recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatoj: 22° 54′ 50″ S 43° 13′ 46″ U﻿ / ﻿22.91389 °S, 43.22944 °U﻿ / -22.91389; -43.22944 (mapo)

Maracanãzinho
**Maracanãzinho** estas gimnastikejo inaŭgurita en 1954 kun la nomo Gimnastikejo Gilberto Cardoso (portugale: *Ginásio Gilberto Cardoso*). Lokita en urbo Rio-de-Ĵanejro, Brazilo povas kunsidi 11.800 homoj, kun areo de 22.940 m². Inter la multaj internaciaj eventoj, kiun la Gimnastikejo jam okazigis, estas La Monda Korbopilkada Ĉampeoneco por viroj en 1963 kaj la Monda volejbala Ĉampeoneco por viroj en 1990. Ĝi troviĝas en la flanko de la fama Stadiono Maracanã kaj de la Akvoparko Júlio Delamare.

Historio
--------

La areno de *Maracanãzinho* estis inaŭgurita en 1954 kaj ankaŭ okazigis kelkajn prezentaĵojn , kiel Cyndi Lauper, Milton Nascimento, Cirko de Moskvo,Earth, Wind & Fire, *Disney on Ice*, *Holiday on Ice*, Genesis, Dionne Warwick, Midnight Oil, Jackson Five, The Police, Peter Frampton, Cindy Lauper, Roberto Carlos, Gilberto Gil, Rita Lee, Legião Urbana kaj Alice Cooper; En februaro, 1974, la muzikgrupo Secos & Molhados faris historian prezentadon kun pli ol 30 mil spektantoj ene de la gimnastikejo kaj 20 mil ekster la Gimnastikejo. En 1981 la kantistino Simone estis la unua kantistino kiu tute-plenigis la gimnastikejon el spektantoj.

En 1955, Gilberto Cardoso, prezidanto de la teamo Flamengo, estis spektante la finalo de la korbopilkada ĉampeoneco, kiam last-minuta korbo donante al Flamengo la premion fulmis sian koron, kaj li mortis voje al la hospitalo. Ekde tiam, Maracanãzinho ricevis la oficialan nomon de *Gimnastikejo Gilberto Cardoso*.

La Gimnastikejo estas vidata kiel la plej grava loko de Volejbalo en Brazilo.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. 1 2   Maracanãzinho (portugale). SUDERJ. Arkivita el la originalo je 2016-03-03. Alirita 14-a de januaro 2011.
2. ↑   Rio 2007 (portugale). Arkivita el la originalo je 2007-07-08. Alirita 14-a de januaro 2011.
3. ↑   *Suderj*. Arkivita el la originalo je 2007-08-21. Alirita 2007-08-21.

Vidu ankaŭ
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Gimnastikejo Maracanãzinho en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Complexo do Maracanã Arkivigite je 2007-07-08 per la retarkivo Wayback Machine
Turismo > Gvidlibro pri Pekino > La Antikva Observatorio de Pekino  

La antikva observatorio de Pekino
La sekstanto
La **Antikva Observatorio de Pekino** estas ruino de la observatoria teraso de Yuan-dinastio. Ĝi konstruiĝis ĉ. la jaro 1279. Sur la teraso de la observatorio antaŭe troviĝis 15 astronomiaj aparatoj (konstruitaj en 1442 dum la Ming-dinastio), 7 el kiuj transportiĝis al la Nankina Ziĝinŝan-observatorio kaj Nankina Muzeo en 1931. La restintaj ok aparatoj estis faritaj el bronzo en la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Oni uzis tiujn aparatojn por mezuri la pozicion de planedoj en la ĉielo. Sur la sokloj de la aparatoj estas skulptitaj drakoj kaj nuboj. Ili estas tre belaj. Tiuj aparatoj havas ne nur sciencan valoron, sed ankaŭ altan nivelon en arto.

La korto ĉe la teraso servis kiel loko por studi astronomion, kolekti kaj ordigi ĉi-rilatajn materialojn en ĉiuj dinastioj. Nun ĝi estas loko por eksponi la atingojn de astronomio en la antikva Ĉinio kaj kolekti historiajn materialojn pri astronomio.

Vidu ankaŭ
----------

* Observatorio
* Astronomio

### Eksteraj ligiloj

* Antikva Observatorio de Pekino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Antikva Observatorio de Pekino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala ttt-ejo Arkivigite je 2007-01-06 per la retarkivo Wayback Machine (ĉine)
* Google Maps: satelitaj bildoj
* La antikva observatorio de Pekino angle


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.
marĉa betulo kiel pionirplanto post incendio en faŭlta pinaro
**Pionirplanto** (aŭ  **pionirspecio**) estas plantspecio kiu, komencas kreski kiel unua planto sur senvegetaĵa areo. Pionirspecioj estas do specioj, kiuj ofte ekzistas en novaj kreskejoj pli ofte ol en malnovaj ("maturaj") vivejoj. Tiu kapablo al novkolonigado havas diversajn speciojn.

* specioj kun efikaj longdistanca disvastiga mekanismo. Ĉar la pionirhabitatoj ekestas hazarde kaj izolite, specioj kun multe da semoj havas avantĝon. La semoj havu bonan transportmekanismon. La plej multaj pionirspecioj disvastiĝas per vento (anemoĥorio). Eblas ankaŭ disvastigo per bestoj, ekzemple per birdoj (birdoĥorio).
* pionirspecioj eltenas ofte pli ekstremaj mediaj kondiĉoj ol aliaj specioj. Establiĝintaj vegetaĵaroj dampas maksimumojn, ekzemple de temperaturo kaj grundoakvo. La malpli evoluantaj grundoj de pionira habitato havas ofte nutraĵmalabundon aŭ nutraĵmalegalecojn.

Tipaj pionirspecioj estas malfortaj rilate la konkurencon kaj dum la biologia sukcesio ili estas forŝovitaj de aliaj specioj. La kialo estas, ke la avantaĝo en unu parto, ekzemple la tre alta kaj rapida semproduktado, rezultas el malavantaĝo je iu alia flanko, ekzemple la malalta kresko. La (lokaj) formorto kompeniĝas tielmaniere, ke ili krestas en novaj habitatoj pli rapide ol aliaj specioj. Ili bezonas por vivteni sin, ĉiam novajn pionirhabitatojn. Pro la perdo de la ekstremaj vivejoj (pro la deponado de nutraĵoj (a. ĉ. nitrogeno) kaj kultivado fare de la homo) la pionirspecioj estas minacataj al formorto.

Tipaj pionirhabitatoj ekestas post vulkanerupcioj (lafejoj), grandaj incendioj (komparu karikinoj), terglitoj (ŝutaĵo kaj rulŝtonaĵo), ŝanĝo de la marborda linio kaj altakvoj respektive post la reiro de glaĉeroj. Malgrandskale ili ĉiam ekestas per la influo de bestoj (formanĝoFraß, fosado). Ankaŭ tiaj malgrandaj truoj povas havi signifan valoron por multaj specioj. Nuntmpe grandaj pionirhabitatoj ekestas por la agado de la homo: post artefaritaj grundomoviĝoj, en fosaĵoj kaj en subĉiela minejo kaj sur novaloj.

