recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tûranor PlanetSolar**, ankaŭ konata sub la projekt-nomo **PlanetSolar**, estas boato kiu estas movigita tute per suna energio. Ĝi estis enakvigita la 31-an de marto 2010 kaj ĉirkaŭŝipis la mondon dum 584 tagoj, realvenis al la eka loko, Monako, la 4-an de majo 2012.

Ŝipfarejo estis Knierim Yachtbau en Kiel, Germanio kaj estis desegnita de LOMOcean Design, antaŭe nomita Craig Loomes Design Group Ltd.. La boato estas la plej larĝa en la mondo movigita per suna povumo.

teknikaj datoj
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| surfaco de la sunĉeloj | 537 m² |
| averaĝa povumo de la motoroj | 20 kW |
| maksimuma povumo de la motoroj | 240 kW |
| kapacito de la akumulatoroj | 1.130 kWh |

Vojaĝo ĉirkaŭ la mondo
----------------------

La 27-an de septembro 2010, la boato ekvojaĝis de Monaco por vojaĝi ĉirkaŭ la mondo. Ĝi estis la unua boato kiu ĉirkaŭvojaĝis la mondon nur per sunenergio.

Ĝi atingis unue la havenojn de Miami (27-an de novembro 2010), Cancún kaj San Francisco, pliaj celhavenoj estis Sidnejo, Singapuro kaj Abu Dhabi. La itinero proksime de la ekvatoro estis elektita, ĉar tie la sunradiado estas plej forta. La veturo celis atentigi pri la uzo de la mediosavanta sunenergio. La averaĝa rapideco estis laŭ kalkuloj preskaŭ 8 nodoj.

La teamo
--------

Kapitano estas Patrick Marchesseau (franco), teknikistoj estas Christian Ochsenbein (Bern, Svisio) kaj Daniel Stahl (Kiel, germanio). Pri navigado deĵoras Mikaela von Koskull (Finnlando) kaj Jens Langwasser (Kiel, germanio), projekt-iniciatoro Raphael Domjan.

Bildoj
------

* Planet Solar dum la 821-a Hamburga Havenfesto*Planet Solar* dum la 821-a Hamburga Havenfesto
* vido de antaŭevido de antaŭe
* vido de malantaŭevido de malantaŭe
* etendigitaj sunpanelojetendigitaj sunpaneloj
* helicohelico
* ŝtuparoŝtuparo
* PlanetSolar dum la fabrikado*PlanetSolar* dum la fabrikado
* la oficiala datumara dokumentola oficiala datumara dokumento

vidu ankaŭ
----------

* Solar impulse — aviadilo kiu celas flugi ĉirkaŭ la tero nur per suna energio.
* Sunenergio
* Sunpanelo

* Kategorio Tûranor PlanetSolar en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Simbolo por toksaj substancoj
**Tokso** estas tipo de veneno, konsistanta el difinita kemia substanco: ekzemple cianida acido, brucino, striknino estas toksoj (el PIV). Kvankam deveninta el sama radiko, toksino estas alia koncepto.

**Tokso** estas farita de homoj aŭ enmetita en la medio fare de homa agado. Tio kontrastas kun toksino, kiu estas veneno produktita nature de organismo (ekz. planto, animalo, insekto).

El la radiko *tokso* oni povas aliri la jenajn esperantajn vortojn: toksa, toksi, toksado, tokseco, toksiĝi, toksiĝemulo, toksomanio,
toksomaniulo, toksologo, toksologio, antitokso, kontraŭtokso, sentoksigi, sentoksigado, teletokso, teletoksado.

Pesticidoj
----------

Kelkaj toksoj estas specife disvolvigitaj por lukti kontraŭ plagoj, nome pesticidoj kiaj

* insekticidoj por mortigi insektojn
* herbicidoj por mortigi fiherbojn,
* Manĝokonservaj produktoj por mortigi mikro-organismojn

Vidu ankaŭ
----------

* Toksologio
* Veneno

Referencoj
----------

1. ↑   National Cancer Institute Dictionary: definition for 'toxicant'.
2. ↑   National Cancer Institute Dictionary: definition for 'toxin'.
Pri la komunumo
---------------

**Tschiertschen-Praden** estas urbo kaj komunumo de la komunumaro Churwalden kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 306 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

Geografio
---------

Tschiertschen-Praden situas en la nordokcidenta parto de la valo Schanfigg ĉe la suda bordo de la rivero Plessur. La komunumo konsistas el la du frakcioj Tschiertschen (al kiu ankaŭ apartenas Furgglis, Fups kaj diversaj alpopaŝtejoj) kaj Praden (al kiun apartenas ankaŭ Innerpraden kaj Ausserpraden).

Najbaraj komunumoj
------------------

La komunumo Tschiertschen-Praden limas en nordo al Calfreisen, en nordnordoriento al Castiel, en nordoriento al Lüen, en oriento al Molinis, en sudo al Arosa, en sudokcidento al Vaz/Obervaz, en okcidento al Churwalden, kaj en nordokcidento al Maladers.

Trafiko
-------

Tschiertschen kaj Praden situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas pere de flanka vojo, kie en Passugg deflankiĝas de la kantona chefvojo n-ro 30. Sur tiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio al Koiro, kiu konektas la komunumon al la publika transportreto. Du seĝotelferoj kondukas de Tschiertschen al Waldstafel kaj Hüenerchöpf, kaj la komunumo disponas ankaŭ pri du skiliftoj kun entute 25 kilometroj da skivojoj.

Historio
--------

La komunumo Tschiertschen-Praden estis fondita la 1-an de januaro 2010 per kunigo de la ĝis tiam sendependaj komunumoj Tschiertschen kaj Praden.

La unua dokumenta mencio de Praden datiĝas el la jaro 1488 jam kiel Praden. 

La unua dokumenta mencio de Tschiertschen datiĝa el la 8-a jarcento kiel *in Cercene*.

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Praden* en *Historia Leksikono de Svislando* (2010-09-29)
2. ↑  Fonto: *Jürg Simonett*: *Tschiertschen* en *Historia Leksikono de Svislando* (2008-11-18)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo de la komunumo Tschiertschen-Praden
* Praden en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* Tschiertschen en la Historia Leksikono de Svislando germane france itale

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Tschiertschen-Praden** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| v • d • rKomunumoj de la distrikto Plessur |
| --- |
| 
**Komunumaro Koiro:** **Koiro**

**Komunumaro Churwalden:** **Churwalden**  •  Tschiertschen-Praden

**Komunumaro Schanfigg:** **Arosa**  •  Calfreisen  •  Castiel  •  Langwies  •  Lüen  •  Maladers  •  Molinis  •  Peist  •  Sankt Peter-Pagig |  |

 |
La "Maibachl", en Villach.
**Termofonto-Kuracbanejo Villach** (Filaĥ) (germane *Warmbad Villach*)

