recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Potreto de Franz Schubert, farita de Franz Eybl (1827).
Potreto de Beethoven, farita de Joseph Willibrord Mähler.
**Lido** (germane *Lied* [liːt]; plurale *Lieder* [ˈliːdɐ]) estas termino uzata en la historio de la klasika muziko por referenci al mallonga lirika kanto kies vortumado estas poeziaĵo al kiu oni aldonis muzikon kaj verkita por soloista voĉo kaj akompanantaro, ĝeneralmente de piano. Tiu muzika formo karakteriziĝas pro mallongeco, rezigno de virtuozismo belkanteca, forta rilato kun la poeziaĵo kaj forta influo de la popola germana kanto aŭ **popollido** (germane *Volkslied*). Temas pri muzika formo tipa de la ĝermana landaro kaj propra de la Romantisma muziko.

Tiu tipo de komponaĵo aperis en la klasika epoko (1760-1820), floris dum la Romantismo kaj evoluis dum la 20a jarcento. Komponistoj kiel Beethoven, Schubert kaj Hugo Wolf komponis lidojn bazite sur geniuloj de la poezio kiel Goethe kaj Heine. Ĝi atingis altan gradon de disvolvigo kun la aŭstria komponisto Franz Schubert en 1814, kvankam li havis antaŭulojn en Mozart kaj Beethoven. En la okcidenta klasika muziko oni uzas la terminon en germana lingvo ĉar la komenco kaj unuaj lidoj estis verkoj de germanaj komponistoj. En Germanio oni uzas fakte la terminon **artlido** (*Kunstlied*) por distingi la ĝenron disde la popollido. La disvolvigo de la formo kuniris kun la remalkovro de la popola germana kulturo kiel fonto de arta produktado, kiel estis la *Grimms Märchen* aŭ kolektoj de rakontoj (1812) de la Fratoj Grimm aŭ la kolekto de poeziaĵoj *Des Knaben Wunderhorn* (1805-1808) de Clemens Brentano kaj Achim von Arnim.

Referencoj
----------

* Hallmark, Rufus, eld.: *German Lieder in the Nineteenth Century*. New York: Schirmer, 1996.
* Parsons, James, eld.: *The Cambridge Companion to the Lied*. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
* Fischer-Dieskau, Dietrich: *Schubert und seine Lieder*. Stuttgart: DVA, 1996. ISBN 3-458-34219-2

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lido (muziko) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Lieder* - Senpagaj registraĵoj de ĉiuj lidoj de Franz Schubert (farata)
* Dokumentaro de la Domo Beethoven en Bonn, Germanio, pri la ciklo "*An die ferne Geliebte*"[*rompita ligilo*]
* Kolekto de germanaj, anglaj kaj francaj lidoj en retaj partituroj
* Tekstoj uzitaj en komponaĵoj de lidoj (angle) Arkivigite je 2012-08-05 per la retarkivo Wayback Machine
Vulkana erupcio de Cumbre Vieja en La Palma, 2021.
En hispana ***Dorsal de Cumbre Vieja*** [kumbreBJEĥa] (Maljuna Pinto), estas vulkana dorsaro aktiva en la insulo La Palma en Kanarioj.​ Temas pri vulkana strukturo etenda de nordo suden, tra la suda duono de La Palma, kaj la montopintaro kaj flankoj estas markitaj per dekoj de krateroj kaj konusoj. La lasta erupcio startis la 19an de septembro 2021 en arbara zono de la loĝloko Las Manchas konata kiel Cabeza de Vaca. La lafofluo rapide atingis loĝatajn areojn malsupren, tra la setlejoj kaj bananplantejoj, detruis milojn da konstruaĵoj kaj finfine venis tra klifoj al la maro pligrandigante la insulon. La vulkano haltiĝis la 13-a de decembro 2021, kaj la 25-an de decembro 2021 la loka registaro deklaris, ke la erupcio estis finiĝinta.

Ĉe tiu vulkanaro okazis historie la sep erupcioj kiuj estis okazintaj dum la lastaj 500 jaroj en la insulo, kaj plej ĵuse en 1949, 1971 kaj 2021.

Referencoj
----------

1. 1 2  Descripción geológica de La Palma Alirita en 2022-07-20, www.ign.es
2. ↑  CASTAÑO, V. J. Erupción en La Palma, 25 de diciembre | Canarias anuncia el fin de la erupción del volcán de La Palma tras 85 días Alirita en 2022-07-20; 2021-12-25 en RTVE.es
3. ↑   Spain's La Palma volcano eruption declared over after three months BBC News, 2021-12-25, alirita en 2022-07-20
4. ↑  NIUS De Tacande a Teneguía, las erupciones históricas que han sacudido La Palma y Canarias Alirita en 2022-07-20; 2021-09-21 ĉe Nius Diario

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dorsal de Cumbre Vieja en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 836317
 |
Blazono de Liessies.
**Liessies** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 501 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

Ĝi estas trafluata de la rivero Helpe Majeure.

Geografio
---------

Liessies estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ Solre-le-Château. La areo de Solre-le-Château troviĝas tute okcidente de la departemento, proksime al la landlimo kun Belgio kaj en natura regioneto kromnomita "Solrezis", inter la urbetoj Maubeuge kaj Fourmies.

La vilaĝo Liessies troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en alia natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Liessies etendiĝas sur 17,6 km².

Administrado
------------

Liessies apartenas al la kantono de Solre-le-Château, kies ĉefurbo estas Solre-le-Château. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

Vidindaĵoj
----------

La abatejo de Liessies estis grava mezepoka abatejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Nord
* Kantono de Solre-le-Château
Koordinatoj mankas! Bonvolu kunhelpi.

**Lucientes** estas senhomigita mezepoka aragona vilaĝo situanta en la suda parto de la municipo Longás, en la komarko Cinco Villas kaj en la jurisdikcia distrikto de Ejea de los Caballeros en provinco Zaragozo de la historia hispana regiono Aragono.

Geografio
---------

Ĝi situas en la suda parto de la municipo Longás, apud la arbarvojo, kiu ligas Longás kun Luesia, ĉe la flanko norda de la montaro "Santo Domingo". Nuntempe, nur kelkaj ruinoj kaj spuroj de gardoturo de la kastelo de "San Marzal" restas kiel pruvo de tiu loko.

Historio
--------

Laŭ la historiisto Agustín Ubieto Arteta, la unuaj mencioj pri ĉi tiu loko datiĝas de 970 kaj 994, en eldono de Antonio Ubieto Arteta de la "Cartulario de San Juan de la Peña I" , kaj ankaŭ inkludas la nomo-variaĵojn *Lucientes* kaj *Lucentes*. 

Estas eble, ke la monaĥejo *Leire* ricevis la enspezon de la eklezio de Lucientes en la 11-a jarcento, same kiel la relative proksimaj urboj *Lobera de Onsella*, *Longás*, *Petilla de Aragón*, *Sibirana* kaj Sos del Rey Católico. Oni scias nur kun certeco, ke la vilaĝo *Lucientes* faris pagojn al tiu monaĥejo dum la 12-a jarcento.

Loknomo
-------

La loknomo *Lucientes* prezentas la finaĵon "-ntes" tipan de la fosiliigitaj genitivoj de la latina tria deklinacio. Tiu origino tre bone kongruas kun la latinaj vortoj LUCENTIS kaj LUCENTIUS.

