recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**María de los Ángeles Santamaría Espinosa** (Madrido, 2an de aŭgusto 1947), pli konata per la arta nomo **Massiel**, estas kantisto, aktorino kaj hispana komponisto. Ŝi estas plej konata pro sia venko en la Festivalo de la Kanto de Eurovisión, en 1968, per la kanto *La, la, la*.

Biografio
---------

### Unuaj jaroj

Ŝia unua publika kantado okazis en 1966 interpretante en Madrido la kanton "Di que no". Tiun saman jaron ŝi partoprenas en la nomita Festivalo de la Rozo en Romo, en tiu de Viña del Mar, en Ĉilio, kaj en tiu de Majorko, kie ŝi gajnas la premion de la kritiko.

En 1967 ŝi partoprenas en siaj du unuaj filmoj, *Vestida de novia* kaj *Codo con codo*, kaj atingas grandan sukceson en Hispanio kaj Hispanameriko per la kanto *Rosas en el mar*, verkita de Luis Eduardo Aute, kiel same poste per ties kanto *Haleluja n-ro 1*. Iuj de tiuj kantoj estis konsideritaj de multaj kiel iuj el la unuaj *protestaj kantoj* aŭ *nova kastilia kanto*.

### Partopreno en Eurovisión

Massiel en 2018, maldekstre
En 1968, kun dudek unu jaroj, alvenas ŝia granda ŝanco kaj ŝi gajnis la Festivalon de la Kanto de Eŭrovido en Royal Albert Hall de Londono, kun *la* temo *La, la, la*, skribita de la Dúo Dinámico. Ŝia triumfo fariĝis granda surprizo pro tio ke ŝi venkis la favoraton, la britan Cliff Richard kun ties kanto "Congratulations".

Estis unue antaŭvidite ke Hispanio estus reprezentita de la kant-aŭtoro Joan Manuel Serrat, kantante la saman temon, sed tagojn antaŭe Serrat petis kanti ĝin en la kataluna lingvo. La tiama registaro rifuzis kaj li estis anstataŭita de Massiel.

Post tiu triumfo, Massiel iĝis konata artisto je internacia nivelo, farante plurajn aperojn en kino kaj teatro, interpretante verkojn de Bertolt Brecht aŭ William Shakespeare, kaj en programoj kaj serioj de televido de malsamaj landoj.

### Postaj jaroj

Kun la paŝo de la jaroj, ŝia muzika stilo variis. Laŭlonge de sia muzika vivo ŝi surbendigis pli ol kvindek diskojn. Ŝi kombinis sian muzikan faceton kun tiu de aktorino, partoprenante en pluraj filmoj kiel *La vida alegre* de Fernando Colomo. En teatro ŝi debutis en 1971 kun Fernando Fernán Gómez, kaj ankaŭ aperis en televidaj programoj.

### Persona vivo

Massiel estis edziĝinta en du okazoj, kaj ankaŭ havis longdaŭran rilaton kun la politikisto kaj ĵurnalisto Carlos Zayas. Ŝi havas du filojn.

Massiel estas tre konata en Hispanio en popola amaskomunikilaro pro sia persona vivo kaj pro sia socia engaĝiteco.

Eksteraj ligoj
--------------

* Kategorio Massiel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* The Digiloo Trush Teksto de *La, la, la* en hispana, angla kaj franca.
* Youtube Video de ŝia partopreno en Eurovisión


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 691472
* GND: 1016895046
* LCCN: no98019690
* VIAF: 75928493
* ISNI: 0000 0000 5951 2423, 0000 0001 3092 4712
* BNF: 13933891t
* MBA: d797e11e-f963-48f1-8076-67d5748cc5d6
* BNE: XX854113
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Chelicerata** |
| --- |
|  |
| 
 |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Animaloj *Animalia* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | Artropodo *Arthropoda* |
|
| Subfilumo: | **Chelicerata** |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klasoj |
| Araneoj *Arachnida*
Merostomata
Pycnogonida
†Eurypterida |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Chelicerata  |

 |
| v • d • r |

 Limulo
La subfilumo ***Chelicerata*** estas unu el la plej grandaj subfilumoj en kiu dividiĝas la filumo de la artropodoj. Ĝi inkluzivas la klasojn de la Araneoidoj, la Piknogonidoj (aŭ Mar-araneoj) kaj la Merostomatoj (aŭ Limuloj). Siatempe ĝi inkluzivis ankaŭ la klason de la Euripteridoj, aŭ Mar-skorpionoj, kiuj ekstingiĝis antaŭ pli aŭ malpli 250 milionoj da jaroj. Araneoj kaj skorpioj apartenas al la *Chelicerata*.

Iliaj korpoj estas dividitaj en du partoj, antaŭa prosomo dividita en ok segmentoj, kaj malantaŭa opistomo dividita en dek-du segmentoj. Ili havas kelikerojn, kiuj donas al la subfilumo ĝian latinan nomon. Kelikeroj estas akraj apendicoj kiuj estas uzataj por kolekti manĝaĵojn, anstataŭ la mandibloj kiujn havas aliaj artropodoj. La plej multo da *Chelicerata* ne kapablas manĝi solidajn aferojn, do ili trinkas sangon aŭ kraĉas aŭ injektas digestajn enzimojn en siajn predojn.
**Dávid Rafael Fokos-Fuchs,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fokos-Fuchs Dávid Rafael** estis hungara lingvisto, etnografo, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1945). Lia filo estis László Fuchs.

Dávid Rafael Fokos-Fuchs  naskiĝis la 10-an de decembro 1884 en *Bizens* (neidentigebla loknomo). Li mortis la 11-an de julio 1977 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dávid Rafael Fokos-Fuchs frekventis lernejon en Pozsony, kie li lernis ankaŭ hungare. Li iĝis pedagogo, baldaŭe direktoro de lernejo, fine li instruis en universitato. Li komencis esplori originon de la hungara lingvo, en 1911 kaj 1913 li esploris en Rusio, kie loĝis zurjenoj. Dum la 1-a mondmilito li kolektis zurjenajn popolkantojn inter militkaptitoj. Li okupiĝis pri la aliaj parencaj lingvoj de la hungara, krome ankaŭ pri lingvoj turka kaj mongola. Li longe redaktis fakrevuon *Acta Linguistica*.

Verkaro (elekto)
----------------

* *Laut- und Formenlehre der süd-ostjakischen Dialekte* (1911)
* *Zürjén szövegek* (1916)
* *Finnugor-török mondattani egyeztetések* (1934)
* *Volksdichtung der Komi(Syrjänen)* (1951)
* *Das syrjänische Komitativ-suffix* (1966)

Fontoj
------

* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 434410
* GND: 12893106X
* LCCN: n83011793
* VIAF: 114363076
* ISNI: 0000 0001 0937 6774
* SUDOC: 115505563
* BNF: 10124032b
* BIBSYS: 96009599
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

* Kategorio Dávid Rafael Fokos-Fuchs en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Dávid TRÉFÁN** P. Leonárd rumania hungara franciskano , romkatolika ekelzia verkisto, rakontisto naskita en Kézdiszentkereszt la 15-an de decembro 1875 kaj mortinta en Kluĵo la 30-an de novembro 1945.

