recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Más negro que la noche** (esperante *pli nigra ol la nokto*) estas meksika supensa filmo de 1975 scenarita kaj reĝisorita de Carlos Enrique Taboada, kreinto de aliaj similaj filmoj kiel *Hasta el viento tiene miedo* (Inkluzive la vento timas), *El libro de piedra* (La Ŝtona Libro) kaj *Veneno para las hadas* (Veneno por la feinoj).

Rakonto
-------

Kvar amikinoj decidas vivi kune en luksa domego kiun heredis Ofelia (Claudia Islas), la nevino de onklino Susana (Tamara Garina) kiu ĵus mortis. La nura kondiĉo estas, ke la nevino zorgu pri la nigra kato Bécquer, la amata hejmbesto de l' onklino. Post iuj tagoj, la kato aperas mistere mortinta en la kelo kaj, ekde tiu momento, strangaj aferoj ekkomencas en la domo.

Rolantaro
---------

* Claudia Islas - Ofelia
* Susana Dosamantes - Aurora
* Helena Rojo - Pilar
* Lucía Méndez - Marta
* Alicia Palacios - Sofía
* Julián Pastor - Pedro
* Pedro Armendáriz Jr. - Roberto
* Tamara Garina - Onklino Susana
* Enrique Pontón - Notario

Versioj
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |

Ekzistas du versioj de ĉi-filmo: la origina, aperinta en 1975, kaj alia pli nova aperinta en 2014.
**Nova-Skotia anasvoka ĉashundo** estas ĉashundo en la grupo de alporthundoj. Pro sia alta lud-instinkto kaj sia senlaca ĝojo de retrovo, tiu ĉi hundo kuras supren kaj malsupren sur la bordon, alportas bastonojn kaj pilkojn, kiujn la ĉasisto ĵetas proksime al la bordo kaj en la kanojn, denove kaj denove malaperante en la densejo kaj poste subite reaperante. Tiu konduto logas la anasojn al la bordo tiel ke la ĉasisto povas mortigi la akvobirdon kaj sendi ĝin por preni la birdojn. Kompakta, forta, muskola, ĝi estas la plej malgranda raso de alporthundoj. Ĝi havas akvorezistan duoblan mantelon. Ĝi estas mezlonga kaj mola, kun eĉ pli mola submantelo. La koloro estas diversaj nuancoj de ruĝa aŭ oranĝa - foje indikita per blankaj markoj sur la brusto, piedoj kaj pinto de la vosto.

Referencoj
----------

1. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Listo de hundrasoj

Eksteraj ligiloj
----------------

* Nova-Skotia anasvoka ĉashundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nova-Skotia anasvoka ĉashundo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* FCI-Standard N°312 Nova Scotia Duck Tolling Retriever


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806421
* LCCN: sh95002656
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Malhela skolopo** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Ĥaradrioformaj *Charadriiformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Skolopedoj *Scolopacidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Skolopoj *Scolopax* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***S. saturata*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Scolopax saturata****Horsfield, 1821 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| **Konserva statuso: Preskaŭ minacata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Malhela skolopo  |

 |
| v • d • r |

La **Malhela skolopo**, *Scolopax saturata*, estas mezgranda vadbirdo de la genro *Scolopax*, familio de Skolopedoj, kiun nomigas la genro, kaj ordo de Ĥaradrioformaj, karakterizita de longa mallarĝa beko kaj kamufla malhelbruna plumaro. Ĝi estas pli malgranda ol la Eŭrazia skolopo kaj havas multe pli malhelan plumaron.

Tiu specio limiĝas en malsekaj montaraj arbaroj de Sumatro, Javo kaj Novgvineo. Ĝi nestumas en muskolito en hela subplanko. Ĝi montras flugajn parigadajn ceremoniojn kiel la Eŭrazia skolopo, sed la krioj estas malsamaj. Ĝi povas esti sufiĉe maltimida.

La subspecio *S. s. rosenbergii* (Schlegel, 1871), troviĝas en Novgvineo kaj foje ricevas statuson de aparta specio.

Referenco
---------

*Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater, ISBN 0-7099-2034-2

  



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Imre Perényi** [perEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Perényi Imre** estis hungara inĝeniero, profesoro, arkitekto.

Imre Perényi  naskiĝis en 1913 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de junio 2002 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Perényi akiris arkitektan diplomon en Moskvo (ĉar la familio tiutempe vivis en Sovetunio) en 1933. Komence li projektis industriajn konstruaĵojn en Sovetunio, poste li ankaŭ instruis kaj nature li partoprenis en la rekonstruadoj. En 1945 li hejmenvenis kaj li okupiĝis pri la postmilita rekonstruado. En 1947 li fondis arkitektan instituton. En 1949 li eklaboris en la ministerio, kie inter 1964 kaj 1968 li estis subministro. En 1951 li estis katedrestro en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li estis rektoro inter 1969–1975. Inter 1956 kaj 1960 li estis ĉefarkitekto de Budapeŝto. Li doktoriĝis en 1959. Li ricevis diversajn premiojn kaj memormedalojn.

Elektitaj libroj
----------------

* *Településtervezés* (1963)
* *Városépítéstan* (1978)
* *Urbanisztikai kézikönyv* (1987)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Imre Magyari** [madjari], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magyari Imre** estis hungara violonisto, orkestrestro, komponisto. Li estis membro de muzikista dinastio.

Imre Magyari  naskiĝis la 12-an de septembro 1894 en Debrecen, li mortis la 27-an de aprilo 1940 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Magyari devenis el muzikista cigana familio. Li frekventis mezlernejon kaj muziklernejon en sia naskiĝurbo, sed li lernis violonadon precipe hejme. De la aĝo de naŭ lia escepta muzika talento altiris atenton. Lia unua sukceso okazis en 1903, li gajnis oran medalon kiel estro de la familia orkestro. En la sekvaj jaroj li violonadis en pluraj orkestroj, li establis propran orkestron en 1916, ili muzikadis en elitaj hoteloj. Ekde 1925 ili estis aŭdeblaj ankaŭ en la Hungara Radio. Kelkfoje li ricevis ankaŭ filmajn rolojn.

Elektitaj filmoj
----------------

* Rákóczi induló, 1933
* Három Sárkány, 1936
* Rozmaring, 1938

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* Baj van nagy baj
* Elsirom egy rózsaszálnak
* Búcsúzáskor azt mondtad
* Zsuppfedeles nem zsindelyes
* Nincs már messze ide Debrecen

Fontoj
------

* hungarlingva biografio Arkivigite je 2019-04-20 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 638847
* LCCN: n90718015
* VIAF: 223113125
* ISNI: 0000 0003 6149 3200
* BNF: 139685073
 |
**Imre Molnár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Molnár Imre György** estis hungara muzikologo, altlerneja instruisto.

