recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La **valencia** estas la nomo de la kataluna lingvo en Valencilando, kiu estas ĉefe parolata en orienta Hispanio. Ĝi estas laŭleĝe konsiderata kiel la ĝusta lingvo de Valencilando. Post la morto de la diktatoro Franco estis politika konflikto, ĉu la valencia lingvo estas memstara lingvo aŭ aro de dialektoj de la kataluna lingvo.

Laŭ la regiona aŭtonoma registaro (*Generalitat Valenciana*), en junio 2005, ĉirkaŭ 94% de la loĝantoj de Valencilando kapablas paroli ĝin, proksimume 78% kapablas paroli kaj legi ĝin, kaj proksimume 50% kapablas skribi ĝin.

Ekzistas forta politika polemiko en Valencio pri tio ĉu la valencia devas esti konsiderata aro de dialektoj de la kataluna aŭ memstara lingvo. La oficiala vidpunkto estas la unua, sed oni respektas kelkajn proprajn trajtojn, kaj uzas la nomon *valencià*. La aŭtoritatoj de Hispanio uzas ofte oficialajn versiojn de la dokumentoj en "valencia lingvo", sed ĝenerale ili estas identaj al la katalunlingvaj versioj. Kiam tiu(j) lingvo(j) fariĝis kunoficiala(j) en Eŭropa Unio en junio 2005, flanke de la eŭska kaj galega lingvoj, la oficiala komuniko de la hispana registaro nomis ilin per la parolturno "la lingvo kiu nomiĝas kataluna en la Aŭtonoma Komunumo de Katalunio kaj en la Balearaj Insuloj kaj kiu nomiĝas valencia en la Komunumo Valencia" 

Grupo aktiva defendas la memstarecon, interalie por substreki sendependecon disde la politika koncepto nomata *Kataluna Landaro*. La polemiko estas sekvebla en Esperanto en jenaj artikoloj de *La Ondo de Esperanto*: pledo de Augusto Casquero favora al la konsiderado kiel aparta lingvo, kaj respondon de Hèctor Alòs defendanta la unuecon de ambaŭ lingvoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Blaverismo
* Valencia naciismo
* Kataluna lingvo
* Hispana lingvo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Valencia dialekto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Kategorio Valencia dialekto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Vikipedio en la Valencia lingvo (Reta enciklopedio)

* Acadèmia Valenciana de la Llengua
**V8 – Du willst der Beste sein** (en Esperanto "V8 - vi volas esti la plej bona ") estas germania porinfana kineja filmo el la jaro 2013. La du porinfanajn librojn sur kiuj baziĝas la filmo verkis *Joachim Masannek*, kiu verkis ankaŭ la scenaron de la kineja filmo kaj reĝisoris ĝin.

La filmo publike ekprezentiĝis en kinejoj de Germanlingvio la 26-an de septembro 2013.

*David Michele* estas germana mezlernejano, kiu strebas iĝi profesia aŭtokonkuristo. Por pliproksimiĝi al sia celo kaj por gajni monon por aĉeto de propra motorveturilo, li en la someraj ferioj prenis tri dumferiajn laborpostenojn. Tamen la gepatroj devigis lin al ĉiuj el tiuj tri laboroj preni sian etan fratinon *Luca*. En unu el tiuj laboroj li renkontas du samklasanojn, la knabinon *Kiki Lilou* kaj la knabon *Robin Veit Acht*. Kiki kun sia patrino vivas sur apudrubeja vendejo de uzita metalo, kaj Robin estas la filo de riĉa divorciĝinta patro, kiu aĉetis al la filo motoran veturilon kaj planas por li profesian konkursan karieron. Ĉiuj kvar elektiĝas konsistigi teamon de junulaj konkursantoj, kiu partoprenu sekretan kaj legendan vetveturon en historia burgo. Post komencaj miskomprenoj la kvar infanoj kunkreskas en veran teamon, sed la partopreno en la vetveturo ne facilas, ĉar la kontraŭantoj ĉiurilate pli potencas, kaj ne ĉiam luktas laŭregule.

Samaĝaj kinospektantoj en Germanlingvio tute aprezas la filmon, sed la profesiaj kinorecenzistoj juĝis ĝin relative kritike. Aparte kritikiĝas la ŝablonaj rolmodeloj de - laŭ la opinio de iuj krikikemuloj - sentime heroecaj kaj maĉismaj knaboj kaj erotike flirtantaj knabinoj, sen propra personaĵo adorantaj la heroojn.

Fono
----

La verkisto Joachim Masannek konatas precipe pro sia kreo de serio de porinfanaj romanoj pri grupo de mezlernejanoj, kiuj kreas sovaĝecan futbalteamon ekster oficiala sporta klubo, kaj kune travivas aventurojn en scenaro foje sufiĉe nerealisma: tiu serio nomatas *Die wilden Fußballkerle* ("la sovaĝaj futbalantoj", kaj krom esti la temo de multaj romanoj, sondramoj kaj de aparta serio de animaciaj filmoj, ankaŭ iĝis la temo de kvin komerce tre sukcesaj porinfanaj kinejaj filmoj. La serio pri mezlernejanaj stirantoj de motoraj veturiloj en fantazia vetkonkuro iusence rescenigas la sukceson en alia kadro. Ankaŭ de tiu serio aperis pluraj romanoj libroforme. La nomo **V8** cetere estas termino por speco de piŝta motoro, en kiu **8** cilindroj poziciiĝas en paroj de po du, kiuj situas en angulo simila al la majuskla litero "**V**". Kiel scenejo de la filmo elektiĝis la urbo Hanau, kaj gravan rolon en la filmo havas ponto super rivero, kiu dividu burĝan "nordan" parton de la fikcia urbo en la rakonto de laborista "suda" parto - tiu rivero fakte estas la Majno.

Literaturo
----------

* Joachim Masannek: *V8 - Komm, wenn du dich traust!*. Volumo unu de la romana serio, eldonejo Bastei Lübbe (Baumhaus), 2013, ISBN 3-8339-0239-6
* kaj *V8 - Du willst der Beste sein!*. Volumo du de la romana serio, eldonejo Bastei Lübbe (Baumhaus), 2013, ISBN 3-8339-0240-X

Eksteraj ligiloj
----------------

* *V8 – Du willst der beste sein*  en Interreta filma datumbazo (angle)
**Gúdar** [GUdar] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos.