Tipaj plantaj socioj estas ekzemple:

* vivejo de nanaj junkoj en sekaj stagnoj (Nanocyperion). Tipaj specioj estas: bufa junko, bruna cipero
* riverbordejoj de riveroj kaj lagoj (Bidention, Chenopodion rubri). Tipaj specioj : triparta dudento, ruĝa kenopodio, venena ranunkolo
* rubvegaĵejoj (Sisymbrietalia). Kun multaj specioj. Ekzemple: kompasa laktuko, Sisymbrium officinale, Bromuso sterila, kanada erigerono, eĥiumo, enotero

Arbaraj socioj, kiuj konsistas el ventodisvastigataj rapide kreskantaj pionierarboj , nomiĝas antaŭarbaro.
Tipaj arbospecioj estas Salix caprea kaj penda betulo.

Speciala pionirvegaĵoj en la juna historio estis la pionirvegaĵo sur la batelkampoj de la Unua kaj Dua mondmilito.

* Kategorio Pionirplanto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Nacia Teatro en Prago
**Nacia Teatro** (ĉeĥe *Národní divadlo*) estas eble la plej bela nov-renesanca konstruaĵo en Prago. Konstruita en la jaroj 1868 ĝis 1881 laŭ projekto de arkitekto Josef Zítek. Post la incendio (1881) restarigita kaj en la jaro 1883 solene remalfermita. Al la ekipo de la Nacia teatro kontribuis unu tuta generacio de belartistoj: Mikoláš Aleš, František Ženíšek, Josef Tulka, Vojtěch Hynais (pen-traĵo sur la kurteno), Václav Brožík, Julius Mařák, Bohuslav Schnirch (statuoj sur la atiko kaj la ĉevaltriopoj), Antonín Pavel Wagner, Josef Václav Myslbek (statuoj sur la flanka portalo rigardanta al la kajo). Post cent jaroj rekonstruita, larĝigita je unu moderna vitra konstruaĵo, kaj re-inaŭgurita en 1983. Familiare nomata "Ora Kapeleto" (ĉeĥe *Zlatá kaplička*).

Elektitaj membroj
-----------------

* Irma Reichová (operkantisto)

Esperanto
---------

En 2018 estis la premiero de la opero *Sternenhoch* (Ŝternenhoĥ) en Esperanto prezentita en la Nacia Teatro en Prago. Farita de Miroslav Malovec (en 2018), temas pri la unua opero en la historio, kies muziko estis komponita rekte laŭ libreto kies teksto en Esperanto.

* Nacia teatro (Prago) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Nacia teatro (Prago) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
grupo de "sanktuletoj" de 11 centimetroj
**Provencaj sanktuletoj** aŭ neologisme **santonoj** (france kaj okcitane *santons*, provence *santouns*: "malgrandaj sanktuloj") estas provencaj tradiciaj skulptaĵoj de kristnaskaj scenaroj ĉirkaŭ la kripo en kiu laŭlegende naskiĝis Jesuo - kutime li estas el ceramiko, argilo aŭ terakoto.

"sanktuletoj" en dimensioj de vivaj homoj
La "provencaj sanktuletoj" kutime altas inter 4 kaj 15 centimetroj, sed ankaŭ ekzistas ekzempleroj de nur 1 centimetroj kaj de pli ol 1 metro. Ili bunte koloriĝas, kaj iuj, la plej valoraj, havas proprajn vestaĵojn.

La plej multaj "sanktuletoj" bildigas lokajn homojn el la Provenco kaj ne havas rektan ligiĝon al la novtestamenta historio de kristnasko. Ekzemple vidiĝas juĝisto, kuracisto, leterporitsto, diversaj metiistoj, maljunulino en tradiciaj provencaj vestaĵoj, blindulo kun infana gvidisto (sur la apuda bildo dekstre) kaj multaj pliaj civitanoj de malgranda urbeto. Por ĉiu figuro ekzistas aparta historio.

Historio
--------

Kiam en la tumulto de la Franca Revolucio ĉe la fino de la 18-a jarcento la kristanaj preĝejoj estis fermitaj aŭ laŭ ordonoj de la revoluciuloj ekuziĝis por novaj celoj, la antaŭe en Francio kutimaj grandegaj kristnaskaj scenoj ne plu rajtas esti konstruitaj. La provencanoj tiam faris siajn proprajn kristnaskajn figurojn faritajn el pano-pasto, pentris ilin kiam ili estis sekaj, kaj konstruis malgrandajn scenojn de kristnaskaj kripoj en siaj hejmoj. De ĉi tiu kutimo disvolvis sia propra arto kaj metiado - la sendependa profesio de fabrikado de provencaj sanktuletoj eĉ ricevis propran nomon, "santonnier", do "sanktuleto-faristo".

En la komenco estis preskaŭ nur historiaj figuroj, ekzemple terkultivistoj en siaj historiaj festaj vestaĵoj. Hodiaŭ, ankaŭ videblas nuntempaj portretoj kiel "turistoj" kaj "fotistoj".

Vidu ankaŭ
----------

* *Caganer*

* Kategorio Provencaj sanktuletoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* artikolo *"Vers Noël: li santoun"* (provence)
* artikolo *"la crèche et les santons"* jen Arkivigite je 2017-12-26 per la retarkivo Wayback Machine france, jen angle Arkivigite je 2022-01-24 per la retarkivo Wayback Machine en la retejo *notreprovence.fr*
* Hanns-Jochen Kaffsack: *"Provence: Die tönernen Heiligen von Marseille"* (Provenco: la argilaj sanktuloj de Marsejlo) en la germanlingva ĵurnalo *Der Spiegel*, la 15-an de decembro 2002

Referencoj
----------

1. ↑  Christiane Schott: artikolo *Südfrankreich: Der Figur zuliebe*. "Suda Francio: pro la figuro" en la germanlingva gazeto *Die Zeit* 52/2010, la 23-an de decembro 2010, vidita la 27-an de decembro 2017.
**Piroska Oszoli** [piroŝka osoli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oszoli Piroska** estis hungara pentristo, instruisto. Ŝia origina familia nomo estis *Névery.*

Piroska Oszoli  naskiĝis la 21-an de januaro 1919 en Dunaföldvár, ŝi mortis la 22-an de marto 2017 en Dunaföldvár.

Biografio
---------

Piroska Oszoli akiris pedagogian diplomon, poste ŝi instruis en Budapeŝto kelkajn jarojn. Libertempe ŝi lernis pentradon de Ferenc Doór. En 1947 ŝi hejmenvenis kaj instruis plu loke, sed ŝi instruis ankaŭ desegnadon. Intertempe ŝi akiris akcesoran diplomon pri desegnoinstruado. Inter 1949 kaj 2003 ŝi estis edzino, poste vidvino. Ŝi naskis filojn en 1950 kaj 1953. Post la emeritiĝo komenciĝis ŝia aktiva pentrista kariero. Ŝi komence pentris Dunaföldvár-on kaj Danubon, poste Balatonon, fine plurajn eŭropajn landojn. Ŝi ricevis medalojn dufoje, ŝi iĝis honora civitano de Dunaföldvár en 2016.

Ekspozicioj
-----------

* Budapeŝto, Szekszárd, Pécs ekde 1969

Elektitaj pentraĵoj
-------------------

* Flórián kápolna
* Tanya
* Tihany
* Udvarunk
* Férjem portréja
* Csónakos

Fontoj
------

* hungarlingva membiografio kun foto


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 614783
 |
**Piotr Aleksander Naimski** (naskiĝis la 2-an de februaro 1951 en Varsovio) – pola politikisto, biokemiisto, akademia instruisto, aganto de opozicio en Pola Popola Respubliko, publicisto.