La termofontoj de Termofonto-Kuracbanejo Villach elteriĝas en kvar diversaj fontobasenoj kun komuna elverŝokvanto de 120 ĝis 300 litroj/sekundo el la fundo de Villacher Alpe. Ili havas karakteron de Akrato-termo, en kiu abunde leviĝas liberaj fontogasoj; tiuj konsistas en nitrogeno kaj noblaj gasoj kaj kaŭzas radiumo-emanacion (radono kun proksimume 2,0.10.-9 c/ltr.) Tial ili estas indikitaj kiel radonenhavaj respektive radioaktivaj. Ili kaŭzas kromajn stimulojn, kiuj subtenas la termikan efikon de la kuracakvo al la sangocirkulado. Krom tio la termoj havas specialajn biologiajn ecojn, kiuj rezultigas fortan bremsadon de la koloid-kemikaj maljuniĝ-procedoj kaj bonefikas ĉe malsanaj kaj elĉerpitaj homoj. Sekve estas kompreneble, ke la kuracfortoj de Termo-Kuracbanejo Villach de post antikvaj tempoj validas kiel regenerigo- kaj plijunigo-fontoj. En la nuntempa rapida vivopasado ili fakte ebligas la specifan bankuracigon kontraŭ statoj, kiujn oni signifas per la kolektiva nomo "Malsano de Manaĝeroj".
La **toksoplasmozo** estas parazita malsano okazigita per la protozoo *Toxoplasma gondii*, nome intraĉela parazito deviga. *T. gondii* estas intraĉela parazito kun enorma kapablo invadi ĉelojn de la gastiganto pere de la movebla invadoformo (taĥizoito aŭ trofozoitoj) karakterizita per nura apeksa komplekso, el la evolucia vidpunkto, kaj per mekanismo de moveblo bazita sur aktino. 

La toksoplasmozo povas okazigi malfortajn kaj sensimptomajn infektojn, same kiel mortigajn infektojn kiuj tuŝas ĉefe la feton, okazigante la nomitan denaskan toksoplasmozon. Ĝi povas esti grava kiam ĝi tuŝas imunonuligitojn kiaj infektitaj de la HIV sen efektiva kontraŭretrovirusa traktado kun la KD4 sub po 200 ĉeloj por mililitro. 

Oni konsideras la malsanon kiel zoonozo, kio signifas ke, kutime, ĝi pasas el animaloj al homoj tra diversaj kontaĝvojoj, kaj estas la definitivaj gastigantoj la kato kaj aliaj ses specioj de felisedoj.

Las preventmetodoj estas partikulare gravaj en la gravedaj virinoj kaj konsistas en ĝeneralaj reguloj de higieno por eviti la transmitadon per manĝaĵoj aŭ per poluita akvo, ne konsumi nekuiritan aŭ malbone kuiritan viandon kaj eviti kontakton kun fekaĵoj de kato.

  

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bonvolu atenti la konsilon rilate al artikoloj pri medicinaj temoj! |

Notoj
-----

1. ↑  «Parasites - Toxoplasmosis (Toxoplasma infection) Epidemiology & Risk Factors». 26a de marto 2015. Konsultita la 22an de aŭgusto 2015.
2. ↑  Dubey, J. P. Lindsay, D. S. Speer, C. A. «Structures of Toxoplasma gondii tachyzoites, bradyzoites, and sporozoites and biology and development of tissue cysts.» Clin Microbiol Rev. 1998; 11:267-299 En  Arkivigite je 2020-07-19 per la retarkivo Wayback Machine. ISSN 0893-8512.
3. ↑   Farreras Rozman: Medicina Interna, 12a eldono, 1992, ISBN 84-7592-439-5


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 697140
* GND: 4185790-2
* NDL: 00573190
* NKC: ph126700
 |
La **Tokugava ŝogunlando** (en japana 徳川幕府 Tokugava bakufu), konata ankaŭ speciale en japana, kiel **Edo ŝogunlando** (江戸幕府, Edo bakufu), estis la feŭda militista registaro de Japanio dum la Epoko de Edo el 1600 ĝis 1868.

La Tokugava ŝogunlando estis establita de Tokugawa Ieyasu post venko en la Batalo de Sekigahara, fine de la enlandaj militoj de la Epoko Sengoku post la falo de la Aŝikaga ŝogunlando. Ieyasu iĝis "ŝoguno", kaj la Tokugava klano regis Japanion el la kastelo de Edo en la orienta urbo Edo (nun en Tokio) kun la "daimyō" (senjoroj de la samuraja klaso). La Tokugava ŝogunlando organizis la japanan socion laŭ la strikta Tokugava klas-sistemo kaj forpelis plej eksterlandanojn laŭ la izoligaj politikoj "Sakoku" por helpi la politikan stabilecon. La Tokugavaj ŝogunoj regis en Japanio per feŭda sistemo, per kiu ĉiu "daimyō" administris po unu "han" (feŭda domajno), kvankam la lando estis teorie organizita kiel imperiaj provincoj. Dum la Tokugava ŝogunlando, Japanio havis rapidajn ekonomian kreskon kaj urbanizadon, kio kondukis al la starigo de la komerca klaso kaj la kulturo Ukijo.

La lasta "ŝoguno" estis Tokugaŭa Joŝinobu.

Notoj
-----

1. ↑   Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Tokugawa-jidai" en Japan Encyclopedia, p. 978. "Edo-jidai" en p. 167. "Kinsei" en p. 525.
2. ↑   Nussbaum, "Shogun" en pp. 878–879. "Tokugawa" en p. 976. "Edo-jidai" en p. 167.

Bibliografio
------------

* Nussbaum, Louis-Frédéric kaj Käthe Roth. (2005). Japan Encyclopedia. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 48943301
* Totman, Conrad. The Collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862–1868. Honolulu: University of Hawai'i Press, 1980.
* Totman, Conrad. Politics in the Tokugawa Bakufu, 1600–1843. Cambridge: Harvard University Press, 1967.
* Waswo, Ann Modern Japanese Society 1868–1994

* Tokugava ŝogunlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
* Kategorio Tokugava ŝogunlando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 708795
* LCCN: sh85069548
 |
Romia publika banejo en Bath, Anglio.
Skizo de la Malnovaj Termoj de Pompejo.
**Termoj** estas en la latina lingvo *Thermae*, t.e. laŭlitere *varmaj banoj*.
Tamen efektive temas kutime pri ege ampleksaj konstruaĵoj, kie kuniĝas banejoj, sportejoj, diskutejoj, foje kun bibliotekoj - entute: renkontiĝejoj plej diversaj. Ili estis ege karakterizaj por la Romia mondo. Oni ankaŭ nomas ilin kiel **termobanejoj**. Oni renkontas ilin ekzemple ĉe Petronio en ties Satirikono.

Laŭ Francisko Azorín **termoj** estas *Bandomo ĉe la antikvaj romanoj, ofte kune kun gimnastikejo, paroladejo, k.c.* Li indikas etimologion el la greka *thermai*, el *therme* (varmo), kaj de tie la latina *thermae*

Priskribo
---------

En antikva Romo, *thermae* (el la greka θερμός termos, "varma") kaj *balneae* (el la greka βαλανεῖον balaneion) estis instalaĵoj por banado. Thermae kutime referencas al la granda imperiaj banokompleksoj, dum balneae estis pli malgrandskalaj instaladoj, publikaj aŭ privataj, kiuj ekzistis grandnombre ĉie en Romo.