Kariero
-------

Dávid Trefán enpaŝis la ordenon en 1891, poste li pristudis teologion en Esztelnek kaj Vajdahunyad (1894–98). Li instruis tri jarojn en Székelyudvarhely. Oni konsakris lin pastro en 1898, poste li estis ordenestro en Mikháza (1898–99); provincia sekretario en Koloĵvaro (1899–1904), Marosvásárhely (1904–1906) kaj denove en Kolozsvár (1906–32). Li estis inter 1914–24 privinciestro. Li estis fondinto kaj redaktoro de gazeto *Szent Ferenc Hírnöke* (1903–24), de *A Hírnök* (1921–44), *Katolikus Világ* (1923–45), *Bernardi­nus* (1912–18), de dulingva revuo *Szent Kereszt – Heilige Kreuz* (1926–43). Li fondis en 
1906 en Kolozsvár presejon kaj libroeldonejon (Szent Bonaventura), kiu funkciis ĝis 1948. En 1930 li konstruigis en Kolozsvár la preĝejon Alverna kaj ripozejdomon por franciskanonoj laborintaj en presejo.

Verkoj
------

* Páduai Szent Antal imaegyesületének kézikönyve (Kolozsvár, 1908; további kiadások uo. 1930, 1941);
* Táborhegyi fényben (meditaĵoj, Kolozsvár, 1919; 2. kiad. 1930);
* Élő vizek mellett (predikaĵoj, Kolozsvár, 1926);
* Mosolygó tájak (rakontoj, Kolozsvár, 1936);
* A mi falunk (akizoj, rakontoj, Kolozsvár, 1941);
* Hegyen-völgyön-rónaságon (rakontoj. Budapest, 1943 Az Actio Catolica népies füzetei).

Fonto
-----

* Romániaia magyar irodalmi lexikon Arkivigite je 2016-04-17 per la retarkivo Wayback Machine
Plej ofte oni konsideras kiel plej tipa formo de komunikado la **lingva komunikado**, sed vere estas multaj aliaj tipoj de komunikado, kiel per simboloj, signoj, gestoj, ktp. La **lingva komunikado** estas maniero de komunikado kiu uzas la parolon, la homan voĉon (sonlingvo), aŭ signojn (signolingvo). La artikulaciita lingvo estas maniero de parola komunikado.

La **duobla artikulacio** separas la lingvan komunikadon disde la aliaj tipoj de komunikado. Laŭ gesta komunikado ekzemple kareso estas komunika signo kiu entute kaj komplete (sen agnoskeblaj eroj) signifas precizan senton. Laŭ lingva komunikado kiam persono diras "Mi amas vin", okazas duobla artikulacio, ĉar unue la tuta frazo (mesaĝo) estas ĉeno de tri signoj (vortoj), kiuj siavice artikulacias (laŭ la duobla artikulacio) laŭ ĉenoj de pli malgrandaj signeroj (literoj, sonoj, ktp.). La lingva ekonomio konsistas je la fakto, ke tiuj malgrandegaj signeroj kiel "i" tute nenion signifas, nur "Mi" jam signifas ion. Per kombino de tiuj malgrandaj sensignifaj eroj eblas konstrui senfinon da eblaj mesaĝoj, kiuj permesas la kompleksecon de la homa vivo, diference de la animala vivo aŭ de la malampleksaj eblecoj de aliaj sistemoj de komunikado, ekzemple gestoj.

La **lingva komunikado** eblas pere de lingvoj.
Podunajská pahorkatina
**Podunajská pahorkatina** estas geomorfologia unueco en Slovakio, pli norda, pli deklineca parto de geomorfologia teritorio Laŭdanuba ebenaĵo. Klimato havas varman, kompare kun aliaj partoj de lando sufiĉe sekan karakteron. Ĉefaj grundotipoj estas ĉernozjomoj, sed ankaŭ malpli fekundaj grundoj de klaso lesiveoj kaj aliaj. Kaze de seka vetero tiuj ĉi grundoj aŭ estas irigaciataj, aŭ ili suferas per malsufiĉo de humideco. Dum sufiĉe humidaj jaroj la ĉernozjomoj estas la plej fekundaj grundoj de Slovakio.

Gravaj urboj apartenantaj en tiun ĉi geomorfologian unuecon estas Nitra, Topoľčany, Trnava, Levice, Štúrovo, Nové Mesto nad Váhom, Partizánske, Hlohovec, Zlaté Moravce, Piešťany, Dudince.

Geomorfologiaj subunuoj
-----------------------

* Trnavská pahorkatina
* Dolnovážska niva
* Nitrianska pahorkatina
* Nitrianska niva
* Žitavská pahorkatina
* Žitavská niva
* Hronská pahorkatina
* Hronská niva
* Čenkovská niva
* Ipeľská pahorkatina
* Ipeľská niva
**Alberto FUJIMORI**, inĝeniero kaj politikisto, estis prezidento de Peruo inter 1990 kaj 2000.

Alberto FujimoriLi naskiĝis en Limo (Peruo) je la 28-a de julio de 1938. Li estis filo de japanaj enmigrintoj, devenantaj el Kumamoto. Lia nomo en la japana estas:

* Kanji, 藤森 謙也
* Kanae, アルベルト・ケンヤ・フジモリ
* Rōmaji, Aruberuto Ken'ya Fujimori

Estinte tute nekonata kandidato, li fariĝis prezidento de Peruo en 1990 kiam li venkis en dua baloto la verkiston Mario Vargas Llosa, ĉekape de ĵus kreita movado Cambio 90 (*Ŝanĝo 90*).

Li uzis aŭtoritatismajn metodojn, kaj je la 5-a de aprilo de 1992 li dissolvis la Kongreson, kaj faris kion oni poste nomis **mempuĉo**. En 1993 la nova Kongreso aprobis novan Konstitucion. Fujimori estis reelektita en 1995, venkinte la eksan sekretarion de Unuiĝintaj Nacioj Javier Pérez de Cuéllar.

Li dediĉis grandan parton de sia agado al la lukto kontraŭ la insurgentaj grupoj, el kiuj la plej gravaj estis tiam la MRTA (Movimiento Revolucionario Tupac Amaru) kaj la maŭista Sendero Luminoso (*Luma Vojo*, uzante ofte perfortajn kaj duonleĝajn manierojn.

En 2000, meze de grandaj protestoj li prezentiĝis al novaj elektoj, kio ne konformiĝis al la Konstitucio. Kvankam li denove venkis, li estis poste senigita je sia posteno, post la pruvoj pri la granda korupteco de la reĝimo kaj la fiaj agadoj de lia ĉefa kunlaboranto, Vladimiro Montesinos.

Li rifuĝis en Japanio, kies registaro agnoskis al li la japanan civitanecon. La perua registaro tamen ne ĉesis peti lian ekstradicion, por ke li respondu antaŭ la perua Justico, pro torturo, eksterleĝaj mortpunoj, falsigo kaj koruptado.

Fujimori neis sian respondecon kaj plurfoje montris sian deziron reveni al la perua politiko. La 6-an de novembro de 2005 li surterigis en Santiago de Ĉilio el Tokio. Li restis retenita de la ĉilia registaro, ĝis kiam oni decidis lian postan sorton.

