recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La sep princoj-elektistoj elektas Henrikon de Luksemburgo reĝo. Maldekstre, rekonebla per sia blazono, la princo-elektisto kaj ĉefepiskopo de Kolonjo
La **Elektoepiskopujo Kolonjo** aŭ **Elektoprinclando Kolonjo**, germane *Kurköln* aŭ *Erzstift und Kurfürstentum Köln*, estis unu el la plej gravaj princlandoj de la Sankta Romia Imperio. Kolonjo kongruas kun la antikva urbo nomita Colonia Agrippina. Ĝi fariĝis libera urbo en 1288, kaj la loĝejo de la ĉefepiskopo estis movita el la katedralo de Kolonjo al Bonn. La teritorio de la elektoepiskopujo entenis parton de la maldekstra bordo de la Rejno, oriente de Jülich, sed ankaŭ la duklandon Vestfalio preter la Rejno. La ĉefepiskopo estis tradicie unu el la princoj-elektistoj de la Imperio.

Dum la 16-a jarcento, tri ĉefepiskopoj de Kolonjo konvertis al protestantismo, kaj tio kaŭzis gravan konflikton kun Bavario. La Kolonja Milito (germane: *Kölnischer Krieg*, *Truchsessicher Krieg*) estis konflikto, kiun efektivigis de 1583 ĝis 1588 ĉefe elektepiskopaj kolonjaj kaj bavaraj trupoj. La milito malsukcesigis la provon de princelektisto Gebhardo de Waldburg-Trauchburg ŝanĝi la ĉefepiskopujon Kolonjo en heredeblan, protestantan duklandon.

Post 1795, la ĉefepiskopaj teritorioj de la maldekstra bordo estis okupitaj de Francio, kaj estis oficiale aneksitaj en 1801.

Elektoprinclando kompare kun episkopujo
---------------------------------------

La ĉefepiskopo de Kolonjo havis du rolojn: ŝtatan kaj eklezian. En la ŝtata rolo li estis princo-elektisto kaj reganto (ŝtatestro) de la elektoprinclando (elektoepiskopujo). En la eklezia rolo li estis la ĉefepiskopo de sia episkopujo (diocezo). Tiu ĉi episkopujo estis multe pli granda ol la princlando mem; do, grandaj areoj havis la ĉepiskopon de Kolonjo nur kiel sian episkopon, sed havis aliajn ŝtatajn regantojn.

Aparte grave, tio validis por la urbo Kolonjo mem. Post longjaraj konfliktoj, fine la ĉefepiskopo de Kolonjo malvenkis kontraŭ la urbanoj de Kolonjo en la batalo de Worringen 1288. La urbo Kolonjo ekde tiam ne plu apartenis al la elektoprinclando Kolonjo, sed fariĝis libera regna urbo (oficiale 1475). Eklezie la urbo plu apartenis al la ĉefepiskopujo Kolonjo, sed por viziti la urbon (kun la oficiala episkopa rezidejo, la katedralo de Kolonjo) la episkopo devis peti la permeson de la urbanoj.

Regantoj
--------

Vidu:

* Kategorio:Princoj-elektistoj de Kolonjo
* Kategorio:Ĉefepiskopoj de Kolonjo

Vidu ankaŭ
----------

* Duklando Vestfalio
**Károly Csúri** [kAroj ĉUri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Csúri Károly** estis hungara germanisto, filologo, altlerneja instruisto.

Károly Csúri naskiĝis la  9-an de julio 1946(nun 1946-07-09) en Szeged.

Biografio
---------

Károly Csúri akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1969. Li estis asistanto en la universitato (1970-1975), lektoro (1975-1981), docento (1981-1996), poste profesoro. Inter 1987-1991 kaj 1993-1999 li estis katedrestro. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1979 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li emeritiĝis en 2016. Li okupiĝis precipe pri la germanlinva literaturo. Li ricevis hungarajn kaj aŭstran premiojn inter 1996-2023.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Texttheorie und Interpretation. Untersuchungen zu Gryphius, Borchert und Böll* (kunaŭtoro, 1975)
* *Literary semantics and possible worlds* (redaktaĵo, 1980)
* *Lehetséges világok. Tanulmányok az irodalmi műértelmezés témaköréből* (studoj, 1987)
* *Erzählstrukturen. Studien zur Literatur der Jahrhundertwende* (kunaŭtoro, 1998-)
* *Georg Trakl und die literarische Moderne.* (2009)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* datenoj angle kun foto
* biografieto hungare legebla en la 155-a paĝo

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839380
 |


* Portalo pri Biografio
La **fratoj Graun** estis du germanaj komponistoj de la 18-a jarcento. Ili apartenis al la ĉefreprezentantoj de la *Berlina Skolo* kaj akiris kelkan konatecon ankaŭ trans la limoj de Prusujo. Je kelkaj konserviĝintaj komponaĵoj (ekz.pianokonĉertoj) ĝis nun ne estas sendube pruvite, al kiu el la fratoj ili estas atribuendaj.

La du naskiĝis en *Wahrenbrück* (intertempe parto de unuigita urbo Uebigau-Wahrenbrück en Brandenburgio), ricevis sian edukadon ĉe la dresdena Krucgimnazio kaj laboris ĉe la kortego de Frederiko la 2-a – Johann Gottlieb Graun (\* 1703, † 1771) kiel koncertmajstro, lia frato Carl Heinrich (\* 1704, † 1759) ekde 1741 kiel kortega kapelmajstro.

En 1742 oni malfermis per la opero *Cesare e Cleopatra* de Carl Heinrich la novkonstruitan operejon je Berlino. Carl Heinrich verkis entute 27 operojn, dum kiam lia frato Johann Gottlieb ĉefe okupiĝis sur la kampo de la sakralkomponaĵoj. De li devenas interalie muzikigo de la kantato de Klopstock *„Auferstehn, ja auferstehn"*.

Literaturo
----------

* Christoph Henzel: *„Studien zur Graun-Überlieferung im 18. Jahrhundert"*. Habilitationsschrift an der Universität Rostock, 2001



|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Gebrüder Graun » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston.  (Ĉi tiu noto koncernas la version 3318498 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.) |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Částkov |

Koordinatoj: 49° 51′ 36″ N 15° 51′ 17″ O﻿ / ﻿49.86000 °N, 15.85472 °O﻿ / 49.86000; 15.85472 (mapo)

**Částkov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Žumberk en distrikto Chrudim. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 13 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 17 loĝantoj.

Částkov situas en katastra teritorio **Žumberk** kun areo de 4,79 km².

