recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
acidpasta "komenca kultivaĵo" kun faruno kaj akvo, fermentiĝinta dum 3 tagoj
**Acidpasto** estas pasto kun kulturaĵo el laktobacilaj bakterioj, kutime en simbioza kombino kun gisto. Ĝi estas unu el du ĉefaj vojoj fermenti paston por posta bakado de pano - la alia vojo estas uzo de kultivitaj formoj de gisto (*Saccharomyces*). Acidpasto estas aparte grava por la bakado de sekalaj panoj, kie kultivita gisto sole ne kreas kompareble bonajn rezultojn. Komparite kun giste fermentitaj panoj, acidpasto rezultigas iom acidan guston, ĉefe pro la lakta acido produktita fare de la laktobaciloj.

Acidpasta pano fariĝas per uzo de malgranda kvanto (20 ĝis 25 procentaĵoj de "komenca kultivaĵo", jam antaŭe fermentita pasto kun la laktobaciloj, al kio estas aldonata kaj knede intermiksata freŝa faruno kaj akvo. Parto de la rezultiĝinta pasto tiam estas savata kiel komenca kultivaĵo por postaj panoj, la resto estas knedita al pana formo kaj bakata. Kondiĉe ke la komenca kultivaĵo "ricevas" freŝan farunon kaj akvon ĉiusemajne, ĝi en kutima aera temperaturo restas uzebla sen tempa limigo. Ne estas nekutime ke komenca kultivaĵo de acidpasto jam havas plurjaran vivohistorion, kaj ke el ĝi rezultiĝis multaj centoj da panoj. Rezulte, la acidpasto de ĉiu bakejo havas specifan, unikan guston. La kombinaĵo el komenca kulturaĵo, faruno kaj akvo, aera temperaturo kaj humideco ankaŭ rezultigas ke ĉiu pasto preta por bakado estas iusence malsama de la antaŭaj kaj postaj pastoj el la sama "familio".

Historio de acidpasto
---------------------

La uzo de laktobacila acidpasto probable originis en la kuirarto de Antikva Egiptio ĉirkaŭ la jaro 1500 a.K. kaj supozeble estis la unua formo de panpasta fermentado. Ĝis la eŭropa Mezepoko tiu maniero de bakado de pano restis la kutima. Tiutempe oni komencis ankaŭ uzi giston el la bierproduktado por fermentado de pano, ekkombinis laktobacilojn kaj giston en acidpasto kaj pli poste ankaŭ ekuzis speciale kultivian giston por panpasta fermentado. Pano farita centprocente el sekala faruno, tre populara en la norda duono de Eŭropo, kutime ankoraŭ nun estas fermentita per acidpasto.

En Nordameriko, acidpasta pano aparte ligiĝas al la epoko de kalifornia deliro pri oro meze de la 19-a jarcento, kaj al la regionoj Kalifornio, Brita Kolumbio kaj Alasko: Tiam la vivkondiĉoj estis tiom improvizitaj, ke aliaj eblecoj de panpasta fermentado kiel gisto aŭ bakpulvoro multe malpli fidinde uzeblis. Aparte en la urbo San-Francisko oni memore al tiu epoko ankoraŭ nuntempe multe bakas kaj vendas acidpastan panon.

* Kategorio Acidpasto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La frontopordo de la palaco Elizeo.
La **Palaco Elizeo**, **Elizea Palaco** aŭ **Elizeo**, (france *Palais de l'Élysée*) estas la oficiala loĝdomo de la Prezidento de la Franca Respubliko. Ĝi estas lokita en Parizo, 55 strato *Faubourg Saint-Honoré*, proksime al la fama avenuo de la Elizeaj Kampoj. La palaco enhavas la prezidentajn oficejojn kaj estas ankaŭ la loko, kie la registara konsilio kunvenas ĉiusemajne.

Ŝtataj funkcioj
---------------

La plej gravaj alilandaj vizitantoj loĝas ĉe la apuda Hotelo Marigny (ne vera hotelo, sed fakte palaca loĝdomo). La Palaco Elizeo disponas relative grandajn ĝardenojn, kie la Prezidento tradicie organizas monduman kunvenon dum ĉiu posttagmezo de la 14-a de julio (la nacia ferio).

Historio
--------

Malnovtempe, la arkitekto Armand-Claude MOLLET posedis tiun proprietaĵon, fronte de la vojo al la iama vilaĝo *Roule*, okcidente de Parizo (hodiaŭe la *Faubourg Saint-Honoré*) kaj malantaŭ reĝa proprietaĵo nomita *Grand Cours* (kiu etendiĝis tra la nuna Elizeaj Kampoj). Li vendis ĝin en 1718 al Henri-Louis DE LA TOUR D'AUVERGNE, grafo de Évreux, kiu kompense petis MOLLET konstrui tie privatan hotelon (*hôtel particulier*) kun fronta korto kaj malantaŭa ĝardeno. La "Hotelo Évreux" (*Hôtel d'Évreux*) estis finpretigita kaj dekoraciita en 1722. Kvankam la palaco spertis multajn modifojn ekde tiam, ĝi restas hodiaŭ bela ekzemplo de la klasikista stilo de tiu regenteca periodo (antaŭ la plenaĝo de Ludoviko la 15-a). Kiam la grafo mortis en 1753, li estis la proprietulo de unu el la plej admiritaj palacoj de Parizo.

Kvankam ĝi estis unue uzita de la reĝimo de Napoléon Bonaparte, la Hotelo Évreux estis nur oficiale aĉetita de Ludoviko la 18-a en 1816. Dum la provizora registaro iniciatinta la Duan Respublikon en 1848, la palaco estis renomumita *Élysée National* ("Nacia Elizeo"), kaj asignita al la Prezidento, Louis-Napoléon BONAPARTE. Kiam ĉi tiu faris sian puĉon kaj fariĝis Napoleono la 3-a, li komisiis la arkitekton Joseph-Eugène LACROIX pri la renovigo de la konstruaĵo, kiu daŭris ĝis 1867. Ekde tiam, la ŝajno de la Palaco Elizeo restis proksimume sama.

Vidu ankaŭ
----------

* Prezidento de la Respubliko (Francio)
* Hotelo Matignon

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la Prezidento de la Franca Respubliko

* Palaco Elizeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Palaco Elizeo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Población de Campos** [poblaZJON deKAMpos] estas municipo en la sudorienta centro de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Tierra de Campos*. La loknomo *Población de Campos* estas komprenebla etimologie kiel Loĝloko de Kampartero (aŭ Setlejo de Kampartero, alude al la komarkonomo).

Geografio
---------

Ponto super Ucieza.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 23,26 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 135 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 730 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 35 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio estas ĉe la Jakoba Vojo ĉe la fluejo de la rivero Ucieza.