Geografio
---------

Ĝi estas je 55 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri nordaj, tiu plej orienta nome A-226 venas el Teruelo al Corbalán, Cedrillas, Monteagudo del Castillo kaj Allepuz. De tie la ŝoseo A-228 venas al Gúdar. Alia itinero pli komplika estas tra Alcalá de la Selva al Cedrillas.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Gúdar kaj la loĝloko mem staras je 1581 m super marnivelo. 

Vintroj estas tre malvarmaj. Tial eblas praktiko de vintraj sportoj en la skiejo de Aramón Valdelinares proksime de la urba kerno. En la someraj monatoj eblas diversaj montaktivecoj. Krome la speciala altmontara medio ebligas tre specifajn flaŭron kaj faŭnon.

Historio
--------

La preĝejo.
Popola festo en 2001.
Estis restaĵoj de Bronzepoko kaj de iberoj.

Dum la Mezepoko kaj la Antikva Reĝimo, ĝis la provinca divido de 1833, ĝi estis areo de reĝlando (ne senjorlando), kadre de la komunumo de domaroj de Teruelo en la *Sesma del Campo de Monteagudo*. La situo de la loĝloko ŝanĝiĝis: dum la 16-a jarcento, la loĝantaro loĝis sur la roko Magdalena, sed laŭ la tempopaso, ili malsupreniris ĝis la aktuala loko.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Gúdar oni malaltiĝis el 786 loĝantoj en 1877 ĝis nunaj 79 loĝantoj. Nune plej gravas turismo.

Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo, la ermitejo, popola arkitekturo, naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798200
* VIAF: 316732863
 |
**Roland Mengyi** [mendji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mengyi Roland** estis hungara entreprenisto, politikisto, krimulo.

Roland Mengyi naskiĝis la 1-an de marto 1975 en Miskolc.

Biografio
---------

Roland Mengyi maturiĝis en gimnazio en Tiszaújváros, poste li vivis en Budapeŝto, kie li faris simplajn laborojn (ŝoforo, persona gardisto). Baldaŭ li edziĝis kaj akiris juran diplomon en Katolika Universitato Péter Pázmány en 2005. Li establis propran firmaon pri komerco de nemoveblaĵoj kaj li trovis sin en politikaj rondoj. Li estis parlamentano apartenanta al Fidesz inter 2010 kaj 2018. Jam en 2011 li estis en centro de duba afero, eĉ okazis polica raporto. Li vivis kvazaŭ reĝido, lia deviga nomo estis Lord Voldemort. Ekde 2015 li faris amase koruptojn, tial en 2019 li estis kondamnita je kvar jaroj en prizono. Lia edzino naskis kvinfoje.

Vidu, aŭdu ankaŭ
----------------

*

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 704787
 |
Fandango
La **fandango** estas populara popoldanco, ludata de paro, de movo vigla. La takto je 3, la versoj oksilabaj kaj la ofta uzado de Kastanjeto markas parencecon kun la ĥoto. En flamenko, ĝi havas pli precizan signifon.

Diversaj romantismaj verkistoj klopodis ligi la fandangon al antikva volupta danco de la epoko de la Romia Imperio konata kiel *cordax* (nomata ankaŭ *iconici motus* de la poeto Horacio kaj de la komediisto Plaŭto). La satiristo Juvenalo mencias specife la *testárum crépitus* (ludi kastanjetojn).

Pro la populareco de la kiel montra danco jam fine de la 18a jarcento kaj komence de la 19a ankoraŭ viglas kaj popularas en la tradicioj de Asturio, Kastilio-Manĉo, Katalunio, Murcio, Valencio, Eŭskio aŭ eĉ Portugalio. En ties eleganta formo, tiu ĝenro projekciis al la tradicio klera eŭropa tra la verko de Luigi Boccherini, la pastro Antonio Soler kaj Domenico Scarlatti.

La fandango ĉe la klasika muziko
--------------------------------

* Gluck, *Don Juan*, 1761
* Mozart, *La nuptoj de Figaro*, 1786
* Antonio Soler, *Fandango* para clavecín (dubinda aŭtoreco)
* Nikolaj Rimskij-Korsakov, *Hispana kaprico*, 1887
* Isaac Albéniz, *Malago*, de la suito *Iberia*, 1905-1908
* Enrique Granados, *El Fandango del candil* kaj *Serenata del espectro*, de la suito *Goyescas*, 1912-1914
* Manuel de Falla, *Danza del molinero*, de la baledo *El sombrero de tres picos*, 1919
* Federico Moreno Torroba, *Fandanguillo* de la *Suite Castellana*, 1926
* Ernesto Halffter, *Danza de los jóvenes*, de la baledo *Sonatina*, 1928
* Luigi Boccherini, *Del Fandango*, G. 448
* Dionisio Aguado, *Fandango Variado Op. 16* por gitaro

* Kategorio Fandango en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Fandom**, estas profitcela organizaĵo kreita en marto 2004 de la fondinto de Vikipedio, Jimmy Wales kaj Angela Beesley. Ĝi estas provizanto de vikia spaco. Ĝi trovas monrimedojn per reklamoj provizitaj de Google, la uzantoj ne pagas por uzi ĝin. Wikia estas sendependa de la Fondaĵo Vikimedio kaj de Vikipedio.

Jimmy Wales parolas pri Wikia dum la kunveno de la Fondaĵo Vikimedio de la jaro 2007.
Unue Wikia nomiĝis ***Wikicities*** ("Vikiurboj") sed la nomo ŝanĝis en 2006 por eviti konfuzon, laŭ la firmao, multaj homoj pensis ke *Wikicities* estis speco de gvid-libro pri urboj de la mondo kaj ne sciis ke ili povas trovi informojn pri multaj aliaj aferoj en la retejo.

Ĉe Wikia oni povas krei paĝaron pri preskaŭ io ajn, sed kalumiaj, diskriminaciaj kaj pornografiaj paĝaroj estas malpermesitaj.
Multajn paĝarojn en Wikia oni povas konsideri kiel enciklopediojn, ekzemple, ĉe Wikia troviĝas la *Vici de LFN*, paĝaro en la planlingvo, Nova Lingvafrankao, ne oficiala Vikipedio sed preskaŭ samaspekta ol la Vikipedio en aliaj lingvoj. Ankaŭ trovebla ĉe Wikia estas la *Klingon Encyclopedia*, antaŭe versio de Vikipedio en la fikcia klingona lingvo.

Malsameco inter Vikipedio kaj temaj paĝaroj de Wikia estas la ebleco skribi pli detale pri aĵoj rilataj al la temo. Ekzemple, ĉe *Wookieepedia*, la enciklopedio pri la fikcia mondo de *Star Wars* ("Stelaj Militoj"), oni rajtas skribi longan artikolon pri fikciulo kiu aperas en filmo nur dum kelkaj minutoj, artikolo konsiderata kiel ne utila ĉe Vikipedio.

