápolna
Paroĥo de Kápolna
Kirko de Kápolna

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 22  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.7622/20.2459
* Loĝantaro: 1610
* Poŝtkodo: 3356
* Telefonprefikso: 36

Situo
-----

Kápolna situas sur ebenaĵo, laŭ rojo laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Miskolc, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras. Füzesabony troviĝas 15, Eger 22, Gyöngyös 29, Mezőkövesd 30 km-ojn.

Pentraĵo de Mór Than pri la batalo

Historio
--------

En la mezepoko familio Solymosi (ŝojmoŝi) konstruis tien kapelon, poste ĉirkaŭ la kapelo vilaĝo formiĝis. En 1552 kaj en 1596 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1849 la hungara armeo malvenkis de la aŭstroj. En 1919 ĉefministro Mikaelo Károlyi la unua disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj.

Vidindaĵoj
----------

* katolika preĝejo omaĝe al Senmakula Koncipiĝo de 1781
* monumento de la batalo
* 3 malnovaj tilioj, ankaŭ nun estas videblaj la pafadoj el 1849

Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando
------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Csicsókápolna | Erzsébetkápolna | Kápolna | Kápolnás | Kápolnásfalu | Kápolnásnyék |
| Kemeneskápolna | Kerkáskápolna | Lentikápolna | Sajókápolna | Sorkikápolna | Tornakápolna |

* Kategorio Kápolna en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La tabulkomputilo *iPad*
Apple *iPad*
Apple *iPad*
La **iPad** (aŭ **iPado**) estas tabulkomputilo de la firmao Apple. Ĝi estis la unua vere sukcesa tabulkomputilo. Per la disvolvado kaj fasonado de la iPado Apple kreis novan merkaton por tabulkomputiloj kun funkcipovo inter saĝtelefono kaj sinkomputilo. Ĝi estas aparte destinita al tiaj aŭd- aŭ vidmedioj, kiaj libroj, periodaĵoj, filmoj, muziko, komputilaj ludoj kaj ankaŭ al retumado. Apple lanĉis ĝin en aprilo 2010 kaj en apenaŭ 80 tagoj estis venditaj 3 milionoj da aparatoj.

Regpovo de Apple pri la aparato
-------------------------------

Kiel iPhone kaj iPod Touch, en sia venda stato iPad en iOS povas plenumi nur programojn el la vendejo «App Store» de Apple. Por fari programojn per la speciala programista ilaro, oni devas konsenti pri kondiĉoj, pri kiuj oni ne rajtas publike paroli sen skriba permeso de Apple. La kondiĉoj enhavas malpermeson de disvastigo de aplikaĵoj alia ol per «App Store» aŭ ĉe aparatoj registritaj kiel apartenantaj al specifa societo aŭ grupo de homoj ligitaj kun la programisto.

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo pri iPad en Monato.

* IPad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio IPad en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Lajos Szűcs** [lajoŝ sUĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szűcs Lajos** estis hungara futbalisto (defendisto, mezulo), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia edzino estis Ildikó Pécsi.

Lajos Szűcs naskiĝis la 10-an de decembro 1943 en Apatin (Hungara reĝlando, nuntempe en Serbio), li mortis la 12-an de julio 2020 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lajos Szűcs futbalis en la loka junulara ĉefurba teamo inter 1957-1962, poste en pluraj aliaj plenkreskaj futbalkluboj ĝis 1982, kie li estis hungara ĉampiono dufoje. Plej longe li ludis en Budapest Honvéd FC (1971-1977) en 180 matĉoj kun 18 goloj. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1967–1973 37-foje kun 2 goloj. En la Somera Olimpiko 1968 lia nacia teamo ricevis ormedalon, en la sekva Olimpiko arĝentan medalon. Li estis trejnisto inter 1980-1995 ĉe junulara teamo. Li edziĝis en 1969 kaj li ricevis sportajn premiojn, en 1995 ankaŭ ŝtatan premion.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Lajos Szűcs (defendisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 799367
 |