Estas menciinde
---------------

De ĉi tiu loko venis la patrinflankaj prapatroj de la aragona pentristo Francisco José de Goya y Lucientes, kiu translokiĝis al la proksima urbo Uncastillo.

Vidu ankaŭ
----------

* Aragona regioneto Cinco Villas.

Referencoj
----------

1. ↑  (en Textos Medievales, 6, Valencio, 1972)
2. ↑  Ubieto Arteta, Agustín: Toponimia aragonesa medieval, Valencia, 1962.
3. ↑   Luis Javier Fortun Pérez de Ciriza: Leire, un señorío monástico en Navarra (siglos IX-XIX), Gubierno de Nabarra, Pamplona, 1993, ISBN 84-235-1189-8.
4. ↑
5. ↑

Eksteraj ligiloj
----------------



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 806120
 |
**Belchen** (prononcu: bElĥn) aŭ **balon-monto** kun alteco de 1.414 metroj estas la kvara plej alta pinto de Nigra Arbaro. Ĝi situas sur tereno de komunumoj Münstertal, Schönenberg kaj Neuenweg en suda Germanio.

Nomo
----

Monto Belchen vintre)
La nomo etimologie **ne** rilatas al "balono", kiel sugestus la germana *Belchen* (pilketo) kaj la franca *Ballon*, sed devenas eble de Belenos, kelta dio de la lumo aŭ de la ĝermana *"bhel"* / *"bala"* (brile blanka).

La sistemo de balon-montoj
--------------------------

En la regiono ekzistas pluraj montoj kun la nomo *"Belchen"*:

* tri en la Vogezoj (Francio):   
*Grand Ballon*, *Petit Ballon* kaj *Ballon d'Alsace*
* unu en la Ĵuraso (Svisio):   
*Belchenflue*
* kaj en la Nigra arbaro (Germanio): *Belchen*.

Ĉiu el tiuj kvin havas malpintan, plejparte senarbaran supron kaj tial estas facile distingebla de krutaj najbaraj montoj, aparte kiam neĝokovrata vintre.

Tri el la balon-montoj havas specialan geodezian interrilaton:
*Ballon d'Alsace* kaj *Belchen* situas sur la sama latitudo. Pro tio en la tagoj de printempa respektive aŭtuna tagnoktegaleco, la suno leviĝas respektive subiras ekzakte malantaŭ la alia.

La tria monto en la sistemo, la *Svisa balon-monto* (*Belchenflue*), situas preskaŭ sude de la nigraarbara *Belchen*. Vidata de *Ballon d'Alsace* je la 22-a de decembro (plej mallonga tago, mezvintro, vintra solstico, Jul-festo) sunleviĝo okazas rekte malantaŭ la *Svisa balon-monto*.

Advokatoj de *"belĥismo"* proponas, ke jam keltoj konis kaj uzis tiun sistemon kiel astronomian kalendaron.

| Nomo | Montaro | Alteco | Koordinatoj |
| --- | --- | --- | --- |
| Ballon d'Alsace | Vogezoj | 1.247 m | 47° 49' 20" N, 6° 50' 42" O |
| Belchenflue | Svisa Ĵuraso | 1.099 m | 47° 21′ 52″ N, 7° 48′ 40″ O |
| Belchen | Nigra Arbaro | 1.414 m | 47° 49′ 21″ N, 7° 50′ 1″ O |
| Grand Ballon | Vogezoj | 1.424 m | 47° 54′ 3″ N, 7° 5′ 55″ O |
| Petit Ballon | Vogezoj | 1.267 m | 47° 54′ 3″ N, 7° 5′ 55″ O |

Naturparko
----------

Sur Belchen troviĝas raraj plantoj kaj bestoj. Tial ĝi jam de 1949 estas naturprotektejo. En 1993 la protektita tereno estas grandigita, ĝi nun havas 1.600 hektarojn kaj apartenas al la plej grandaj de Baden-Virtembergo.

Turismo
-------

Panoramo de sur Belchen

Turistojn logas la rava panoramo desur Belchen, ĉe klara vetero videblas la Alpoj de Säntis (Svisio) ĝis Blanka Monto (Francio/Italio). Aŭtoj ne estas permesataj, la supro estas atingebla per telfero (baza stacio: Aitern-Multen).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Belchen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Belega vintra panoramo - kun indiko de la alpaj montoj
* Sunsubira panoramo - kun indiko de la alpaj montoj
* Multaj informoj pri Belchen germane
* La sistemo de balon-montoj Arkivigite je 2009-06-12 per la retarkivo Wayback Machine germane
* Skaraboj troveblaj ĉe Belchen germane
**Terapio** (el la greka *θεραπεία* "servo") estas metoda kuracado de malsanoj kaj lezoj. La celo de la terapiisto estas neniigo aŭ malpligrandigo de la simptomoj kaj reĝustigo de la korpaj kaj psikaj funkcioj.

Por elekto de la taŭga terapio, necesas havi ĝustan diagnozon.

Terapio baziĝas sur rekta aŭ malrekta influo de la terapiisto al la paciento. La influebloj estas multegaj: per kirurgio, kuraciloj, radioj, manoj, ...

Grava flanko de la plejmultaj terapioj estas bona komunikado inter terapiisto kaj paciento. Ĝi certiĝas, ke la kuracado konformas al la paciento kaj pligrandigas la eblon de la paciento mem partopreni al pli rapida saniĝo. La psikiatria terapio uzas metodojn de sistema komunikado.

Terapimetodoj
-------------

* Kemiterapio
* Konverta terapio
* Korpopsikoterapio
* Korpoterapio
* Medicino
* Psikoterapio
* Terapia rajdado

* Kategorio Terapio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Terapio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
* Terapio en Vikinovaĵoj (Liberaj novaĵoj)
|  |
| --- |
| € |

| Eŭro-moneroj |
| --- |
| Eŭrozono |
|  Aŭstrio
 Belgio
 Estonio
 Finnlando
 Francio
 Germanio
 Grekio
 Hispanio
 Irlando
 Italio
 Kipro
 Latvio (ekde januaro 2014)
 Litovio (ekde januaro 2015)
 Luksemburgio
 Malto
 Nederlando
 Portugalio
 Slovakio
 Slovenio |
| Landoj ekster EU kun propraj eŭro-moneroj |
|  Andoro (moneroj ekde 2014)
 Monako
 San-Marino
   Vatikanurbo |
| Ontaj membroj de la Eŭrozono |
|  Bulgario
 Ĉeĥio
 Hungario
 Pollando
 Rumanio |

La **litovaj eŭro-moneroj** estas la moneroj de la komuna eŭropa valuto eŭro. Kiel ĉiuj eŭro-moneroj, ankaŭ la litovaj havas komunan flankon, kiu montras la valuton de la monero, kaj ĉiu lando, kiu partoprenas la eŭron, havas proprajn desegnaĵojn sur la alia flanko de la moneroj. Ĉi tiuj varias, ekde simpla montro de la monarĥo (ekzemple Belgio) ĝis tute malsama desegnaĵo ĉe ĉiu monero (ekzemple Italio). Tamen, ĉiuj moneroj iel montras 12 stelojn ankaŭ sur tiu flanko.