Imre Molnár naskiĝis la 28-an de oktobro 1888 en Péterréve (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Baĉko Petrovo Selo en Serbio), li mortis la 25-an de novembro 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Molnár lernis kantadon de Ödön Farkas, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1912, dum li lernis en privata muziklernejo de Imre Bellovics. Post la doktoriĝo li estis proksima kolego de Ervin Szabó. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis lernejestro, post la fiasko de la respubliko li estis trudemerito. Tamen li kontribuis muzikajn kritikojn, inter 1922–1933 li instruis en nacia konservatorio, poste ĝis la emeritiĝo en 1959 en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Li ankaŭ kantis precipe popolkantojn, tradukis muziktekstojn el 15 lingvoj, liaj muziksciencaj esploroj estis signifaj. Li ricevis 3 premiojn inter 1968-1977. Li edziĝis en 1924, lia edzino naskis filinon.

Liaj verkoj (elekto)
--------------------

* *Játékország* (kun László Lajtha, 1929)
* *A magyar muzsika könyve* (1936)
* *Eufonetika a szép beszéd és éneklés tana* (1942)
* *A magyar hanglejtés rendszere. A magyar énekbeszéd recitativóban és afiosóban* (1956)
* *A hangszín problematikája és a magánhangzók skálarendje* (1961)
* *Báthy Anna* (kunaŭtoro, 1969)

Liaj disĉiploj (elekto)
-----------------------

* Irén Szecsődi
* Endre Várhelyi

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 784522
* VIAF: 71925582
* ISNI: 0000 0001 1119 4128
* BNF: 12404148c
* NKC: mzk2012736540
 |



* Portalo pri Biografio
**Imre MÁTHÉ** [mAtE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Máthé Imre** estis hungara botanikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Imre Máthé naskiĝis la 21-an de januaro 1911 en Debrecen. Li mortis la 2-an de majo 1993 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Imre Máthé frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, poste li estis kunlaboranto de Rezső Soó kaj li precipe laboris en la universitata botanika ĝardeno. Nature li instruis en la universitato, poste ankaŭ en Budapeŝto kaj Keszthely. Li partoprenis en fondo de botanika ĝardeno en Budapeŝto, poste en translokiĝo de la agrara universitato al Gödöllő. Li multe okupiĝis pri spicherboj. Li ricevis premion Kossuth en 1955.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A hortobágyi Ohat-erdő vegetációja,* 1933
* *A rétek és legelők, valamint a gyepszakaszok botanikai problémái* 1954
* *Vadontermő gyógynövényeink elterjedési (arealgeografiai) viszonyai* 1958
* *A gyöngyösi Sárhegy vegetációja* 1962

Fontoj
------

* Hungara Vikipedio

* Kategorio Imre Máthé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
George, Orlando, Clemenceau kaj Willson, la "Komitato de la Kvar", dum ripozo en la negocado de la Konferenco.
La **Packonferenco de Parizo** estis la kunveno de la Triopa Entento post la armistico por interkonsenti la packondiĉojn kun la Centraj Potencoj: Germanio, Turkio, Bulgario, Aŭstrio kaj Hungario, ĉi tiuj du lastaj kial reprezentantoj de la malaperinta Aŭstrio-Hungario. La aliancitoj komencis la negocadlaborojn inter si la 18-an de januaro 1919 sub la gvido de la *Komitato de la Kvar*: Wilson, Clemenceau, Lloyd George kaj Orlando.

Pozicioj de la aliancitoj
-------------------------

### Britio

* Ĝi ne reklamaciis teritoriojn en Eŭropo sed ĝi sopiris gajni koloniojn en Afriko kaj Azio.
* Ĝi volis la detruadon de la germana militŝiparo.
* Tamen, ĝi ne volis entute detrui Germanion por ne fortigi Francion.
* Ĝi ankaŭ postulis monkompenson.

### Usono

* Kreado de la Ligo de Nacioj kiel garantio de la monda paco en la mondo.
* Krei novajn landlimojn laŭ la naciecoj kaj monkompensoj

### Francio

* Rekuperado de Alzaco-Loreno.
* Militiste okupi la okcidentan zonon de Rejno kaj establi sendependan ŝtaton en Rejnlando.
* Milite malfortigi Germanion. Oponado al la unuiĝo de Germanio kaj Aŭstrio.
* Teritoriaj gajnoj kaj monkompenso

### Italio

* Aplikado de la Traktato de Londono: aneksiĝo de Trentino, Sudtirolo, Triesto kaj la plejparto de Istrio kaj Dalmatio.
* Koloniaj gajnoj en Meza Oriento kaj Afriko. Monkompenso

Atingitaĵoj
-----------

### Traktatoj

Ekde junio 1919 prezentiĝis la traktatoj por ilia subskribo fare de la venkitaj landoj.

* Traktato de Versajlo
* Traktato de Saint-Germain-en-Laye
* Traktato de Neuilly
* Traktato de Trianon
* Traktato de Sèvres

Pere de tiu konferenco kaj ĝiaj traktatoj, estis ordigita nova politika mapo en Eŭropo per kreado de novaj nacioj: Jugoslavio, Ĉeĥoslovakio, Hungario, Finnlando, Estonio, Latvio kaj Litovio. La landlimoj de venkitaj landoj estis ratifitaj. Ankaŭ estis kreita la konata kiel "sana ŝnuro" por izoligi la komunismon el la kapitalisma mondo.

### Malsukcesoj

La Propono por rasegaleco (人種的差別撤廃提案 Jinshutekisabetsu teppai teian?, laŭvorte "Propono por abolicii rasan diskriminacion") estis ŝanĝo al la Traktato de Versajlo kiu estis konsiderita ĉe la Konferenco de Parizo 1919, proponita de Japanio. Malgraŭ tio ke, ĝi neniam celis ampleksi universalan implicon kaj ĝi celis nur garantii egalan pritraktadon de ĉiuj ŝtatanoj apartenantaj al la Ligo de Nacioj, la ĉeesto de afrikaj, sudamerikaj kaj aziaj landoj ĉe la Ligo de Nacioj, alligis al ĝi universalan implicon, kio igis la proponon ege polemika.

* Konferenco de Parizo 1919 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Konferenco de Parizo 1919 en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Pierogi ruskie*
**Pjerogoj** (pole: ***pierogi***) estas plado aperanta en Pollando, Litovio, Rusio, Belorusio, Ukrainio, Ĉinio, Japanio kaj Italio. Similaj pladoj estas rusaj pelmenoj kaj ukrainaj varenikoj. En Italio ekzistas ravioloj kaj *tortellini*, en Ĉinio oni manĝas: *wonton*, *guo tie* kaj ĝozon. En sudokcidenta Germanio, Baden-Virtembergo, popularaj estas *Maultaschen*, kun farĉo kazea, vianda aŭ legoma, en formo de rektangulo; origine ili devenas de ŝvaba kuirarto.