Historio
--------

Estas restaĵoj de antaŭromia setlado. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi estis citita en 1140 en privilegiiga dokumento fare de Alfonso la 7-a de Leono per kiu li donis la urbon al la Ordeno de Sankta Johano. Plej verŝajne estis iam kastelo kaj murego, kiel atestas la loknomoj Castillo kaj Puerta del Sol. En flora epoko de la Jakoba Vojo ĝi havis du hospitalojn. Fine de la 16-a jarcento Población havis 154 lokanojn kaj en 1751 nur 106; en 1900 estis 861 loĝantoj, en 1930 estis 735, en 1960 denove oni descendis al 500.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ponto, ermitejoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 771841
* LCCN: nr99012117
* VIAF: 158734543
 |
**Vazo** estas ujo el diversaj materialoj, de diversaj formo kaj grando, destinita enteni likvajn aŭ solidajn substancojn.

Ekzemploj de vazoj estas kruĉo, marmito, poto, sitelo, tino, urno, fandvazo, kuirvazo, noktovazo, trinkvazeto, kratero, trogeto.

Laŭ Francisko Azorín **vazo** estas *Ujo el diversaj materialoj, de diversa formo k. grando, destinita por enteni fluidajn aŭ solidajn substancojn, foje kiel ornamo. La greka k. romana popolo elpensis belegajn tipojn.* Li indikas etimologion el la latina *vas* (vazo). Kaj li aldonas liston de vaztipoj, el kiuj multaj estas klarigitaj per bildoj: alabastrono, amforo, aribalo, bombilo, epikiso, hidiso, hidrio, holmo, kalpiso, kantaro, karkeso, kelebo, kiato, kaliko, kotilisko, kratero, lekito, ojnoso, oksivalfo, olpeo, peliko, pikso, prokoso, ritono, skifo, stamno.

En anatomio **vazo** estas alia nomo de vaskulo, pli precize **sangovazo**. **Vazaj vazetoj** (*vasa vasorum*) estas vaskuletoj en la parietoj de la pli dikaj vaskuloj.

Bildaro
-------

* Ĉina vazoĈina vazo
* Greka antika vazoGreka antika vazo
* Vitra vazoVitra vazo

Proverbo
--------

Ekzistas pluraj proverboj pri vazo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Vazo rompita longe sin tenas.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *En fremdan vazon ne ŝovu la nazon.* **"** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** *Krevis la vazo antaŭ la nazo.* **"** |

 |

Referencoj
----------

1. 1 2  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto
2. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝoj 208-209.
3. ↑  Azorín, samloke.
4. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-23.

* Kategorio Vazo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vazo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
**Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional** aŭ en Esperanto *Fronto Farabundo Martí por Nacia Liberigo* (**FMLN**) estas politika partio de maldekstro, kaj unu el la du gravaj partioj de Salvadoro, fondita origine kiel kunordiga institucio de la organizaĵoj kaj politikaj kaj militistaj kiuj partoprenis en la enlanda milito el 1980 al 1992.

Ĝi fondiĝis en 1980 el la grupiĝo de 5 revoluciaj grupoj de la 1970-aj jaroj. Pro ekonomia krizego, koruptado kaj murdo de episkopo Romero fare de militistoj la FLMN komencas militan agadon kontraŭ la armeo kaj la ŝtato. Tiu enlanda milito dum 12 jaroj kaŭzos ĉirkaŭ 75,000 mortintojn. La FLMN enhavis ĝis 6,000 membroj en la gerilo.

Ĉirkaŭ 1989 la gerilo ne estis sukcesinta, la komunismo ekfalis en Eŭropo kaj ankaŭ la sandinisma reĝimo ekfalis en Nikaragvo, kiu ĝis tiam estis helpa reĝimo. Do komencis pacnegocado kiu alvenis al la Traktato de Ĉapultepeko, Meksiko, inter la gerilo de la FLMN kaj la registaro de Alfredo Cristiani de la dekstra partio Arena. Ekde tiam la FLMN partoprenis en la demokratia sistemo kaj malvenkis en la balotadoj de 1994, 1999 kaj 2006, sed venkis relative januare de 2009 en la parlamenta balotado kaj absolute en la prezidenta balotado de marto de 2009, kiam venkis Mauricio Funes per 51,2 % de voĉdonoj.

Notoj
-----

1. ↑  *El País*, 17a marto 2009, "La izquierda llega al poder en El Salvador", paĝoj 2 kaj 3.
2. ↑  *El País*, 1a junio 2009, "La izquierda llega al poder por primera vez en El Salvador", paĝo 3.

* Kategorio FMLN en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 279385
* VIAF: 139854256
* ISNI: 0000 0001 2172 740X
* SUDOC: 033082952
* BNF: 124217868
 |
**Kreisleriana** (op.16) estas pianoverko de Robert Schumann kaj validas kiel ŝlosila verko de la romantisma pianoliteraturo ("Kreisleriana" estas la pluralvorto de "Kreislerianum" = Kreisler-aĵo; la titolo do signifas kolekto da kreisleraĵoj).

La titolo de la verko komponita en 1838 rilatas al la figuro de la kapelmajstro Kreisler el la nefinita romano "Lebensansichten des Katers Murr" de E.T.A. Hoffmann, kiujn Schumann rigardis kiel prototipo de romantisma artisteco.

La ĉ. duonhora verko konsistas el ok unuopaj pecoj de forte kontrastaj karakteroj.

Movimentoj
----------

1. Äußerst bewegt, d-minora
2. Sehr innig und nicht zu rasch, B♭-maĵora
3. Sehr aufgeregt, g-minora
4. Sehr langsam, B♭-maĵora - d-minora
5. Sehr lebhaft, g-minora
6. Sehr langsam, B♭-maĵora
7. Sehr rasch, c-minora - E♭-maĵora
8. Schnell und spielend, g-minora

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kreisleriana: Liberaj muziknotoj por elŝuti de International Music Score Library Project.
* E.T.A. Hoffmanns Kreisleriana Arkivigite je 2009-07-03 per la retarkivo Wayback Machine
* Music of Desire Kreisleriana > Clara! Sei rein!


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 314216
* LCCN: n87824413
* VIAF: 176894348
* BNF: 13918951n
* BNE: XX2182534
 |
**Lilla PÁRTAY** [pArtai], hungare **Pártay Lilla** estas hungara baletisto kaj koreografo.