La litovaj civitanoj dum la resendependiĝo de sia ŝtato dum 1991 donis altan simbolan signifon al la fakto denove havi sendependan nacian valuton, la litovan lidon, kies desegnaĵoj memorigas pri la mezepoka litova ŝtato. La litovaj eŭro-moneroj transprenis el la mezepokaj simboloj la bildon Vytis de la nacia blazono, kiu montras rajdantan kavaliron. La eŭro-moneroj kun la Vytis jam en proveldono produktiĝis.

Al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II Litovio aliĝis la 28-an de junio 2004, kaj antaŭvideblas la transiro de la litova lido al la komuna eŭropa valuto dum la venontaj jaroj, kvankam la dato ankoraŭ ne ekzakte fiksiĝis: la registaro de Litovio kaj la nacia Banko de Litovio jam alcelis la jaron 2007, sed devis prokrasti la celon ĝis 2010, poste ĝis 2012 kaj fine ĝis la 1-a de januaro 2015, kiam ĝi finfine ja okazis.

Bildoj de la naciaj flankoj de la litovaj eŭro-moneroj
------------------------------------------------------

La **litovaj eŭro-moneroj** ĉiuj portas la saman desegnaĵon: la bildon Vytis de la nacia blazono, kiu montras rajdantan mezepokan kavaliron. La litovajn eŭro-monerojn produktigas la centra Banko de Litovio.

**Naciaj flankoj**| 0,01 € | 0,02 € | 0,05 € |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| bildigo de la nacia simbolo Vytis |
| 0,10 € | 0,20 € | 0,50 € |
|  |  |  |
| bildigo de la nacia simbolo Vytis |
| 1,00 € | 2,00 € | 2 € ĉirkaŭo |
|  |  |  |
| bildigo de la nacia simbolo Vytis |   |

Vidu ankaŭ la paĝojn pri
------------------------

* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto eŭro
* la ĝisnuna nacia valuto litova lido (*Litas*)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Litovaj eŭro-moneroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* artikolo "Kiam la Eŭro venos al Litovio?", revuo Monato, marto 2006, paĝoj 17 kaj 18 Arkivigite je 2014-07-04 per la retarkivo Wayback Machine esperante
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto ĉe Majno
* paĝoj de la nacia banko de Litovio
* germanlingva artikolo pri la enkonduko de la eŭro en Litovio kaj la ontaj litovaj eŭro-moneroj
**Geometria transformado** estas funkcio *F*, kiu transformas geometrian figuron *Z1* en geometrian figuron *Z2*:

*F: Z1 → Z2*
Al ĉiu punkto *p* el figuro *Z1* respondas punkto el figuro *Z2*, kiu nomiĝas **bildo de punkto** p sub geometria transformo *F*: notacie, *F(p)*.

Rilataj difinoj
---------------

* **Bildo de figuro** *Z1* sub transformo *F: Z1 → Z2* estas figuro *F(*Z1*) en* Z2 *konsistanta el ĉiuj punktoj en* Z2*, kiuj estas bildoj de punktoj de figuro* Z1*:*

{\displaystyle F(Z\_{1})=\left\{q\in Z\_{2}\colon \ \exists \_{p\in Z\_{1}}\ q=F(p)\right\}}.
* Punkto *p* de figuro *Z* nomiĝas **fiksita punkto** de geometria transformo *F: Z → Z*, se *F(p)=p*.
* **Inversa geometria transformo**: Se transforma funkcio *F* estas bijekcio, tiam geometria transformo estas inversigebla, kaj ĝia inverso *F -1* nomiĝas ĝia **inversa transformo**. Tiam

{\displaystyle \forall \_{q\in Z\_{2}}\ \exists \_{p\in Z\_{1}}\ q=F(p)}, do ekzistas inversa geometria transformo *F -1: Z2 → Z1 tia, ke por ĉiuj {\displaystyle p\in Z\_{1}\ kaj\ q\in Z\_{2}}   
{\displaystyle F^{-1}(q)=p\Leftrightarrow F(p)=q}*

* Kategorio Geometria transformado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La fungonubo de la bombo *Fat Man* rezultinta el la atomeksplodo super Nagasako staris 18 km en la ĉielo el la hipocentro.
**"Fat Man"** (dikulo) estis la kodonomo por la atombombo kiu estis eksplodigita super la japana urbo Nagasako fare de Usono la 9an de aŭgusto 1945. Ĝi estis la dua de nur du atombomboj uzitaj en milito, el kiuj la unua estis *Little Boy*, kaj ĝia eksplodo markis la trian atombomban eksplodon en la historio. Ĝi estis konstruita de sciencistoj kaj inĝenieroj en la Nacia Laboratorio Los Alamos uzante plutonion el Hanford, kaj ĝi estis faligita el la *Boeing B-29 Superfortress* *Bockscar* pilotita de la Majoro Charles Sweeney.

La nomo *Fat Man* (dikulo) referencas al la frua dezajno de la bombo ĉar ĝi havis ampleksan, rondan formon; ĝi estis konata ankaŭ kiel *Mark III*. *Fat Man* estis atombombo de imploda tipo kun solida kerno el plutonio. La unua el tiu tipo kiu estis eksplodigita estis *Gadget* en la Trinity-testo malpli ol unu monaton pli frue la 16an de julio en Alamogordo, Nov-Meksiko. Du pliaj estis eksplodigitaj dum la atomeksperimento Operaco *Crossroads* en la Bikini Atolo en 1946, kaj ĉirkaŭ 120 estis produktitaj inter 1947 kaj 1949. La *Fat Man* estis retirita en 1950.

Bibliografio
------------

* Baker, Richard D.; Hecker, Siegfried S.; Harbur, Delbert R. (1983). Plutonium: A Wartime Nightmare but a Metallurgist's Dream (PDF). Los Alamos Science. pp. 142–151.
* Campbell, Richard H. (2005). The Silverplate Bombers: A History and Registry of the Enola Gay and Other B-29s Configured to Carry Atomic Bombs. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-2139-8. OCLC 58554961.
* Coster-Mullen, John (2012). Atom Bombs: The Top Secret Inside Story of Little Boy and Fat Man. Waukesha, Wisconsin: J. Coster-Mullen. OCLC 298514167.
* Craven, Wesley; Cate, James, eld. (1953). The Pacific: Matterhorn to Nagasaki. The Army Air Forces in World War II. Chicago: The University of Chicago Press. OCLC 256469807.
* Hansen, Chuck (1995). Volume V: US Nuclear Weapons Histories. Swords of Armageddon: US Nuclear Weapons Development since 1945. Sunnyvale, California: Chukelea Publications. ISBN 978-0-9791915-0-3. OCLC 231585284.

* Fat Man en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Fat Man en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **aŭtonoma respubliko** aŭ **respubliko** estas politika ento ene de la respubliko kun enverguro de mem-regado, ofte inkluzive de siaj propraj konstitucio, registaro kaj parlamento. La termino estis precipe ofta en la antaŭa Orienta Bloko.

En Sovetunio tiuj entoj nomiĝis aŭtonoma soveta socialisma respubliko. Post disfalo de Sovetunio kaj apero de Rusia Federacio ili plejparte ricevis statuson de respublikoj ene de Rusio.

Respublikoj en Sovetunio
------------------------

Ekde 1964 ĝis decembro 1991 en Sovetunio ekzistis 21 aŭtonomaj sovetaj socialismaj respublikoj (ASSR). Ili estis establitaj en teritorioj, loĝataj de naciaj malplimultoj.