* Portalo pri Biografio
De maldekstre al dekstre: iPod Shuffle, iPod Nano, iPod Classic, iPod Touch
**iPod** (aŭ iPodo) estas portebla MP3-ludilo de la firmao Apple lanĉita en 23-a de oktobro 2001. Ekzistas diversaj modeloj de tiu aparateto (la plej malgranda nomiĝas "shuffle"). Unu el la tipaj dezajnaj apartaĵoj estas la blankaj orelaŭskultiletoj. La muzikdatumoj estas arkivigataj per la programo iTunes (ankaŭ de Apple) kaj, depende de la modelo, aŭ per Firewire aŭ per USB transigataj al la iPod. Ĉiu iPod estas uzebla ankaŭ kiel ekstera durdisko. Ekde la versio 1.2.6 de la firmvaro la iPod kapablas montri tekstojn (adresojn, kalendaron, notojn) transsenditajn de komputilo. La iPodoj de la kvina generacio aldone povas montri filmetojn en la formoj MPEG-4 kaj H.264. Alia ŝatata maniero uzi la iPodon estas aŭskulti podkastojn.

maldekstra

Esperanta traduko
-----------------

La Apple-firmvaro ne havas esperantan tradukon. Sed nun estas eble uzi iPodon tute en Esperanto, per firmvaro "Rockbox" (Rokbokso) kun malferma kodo. Rokbokso funkcias nur en iPodoj de la kvara aŭ kvina generacio. Por instali Rokbokso-n en vian iPodon vi devas elŝuti la programon el www.rockbox.org kaj legi la gvidlibron (angle) ĉi tie.

* Kategorio IPod en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

La traduko de Rokbokso estas laboraĵo de Marc-André Moreau, el Kebekio.
**Lamadrid** estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Lamadrid*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05016.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1708 loĝantojn. El tiuj estis 870 viroj kaj 838 virinoj. La komunumo havas surfacon de 506,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 640 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 1648 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 0 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 1585 personoj apartenis al la katolika religio kaj 109 personoj al la protestantisma religio. 29 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 68 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
**La Pe** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *La Pe*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 069.

Geografio
---------

**La Pe** apartenas al la distrikto Ejutla al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2135 loĝantojn. El tiuj estis 1002 viroj kaj 1133 virinoj. La komunumo havas surfacon de 26.79 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1490 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6 indiĝenoj. El tiuj 6 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* La Pe Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Pentium** estas familio de procesoroj fare de firmao Intel. Ĝi estis prezentata unuafoje en marto de 1993 dum la komputika foiro CeBIT. Antaŭuloj de *Pentium* havis ciferajn nomojn (8086, 80286, 80386, 80486 kaj simile). Sed ĉar ne eblas akiri markan protekton por nura numero, la firmao decidis enkonduki literan nomon. La atendebla numero 5 tamen ne perdiĝis: la greka vorto πεντα [PENta] signifas "kvin". La merkata marko Pentium estas unu el la plej sukcesaj en historio de komerco, kaj al ĝi apartenas tute diversaj procesoroj:

Pentium MMX
* Pentium P5
* Pentium P54C
* Pentium Pro
* Pentium MMX (Pentium P55)
* Pentium II
* Pentium III
* Pentium 4
* Pentium 4HT
* Pentium M

Ĉiuj procesoroj el familio Pentium estas projektitaj laŭ arkitekturo IA-32 kaj subtenas komandaron x86 fare de Intel.

Eble la plej grava novaĵo de la pentjumaj procesoroj estis la superskalara arkitekturo.
Tiu bombasta esprimo, kiu en informadika lingvaĵo elvokas senliman paralelecon, tie ĉi signifas, ke pentjumo havas pli ol unu daten-linion, do povas plenumi pli ol unu instrukcion samtempe. Ĉe la unua pentiumo estas linio "U", kiu kapablas plenumi ĉiujn instrukciojn, kaj dua linio nomata "V", kiu kapablas plenumi nur simplajn instrukciojn, kiuj tamen okazas ofte; do estas bona ŝanco vere paraleligi du instrukciojn. Tiamaniere en la procesoro estis uzita procesora arkitekturo CISC kun elementoj RISC.

Laŭ similaj konstru-principoj kiel tiuj de pentjumo, Intel produktas la procesorajn seriojn Celeron kaj Xeon.

* Kategorio Pentium en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jakab FELLNER**, laŭ la hungara vortordo **Fellner Jakab**, (n. en 1722 - m. en Tata en 1780) estis la plej grava hungara arkitekto siageneracia de la baroko.

