recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
dekstra
**Keroneo** estas antikva urbo de Grekio situa en la regiono de Beotio. Tiu urbo famiĝis por la Historio ĉar estis scenejo de bataloj decidaj por la estonteco de Ateno. Poste jam en la 1-a jarcento a.K. okazis en Keroneo la lasta de la bataloj inter la romia armeo estrata de Sulao kaj la reĝo de Ponto Eŭksino, Mitridato la 4-a.

Antaŭaĵoj de la batalo
----------------------

La batalo plej fama okazinta en Keroneo estis tiu de Filipo la 2-a (Makedonio) kontraŭ la unuigitaj armeoj de la urboj de Tebo kaj Ateno, en la jaro 338 a. K.. Post tio la polisoj grekaj alianciĝis al Makedonio kiel impostopagantaj ŝtatoj, kvankam konservante sian sendependon.

Filipo de Makedonio estris ekspedicion tra grekaj teroj, cele regi ĉiujn tiujn. Kiel okazos poste ĉe aliaj multaj invadantoj, ankaŭ li admiris kaj protektis la grekan kulturon, kaj pro tio li celis submeti al si la grekojn kaj ne detrui ilin. La diversaj grekaj popoloj kaj polisoj estis dum jarojn luktante inter si por la suprema hegemonio de Grekio: tio estis taŭga situacio por la celoj de Filipo.

La unua venko de la makedona en greka teritorio okazis la 346 a. K. kiam tiu konkeris la regionon de Focido (en la centro de la greka duoninsulo). El tiam Makedonio kaj ties reĝo estis admitita en la Anfiktionio. Per sia ĵus akirita povo, Filipo dominis la aferojn de Grekio kaj ekhavis la kontrolon de la Orakolejo de Delfo, ege grava por ĉiu ajn decido ĉu milita ĉu politika.

En 338 a. K. la urboj de Tebo kaj Ateno kunfruntis; sed, antaŭ la danĝero kiun montris Filipo kaj lia granda armeo, kaj sekve la konsilojn de la granda oratoro kaj politikisto Demosteno, decidis unuiĝi kontraŭ la komuna malamiko kaj iniciatis militon. La tri armeoj luktis en la kamparo de Keroneo. La makedonia armeo havis kiel generalojn du elstarajn strategojn: Filipo kaj lia filo Aleksandro, kiu tiam estis 18jaraĝa kaj jam estris 1.800 ĉevalrajdantojn. Dekomence la venko ŝajnis foavori la grekojn, sed la makedoniestroj estis bonkvalitaj militistoj kaj Filipo sciis trompi la malamikon, kiu surpriziĝis subite el frunto kaj kun flanko senprotekta. Filipo venkis la batalon kaj poste kondutis per politika saĝeco, ĉar ne humiligis la venkitojn —ĉefe la atenanojn— kaj liberigis la prizonulojn.

Okazo de la batalo
------------------

La dekstra kaj centra flankoj de la makedonia armeo estis formata de la falango kaj la aliancanoj (amikaj grekoj) sub estrado de Filipo kaj Parmenio. La maldekstran flankon estris lia filo Aleksandro kun sia ĉevalrajdantaro de hetairoi. En la greka armeo formis la atenanoj la maldekstran flankon, kaj la tebanol la dekstran kun la Bataliono de Tebo en la pinto. Frunte al tiuj estis la ĉevalerio de Aleksandro. Filipo translokigis sian homojn kontraŭ la atenanojn kaj poste ŝajnigis retiriĝon. Tiam haltis, turniĝis kaj fruntis la persekutantojn atenajn surprize. Dum Filipo tiele manovris, lia filo lanĉis sin kontraŭ la *sankta bataliono* kiu estis antaŭe, venkis ilin kaj detruis la dekstran flankon de la greka armeo. La atenanoj fuĝis kaj la tebanoj estis komplete malvenkitaj.

* Kategorio Batalo de Keroneo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La konstruaĵo de Herodo
Kristnaskaj lumoj ĉe Harrods, 2008
La fronto de la vendejo
La vestaĵsekcio ĉe Harrods, dezajnita en egipta stilo
**Harrods** estas prestiĝa kaj fama ĉiovendejo (grandmagazeno) sur strato Brompton en la Knightsbridge areo de Londono, Anglio. La vendejo estas parto de grupo de kompanioj, kiuj inkluzivas Harrods Banko, Harrods Mansions, kazinon kaj flugkompanion.

La areo de la vendejo estas pli ol 20,000 kvadrataj metroj kaj ĝi etendiĝas sur pluraj konstruaĵoj kaj super kvin etaĝoj. La devizo de la vendejo estas - "Ĉio, por ĉiuj homoj, ĉie" ( latine : "Omnia Omnibus Ubique"). La butiko estas precipe konata pro sia manĝplanko kaj kristnaska ornamado-sekcio. Egipta miliardulo Mohamed El Fayed aĉetis la butikon en 1985 por 615 milionoj £.

Historio
--------

Harrods estis fondita en la East End de Londono de Londono dum la regado de reĝino Viktorio, fare de Charles Henry Harrod - teokomercisto kaj importisto de manĝaĵoj. Harrod starigis la butikon antaŭ sia domo, sed pro la ĥolerepidemio kiu ekis en la grandurbo en 1849, li translokigis sian butikon (kaj sian loĝejon) al la Knightsbridge-areo, kiu tiam estis kampara areo malproksime de la grandurbo.

Tra la jaroj la butiko kreskis kaj pluraj konstruaĵoj estis aldonitaj.

En 1861 Charles Henry Harrod testamentis la vendejon al sia filo Charles Digby Harrod. Post kiam fajro ekis en la konstruaĵo kaj tute detruis ĝin la 6-an de decembro 1883, la vendejo estis rekonstruita, en la strukturo kiu ekzistas ĝis hodiaŭ. En 1889 la akcioj de la butiko komencis esti interŝanĝitaj sur la Londono-Borso kaj en 1912 la unua transoceana branĉo estis malfermita en Bonaero, Argentino.

Atako de IRA
------------

Harrods estis la celo de IRA- atakoj tri fojojn. La 15-an de decembro 1974, la butiko estis trafita per bombo plantita sur la unua etaĝo de la butiko, ĉe la elirejo kondukanta al la Londona metrostacio. La plej malbona atako okazis la 17-an de decembro 1983, semajnon antaŭ Kristnasko, tempo kiam la vendejo estis plena de aĉetantoj por la ferio. En tiu terora atako, ses homoj estis mortigitaj kaj pli ol 90 estis vunditaj kiel rezulto de aŭtobombeksplodo ĉe la enirejo de la butiko. La konstruaĵo estis difektita, sed ĝi estis rapide reestigita kaj la butiko malfermiĝis tri tagojn post la atako.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Harrods en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Harrods en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Oficiala retejo


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 819224
* GND: 16323890-X
* LCCN: n82146342
* VIAF: 132057851
* NLA: 35174871
 |
**Veziro** (el la mezpersa vesir, „juĝisto", aŭ el la araba vorto vazir, „ŝarĝportisto" [„subreĝo"]), estis originale titolo de ĉefministro aŭ reprezentanto de la abasidaj kalifoj, pli poste en multaj islamaj landoj ofica altrango. 