En la jaroj 2005–2007 vicministro pri ekonomio, parlamentano al Sejmo, de 2015 ŝtatsekretario en Kancelario de Ĉefministro kaj ĉefo de la Oficejo pri Ŝtat-Protekto.

Vivo
----

En 1968 finis la 6-an Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo al Tadeusz Reytan en Varsovio, poste studis en Kemia Fakultato de Varsovia Universitato. En 1981 akiris gradon de doktoro pri naturscienco. En la jaroj 1976–1980 laboris en Instituto pri Biokemio kaj Biofiziko de Pola Scienca Akademio. De 1981 ĝis 1984 estis en Usono, kie fariĝis scienca laboranto de New York University School of Medicine. En la jaroj 1984–1989 okupiĝis pri apliko de biokemiaj metodoj en medicina diagnozo. De 1996 ĝis 2009 surposteniĝis kiel adjunkto en Supera Lernejo de Negoco – National-Louis University en Nowy Sącz. Estis dekano de la Fakultato pri Politika scienco en la sama altlernejo kaj gvidanto de la magistra programo Internaciaj rilatoj kaj Diplomatio.

Bibliografio
------------

* Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności Arkivigite je 2018-02-03 per la retarkivo Wayback Machine laŭ *Enciklopedio de Solidareco*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 602789
* VIAF: 311484815
* ISNI: 0000 0004 4016 2557
 |
**Sankta Piroska** [piroŝka] (1088 – 1134) estas ortodoksa sanktulino. En kelkaj lingvoj ŝia nomo estas **Sankta Irena**. Ŝi estis filino de Ladislao la 1-a (Hungario) kaj edzino kaj imperiestrino de Johano la 2-a Komneno. Ŝia memortago estas en la 13-an de aŭgusto.

Sankta Piroska kun Johano la 2-a Komneno, Dipatrino kaj Jesuo
Piroska, kiel imperiestrino

Vivo
----

Ŝi naskiĝis en Esztergom, kiel princino. Ŝi frue orfiĝis en la hungara kortumo kaj pro politikaj kaŭzoj li fianĉiniĝis en 1104 al la estonta imperiestro de Bizanco. Tie ŝi ortodoksiĝis kaj ricevis novan nomon **Irena**. Ŝi naskis 8 gefilojn, el kiuj unu baldaŭe estis imperiestro, alia estis kunimperiestro.

En la bizanca kortumo ŝi ofte akceptis pilgrimantojn el Hungara reĝlando kaj Sankta Tero. Dank' al tio la rilatoj estis bonaj al la menciitaj landoj. Ŝi fondis gravan monaĥejon kune kun hospitalo. Tiu lasta konstruaĵo estis modelo dum la mezepoka Eŭropo. 

Post morto de Piroska la ortodoksa eklezio sanktuligis ŝin.

Vidu ankaŭ
----------

* Sankta Irena


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 388560
* GND: 121188310
* LCCN: n2009035891
* VIAF: 90430642
* LIBRIS: 191039
 |
**Piper Perri** (Harisburgo, Pensilvanio, la 5a de Junio, 1995) estas la kromnomo de usona pornografia aktorino.

Piper naskiĝis en Junio de 1995 en Harisburgo, Pensilvanio, al familio el irlandanoj, italanoj (el Sicilio), ukrainanoj, kaj indiĝenuloj. Dum sia tria jaro, ŝiaj gepatroj maledziĝis. Ekde tiam, ŝi loĝis kun sia patrino kiu reloĝis en aliaj ŝtatoj kiel Marilando, Florido, Teksaso, kaj Luiziano.

Ŝi ekludis pornaĵon ekde la 5a de Novembro 2014. Ŝia unua sceno estis piedfetiĉa sceno por pornografia retejo. Poste ŝi laboris kun Bang Bros. Brazzers, Mofos, Reality Kings, Vivid, Digital Playground, Pure Taboo, X-Art, 3rd Degree, Elegant Angel, 21Sextury, Evil Angel, kaj New Sensations.

Pri sia nomo, la aktorino mencias, ke ŝia agento nomis ŝin. Kvankam ŝi utiligas ankaŭ kelkajn nomojn kiel Ashley Banks, ŝi elektis Piper Perri pro la rolulo Piper Chapman el la serio *Orange Is The New Black* ludata de Taylor Schilling.

Dum 2017 ŝi kandidatigis ĉe la Premioj AVN kiel Plej Bona Aktorino kaj Plej Bona Lesbanina Seksa Sceno el la filmo *Violation of Piper Perri*.

Kelkaj filmoj el ŝia filmaro estas *Bang My Braces*, *Blackzilla Rises*, *Coming Of Age*, *Cuties*, *Early 20's Fun*, *Evil Lesbian Stepmother*, *Good Little Girl*, *Lesbian Fantasies*, kaj *Pure*.

Perri elkarieris dum la fino de 2018 post filmado de pli ol 300 filmoj.

Notoj
-----

1. ↑  «Piper Perri». Brazzers. Konsultita la 10an de Majo 2021.
2. ↑  «Free Piper Perri Interview on Wow Girls». Wow Girls. Konsultita la 10an de Majo 2021.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 724208
 |
La sep **pilgrimaj preĝejoj de Romo** estas tiuj preĝejoj en la antikva urbo, kies viziton oni atendis de pilgrimanto dum la unuaj kristanaj jarcentoj de la Romia Imperio kaj la posta mezepoko. Ĉiuj sep preĝejoj atingeblis ene de unu tago per piedmarŝo, kaj dum la mezepoko la katolika preĝejo promesis senŝuldiĝon al la pilgrimantoj, kiuj atingis ĉiujn el la sep kirkoj.

La Laterana baziliko – fronta fasado de 1736
Temas pri la preĝejoj

* San Pietro in Vaticano (Baziliko de Sankta Petro de Romo, Vatikano)
* San Paolo fuori le Mura (Baziliko de Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj)
* San Sebastiano alle Catacombe (Preĝejo Sankta Sebastiano ĉe la Katakomboj)
* San Giovanni in Laterano (Baziliko Sankta Johano de Laterano)
* Santa Croce in Gerusalemme (Preĝejo Sankta Kruco de Jerusalemo)
* San Lorenzo fuori le mura (Preĝejo Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj)
* Santa Maria Maggiore (Preĝejo Sankta Maria la Granda)

Certa sinsekvo de la vizitoj ne estas postulata de la katolika eklezio, sed la supra sinsekvo pro la situo de la preĝejoj estis la plej kutima inter piedirantaj pilgrimantoj.

Fine de la mezepoko la tradicio pli kaj pli neglektiĝis, ĝis ĝi estis revekigita dum la 16-a jarcento fare de la katolika sanktulo *Filipo Neri*. Li difinis por si la taskon renovigi la kristanan vivon en la urbo Romo. Plurfoje dum la jaro, aparte okaze de la festoj de karnavalo kaj pasko, li invitis la loĝantaron de Romo kaj la pilgrimantojn venintajn al la "eterna urbo", partopreni en pilgrima procesio al la sep ĉefaj preĝejoj de la urbo. Komence partoprenis precipe la malriĉuloj, sed poste ankaŭ nobeloj kaj altrangaj klerikuloj entuziasmiĝis.

La baziliko Sankta Petro ekde la interkonsento pri la Lateranaj Traktatoj de 1929 estas parto de la teritorio de la katolika ŝtato Vatikano, la bazilikoj Sankta Paŭlo kaj Sankta Johano en Laterano "ŝtataj papaj posedaĵoj ekster la teritorio de la Vatikano".