La kaldario estis tre varma kaj vaporhava ĉambro varmigita pere de hipokaŭsto, nome sistemo de subtera varmigilo. Tiu estis la plej varma ĉambro en la regula serio de banĉambroj: post sviti en la *kaldario*, la uzantoj povis aliri al tepidejo kaj al frigidario.

Vidu ankaŭ
----------

* Apoditerio
* Higieno
* Publikaj banejoj
* Tesaloniko

Notoj
-----

1. ↑  Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 200.
2. ↑  Azorín, samloke.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Termoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Romia thermae-muzeo[*rompita ligilo*]  en Heerlen, Nederlando
**Tschurndorf,** kroate **Čulindrof,** hungare **Csóronfalva** [ĉOronfalva] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Weppersdorf. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Czundra*.

Bazaj informoj
--------------

* Areo:  km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 500
* Telefonprefikso: 02618
* Poŝtkodo: 7331
* Aŭtokodo: OP
* 47° 36′ 15″ N 16° 24′ 30″ O﻿ / ﻿47.60417 °N, 16.40833 °O﻿ / 47.60417; 16.40833 (mapo)Koordinatoj: 47° 36′ 15″ N 16° 24′ 30″ O﻿ / ﻿47.60417 °N, 16.40833 °O﻿ / 47.60417; 16.40833 (mapo)

Situo
-----

Tschurndorf situas sur deklivoj antaŭ montoj. Oberpullendorf troviĝas je 14 km-oj.

Historio
--------

La unua certa mencio pri la vilaĝo okazis en 1527. Post 2 jaroj kaj en 1532 la turkoj detruis ĝin, poste kroatoj refondis la komunumon. En 1910 vivis tie 399 homoj, (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 Csóronfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste Tschurndorf al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). En 1971 Tschurndorf aliĝis al Weppersdorf.

Vidindaĵoj
----------
**Rozália Biró,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Biró Rozália Ibolya** estas rumania hungara ekonomikisto, politikisto.

Rozália Biró naskiĝis la  13-an de majo 1965(nun 1965-05-13) en Târgu Mureş.

Biografio
---------

Rozália Biró apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi akiris ekonomikan diplomon en Universitato Babeş-Bolyai en 1989. Post la diplomo ŝi estis vicinstruito jaron en la universitato. Ŝi ekloĝis en Oradea en 1990, kie ŝi laboris kaj gvidis plurajn komercajn firmaojn. Ekde 1991 ŝi iĝis membro de la Demokrata Alianco de Hungaroj en Rumanio (komprenu kiel partio). Inter 2001 kaj 2012 ŝi estis vicurbestro de Oradea, kie ŝi kunordigis la ekonomian agadon, inter 2012 kaj 2016 ŝi estis rumania senatano. Ŝi estis edziniĝinta kaj naskis dufoje. Ŝi ricevis premion en 2010.

Fontoj
------

* membiografio hungare kun foto
* datenoj hungare
* biografio angle kun foto

Referencoj
----------

1. ↑   hungarlingva datenaro de muzeo



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 845827
 |


* Portalo pri Biografio
TLR 1-2 (fragment) heterodimer, Human, Hagfish.
La termino **Toll-simila ricevanto** aŭ **Toll-tipa ricevanto** (angle ***toll-like receptor***, france ***récepteur de type Toll***) estas strukturo de la tielnomata "denaska imuna sistemo" kaj apartenas al grupo de ricevantoj, kiu nomatas "formorekonaj ricevantoj" aŭ angle "*pattern recognition receptors*" (PRR). Toll-similaj ricevantoj servas por la rekono de patogene asociigitaj molekulaj formoj, angle *pathogen associated molecular patterns* (PAMPs), do strukturoj, kiuj nur ekzistas sur aŭ en malsanigaj organismoj, kaj sekve de tia rekono la ricevantoj direktigas respondajn aktivigojn de specifaj genoj. Per tio la "antikorpo-genere specifa akirita imuna sistemo" (*antigen-specific acquired immune system*) estas aktivigata kaj ŝanĝata. Per la Toll-similaj ricevantoj la denaska imuna sistemo povas diferencigi inter ĉeloj de la propra korpo kaj ĉeloj fremdaj.

Etimologio
----------

La nomo "Toll-simila ricevanto" aŭ angle "toll-like receptor" aludas al proteino de la muŝo *drosophila melanogaster* (nigraventra fruktomuŝo), pri kies malkovro la esplorista teamo de la nobelpremiita sciencistino Christiane Nüsslein-Volhard tiom entuziasmis, ke ili nomis ĝin "Toll", laŭ la germanlingva adjektivo "toll" por "bonega" aŭ "entuziasmiga". Toll-similaj ricevantoj konsistas el proteinoj similaj al tiu proteino "Toll". La esperantlingva vorto ne estas tiom entuziasmige eleganta, sed sencas teni la vorteron "Toll", kiu science iĝis rekonilo de la termino kaj uzatas ankaŭ en ekzemple la koncernaj terminoj rusa *(Толл-подобные рецепторы)*, turka *(Toll benzeri reseptör)* aŭ eĉ ĉina *(Toll样受体)*.

Ricevantaj variaĵoj
-------------------

Ekde la malkovro de la unua Toll-simila ricevanto meze de la 1990-aj jaroj ĉiujare malkovriĝis novaj variaĵoj de tiaj ricevantoj en homoj kaj bestoj. Toll-similaj ricevantoj troveblas en ĉiuj vertebruloj, do ankaŭ en fiŝoj kaj reptilioj, sed ankaŭ en strukture pli simplaj organismoj, kiel ekzemple en la menciita muŝo *drosophila melanogaster*, kio supozigas ke temas pri evolue tre malnova sistemo. La plej multaj vertebrulaj specioj havas pli ol dek konatajn specojn de Toll-similaj ricevantoj. La ricevantoj do rekonas diversajn funkciajn erojn de virusoj, bakterioj kaj fungoj, kaj povas ekigi biokemiajn reagoĉenojn en la korpaj ĉeloj, kiuj kaŭzas imunsisteman batalon kontraŭ tiu malsaniga organismo.


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Biologio |
Larĝa panoramo de TernatoLarĝa panoramo de Ternato

**Ternato** (indonezie *Kota Ternate*) estas marhavena urbego en la insulo Ternato, en insularo Molukoj, en provinco Nordaj Molukoj en nordorienta Indonezio. Ternato konsistas el 8 distriktoj kaj ĝis 2010 ĝi estis ĉefurbo de Nordaj Molukoj, tamen daŭre estas la ekonomia, kultura, kaj edukcentro de Nordaj Malukoj.