### En RSFSR

1. Adigea ASSR
2. Respubliko Altajo
3. Baŝkira ASSR
4. Burjata ASSR
5. Dagestana ASSR
6. Kabardio-Balkara ASSR
7. Kalmuka ASSR
8. Karaĉajio-Ĉerkesa ASSR
9. Karelia ASSR (ne konfuzu kun la samnoma regiono, parte lokita en Finnlando)
10. Komia ASSR
11. Krimea ASSR (1921-1945)
12. Maria ASSR
13. Mordva ASSR
14. Jakuta ASSR
15. Nord-Oseta ASSR
16. Tatara ASSR
17. Tuva ASSR
18. Udmurta ASSR
19. Ĥakasa ASSR
20. Ĉeĉena-Inguŝa ASSR (la 9-an de januaro 1993 dividita je Ĉeĉenio kaj Inguŝio)
21. Ĉuvaŝa ASSR

### En Kartvela SSR

1. Abĥaza ASSR

### En Uzbeka SSR

1. Karakalpaka ASSR

### En Ukraina SSR

1. Moldava ASSR (1924-1940)
2. Krimea ASSR (ekde februaro 1991)

Aŭtonomaj respublikoj havis pli altan statuson ol aŭtonomaj provincoj kaj aŭtonomaj distriktoj. Ili sendis po 11 deputitojn al la Soveto de la Nacioj de la Supera Soveto de Sovetunio dum aŭtonomaj provincoj nur po 5 kaj aŭtonomaj distriktoj po 1. Prezidanto de la Konsilio de ministroj de aŭtonoma respubliko estis ano de Konsilio de ministroj de respektiva SSR.

Tamen statuso de aŭtonomaj respublikoj estis malpli alta ol tiu de SSR. Ili ne estis subjektoj de USSR kiel federacio, ne estis konsiderataj suverena ŝtato (malsame ol SSR), ne havis rajton eliri Sovetunion aŭ eĉ transiri de unu SSR al alia.

Jugoslavio
----------

dekstra

La Socialisma Federacia Respubliko de Jugoslavio (1943-1992) estis formale federacio de ses socialismaj respublikoj. Ene de la plej granda de tiuj ĉi aŭtonomaj respublikoj (Serbio) estis du aŭtonomaj provincoj. La federacia ĉefurbo estis Belgrado.

| Aŭtonoma respubliko | Ĉefurbo | Flago | Blazonŝildo |
| --- | --- | --- | --- |
| Socialisma Respubliko Bosnio kaj Hercegovina | Sarajevo |  |  |
| Socialisma Respubliko Kroatio | Zagrebo | kadra |  |
| Socialisma Respubliko Makedonio | Skopjo | kadra |  |
| Socialisma Respubliko Montenegro | Podgorico | kadra |  |
| Socialisma Respubliko Serbio* Socialisma Aŭtonoma Provinco Kosovo
* Socialisma  Aŭtonoma Provinco Vojvodino
 | Belgrado
Prištino
Novi Sad | kadra |  |
| Socialisma Respubliko Slovenio | Ljubljano | kadra |  |

Aliaj landoj
------------

* Naĥiĉevano, eksklavo kaj aŭtonoma respubliko de Azerbajĝano.
* Kartvelio havas du aŭtonomajn respublikojn :
	+ Abĥazio, oficiale aŭtonoma, estas fakte sendependa.
	+ Aĝario, aŭtonoma respubliko (antaŭe kiel aŭtonoma respubliko de Sovetunio).

Referencoj
----------

Tiu ĉi artikolo estas traduko de la artikolo en la nederlandlingva versio de Vikipedio je la 28-a de julio 2018.
**Lucio Edwin Gutiérrez Borbúa** (n. 23-an de marto de 1957) estas ekvadora eks-soldato kaj politikisto. Li estis prezidento de Ekvadoro ekde la 15-a de januaro de 2003 ĝis la 20-a de aprilo de 2005, kiam li devis rezigni.

Lucio Gutiérrez estas inĝeniero kaj militisto. En 1996 li estis la milita asistanto de tiama prezidento Abdalá Bucaram.

En januaro de 2000 li partoprenis en la militara puĉo kiu rezignigis la elektitan prezidenton Jamil Mahuad. Li tamen estis enprizonigita, kaj oni elektis novan prezidenton Gustavo Noboa.

Post sia liberigo li kandidatiĝis en balota kampanjo kaj sukcesis akiri la prezidentecon, fronte al Noboa.

Tamen, li ne havis apogon en la Parlamento, kaj devis organizi diversajn aliancojn. Tio ruinigis lian popularecon, kaj post diversaj popolaj protestoj en Quito, li devis rezigni kaj ekziliĝi en Brazilon. Lia eks-vicprezidento Alfredo Palacio nun provizore tenas la prezidentan oficon.

| Antaŭe: | Prezidanto de Ekvadoro | Poste: |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Gustavo Noboa | 2003 - 2005 | Alfredo Palacio |

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lucio Gutiérrez en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Arkivigite je 2006-02-23 per la retarkivo Wayback Machine
* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 39175
* GND: 129789119
* LCCN: no2004016602
* VIAF: 261900637
* ISNI: 0000 0001 1475 2797
* SUDOC: 127476776
 |
**Libroj de pola nacio kaj pola pilgrimado** (pole: *Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego*) – literatura verko, publicista broŝuro kun politika karaktero verkita de Adam Mickiewicz, eldonita decembre 1832 en Parizo. La verko estis kreita en la plej fekunda literature vivperiodo de Mickiewicz, mallonge post falo de Novembra ribelo kontraŭ Rusia imperio, tuj post ekverko de *Dziady*, parto III, kaj senpere antaŭ ekesto de *Sinjoro Tadeo*.

Karakterizo
-----------

*La Libroj* en sia formo rememorigas evangeliajn parabolojn, kio estis intencita de la aŭtoro. Laŭ literatura ĝenro estas klasifikataj al apokrifoj. Tamen en sia mesaĝo ili estas verko publicista, ligita kun situo de poloj komence de la Granda Elmigrado.

Parto de elmigrantaro riproĉis al la aŭtoro idealigon kaj promocion de moralo rezultanta nur de religieco. Kritikaj vortoj de la manko de agnosko ankaŭ aperis en buleo de Gregorio la 16-a. La Libroj tamen gajnis grandan popularecon, ne nur eksterlande, sed ankaŭ en Pollando, kie estis eksterleĝe presataj. Oni tradukis ilin al pluraj lingvoj. Danke al tiu ĉi verko Mickiewicz iĝis konata en Eŭropo.

Vidu ankaŭ
----------

* pola mesianismo
* nombro de providenca viro

Esotera interesaĵo
------------------

En la titolo de la verko estas 44 literoj, aŭ ĉifroŝlosilo de la kodo, kiu permesas apartigi kelkajn frazojn kun la sama nombro da literoj. Ni trovas ilin komence de la unua kaj dua libroj, kaj en la "Preĝo de pilgrimo", estanta fino de la elmigra manifesto de Mickiewicz.

1. Od początku świata aż do umęczenia narodu polskiego / De la mondkomenco ĝis martireco de la pola nacio

2. W on czas przyszedł na ziemię Syn Boży JEZUS CHRYSTUS / Tiutempe alvenis al la tero Filo de Dio Jesuo Kristo

3. Duszą narodu polskiego jest pielgrzymstwo polskie / Animo de la pola nacio estas la pola elmigrantaro

4. Polak w pielgrzymstwie nie ma jeszcze imienia swego / Polo pilgrimanta ankoraŭ ne havas sian nomon

5. BOŻE Jagiellonów! BOŻE Sobieskich! BOŻE Kościuszków! / DIO de Jagelonoj! DIO de Sobieski! DIO de Kostjuŝkoj

En la Jaro de Pola Romantikismo la mistera nombro 44 ĉi tie montriĝas al ni en la spirito de pola mesianismo.

