recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**István Reiman** [iŝtvAn rejman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reiman István** estis hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

István Reiman naskiĝis la 26-an de februaro 1927 en Fiľakovo (Ĉeĥoslovakio/Slovakio), li mortis la 11-an de marto 2012 en Budapeŝto.

Biografio
---------

István Reiman apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. La 2-a mondmilito interrompis lian lernadon, li devis servi en 1944 en nazia Germanio, kie li iĝis kaptito fare de la sovetunia armeo (laŭjure li ne estis soldato). Li povis hejmenveni nur en 1948, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1953. Post siaj studoj li estis asistanto, poste lektoro ĝis 1970 en la universitata instituto. En la studjaro 1967 helpe de stipendio li estis en matematika instituto en Romo. En 1970 li kandidatiĝis, poste li instruis en Teknikuniversitato de Budapeŝto kiel docento ĝis 1995. Inter 1986 kaj 1992 li estis katedrestro. Inter 1955 kaj 1963 li instruis ankaŭ en pluraj gimnazioj. Li multe strebis por la bona edukado de junaj matematikistoj. Li ricevis premiojn inter 1993-2007.

Lia disertaĵo
-------------

* *Vizsgálatok a véges geometriák körében* (1969)

Elektitaj libroj
----------------

* *Geometriai feladatok megoldása a komplex számsíkon* (1957)
* *A vektorok geometriai alkalmazásai* (1972)
* *A geometria és határterületei* (1986)
* *Matematika* (1992, 2011)
* *Fejezetek az elemi geometriából* (1998, 2012)
* *Fejtörő feladatok felsősöknek* (2001)

Liaj tradukaĵoj
---------------

* E. Ore: *Gráfok és alkalmazásaik* (1974)
* G. Kazarinoff: *Geometriai egyenlőtlenségek* (1980)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-01-04. Alirita 2018-01-04.

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 669781
* LCCN: n2002160727
* VIAF: 121475747
* ISNI: 0000 0000 8014 3482
 |
La **burgo Wiesbach** estas la ruino de altaĵburgo apud la vilaĝo Wiesbach en la komunumaro Zweibrücken-Land en la distrikto Südwestpfalz, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La burgo trovigas sur montodorso, sur malalta montkonuso 320 m super marnivelo nordoriente de Wiesbach.

La burgo supozeble estis konstruita inter 1125 ĝis 1250 kiel sidejo de regna ministeriano. La unua mencio estis el la jaro 1297. En 1589 ĝi fariĝas posedaĵo de la grafoj de Pfalz-Zweibrücken. 1921 okazis fosadlaboroj kaj restoj de loĝturo kaj kolfosaĵo estis trovitaj.

Literaturo
----------

* Jürgen Keddigkeit, Ulrich Burkhart, Rolf Übel: *Pfälzisches Burgenlexikon, Band 4.2: St–Z*. Herausgegeben vom Institut für pfälzische Geschichte und Volkskunde, Kaiserslautern 2007, ISBN 978-3-927754-56-0, S.309-312;
* Petry, L: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 5. Rheinland-Pfalz und Saarland*. Kröner, Stuttgart 1965;

Eksteraj ligiloj
----------------

* Burg Wiesbach: Auszug aus dem pfälzischen Burgenlexikon
* Bilder von Burgstelle und Ruine Wiesbach

Referencoj
----------
**Lincoln ELLSWORTH** (12a de majo 1880 – 26a de majo 1951) estis polusa esploristo el Usono kaj ĉefa protektanto de la Usona Muzeo de Natura Historio. Li estis ankaŭ ĉefa sponsoro de Roald Amundsen en ties klopodoj atingi polusojn. Jam la 21an de majo 1925 okazis flugo el Svalbardo al la Norda Poluso, per du aparatoj nome N24 kaj N25, klopodo kiu malsukcesis.

Finfine la unua kohera, konfirmita, kaj science konvinkanta atingo de la Norda Poluso estis la 12an de majo 1926, fare de norvega esploristo Roald Amundsen kaj de lia usona sponsoro Lincoln Ellsworth pere de la aerŝipo *Norge*. La *Norge*, kvankam norvega posedaĵo, estis dezajnita kaj pilotita fare de la itala Umberto Nobile. La flugo komenciĝis de Svalbardo en Norvegio, kaj transiris la Arktan Oceanon ĝis Alasko.

Ellsworth krome faris kvar ekspediciojn al Antarkto inter 1933 kaj 1939, uzante sian aviadilon kaj kiel bazo iaman norvegan fiŝkapta ŝipo nome *Wyatt Earp* laŭ sia heroo.

La 23an de Novembo 1935, Ellsworth malkovris la montojn Ellsworth en Antarkto kiam li faris trans-Antarktan flugon el insulo Dundee al la Ross-glacikampo. Dum la flugo, la aviadilo elĉerpis benzinon, kaj li devis surteriĝi ĉe la bazkampadejo Little America establita de Richard Byrd. Sen radio, li kaj lia piloto, Herbert Hollick-Kenyon, ne povis komuniki tiun surteriĝon kaj ili estis deklaritaj malaperintaj; la brita serĉoŝipo *Discovery* navigis el Novzelando serĉi ilin. Ambaŭ estis trovataj la 16an de januaro 1936, post preskaŭ du monatoj solaj ĉe Little America. Ili revenis al Novjorko la 6an de aprilo, kaj ties baza ŝipo, la Wyatt Earp, alvenis separate du semajnojn poste.

Notoj
-----

1. ↑  Tierney, John. (7a de septembro 2009) Who Was First at the North Pole?. Tierneylab.blogs.nytimes.com. Retrieved 2012-07-04.
2. ↑   HMAS *Wyatt Earp*. Sea Power Centre Australia. Alirita 16a de Septembro 2008.
3. ↑  "Ellsworth and Kenyon Found Safe: Missing Men Located At Byrd's Camp", *Fairbanks* (Alaska) *Daily News-Miner*. 17a de januaro 1936. Paĝo A1.
4. ↑  "Ellsworth party greeted on return", *The New York Times*. 20a de aprilo 1936. Paĝo 13.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Lincoln Ellsworth en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Lincoln Ellsworth


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 533781
* GND: 132064219
* LCCN: n82090318
* VIAF: 7495129
* ISNI: 0000 0000 8086 6592
* SUDOC: 067062660
* BNF: 12508914d
* ULAN: 500445388
* NLA: 35860110
* BIBSYS: 90250326
* BNE: XX5070613
 |
Angla estas la ĉefa lingvo parolata tra la tuta Aŭstralio.
**Aŭstralia angla** (**AusE**, **AuE**, **AusEng**, **en-AU**) estas la nomo donata al grupo de dialektoj parolataj en Aŭstralio kiuj formas ĉefan variaĵon de la angla.