La 21-an de septembro 2007, la Supera Kortumo de Ĉilio akceptis la peton de ekstradicio kontraŭ li pro 5 kazoj de koruptado kaj 2 de perforto kontraŭ la homaj rajtoj dum lia regado.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Alberto Fujimori en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo Arkivigite je 2005-11-02 per la retarkivo Wayback Machine (hispane, angle kaj japane)
* Fujimori extraditable Arkivigite je 2007-10-11 per la retarkivo Wayback Machine (postulas ekstradicion; hispane)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 55148
* GND: 119264056
* LCCN: n91063091
* VIAF: 79416974
* ISNI: 0000 0000 5866 1873
* SUDOC: 033617023
* BNF: 12446658c
* NDL: 00620693
* BIBSYS: 90768573
* NKC: js20051212004
* BNE: XX1458412
 |
Koordinatoj: 50° 20′ 10″ N 17° 03′ 13″ O﻿ / ﻿50.33611 °N, 17.05361 °O﻿ / 50.33611; 17.05361 (mapo)

**Bergov** (germane *Bergau*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto (baza sidej-unuo) de municipo Vlčice. Ĝi troviĝas proksimue 1 km sudoriente de Vlčice sur ŝoseo al Žulová. Vivas ĉi tie 29 loĝantoj (2021).

Historio
--------

La malgranda domaro Bergov estis fondita per parceligo de senjoraj grundoj nur en la jaro 1800. Ĝi estis konsisto de senjorujo Vlčice kaj ekde la pereo de patrimonia administrado en la jaro 1850 ĝi estas parto de municipo Vlčice.

Al la posedantoj de ĉi tiea grandbieno apartenis ĉi tiea muelejo kaj segejo, komence de la 20-a jarcento ĉi tie estis konstruita malpli granda elektrejo. Dank' al pli favora transporta situo - sur ŝoseo I/60 - Bergov-on ne trafis tiel karakteriza postmilita ellandigo kiel plimulto de aliaj malpli grandaj domaroj en Riĥleba montaro.

Loĝantaro
---------

Evoluo de nombro de loĝantojLa datoj devenas el datumbazo de Vikidatumoj  

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1869 | 110 |
| 1880 | 104 |
| 1890 | 92 |
| 1900 | 75 |
| 1910 | 64 |
| 1921 | 87 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 1930 | 91 |
| 1950 | 52 |
| 1961 | 42 |
| 1970 | 50 |
| 1980 | 60 |
| 1991 | 48 |

| Jaro | Loĝantoj |
| --- | --- |
| 2001 | 32 |
| 2011 | 30 |
| 2021 | 29 |

En Bergov estas registritaj 15 adresoj, ĉiuj daŭraj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 13 domoj, ĉiuj daŭre loĝigitaj.

Fotogalerio
-----------

* Domo en ĝardenoDomo en ĝardeno
* Granda domoGranda domo
* Domo kun rebojDomo kun reboj
* Aŭtobusa haltejoAŭtobusa haltejo
* Ŝoseo n-ro I/60 en la municipoŜoseo n-ro I/60 en la municipo
* Elveturejo el la municipo direkte al JavorníkElveturejo el la municipo direkte al Javorník

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Vlčice (4) |
| --- |
| Bergov ~ Dolní Les ~ Vlčice ~ Vojtovice |

 |
**Cheles** [ĉEles] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *cheleros*. La censita populacio en 2008 estis de 1308 loĝantoj.

Situo
-----

Cheles situas en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 197 m; je 51 km sude de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 47,9 km². Ĝi estas tre proksime de la landlimo kun Portugalio kaj de la akvorezervejo de Alkeva konstruita fine de la 20-a jarcento.

Historio
--------

Estas restaĵoj el Neolitiko. En la epoko de la reĝo Ferdinando la 3-a oni konkeris la regionon al la araboj kaj la templanoj havis ĝin almenaŭ el 1277 ĝis 1312, kiam tiu estis dissolvita. Dum la 16a jarcento la vilaĝo forlasis sian ĝistiaman lokon en la montaro de San Blas, ĉe la rivero Guadiana al la nuna loko pli sude. Oni forlasis la tiaman fortikaĵon kaj oni konstruis novan en la nova loko el 1508.

Dum la 17a jarcento pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj aliaj krizoj la vilaĝo senloĝiĝis; reloĝiĝis nur post 1668 tre malrapide kaj ĉefe per portugalaj loĝantoj.

Bibliografio
------------

* "Cheles, villa fronteriza" José Antonio Torrado González, Edición: Excmo Ayuntamiento de Cheles. ISBN 84-606-2936-8
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Stroitel (stacio). |

**Stroitel** (ruse *Строитель*) estas urbo en Belgoroda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 14258501X.

La urbo estis fondita en jaro 1958 kiel loĝejo de planata minkampo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 2000.

La interurba telefona kodo estas 07244, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 50° 47′ N 36° 29′ O﻿ / ﻿50.783 °N, 36.483 °O﻿ / 50.783; 36.483 (mapo).

La urbo estas apud rivero Vorskla (Ворскла) (kiu enenfluas en riveron Dnepr (Днепр)).

En jaro 2002 la urbo havis 18,4 mil loĝantojn.

Flago de Belgoroda provinco
Urboj de Belgoroda provinco

**Ĉefurbo**: Belgorodo

Aleksejevka |
Birjuĉ |
Grajvoron |
Gubkin |
Koroĉa |
Novij Oskol |
Starij Oskol |
Stroitel |
Ŝebekino |
Valujki 

 

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
Marmapo de la Beringa Markolo
La **Beringa Markolo** aŭ **Beringa Strato** estas markolo inter la plej orienta punkto de la azia kaj la plej okcidenta de la amerika kontinento, vasta ĉirkaŭ 85 km, kaj profunda 30-50 m.

Ĉi markolo interkonektas la Ĉukĉan Maron (parton de la Nordpolusa Maro) en la nordo kaj la Beringan Maron (parto de la Norda Pacifiko) en la sudo. Ĝi estas nomata laŭ Vitus Bering, dana eksploristo, kiu travojaĝis la markolon en 1728.

La Diomedo-insuloj troviĝas rekte en la mezo de la Beringa Strato.

Oni proponis konstruadon de ponto trans la Beringa Strato inter Alasko kaj Siberio (laŭ iuj nomata *Interkontinenta Paca Ponto*), kaj, alternative, de tunelo sub la markolo.

Dum la glaciaj epokoj, la areo de la markolo estis terponto konata kiel *Beringa Tera Ponto* aŭ Beringio.

Beringio en Esperanto
---------------------

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue Akenatono kaj poste Sunĝata Kejta kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue Nezaŭhtezoma la ĉiĉerono kiu vidigas la historicivilizan gravon de Beringio:

|  |
| --- |
|  |
| Citaĵo | 

|  |
| --- |
| **„** 
Nun ili venas norden al la markolo Beringa.
Nezaŭhtezoma diras al la nomado klarige:
-Laŭ tiu mallarĝejo iam popolo trapasos
kaj ĝi fariĝos ponto por elmigrontoj Aziaj,
tiel ke la loĝantoj de l'kontinento Duflama
devenos de l'Nubronda, kun ili prae parencos
kaj fondos civilizojn, kiuj profunde similos. **"** |

 |

Referencoj
----------

1. ↑  Abel Montagut, *Poemo de Utnoa*. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p. p. 127-128.