Kutime estas uzata en pola lingvo plurala formo *pierogi* anstataŭ singulara formo *pieróg*, kiu povas signifi ankaŭ alian manĝaĵon.

Priskribo
---------

La vorto *pierogi* signifas pladon preparitan el faruna maso kuirita, rostita aŭ fritita en oleo, maldike rulpremita kaj plenigita per diversaj farĉoj. En Pollando, kutimaj farĉoj estas viando (iomete fritita viandhaketaĵo, en litovaj koldunoj - kruda viando), acida brasiko kun fungoj (komune muelita), sezonaj fruktoj (mirteloj, fragoj, ktp.), fagopira kaĉo, kazeo – dolĉe aŭ kun kuiritaj terpomoj kaj kazeo kun fritita cepo (rutenaj pjerogoj – *pierogi ruskie*; post la invado de Rusio en Ukrainion en 2022 ofte nomata ukrainaj pierogoj - *pierogi ukraińskie*). En orienta Pollando tre populara tradicia plado estas ankaŭ pjerogoj kun lento.

En aliaj landoj kiel farĉo uzataj estas ankaŭ kuiritaj ovoj, fiŝoj, spinaco, marmelado aŭ eĉ ĉokolado kaj mielo. Rimarko: pigraj pjerogoj, pole *leniwe pierogi* ne estas pjerogoj, sed farunbuleto (pole *kluski*).

Vidu ankaŭ
----------

* Pierogi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pierogi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Varenikoj

Fontoj
------

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Pierogi en la pola Vikipedio.*
**Jaime Roldós AGUILERA** (la 5-an de novembro 1940 – la 24-an de majo 1981) estis ekvadora politikisto, kiu estis 33-a, kaj la unua demokratie elektita, Prezidanto de Ekvadoro de la 10-an de aŭgusto 1979 ĝis sia morto. En lia mallonga posteno, li estis konata por lia firma politiko pri homaj rajtoj.

Vivo
----

Li studentiĝis ĉe la Fakultato de Juro de la Universitato de Guayaquil , dum siaj studoj li estis aktiva en studentaj organizoj (inter aliaj, li gvidis la Asocio de Jurstudantoj). Li laboris kiel advokato, estis vicprezidanto kaj prezidanto de la Advokata Asocio de Ekvadoro kaj vicprezidanto de la Advokata Asocio de Andaj Landoj. Li estis profesoro pri juro ĉe la Universitato de Guayaquil, kaj por tempo ankaŭ vicdekano de la jura fakultato. Fine de la 1970-aj jaroj li partoprenis en la laboro pri la nova konstitucio; ĝi estis adoptita en referendumo kaj efektiviĝis en aŭgusto 1979, kaj ĝiaj provizaĵoj etendis civilajn liberecojn en la lando.

En la sama tempo, la centro-maldekstra Grupo de Popularaj Fortoj (Hispane *Concentración de Fuerzas Populares*) prezentis la kandidatecon de Roldos Aguilera en la prezidant-elekto; li venkis en la elektoj en aprilo 1979 kaj estis ĵurkonfirmita enen en aŭgusto de tiu jaro, iĝante la unua civila politikisto al la prezidanteco.

Reformanto, li estis minacata de pli ol unu persona malamiko. Kun lia edzino, li fondis la *Partido Pueblo, Cambio y Democracia*, kaj iĝis prezidanto de Ekvadoro post jaroj da militista regado. Tamen, li mortis en aviadila akcidento en 1981, kiam aerarmea aviadilo kraŝis, sub pluvego, proksime de la landlimo. Ĉiuj aliaj pasaĝeroj sur la flugo ankaŭ mortis. 

Multaj ekvadoranoj diris tiutempe, ke la morto de Roldós fakte estis atenco planita de la sekreta usona agentejo CIA kiel reprezalio pro ke Roldós kontraŭstaris usonajn naftokompaniojn kaj malplaĉis al la usona registaro. Roldos estis implikita en pakto kun Kolombio kaj Peruo kiu estis konsiderita fare de prezidanto Reagan tiutempe kiel proksimigo kun Sovetunio. 

Verkisto John Perkins asertas en sia libro *Confessions of an Economic Hitman* ke Roldos estis murdita per bombo metita en magnetofonon. Monatojn post la morto de Roldos, alia latinamerika gvidanto, kiu jam havis malkonsentojn kun usonaj interesoj, prezidanto Omar Torrijos de Panamo, mortis en aviadila akcidento. 

Lia frato Leono servis kiel vicprezidanto sub la sekva ŝtatestro - Osvaldo Hurtado Larrea.

Referencoj
----------

1. ↑  EFE (11-a de aŭgusto 1978). "La Ekvatora Estraro al la dua balota raŭndo". Madrido. El País (hispane). ISSN  1134-6582. Alirita la 4-an de junio 2022
2. ↑  Perkins, 183-187.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jaime Roldós Aguilera en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ekvadoro interrete – Jaime Roldos Aguilera Arkivigite je 2019-03-04 per la retarkivo Wayback Machine ( hispane ) [alirita 2013-04-22]

* PERKINS, Johano. *Confessions of an Economic Hitman* San-Paŭlo: Cultrix, 2005. 272 ​​​​paĝoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 807592
* GND: 129411051
* LCCN: n82048156
* VIAF: 50307019
* ISNI: 0000 0000 6323 3558
* BNF: 12069791x
* BNE: XX1783451
 |
La verko *Vivoj de la Dek oratoroj*, de Pseŭdo-Plutarko
La dek **atikaj oratoroj** (latine: *Oratores Attici*) estis konsideritaj la plej grandaj oratoroj kaj logografoj de la klasika epoko (5-a kaj 4-a jarcentoj a.K.). Ili estas inkluditaj en la "Kanono de Dek", kiu verŝajne originis de Aleksandrio. A.E. Douglas argumentis, aliflanke, ke daŭris ĝis la dua-jarcenta p.K. ke la kanono akceptis la formon kiu hodiaŭ estas rekonita. Gravan eldonon de la oratoroj faris Hermann Sauppe.