Ĝia ofico estiĝis en la 8-a jc. kiam la Barmakida-familio plenumis tiun oficon. La veziro de la Abasidoj staris inter la reganto kaj la popolo, kaj reprezentis la unuan en ĉiu afero de la lastaj (la popolo). La distanciĝo inter la popolo kaj la ŝtata reganto estis nekonata pli frue (sub regado de Umajadoj) kaj respegulas persan efikon. 

Oni menciis la vezirejon dum la fruaj osmandaj turkaj sultanoj kiel *pervane* („konsilio"); tiu vortuzo estas heredo de la anatoliaj selĝukoj. Oni donis la veziran titolon al militara gvidanto ĉe la osmanidaj turkoj unuafoje ĉirkaŭ 1380. Ekde tiam ĝis okupo de Konstantinopolo (1453), la vezira titolo signifis la plej altan atingeblan rangon kaj ĝin rajtis porti pliaj homoj samtempe (ekz. ĉiu ministro de la ŝtato). 

Dum regado de Mehmedo la 2-a (regis 1444–46, 1451–81), la osmanidaj turkoj transprenis la tradician musliman vortuzon kaj la veziran titolon ricevis la ĉefministro, sed antaŭ tio aperis la adjektivo „granda" (en PIV **ĉefveziro**). Oni nomumis ankaŭ kelkajn helpantajn vezirojn („veziroj de la kupolo"); ili anstataŭigis la grandan veziron, kiam li partopenis militiron. Ili gvidis kelkfoje la armeon. Pli poste la veziran titolon ricevis la guberniestroj kaj kelkaj altrangaj oficistoj, ekz „la ĉefo de la trezorejo"). 

La granda veziro estis la plenpotenca reprezentanto de la sultano, kaj li gardis la sultanan sigelringon kiel simbolon de la ofico. Ĝia vera influo dependis de la regavido de la unuopaj sultanoj. En 1654, la ĉefveziro ricevis oficialan, memstaran rezidejon: tiu estis la Alta Domejo, kiu fakte transprenis la funkcion de la osman-turka administra centro plenumita de la sultana palaco. Ekde la 19-a jarcento, la ĉefveziro prezidis ĉe la ministera konsilio, nomumita de la sultano. En 1908, li akiris la rajton pri nomumo de la ministroj. Post kolapso de la Turka Imperio, la funkcio ĉesis en 1918. 

Oni tradicie uzis la nomon "veziro" ankaŭ por la du ĉefoficistoj de la antikva Egipto, kiuj havis potencon de subreĝo. Tiu ofico ekzistis ekde la 4-a dinastio (ĉ.. 2570–2450 a.K.), sed gravis ekde regado de Sesostris la 3-a (1878–40 a.K.), kiam la veziro mem regis la tutan egiptan administradon.
**Kambizo la 1-a** (latine **Cambyses**, greke **Καμβύσης**, malnovperse **Kambujiĝa**) estis persa reĝo de Anŝano (? – 559 a.K.), patro de Ciro la Granda, kiu poste iĝis fondinto de la Persa Imperio.

Kambizo estris la persajn grupojn kiuj loĝis ĉirkaŭ la elama urbo Anŝano, proksime al la nuna Ŝirazo, areo konata kiel Parsa (en persa lingvo) aŭ Persis (en greka lingvo), tie kie antaŭe estis la plej orienta regiono de la regno Elamo. Kaj Kambizo la 1-a kaj lia patro Ciro la 1-a kaj poste Ciro la 2-a uzis la titolon «reĝo de Anŝano».

Laŭ la tradicia genealogio, baziĝinta sur la verkoj de Herodoto kaj la Behistun-surskribo, Kambizo apartenis al la dinastio de la aĥemenidoj, kiu regis en la regiono ekde la 8-a jarcento a.K. Plejverŝajne, kiel la historiistoj grekaj Herodoto kaj Ktezio mem skribis, en la epoko de Kambizo, la persoj estis vasaloj de Medio, kvankam ne ekzistas datumoj tiuepokaj por konfirmi tian aserton.

Mandana (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 584 a.K. - nekonata mortojaro), filino de Astjago, la reĝo de Medio, estis edzino de Kambizo kaj naskis la estontan reĝon Ciro la 2-a, kiu metis finon al la meda dinastio kaj ekigis la persan aĥemenidan dinastion.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 534820
* GND: 1238037372
* VIAF: 6241162844768873240002
 |
La **Farmobienoj de Ŝebao** aŭ **Farmobienoj de Shebaa** (arabe مزارع شبعا, Mazāri` Shiba`ā) estas malgranda teritorio disputata en kiu kuniĝas la landlimoj de Libano, Sirio kaj Israelo. La teritorio estas konfliktejo inter tiuj landoj. Ĝi estis okupata de Sirio en septembro de 1957 kaj poste ĝi estis okupita de Israelo kun la Altaĵoj de Golano en 1967, dum ties milito kontraŭ Sirio nome la Sestaga milito, kaj ekde tiam Israelo plutenas ties kontrolon. Libano postulas ties suverenecon, dum Israelo defendas ke temas pri siria teritorio sed ĝi akceptas ke temas pri teritorio kies suvereneco estas disputata. En la Israela-Libana konflikto de 2006 ili estis denove postulitaj kiel libana teritorio fare de la registaro de Libano kaj tio estis motivo de deklaroj de siriaj aŭtoritatoj, kiuj agnoskis la teritorion kiel libana dum la Unuiĝintaj Nacioj eltenas ke la teritorio estas siria kaj ne libana.

Referencoj
----------

1. ↑   Aita, Judy (2006). Oficina de Programas de Información Internacional, eld. «ONU analiza propuestas para Oriente Medio». Konsultita la 12an de aŭgusto 2007.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Farmobienoj de Ŝebao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Farmobienoj de Ŝebao en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* In focus: Shebaa Farms (tie oni informas ke Sirio akceptas ke la **Farmobienoj de Shebaa** estas libananaj)
* Shebaa Farms Fundation (Fondaĵo por La Liberigo de la Farmobienoj de Shebaa) Arkivigite je 2007-02-16 per la retarkivo Wayback Machine

33° 17′ N 35° 42′ O﻿ / ﻿33.283 °N, 35.700 °O﻿ / 33.283; 35.700 (mapo)
La **Monto Mawson** kaj en angla **Mawson Peak** estas aktiva vulkandevena monto en la Insulo Herdo, nome ekstera aŭstralia teritorio en la Suda Oceano.

Kun montopinto je 2,745 metroj (9,006 ft), ĝi estas la tria plej alta montopinto en ajna ŝtato aŭ teritorio de Aŭstralio, pli alta ol la Monto Kosciuszko kun 2,228 metroj (7,310 ft), kaj surpasita nur de la Monto McClintock kun 3,490 metroj (11,450 ft) kaj la Monto Menzies kun 3,355 metroj (11,007 ft) en la Aŭstralia Antarkta Teritorio. Ĝi estas aktiva kompleksa vulkano kiu erupciis tiom ĵuse kiom Aprile de 2013 kaj Februare de 2016, *Mawson Peak* estas la pinto de la montarmasivo Big Ben.