Spite nericevo de oficiala statuso en la Konstitucio de Aŭstralio, la angla estas *de facto* la oficiala lingvo de Aŭstralio kaj la gepatra lingvo de, kaj estas uzata tiele nure de, la plej ampleksa majoritato de la populacio.

Aŭstralia angla ekdiverĝis el la Brita angla post la fondo de la kolonio de Novsudkimrio en 1788 kaj estis agnoskata kiel diferenca el Brita angla ĉirkaŭ 1820. Ĝi naskiĝis el miksado de geinfanoj el fruaj setlantoj el granda vario de interkomprenataj dialektaj regionoj de la Brita Insularo kaj rapide disvolviĝis en la ĉefa variaĵo de la angla.

Notoj
-----

1. ↑  `en-AU` estas la lingvokodo por *Aŭstralia angla*, kiel difinita ĉe la ISO-normoj (vidu ISO 639-1 kaj ISO 3166-1 alpha-2) kaj ĉe la standardoj por Interreto (vidu kodojn de IETF).
2. ↑   history & accent change | Australian Voices. Clas.mq.edu.au. Alirita 2011-07-26.

* Kategorio Aŭstralia angla en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**István Pinczés** [iŝtvAn pincEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pinczés István** estas hungara reĝisoro, teatrestro.

István Pinczés  naskiĝis la 28-an de marto 1953 en Gelej.

Biografio
---------

István Pinczés akiris diplomon en Universitato Lajos Kossuth en 1977, poste plian diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1982. Dum la studentaj jaroj li estis amatora reĝisoro kaj li fondis amatoran pantomiman trupon. En 1977 li atingis la unuan premion en konkurso de Hungara Televizio. En la sekva jaro li estis reĝisora asistanto de Teatro Csokonai (Debrecen), en 1983 jam reĝisoro, en 1987 ĉefreĝisoro. En 2003 li aliĝis al Teatro Magyar. Intertempe en 1981 lia amatora trupo atingis la unuan lokon en festivalo en Novjorko. En 2010 li atingis sciencan gradon DLA en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto), post 2 jaroj li estis nomumita teatrestro de pupteatro.

Li dufoje reĝisoradis ankaŭ en Japanio, krome li instruis eksterlande en pluraj landoj. Kelfoje li estis videbla kiel aktoro, kelkfoje li estis ankaŭ dramaturgo kaj dekoraciisto. 

Li ricevis teatrajn premiojn inter 1990-2009. Li edziĝis en 1975, baldaŭ li havis 2 filojn.

Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj
-----------------------------

* István Örkény: *Tóték* (1986)
* William Shakespeare:
	+ *Epifanio: aŭ kiel vi volas* (1997)
	+ La Gajaj Edzinoj de Vindsoro (2004)
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* (2007, 2010)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio kun foto Arkivigite je 2013-10-06 per la retarkivo Wayback Machine
Partituro
**Burgo firmega estas Dio nia** - origine germane *Ein feste Burg ist unser Gott* - estas spirita kanto, kiun en la jaro 1529 komponis Martin Luther.

Tiu ĉi kanto havas karakteron de himno de reformado kaj luteranaj eklezioj kaj ĝi fariĝis inspiro por vico de komponistoj (Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn Bartholdy, Giacomo Meyerbeer, Richard Strauss, Max Reger).

En Finnlando
------------

En Finnlando oni kantas la kanton ekzemple en deklaro de kristnaska paco. La nocio *alt böse Feind* ("malnove malica malamiko", finne *se vanha vainooja*) en la teksto laŭ kompreno kaj interpretoj de iuj finnoj signifu praktike Rusion. Koresponde la himno tie estis aparte ofte kantata per familioj, infanoj kaj maljunuloj en la 1910-aj kaj 1940-aj jardekoj, lige al la unua kaj dua mondmilito, aparte en la vintra kaj daŭriga militoj, kiam aparte multaj familioj timis pri pereo de familianoj en milita konflikto de tre malsamfortaj armeoj.

* Kategorio Burgo firmega estas Dio nia en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* YouTube - Ein feste Burg ist unser Gott (germane) en versio de virina soloa voĉo, kun teksto
* en versio el 2016 de la knaba ĥoro *Thomanerchor* en Lepsiko
* en versio de 2022 de la brita sesvoĉa akapela ensemblo *King's singers*, nomate refrence al la reĝa kolegio de la universitato de Kembriĝo, en tri malsamstilaj partoj


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 293371
* GND: 4327122-4
 |
**István Pál VALKÓ** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Valkó István Pál** estis hungara matematikisto, inĝeniero. Liaj fratoj estis Imre Valkó kaj Iván Péter Valkó.

István Pál Valkó  Arkivigite je 2016-08-25 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 3-an de novembro 1904 en Budapeŝto. Li mortis la 12-an de marto 1945 en Bergen-Belsen.

Biografio
---------

Imre Valkó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1926. Jam dum la studentaj jaroj li kreis pruvon de matematika teoremo kun Dénes Kőnig. Antaŭ la diplomo unu jaron li jam estis asistanto. Post la diplomo li estis inĝeniero en fabriko, kie li olupiĝis pri elektrotekniko. En 1944 li estis deportita al la nazia Germanio, kie li mortis en koncentrejo.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *Über mehrdeutige Abbildungen von Mengen* (1926) - kun Dénes Kőnig
* *Négydimenziós elektromágneses mérőrendszer* (1933)
* *Kondenzátor veszteségének mérése* (1941)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Salvatierra** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Salvatierra*.

Geografio
---------

La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 92411 loĝantojn. El tiuj estas 42918 viroj kaj 49493 virinoj. La komunumo havas surfacon de 581,82 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1760 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 730 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 13′ norda latitudo kaj 100° 53′ okcidenta longitudo.

Sociogeografio
--------------

En la komunumo vivas 83629 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 165 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,20 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

61926 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 52238 alfabetoj kaj 9639 analfabetoj. Do 15,57% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2007-11-12 per la retarkivo Wayback Machine
**István REÖK** [iŝtvAn reok], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reök István** estis hungara advokato, bienulo. Li estis onklo de Mihály Munkácsy. 

István Reök  Arkivigite je 2016-12-24 per la retarkivo Wayback Machine naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1816 en Mándok, li mortis la 7-an de julio 1877 en Békéscsaba.