Listo
-----

Jenas la aleksandria "Kanono de Dek" (kun la latina kaj la greka skribmanieroj):

* Esĥino / Aeschines / Αἰσχίνης
* Andocido / Andocides / Ἀνδοκίδης
* Antifono / Antiphonus / Ἀντιφῶν
* Demosteno / Demosthenes / Δημοσθένης
* Dinarĥo / Dinarchus / Δείναρχος
* Hipereo / Hypereides / Ὑπερείδης
* Iseo / Isaeus / Ἰσαῖος
* Isokrato / Isocrates / Ἰσοκράτης
* Likurgo / Lycurgus / Λυκοῦργος
* Lisio / Lysias / Λυσίας

Historio
--------

Ĝis Homero (8-a aŭ 9-a jarcento a.K.), la arto de efika parolado estis de konsiderinda valoro en Grekio. En la epopeo (Iliado), la militisto, Aĥilo, estis priskribita kiel "parolanto de vortoj" kaj "faranto de faroj". Ĝis la 5-a jarcento a.K. aliflanke, elokvento ne estis formale instruita. Fakte, ĝi ne estas ĝis la mezo de tiu jarcento antaŭ ol la sicilia oratoro Corax kune kun sia lernanto Tisias komencis formalan studon de retoriko. En 427 a.K. alia siciliano nome Gorgias de Leontinoi vizitis Atenon kaj donis paroladon kiu ŝajne brilblindumis la civitanojn. La intelekt aliro de Gorgias al elokvento, kiu inkludis novajn ideojn, formojn de esprimo, kaj metodojn de argumento, estis daŭrigitaj fare de Isocrates, en la 4-a jc. a.K. (instruisto kaj retorikisto). Elokvento poste iĝis centra temo de studo en la formaligita greka eduka sistemo.

La laboro de la atikaj oratoroj inspiris la pli postan retorikan movadon de konservema atikismo, aliron al paroladkunmetaĵo en malbrodornamita stilo.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Attic orators en la angla Vikipedio.*
**Rastislav ŠARIŠSKÝ**, nomata **Rasťo** [rastjo] (naskiĝis la 12-an de januaro 1977 en Levoča), estas slovaka esperantisto, eksaktivulo de la Slovakia Esperanta Junularo kaj nuntempa aktivulo de la Slovakia Esperanta Federacio.

Nuntempe li vivas en Bratislavo, kie li laboras kiel informadikisto en la ŝtata Literatura informa centro (*Literárne informačné centrum*). Antaŭe li mallonge laboris en la Oficejo por publika provizado kaj en la Elektroteĥnika fakultato de la Universitato de Žilina en Žilina, kie li en 2000 finstudis pri teĥnika funkciado de telekomunikoj.

Li estas aktiva ankaŭ kiel kreisto de retpaĝaroj kaj amatora verkisto de sciencfikcia literaturo. Li interesiĝas ankaŭ pri filozofio. Por Esperanto li ekaktivis en julio de 2002. Kiel kunfondinto kaj aktivulo de la Slovakia Esperanta Junularo li okupiĝas precipe pri publika informado pri Esperanto kaj Esperanto-aranĝoj, kaj pri verkado kaj tradukado de tekstoj, kiuj multnombre aperas interalie en la retpaĝaro de la organizo.

La 26-an de majo 2007 dum la kongreso de SKEF en Martin oni elektis lin kiel prezidanton de tiu ĉi landa asocio de UEA en Slovakio. En 2010 en Trenčianske Teplice li fariĝis ĝia vicprezidanto.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Persona retpaĝaro de Rastislav Šarišský[*rompita ligilo*] *(slovake)*
* Blogo de Rastislav Šarišský *(slovake)*
**Jakab BLEYER** [blejer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bleyer Jakab** estis hungara literaturhistoriisto, politikisto, ministro, profesoro, instruisto,membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1910).

Jakab Bleyer naskiĝis la 25-an de januaro 1874 en Hungara reĝlando, en Dunacséb (nuntempa Ĉelarevo en Serbio). Li mortis la 5-an de decembro 1933 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jakab Bleyer apartenis al la germana minoritato. Li frekventis lernejojn en Újvidék kaj Kalocsa, universitaton en Budapeŝto. En 1897 li ekinstruis en Budapeŝto en gimnazio. Inter 1903-1904 li plulernis al Germanio helpe de ŝtata stipendio. Ekde 1905 li instruis en la universitato. En 1915 li komencis politikadi kaj li strebis por la germana minoritato. En 1919 li kontraŭis la Hungaran Sovetrespublikon, poste li iĝis ministro. En 1921 li fondis germanlingvan semajnan gazeton. En la 1920-aj jaroj li estis elektita deputito parlamenta.

Verkaro (elekto)
----------------

* *A magyar-hun monda germán elemei* (1906)
* *Friedrich Schlegel am Bundestage in Frankfurt* (1913)
* *A hazai németség* (La patruja germaneco) (1917)

Fontoj
------

* Hungarlingva Vikipedio

* Kategorio Jakab Bleyer en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 427344
* GND: 118663933
* VIAF: 72187830
* ISNI: 0000 0000 1058 9497
* SUDOC: 203098005
 |
**Jakab Szabár** [sabAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabár Jakab,** slovene **Jakob Sabar** estis hungaria kroata katolika pastro. Lia familia nomvarianto estis *Szabar*.

Kovrilpaĝo de verko de Jakab Szabár
Jakab Szabár naskiĝis la 15-an de julio 1803 (aliaj fontoj mencias aliajn datenojn) en Horvátzsidány (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nun en Hungario), li mortis la 14-an de decembro 1863 en Cserensóc (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Črenšovci en Slovenio).

Biografio
---------

Jakab Szabár apartenis al la kroata minoritato en Hungarlando, sed li kontribuis en slovena dialekto kaj hungare. Li frekventis la necesajn lernejojn en Szombathely kaj Kőszeg. Li pastriĝis en 1826, poste li estis pastro en Hidegkút, inter 1827-1833 en Turnise, inter 1833-1835 en Kancsóc, inter 1835-1859 en Lendva, fine en Cserensóc ĝismorte. Szabár verkis religiajn verkojn en slovena kaj hungara.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Szveta krizsna pout* (1869, vidu la apudan bildon!)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 1217-a punkto)
* 
* WikiTrans

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 682177
* VIAF: 668163874199745721382
 |
**Buchberg** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 812 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

Geografio
---------

Buchberg formas kune kun la komunumo Rüdlingen eksklavon de Kantono Ŝafhaŭzo, kiu estas komplete ĉirkaŭigita de Baden-Virtembergo (Germanio) kaj Zuriko. Buchberg situas ĉe la norda bordo de la rivero Rejno inter Eglisau kaj Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo. La komunumo disponas pri eksklavo kun la arbaro *Jumpfernholz* en la komunumo Rüdlingen, do kvazaŭ enklavo en eksklavo. Tradicie Buchberg estas vinkultura vilaĝo.