Lilla Pártay naskiĝis la 25-an de oktobro 1941 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Lilla Pártay frekventis baletan instituton inter 1954-1961 en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian baletan karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Baldaŭe ŝi plulernis en Moskvo, Leningrado, Bruselo, Londono. En 1968 ŝi atingis la 3-an lokon en konkurso de baletistoj en Varna, sed ŝi estis tie la plej bona koreografo. Poste ŝi gastroladis en Munkeno. Poste ŝi precipe koreografadis, tamen inter 1971-1974 ŝi baletadis en Berlino kaj ankaŭ poste ŝi koreografadis en aliaj urboj. Inter 1986-1990 ŝi estris la baletistojn en Operetoteatro (Budapeŝto). Li ricevis premion Kossuth en 1994, poste kaj precipe pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

Ŝiaj roloj (elekto)
-------------------

* Lavrovskij: Giselle, - titolrolo
* La Nuksrompilo
* László Seregi: Spartacus - Flavia
* Messerer: Cignolago - Odette–Odilia
* en filmo ŝi roladis en 1988

Ŝiaj koreografiaĵoj (elekto)
----------------------------

* Béla Bartók: Konĉerto
* Wolfgang Amadeus Mozart: Amadeus
* Charles Gounod: Faust
* Ede Szigligeti: Liliomfi

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio
Eldonejo **Campus** - germane *Campus-Verlag* - estas germania libreldonejo kun centra oficejo en Frankfurto ĉe Majno. Ĝi fondiĝis en 1975 fare de *Frank Schwoerer* kiel eldonejo por kritika literaturo pri sociaj sciencoj. Iom post iom la libroprogramo ampleksiĝis je verkaĵoj pri ekonomiko, konsililoj pri studado, profesia vivo kaj financado, kaj pri popularsciencaj verkaĵoj de la fokusoj politiko, ekonomio, socio kaj historio.

En 1995 la filo de la eldoneja fondinto, *Thomas Carl Schwoerer*, transprenis la estradon. En 2001 li de la germanlingva magazino *Buchmarkt* ricevis la honorigon "libroeldonisto de la jaro". La eldonejo laŭ la stato fine de la jaro 2012 havas proksimume 35 dungitojn. Pojare publikiĝas pli-malpli 200 novaj librotitoloj, el kiuj duono estas faka, scienca literaturo.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

* Kategorio Campus en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 423920
* GND: 19462-1
* LCCN: n81075020
* VIAF: 294887761
* BNF: 13549217q
 |
Koordinatoj: 43° 27′ 46″ N 3° 48′ 18″ U﻿ / ﻿43.46278 °N, 3.80500 °U﻿ / 43.46278; -3.80500 (mapo)

La **Muzeo de Prahistorio kaj Arkeologio de Kantabrio** estas muzeo pri prahistoria arkeologio, kiu estas en la urbo Santandero, en Kantabrio (norda Hispanio).

Historio
--------

La muzeo estis kreita en 1926 de la Provinca Deputitaro de Santandero, kiu komisiis ties estradon kaj disvolvigon al Jesús Carballo García. La reĝo Alfonso la 13-a ĉeestis inaŭguran ceremonion. Ĝia unua sidejo estis la mezlernejo *Instituto de Santander* (la nuna nomo estas *Santa Clara*). En 1941 ĝi translokiĝis al la Palaco de la Provinca Diputitaro, ĝis nun. 

Internacie aprezite por esploro kaj kompreno de prahistorio, la muzeo estis reformita komence de la 21-a jarcento. Ekde decembro 2001, en la ekspoziciejoj de la muzeo videblas kaj malnovaj objektoj kaj ĵusaj elkavaĵoj. En la pludisvolvigo de la muzeo partoprenis kaj hispanaj entreprenoj, kiel banko Caja Cantabria, kaj eksterlandaj, elstarante Texnai, el Japanio.

La muzeo nun estas en la keloj de la bazaro Mercado del Este (Santandero), pro konstruo de nova sidejo por la Registaro de Kantabrio en la loko, kie ĝis nun estis la malnova sidejo kaj ankaŭ la muzeo. Oni esperas, ke la fina sidejo estos la konstruota Muzeo de Kantabrio, kiu, laŭprojekte, konstruiĝos en parko Vaguada de las Llamas, en Santandero.

Kolekto
-------

La kolekto konsistas el pli ol 1200 objektoj. Elstaras riĉa kolekto de prahistoria arto el Malfrua Paleolitiko. La plej malnovaj objektoj (100 000-jaraj) devenas de kaverno El Castillo. Ankaŭ estas iloj de Musterio (inter 100 000 kaj 40 000-jaraj) kaj diversaj objektoj de Epipaleolitiko kaj Ĥalkolitiko kaj Bronzepoko. Kompreneble, ankaŭ abundas objektoj rilataj al la historio de Kantabrio, speciale, tiuj uzitaj de kantabroj kaj kantabraj steleoj (ekzemple, tiu de Zurita). Cetere, ankaŭ estas pli novaj ne-prahistoriaj objektoj. La muzeo ankaŭ enhavas pli ol 70 000 libroj.

Bibliografio
------------

* Patrimonio Paleolítico. Eldonis: Registaro de Kantabrio. Hispanio, 2004.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kulturo de Kantabrio (hispane)
* Muzeoj de Kantabrio (hispane)
* Muzeoj de Santandero Arkivigite je 2013-07-24 per la retarkivo Wayback Machine (hispane)
La kristnaska bazaro de sur la katedralplaco erfurta.
La bazaro, fotita de sur la katedralmonteto, nokte.
La **Kristnaska bazaro de Erfurto** (germane: **Erfurter Weihnachtsmarkt**) okazas ĉiujare dum advento en la turingia ĉefurbo kaj nombriĝas al la plej grandaj kristnaskaj foiroj en tuta Germanlingvio. En la 2010-a jaro ĝi okazis la 160-an fojon, de la 23-a de novembro ĝis la 22-a de decembro. Ĉirkaŭ po 2 milionoj da vizitantoj po jaro estas allogataj.

Situo
-----

Ĉefa loko de la kristnaska bazaro estas la bela Katedralplaco kun la iluminita ensemblo de katedralo de Erfurto kaj preĝejo Sankta Severo. Kelkaj standoj troviĝas ankaŭ sur la Fiŝbazar-placo, la Schlösser-ponto, la Anger-placo kaj ĝis la Willy-Brandt-placo antaŭ la stacidomo.

Ofertoj
-------

Sume ĉe pli ol 200 budoj oni ofertas manĝajojn tipajn, artmetiadaĵojn kaj ĉiujn ajn kristnaskrilatajn aferojn. Ege ŝatatas kulinare la turingia fritkolbaso kaj t.n. *Schittchen*, la erfurta versio de la kristnaskokuko panforma (germane: *Stollen*). Pro sia unua endokumenta mencio de 1329 tiu bakaĵo ege maljunas, komparite al aliaj Stollen-versioj en Germanujo.

Meze de la bazaro elstaras abio 25 metrojn alta. Ekde 2005 videblas ĉe la enirejo 8 metrojn alta piramido, montranta per kvin etaĝoj ne nur kristaskajn scenojn sed ankaŭ personulojn el la erfurta historio. Alia atrakcio estas la kripo kun 14 maneskulptitaj figuroj kvazaŭ de natura grando, sen paroli pri la ensorĉanta Fabela arbaro ĉe la ŝtuparo katedralmonteten.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kristnaska bazaro de Erfurto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala hejmpaĝo de la bazarorganizantoj.
**Endre Csillag** [ĉilag], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csillag Endre** estis hungara ŝlagromuzikisto (gitaristo, kantisto, tekstopoeto), instruisto.