Biografio
---------

István Reök frekventis kolegion en Eperjes en la 1830-aj jaroj. Li vivis en Pest (urbo) ekde 1839 jam kiel advokato. En 1845 li edziĝis, tiutempe li apartenis al politika kaj literatura rondoj. Dum la Hungara revolucio de 1848 li havis postenon en la jam sendependa ministerio pri komerco. En 1850 li alvenis al Békéscsaba, kie pro la ministeria rolo jam ne povis labori kiel juristo. Li luis bienon kaj li faris la necesajn agrikultutajn laborojn. En 1851 Mihály Munkácsy vivis ĉe li kelkajn jarojn. En 1860 la politika subpremo mildiĝis, tial li havis postenojn en Gyula en la municipa kaj departementa administrado. Tamen poste denove venis la Habsburga subpremo, tial li denove okupiĝis pri bienaj laboroj. En 1874 kaj post 2 jaroj li vizitis Munkácsy-n en Parizo. En 1876 li denove vivis en Békéscsaba, sed pro frua morto de sia filo li sinmortis.

Elektitaj kontribuoj
--------------------

* *A dohány okszerű kezelése* (Gyula, 1867)
* *Társadalmi életképek, tekintettel a székhelykérdésre Békésmegyében* (Békéscsaba, 1873)
* *Eszmék a megyei múzeum körül* (1874)

Memorigiloj
-----------

* strato (1910), memortabulo (2012) en Békéscsaba  Arkivigite je 2016-12-24 per la retarkivo Wayback Machine

Fontoj
------

* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 75-a paĝo)
La **Salvator-Preĝejo** kun abatejo estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nagykapornak.

Historio
--------

La monaĥejo fondiĝis en nekonata tempo, kelkaj opinias, ke tio okazis en mezo de la 12-a jarcento. La monaĥejo estis signifa en Hungara reĝlando, la konstruaĵo mem estis ankaŭ arĥivo, la kirko havis 3 navojn. Benediktanoj vivis en la monaĥejo. El tiu tempo restis ekzemple fenestro. Antaŭ dominado de turkoj la monaĥejo-preĝejo estis trakonstruita al burgo. La turkoj sieĝis ĝin en 1546, fine okupis kaj detruis ĝin en 1664. Poste nur franciskanoj kaj jezuitoj okupiĝis pri la katolikoj. La preĝejo estis rekonstruita inter 1734 kaj 1779 laŭ baroko, sed restis la ĉefnavo, ambaŭ flankonavoj malaperis. Inter 1720-1725 ĉi tie estis nur filio, la paroĥo refondiĝis en 1735, inter 1911-1950 la jezuitoj servis. En 1862 interna, post 2 jardekoj ekstera renoviĝo okazis. La orgeno ekfunkciis en 1889.

Konstruaĵoj
-----------

### Kirko

La kirko formas unuon sur pinto de monteto. La fasado estas simetria, flanke po unu turoj altiĝas. 3 niĉoj ornamas la fasadon, en la niĉoj situas statuoj pri Sankta Petro, Sankta Paŭlo kaj Pieta. La aktuala enirejo funkcias ĉe la navo. La absido estas duonronda, ankaŭ sakristio aliĝas al la navo. Interne la murpentraĵoj estis pentritaj en 1800. 

### Monaĥejo

Ambaŭ aloj de la monaĥejo aliĝas al la preĝejo. La aloj estas parte unuetaĝaj, parte teretaĝaj. Dum la socialismo gemaljunuloj loĝis en la monaĥejo.

Kirko kaj parto de abatejo

Fontoj
------

* hungare
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj

Aerfoto

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Fotolibro** estas libro, kiu ĉefe konsistas el fotoj. Ĝi povas esti grandkvante eldonita, kiel la fama fotolibro *Italia mia* de Gina Lollobrigida, eldonita en 1972, aŭ tre malgrandkvante ciferece presita kun fotoj kaj tekstoj, kiujn uzanto mem kreis ĉekomputile.

Ekzistas diversaj formatoj, kovriloj el ledo, lino, malmola aŭ mola kaj bindmanieroj fadena, gluita aŭ spirala.

Fabrikado de malgrandkvantaj eldonoj
------------------------------------

### Kliento

La fotoj devenas de cifereca fotilo aŭ estas skanitaj. Per programo, plejofte senpage elŝutebla de la ttt-ejo de la liveranto, la bildoj estas "gluataj" en virtualan libron kaj tekstoj aldonataj.

La programo preparas la menddatumojn kaj foje teknike kontrolas la uzatajn bildojn. La preparitaj menddonitaĵoj estas alŝutitaj per interreto al la servilo de la liveranto aŭ stokitaj sur kd kaj senditaj perpoŝte aŭ deponitaj ĉe fotisto.

### Liveranto

La liveranto ricevas la menddonitaĵojn kaj produktas la personan fotolibron de la kliento. Tio estas farita per la plej modernaj ciferecaj presmaŝinoj. La kvalito estas ankoraŭ iom malpli alta ol tradicia foto, sed ĝi daŭre pliboniĝas. La rezulto estas tute komparebla kun altvaloraj bildlibroj aĉeteblaj en librovendejoj.

Post kelkaj tagoj la kliento ricevas perpoŝte la presitan kaj binditan fotolibron.

Uzo
---

Aldone al privata uzo (ekz. ferimemoraĵoj, anstataŭo de fotoalbumo) fotolibroj ebligas eldonon de libroj en malgrandega kvanto.

* Kategorio Fotolibro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 228036
* GND: 7660057-9
* LCCN: sh2006009091
* BNF: 16903112j
* NDL: 00571980
 |
**Géza Allaga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Allaga Géza** estis hungara komponisto, dirigento, violonĉelisto, zimbalonisto, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nemesmiliticsi* [nemeŝmilitiĉi].

Géza Allaga  naskiĝis la 25-an de marto 1841 en Óbecse (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio nuntempa Beĉej en Serbio), li mortis la 19-an de aŭgusto 1913 en Baja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

Biografio
---------

Géza Allaga frekventis gimnazion en Baja. En 1855 li komencis lerni violonĉeladon. Inter 1857 kaj 1861 li studis en konservatorio de Vieno, poste li estis dirigento en teatro de Buda. En la sekva jaro li komponis la unuan hungaran opereton, kies melodioj disvastiĝis en Hungarlando. Iom poste li aliĝis al la Nacia Teatro de Pest. Inter 1865-1870 li estis dirigento de teatra trupo de Imre Szigeti en Pécs, poste li estis muzikinstruisto en Baja. En 1873 li estis violonĉelisto de la Nacia Teatro, inter 1884–1898 en la Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ekde 1880 li okupiĝis ankaŭ pri zimbalono, post jardeko li fondis kaj redaktis revuon pri tio, inter 1891-1902 li instruis ĝin en muziklernejo de Budapeŝto. Li estis konstanta akompananto de Lujza Blaha per zimbalono. Li edziĝis dufoje pro vidviĝo, li havis filinon. Li mortigis sin pro nekuracebla malsano.