Vivo
----

Lia unua kreitaĵo estis la franceca baroka portalo, kiun li preparis por la kapela enirejo de la piarista ordenejo (kiu dum iu tempo estis hakminista lernejo). La unua el lia signifaj konstruaĵoj estas la kasteleto de Balogh, kiu estas unu el la plej belaj artobjektoj de la urbo. Fellner akiris famon ne nur landan, sed ankaŭ eksterlandan, kaj per siaj grandiozaj planoj li superis multajn, eŭrope famajn arkitektojn. La hungaraj grandsinjoroj superŝutis la arkitekton de Tata per siaj komisioj, kiuj ofte vokis lin malproksimen de la urbo. Li veturis per siaj fame konataj ĉevaloj, kaj ĉiam returnis en la urbon Tata. Sed Csákvár, Eger, Mór, Pápa, Veszprém kaj aliaj lokoj signifas la unuopajn staciojn de la triumf-vojo de Fellner, kaj liaj tieaj, ankaŭ hodiaŭ ekzistantaj kreitaĵoj laŭdas la eminentan scion de la majstro.

Statuo de Jakab Fellner en Tata
Lia famo, kaj la projekto-kontoro fondita fare de li altiris al Tata: Anton Schweiger el Holics, Jozefon Grossmann el Vieno - ĉi lasta direktis la projekto-kontoron post la morto de Fellner - kaj la alian aŭstrian arkitekton: Antonon Gött. Ili daŭrigis la verkojn de Fellner, kaj ankaŭ la postsignoj de iliaj manoj estas troveblaj sur la artobjektoj de la urbo. En 1762 Fellner venkis la francan arkitekton Cenevale en arta konkuro.

Eĉ la eksterlanda rekono ne povis inklinigi la fremd-devenan, sed en koro hungaran arkitekton, ke li forlasu la landon. Lin, la unikan patrolandan reprezentanton de la franca baroko klasika ligis al Tata lia familio, lia hejmo, kaj ĉi tie li mortis en 1780. Okaze de la 160 jara datreveno de lia morto, en 1940, oni starigis al li statuon apud la paroĥa preĝejo, unu el liaj grandiozaj kreitaĵoj: oni akceptis lian projekton pri la akvokastelo de Tata, sed tiun li ne povis realigi. Tio estas granda perdo kaj por la hungara arkitekturo, kaj por Tata.

El liaj verkoj
--------------

* Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Tata)
* Preĝejo Marteno de Tours (Ajka)
* Preĝejo Sankta Stefano (Pápa)
* Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Tatabánya) (fakte en Alsógalla)
* Kastelo de Tata
* Kastelo de Csákvár
* Kastelo de Mór

* Jakab Fellner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jakab Fellner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 265158
* GND: 1069878936
* LCCN: n90660075
* VIAF: 31158218
* ISNI: 0000 0000 3313 6394
* ULAN: 500317582
 |
La **Internacia Sekureca Identiga Numero** - angle *International Securities Identification Number* (**ISIN**) - estas 12-karaktra kombinaĵo el literoj kaj ciferoj kaj celas klaran identigon de valorpapero aĉetata kaj vendata en borso(j). La konsisto de la kodo difiniĝas en la ISO-normo 6166.

Fono
----

Kadre de la internacia normigo de la financaj merkatoj en 2000 fiksiĝis la decido enkonduki tutmonde validan norman kodon por valorpaperoj. Valorpaperoj kun ISIN-kodo povas esti ekzemple akcioj aŭ opcioj. Ne ĉiuj produktoj komercataj en borsoj ricevis ISIN-kodon, ekzemple por var-dato-komercoj uziĝas aliaj produktaj identigiloj. 

La ISIN-kodo klare identigas valorpaperon, sed ne klare precizigas la komercon kun tiu valorpapero. Ekzemple la akcioj de la germana kemia konzerno Bayer (ISIN DE0005752000) komercatas en dek kvin diversaj borsoj en kvar diversaj valutoj. Per kombino de la Merkata Identika Kodo (angle *Market Identifier Code*, mallonge *MIC*) laŭ ISO-normo 10383 kaj la ISIN-kodo eblas identigi la lokon de la valorpapera komerco. 

La ISIN-kodoj iom post iom tutmonde enkondukiĝas. Laŭ la stato de 2009 plimulto de la mondaj ŝtatoj enkondukis ĝin kiel unu el pluraj ebloj por la identigo de valorpaperoj, sed nur malmultaj konsideras ĝin la unuaranga aŭ entute nura ebleco de identigo. 

La aplikon de la ISO-6166-standardo kontrolas la "Asocio de Naciaj Numerigaj Agentejoj" - angle *Association of National Numbering Agencies* (ANNA) -, la tegmenta organizaĵo de ĉiuj naciaj agentejoj pri la administro de valorpaperaj numeroj.

