recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
La termino **Tibeta diasporo** celas la tibetanojn kiuj vivadas ekster Tibeto. Oni konsideras anojn de la tibeta diasporo tiuj kiu parolas la tibetan lingvo, kiu konservas tibetan identecon kaj kiu daŭre konservas kontaktojn kun la tibeta movado.

Historio
--------

La kialo de la tibeta ekziliĝo precipe estas politika, ĉar Popolrespubliko de Ĉinio konkeris Tibeton en 1949. Post jardeko da perforta regado kaj malrespekto de homaj rajtoj fare de la ĉina registaro, la Dalai-Lamao decidis rifuĝi al Barato en 1959. 80.000 tibetanoj baldaŭ sekvis la tibetan gvidanton. Temis precipe pri plenkreskitaj viroj, pro la malfacileco de la vojaĝo. Multaj tibetanoj mortis dum la vojaĝo aŭ spertis frostovundojn. Ĝenerale, la tibetanoj atingis Katmanduon aŭ Gangtokon, kie stariĝis lokoj por rifuĝintoj. 

Alfrontite per la alveno de tibetanoj, la landoj kiuj akceptis ilin realigis diversajn projektojn: Ĉirkaŭ 50 domaroj estis establigitaj en Barato, Nepalo kaj Buthano kaj tie la tibetanoj plenumis laboretojn kiel priflegado de stratoj, konstruantaj laboroj ktp. La unua tibeta establiĝo situis en Bylakuppe, Karnatako. La Dalai-lamao kaj liaj sekvantoj establiĝis en Dharamsala, Barato kaj kreis la ekzilitan tibetan registaron, kies ĉefa rolo konsistas el zorgi pri la tibetaj rifuĝintoj en Barato kaj daŭrigi la tibetan kutimojn kaj kulturojn. Pli ol 80 tibetaj lernejoj kaj proksimume 180 monaĥejoj malfermis en ekzilo. La ekzilita tibeta registaro havas ambasadejojn en
Nov-Delhio, Katmanduo, Novjorko, Londono, Parizo, Ĝenevo, Bruselo, Budapeŝto, Moskvo, Kanbero, Tokio, Ĉvaneo kaj Tajpeo.

Kelkaj landoj resendis tibetanojn tibeten.

Statistikoj
-----------

La nombro de tibetanoj kiuj translimeniris estas relative malgranda. Laŭ la centra tibeta administrejo (CTA), estas 6 miliono da tibetaj loĝantoj en la Granda Tibeto (t.e. nuntempa tibeta autonoma regiono, Ĉinghajo kaj malgrandaj partoj de Gansuo, Siĉŭano kaj Junano) kiu kunvivas kun 7,5 milionoj da ĉinoj. Tion CTA cetere rigardas kiel ĉina strebo por neniigi la tibetan kulturon kaj identecon, instigante ĉinojn transloĝiĝi tibeten. Laŭ la ĉina registaro, estas 5 milionoj da tibetanoj en Granda Tibeto (kaj 2,5 milionoj da ĉinoj). Ĉiaokaze, la tibetaj rifuĝintoj entute estas po iom pli ol 100.000, depende de la fonto. La jena listo estas farita de CTA laŭ censo en 1998.

| Areo | Tibetdevenuloj |
| --- | --- |
| Tutmondo | 111.170 |
| Barato | 85.000 |
| Nepalo | 14.000 |
| Usono kaj Kanado | 7.000 |
| Bhutano | 1.600 |
| Svisio | 1.540 |
| Tajvano | 1.000 |
| Aŭstralio kaj Nov-Zelando | 220 |
| Norvegio, Svedio, Suomio kaj Danio | 110 |
| Cetera Eŭropo | 640 |
| Japanio | 60 |
|

Eksteraj ligiloj
----------------

* Artikolo en la oficiala retejo de la CTA[*rompita ligilo*]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tivadar Agorasztó** [agorastO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Agorasztó Tivadar** estis hungara nobela juĝisto, notario, senatano.

Tivadar Agorasztó naskiĝis la 16-an de septembro 1870 en Pest (urbo), li mortis la 26-an de januaro 1945 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tivadar Agorasztó apartenis al la greka minoritato. Li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Pozono) kaj Kalvinana Kolegio (Debrecen), poste li akiris ŝtatsciencan diplomon en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto en 1893. Li estis nobela juĝisto province ((1893–1896), poste notario, pli poste subdepartementestro de Pest-Pilis-Solt-Kiskun (1896–1900). Inter 1900-1913 li instruis ŝtatan administracion, ankaŭ senatano (1905–1918) kaj (1931–1944), krome li havis longe postenon en la grekokatolika eklezio.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Pestmegye Trianon után I-II.* (kunaŭtoro, 1930)

Memorigiloj
-----------

* strato en Dunaharaszti

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* (la koncernaj datenoj estas legeblaj pli malsupre)

Referencoj
----------

1. ↑

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Tivadar Agorasztó en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 711047
 |
"**Ni Estas Niaj Montaroj**" (armene Մենք ենք մեր սարերը - Menq enq mer sarerè) estas armena monumento troviĝanta en Stepanakerto, ĉefurbo de la memproklamita Respubliko Montara Karabaĥo.

La skulptaĵo, finita en 1967 de Sargis Baghdasarjan, estis adoptata kaj agnoskata kiel la simbolo de Montara Karabaĥo. Ĝi estis farita el tofo, kaj desegnas vizaĝojn de viro kaj ino el fruaj epokoj, reprezentante la montaran popolon de tiu ĉi antikva regiono.

Ĝi ankaŭ estas konata kiel "**Tatik yev Papik**" (Տատիկ և Պապիկ) en la orient-armena kaj "**Mamig yev Babig**" (Մամիկ եւ Պապիկ) en la okcident-armena , kaj tradukata kiel "**Avĉjo kaj Avnjo**". La skulptaĵo ankaŭ aperas en la militŝildo de Montara Karabaĥo.

La bildo de *Ni Estas Niaj Montaroj* okazigis polemikaĵojn en Eŭrovido 2009: unue ĝi aperis en la antaŭfino en etfilma enkondukaĵo de Armenio kune al aliaj simboloj (Patrino Armenio, Placo de la Respubliko, Garni, Opero i.a.) de la Respubliko Armenio, kaj kiam ĝi estis forviŝita pro azeraj protestoj, Armenio reaperigis ĝin ĉi-foje en bildo malantaŭ Siruŝo dum la balotado-sesio.

Vidu ankaŭ
----------

* Montara Karabaĥo
* Stepanakerto

Referencoj
----------

1. ↑  *Artsakh: A Photographic Journey* by Hrair Khatcherian, p.49. ISBN 0-9697620-0-7

* Kategorio Ni Estas Niaj Montaroj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tropikano
**Tropikano (Tropicana)** estas fama kuba kabaredo kreita en 1939, en  Havano, en la regiono Marianao, pli specife en la municipo Playa. Estas konata kiel "paradizo sub la steloj", ĉar estis konstruita sen plafono ĉe arbara zono profitante la freŝon de la arboj kio distingas ĝin de la tradiciaj kabaredoj.