Najbaraj komunumoj
------------------

La najbaraj komunumoj de Buchber estas en sudokcidento Eglisau, en sudo Freienstein-Teufen, en oriento en unu pinto Berg ĉe Irchel en oriento kaj nordo Rüdlingen kaj en okcidento Wil ZH kaj Rafz.

Komunuma partnereco
-------------------

Buchberg havas partnerecon kun la komunumo Schnaittenbach en Bavario en Germanio.

Trafiko
-------

Buchberg atingeblas per poŝtaŭto ek de Eglisau kaj de Vinterturo. Per rapidstrato la Flughaveno Zuriko rapide atingeblas, kial multaj loĝantoj laboras por la flughaveno.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Buchberg datiĝas el la jaro 1111 sub la nomo *Bochberg*. Leuthold de Weissenburg donacis en la jaro 1123 la vilaĝojn Rüdlingen kaj Buchberg al la Monaĥejo Rejnaŭo. La regado pri Buchberg kaj Rüdlingen transiris en la jaro 1520 al la urbo Ŝafhaŭzo kiel lasta servuto de la Monaĥejo Rejnaŭo. Ek de mezepoko Buchberg kaj Rüdlingen formis komunan komunumon ĝis disiĝo al du memstaraj politikaj komunumoj en la jaro 1839.

Vidu ankaŭ
----------

* Aliaj lokoj kun la nomo Buchberg

* Kategorio Buchberg SH en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Buchberg
* Buchberg en la Historia Leksikono de Svislando

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de Kantono Ŝafhaŭzo |
| --- |
| Kaprikorno, blazono de ŜafhaŭzoKaprikorno, blazono de ŜafhaŭzoBargen • Beggingen (Guntmadingen) • Beringen • Buch • Buchberg • Büttenhardt • Dörflingen • Gächlingen • Hallau • Hemishofen • Lohn • Löhningen • Merishausen • Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo • Neunkirch • Oberhallau • Ramsen • Rüdlingen • Ŝafhaŭzo (Hemmental) • Schleitheim • Siblingen • Stein ĉe Rejno • Stetten • Thayngen (Altdorf • Bibern • Hofen • Opfertshofen) • Trasadingen • Wilchingen | Panoramo de ŜafhaŭzoPanoramo de Ŝafhaŭzo |

 |
**Jakab Pólya** [pOja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pólya Jakab** estis hungara juristo, advokato, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1893). Liaj filoj estis György Pólya kaj Jenő Pólya.

Jakab Pólya  naskiĝis kiel **Pollák Jakab** la 22-an de oktobro 1844 en Békésszentandrás. Li mortis la 30-an de julio 1897 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Jakab Pólya devenis el juda familio. Li frekventis gimnaziojn en Szarvas kaj Nagykőrös, universitaton en Pest (urbo). Post la diplomo li eklaboris kiel advokato. En 1873 li edziĝis. En 1882 li ŝanĝis la nomon Pollák al Pólya. En la sekva jaro li ekhavis laboron en asekura societo. En 1887 li doktoriĝis. Li profesoriĝis en 1890 en Universitato de Budapeŝto. Li okupiĝas ekzemple pri la kooperativoj, bankoj.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Az ujabb agrár mozgalom és irodalom hazánkban* (1884)
* *A biztosítási vállalatok* (1892)
* *A budapesti bankok története az 1867-1894. években* (Historio de la Budapeŝtaj bankoj inter 1867-1894), (1895)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)
memorplato pri Jair Rosenblum en Tel-Avivo
**Jair Rosenblum** (יאיר רוזנבלום, prononco [jaIR RO:znblum], ankaŭ jide latinliterigata *Yair Rozenblum*, la familia nomo germanlingve signifas "roza floro") estis israela komponisto naskiĝinta la 6-an de januaro 1944 en Tel-Avivo kaj mortinta la 27-an de aŭgusto 1996 en Holon.

Vivo
----

Rosenblum naskiĝis en Tel-Avivo. Sian militservon en la israela armeo li plenumis kiel akordionisto de la armea muzika grupo *Naĥal* (akronimo de ***N**o**a**r **Ĥa**luzi **L**oĥem* (נוער חלוצי לוחם, „batala pionira junularo"). En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li estis la muzika direktoro de la koruso de la israela armeo.

Rosenblum komponis kantojn por la muzikaj ensembloj de la israelaj armeo kaj mararmeo, kiujn li ankaŭ direktis. Precipe li estis konata pro la kanto ***Ŝir LaŜalom*** (שיר לשלום, en Esperanto "Kanto por Paco") de Jaakov Rotblit de 1969. Li ankaŭ komponis muzikon por filmo kaj televido kaj laboris kun kelkaj popmuzikaj bandoj kaj korusoj. Krome multajn jarojn li gvidis la ĉiujarajn israelajn muzikfestivalojn. Li en sia arta vivo komponis pli ol 1 000 kantojn, inkluzive de  *Giv'at HaTahmoŝet*  (גבעת התחמושת, en Esperanto "Batalo de la municio-monteto")' 'Ŝalva' '( שלווה, en Esperanto "trankvilemo") kaj *Ma Avareĥ* ( מה אברך, en Esperanto "per kiu mi benos lin").

En la aĝo de 52 jaroj li mortis post du jaroj da malsano.

* Kategorio Jair Rosenblum en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 601377
* LCCN: n2007066927
* VIAF: 33912172
* ISNI: 0000 0000 4080 2850
* BNF: 169671927
* MBA: 1bdbe44a-111f-4faf-895b-298555b66574
 |
**Atlahuilco** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Atlahuilco. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 020.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9038 loĝantojn. El tiuj estis 4343 viroj kaj 4695 virinoj. La komunumo havas surfacon de 65 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 42 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 5 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1760 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 1995 en la komunumo vivis 7295 personoj. En la jaro 2000 temis pri 8054, do temis pri kresko / malkresko je 2 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 6848 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 6703 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 97.88 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Atlahuilco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Grafo **Jakab Szvetics** [svetiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szvetics Jakab** estis hungara notario, juĝisto, departementestro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *nemesságodi kaj pleterniczai* [nemeŝAgodi pleternicai], lia grafa antaŭnomo estis *velikai*.

Jakab Szvetics naskiĝis la 1-an de julio 1703 en Kőszeg (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la 11-an de julio 1781 en Ivánc (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio).