Vidu ankaŭ
----------

* la artikolon pri la ses grandaj bazilikoj de la katolikismo, el kiuj kvar ankaŭ estas inter la sep pilgrimaj preĝejo de Romo.

* Kategorio Pilgrimaj preĝejoj de Romo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pipa pipa01.jpgPipa pipa01
Rano pipo pipo
**Surinama bufo** aŭ **Pipo pipo** (latine *Pipa pipa*) estas specio de rano aŭ bufo (ĝi estas vera nek rano nek bufo) el la familio de Pipedoj. Ĝi estas malhelbruna kaj 10 cm longa.

Suriname Toad Pipa pipa distribution map

Disvastiĝo
----------

Ĝi vivas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Gujano, Peruo, Surinamo, Trinidado kaj Tobago kaj Venezuelo.

Ĝia natura hejmo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj ebenaĵoj, arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj, marĉoj, dolĉakvaj marĉoj kaj alternaj dolĉakvaj marĉoj.

Partikulara kutimaro
--------------------

Ĝi portas siajn idojn sur la dorso sub la haŭto. Sur la dorso de la ino kreskas mola haŭto spongoforma, sur kiu troviĝas multe da kavetoj, kio utilos kiel idejo. Dum la reprodukta sezono la kloako de la ino kurbiĝas etende al la dorso kaj iĝas tubejo; tiam virbufo fekundas tie kaj gluigas la ejojn. La ovoloj fariĝis bufidoj post 3 monatoj.

Referencoj
----------

1. ↑  Ĉen Ŝjaŭji, *Aventuro de Ĉasisteto dum Ekspediciado*, Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, 1988. Esperantigis Hŭang Fengĝu; ilustris Hu Hŭanĵan. paĝo. Temas ne pri scienca verko, sed pri populariga, ĉiukaze uzebla kaj citebla.

* Pipo pipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pipo pipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pipo pipo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)

* Pipo pipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Pipo pipo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Pipo pipo en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
**Pilipec** ukraine **Пилипець,** hungare **Fülöpfalva** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja.

Transkarpata provinco en Ukrainio
Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

Bazaj informoj
--------------

* 48° 40′ 05″ N 23° 20′ 30″ O﻿ / ﻿48.66806 °N, 23.34167 °O﻿ / 48.66806; 23.34167 (mapo)Koordinatoj: 48° 40′ 05″ N 23° 20′ 30″ O﻿ / ﻿48.66806 °N, 23.34167 °O﻿ / 48.66806; 23.34167 (mapo)
* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: 579 m (la plej alta punkto: 1163 m)
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 90011
* Telefonprefikso: 03146

Situo
-----

Pilipec situas en valo de rojo. Lviv troviĝas je 190, Uĵhorodo je 135 km-oj.

Historio
--------

Akvofalo proksime de Pilipec
La unuamencio pri la vilaĝo okazis en 1463. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Pilipec. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Vilaĝservoj estas skiejoj kun aertelferoj, hotelo, skilernejo, kafejo.

Vidindaĵoj
----------

* preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1762
* ligna sonorilostablo de 1758
* ligna sonorilostablo el la 19-a jarcento
* ligna sonorilostablo el la 20-a jarcento
* akvofalo de la vilaĝo je 6 km-oj
Koordinatoj: 50° 37′ 20″ N 14° 32′ 12″ O﻿ / ﻿50.62222 °N, 14.53667 °O﻿ / 50.62222; 14.53667 (mapo)

**Mnichova breĉo** (ĉeĥe: *Mnichovská průrva*) estas artefarite kreita kanalo servanta kiel tralasejo de unu el akvoprovizado de Novkastela fiŝlago el Bobří potok en distrikto Česká Lípa en Regiono Liberec.

Priskribo de la loko
--------------------

Mnichova breĉo troviĝas sur katastro de municipo Zahrádky ĉe Česká Lípa. Ĝi akvigas proksiman Novkastelan fiŝlagon Bobří potok tra artefarite kreita kanalo en grejsaj rokoj. Enlasaĵo en antaŭe kelkoble pli grandan fiŝlagon sekurigis baraĵoj. Tra la breĉo sur la supraĵo de la rokoj estis en la 18-a jarcento konstruita volbita ponto, sur kiu hodiaŭ kondukas ŝoseo I/9 de Česká Lípa ĝis Doksy, eventuale plu ĝis Prago tra vojkruciĝo en Jestřebí. Proksime de la ponto estas en la roko hakitaj ŝtupoj, sur kiuj eblas malsupreniri ĝis surfaco en rokĉambron, kiu servis kiel doko de ŝipetoj. La breĉon de Novkastela fiŝlago apartigas ampleksa regiono de malsekejoj kun kanoj.

La breĉo akiris sian nomon laŭ vilaĝo Mnichov, kiu situadis proksime kaj kiu pereis en la paso de tridekjara milito.

Interesaĵo
----------

La interesan breĉon uzis filmistoj kiel kulison al fabela fimo *Nesmrtelná teta*.

Pluaj fotoj
-----------

* Mnichova breĉo kaj Bobří potokMnichova breĉo kaj Bobří potok
**Pilisszentiván** (piliŝsentivAn), germane **Sankt Iwan bei Ofen** estas vilaĝo en Hungario en regiono *Meza Hungario*, en departemento Pest, en subregiono de Pilisvörösvár. 

Blazono de Pilisszentiván

Bazaj informoj
--------------

* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 4100
* Poŝtkodo: 2084
* Telefonprefikso: 26

Situo
-----

Pilisszentiván situas laŭ fervojo kaj ĉefvojo Budapeŝto-Dorog kaj kontaktiĝas kun Pilisvörösvár.

Historio
--------

Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1723 ŝvaboj refondis ĝin. La baroka katolika preĝejo en 1757 konstruiĝis. Inter 1850-1970 karbonminejo funkciis.

Famulo
------

* En Pilisszentiván naskiĝis:
	+ József Bayer (filozofo)
	+ historiisto Nándor Bárdi.
* En Pilisszentiván mortis Csaba Varga (animaciisto).

Ĝemelkomunumo
-------------

* Germanio Marktleugast, Germanio

Komunumoj *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando
---------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alsószentiván | Bakonyszentiván | Bácsszentiván | Cserhátszentiván | Csittszentiván |
| Felsőszentiván | Győrszentiván | Pilisszentiván | Sajkásszentiván | Sajószentiván |
| Szászszentiván | Szentiván | Szentivánboca | Szentivánlaborfalva | Újszentiván |
| Úrszentiván | Vajdaszentivány | Vasasszentivány | Zalaszentiván |  |
|
La **Premioj Juno** (angle "Juno Awards"; france "Prix Juno") estas la kanada premiaro ĉiujare aljuĝataj al la plej bonaj muzikistoj kaj muzikaj grupoj en tiu lando. La premiaro en 1970 ekestis el la antaŭaj muzikpremioj *Gold Leaf Awards*, kiuj estis okazigitaj per muzikindustria magazino nomata *RPM* (mallonge por *Records, Promotion, Music* - "diskoj, varbado, muziko") fondita en 1964. En 1975 fondiĝis nacia institucio *Canadian Academy of Recording Arts and Sciences* (CARAS, "kanada akademio de registraj artoj kaj sciencoj"), nelaste por administri la ĉiujarajn premiojn *Juno*. La premioj honorigas artajn kaj teknikajn prezentojn de ĉiuj stiloj de kanada muziko. Ekde la jaro 1978 la akademio ĉiujare aldonas aldonan premion *Canadian Music Hall of Fame* por honorigi la vivoverkon de unuopaj muzikistoj - la honorigitoj de tiu aldona premio ankaŭ prezentiĝas en la festa ceremonio de la premio *Juno*, aldone al la "Juno-premiitoj".