La plej grandaj paĝaroj de Wikia temas pri *"Star Wars"* kaj la japana mangao, *"Yu-Gi-Oh!"*

Kelkaj paĝaroj unue sendependaj de Wikia, ekzemple, Neciklopedio kaj *Memory Alpha* pri la fikcia mondo de *Star Trek* ("Stela Vojaĝo"), nuntempe troviĝas en la retejo de Wikia.

Je la komenco de 2010, Wikia havis paĝarojn en pli ol ducent lingvoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Fandom (retejo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ĉefpaĝoj de Wikia en la angla, la franca, la germana, la hispana, la japana la pola kaj la portugala.
* Neciklopedio Esperanto-lingva parodio de Vikipedio en Wikia. Ankaŭ havebla en multaj aliaj lingvoj.
* Memory Alpha Esperanto-lingva enciklopedio de *Star Trek* (*Stela Vojaĝo*) en Wikia. Ankaŭ havebla en multaj aliaj lingvoj.
* Esperanto.wikia.com, La malferma Esperanta komunumo.[*rompita ligilo*]
Mapo pri la asiria genocido
La **Asiria genocido** (ankaŭ konata kiel *Sajfo* aŭ *Sejfo*) estas la amasmurdo en la Otomana Imperio kiun suferis la asirianoj en la 1890-aj jaroj, la Unua mondmilito kaj la periodo 1922-1925. la asiria loĝantaro de Alta Mezopotamio (la regionoj Tur Abdin, Hakkâri, Van, Siirt de la nuna sudoriento de Turkio kaj Urmio en Irano) estis perforte reloĝigitaj kaj masakritaj de la otomana armeo kaj kurdaj paramilitistoj inter 1914 kaj 1920. La kalkuloj pri la grandeco de la masakro varias. Tiutempaj informoj kalkulas ke ĉirkaŭ 250.000 asirianoj suferis ĝin. Tiu cifero ankaŭ estas vaste akceptata de pluraj akademiuloj kaj ĵurnalistoj. Kelkaj fontoj, al kiuj mankas detaligita statistika analizo subtenas pli altan kvanton, ĝis 750.000.

La asiria genocido okazis en la sama kunteksto kiel la armena kaj la greka genocidoj. Dum tiuj ĉi okazaĵoj, preskaŭ tri milionoj da kristanoj (asiriaj, armenaj kaj ortodoksaj kredantoj) estis murditaj de la reĝimo de la Junaj Turkoj.

Ĉar la asiria genocido okazis kune kun pli granda kaj vasta genocido kontraŭ la armenoj, apenaŭ ekzistas akademiaj esploroj pri ĝi kiel aparta okazaĵo, kun la esceptoj de David Gaunt kaj Hannibal Travis. En 2007, la Internacia Asocio de Esploristoj pri la Genocido atingis interkonsenton laŭ kiu "la otomana kampanjo kontraŭ la kristanaj malplimultoj de la Imperio inter 1914 kaj 1923 konstituis genocido kontraŭ la armenoj, asirianoj kaj grekoj (anatolaj kaj pontaj)"

Vidu ankaŭ
----------

* Armena genocido
* Greka genocido

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Asiria genocido en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Seyfo Center: Assyrian Genocide Research Center Arkivigite je 2010-07-21 per la retarkivo Wayback Machine
* Assyrian Holocaust – religia persekuto kaj etna genocido de asirianoj en Mezoriento]
**Roland ROTSAERT** (naskiĝis la 12-an de junio 1950 en Bruĝo, Belgio) estas esperantisto ekde 1979 kaj estis dum longa tempo estrarano pri financo de Flandra Esperanto-Ligo. Krome li okupiĝis pri la biblioteko Fondaĵo Vanbiervliet en Kortrejko (Kortrijk) kaj la Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo (IKEF). Li estas redaktoro pri ekonomio de la magazino MONATO ekde 1992.

Profesie li dum 17 jaroj aktivis en banka medio, kie li plenumis preskaŭ ĉiujn eblajn taskojn. Post kelkaj mallongaj profesiaj „ekskursoj", li de 1990 ĝis 2010 laboris ĉe la belga ŝtata revizorejo *(Rekenhof – Cour des Comptes)* en Bruselo. Li nun estas pensiita kaj ĉefe aktivas en lokaj kaj esperantaj arĥivoj kaj bibliotekoj. En la UK 2013 en Rejkjaviko li pro sia multflanka agado kaj aparte pro sia okupiĝo pri la Esperanto-biblioteko en la flandra urbo Kortrejko estis honorigita per la Diplomo pri Elstara Agado de UEA.

Referencoj
----------

1. ↑  *Monato*, internacia magazino sendependa, numero 1992/01, paĝo 3: *Enkonduko* verkita de Paul Peeraerts.
2. ↑  artikolo pri la Diplomoj pri Elstara Agado de UEA atribuitaj en 2013, en la retejo *Libera Folio*
**Asientos** estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Aguascalientes, kiu situas en la centra parto de Meksiko, ĉirkaŭ 500 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko (aere). La nomo de ĉefurbo de la komunumo estas same Asientos. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 21002.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 40.547 loĝantojn. El tiuj estis 19.853 viroj kaj 20.694 virinoj. La komunumo havas surfacon de 547,75 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2.150 metroj super la marnivelo.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2005 en la komunumo vivis 35.211 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 75 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,21 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Asientos[*rompita ligilo*] en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)

Referencoj
----------

1. ↑  Nacia Geografia Instituto 2005 (INEGI); Popolnombrado 2005; Rezultoj laŭ loĝlokoj (hispane)
**Pál Nyáry** [njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyáry Pál** estis hungara politikisto, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *nyáregyházi*.

Pál Nyáry en 1871
Pál Nyáry  naskiĝis la 27-an de februaro 1805 en Nyáregyháza. Li mortis la 21-an de aprilo 1871 en Pest (urbo).