Konsisto de la ISIN-kodo
------------------------

| konsisto de la ISIN-kodo |
| --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| lando-kodo | NSIN | kontrol-cifero |

La ISIN-kodo laŭ la ISO-normo 6166 strukturiĝas tiel: du literoj kiel landokodo, poste naŭcifera nacia sekureca identiga numero (NSIN, angle *National Securities Identifying Number*), kaj fine kontrolcifero. La landokodo estas la dulitera kodo laŭ la ISO-normo 3166-1 de la lando kiu difinis la ISIN-kodon por la valorpapero. Tiu povas diferenciĝi de la lando, en kiu situas la centra sidejo de la kompanio eldonanta la valorpaperon. Apartaĵo estas la mallongigo "XS" por internaciaj valorpaperoj konservitaj en la valorpaperaj konservejoj *Clearstream* aŭ *Euroclear*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* retejo de kontrolas la "Asocio de Naciaj Numerigaj Agentejoj" - angle *Association of National Numbering Agencies* (ANNA) Arkivigite je 2012-06-22 per la retarkivo Wayback Machine
* germanlingva algoritmo por kalkulo de la ISIN-kontrolcifero
Japanfabrikita mikroprocesoro HuC6260A.
**Mikroprocezilo** aŭ **mikroprocesoro** (kiel internacia vorto) estas komputila procesoro kiu asimilas la funkciojn de la procesoro de komputilo (CPU) sur ununura integra cirkvito (IC), aŭ maksimume kelkaj integraj cirkvitoj. La mikroprocesoro estas multcela, movita pere de horloĝo, bazita sur reĝistro, programebla elektronika aparato kiu akceptas ciferecajn aŭ binarajn datenojn kiel enigaĵon, prilaboras ĝin laŭ instrukciaĵoj stokitaj en sia memorilo, kaj disponigas rezultojn kiel produktaĵo. Mikroprocesoroj enhavas kaj kombinan logikon kaj sinsekvan ciferecan logikon. Mikroprocesoroj funkciigas sur nombroj kaj simboloj reprezentitaj en la duuma sistemo.

La integriĝo de tuta CPU sur ununura peceto aŭ sur kelkaj aparatoj tre reduktis la koston de pretigpotenco. Integracirkvitaj procesoroj estas produktitaj en nombregoj pere de tre aŭtomatigitaj procezoj rezultigantaj en malalta kosto por unuo. Unublataj procesoroj pliigas fidindecon ĉar ekzistas pli malmultaj elektraj ligoj kiuj malsukcesas. Ĉar mikroprocesoraj dezajnoj iĝas pli rapide, la kosto de produktado de blato (kun pli malgrandaj komponentoj konstruitaj sur duonkondukta blato de la sama grandeco) ĝenerale restas la sama.

Antaŭ mikroprocesoroj, malgrandaj komputiloj estis konstruitaj uzante rakojn de cirkvitplatenoj per multaj mez- kaj malgrand-skalaj integraj cirkvitoj. Mikroprocesoroj kombinis tion en unu aŭ kelkaj grandskalaj IC-oj. Daŭraj pliiĝoj en mikroprocesora kapacito poste igis aliajn formojn de komputiloj preskaŭ tute malnoviĝintaj, kun unu aŭ pluraj mikroprocesoroj uzitaj en ĉio de la plej malgrandaj integritaj sistemoj kaj elteneblaj aparatoj ĝis la plej grandaj komputilegoj kaj superkomputiloj.

Referencoj
----------

1. ↑   Osborne, Adam (1980). An Introduction to Microcomputers. Volume 1: Basic Concepts (2nd ed.). Berkeley, California: Osborne-McGraw Hill. ISBN 0-931988-34-9.
2. ↑   Krishna Kant Microprocessors And Microcontrollers: Architecture Programming And System Design, PHI Learning Pvt. Ltd. 2007 ISBN 81-203-3191-5, page 61, describing the iAPX 432.

* Kategorio Mikroprocezilo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 586547
* GND: 4039232-6
* LCCN: sh85084898
* BNF: 119325021
* NKC: ph115311
 |
**Károly Fogl** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fogl Károly** estis hungara futbalisto (defendisto), olimpiano, trejnisto, civile ledisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Fogoly* [fogoj] aŭ *Újpesti* [Ujpeŝti], lia nomo estis en la sporta vivo *Fogl II.* (komprenu: Fogl la 2-a). Lia frato kaj kunfutbalisto estis József Fogl aŭ *Fogl III.*