Sultana palaco en Ternato

Geografio
---------

Ternato kuŝas en tre aktiva sisma regiono kun aktiva vulkana agado. La insulo Ternato situas okcidente de la pli granda insulo Halmahera. Sur la insulo Ternato la urbego mem situas laŭ la sudorienta marbordo. Tidore troviĝas nur 15, Manado 292, Sorong 470, Ambon 506, Kendari 750, Paluo 856, Balikpapan 1196, Kupango 1288, Jayapura 1524, Denpasar 1708, Surabajo 1853, Pontianak 2008, Semarang 2071, Jogjakarto 2115, Bandungo 2353, ĉefurbo Ĝakarto 2409, Palembang 2549, Bandar Lampung 2552, Batam 2595, Pekanbaru 2883, Medano 3204, Banda Aceh 3598 kilometrojn (aere) .

Urba panoramo

Historio
--------

Ternato estis menciita unue en 1365. Ternato iĝis grava havenurbo kaj centro de la spickomerco, konkurante kun ĝia rivalo Tidore. Ankaŭ eksterlandaj komercistoj poste kreis fundamentojn de la ĉina kaj araba kvartaloj. Ternate oficiale iĝis islama sultanlando, la pinto de ĝia potenco estis en la deksesa jarcento. La unuaj eŭropanoj estis portugaloj, ili venis 1512 kaj konstruis fortikaĵon en 1522. La islamanoj ribelis kontraŭ la portugaloj en 1570. Hispanaj trupoj konkeris la antaŭan portugalan fortikaĵon de la Ternato en 1606. La nederlandanoj finfine iĝis la reganta potenco. Erupcio en 1840 detruis la urbon, lastatempaj erupcioj okazis en 1980, 1983, 1994 kaj 2011. Inter 1942-1945 dominado de japanoj okazis. Ternato urbiĝis en 1946, sed inter 1965-1981 tiu statuso ne estis valida. En 2010 la pli nova provinca ĉefurbo iĝis Sofifi.

Ekonomio
--------

Ekonomio de Ternato estas varia (servoj, agrikulturo, fiŝkaptado). Dum la historio la plej grava estis produktado de muskatoj.

Moskeo

Religio
-------

La loĝantoj plejparte sekvas la Islamon. Ekzistas ankaŭ konsiderinda protestanta minoritato.

Eduko
-----

En Ternato en 2020 funkciis 114 infanĝardenoj, 124 bazlernejoj, 43 mezlernejoj, kelkaj universitatoj, institutoj, akademio kaj altlernejoj.

Trafiko
-------

Hotelo
Monumento
Ternato havas trairan vojon laŭ la marbordo, havenon kaj flughavenon. En la urbego precipe busetoj kaj motorciklaj tricikloj trafikas.

Klimato
-------

Ternato havas tropikan pluvarbaran klimaton (Af). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 2199 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 26 °C kaj varias inter 22-30 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

Vididindaĵoj
------------

* moskeoj
* kirkoj
* sultana palaco
* strandoj
* monumento
* festivalo

Fontoj
------

* WikiTrans


|  |  |
| --- | --- |
| Portala ikono | Portalo pri Indonezio |
Tom Crean
**Tom** aŭ **Thomas CREAN** (n. la 20-an de julio 1877 - m. la 27-an de julio 1938) estis irlanda maristo kaj esploristo de Antarkto. Li devenis de la graflando Kerry, kaj forlasis sian familian farmodomon en Annascaul por aniĝi al la brita Royal Navy je la aĝo 15. En 1901, dum li estis maristo sur la ŝipo *HMS Ringarooma* en Nov-Zelando, li kandidatiĝis por la ekspedicio de Robert Falcon Scott, ankaŭ nomita ekspedicio Discovery. Li tiel komencis elstaran karieron kiel esploristo dum la heroa epoko de antarkta esplorado.

Li pro sia partopreno al pluraj antarktaj ekspedicioj akiris trifoje polusajn medalojn. Li famiĝis kiel malmola kaj fidinda polusa vojaĝisto. Post la Imperia Transantarkta Ekspedicio, Crean reaniĝis al la Royal Navy. Li emeritiĝis en 1920 kaj revenis al sia naskurbo Annascaul, kie li vivis kviete kaj mortis en 1938.

* Kategorio Tom Crean en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 272793
* GND: 124205895
* LCCN: n2001007512
* VIAF: 7395149296291780670005
* ISNI: 0000 0000 7781 330X
* LIBRIS: 333949
* SUDOC: 083192891
* BIBSYS: 7017282
 |
Ekspozicio *Korpaj Mondoj* de Gunther von Hagens en San-Diego, Kalifornio, 2009
**Korpaj Mondoj** (germana titolo: *Körperwelten*, angla variaĵo *Body Worlds*) estas vojaĝanta ekspozicio de disaj homaj korpoj, bestoj kaj aliaj anatomiaj strukturoj de la korpo, kiu estis konservitaj per plasto. *Gunther von Hagens* disvolvis la konservan procezon, kiu "kunigas subtilan anatomion kaj modernan polimerkemion", en la fino de la 1970-aj jaroj.

Serio de anatomiaj ekspozicioj de *Korpaj Mondoj* travojaĝis multajn landojn tutmonde, foje starigante polemikojn pri provizado kaj elmontrado de efektivaj homaj kadavroj kaj korpopartoj. Tamen, Von Hagens subtenas, ke ĉiuj homaj specimenoj estis akiritaj kun plena scio kaj konsento de la donacintoj antaŭ ol ili mortis, kaj lia organizo konservas ampleksan dokumentadon pri ĉi tiu permeso. Von Hagens emfazas kaj edukajn kaj artajn aspektojn de siaj kompleksaj kaj novigaj disertaĵoj, kaj ofertas interretajn instruadojn por edukistoj. Li ankaŭ provas distingi siajn klopodojn de tiuj de konkurantoj, kiuj eble estis malpli detalaj en akirado de anticipa permeso de iliaj specimenaj fontoj.

La projekto komencita en 1995 kompareblas, sed ne asociiĝas, kun la usona ekspozicio *Bodies... the exhibition*, unuafoje prezentita en Tampa, Florido, la 20-an de aŭgusto 2005.

* Kategorio Korpaj Mondoj en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Oficiala retejo (germane kaj angle)

Notoj kaj referencoj
--------------------

1. ↑  plasta konserva proceso en la oficiala retejo *koerperwelten.com*
En kemio, la **kinonoj** estas klaso de organikaj kemiaj kombinaĵoj.

Difino
------

Kinono estas organika kombinaĵo, kiu devenas de aromata kombinaĵo (ekz. benzeno, naftaleno) per konverto de para nombro de grupoj –CH= al –C(=O)–, kune kun ajna alia rearanĝo de duoblaj ligoj, kaj havas la strukturo de plene konjugita cikla diono.

Ekzemploj
---------

Jen kelkaj oftaj kinonoj:

* 1,2-benzokinono1,2-benzokinono
* 1,4-benzokinono1,4-benzokinono
* 1,4-naftokinono1,4-naftokinono
* 9,10-antrakinono9,10-antrakinono

Ekzemple, 1,2-benzokinono (ankaŭ simple nomata «kinono») devenas de la aromata kombinaĵo benzeno

 = 
kun du grupoj –CH= (ĉe indicoj 1 kaj 2) anstataŭigitaj per la grupo –C(=O)–, tial la nomo *1,2-benzokinono*.