Tra la vilaĝo kondukas ŝoseo de la IV- klaso el Žumberk en vilaĝon Podlíšťany. Nefirmita vojo kunigas vilaĝon Částkov kun Loučky. Sub orienta rando de la vilaĝo trafluas en ravino rojo Bratroňovský potok, alfluanto de Ležák. En la vilaĝo estas neniu civitana ekipaĵaro, plej proksima gastejo troviĝas en Podlíšťany. Vilaĝplacon kreas herbeja areo okcidente de la domaro. Ĉirkaŭ vojo al Loučky estas kabana domaro. Částkov situas en Fera montaro.

Pluaj fotoj
-----------

* ČástkovČástkov
* ČástkovČástkov
* ČástkovČástkov

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de kampurbo Žumberk (3) |
| --- |
| Částkov ~ Prostějov ~ Žumberk |

 |
Librokovrilo "Kompleta Traktado pri la Prepozicioj kaj la Akuzativo".
EdE-M

**Albert MAIR**, ankaŭ konata kiel *Alberto Mair*, aŭstro-germano, fakinstruisto kaj instr. de itala kaj franca lingvoj, pensiulo de la urbo Vieno. Naskiĝis en la 28-a de majo 1864 en St. Michael/Eppan mortis en junio de 1951. Jam antaŭ 1900 li interesiĝis pri Volapuko, ĉagreniĝadis pri ĝia netaŭgeco, poste ofte aŭdis pri Esperanto, sed opiniis ĝin nur vantaĵo samkiel Volapük. En 1924 per R. M. Frey estis varbita por Esperanto. En februaro 1925 per lia iniciato kaj helpe de Feubler aranĝiĝis 15 kursoj en la metilernejo Mollardgasse, Vieno. En 1925 fondis la Esperanto Grupo "Verda Stelo". De 1925 gvidis multajn kursojn, faris paroladojn. De 1927 loĝas en Innsbruck, kie li estis prezidanto de la EK. En 1926 verkis kaj eldonis *Kompleta Traktado pri la Prepozicioj kaj la Akuzativo*, en 1927 aperigis la verketon *Vienaj Legendoj*, en 1933 tradukis al germana kaj eldonis la Esperanta-romanon *Hura!* de Baghy.

Kompleta Traktado pri la Prepozicioj kaj la Akuzativo
-----------------------------------------------------

**Kompleta traktado pri la prepozicioj (veraj kaj ŝajnaj) kaj pri la akuzativo per ekzemploj en Esperanto** (propra eldono, 10X12 cm) estas verko de Mair, kiu pritraktas tiu materion aparte de la cetera Esperanta gramatiko kun koncizaj klarigoj kaj multaj ekzemploj el ĝistiama esperanta literaturo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vienaj Legendoj
* Kompleta Traktado pri la Prepozicioj kaj pri la Akuzativoj en Esperanto

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
**Islama respubliko** estas tipo de politika reĝimo kaj ŝtato subtenita de la formo respublika por la regado sed kiu samtempe konstituas sian institucian, administracian kaj regularan konkrue kun la normoj de la Ŝario, nome la islama juro, kiu povas eventuale ricevis egalrangan gravon kiel la civila juro dum la ŝtato plue estas respubliko; same, en islama respubliko la povo kaj influo fare de la islamaj imamoj aŭ ŝejĥoj estas enorma kaj povas esti nomumitaj por altaj oficialaj postenoj dum plutenas siajn religiajn funkciojn. Komparu kun situacio en kristanaj landoj kie episkopo estus nomumita prezidanto, parlamentestro, estro de Supera Tribunalo aŭ simile, kaj ne pro propraj meritoj sed precize pro sia religia rango.

Tamen, la diverseco rilate al la rigideco en la aplikado de tiuj principoj ege varias de lando en landon. Por eksemplo, en la Islama Respubliko Irano (oficiala nomo de la lando ekde 1979), la rekta voĉdonado de la civitanoj permesas la demokratian elekton de la Prezidanto, de la membroj de la leĝofara povo kaj de la Asembleo de Fakuloj, sed antaŭ la komenco de la balota procezo la kandidatoj devas akiri specialan aprobon el imamoj, sen kio ili estas apartigitaj de la balotkonkurenco. Tiu situacio unuflanke konvertas la demokration en nur parte demokratio, relativa, do ne absoluta demokratio; duaflanke, akceptita de la civila juro, havigas praktike grandan politikan povon al imamoj (konsekvence la aŭtoritatoj elektitaj per popola voĉdonado devas nepre adliĝi al la opinioj de la religiaj estroj) kaj tio permesas al religiestroj fortan influon super la ŝtataj politikaj decidoj, super la nereligiaj estroj.

En aliaj respublikoj de loĝantaro majoritate islamana, kiel Egipto, Tunizio aŭ Alĝerio, la reguloj de la Korano kaj de la Ŝario havas nivelon hierarkie simila al tiu de la civila juro, sed ofte la aplikadon de la religia regularo estas limigita nur al aferoj ne inkluditaj en la ŝtataj leĝaroj. Tamen, en aliaj aferoj la civila juro simple kolektas la samajn regulojn kiel la sanktaj libroj de Islamo. En neniu el tiuj okazoj la imamoj reprezentas politikan povon kaj oni permesas al ili nur plenumi sian kondiĉon de religiuloj de Islamo sen ludi gravan rolon en la ŝtata politiko, nek al la ŝtato oni devigas sekvi la politikajn opiniojn de la religiestroj.

Vidu ankaŭ
----------

* Islama ŝtato
* Religio de ŝtato
* Laika ŝtato
* Islamismo

* Kategorio Islama respubliko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 701799
 |
**Ernen** estas komunumo en la distrikto Goms en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 541 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

Geografio
---------

La komunumo Ernen Ernen situas en la Supra Valezo ĉe la sudorienta flanko de la rivero Rodano. Ernen apartenas al la regiona naturparko Binn-Valo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Aragon, Ausserbinn, Ernen, Mühlebach, Niederernen kaj Steinhaus, kaj diversaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 35,38 km², de kiuj 35,2% estas kovritaj de arbaro, 34,9% servas por agrikulturo kaj 1,6% por setlado. La cetera parto de la komunuma teritorio estas senarba altmontara dezerto.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Ernen limas en nordo al Niederwald, en nordnordoriento al Blitzingen, en nordoriento al Grafschaft, en oriento al Reckingen, en sudo al Binn, en sudokcidento al Grengiols, en okcidento al Lax, en nordoriento al Fiesch, kaj en nordnordoriento al Bellwald.

Trafiko
-------

Ernen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas nur unu kurboriĉa veturebla flanka vojo de Lax. Pere de poŝtaŭtolinio de Ernen al la stacidomo de Fiesch la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Aragon datiĝas el la jaro 1214 kiel *Aragnon*. La majorejo Ernen estis menciita la unuan fojon en la jaro 1135. Al ĝi estis tiam submetita la tuta regiono Goms. En la 14-a jarcento la valeza Dekono Goms estis divitita al la majorejoj Ernen kaj Münster. La supera jurisdikcio tamen dum la tuta mezepoko apartenis al Ernen, kie ankaŭ troviĝis la dekona tribunalo. La ankoraŭ ekzistanta pendumilo de Ernen, kiu estis renovigita en la jaro 1702, kaj la tribunala konstruaĵo rememoras tiun epokon. Kun efiko de la 1-a de januaro 2005 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Ausserbinn,Mühlebach kaj Steinhaus estis integritaj al la teritorio de la komunumo Ernen.