Endre Csillag
Endre Csillag naskiĝis la 12-an de oktobro 1957 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Csillag frekventis gimnazion kaj faklernejon, sed li ne finis ilin. Li akiris diplometon en muzikarta mezlernejo, poste li aliĝis al pluraj ŝlagorkestroj. Inter 1985 kaj 1987 li estis gitaristo de Edda (rokgrupo). Ekde 1988 li vivis 11 jarojn en Vorarlberg kun aŭstra edzino, li instruis en 2 muziklernejoj. Li eksedziĝis kaj hejmenvenis, li denove gitaradis en pluraj ŝlagorkestroj. En 2012 li fondis propran orkestron.

Elektitaj ŝlagrotekstoj
-----------------------

* A szívem visszavár
* Éjjel érkezem
* Ma még együtt
* Velem kiáltsatok

Fontoj
------

* hungarlingva intervjuo kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Endre Csillag en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 653544
* MBA: b55b8f40-9643-4478-82ea-f7734de43c27
 |
**Ekologi-sociala merkata ekonomio** aŭ **ekosociala merkata ekonomio** estas politika idealo, kiu kunigas la principojn de sociala merkata ekonomio kun mediprotektado kaj daŭripovo, kun aparta atento pri la efikoj de la tutmondiĝo. Ĝi celas atingi ekonomian prosperon por la tuta homaro, kreante ekvilibron inter konkurenckapabla ekonomio, sociala justeco kaj ekologia respondeco.

La baza ideo estas superi la malvantaĝojn kaj de kapitalismo (detruado de la naturmedio, koncentriĝo de la riĉaĵoj ĉe malmultaj homoj) kaj de socialismo (produktado de malpli bonkvalitaj varoj je pli altaj prezoj). Tiucele ĝi respektas merkatajn principojn, sed postulas bridi la ekonomiajn fortojn per - precipe tutmondaj - regularoj favore al daŭripovo, homaj rajtoj kaj kompenso inter riĉuloj kaj malriĉuloj.

La koncepton evoluigis la aŭstra ministro pri agrikulturo kaj posta vickanceliero *Josef Riegler* ekde 1987. Ĝi konatiĝis i.a. pro la iniciativo Tutmonda Marshall-Plano ekde 1992.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Prelego de Josef Riegler[*rompita ligilo*] germane
* La bazoj de la Tutmonda Marshall-Plano Arkivigite je 2008-09-16 per la retarkivo Wayback Machine (angle, germane, hispane kaj france)
* Ekologi-sociala merkata ekonomio por daŭripova kaj respondeca socio Arkivigite je 2016-03-06 per la retarkivo Wayback Machine (tre detala publikaĵo, angle)
**Star Trek: The Animated Series** [Stelvojaĝo: La animacia serio] estas retronomo de serio origine elsendita simple kiel Star Trek kaj kiel **The Animated Adventures of Gene Roddenberry's Star Trek**. Ĝi estas usona animacia televida sciencfikcia serio kreita de Gene Roddenberry. Ĝi origine elsendiĝi de la 8-a de septembro 1973 ĝis la 12-a de oktobro 1974 de NBC, en 22 epizodoj dum du sezonoj. La serio estas la unua sekvo de La Originala Serio. Metite en la 23-a jarcento, kiam la Tero estas parto de Unuiĝinta Federacio de Planedoj, ĝi sekvas la aventurojn de la USS Enterprise (NCC-1701).

VerkistojnDavid Gerrold kaj D. C. Fontana karakterizis la animacian serion kiel efike la kvara sezono de "La Originala Serio". 

La animacia serio enhavis la plejmulton el la origina rolantaro donante voĉon al siaj roluloj. La plej grava escepto estis la karaktero de Pavel Chekov (Walter Koenig), kiu ne aperis en la serio ĉar la buĝeto ne povis permesi la kompletan rolantaron. Estis li anstataŭita de du uloj kiuj aperis semi-regule: Leŭtenanto Arex (voĉo de James Doohan), kies speco Edosiana havis tri brakojn kaj tri krurojn; kaj Leŭtenanto M'Ress (voĉo de Christine Chapel), ino el Kaitianoj.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rStar Trek |
| --- |
| Serioj | The Original Series *•* The Animated Series *•* The Next Generation *•* Deep Space Nine *•* Voyager *•* Enterprise |
| Filmoj | The Motion Picture *•* II: Wrath of Khan *•* III: Search for Spock *•* IV: Voyage Home *•* V: Final Frontier *•* VI: Undiscovered Country *•* Generations *•* First Contact *•* Insurrection *•* Nemesis *•* Star Trek (2009) |

 |

* Kategorio Star Trek: The Animated Series en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Transdona ceremonio pri Helgolando, la 10-an de aŭgusto 1890
Imperia Germana poŝtagentejo en Zanzibaro (1890)
La **Helgolanda-Zanzibara Traktato** (germane *Helgoland-Sansibar-Vertrag*; angle *Heligoland–Zanzibar Treaty*, ankaŭ konata kiel la **Britia-Germania Interkonsento de 1890**) estis interkonsento subskribita la 1-an de julio 1890 inter la Germana Imperiestra Regno kaj la Unuiĝinta Reĝlando Britio.

La interkonsento donis al la Germana Regno kontrolon de Kaprivio (strio de tero, kiu donis al germana Sudokcidenta Afriko aliron al la rivero Zambezo, la strategie situantan insulon Helgolando en la Norda Maro kaj la kernregiono de Germana Orienta Afriko (Tanganjikio). Kompense, Germanio agnoskis britan aŭtoritaton en Zanzibaro. Helgolando estis bezonata por kontroli la novan Kilan Kanalon kaj la alirojn al la havenoj de Germanio ĉe la Norda Maro. Britio nun uzis Zanzibaron kiel ŝlosila ligo en la brita kontrolo de orienta Afriko.

La Germana regno gajnis la insulojn Helgolando en la Norda Maro, origine posedo de la duklando Holstinio sed ekde 1814 posedo de Britio, de la Caprivi-streko en kio nun estas Namibio, kaj libera mano por regi kaj akiri la marbordon de Daresalamo kiu formus la kernon de Germana Orienta Afriko (poste Tanganjikio, nun la kontinenta ero de Tanzanio).

Interŝanĝe, la Germana Regno transdonis al Britio la protektadon super la malgranda sultanlando de *Wituland* (germane *Deutsch-Witu*, sur la kenja marbordo) kaj partoj de Orientafriko esencaj al la britoj por konstrui fervojon al la Viktoria Lago, kaj promesis ne malhelpi britajn agojn rilate al la sendependa Sultanlando Zanzibaro. Krome, la interkonsento establis la germanan interesan sferon en Germana Sudokcidenta Afriko (plejparto de la nuna Namibio) kaj aranĝis la limojn inter germana Togolando kaj la brita Ora Bordo (nun Ganao), same kiel inter la germana Kamerunio kaj la brita Niĝerio.

Referencoj
----------

1. ↑   William L. Langer, *The Diplomacy of Imperialism* ("La Diplomatio de Imperiismo"), 1890-1902 *(1951) pp 118-20*

* Kategorio Helgolanda-Zanzibara Traktato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Endre Boros** [boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boros Endre** estas hungara-usona matematikisto, profesoro, membro (ekstera (2016)) de Hungara Scienca Akademio.