Referencoj
----------

* Patai, Saul; Rappoport, Zvi.  (1988) *The Quinonoid Compounds. Vol. 1*. doi:10.1002/9780470772119. ISBN 978-047077211-9.
* Patai, Saul; Rappoport, Zvi.  (1988) *The Quinonoid Compounds. Vol. 2*. doi:10.1002/9780470772126. ISBN 978-047077212-6.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Kinono en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Quinones (angle).


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 737676
* GND: 4147707-8
* LCCN: sh85109891
* BNF: 124187842
* NDL: 00565847
* NKC: ph541604
 |
**Teroformigo de Marso** estas nuntempe hipoteza procedo loĝi kaj teroformigi Marson por ke ĝi havu terajn situaciojn, tiel atmosfero, klimato, akvo, naturo ktp. Teroformigo de Marso estas komuna aspekto de scienc-fikcio, kaj iĝas pli kaj pli grava afero ĉar timoj pri klimata ŝanĝo kaj homa surviveblo pliiĝas.

Hipoteza bildo de teroformigita Marso.

Kialoj
------

Estas multaj kialoj ke teroformigi Marson eble estas necese. Unue, la konstanta kresko de homaro kaj konsekvence la konstanta uzado de teraj materialoj kreas gravajn sociajn kaj ekologiajn problemojn. Cetere, se katastrofa evento okazus en Tero, Marso povus esti la dua homara hejmo. Marso specife estas bona loko por teroformigo, ĉar ĝi estas la plej simila planedo al Tero en la sunsistemo.

Obstakloj
---------

Estas multaj obstakloj teroformigi, ĉar la situacio de Marso ne estas la sama kiel sur la Tero. Specife, iuj problemoj, kiujn teroformigistoj devas venki, estas:

* Malpli da lumo (60% lumo de Tero);
* Malpli da gravito (38% gravito de Tero);
* Ekstremaj temperaturoj, la averaĝo estas 210K (Tera temperaturo averaĝe estas 287K);
* Ne ekzistas natura provizo de manĝaĵoj.

Referencoj
----------

1. ↑   Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2018-11-26. Alirita 2021-02-23.
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 714711
 |
| Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion**Tubera latiro** |
| --- |
|  |
| Lathyrus tuberosus*Lathyrus tuberosus* |
| **Biologia klasado** |
| 

|
|  |
|
|
|
| Regno: | Plantoj *Plantae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Divizio: | Verdukotiledonaj |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Klaso: | Rozedoj *Rosidae* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ordo: | Fabaloj *Fabales* |
|
|
|
|
|
|
| Familio: | Fabacoj *Fabaceae* |
|
|
|
|
|
| Genro: | *Lathyrus* |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Specio: | *L. tuberosus* |
|

 |
| Dunomo |
| ****Lathyrus tuberosus****= L. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Tubera latiro  |

 |
| v • d • r |

**Tubera latiro** (*Lathyrus tuberosus*) estas specio el genro latiro, familio fabacoj. Ĝi estas malgranda, grimpa staŭdo, origina en humidaj temperaj partoj de Eŭropo kaj Okcidenta Azio. La planto estas kuŝanta aŭ malforte grimpas subtenata de ĉiroj, kreskanta 40-80 cm (maks. ĝis 1,2 m) alta. Ĝia floro estas duseksa, polenumigita de abeloj. La plantoj ankaŭ povas disvastiĝi vegetale per la radika sistemo.

Priskribo
---------

Tubera latiro estas staŭdo kun manĝeblaj tuberoj grandaj 3-5 cm (atingante tiun grandon post 3-4 jaroj), ligante al ĝiaj radikoj. La tigo kreskas al 30-80 cm kaj estas nedisbranĉiĝanta kaj preskaŭ senhara. La folioj alternas per mallongaj tigoj kaj malgrandaj stipuloj. La folioj estas pinataj kun unu paro da larĝaj lanĉaj folioj kun glataj randoj kaj fina ĉiro. La infloresko havas longan tigon kaj du al sep rozkolorajn florojn, ĉiu 12-20 mm longa. Ĉi tiuj havas kvin sepalojn kaj kvin petalojn kaj estas malregulaj, kun du flugiloj kaj kunfandita kilo. Estas dek stamenoj kaj sola karpelo. La frukto estas glata bruna guŝo, kiu enhavas ĝis ses venenajn semojn. Ĉi tiu planto floras en julio kaj aŭgusto.

Disvastiĝo kaj vivmedio
-----------------------

Tubera latiro estas indiĝena de Eŭropo kaj partoj de okcidenta Azio. Ĝia tipa vivmedio estas malriĉaj grundoj, larĝaj arbaroj, heĝoj. Ĝi disvastiĝas vegetative per stolonoj kaj tuberoj.

Kultivo kaj uzoj
----------------

manĝebla tubero, tranĉita
Tubera latiro estas foje kultivita kiel radika vegetalo por sia manĝebla tubero kaj estas kultivita almenaŭ ekde la 17-a jarcento. La dolĉaj, amelaj tuberoj estas manĝeblaj kuirite aŭ krude. Kvankam bongusta kaj nutra, la rikolto montras etan produktemon, kies grandecon selekta reproduktado devus pliigi, kiel ĉe la plej multaj aliaj radikaj kultivaĵoj.

La planto estas alloga ornama planto, sed ŝatata al limako.
Palaco de la Universala Ekspozicio de Parizo de 1867, enorma konstruaĵo okupanta la tutan Marsan Kampon.
Edouard Manet, *Vue de l'exposition de 1867*
La **Universala Ekspozicio de Parizo de 1867**, oficiale kaj origine en la franca **Exposition universelle d'Art et d'industrie**, estas kronologie la dua Internacia ekspozicio. Ĝi okazis de la 1a de aprilo al la 3a de novembro de 1867 ĉe la Marsa Kampo, de Parizo, Francio. 41 landoj estis reprezentataj en la Ekzpozicio.

En 1864, la imperiestro Napoleono la 3-a dekretis ke internacia ekspozicio devus esti aranĝita en Parizo en 1867. Komisiono estis nomumita kun Prince Jerome Napoleon kiel prezidanto, sub kies direkto la preparlaboro komenciĝis. La ejo elektita por la Universala Ekspozicio de Parizo de 1867 estis la Marsa Kampo, la granda militista paradejo de Parizo, kiu kovris areon de 48 hektaroj al kiuj estis aldonita la insulo de Billancourt, de 21 ha. La ĉefa konstruaĵo estis rektangula kun rondetaj finoj, havis longon de 490 m kaj larĝon de 380 m, kaj en la centro estis pavilono dominita per kupolo kaj ĉirkaŭita per ĝardeno, 166 m longa kaj 56 m larĝa, kun galerio konstruita tute ĉirkaŭ ĝin. Aldone al la ĉefkonstruaĵo, ekzistis preskaŭ 100 pli malgrandaj konstruaĵoj surloke.