Biografio
---------

Pri lernojaroj de Jakab Szvetics mankas informoj. Li estis ĉefnotario de Kőszeg en 1731, post 2 jaroj subnotario de Vas (reĝa departemento), en 1737 ĉefnotario en la sama loko. En 1738 li estis juĝisto en Kőszeg, post jardeko tutlanda prokuroro kun la titolo kortega konsilisto. Inter 1765-1768 li iĝis persona reprezentanto de la reĝo, poste departementestro de Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Li pensiuliĝis en 1780, samtempe li grafiĝis. Li edziĝis en Kőszeg en 1730, lia edzino naskis 2 gefilojn.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Aufruf an die ganze slavische Nation* (1800)
* *Aufruf an die Edlen der Königreiche Croatien und Slavonien* (1800)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo Arkivigite je 2020-10-20 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708911
 |
Ekzempla malfinioedro (parta), komponita el du paralelaj ebenoj de kvadrataj kahelaroj kaj kubaj truoj konektantaj ilin.
En geometrio, **malfinioedro** estas pluredro havanta malfinie multajn edrojn. Simile al ordinara pluredro ĝi havas nebaritan surfacon. Surfaco de ordinara pluredro estas nebarita ĉar ĝi faldiĝas kun estas koneksa al si de la alia flanko, sed surfaco de malfinioedro estas nebarita ĉar ĝi estas malfinia.

Du ĉefaj specoj estis studitaj:

* Kahelaroj de 2-dimensia ebeno (vidu en listo de uniformaj ebenaj kahelaroj).
* Deklivaj pluredroj enspacantaj 3-spacon.

Hipermalfinioedro
-----------------

Ĝenerale, ***n*-hipermalfinioedro** estas malfinia *n*-dimensia hiperpluredro. Denove estas du ĉefaj klasoj studis: kahelaroj de *(n-1)*-spaco kaj *deklivaj* formoj en *n*-spaco.

Ekzemple la konveksaj uniformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco estas uniformaj 4-hipermalfinioedroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Malfiniolatero
* Kahelaro
* Listo de uniformaj ebenaj kahelaroj
* Listo de uniformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco
* Neebena plurlatero
* Dekliva pluredro


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Atlantic city
**Atlantic City**, Atlantika urbo, estas urbo en Usono en la ŝtato Nov-Ĵerzejo je 39° 21′ 54″ N 74° 26′ 20″ U﻿ / ﻿39.36500 °N, 74.43889 °U﻿ / 39.36500; -74.43889 (mapo), sude de Novjorko.

Pozicio kaj datenoj
-------------------

La urbo Atlantic City havas ĉirkaŭ 40.500 loĝantojn. En la regiono loĝas ĉirkaŭ 350.000.

Libertempaj eblecoj
-------------------

Atlantic City estas konata per siaj muzeoj kaj aliaj libertempaj aranĝoj kaj kompreneble per sia sabla plaĝo kaj la ĉiujaraj elektoj de la ekde 1921 okazantaj Miss-America-elektoj. La hazardludo estis lauleĝa en Atlantic City jam antaŭ Las Vegas. Tamen ĝia famo restis malantaŭ tiu de Las Vegas, almenaŭ eksterlande. Regione la urbo estas la plej ŝatata celo por libertempuloj el la regiono Novjorko.

Kulturo
-------

En la "Boardwalk Hall", kiu estis konata kiel "Atlantic City Convention Hall" antaŭ la renovigo en 2001, estas la plej granda Orgeno de la mondo - la *Boardwalk-Hall-Orgeno*. Ĝi havas sep klavarojn, 336 registrojn kaj ĉirkaŭ 32.000 ĝis 33.000 orgenfajfilojn. La orgeno estis konstruita inter 1929 kaj 1932. Tamen ĝi ne estas la mondskale plej granda *funkcianta* orgeno, ĉar ekde jaroj nur ĉirkaŭ 1/3 de la materialo estas en ludpreta stato. Ekzistas subtena unuiĝo. La orgeno povas esti vizitata nur dum koncertoj.

Ekonomio
--------

Ĉefa kampo de ekonomio estas la turismo. La internlando estas uzata por agrikulturo kaj vinkulturo.

Sporto
------

En 1996 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 *Pokalo Billie Jean King*), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Atlantic city.

Gefiloj de la urbo
------------------

* Helen Forrest, kantistino
* Valerie Solanas, poetino

Eksteraj ligiloj
----------------

* Atlantic City en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Atlantic City en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo (angle)
* pri la urba orgeno (angle)
* pliaj informoj germane
En populara kulturo, **malfinio plus 1** estas frazo uzata en rilato al la nocio de malfinio kiel la plej granda ebla nombro. La ideo estas ke ĉi tia nombro ne devus ekzisti.

En matematiko, tamen, "malfinio plus 1" havas signifon kiel la nombro ω + 1 en la ordaj numeroj kaj surreelaj nombroj. Alternative, se "malfinio" estas interpretata kiel iu specifa kardinala nombro κ ≥ {\displaystyle \aleph \_{0}} en kardinala aritmetiko, tiam "malfinio plus 1" = κ + 1 = κ.

La frazo estas iam trovata en infana kulturo per tiuj kiuj esploris la koncepton de malfinio. Kiam unu infano faras referencon al malfinio, la alia povas provi al esti plej bonaj el ili per faro de la simila referenco al *malfinio plus unu*. Unu ekzemplo de ĉi tio estas kiam du infanoj iras supren kun aŭdaco, kaj sinsekve redonas la aŭdacon, obligante ĝin per pligrandiĝantaj valoroj, ekzemple:

*Infano 1: "Mi aŭdacas vin ..."*
*Infano 2: "Mi duope aŭdacas vin."*
*Infano 1: "Mi triope aŭdacas vin."*
*Infano 2: "Mi aŭdacas vin miliono fojojn."*
*Infano 1: "Mi aŭdacas vin malfinio fojojn."*
*Infano 2: "Mi aŭdacas vin **malfinio plus unu** fojojn."*
Ĉi tiu speco de interparolo estas uzata en multaj popularaj televidaj serioj.
Larĝa panoramo en MathurāLarĝa panoramo en Mathurā

**Mathurā** (hindie मथुरा, urdue متھرا) estas urbego de Barato. Ĝi apartenas al la subŝtato Utar-Pradeŝo, en kantono de Agra kaj estas administra centro de la samnoma distrikto.

Mathurā laŭ la rivero

Demografio
----------

Laŭ la barata censo de 2011 la urbo tiam havis 441 894 loĝantojn.

Geografio
---------

Mathurā situas laŭ rivero 174 metrojn super la marnivelo. Bharatpur troviĝas 33, Hathras 34 (aŭ 41), kantona sidejo Agra 48, Aligarh 59, Palval 83, tutlanda ĉefurbo Delhio 137, Kanpur 278, subŝtata ĉefurbo Laknaŭo 330, Mumbajo 1069, Kolkata 1206 kilometrojn (aere) .

Priskribo
---------

Dum la antikva periodo, Mathura estis ekonomia centro, lokita ĉe la kruciĝo de gravaj karavanaj vojoj. 