Endre Boros  naskiĝis la 21-an de septembro 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Boros akiris diplomon (MS) en sia naskiĝurbo en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1978. Li akiris sciencan gradon (Ph.D) samloke en 1985. Li longe instruas en Universitato Rutgers en Nov-Ĵerzejo, kie li estas ankaŭ distingita direktoro. Li estis gastoprofesoro ekzemple en Sorbonne kaj Kyoto. Li estas la verkinto de 15 libro-ĉapitroj kaj li redaktis 165 esplorartikolojn. Li ricevis hungaran memormedalon en 1985, poste premiojn en Japanio kaj Usono.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Su un teorema di Kárteszi nella geometria combinatoria* (1977)
* *On the complexity of the surrogate dual of 0-1 programming* (1986)
* *Boolean Analysis of Incomplete Examples* (1996)
* *Linear Programming Approach for Optimal Protein Encoding* (2005)
* *Total tightness implies Nash-solvability for three-person game forms* (2012)

Fontoj
------

* angle
* hungarlingva biografio kun foto
**Orsolya Székely** [orŝoja sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Orsolya** estas hungara helporeĝisoro, reĝisoro, scenaristo.

Orsolya Székely naskiĝis la 11-an de aprilo 1947 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Orsolya Székely estis helporeĝisoro inter 1967-1989 ŝi estis helporeĝisoro de Pál Zolnay en la hungara filma produktejo, dum inter 1982–1984 ŝi studis en Tutrusia Ŝtata Instituto de Kinematografio. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Sergej Gerasimov kaj Tamara Makarova. Inter 1970–1997 ŝi reĝisoris ankaŭ en Hungara Televizio, poste ŝi estis liberprofesa kinproduktoro. Ŝi ricevis premiojn en 2001 kaj 2021.

Ŝiaj filmoj kiel helporeĝisoraĵo (elekto)
-----------------------------------------

* *...Hogy szaladnak a fák!* (1967)
* *Holdudvar* (1969)
* *Kapaszkodj a fellegekbe!* (1971)

Ŝiaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
--------------------------------

* *Sámán* (1977)
* *Búcsú* (dokumenta filmo, 1980)
* *Nomen est omen: A név kötelez* (televida filmo, 1989)
* *Ikonosztáz* (2001) - ankaŭ scenaristo, produktoro, rolanto
* *Kellene kiskert, bőtermő!* (mallonga filmo, 2013) - ankaŭ scenaristo

Ŝiaj scenarlibroj (elekto)
--------------------------

* *Fotográfia* (1973)
* *Sámán* (1977)

Fontoj
------

* 
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 780112
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Ekofeminismo** (skribita foje **Eko-feminismo)** estas doktrino filozofia, socia, ekonomia, spirita, feminisma kaj media kiu indikas ligon inter feminismo kaj media justeco. La termino estis kreita en 1974 de la franca pensulo Françoise Dubois.

Ekofeminismo ligas malsamajn studkampojn, kaj transpontas malsamajn doktrinojn. Ĝia ĉefa hipotezo kaj instruo estas la ekzisto de ligo inter la subpremo de virinoj kaj damaĝo al naturo, aŭ inter daŭripovo kaj la ekzisto de egalaj rilatoj, kaj sociaj kaj leĝaj, inter virinoj kaj viroj. Ĉi tiu tuta argumento de ne-egalecaj rilatoj kiel seksismo, rasismo kaj specismo devenas de la koncipa konstruo, kiu estas konsiderata vireca kaj esprimiĝas per la ekspluatado de la medio kaj nerespondeca regado sur ĝi.

Ekofeminismo montras la ligon inter la kapitalisma kaj la patriarkeca sistemoj per la maniero kiel ili ekspluatas virinajn populaciojn, triamondajn loĝantojn, bestojn kaj naturresursojn.

Ekofeministoj
-------------

* Françoise Dubois - franca feministo, elpensis la esprimon ekofeminismo.
* Helen Ajalon - eko-feminisma kaj plurmedia artisto, kiu ankaŭ traktis vaste kun temoj rilataj al la statuso de virinoj laŭ religioj kaj feminismo en religiaj socioj.
* Marty Kill veganisto kaj aktivulo pri bestaj rajtoj, ekofeminisma esploristo.
* Carol Adams - vegana usona verkisto, ekofeminisma teoriulo kaj bestaj-rajtoj-aktivulo.
* Mary Sharon - artisto israela/franca, en la kampo de plurmedia, eko-feminisma, multaj ankaŭ traktis temojn rilatantaj al la Statuso de Virinoj
* Annette Kolodny - usona feminisma esploristo kiu esploris kaj skribis en ŝiaj du libroj pri la feminigo de la lando kaj ĝia okupo en Usono.

Vidu ankaŭ
----------

* Ekocentrismo
* Scienco kaj sekso

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ekofeminismo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748099
* LCCN: sh91001601
* BNF: 12560461v
* NKC: ph854456
 |
**Boris Zsigmondi** [boriŝ ĵigmondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsigmondi Boris,** slovake **Eislerová-Zsigmondiová Barbora** estis hungara reĝisoro, fotisto.

Boris Zsigmondi naskiĝis la 17-an de junio 1908 en Nemeskürt (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Zemianske Sady en Slovakio), ŝi mortis la 2-an de marto 1978 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Boris Zsigmondi depost Traktato de Trianon apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Ŝi studis fotoarton en Vieno, poste filmoreĝisoradon en Bratislavo. Ŝia ĉefinstruisto estis en:Karel Plicka. Komence ŝi estis fotisto kaj ŝi simpatiis kun la komunistoj. Ŝis fotoj aperis en gazetoj, eĉ ŝi ekspoziciis. Dum la 2-a mondmilito ŝi vivis en Britio, poste ŝi revenis al restHungario kaj estis redaktoro kaj kameraisto pri novaĵfilmoj. Inter 1950-1956 ŝi estis fotoredaktoro, poste fotoarkivisto. Inter 1960–1978 ŝi estis reĝisoro de Hungara Televizio. Ŝi ricevis premiojn en 1971 kaj 1976, ŝiaj filmoj en 1964, 1966 kaj 1971.

Ŝiaj televidaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto)
------------------------------------------

* *Népművészet* (1961)
* *A plakát művésze - György Konecsni* (1968)
* *Arcok a magyar középkorból 1-2.* (1972)
* *Magyarországi műemlékek: Gyulai vár* (1978)

Ŝiaj grupaj ekspozicioj (elekto)
--------------------------------

* Prago, Brno (1933)
* Prago, Bratislavo (1934)
* Bratislavo (1971)
* Budapeŝto (1989)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio[*rompita ligilo*]
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 781345
* VIAF: 121490730
* ISNI: 0000 0000 7949 4488
 |



* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**Boris Zaĥaroviĉ Ŝumjackij** (ruse *Борис Захарович Шумяцкий*) la 16-a de novembro 1886 – la 29-a de julio 1938) estis *de facto* plenuma produktoro por la soveta kinindustria monopolo el 1930 al 1937. Li estis ekzekutita kiel perfidulo en 1938 en epoko de stalinismo, dum "purigo" de la soveta kinindustrio, kaj multa informaro pri li estis malaperigita el la publika registro kiel konsekvenco.