Dum la unua periodo de la respubliko ĝi estis karakterizita de la por-mona ludado, alkoholaj trinkaĵoj kaj la duonnudaj virinoj kaj tie ofte ĉeestis la politikistoj, mafiuloj, artistoj de Holivudo kaj usonaj maristoj. 

Nutriĝis de la baleto, cirko, karnavalo, de la boleroj, de ĉa-ĉa-ĉao por atingi sukcesan kaj kreivan artistan spektaklon kies famo trakuris la tutan mondon. En ĝiaj scenejoj aktoris nekalkuleblaj kubaj steluloj same kiel internaciaj. Ĝi estas nuancigita de la kuba afrikdevena folkloro, pro ĝia kolorumado, varieco de ritmoj, la beleco kaj simpatio de la dancistinoj kaj la kvalito de ĝiaj geartistoj.

Ties etoso inspiris, inter aliaj eroj de la havana "nokto", la romanon "Tres tristes tigres" (Tri tristaj tigroj) de la kuba verkisto Guillermo Cabrera Infante.

Kelkaj artistoj kiuj aktoris en Tropikano
-----------------------------------------

Libertad Lamarque
* Josephine Baker
* Bola de Nieve
* Elena Burke
* Cheo Feliciano
* Nat King Cole
* Libertad Lamarque
* Rita Montaner

Eksteraj ligiloj
----------------

* Hejmpaĝo pri **Cabaret Tropicana** en *Havana Travel Guide* Arkivigite je 2007-06-13 per la retarkivo Wayback Machine
Tropiko de Kaprikorno, linio ruĝa.
La **tropiko de Kaprikorno** estas unu el la 5 gravaj cirkloj de latitudo, kiuj karakterizas la teran mapon. Tiu latitudo estas paralela al 23° 26' 22" sude de ekvatoro, kaj ĝi estas la plej fora suda latitudo, ĉe kiu la suno povas aperi direkte, vertikale super kapo ĉe tagmezo. Ĝi estas la suda ekvivalento de tropiko de Kankro. Sub tiu linio aperas la modera klimata zono, norde la tropika klimata zono.

La linio havas jam dumiljaran nomon kaj derivas el tio, kiam la suno dum la vintra solstico aperis direkte super kapo, ĝi troviĝis en la zodiaka signo de Kaprikorno. Nun, la suno aperas en la konstelacio de Sagitario, ĉe ties suda parto. La ŝanĝiĝo estas la precesio.

Vidu ankaŭ
----------

* Tropiko de Kankro - la norda tropiko
* Tropikoj
* Ekvatoro
* Polusa cirklo
* *Tropic of Capricorn*, la angla nomo por tropiko de Kaprikorno estas novelo de Henry Miller, unue publikigita en 1939; ĝi estis postsekvo de *Tropic of Cancer* (tropiko de Kankro).

* Kategorio Tropiko de Kaprikorno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Tiĥij,** ukraine **Тихий,** hungare **Tiha** estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Velikij Bereznij.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Velikij Bereznij en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 55′ 13″ N 22° 49′ 34″ O﻿ / ﻿48.92028 °N, 22.82611 °O﻿ / 48.92028; 22.82611 (mapo)Koordinatoj: 48° 55′ 13″ N 22° 49′ 34″ O﻿ / ﻿48.92028 °N, 22.82611 °O﻿ / 48.92028; 22.82611 (mapo)
* Areo: 60 km²
* Alto super marnivelo: 574 m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 89032
* Telefonprefikso: 3135

Situo
-----

Tiĥij situas en valo de rojo. Luh kun stacidomo troviĝas je 8, Velikij Bereznij je 42, Uĵhorodo je 85 km-oj.

Historio
--------

La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1599 en hungara formo *Tiha*. En 1910 loĝis tie 1093 loĝantoj, (1052 rutenoj, 29 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Tiha apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagyberezna, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Tiĥij/Tiha. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vidindaĵoj
----------
Ranga en Bengaluro, Barato, aprilo 2018
**Ranganayakulu P. V.** aŭ **Ranganayakulu Potturu** (mallonge **Ranga**) (n. 1958) estas barata kuracisto laŭ la tradicia medicino ajurvedo, historiisto, Esperanto-vortaristo kaj membro de la Akademio de Esperanto (2013-2016).

Profesia vivo
-------------

Profesoro Ranga estas la Ĉefa Muzeo-Estro en la S V Museum en Tirumala, Andhra-Pradesho. En antaŭa kariero, ekde 2009 li estis profesoro pri ajurvedo en Tirupatio (ankaŭ en Andhra-Pradesho). Li estis estrarano de la Historia Kongreso de Andhra Pradesho (angla mallongigo *APHC*) kaj konsilanto de la Medicina Universitato en Andhra-Pradesho. Li doktoriĝis pri la historio de medicino. Li ankaŭ aktivas en la lingva movado en Andhra-Pradeŝo, kiu strebas krei sciencajn fakvortojn en la telugua. Li estas konata verkisto en la telugua.

Esperanta agado
---------------

Ranga lernis Esperanton en 1979 kaj tuj organizis lokan klubon por Esperanto en la urbo Vijayawada de Andra-Pradeŝo. Li organizis la Unuan Tutlandan Esperanto-Kongreson en februaro 1982. Tiam fondiĝis la Federacio Esperanto de Barato (FEB) kun la centra oficejo en la Ateista Centro en Vijayawada. Ranga estis la unua sekretario de FEB.

Li krome organizis la 5-an Azian Kongreson de Esperanto en Bengaluro (Barato) en januaro 2008. Ranga estis la sekretario de la Komisiono de Azia Esperanto Movado (KAEM) inter 2008 kaj 2010 kaj kasisto de KAEM de 2010 ĝis 2013. Li verkis anglalingvan lernolibron de Esperanto por barataj lernantoj (*Let's Learn Esperanto* [1993, 2013]) kaj kompilis kaj eldonis Esperanto-vortaron (*Beginner's Compact Dictionary of Esperanto* [2013]).

Verkoj
------

* Kategorio Ranganayakulu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

### Verkoj en la telugua

* *Paryavaranam Abhivriddhi* (ekologio kaj evoluo), verko pri la Rio kunsido.
* *Padavaprayanam* (la taglibro de Charles Darwin dum lia 5-jara ĉirkaŭnavigado).
* *Prapanchatatvam Nayakatvam* (kun Daggubati; vivo de 50 influhavaj filozofoj kaj politikistoj).
* *Japan, Oka Nagariki Jaitrayatra* (libro pri vojaĝo al kaj en Japanio).
* *Ayurvedam* (pri tradicia medicino de Barato).