Laŭ hinduismaj sanktaj skribaĵoj Mathura estas la naskiĝloko de la diaĵo Kriŝno. La templo *Keshav Dev* estis konstruita en antikva tempojoj sur la loko de la legenda naskiĝloko (subtera malliberejo). Laŭ la epopeoj *Mahabarato* kaj *Bhagavata Purana*, Mathura estis la ĉefurbo de la Reĝlando *Surasena*, regata fare de *Kansa*, la patrina onklo de *Ŝri Kriŝno*.

Industrio
---------

En Mathurā funkcias unu el la plej grandaj naftorafinadoj de Azio.

Religioj
--------

En Mathurā la plej ofta religio estas la hinduismo (81,5%) kaj islamo (17%), iomete aliaj. La urbego estas signifa hindua pilgrimloko.

Lingvoj
-------

La oficialaj lingvoj estas la hindia kun pli, ol 95% da parolantoj, la urdua kaj la loka dialekto en:Braj Bhasha.

Strato en Mathurā
Muzeo de Mathurā

Eduko
-----

En Mathurā la plej altnivela instruado okazas en universitatoj kaj institutoj.

Trafiko
-------

Mathurā estas fervoja kaj ĉefvoja nodo. 6 fervojaj linioj, 4 ĉefvojoj, 2 flankovojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Agra.

Vidindaĵoj
----------

* hinduaj temploj
* muzeo

Famuloj
-------

* Laŭ la legendo tie naskiĝis Kriŝno.
* En 1897 en Mathurā naskiĝis la brita kuracisto kaj psikoanalizisto Wilfred Bion.

Fontoj
------

* WikiTrans

Stacidomo de Mathurā

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Barato |
**Dénes SzABÓ** [dEneŝ sabO] aŭ **Denis Szabo,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Dénes** estas hungara-kanadana kriminologo, profesoro, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (1993), membro de Kanada Reĝa Akademio.

Dénes Szabó  Arkivigite je 2016-08-29 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 4-an de junio 1929 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dénes Szabó frekventis mezlernejojn ĉefe en Kőszeg, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li interrompis la lernadon pro la komenciĝinta socialismo kaj li disidis al Belgio kun Sándor Lámfalussy kaj Rudolf Rezsőházy en 1949. Li akiris sociologian diplomon en Katolika universitato de Loveno, poste li akiris sciencan gradon Ph.D en Parizo. Ekde 1958 li laboris en universitato en Montrealo, kie li fondis kriminologian instituton en 1960, post 9 jaroj internacian kriminologian centron. Li instruis en pluraj landoj, ekzemple inter 1991-2003 en Polica Altlernejo de Budapeŝto. En 1995 li emeritiĝis. Li faris tendencon por ĉesigi la centran policon kaj krei municipajn policojn. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn inter 1968-1998.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Criminologie* (1965)
* *A bűnözés a századvégen* (1994) - akademia prelego
* *Egy élet pályája – életinterjú Szabó Dénes kriminológussal* (2016)

Fontoj
------

* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto kun foto (la koncerna teksto estas lastfoje)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Ferenc Laubhaimer** [laŭbhajmer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Laubhaimer Ferenc** estis hungara pastro, kanoniko, abato, profesoro.

Ferenc Laubhaimer  naskiĝis la 18-an de julio 1833 en Pécs. Li mortis la 25-an de marto 1888 en Pécs.

Biografio
---------

Ferenc Laubhaimer frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis teologion en Vieno. Li pastriĝis en 1856, tiutempe li ankaŭ pastriĝis. Komence li instruis en Vieno. Ekde 1860 li instruis en Reĝa Universitato de Pest, kie li estis dekano en la studjaroj 1864 kaj 1868, rektoro en 1876. En 1878 li estis nomumita titulara kanoniko, en 1882 abato.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Beszéd az 1864-65. tanszaknak a m. kir. egyetemnél…* (1864) - malferma unuversitata parolado
* *Rectori székfoglaló* (1876) - rektora parolado
* *Egyetemes magyar encyclopaedia* (1870) - enciklopedia kunlaboranto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero L, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Dénes Zsigmondy** [dEneŝ ĵigmondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsigmondy Dénes** estis hungara violonisto, dirigento, muzikpedagogo. Lia origina familia nomo estis **Liedemann**. Lia parenco estis Richard Adolf Zsigmondy.

Dénes Zsigmondy  naskiĝis la 9-an de aprilo 1922 en Budapeŝto. Li mortis la 15-an de februaro 2014 en Bavario.

Biografio
---------

Dénes Zsigmondy studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (precipe de Géza Kresz (violonisto)), samtempe ankaŭ en Scienca Universitato Péter Pázmány. En 1944 li rifuĝis en Germanan Regnon, kie li kaŝiĝis ĉe germana familio. Depost la 2-a mondmilito li iris al Salzburg, kie li iĝis konata pro sia partopreno en la Somera Akademio, krome li instruis. Li estis solisto pri violono, krome li ankaŭ dirigentis (ekzemple en Bavara Radio). Li estis gastoprofesoro en 1972 en Usono, post jaroj en Japanio. Li iĝis konata kiel serĉita interpretisto de la verkoj de Mozart, Schubert, Beethoven, Béla Bartók. Li estis edziĝinta al la pianisto Anneliese Nissen, kun kiu li ofte ludis kune de 1947. La paro havis du filinojn. En 1997 li ricevis signifan hungaran premion.

Elektitaj muzikaĵoj
-------------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* angle
Cessna 172B D-ECJB
Itinero
**Mathias Rust** (naskiĝis en 1968 en Wedel ĉe Hamburg) estas germana sportpiloto, kiu en aĝo de 19 jaroj, la 28-an de majo de 1987 (*Tago de la sovetaj limtrupoj*) alteriĝis sur la Ruĝa Placo en Moskvo per flugmaŝino, tipo de Cessna 172 B.

Li startis en Hamburg kaj flugis al flughaveno Helsinki-Malmi en Helsinki. De tie li flugis al Moskvo. La soveta aerdefendo ĝustatempe rimarkis la flugmaŝinon, sed neniu decidis pafi je civila flugmaŝino, tiel li atingis Moskvon kaj surteriĝis sur la Ruĝa Placo, post kvinhora flugo.

Post la surteriĝo, oni arestis kaj juĝis lin en septembro de 1987 je kvarjara trudlaboro. Post 18 monatoj (432 tagoj) en Lefortovo-prizono en Moskvo, li liberiĝis la 3-an de aŭgusto de 1988 kaj reveturis al Germanio.