Biografio
---------

Pál Nyáry frekventis mezlernejon en Debrecen, poste li advokatiĝis en urbo Pest. Li eklaboris en la departementa administrado, kie li atingis la rangon ĉefnotario en 1838. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis unu el la plej gravaj figuroj dekomence. Li estis elektita ankaŭ parlamenta deputito. Pro la partopreno en la revolucio en 1851 li estis kondamnita 6 jarojn. En 1860 li estis elektita subdepartementestro, en la sekva jaro li partoprenis en la parlamenta laboro. En 1867 li partoprenis en la politika ŝanĝo. Li neniam edziĝis, sed li vivis kantistino, gefilojn li ne havis. Li sinmortis.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Javallat Pest megye közigazgatási rendszere iránt* (1840)
* *Indítvány a megyei bűnvádi eljárás lehető javítása iránt* (1841)

Memorigiloj
-----------

* strato en Budapeŝto

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj N, NY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 5-a punkto)

* Kategorio Pál Nyáry en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 505252
* GND: 102463969X
* VIAF: 163694546
* ISNI: 0000 0001 1235 8980
 |
**Pál Ordódy** [ordOdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ordódy Pál** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *ordódi* kaj *rozsonmiticzi*.

Pál Ordódy  naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1822 en Pest (urbo). Li mortis la 26-an de aŭgusto 1885 en Habsburga Imperio en Bad Ischl.

Biografio
---------

Pál Ordódy lernis juron, poste li eklaboris ekde 1844 kiel subnotario. Dum la Hungara revolucio de 1848 komence li ricevis diplomatian taskon, en la sekva jaro li estis elektita parlamenta deputito. Post falo de la revolucio li estis kondamnita je prizono. En 1861 li denove estis elektita parlamentano, krome ĉefnotario. En Kabineto Kálmán Tisza li estis ministro pri transporto inter 1880 kaj 1882.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun bildo (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero O, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero O, poste serĉu la nomon)

* Kategorio Pál Ordódy en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 506586
* GND: 1024818063
* VIAF: 252222884
* ISNI: 0000 0003 7582 5368
 |
**Barna Győrffy** [djOrfi], laŭ la hungara skribmaniero **Győrffy Barna** (malofte *Kőhalmi Győrffy Barna*) estis hungara biokemiisto, genetikisto, profesoro, instruisto, postmorta korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis István Györffy (botanikisto).

Barna Győrffy naskiĝis la 18-an de julio 1911 en Hungario, en Szepesbéla (nuntempa Spišská Belá en Slovakio). Li mortis la 5-an de aŭgusto 1970 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Barna Győrffy akiris 2 diplomojn en universitaton de Szeged, poste samloke li eklaboris. Inter 1937-1939 helpe de stipendio li faris esplorlaborojn en Germanio, poste li laboris en instituto de Tihany, dume li instruis en gimnazio. Inter 1944-1948 li laboris en Esplora Instituto de Mosonmagyaróvár, poste li gvidis esploradon en genetika instituto en Budapeŝto. Li instruis ankaŭ en universitatoj de Gödöllő kaj Budapeŝto. Li ricevis premion Kossuth en 1949, poste ankaŭ aliajn 2 premiojn.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Colchicinnel indukált polyploidia* 1939
* *Chromosomaszámlálások colchicinnel előállított polyploidoknál* 1940
* *A növények anyagcseretípusváltozásainak biokémiai vonatkozásairól* 1953
* *A mutáció mint evolúciós tényező* 1964

Fontoj
------

* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare
Kastelo Hallwyl de sudo
Kastelo Hallwyl de oriento
Kastelo Hallwyl de nordo
**Kastelo Hallwyl** (prononcu *halvil*) estas unu el la plej famaj akvokasteloj de Svislando. Ĝi situas sur insulo de la rivero Aabach post ties elfluejo el la Lago de Hallwil en la komunumo Seengen en Kantono Argovio.

Historio
--------

La unua dokumenta mencio de la Kastelo Hallwyl datiĝas el la jaro 1256. La nobelsenjora familio de Hallwyl jam estis unuan fojon skribe menciita en la jaro 1167. Supozeble en la dua duono de la 12-a jarcento la Senjoroj de Hallwyl konstruis la unuan loĝoturon sur la Aabach-insulo norde de la Lago de Hallwyl. En la jaro 1265 al la turo estis alkonstruita la palaco kaj ĝi estis tranformita kaj ampleksigita al akvokastelo. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, la kastelo estis bruligita. Okaze de la posta rekonstruo la kastelo estis larĝigita per ekonomi- kaj loĝokonstruaĵoj. Ek de ĝia rekonstruo ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la kastelo estis la sidejo de la subvoktejo Hallwyl de la voktejo Lencburgo de Berna Argovio. Ek de ĝia fondiĝo ĝis la jaro 1994, kiam la posedo transiris al la Kantono Argovio, la kastelo apartenis al la familio de Hallwyl. En la jaro 1925 estis kreiita familia fondaĵo por la konservado de la kastelo. Nuntempe en la kastelo troviĝas la Muzeo Argovio, kiu estas dum la someraj monatoj publike vizitebla.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Retejo de la Muzeo Argovio en la Kastelo Hallwyl Arkivigite je 2011-04-15 per la retarkivo Wayback Machine
* La Kastelo Hallwyl en la Historia Leksikono de Svislando

* Kategorio Kastelo Hallwyl en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 48° 57′ 49″ N 18° 36′ 43″ O﻿ / ﻿48.96361 °N, 18.61194 °O﻿ / 48.96361; 18.61194 (mapo)

**Faĉkova montpasejo** (supermara alteco 802 m) estas montpasejo, kreanta naturan limon inter montaro Malgranda Fatro en nordoriento kaj montaro Strážovské vrchy en sudokcidento. Ĝi estas nomita laŭ municipo Fačkov, situanta sub la montpasejo en norda direkto.

Situo
-----

Ĝi situas inter montoj Homôľka (1 072,8 m s. m.) en Strážovské vrchy kaj Reváň (1 204,6 m s. m.) en ĉefa montodorso de Luĉana Malgranda Fatro. Proksime de la montpasejo, sur la sudaj deklivoj de Reváň fontas rivero Nitra.

Kondukas tra ĝi limo inter Regiono Žilina kaj Regiono Trenčín kaj inter distriktoj distrikto Žilina kaj distrikto Prievidza. Tra la montpasejo kondukas grava vojkunigo de Horná Nitra kaj Horné Považie kaj urboj Prievidza kaj Žilina.

Turismo
-------

Nuntempe ĝi estas signifa turisma centrejo de somera kaj vintra turismoj kun bonegaj eblecoj por skiado kaj kun pluraj enloĝigaj kaj manĝigaj ekipaĵoj. Estas ĉi tie kelke da neĝigumataj deklivoj, kvar skitelferoj kaj stacio de Montara savoservo. Loĝigon donas du montaraj kabanoj, manĝigadon loka *Salaš Kľak*. En la montpasejo estas ankaŭ parkumejo kaj aŭtbushaltejo. En la suda parto de la montpasejo situas monumento al Slovaka nacia ribelo.