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Premio Juno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* oficiala retejo
La **Premio Viareggio-Rèpaci** estas unu el la plej prestiĝaj italaj literaturpremioj. La premio estis fondata en 1929 de Alberto Colantuoni, Carlo Salsa, kaj Leonida Repaci en la toskania urbo Viareggio.

Al la inaŭgura festo de la premio partoprenis Luigi Pirandello kaj Massimo Bontempelli kaj la gajnintoj de la unua eldono estis  Lorenzo Viani kaj Anselmo Bucci.

Pro la dua mondmilito la premio ne estis aljuĝita en la jaroj 1940-1945.

Kelkaj gajnintoj
----------------

* 1930:
	+ Anselmo Bucci, *Il pittore volante*
	+ Lorenzo Viani, *Ritorno alla patria*
* 1931:
	+ Paola Masino, *Monte Ignoso*
* 1946:
	+ Umberto Saba, *Il Canzoniere*
	+ Silvio Micheli, *Pane duro*
* 1947: Antonio Gramsci, *Lettere dal Carcere*
* 1948:
	+ Aldo Palazzeschi, *I fratelli Cuccoli*
	+ Elsa Morante, *Menzogna e sortilegio*
* 1949: Arturo Carlo Jemolo, *Stato e Chiesa in Italia negli ultimi cento anni*
* 1956:
	+ Carlo Levi, *Le parole sono pietre*
	+ Gianna Manzini, *La Sparviera*
* 1957: Italo Calvino, *Il barone rampante*
* 1961: Alberto Moravia, *La noia*
* 1965: Goffredo Parise, *Il Padrone*
* 1978:
	+ Antonio Altomonte, *Dopo il presidente*
	+ Günter Grass
	+ Salvatore Settis, *La 'tempesta' interpretata. Giorgione.*

Internacia Premio Viareggio-Versilia
------------------------------------

Ek de 1975 flanke al la literaturpremio estis establita la **Internacia Premio Viareggio-Versilia** kiu estas atribuita al mondfamaj personoj kiuj dumvive laboris por kulturo, kompreniĝo inter la popoloj, socia progreso kaj paco.

Inter la gajnintoj de tiu premio estas Pablo Neruda, Alfonso Sastre, Alexandros Panagulis, Pietro Nenni, Günther Grass, Cesare Musatti, Norberto Bobbio, Altiero Spinelli, Goffredo Petrassi, Gustaw Herling, Zoya, Jean Daniel, Abraham Yehoschua kaj aliaj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Premio Viareggio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

 retpaĝaro de la premio
Koordinatoj: 49° 10′ 58″ N 16° 43′ 35″ O﻿ / ﻿49.18278 °N, 16.72639 °O﻿ / 49.18278; 16.72639 (mapo)

**Pindulka** estas solejo en Ĉeĥio, oriente de Brno, inter Bedřichovice kaj Podolí. Ĝi troviĝas apud la suda limo de la katastra teritorio **Podolí u Brna**.

Historio
--------

Ĝi estiĝis devene kiel ekskursa gastejo apud nova imperiestra ŝoseo el Brno ĝis Olomouc kaj komune kun la pluaj ĝi servis al rejungado de ĉevaloj, refreŝigado kaj ripozo de la vojaĝantoj. En la sektoro inter Brno kaj Rousínov tio estis ankoraŭ Maxlovka, Rohlenka, Holubská aŭ Stará pošta. Rememorigata ĝi estas ekde la jaro 1594. La nomo devenas de vulgara vorto "pina, pinda" ("pindulka" estas do unu el pluraj ĉeĥaj karesnomoj por piĉo) kaj ofte oni uzis ĝin por fifamaj gastejoj en solejo. Estis ĉi tie ankaŭ forĝejo kaj ĉi tieaj rejungistoj helpis la pezajn veturilojn superi ascendadon trans monteto Žuráň.

Antaŭvespere de batalo ĉe Slavkov, la 1-an de decembro 1805, ĉi tie onidire vespermanĝis imperiestro Napoleono.

En la jaro 1907 ĉi tie estis el tiamaj arkeologiaj trovaĵoj en la ĉirkaŭaĵo de Podolí aranĝita la unua arkeologia ekspozicio en Moravio. Cetere tio estis ĝuste tiama posedanto de la gastejo Vencl Pestic, kiu faris trovon de la unua tombo. En la jaro 1910 ĉi tie, komune kun la konstruaĵo de lernejo en Podolí, okazis Mastruma-komercista-industria ekspozicio. Kun la evoluo de aŭtomobilismo kaj kun transmeto de ŝoseo en la jaro 1930 la ekskursa gastejo perdis sian signifon kaj en la jaro 1947 estis ĝia trafiko finigita. La konstruaĵo poste fariĝis objekto de administrejo de ŝoseoj.

Pluaj fotoj
-----------

* Pindulka en la jaro 1995Pindulka en la jaro 1995
* Pindulka en la jaro 1995Pindulka en la jaro 1995

Referencoj
----------

1. ↑   Kde Napoleon po bitvě u Slavkova nocoval?. Arkivita el la originalo je 2012-07-12. Alirita 2011-07-12.
2. 1 2   Císařská silnice vedoucí z Brna do Olomouce (2008).
3. ↑  Špatný, Jan.  (1991) *Slavkov – Austerlitz, bitva tří císařů*. Brno: Geodézie Brno. ISBN 80-85302-03-9.
4. ↑  Žuráň Arkivigite je 2011-09-22 per la retarkivo Wayback Machine sur paĝoj de Moravia arkeologio de FF UM
5. ↑  Historio de la municipo sur oficiala paĝaro de Podolí

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| v • d • rPartoj de municipo Podolí (1) |
| --- |
| Podolí ~ ceteraj: Pindulka |

 |
**Piz Bernina** (en Esperanto **Monto Bernino**) estas kun alteco de 4 048,6 m s.m. la plej alta monto de Kantono Grizono kaj de la orientaj Alpoj.

Geografio
---------

La monto, kiu apartenas al la Centraj Orientaj Alpoj, konsistas el tri kulminoj, kies meza estas la plej alta. Sude de ĝi situas la kulmino *La Spedla* kun alteco de 4020 m s.m. sur kies kresto situas la limo inter Italio kaj Svislando. La ĉefkulmino kaj la norda kulmino (itale *Piz Bianco* kaj romanĉe *Piz Alv*) kun alteco de 3995 m s.m. situas komplete sur svisa teritorio. La tri montopintoj situas sur kresto, kiu ĉe la suda pinto disbranĉiĝas. Okcidente de la ĉefkresto, kiu orientiĝas de nordo al sudo naskiĝas Tschierva-Glaĉero kaj okicente la Morteratsch-Glaĉero, kiuj senakviĝas tra *Flaz* al Eno kaj fine al Danubo. Piz Bernina estas fakte la plej alta punkto de la baseno de Danubo. De la suda pinto La Spedla fontas sur itala teritorio Scerscen-Glaĉero, kiu tra *Mallero* senakviĝas al Adda kaj fine al Pado. La kresto inter la tri kulminoj formas la limon de la komunumo Pontresina en oriento kaj la eksklavo *Valo Rosegg* de la komunumo Samedan en okcidento.