* Kategorio Beringa Markolo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Newport News** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Virginio (ŝtato). Ĝi estas eksterkantona urbo (ne parto de iu kantono).

Bazaj informoj
--------------

* Koordinatoj: 37° 04′ N 76° 29′ U﻿ / ﻿37.067 °N, 76.483 °U﻿ / 37.067; -76.483 (mapo)
* Areo: 308 km²
* Loĝantaro: 183 331 (en 2012)
* Supermara alteco: 5 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodoj: 23601–23609
* Telefonkodo: 757

Vido en Newport News
Vido en Newport News

Geografio
---------

Newport News situas fine de duoninsulo ĉe riverobuŝo apud Hampton (Virginio) sur ebenaĵo laŭ Atlantiko en la orienta landparto de Usono, en la sudorienta parto de la subŝtato.

Historio
--------

En 1619 la areo de nuna Newport News apartenis al angla entrepreno, kiu pli frue estis ankaŭ apartenaĵo de indiana vilaĝo "Kecoughtan". En 1634 tiu areo ekapartenis al la formiĝanta kantono "Warwick". Antaŭ 1851 la Poŝto aprobis "New Port News" kiel la nomo de la unua poŝtejo. Antaŭ la Usona Enlanda Milito tiu loko estis kampara areo kaj malgranda fiŝkaptista vilaĝo. En 1866 oni ŝanĝis la nomon al la nuna formo. En 1885 la fervojo alvenis portanta ankaŭ evoluon kune kun la haveno. Impona ŝipofabriko ekfunkciis. En 1958 la urbo ricevis partojn de "Warwick".

Klimato
-------

Newport News situas en subtropika klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 11-21 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 31 °C, la malvarmo kulminas en januaro rekorde -22, averaĝe 2 °C. Jare pluvas po 1162 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, vintre malofte neĝas. La pluvo kulminas julie kaj malkulminas en novembro.

Vidindaĵoj
----------

Muzeo en Newport News
Vido en Newport News
* muzeo de 1932

Famuloj
-------

En Newport News naskiĝis **Ella Fitzgerald**, Tiny Grimes, William Styron.

Ĝemelurboj
----------

* Japanio Nejagava, Japanio
* Ĉina Popola Respubliko Tajĝou (Ĝjangsuo), Ĉinio
* Germanio Greifswald, Germanio

Fontoj
------

* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio
Mapo de la neolitika Eŭropo, ĉ. 4500-4000 a. C. La Ertebolkulturo montriĝas ruĝe sur la nuna Danio
La kulturo **Ertebola** (ĉ. 5300 a. K.-3950 a. K.) estas la nomo kiun ricevas la kulturo de fiŝkaptistoj kaj ĉasistoj-kolektistoj kiu datiĝas de la fino de la Mezolitiko, kvankam ĝiaj lastaj etapoj kunvivis kun la Neolitiko. Tiu ĉi kulturo naskiĝis en la sudo de Skandinavio, sed estas genetike forte ligita kun aliaj kulturoj norde de la nunaj Germanio kaj Nederlando.

Ĝi prezentas kontinuecon kun la Maglemozkulturo, kun makrolitikaj kaj mikrolitikaj industrioj. La ost-industrio prezentas ilojn kiaj fiŝhokoj, tipaj harpunoj kun ramuro de cervoj aŭ ostoj de cetacoj, spateloj, kombiloj, pikiloj kaj brakĉenoj.

Tipa karakterizaĵo de ilia ekonomio estis la kolektado de moluskoj kaj la fiŝkaptado. Inter la ĉasitaj bestoj troviĝis la cervoj, aproj kaj marmamuloj. Tiu ĉi pliiĝo de konsumo de marbestoj okazis danke al la plibonigo de la fiŝkaptista kaj naviga teknologio, kiel ekzemple la fiŝhokoj kun teniloj kaj la retoj.

Ĝia arto konsistas el geometria dekoraciado surbaze de regulaj alineoj de etaj traboritaj truoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Historio de Skandinavio

* Kategorio Ertebolkulturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Tri berimbaŭoj
**Berimbao** aŭ **Berimbaŭo** (portugallingve *berimbau*) estas frapinstrumento konsistanta el muzikarko kaj kalabaso, devenanta de Brazilo. La origino de berimbao estas ne tute klara sed estas nedubeble ke ĝi havas influon de afrika kulturo, ĉar neniu brazila indianpopolo aŭ eŭropaj muzikistoj uzas tiajn muzikarkojn kaj krome tre similaj muzikinstrumentoj ekzistas en la suda parto de Afriko. La berimbao estis iam enlaborita kaj post tio iĝis tre valora elemento dum la praktiko de la afrikbrazila luktoarto kapoejro, dum kiu ĝi decidas, en kiu ritmo la kapoejristoj moviĝos en la rondo (portugallingve *roda*). La instrumento populariĝis ankaŭ pro muziko de Baden Powell kun teksto de Vinicius de Moraes pri berimbao. La instrumento ankaŭ estas parto de la Kandombleo-de-kaboklo.

Referencoj
----------

1. ↑  Túlio Flores.  Vortaro Túlio Flores. Alirita 21-a de majo 2016.

* Berimbao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Berimbao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Ĉi tiu artikolo temas pri specialaĵo kiu ĉiujare ekde 2013 okazas en mez-okcidenta Eŭropo.*
**LinguaCamp** estas kunveno de homoj kiuj pro ĉiaj kialoj renkontiĝas pri la temo lingvo. Ĝi estas malferma al ĉiuj interesatoj (minimuma aĝo 14jara) kaj daŭras kutime semajnfinon. Antaŭ la komenco tute ne estas decidita kio estas okazonta. Tio dependas de la partoprenantoj el kiuj dum la komenca fazo kelkaj prezentas temojn volonte prelegotajn de si. La aliaj partoprenantoj laŭ tio decidas kiujn ili volos aŭskulti ĉar pluraj okazas samtempe.

LinguaCamp 2013
---------------

La unua LinguaCamp estis en Berlino la 21an kaj 22an de septembro 2013. Ĉeestis 23 partoprenantoj la unuan tagon kaj 21 la duan tagon. Dank' al la sponsoroj estis la partopreno senkosta. Ili estis:

* German-Franca Junula Oficejo (Das Deutsch-Französische Jugendwerk)
* La agentejo pri plenkreskula kaj daŭriga eduko en Malsupra Saksio (Die Agentur für Erwachsenen- und Weiterbildung Niedersachsen)
* La libera universitato de Berlin-Dahlem (Die FU Berlin-Dahlem)

LinguaCamp 2014
---------------

La dua LinguaCamp estis en Hanovro la 10an kaj 11an de majo 2014. Ĉeestis 74 partoprenantoj la unuan tagon kaj 46 la duan tagon. Estis entute 34 prelegoj, ĉefe en germana lingvo. Inter ili eĉ unu pri Esperanto. Sube troviĝas ligilo al la faritaj prelegoj. Dank' al naŭ firmaaj sponsoroj estis la partopreno denove senkosta.