Bibliografio
------------

* Zofia Stefanowska, *Historia i profecja. Studium o „Księgach narodu i pielgrzymstwa polskiego" Adama Mickiewicza* (Historio kaj profetado. Studo pri "Libroj de pola nacio kaj pola pilgrimado") (1962)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Libroj de pola nacio kaj pola pilgrimado en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* *Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego* (pierwodruk, Paryż, 1832) w serwisie Polona.pl
**Louis Dembitz BRANDEIS** (13-an de novembro 1856 en Louisville, Kentucky - 5-an de oktobro 1941 en Vaŝingtono) estis usona juristo kaj unua juda juĝisto en la Supera Kortumo de Usono.

Biografio
---------

Liaj gepatroj devenis el juda komunumo en Prago kaj migris post la revolucioj en la Aŭstria Imperio de 1848/49 en Usonon, kie ili ekkomercis per greno. Louis Brandeis vizitis la lernejon *Louisville Male High School* kaj finis la lernadon en 1872 en aĝo de 14 jaroj, kun distingo.

Pro ekonomia missorto kaj la komenciĝanta *granda depresio (1873–1896)* kaj pro la ekonomia krizo de 1873, Adolph Brandeis (lia patro) devis vendi la entreprenon kaj la familio revenis en Eŭropon por kelkaj jaroj. Louis Brandeis vizitis tiutempe la realgimnazion *Annenschule* en Dresden. La familio reveturis en 1875 al Usono, kie Brandeis ekstudis en la Harvard Law School. Li finis la jur-studadon en 1877, kiel plej bona en la jarkolekto.

Brandeis en 1916 estis nomumita fare de usona prezidento Woodrow Wilson al juĝisto en la Supera Kortumo. Li restis en tiu posteno ĝis 1939.

Brandeis estis porparolanto de la usona cionismo, same apoganto de la progresiva flanko de la Usona Demokrata Partio.

Lian nomon portas la Brandeis University en Waltham, Massachusetts, same la Louis D. Brandeis School of Law de University of Louisville.

Lia plej grava aldono al la usona jurhistorio la akceptigo de rajto por privato ( „Right to Privacy"). Brandeis kaj lia partnero Samuel Warren verkis inter 1888 kaj 1890 tri bazartikolon en tiu temo por la eldonaĵo Harvard Law Review, kio kondukis al tio, ke tiu rajto estis akceptita en la usonan juron.

Li ankaŭ batalis kontraŭ la monopolaj entreprenoj (oligarĥoj).

Citaĵo
------

„Aŭ ni havas en tiu ĉi lando demokration aŭ grandan bonstaton koncentriĝantan en manoj de malmultaj homoj, sed ni ne povas havi ambaŭ."

Literaturo
----------

* Leonard Baker: *Brandeis and Frankfurter: A Dual Biography*, New York 1984. ISBN 0-06-015245-1
* Lewis J. Paper: *Brandeis: An Intimate Biography of One of America's Truly Great Supreme Court Justices*, Englewood Cliffs (New Jersey) 1983. ISBN 0-13-081299-4
* Philippa Strum: *Brandeis: Justice for the People*, Cambridge (Mass.) 1984. ISBN 0-674-53921-4

* Kategorio Louis Brandeis en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 334917
* GND: 118659790
* LCCN: n79018108
* VIAF: 97302419
* ISNI: 0000 0000 8168 7780
* LIBRIS: 178930
* SUDOC: 027606023
* BNF: 12159382t
* NLA: 35021322
* BIBSYS: 90209118
* NKC: jn20020329004
 |
**Louis METCALF** (naskiĝis la 28-an de februaro 1905 je Webster Growes en Misurio; mortis la 27-an de oktobro 1981 en Novjorko) estis usona ĵaza trumpetisto kaj kornetisto de svingo.

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

vivo kaj verkado
----------------

Metcalf alkreskis en Sankta Luiso kaj laboris je la komenco de sia kariero sur rivera vaporŝipo de la linio „Streckfus", kiu tenis tiutempe po unu bandon el Nov-Orleano kaj Sankta Luiso. Li estis survoje kun populara spektaklo, „Jimmy Cooper's Black & White Revue", kaj finfine alvenis en 1923 al Novjorko. Tie li laboris en klubejoj kun Sidney Bechet, Johnny Hodges, Jelly Roll Morton, Benny Carter kaj King Oliver. Metcalf estis demandata studiomuzikisto kaj onidire kunverkis proksimume 200 sondiskojn.

En la jaro 1926 li membriĝis en la Orkestro Duke Ellington. Ellington dungis lin, ĉar lia milda sono bone kontrastis la stilon de Bubber Miley. Krom tio li kapablis ludi unuavide notojn de la stoko de aranĝaĵoj, kiuj konsistigis la ĉefan parton de la repertuaro de la bando. Metcalf restis ĝis printempo de 1928 en la bando kaj foriris, kiam revenis Arthur Whetsol. En la 1930-aj jaroj Metcalf ankaŭ direktis proprajn ensemblojn kaj muzikis en la bando de Fletcher Henderson.

En la jaro 1946 li transloĝiĝis al Montrealo kaj formis la ensemblon „International Band", kiu ludis fruan bibopan stilon. Li aktivis kelkajn jarojn en la Montreala ĵazmondeto en „Café Saint-Michel" kaj laboris tie kun mit lokaj muzikistoj, ekzemple juna Oscar Peterson, kaj kun survojaĝaj usonanoj kiel Fats Navarro kaj Sonny Rollins.

Pro drogokrimeto en 1951 li devis reiri al Novjorko. Li publikigis tiam en 1966 albumon titole "I've Got The Peace Brother Blues" kaj tenis proprajn ensemblojn. Post 1968 malsano finis siajn muzikajn aktivecojn; li mortis en 1981 je Jamaica sur Long Island.

Literaturo
----------

* James Lincoln Collier: *Duke Ellington. Genius des Jazz.* Reviziita eldono. Ullstein, Berlino 1999, ISBN 3-548-35839-X (*Ullstein* 35839).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 407239
* GND: 1114999261
* LCCN: n94063994
* VIAF: 14959080
* ISNI: 0000 0000 6308 8549
* SUDOC: 197615333
* BNF: 138974505
* MBA: bda2da5e-408b-43a9-8f59-f1b8e7c15aec
 |
Tipa lignoplanduma ŝuo (la kalkana parto estas malferma)
Lignoplanduma ŝuo kun kalkanrimeno
Fermita lignoplanduma ŝuo (malofta)
**Lignoplanduma ŝuo** (en la angla *clog*, sveda *träskor*, dana *træsko*) estas pantofleca ŝuo kun ligna plandumo portita kaj de viroj kaj de virinoj.

Lignoplandumaj ŝuoj evoluis el apartaj laborlignoŝuoj. Ili devenas el Anglio kaj disvastiĝis tra Svedio en la tuta Eŭropo. En la komenco la antaŭa supera parto estis el ledo, lino aŭ rafio. Nuntempe ili ekzistas el ĉiaj materialoj, kiuj estas kiel ĉiam najlitaj flanke al la ligna plandumo. Tia facila kaj materialmalriĉa konstrumaniero igis lignoplandumajn ŝuojn malmultekostaj.