Bildoj
------

* Pastra preĝejo Sankt-Geogrgo en ErnenPastra preĝejo Sankt-Geogrgo en Ernen
* Tell-domo en ErnenTell-domo en Ernen
* Pendumilo de ErnenPendumilo de Ernen

Referencoj
----------

1. ↑  Fonto: Reta mapo 1:20000 de Swisstopo[*rompita ligilo*]
2. ↑  Fonto: Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011
3. ↑  Fonto: *Edwin Pfaffen*:  *Ernen ' en* Historia Leksikono de Svislando *(2010-09-30)*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo de la komunumo Ernen

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Ernen** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Goms |
| --- |
| Bellwald  •  Binn  •  Blitzingen  •  Ernen  •  Fiesch  •  Fieschertal  •  Grafschaft  •  Lax  •  **Münster-Geschinen**  •  Niederwald  •  Obergoms  •  Reckingen-Gluringen |  |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 446581
* GND: 4235096-7
* LCCN: n78055712
* VIAF: 237329757
 |
Koordinatoj: 50° 31′ 32″ N 14° 29′ 34″ O﻿ / ﻿50.52556 °N, 14.49278 °O﻿ / 50.52556; 14.49278 (mapo)

**Zakšín** (germane *Sakschen*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Dubá. Ĝi troviĝas proksimume 16 km sude de Česká Lípa. Estas ĉi tie registritaj 47 adresoj. En la jaro 2021 ĉi tie daŭre vivis 69 loĝantoj.

**Zakšín** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,83 km². Ĝi estas konsisto de teritorio PPR Kokořínsko. En la katastra teritorio Zakšín situas ankaŭ Bukovec.

Historio
--------

La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1402. Tiam ĝi apartenis en senjorujon de jam pereinta burgo Čap, apartenanta dank' al heredaĵo al Václav Berka.

Nuntempo
--------

En la vilaĝo troviĝas valoraj konstruaĵoj de popola arkitekturo.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 274 |
| 1880 | 282 |
| 1890 | 263 |
| 1900 | 263 |
| 1910 | 268 |
| 1921 | 293 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 275 |
| 1950 | 134 |
| 1961 | 126 |
| 1970 | 95 |
| 1980 | 68 |
| 1991 | 49 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 58 |
| 2011 | 64 |
| 2021 | 69 |

Ĉirkaŭaĵo
---------

Proksime de Zakšín, sed jam sur la katastra teritorio de Deštná, estas restaĵoj de rokburgo Pustý zámek. Temas pri la restaĵoj de la rokburgo el la 14-a jarcento. La burgo estis loĝigita nur mallongtempe kaj ĝis hodiaŭaj tagoj konserviĝis sole en la roko hakitaj ĉambroj kaj restaĵoj de ponto. Ligas ĉi tie arbarigita rokdorso Rač.

Pluaj fotoj
-----------

* Domo en ZakšínDomo en Zakšín
* Domo en ZakšínDomo en Zakšín
* Restaĵoj de rokburbo Pustý zámekRestaĵoj de rokburbo Pustý zámek

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de urbo Dubá (20) |
| --- |
| Bukovec ~ Deštná ~ Dražejov ~ Dřevčice ~ Dubá ~ Heřmánky ~ Horky ~ Horní Dubová Hora ~ Kluk ~ Korce ~ Křenov ~ Lhota ~ Nedamov ~ Nedvězí ~ Nový Berštejn ~ Panská Ves ~ Plešivec ~ Sušice ~ Zakšín ~ Zátyní |
| cetera: Rozprechtice |

 |
Koordinatoj: 50° 19′ 11″ N 17° 19′ 36″ O﻿ / ﻿50.31972 °N, 17.32667 °O﻿ / 50.31972; 17.32667 (mapo)

**Kolnovice** (germane *Kohlsdorf*, pole *Kołnowice*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Mikulovice. Ĝi troviĝas proksimume 2 km norde de Mikulovice sur limo kun Pollando. Vivas ĉi tie 79 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La unuaj dokumentoj parolas pri la municipo en la jaro 1263.

Post ellandigo de la devenaj germanaj loĝantoj en la jaro 1945 la municipo estis alloĝigita nur parte kaj prefere nur ĝistempe. La situo de Kolnovice rekte en apudlima zono estis kaŭzo de tio, ke iom post iom ĝi estis likvidita tiel, ke en la jaro 1990 restis en ĝi nur 37 domoj kontraŭe al 153 en la jaro 1930. En la jaro 1959 la ŝtatlimo kun Pollando en tiu ĉi sektoro estis ja reguligita je 93,7 hektaroj utile al Ĉeĥoslovakio.

Kolnovice estis memstara municipo ĝis la jaro 1960, kiam ĝi estis almembrigita al Mikulovice.

Ĉe Kolnovice troviĝas du domaroj fonditaj fine de la 18-a jarcento sur loko de senjoraj kortoj kaj nuntempe grandparte neniigitaj, nome Vysutá kaj Terezín.

### Vysutá

**Vysutá** (ĝis la jaro 1949 *Renertov*, ger. *Rennertsfeld*, ankaŭ *Rennedsfeld*, *Rennersfeld*), fondita en la jaro 1791 nomita laŭ Johanna Rennert, posedanto de bieno en Kolnovice. Estis ĉi tie en la jaro 1930 38 domoj, en la jaro 2001 nur 16. Kelke da oriente situantaj parceloj, sur kiuj troviĝis nun jam detruitaj domoj, en la jaro 1958, post la reguligo de la ŝtatlimo, troviĝis en Pollando, du kio temas pri modernaj polaj parceloj en katastra teritorio Gierałcice, apartenantaj al komunumo Głuchołazy. Okaze de tiuj ĉi domoj temas plejparte pri lokoj kun vegetaĵo, dum kio du domoj troviĝis meze de kampo, dume la resto ĉe vojo direktanta al ŝoseo kuniganta Głuchołazy kaj Gierałcice.

### Terezín

**Terezín** (ger. *Theresienfeld*, pol. *Terezyn*), fondita en la jaro 1796 kaj nomita laŭ la patrino de Rennert. Ĉi tie estis en la jaro 1930 51 domoj, en la jaro 2001 nur 8. En tiu ĉi domaro en la jaro 1874 naskiĝis signifa silezia skulptisto Josef Obeth.

Ambaŭ domaroj estis al la 1-a de januaro 1976 administre nuligitaj.