### Verkoj en la angla

* *Let's Learn Esperanto, the international language*; lernolibro por baratanoj (Amazon.com)
* *Beginner's Compact Dictionary of Esperanto* (Amazon.com)
* *Ayurveda in South India* (akirebla en Kinige.com)
* *Ayurveda Medical Dictionary* (Amazon.com)

### Verkoj en Esperanto

* *Ajurvedo, la tradicia medicino de Barato* (akirebla en Amazon.com)

Krome pli ol 100 artikoloj en diversaj ĵurnaloj kaj magazinoj pri historio de medicino, ekologio, historio, kaj psikologio.


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco
**Tekovo,** ukraine **Теково,** hungare **Tekeháza** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.

Bazaj informoj
--------------

* 48° 7′ 25″ N 23° 05′ 57″ O﻿ / ﻿48.12361 °N, 23.09917 °O﻿ / 48.12361; 23.09917 (mapo)Koordinatoj: 48° 7′ 25″ N 23° 05′ 57″ O﻿ / ﻿48.12361 °N, 23.09917 °O﻿ / 48.12361; 23.09917 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 137 m
* Loĝantaro: 1540
* Poŝtkodo: 90343
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo: AO

Situo
-----

Tekovo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Vinohradiv-Halmeu laŭ ponto, laŭ fervojo Korolevo-Halmeu. Vinohradiv troviĝas 6 km-ojn.

Historio
--------

La unua mencio devenis el 1372. La lernejo ekfunkciis en 1785. Ĝis 1920 Tekeháza apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, poste al Ĉeĥoslovakio, dume la rumanoj okupis la vilaĝon en 1919. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Tekovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Tekovo 1546 homoj, plejparte ukrainoj kaj rutenoj, 418 hungaroj. Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo.

Vidindaĵoj
----------

* kalvinana preĝejo
* grekokatolika preĝejo
**Tibor Boromisza** [boromisa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boromisza Tibor** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, prelato, abato.

Tibor Boromisza  naskiĝis la 18-an de julio 1840 en Kalocsa, li mortis la 9-an de julio 1928 en Rumanio en Satu Mare.

Biografio
---------

Tibor Boromisza frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Baja, poste li studis en Kalocsa kaj Romo. En la lasta urbo li doktoriĝis, li pastriĝis en 1863. Li komencis sian eklezian karieron en Kula, poste li instruis en Kalocsa. Inter 1869 kaj 1893 li estis pastro de Jánoshalma, sed li estis ankaŭ lerneja inspektoro kaj eklezis notario. En 1890 li estis nomumita abato de Hévíz, en 1893 kanoniko de Kalocsa, en 1901 papa prelato, en 1906 episkopo de Szatmátnémeti. Inter 1906–1918 li estis membro de la senato. En 1918 li ricevis la titolon vera sekreta konsilisto. Li tradukis novajn ekleziajn verkojn el la itala kaj hispana lingvoj.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* Leono la 13-a: *Az alázatosság gyakorlása* (1888) – tradukaĵo
* *Körlevél ... az új egyházjogi kódex rendelkezéseinek végrehajtásáról* (Satu Mare, 1927)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
**László Andor** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Andor László** estis hungara ekonomikisto, altlerneja instruisto.

László Andor naskiĝis la  3-an de junio 1966(nun 1966-06-03) en Zalaegerszeg.

Biografio
---------

László Andor maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1984, poste li akiris ekonomian diplomon en Universitato Károly Marx en 1989. Post la diplomo li laboris 2 jarojn en ekonomia instituto, poste inter 1993 kaj 1997 li estis kolegiestro, dum li plulernis en Universitato George Washington kaj en Universitato de Manĉestro akiris majstran diplomon en 1993. Ekde 1997 li instruis en hungaraj universitatoj, eĉ en Universitato Rutgers, aŭ li estis konsilisto. Inter 2005 kaj 2010 li estis estrarano de la Eŭropa Banko por Rekonstruo kaj Evoluigo, inter 2010 kaj 2014 li estis komisaro pri Dungado, Sociaj Aferoj kaj Socia Kohezio de la Eŭropa Komisiono. Li estis edziĝinta, ili havis tri infanojn. Li ricevis francan premion en 2014.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Amerikai politika a XX. században* (1998)
* *Hungary on the Road to the European Union: Transition in Blue Westport* (2000)
* *Összehasonlító gazdaságtan* (2008)
* *Erősödő Európa* (2013)

Fontoj
------

* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio angle kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 844903
 |



* Portalo pri Biografio
Texas School Book Depository
**Teksasa libra grandmagazeno** (angle *Texas School Book Depository*), hodiaŭ *Dallas County Administration Building*, estas antaŭa nomo por sepetaĝa konstruaĵo troviĝanta en antaŭurbo de Dallas, ŝtato Teksaso en Usono. Adreso de tiu ĉi konstruaĵo estas: 411 Elm Street, Dallas, TX 75202-3317.

Tiu ĉi konstruaĵo, konstruita en 1901, estis antaŭe eluzata kiel grandmagazeno de lernejaj libroj kaj pluaj lernejmaterialoj. La 22-an de novembro 1963 Lee Harvey Oswald, laborinta ĉi tie kiel brigadano, trifoje ekpafis el fenestro el la 6-a etaĝo de la konstruaĵo kontraŭ preterveturanta prezidenta kolono kaj kaŭzis mortan vundon al la usona prezidento John Fitzgerald Kennedy.

Fine de la 80-aj jaroj urbo Dallas aĉetis tiun ĉi konstruaĵon en sian proprumadon kaj renovigis la 5 subajn etaĝojn, en kiuj ĝi aranĝis kancelariojn por distrikta administracio. La etaĝoj 6 kaj 7 estas alireblaj por publiko, en la 6-a etaĝo estis establita **Muzeo de la Sesa Etaĝo** dediĉanta sin al atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy.

Eksteraj ligiloj
----------------

* angle Oficiala ttt de The Sixth Floor Museum
* angle Historio de konstruaĵo de Teksasa libra grandmagazeno Arkivigite je 2007-10-10 per la retarkivo Wayback Machine
* angle Mapo de loko
* angle Karto el datenbazo de proprumantoj de konstruaĵoj Arkivigite je 2020-12-29 per la retarkivo Wayback Machine
**Tjurkologio** estas la scienco de la lingvoj, literaturo, historio, religioj kaj la spirita kaj materia kulturo de la tjurkaj popoloj dum la pasinteco kaj nuntempo. Ene de la scienco, la fako **turkologio** okupiĝas pri la samaj kulturaj fenomenoj ekskluzive rilate al la turka lingvo. La migrado de multaj turkaj laboristoj al ŝtatoj de centra Eŭropo dum la lastaj jardekoj tre vastigis la tradician esplororegionon de la scienco en enhavaj kaj geografia dimensio.

La geografia regiono de la tjurkaj popoloj dum la jastaj jardekoj pro migrado ne nur al tiuj landoj de centra Eŭropo tre pliampleksiĝis: Origine ĝi etendiĝis inter la areo de la nuna Popola Respubliko Ĉinio ĝis sudorienta Eŭropo kaj de la pleja nordo de Rusio ĝis la landoj de Arabio.