Historio
--------

La unua grimpo de Piz Bernina okazis la 13-an de septembro 1850 fare de *Johann Wilhelm Coaz*, kaj *Jon* kaj *Lorenz Ragut Tscharner*.  Per la romano de *La reĝo de Bernina* de Jakob Christoph Heer la monto estis eternigita en la literaturo. La libro en 1900, 1929 kaj 1957 estis filmigita.

Turismo
-------

Ek de la unua grimpo Piz Bernina allogas ĉiujare multnombrajn alpistojn. De la Diavolezza-Kabano sudoriente de Piz Bernina oni havas belegan vidon al la monto. Diavolezza atingeblas per aertelfero ek de Curtinatsch.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  *Piz Bernina* sur *Peakbagger.com* angle
2. ↑  Fonto: *Roman Koch* kaj *Sepp Huber*: Pioniroj de alpismo en Svislando

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Piz Bernina en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Piz Bernina en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Piz Bernina** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
La rivero **Pjanĝ** (taĝike en cirila alfabeto Панҷ, ankaŭ latinliterigita *Panj*, *Pandz* aŭ *Pjandz* oder *Pandscha*) estas la 1125 kilometrojn longa orienta fontorivero de la posta riverego Amudarjo en Centra Azio.

Vojo
----

La rivero ekestas proksime de la limo inter Afganio (respektive la *Vaĥan*-koridoro en la pleja nordoriento de Afganio, en la provinco Badaĥŝan) kaj Taĝikio (respektive la en la pleja oriento de Taĝikio situanta aŭtonoma provinco Monta Badaĥŝano). Tie ĝi ekestas en la renkontejo de la altaj montaro Pamiro kaj Hindukuŝo sudoriente de la 6726 metrojn alta monto Pik Karl Marks proksime de la loĝloko *Langar* en alteco de 279 metroj per kuniĝo de la riveroj *Pamir* kaj *Vaĥandarja*.

De tiu loko la rivero tra malvasta kaj kanjona rivera valo survojas, daŭre ĉe la limo inter Afganio kaj Taĥikio, ĝenerale okcidenten. Ĝi atingas la urbon *Iŝkaŝim* kaj pasas la monton Tiriĉ Mir, la per 7690 metroj plej altan monton de la Hindukuŝo, por poste ŝanĝi sian direkton norden. Okcidente de la urbo Ĥorug de oriento en alteco de 2062 metroj enfluas la rivero *Gunt*. Iom pli norde apud la loĝloko *Vomar* en alteco de 1979 metroj enfluas la akvo de la rivero *Bartang*. Poste la rivero pli kaj pli prenas denove okcidentan direkton kaj ankoraŭ konsistigas la limon inter Afganio kaj Taĝikio.

Proksime de la samnoma loĝloko *Pjanĝ*, nur kelkajn kilometojn post trafluo de riveromeza delto, ĝi en alteco de nur 310 metroj kunfluas kun la rivero *Vaĥŝ* kaj konsistigas la riveregon Amudarjo.

Strategia signifo
-----------------

La rivero dum la sovetunia epoko havis armee grandan strategian signifon kaj ankaŭ en la 1980-aj jaroj gravis por la afgania armeo.

Pontoj super la rivero ekzistas (nur) en la loĝlokoj *Iŝkaŝim*, Ĥorug kaj *Kalai-Ĥum*, kaj ekde la jaro 2007 apud la loĝloko *Niĵnij Pjanĝ* ekzistas plia, kvara ponto inter Afganio kaj Taĝikio. Tiun 670 metrojn longan konstruaĵon, kiu tre mallongigas la transportovojojn en la regiono, financis la registaroj de Usono kaj Norvegio. La antaŭa pramŝipa konekto po tago nur povis transporti maksimume 60 aŭtojn, kaj krome dum pluraj monatoj ĉiujare pro tro forta rivera fluo komplete nefunkciis. Intertempe la ponto sur la vojo de Kabulo tra Kunduz al Duŝanbeo ankaŭ havas strategian signifon por la internacia kontrabandado de neleĝaj drogoj de Agfanio tra Taĝikio al Rusio kaj de tie al okcidenta Eŭropo kaj Nordameriko.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Pjanĝ en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* mapo de la regiono Monta Badaĥŝano en Taĝikio Arkivigite je 2008-12-19 per la retarkivo Wayback Machine
malnovrita kapelo en la tombejo
La **tombejo Preobraĵenka** (ruse *Преображенка, Преображенское кладбище*, [Preobraĵenka, Preobraĵenskoje kladbiŝĉe], laŭnome "tombejo de transfiguriĝo") estas tombejo en la Distrikto Preobraĵenskoje en orienta parto de Moskvo, longe asociita kun la malnovritanoj. Ĝi estis inaŭgurita fare de komercisto en 1777 kiel pandemia kvaranteno kamuflanta kaj kaŝanta monaĥejon de "senpastraj malnovritanoj". En tiu tempo la teritorio de la tombejo situis ekster Moskvo, sed proksime de ĝia limo. La tombejo frue fariĝis la spirita kaj administra centro de ĉiuj malnovritanoj de grupiĝo *Fedosejevci* en Rusio (same kiel la tombejo de *Rogoĵskoje* iĝis administra kaj kultura centro por la plej multaj "pastraj malnovritanoj").

La klostro konsistis el du egalaj kvadrataj areoj, monaĥejo por viroj kaj manĝejo por virinoj, disigitaj laŭ vojo al la tombejo. Konstrua laboro estis progresinta dum la 1790-aj kaj daŭrigita dum la 1900-aj jaroj. En tiu tempo, la monaĥejo estis hejmo de 1 500 homoj, dum la kapelajn diservojn ĉeestis 10 000 kredantoj. Ĉiuj preĝejoj ene de la monaĥejo nomiĝis kapelo; la senpastraj malnovritanoj en siaj preĝejoj ne havis altaron, kaj tiel modeste nomis eĉ siajn plej grandajn templojn "kapeloj". La areo estis ĉirkaŭita de brikaj muroj kun ornamaj turoj pseŭdo-gotikaj.

Vidu ankaŭ
----------

* Preobraĵenskaja ploŝĉad (stacio de Moskva metroo)

55° 47′ 30″ N 37° 43′ 03″ O﻿ / ﻿55.79167 °N, 37.71750 °O﻿ / 55.79167; 37.71750 (mapo)
**Piretro** estas insekticido, kiun oni ekstraktas el floroj de diversaj *tanaceto*-specioj. La ĉefa efikaĵo estas piretrino, krom tiu ankaŭ cinerino kaj jasmolino.

*Tanacetum cinerariifolium*  Muzeo de Tuluzo

Produktado
----------

Oni diserigas la sekigitajn florojn de la tanaceto-specioj kaj ekstraktas el ĝi per solviloj la piretron. La pulvorigitaj floroj estis pli frue la ĉefaj komercaj formoj. La „dalmata insektopulvoro" estas gajnita el la dalmata insektofloro (*Tanacetum cinerariifolium*, (sinonimoj: *Chrysanthemum cinerariifolium*, *Pyrethrum cinerariifolium*), la **persa** aŭ „kaŭkaza insektopulvoro" el la kaŭkaza insektofloro (*Tanacetum coccineum*, sinonimoj: *Chrysanthemum coccineum*, *Pyrethrum roseum*, *Pyrethrum carneum*).