### Evoluo de nombro de loĝantoj

Nombro de loĝantoj de Kolnovice laŭ kalkulado aŭ aliaj oficaj registroj:

| Jaro | 1836 | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1939 | 1947 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nombro de loĝantoj | 930 | 921 | 913 | 998 | 867 | 783 | 759 | 789 | 758 | 278 | 253 | 222 | 186 | 91 | 64 | 85 |

1. ↑  el tio: Kolnovice: 366, Terezín: 317, Vysutá: 247
2. ↑  el tio: 16 ĉeĥoslovakoj, 690 germanoj; 776 rom. kat. 3 evang. 3 sen konfesio.
3. ↑  el tio: Kolnovice: 356, Renertov (Vysutá): 145, Terezín: 288
4. ↑  el tio: Kolnovice: 33, Terezín: 21, Vysutá: 31

En Kolnovice estas registritaj 59 adresoj : 45 daŭre loĝigitaj domoj kaj 14 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado el la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 43 domoj, el tio 29 daŭre loĝigitaj.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Mikulovice (3) |
| --- |
| Kolnovice ~ Mikulovice ~ Široký Brod |

 |
Koordinatoj: 50° 16′ 31″ N 17° 16′ 47″ O﻿ / ﻿50.27528 °N, 17.27972 °O﻿ / 50.27528; 17.27972 (mapo)

**Široký Brod** (germane *Breitenfurt* aŭ *Breitenfurth*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Mikulovice. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km sudokcidente de Mikulovice survoje al Jeseník, sur ambaŭ bordoj de rivereto Bělá. Vivas ĉi tie 306 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La unuaj dokumentoj parolas pri la municipo en la jaro 1416. La nomo estiĝis laŭ travadejo trans rivereto Bělá.

La municipo havis plejparte germanan loĝantaron vivtenanta sin per agrikulturo, sed ankaŭ per laboro en arbaroj. En la pasinteco estis sur teritorio de la municipo trovejoj de oro kaj grenatoj en skisto.

Široký Brod estis de komence municipa establo en la jaro 1850 ĝis la jaro 1960 memstara municipo, poste ĝi estis alligita al Mikulovice.

Ĝis la jaro 1924 apartenis al ĝi ankaŭ domaroj *Studený Zejf* kaj *Chebzí*, kiuj poste estis almembrigitaj al Písečná.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 636 |
| 1880 | 696 |
| 1890 | 733 |
| 1900 | 748 |
| 1910 | 844 |
| 1921 | 831 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 839 |
| 1950 | 397 |
| 1961 | 416 |
| 1970 | 419 |
| 1980 | 389 |
| 1991 | 349 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 347 |
| 2011 | 338 |
| 2021 | 306 |

Interesaĵoj
-----------

La teritorion de Široký Brod trafas ankaŭ:

* Protektata pejzaĝa regiono Jeseníky
* Birda regiono Jeseníky (por bonazio kaj krekso)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Mikulovice (3) |
| --- |
| Kolnovice ~ Mikulovice ~ Široký Brod |

 |
*Hermes o Logios*, greka literatura gazeto de la 18a kaj 19a jarcentoj.
La **Moderna Greka Klerismo** (en greka: Διαφωτισμός, Diafotismos, "lumigo") estis la greka esprimo por la epoko de Klerismo.

La greka klerismo ricevis impeton fare de riĉaj grekaj komercistoj en la plej gravaj grandurboj de la Otomana Regno. La plej gravaj centroj de greka lernado, lernejoj kaj universitatoj, estis situantaj en Ioannina, Ĥio, Smirno (İzmir) kaj Ayvalik. La dissendo de klerismaj ideoj en grekan penson ankaŭ influis la evoluon de naciisma konscio. La publikigo de la gazeto *Hermes o Logios* apogis la ideojn de la klerismo. La celo de la gazeto estis avanci grekajn sciencon, filozofion kaj kulturon. Du el la ĉeffiguroj de la greka klerismo, Rigas Feraios kaj Adamantios Korais, instigis grekajn naciistojn por okupiĝi pri samtempulan politikan penson.

Referencoj
----------

1. ↑  Encyclopædia Britannica, *Greek history, The mercantile middle class*, 2008 ed.
2. ↑  M. Kitromilides, Paschalis.  (1979) *The Dialectic of Intolerance: Ideological Dimensions of Ethnic Conflict*. Journal of the Hellnice Diaspora.

 Arkivigite je 2013-10-22 per la retarkivo Wayback Machine  Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2013-10-22. Alirita 2017-06-05.
dekstra
**Finnlanda Centro** (finne *Suomen Keskusta kaj parollingve Kepu*, svede *Centern i Finland*) estas centrisma politika partio en Finnlando. Ĝi estas fondita en 1906 sub nomo Agrara ligo. En 1965 la partio akceptis novan nomon Centra partio kaj en 1988 Finnlanda Centro. Finnlanda Centro estas escepta partio en Eŭropo: en aliaj eŭropaj landoj ne ekzistas samtipaj fortaj agraraj partioj. Unu klarigo por tiu escepta situacio en Finnlando estas, ke al la konservativa lestadianismo apartenas multe politika forto kaj plejparto el la finnlandaj konservativaj lestadianoj, kiu estas en voĉdona aĝo, donas normale la voĉon al Finnlanda Centro.

La prezidanto de la partio estas Annika Saarikko.

En parlamentaj elektoj de 2003 Finnlanda Centro fariĝis la plej granda partio. Centra partio ricevas plejparton el ĝia subteno el kamparano kaj el malgrandaj urboj. En Norda Finnlando ĝi ricevas ĉirkaŭ 40-50% el voĉoj en plej multaj provincoj, sed en Helsinki kaj aliaj grandaj urboj ĝia subteno neniam superis 10%.

Seĝoj (el entute 200) gajnitaj de Agrara ligo / Centra partio en parlamentaj elektoj

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1945 | 1948 | 1951 | 1954 | 1958 | 1962 | 1966 | 1970 | 1972 | 1975 | 1979 | 1983 | 1987 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 |
| 49 | 56 | 51 | 53 | 48 | 53 | 49 | 36 | 35 | 39 | 36 | 38 | 40 | 55 | 44 | 48 | 55 |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Finnlanda Centro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* (Retejo de Finnlanda Centro) (en la finna)
Jara evoluo de la germana energimiksaĵo inter 1990 kaj 2020 (germanlingve)
La **Energia miksaĵo**, aŭ **energimiksaĵo**, estas la distribuado de la malsamaj primaraj energifontoj konsumitaj en antaŭfiksita geografia areo.

La parto de primaraj energioj en la konsumo de la mondo, de lando, de komunumo, de industrio, ĝenerale esprimiĝas per procentoj. Ĉiuj primaraj energifontoj estas kalkulitaj, precipe tiuj konsumitaj por transporto, hejtado de konstruaĵoj, ktp. La elektromiksaĵo, kun kiu ĝi ne devas esti konfuzita, nur konsideras la energifontojn kontribuantajn al la produktado de elektro; sed elektro reprezentas nur 18,5% de la fina energikonsumo tutmonde.