La plej fruaj skribaj tekstoj estas el la epoko inter la jaroj 600 kaj 800 de nia erao.

Entute hodiaŭ ekzistas preskaŭ 200 milionoj da anoj de tjurklingvaj naciecoj, popoloj kaj malplimultoj. La diversaj tjurkaj popoloj aliĝis al diversaj religioj - inter la plej gravaj estas Islamo, Kristanismo, Budhismo, Judismo kaj indiĝenaj religioj.

Esploro
-------

Tjurkologoj esploras sian fakon helpe de fontaj tekstoj kaj kulturaj spuroj de la diversaj tjurkaj popoloj. Krome ili traserĉas fontojn de la lingva kaj kultura interŝanĝo kun najbaraj popoloj ekde la 8-a jarcento de nia erao.

Vidu ankaŭ
----------

* Vasilij Radlov - konsiderata la fondinto de la studfako
**Tlacolula de Matamoros** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Tlacolula de Matamoros*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 551.

Geografio
---------

**Tlacolula de Matamoros** apartenas al la distrikto Tlacolula al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16510 loĝantojn. El tiuj estis 7672 viroj kaj 8838 virinoj. La komunumo havas surfacon de 244,96 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo.

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3841 indiĝenoj. El tiuj 3316 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3316 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a. (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tlacolula de Matamoros en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Tlacolula de Matamoros Arkivigite je 2012-04-03 per la retarkivo Wayback Machine en *Enciclopedia de los Municipios de México* (hispane)
**Tlacotepec Plumas** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Tlacotepec Plumas*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 552.

Geografio
---------

**Tlacotepec Plumas** apartenas al la distrikto Coixtlahuaca al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 468 loĝantojn. El tiuj estis 216 viroj kaj 252 virinoj. La komunumo havas surfacon de 37 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2120 metroj super la marnivelo. 

Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

Sociogeografio
--------------

En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 0 indiĝenoj. El tiuj 0 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 0 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

Eksteraj ligiloj
----------------

* informoj pri la komunumo[*rompita ligilo*] en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL (hispane)


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Tibor Juhász** [juhAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Juhász Tibor** estas hungara pentristo.

Tibor Juhász  Arkivigite je 2018-05-20 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 29-an de marto 1978 en Budapeŝto.

Tibor Juhász en 2010
Familio de Tibor Juhász

Biografio
---------

Tibor Juhász aĝis 15, kiam li forlasis la familion kaj iris al pentristo gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li iĝis disĉiplo de pentristo *Árpád Kovács* en Székesfehérvár, sed li frekventis ankaŭ gimnazion. Li aĝis 20, kiam li komencis fari aventurajn vojaĝojn al Kievo, Minsko, Talino. Post 7 jaroj li hejmenvenis, iom poste li edziĝis. Li vivis laŭvice en Szeged, Budapeŝto, Székesfehérvár kaj Mór.

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Bristol, Manchester, Tokio (2010)

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* vidu la malsuprajn bildojn!

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj Arkivigite je 2018-05-19 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2018-05-20 per la retarkivo Wayback Machine

* ChampagneChampagne
* Délután 5 óraDélután 5 óra
* RagadozóRagadozó


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 612207
 |
Komerca IP telefono fare de CISCO, kun klavaro, kontroloj, kaj surekranaj funkcioj.
La plej simpla centralo, kie estas videbla la 1-a kaj la 6-a uzantoj povas paroli
Aluminia aerkonduktilo sur porcelana izolaĵo
Kovrilpaĝo de faklibro pri Telefonio
**Telefonio** estas sistemo de transsendado de sonoj je distanco per elektraj kurentoj aŭ ondoj (nuntempe ankaŭ per lumo-signaloj).

Ekde kiam Alexander Graham Bell komencis uzi la telefonon dum la 19-a jarcento, multaj el ĝiaj aspektoj tute ŝanĝiĝis. Ekstera formo, grandeco, pezo, ktp, eĉ la elektronika strukturo kiu funkciigas la telefonan sistemon. Aperis sen-kablaj telefonoj por en-hejma uzado kaj nuntempe oni eĉ uzas la telefonlineon por konekto al Interreto.

Telefonsistemo
--------------

Telefonsistemo estas tutaĵo de la eroj necesaj por estigi komunikadon inter uzantoj de la servo.
Oni povas tamen dividi ĝin je tri precipaj elementoj:

* La uzantoj (kaj siaj respektivaj telefonaparatoj)
* Centraloj de komutado
* Telefonreto (dratoj) aŭ kabloj aŭ aerkonduktiloj aŭ ondoj

De centralo ĝis la hejmo de ĉiu uzanto iras plej ofte du dratoj, la medio por propagado de la voĉo kodigita kiel elektra kurento.

Ĝeneraligante, oni povas aserti, ke ekzistas almenaŭ 4 specoj de centraloj:

* Mana aŭ malaŭtomata centralo
* Duonaŭtomata centralo (la interligon oni faras permane, sed la sonorado, komputado de tarifoj estas aŭtomata)
* Elektro-mekanika (antikva) – Analoga.
* Elektronika (moderna) – Diĝita, programebla.

La tasko de centralo estas, laŭ la ciferklavoj premitaj en telefonaparato de al-vokanta telefonanto, estigi cirkviton inter al-vokanto kaj al-vokato, por ke ili povu inter-paroli. Post la fino de babilado, la centralo malfaras la konekton inter ambaŭ telefonintoj.

Povas ekzisti pluraj centraloj en la sama urbo. Kompreneble, ekzistas multegaj teknologioj de fiksaj telefonsistemoj, sed tiu æi bazo estas pli malpli komuna al ĉiuj, kaj nepra por komprenado de la ĉela sistemo.

Vidu ankaŭ
----------

* La Evoluo de Telefonio
* Movtelefonio
* Telefono
* Telefoncentralo

* Kategorio Telefonio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Trudova komunumo** (ruse *Трудовской сельский совет*, ukraine *Трудівська сільська рада*, krime-tatare *Trudovoye köy şurası*) estas unu el la komunumoj de la Simferopola distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (Ukrainio). La administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Trudovo.

La Trudova komunumo kovras la areon de 7,7 mil hektaroj. Ĝia loĝantaro laŭ la censo de la jaro 2001 estis 8363 homoj. La kvanto de deputitoj en la komunuma konsilio estas 36 homoj.

La komunumo troviĝas en la orienta parto de la Simferopola distrikto en la antaŭmontaro de la Interna montoĉeno de la Krimea montaro, okupante, ĉefe, la valon de la rivero Malgranda Salgiro kaj parte kovrante la nordan parton de la Dolgorukova altebenaĵo. Okcidente la komunumo najbaras la urbon Simferopolo, norde ĝi limas la Uroĵajnan kaj Donskan komunumojn, oriente — la Mazankan komunumon, sude — la Dobran komunumon.

Tra la komunumo pasas la aŭtoŝoseo Simferopolo-Teodozio-Kerĉo.