LinguaCamp 2015
---------------

La tria LinguaCamp estos en Parizo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Aliĝa retpaĝaro de LinguaCamp Arkivigite je 2014-07-14 per la retarkivo Wayback Machine (angle, germane)
* retpaĝaro pri la prelego dum LinguaCamp 2014 Arkivigite je 2014-12-20 per la retarkivo Wayback Machine (germane, angle)
***El embrujo de Shanghai*** (Ŝanhaja sorĉo) estas hispana filmo de 2002 reĝisorita de Fernando Trueba. Ĝi estas bazita sur la samnoma romano *El embrujo de Shanghai* de Juan Marsé.

Intrigo
-------

**Averto: *La teksto, kiu sekvas, malkaŝas detalojn pri la intrigo de la rakonto.***

En Barcelono post la Hispana Enlanda Milito, aperoj kaj malaperoj de gerilanoj kaj ekzilitoj en suda Francio (Tuluzo) kaj iliaj rakontoj pri aventuroj iom buntigas la grizan etoson de la plej malfacila epoko de la postmilito. Tiukadre rakonto de aventuro de unu el tiuj mitaj herooj, veturanta al Ŝanghajo por plenumi riskan mision inter murdistoj, eks-nazioj, belulinoj kaj sinistraj noktokluboj, lumigas la mornan vivon de du geadoleskuloj, nome Daniel (Fernando Tielve) kaj Susana (Aida Folch), ĝis la realo vekas ilin el tia sorĉo.

Daniel estas knaba pentristo kiu devas fari desegnon de la bela junulino Susana (malsana kaj enfermita en sia dormoĉambro), de kiu li estas enamiĝinta. Krome li akompanas maljunan revoluciulon (Fernando Fernán Gómez) kiu malsukcese kolektas subskribojn kontraŭ fabriko. La patrino de Susana (Ariadna Gil) estas ebriema biletvendistino en kvartala kinejo. Tiu ĉiutaga malhelo estas rompita per la alveno de ekzilito kiu rakontas iom post iom la aventuron de la malaperinta patro de Susana misie en Ŝanhajo. Tiu blankanigra rakonto imitas la holivudajn filmojn videblajn en la kvartala kinejo, kaj precize la samnoman usonan filmon *The Shanghai Gesture* (1941), reĝisorita de Josef von Sternberg. La virinan belulinan rolon de la rakonto estas ludata de Ariadna Gil mem. Alveno de nova ekzilito senmaskigas la figuron de la unua ekzilito, dum pafadon en la fino de la rakonto sekvas pafado en la reala historio.

**Averto: *Malkaŝado de la intrigo de la rakonto ĉi tie finiĝas.***

Komentoj
--------

La akso de la filmo estas kontrasto inter la enua reala vivo de la du geadoleskuloj (kaprica knabino kaj timida pentristo), siavice ligitaj respektive al ŝia patrino kaj al lia maljuna revoluciulo, kontraŭ la kineca rakonto de la ekzilito pri la supozata aventuro de la patro de Susana. La scenoj de la rakonto (blankanigraj) estas parodiaj de la holivudaj filmoj, sed ankaŭ mildigilo de la trista vivo de la ĉefroluloj. Kvankam la agado okazas en Ĉinio, la rakonto estas filmita en madridaj scenejoj, fakte parodiante la holivudajn filmojn kun agado supozeble en ekzotaj landoj aŭ inter ekzotaj popoloj, sed evidente tute falsigitaj.

La filmo ricevis tri Goja-premiojn kaj tri pliajn nomumojn.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala retejo Arkivigite je 2022-01-28 per la retarkivo Wayback Machine

  

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo El embrujo de Shanghai (película de 2002) en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 824174
 |
Ernst Ulrich von Weizsäcker en 2010
D-ro **Ernst Ulrich** Freiherr **von Weizsäcker** (naskiĝis la 25-an de junio 1939 en Zuriko) estas germana natursciencisto kaj politikisto de Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD).

Familio
-------

Ernst Ulrich von Weizsäcker estas filo de la fizikisto Carl Friedrich von Weizsäcker kaj nevo de la eksa federacia prezidento de Germanio Richard von Weizsäcker.
Li estas edzo kaj havas kvin infanojn.

Eduko kaj profesio
------------------

Post abiturienta ekzameno 1958 en Göttingen Weizsäcker studis kemion kaj fizikon en Hamburg. En la jaro 1966 li iĝis diplomfizikisto kaj 1968 Dr. rer. nat. en la Universitato Freiburg. De 1969 ĝis 1972 li estis scienca kunlaboranto de *Evangelische Studiengemeinschaft* en Heidelberg. 1972 li estis nomumita profesoro pri biologio de la Universitato Essen. De 1975 ĝis 1980 li estis prezidanto de la Universitato Kassel. 1981 li transiris al la UNO-Centro pri Scienco kaj Tekniko en New York. Poste li estis de 1984 ĝis 1991 direktoro de la Instituto pri Eŭropa Naturmedia Politiko (Bonn, Paris, London). De 1991 ĝis 2000 li prezidis en la Wuppertal-Instituto pri Klimato, Naturmedio, Energio.

Partio
------

Ekde 1966 li estas membro de Socialdemokrata Partio de Germanio (Sozialdemokratische Partei Deutschlands,SPD). Tie li unue engaĝiĝis en la junulara asocio Jungsozialisten, kies prezidanto li estis de 1966 ĝis 1968. En la jaroj 1968 ĝis 1972 kaj 1999 ĝis 2001 li estis estrano de la landa asocio de SPD en Badeno-Vurtembergo.

Parlamentano
------------

Ekde 1998 li estas membro de la germana federacia parlamento. Tie de marto 2000 ĝis oktobro 2002 li prezidis la enket-komisionon "Globaliĝo de la mondekonomio - defioj kaj respondoj" (*Globalisierung der Weltwirtschaft - Herausforderung und Antworten*). Ekde novembro 2002 li estas prezidanto de la Komisiono pri natura medio, naturprotekto kaj sekureco de reaktoroj.

Ernst Ulrich von Weizsäcker estas (per 42,0 % de la voĉoj) rekte elektita parlamenta delegito de la elektoregiono 259(Stuttgart I).

Socia Engaĝiĝo
--------------

Weizsäcker de 1988 ĝis 1991 estis prezidanto de Vereinigung Deutscher Wissenschaftler. Ekde 1991 li membras en Klubo de Romo.

Ekde 1997 li estas membro de la prezidantaro de la Germana Eklezia Foiro.

Honorigoj
---------

* 1986 Duke of Edinburgh-ormedalo de WWF
* 2000 Honora doktoro de Universitato Soka, Japanio
* 2001 Premio Takeda

Gravaj publikaĵoj
-----------------

* Faktor VIER

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Ernst Ulrich von Weizsäcker en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Ernst Ulrich von Weizsäcker Arkivigite je 2005-03-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 30847
* GND: 115441603
* LCCN: n82239365
* VIAF: 98298424
* ISNI: 0000 0001 0928 2903
* SUDOC: 02848536X
* BNF: 120311953
* NDL: 00477011
* NKC: jn19990009037
* ICCU: MILV171726
 |
***Lingva Kritiko*** estis la unua esperanto-periodaĵo, speciale kreita por interlingvistikaj kaj esperantologiaj studoj. 