Referencoj
----------

1. ↑   Highest mountains on external territories. Australian Government - Geoscience Australia. Alirita 2016-05-23.
2. ↑  U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Mawson Peak  Arkivigite je 2018-08-07 per la retarkivo Wayback Machine Alirita la 30an de Aŭgusto 2016.
3. ↑   Scientists witness 'amazing' eruption of volcano on sub-Antarctic island (en-AU). Alirita 2016-02-01.

* Kategorio Monto Mawson en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Jacques Cheminade** (naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1941 en Bonaero) estas Franca politikisto

Li estis la kandidato de la partio Parti ouvrier européen (eŭropa laborista partio) por la Prezidanta baloto de 1995 en Francio. Li ricevis 84 969 voĉdonojn (0,28 % de voĉoj)

Li estis la kandidato de la partio Solidarité et Progrès (solidareco kaj progreso) por la Prezidanta baloto de 2012 en Francio. Li ricevis 89 572 voĉdonojn (0,25 % de voĉoj)

Politika programo
-----------------

Li estas kontraŭ spekulativan financon. Li volas faciligi kreskon per grandaj projektoj kiaj la industriigo de la luno, infrastrukturoj inter Eŭropo kaj Azio aŭ la nukleaj industrioj.

Vidu ankaŭ
----------

* Prezidanta baloto de 2012 en Francio
* Prezidanta baloto de 2017 en Francio

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Jacques Cheminade en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Solidarité et progrès france
* Bürgerrechtsbewegung Solidarität germane


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 396729
* GND: 124804918
* LCCN: n79140719
* VIAF: 76313456
* ISNI: 0000000021962525
* SUDOC: 026784548
* BNF: 11896504r
 |
Dien Bien Phu
**Dien Bien Phu** (vjetname *Điện Biên Phủ*, Ti-nom 奠邊府, signifante "Aprobita Limo")  estas urbo en nordokcidenta Vjetnamio, la ĉefurbo de Dien Bien Provinco.

La loĝantaro de Dien Bien Phu en 2017 estis 73,000 homoj. La plimulto de la populacio estas Taj-homoj (en), proksimume triono estas Vjetnamoj, la cetero estas Hmongoj, Sila kaj aliaj.

Ŝoseo 12 ligas Dien Bien Phu kun Lai Chau, la centro de la samnoma provinco.

La urbo havas flughavenon de kiu Vietnam Airlines flugas al Hanojo.

Historio
--------

De la 13-a de marto  ĝis la 7-a de majo 1954, la "Batalo de Dien Bien Phu" okazis proksime de Dien Bien Phu, decida batalo inter la vjetnamoj kaj la francoj, kiu markis la komencon de la procezo de malkoloniigo de Hindoĉinio.

Referencoj
----------

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Dien Bien Phu en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 250131
* GND: 4085434-6
* LCCN: n81118504
* VIAF: 124348274
* SUDOC: 256119538
* NKC: ge680388
 |
maldekstra
La **mroa** **lingvo** aŭ **mrua lingvo,** apartenas al la tibetobirma lingvofamilio rekonata kiel unu el la oficialaj lingvoj de Bangladeŝo. Ĝi estas parolata de la popolo Mro (Mru), homoj loĝantaj en la Ĉitagongaj Montetareoj de Bangladeŝo kaj ankaŭ en Birmo kun 22 mil loĝantoj en Bangladeŝo laŭ la censo de 1991. 

La mroa lingvo estis konsiderita "definitive endanĝerigita" laŭ atlaso de minacatoj lingvoj de UNESKO en junio 2013

Nomo
----

La lingvo ankaŭ estas nomita mru, kies signifo estas 'homa' kaj ĝiaj parolantoj (Mroj) nomas sin mem *Mro-cha* ('homoj'). Aliaj triboj en la regiono nomas ilin Murong ('fremdaj').

Distribuo
---------

 Mapo de la Bandarbana distrikto ( Bāndarabān jelā), areo kun mro-parolantoj en Bangladeŝo. 
En Birmo, ĝi estas parolata en Sittwe (Akiab) kaj en Rakhine. En Bangladeŝo, la Mroj loĝas ĉefe en la arbaraj areoj de Lama, Ruma, Alikaram kaj Thanchi en la najbareco de la montaro Chimbuk.

Gramatiko
---------

En 1982 Kramadi Menle evoluigis la mruan alfabeton. Ĝi estas simpla de maldekstra al dekstra alfabeto sen kombinaj signoj. Poste aperis Unikoda bloko por la mrua lingvo, sed ankoraŭ ne eblis skribi ĝin rete. Estis eldonitaj kelkaj libroj en la mrua, sed ĝia gramatiko ne estis strikte priskribita kaj registrita.

La 17-an de februaro 2022 verkisto kaj esploristo de la mrua komunumo en la Ĉitagongaj Montetareoj Younguang Mro prezentis sian libron "Totong", kiu iĝis la unua gramatiko de la mroa lingvo. Kreante ĝin li sekvis la stilon de la bengala kaj angla gramatikoj.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Mro en Ethnologue
* Modo en Script Source
* Mro en Dkuug - pdf Arkivigite je 2020-08-04 per la retarkivo Wayback Machine
* Mroaj tiparoj
* Mro en Banglajol

Referencoj
----------

1. ↑  UNESCO, "*Bangladesh: Some endangered languages* (informoj de Ethonologue,UNESCO)" Arkivigite je 2012-03-06 per la retarkivo Wayback Machine, Junio 2010.
2. 1 2  পান্থ রহমান রেজা (Pantha) (2023-03-19) La unua gramatiko de la mrua lingvo donas esperon al indiĝena komunumo (esperante). Tutmondaj Voĉoj. Arkivita el la originalo je 2023-08-23. Alirita 2023-10-30.
**Branjin Vrh,** hungare **Baranyavár** estas vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Beli Manastir.

* Areo:  km²
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 31 303
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

Situo
-----

La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara landolimo, laŭ ĉefvojo Mohács-Osijek, fervojo Villány-Osijek preteriras. Beli Manastir troviĝas 3 km-ojn for.

Historio
--------

Dum ŝtatfondiĝo de la hungaroj en 1000 Baranyavár iĝis departementejo. La tataroj en 1242 ne povis okupi la fortikaĵon, kiu trakonstruiĝis burgo en la 14-a jarcento. La turkoj okupis gin en 1526, la komunumo iĝis administra centro. En 1663 Miklós Zrínyi okupis la fortikaĵon, kiu neniiĝis, eĉ ruinoj ne restis. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. En 1910 vivis tie 1496 da homoj, (kroatoj en majoritato, hungaroj kaj germanoj en minoritato). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Baranyavár, kies distriktejo estis. Poste Branjin Vrh apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj.

Vidindaĵo
---------

* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1789
Spiritistoj kredas ke la animo, forlasinte la korpon, ne havas tujan konscion pri si mem; ĝi kelkan tempon restas en **konsterniteco**.

Ĉe la momento de la morto, ĉio estus komence konfuzo: la animo bezonus iom da tempo por sin orienti; ĝi estas kvazaŭ perpleksa, en la stato de homo, kiu vekiĝus de profunda dormado kaj penus al si klarigi sian situacion. Laŭ tio kredo, la klareco de la ideoj kaj la memoro pri la pasinteco revenas al ĝi laŭ tio, kiel disbloviĝas la kvazaŭa nebulo, malklarigante ĝiajn pensojn.