Konsisto de la komunumo
-----------------------

La administrejo de la Trudova komunumo
Al la komunumo apartenas 8 vilaĝoj kaj 1 loĝloketo. En la suba listo de la vilaĝoj parenteze estas menciitaj la historiaj krime-tataraj nomoj, kiuj estis ŝanĝitaj en la jaroj 1945-1948.

* Trudovo
* Ajkavano (*loĝloketo*)
* Akropolo
* Anajurto
* Denisovko (*Suin-Acı*)
* Druĵno (*Cafer Berdi*)
* Ivanovko (*Cañatay*)
* Lazarevko (*Bura*)
* Strogonovko (*Mamaq*)

La oficiala adreso de la komunuma konsilio estas: *97533, Krimeo, Simferopolskij rajon, s. Trudovoje, ul. Obŝĉestvennaja 1a*.

Socia vivo
----------

La ĉefaj ekonomiaj entreprenoj de la komunumo apartenas al la agrikultura sektoro kaj nutra industrio. En la komunumo troviĝas kelkaj mezlernejoj, kluboj kaj bibliotekoj, kulturdomo, antaŭlernejo, kelkaj medicinaj institucioj, unu muzeo. Per busa trafiko la vilaĝoj de la komunumo estas ligitaj al Simferopolo.

Iuj popularaj vidindaĵoj en la komunumo mankas, kvankam konserviĝis kelkaj malnovepokaj historiaj monumentoj. Ekde la jaro 2009 en la ravino *Tubaj* oni ĉiujare organizas internacian konkurson pri traktor-stirado, kiu altiras multajn spektantojn el Simferopolo kaj apudaj komunumoj.

Referencoj
----------

1. 1 2   Oficialaj informoj pri la Trudova komunumo en la paĝaro de la ukrainia parlamento (ukraine). rada.gov.ua. Alirita 2013-10-07.
2. ↑   Oficialaj informoj pri la Trudova konsilio en la paĝaro de la ukrainia parlamento (ukraine). rada.gov.ua. Alirita 2013-10-07.
3. ↑   Urboj kaj vilaĝoj de Ukrainio — Krimeo — Trudova komunumo (2009) (ruse). who-is-who.ua. Alirita 2013-10-07.

Ligiloj
-------

* Oficiala paĝaro de la Trudova komunumo (ruse). silrada.org.ua. Arkivita el la originalo je 2011-02-18. Alirita 2013-10-06.
* Oficialaj informoj pri la Trudova komunumo en la paĝaro de la ukrainia parlamento (ukraine). rada.gov.ua. Alirita 2013-10-07.
* Urboj kaj vilaĝoj de Ukrainio — Krimeo — Trudova komunumo (2009) (ruse). who-is-who.ua. Alirita 2013-10-07.
**Tibor Klampár,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Klampár Tibor** estis hungara tablotenisisto, olimpiano, dufoja mondĉampiono.

Tibor Klampár en 1979
Tibor Klampár naskiĝis la 30-an de aprilo 1953 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Klampár ekde 1961 estis tablotenisisto komence en ĉefurba sportklubo, baldaŭ ankaŭ province kaj ekstrlande. Li havis bonajn rezultojn en junularaj konkursoj, baldaŭ inter la plenkreskuloj li estis hungara ĉampiono 27-foje inter 1969-1985 unuoble, virduope aŭ variduope. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988 sen medalo, sed en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje en 1971 kaj 1979 virduope, respektive teame. Baldaŭ li restis aktiva en malgravaj sportkluboj. Li ricevis premiojn inter 1994-2021.

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Tibor Klampár en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 820169
 |



* Portalo pri Biografio
**Telefona lineo** estas informada interligo plej ofte inter la telefoncentralo kaj la telefonaparato, analoge estas ankaŭ telegraflineo.

**Uzantolineo** estas interligo inter la telefono kaj la telefoncentralo. (La vorto "abonanto" mem estas fuŝa, tamen preskaŭ en ĉiuj lingvoj enradikiĝis. Iom da lineoj finiĝas ĉe surstrataj publikaj telefonoj, kiuj evidente ne estas abonantoj.)

**Intercentrala lineo** estas informada interligo inter la telefoncentraloj, kiujn nature profitas la telefonantoj, se ili apartenas ne al la sama telefoncentralo.

### Historio

Komence oni uzis la telegrafajn lineojn por telefonadi. Estis du solvoj, aŭ oni alterne ŝanĝis la aparatojn, aŭ samtempe uzis ilin. Tio rezultis malbonan paroltransiĝon. Pro forta disvastiĝo de la telefonoj oni konstruis apartajn telefonlineojn aerkonduktilajn.

Esplora junto el bronza aerkonduktilo sur porcelana izolaĵo.
Simpla junto el aluminia aerkonduktilo sur porcelana izolaĵo.
#### Aerkonduktila reto

Oni fiksis porcelanajn izolaĵojn sur stangoj, tegmentoj. Oni ligis la nudajn bronzajn (malofte aluminiajn) konduktilojn al la porcelanoj. Post ekuzo de la telefoncentraloj multe da konduktiloj gvidis al sama direkto, tial la kablo estis profita.

Trapasa poto de Pupin.
#### Kabla reto

La kabla reto imitas la arbon. Startas dika kablo el la centralo, disbranĉiĝas maldikaj kabloj. En konvena loko oni formas kablofinaĵon, poste paraj konduktiloj faras ligojn al la telefono. La konduktilo ĝenerale estas kupro, malofte aluminio, la para lomgdistanca konduktilo estas kuntordita ŝtalo kun kupro. Tiu konduktilo estas uzata ĉe kampaj telefonoj aŭ al arbaristaj domoj.

Se la kablo estas longa, kreskiĝas la rezistanco. Tiun problemon malpliiĝis hungardevena usonano Mihajlo Pupin, kiu itinere metis bobenojn en seria konekto kun la kablokonduktilo. Tio esta la Pupin-poto, ĉar la ŝirma fereksteraĵo similis al poto.

Post fino de la 20-a jarcento oni vaste uzas optikajn kablojn. Ŝanĝi la kupron al vitro estas tre longa laboro, tial dume oni uzas kvarkonduktan ISDN lineojn, krome PCM (impulsa-koda modulado) sistemon. Ĉe la lasta solvo la konduktiloj estas komunaj en ĉiu abonulo, sed ili havas proprajn tempobreĉojn.

Pli detalajn informojn legu en la jena artikolo Kablo!

#### Radioonda reto

Escepte la fiksaj telefonoj uzas radioondan reton. Se la geografia tereno faras multekosta la kabladon, oni uzas radioondojn. Ĉe la telefonanto estas fiksa telefono, sed pli antaŭe anteno kaj konvertilo.

### Faktoj

Laŭ la reporto de CIA en la jaro 2003 la tutmonda longeco de telefonaj linioj estis ĉirkaŭ 844 milionoj kilometroj.