Inter februaro 1932 kaj marto 1935 aperis dum iom pli ol tri jaroj en Kolonjo 28 numeroj de "Lingva Kritiko - Studoj kaj notoj pri gramatiko, vortaro kaj stilo" kiel memstara monata "aldono al Heroldo de Esperanto" en la gazetara formato 32,5 × 24 cm (la presita teksto preskaŭ komplete plenigas paĝon A4). Ĉiuj 28 numeroj kune formas volumon I kaj havas po 4 (neindikitajn) paĝojn, la duoblaj numeroj (ekz. n-ro 18/19, julio/axugusto 1933) po 8 paĝojn, la serio do entute 112 paĝojn kun entute 162 kontribuaĵoj.

Kontribuis i.a. famuloj kiel Waringhien, Kalocsay, Wüster, Drezen, Baghy, Grosjean-Maupin, Rollet de l’Isle, Lippmann, Migliorini, Butin, Collinson, Jung, E. de Wahl (la aŭtoro de Occidental),
kaj multaj aliaj, kaj hodiaŭ apenaŭ plu konataj aŭtoroj kiel Gerber, Hartog, Penndorf, Schattat k.a. Kelkajn nomojn oni postmilite retrovos sur la paĝoj de la periodaĵo *Esperantologio*, ekzemple Waringhien kaj Collinson.

Bibliografio
------------

* Bernhard Pabst. Lingva Kritiko (1932–1935) - La unua esperantologia periodaĵo. En:  Esperantologio / Esperanto Studies n-ro 3 (2005), p. 55-68.
**Ernst STAHL** (naskiĝinta la 2-an de marto 1926 en Arnstadt, mortinta samloke la 15-an de novembro 2003) estis germana regiona historiisto. La diplomita etnografo estis fonda membro kaj longjara estro de la societo historia *Thüringer Geschichtsverein*. Li postlasis 13 monografiojn kaj 24 artikolojn pri popol- kaj regionhistoriaj temoj.

Vivo
----

Stahl originas el malnovaj arnstadt-aj metiistaj familioj, nome de la bakistoj Fischer kaj de la buĉistoj Schuchardt. Tio respeguliĝis i.a. ankaŭ en liaj publicaĵoj de 1995 pri turingiaj manĝadkutimoj, nome: *Thüringen - mein Kuchenland* kaj *Thüringer kennen nicht nur die Bratwurst* (pri kukoj kaj nedolĉajoj).

Post la frekvento de la elementa lernejo kaj de la gimnazio li devis soldati en la Dua mondmilito kaj restis ĝis 1949 militkaptisto en Sovetunio. Poste li lernas la metion de sukeraĵisto/tortbakisto. 

Post la servo kiel komisiito prikultura ĉe certa MTS (=stacio de maŝinoj kaj traktoroj) li estis, de 1957 ĝis 1961, kulturulo en la tiama telekomunikejo RFT en Arnstadt. De 1962 ĝis 1963 li estis scienca kunlaboranto de la fondaĵo *[Wartburg-Stiftung Eisenach)* kun sidejo en Eisenach. Grandajn meritojn li gajnis kiam li refondi helpis la amatoran teatron *Chema-Amateur-Theater*. Li estis vicestro de la trupo inter 1963-69, kiu ankaŭ ekster la landlimoj distriktaj famiĝis.

Studoj
------

En 1966 Stahl komencis telestudon ĉe la Humboldt-Universitato en Berlino, dum kio li intense okupiĝis pri la folkloraĵoj de Turingio. Sed Stahl ĉiam ankaŭ engaĝiĝis praktike pri tiaj aferoj: li estis ekzemple prezidanto de la scienca helpkomisio pri la flego de turingia folkloro en Erfurto. Ĝis 1977 Stahl ankaŭ estis kantisto de la grupo *Thüringer Folkloristen*.

Fonto
-----

Unger, Peter: "Ernst Stahl zum 75. Geburtstag", en *Aus der Vergangenheit von Arnstadt und Umgebung*, kajero 11/2001, p. 186 sekv.

Eksteraj ligiloj
----------------

Nekrologeto kun foto de li Arkivigite je 2016-11-18 per la retarkivo Wayback Machine



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 553755
* GND: 128970553
* LCCN: n88028590
* VIAF: 102482363
* ISNI: 0000 0000 8009 1993
 |
**Esperantista Literatura Asocio**. (**ELA**) estis fondita dum la 7-a Universala Kongreso en Antverpeno en 1911 je la nomo "Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Verkistoj" (IUEV) kaj ricevis la postan nomon en 1912. 

IUEV/ELA celis kunigi la Esperantistajn verkistojn, ekzameni iliajn manuskriptojn antaŭ la presigo. Prezidanto de ELA estis Marie Hankel, poste f-ino Johanna Zschepank. Ĝia organo antaŭ la unua mondmilito, redaktita de Hankel, estis dissendita kiel enmetaĵo de Oficiala Gazeto Esperantista kaj tiel atingis relative multajn legantojn. Sub la influo de Hankel ĝi sekvis tre konserveman, kontraŭ-neologisman tendencon. 

En la jaroj post la unua mondmilito ELA vigle agadis, aperis multaj raportoj en la revuo,Esperanto' de Universala Esperanto-Asocio (UEA), informantaj pri la presotaj kaj presitaj literaturaĵoj, ĝi reviziis manuskriptojn ktp. Jam en 1934 ELA "donis malmultajn signojn de la funkciado", kiel skribas Enciklopedio de Esperanto.

|  |  |
| --- | --- |
|  Kopirajto | Ĉi tiu artikolo baziĝas (parte aŭ tute) sur artikolo el la **Enciklopedio de Esperanto**.

---

La originala teksto kontroleblas en interreta arkivo de la fonto. |
*El Torico* sur la altaĵo de la fontano.
**El Torico** [toRIko] (la taŭreto) estas fama fontano de Teruelo (Aragono, Hispanio) kaj eble ties ikono. La termino *torico* derivas speciale el malgranda skulptaĵo de taŭro kiu kronas la fontanon kaj tiu havigas sian saman nomon al la fontano, ankaŭ kiel montro de la parolmaniero de la zono, ĉar normale la diminutivo en aliaj dialektoj de la hispana estus *torito*.

Priskribo
---------

La *torico* subneĝa.
Tiu fontano havas grandan kolonon kiu estas kronita de malgranda skulptaĵo de taŭro, el tio oni nomas ĝin "Fuente del Torico", en la malgranda parto kvar kapoj de virbovoj ŝprucigas akvon kiu falas al la bazo de la fontano. Menciindas ke ĝi estas ĉirkaŭata per grandaj ĉenoj (dekoraj, kompreneble, ĉar ili estas perfekte trapaseblaj.)

Historio
--------

*Plaza del Torico*.
La dekomenca fontano konstruita en tiu loko estis cisterno kiu datis el 1375, kvankam ĝi estis anstataŭata dufoje por ke en 1858 oni starigu la aktualan fontanon.

Referencoj
----------

1. ↑  Teruel podrá seguir presumiendo de vanguardia con la nueva plaza del Torico

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio El Torico de Teruel en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Priskribo de la fonto.
La **Antipodaj Insuloj** aŭ en angla **Antipodes Islands** (el la greka *αντίποδες* - *antipodoj*) estas neloĝeblaj vulkanaj insuloj sude de — kaj teritorie parto de — Novzelando. Ili kuŝas je 860 km sudoriente de Stewart-insulo.