Elektitaj komponaĵoj
--------------------

* *A szerelmes kántor* (la unua hungara opereto, 1862)
* akompanaj muzikoj al teatraĵoj *A drótostót*, *Dobó Katica*, *Szép Mara*, *Az amerikai*, *Az ördög párnája* *Nyomorúság a korsóban*

Elektitaj libroj
----------------

* *Cimbalomiskola* (2 volumoj, 1874, respektive 1888)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Referencoj
----------

1. ↑

* Kategorio Géza Allaga en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 640877
* LCCN: n94116970
* VIAF: 70630039
* ISNI: 0000 0000 8261 2799
* BNF: 13947219m
* MBA: bb13cecf-f31b-4434-9d58-bab2a9dd0d2c
* NKC: mzk2003201461
 |
**ANTAL Géza** estis hungara kirurgo, ano de Hungara Scienca Akademio (1889) naskiĝinta en Nagyenyed en 1846 kaj mortinta en Budapest la 20-an de decembro 1889.

Biografio
---------

Géza Antal komencis siajn medicinajn studojn en Vieno kaj daŭrigis en Pest. En 1870 li havigis kuracdotoran, en 1871 kirurgdoktoran kaj akuŝdoktoran diplomojn. Ekde 1873 li estis asistanto en la kirurgia kliniko de Budapeŝto, ekde 1876 privatprofesoro pri malsanoj de virinaj kaj viraj seksorganoj, ekde 1883 eksterordinara profesoro. Ekde 1884 li estis kuracisto, pli poste ekde 1888 ĉefkuracisto en la *Malsanulejo Rókus*. Li estis pioniro de la urinologio en Hungarujo. En 1889 li redaktis kun Endre Hőgyes la revuon Orvosi Hetilap.

Verkoj
------

* *Az elvérzésről* (Bp. 1883);
* *A húgyszervi bántalmak sebészi kór- és gyógytana* (Bp. 1888);
* *Spezielle chirurgische Pathologie und Therapie der Harnröhre und Harnblase (Stuttgart*, 1888).

Literaturo
----------

* Hőgyes Endre: Emlékbeszéd Török József és A. G. felett (MTA Emlékbeszédek, Bp. 1899).

Fonto
-----

* Magyar Életrajzi Lexikon

* Kategorio Géza Antal en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 253654
* VIAF: 166127246
* ISNI: 0000 0001 1557 6844
* BNF: 103413237
 |
**Pomar de Valdivia** [poMAR debalDIbja] estas municipo en la nordoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Montaña Palentina*. La loknomo *Pomar de Valdivia* estas komprenebla etimologie kiel Pomarbaro de Valdivia, kiel aludo al la subkomarko La Valdivia. Estas aludo al la nomo ankaŭ pere de pomarbo en la blazono.

Du el ties submunicipoj, nome Cezura kaj Lastrilla, estas du eksklavoj de la provinco Palencio ene de la municipo de Kantabrio nome Valderredible. Ekde 2017, Pomar estas en la Geoparko Las Loras, nome la unua geoparko de Unesko en la regiono.

Geografio
---------

Pejzaĝo kaj preĝejo de Cezura.
Lastrilla.
Revilla de Pomar (2018).
Villaescusa de las Torres.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 80,14 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 475 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 1 350 el 1900 kaj 30 nur el 2000. Ĝi distas 104 km de Palencio, provinca ĉefurbo.

La municipa teritorio enhavas la jenajn submunicipojn:

* Báscones de Valdivia
* Camesa de Valdivia
* Cezura (eksklavo en Kantabrio)
* Helecha de Valdivia
* Lastrilla (eksklavo en Kantabrio)
* Pomar de Valdivia (municipa ĉefurbo)
* Porquera de los Infantes (preĝejo de Sankta Maria en la foto de la tabelo)
* Quintanilla de las Torres
* Rebolledo de la Inera
* Respenda de Aguilar
* Revilla de Pomar
* Villaescusa de las Torres
* Villallano
* Villarén de Valdivia

Historio
--------

La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejoj kaj la ermitejoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Palencio

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 770225
* VIAF: 316734305
 |
**Menestrela metio**, aŭ en mezepoka hispana *mester de juglaría* [mestEr de ĥuglarIa], estas la literatura movado kaj aro de tekstoj de poezio —kaj epika kaj lirika— de popola karaktero disvastigita dum la Mezepoko en Hispanio fare de menestreloj, kiuj kantis aŭ deklamis ilin kiel distro por nobeluloj aŭ publiko ĝenerale. 

En kastilia oni mencias la unuan fojon la vorton *juglar* [ĥugkAr] en 1116, epoko kiam aperas la *juglares* (menestreloj) en la regno de Leono. Laŭ Ramón Menéndez Pidal en sia studo *Poesía juglaresca y orígenes de las literaturas románicas* (menestrela poeziarto kaj deveno el la latinidaj literaturoj), Madrido, 1957, la vorto *juglar* devenas el latina *jocularis*, *joculator*, kiu signifas *trompisto* aŭ *ŝercisto*. Aliflanke, la vorto *mester* devenas el la kastilia vorto *menester* kiu devenas el latina *ministerium* kiu signifas 'postenon' aŭ 'metio'.

Estis du tipoj kaj de istoj kaj de poemoj: nome la epikaj menestreloj, kiuj deklamis rakontan poezion, kaj la lirikaj menestreloj, kiuj dediĉis sin al kultivo de la sentotema poezio kaj al disvastigo de popularaj komponaĵoj pri paŝtistinoj aŭ koploj, poemoj tre ofte komponitas de trobadoroj. En la unua Mezepoko (10a, 11a, 12a kaj 13a jarcentoj) estis pli nombraj la unuaj; el la dua duono de la 13a jarcento kaj en la 14a hegemoniis la lirikaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Klera metio
* Menestrela poezio germana
**Géza Boross** [boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boross Géza** estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis *Berger*.

Géza Berger  naskiĝis la 1-an de junio 1886 en Budapeŝto, li mortis la 7-an de junio 1955 (laŭ aliaj informoj la naskiĝtago estas la 13-a) en Budapeŝto.