En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj lignoplandumaj ŝuoj spertis veran bumon kaj estis portitaj kiel laborŝuo de kuracistaj dungitoj. Ankaŭ kuirejaj dungitoj mase portis tiajn ŝuojn.

Ekde la 1980-aj jaroj lignoplandumajn ŝuojn anstataŭis samtipaj sed tute plastaj ŝuoj, kiuj plej ofte estas truitaj por malhelpi ŝvitadon de la piedoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Lignoŝuo
* Platforma ŝuo
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Kolĥida hedero** |
| --- |
|  |
| Hedera colchica, folioj, kaj floroj*Hedera colchica*, folioj, kaj floroj |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Angiospermoj *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Dukotiledonoj *Magnoliopsida* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Apialoj *Apiales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Araliacoj *Araliaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | Hedero *Hedera* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | **Kolĥida hedero**, *Hedera colchica*(K.Koch) K.Koch |
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| v • d • r |

**Kolĥida hedero**, *Hedera colchica*, ankaŭ **kaŭkazia hedero**, estas specio de florplanto de la genro *Hedera* el la familio Araliacoj. La epiteto *colchica* aludas al Kolĥido, nome antikva nomo kiun oni uzis por antikva lando sur la orienta marbordo de la Nigra Maro kaj en la Kaŭkazia regiono, kaj de tie la traduka nomo Kolĥida hedero, eĉ se la specio ekzistas ankaŭ en Anatolio.

Tiu specio estas indiĝena en Mezoriento. Pro tio estas ofte nomata **Persa hedero** aŭ **kolĥida hedero**. Ĝi estas daŭrfolia ĉiamverda arbedo, nome rebo kaj pli precize liano, kiu rampas aŭ grimpas 20 al 30 m per kroĉradiketoj sur arbojn, murojn, klifojn kaj similajn (ili ne estas parazitaj plantoj). En varmaj klimatoj, ĝi kreskas pli rapide kaj establiĝas pli rapide ol aliaj specioj de la genro.

Priskribo
---------

Ili havas manforme lobajn kaj forkoformajn foliojn kaj kvinnombrajn, epiginajn, verdecajn florojn en umbelo. La fruktoj estas bulformaj kaj nigraj se maturaj.

La folioj estas alternaj, kaj de du tipoj, el kiuj unu de palmoformaj kvin-lobaj junulaj folioj ĉe grimpantaj tigoj, kaj alia de senlobaj korformaj maturaj folioj, laŭrecaj, sur fekundaj flortigoj eksponitaj al plena sunlumo, kutime alte en kanopeoj aŭ sur la pinto de rokejoj. Tigoj estas verdaj. La folioj estas la plej grandaj el ĉiuj hederoj nome 15 cm larĝaj kaj 25 cm longaj.

La floroj aperas el fino de somero ĝis la fino de aŭtuno, individue malgrandaj, verdecaj, produktitaj en grandaj nombroj en umbeloj, kaj tre riĉa en nektaro, grava nutrofonto por abeloj kaj aliaj insektoj. Ĝi floras en septembro kaj fruktoj formiĝas dum aŭ post vintro. La fruktoj estas bulformaj (beroj) kaj nigraj se maturaj. Ili estas grava nutrofonto por multaj birdoj. Estas el po unu al kvin semoj en ĉiu bero, kiuj estas disigitaj fare de birdoj kiuj englutis la berojn.

Notoj
-----

1. ↑  "Persian Ivy". Retejo de BBC.  Alirita la 15an de Junio 2018.
2. ↑  "Hedera colchica AGM". Royal Horticultural Society.  Alirita la 15an de Junio 2018.
3. ↑   Plant of the Week on www.davisla.wordpress.com. Alirita 7a de Junio 2012.
**Lia Kopetty** [kopeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kopetty Lia** estis hungara aktoro. Ŝia familia nomvarianto estis *Kopetti,* ŝia origina persona nomo estis *Amália*, ŝia filo estis Armand Kautzky.

Lia Kopetty naskiĝis la 21-an de decembro 1942 en Budapeŝto, ŝi mortis la 9-an de decembro 2013 en Vác.

Biografio
---------

Lia Kopetty akiris dancistan diplomon en Ŝtata Baleta Instituto en 1956. Tamen iom poste ŝi estis proza kaj kantista aktoroj. Ŝi apartenis al Teatro Kisfaludy (1959-1962), Teatro Gárdonyi Géza (1962-1967), Nacia Teatro (Miskolc) (1967-1972), Teatro de Kecskemét (1972-1975). Ŝia lasta teatra stacio estis porinfana teatrejo en Budapeŝto. Ŝi ricevis premion en 1982. Ŝi edziniĝis kaj naskis en 1964.

Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
---------------------------

* Friedrich Schiller: Maria Stuart - titolrolo
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Roxane
* Pál Ábrahám: *Bál a Savoyban* - Daisy

Ŝiaj filmaj roloj (elekto)
--------------------------

* *Kölyök* (1959) -
* *Gyökér és vadvirág* (televizia filmo, 1988) -
* *Szomszédok* (televizia serio en 12 epizodoj, 1996-1998) – gasto

Fontoj
------

* ruslingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
*

Referencoj
----------

1. ↑
2. ↑

* Kategorio Lia Kopetty en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 738012
 |



* Portalo pri Biografio
**Lucio Marcio Filipo** aŭ en latino *Lucius Marcius Philippus* (floris en la 1a jarcento a.K.) estis membro de Romisenata familio. Li estis posteulo de la Roma reĝo Anko Marcio kaj la filo de la samnoma konsulo kaj censoro Lucio Marcio Filipo. Li estis pretoro en 60 a.K. kaj iĝis propretoro de Sirio en 59 a.K. kvankam Apiano (*Siriaj Militoj* 8.51) registras ke li estis propretoro de Sirio en 61 a.K. Tiun saman jaron li edziĝis al Atia Balba Caesonia, nevino de Julio Cezaro. Filipo havis filon kaj filinon Marcia el antaŭa geedzeco kiu finiĝis per la morto de ŝia edzino. La antaŭa edzo de Atia, Gajo Oktavio, estis mortinta je sia reveno al Romo, lasante ŝin kun du gefiloj: Oktavia Minor kaj Gajo Oktavio (estonta Romia imperiestro Cezaro). Filipo amis siajn duonfilojn kvazaŭ ili estus propraj. Li estis konsulo ekde 56 a.K. kun Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus.

* Kategorio Lucio Marcio Filipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612370
 |
Tiu estas artikolo pri kelkaj el la ĉefaj heroinoj de la tragedio en la Antikva Grekio.

Antigona
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Antigona (mitologio).
Laŭ la helena mitologio ŝi estis filino de mistika teba reĝo Edipo. Akompanis sian patron en ekzilon kaj zorgis pri li ĝis lia morto. Kiam ŝiaj fratoj falis en fratmortiga batalo pri Tebo, malpermesis nova teba reĝo unun el ili sepulti, ĉar li batalis kontraŭ Tebo. Antigona la malpermeson ne obeis, kaj pro tio estis viva sepultita en roka kripto.
Listo de literaturaj kaj muzikaj verkoj pri ŝi estas sur paĝo Antigona.