2 km sudoriente de la monpasejo situas malpli granda refreŝgejo kun privataj kabanoj kaj montara hotelo Reváň.

La montpasejo estas elirpunkto de pluraj turismaj trotuaroj kaj kondukas tra ĝi Vojo de herooj de Slovaka nacia ribelo (parto de Internacia longdistanca turisma vojo E8).

Aliro
-----

* el Kľačno aŭ Fačkov
* sur ruĝa marko ruĝa turisma marko (Vojo de herooj de Slovaka nacia ribelo) el Montpasejo Vrícke
* sur ruĝa marko ruĝa turisma marko el Čičmany tra Homôľka
* sur flava marko flava turisma marko el Kľak (1 351,6 m s. m.) kaj Reváň (1 204,6 m s. m.)

Galerio
-------

* Vido al la monpasejo el HomôľkaVido al la monpasejo el Homôľka
* Salaš Kľak*Salaš Kľak*
* Vojkruciĝo de turismaj vojoj en la monpasejoVojkruciĝo de turismaj vojoj en la monpasejo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Ski-areno Faĉkova montpasejo[*rompita ligilo*]
* Retkamerao de refreŝigejo
**Nagykamarás** [nadjkamarAŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Mezőkovácsháza. La loknomo signifas: granda-ĉambelano.

Blazono de Nagykamarás

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 43 km²
* Loĝantaro: 1700
* Poŝtkodo: 5751
* Telefonprefikso: 68

Geografio
---------

Nagykamarás situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Medgyesegyháza estas proksime.

Historio
--------

Dum la historio la loko nomiĝis *Kamarás*. Kiam fondiĝis Almáskamarás en 1844, tiam la vilaĝo prenis la epiteton granda. La mezepoka hungara vilaĝo senhomiĝis dum la turkoj, la refondiĝo okazis en 1841. La rumanoj okupis la vilaĝon en 1919. La loĝantaro okupiĝas pri terkultivo kaj bestbredado.

Vilaĝservoj estas katolika preĝejo, kulturdomo, biblioteko, lernejo, infanĝardeno, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, poŝto.

Vidindaĵoj
----------

La katolika preĝejo konstruiĝis en 1884. Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

Famuloj
-------

En naskiĝis András B. Kovács (bestokuracisto).

* Kategorio Nagykamarás en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Gillué** [ĥiLJŬE] (aragone *Chillué*) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko *Alto Gállego* (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco. 

La loĝloko Gillué estas en la suda valo Guarguera iom norde de la rivero Guarga. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Proksime estas senhomejoj Villacampa kaj Cañardo.

Historio
--------

Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico. 

Dum la Hispana Enlanda Milito, Gillué suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). En la fino de la 1970-aj jaroj la loko senhomiĝis, sed poste venis novaj loĝantoj.

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Gillué oni malaltiĝis ĝis nunaj 7 loĝantoj (2019).

Aktualo
-------

La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj, la preĝejo de Sankta Mikaelo de la 17-a jarcento (en la foto de la tabelo), kaj nobeldomo de familio Villacampa kun defendoturo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Ŭesko

Referencoj
----------

Bibliografio
------------

* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. "Personajes y Escritores de Huesca y Provincia". Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

Eksteraj ligiloj
----------------

* [http:// Oficiala retejo]

* Kategorio Gillué en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 814816
 |
ekzemplo de giloŝo
**Giloŝo** - france *guillochis* - laŭ PIV estas "ornamo, precipe pri juveloj, artaĵetoj el oro aŭ arĝento, per gravurado aŭ enĉizado de retaĵe interplektitaj streketoj". Do temas pri speciala ornamaĵo el aro da linioj; la unopaj linioj ofte konsistigas kvazaŭ ŝnuroj fermitajn elipsojn aŭ cirklojn kaj kreas kutime simetriajn interplektaĵojn.

Presado de oficialaj dokumentoj
-------------------------------

Krom dekori juvelojn kaj aliajn artaĵetojn, giloŝoj estis gravaj elementoj dum la presado de monbiletoj, akcioj, pasportoj kaj aliaj gravaj oficialaj dokumentoj, kiuj celis malfaciligi ties falsadon: Tre malfacilis ekzakte reprodukti la giloŝajn ornamojn gravuritajn sur la metalaj platoj uzitaj por presado.

Krome giloŝoj ankaŭ en oficialaj dokumentoj havis dekoran funkcion kaj servis al kreo de areoj nuancitaj je heleco: ju pli densa estis la reto de linioj, des pli malhela ŝajnis la presita areo.

Gravurado de artaĵetoj
----------------------

Por la gravurado de giloŝoj sur metalajn artaĵetojn la juvelistoj ekde la 17-a jarcento uzis apartajn aparatojn, kiuj turnis la dekorendan artaĵon dum la gravurado. Giloŝaj dekoroj aparte ŝatatis sur skatoloj, trinkiloj, fermiloj de poŝhorloĝoj kaj metalaj skribiloj. Aparte bone videblaj ili estis sur arĝentaj fingringoj.

Komence de la 21-a jarcento, giloŝado estas formortanta metio. Dum la dua duono de la 20-a jarcento, kiam la homa labortempo ĉie en la mondo iom post iom iĝis pli multekosta, la tre temporaba dekoro iĝis pli kaj pli neekonomia. Nun pli kaj pli la metio prezentiĝas en muzeoj pri metilaborado, anstataŭ en produktantaj metiejoj.

* Kategorio Giloŝo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Chula Vista** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Diego apartenanta al aglomeraĵo de San Diego. La loknomo signifas hispane: belega vido. 

Situo de Chula Vista en Kalifornio
Kolaĝo pri Chula Vista

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 135 km²
* Loĝantaro: 243 916 (en 2010)
* Supermara alteco: 21 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h )
* Poŝtkodoj: 91909-91915, 91921
* Telefonkodo: 619

Geografio
---------

Chula Vista situas preskaŭ ĉe la maro inter San Diego kaj Meksiko en la sudokcidenta landparto de Usono, en la suda parto de la subŝtato. San Diego kaj Meksiko troviĝas po 11 km.

Historio
--------

La areo estis loĝata jam en la antaŭhistoriaj tempoj. En la jaro 1542 hispanoj alvenis ŝipe al San Diego. En 1795 la loko estis hispana terkoncesio. Post Meksika-Amerika Milito Kalifornio apartenis al Usono. En Chula Vista la unua domo estis konstruita en 1887. oni konstruis ankaŭ digon kaj tiutempe la setlejo iĝis grava agrikultura loko por citronoj. En la 20-a jarcento la urbo iĝis antaŭurbo de San Diego kun tramokontaktoj. Dum la 2-a mondmilito armea bazo ekfunkciis. Baldaŭe oni establis proksime trejnadobazon por sportistoj.