En 2018, la tutmonda primara energifonto estis ĉirkaŭ 80% fosiliaj brulaĵoj: (33,6% nafto, 27,2% karbo, 23,9% tergaso), 6,8% Hidroelektro, 4,4% Nuklea energio, kaj 4% aliaj renovigeblaj energioj, kiel ekzemple vento, Geoterma energio, bioenergioj, Sunenergio kaj Ruboforbruligo. Energia konsumo tutmonde kreskis 2,9%, kio estas la plej granda kresko ekde 2010. Eŭropo uzis malpli da nafto ol la tutmonda procento, kaj pli da nukleaj kaj renovigeblaj rimedoj, kun Francio uzanta malpli da gaso kaj pli da nukleaj. Nordameriko havis la plej altan konsumon por loĝanto, kun Rusio en dua loko, kaj Eŭropo kaj Mezoriento sekvas. Dum Nordameriko uzis 240 gigajoules pokape, Afriko uzis nur 15 gigaĵuloj pokape. [7] [8]

Referencoj
----------

1. ↑  Kosumado de primaraj energioj en 2018 Arkivigite je 2020-12-01 per la retarkivo Wayback Machine ĉe *Planete-energies*
2. ↑  Fosiliaj brulaĵoj, klarigitaj , *National Geographic*, 2-a de aprilo 2019
La **Flavpaĝa Asocio** (angle ***Yellow Pages Association***), konata en la industrio kiel la **YPA**, estas la regulanta aro de la flavpaĝa industrio de Usono.

Fondita en 1975 kiel la Nacia Flavpaĝa Servo-Asocio (angle *National Yellow Pages Service Association* (NYPSA)), la Flavapaĝa Asocio (YPA) estas la plej granda komerca organizo de presa kaj cifereca amaskomunikilara industrio taksita je pli ol $31 miliardoj tutmonde. Asociaj membroj inkludas Flavpaĝajn eldonistojn, kiuj produktas produktojn, kiuj konsistas el preskaŭ 90 procentojn de la enspezoj de Flavpaĝoj generitaj en Usono kaj Kanado. Membroj ankaŭ inkluzivas la internaciajn, naciajn kaj lokajn vendajn fortojn, certigitajn merkatajn reprezentantojn (CMRs) kaj asociitajn membrojn, grupon de industriaj koncernatoj, kiuj inkluzivas Flavpaĝojn, anoncantojn, vendistojn kaj provizantojn. La asocio havas membrojn en 29 landoj.

La eŭropa ekvivalento al la YPA estas la Eŭropa Asocio de Telefonlibro kaj Datumaj Eldonistoj (angle *European Association of Directory and Database Publishers* (EADP)).

Ĵuse YPA ŝanĝis la nomon al Loka Serĉo-Asocio.

Eksteraj Ligiloj
----------------

* YPA retejo Arkivigite je 2011-12-08 per la retarkivo Wayback Machine
* EADP retejo
**Hermann KORNER** (naskiĝinta ĉ. 1365 en Lubeko, mortinta en 1438 samloke) estis germana monaĥo, historiografo kaj filozofi-instruisto. Li verkis kronikon de Lubeko titole *Chronica novella.*

Vivo
----

Korner eble estis malsupera gvidanto de solduloj antaŭ ol frokuliĝi je la fino de la 14-a jarcento ĉe la dominikanoj kie li iĝis instruisto de filozofio kaj teologio *(lector claustri)*. En aĝo ne juna li ekstudentis en 1431 (ĝis 1435) ĉe la Universitato de Erfurto. Tie li doktoriĝis ĉe la fakultato pri teologio.

De 1416 li verkis latinlingvan kronikon, poste ankaŭ en mezmalaltgermana lingvo. Ties kopioj inter se havas diversaj versioj. Latine kaj nelatine prezentiĝs la historio disde la genezo ĝis la jaro 1435-a.

Laŭ opinioj de pli aktualaj esploristoj Korner responsis pri la legendofaro koncerne la piraton Klaus Störtebeker. Servis lia kroniko ankaŭ al aliaj epigonoj kiel fundamenton kaj jam historiistoj de la 19-a jarcento ne plu entuziasmiĝis unuanime. Johann Martin Lappenberg kaj Georg Waitz atentigis pri la valoro de la kroniko. Laŭ Waitz la kronikkontinuigantaj aĵoj je Detmar-kroniko kaj Rufus-kronikoj ne imageblas sen konoj de faktoj de ĉe Korner. Pli skeptikaj estis Ferdinand Heinrich Grautoff kaj Ottokar Lorenz. Lorenz eĉ reduktis la gravecon de Korner je loka graveco. Tamen rajtis oni admiri la literaturan valoron de la verko.

Verkoj
------

* *Chronica novella*
	+ *Prima Pars*, urba biblioteko de Lubeko, Ms. Lub. 2° 8 (interrete)
	+ *Secunda Pars*, urba biblioteko de Lubeko, Ms. Lub. 2° 9

### Eldonoj

* Jakob Schwalm (eld.): *Die Cronica Novella des Hermann Korner.* Göttingen 1895 (interreta versio de ekzemplero el Marburg

Literaturo
----------

* Katharina Colberg: *Korner, Hermann OP.* Ĉe: *Verfasserlexikon*. Dua eldono, Bd. 5, 1985, kol. 317–320.
* Bengt Löfstedt: *Zu H. Korners Chronica novella.* Ĉe: *ALMA, Bulletin du Cange, 1990–1991.* Band 50, S. 107–118 (interrete).

Notoj
-----

1. ↑  Graßmann, Antjekathrin, "Korner, Hermann". Ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 12 (1980), p. 590 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* manuskripta listo je Marburg Arkivigite je 2007-06-09 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836879
* GND: 102500665
* VIAF: 401089
* ISNI: 0000 0001 0947 0234
 |
La **analemo** estas figuro konstruita metante apude la poziciojn de la suno ĉiutage samtempe kaj dum jaro. Ĝi estas do akirita per fotilo aŭ sur komputilo kun programaro, aù sur grundo.

La ombro de fiksa objekto formas dum la jaro , se oni notas je sama horo, formo kiel nesimetria 8, kun unu buklo multe pli malgranda ol la alia. Tiu ĉi formo estas pli-malpli klinita rilate al la horizontalo laŭ la tempo elektita (ĝi estas vertikala, se oni rimarkas la pozicion de la Suno tagmeze).