Li estis jam aktiva revoluciulo ĉirkaŭ 1905, estis arestita, kontraŭleĝe aktivulo en Krasnojarsk kaj poste en Vladivostok, kaj ekzilita en Siberio kun Stalin. Post la Rusa Revolucio alta funkciulo de Respubliko de Fora Oriento el Novembro 1920 al Aprilo 1921. El 1923 al 1925, li reprezentis sovetajn interesojn en Irano, kaj post tio zorgis pri la Komunisma Universitato en Oriento, kaj poste estis membro de la Centrazia Buroo de la Partia Centra Komitato denove en Siberio.

Li iĝis ĉefa estro de Sojuzkino en Decembro 1930 kaj kontrolis la regadon de ĉirkaŭ 30,000 kinejojn en tuta Sovetunio kongrue kun la obsedo de Stalin pri kinarto kaj kinindustrio. Li iĝis malamiko de Sergej Miĥajloviĉ Ejzenŝtejn sed Stalin akuzis lin pli ol Ejzenŝtejn. Tiele komence de 1938 li estis denoncita, arestita, procesita kaj kondamnita kiel perfidulo, kaj mortpafita.

* Kategorio Boris Ŝumjackij en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 556901
* GND: 1051719690
* LCCN: n86843056
* VIAF: 63046801
* ISNI: 0000 0000 8249 1616
* NKC: jx20091218023
 |
**Endre DUDICH** [dudiĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dudich Endre** estis hungara zoologo, biologo, hidrologo, entomologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio. Lia filo estis Endre Dudich.

Endre Dudich naskiĝis la 20-an de marto 1895 en Hungario, en Nagysalló (nuntempa Tekovské Lužany en Slovakio). Li mortis la 5-an de februaro 1971 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Endre Dudich frekventis universitaton en Budapeŝto, sed li pli frue batalis en la 1-a mondmilito. En 1922 li doktoriĝis en Szeged kie li eklaboris en la universitato en 1925. Li fondis societon pri kavernistoj en 1926, instituton zoologian en Budapeŝto en 1934, kie li ĝismorte laboris. Li okupiĝis precipe pri skaraboj kaj kavernoj. Li ricevis premion Kossuth en 1957.

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio
* leksikono hungare

* Kategorio Endre Dudich (zoologo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 420965
* GND: 1055416110
* LCCN: n82036072
* VIAF: 39369056
* ISNI: 0000 0000 7828 7460
* BNF: 10894496b
 |
Placo de la Herooj
La **Placo de Herooj** (hungare *Hősök tere*) estas la plej fama placo de Budapeŝto. Ĝi troviĝas fine de la same fama Avenuo Andrássy kaj formas pordon al Urbobosko (hungare Városliget), kiu estas tre populara promenejo.

La imponan aspekton de la Placo de Herooj donas tri artaj konstruaĵoj: Miljarjubilea Memorpalaco, Belarta Muzeo kaj Arthalo Budapeŝto. Ĝin najbaras la Marŝa Placo, sur kiu oni ofte festas, faras programojn.

Ilin oni konstruis en la jaro 1896 okaze de la miljara datreveno de patrujokupo laŭ la planoj de skulptistoj György Zala kaj arkitektoj Albert Schickedanz kaj Fülöp Ferenc Herzog. Meze sur 36 metrojn alta kolono staras Ĉefanĝelo Gabrielo kun flugiloj. Sur la kvadrata altaĵo staras la statuoj de sep veziroj de patrujokupantoj. Antaŭ ili troviĝas memortabulo por herooj, kiuj oferis siajn vivojn por la libereco kaj la nacia sendependeco. Malantaŭ la artaĵoj en duonrondo inter ornamitaj kolonoj — kvazaŭ hungara panteono — viciĝas la statuoj de elstaraj hungaraj personoj de la reĝo Stefano la 1-a (Hungario) ĝis Lajos Kossuth la gvidanto de liberecbatalo kontraŭ Habsburgoj en 1848-1849.

Sub krusto de la placo metroo trafikas.

Vidu ankaŭ
----------

* Hősök tere (metrostacio)

* Kategorio Placo de Herooj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Imre Várady** [vAradi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várady Imre** estis hungara politikisto, juristo, parlamentano.

Imre Várady  naskiĝis la 1-an de marto 1867 en Hungara reĝlando en Katarinfeld (nuntempa Ravni Topolovac en Serbio). Li mortis la 5-an de marto 1959 en la tiama Jugoslavio en Zrenjanin. (La menciitaj fontindikoj estas parte eraraj!)

Biografio
---------

La familio Várady venis al Nagybecskerek en 1871, la juna Imre tie frekventis bazlernejon kaj gimnazion, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1889. Li akiris ankaŭ advokatan diplomon en 1893, poste li estis komencanta advokato en Szeged. En 1896 li edziĝis, baldaŭ li havis 9 gefilojn. Li frue komencis politikadi, eĉ li fondis kaj redaktis partian periodaĵon. Inter 1905-1910 li estis parlamenta deputito en Budapeŝto. Post Traktato de Trianon li defendis interesojn de ĉiuj minoritatoj, ekzemple en 1918 li defendis la hungarojn kaj germanojn, en 1941 la serbojn kaj hungarojn, eĉ li provis - tamen sensukcese - defendi la judojn. En 1927 li estis elektita partiestro, samtempe parlamenta deputito, en 1939 senatano en Beogrado. Post la 2-a mondmilito li politikadis en la "popolfronto".

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungare
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungare
**Barbara DÜRER** (naskita en 1452 kiel **Barbara Holper**; mortinta la 16an de majo 1514 en Nurenbergo, Germanio) estis la patrino de la fama pentristo kaj gravuristo Albrecht Dürer.

Barbara Holper estis la filino de Hieronymus Holper, oraĵisto de Nurenbergo. La 8an de junio 1467, ŝi edziniĝis al Albrecht Dürer (nomita poste «la pli aĝa»), disĉiplo de sia patro, origina de Hungario, kiu loĝis pli ol dek jarojn en Nurenbergo kaj estis metilernanto en la ateliero de Hieronymus dum ses jaroj. Albrecht malfermis sian propran atelieron en la tereno de juristo kaj advokato Johannes Pirckheimer. Edzino nur 15-jaraĝa de Albrecht kiu estis jam 40-jaraĝa, ŝi havis kun li dekok gefilojn el kiuj nur tri survivos. La plej aĝa, naskita la 21an de majo 1471, estis nomita kiel sia patro, nome Albrecht. La du pli junaj estis Endres, naskita en 1484, kaj Hans, naskita en 1490.