Laŭ Spiritismo, ne ĉiuj spiritoj sentas, samgrade kaj dum sama tempo la konsternitecon, kiu sekvas la disiĝon de la animo je la korpo. Tio dependas de ilia ordo en la spirita hierarkio. La spirito, kiu estas jam purigita, preskaŭ tuj konstatus sian staton, ĉar ĝi jam liberiĝis el la jugo de l' materio dum sia vivo; kontraste kun tio, voluptema homo, kies konscienco ne estas pura, korservus dum multe pli da tempo la impreson pri la materio.

Sekve, la tempo de konsterniteco, sekvanta la morton , estus tre diversa: ĝi povus daŭri kelkajn horojn, monatojn eĉ multajn jarojn. La konado de Spiritismo iel influus la pli aŭ malpli longan daŭradon de la konsterniteco ĉar la spirito jam antaŭe komprenis sian situacion; sed la farado de bono kaj la bona konscienco tion multe pli forte influus. 

Ĉe la perfortaj mortoj, per sinmortigo, ekzekuto, akcidento, apopleksio, k.a. la spirito estus surprizita, forte ekmirus, kaj ne kredus la morton; tiun iluzion iu tenus persiste; kvankam iu vidus la korpon kaj scius, ke ĝi estas sia, sed sentus sin ekster ĝi. Pligrandigus la iluzion tio, ke iu vidas sin kun ia korpo, kiu laŭ la formo, estus simila al la antaŭa. La spirito opinias tiun korpon solida kaj kompakta, kiel la unua; kaj kiam oni atentigas al tio, tiu miras ke ne povus sin palpi.

Tiu iluzio daŭrus, laŭ spiritistoj, ĝis la plena disiĝo de la perispirito.
**Parafrazo** (greke: Παράφρασις) estas traduko aŭ klarigo (klariga transskribo, ĉirkaŭskribo) de teksto, en kiu oni uzas pli da vortoj ol en la originala (ĝi celas pli populare, klarige prezenti la kompaktan aŭ peze konstruitan originalan tekston).

Metafrazo signifas laŭvortan tradukon. Muzike, Parafrazo estas tiu muzika ĝenro, kiu plektas, verkas ĉirkaŭ unu aŭ pli da muzikaj bazpensoj variojn, fantazie enkadrigitajn, ornamitajn.

Oni uzas la terminon por frazo skribita aŭ parolata kaj simila al konata frazo aŭ frazo kreante asocion por klarigi aŭ doni specialan emfazon. Foje la parafrazo uzas preskaŭ precizan citaĵon de originala frazo dum farante intencajn ŝanĝojn kiuj emfazas la intencon de la parolanto. Kiel en la ekzemplo: "La tuta mondo estas futbalkampo, kaj ĉiuj homoj rigardas" en parafrazo de la komenca diraĵo de pri la teatro en fama verkaĵo de Ŝekspiro. La diferencoj inter la origina frazo kaj la nova frazo ofte kreas komikan efikon.

Uzoj
----

La uzo de parafrazo estas kutime farita por simpligi la originan frazon kaj komfortigi ĝin legi kaj kompreni kvankam kutime al la nova vortumo mankas la profundo de la origina frazo. Pliaj uzoj estas faritaj por rafini akutan aŭ ofendan esprimon al pli subtila esprimo, same kiel en kazo ke oni ne havas aliron al la originala materialo, eble ĉar ĝi ne estas havebla aŭ ĝia uzado kaj estas protektita per kopirajto. Ekzemple, la frazo "ŝirmita loĝejo" estas parafrazo de la esprimo "pormaljunaĝa hejmo" por rafini la frazon.

Ecoj
----

* Oni kapablas rekoni la originan frazon el la parafrazo
* La parafrazo resumas la originan frazon.
* Parafrazo ne inkluzivos la plej multajn el la vortoj de la origina frazo kaj estos pli facile komprenebla.
* Parafrazo inkluzivos la signifajn detalojn de la origina frazo.
* Kutime la parafrazo estos pli longa ol la origina frazo.
Pejzaĝo de Bohemia Siberio, en fono monto Mezivrata
**Bohemia Siberio** estas markigo por regiono en Mezbohemia regiono, sur dislimejo kun Sudbohemia regiono, inter Miličín kaj Votice. Oni diras tiel al montarĉeno de monto Čeřenská hora (664 m), tra Větrov (676 m), Mezivrata (713 m) al Kalvárie (698 m) kaj Šibeník (656 m) ĉe Miličín. Laŭ geomorfologia membrigo de Ĉeĥio tiu ĉi regiono estas konsisito de Miličínská vrchovina.

Kiel aŭtoro de la nomo estas konsiderata ĉeĥa verkisto, ĵurnalisto kaj politikisto Jan Herben. Tiu uzis la nomon en la jaro 1907. En felietono Herben priskribas siajn spertojn, kiam li kun pentristo Antonín Slavíček ekiris el antaŭprintempa Prago por kontroli someran sidejon de Herben kaj en Hostišov atendis ilin neĝblovaĵoj, frostiga vento kaj neĝoŝtormo.

La limigo de Bohemia Siberio estas proporcie nedifina. Kiel ĝia kerno estas konsiderataj la jenaj municipoj: Votice, Jankov, Ratměřice, Neustupov, Smilkov kaj Miličín. En pli vasta koncipo estadas al Bohemia Siberio vicigataj municipoj ĉirkaŭ Blaník (Zvěstov, Libouň, Louňovice pod Blaníkem, Načeradec, Pravonín), ĉirkaŭaĵo de urbo Sedlec-Prčice kaj iam ankaŭ Mladá Vožice.

Vidu ankaŭ
----------

* Ĉeĥa Kanado
* La Siberia

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vetero en Bohemia Siberio
* Kameraoj Bohemia Siberio
* Paĝaro de Muzeo de Bohemia Siberio
**Jean-Étienne LIOTARD** (Franclingva prononco: ​[ʒɑ̃n‿etjɛn ljɔtaʁ]; 22-a de decembro 1702 – 12-a de junio 1789) estis svisa pentristo, fakulo kaj komercisto pri arto. Li estis plej bone konata pro siaj portretoj en paŝtelo, kaj por la verkoj el sia restado en Turkio. Hugenoto de franca deveno kaj ŝtataneco de la Respubliko Ĝenevo, li naskiĝis kaj mortis en Ĝenevo, sed plej ofte pasigis dum sia kariero en restadejoj en ĉefurboj de Eŭropo, kie liaj portretoj estis multe menditaj. Li laboris en Romo, Istanbulo, Parizo, Vieno, Londono kaj aliaj urboj.

Jean-Étienne Liotard, mem-portreto de 1746, en lia favorita formato de paŝtelo. La longa barbo kiun li havis reveninte el Turkio estis konsiderinda ekstravaganco en rokoka Eŭropo.
Liotard vizitis Istanbulon kaj pentris multnombrajn paŝtelaĵojn de turkaj ĉiutagaj scenoj; li plue portis turkajn vestojn dum multo de la tempo kiam li ree estis en Eŭropo. Uzi modernajn vestojn estis konsiderata neheroa kaj neeleganta en historia pentrarto por uzi mezorientajn scenejojn.