La unua loko apartenas al Ĉinio kiu havas ĉ. 263 milionojn de retlongeco, la dua loko apartenas al Usono kun ĉirkaŭ 181,6 milionoj kilometroj. Kompare al tio en Usono estas 158,7 milionoj de registritaj mobiltelefonoj.

### Vdu ankaŭ

* Kablo
* Telefonprefikso
La **Trankvila revolucio** estis kebekia evento okazinta en la 1960-aj jaroj, kiu estis periodo de gravaj ŝanĝoj farita sen violento. Ĝi daŭris ĉirkaŭ 10 jarojn.

Unua mencio
-----------

La vorto *Trankvila revolucio* estis menciita, en la angla, unuafoje en 1960 en la kanada ĵurnalo *The Globe and Mail*, kiel *Quiet revolution*.

Komenco
-------

En septembro 1959, Maurice Duplessis mortis, kaj 10 tagojn post lia morto Paul Sauvé anstataŭis lin, sed nur dum 100 tagoj, ĉar li mortis la 2-an de januaro 1960. Antonio Barette anstataŭis tiam Paul Sauvé. La Trankvila revolucio komencis la 25-an de junio 1960, kiam Jean Lesage estis elektita.

Gravaj ŝanĝoj
-------------

### Eduko

La 7-an de julio 1960, la Kebekia Ministerio de Eduko (hodiaŭ la Kebekia Ministerio de Eduko, Sporto kaj Amuzo) estis kreita kaj la unua ministro estis Paul Gérin-Lajoie. Kun ĉi tiu ministerio, la eduksistemo ekestis senpaga ĝis la Universitato.

### Religio

La loĝantaro kaj pastroj iĝis laikaj. La nombro de personoj, kiuj volas iĝi pastroj, ankaŭ malgrandiĝis.

La religio perdis sian influon. La ŝtato nun okupiĝas pri la eduko kaj la zorgo de la malsanuloj.

### Familioj

La nombro de personoj en familioj malgrandiĝis de 10 ĝis 2 aŭ 1. La divorco estas pli ofta.

### Konsumado

La provinco de Kebekio iĝis societo de konsumado, ĉar la aliro al la kredito en 1980 estis pli facila ol en 1900.

Referencoj
----------

1. ↑  Libro *Histoire populaire du Québec - 1960-1970*
**Tibor Pólya** [pOja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pólya Tibor** estis hungara pentristo, grafikisto, karikaturisto, membro de Societo Szinyei Merse Pál. Lia frato estis Iván Pólya.

Tibor Pólya  naskiĝis la 25-an de aprilo 1886 en Szolnok, li mortis la 29-an de novembro 1937 en Szolnok.

Memportreto de Pólya
Memportreto de Tibor Pólya en la 1910-aj jaroj

Biografio
---------

Tibor Pólya frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste Reĝan Industriartan Lernejon en Budapeŝto, kie Sándor Papp aprezis lin maltalenta, tial li estis forigita. Pólya daŭris la lernadon en Reĝa Modela Desegna Lernejo, lia plej grava instruisto estis Tivadar Zemplényi. Somere li lernis en Szolnok de Adolf Fényes, fine li lernis en Munkeno. Liaj karikaturoj aperis en germanaj gazetoj. Hejmenveninta li apartenis al Artistkolonio (Szolnok), poste inter 1912 kaj 1919 al Artistkolonio (Kecskemét). En tiu periodo li pasis tempojn en Parizo, sed pro la 1-a mondmilito li devis hejmenveni. Li ne nur pentradis, sed ankaŭ kreis afiŝojn, akvafortojn, karikaturojn, libroilustraĵojn. Ili aperis ekzemple en Nyugat, Vasárnapi Újság. En 1925 kaj 1928 li estis en Usono. En la 1930-aj jaroj li estis unu el la gvidantoj de Artistkolonio en Szolnok.

Li apartenis al loĝio Galilei en Budapeŝto .

Elektitaj ekspozicioj
---------------------

* Budapeŝto (1917-1924, 1929)
* Budapeŝto (1938, postmorta)

Elektitaj pentraĵoj kaj similaj laboroj
---------------------------------------

* Sztrájk (1906)
* Kertrészlet (sen eldonjaro)
* Táncos (sen eldonjaro)
* Kubikusok (1930) (grafika)
* Orfeusz és Euridiké (sen eldonjaro)
* Táncos
* Életkép
* Színházi előadás
* Körmenet

Memorigiloj
-----------

* strato en Szolnok

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kelkaj pentraĵoj de Pólya
-------------------------

* Strato en SzolnokStrato en Szolnok
* Ĉefstrato de SzolnokĈefstrato de Szolnok
* Sidanta nuda virinoSidanta nuda virino
* Provinca domo en sunlumoProvinca domo en sunlumo
* ParkoParko
* In vino veritasIn vino veritas

Kelkaj portretoj de Pólya
-------------------------

* Memportreto 1937Memportreto 1937
* Frederick Banting (1925)Frederick Banting (1925)
* Lajos ErnstLajos Ernst
* Béla LázárBéla Lázár
* Gyula GömbösGyula Gömbös
* Ödön LechnerÖdön Lechner

Kelkaj grafikaĵoj de Pólya
--------------------------

* StrikoStriko
* afiŝoafiŝo
* afiŝoafiŝo
Trummy Young (dekstre) kaj Jimmie Lunceford, komence de la 1940-aj jaroj.  
 Foto de William P. Gottlieb.
**James Orborne „Trummy" YOUNG** 12-an de januaro 1912 en Savannah, Georgio; 10-an de septembro 1984 en San-Joseo, Kalifornio) estis usona ĵaztrombonisto, kantisto kaj komponisto de svingo.

Vivo kaj aktiveco
-----------------

Trummy Young alkreskis en Vaŝingtono kaj fariĝis en 1928 profesia muzikisto ĉe *Hot Chocolates* de Booker Coleman. Poste li laboris en aliaj lokaj bandoj kaj 1934–37 en la orkestro de Earl Hines, famiĝis tamen nur per sia kunlaborado kun Jimmy Lunceford 1937–43. Poste Young ludis ĉe Charlie Barnet 1943–44, Boyd Raeburn, Benny Goodman kaj Tiny Grimes. Per Grimes li ekhavis kontakton kun bibopo-pianisto Clyde Hart, je kies 1945-a spontankoncerto por sondisko-eldonejo Continental kun Charlie Parker kaj Dizzy Gillespie li partoprenis. Young koncertvojaĝis ankaŭ kun Jazz At The Philharmonic kaj direktis proprajn ensemblojn. Ekde 1947 ĝis 1952 li restadis en Havajo. Ekde somero de 1952 li fariĝis membro de la bando All Stars de Louis Armstrong, kun kiu li plurfoje vizitis Eŭropon. En 1964 li forlasis All Stars, finfine ekloĝis en Havajo kaj muzikis nur je ĵazfestoj aŭ specialaj okazoj.