Albrecht filo priskribis sian patrinon kiel pian virinon, ofte en la preĝejo, kiu edukas siajn filojn «zorge» kaj punas ilin ofte. Malfortiĝinta pro siaj nombraj gravedigoj, ŝi ofte malsaniĝis.

Probable tuj antaŭ sia eliro al lernoveturado en la regiono Supra Rejno kiam Albrecht filo faris diptikon kiu reprezentas siajn gepatrojn. Temas pri unu el du konataj portretoj de Barbara Dürer.

Albrecht patro mortis en 1502, kiam Albrecht filo konstruis sian atelieron. Barbara helpis sian filon kaj Agnes Dürer kiun li edzinigis, vendi iliajn gravuraĵojn sur la bazaroj kaj foiroj. En 1504, tute malriĉa, ŝi enfremiĝis en ĉambro de la domo de sia filo kie ŝi dediĉas sin al preĝado. En 1513, Dürer devis perforti la pordon por aliri al ŝia ĉambro kie ŝi estis tute malsana, kaj li instalis ŝin pli komforte. La malsano daŭris unu jaron antaŭ ŝia forpaso la nokton de la 16a al la 17a de majo 1514.

*Portreto de la mortonta patrino* (*Porträt der todkranken Mutter*), desegnita de Dürer en 1514.
Dürer faris de ŝi portreton kiel karbodesegno en 1514 ĉirkaŭ du monatojn antaŭ ŝia morto. Temas pri la plej antikva portreto realisma de tuj mortonta persono. La reprezento de la velkado de pasinta belo, poste ofta en la 17a jarcento, estis malofta en la epoko de Albrecht Dürer.

Bibliografio
------------

* Michael Roth et al.: *Dürers Mutter: Schönheit, Alter und Tod im Bild der Renaissance*, Berlin, 2006. (ISBN 3-89479-333-3).
* Marianne Fleischhack: *Barbara Dürer: Die Mutter*, Zeulenroda, 1943. Parto de serio *Deutsche Mütter*.

* Kategorio Barbara Dürer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 648251
* GND: 118527878
* VIAF: 25393758
* ISNI: 0000 0000 1360 121X
 |
**Małgorzata BRAUNEK** (naskiĝis la 30-an de januaro 1947 en Szamotuły, mortis la 23-an de junio 2014 en Varsovio) – pola filma kaj teatra aktorino, instruistino de zeno.

Biografio
---------

Małgorzata Braunek estis filino de oficiro de kavalerio kaj rotestro de Pola Soldataro Władysław Braunek (1900−1963) kaj de lia edzino Ruta Anna Beni (1911−2000). Ŝi edukiĝis en luterana tradicio, kun kiu estis ligita ŝia patrino, la patro estis katoliko.

Abiturientino de la 18-a Ĝeneralkleriga Liceo en Varsovio (1966), ĝis 1969 studis en Ŝtata Supera Teatra Lernejo en Varsovio ĉe la aktora fakultato, kiun ne finis pro komenco de filma kariero. En 1970 oni ŝin distingis kiel Stelulinon de la Filma Sezono. Ŝi rolis en pli ol 20 filmoj, en tio en *La potopo*. En la jaroj 1971−1974 ludis sur scenejo de Nacia Teatro en Varsovio. En la 80-aj jaroj rezignis pri aktoreco por reveni al ĝi ĉ. 2001.

Ŝi estis trifoje edziniĝanta: kun aktoro, reĝisoro kaj verkisto-budhano. La patrino de reĝisoro Xawery Żuławski kaj de aktorino Orina Krajewska.

Małgorzata Braunek estis budhanino, abato de Budhana Asocio Kanzeon. La 25-an de januaro 2011 ricevis la titolon *rōshi* de Dennis Genpo Merzel. Ŝi apogis movadon favore al homaj rajtoj en Ĉina Popola Respubliko, estis vegetaranino kaj agis por bestaj rajtoj.

Kune kun Maja Ostaszewska kaj Ksawery Jasieński en 2007 surbendigis budhanajn fabelojn kolektitaj de Rafe Martin en la kolekto *Głodna tygrysica* (Malsata tigrino; Eldonejo Elay, 2006). La adaptaĵo estas senpage prenebla interalie de la paĝo de Pomarańczowa Księgarnia (Oranĝa Librovendejo).

Aprile 2014 etis distingita per ora medalo Merita al Kulturo *Gloria Artis* kaj de Oficira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta* pro eminentaj meritoj en artisma kaj socia laboro kaj pro kontribuo al demokratiaj ŝanĝoj en Pollando.

Kaŭzo de ŝia morto estis kancero. Ŝi rezignis kuraci sin en germana malsanulejo kaj kolektitan monon transdonis al bonfaraj celoj. Inter la tagoj 23−30 de junio okazis budhanaj enterigaj ceremonioj. La 5-an de julio 2014 ŝi ripozis en la tombo de sia patrino.

Voĉoaktorado
------------

* *Alicja w Krainie Czarów*

Literaturo
----------

* Artur Cieślar, *Listy do Małgosi. Jabłoń kwitnie zawsze*, Wydawnictw Zwierciadło (Eldonejo Spegulo), Varsovio 2015, p. 226

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Małgorzata Braunek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Małgorzata Jiho Braunek Roshi Arkivigite je 2015-10-02 per la retarkivo Wayback Machine www.kanzeon.pl [prelego 24.06.2014]
* Arkivigite je 2015-05-11 per la retarkivo Wayback Machine *Pomarańczowa Księgarnia*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 527643
* GND: 143925849
* LCCN: no95035833
* VIAF: 20016740
* ISNI: 0000 0001 1884 172X
* SUDOC: 052170268
* BNF: 158949712
* BIBSYS: 13056334
* NKC: xx0154978
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  Polurinda artikolo | Ĉi tiu artikolo bezonas **poluradon**, ĉar ĝi montras stilajn kaj/aŭ gramatikajn kaj/aŭ strukturajn problemojn, kiuj ne konformas al stilogvido.

---

La priskribo de la problemo troviĝas ĉi tie. Bonvolu ŝanĝi la enhavon por plibonigi la artikolon. |

**Imre ÉGERHÁZI** (e'geha'zi) (1925) en Hajdúhadház (HAJdu'hadhaz') - 2001) hungara pentristo.

Hajdúhadház estis urbo de la hajdukoj kaj Debreceno determinis lian debuton, ja siajn studojn li faris en tiuj ĉi du loĝlokoj, inter tiuj homoj, kiuj per siaj ĉiutagaj laboroj estas partoprenantoj en
la vivo de la homaro. Krom sia ĉiutaga laborado, li faris la komencajn paŝojn, por disvolvi ekde sia juneco siajn streĉitajn emon kaj pretecon verki kaj krei, en la libera lernejo belarta de Debreceno, kie li progresis sur vojo elektita de si mem sub direktado kaj vojmontro de la pentro- kaj grafik-artisto József MENYHÁRT (joĵef MENJhart').