Biografio
---------

Géza Boross devenis el juda familio. Li akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi en 1906, poste li debutis en trupo de Péter Andorffy en Pozsony. Ekde 1907 li estis videbla-aŭdebla en kabaredo en sia naskiĝurbo, en 1921 en Gaja Teatro, en la sekva jaro en Teatro Belvárosi. Ekde 1923 li denove apartenis al kabaredo, en 1927 li estis membro de Nova Teatro (Budapeŝto), en 1929 li aranĝis teatran trupon kaj ili ludis en Rumanio, kie vivis la hungara minoritato. Dum la 2-a mondmilito li povis aperi nur antaŭ juda publiko pro la kontraŭjudaj leĝoj, poste li havis rolojn en pluraj malgrandaj teatroj. Li ricevis premion en 1955.

Li edziĝis en 1914, baldaŭ 2 filoj naskiĝis.

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* George Bernard Shaw *A szénásszekér* - ministro
* Mihály Eisemann: *Vadvirág* - Ábris
* János Vaszary (reĝisoro): *Angyalt vettem feleségül* - Pollák

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Az ezredes* (1917)
* *Három pár cipő* (1918) – ŝuisto
* *Rongyosok* (1926)
* *Te csak pipálj, Ladányi!* (1938) – hoteletestro

Lia libro
---------

* "Folik, vagy nem folik?" (1942)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto Arkivigite je 2017-12-01 per la retarkivo Wayback Machine
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
**Géza Bárány** [bArAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Bárány Alajos Géza** estis hungara arkitekto. Lia filo estis István Bárány.

Naĝejo en Eger fare de Géza Bárány
Géza Bárány naskiĝis la 8-an de januaro 1880 en Csurgó, li mortis la 5-an de septembro 1932 en Eger.

Biografio
---------

Géza Bárány akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József. Post la diplomo li laboris en municipo de Eger, ankaŭ dum la Hungara Sovetrespubliko, tial poste li estis trudemeritulo. Li establis publikan kompanion, kie li faris planojn pri naĝejoj. Baldaŭ li estis gvidanto de la fremdultrafika oficejo. Li edziĝis en 1904, filo naskiĝis post tri jaroj.

Liaj arkitekturaĵoj (elekto)
----------------------------

* Teatro Gárdonyi Géza (komence ankaŭ kinejo, kunarkitekto, 1904)
* ferbetona ponto en Eger
* la unua hungara naĝejo 50 metrojn longa en Eger (1925)
* naĝejo en Tata (Hungario)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* kelkaj informoj

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo

* Kategorio Géza Bárány en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 808312
 |


* Portalo pri Biografio
Fu Xi
**Fu Xi** (aŭ **Fuxi** respektive **Fu Hsi**; Esperantigite **Fuŝio**) estis la plej frua tribestro de Ĉinio, kiu estas registrita de la ĉinaj antikvaj historiaj libroj. Li vivis antaŭ 5 000 jaroj.

Laŭ legendo la naskiĝo de Fu Xi estis ege mistera. Iun tagon, kun milda brizo kaj brila suno, lia patrino, knabino nomata Hua Xu, ludis ĉe marĉo. Subite ŝi vidis grandan piedsignon. Ŝi miris kaj surpaŝis la piedsignon per siaj du piedoj. Tiel ŝi gravediĝis kaj poste naskiĝis Fu Xi.

Fu Xi havis plijunan fratinon nomatan *Nuwa*. Laŭ historiaj notoj la gefratoj havis apartan aspekton kun "draka korpo kaj homa kapo". Tio fakte montras, ke Fu Xi probable estis estro de la tribo, kiu prenis drakon kiel totemon.

Fu Xi vivis en la epoko kun relative rapida disvolviĝado de produktoforto. Li faris multajn inventojn. Laŭ historiaj notoj, surbaze de naturaj fenomenoj kaj birdaj kaj bestaj spuroj Fu Xi kreis Ok Diagramojn, kiuj inkluzivas ĉiujn nomojn de diversaj aĵoj en la universo. Per Ok Diagramoj oni registris diversajn eventojn en la reala socio, kaj tiel finis la historion fari notadon de eventoj per ŝnuraj nodoj.

La kreado de Ok Diagramoj faris ŝnurojn superfluaj. Tiel Fu Xi inventis reton el plektado de ŝnuroj por fiŝkaptado. Li instruis al la popolanoj fiŝkaptadon kaj ĉasadon. Por celebri riĉrikolton, geedziĝon kaj aliajn gravajn eventojn, Fu Xi inventis muzikinstrumenton kaj komponis melodion, kio grandamezure riĉigis la materian kaj spiritan vivon de tiamaj popolanoj. Fu Xi ankaŭ instruis al la popolanoj la metodon por preni fajron el borado en ligno. De tiam oni ekkuiris manĝaĵojn kaj adiaŭis la sovaĝan vivmanieron.

La tribo de Fu Xi ĉefe aktivadis en la nunaj ĉinaj provincoj Ŝandongo kaj Henano. Nun en *Ĝining* de la provinco Ŝandongo ankoraŭ troviĝas la tombejo de Fu Xi. Ĉiujare en la tria tago de la tria monato laŭ la ĉina luna kalendaro vilaĝanoj el diversaj lokoj okazigas ceremonion por kulti tiun ĉi prapatron de la civilizacio de la ĉina nacio.

* Kategorio Fu Xi en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Zimmer Feri,** origine ankaŭ hungare *Zimmer Feri* estas sukcesa kolora filmo en Hungario.

Filmotitolo
-----------

La hungara titolo estas dusenca. Unuflanke estas ofta germana surskribo **Zimmer Frei** (=estas luebla ĉambro) en erara formo (feri-frei). Tio estas ofte legebla ĉe Balatono nature ortografie ĝuste. Aliflanke Feri signifas hungare: Franĉjo, do la titolo povas esti iu persono *Feri ZIMMER*, ĉar la hungaroj inverse uzas la 2 nomojn.

Rolantoj
--------

* Gábor Reviczky, entreprenisto, edzo
* Judit Pogány, edzino
* József Szarvas, knabo
* Miklós Galla, detektivo
* Louranda Bird Abreu, negrulino
* duarangaj rolantoj: László Szacsvay, Norbert Növényi, Gergő Kaszás, Natália Nagy, Vanda Kovács, János Perjés kaj aliaj

Historio
--------

La historio okazas en la nuntempo, aŭ en erao post la socialismo. Entreprenisto ekluas feriejan domon ĉe Balatono por akiri gajnon. Li uzas ĉiujn nepermesajn agojn, do li trompas ĉie. Alvenas knabo por ferii, sed ankaŭ li devas servi la entrepreniston. La tuta historio okazas laŭ vidpunkto de la knabo. Alvenas la gastoj, kiuj trompiĝos, sed kion fari, ja ili jam pagis.