Ekonomio
--------

Strato de Chula Vista
Strato en Chula Vista
Pro la proksima Meksiko Chula Vista estas komerca urbo. La turismo funkcias kiel la ekonomia motoro.

Klimato
-------

Chula Vista situas en mediteranea klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 12-22 °C. La varmo kulminas en aŭgusto, la malvarmo kulminas en decembro. Jare pluvas po 245 mm. La pluvo kulminas en februaro, aŭguste praktike ne pluvas.

Trafiko
-------

El Chula Vista aŭtoŝoseoj kuras al San Diego kaj Meksiko. Ĉe San Diego troviĝas la plej proksima flughaveno.

Vidindaĵoj
----------

* teatro OnStage Playhouse
* golfejo

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Odaŭara, Japanio
* Filipinoj Cebuurbo, Filipinoj
* Meksiko Tijuana, Meksiko

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

Mapo pri Kalifornio, kie estas trovebla Chula Vista en la plej suda parto de Kalifornio
Bekkruĉo
**Bekkruĉo** (hispane ***porrón*** prononco [po'ron], katalune ***porró*** prononco [pu'ro]) estas tradicia vitra kruĉo karaktera de Katalunio sed fama en tuta Hispanio. Ĝi similas kombinaĵon de vin-botelo kaj ĝardena ŝprucigilo. La supro de la botelo estas mallarĝa kaj povas esti ŝtopita per korko. Ekestiĝante supren de la malsupro de la kruĉo estas beko kiu laŭpaŝe mallarĝiĝas ĝis malgrandega aperturo. Ĝi estas formita tiel ke la vino entenata en ĝi havas minimuman kontakton kun la aero, dum pretas por esti ĉiam uzata. La ideo devenas kiel anstataŭaĵo de la felsaketoj. Bekkruĉoj estas plej ofte plenaj je ordinaraj vinoj, aŭ blankaj aŭ ruĝaj, sed estas ankaŭ uzataj por trinki ŝaŭmvinon, kaj, en pli malgranda versio, plenaj je dolĉa vino, estas oftaj en katalunaj restoracioj por akompani desertojn.

La manko de kontakto kun la lipoj permesas grupon da homoj kuntrinki el la sama ujo sen ofendi ilian higienan senton.

Kiel trinki per bekkruĉo
------------------------

Por trinki per bekkruĉo, komencu alportante ĝin tre proksime al via buŝo kaj klinu ĝin malrapide tiel ke la beko indiku viajn dentojn. Tiam, kiam likvo komencas eliri, portu la bekkruĉon for de via vizaĝo kaj suprenrigardu. Plimalaltigu la bekkruĉon apud vian buŝon antaŭ ol halti, tiel ke vi verŝu neniom sur vin.

Bekkruĉo en la literaturo
-------------------------

George Orwell priskribis bekkruĉon en *Homage to Catalonia*:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| …kaj trinkis el terura afero nomata *porron*. *Porron* estas speco de vitra botelo kun direktita beko el kiu mallarĝa ŝprucaĵo da vino elŝprucas ĉiam, kiam vi kilnas ĝin supren; vi povas tiel trinki de malproksime, sen tuŝi ĝin kun viaj lipoj, kaj povas esti pasata de mano al mano. Mi ekstrikis kaj postulis tason tuj post kiam mi vidis *porron*-n uzatan. Laŭ miaj okuloj la ujoj estis tute tro kiel pispotoj, precipe kiam ili estis plenaj je blanka vino. | "|

Vidu ankaŭ
----------

* Botiĥo estas argila kruĉo uzata por malvarmigi akvon. La trink-stilo similas al tiu de la bekkruĉo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Bekkruĉo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Filmo kaj diversaj fotoj da homoj trinkante per bekkruĉo Arkivigite je 2009-03-23 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
**Belaja** (ruse *Белая*, tatare *Агыйдел*, baŝkire *Ағиҙел*, la du lastaj elparolataj simile al *agidel*) estas grava rivero en orienta Eŭropa Rusio, alfluanta de Kama (Кама), kiu estas alfluanta de Volgo.

Nomo
----

La nomo *Belaja* estas rusa vorto, signifanta "blanka" (t.e. "blanka rivero").

La nomoj en la tatara kaj en la baŝkira signifas "blanka Volgo".

Estas ankaŭ aliaj lokaj nomoj, ĉiuj rilataj al la senco de "blanka rivero": en la udmurta Тӧдьы Кам, en la maria Ош Виче.

Geografio
---------

Mapo de Belaja kun Kama kaj Volgo
Belaja naskiĝas el la sudokcidenta Uralo, en la areo de la monto Iremel (1586 m), en Baŝkirio. La fonto estas marŝo je 744 m, en la Uĥalinska rajono.

Ĝi fluas longe sudokcidenten; apud la urbo Meleuz, ĝi turniĝas norden kaj plutenas tiun direkton ĝis la urbo Ufa, la plej granda el la urboj lokataj apud ĝi, kie ĝi ricevas la akvon de siaj plej gravaj alfluantoj, la riveroj Ufa (Уфа, dekstra alfluanto) kaj Djoma (Дёма, maldekstra). En tiu peco, la rivero tuŝas mezgrandajn urbojn, Salavat kaj Sterlitamak.

La lasta parto de la rivero fluas nordokcidenten, ankoraŭ tra Baŝkirio, kun multaj kurboj. Nur en la lasta parto Belaja eniras Tatarstanon, kie, post ĉirkaŭ 1430 km sume, ĝi trafas la riveron Kama apud la urbo Agidel.

De novembro al aprilo la tuta rivero estas kovrita de glacio.

Glaciiĝinta Belaja en Ufa, en decembro

La rivero kaj la homoj
----------------------

Ŝipoj povas veturi sur la rivero Belaja ĝis Ufa aŭ Sterlitamak, sed nur somere, ĉar vintre la rivero estas kovrita de glacio.

En 1979 la areo ĉirkaŭ la enfluo de Belaja en Kama iĝis granda baraĵlago (lago de Niĵnekamsk), kiu estas longa 157 km laŭ Belaja (kaj 185 laŭ Kama). La lago estas uzata ĉefe por elektra produktado, sed ankaŭ por provizi akvon al la kamparo, kapti fiŝojn ktp.

