recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Caryl (Whittier) CHESSMAN** (27-an de majo 1921, St. Joseph, Michigan, Usono – 2-an de majo 1960, San Quentin, Kalifornio) estis usonano, kiun oni juĝis je morto kaj ekzekutis. Ekde la juĝistara decido ĝis la ekzekuto pasis 12 jaroj, dum kiu li verkis kvar librojn, pro kiuj li iĝis simbolo de la disputo pri la mortpuno.

Li jam kvarfoje venis en readaptejon kaj unufoje en la regionan prizonon, antaŭ ol oni arestis lin en marto de 1941 pro plurfoja rabo, seksa perforto, kaj murda provo. Oni punis lin pro tiuj je malliberejo de 16 jaroj ĝis mortfino.

La punon li devis plenumi en la ŝtata prizono San Quentin, sed en 1943 fuĝis, en 1944 estis rekaptita kaj en decembro de 1947 provizore liberiĝis. Oni arestis lin la 23-an de januaro 1948, ĉar oni akuzis lin esti la *ruĝlampa bandito*, kiu en ruĝlampa aŭtomobilo kamuflis sin kiel policisto kaj tiel prirabis junajn parojn en la amstrato de Los Angeles. La bandito dufoje forrabis virinojn, kiujn per pafilo trudis je faro de *perversaj seksaj agoj*. Chessman ĉiam akcentis sian senkulpecon, li defendis sin mem, sed oni juĝis lin je morto la 18-an de majo. En Kalifornio oni punis tiam je morto la forrabon de homoj, se oni fizike insultis la viktimon.

Chessman plurfoje apelaciis en la sekvaj jaroj kaj verkis kvar librojn (*Cell 2455, Death Row (eĉ filmigita); Trial by Ordeal; The Face of Justice* kaj *The Kid Was a Killer*. Lia afero iĝis tiel landkonata.

Oni plurfoje prokrastis lian ekzekuton, sed en 1960 oni rifuzis la ŝanĝon de la juĝo al ĝismorta puno kaj oni ekzekutis lin en la gaskamero de la prizono.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 216428
* GND: 110228582X
* LCCN: n50037154
* VIAF: 79279133
* ISNI: 0000 0000 8159 4680
* SUDOC: 096182369
* BNF: 125967774
* NDL: 00520685
 |
**Villazopeque** [biljazoPEke] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la sudo de la komarko *Odra-Pisuerga*.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,735 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 52 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 50 el 1991. 

Demografia evoluo| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 101 |  | 100 |  | 75 |  | 78 |  | 72 |

Ĝi distas 35 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj estas ĉe la rivero Arlanzón (suda limo). Ĝi limas kun Los Balbases, Villaquirán de los Infantes, Pampliega, Palazuelos de Muñó, Barrio de Muñó kaj Belbimbre.

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. 

Villazopeque formis parton de la *partido de Castrojeriz* en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon *Intendencia de Burgos*.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. 

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Johano, kies turo estis plialtigita en la 19-a jarcento por la servo telegrafa.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Burgoso

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 775320
 |
Kiel **lirika soprano** oni nomas konkretan specon de sopranovoĉo. Lirikaj sopranistoj havas pli "pezan" voĉon ol subretoj, sed pli malpezan ol dramaj aŭ dramegaj sopranistoj. La esprimoj „peza" kaj „malpeza" difinas plurajn aspektojn de la voĉfiziologio kiel amplekso kaj sonkoloro, movemo, volumeno kaj portokapablo. 

*Lirika soprano* krome estas nomo por voĉfako, en kiu estas kunigitaj la rilataj opero- kaj oratoriopartioj. La angla esprimo *lyric soprano* nomas voĉfakon, kiun oni en Germanio kutime pli subdividas. 
Oni diferencigas laŭ:

* **Junula-drama soprano**, ekz.
	+ Carl Maria von Weber, *Der Freischütz:* Agathe
	+ Giuseppe Verdi, *Otello:*: Desdemona
	+ Richard Wagner, *Tannhäuser:* Elisabeth
	+ Leoš Janáček, *Jenůfa:* titolpartio
* **Lirika soprano**, ekz.
	+ Wolfgang Amadeus Mozart, *Die Zauberflöte:* Pamina
	+ Albert Lortzing, *Undine:* titolpartio
	+ Giacomo Puccini, *La Bohème:* Mimi
	+ Georges Bizet, *Carmen:* Micaëla
	+ Richard Wagner, *Das Rheingold:* Wellgunde
	+ Richard Strauss, *Arabella:* Zdenka

La determino tamen estas, kiel ĉiam je tiaj klasifikoj, en neniu kazo unusenca kaj ĝenerale valida. La subjektivaj nocioj pri tio, kiu estas lirika soprano resp. kiuj partioj apartenas al tiu fako, parte ege diferencas kaj ofte ekzistas partaj kongruoj kun la najbaraj fakoj (ekz. subreto, koloratursoprano, drama soprano)
**Msondo Ngoma** (antaŭe konata kiel **NUTA Jazz Band**, alinomita **Juwata Jazz Band**, kaj poste **OTTU Jazz Band**) estas influa kaj longdaŭra tanzania muziki wa dansi bando. Establita en 1964, ĝi estas la plej malnova aktiva danc-bando en Tanzanio.

Historio
--------

La bando komencis en 1964 kaj estis originale nomita NUTA Jazz Band, laŭ ties sponsoro, *National Union of Tanganyika* (NUTA), kiu estis la ĉefa tanzania sindikato. En la fruaj jaroj de dansi, la NUTA Jazz Band estis tre influa kaj arta kaj rilate financan organizadon; nome, ĝi estis unu el la unuaj dansi bandoj kiuj konsistigi sin mem en kooperativon de salajrataj muzikistoj (modelo kiu fariĝos vasta en la 1970aj jaroj).

En la 1960aj jaroj, NUTA Jazz Band estis gvidita de trumpetisto kaj kantisto Joseph Lusungu kaj saksofonisto Mnenge Ramadhani, kiu difinis la latunan sonon de la bando.