Károly Fogl naskiĝis la 19-an de januaro 1895 en Újpest, li mortis la 12-an de januaro 1969 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Fogl futbalis amatore en loka teamo ekde 1912, inter 1914-1930 en la ĉefa urba teamo de Újpest, kie li estis hungara ĉampiono dufoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1918–1929 51-foje kun 2 goloj. En la Somera Olimpiko 1924 li estis partoprenanto. Lia metiejo pri ledoj bankrotiĝis dum la monda krizo, tial li estis trejnisto precipe eksterlande inter 1934-1957. Kiel trejnisto li estis bulgara ĉampiono en 1935 kaj pola ĉampiono en 1947. Lia dua pola edzino naskis dufoje.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Fogl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 801035
 |



* Portalo pri Biografio
*Tiu ĉi artikolo temas pri elektra bobeno. Por alia signifo rigardu fadenbobeno.*

Relajso-bobeno: 1=bobeno, 2= konduktiloj por nutrado de bobeno, 3 ferkerno, 4 levstango, 5 risorto, 6 kontaktiloj, 7 eksteraj konduktiloj.
**Bobeno** estas volvaĵo (rulaĵo, spiralo) el lakoizolita drato aŭ fadeno.

Se kurento trapasas la bobenon, magneta kampo estiĝas. En elektrotekniko oni ofte uzas bobenojn.

Specialaj specoj:

**barbobeno** (uzatas por filtri ne dezideritajn altfrekvencajn komponantojn de elektra kurento, pri konstanta kurento solida fernkerno uzeblas, sed ferladokerno uzatas pri alterna kurento);

**sparkbobeno** (instigas sparkon en brulmotoro); 

**transformatoro** (du bobenoj kun komuna ferkerno).

La elektromekanika telefoncentralo grandparte konsistas el bobenoj.

Plej ofte **ferkerno** aldoniĝas al la bobeno, ĉar tio pli bone densigas magnetajn liniojn de forto.

Vidu ankaŭ
----------

* induktilo

* relajso

* solenoido

* sparkbobeno

* transformatoro

* Kategorio Elektra bobeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Elektra bobeno en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Károly Frenreisz** [kAroj frenrejs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Frenreisz Károly** estas hungara komponisto, gitaristo (baso), kantisto. Liaj duonfratoj estis Zoltán Latinovits kaj István Bujtor.

Károly Frenreisz en 2015
Károly Frenreisz en 1978
Károly Frenreisz  naskiĝis la 8-an de novembro 1946 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Károly Frenreisz apartenas al la granda gitarista generacio en la 1960-aj jaroj. Li apartenis al la plej konataj gitaristaj muzikgrupoj (Metro (rokgrupo) (1965-1971), Lokomoív GT (fondinto, 1971-1973), Skorpió), kie li kantis, gitaris, eĉ saksofonis. Li partoprenis en kompilado de pluraj ŝlagraj gramofondiskoj kiel komponisto, kantisto kaj gitaristo. Li ricevis kelkajn premiojn, en 2017 premion Kossuth.

Elektitaj komponaĵoj por filmoj
-------------------------------

* *Csak semmi pánik* (1982)
* *A három testőr Afrikában* (1996)
* *Zsaruvér és Csigavér II.* (2002)

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Mélyrétegben* (1967) - Kerpán Ferenc
* *A nagy generáció* (1985)
* *A három testőr Afrikában* (1996) - muzikisto
* *Magyar vándor* (2004) - vikingo

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-03-29 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto

* Kategorio Károly Frenreisz en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Largo Winch (filmo). |

**Largo Winch** [largo Ŭinĉ] estas rolulo inventita de la belga verkisto Jean van Hamme.

Largo Winch en la komikso *...Kaj morti*Li unue aperis en ses libroj entute de 1977 ĝis 1984 (Mercure de France eldono) skribitaj de Van Hamme.

Kaj en 1990, Van Hamme decidis asociiĝi kun Philippe Francq, fama desegnisto, por krei bildlibrojn baze de siaj propraj verkoj.
La populara skemo faris (kaj ankoraŭ faras) tre grandan sukceson en Francio kaj Nederlando kaj estas nun kun XIII (alia kreaĵo de Van Hamme), la plej vendata realisma bildstrio en Francio, tiagrade ke ankaŭ naskiĝis televida serio, videoludoj, tabulludoj kaj filmo aperinta en decembro 2008 en Francio. Kunigante egan realismon pri financaj kombinoj (Van Hamme demandis informojn al amiko lia, eksa negocisto en Nov-Jorko) kaj trepidajn aventurojn sur la tuttero, Van Hamme sukcesis fari rimarkeblan bildlibron. Ĝi unue aperas en la franca, kaj estas poste tradukita al diversaj eŭropaj lingvoj (inklude la nederlanda, pola, serba, angla, germana lingvoj...)