Lokoj kie estas grunda analemo
------------------------------

* Francio : Bourg-en-Bresse (01) Monaĥejo Brou
* Germanio : Munkeno Deutsches\_Museum\_(Munkeno)
* Italio : Oderzo (TV) : Piazza grande
* Svislando : Bienne

Lokoj kun mura analemo
----------------------

* Francio : Lautenbach (68) : Preĝejo de Lautenbach
* Francio : Pontarlier (25) : fasado de domo, Rue de la République

Grunda analemo Bienne (Svislando), figuro de la ombro meztage farita de la bulo ĉe pinto de la fosto
la grunda analemo ĉe Piazza Grande en Oderzo, provinco de Treviso

Bildaro
-------

* mura analemo de Lautenbach mura analemo de Lautenbach
* mura analemo de Pontarlier mura analemo de Pontarlier
* formo de analemo formo de analemo

* Kategorio Analemo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796495
* GND: 4766963-9
 |
La **Internacia Federacio por Homaj Rajtoj** (france ***Fédération internationale des ligues des droits de l'homme***; akronime **FIDH**) estas ne-registara federacio (tegmenta organizaĵo) por homrajtaj organizaĵoj. 

FIDH estis fondita en 1922 de ĉ. 20 landoj laŭ iniciato de francaj kaj germanaj organizaĵoj pri homaj rajtoj. Ĝia ĉefsidejo situas en Parizo. 

FIDH estas la tria plej malnova internaciaj homaj rajtoj organizaĵo tutmonde post Kontraŭsklaveco Internacia kaj Save the Children. Aktuale de 2020, la organizaĵo konsistas el federacio de 192 organizaĵoj de 112 landoj, inkluzive de *Ligue des droits de l'homme .*

FIDH estas senpartieca, sensekteca (t.e. nereligia, laika) kaj ne-registara organizaĵo, do nefiliigita kun iu aparta partio, religia komunumo, lando aŭ registaro. Ties kerna mandato estas defendi kaj antaŭenigi respekton por ĉiuj rajtoj (civilaj, politikaj, ekonomiaj, sociaj kaj kulturaj) eksponitaj en la Universala Deklaro de Homaj Rajtoj, Internacia Pakto pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj kaj la Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj. 

La organizaĵo estas nefiliigita kun iu aparta partio, religia komunumo, lando aŭ registaro. FIDH havas statuson de observanto aŭ konsultiĝan statuson en pluraj internaciaj organizaĵoj kiel la Ekonomia kaj Socia Konsilio de UN, Unesko, la Konsilio de Eŭropo, la Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj, la Organisation internationale de la francophonie kaj la ILO. FIDH estas ankaŭ en regula kontakto kun EU, OSKE, organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj, UNDP, WTO, IMF, Monda Banko kaj OECD.

Memorial kaj la Centro por civilaj liberecoj, kiuj ambaŭ estas membroj de FIDH, ricevis la Nobel-premion pri paco en 2022 kune kun Ales Bjaljacki, iama vicprezidanto de FIDH.

Referencoj
----------

1. ↑  FIDH, Observatory for the Protection of Human Rights Defenders Retrieved 29 July 2013.
2. ↑   FIDH: International Federation of Human Rights (Paris).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 839314
* GND: 668560-2
* LCCN: n83141850
* VIAF: 151960213
* ISNI: 0000 0001 2186 2783
* SUDOC: 029372348
* BNF: 118694304
* NLA: 36483553
* NKC: kn20060120006
* BNE: XX96958
 |
**Géza Hargitai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hargitai Géza** estas hungara violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto, membro de Arĉa Kvaropo Bartók.

Géza Hargitai  naskiĝis la 5-an de junio 1958 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Hargitai frue komencis lerni violonadon. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1980. Liaj plej gravaj instruistoj estis Dénes Kovács (violonisto) kaj András Kiss (violonisto). Post la diplomo li estis koncertmajstro 2 jarojn en prestiĝa simfonia orkestro de poŝtistoj, poste en Budapeŝta Ŝtata Operejo ĝis 1992. Intertempe en 1995 li aliĝis al Arĉa Kvaropo Bartók, en 2011 al orkestro nomata pri Ferenc Liszt.

Krom la muzikado li ekinstruis en la Muzikarta Altlernejo en 1992. Li estis gastoinstruisto en eksterlandaj universitatoj aŭ li gvidis majstrokursojn. Li ricevis premion Kossuth grupe kiel membro de Arĉa Kvaropo Bartók en 1997.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 637844
 |
**Mária Markovits** [markoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markovits Mária** estis hungara kudristo, puntisto. Ŝia familia nomo kelkfoje erare estis *Markovics*.

Mária Markovits naskiĝis la 22-an de septembro 1875 en Kiskunhalas, ŝi mortis la 21-an de oktobro 1954 en Kiskunhalas.

Punto fare de Markovits (1906)
Mária Markovits

Biografio
---------

Mária Markovits finlernis kudristan reĝan metilernejon en Budapeŝto en 1897, poste ŝi estis kudristo en la sama urbo. En 1902 ŝi hejmenvenis kaj malfermis atelieron en sia naskiĝurbo. Kune kun Árpád Dékáni ŝi estis kreinto de la mondfama punto de Halas (pli mallonge Kiskunhalas). Markovits uzis novan teknikon pri puntoj. Ĝis la 1-a mondmilito ŝi kreis ĉefe tablotukojn, kolumojn, naztukojn, vestopartojn, poste ĉefe ornambildojn, blazonojn. En 1935 oni establis domon de puntoj, kie la puntistoj laboris. Dum la komenciĝanta socialismo la ŝtato strebis produkti la necesajn simplajn vestojn, tial ŝiaj ornamaĵoj estis neglektitaj.

Ekspozicioj
-----------

* mondekspozicio Parizo (1900), garnituro por Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) ricevis oran medalon

Elektitaj kudraĵoj
------------------

* garnituro por Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár)

Memorigiloj
-----------

* strato, bronza statuo, reliefo kaj memortabulo en Kiskunhalas

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 696317
 |
Hummel-domo en Bratislavo
**Hummel-muzeo** (slovake: *Múzeum Johanna Nepomuka Hummela* respektive *Pamätný dom J. N. Hummela*) troviĝas en Bratislavo, Slovakujo (strato Klobučnícka 2). Temas pri ĝardendomo renesancstila kaj medio de la loko de la naskiĝdomo de la komponisto Johann Nepomuk Hummel.

Doma historio
-------------

Longe antaŭ ties naskiĝo estis surloke jam domo. La muzeo mem gastas en historia domo apuda, do en medio en kiu pli frue staris la naskiĝodomo. Ĝi konstruitis en la 17-a jarcento kaj en 1755 aldonitis ĉe du flankoj apertaj ŝtuparoj kun loĝioj ambaŭfine. Sur fasado de 1909 estas reliefo pri la kronado de la Virgulino Maria el la mezo de la 18-a jarcento. Ĝi originas de la familia domo de la Hummel-oj. En niaj tagoj estas la objekto en interna korto de novbaroka lu-doma bloko konstruita nur en la 1910-a jaro.