La filmo estas komedio, satiro kaj grotesko pri la nuntempo. Nepre menciindas, ke 2 rolantoj (preskaŭ ĉefrolantoj) estis amatoroj, kiuj tre bone faris la taskojn. El la duopo elstaras la knabo.

La historio mem estis tiel sukcesa, ke oni faris ankaŭ la daŭrigon *Zimmer Feri2* post jaroj.

Fontoj
------

* hungare


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Géza Binder-Kotrba,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Binder-Kotrba Géza** estis hungara kemiisto, profesoro.

Géza Binder-Kotrba  naskiĝis la 15-an de julio 1888 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis en junio de 1945 en Bavario en Tegernsee (urbo).

Biografio
---------

Géza Binder-Kotrba akiris kemiistan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1912, poste li restis samloke por instrui. En 1918 li doktoriĝis. Li atingis la instruan rangon adjunkto en 1916, privata profesoro en 1923, eksterordinara profesoro en 1935. En la studjaro 1925 li esploris la fermentadajn procezojn en Berlino. Li instruis 2 jardekojn apud Elek 'Sigmond, post ties morto en 1939 li estis nomumita katerdrestro. Post 2 jaroj li iĝis publika ordinara profesoro.

Elektitaj publikaĵoj
--------------------

* *Technikai sikológia* (1942)
* *Mezőgazdasági kémiai technológia* (1942)
* *Cukorgyári eljárások* (1944)

Fontoj
------

* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cabra de Mora** [KAbra deMOra] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudorienta komarko Gúdar-Javalambre, kies komarka ĉefurbo estas Mora de Rubielos.

Geografio
---------

Sonorilturo de la preĝejo de Sankta Mikaelo.
Ĝi estas je 51 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri sudaj, tiu plej orienta nome N-234 kun A-23 *Autovía Mudéjar* venas el sudoriento kune kun fervojo. Laŭ tiu La Puebla de Valverde estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo, kaj mezvoje inter Teruelo kaj La Puebla de Valverde ŝoseo komunikas oriente kun Formiche Alto, kaj poste al El Castellar, Cabra de Mora kaj Mora de Rubielos, la komarka ĉefurbo. Alia itinero el Teruelo estas la A-226 tra Corbalán al Cedrillas kaj poste suden al El Castellar kaj Cabra de Mora.

La municipa teritorio etendiĝas ĉe la montaro Camarena kaj ĉe la urba teritorio fluas la rivero Mijares. La loĝloko staras je 1085 m super marnivelo.

Historio
--------

La loĝloko estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1200, post la konkero el islamanoj de Teruelo en 1170.

Aktualo
-------

Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Cabra de Mora oni malaltiĝis ĝis nunaj 68 loĝantoj.

Vidindaĵo estas la preĝejo de Sankta Mikaelo (16-a ĝis 18-a jarcento), naturaj lokoj ktp.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Teruelo

Notoj
-----

Bibliografio
------------

* Ibáñez González, Javier (kunord.) (2009). Las Hoces del Mijares y los Caminos del Agua. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-0-5.
* Ibáñez González, Javier & Casabona Sebastián, José F. (2013). Castillos, murallas y torres. La arquitectura fortificada de la Comarca de Gúdar-Javalambre. Qualcina. Arqueología, Cultura y Patrimonio. ISBN 978-84-937190-5-0.

Eksteraj ligiloj
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 798101
* VIAF: 316733233
 |
Koordinatoj: 49° 08′ 15″ N 21° 55′ 12″ O﻿ / ﻿49.13750 °N, 21.92000 °O﻿ / 49.13750; 21.92000 (mapo)

**Vyšná Radvaň** (hungare *Izbugyaradvány* [izbudjaradvAnj]) estas parto de municipo Radvaň nad Laborcom en Slovakio.

Situo
-----

Vyšná Radvaň situas laŭ Laborec, laŭ traira flankovojo laŭ fervojo Humenné-Medzilaborce. La lasta urbo troviĝas je 16 km.

Historio
--------

La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1440 en formo *"Radvan"*. En 1557 2 familioj pagis imposton. En 1715 oni komputis tie 20 familiojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 387 vilaĝanoj en 61 domoj, en 1828 463 vilaĝanoj en 61 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Izbugyaradvány 572 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj kaj hungaroj en minoritato). Dum la 1-a mondmilito bataloj estis apude. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.

Vidindaĵoj
----------

* grekokatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda) de 1791

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Radvaň nad Laborcom (2) |
| --- |
| Radvaň nad Laborcom ~ Vyšná Radvaň |

 |
**Elias BIRNSTIEL** (naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 1600 en Erfurto, entombigita la 28-an de julio 1679 en Stotternheim; latina nomversio *Birnstilius*) estis turingia teologo protestanta kaj scienculo.

Vivo
----

Birnstiel ekstudentis en sia naskiĝurbo en 1618. Ĉar tiutempe normalis iĝi studento je la aĝo de 18 jaroj oni konkludis lian naskiĝjaron. Poste Birnstiel estis instruisto ĉe la Konsilantargimnazio. En 1632 li estis pastoro en Kleinbrembach kaj en 1649 en Stotternheim. Inter 1658 kaj 1664 li respondecis pri la paroĥujo de Erfurto-Schwerborn. Li edzinigis certan Anna kaj havis filinon nome Christina, baptita en la 20.3.1653.

Verkoj
------

*S. Aurelii Augustini Aureum Votum: Inter Brachia Salvatoris mei vivere volo, & mori cupio / Quod pro Scito Adoptivo, scutoque Christianissimo, metrica toga varie a variis exornari, & publicae lucis fieri curavit M. Elias Birnstilius, Eidem Salvatori a ministeriis divinis* - tiu ĉi libron eldonitis en 1665 en Erfurto, kiu estis dediĉita al la princĉefepiskopo de Majenco Johann Philipp von Schönborn jam en la jaro 1661-a. En ĝi troviĝas kolekto de poemoj de 54 plusaj aŭtoroj, kiuj variigis ĉitaĵon laŭsupoze de Aŭgusteno de Hipono laŭ diversaj rimsistemoj latinaj. Inter la verkistoj estis ekz. Caspar von Barth kaj la landgrafo Morico (Hesio-Kaselo). 