Enkonduka teksto
----------------

Sen familio nek ligiloj, kontestema, vojaĝema, vagirema, ikonrompema kaj kverelegema, li retroviĝas je dudek-ses jaroj estri entreprenon sidanta sur dek miliardoj da dolaroj.
Malkovru Largo Winch, la miliardulo surmetante bluĝinzojn kaj buku viajn zonojn!

Komenco
-------

Nerio Winch, la plej riĉa negocisto tutmonde, estro de la Grupo W, konstruis sian imperion per la plej aĉaj rimedoj : perfido, ĉantaĝo, subaĉeto, li ĉion faris. Sed nun ke li amasigis dolarojn en grandegaj kvantoj kaj havas gigantan influon sur Wall Street, grava problemo sin prezentas. Li estas sterila kaj konsekvence li tre timas ke sia imperio disiĝu post sia morto. Tiam lin trafas la ideo filigi iun foran parencon nomata Largo Winczlav [largo ŭinkzlaf] kiu estas en montenegra orfejo. Li decidas eduki lin por fari financspertulon el li.

Du jardekoj poste, la 26-jara viro Largo lernas la morton de sia krompatro, falita de lia nubskrapulo en Nov-Jorko. Konsekvence, li heredas firmaon estimatan je 10 miliardoj da dolaroj. La afero ekaperas kiam Largo estas en Turkio kun sia amiko Simon Ovronnaz en malliberejo pro narkokrimo kiun li ne kulpas...

Bildlibroj
----------

Tiuj ĉi bildlibroj estas eldonataj de *Dupuis*, en la teko *Repérages*.
Ĉiuj verkoj organizas en diptiko (ekzemple *H* kaj *Dutch Connection*), ĉiu komponaĵo de du verkoj legendaj laŭ loteca ordo malgraŭ kelkaj referencoj al antaŭaj verkoj.

Filmo
-----

La 17-a de decembro 2008 aperis en Francio filmo **Largo Winch** kies rakonto inspiriĝas de la kvar unuaj epizodoj de la bildlibra sagao. Reĝisoro: Jérôme Salle. Aktoroj: Tomer Sisley (Largo Winch); Bojana Panić (Melina); Kristin Scott Thomas (Ann Fergusson); Miki Manojlovic (Nerio Winch), Mélanie Thierry (Léa)...

Notoj
-----

Eksteraj ligiloj
----------------

* (nl)
* (fr, nl)
* (cz)
* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine (en)
**ISO 8859-3**, ankaŭ konata kiel **Latino 3** aŭ **Sud-Eŭropa Latina Signokodo** estas 8-bita signokodo, parto de la normo ISO 8859. Ĝi estis origine kreita por la lingvoj turka, malta kaj Esperanto. Intertempe por la turka oni preferas anstataŭe la kodon ISO 8859-9.

Same kiel por ĉiuj variantoj de ISO 8859, la kodpozicioj ĝis 7f (127) reprezentas la samajn signojn kiel en Askio. Pluraj kodpozicioj ne enhavas signojn (ekz. `a5`). Iliaj fakoj estos malplenaj en la ĉi-posta tabelo.

Tabelo de ISO 8859-3|   | x0 | x1 | x2 | x3 | x4 | x5 | x6 | x7 | x8 | x9 | xA | xB | xC | xD | xE | xF |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2x |  |  ! | "| # | $ |  % | & | ' | ( | ) | \* | + | , | - |. | / |
| 3x | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |  : |  ; | < | = | > |  ? |
| 4x | @ | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O |
| 5x | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | [ | \ | ] | ^ | \_ |
| 6x | ` | a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o |
| 7x | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z | { |  | } | ~ |  |
| La kodpozicioj `80` ĝis `9f` ne enhavas signojn |
| Ax |   | Ħ | ˘ | £ | ¤ |  | Ĥ | § | ¨ | İ | Ş | Ğ | Ĵ |   |  | Ż |
| Bx | ° | ħ | ² | ³ | ´ | µ | ĥ | · | ¸ | ı | ş | ğ | ĵ | ½ |  | ż |
| Cx | À | Á | Â |  | Ä | Ċ | Ĉ | Ç | È | É | Ê | Ë | Ì | Í | Î | Ï |
| Dx |  | Ñ | Ò | Ó | Ô | Ġ | Ö | × | Ĝ | Ù | Ú | Û | Ü | Ŭ | Ŝ | ß |
| Ex | à | á | â |  | ä | ċ | ĉ | ç | è | é | ê | ë | ì | í | î | ï |
| Fx |  | ñ | ò | ó | ô | ġ | ö | ÷ | ĝ | ù | ú | û | ü | ŭ | ŝ | ˙ |

Kodpozicio `a0` estas "nerompebla spaco". Pozicio `ad` estas "kondiĉa dividostreko". Tiuj signoj normale ne videblas.