En 1762 li pentris portretojn en Vieno, kiel de Marie Antoinette; en 1770 en Parizo. Alia vizito al Anglio sekvis en 1772, kaj en la du venontaj jaroj lia nomo figuris inter la ekspoziciantoj de la Reĝa Akademio. Li revenis al sia naskiĝurbo en 1776. En 1781 Liotard publikigis sian *Traité des principes et des règles de la peinture*. En siaj lastaj tagoj li pentris aĵpentraĵojn kaj pejzaĝojn. Li mortis en Ĝenevo en 1789.

Referencoj
----------

1. ↑  La Vendée La Terreur «Enquête sur l’histoire», trimestrial publication, Winter 93, number 5, p. 74.

* Jean-Étienne Liotard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Jean-Étienne Liotard en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* biografio
* 74 verkoj de Liotard en la *Musées d'Art et d'Histoire*, Ĝenevo
* Pentraĵoj de Liotard en Amsterdam Rijksmuseum
* [./ Prelego per Zoom de Anna Lowenstein pri Jean-Etienne Liotard]


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 747924
* GND: 118780115
* LCCN: n50051951
* VIAF: 61675695
* ISNI: 0000000121358288
* SUDOC: 03056770X 148429874, 03056770X
* BNF: 128611148
* ULAN: 500003329
* MBA: ffe184ab-92cf-4e87-85b4-0ea5203ce4de
* NLA: 35307687
* RKD: 50314
* NKC: ola2003172286
* ICCU: RAVV024969
* BNE: XX947078
 |
**Itapipoca** [itapipoka] estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato Cearao.

Bazaj informoj
--------------

* Loĝantaro: 123,613 (en 2014)
* Supermara alteco: 109 m
* Areo: 1614 km²
* Telefonkodo: 88
* Poŝtkodo: 62500-000
* Horzono: UTC -3
* 03° 29′ 38″ S 39° 34′ 44″ U﻿ / ﻿3.49389 °S, 39.57889 °U﻿ / -3.49389; -39.57889 (mapo)

Geografio
---------

Itapipoca situas en la nordorienta parto de la lando. Fortalezo troviĝas 130, Teresina 400, São Luís 532, Natalo (Brazilo) 547, Recife 724, Maceió 808, Belém 1015, Salvador de Bahio 1061, **Braziljo** 1643, Goiânia 1807, Belo Horizonte 1886, Nova Iguaçu 2182, **Rio-de-Ĵanejro** 2193, Manaus 2270, Campinas 2304, Guarulhos 2343, San-Paŭlo (urbo) 2353, Campo Grande 2491, Curitiba 2648, Porto Alegre 3194 km.

Historio
--------

Panoramo en Itapipoca
Vido al Itapipoca
En tiu loko diversaj indiĝenaj grupoj loĝis antaŭ alveno de la portugaloj. La koloniado komenciĝis nur en la 17-a jarcento. Oni okupiĝis pri brutoj kaj kotonoj. La loknomoj komence estis São José, Vila Velha, Imperatriz, ekde 1889 Itapipoca. Ĝi estis fondita en 1823, la municipo formiĝis en 1915.

Ekonomio
--------

En la municipo Itapipoca ĉe la marbordo oni okupiĝas pri turismo, fiŝoj, diversaj fruktoj, pli interne oni produktas kotonojn, maizojn, fabojn, bananojn, kafojn, ricinojn, legomojn, mielojn, vaksojn, laktojn, fromaĝojn, ledojn kaj brutojn. En la urbego oni produktas ŝuojn kaj prilaboraj manĝaĵojn, nutraĵojn. La turismo estas grava pro naturaj, arkeologiaj kaj arkitekturaj altiroj.

Klimato
-------

La municipo estas konata kiel "urbo de la tri klimatoj" pro la marbordo, ebenaĵo kaj montoj. Itapipoca situas en tropika zono. Jare pluvas po 1130 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter januaro kaj majo.

Famuloj
-------

Unu el la plej malnovaj domoj de Itapipoca
En Itapipoca naskiĝis politikisto Tiririca.

Vidu ankaŭ
----------

* Kategorio Itapipoca en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Municipoj de Cearao

Eksteraj ligiloj
----------------

* portugale Oficiala paĝo Arkivigite je 2016-05-27 per la retarkivo Wayback Machine
* angle mapo, distancoj[*rompita ligilo*]

Marbordo de la municipo
Bilda rekonstruaĵo de neandertalaro.

|  |
| --- |
| **Prahistoriaj epokoj** |
| **H** |   Latena Ferepoko |   | Protohistorio |
|   Halŝtata Ferepoko |
| **Ferepoko** |
|   Malfrua Bronzepoko |   |
|   Meza Bronzepoko |
|   Frua Bronzepoko |
| **Bronzepoko** |
|     Ĥalkolitiko |   |   |
|   Neolitiko | Prahistorio |
| Mezolitiko / Epipaleolitiko. |
| **P** |     Malfrua Paleolitiko |   |
|     Meza Paleolitiko |
|     Frua Paleolitiko |
|   Paleolitiko |
| **Ŝtonepoko** |

La **Meza Paleolitiko** estas la dua de la periodoj en kiuj estas dividita la Paleolitiko, nome la eka etapo de la Ŝtonepoko. Ĝi estas karakterizata de la hegemonio de ŝtonlabora tradicio nomita musteria, kiu uzas la teknikon de ŝtontajlado nomita metodo Levallois aŭ teknika sistemo 3a,​ kiu konsistas en la akiro de unu aŭ variaj eltranĉaĵoj laŭ antaŭdifinita maniero, pere de partikulara preparo de la kerno. Ĝi estas multe pli mallonga periodo ol tiu antaŭa (nome la Frua Paleolitiko) kaj ĝi enhavas proksimume inter la jaroj 150 0002​-127 000 antaŭ la nuno (AP) kaj 40 000-30 000 AP.

La **Meza Paleolitiko** koincidas kun la plej parto de la malfrua Plejstoceno aŭ Tarantia, ĝis pli malpli la duono de la lasta glaciepoko, nome de Würm-Wisconsin. Ĝi estas ankaŭ la epoko de la *Homo neanderthalensis*, kiu el Eŭropo etendiĝis tra Okcidenta Azio kaj granda parto de Centra Azio.

Vidu ankaŭ
----------

* Malfrua Paleolitiko
* Frua Paleolitiko

Notoj
-----

1. ↑   Boëda, E. (1994) Le concept Levallois: variabilité des méthodes. Paris: CNRS, monografio de CRA n° 9
2. ↑   Arsuaga, Juan Luis (2004). «El collar del Neandertal. En busca de los primeros pensadores.». Barcelona (tria eldono) (Random House Mondadori). p. 97. ISBN 84-9759-298-0.
3. ↑  El collar del Neandertal

* Kategorio Meza Paleolitiko en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Maya Wildevuur** (Naskiĝinta kiel Martje Lammigje, Deventer, 24-a de julio 1944 - 11-an de aprilo 2023) estis nederlanda pentristino.