En tiu ĉi libro Birnstiel publikigis fine ankaŭ siajn proprajn versiojn: "Inter brachia Salvatoris mei et vivere volo et mori cupio" (En la brakoj de mia Savinto mi deziris vivi kaj mori). Fakte temis pri citaĵo el la libro *Manuale Augustini*, antologio de komtemplaĵoj de nekonata kolektisto, ne de Aŭgusteno mem. La de Birnstiel preferita versstilo estas miksaĵo de heksametroj kaj pentametroj, ĉefe en la latina (kelkaj ankaŭ en la helena lingvo). Siajn versaĵojn Birnstiel titolis *Lucubrationes*.

Literaturo
----------

Jochen U. Frankl: "In Quo Sint Omnia. Die Lucubrationes des Elias Birnstilius", en: Ulrich Schlegelmilch, Tanja Thanner (eld.): *Die Dichter und die Sterne. Beiträge zur lateinischen und griechischen Literatur für Ludwig Braun*, Verlag Ferdinand Schöningh, Würzburg 2008, ISBN 978-3-87717-632-0, p. 247-258.

Fonto
-----

*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Elias Birnstiel en la germana Vikipedio.*
**Agnieszka GRZYBEK** (naskiĝis la 6-an de februaro 1970) estas pola politikisto, feministo, tradukisto kaj ekde marto 2008 ĝis aprilo 2010 kunprezidanto (kun Dariusz Szwed) de la verda partio Verduloj 2004.

Ekde 1997 ligita kun pola virina movado. Dum la jaroj 1997-2005 ŝi laboris en la Centro de Informo de Virinaj Medioj, kiun ŝi prezidis dum la jaroj 2002-2005. Kunfondisto kaj membro de la Interkonsento de Virinoj de la 8-a Marto, la neformala grupo kiu ĉiujare organizas Manifa-n - surstratan manifestacion defende de virinaj rajtoj. Grzybek membras ankaŭ en la teamo de la Politika Kritiko (*Krytyka Polityczna*) kaj kunordigas la programon "Demokracio de sekso/Virina politiko" en la pola filio de la Fondaĵo Heinrich Böll.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retpaĝo de Agnieszka Grzybek[*rompita ligilo*] pole

* Kategorio Agnieszka Grzybek en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 311349
* LCCN: no2011085990
* VIAF: 306403894
* ISNI: 0000 0003 8526 7953
* NKC: jcu2010573239
 |
**Ĉinigo**, ankaŭ nomata *ĉina asimilado***,** estas la lingva kaj kultura asimilado de terminoj kaj konceptoj al tiuj de la lingvo kaj kulturo de Ĉinio. En lingvistiko, la termino estas uzata por pli precize referenci al transliterumado, tiele ke ĉinigo kuras paralele al latinigo .

En pli ĝenerala kunteksto, ĉinigo rilatas al la procezo *fariĝi ĉina* aŭ *ĉina asimilado.* La termino estas uzata en la sociaj sciencoj kaj precipe por priskribi la kulturan asimiladon de ne-hanoj al ĉina identeco. Ekzemplo de tio estas la ĉinigo de Tibeto, sed ankaŭ de aliaj areoj kiel ekzemple tiuj de la manĉuroj, ujguroj, ojradoj (mongoloj).

Popoloj ekster Ĉinio
--------------------

En alia, internacie moderna senco, *ĉinigo* estas la procezo, per kiu orientaziaj popoloj en Koreio, Japanio kaj Vjetnamio estas influataj de la ĉina kulturo ene de siaj propraj limoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Arabigo
* Ĉinologo
* Usonigo
* Rusigo

Noto
----

Tiu ĉi estas parta traduko de la artikolo *Sinificatie* en la nederlandlingva vikipedio je la 10a de novembro 2019, vidu prilaboran historion.
**Martti Olavi Talvela** (4-a de februaro 1935 en Hiitola, Finnlando – 22-a de julio 1989 Juva) estis basa operkantisto. Li lernis en la muzika akademio de Lahti de 1958 ĝis 1960 kaj kun instruisto Carl Martin Ohmann en Stokholmo.

Lia unua opera rolo estis *Sparafucile* in Rigoletto in 1961. Li estis dungita de la *Deutsche Oper* en Berlino en 1962, kie li kantis la ĉefajn basajn rolojn. En 1968 li daŭrigis sian karieron en usono en la novjorka *Metropolitan Opera*   

De 1972 to 1980 Martti Talvela estis arta direktoro de la  Savonlinna Festival. Li mortis la 22-an de julio 1989.

Li impresige majstris ĉiujn la ĉefajn basajn rolojn kaj lia kantludo de *Boris Godunov* estas memorinda.

* Kategorio Martti Talvela en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 25681
* GND: 124057810
* LCCN: n79073542
* VIAF: 5119141
* ISNI: 0000 0001 0865 3645
* SUDOC: 113767951
* BNF: 139002747
* MBA: 837cdbca-b803-4ecf-adf2-c56020f78785
* BIBSYS: 99035849
* NKC: pna2006338041
* BNE: XX872768
 |



Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
**Cabizuela** [kabiZŬEla] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *La Moraña* aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. *Cabizuela* estas komprenebla etimogie kiel Kapeto, alude al malgranda ĉefa domaro.

Cabizuela en la provinco Avilo.
Komarkoj de la provinco Avilo; Komarko de Arévalo norde, brune.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 19,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 80 loĝantojn. Ĝi perdis 220 loĝantojn el la 1960-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 42 km de Avilo, provinca ĉefurbo, kaj 128 km de Madrido, ŝtata ĉefurbo.

Ĝi limas kun Cabezas de Alambre, Pedro-Rodríguez, El Bohodón, Papatrigo, El Oso, Riocabado kaj San Pascual.

Historio
--------

Estis restaĵoj de Bronzepoko. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Plej frua mencio estas de fino de la 12-a jarcento.

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Avilo
* Cabezuela del Valle

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 761591
 |
La **Ago de Petro** estas mallonga apokrifo de la Nova Testamento koncernanata la  apostolon Petron, greklingve kompilita kaj entenata en la papirusa Codex Berolinensis Gnosticus 8502, kies origino dateblas je la la 5-a jarcento. **Ĝi ne konfuzeblas kun alia simila apokifo difinita Agoj de Petro,** kiu kun tiu havas la samam gnostikan matricon.
La teksto priskribas la miraklan sanigon, iniciate de Petro apostlo, de sia kripla filino kies fantaziaj okazaĵoj estas profitataj de Paetro por ekzalti la virgecon.