Kiel uzi Latinon 3 en HTML?
---------------------------

Por legi paĝojn verkitajn laŭ Latino 3, oni bezonas tiparojn kun la bezonataj signoj. Normale oni ne bezonas apartajn Latino-3-ajn tiparojn (ĝuste faritaj tiaj tiparoj estas malfacile troveblaj). Sufiĉas uzi Unikodajn tiparojn (kiuj nuntempe troviĝas en plej multaj komputiloj). La TTT-legilo aŭ la operaciumo aŭtomate tradukas inter Latino 3 kaj Unikodo.

Kiam tia paĝo estas sendata de TTT-servilo, la servilo anoncu la dokumentotipon kaj la uzatan signokodon en la HTTP-ĉapo. Por HTML-paĝo en Latino 3 ĝi anoncu jene: `Content-type: text/html; charset=iso-8859-3`.

Se oni ne povas agordi sian servilon sendi tian informon, oni povas kiel surogaton aldoni tian informon en la HTML-kodo de la paĝo. Ene de la "head"-elemento oni tiam metu jenan "meta"-elementon: `<meta http-equiv="Content-type" content="text/html; charset=iso-8859-3">`

Aliflanke nuntempe estas sufiĉe sensence uzi Latinon 3 en TTT-paĝoj. Pli bone funkcias Unikodo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* 
* 
* Arkivigite je 2006-02-12 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
**Károly Gianicelli** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gianicelli Károly** estis hungara violonĉelisto, altlerneja instruisto. Lia persona nomo estis *Carl* ekster Hungario.

Károly Gianicelli  naskiĝis la 24-an de aprilo 1860 en Gaming (Malsupra Aŭstrio, Habsburga Imperio), li mortis la 9-an de junio 1939 en Bayreuth.

Biografio
---------

Károly Gianicelli kreskiĝis kaj frekventis bazlernejon en Tolna (urbo), poste li lernis en Wieden, fine li studis en konservatorio de Vieno inter 1877-1881. Lia ĉefinstruisto estis Franz Simandl. Inter 1881 - 1884 li estis ano de orkestro de reĝa teatro en Hannover, poste en Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ekde 1886 li apartenis al orkestro de festivalo de Bayreuth. Li ankaŭ instruis ekde 1890 en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio. En 1912 li translokiĝis al Bayreuth, kie li vivis ĝismorte.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Károly Gianicelli en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 634855
* GND: 116616326
* VIAF: 61115417
* ISNI: 0000 0000 3905 8235
 |
**Károly Harmos** [kAroj harmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harmos Károly** estis hungara, poste ĉeĥoslovakia pentristo, grafikisto, instruisto. Lia persona nomo slovake estis *Karol*.

Memortabulo pri Károly Harmos
Károly Harmos  Arkivigite je 2018-05-05 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 28-an de novembro 1879 en iama Somogy (nuntempa urboparto de Pécs), li mortis la 24-an de januaro 1956 en Komárno (Ĉeĥoslovakio).

Biografio
---------

Károly Harmos akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1902. Lia plej grava instruisto estis Bertalan Székely. Inter 1902 kaj 1908 Harmos plulernis en arta akademio en Munkeno, poste 2 jarojn li instruis desegnadon en privata lernejo en Szentendre. Ekde 1911 li estis benediktana instruisto en gimnazio de Komárom, post 4 jaroj li gvidis desegnan lernejon ĝis 1944. Post Traktato de Trianon li apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. naskis gefilojn.

El solaj ekspozicioj
--------------------

* Pécs (1902)
* Londono, Munkeno, Berlino, Dresdeno (1908)
* Budapeŝto (1917, 1932)
* Vieno (1921)
* Komárno (1921, 1937, 1969, 1979)
* Miskolc (1958)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Tanulmányfejek
* Tündérmese
* Holt évszak
* Erdőrészlet
* Csókolózok
* Nimfa tánca

Liaj ilustraĵoj
---------------

* ksilografiaĵoj en Géza Féja: *Mesélő falu*
* bildoj en *Kis képeskönyv* (fabellibro, ĉ. 1935)

Disĉiploj
---------

* György Rauscher

Memorigiloj
-----------

* reliefa memortabulo en Komárno (2000)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Harmos en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 610519
* GND: 127404708
* VIAF: 121531604
* ISNI: 0000 0001 1008 6336
 |
**Károly Huber** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Huber Károly** estis hungara dirigento, komponisto, violonisto, koncertmajstro, instruisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Hubay* ekde 1879, liaj filoj estis Jenő Hubay kaj Károly Hubay.