Maya Wildevuur studis ĉe la *Akademio por Arto kaj Industrio* en Enschede. Ŝi unue loĝis en Enschede dum kelkaj jaroj kaj en la jaroj 1980-1985 ŝi iĝis plej konata pro siaj "silkaj kolaĝoj", kiuj estis inspiritaj de anglaj pejzaĝoj. La silka tekniko, kiun ŝi uzis en siaj unuaj verkoj, radiis simplecon same kiel kompleksecon. Tio donis al ŝi bonegan nomrekonon en Nederlando kaj eksterlande. Poste ŝi ankaŭ aplikis aliajn teknikojn, sed ŝia stilo ĉiam restis nedubebla.

La laboro de Maya Wildevuur estas karakterizita per la uzo de fortaj kontrastaj kolorakcentoj, mallozaj sed foje kapricaj formoj kaj emocieco, kvankam ĉi-lasta ne ĉiam estas evidenta komence. En la lastaj jaroj ŝi laboris kun malsamaj stiloj kaj malsamaj teknikoj. Maya Wildevuur ĉefe pentras florojn, pejzaĝojn kaj foje bestojn, sed ankaŭ estas konata pro siaj karakterizaj portretoj de famuloj kiuj havas sian propran stilon. Ŝi faris i.a. pentraĵon de reĝo Willem-Alexander de Nederlando kaj Princino Máxima, sed ankaŭ de Paul van Vliet kaj aliaj famaj nederlandanoj.

Kun ĉiuj nuancoj, inter griza, verda kaj blua, la glumozaikoj de Maya Wildevuur prezentas pejzaĝojn kaj eventojn. Grandega bukedo, kiun ŝi ricevis kiel donaco ĉe la unua malfermo de sia artgalerio, iĝis la impulso por akvarelo, kaj malrapide la silkaj kolaĝoj estas anstataŭitaj per kanvasoj.

Ekde 1984 ŝi loĝas en la nordo de la lando. En 1984 ŝi malfermis la artgalerion *Maya Wildevuur* en Hooghalen. Ekde 1992 ŝi loĝas en la Ennemaborg en Midwolda, provinco Groningen.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Maya Wildevuur en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Retejo de Maya Wildevuur Arkivigite je 2010-09-24 per la retarkivo Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 751517
* LCCN: n94056238
* VIAF: 50917001
* ISNI: 0000000031433184
* ULAN: 500181542
* RKD: 84500
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Tiu ĉi artikolo temas pri la planto Milia panico (*Panicum miliaceum*). Pri la vastasenca signifo de mileo, bonvolu vidi la artikolon mileo. |


| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Milia panico** |
| --- |
|  |
| Panicum miliaceum.*Panicum miliaceum*. |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Filumo: | *Magnoliophyta* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | *Liliopsida* |
| Subklaso: | *Commelinidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Poaloj *Poales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Poacoj *Poaceae* |
| Subfamilio: | Panicoideoj *Panicoideae* |
|
|
|
|
| Genro: | Panico *Panicum*L. 1753 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| specioj |
| * *Panicum miliaceum*
 |
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Milia panico  |

 |
| v • d • r |

*Panicum miliaceum* - Muzeo de Tuluzo
**Milia panico** (*Panicum miliaceum*) aŭ **mileo** estas unujara herbo el poacoj de la genro Panico, kun panikle aranĝitaj unufloraj spiketoj, en kiuj evoluas tre malmola brilglata grajno. Ĝi estas malnova grenplanto, ankoraŭ kulturata en Sud-Eŭropo kaj Azio (jam ekde la ŝtonepoko). La grajnoj uzatas por fari panon, kaĉon kaj servas kiel furaĝo por hejmaj birdoj; bazmaterialo por la industrio (sukero, alkoholo, amelo).

Nomo
----

Striktasence, la nomo *mileo* estas uzata por nomi milian panicon, sed la netaksonomia termino *mileo* havas vastan sencon kaj inkluzivas plurajn plantojn el la familio Poacoj.

Origino
-------

Milia panico originas el Ĉinio, varmoŝatanta, ne pretendema je agrotipoj. Ĝi havas kurtan kultivperiodon, tiel uzatas ne nur kiel ĉefplanto, sed postplanto. Ĝi altas 80–120 cm, la larĝaj folioj longas 20–25 cm. La spiketojn kovras 3 glumoj. La senarista infloresko longas 10–25 cm, estas panikla. Ĝi estas mem- aŭ fremdpolenada.

Esploroj
--------

Esploroj cele plibonigi ĝian produktivecon estas plenumitaj de la Internacia instituto de esploroj pri agrikulturaj produktaĵoj en duonsekaj klimatoj (ICRISAT laŭ ties angla siglo) en Andhra Pradesh, Barato.

Notoj
-----

1. ↑  Laŭ PIV, konfuzi la genron Milion kun mileo estas evitinde.

Referencoj
----------

1. ↑  Milia panico - Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto PIV
2. 1 2 3  Mileo - Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto PIV
3. ↑   TTT-ejo de ICRISAT. Arkivita el la originalo je 2018-10-30. Alirita 2020-09-26.

* Milia panico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Milia panico en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Milia panico en Vikispecioj (Kolekto pri ĉiuj vivantaj estuloj)



|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
**Zaratán** [zaraTAN] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Campiña del Pisuerga* en la centro de la provinco. *Zaratán* estas etimologie devena el araba lingvo, sed ne estas interkonsento inter diversaj proponitaj signifoj: krabo, ŝnuro ktp.

Zaratán en la provinco Valadolido.
La *Campiña del Pisuerga* de la provinco Valadolido, helblue, nordocentre.
La preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 20,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 6 249 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male pro proksimeco al la provinca ĉefurbo ĝi ekfunkciis kiel dormurbo el la 1990-aj jaroj kaj ĝi akiris ekde tiam 205 000 loĝantojn. Ĝi distas 7 km de la centro de Valadolido, provinca ĉefurbo. Precize ĝi okupas la naŭan rangon inter la hispanaj municipoj de pli ol 5 000 loĝantoj kiuj plej kreskis inter la jaroj 2000 kaj 2010, kaj la unuan en la regiono. La demografia kresko por tiu periodo estis de 274,64%.

Ĝi limas kun Villanubla, Valadolido, Ciguñuela kaj Arroyo de la Encomienda. Ĝia municipa teritorio estas trapasata de alfluanto de la rivero Pisuerga.

Historio
--------

En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. Ĝi apartenis el la epoko de Alfonso la 11-a al la monaĥtejo de Santa María la Real de Huelgas, kaj ties abatino estis la senjoro kaj tial estis rilato inter la monaĥejo kaj la loĝloko. La Abatino de Huelgas Reales, estis Markizino de Zaratán.​

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Petro, de la 17-a jarcento, kruco el iama ermitejo, alia ermitejo, domo de inkviziciano, kaj festoj.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 764932
* LCCN: n84019301
* VIAF: 141940055
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝojn Crato (Portugalio) kaj Crato (stacidomo). |


**Crato** [**kra**tŭ] (foje esperantigita *Krato*) (S 7°14’; W 39°24’, 426 m super la maro) estas urbo en Ŝtato Cearao, Brazilo, fondita en la 21-a de junio 1764. Ĝia municipo havas 1.009,2 km² kie estas la vilaĝoj Lameiro, Quintino, Santa Fé, Vilaĝo de Palmeiras, Bela Vista, Belmonte, Campo Alegre, Santa Rosa, Monte Alverne, Muriti kaj Ponta da Serra. La municipo havas 121 462 loĝantojn (2010) (Urba desenco:120,35 po km²). Poŝta kodo: 63.100-000.