Lia teknike brila ludado, je kiu li ofte utiligis la plej altajn registrojn de sia instrumento, estas aŭdebla interalie en *Copenhagen* 1934 und *Rhythm Sunday* 1937 de Earl Hines, en *Annie Laurie* 1937 de Jimmy Lunceford, en sia ununura furorkanto „Margie" (je kiu li ankaŭ kantis) kaj en „Down by the Old Mill Stream" 1938, „Blue Bazes", „Easter Parade", „Belgium Stomp", „Think Of Me Little Daddy" kaj „Lunceford Special" de 1939 same kiel en „Bugs Parade" de 1940. Kune kun Sy Oliver, tiam trumpetisto kaj aranĝisto ĉe Lunceford, li verkis la furorkanton „'Tain’t What You Do (It's the Way That You Do It"), kiu februaron de 1939 atingis la 11-an rangon de la Billboard-ranglisto. Krome li estas aŭdebla kiel kantsoloisto en sonregistraĵoj kun Louis Armstrong kaj en „’Tain’t What You Do", „Cheatin’ On Me", „The Lonesome Road Easter Parade", „Ain’t She Sweet", „Think Of Me Little Daddy„ und „I’m In An Awful Mood" de Lunceford el la jaro 1939.  

Krome Young surdiskigis kun Buck Clayton kaj Illinois Jacquet.

Filmoj
------

* *High Society* (1956)

Literaturo
----------

* Carlo Bohländer u.a.: *Reclams Jazzführer*. Reclam, Stuttgart 1989
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt 1988
* Richard Cook, Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, sixth Edition, Penguin, London 2002
* Bielefelder Katalog Jazz, 2001


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Muziko |

* Kategorio Trummy Young en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 353750
* GND: 134562887
* LCCN: n85177076
* VIAF: 27253649
* ISNI: 0000 0000 7359 2829
* SUDOC: 244339767
* BNF: 13901353s
* MBA: 11636520-090f-4ea3-8361-53a6f345ccf4
* NKC: xx0083297
* BNE: XX873989
 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | Ĉi tiu artikolo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Trummy Young » el la germanlingva Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston. 
 |
***Tlön, Uqbar, Orbis Tertius*** estas rakonto verkita de Jorge Luis Borges, publikigita la unuan fojon en la revuo SUR —numero 68, majo 1940—. Ĝi estis poste inkludita en la libro *Antología de la literatura fantástica* —decembro 1940— kaj poste en la kolekto *El jardín de senderos que se bifurcan* (1941) kiu poste formos parton de la libro *Ficciones* (1944).

Kiel tipas de la estetiko de Borges, en tiu teksto la aŭtoro proponas reprezenton totaligan de la mondo tra la rezultoj de personaj ĉiutagaj esploroj. La apokrifa versio de volumo de la Brita Enciklopedio kondukas al la malkovro de... "A first encyclopaedia of Tlön. Vol. XI" (unua enciklopedio de Tlön). Tlön estas la frukto de lacaj generacioj de homoj kiuj sekrete kaj rigore ideigis kaj diagramigis universon de ekstrema ideismo. La totaliga forto de tiu mondo, reprezentita en la Enciklopedio de Tlön, kondukas la protagoniston al la dubemo pri la propra realo kaj al la suspekto ke la idealisma koncepto de Tlön estas la matrico kiu iom post iom alproprigas sin de la mondo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* La alquimia del verbo: 'Tlön, Uqbar, Orbis Tertius' de J.L. Borges y la Sociedad de la Rosa-Cruz. Artículo de Santiago Juan-Navarro publicado en Hispanófila 120 (1997): 67-80.  Alirita la 1an de Januaro 2018.
**SZAMUELY Tibor** [samuelj tibor] (naskita la 27-an de decembro 1890 en Nyíregyháza en Hungario, mortinta la 2-an de aŭgusto 1919 en Lichtenwörth en Aŭstrio) estis ĵurnalisto, komunista politikisto, gvidanto de ruĝa teroro dum la Hungara Sovetrespubliko.

Li venis el bonhava burĝa juda familio. Li eklaboris en Budapeŝto (1908) kiel bankoficisto, poste dungito de asekura asocio. Dumtempe li membriĝis en la Hungara Socialdemokrata Partio, sed ne aktive politikumis. Li estis ekde 1909 kunlaboranto de eldonaĵo Szabolcsvármegye; inter 1910 kaj 1912 kunlaboranto de gazetoj Nap, Nagyváradi Napló kaj
Szabadság en Nagyvárad. Post siaj akre-kritikaj, senvualigaj artikoloj li devis forlasi la urbon kaj translokiĝis al Fiume (Rijeko), kie li laboris ĉe la gazeto *Tengerpart*. Iom poste li estis dungita de la ĉefurba katolika gazeto *Magyar Kurírnál* (dumtempe li laboris pri antiklerika libro, kiu restis manuskripto). Liaj skriboj aperis en *Pénzvilágban* kaj *Úttörő*, ekde 1913 li estis ekstera kunlaboranto de *Népszava*. Danke al apogo de sia patro li gvidis monduman vivon kaj vojaĝis tra Eŭropo.

Li venis en 1915 en rusan militkaptitecon, el kie li liberiĝis nur post la Oktobra Revolucio. Li partoprenis ekde januaro de 1918 en movado de militkaptitoj en Mioskvo, estis kunfondinto de la hungara grupo de la Rusia Komunista (bolŝevika) Partio, poste li redaktis la komunistan gazeton
Sociala Revolucio. Li organizis ankaŭ diversajn internaciajn kaj hungarajn komunistajn grupojn.

Aŭtune de 1918 li vojaĝis per soveta diplomata pasporto al Svislando, kie li kontaktis hungarajn komunistojn.

Li revenis Hungarion la 3-an de januaro 1919, iĝis ano de la Centra Komitato de la Hungariaj Komunistoj, krom tio li redaktis la gazeton Ruĝa gazeto *(Vörös Újság)*. Li travivis atencon en Nyíregyháza, sed liaj du fratoj vundiĝis.

Oni arestis lin la 14-an de januaro 1919, sed sen konkretaj pruvoj (pri onidiraj ekzekutoj en Rusio) li liberiĝis kaj alprenis la kaŝnomon *János Krauze*.

Li fifamiĝis pro sia agado dum la Hungara Sovetrespubliko. La 3-an de majo 1919, li subpremis ribelon ĉe Szolnok. Sammonate li flugis super malamikaj areoj al Kievo por renkonti Leninon (21–30-an de majo). En junio, li gvidis terorisman, ekzekutan taĉmenton en PostDanuba regiono de Hungario. Li ekzekutigis en Csorna kaj Kapuvár multajn homojn.

La malafabla internacia eĥo pro la ekzekutoj ekigis eĉ en Hungario malplaĉon, gvidantoj de la Hungara Sovetrespubliko malkontentis pri liaj agadoj. Oni forigis lin el la gvidantaro (24-an de junio).

Oni komisiis lin pri subpremo de ribelo apud la Danubo (20-an de junio). La tujdecida juĝistaro, gvidata de li, decidis pri 50 ekzekutoj (fine de junio).