Ifigenio
--------

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Ifigenia.
Laŭ la greka mitologio Ifigenio  estis filino de mikena reĝo Agamemnono kaj lia edzino Klitemnestro. Por sukceso de la greka ekspedicio kontraŭ Trojo estis Agamemnono devigita Ifigenion oferi. Sed diino Artemiso rabakiris ŝin kaj faris sian sacerdotinon en Taŭrido (nun Krimeo), de kie ŝin venigis reen en Grekion ŝia frato Oresto. Sed post reveno Ifigenio restis en Artemisaj servoj en nove fondita templo en Baŭrono kie situas ankaŭ ŝia imaginara kripto. Ŝi estas unu el la plej gravaj figuroj de grekaj mitoj en la literaturo (Euripides, Racine, J. W. Goethe – Ifigenio en Taŭrido), en muziko (D. Scarlatti, Ch. W. Gluck) kaj ankaŭ en belarto (murpentraĵoj en Pompejo).

Medea
-----

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Medea (mitologio).
Laŭ la greka mitologio filino de kolĥida reĝo Aieto, kiu fuĝis kun Argonaŭtoj en Grekion kaj fariĝis edzino de Jasono. Kiam Jasono forlasis ŝin, ĉar li intencis edziĝi al filino de korintia reĝo Kreono Glaŭka, Medea (mitologio) mortigis la fianĉinon kaj murdis siajn kaj Jasonajn infanojn. Ŝi mem fuĝis en veturilo tirata de drakoj, en Atenon al la reĝo Egeo, de kie pli poste ŝi estis ekzilita fare de Tezeo kaj revenis en Kolĥidon. La miton dramigis Eŭripido en tragedion ´´Medea´´. Konserviĝis ankaŭ dramo de Seneko.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Hrdinky řeckých tragédií en la ĉeĥa Vikipedio.*
**Louis Leon Arthur Mowbray** (19a de aŭgusto 1877 Sankta George (Bermudo); 5a de junio 1952) estis bermuda naturalisto.

Vivo
----

Mowbray estis ununura filo de instruisto William Mowbray kaj ties edzino Mary Ann Brown. Lia patro estis elmigrinto el Luiziano al Bermudinsulo en 1870. En 1906 li observis vivantan ekzempleron de Bermuda petrelo pri kiu li verkis la sciencan priskribon en 1916 kun John Treadwell Nichols. En 1907 li edziĝis al Hilda Higinbotham.

Ties filo Louis Mowbray remalkovris la specion de la Bermuda petrelo en 1951 kun Robert Cushman Murphy kaj David B. Wingate. Louis Leon Arthur Mowbray estis dungita de la Bermuda Naturhistoria Societo kiel direktoro de la Bermuda unua akvario, kiun li administris ĝis 1911. En 1911 li iĝis direktoro de la Sudbostona Akvario, kiun li administris dum tri jaroj. En 1914, li iĝis superintendanto de la Novjorka Akvario. Inter 1919 kaj 1923 li pasis en Miami kie li konstruis kaj administris novan akvarion. En 1923 li rekunigis la stabanaron de la Novjorka Akvario kaj en 1926 li revenis en Bermudon. En 1928 li iĝis direktoro de la Bermuda Akvario, Muzeo kaj Bestoĝardeno, kion li administris ĝis 1944. Mowbray sukcesis bredi la unuajn Galapagajn testudojn kaj Galapagajn pingvenojn en kaptiveco.

En 1943 koratako lasis lin parte paralizita. Li rezignis en 1944 kaj estis sukcedita de sia filo Louis.

Referencoj
----------

* Louis Leon Arthur Mowbray, Biografio Arkivigite je 2011-07-06 per la retarkivo Wayback Machine
**Lucy LIU**, propranome Lucy Alexis Liu, (naskiĝinta la 2-an de decembro 1968 en Queens, New York, Usono) estas usona aktorino.

Lucy Liu naskiĝis al ĉinaj almigrintoj. La patrino estas biokemiistino, la patro teknikisto. Ŝi havas fratinon kaj fraton. Fininte studadon en mezlernejo en Stuyvesant en Manhattan en la jaro 1986 ŝi komencis studi en Universitato de Novjorko. Tie ne plaĉis al ŝi kaj post unu jaro de "malhela kaj sarkasma" atmosfero ŝi transiĝis al Universitato de Miĉigano, kie ŝi dediĉis sin al ĉina lingvo kaj kulturo. Dum la studado ŝi interesiĝis ankaŭ pri danco, kantado, arto kaj filmado.

Fininte la studadon ŝi decidiĝis dediĉi sin al la filmado profesie. Ŝi transloĝiĝis ĝis Los Angeles, kie perlaboris por vivteni sin kiel instruistino de aerobiko kaj en kiosko de rapida refreŝigo. En sia libera tempo ŝi poste ĉirkaŭiradis konkursojn kaj ŝi akiris malgrandajn aŭ pli grandajn rolojn precipe en televidaj serioj: "Beverly Hills, 90210" (1990), "NYPD Blue" (1993), "ER" (1994), "The X Files" (1993), "Pearl" (1996). Sur filman ekranon ŝi venis unuanfojon en la jaro 1996 en filmo "Jerry Maguire".

Rompo en ŝia kariero fariĝis serio "Ally McBeal" (1997). Ŝi aperis (krom aliaj roloj) ankaŭ kiel princino Pei Pei en vesterna komedio de Jackie Chan "Shanghai Noon" kaj pli poste en komerce sukcesa akcia komedio "Charlie's Angels".

En sia libera tempo ŝi dediĉas sin al montogrimpado, skiado, rajdado sur ĉevalo, ŝi ludas akordeonon kaj trejnas batalartojn - kick-bokso, kung-fuo kaj kali-eskrimasilat.

Filmoj
------

* Spider-Man
* Spider-Man 2 (2004)

* Lucy Liu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Lucy Liu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 172721
* GND: 131731513
* LCCN: n00031786
* VIAF: 117477415
* ISNI: 0000 0001 1497 391X
* SUDOC: 088520536
* BNF: 14039247q
* MBA: 42bfb05a-4982-4704-a31e-7c47822f9f2e
* NLA: 41137992
* BIBSYS: 2022912
* NKC: xx0041135
* BNE: XX1599733
 |
La moto de la Franca Respubliko.
La majstroverko de Eugène Delacroix nome *La Liberté guidant le peuple*, laŭ la stilo de la romantikismo, bildigas la historian epizodon de la Franca revolucio de 1830, kaj iĝis simbolo de la Franca Respubliko asociante sian kulturon al unu de la ideoj de ĝia moto: «Liberté, Égalité, Fraternité».
***Libereco, Egaleco, Frateco*** estas la moto de la Franca Respubliko, de la Haitia Respubliko kaj de asocioj kiaj la framasonaj Granda Loĝio de France kaj *Grand Orient de France*. Ĝi figuras en la artikolo 2a de la Franca konstitucio de 1958. Ĝi trovas sian fundamenton en tio kio koncernas la liberecon kaj la egalecon, en la artikolo 1a de la Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj de 1789, kiu estas parto de la konstitucia bloko de Francio, dum frateco estas valoro tradicia de kristanismo kaj de framasonismo.