Esperanto en Crato
------------------

Panoramo de Crato
Pastro Manoel Feitosa eble estis pioniro de Esperanto tie en la 1920-aj jaroj. Cariry Esperantista Asocio estis fondita en Crato la 24-a de marto 1921, iniciato de la pastro Manoel Feitosa, kiu havis kunlaboron de Antônio Freire Jucá, tiama sekretario de Nova Samideanaro. Aliĝis al la nova asocio: Quintino Rodrigues de Oliveira e Silva, tiama episkopo de Crato, kaj diversaj pastroj kaj komercistoj. Nuntempe Crato ankoraŭ havas Esperanto-grupon.

07° 14′ 02″ S 39° 24′ 32″ U﻿ / ﻿7.23389 °S, 39.40889 °U﻿ / -7.23389; -39.40889 (mapo)

* Kategorio Crato en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
**Rascislau Lapicki** (beloruse *Расціслаў Лапіцкі*; naskiĝis la 1-an de septembro 1928 en vilaĝo Kasuta en distrikto Vilejka (Minska regiono), murdita la 28-an de oktobro 1950) sur kvazaŭnomo Krasny Bjeraĵok apud Vilejka) – belorusa kontraŭsoveta aganto, kreinto de subtera movado.

Biografio
---------

Li naskiĝis en Vilno-regiono en familio de ortodoksa kleriko. En 1944 ligis kontakton kun kontraŭsoveta rezista movado en Vilnio, kies centro troviĝis en Vilna Klerika Animzoregejo, al kiu frekventis lia frato Aleh. Pro opozicia agado sovetaj regopovoj kondamnis Aleh al 10 jaroj de mallibero, Rascislau al 3 jaroj, tamen en 1945 rezulte de amnestio li liberiĝis. De 1946 ĝis 1949 instruis en mezlernejoj en Mjadzjel kaj Smarhon, kie fondis kontraŭsovetan junularan movadon, batalanta kontraŭ komunista sistemo, disvastigante kontraŭsovetajn flugfoliojn. En 1950 la grupo estis enketata de la soveta NKVD. Roscislau fuĝis perpiede al Kobylnik, tamen tie estis arestita. Ankaŭ aliaj membroj de la grupo estis kaptitaj kaj prijuĝitaj. Plejparte oni kondamnis ilin al 25 jaroj de mallibero, sed du gvidantoj: Lapicki kaj Fakunda Nieściarowicz estis kondamnitaj al mortpuno (la verdikton por Nieściarowicz oni ŝanĝis je ĝisviva mallibero).

Ĝis hodiaŭ vivas fratino de Roscislau - Alona Szarepa-Łapicka, kiu strebas pri jura helpo kaj socia senkulpigo de la frato. En 2009 belorusaj sendependecaj agantoj laŭ iniciato de Alaksej Siudak plurfoje memorigis la ribelintojn kaj Lapicki sur la mortloko, tamen starigitaj krucoj ĉiufoje estis forigataj de lokaj regopovoj.

Bibliografio
------------

Vortaro de persekutataj aktivuloj de Belorusio (beloruse)

Eksteraj ligiloj
----------------

* 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Vi povas plibonigi la jenon:
* Aldonu mankanta(j)n fontindiko(j)n al la artikolo.
* La artikolo ne enhavas referencojn aŭ tro malmultajn.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |
la ĉefa enirejo
la flanka enirejo
**Moskva Zoo** (ruse *Московский зоопарк*) estas unu el plej malnovaj kaj ampleksaj bestoĝardenoj de Rusio. Ĝi estas publika, senprofita, ekologia, scienca, eduka kaj esplora institucio (muzeo de naturo) fondita en 1864. Ĝiaj kreintoj estis sciencistoj de Moskva Universitato, kiujn gvidis profesoro Anatolij Bogdanov.

Ĝi havas la plej grandan zoologian kolekton en Rusio, disvolvitan infrastrukturon funkciantan en pluraj regionoj de la lando, la ekzistantan sistemon de interrilatoj kun enlandaj kaj eksterlandaj bestoĝardenoj, lertan teamon de spertaj specialistoj.

Moskva Zoo estas ĉefa kaj metodika centro en la sistemo de la Rusia Federacio kaj en sia laboro traktas la bazajn taskojn de la mondaj bestoĝardenoj:

1) *Media protektado* - enhavas kaj bredas reprezentantojn de raraj kaj malaperantaj specioj;

2) *Studado* - efektivigas esplorojn cele plibonigi la vivkondiĉojn kaj kolektas informojn necesajn por konservado de specioj en la naturo;

3) *Instruado* - okazigas ekskursojn kaj prelegojn pri la biologio kaj protektado de la naturo, havigas informon al la amaskomunikiloj;

4) *Edukado* - instruas junajn biologojn kaj apogas infanajn studiojn;

5) *Amuzo* - donas por vizitantoj ŝancojn por amuziĝi, distriĝi kaj nutri sin en plezuraj naturaj kondiĉoj.

* Kategorio Moskva bestoĝardeno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Moskva Zoo situas encentre de la ĉefurbo en ĝia distrikto nomata *Krasnaja Presnja*. Nuntempe ĝin ĉirkaŭigas altaj kaj vastaj loĝblokoj. Ĝia areo okupas 22 hektarojn. Ĝia kolekto kalkulas pli ol 1000 speciojn kaj ĉirkaŭ 6000 ekzemplerojn de verterbruloj kaj senverterbruloj, inter kiuj oni povas vidi kelkajn rarajn reprezentantojn cirkulantajn nure en Rusio, [ekz. blankŝultra haliaeto (*Haliaeetus pelagicus*), amura tigro (*Panthera tigris altaica*), orientsiberia leopardo (*Panthera pardus orientalis*), Prĵevalski-ĉevalo (*Equus ferus przewalskii*), sovaĝa kato manulo (*Felis manul*), miogalo (*Desnana moschata*), emberizo-Godlevski (*Emberiza godlewskii*)] k.a.

Lastatempe Moskva Zoo multe partoprenas en internaciaj programoj por evoluado kaj apliko de modernaj metodoj de protektado kaj reproduktado de bestoj, cele krei genetikan fonduson por revenigi ekzotikajn speciojn en ties kutiman vivmedion.

Eksteraj ligiloj
----------------

* oficiala ttt-ejo ruse, angle
* Moskva Zoo (video)

* ursourso
* zebrozebro
* tigridoj-albinojtigridoj-albinoj
* ĝirafoĝirafo
* gorilogorilo
* nigra cignonigra cigno
Nigra dikruro en tipa sinteno de Formikumo
En studoj pri zoologia kutimaro aŭ Etologio **Formikumo** estas termino per kiu oni aludas al birdoj kiuj frotas insektojn sur siaj plumoj, plej ofte formikojn, kiuj elpelas likvidojn enhavantajn kemiaĵojn kiaj Formika acido, kiu povas agi kiel insekticido, akaricido, fungicido, baktericido, aŭ por fari ilin manĝeblaj post forigo de la malbongusta acido. Ĝi eble suplementas ankaŭ la propran plumaranĝan oleon. Anstataŭ formikojn, birdoj povas uzi ankaŭ milpiedulojn. Oni scias ke ĉirkaŭ 250 specioj de birdoj formikumas.