En 1937 la municipo, okaze de la 100-a datreveno de la komponista naskiĝtago, instalis muzeon. La ekspozicioj plurfoje renovigitis, la lastpasintan fojon en 2007.

Eksponaĵoj
----------

Enkondukas onin la elmontrado en la vivon de la familio de la komponisto kaj en ties junulajn jarojn respektive trejniĝajn jarojn. Hummel ja estis disĉiplo de Wolfgang Amadeus Mozart: la talentita Hummel gastis en multaj eŭropaj jaroj akompanate de la patro. Dokumentatas liaj neniam - eĉ post foriro el Bratislavo - ĉesantaj kontaktoj kun bratislavanoj kaj lia elstara rolo ene de la eŭropa muzikistaro. Grafikoj kaj arkivaĵoj reproduktitaj donas al la vizitantoj interesajn enrigardojn ĉi-rilaten.

Krome staras muzee piano kaj du klavicenetoj kiujn estis uzinta ankaŭ Hummel. Videblas skribotablo kaj mortmasko liaj, krome modelo por monumento en Vajmaro kaj eta versio de la bratislava monumento kiun kreis la orforĝisto M. Weinstabl. Faristo de la originala monumento hummel-a en Bratislavo estis la skulptisto Viktor Tilgner.

Vitrine admireblas ankaŭ maloftaj eldonoj de hummel-aj komponaĵoj kaj kelkaj aŭtografoj. Estu atentigite ankaŭ pri bela busto de la komponisto kiun elfaris Alojz Rigele.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Hummel-domo (Bratislavo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* hejmpaĝo muzea Arkivigite je 2022-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
* informoj sur porturisma paĝaro Arkivigite je 2022-10-08 per la retarkivo Wayback Machine
**Márta Szentgyörgyi** [sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szentgyörgyi Márta** estis hungara aktoro, operetkantisto. Ŝia origina familia nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Sturm Márta*, ŝia pli aĝa fratino estis Lenke Szentgyörgyi.

Márta Szentgyörgyi naskiĝis la 29-an de oktobro 1888 en Zalaegerszeg, ŝi mortis la 16-an de septembro 1918 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Pri lernojaroj de Márta Szentgyörgyi mankas informoj. Ŝi debutis kiel aktoro en Népszínház en 1907. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Pozono (1910), Nagyvárad (1911–1914), Hungara Teatro en Kassa ĉe Ödön Faragó (1915–1916), Gaja  (1916–1917), Teatro Belvárosi (1918). Ŝi ofte estis videbla en mutaj filmoj. Ŝia kariero frue finiĝis pro la tutmonda epidemio gripo en 1918.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Olga
* Johann Strauß (filo): *La Vesperto* - Ida
* Dezső Szomory: *Györgyike* - titolrolo
* Ferenc Herczeg: *Gyurkovics leányok* - Mici

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Az apacs álma* (skeĉo, 1914) - damo
* *A gyanú* (1917) - Irén
* *Páris királya* (1918) - nevino de Jean

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 743064
 |


* Portalo pri Biografio
* Portalo pri Filmo
**BOÉR Márton** [pr. boe:r] estis hungara pentristo naskiĝinta en Koloĵvaro en 1762 kaj mortinta en Marosvásárhely en 1830.

Kariero
-------

Boér estis ĉedoma instruisto en Zsibó en la familio István Wesselényi, poste administranto en bieno de grafo Mihály Teleki en Sárospatak. Li studis helpe de ili pentroarton en Vieno. Ĉirkaŭ 1780 li laboris en Kolozsvár, poste li loksidiĝis en Marosvásárhely. En 1800 li estis elektita urbestrano. En la jaroj 1809 kaj 1810 li apartenis al la urbaj administrantoj, poste li okupiĝis nur pri pentrado. Li pentris ĉefe la portretojn de renomaj sciencistoj (István Mátyus, Dániel Gecse, György Aranka, Elek Dósa kaj Gergely Dósa). La eklezio komisiis lin por pentri altarbildojn kaj staciobildojn, la urbestraro por pentri murbildon por urbodomo. Li devis lukti dum jarojn por ricevi la laborpagon.

Fonto
-----


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Márton Boér en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mátranovák** estas iama minvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en subregiono de Bátonyterenye.

Blazono de Mátranovák

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 27  km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0383/19.9834
* Loĝantaro: 1980
* Poŝtkodo: 3143
* Telefonprefikso: 32

Situo
-----

Mátranovák situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo, fine de industria fervojo. Pétervására troviĝas 11, Parád kaj Bátonyterenye po 16, Salgótarján aere 18 (voje) 25 km-ojn. Mátranovák kontaktiĝas kun Mátraterenye.

Historio
--------

La nuna Mátranovák estis loĝata jam dum la ferepoko. La unua mencio devenis el 1384. Post la mezepoko Mátranovák apartenis al la Osmana Imperio, tiam la administra centro estis en Vác. Dum jarcento ĝis la 1970-aj jaroj du karbominejoj funkciis. Nuntempe fabriko Bombardier produktas vagonojn. Inter 1984-1991 Mátranovák estis ekstera parto de Mátraterenye. Vilaĝservoj estas lernejo, kuracejo, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

* malfrubaroka romkatolika unutura Kirko Johano Nepomuka (Mátranovák) de 1800, la turo estas 32 m-ojn alta
* la tutlanda turista vojeto tuŝas Mátranovák
* protektata paŝtejo kun juniperejo
* muzeeto pri la minado

Famuloj
-------

En Mátranovák naskiĝis Béla Kovács (ministo), poste ministro.

* Kategorio Mátranovák en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Mátyás Tóth** [mAtjAŝ tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Mátyás** estas hungara pupisto, aktoro.

Mátyás Tóth en 2017
Mátyás Tóth naskiĝis la 25-an de majo 1993 en Debrecen.

Biografio
---------

Mátyás Tóth maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2012, dum la lernojaroj li lernis ankaŭ kantadon kaj pianludon, krome li ludis en teatreto en Nyírbátor. Li akiris pupistan-aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2017. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Meczner kaj Gábor Tengely. Dum la studentaj jaroj li praktikadis en Pupteatro (Budapeŝto) kaj aliaj teatrejoj. Post la diplomo li laboris en pluraj pupistaj trupoj. Li ricevis premiojn inter 2017-2020.