Ekonomia graveco
----------------

La monda produktado de sekigitaj piretro-floroj estas ĉ. 20.000 t. El tiu kvanto oni povas ekstrakti ĉ. 500 t de 50%-a piretrin-ekstraktaĵon. La fina komerca vendovaloro estas kalkulita je 420 milionoj da USD.

Dum en 1983 Kenjo kaj Tanzanio donis 90 % de la monda produktado, en 2010 triono de la produktado okazas en Tasmanio. La plej grava konsumanta lando estas Usono.

Efiko
-----

La piretro estas kontakta veneno, kiu efikas je la insektoj kiel neŭrotoksa. La efika meĥanismo baziĝas je tio, ke la re-fermigo de la tensiodependaj natriaj kanaletoj en la nervaj membranoj ne povas okazi, tiel la nerva ĉelo ne povas rekonstrui sian membranpotencialon.

Piretro estas venena je ĉiu insektaj specioj, ankaŭ je la utilaj insektoj, sed ankaŭ je fiŝoj. La mortodozo ĉe rato trabuŝe estas 584 ĝis 900 mg/kg; ĉe trahaŭta 1500 mg/kg.

Piretro disfalas je efiko de sunlumo kaj tiel perdas la efikecon.

Uzebleco
--------

La efikeco de la ekstraktaĵo jam estis konata fare de la romianoj. Ili uzis la „persan insektopulvoron" kontraŭ laŭsoj kaj puloj.

Oni hodiaŭ uzas la piretron en:

* t.n. elektrovaporigiloj kontraŭ muŝoj kaj kuloj
* kiel insekta sprajo kontraŭ blatoj, formikoj ktp.
* kontraŭ kuloj ĉe hundoj en kolzono
* kontraŭ kaplaŭso („Goldgeist forte", „Jacutin N Spray", „Infecto Pedicul")

* Kategorio Piretro en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Piretro en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)
La folioj
La **Pirgi-folioj** – estis trovitaj en 1964 dum elfosado de sanktejo de la antikva Pirgi (*Pyrgi*) sur la Tirena marbordo de Italio (hodiaŭ la urbo de Sankta Severa, parto de Santa Marinella) -, estas tri oraj folioj, gravuritaj ĉirkaŭ 500 a.K. fare de Thefarie Velianas, reĝo de Caere, por dediĉo al la Fenicia diino Astarte. Pirgi estis haveno de la suda  etruska urbo Caere. Du el la tabeloj estas enskribitaj en la etruska lingvo, la tria en fenicia lingvo.

Tiuj skriboj estas gravaj pro la dulingva teksto, kio ebligas al la sciencistoj interpreti la etruskan laŭ kono de la fenicia lingvo. Tio estas ankaŭ evidento de la fenicia aŭ punika influo en la Okcidenta Mediteraneo. Ili eble rilatas al raporto de Polibio de antikva kaj preskaŭ nekomprenebla traktato inter la Romianoj kaj la Kartaganoj, kiujn li datis al la konsulŝipoj de L. Junius Brutus kaj L. Tarquinio Collatinus (509 a.K.).

La lamenoj estas nun videblaj en la Nacia Etruska Muzeo, Villa Giulia, Romo.

* Kategorio Pirgi-folioj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
situo de la provinco en Angolo
La **provinco Cunene** estas unu el 18 administraj unuoj, kiuj dividas la ŝtaton Angolo en sudokcidenta Afriko. Ĝi kovras areon de 87 342 kvadrataj kilometroj kaj laŭ takso pri la stato de 2014 havis 965 288 loĝantojn. Administra centro de la provinco estas la urbo Ondjiva. La teritorio situas en la pleja sudo de la lando, borde de Namibio. La provinco troviĝas norde de la rivero *Cunene*, kiu konsistigas la limon inter Angolo kaj Namibio.

Inter la municipoj de la provinco estas Cahama, Kuvelai, Namakunde, Santa-Clara kaj Xangongo. En la oriento de la provinco etne dominas la hereroj, en la centro la njanekoj-ĥumboj kaj en la oriento la ovamboj, sed ankaŭ estas vivteritorioj de la kojsanoj.

Pli sude cetere troviĝas la similnoma regiono Kunene de Namibio.

Vidu ankaŭ
----------

* Nacia parko Mupa
* Angolaj mopanearoj

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rProvincoj de Angolo |
| --- |
| Bengo  •  Benguela  •  Bié  •  Kabindo (Cabinda)  •  Cuando Cubango  •  Cuanza Norte  •  Cuanza Sul  •  Cunene  •  Huambo  •  Huíla  •  Luanda  •  Lunda Norte  •  Lunda Sul  •  Malanje  •  Moxico  •  Namibe  •  Uíge  •  Zaire |  |

 |
**Placo Ala-Too** (kirgize *Ала-тоо аянты*, ruse *Площадь Ала-Тоо*) estas la centra placo en Biŝkeko, Kirgizio. La placo estis konstruita en 1984 por festi la 60-an datrevenon de la Kirgiza SSR, kiam statuo pri Lenin estis metita en la centro de la placo. La statuo de Lenin estis movita en 2003 al pli malgranda placo en la urbo, kaj nova statuo nomata Erkindik (Libereco) estis instalita en ĝia loko.

La placo funkcias kiel loko por ŝtataj okazaĵoj kaj festadoj. En 2008, ĝi estis la loko de la ceremonio por mond-fama kirgiza verkisto Ĉingiz Ajtmatov.

La 24-an de marto 2005, la placo estis la loko de la plej granda kontraŭregistara protesto de la Tulipa revolucio de Kirgizio. Post pluraj semajnoj da agitado ĝenerale en la lando, pli ol 15,000 homoj frue amasiĝis en la posttagmezo por protesti kontraŭ la rezultoj de la senatelektoj de 2005. Du homoj estis mortigitaj kaj pli ol 100 vunditaj kiam la manifestacianoj koliziis kontraŭ registaraj oficistoj. Tamen, la manifestaciantoj baldaŭ prenis kontrolon de la placo, kaj sturmis la Blankan Domon, devigante Askar Akajev, la unuan prezidanton de Kirgizio, fuĝi de la lando kaj poste abdiki.

* Placo Ala-Too en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Placo Ala-Too en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Placo Alfalfa.
La **placo Alfalfa** (luzerno, en hispana *Plaza de la Alfalfa*) estas placo en la historia centro de la urbo Sevilo, Hispanio. Ĝi estas la natura sekvo de la strato Alfalfa, kiel koordinatoj estas jenaj: longitudo 5°59'26" Okcidente, latitudo 37°23'26" Norde.

Tiu areo estis en epoko de la Romia Imperio la renkontiĝejo de la *cardo maximus* (nordo-suden) kun la *decumanus* (orient-okcidenten), zono en kiu estis la forumo, kiu enhavis templojn, termojn, bazarojn kaj aliajn publikajn konstruaĵojn.​ Laŭlonge de jaroj kaj multnombraj nomŝanĝoj, restis ĝia popola nomo, *plaza de la Alfalfa*, sendepende de la oficiala nomo en stratoŝildoj. Same okazas ĉe la tre proksima *plaza de Jesús de la Pasión*, populare konata laŭ *plaza del Pan* (Placo de Pano, Placo Pano, Panplaco).

Ekde 1852, sur la placo oni instalis bazaro de animaloj (*mercado de la Alfalfa*) fare de la municipo de Sevilo en la intenco eviti la danĝeron trairi la boatponton por aliri al simila bazaro en la kvartalo Triano.