La insularo konsistas el unu ĉefa insulo, nome Antipodinsulo, de 20 km², Boloninsulo de 2 km² norde, kaj nombraj malgrandaj insuletoj kaj klifinsuletoj, kiaj Windward, Leeward kaj Archway. La plej alta pinto estas Monto Galloway (366 m), kiu ankaŭ formas parton de la plej ĵusaj vulkanoj de la insularo.

Biogeografie, la insuloj estas parto de la ekoregiono "antipoda-subantarktinsula tundro". La insuloj estas enskribitaj en la listo de la Monda heredaĵo de Unesko, kun aliaj Novzelandaj ĉeantarktaj insuloj. La insularo estas naturrezervejo kaj ne estas ĝenerala publika alireblo.

La nomo de la insularo estas klarigita pro la fakto ke ĝi estus la antipodo de Britio. La vera antipodo de Britio situas proksime de la insularo. Inverse la antipodo de la insularo situas kelkajn kilometrojn oriente de Cherbourg (Francio).

49° 40′ 59″ S 178° 47′ 0″ O﻿ / ﻿49.68306 °S, 178.78333 °O﻿ / -49.68306; 178.78333 (mapo)

Notoj
-----

1. ↑  Antipodes, Liddell kaj Scott, "A Greek-English Lexicon", ĉe Perseus.
2. ↑   gvp, 1305-01-, Antipodes Island

* Kategorio Antipodaj Insuloj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**El Villar de Arnedo** [elbiLJAR dearNEdo] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordorienta Komarko de Calahorra, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente). 

La municipa teritorio de El Villar de Arnedo, en la nordoriento de la regiono.

Geografio
---------

Mapo de la orografio de la Komarko de Calahorra. Norde la rivero Ebro kaj ĉefaj komunikvojoj proksime de El Villar de Arnedo.
Preĝejo de Snkta Maria.
El Villar de Arnedo estas sur la valo de la rivero Ebro, norde de la komarko, preskaŭ en la limo de Rioĥo kun Navaro kaj sur fruktodona agrikultura valareo, kio ebligis historie prosperan legoman produktadon. El Villar de Arnedo havas apartan bonkvalitan komunikadon ĉar ĝi estas je la nacia ŝoseo N-232, paralela al la fluejo de la rivero Ebro kaj unu el ŝoseoj kiuj eltenas plej el la trafiko de Rioĥo. La N-232 komunikas El Villar de Arnedo kun gravaj urboj kiel Alfaro, Calahorra, Logronjo kaj Rioĥo, kaj kun apudaj lokoj kiel Ausejo. Laŭ la ŝoseo L-123, El Villar de Arnedo ligiĝas al aliaj najbaraj lokoj kiel Pradejón, Tudelilla kaj Arnedo.

Historio
--------

Ermitejo.
Vitgardejo.
Aperis restaĵoj de prahistorio kaj de romia epoko. Fondita en la Mezepoko fare de kolonoj de Arnedo, oni aplikis al ĝi la "Foruon de Arnedo", formis parton de la senjorlando de Fernández de Velasco (grafoj de Nieva kaj dukoj de Frías). La 15an de Aŭgusto 1689, la reĝo Karolo la 2-a havigis la titolon de *Villa*.

Aktualo
-------

La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same en El Villar, kie oni malaltiĝis el 1 221 loĝantoj ĝis nunaj 590. 

La ekonomio estis bazata ĉefe sur la agrikulturo (vitejoj, migdalarboj, olivarboj kaj cerealoj). Ĉio estas sen irigacio spite la proksimecon de la rivero Ebro je ĉirkaŭ 5 km. Krome estas rura turismo. 

Vizitindaĵoj estas la preĝejo, ermitejo, fontanoj, Jakoba Vojo, vitgardejo ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Rioĥo

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 796929
* VIAF: 316734893
 |
**Homonimo** (de greka *homonymos* "samnoma") estas vorto kiu havas la saman formon kiel alia, sed malsaman signifon. Homonimeco pli aŭ malpli ofte, sinonimeco tre ofte aperas kaj devas aperi en ĉiu lingvo. Al la bazaj faktoj de la lingvo apartenas la polisemio: ĝi estas unu el la esprimoj de la lingva ekonomio, konsiderata ankaŭ ĉe planlingvoj, ofte ankaŭ pro metaforiĝo surbaze de unuagradaj signifoj.

Esperantaj ekzemploj (Kelkaj vortoj nur homonimas en certaj formoj):

* eno (tio kio estas ene de io) - eno (japana monunuo)
* kubo (matematika figuro) - Kubo (lando)
* persone (mem, kiel persono) - persone (pere de sono)
* gama (rilate al gamo) - gama (greka litero)
* ĉar' (= ĉaro) - ĉar (pro tio ke)
* koro (organo) - koro (mezurunuo. En la tielnomata Londona Biblio maloftaj homonimoj estas markitaj per apostrofo (') inter la radiko kaj la finaĵo: *kor'o*)
* golfo (akva areo) - golfo (sporto)
* Karolo (nomo) - karolo (himno)
* flustro (mallaŭta parolo) - flustro (insekto)
* soleno (ceremonio) - soleno (konkulo)
* radikala (atinganta la fundamenton) - radikala (rilate al radikalo)
* vato (kotono) - vato (unuo)

En Esperanto longe regis tradicio eviti kaj kontraŭlabori homonimojn, pro la ideoj pri logika lingvo, neambigueco kaj simile. Tial la plejmulto de tiuj "artefaritecaj" vortoj kiuj plej iritas skeptikulojn pri Esperanto: *planedo* (por eviti homonimiĝon kun "plan-eto"), *metroo* (pro *metro*), *Kanadaa* (pro *Kanada*), *flaŭro* (pro *floro*). Tamen la ada kresko de la Esperanta vortprovizo neebligis forbari ĉiujn homonimojn, kaj hodiaŭ ili jam iom multas. Pozitivan aspekton ja ankaŭ havas la homonimaro: ĝi estigas bonan bazon por diversaj vortludoj, frapfrazoj, ŝercoj ktp.

En la lingvoj ĉina kaj japana abundas homonimoj. Ĉefe ĉi tial iliaj uzantoj konservis malfacilan ideograman skribsistemon - je fonetika skribado la miskomprenebloj estus troaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Sinonimo
* Paronimo
* Antonimo
* Hiponimo
* Hiperonimo
* Homofonio (lingvoscienco)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2004-12-11 per la retarkivo Wayback Machine
* Arkivigite je 2004-12-05 per la retarkivo Wayback Machine
* 

Homonimoj en Esperanto, konsiderataj nomenklature Arkivigite je 2004-10-21 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 24269
* GND: 4160606-1
* LCCN: sh85061773
* BNF: 11976819c
* NDL: 00577095
* NKC: ph139211
 |
**Dávid Hajnal,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hajnal Dávid** estis hungara literaturhistoriisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Streicher* [strejĥer], lia frato estis Henrik Hajnal.

Dávid Hajnal naskiĝis en 1873 en Ungvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio), li mortis la 15-an de oktobro 1950 en Budapeŝto.