* Kategorio Belaja en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Clyde Lombardi, Barbara Carroll, Chuck Wayne. Downbeat en Novjorko proks. septembron de 1947. Foto de William P. Gottlieb.
**Chuck Wayne** (\* 27-an de februaro 1923 en Novjorko kiel *Charles Jagelka*; † 29-an de julio 1997 en Jackson, Nov-Ĵerzejo) estis usona ĵazgitaristo.

Wayne konatiĝis en la 1940-aj jaroj kiel membro de la unua bando de Woody Herman en 1946 (estis en 1944 tamen ankaŭ post du jaroj da militservo membro de la bando de Joe Marsala en Hickory House), kie li anstataŭis Billy Bauer, kaj kiel membro de la unua kvinopo de George Shearing (ekde 1949 ĝis 1952). Je la ludado en la ĵazklubejoj de la 52-a Strato li estis treege allogata de la bibopo kaj estis unu el la unuaj gitaristoj, kiuj alprenis ĉi tiun stilon. En 1945 li surdiskigis kune kun Dizzy Gillespie. En 1946 aperis lia unua surdiska prezentaĵo „The Jazz Guitarist Chuck Wayne" kun Zoot Sims, Brew Moore, Ed Shaughnessy kaj George Duvivier (reeldonado en 1954 kiel „Tasty Pudding"). Fine de 1947 li akompanis Lester Young (*The Complete Aladdin Recordings*). En la 1950-aj jaroj li estris en Novjorko proprajn bandojn, akompanis ekde 1964 ĝis 1957 kantiston Tony Bennett je ties vojaĝoj kiel ties muzika direktisto.

Ekde 1959 li estis studiomuzikisto ĉe CBS kaj li ludis ankaŭ ofte en brodvejaj spektakloj. En la 1960-aj jaroj li havis propran triopon en Novjorko kaj komencis instrui. En la 1970-aj jaroj li ofte prezentis en duopo kun gitaristo Joe Puma.

Lester Young: „East of the Sun (and West of the Moon)", ŝelakdisko de la kunsido ĉe Aladdin kun Gene DiNovi, Chuck Wayne, Curly Russell kaj Tiny Kahn de la 29-a de decembro 1947
Li ankaŭ ludis banĝon (ekz. sur disko el 1963), mandolinon, balalajkon (liaj gepatroj devenis el Ĉeĥoslovakujo) kaj prezentis ankaŭ kiel klasika gitaristo. Li elpaŝis krome kiel komponisto, ekz. de „Sunny" (Miles Davis uzis ĝin kiel „Solar" sub propra nomo), nomita laŭ Sonny Berman, kaj estis ankaŭ la fakta komponisto de „Butterfingers" kaj „Prospecting" (atribuata al Zoot Sims).

Literaturo
----------

* Bohländer u. a. „Reclams Jazzführer" 1989

Referencoj
----------

1. ↑  Feather, Gitler „Jazz Encyclopedia"

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Chuck Wayne en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 363305
* GND: 134551826
* LCCN: n80097149
* VIAF: 69117148
* ISNI: 0000 0001 1461 7106
* SUDOC: 156479389
* BNF: 13901043n
* MBA: 9fb7145f-492a-4797-b716-8121e486f01b
* ICCU: UM1V032219
 |
**Bela-Bela** (ĝis 2002 **Warmbaths** aŭ *Warmbad*) estas grandurbo kaj kuracbanloko en Sudafriko, en Provinco Limpopo.

Banejo de Bela-Bela

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 28 km²
* Loĝantaro: 122.768 (en 2012)
* Supermara alteco: 1098 m
* Horzono: UTC +2 h

Geografio
---------

Bela-Bela situas sur altebenaĵo en la norda parto de la lando. **Pretorio** troviĝas 92, Johanesburgo 148, Bloemfontein 516, Durbano 615, Port Elizabeth 1043, Kaburbo 1385 km.

Historio
--------

En la 18-a jarcento lokaj triboj malkovris termofontojn en la areo. Pioniro *Carl Van Heerden* establis tie bienon la unua. En 1873 ŝtato Transvalo aĉetis la teron kaj establis feriejon nomitan **Hartingsburg** post la eminenta nederlanda biologo Pieter Harting. La britoj okupis la feriejon dum la angla-buro milito kaj ili renomis la poŝton Warm Baths en 1903. En 1920 Warmbaths estis proklamita urbo. En 1932 ĝi iĝis municipo.

Trafiko
-------

La nacia ĉefŝoseo kaj fervojo Pretorio-Zimbabvo tuŝas Bela-Bela-on.

Klimato
-------

Bela-Bela havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 12-23 °C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas po 649 mm. La pluvo en decembro kaj en januaro kulminas, inter junio-aŭgusto apenaŭ pluvas.

Vidindaĵoj
----------

* Kuracbanejo, kies termofontoj produktas 22 000 litrojn je horo kun 52 °C. La akvo enhavas multon de natria klorido, kalcia karbonato kaj aliaj saloj, kiuj estas bonaj por kuraci reŭmatismon.
* Proksime estas naturparko

Fontoj
------

* Angla kaj germana Vikipedioj
* loĝantaro
* mapo, distancoj Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine
* mapo[*rompita ligilo*]
* vetero
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝflugila alaŭdo** |
| --- |
|  |
| Ruĝflugila alaŭdoRuĝflugila alaŭdo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Alaŭdedoj *Alaudidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Mirafra* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***M. erythroptera*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Mirafra erythroptera****(Blyth, 1845) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝflugila alaŭdo  |

 |
| v • d • r |

La **Hindia alaŭdo**, **Ruĝflugila alaŭdo**, **Ruĝflugila arbustalaŭdo** aŭ **Hindia arbustalaŭdo** (*Mirafra erythroptera*) estas specio de arbustalaŭdo aŭ de birdoj de la genro *Mirafra* kaj familio de Alaŭdedoj, kiu loĝas en Sudazio. La latinlingva specifa nomo *erythroptera* signifas per du grekdevenaj radikoj "eritro" kaj "ptero", *ruĝo* kaj *flugilo* respektive.

Priskribo
---------

Ĝi estas, kiel aliaj alaŭdoj, bruneca ĝenerale, pli bruna supre kaj pli hela sube, kaj pli hela ĝenerale ol aliaj alaŭdoj kaj kun **bruno kiu montras ruĝecajn nuancojn**; tiu ĉi troviĝas ĉefe en sekegaj areoj. La vangomakulo komplete estas ligata el blanka superokula strio kaj transorela bordo. Krono (levebla kresteto) kaj supraj partoj estas tre brunaj kaj striitaj. Palaj subaj partoj havas grandajn punktojn enbruste. Diferencebla el la Jerdona alaŭdo pro sia pli longa vosto, pli mallongaj beko kaj kruroj. Flugilkovrilaj plumoj estas tre ruĝecbrunaj.