La malfrua apero inter la apokrifoj kaj ĝia stilo inklina al fabela rakonto ekskludas, laŭ kritikistoj, ke la Ago entenas ion veran, kvankam eblas ke ĝi ripetas ion ĉeestan en antaŭaj apokrifaj dokumentoj aŭ busaj rakontoj de antikvaj tradicioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Apokrifoj de la Nova Testamento
* Sankta Petro
* Agoj de Petro
* Agoj de Petro kaj Andreo
* Agoj de Petro kaj de la Dekdu
* Agoj de Petro kaj Paŭlo

Eksteraj ligiloj
----------------

* Arkivigite je 2005-04-01 per la retarkivo Wayback Machine *Ago de Petro*,{anglalingva).
**Cabreros del Río** [kaBREros delRIo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Esla-Campos*, en la sudoriento de la provinco. *Cabreros del Río* estas komprenebla etimologie kiel *Kapristoj de la rivero*.

Komarkoj de la provinco Leono; *Esla-Campos* sudoriente, oranĝece.
Preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cabreros del Río kaj Jabares de los Oteros, okupas totalan areon de 24,77 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 409 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 26 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Ardón, Villavidel kaj Campo de Villavidel norde, Jabares de los Oteros oriente, Gigosos de los Oteros sudoriente, Benamariel sudokcidente kaj Villalobar kaj Benazolve okcidente.

Historio
--------

Estas atestiloj el antaŭromia epoko kaj en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.

Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de Provinco Leono

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 758700
* LCCN: n87903869
* VIAF: 133789411
 |
En algebro, la **karakterizaĵo de ringo** estas la nombro de la "entjeroj" en la ringo: la nombro de la malsamaj elementoj, fareblaj kiel sumoj de unu. Se tiu nombro estas nefinia, la karakterizaĵo estas laŭdifine 0.

Difino
------

Se {\displaystyle R} estas ringo, ĝia **karakterizaĵo** estas la plej malgranda pozitiva entjero {\displaystyle k}, tia ke la jena ekvacio validas en {\displaystyle R}:

{\displaystyle \underbrace {1+1+\dotsb +1} \_{k}=0}.
Se tia entjero ne ekzistas, do la karakterizo estas 0 laŭdifine.

Alivorte, la ringo {\displaystyle R} enhavas la ringon {\displaystyle \mathbb {Z} /(k)} (de entjeroj module {\displaystyle k}) kiel subringon. (Kiam {\displaystyle k=0}, {\displaystyle R} enhavas {\displaystyle \mathbb {Z} /(0)=\mathbb {Z} }, la ringon de entjeroj.)

Ekzemploj
---------

La karakterizaĵo de la triviala ringo {\displaystyle R=\{0\}} estas 1, ĉar en tiu ringo {\displaystyle 1=0}. Ĉiu ringo, kies karakterizaĵo estas 1, estas triviala.

La karakterizaĵo de kampo estas aŭ primo, aŭ 0. Ekzemple, la karakterizaĵo de la korpo de racionalaj nombroj (aŭ de reeloj) estas 0.

Referencoj
----------

1. ↑  Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto: karakteriz/aĵ/o

Eksteraj ligiloj
----------------

* Eric W. Weisstein, *Field characteristic* en MathWorld.
***Martín Fierro*** estis argentina literatura revuo kiu publikiĝis inter februaro 1924 kaj 1927. Ĝi estis fondita de sia redaktoro Evar Méndez kaj de José B. Cairola, Leónidas Campbell, H. Carambat, Luis L. Franco, Oliverio Girondo, Ernesto Palacio, Pablo Rojas Paz kaj Gastón O. Talamón. Ĝi eldonis maksimume ĉirkaŭ 20 000 ekzemplerojn.

Kelkaj gravaj verkistoj, eke de Jorge Luis Borges, kontribuis per poeziaĵoj kaj artikoloj. Aliaj proksimaj gravuloj estis Pedro Figari, Raúl González Tuñón, Eduardo González Lanuza, Ricardo M. Setaro kaj Leopoldo Marechal, laŭ listigo en la eldonaĵo «12 y 13». Ĝi publikigis tekstojn ankaŭ de Mario Bravo, Fernando Fader, Macedonio Fernández, Santiago Ganduglia, Samuel Glusberg, Norah Lange, Leopoldo Lugones, Roberto Mariani, Conrado Nalé Roxlo, Nicolás Olivari, Horacio A. Rega Molina, Nicolás Barrios Lynch, Xul Solar kaj Ricardo Rojas. Lino Palacio estis unu de kelkaj kunlaborantoj en la grafika dezajno de la revuo.

Vidu ankaŭ
----------

* *Martín Fierro*

Bibliografio
------------

* *El periódico Martín Fierro*. Buenos Aires: Galerna, 1968. Ku enkondulo de Adolfo Prieto (eldonisto).
* *Historia de la literatura argentina*, Colegio Nacional de Buenos Aires. 2006, Buenos Aires. ISBN 987-503-390-1

Eksteraj ligiloj
----------------

* *Manifiesto de Martín Fierro* de Oliverio Girondo Arkivigite je 2017-10-17 per la retarkivo Wayback Machine
* Martín Fierro: revista vocera de la vanguardia artística argentina
**Cabrerizos** estas municipo de la provinco Salamanko, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia teritorio de Salamanko en la nordo-centro de la provinco kaj al la Municiparo La Armuña. *Cabrerizos* estas tradukebla etimologie al *Kaprejoj* aŭ pli ĝuste *Kapristejoj*.

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Aldehuela de los Guzmanes, Arenal del Ángel, Cabrerizos, Casablanca, La Carcesa, La Flecha, La Granja, Las Dunas kaj Vivero Forestal, okupas totalan areon de 11,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2017, ĝi havis 4 196 loĝantojn. Ĝi akiris ĉirkaŭ 4 000 loĝantojn ekde la komenco de la 21-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj kaj ties proksimeco al la provinca ĉefurbo (dormurbo). Ĝi distas nur 5 km de Salamanko, provinca ĉefurbo. Cabrerizos estss bode de la rivero Tormes, apud Salamanko. Limas sude kun Santa Marta de Tormes, Pelabravo kaj Calvarrasa de Abajo, oriente kun Aldealengua, norde kun Moriscos, Castellanos de Moriscos kaj Villares de la Reina kaj okcidente kun Salamanko. 

Ĝi fondiĝis komence de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo. 

La tradiciaj agrikulturo (cerealoj, paŝtaĵoj) kaj brutobredado (bovoj kaj ŝafoj en kverkaroj) lastatempe iom dekadencis, sed pluas. Lastatempe rura turismo ekgravis kaj ĉefe situacio kiel dormurbo.

La urbestro estas de dekstra partio PP.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Salamanko


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 753054
* VIAF: 4211155919268739730005
 |