Tiu triobla moto aperis dum la Franca Revolucio kaj en la ribelo de la sklavoj de Haitio. Ĝi estis originale proponita de Robespiero kiel nur unu formulo inter aliaj, kaj uzita dum la periodo revolucia laŭ la formo: *Liberté, Égalité, Fraternité ou la Mort* (L, E, F aŭ la morto). Ĝi estis adoptita oficiale en Francio la unuan fojon en 1848 de la Dua Respubliko, kaj ekde 1879 de la Tria Respubliko kaze de la konstitucia revizio.

La devizo servis pliajn revoluciojn de la "Printempo de la Popoloj", inkluzive de la Hungara Revolucio de 1848.

Ekde la komenco de la 20a jarcento francaj moneroj portas la devizon kaj eĉ post kiam Francio aliĝis al la eŭrozono la devizo daŭre reprezentas Francion en ĉi tiu valuto, la eŭro. Dum kelka tempo la devizo estis uzata por marki preĝejojn posedatajn de la franca ŝtato, male al preĝejoj posedataj de la katolika eklezio.

Pluraj aliaj nacioj adoptis tiun devizon kiel valoran esprimon: Haitio, Ĉado, Niĝero kaj Gabono, kiuj estas eksaj francaj kolonioj. La tri valoroj ankaŭ aperas en la antaŭparolo de la Barata Konstitucio adoptita en 1950.

Notoj
-----

1. ↑
2. ↑

Vidu ankaŭ
----------

* Franca Respubliko
* Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj

### Bibliografio

* Borgetto, Michel. *La Devise : « Liberté, Égalité, Fraternité »*. Paris : PUF, 1997, 128 p. (Que sais-je ?; n° 3196). (ISBN 2-13-048355-0)
* David, Marcel. *Le Peuple, les droits de l'homme et la république démocratique*. Paris : l'Harmattan, 2002, 275 p. (ISBN 2-74754274-2)

### Eksteraj ligiloj

* Kategorio Libereco, Egaleco, Frateco en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Documents révolutionnaires avec différentes devises, République française et Cisalpine.
* Un exemple d'emploi, *Annales historiques de la Révolution française*, n° 322
* Proposition de loi tendant à rendre obligatoire la mention : « Liberté, Égalité, Fraternité » sur les édifices publics n° 2819, prezentita de Jean-Pierre Nicolas en 2006.
* Retejo de la Prezidenteco de la Respubliko.
**Ludoviko la 2-a de Bourbon-Condé**, princo de Condé (franclingve *Louis II de Bourbon-Condé*) (naskiĝis la 8-an de septembro 1621 en Parizo – mortis la 11-an de novembro 1686) estis franca generalo dum la Tridekjara milito. Li estis ankaŭ konita kiel la **Granda Condé** (*Grand Condé*).

Je la 19-a de majo 1643, li venkis ĉe Rocroi la hispanan infanterion pensitan nevenkebla.

Komence de la Frondo, rebelo organizita de kelkaj nobeloj kontraŭ la kardinalo Jules Mazarin kaj la juna Ludoviko la 14-a, la konduto de la princo ŝajnis dusenca. Lia subteno de Anno de Aŭstrio unue ebligis la subskribon de la paco de Rueil. En 1649, pro sia malamikeco kun Mazarin, li fine partoprenis la Frondon, kaj estis arestita je la 18-a de januaro 1650, kune kun sia frato Armand de Bourbon (la princo de Conti) kaj la duko de Longueville.

La nedaŭra fuĝo de Mazarin, en 1651, ebligis la liberigon de Condé. Li sekve reorganizis la rebelon, kvankam Ludoviko la 14-a estis jam plenaĝa, kaj traktis kun Filipo la 4-a de Hispanio kaj Oliver Cromwell. Sed Ludoviko la 14-a obtenis la subtenon de la grava militestro Henri de Turenne, kiu estris la reĝajn militistojn kaj venkis Condé dum la batalo de Bléneau (7-a de aprilo 1652).

Danke al la traktato de la Pireneoj, Condé obtenis oficialan reĝan pardonon, iom antaŭ la edziĝo de la reĝo kun Maria Teresa de Hispanio. Pliposte, li refariĝis franca militestro. Li konkeris interalie Franĉ-Konteon, kaj partoprenis la Francan-Nederlandan militon. Condé mortis en sia kastelo de Chantilly, ĉirkaŭita de muzikistoj kaj de poetoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Frondo
* Ludoviko la 14-a

* Ludoviko la 2-a de Bourbon-Condé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Ludoviko la 2-a de Bourbon-Condé en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 101189
* GND: 119292203
* LCCN: n81090139
* VIAF: 12383242
* ISNI: 0000 0001 2120 9573
* LIBRIS: 183012
* SUDOC: 032485212
* BNF: 123506072
* BPN: 77246440
* ULAN: 500353762
* RKD: 431875
* NKC: mzk2009532788
* BNE: XX1310021
 |
Ludilvendejo Toys-R-Us en Singapuro.
**Ludilvendejo** estas vendejo podetala dediĉita al la vendado de ludiloj al konsumantoj. La ludilvendejo povas montri diversajn grandojn, ekde kvartala vendejo al ĉiovendejo; estas karaktero difina la tipo de produkto kiun ĝi proponas al la vendado.

*Ludilvendejo* estas ankaŭ la specifa fako de granda ĉiovendejo, dediĉita al la vendado kaj ekspoziciado de ludiloj por infanoj, kiam la granda ĉiovendejo okupiĝas al la vendado podetala ĝenerale. Laste, estas *ludilvendejo* ankaŭ la ejo dediĉita al la farado de ludiloj desegnitaj por ties rekta vendado.

Karakteroj
----------

La negoco de ludilvendejoj karakteriziĝas ĉar ĝi estas tre sezona. Estas ofta ke la plej parto de la vendoj produktitaj dum la jaro okazas en epokoj de festoj en kiuj estas tradicio donaci al infanoj. Ĉe Okcidento, la epoko de Kristnasko havas fortan efikon al la volumo de la vendado en ludilvendejo. Pro tio, estas ofta ankaŭ ke tiu tipo de entreprenoj faras kontadon laŭ kiu la kalkula jaro ne kongruas kun la natura jaro, cele al aligo ne la kutiman ciklon de la negoco.

* Kategorio Ludilvendejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La **arondismento Strasburgo** (france *arrondissement de Strasbourg*, germane *Arrondissement Straßburg*, alzace *Arrondissement Strossburi*) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Bas-Rhin (historie en Esperanto Malsupra Alzaco) en la administra regiono Grand Est - historie ĝi apartenas al la kultura regiono Alzaco kaj ekde 2021 al la eŭropa kolektivumo de Alzaco. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Strasburgo (france *Strasbourg* /stʁa.sbuʁ/, origine germane *Straßburg* kaj alzace *Strossburi* /ʃtrosburi/ aŭ *Schdroosburi*). Komence de la jaro 2020 en la arondismento vivis 511 552 personoj sur areo de 337,6 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 515 loĝantoj/km².

Membroj
-------

La arondismento enhavas la komunumojn Strasburgo, Eckwersheim, La Wantzenau (*Wanzenau*), Vendenheim kaj la kantonojn Hœnheim (*Hönheim*), Illkirch-Graffenstaden, Lingolsheim kaj Schiltigheim. Sume laŭ la administra refermo de 2015 temas pri 11 kantonoj, el inter ili 6 nur urbaj kantonoj de Strasburgo.

Vidu ankaŭ
----------

* Komunumoj de Bas-Rhin
* Bas-Rhin

* Kategorio Arondismento Strasburgo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)