Referencoj
----------

1. ↑   Diego A. Cardoso Bueno: *Sevilla. El Casco Antiguo. Historia, Arte y Urbanismo*. Ediciones Guadalquivir (2006). ISBN 84-8093-154-X .

* *En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Plaza de la Alfalfa en la hispana Vikipedio.*


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 822787
 |
**Pirokseno** estas minerala grupo el silikatmineraloj. La piroksenoj estas gravaj ŝtonformiĝantoj kun diversa konsisto. Ili havas la ĝeneralan formulon X2Si2O6, ofte riĉas je kalcio, magnezio kaj fero. Ili havas la durecon inter 5 kaj 6,5.

La plej oftaj piroksenoj apartenas al la enstatit–ferrosilit-serio ([Mg,Fe]SiO3) aŭ kalcientena diopsid–hedenbergit-serio (Ca[Mg,Fe] Si2O6). La kristalan strukturon de la piroksenoj formas ĉenoj el SiO4-tetraedroj, kiuj interligiĝas per komuna oksigenatomo.

### Tipoj

* Klinopiroksenoj (monoklinaj)
	+ Egirino
	+ Aŭgito
	+ Diopsido
		- Kromdiopsido
		- Fassaito
		- Jeffersonito
	+ Esseneito
	+ Hedenbergito
	+ Jadeito
		- Nefrito
	+ Jervisito
	+ Johannsenito
	+ Kanoito
	+ Klinoenstatito
	+ Klinoferrosilito
	+ Kosmokloro
	+ Namansilito
	+ Nataliito
	+ Omfacito
	+ Petedunnito
	+ Pigeonito
	+ Spodumeno
		- Kunzito
		- Hiddenito
		- Trifano
* Ortopirokseno (ortoromba)
	+ Donpeakorito
	+ Enstatito
		- Bronzito
	+ Ferrosilito
	+ Nĥvaningito

  

* Kategorio Pirokseno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Bastille, Bastille (pariza metrostacio), Gare de la Bastille kaj Operejo Bastille. |

La **placo Bastille** (franclingve ***Place de la Bastille***) estas vasta placo de Parizo lokita en la 4-a, 11-a kaj 12-a arondismentoj de la franca ĉefurbo. Tie malnovtempe stariĝis la prizono Bastille, ĝis la invado kaj la detruo de tiu ĉi okaze de la franca revolucio de 1789. El tiu konstruaĵo, nenio restas.

La placon kaj la ĉirkaŭan kvartalon oni kutime kaj simple nomas *Bastille*. Ĝi estas interalie alirebla per la metrostacio *Bastille*.

La placo Bastille kaj la kolono de Julio.

Vidindaĵoj
----------

La kolono de Julio (*Colonne de Juillet*), kiu honoras la revolucion de julio 1830, stariĝas centre de la placo. Aliaj vidindaĵoj estas la moderna operejo Bastille kaj parto de la kanalo Saint-Martin. Antaŭ 1984, la eksa stacidomo "Gare de la Bastille" lokiĝis tie, kie nun situas la operejo.

Kulturo
-------

La placo estas populara loko por la Parizanoj aŭ la turistoj, kaj ofte gastigas koncertojn aŭ aliajn spektaklojn. Ekzistas intensa nokta vivo nordoriente de la kvartalo, danke al la multnombraj kafejoj, trinkejoj, noktaj kluboj aŭ spektaklejoj. En la strato Faubourg Saint-Antoine, oriente de la placo, troviĝas multaj altkvalitaj metiistoj koncerne meblojn. Cetere, pro sia historia simboleco, la placo estas kutime uzata por politikaj manifestacioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Bastille
* Gare de la Bastille
* Operejo Bastille
* Parizo
* Faubourg Saint-Antoine
* Kolono de Julio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Placo Bastille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Placo Bastille en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* El-ĉiela foto de la placo
* france La elefanto de la Bastille (anekdoto)
Ebla produkto de piromaniulo.
**Piromanio** (de la greka πυρός pyrós, "fajro" kaj μανία manía "frenezo", de tie ankaŭ fajromaniulo) laŭ la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj, estas mensa malordo de la kontrolo de elanoj kaj reagoj rilata kun la okazigo de incendioj kaj la altiro al fajro. La suferanto de piromanio estas nomita **piromaniulo** aŭ *fajromaniulo*. Foje oni indikas kiel origino de la malordo la prahistorian altiron al fajrejoj en epokoj de tiaj necesoj.

La piromaniulo ne estu konfuzita kun la incendiemulo kiu estas la persono kiu intence decidas okazigi incendiojn antaŭplane, cele al ekonomia gajno (per reuzado de la bruligaĵo aŭ senbalastigo) aŭ simple por okazigi damaĝon al celita persono aŭ institucio aŭ eĉ al iu ajn (tiuokaze la mensa malordo ne celas specife fajron, sed la damaĝon mem). Tamen ambaŭ aferoj ofte rezultas en intencitaj urbaj aŭ arbaraj incendioj ege damaĝaj al posedaĵoj (fabrikoj, bienoj, domoj, bestoj ktp) kaj tro ofte al la vivo de personoj (loĝantoj, fajrestingantoj, foje eĉ piromaniuloj mem) kaj bestoj (naturo kaj brutobredado). 

La piromanio formas parton de urba legendo de psikopatia triopo, kune kun nokta pismiskontrolo kaj torturado de bestoj.

Notoj
-----

1. ↑  «PSICOMED - CIE 10». www.psicomed.net. Arkivita el la originalo la 30an de septembro 2018. Konsultita la 14an de decembro 2019.
2. ↑  «Diagnostic criteria for 312.33 Pyromania». behavenet.com. Konsultita la 14an de decembro 2019.
3. ↑  «Pyromania DSM-5 312.33 (F63.1)». www.theravive.com. Konsultita la 14an de decembro 2019.
4. ↑  Candice, Skrapec; Kori, Ryan (16 de noviembre de 2010). The Macdonald Triad: Persistence of an Urban Legend. Arkivigite je 2017-10-23 per la retarkivo Wayback Machine Konsultita la 14an de decembro 2019.

* Kategorio Piromanio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Piromanio en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
(परकृित = naturo, do prakritoj estas la naturaj lingvoj kompare kun sanskrito: la kultura lingvo) La prakritoj estas al sanskrito kiel la vulgara latino al la klasika latina.

Kronologie, la hindarjaj lingvoj estas dividitaj en tri grupojn:

1. La prahindaj (veda kaj sanskrito).

2. La mezhindaj (prakritoj).

3. La novhindaj (hindia, bengala lingvo, sinhala kaj multaj, multaj aliaj).

Prakrito ne estas unueca lingvo, sed lingvoj - aŭ dialektgrupo. La plej konataj variaĵoj estas tiuj uzitaj en la skribaĵoj de la budhismo (vidu palio) kaj ĝajnismo.

Kiam la budhisma imperiestro Aŝoko, kelkajn jarcentojn post la Budho, disvastigis moralajn konsilojn tra sia regno per siaj rok- kaj kolonediktoj, li skribis ĉiun el tiuj en la loka lingvo, plejofte iu prakrito. Ĉar la sama teksto ofte estas ripetata plurloke, oni do povas ankoraŭ nun interkompari la tiamajn dialektojn.

(Ne ĉiuj ediktoj estis prakritlingvaj, tamen. En la plej nord-okcidenta angulo de lia tiama imperio troveblas du ediktoj en la greka kaj unu en la aramea.)