Ekzistis 50,226 ekspoziciantoj, de kiuj 15,055 estis de Francio kaj ĝiaj kolonioj, 6176 de Britio kaj Irlando, 703 de Usono kaj malgranda kvanto de Kanado. La financoj por la konstruo kaj konservado de la ekspozicio konsistis el stipendioj de 1,165,020 de dolaroj el la franca registaro, simila kvanto de la grandurbo de Parizo, kaj proksimume 2,000,000 de dolaroj de publika abono, farante totalon de 5,883,400 de dolaroj; dum la enspezoj estis taksita je 2,822,900 USD, tiel kaŭzante deficiton, kiuj, aliflanke, estis kovrita de la abonoj de la registaro kaj la grandurbo de Parizo, tiel ke la fina raporto estis farita por montri gajnon.

La ekspozicio estis formale malfermita la 1-an de aprilo, kaj fermita la 31-an de oktobro 1867, kaj estis vizititaj fare de 9,238,967 de personoj, inkluzive de ekspoziciantoj kaj dungitoj. Tiu ekspozicio estis la plej bonega ĝis ĝia tempo de ĉiuj internaciaj ekspozicioj, kaj kun respekto al ĝia amplekso kaj al la amplekso de ĝia plano.

Oni planis ĝin kiel montro de la historio de laboro kaj industrio; Tiele oni montris prahistoriajn ŝtonajn ilojn al la plej moderna metalo nome aluminio, kio ege altiris la atenton de la publiko.

* Kategorio Internacia ekspozicio (1867) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
***The Jewish Chronicle*** (en Esperanto "La juda kroniko", mallongigite *"The JC"*) estas juda ĵurnalo publikigita anglalingve en Londono. Fondita en 1841, ĝi estas la plej malnova daŭre eldonata juda gazeto en la mondo. Fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcentoj, la aŭstra ĵurnalisto Theodor Herzl signife kontribuis al la gazeto (vidu ekzemple la ĵurnalan titolpaĝon en la informkesto dekstre), kaj la periodaĵo tiel fariĝis grava diskonigilo pri la ideoj de cionismo.

Datumoj pri publikigo kaj legantaro
-----------------------------------

*The Jewish Chronicle* aperas ĉiun vendredon, komence de la juda semajnfino (krom en tagoj, kiuj estas juda festotagoj, kiam ĝi aperas pli frue en la semajno). Ĝi provizas novaĵojn, opiniojn, raportojn pri socio, kulturo kaj sporto, ĵurnalismajn komentojn kaj vastan gamon da leteroj de legantoj. Ĝi estas sendependa kaj posedata fare de la fondaĵo "Kessler Foundation", komunutila organizaĵo kiu havas la plenan kontrolon de la ĵurnalo kaj ĝiaj financoj.

La tuta legantaro estas taksata je 90 000 po semajno - tio estas pli ol triono de la tuta brita juda loĝantaro. La ĵurnala retejo inkluzivas kotizan arkivan serĉon de de ĉiuj eldonoj de la unua publikigo ĝis la nuntempo. Pro tio ĝi estas grava informfonto de esploristoj de judaj genealogio kaj historio de la lastaj 150 jaroj.

Intervjuoj
----------

La ĵurnalo realigis plurajn altprofilajn intervjuojn kun gvidaj konatuloj. En 1981, publikiĝis intervjuo kun la tiama ĉefministrino Margaret Thatcher. Thatcher estis pridemandita pri la stato de Israelo kaj kiel konservativa politiko influas la judan komunumon.
En septembro 1999, la ĵurnalo estis la unua ne-israela komunikilo kiu publikigis intervjuon kun Ehud Barak post lia elektiĝo kiel ĉefministro de Israelo. En decembro 2007, la ĵurnalo publikigis intervjuon kun *David Abrahams*, kies malklaraj mondonoj kaŭzis skandalon en Britio.

Ĉefredaktistoj
--------------

* William Frankel (1958-1977)
* Geoffrey Paul (1977-1990)
* Ned Temko (1990-2007)
* David Rowan (2006-2008)
* Jeff Barak (manaĝera redaktisto) (2007-2008)
* Stefano Pollard (2008-nun)

Notoj
-----

1. ↑  Intervjuo de Margaret Thatcher por *The Jewish Chronicle* la 19-an de junio ​​1981 (angle)

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio The Jewish Chronicle en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* gazeta retejo
**Terrence HOLDER** (naskiĝis en 1898 je Muskogee en Oklahomo; mortodato nekonata) estis usona trumpetisto de ĵazo, kiu direktis la bandon *Dark Clouds of Joy* kaj aliajn teritoriajn bandojn.

Vivo kaj verkado
----------------

Holder prezentis komence en sia naskiĝurbo kun Ida Cox, antaŭ ol li aliĝis al la bando de Alphonse Trent, en kiu li laboris kiel ĉeftrumpetisto kaj mastrumanto. Li validis kiel talenta solisto kun malferma sono. Onidire li devis forlasi la bandon, ĉar li trompis la muzikistojn pri parto de la enspezoj. Post tio li fondis en 1925 propran ensemblon, la *Dark Clouds of Joy*, kun kiu li sukcese prezentis ĉirkaŭ kaj en Kansasurbo kaj en Teksaso kaj donis gravan kontribuon al la kansasurba ĵazo. En 1929 la muzikistoj de la bando elektis novan bandestron, ĉar Holder estis malaperinta kun la kaso. Holder fondis kun Jesse Stone novan bandon, kiu ankaŭ laboris en la usona Mez-Okcidento, sed ankaŭ ĉi tiun bandon li baldaŭ devis forlasi pro financaj malkorektaĵoj. En pli malfruaj bandoj verkis muzikistoj kiel Buddy Tate, Budd Johnson kaj Claude Williamson. En la 1940-aj jaroj li estis membro en la bando de Nat Towles. Poste li laboris en kuprominejo en Billings.

Literaturo
----------

* Frank Driggs, Chuck Haddix: *Kansas City Jazz. From Ragtime to Bebop - A History*. Oxford University Press, Oksfordo 2005


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 405876
* MBA: 9b4c547d-98dd-4d17-980a-4126a529c8f4
 |
**Tom SIMPSON** (30-an de novembro 1937 en Haswell, County Durham; 13-an de julio 1967 sur Monto Ventoux) estis angla bicikla konkuristo.

Simpson estas rigardata kiel plej bona profesia biciklisto de ĉiu tempo, kiu havas krome tristan konatecon pro la tragika morto en Monto Ventoux dum la Tour de France 1967. Simpson mortis dum la konkuro pro la forta trobezono de sia korpo pro kolapso de la korpaj funkcioj kaj poste halto de korbato. La rapida kuraca helpo ne povis lin revivigi. 

Memorŝtono ĉe la loko, kie Tom Simpson mortis en 1967
Oni poste konstatis, ke Simpson antaŭ la konkuro uzis amfetamin-koktelon kaj alkoholon. Tiuepoke tia uzado ne kontraŭis la regularon. Je honoro de Simpson, staras memorŝtono sur la loko, kie li kolapsis. 

Li gajnis bronzan medalon inter la amatoroj en 1956 en Melbourne, en la 4000-m-a teamsekvo. Simpson estis en 1962 la unua brito, kiu uzis la flavan trikoton de la Tour de France. Simpson gajnis en 1965 la vojbiciklan mondpokalon. 