Dum sia milita civilservo, li vivdanĝere vundis virinon, kiu ne akceptis lian proksimiĝon. Pro tio oni enprizonigis lin en 1991 je 4 jaroj (post 2,5 jaroj liberiĝis en oktobro de 1993). En jaro de 2001 li venis denove antaŭ juĝejon pro ŝtelo de kaŝmir-pulovero en Hamburga aĉetejo.

Li edzinigis unuafoje la hindan Geetha, filinon de riĉa teokomercisto. Ili vivis en Berlino. Lia dua edzino estas Athena kaj ili vivas en Hamburg.

Dosiero:Mathias Rust.jpg

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Mathias Rust en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2021-09-15 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* Arkivigite je 2006-02-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2005-03-10 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 49604
* GND: 118969072
* LCCN: no2005046307
* VIAF: 262313252
* ISNI: 0000 0003 8165 5203
* SUDOC: 029338646
* BNF: 120986048
* NKC: kv2014825237
 |
**Ferenc Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Ferenc** estis hungara bestokuracisto, fiziologo pri bestoj, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982).

Ferenc Kovács  naskiĝis la 28-an de novembro 1921 en Tótszentpál. Li mortis en la 10-an de majo 2015.

Biografio
---------

Ferenc Kovács ricevis diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1952, poste li instruis ĝis 1990. En 1971 li doktoriĝis. En 1962 li iĝis katedrestro, krome baldaŭ li estis ankaŭ vicrektoro, inter 1983-1990 eĉ rektoro. Poste li instruis kaj esploris en universitato en Kapuvár. Li okupiĝis ekzemple pri vojoj de la diversaj venenoj de la grundo tra la plantoj, tra la bestoj ĝis la homaj korpoj por pli bone kompreni la malsanojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Állathigiénia* (Bestohigieno), (1975)
* *Sertéstenyésztők kézikönyve* (Manlibro de porkobrdistoj), (1984)
* *Mikotoxinok a táplálékláncban* (1998)
* *Őshonos állataink és termékeik, a hungarikumok* (2003)

Literaturo
----------

* hungarlingva biografio
**Dénes Szeghő** [dEneŝ segO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szeghő Dénes** estis hungara bestokuracisto, instruisto, redaktoro.

Dénes Szeghő naskiĝis la 9-an de januaro 1881 en Szeged, li mortis en nekonataj cirkonstancoj.

Biografio
---------

Dénes Szeghő akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto. Post la diplomo li estis bestokuracisto en provinco, plej longe inter 1918–1928 en Deta jam dum dominado de Rumanio. Baldaŭ li estis inspektoro pri bredado. Inter 1933 kaj 1938 li instruis en ekonomia lernejo en Ciumbrud. Depost 1948 li laboris en hungarlinvaj redaktorejoj en Transilvanio. Li estis kunlaboranto precipe en Erdélyi Gazda (Kluĵo) kaj Falvak Népe.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Okszerű takarmányozás* (1939)
* *A nyúltenyésztés haszna* (1946)
* *Két tanulmány* (1946)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* Arkivigite je 2021-02-10 per la retarkivo Wayback Machine

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 716004
 |
**Miklós Spányi** [miklOŝ ŝpanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Spányi Miklós** estas hungara klavicenisto, orgenisto, klavikordisto, pianegisto, orkestrestro kaj altlerneja instruisto.

Miklós Spányi naskiĝis la 2-an de majo 1962 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Miklós Spányi maturiĝis en muzikarta mezlernejo en 1980, lia instruisto pri komponado estis István Fekete Győr. Spányi studis samtempe orgenadon en alia muziklernejo. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1988, liaj plej gravaj instruistoj estis János Sebestyén kaj Ferenc Gergely. Li studis ankaŭ ĉe la Reĝa Flandra Konservatorio en Antverpeno en 1987 kun en:Jos van Immerseel kaj ĉe la muzika altlernejo en Munkeno en 1990 kun en:Hedwig Bilgram. Jam dum la studentaj jaroj ekde 1983 li donis koncerton kaj li atingis la unuajn lokojn en muzikkonkursoj en Nantes (1984) kaj Parizo (1987). Tiutempe li fondis propran barokan orkestron. En la sekvaj jaroj li donis koncertojn en plej multaj eŭropaj landoj kiel solisto pri historiaj klavarinstrumentoj kaj ankaŭ kiel membro de diversaj barokaj orkestroj. Inter 1990 kaj 2012 li instruis en Oulu, kie li fondis ankaŭ orkestron pri malnova muziko. Iom poste li instruis en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, muzika altlernejo de Mannheim kaj en konservatorio en Amsterdamo. Li estas aktiva ankaŭ en komponado kaj verkado de muzikartikoloj.

Aŭdu ankaŭ
----------

* (kolekto)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 664722
* GND: 135141265
* LCCN: n85184935
* VIAF: 74049699
* ISNI: 0000 0000 5519 5774
* SUDOC: 189267763
* BNF: 14016302w
* MBA: 45ff6707-e20a-4c29-b8c6-93af8886d77b
 |
**Ferenc Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Ferenc** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto.

Hundo en Budapeŝto (1984) fare de Ferenc Kovács
Ferenc Kovács  naskiĝis la 1-an de septembro 1926 en Kiskunfélegyháza, li mortis la 11-an de januaro 1990 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Ferenc Kovács praktikadis en popola kolegio en 1947, poste li studis inter 1948 kaj 1952 en Hungara Belarta Altlernejo. Liaj majstroj estis András Beck, Sándor Mikus kaj Pál Pátzay. Inter 1956-1959 li ricevis stipendion. Inter 1965 kaj 1986 li instruis en la Industriarta Altlernejo en instrua rango docento, poste li pensiuliĝis. Li ricevis 2 signifajn premiojn en 1956 kaj 1962. Komence li kreis realajn skulptaĵojn, poste abstraktajn.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Kiskunfélegyháza (1972)
* Zagrebo (1974)
* Budapeŝto (1977, 1980, 1983, 1996)
* Hatvan (1998)

Elektitaj skulptaĵoj
--------------------

* KamparaninoKamparanino
* Petőfi en KalocsaPetőfi en Kalocsa
* Knabo en SzolnokKnabo en Szolnok
* Partizano (1970) en BudapeŝtoPartizano (1970) en Budapeŝto
* Abstraktaĵo (1979) en BudapeŝtoAbstraktaĵo (1979) en Budapeŝto

Elektitaj artaĵoj
-----------------

* memortabulo pri György Klapkamemortabulo pri György Klapka
* Dancantoj (reliefo en Miskolc)Dancantoj (reliefo en Miskolc)

Elektitaj disĉiploj
-------------------

* Ágnes Kertészfi
* Tamás Ortutay
* Gusztáv Pálfy
* Teréz Szemereki

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Ferenc Kovács (skulptisto) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 622566
 |