Li mortis dum fuĝo inter nekonataj cirkonstancoj.

* Kategorio Tibor Szamuely en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 121517
* GND: 130045772
* LCCN: n82063693
* VIAF: 60178664
* ISNI: 0000 0000 7998 5041
* SUDOC: 166757640
* NKC: mzk2014847366
 |
**Eduardo Tucci da Silva**, mallonge ***Dudu Tucci*** (naskiĝinta la 5-an de majo 1955 en San-Paŭlo) estas brazila muzikisto, kiu ekde la mezo de la 1980-aj jaroj vivas en Berlino (Germanujo). Krom per sia ampleksa produktado de lumdiskoj li renomiĝis per sia instruado, per kiu li esence stampis la germanan sambo-mondeton kaj ankaŭ tiujn de aliaj landoj en Eŭropo.

Vivo
----

Dudu Tucci alkreskis en muzikisto-familio kaj tamburis jam kiel junulo dum umbando-ceremonioj. Li studis perkutadon, fluton kaj muziksciencon ĉe konservatorio en San-Paŭlo. Vastaj vojaĝoj tra Sudameriko same kiel la studo de afrikobrazilaj ritmoj pliampleksigis lian muzikan horizonton.

En 1978 Dudu Tucci ricevis la inviton, ludi kiel perkutinstrumentisto en la simfonia orkestro de lia hejmurbo. Samtempe li renkontis la brazilan danciston Ismael Ivo, kun kiu li fondis eksperimenteman nigrulan dancgrupon. Post kunlaboro kun komponisto Arrigo Barnabé Tucci akceptis en 1982 inviton al la JazzFest en Berlino, kie li vivas ekde tiam.

En 1990 Dudu Tucci publikigis sian unuan lumdiskon, al kiu ekde tiam sekvis naŭ pluaj. Inter ili estas du, kiuj sin plene dediĉas al la muzikoj de kandombleo respektive de umbando.

Kiel komponisto li ligas modernajn kun tradiciajn stilojn de brazila muziko, enprenas tamen ankaŭ eksterbrazilajn tendencojn. Dudu Tucci ludas mem ĉiujn perkutinstrumentojn sur siaj lumdiskoj, kantas kaj ludas transversan fluton. Precipe je la pandero kaj je la kongao li apartenas al la elstaraj muzikistoj. Ofte lin akompanas gastkantistoj, gitaristoj, basistoj kaj saksofonistoj. Grandan signifon li atribuas al la kvalito de siaj kantotekstoj. Tucci ankaŭ aktivas kiel produktisto, li ekzemple eldonis lumdiskon de kubaj frapskatolo-muzikistoj (Iré Otonoguá: *Cajónes para los Orichas*).

Kune kun dancisto kaj ĥoreografo Murah Soares Dudu Tucci estas arta direktisto de la *Bloco Afoxé Loni*, unu el la plej grandaj grupoj je la berlina Karnavalo de la Kulturoj. Krome Dudu Tucci prezentas ampleksan soloprogramon kaj kunlaboras kun diversaj dancistoj.

Kiel instruisto li renomiĝis precipe per la projekto *Raízes do Brasil*, en kiu li instruis grandparton de la samboinstruistoj en Germanujo kaj aliaj landoj en Eŭropo. Kun Tiago de Oliveira Pinto li eldonis en 1992 la lernolibron *Samba und Sambistas in Brasilien*.

Diskaro
-------

* Oduduá (1990)
* Obátimalê (1992)
* Orishás (1994, kandomblea muziko)
* Native Dreamer (1995)
* Tribal World (1995)
* Afoxé Loni (2002)
* Inaê (2004)
* Amacy (2005, umbando-muziko)
* Nadador (2006)
* Tambores (2011)
* Morena do Sol (2013)

Literaturo
----------

* Dudu Tucci und Tiago de Oliveira Pinto: *Samba und Sambistas in Brasilien.* Noetzel Verlag, Wilhelmshaven 1992. ISBN 3-7959-0619-9 [Lernolibro kun muzikkasedo]

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala hejmpaĝo de Dudu Tucci
* Hejmpaĝo de Afoxé Loni Arkivigite je 2006-01-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Televida intervjuo kun Dudu Tucci[*rompita ligilo*]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 520926
* GND: 134814932
* LCCN: n93052580
* VIAF: 101079133
* ISNI: 0000 0000 7260 9641
* MBA: 9c9bb731-a2e0-40d1-8dbb-e13f7bca25bd
 |
*Dateno de la informkesto estas malĝusta!*

**Tibor Szemző** [semzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemző Tibor** estas hungara komponisto, orkestrestro.

Tibor Szemző  naskiĝis en 1955 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Tibor Szemző komencis siajn muzikajn studojn laŭ la Kodály-metodo en muzika bazlernejo en la aĝo de ses. Li daŭris la lernadon en muziklernejo en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1979. Li akiris plian diplomon en Arta Universitato Moholy-Nagy en 2014 kaj sciencan gradon DLA en Hungara Belarta Universitato en 2017. Jam dum la lernojaroj en 1973 li fondis sian propran kvarteton por ĉambra muziko. Tiu orkestro estis traformita post la unua diplomo kaj restis aktiva ĝis 1989. Ekde 1983 Szemző estis aktiva ankaŭ en komponado, ekde 1985 li turniĝis al filmoj. Depost falo de la socialismo estis ebleco kunlabori kun diversaj artistoj en Eŭropo. En 1998 li denove fondis novan ĉambromuzikan orkestron, kiu restis aktiva ĝis 2007.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* A halál szexepilje (1981, por ĉambra orkestro)
* Vizi-csoda (1983, por transversa fluto)
* Snap Two (1993, por basa transversa fluto, voĉo kaj elektroniko)
* Örvény (1996, oratorio, kunverkinto)
* Arboretuum (2002, por ĉambra orkestro)
* Hamlet (2007, malgranda opero laŭ Ŝekspiro)
* »K«metszetek (2008-2018, 19 komponaĵoj por voĉoj, instrumentoj laŭ tekstoj de Franz Kafka)

Elektitaj filmaj komponaĵoj
---------------------------

* Vonatút (1983)
* Egy Úrinő Notesze (1993)
* Örvény (1996)
* Egy Másik Bolygó (2007)
* Vágy, hogy indiánok lehessünk (2014)
* 1945 (2017)

Liaj filmaj scenarlibroj
------------------------

* A túlpart (1998)
* Wish to be a Red Indian (2014)

Verkoj de Szemző aŭdeblaj
-------------------------

* Dolores
* Vizi-csoda (1982)

Fontoj
------

* anglalingva biografio kun foto
*

Referencoj
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 649424
* GND: 133985415
* LCCN: nr96031606
* VIAF: 37109140
* ISNI: 0000 0000 7839 2623
* SUDOC: 107086603
* BNF: 13968376c
* MBA: eab52c3d-b6e1-4fa8-ba5d-418af014a353
* BIBSYS: 9016743
* BNE: XX5841350
 |