Li gajnis en 1961 *Flandrio-rondveturon*, en 1964 konkurson *Milano-San Remo* kaj 1965 la *Lombardio-rondveturon*.


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 208710
* GND: 133046834
* LCCN: nr2001007821
* VIAF: 75030845
* ISNI: 0000 0000 5340 1319
* SUDOC: 069296413
* BNF: 14531469h
 |
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Solena malfermo
Afiŝo de la "IX. Universala Kongreso de Esperanto, Bern, 24 - 31 Aŭgusto 1913"
**9-a UK 1913**, la 9-a Universala Kongreso de Esperanto, okazis 24-31 aŭgusto 1913, Bern (Ĉefurbo de Svislando), 1015 kongresanoj el 30 landoj; fid. esprimo al la Lingva Komitato; akcento de kunagado.

La framasona frato Fritz Uhlmann estas la kreinto de la unua rito en Esperanto, kiu estis celebrata en 1913 en Berno en la unua framasona templa laboro en la internacia lingvo. La plenumantoj de la rito estis unu sviso, unu germano, unu franco, unu anglo, unu hispano, unu hungaro.

Tiu estis la unua kongreso kiu estis nomita "Universala", la plej fruaj estis nomitaj internaciaj.

Dum la tiu kongreso okazis diskuto pri la propono de la vicprezidanto de UEA Théophile Rousseau, ĉu ekskludi ŝovinistojn el la asocio. La fina celo de Rousseau estis pacifismo. Estis sufiĉe da rezisto de pluraj flankoj. Estintus problemo decidi, kia ekzakte estas "ŝovinisto". Al Eduard Stettler sukcesis ŝovi la proponon en la komisionon pri statuto, kie ĝi estis forgesita.

Teatraĵoj prezentitaj
---------------------

* *Ginevra* de Edmond Privat, ludis Helene Bertrijn kaj Jules Verstaete de la reĝa Flandra Teatro kun amatora trupo.
* *La patreco* de Maria Wolf.
* *Wilhelm Tell* de Friedrich Schiller, reĝisoris G. Wäckerlin.

Referencoj
----------

1. ↑  Die neutrale Sprache, p. 70-72.

  



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Esperanta Flago | Universalaj Kongresoj | Esperanta Flago |
| 1905-1915 • 1920-1939 • 1940-1980 • 1981-2010 |
| Boulogne 1905 • Ĝenevo 1906 • Kembriĝo 1907 • Dresdeno 1908 • Barcelono 1909 |
| Vaŝingtono 1910 • Antverpeno 1911 • Krakovo 1912 • Berno 1913 • Parizo 1914 |
|  MILITO ........ San-Francisko 1915 ....... MILITO |
| Hago 1920 • Prago 1921 • Helsinki 1922 • Nurnbergo 1923 • Vieno 1924 • Ĝenevo 1925 |
| Edinburgo 1926 • Danzig 1927 • Antverpeno 1928 • Budapeŝto 1929 • Oxford 1930 |
**Theresa REINTKE**, naskiĝinta la  9-an de majo 1987(nun 1987-05-09) en Gelsenkirchen, estas germana politikistino. Membro de Alianco '90/La Verduloj, ŝi estis elektita Membro de la Eŭropa Parlamento en 2014.

Biografio
---------

Terry Reintke kreskis en la Ruhr-regiono. Ŝi studis politikan sciencon ĉe la Otto-Suhr-Instituto de la Libera Universitato Berlino, kie ŝi defendis tezon pri *la lokaj NRO-j kaj seksa perforto en Balkano* kaj ĉe la Universitato de Edinburgo. Ŝi poste laboris kiel esplorasistento en la germana Bundestag por Ulrich Schneider.

De 2011 ĝis 2013, Theresa Reintke estis proparolantino de la Federacio de Junaj Eŭropaj Verduloj
Ŝi estas membro de la Alianco '90/La Verduloj ekde 2012. Ekde oktobro 2014, ŝi ankaŭ estas membro de la Asocio de Junaj Eŭropaj Federalistoj Germanio en Nordrejn-Vestfalio. Je la 9-a loko en la listo de la Verduloj, ŝi estis elektita eŭropdeputito en 2014.

Kadre de la internacia kampanjo #MeToo, ŝi kampanjis kontraŭ seksĉikanado kaj seksa perforto en la Eŭropa Parlamento. En decembro 2017, Terry Reintke estis unu el la famuloj, kiuj ĉeestis la ĉefpaĝon de la numero de la *Personeco de la Jaro* de TIME kiel "Silentaj Rompiloj" pro esti denuncinta seksan misuzon kaj persekutadon.

Kandidatino en la Eŭropaj balotoj 2019, ŝi estis reelektita por dua oficperiodo.

Ŝi estas la kunulino de la franca Mélanie Vogel, elektita senatano en 2021.

Referencoj
----------

1. 1 2 3  *« Terry Reintke, eurodéputée Verte et heureuse de l’être »*, *M Le Mag*,‎ 24-a de majo 2019 (legi rete arkivo).
2. ↑  Stephanie Zacharek, Eliana Dockterman, Haley Sweetland Edwards, « TIME Person of the Year 2017: The Silence Breakers » (arkivo) ĉe Time, 2017
3. ↑   arkivo
4. ↑  La novelektita senatano kiu esperas karuseli la senaton (arkivo) ĉe *liberation.fr* , 27-a de septembro 2021

  



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 740356
* GND: 1187074896
* VIAF: 1394155919368239730006
 |
**Tudela de Duero** [tuDEla deDŬEro] estas municipo en la centroriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko *Tierra de Pinares* (Pinartero) en la sudo de la provinco. 

Tudela de Duero en la provinco Valadolido.
La *Tierra de Pinares* de la provinco Valadolido, verde, sude.
Tudela de Duero en la meandro.
Pordego de la preĝejo.

Geografio
---------

Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Tudela de Duero kaj Herrera de Duero, okupas totalan areon de 60,52 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 8 648 loĝantojn. 

Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male fakte ĝi akiris 4 600 el la 1950-aj jaroj. 

Ĝi distas 16 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Renedo de Esgueva, Villabáñez, Aldeamayor de San Martín, La Parrilla, Traspinedo kaj La Cistérniga. 

Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj la loĝloko kuŝas fakte sur meandro de la rivero Doŭro. 

Je 6 km estas la kvartalo aŭ submunicipo Herrera de Duero.

Historio
--------

Estas restaĵoj antaŭromiaj kaj ĉefe romiaj. La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. 

Dum la epoko de Alfonso la 10-a oni konstruis la muregojn de Tudela. 

Je 3 km en la 10-a jarcento estis establita benediktana Priorejo de Sankta Maria de Doŭro. 

Dum la Milito de Hispana Sendependigo la lokanoj kun la angloj detruis la mezepokan ponton por eviti la movadon de la francaj trupoj. 

En 1895 la fervojo akcelis la ekonomion de la loko; en 1985 oni fermis la fervojan stacion.