Variado
-------

Kelkaj birdoj, ekzemple sturnoj, timaliedoj, traŭpedoj, la Blua garolo kaj teksistoj, formikumas aktive; tio estas, ili plukas formikojn per sia beko kaj frotas ilin super siaj plumoj.

Estas ankaŭ pasivaj formikumantoj, kiuj simple kuŝas super formikejoj, kiaj la Eŭrazia garolo, korvoj kaj estrildedoj.

Kelkaj birdoj estis observataj dum ili frotis polvon el formikejoj kaj tio estis konsiderata de kelkaj kiel ekvivalento de formikumo.

Notoj
-----

1. ↑  Kelso, L. kaj Nice, Margaret M. 1963 A Russian contribution to anting and feather mites. The Wilson Bulletin 75(1):23-26 PDF Arkivigite je 2011-06-06 per la retarkivo Wayback Machine

* Kategorio Formikumo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
*Fruaj Puritanoj de Nov-Anglio irantaj al preĝejo* de George Henry Boughton (1867).
Kristanismo estis enkondukita kun la unuaj eŭropaj setlantoj dekomence en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Koloniistoj de Norda Eŭropo enkondukis Protestantismon en ĝiaj Anglikana kaj Reformita formoj al kolonioj Plymouth, Golfo de Masaĉuseco, Nova Nederlando, Virginio, kaj Karolino. La unuaj alvenantoj estis adeptoj al Anglikanismo, Kongregacionismo, Presbiterianismo, Metodismo, la Baptista eklezio, Kalvinismo, Luteranismo, Kvakerismo, Anabaptismo kaj la Moravia Eklezio el britoj, germanoj, nederlandanoj kaj nordianoj. Usono komenciĝis kiel signifa protestanta plimulta nacio. Signifaj malplimultoj de katolikoj kaj judoj ne ekestis ĝis la periodo inter 1880 kaj 1910.

Entute, protestantoj konsistis el la plimulto de la populacio ĝis 2012 kiam la protestanta parto de usona populacio falis al 48%, tiel finante sian statuson kiel religio de la plimulto. La malkresko estas atribuita ĉefe al la falanta membreco de la ĉefliniaj protestantaj eklezioj, dum Evangeliaj protestantoj kaj Nigraj eklezioj estas stabilaj aŭ daŭre kreskas. Hodiaŭ, 46.5% de la usona loĝantaro estas aŭ ĉefliniaj protestantoj, evangeliaj protestantoj, aŭ nigrekleziaj ĉeestantoj.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 867280
 |
D-ro **Puramo CHONG** (uzata en Esperantujo; originala nomo: **CHONG Woncho** 정원조; naskiĝis en 1952) estas Korea esperantisto ekde la jaro 1971 kaj kuracisto de orienta medicino. Li diplomitiĝis en medicina fakultato de Kyunghee, Seulo, kaj doktoriĝis en la sama universitato pri korea kompleksia medicino en 1981. 

En la jaro 1982 li verkis Esperanto-lernolibron, *Esperanto-Kurso laŭ la rekta metodo* kun 15 kasedoj kaj redaktis Esp-gazeton, *La Espero el Koreio* dum 16 jaroj (1980-1996). Li laboris kiel LKK-ano de la 79a UK en Seulo (1993-1994) kaj kiel prezidanto de Korea E-Asocio (1998-2005) kaj nun estas ĝia honora prezidanto. 

Dum la jaroj 2005-2011 li loĝis en Usono kaj profesoris pri Akupunkturo kaj kompleksia medicino en la universitatoj *National University of Health and Science* en Ilinojo, *Virginia University of Oriental Medicine* en Virginio, Usono. Li prelegis pri *Sana kaj longa Vivo* en IKU en Pekina UK (2002). pri Sanprizorgado de Orienta Medicino en IKU en Seula UK (2017). Li fondis INA (Internacia Naturkuracista Asocio) en la jaro 1986 kaj rolis kiel ĝia prezidanto dum 16 jaroj (1988-2004). En UEA li rolis kiel komitatano A, C, dum 1986-2003 kaj kiel prezidanto de KAEM (Komisiono pri Azia Esperanto-Movado) dum 1997-1999.

Verkoj
------

* Esperanto-Kurso laŭ la Rekta Metodo, en Esp. (1988)
* Vojaĝo al Orienta Eŭropo, en korea (1990)
* Kompleksia Medicino kaj Saama Akupunkturo, en Esp. (2004)
* Nova Studo pri Korea Kompleksia Medicino, en korea (2010)
* Pulsdiagnozo de Kompleksia Medicino (2019)

Eksteraj ligiloj
----------------

* www.puramo.com
* www.yedam.org
* www.koreanmedicine.org

|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Vi povas plibonigi la jenon:
* La artikolo ne enhavas referencojn aŭ tro malmultajn.
* Aldonu mankanta(j)n fontindiko(j)n al la artikolo.
* Aldonu bildo(j)n al la artikolo.

Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado. |
Theodor Hirsch, en Greifswald **Theodor HIRSCH** (naskiĝinta la 17-an de decembro 1806 en Gdansko/Orunia-Św. Wojciech-Lipce, mortinta la 17-an de februaro 1881 en Greifswald) estis germana historiisto.

Vivo
----

Post studo de teologio, historio kaj geografio li estis instruisto ĉe *Friedrich Wilhelm-Gymnasium* en Berlino. En 1833 li fariĝis gimnaziinstruisto je Gdansko kie li restis historidocentante dum 32 jaroj. Krome li dediĉis sin al la gdanska historio. Li ankaŭ estris la urban arkivon, kaj ordigis tie ĉion laŭ nova sistemo (ekde 1850).

Krom pluraj verkoj pri Gdansko kaj la najbaraj klostroj je Oliwa kaj Żukowo li ankaŭ esploradis pri la komercaj rilatoj inter gdanskanoj kaj italaj urboj en la 16-a jarcento. Li verkis ankaŭ la verkon »Danzigs Handels- und Gewerbegeschichte unter der Herrschaft des Deutschen Ordens« (Lepsiko 1858) kiun premiis la lepsika erudiciula klubo *Societas Jablonoviana*. Kun Strehlke kaj Töppen li eldonis la antologion »Scriptores rerum prussicarum« (Lepsiko 1861–74, 5 volumoj). 

En 1865 li fariĝis orda profesoro ĉe la universitato de Greifswald. Paralele li estris la reĝan universitatan bibliotekon. En 1880 li eldonis la sesan volumon pri politikaj interparoladoj de la dokumentkolekto »Urkunden und Aktenstücken zur Geschichte des Großen Kurfürsten«.

Fonto
-----

* Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol. 9. Leipzig 1907, p. 367 (tie ĉi interrete)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Vikifontaro
* Art. „Hirsch, Theodor" fare de Eduard Winkelmann. Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, volumo 13 (1881), p. 506–509 (tie ĉi interrete)


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 847433
* GND: 116905999
* VIAF: 15532139
* ISNI: 0000000108731105
* SUDOC: 103102000
* BNF: 12892101s
 |