NUTA Jazz Band okupis sian pozicion kiel unu el la plej gravaj tanzaniaj dansi-grupoj tra la lasta duono de la 1960-aj jaroj kaj la plej multaj el la 1970-aj jaroj. En 1977 ĝi spertis gravan ŝanĝon en personaroj, kun multaj el ties plej talentaj muzikistoj, inkluzivantaj Muhiddin Maalim kaj Hassani Bitchuka, lasantaj la bandon por formi novan ensemblon, Mlimani Parka Orkestro. En 1977, la bando ŝanĝis ties nomon al Juwata Jazz, laŭ la svahila nomo de ties sponsoro (NUTA), *Jumuiya ya Wafanyakazi Tanzania*. Preskaŭ samtempe, gitaristo Saidi Mabera fariĝis la nova gvidanto de la bando. Li skribis plurajn el la sukcesaj kantoj de Juwata de la 1980aj jaroj. Post Mabera, ambaŭ Maalim kaj Bitchuka (kiuj aliĝis al la bando en 1991) fariĝis gvidantoj. Maalim estas kreditita kun unu el la gravaj sukcesoj de Juwata en la 1990aj jaroj, «Usia kwa watoto».

La bando ŝanĝis ties nomon denove en 1991 de Juwata Jazz al OTTU Jazz, kiam la organizo kiu sponsoris ĝin estis alinomita al *Organization of Tanzanian Trade Unions*. La bando estas ankoraŭ aktiva kiel Msondo Ngoma, ludanta regule ĉe la "TCC Club" en Temeke ekzemple kaj estas la plej malnova aktiva dansi bando en Tanzanio. Tio ĉi estas respegulita de ties devizo *baba ya muziki*, "patro de muziko".

Notoj
-----

1. ↑  NUTA Jazz Band - Radio King. Alirita: 26 majo 2020
2. 1 2  Perullo, p. 395
3. ↑  James R. Brennan; Andrew Burton; Yusufu Qwaray Lawi, eds. (2007). *Dar Es Salaam: Histories from an Emerging African Metropolis*. African Books Collective. pp. 189–. ISBN 978-9987-449-70-5.

Referencoj
----------

* Alex Perullo.  (2011) *Live from Dar Es Salaam: Popular Music and Tanzania's Music Economy*. Indiana University Press. ISBN 978-0253222923.

Vidu ankaŭ
----------

* International Orchestra Safari Sound
* DDC Mlimani Park
* Maquis Original
* Vijana Jazz

Eksteraj ligiloj
----------------

* Msondo Ngoma Music Band : Kaza Moyo | YouTube. Alirita: 26 majo 2020
**Juzbado** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo Comarca de Ledesma. 

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Carrascal, Juzbado kaj Olmillos krom la senhoma Palancares, okupas totalan areon de 21,74 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 173 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 200 loĝantojn ekde la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 23 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. 

Murpentraĵoj malantaŭ la polmoludejo.
Estas restaĵoj de vetonoj, ekzemple taŭr-skulptaĵo (*verraco*, kiu aperas en la maldekstra duono de la blazono), sed la setlejo mem fondiĝis je la 10-a jarcento kaj poste estis loko de la episkopo de Salamanko. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (maizo, cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis; estas naturaj lokoj ĉe la rivero Tormes, kverkaroj, banloko, ktp. Ekde 1985 estas fabriko de atommaterialoj por atomcentraloj en Hispanio, Germanio kaj Rusio. Krome estas la Muzeo de la Faŭlto pri kompreno de la pejzaĝo.

La urbestro estas de maldekstra partio PSOE.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753262
 |
**Carl Daniel Friedrich MEISSNER** (1an novembro 1800 - 2an majo 1874) estis svisa plantosciencisto.

Biografio
---------

Naskiĝinta en Berno, Svislando la 1an de novembro 1800, li estis baptita **Meisner** sed poste ŝanĝis la literumon de sia nomo al **Meissner**. Plejparte de sia 40-jara kariero li estis profesoro de botaniko en la Universitato de Basel. Ĝi grave kontribuis al botaniko, interalie publikigante la ampleksan verkon *Plantarum Vascularum Genera,* kaj monografiojn pri la familioj Poligonacoj (specio de la genro *Polygonum*), Laŭracoj, Proteacoj, Timeleacoj kaj Hernandiacoj. Liaj kontribuoj al la priskribo de la aŭstralia flaŭro estis abundaj; li priskribis centojn da specioj de aŭstraliaj proteaceoj, kaj multajn aŭstraliajn speciojn de aliaj familioj, precipe Fabacoj, Mimosacoj kaj Mirtacoj. Lia sano difektis post 1866, kaj li iĝis malpli aktiva. Li mortis en Bazelo la 2an de majo 1874.

Referencoj
----------

* Hall, Norman.  (1984) *Botanists of Australian Acacias*. Australia: CSIRO. ISBN 0-643-03734-9.

* Kategorio Carl Meissner en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 598103
* GND: 103106553
* LCCN: nr00022863
* VIAF: 76723120
* ISNI: 0000 0000 8003 8703
* LIBRIS: 265098
* SUDOC: 137953445
 |
**Mikulivci,** ukraine **Микулівці,** rutene **Микулôвцï** [mikulovcji], ruse **Микуловцы** (mikulovci), hungare **Kismogyorós** [kiŝmodjorOŝ], slovake **Mikulovce** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Mukaĉeve, en municipo de Kopinivci.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 34′ 07″ N 22° 38′ 25″ O﻿ / ﻿48.56861 °N, 22.64028 °O﻿ / 48.56861; 22.64028 (mapo)Koordinatoj: 48° 34′ 07″ N 22° 38′ 25″ O﻿ / ﻿48.56861 °N, 22.64028 °O﻿ / 48.56861; 22.64028 (mapo)
* Areo: 0.6 km²
* Alto super marnivelo: 280 m
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 89631
* Telefonprefikso: 3131
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Historio
--------

Ĝis Traktato de Trianon Kismogyorós apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Mikulivci. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
**Henrich STEFFENS** (naskiĝinta la 2-an de majo 1773 en Stavanger, mortinta la 13-an de februaro 1845 en Berlino) estis germana-norvega naturscienculo, naturfilozofo kaj verkisto.

Vivo
----

Estante filo de elmigrinta holstina regimenta kuracisto li komencis studon de naturhistorio kaj mineralogio en Kopenhago. En 1796 li habilitiĝis ĉe la universitato de Kiel.

Danke al stipendio li povis permesi al si vojaĝon de Hamburgo tra la harca regiono al Erfurto kaj Jena. Li konatiĝis kun Goeto kaj August Wilhelm Schlegel. Li amikiĝis kun Friedrich Schelling, kies verkojn li jam estis leginta antaŭe kaj aŭdis la prelegantan Johann Gottlieb Fichte. En Berlino li kontaktis ankaŭ Ludwig Tieck, Friedrich Schlegel kaj Friedrich Schleiermacher.