Biografio
---------

Dávid Hajnal devenis el juda familio. Li akiris diplomojn filozofian en 1900, pedagogian en la sekva jaro en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Depost siaj studoj li ekinstruis en komerca akademio en Fiume (tiutempe apartenaĵo de Hungarlando). Ekde 1918 li instruis en simila lernejo en Budapeŝto ĝis la emeritiĝo en 1937. Li ankaŭ kontribuis en germanlingva ĵurnalo en Budapeŝto. Li havis edzinon.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Robert Hammerling und seine epische Werke*
* *Kármán József mint nyelvmívelő* (1899)
* *A magyar nyelvtanítás a nemzetiségi iskolákban*
* *Népies német nyelvtan. Kezdők és haladottak számára* (lernolibro, 1914)
* *Ridendo. Vidám olvasmányok, tréfák németül tanulók részére* (sercaĵoj, 1918)
* *A kor iskolája* (1929)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 829219
* GND: 126681651
* VIAF: 3472835
 |



* Portalo pri Biografio
**Mónika LAKATOS** (prononco:[monika lakatoŝ]) estas hungara cigana artistino, la kantistino de la *Romengo bando*. En 2020, ŝi ricevis la *WOMEX-Vivatingopremion por Mondmuziko* kiel la unua roma-devena hungara artisto.

Biografio
---------

Naskita en Budapeŝto de oláh-cigana familio, ŝi lernis ludi muzikon memlernade. Ŝi regule frekventis *Ĉambran Teatron Moonworld* kun siaj kuzoj, kie ŝi renkontis sian pli postan edzon, *Mihály Mazsi Rostás*, kiu akompanis la prezentojn per gitaro. La direktoro de la ĉambra teatro, *István Malgot*, kandidatigis ilin en 1996 sen ilia scio al la televida konkurso *Kiu scias kion?*, kie ili koncertis kiel *Mónika Lakatos kaj la Infanoj de la Luno* kaj gajnis la kategorion de popolkantoj. Poste, ilia filino, *Jenny*, estis naskita, kaj la kantistino abdikis la scenejon por iom da tempeto. Ŝia edzo tiam fariĝis membro de la *bando Romano Drom*, kun kiu Mónika foje koncertis. Tiam en 2004 ili formis la *grupon Romengo*, kiu ludas *roma-muzikon* de Nagyecsed. Ili publikigis du albumojn, ambaŭ estis ene de la furordekaj furorlistoj de la *World Music Charts Europe*.

Ŝi pruntedonis sian kantvoĉon en 2010, al filmo de *Eran Riklis, The HR Manager*. Ŝia solo-albumo *Romanimo* estis publikigita en 2017, kvara en la listo de *World Music Charts Europe* en februaro 2018, kaj n-ro 14 en ĝia jara listo, elektita de profesia ĵurio.

Diskaro
-------

Sondiskoj:

* *Romanimo* - 2017
* *Hangszín* (kun Mónika Lakatos kaj la bando *Gypsy Sounds*) - 2020

Distingoj
---------

* *Anna Lindh* Premio, 2007
* *Párhuzamos Kultúráért Premio, 2013*
* *Nemzetiségekért* Premio, 2014
* WOMEX-premio, 2020
* Pro Cultura Minoritatum Hungariae Premio, 2020
* premio Kossuth (2022)

Notoj
-----

1. ↑   Mi sül ki a klasszikus és az oláh cigány zene találkozásából?. Alirita 2020-10-25.
2. ↑   'PÁRHUZAMOS KULTÚRÁÉRT' 2014 DÍJAZOTTAK. mediawavefestival.hu. Alirita 2021-03-12.
3. ↑   Nemzetiségekért Díj 2014. nemzetisegek.hu. Alirita 2020-10-25.
4. ↑   Átadták az idei Pro Cultura Minoritatum Hungariae díjakat (hungare). Kormány.hu. Alirita 2021-03-12.

Fontoj
------

* Lakatos Mónika életrajza
* Pro Kultúra díjátadás
* Nemzetiségekért díj

Traduko
-------

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Lakatos Mónika en la hungara Vikipedio.*

Eksteraj ligiloj
----------------

* Lakatos Mónika és a Cigány Hangok - Jóska Bácsi @Szimpla Kert - You-Tube csatorna.
* Nem csinál mást, mint énekel. - Lakatos Mónika portré
* Music apple - Lakatos Mónika


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 722488
* VIAF: 3920162301486320270002
* ISNI: 0000 0001 3146 7605
* BNF: 17941187x
 |
La unua filmejo en Bakuo, kreita fine de la 19-a jarcento.
La **kin-industrio de Azerbajĝano** estas tre malnova kaj ĝi komenciĝis en la jaro 1898. Fakte, ĝi estis unu el la unuaj landoj kiuj disvolvigis la fotografion. Iom post kiam la fratoj Lumière de Francio premieris la unuan filman surbendigon en Parizo la 28-an de decembro 1895, ĝi famiĝis en pluraj landoj inkluzive de Azerbajĝano tri jarojn poste.
Kvankam ŝajnas ekzota la frueco de ĝia apero en Bakuo, ĉi tiu kaŭkaza urbo ĉe la Kaspia Maro, en tiu epoko produktis pli 50% de la tutmonda petrol-konsumado. Same kiel hodiaŭ tiu industrio allogis plurajn investintojn kaj laboristojn.

En 1919, dum la ekzisto de la Azerbajĝana Demokratia Respubliko, dokumentfilmo nomata   
La celebrado de la sendependeco de Azerbajĝano estis filmita en la tago de la sendependeco de Azerbajĝano, la 28-an de majo, kaj unuafoje montrita en junio 1919 en pluraj teatroj de Bakuo.
Post kiam la soveta registaro establiĝis en 1920, Nariman Narimanov, Prezidento de la Revolucia Komitato de Azerbajĝano, subskribis ŝtatigan dekreton de la kinarto de la lando.

En 1991, post ĝia sendependeco disde Sovetunio, komenciĝis celebri en Bakuo, ĉefurbo de la lando, la unua Bakua Internacia Festivalo pri Orient-Okcidenta Kino.

Inter la plej ĵusaj reĝisoroj menciindas
----------------------------------------

* Ĝafar Ĝabbarli
* Abbas Mirza Ŝerifzade
* Samed Mardanov
* Rza Taĝmasib
* Latif Safarov
* Tofig Taguizade
* Habib Ismajilov
* Hasan Sejidbajli
* Arif Babajev
* Eldar Gulijev
* Ŝamil Mahmudbajov
* Rasim Oŝagov
* Oktaj Mirgasumov
* Zijafet Abbasov
* Asif Rustamov
* Ali Isa Ĝabbarov
* Elĉin Musaoglu
* Ŝamil Naĝafzade
* Ĝengiz Rasulzade

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Celebrating 100 Years in Film, not 80 by Aydin Kazimzade. Azerbaijan International, Autumn 1997

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kino de Azerbajĝano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Kino de Azerbajĝano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* IMDB Azerbaijani film list
* Cinema of Azerbaijan Arkivigite je 2012-01-10 per la retarkivo Wayback Machine
* Azerbaycan.tv Arkivigite je 2009-07-09 per la retarkivo Wayback Machine
* Kinozal.az Arkivigite je 2012-01-06 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Filmo |