Károly Huber  naskiĝis la 1-an de julio 1828 en Varjas (Hungara reĝlando, nuntempa Variaș en Rumanio), li mortis la 20-an de decembro 1885 en Budapeŝto.

Familio de Károly Huber

Biografio
---------

Károly Huber studis en konservatorio de Arad (urbo). Li aĝis 10, kiam li komencis lerni violonadon. Ekde 1844 li estis gvidanta violonisto de Nacia Teatro de Pest. En la teatra jaro 1851 li havis postenon de operejo de Vieno, poste li estis orkestrestro de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Inter 1862 kaj 1871 li estis samloke vicdirigento. Intertempe en 1856 li faris violonajn koncertojn en la tuta Eŭropo, en la sekva jaro li fondis arĉkvarteton. Inter 1852-1885 li ankaŭ instruis en muzika mezlernejo, ekde 1884 li estis instruisto pri violonoj en Muzikakademio de Budapeŝto. Ekde 1884 li ankaŭ gvidis plurajn korusojn kaj etajn orkestrojn. En 1852 li ekhavis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn. Pro vidviĝo li denove edziĝis kaj li denove havis pliajn 3 filojn. Li mortis pro koratako.

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* József Bloch
* Vilmos Grünfeld
* Imre Mészáros (aldisto)

Lia lernolibro
--------------

* *Hegedűtan a budapesti zenedében való tanításra* (1853, ĝis 1875 resume 45 eldonoj)

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *Székely leány* (1858, opero)
* *A víg cimborák* (1863)
* *A király csókja* (1875)
* *Udvari bál* (1882)
* diversaj kantoj, korusaj kantoj
* komponaĵoj por arĉkvartetoj

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Károly Huber en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Arabella Fermor, 19-a-jarcenta presbildo laŭ portreto farita de Peter Lely
***La Rabo de la Buklo*** (angle *The Rape of the Lock*) estas hero-parodia rakonta poemo verkita de Alexander Pope kaj unu el la plej ofte cititaj ekzemploj de altburlesko. Ĝi publikiĝis unuan fojon anonime en *Miksitaj Poemoj kaj Tradukoj* de Lintot (majo 1712) en du kantoj (334 versoj); reviziita eldono "verkita de s-ro Pope" sekvis en marto de 1714 en kvin kantoj (794 versoj) kun ses gravurbildoj. Fanfaronis Pope, ke pli ol tri mil ekzempleroj de tiu vendiĝis en ĝiaj unuaj kvar tagoj. La fina versio aperis en 1717 kun aldono de la parolado de Klariso pri bona humoro. La poemo estis multe tradukita kaj kontribuis al kresko de la populareco de heroparodio en Eŭropo.

*La Rabo de la Buklo* satirigas veran vivokazon, eksplice komparante ĝin kun la epopea mondo de antikvaj gedioj sed implice taksante ĝin bagatela, de Arabella Fermor kaj ŝia amindumanto Lordo Petre, kiuj ambaŭ estis katolikoj (kiel Pope) kaj tial diskriminataj de la leĝoj de Anglujo. Petre fortranĉis harbuklon de Fermor sen ŝia permeso, rezultigante kverelon inter la du familioj. Pope reprezentis Fermor per la ĉefrolanto de la poemo, Belindo, kaj enkondukis tutan sistemon de silfoj, spiritoj gardantaj virgulinojn, parodie al la gedioj de serioza epopeo. La titolo vortludas per la dusenceco de la vorto *rape* en frumoderna angla lingvo, kiu signifis "rabo", kio fakte okazas al la harbuklo en la poemo, sed ankaŭ "seksperforto", kiel en *La Perforto de Lukreco* de William Shakespeare, al kies titolo Pope ŝajnas aludi.

Referencoj
----------

1. ↑  Gutenberg text online
2. ↑  Sherburn, G. Eed. *Correspondence of Alexander Pope*, Oxford University Press, 1956, I, 201.
3. ↑  Ferry, Anne. 1996. *The Title to the Poem.* Stanford University Press; p. 226.

* Kategorio La Rabo de la Buklo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)