Tiu specio kantas el pintoj de arbustoj sed kutime ne ripozas sur arboj aŭ kabloj. La alvoko estas simila al tiu de la Jerdona alaŭdo, sed estas pli malalta kaj havas pli longajn sonorilecajn tremsonojn. Ofte falante laŭtone. (Rasmussen kaj Anderton, 2005)

La kantoflugo dum la pariĝada sezono estas mirinda spektaklo. La birdo supreniras alte supergrunde, kaj malfermas siajn flugilojn kiel malferma V kaj falas kiel "paraŝuto" malsupren al sia ripozejo dum kantokrias sian kanton konsistantan el mallongaj pepoj kaj triloj en tri silaboj sekvitaj de pli longa kvara silabo. Tiu kombino estas ofte ripetita ĝis kiam la birdo ekripozas denove.

La ruĝecaj flugilstrioj estas diferencigaj sed oni devas atenti por ne konfuzigi tiun birdon kun la *M. affinis* en centraj Okcidentaj Ghatoj kaj la ĉirkaŭa kamparo kie ambaŭ teritorioj koincidas. *Mirafra affinis* estas pli malhela kun pli da ruĝo en flugiloj.

Referencoj
----------

* BirdLife International (2004). *Mirafra erythroptera*. *Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj*, eldono de 2006. IUCN 2006. Elŝutita 12a Majo 2006. Malpli zorgiga
* Rasmussen, P. C. kaj Anderton, J. C. (2005) Birds of South Asia. The Ripley Guide. Lynx Edicions.
**Brinje** estas vilaĝo kaj municipo en Kroatio. Ankoraŭ 11 komunumoj apartenas al la municipo.

Fortikaĵo de Brinje
Fortikaĵo de Brinje

Bazaj informoj
--------------

* Areo de la municipo: 481 km²
* Supermara alteco: 173 m
* Loĝantaro en la municipo: 4 100, en la vilaĝo: 1700
* Poŝtkodo: 53 000
* Telefonprefikso: 53
* Aŭtokodo:

Situo
-----

La urbo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Zagrebo-Senj. La lasta troviĝas 32 km-ojn.

Historio
--------

La unua skriba mencio pri fortikaĵo devenis el 1390, kiel apartenaĵo de familio Frangepan. Post la mezepoko la vilaĝo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Brinje apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Lika-Krbava, kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Vidindaĵoj
----------

* ruinoj de la fortikaĵo
* gotika kapelo

Famuloj
-------

En Brinje naskiĝis juristo Mátyás Vuchetich.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 269244
* GND: 4640249-4
* VIAF: 240545342
* NKC: ge442130
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Ruĝgorĝa koltordulo** |
| --- |
|  |
|  |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Pegoformaj *Piciformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Pegedoj *Picidae* |
| Subfamilio: | *Jynginae* |
|
|
|
|
| Genro: | Koltordulo *Jynx* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***J. ruficollis*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Jynx ruficollis****Wagler, 1830 |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Ruĝgorĝa koltordulo  |

 |
| v • d • r |

**Ruĝgorĝa koltordulo** estas birdo de genro Koltordulo, kiu loĝas en Afriko.

Aspekto
-------

Nur du specioj formas tiun genron. La alia estas la disvastigata eŭrazia koltordulo. Ĝi estas iomete pli granda ol la samgenra eŭrazia koltordulo. Koloro de plumaro estas simila, kiel ĉe eŭrazia koltordulo – kamufla kun komplika bildo de brunaj kaj grizaj koloroj. Nur mentono, gorĝo, brusto (parte) kaj parto de flugilaj plumoj estas kolorigitaj malsame - ruĝe aŭ ruĝece. Krome la dorso estas pli bruna (kun nigraj makuletoj) kaj la ŝultroj kaj kapo pli grizecaj, dum subaj partoj (ventro kaj subvosto) pli flavecaj kun vertikalaj mallarĝaj strioj.

Kutimoj
-------

Vivas ĝi nur en Afriko izole en kelkaj separitaj areoj sude de Saharo: de Gabono kaj Kameruno okcidente al Etiopio oriente kaj ĝis Sudafrika Respubliko. La birdo estas nemigrata.

Pro insuleca teritoria troviĝo oni kreas tri subspeciojn, kiuj malsamas en koloro de plumaro (per pli granda, malpligranda aŭ manko de la ruĝbruna koloro) ĉefe sur mentono, brusto kaj gorĝo. 

Tiu afrotropisa birdo loĝas en malferma kamparo (savano), en pli maldensaj arbaroj, je la randoj de arbaroj. Ĝi ne ĉizas nestkavojn sed serĉadas lasitajn kavojn en maljunaj arboj post pegoj aŭ birdoj de parenca familio *Capitonidae*.

La voĉo estas nazeca.

Listo de subspecioj
-------------------


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Birdoj |

* *Jynx ruficollis aequatorialis* Ruppell, 1842
* *Jynx ruficollis pulchricollis* Hartlaub, 1884
* *Jynx ruficollis ruficollis* Wagler, 1830
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kosifikulo** |
| --- |
|  |
| KosifikuloKosifikulo |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Ĥorduloj *Chordata* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Birdoj *Aves* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Paseroformaj *Passeriformes* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Muŝkaptuledoj *Muscicapidae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Cossyphicula* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | ***C. roberti'*** |
|

 |
| Dunomo |
| ****Cossyphicula roberti****(Alexander, 1903) |
|
|
|
| Konserva statuso |
| {{{220px}}}**Konserva statuso: Malplej zorgiga** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| v • d • r |

**Kosifikulo** aŭ Blankaventra ruĝgorĝulo (***Cossyphicula roberti***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas monotipa en la genro ***Cossyphicula***.

Temas pri specio simila al la Orienta ruĝgorĝulo, ĉar estas griza al **bruna en supraj partoj**, ekzemple bruna kapo, sed kun **bluecgriza traokula zono**, dum **subaj partoj estas oranĝaj**, sed ĉefe en gorĝo, supra brusto kaj flankoj, dum centre nuancas al helflava kaj al **blankeca en ventro**, de kie devenas unu el la nomoj de la specioj, nome la popola, dum *Kosifikulo* estas adapto de la latina scienca nomo.

Ĝi troviĝas en centra Afriko nome Burundio, Kameruno, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Niĝerio, Ruando kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj aŭ de montaro.

Referencoj
----------

* BirdLife International 2004. Cossyphicula roberti. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.