Poste li kontinuigis la fakstudon mineralogian ĉe la mineja universitato de Freiberg. En 1802 li du jarojn restis en Kopenhago antaŭ ol esti vokita kiel profesoro pri naturfilozofio, fiziologio kaj mineralogio al la universitato de Halle (Saale). Schleiermacher kaj Johann Christian Reil estis liaj kolegoj. Post la invado fare de Napoleono Bonaparte en 1806 liaj prelegoj ĉesis por du jaroj. En 1811 Steffens iris al Vroclavo kie li iĝis profesoro pri fiziko kaj filozofio.

Kiam la prusa reĝo Frederiko Vilhelmo la 3-a rekrutigis soldatojn kontraŭ Napoleono Steffens faris paroladojn flamajn por entuziasmigi la junulojn pri la milito. Estante sen iu milita sperto li mem iĝis libervolulo kaj partoprenis la kampanjojn de 1813/14.

Post tio li denove docentis en Vroclavo. Tie li baldaŭ izoliĝis pro politikaj kvereloj tiel ke la venigoprovoj de la berlinanoj tre konvenis al li. En Berlino li estis profesoro pri naturfilozofio, antropologio kaj religia filozofio. En 1833 li fariĝis ankaŭ altlerneja rektoro.

Maljuniĝante Steffens pl kaj pli poetis. Post la verkado de multaj noveloj li publikigis kiel lastan verkon antaŭ la morto en 1845 la dekvoluman membiografion sub la titolo *Was ich erlebte*.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Henrich Steffens en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Biografio ĉe sarlandaj universitataj paĝoj
* Vikifontaro
* Informoj pri Henrich Steffens en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* Henrik Steffens — Humboldt-Universität zu Berlin Arkivigite je 2015-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Biografio ĉe ADB


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534716
* GND: 118617109
* LCCN: n87122343
* VIAF: 46887340
* ISNI: 0000 0001 0896 2296
* LIBRIS: 243601
* SUDOC: 066939410
* BNF: 127762572
* BIBSYS: 9237&feltselect=bs.autid 90096007, 9237
* NKC: mzk2016929348
 |
**Henriette von SCHORN** [fon ŝorn], fraŭlina nomo: *Henriette Wilhelmine Auguste Freiin von STEIN* [fon ŝtajn], (naskiĝis en 1807 en Nordheim, mortis en 1869 en Vajmaro) estis grafino kaj germana poetino, kolekistino de fabeloj kaj salona damo. Ŝi ankaŭ skribis sub la kaŝnomo *H. Nordheim*.

La ortodoksa kirketo por la rusa grafino Maria Pavlovna de sur la Historia tombejo vajmara, kies servistino estis Schorn. Ankaŭ ŝi mem kaj ŝia filino entombigitis proksime

Vivo
----

Henriette von Stein translokiĝis en 1831 Vajmaron, kie ŝi iĝis servistino kortega ĉe Maria Pavlovna Romanova. En Vajmaro ŝi konatiĝis kun la arthistoriisto Ludwig Schorn, al kiu ŝi fianĉiniĝis malgraŭ koleriĝoj fare de la nobeloj. La grandduko Karlo Frederiko nobeligis la arthistoriiston kaj tiamaniere geedziĝo ebliĝis en 1839. Je la komenciĝo de la jaro 1841 naskiĝis la filino Adelheid von Schorn; malpli ol unu jaron poste Ludwig von Schorn mortis pro brusta malsano.

Henriette von Schorn flegadis kontaktojn al multaj personoj de la vajmara klera burĝaro. Al kiuj apartenis i.a.: Hans Feodor von Milde, Rosa von Milde, Peter Cornelius, August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, Louise Seidler, Carolyne zu Sayn-Wittgenstein kaj Franz Liszt. Ŝi verkis poemojn por la gazeto *Die Gartenlaube*, la lepsika magazino *Allgemeine Modezeitung*, la semajngazeto *Weimarer Sonntagsblatt* kaj por *Münchener Hauschronik*. Por la fabelkolektoj de Ludwig Bechstein kelkaj ŝiaj verkoj publikiĝis pseŭdonime sub la aŭtoreco de iu *H. Nordheim*.

En majo 1869 ŝi havis koratakon. Kelkajn tagojn poste ŝi mortis kaj estis entombigita sur la Historia tombejo de Vajmaro.

Verkoj (elekto)
---------------

* *Lieder und Sprüche*. Weimar 1854 (pseudonime, H. Nordheim)
* *Ländliche Skizzen aus Franken* Weimar 1854 (pseudonime, H. Nordheim)
* *Geschichten aus Franken* 1902 (postmorte)

Literaturo
----------

* Adelheid von Schorn: *Zwei Menschenalter. Erinnerungen und Briefe*. Berlin S. Fischer Verlag 1901.
* Ulrike Müller: *Die klugen Frauen von Weimar. Regentinnen, Salondamen, Schriftstellerinnen und Künstlerinnen.* Elisabeth Sandmann Verlag GmbH, München (1. Auflage 2007).

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Henriette von Schorn en la germana Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Henriette von Schorn en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Wikisource prie
* Informoj pri Henriette von Schorn en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko (germane)
* WorldCat
**Henri DE LA TOUR D'AUVERGNE-BOUILLON**, vicgrafo de Turenne, pli konata kiel **Henri DE TURENNE** (naskiĝis la 11-an de septembro 1611 en Sedan kaj mortis la 27-an de julio 1675 ĉe Salzbach) estis grava franca militestro de la mezo de la 17-a jarcento. Li fariĝis marŝalo en 1643.

Henri naskiĝis en la kastelo de Sedan, en grava nobela familio. Li fariĝis unu el la plej bonaj generaloj dum la reĝadoj de Ludoviko la 13-a kaj Ludoviko la 14-a. Li estis unue protestanto, sed fine konvertiĝis al katolikismo pro la premo de Bossuet kaj de la reĝo.

Dum la Tridekjara milito, li partoprenis la batalojn de Friburgo (1644) kaj Nördlingen, kune kun la princo de Condé. Okaze de la Frondo, li estis unue iom favora al la rebeluloj, sed fine kunigis la kardinalon Mazarin kaj fariĝis la estro de la reĝa armeo.

Dum la Franca-Nederlanda milito, li estis venkita de la Sankta Romia Imperio ĉe Montecuccoli, kaj devis retirigi la francan armeon antaŭ la Rejno en 1673. Li tamen obtenis venĝon en 1674 okaze de la batalo de Sinzheim, kie li sukcese malebligis la kunigon de du malamikaj armeoj kaj do povis rabi la tutan Palatinaton.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101636
* GND: 118802968
* LCCN: n84233937
* VIAF: 59190793
* ISNI: 0000 0000 8343 9713
* LIBRIS: 292738
* SUDOC: 034345477
* BNF: 12511003s
* BPN: 12203681
* NLA: 35684372
* BIBSYS: 11050976
* NKC: mzk2016933409
* BNE: XX1494669
 |

  

* Henri de la Tour d'Auvergne de Turenne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Henri de la Tour d'Auvergne de Turenne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Henrik Fassola,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kutima nomformo **Fazola Henrik** estis germana, poste hungarlandana forĝisto, entreprenisto, negocisto.

Memortabulo pri Henrik Fassola
Henrik Fassola  naskiĝis en la 1730-aj jaroj en Würzburg. Li mortis la 18-an de aprilo 1779 en Diósgyőr.

Biografio
---------

Henrik Fassola lernis en sia naskiĝurbo, poste dum migrado tra Eŭropo li plulernis la forĝadon. Li havis larĝan famon pri la lerteco, tial episkopo Ferenc Barkóczy invitis lin al Eger. Li aĝis tiam 28, poste li restis ĝismorte en Hungario. Li faris diversajn ferajn ornamaĵojn komence por la episkopaj domegoj en Eger, poste jam en la tuta regiono. Post jaroj li riĉiĝis, tial li fondis metalurgiajn laborejojn ekde 1765 en montaroj Mátra kaj Bükk. En 1767 li edziĝis, post jaroj li vidviĝis, poste li denove edziĝis. La nova edzino naskis 2 gefolojn.

Bildoj pri Henrik Fassola kaj liaj kreaĵojStatuo pri Fassola en Eger
Pordo de Fassola

 Alia pordo de Fassola

Pordofrapilo

En Hungario li estas aprezata, kiel la plej bona forĝisto de la lando. Liaj laboraĵoj postrestis kaj ili estas turismaj vidindaĵoj. La fakuloj taksas lin fondinto de la fera industrio en Borsod.

Memorigiloj
-----------

* memortabulo en Miskolc
* stratoj en Miskolc kaj Eger
* faklernejo  Arkivigite je 2015-08-14 per la retarkivo Wayback Machine
* skulptaĵo fare de Ferenc Laborcz

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉefpreposta palaco (Eger)

Fontoj
------

* Arkivigite je 2014-09-19 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* hungare
* Arkivigite je 2012-12-08 per la retarkivo Wayback Machine hungare
* [*rompita ligilo*] hungare

* Kategorio Henrik Fassola en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 532222
 |
**Henrik Castiglione,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Castiglione Henrik** estis hungara produktoro, scenaristo.

Henrik Castiglione  naskiĝis la 28-an de decembro 1885 en Budapeŝto, li mortis la 24-an de aŭgusto 1960 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Henrik Castiglione post la abituriento en 1904 li laboris en la statistika oficejo ĝis 1921, inter 1908 kaj 1948 li estis kinejestro. Intertempe li batalis (ankaŭ vundiĝis) dum la 1-a mondmilito. Ekde 1911 li redaktis filman periodaĵon, krome li kontribuis artikolojn en pluraj gazetoj. Ekde 1923 li havis diversajn postenojn en la hungara kineja vivo. En 1941 li redaktis leksikonon pri filmoj. 

Li edziĝis en 1912, post 2 jaroj filo naskiĝis.

Elektitaj filmaj produktaĵoj
----------------------------

* *A kegyelmes úr rokona* (1941, ankaŭ arta gvidanto)
* *5-ös számú őrház* (1942)
* *Legény a gáton* (1943)

Liaj scenarlibroj
-----------------

* *5-ös számú őrház* (1942, kun aliaj)
* *Azért is maradok!* (1944, nefinita, kun aliaj)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Ivon BARBOSA** [i'von barh'boza] (naskiĝis en 1927, mortis la 1-an de julio 2000) estis brazila esperantisto kaj biologo. 

Li membriĝis en Esperanto-Asocio de San-Paŭlo en 1956, estis sekretario de la asocio de 1958 ĝis 1960. Li estis UEA-delegito pri aeronaŭtiko, parapsikologio kaj jogo en Bauru (Brazilo). 

Lia elstariga merito estas la kompetenta uzo de Esperanto, kies praktikado li ĉiam rekomendis. Ivon Barbosa faris diskon (Brazila Birdsimfonio), kie li rakontis pri brazilaj birdoj kaj oni povas aŭskulti la kantojn de la birdoj gravuritaj de Johan Dalgas Frisch. Li estis omaĝita dum la 36-a Brazila Kongreso de Esperanto kaj lia nekrologo aperis en Revuo Esperanto oktobro 2000, p. 180.

Vidu ankaŭ
----------

* Jean C. Roché (simila homo en Francio)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vidu rete filmetojn *realplayer* pri Ivon Barbosa kaj Brazila Birdsimfonio


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 32653
 |
**Iván Bodis-Wollner** [bodiŝ-volner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodis-Wollner Iván** estas hungara-usona kuracisto, neŭrologo, profesoro havanta MD kaj DSc  Arkivigite je 2014-03-12 per la retarkivo Wayback Machine, membro (en 2001) de Hungara Scienca Akademio.

Biografio
---------

Iván Bodis-Wollner frekventis universitaton en Vieno, kie li ricevis medicinan diplomon. Li estis studento ankaŭ en Kembriĝo kaj postdiploma studento en Edinburgh. Li laboras en hospitalo en Novjorko, krome li ankaŭ instruas. Li estas fakulo pri la Parkinsona malsano. Li ricevis premiojn en Usono.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Roundtable Session: the True Binocular Visual Evoked Potential: Introduction* (1982)
* *Parkinson's Disease, Aging and Visual Cognition* (2008)
* *The impact of penetrating keratoplasty in patients with keratoconus using the VF14 questionnaire* (2011)

Fontoj
------

* biografio kun foto Arkivigite je 2014-03-12 per la retarkivo Wayback Machine angle
* publikaĵoj[*rompita ligilo*] angle


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

**Villaviudas** [biljaBJUdas] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *El Cerrato*. La loknomo *Villaviudas* estas ne-etimologie komprenebla kiel Bieno aŭ Vilao de Vidvinoj, dum etimologie estas komprenebla kiel aludo al iama praloĝanto nome mozarabo Vibdas aŭ Uibdas, kiel oni mencias la lokon en dokumento de la 12-a jarcento (villam Uibdas = La vilao de la reloĝanto Vibdas).

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 37,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 355 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 120 loĝantojn el la jaro 2000. Ĝi distas 18 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

Historio
--------

Oni trovis restaĵojn de la Bronzepoko (glavo) kaj de la Romia Imperio (mozaikoj, ceramiko ktp.). La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Estis mezepoka setlejo Tablada aŭ "Tabulata" (nun senhomejo).

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la vinkeloj, la nuna aspekto de la restaĵoj de la mezepoka setlejo Tablada aŭ "Tabulata" ktp.

Esperante
---------

* Laŭ Enciklopedio de Esperanto, estas loko kie naskiĝis esperantisto Felikso Diez.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 29513
 |
**Almonacid de la Cuba** [almonaZID delaKUba] estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Belĉita Kampo kies ĉefurbo estas Belchite, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

Geografio
---------

Almonacid de la Cuba estas longeca municipa teritorio en la centro de la komarko Belĉita Kampo inter tiuj de Belchite norde kaj de Azuara sude. La loĝloko estas je 60 km de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 488 msm. Ĝi estas tute inter Letux sude kaj Belchite nordoriente.

Historio
--------

Estis restaĵoj de romianoj (lagodigo) kaj de araboj (loknomo, krom "de la Cuba" tradukebla kiel "de la Turo". La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento. Plue restis grava majoritato de moriskoj, kiuj laboris por agrikulturo; sed komence de la 17-a jarcento okazis la forpelo de la moriskoj el Hispanio, kio rezultis en krizo por la loko. 

Dum la Hispana Enlanda Milito en Aŭgusto 1937 okazis batalo en apuda Belchite en la kadro de la Ofensivo al Zaragozo, kiu rezultis malsukcesa.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Almonacid de la Cuba kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 234 laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al proksima grandurbo Zaragozo.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj) kaj ĉefe brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la romia akvobaraĵo de la 1-a jarcento, la preĝejo de Sankta Maria, tri ermitejoj, iamaj muelejoj ĉe la rivero Aguasvivas ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 802089
* VIAF: 316735222
* BNF: 131842060
 |
**Almohaja** [almoAĥa] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. 

La loknomo Almohaja devenas de la araba المحجة AL-MUḤAJJA "'vojo, ŝoseo’— ofta variaĵo en al-Andalus de maḥaŷŷa ne kolektita de vortaroj".​

Geografio
---------

Ĝi estas je 49 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Ĝi estas okcidente de Torrelacárcel kaj Torremocha de Jiloca ĉe la Aŭtovojo Mudeĥara (A-23), kiu ligas Zaragozo-n kun Teruelo, kaj la nacia ŝoseo N-234, kiu iras paralele al la antaŭe menciita kaj parte irante kun la N-330. Nordokcidente estas Peracense.

La urba kerno estas sur deklivo de monteto dominante valeton kun lageto plejparte sekigita. Ĝi havas ĉirkaŭe interesan naturan medion kun nombraj ravinoj kie estas arkeologiaj restaĵoj diversepokaj. Aliflanke de la valo, ĉe la loĝloko, iras la itinero de la iama Mintrajno Ojos Negros-Haveno de Sagunto. Nun ĝi estas verda vojo, laŭ kiu la municipo apartenas al la Kultura Parko de la Minoj de Ojos Negros >(Nigraj Okuloj), kun aliaj municipoj.

Historio
--------

La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. 

En la jaro 1248, laŭ decido de Jakobo la 1-a de Aragono, tiu loko sendependiĝis disde Daroca, ekformante parton de la komunumo *Sesma del Río Jiloca* de la komunumaro *Comunidad de Aldeas de Daroca*, kiu dependis rekte de la reĝo, kio daŭris ĝis la morto de Ferdinando la 7-a en 1833 kaj estis nuligita en 1838.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Almohaja oni malaltiĝis ĝis nunaj 314 loĝantoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

1. ↑   POCKLINGTON, Robert (2016). «Lexemas toponímicos andalusíes (I)». *Alhadra*. Revista de la cultura andalusí 2. ISSN 2444-5282.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797530
 |
**Beaumont-en-Cambrésis** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* de la regiono Hauts-de-France (prononco [o dəˈfʁɑ̃s], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Fine de 2020 en la komunumo vivis 447 loĝantoj sur areo de 3,31 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 135 loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille*, la centra parto de la departemento, kaj al la kantono *Cateau-Cambrésis*.

Blazono de Beaumont-en-Cambrésis.

Geografio
---------

Beaumont-en-Cambrésis situas en la natura regiono Cambrésis, de kiu Cambrai estas la historia ĉefurbeto. Tiu regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. La areo ĉirkaŭ la urbeto Le Cateau-Cambrésis restas tamen sufiĉe proksima al Avesnois : ankoraŭ videblas verdaj paŝtaĵoj kaj heĝoj kaj ne la agroj de Cambrésis.

Beaumont-en-Cambrésis etendiĝas sur 3,31 km².

Historio
--------

La kastelon de Beaumont malnovtempe posedis la familio Escaibes.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Fabrice Baccout, kiu do fariĝis la loka urbestro.

Vidindaĵoj
----------

La loka preĝejo, dediĉita al Sankta Laŭrenco, havas sonorilturon, kiu datiĝas de la 15-a jarcento. Cetere videblas malnova gastejo konstruita en 1827.

Administrado
------------

Beaumont-en-Cambrésis apartenas al la kantono de Le Cateau-Cambrésis, kies ĉefurbo estas Le Cateau-Cambrésis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Le Cateau-Cambrésis
**Antal Eperjessy** [eperjeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eperjessy Antal** estis hungara inĝeniero, profesoro, oficiro.

Antal Eperjessy  naskiĝis la 16-an de januaro 1899 en Hungara reĝlando en Magyarfráta (nuntempa Frata en Rumanio). Li mortis la 9-an de aprilo 1982 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Eperjessy batalis en la 1-a mondmilito, poste li akiris 2 diplomojn en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1922, respektive en 1929. En 1922 li eklaboris en Danuba ŝiparmeo, post 3 jaroj en armeoteknika instituto. En 1939 li havis la rangon kapitano, en 1942 majoro. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruado de la bombarditaj pontoj. Ekde 1950 li komencis instrui en la menciita universitato. Li estis nomumita docento post 2 jaroj. En 1956 li pensiuliĝis, tamen li instruis plu, eĉ li kandidatiĝis en 1960.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *A löveg* (1-a volumo en 1951, 2-a volumo en la sama jaro, 3-a volumo en 1955, 4-a volumo en 1956)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Antal Deréki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Deréki Antal** estis hungara aktoro, reĝisoro, dramisto. Lia origina familia nomo estis *Leipnik*.

Antal Leipnik  naskiĝis la 1-an de majo 1849 en Bánfalva, li mortis la 28-an de decembro 1931 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Antal Deréki lernis en Szentes, poste li iĝis migranta aktoro en 1867. En la sekva jaro li apartenis al trupon de Károly Szuper en Hódmezővásárhely, poste al Antal Győrffy, en 1874 al Antal Szabó, ktp. En la sekvaj jaroj li havis rolojn en diversaj trupoj en diversaj urboj. En 1891 li estis ankaŭ teatrestro, krome li verkis aŭ tradukis teatraĵojn, kontribuis en gazetoj. Li estis ankaŭ reĝisoro en trupo de Lajos Makó. En 1917 oni aranĝis festenon pri sia kvindekjara aktora kariero, kie trupo de Géza Sebestyén (aktoro) prezentis lian teatraĵon "Napraforgó".

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Csepreghy: *A sárga csikó* - Bagó
* Mór Jókai: *Milton* - York
* Beaumarchais: *Figaro házassága* - Don Basilio

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Miksa császár halála* (1869, dramo)
* *Buzavirág* (1884, spektaklo prezentita 24-foje kun ĉefrolo de Lujza Blaha)
* *A kondorosi szép csaplárné* (1889)
* *Erkölcsi halott* (tradukita dramo)
* *Pálczás színészek* (1914, rememoroj libroforme)
* *Vándorkomédiások* (1922, novelaro)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

* Kategorio Antal Deréki en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Antal Dunai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dunai Antal** estas hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, olimpika ĉampiono trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Dujmov.*

Antal Dujmov naskiĝis la 21-an de marto 1943 en Gara.

Biografio
---------

Antal Dunai maturiĝis en la proksima Baja en 1961, sed li futbalis en la sama urbo en junulara teamo ekde 1953. Post la maturiĝo li futbalis 3 jarojn en Pécs. Inter 1965-1976 li apartenis al prestiĝa klubo en Újpest, kie li estis hungara ĉampiono sepfoje kun 202 goloj kaj trifoje golreĝo. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1969–1973 31-foje kun 9 goloj. En la Somera Olimpiko 1968 lia nacia teamo ricevis ormedalon, en la Somera Olimpiko 1972 arĝentan medalon. Li finis la futbalon en 1981 en aŭstra klubo. Intertempe li akiris trejnistan diplomon en la Gimnastika Altlernejo, poste li estis trejnisto inter 1978 kaj 1997. Inter 1998-2001 li havis postenon en la sporta ministerio, poste li pensiuliĝis. En 2013 li ricevis ŝtatan premion. Li edziĝis en 1964.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Antal Dunai en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 797884
 |



* Portalo pri Biografio
La **laborloka taksado** estas proceso per kiu oni sisteme esploras, taksas kaj forigas endanĝerigojn kaj sanecajn ŝarĝojn ĉe la laboro por plialtigi la entreprenan nivelon de laborprotekto.
Por atingi maksimuman laborlok-kvaliton, leĝoj de multaj ŝtatoj (ekzemple en EU surbaze de la Direktivo 89/391/Eŭropa Ekonomia Komunumo, de la 12-an de junio 1989). postulas, ke la entreprena responsulo sisteme esploru kaj taksu ĉion endanĝerigon kaj sanec-ŝarĝon, kiuj tuŝas la laborantajn homojn.
Endanĝerigoj kaj sanecaj ŝarĝoj povas havi diversspecajn kaŭzojn; ekzemple: maŝinoj, laboriloj, kemiaĵoj, radiado, bruo, skuado, streĉo, tempopremo, laborloka klimato, lumigo, korppozicio aŭ manipulado de ŝarĝaĵoj. Ankaŭ ne ĉiuj homoj estas same ŝarĝeblaj. Sekve oni aparte atentu pri la specifaj endanĝerigoj por senspertaj aŭ protektbezonaj laborantoj, ekzemple junuloj, graveduloj aŭ handikapuloj. La rezultoj de la esplorado kaj la planitaj aranĝoj por eviti la endanĝerigojn estu fiksitaj skribe en la tiel nomata "sekureca kaj sanprotekta dokumento".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eŭropa agentejo por sekureco kaj sano ĉe la laboro Arkivigite je 2007-08-12 per la retarkivo Wayback Machine, kun ligiloj ankaŭ al aliaj mondopartoj.
* Informiloj pri laborprotekto de la Aŭstra Laborinspektejo Arkivigite je 2007-09-27 per la retarkivo Wayback Machine, ankaŭ en Esperanto
**Labortago** estas tago, kiam oni laboras. La landa leĝaro ofte antaŭskribas, kiom da tagoj kaj horoj rajtas labori laboristo daŭre – sen interrompo – aŭ en unu monato. Por la plusaj horoj kaj semajnfinaj labortagoj, la laboristoj devas ricevi ofte aldonan monon koncerne salajron.

La batalado por la okhoraj labortagoj estis slogano de komunistoj kaj aliaj maldekstraj politikaj partioj. Fakte, laboristoj ofte devas surpreni plusajn horojn post la 8 horoj por vivteni sian familion kaj certigi bonan vivnivelon. Tio okazis eĉ en la t.n. socialismaj landoj.

La unua 8-hora labortago en Germanujo estis enkondukita en 1900, sed ĉe firmao Zeiss en Jena (Thüringen) – je libervola bazo – jam en 1868. La unua lando, kiu enkondukis la leĝan rajton je okhora labortago estis en 1901 Aŭstralio (Germanio enkondukis ĝin en 1918).

Kvartaga laborsemajno estas aranĝo, kie normala laborsemajno inkludas kvar labortagojn.

Vidu ankaŭ
----------

* Ripoztago
* Festotago
* Kvartaga laborsemajno


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 70511
* GND: 4231212-7
 |
**Laborkanto** estas grupkanto kantata dum la laboro. Ofte alternas ĥoro kaj ĉefkantanto. Laborkantoj devas samtempigi la laborprocedon kaj plifaciligi fortostreĉan, unutonan laboron. Ili do estas ofte adaptitaj al la ritmo de movo dum la laboro. 

Vojrompa por la laborsociologio estis la plurfoje eldonita studo "*Arbeit und Rhythmus*" de Karl Bücher el 1904, kiu ankaŭ abundas je ekzemploj por malsamaj laboroj ĝis ree en la antikveco (mueli, treni, hisi velon ktp.). 

La aparta socia strukturo de sklaveco naskis en Usono nigrulajn laborkantojn, kiuj ege influis muzikajn genrojn kiel bluso kaj ĵazo.

Famaj ekzemploj
---------------

Fama germana laborkanto estas *Hamborger Veermaster*. Tutmonde famiĝis la jamajka *Banana Boat Song* - („*Come Mr. Tallyman, Tally Me Banana*...") fare de Harry Belafonte. En Rusio famas la kanto *Dubinuŝka* (ruse *Дубинушка*, esperante *Bastonegenjo*), kiun plenumadis dum laboro vilaĝanoj kaj haŭlistoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Laborkantoj Arkivigite je 2011-08-29 per la retarkivo Wayback Machine
* Now What a Time: Blues, Gospel, and the Fort Valley Music Festivals, 1938-1943


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |
**Balnibarbio** (angle *Balnibarbi*) estas fikcia lando de la libro *La vojaĝoj de Gulivero* de brita verkisto Jonathan Swift. Laŭ la libro, Gulivero vizitis ĉi tiun landon en la jaro 1708. La ĉefurbo de Balnibarbio estas Lagado. Sed la reĝo de Balnibarbio vivas ne en Lagado, sed sur fluganta insulo Laputo. Lingvoj de Balnibarbio kaj de Laputo estas la samaj.

Loĝantoj de Balnibarbio estas tre forlogitaj pri variaj projektoj pri reorganizo de tekniko kaj aliaj sferoj de vivo. La projektoj estas tre stultaj, sed la homoj esperas pri grandiozaj efektoj de la projektoj en estonto kaj vivas tre malriĉe, ĉar direktas multajn penojn al la projektoj kaj neglektas kutiman laboron.

Loko
----

Laŭ la libro, Balnibarbio situas en nordorienta parto de Pacifiko.

Formo de regado
---------------

Balnibarbio estas monarkio regata de la reĝo de Laputo (fluganta insulo kapabla flugi super Balnibarbio). Probable, ekzistas parlamento de Balnibarbio, ĉar en la libro de tempo al tempo oni mencias pri senatanoj; sed estas ne konata, kie la parlamento situas: en Balnibarbio aŭ sur Laputo.

Administrejoj de urboj estas enoficigata, probable, de la reĝo.

De tempo al tempo la reĝo uzas la flugantan insulon por ke sufoki ribelojn en Balnibarbio: la insulo stopas super ribelanta urbo ŝirmante Sunon kaj pluvojn; okazas ke ŝtonoj estas ĵetata al domoj de ribelantoj; se la ribelo daŭras, la reĝo povas decidi dispremi la urbon mallevante la insulon sur ĝin, sed ĉi tio okazas tre malofte.

Ĉirkaŭ la jaro 1705 aŭ 1706 la reĝo provis uzi ĉi tiujn metodojn por ke sufoki ribelon en urbo Lindalino. Sed loĝantoj de la urbo provis detrui diamantan bazon de Laputo plirapidigante ĝian malleviĝon per 5 magnetoj starigitaj por ĉi tio sur 4 turoj kaj roko. Sekve la reĝo lasis Lindalinon trankvila, kaj ĉi tiu urbo fakte restis sendependa ŝtato.

Proĵektado
----------

Ĉirkaŭ la jaro 1668 iuj loĝantoj de Balnibarbio vizitis Laputon kaj parte adoptis pensmanieron de laputanoj. Ili komencis sin okupi en Balnibarbio pri tiel nomata proĵektado - specifa tipo de projektado. Estis organizata Akademio de Proĵektistoj en la ĉefurbo Lagado; pli malfrue samaj akademioj estis organizataj en aliaj urboj de Balnibarbio. Projektoj prilaboratoj dum la proĵektado estas nomataj proĵektoj. Ili estas tre stultaj.

Ekzemploj de la proĵektoj: ricevi lumon el kukumoj; ricevi nutraĵon el ekskremento; konstrui domojn komencante de tegmento; utiligi araneojn por produktado de ŝtofoj.

Loĝantoj de Balnibarbio estas tre forlogitaj pri ĉi tiu proĵektado kaj estas tre malriĉa. Profesoroj de Akademio de Proĵektistoj ofte petas vizitantojn doni monon por ilia "scienco". Sed la homoj esperas pri grandiozaj efektoj de la projektoj en estonto. Nur malmultaj loĝantoj de Balnibarbio ne okupas sin pri proĵektoj; ilia reputacio en la lando estas malbona.

Fontoj
------

* La vojaĝoj de Gulivero (kompleta teksto en la angla, Projekto Gutenbergo)
* La vojaĝoj de Gulivero (kompleta teksto en la rusa)
Loknomscienco > Speco de Loknomoj < Loknomo

---

Gramatika vidpunkto
-------------------

Laŭ gramatika vidpunkto ekzistas 3 specoj de la loknomoj: (1) primitivaj, (2) derivitaj kaj (3) kunmetitaj. Tamen ne ĉiam eblas indiki ĝustan limon inter la 3 grupoj.

### Primitiva loknomo

Primitiva loknomo estas vorto, kiu ne havas gramatikajn formantojn. Ofte ilia signifo ne estas konata pro longjaraĝo, pro malapero de nomanta popolo kaj ilia lingvo aŭ aliaj kaŭzoj. Ekzemple: Parizo (devenas de kelta tribnomo), Alpoj (signifas "monton" en kelta lingvo), Florenco (‘floranta" en latina lingvo), Gori ("monteto" en kartvela lingvo), k.c.

### Derivita loknomo

Unu parto de loknomoj estas derivitaj kun aldono de prefiksoj kaj sufiksoj. Ĉiu loknomo estas produkto de iu certa lingvokolektivo, pro tio derivantaj afiksoj abundas. Kutime, tiuj formantoj mem ne havas apartan signifon. Ekzemple, sufikso **-et** formigas landnomojn en Kartvela lingvo (Poloneti, Espaneti, Bulgareti), **-ia** - en Latina lingvo (Polonia, Hispania, Bulgaria), **-uj** - en Esperanto (Polujo, Hispanujo, Bulgarujo); prefiksoj - **za**, - **na**, - **pri**; sufiksoj - **ov (ev)**, - **in**, - **ec** kaj multaj aliaj estas tre produktivaj formantoj de loknomoj en la Rusa lingvo.

### Kunmetita loknomo

Granda parto de loknomoj estas kunmetitaj de du aŭ multaj vortradikoj, tamen ne nepre de la sama lingvo. Ekzemple: nomo de Itala urbo **Napoli** devenas de greka nomo Neapolis, *Nea* - en greka lingvo "nova", *Polis* - "urbo"; aliflanke: **Portland** estas kunmetaĵo de latina *Portus* - "haveno" kaj angla *Land* - "lando", t.e. "lando ĉe la haveno";

Kunmetitaj loknomoj estas: **Montmartre** – france: "monto de martiroj"; **Beijing** – ĉine: "norda ĉefurbo", **Beograd** – serbe: "blanka urbo", **Düsseldorf, Saarbrücken, Hindukush, Pakistan, Budapest**, k.a.

Formo
-----

Laŭ formo oni distingas 3 grupojn de loknomoj.

### Propra nomo

Normala loknomo estas vorto, kiu per si mem estas propra nomo: **Parizo, Vieno, Portugalio, Hindustano, Alpoj, Zambezi, Helsinki, Mumbai**.

### Propra nomo kun priskribo

Kelkfoje propra nomo havas iaspecan priskribon, kiu estas parto de la nomo, kiel ekzemple: 

* aŭ ordinara vorto: Nov-Jorko, Sud-Ameriko, Saint-Etienne, Altaj Tatroj, Bulonjo-ĉe-Maro;
* aŭ propra nomo: Frankfurt-am-Main, Esch-sur-Alzette, Rostov-na-Donu.

Ĉe tiuj loknomoj oni ofte uzas adjektivojn - **nova** (Nouvelle Caledonie, New Hampshire), **malnova** (Andorra la Vela), **supra** (Haut Atlas), **malsupra** (Nizhni Novgorod), **orienta, okcidenta, meza, norda, suda, centra**; prepoziciojn kun signifo **ĉe, sur, apud, de**.

### Ordinara nomo kun priskribo

Toponimo ankaŭ povas esti ordinara vorto kun priskriboj. Siaflanke priskriboj estas 

* aŭ propraj nomoj – Persa Golfo, Balkana Montaro, Ĝeneva Lago, Hinda Oceano,
* aŭ ordinaraj vortoj: Nigra Maro, Monto Blanka, Proksima Oriento, Flava Rivero, Norda Glacia Oceano.
**Specimeno** ( an: **pattern**) estas koncepto, per kiu la lingvouzo de muzikistoj kaj komponistoj nomumas ritman strukturon. 

Frapinstrumentistoj ludas specimenojn sur unu el la eroj de la frapinstrumentaro, sed povas generi specimenon ankaŭ per pluraj elementoj. Ankaŭ kune eksonaj frapo- kaj melodio-instrumentoj kune povas generi specimenon. Ekzemple variaĵoj de la klaveo, kiu ja mem estas specimeno, estas uzataj en multaj stiloj, ekz. ankaŭ en la afrika muziko. Je tio temas pri neŝanĝita ripetado de samlongaj periodoj.

Etna muzikscienco uzas la koncepton. Ĝi distingas specimenojn laŭ la nombro de pulsbatoj: en afrika muziko superregas malgrandaj nombroj, du, tri aŭ kvar batoj. Jen almenaŭ du estas interkroĉataj. Malsamnombraj specimentoj ŝoviĝas kontraŭdirekten dumpase de muzikado, simile al akustika ŝvebado. Ĉar afrikaj tamburoj (ĝembeoj) povas havi malsamajn tonojn, ne nur ekestas ritmaj formoj, sed ankaŭ melodiaj per la forŝovado de la pezocentroj kaj kunsonaĵoj.

En elektrona muziko la koncepto havas la saman signifon. Programita specimeno ankaŭ estas plurfoje ripetata. Minimumisma muziko ofte baziĝas sur la kontinua ŝanĝo de tiaj specimenoj. Je etaj tempaj forŝovadoj de la specimenoj en malsamaj voĉoj aŭ instrumentoj ekestas tiel nomata *fazo*. Ĉi tiun komponteknikon oni nomas *defaziĝo*.  

La plej konataj komponistoj, kiuj verkis per elektronaj specimenoj, estas Steve Reich, Terry Riley kaj Philip Glass.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Specimeno[*rompita ligilo*]
**Cervera de la Cañada** [zerBEra delakaNJAda] estas municipo de Hispanio, en la nordcentro de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Cervera de la Cañada* estas etimologie komprenebla kiel *Cervejo de la Brutovojo*, sed alia hipotezo derivigas *Cervera* el antaŭromiaj radikoj kun signifo de Rokejo.

Geografio
---------

Cervera de la Cañada estas municipa teritorio en la nordcentro de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas inter Villarroya de la Sierra norde, Embid de Ariza okcidente kaj Aniñón kaj Torralba de Ribota oriente. Krome sudoriente estas Calatayud kaj sudokcidente estas Ateca.

La loĝloko Cervera de la Cañada mem estas je 96 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 703 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Ribota, fakte antaŭ ties enfluejo en la riveron Jalón. Ĝi estas alirebla laŭ la nacia ŝoseo N-234 inter Sorio kaj Calatayud. Krome laŭ akso orient-okcidente ĝis estas inter la apuda Aniñón oriente kaj Villalengua okcidente.

Historio
--------

Preĝejo.
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Calatayud. Ĝi apartenis al la Komunumo de Domaroj de Calatayud.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Cervera de la Cañada kie oni malaltiĝisĝis nunaj 264 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

Aktualo
-------

Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Aliaj altiraĵoj estas la preĝejo kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Zaragozo

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Cervera de la Cañada en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Iglesia de Santa Tecla


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 803258
 |