Pere de siaj talento kaj eksterordinara diligenteco, celdirekteco kaj pretendemo kontraŭ si mem, li levis sin inter tiujn, kiuj riĉigas per sia art-laboro la belartan vivon de Debreceno. Per sia art-organiza agado samtempe li ligas ĝin al la sangocirkulado de la enlanda arto-vivo. Oni povas diri sen troigo ankaŭ, tiu ĉi art-organiza agado kelkpunkte kunligas la agadon de artistoj de Hajdukio ankaŭ al la arto de proksimaj kaj pli foraj regionoj de Eŭropo. Tiuj ĉi agadoj nature fontas el la puritanaj naturo kaj edukiteco de Imre ÉGERHÁZI. Liaj puritanaj naturo kaj edukiteco portas kun si mem - krom fa pretendo disvalviĝi - ankaŭ Ia pretendon strebi por la komunumo.

La agadon belartan de Imre ÉGERHÁZI karakterizas eble fa varieco de la temo-elektado. Tiujn karakterizajn motivojn ni trovas en liaj temoj, kiuj fariĝas dominantaj pere de tio, ke li reliefigas ilin el ilia ĉiutageco, kreante el ili mondon konatan tiel de ĉiuj. Per la karakterizaj motivoj tiel reliefigitaj li elformis por si proprajn stilon kaj koloraron. La temo, la stilo kaj la koloroj bone alojiĝas en ĉiuj liaj verkoj, estigante specialan artistan mondon. Ankaŭ li kolor-spektro akomodiĝas al tiu ĉi speciala artista mondo. Per moderitaj, vido-trankviligaj koloroj li kreas sian artistan mondon. Lia stilo estas simpligita, sed Ii evitas arbitrajn taŭzajojn. La reliefigo de la karakteraĵoj ĉiam servas densigi la artistan travivaĵon, kapti la esencon...Imre ÉGERHÁZI pentras kaj desegnas, gravuras linoleumon kaj pretigas linotipajoĵn.
Liaj formoj en ĉiuj teknikoj estas malekstremaj, en stilizado, en abstraktigo li antaŭeniras ade nur dum tio ne malutilas al ia temo, al la diraĵo. En liaj verkoj tial konserviĝas la speciala karaktero de la objekto, regiono, homo. En formoj, koloroj, strukturoj li efektivigas per specilala sento-ŝargiteco la ritmo-ordon, tiel elformiĝas lia Mara, pura, sinkarakteriza esprimlingvaĵo.

Eksteraj ligiloj
----------------

paĝo hungare
Budisava situas en la mapo en la verda municipo
Municipo de Novi Sad
Budisava
**Budisava,** serbe **Будисава,** hungare **Tiszakálmánfalva,** germane **Waldneudorf** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Novi Sad.

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 14  km²
* Alto super marnivelo: 86 m
* Loĝantaro: 3820
* Poŝtkodo: 21242
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

Situo
-----

Budisava situas sur ebenaĵo. Novi Sad troviĝas 20 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el la 19-a jarcento en germana mapo: *"Budisawa Wald"*. Tiutempe nomumis la lokon ankaŭ hungare *Újfalu*, slave Novo Selo. Iom pli frue 121 hungaraj kaj 31 germanaj familioj fondis novan vilaĝon. En 1884 la oficiala hungara loknomo iĝis Tiszakálmánfalva omaĝe al Kálmán Tisza, kiu iĝis grandvilaĝo en 1994. Ĝis 1918 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al la baldaŭa Jugoslavio. Hungario reokupis ĝin inter 1941-1944. Fine de la hungara regado la komunistaj partizanoj murdis hungarojn kaj la germanoj estis forigitaj. En 1946 serboj alvenis. En 2002 loĝis en Budisava 3825 homoj, (2260 serboj (59 %), 1204 hungaroj (31 %), 102 jugoslavianoj, 60 ukrainoj, 35 kroatoj, 17 ĉeĥoj kaj aliaj).

Vidindaĵoj
----------

* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda) de 1909

Vidu ankaŭ
----------

* Strukturo de Vojvodino

* Kategorio Budisava en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Sablopino** |
| --- |
|  |
| SablopinaroSablopinaro |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Pinofitoj *Pinophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Pinopsidoj *Pinopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pinaloj *Pinales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pinacoj *Pinaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Pino *Pinus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
| Dunomo |
| ***Pinus clausa***(Chapm. ex Engelm.) Sarg. |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata (LR/nt)** |
|
| Natura arealoNatura arealoNatura arealo |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Sablopino  |

 |
| v • d • r |

La **sablopino** (*Pinus clausa*) estas malgranda arbo, ofte arbedo kiu atingas altecon de 5–10 m, escepte 21 m, trovebla en du apartaj lokoj : unu tra centra duoninsula Florido, kaj la alia en la okcidenta florida patotenilo kaj la alabama marbordo; ekzistas arealointerspaco de proksimume 200 km inter la populacioj (ekde Apalachicola ĝis Cedar Key). Tiu specio estas plejparte limigita al tre malfekundaj, tro bone drenitaj, sablaj vivejoj kie konkurado de pli altkreskantaj specioj estas minimumigita kaŭze de la severaj vivokondiĉoj, kiel en la floridaj sablopinaroj.

Priskribo
---------

La folioj estas pinglo-similaj, en paroj, 5–10 cm longaj, kaj la strobiloj longas 4–8 cm. Tra multe de sia arealo, la sablopino estas adaptita al arbarero-anstataŭigado per arbarofajroj, kun la konusoj kiuj restas fermitaj dum multaj jaroj (*clausa* = fermita), ĝis naturaj incendioj mortigas la maturajn arbojn kaj malfermas la konusojn. Tiuj tiam prisemas la bruligitan grundon. Kelkaj populacioj malsamas rilate al konusoj kiuj malfermiĝas ĉe matureco, kun disvastiĝo kiu ne dependas de fajroj .

La sablopinaroj estas grava vivejo por la endanĝerigita *Neoseps reynoldsi* (skinkedoj).

Uzado
-----

La densa disbranĉiĝo igas ke tiu arbo estas neapta por lignoproduktado, kaj se uzate entute, ĝi plejparte estas uzataj por lignopulpo.
Tiu nearktisa pino ankaŭ estas foje konata kiel **arbeda pino** (angle : *scrub pine*), sed tiu nomo pli komune indikas la parencan *Pinus virginiana*

Referencoj
----------

1. ↑  angle Moore, Gerry; Kershner, Bruce; Craig Tufts; Daniel Mathews; Gil Nelson; Spellenberg, Richard; Thieret, John W.; Terry Purinton; Block, Andrew.  (2008) *National Wildlife Federation Field Guide to Trees of North America*. Nov-Jorko: Sterling, p. 70. ISBN 1-4027-3875-7.

Vidu ankaŭ
----------

* Sudorient-usonaj koniferaroj

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Conifer Specialist Group (1998). *Pinus clausa*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 11 May 2006.
* angle Sablopino (*The Gymnosperm Database*)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |

 |