Liaj pupteatraj roloj (elekto)
------------------------------

* *Kacor király* (fabelo, 2015)
* Bertolt Brecht: *La kaŭkaza kretcirklo* (marioneta versio, 2016)
* *Pöttöm Panna* (fabelo, 2017)
* *Misi Mókus kalandjai* (fabelo, 2017)
* William Shakespeare: Hamleto (marioneta versio, 2019)
* *Ágacska* (fabelo, 2020)

Liaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Retorzió* (mallonga filmo, 2014) - Péter
* *Aranyélet* (televizia serio, 2016) - studento
* *Mintaapák* (2020)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* roloj

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Mátyás Tóth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 748034
 |



* Portalo pri Biografio
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Mägenwil (stacidomo). |

Pri la komunumo
---------------

 **Mägenwil** estas urbo
komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1841 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

Geografio
---------

La komunumo Mägenwil situas proksimume 5 kilometrojn oriente de la urbo Lencburgo en la sudo de ebena regiono, kiu nomiĝas *Birrfeld*. Al la komunumo apartenas krom Mägenwil mem ankaŭ la vilaĝo Eckwil, kiu intertempe komplete kunkreskis kun Mägenwil.

En la sudo de la komunumo teritorio limigiĝas per la norda deklivo de la montoĉeno *Wagenrain*. Tie troviĝas pluraj malnovaj kalkŝtonminejoj kun ŝtonformaĵoj el la epoko de la triaso.

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Mägenwil limas den nordo al Birrhard, en oriento al Wohlenschwil, en sudo al Hägglingen, en okcidento al Othmarsingen, kaj en nordokcidento al Brunegg.

Trafiko
-------

Mägenwil disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Araŭo tra Lencburgo kaj la Heitersberg-Tunelo al Zuriko. Poŝtaŭtolinio konektas la komunumon kun Baden, kaj krome cirkulas loka buso al Lencburgo.

La komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 de Ĝenevo tra Berno kaj Zuriko al Sankt-Galo kaj nur 2 kilometrojn sudoriente troviĝas la disbranĉiĝo Birrfeld, kie deflankiĝas la svisa aŭtovojo A3 al Bazelo.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de Mägenwil datiĝas el la jaro 924 kiel *Maganwilare*, Eckwil estis menciita la unua fojon en la jaro 1273 kiel *Echwile*.

En mezepoko Mägenwil apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj transiris en la jaro 1273 al la posedaĵo de la Habsburgoj, kiuj heredis la havaĵojn de la formortintaj kiburgoj. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Mägenwil estis atribuita al la subvoktejo Büblikon de la Libera Distrikto, tio estis teritorio komune regata de la membroj de la svisa ĵurkomunumo. En la jaro 1529 la vilaĝo estis reformigita, sed post la malvenko de la protestantoj en la 2-a Milito de Kappel de la jaro 1531 ĝi estis rekatolikigita. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la Kantono Baden. Per la restaŭracio de la jaro 1803 la komunumo estis atribuita al la distrikto Baden de la nova Kantono Argovio.

Vidu ankaŭ
----------

* Mägenwil (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Mägenwil
* Mägenwil en la Historia Leksikono de Svislando

 Vikifontaro|}}* La vikipedia komunejo
- Kunlaboru en Commons **Komunejo** proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso **Mägenwil**
  

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Baden |
| --- |
| **Baden** • Bellikon • Bergdietikon • Birmenstorf • Ehrendingen • Ennetbaden • Fislisbach • Freienwil • Gebenstorf • Killwangen • Künten • Mellingen • Mägenwil • Neuenhof • Niederrohrdorf • Oberrohrdorf • Obersiggenthal • Remetschwil • Spreitenbach • Stetten • Turgi • Untersiggenthal • Vetingo • Wohlenschwil • Würenlingen • Würenlos |  |

 |
**Móni Balsai** [balŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balsai Móni** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.
Móni Balsai  naskiĝis la 13-an de decembro 1977 en Vác.

Biografio
---------

Móni Balsai dum lernadov ankaŭ sportadis. Ŝi aĝis 12, kiam ŝi iĝis infana aktoro. Ŝi lernis aktoradon en Operetoteatro (Budapeŝto) (1990−1994) kaj Teatro József Attila (1998−2001). Ŝi apartenis al trupo de Nacia Teatro (Győr) inter 2001 kaj 2007, poste al Teatro Magyar. Ekde 2016 ŝi ne apartenas al trupo, sed kiel gasto ŝi havas rolojn. Ŝi ofte estas videbla ankaŭ en filmoj. Ŝi ricevis premiojn ekde 2003.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Ferenc Molnár: *Liliom* (2001, Győr) - Mari
* Károly Nóti: Hyppolit, la lakeo (teatra versio) - (2005, Győr) Terka
* William Shakespeare:
	+ Romeo kaj Julieta - (2003, Győr) - virina ĉefrolo; (2014, Budapeŝto) - vartistino de Julieta
	+ Otelo - Desdemona (2002, Győr)
	+ Reĝo Lear - filino de Lear (2005, Győr)
	+ Makbeto - Lady Macbeth (2014, Budapeŝto)

Filmaj taskoj (elekto)
----------------------

* *Fűrészporos mesék* (1996)
* *Rövid de kemény életem* (2008)
* *A martfűi rém* (2016)

Aliaj roloj
-----------

Hungaraj voĉoj en filmoj ekzemple de Katie Holmes, Reese Witherspoon, Rose Byrne, Ludivine Sagnier.

Fontoj
------

* 
* 
* Arkivigite je 2017-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
**Mór DÉCHY** [dEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Déchy Mór** estis hungara vojaĝisto, montgrimpanto, geografo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1909).

Mór Déchy inter kolegoj
Mór Déchy  naskiĝis la 4-an de novembro 1851 en Pest (urbo). Li mortis la 8-an de februaro 1917 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Mór Déchy frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Temesvár, universitaton en Vieno. Li ŝatis grimpadi montojn, komence li grimpadis en Karpatoj (tiam apartenanta parte al Hungara reĝlando), baldaŭe li vojaĝis ekzemple al Alpoj, Pireneoj, Kaŭkazo, Himalajo. En 1898 li partoprenis en esplorvojaĝo al Azio de Jenő Zichy. Li donacis la kolektitajn ŝtonojn al Hungara Nacia Muzeo. 

Li estis la unua hungaro, kiu grimpis pli, ol 5000 metrojn altan monton, krome li estis la unua hungaro sur Matterhorn kaj Mont Blanc.

Memorigiloj
-----------

* montopinto en Tatroj
* busto en muzeo en Érd
* memortabulo en Timișoara

Verkaro (elekto)
----------------

* *A berni Alpok között* 1877
* *Utazásom a Kaukázusban* 1885
* *The ascent of Maglich* 1889
* *Der Kaukasus. Reisen und Forschungen im Kaukasischen Hochgebirge* 1905-1907
* *A természetvédelem és a nemzeti parkok* (La naturprotektado kaj la naciaj parkoj) 1912

Fontoj
------

* biografio hungare
* biografio hungare


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 431025
* GND: 116043172
* VIAF: 59387788
* ISNI: 0000 0000 7848 0412
* SUDOC: 19162649X
* BNF: 15342339j
* BIBSYS: 7017457
* BNE: XX5349667
 |