Aktualo
-------

Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj asparagoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. 

Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). 

De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16-a jarcento, la Priorejo de Sankta Maria de Doŭro, la restaĵoj de la murego, blazondomoj, la ponton kaj la ermitejoj.

Bildoj
------

* Turo el la murego.Turo el la murego.
* Priorejo de Sankta Maria de Duero.Priorejo de Sankta Maria de Duero.
* Ermitejo.Ermitejo.

Vidu ankaŭ
----------

* Municipoj de la provinco Valadolido

Notoj
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 765716
* VIAF: 670153954914105680003
* BNF: 12259754v
 |
La tavolstrukturo de la Tero. (1) interna kerno; (2) ekstera kerno; (3) malsupra mantelo; (4) supra mantelo; (5) litosfero; (6) krusto (parto de la litosfero).
La interna **strukturo de la Tero** estas komponita de tavoloj ordigitaj en sferoformaj krustoj: nome ekstera silikata solida krusto, tre viskozaj astenosfero kaj mantelo, likva ekstera kerno kiu estas multe malpli viskoza ol la mantelo, kaj solida interna kerno. Scienca kompreno de la interna strukturo de la Tero estas bazita sur observoj de topografio kaj batimetrio, observoj de rokaro en malfermejoj, specimenoj alportitaj al la surfaco el pli grandaj profundoj fare de vulkanoj aŭ de ia vulkana aktiveco, analizo de sismaj ondoj kiuj pasas tra la Tero, mezuroj de la gravitaj kaj magnetaj kampoj de la Tero, kaj eksperimentoj el kristalaj solidoj je premoj kaj temperaturoj karakteraj de la profunda interno de la Tero.

La ekstera kerno de la Tero estas likva tavolo ĉirkaŭ 2 400 km dika kaj komponita ĉefe de fero kaj nikelo kiu kuŝas sub la solida interna kerno de la Tero kaj sub ĝia mantelo. Ties ekstera limo kuŝas 2 890 km ene de la Tera surfaco.

Notoj
-----

1. ↑  "Earth's Interior". Science & Innovation. National Geographic. 18a de januaro 2017. Alirita la 2an de junio 2020.

Bibliografio
------------

* Drollette, Daniel (Oktobro 1996). "A Spinning Crystal Ball". Scientific American. 275 (4): 28–33. Bibcode:1996SciAm.275d..28D. doi:10.1038/scientificamerican1096-28.
* Kruglinski, Susan (Junio 2007). "Journey to the Center of the Earth". Discover. Alirita la 2an de junio 2020.
* Lehmann, I (1936). "Inner Earth". Bur. Cent. Seismol. Int. 14: 3–31.
* Wegener, Alfred (1966). The origin of continents and oceans. New York: Dover Publications. ISBN 978-0-486-61708-4.

* Kategorio Terstrukturo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)



|  |  |
| --- | --- |
| Bibliotekoj | * PeEnEo: 693274
* LCCN: sh85040436
 |
Festo en la Plaza Nueva aŭ Plaza de los Fueros.
**Tudelo** aŭ en hispana **Tudela** kaj en eŭska **Tutera** estas urbo kaj municipo en Hispanio, nome la dua plej granda urbo de la aŭtonoma komunumo de Navaro. Ties loĝantaro estas de ĉirkaŭ 35,000. Tudelo situas en la valo de la rivero Ebro. Rapidaj trajnoj venas laŭ elektraj fervojoj kaj eblas alveni ankaŭ pere de du aŭtoŝoseoj (AP 68 kaj AP 15) kiuj alvenas proksime. Tudela estas la ĉefurbo de la komarko "Ribera Navarra", nome agrikultura regiono de malsupra Navaro.

La poeto Al-Tutili, la 12a-jarcentaj veturisto Benjameno de Tudelo kaj verkisto Jehudah Halevi, la 13a-jarcenta verkisto Vilhelmo de Tudelo kaj la kuracisto kaj teologo Mikaelo Serveto estis el tiu urbo.

La Batalo de Tudela (23a de Novembro 1808) estis luktita de armeo de la Franca Imperio estrita de la Marŝalo Jean Lannes kontraŭ hispana armeo estrita de la Generalo Castaños. La batalo rezultis en kompleta venko de la Imperiaj fortoj super ties kontraŭuloj. La batalo okazis dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, parto de pli ampleksa konflikto konata kiel Napoleonaj Militoj.

La hispanaj perdoj estis ĉirkaŭkalkulitaj je ĉirkaŭ 4 000 mortintoj kaj 3 000 prizonuloj el totala forto de 33 000. Francoj kaj Poloj perdis ne pli ol 600 mortintoj kaj vunditoj el totalo de 30 000. 

En la urbo okazas ĉiujare festivalo honore de *Santa Ana* (Sankta Anna, patrino de Maria, dipatrino) kiu ekas la 24an de julio tagmeze kaj daŭras dum proksimume unu semajno. Stratmuziko, taŭrludado kaj taŭrokuro estas tipaj eventoj de tiu festivalo.

Eksteraj ligiloj
----------------

* Kategorio Tudelo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)

* Ayuntamiento de Tudela
* Tudela.- Medieval History of Navarre
* Tudela Navarra
* Town Festivals
* Tudela in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

42° 3′ 55″ N 1° 36′ 24″ U﻿ / ﻿42.06528 °N, 1.60667 °U﻿ / 42.06528; -1.60667 (mapo)
**Terus Kováts** [teruŝ kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kováts Terus** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kovács Terézia*. *Terézia* estas hungara nomvarianto de Tereza, ĝia malofta karesnomo estas *Terus*.

Terus Kováts  naskiĝis la 19-an de aprilo 1897 en Eger, ŝi mortis la 26-an de decembro 1958 en Miskolc.

Biografio
---------

Terus Kováts lernis en monaĥinejo, ŝi aĝis 14, kiam ŝi aliĝis al trupo de Gábor Miklósy. En la sekvaj jaroj ŝi havis rolojn province (ekzemple en Teatro Csokonai (Debrecen) (1922-1925, 1928)). Inter 1929 kaj 1932 ŝi apartenis jam en Budapeŝto al Teatro Belvárosi, inter 1932-1937 al Teatro Magyar (1987–1989). Inter 1939-1942 ŝi estis membro de trupo de sia dua edzo István Beleznay Unger, poste ŝi revenis al Debrecen. Ekde 1949 ĝis sia morto ŝi ludis en Nacia Teatro (Miskolc).

Elektitaj teatraj roloj
-----------------------

* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Iluska (ina ĉefrolo)
* Jacques Offenbach: *Les Contes d'Hoffmann* - Antonia
* Ede Tóth: *A falu rossza* - Finum Rózsi
* Ferenc Csepreghy: *A piros bugyelláris* - S-ino Török

Elektitaj filmaj roloj
----------------------

* *Lila akác* (1934) – S-ino Kovács
* *Földindulás* (1940) - kamparanino
* *Könnyű múzsa* (1947)
* *Simon Menyhért születése* (1954) - akuŝistino
* *Égi Madár* (1958) - baptopatrino

Fontoj
------

* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio